ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΠΕΜΠΤΟ ΤΜΗΜΑ) ΤΗΣ 24ΗΣ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 1994. - TERNI SPA ΚΑΙ ITALSIDER SPA ΚΑΤΑ CASSA CONGUAGLIO PER IL SETTORE ELETTRICO. - ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ: CONSIGLIO DI STATO - ΙΤΑΛΙΑ. - ΚΡΑΤΙΚΕΣ ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ - ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ 83/396/ΕΚΑΧ - ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΟΥΧΩΝ ΕΝΙΣΧΥΣΕΩΣ - ΚΥΡΟΣ ΤΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ 83/396/ΕΚΑΧ - ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΙΣΗΣ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΕΩΣ ΜΕΤΑΞΥ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΚΑΙ ΙΔΙΩΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ. - ΥΠΟΘΕΣΗ C-99/92.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1994 σελίδα I-00541



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

1. ΕΚΑΧ - Ενισχύσεις στη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα - 'Αδεια της Επιτροπής - Ερμηνεία σχετικής εγκριτικής αποφάσεως προκειμένου να προσδιορισθούν οι δικαιούχοι επιτραπείσας ενισχύσεως

(Απόφαση της Επιτροπής 83/396)

2. ΕΚΑΧ - Ενισχύσεις στη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβα - 'Αδεια της Επιτροπής - Χωριστές για τις επιχειρήσεις του δημόσιου τομέα και αυτές του ιδιωτικού τομέα ενισχύσεις οι οποίες όμως έχουν επιτραπεί βάσει των ιδίων κριτηρίων - Δεν υφίσταται δυσμενής διάκριση

(Συνθήκη ΕΚΑΧ, άρθρο 4, στοιχείο β' απόφαση της Επιτροπής 83/396)

Περίληψη

1. Το άρθρο 1 της αποφάσεως 83/396, σχετικά με τις ενισχύσεις που σχεδιάζει να χορηγήσει η Ιταλική Κυβέρνηση σε ορισμένους παραγωγούς σιδήρου και χάλυβα επιτρέπει τη χορήγηση της ενισχύσεως που συνίσταται στην επιστροφή των αυξήσεων του sovrapprezzo termico μόνο στις επιχειρήσεις που υπάγονταν στον ιδιωτικό τομέα κατά τον χρόνο της εκδόσεώς της.

2. Δεν συνιστά παράβαση του άρθρου 4, στοιχείο β', της Συνθήκης ΕΚΑΧ, περί απαγορεύσεως των μέτρων ή κάθε πρακτικής που εισάγουν διάκριση μεταξύ παραγωγών, η απόφαση της Επιτροπής για την έγκριση ενισχύσεως που ένα κράτος μέλος προτίθεται να χορηγήσει μόνο στις ιδιωτικές επιχειρήσεις εφόσον, αφενός, έχουν επίσης επιτραπεί άλλες ενισχύσεις που προορίζονται μόνο για τις επιχειρήσεις του δημοσίου τομέα του ιδίου κράτους μέλους και εφόσον, αφετέρου, όλες οι επιτραπείσες ενισχύσεις έχουν αποτελέσει το αντικείμενο εξετάσεως με βάση τις μειώσεις παραγωγής για τις οποίες είχε συγκατατεθεί κάθε δικαιούχος ή κατηγορία δικαιούχων.

Διάδικοι

Στην υπόθεση C-99/92,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Consiglio di Stato (Ιταλία) προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 41 της Συνθήκης ΕΚΑΧ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο των διαφορών που εκκρεμούν ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ

Terni SpA,

Italsider SpA

και

Cassa conguaglio per il settore elettrico,

την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία και το κύρος της αποφάσεως 83/396/ΕΚΑΧ της Επιτροπής, της 29ης Ιουνίου 1983, σχετικά με τις ενισχύσεις που σχεδιάζει να χορηγήσει η Ιταλική Κυβέρνηση σε ορισμένους παραγωγούς σιδήρου και χάλυβα (ΕΕ L 227, σ. 24),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα),

συγκείμενο από τους J. C. Moitinho de Almeida, πρόεδρο τμήματος, D. A. O. Edward, R. Joliet (εισηγητή), G. C. Rodriguez Iglesias και F. Grevisse, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: C. Gulmann

γραμματέας: L. Hewlett, υπάλλλος διοικήσεως,

λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:

- οι Terni SpA και Italsider SpA, εκπροσωπούμενες από τον Nico Schaeffer, δικηγόρο Λουξεμβούργου, και τους Filippo Lubrano και Giuliano Lemme, δικηγόρους Ρώμης,

- η Ιταλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον καθηγητή Luigi Ferrari Bravo, προϊστάμενο της Υπηρεσίας Διπλωματικών Διαφορών του Υπουργείου Εξωτερικών, επικουρούμενο από τον Ivo Braguglia, avvocato dello Stato,

- η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τους Lucio Gussetti και Vittorio Di Bucci, μέλη της Νομικής Υπηρεσίας,

έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου

αφού άκουσε τις παρατηρήσεις που ανέπτυξαν προφορικώς η Terni SpA και η Italsider SpA, η Ιταλική Κυβέρνηση και η Επιτροπή κατά τη συνεδρίαση της 27ης Μαΐου 1993,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 15ης Ιουλίου 1993,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Mε απόφαση της 6ης Φεβρουαρίου 1992, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 27 Μαρτίου 1992, το Consiglio di Stato υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 41 της Συνθήκης ΕΚΑΧ, προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία και το κύρος της αποφάσεως 83/396/ΕΚΑΧ της Επιτροπής, της 29ης Ιουνίου 1983, σχετικά με τις ενισχύσεις που σχεδιάζει να χορηγήσει η Ιταλική Κυβέρνηση σε ορισμένους παραγωγούς σιδήρου και χάλυβα (ΕΕ L 227, σ. 24, στο εξής: απόφαση 83/396).

2 Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο προσφυγής ακυρώσεως που οι ιταλικές εταιρίες Terni SpA (στο εξής: Terni) και Italsider SpA (στο εξής: Italsider) έχουν ασκήσει κατά των αποφάσεων με τις οποίες το Cassa conguaglio peri il settore elettrico τους αρνήθηκε, στηριζόμενο στην προαναφερθείσα απόφαση της Επιτροπής, τη χορήγηση κρατικής ενισχύσεως.

3 Το άρθρο 1 του decreto-legge αριθ. 495 της 4ης Σεπτεμβρίου 1981 σχετικά με επείγοντα μέτρα υπέρ της βιομηχανίας σιδήρου και χάλυβα και σχετικά με εγκαταστάσεις απορρυπάνσεως (GURI αριθ. 244 της 5.9.1981, στο εξής: decreto-legge), όπως έχει τροποποιηθεί με τον νόμο αριθ. 617 της 4ης Νοεμβρίου 1981 (GURI αριθ. 303 της 4.11.1981), καθιέρωσε υπέρ των επιχειρήσεων σιδήρου και χάλυβα ενίσχυση υπό τη μορφή μειώσεως της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος. Η ενίσχυση συνίστατο στην εκ μέρους του Ιταλικού Δημοσίου επιστροφή των αυξήσεων του sovrapprezzo termico, ληφθέντος υπόψη ότι το τελευταίο αποτελεί συμπλήρωμα της τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος το οποίο θεσπίστηκε προκειμένου να ωθηθούν οι επιχειρήσεις στην εξοικονόμιση ενεργείας και του οποίου το ύψος αναθεωρούνταν περιοδικώς από την Διυπουργική Επιτροπή Tιμών (στο εξής: ΔΕΤ).

4 Δυνάμει του άρθρου 1 του decreto ministeriale της 26ης Ιανουαρίου 1982 (GURI αριθ. 71 της 13.3.1982, στο εξής: decreto ministeriale), δικαιούχοι της ενισχύσεως αυτής είναι οι "επιχειρήσεις παραγωγής δι' ηλεκτρικής ενεργείας σιδήρου και χάλυβος (...) στα εργοστάσια των οποίων η ενέργεια που καταναλίσκεται (...) από τις ηλεκτρικές καμίνους για την παραγωγή σιδήρου και χάλυβα είναι ίση ή μεγαλύτερη, επί ετησίας βάσεως, του 50 % της ηλεκτρικής ενεργείας που χρησιμοποιείται συνολικώς από τα ίδια αυτά εργοστάσια".

5 Σύμφωνα με τις διατάξεις της αποφάσεως 2320/81/ΕΚΑΧ της 7ης Αυγούστου 1981 περί θεσπίσεως κοινοτικών κανόνων για τις ενισχύσεις στη βιομηχανία σιδήρου και χάλυβος (ΕΕ L 228, σ. 14), η Ιταλική Κυβέρνηση γνωστοποίησε στην Επιτροπή την προβλεπόμενη από το decreto legge ενίσχυση.

6 Με έγγραφα της 1ης Οκτωβρίου, της 20ής Νοεμβρίου, της 3ης Δεκεμβρίου 1981, καθώς και της 30ής Σεπτεμβρίου 1982, η Ιταλική Κυβέρνηση γνωστοποίησε και άλλες ενισχύσεις που είχαν πρoγραμματιστεί αποκλειστικά υπέρ των δύο μελών του κρατικού ομίλου Istituto per la Ricostruzione Industriale (φορέα για την βιομηχανική ανασυγκρότηση), συγκεκριμένα υπέρ του ομίλου Finsider, στον οποίο ανήκαν οι Terni και Italsider, και της εταιρίας Sisma.

7 Αφού έλαβε τις παρατηρήσεις της Ιταλικής Κυβερνήσεως και αφού η τελευταία τροποποίησε ορισμένες ενισχύσεις, η Επιτροπή, με την ενιαία της απόφαση 83/396 επέτρεψε, στις 29 Ιουνίου 1983, τις διάφορες ενισχύσεις που προβλέπονταν υπέρ του ομίλου Finsider, της εταιρίας Sisma και των άλλων παραγωγών σιδήρου και χάλυβα.

8 Το άρθρο 1 της αποφάσεως αυτής ορίζει:

"Οι ακόλουθες ενισχύσεις, τις οποίες σχεδιάζει να χορηγήσει η Ιταλική Κυβέρνηση στον όμιλο Finsider, στην επιχείρηση Sisma και στους παραγωγούς σιδήρου και χάλυβα των οποίων η ετήσια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας προκύπτει, κατά 50 % και πλέον, από τη χρησιμοποίηση ηλεκτρικών καμίνων, συμβιβάζονται με την καλή λειτουργία της κοινής αγοράς, στο μέτρο που τηρούνται οι όροι και οι λεπτομέρειες που προβλέπονται στα άρθρα 2 έως 5:

1. Υπέρ της Finsider:

- ενισχύσεις στις επενδύσεις:

(...)

- ενισχύσεις στη λειτουργία:

- επιδότηση και κρατική εγγύηση επί λαμβανομένου δανείου που χορηγεί το IRI υπέρ της Finsider, ύψους 2 000 δισεκατομμυρίων LIT,

- κάλυψη των ζημιών των επιχειρήσεων του ομίλου Egam: 494,4 δισεκατομμύρια LIT,

- κάλυψη των 'εμμέσων' δαπανών: 313 δισεκατομμύρια LIT

- ενισχύσεις στην έρευνα και ανάπτυξη μέχρι ύψους 57 δισεκατομμύρια LIT:

- παροχή του IRI για την εκ νέου κεφαλαιοποίηση της Finsider: 5 937,9 δισεκατομμύρια LIT.

2. Υπέρ της Sisma:

παροχή του IRI για την εκ νέου κεφαλαιοποίησή της: 49,007 δισεκατομμυρίων LIT.

3. Υπέρ ιδιωτικών [ιδιωτών] παραγωγών:

- ανάληψη από τον δημόσιο τομέα των αυξήσεων του sovrapprezzo termico που καθορίζει η διυπουργική επιτροπή τιμών, από τις 31 Μαρτίου 1981 μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1982,

- (...)"

9 Στηριζόμενο στην απόφαση της Επιτροπής, το Cassa conguaglio per il settore elettrico, οργανισμός στον οποίο έχει ανατεθεί, κατ' εφαρμογή της εθνικής νομοθεσίας, η επιστροφή των αυξήσεων του sovrapprezzo termico, αποφάσισε, στις 21 Μαρτίου 1984, να μην προβαίνει πλέον σε επιστροφές στις Terni και Italsider. Ο εν λόγω οργανισμός αποφάσισε επίσης, κατ' εφαρμογή του decreto legge και του decreto ministeriale, να αναζητήσει τα ποσά που είχαν μέχρι τότε επιστραφεί στις δύο εταιρίες, δηλαδή, αντίστοιχα, 82 814 829 λιρέτες (LIT) και 293 833 262 LIT. Πράγματι, σύμφωνα με το Cassa conguaglio per il settore elettrico, η Επιτροπή είχε επιτρέψει αυτόν τον τύπο ενισχύσεων μόνο σε ιδιώτες παραγωγούς, στους οποίους δεν συμπεριλαμβάνονται οι Terni και Italsider λόγω της συμμετοχής του δημοσίου στο εταιρικό τους κεφάλαιο.

10 Καθώς το Tribunale Amministravo Regionale του Lazio απέρριψε τις προσφυγές ακυρώσεως των Terni και Italsinder κατά των αποφάσεων του Cassa conguaglio per il settore elettrico, οι δύο εταιρίες άσκησαν έφεση ενώπιον του Consiglio di Stato. Εκτιμώντας ότι η επίλυση των διαφορών εξηρτάτο από το πεδίο εφαρμογής της αποφάσεως της Επιτροπής, το εν λόγω δικαιοδοτικό όργανο ζήτησε από το Δικαστήριο να κρίνει,

"αν η προαναφερθείσα απόφαση, εγκρίνοντας τις ενισχύσεις που προβλέπονται από τους οικείους εθνικούς κανόνες και καθορίζοντας τα όρια των ενισχύσεων αυτών, θεώρησε τις εφεσείουσες εταιρίες, ενόψει του εσωτερικού τους νομικού καθεστώτος ή της συμμετοχής του δημοσίου στο εταιρικό τους κεφάλαιο, ως ιδιώτες ή κρατικούς παραγωγούς και αν, κατά συνέπεια, επιτρεπόταν ή όχι η ανάληψη ως προς αυτές από το δημόσιο ταμείο των προαναφερθεισών αυξήσεων του sovrapprezzo termico" και

"αν οι εν λόγω εταιρίες, κατά το μέτρο που με την προαναφερθείσα απόφαση θεωρούνται ως κρατικοί παραγωγοί, αλλά όχι και ως δικαιούχοι των διαφόρων ενισχύσεων που έχουν εγκριθεί υπέρ της Finsider και της Sisma, έχουν υποστεί άνιση μεταχείριση σε σχέση με τους ιδιώτες παραγωγούς όσον αφορά την ανάληψη από το δημόσιο ταμείο των αυξήσεων του sovrapprezzo termico".

Σχετικά με το ζήτημα των δικαιούχων της ενισχύσεως

11 Με το πρώτο του ερώτημα το εθνικό δικαστήριο ερωτά κατ' ουσίαν αν η απόφαση της Επιτροπής επιτρέπει τη χορήγηση στις Terni και Italsider της ενισχύσεως που συνίσταται στην επιστροφή των αυξήσεων του sovrapprezzo termico.

12 Πρέπει κατ' αρχάς να επισημανθεί ότι το άρθρο 1 της αποφάσεως της Επιτροπής διακρίνει, μεταξύ των δικαιούχων των ενισχύσεων, τον όμιλο Finsider, την εταιρία Sisma και τους ιδιώτες παραγωγούς, ότι, όσον αφορά κάθε δικαιούχο ή ομάδα δικαιούχων, απαριθμεί τις επιτρεπόμενες ενισχύσεις και ότι, τέλος, δεν επιτρέπει ρητώς την επιστροφή των αυξήσεων του sovrappezzo termico παρά μόνο στους ιδιώτες παραγωγούς.

13 Στη συνέχεια, από τη δέκατη αιτιολογική σκέψη της αποφάσεως προκύπτει ότι η Επιτροπή θεώρησε την ενίσχυση που συνίστατο στην επιστροφή των αυξήσεων του sovrapprezzo termico, ενίσχυση που της είχε υποβληθεί προς εξέταση, ως αφορώσα αποκλειστικώς τον ιδιωτικό τομέα.

14 Συνεπώς, δοθέντος ότι οι Τerni και Italsider ανήκαν στον κρατικό όμιλο Finsider κατά τον χρόνο της εκδόσεως της αποφάσεως της Επιτροπής, με την εν λόγω απόφαση δεν επετράπη η χορήγηση στις εταιρίες αυτές της ενισχύσεως που συνίστατο στην επιστροφή των αυξήσεων του sovrapprezzo termico.

15 Επομένως, στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 1 της αποφάσεως 83/396/ΕΚΑΧ της Επιτροπής, της 29ης Ιουνίου 1983, σχετικά με τις ενισχύσεις που σχεδιάζει να χορηγήσει η Ιταλική Κυβέρνηση σε ορισμένους παραγωγούς σιδήρου και χάλυβα, δεν επιτρέπει τη χορήγηση στις εταιρίες Terni και Italsinder της ενισχύσεως που συνίσταται στην επιστροφή αυξήσεων του sovrapprezzo termico.

Σχετικά με το ζήτημα του κύρους της αποφάσεως

16 Με το δεύτερό του προδικαστικό ερώτημα, το εθνικό δικαστήριο ερωτά κατ' ουσίαν αν, στην περίπτωση κατά την οποία οι Terni και Italsider δεν θα μπορούσαν να τύχουν της ενισχύσεως που συνίσταται στην επιστροφή των αυξήσεων του sovrapprezzo termico, η απόφαση της Επιτροπής είναι ανίσχυρη για τον λόγο ότι συνεπάγεται αδικαιολογήτως διαφορετική μεταχείριση μεταξύ των ιδιωτών παραγωγών σιδήρου και χάλυβα και των παραγωγών σιδήρου και χάλυβα που ανήκουν σε κρατικούς ομίλους.

17 Διαπιστώνεται, πρώτον, ότι, καίτοι η απόφαση 83/396 δεν επιτρέπει τη χορήγηση στις Terni και Italsider της ενισχύσεως που συνίσταται στην επιστροφή των αυξήσεων του sovrapprezzo termico, οι ενισχύσεις στις επενδύσεις και στη λειτουργία που, εξάλλου, επιτρέπει προβλέφθηκαν από την ιταλική νομοθεσία μόνο υπέρ του ομίλου Finsider και ότι από τις απαντήσεις της Ιταλικής Κυβερνήσεως, της Επιτροπής καθώς και των Terni και Italsider στις ερωτήσεις του Δικαστηρίου προκύπτει ότι οι δύο τελευταίες εταιρίες έτυχαν πράγματι των ενισχύσεων αυτών.

18 Δεύτερον, από τις αιτιολογικές σκέψεις της αποφάσεως 83/396 προκύπτει ότι η Επιτροπή εξέτασε τις ενισχύσεις που είχαν, αντίστοιχα, προβλεφθεί υπέρ του ομίλου Finsider και των ιδιωτών παραγωγών σε συνάρτηση με τις μειώσεις παραγωγής για τις οποίες είχε συγκατατεθεί κάθε δικαιούχος ή κατηγορία δικαιούχων.

19 Υπό τις συνθήκες αυτές, κακώς αμφισβητείται το κύρος της αποφάσεως για τον λόγο ότι η Επιτροπή, μη επιτρέποντας τη χορήγηση στις Terni και Italsider της ενισχύσεως που συνίστατο στην επιστροφή των αυξήσεων του sovrapprezzo termico, παρέβη το άρθρο 4, στοιχείο β', της Συνθήκης ΕΚΑΧ το οποίο απαγορεύει τα μέτρα ή κάθε πρακτική που εισάγουν διάκριση μεταξύ παραγωγών.

20 Επομένως, πρέπει στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα να δοθεί η απάντηση ότι από την εξέτασή του δεν προέκυψε κανένα στοιχείο ικανό να επηρεάσει το κύρος της αποφάσεως 83/396/ΕΚΑΧ της Επιτροπής.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

21 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Ιταλική Κυβέρνηση και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οι οποίες κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα),

κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε, με απόφαση της 6ης Φεβρουαρίου 1992, το Consiglio di Stato (Ιταλία), αποφαίνεται:

1. Το άρθρο 1 της αποφάσεως 83/396/ΕΚΑΧ της Επιτροπής της 29ης Ιουνίου 1983 σχετικά με τις ενισχύσεις που σχεδιάζει να χορηγήσει η Ιταλική Κυβέρνηση σε ορισμένους παραγωγούς σιδήρου και χάλυβα δεν επιτρέπει τη χορήγηση στις εταιρίες Terni και Italsider της ενισχύσεως που συνίσταται στην επιστροφή αυξήσεων του sovrapprezzo termico.

2. Aπό την εξέταση του δευτέρου ερωτήματος δεν προέκυψε κανένα στοιχείο ικανό να επηρεάσει το κύρος της αποφάσεως 83/396/ΕΚΑΧ της Επιτροπής.