ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΠΕΜΠΤΟ ΤΜΗΜΑ) ΤΗΣ 4ΗΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 1985. - OFFICE NATIONAL DES PENSIONS POUR TRAVAILLEURS SALARIES (ONPTS) ΚΑΤΑ FRANCESCO ROMANO. - ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ ΤΟΥ COUR DU TRAVAIL ΤΗΣ ΛΙΕΓΗΣ. - ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ - ΣΩΡΕΥΣΗ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 58/84.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1985 σελίδα 01679



Περίληψη

Διάδικοι

Αντικείμενο της υπόθεσης

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

Κοινωνική ασφάλιση των διακινούμενων εργαζομένων — Παροχές — Εθνικοί κανόνες που απαγορεύουν τη σώρευση — Δεν ισχύουν έναντι των λαμβανόντων παροχές της ίδιας φύσεως που εκκαθαρίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού 1408/71 — Μείωση των προσθέτων ετών πλασματικής απασχολήσεως κατά τον αριθμο των ετών για τα οποία ο εργαζόμενος μπορεί να αξιώσει σύνταξη σε άλλο κράτος μέλος — Δεν επιτρέπεται

( Κανονισμός του Συμβουλίου 1408/71 , άρθρα 12 , παράγραφος 2 , και 46 , παράγραφος 1 )

Περίληψη

Σύμφωνα με τα άρθρα 12 , παράγραφος 2 , και 46 , παράγραφος 1 , του κανονισμού 1408/71 , το ποσό της συντάξεως του διακινούμενου εργαζομένου προσδιορίζεται σύμφωνα με την εφαρμοστέα εθνική νομοθεσία , ανεξάρτητα του δικαιώματος συντάξεως που προκύπτει ενδεχομένως από τη νομοθεσία οποιουδήποτε άλλου κράτους μέλους . Επομένως , ο εθνικός κανόνας που μειώνει τα πρόσθετα έτη πλασματικής απασχολήσεως που μπορούν να αναγνωριστούν στον εργαζόμενο , αναλόγως του αριθμού των ετών για τα οποία ο τελευταίος μπορεί να αξιώσει σύνταξη σε άλλο κράτος μέλος , αποτελεί ρήτρα μειώσεως κατά την έννοια του άρθρου 12 , παράγραφος 2 , του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου , η εφαρμογή της οποίας αποκλείεται δυνάμει της τελευταίας περιόδου της εν λόγω διατάξεως , κατά τον υπολογισμό του ποσού της συντάξεως βάσει του άρθρου 46 , παράγραφος 1 , του κανονισμού αυτού .

Διάδικοι

Στην υπόθεση 58/84 ,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Cour du travail της Λιέγης προς το Δικαστήριο , κατ’ εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης EOK , με την οποία ζητείται , στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του παραπέμποντος δικαστηρίου μεταξύ

Office national des pensions pour travailleurs salaries ( ONPTS )

και

Francesco Romano

Αντικείμενο της υπόθεσης

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία των άρθρων 12 και 46 του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου , της 14ης Ιουνίου 1971 , περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς και στις οικογένειές τους που διακινούνται εντός της Κοινότητος ( EE ειδ . έκδ . 05/001 , σ . 73 ) και του κανονισμού 574/72 του Συμβουλίου , της 25ης Μαρτίου 1972 , περί του τρόπου εφαρμογής του κανονισμού 1408/71 ( EE ειδ . έκδ . 05/001 , σ . 138 ),

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με απόφαση της 24ης Φεβρουαρίου 1984 , που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 6 Μαρτίου του ίδιου έτους , το Cour du travail της Λιέγης υπέβαλε , δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης EOK , τρία προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία των άρθρων 12 και 46 του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου , της 14ης Ιουνίου 1971 , περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς και τις οικογένειές τους που διακινούνται εντός της Κοινότητος ( EE ειδ . έκδ . 05/001 , σ . 73 ) και του κανονισμού 574/72 του Συμβουλίου , της 21ης Μαρτίου 1972 , περί του τρόπου εφαρμογής του κανονισμού 1408/71 ( EE ειδ . έκδ . 05/001 , σ . 138 ).

2 Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο διαφοράς που έχει ως αντικείμενο την απόφαση του Office national des pensions pour travailleurs salaries ( Εθνικό Ταμείο συντάξεως μισθωτών ) ( ONPTS ) να μην αναγνωρίσει στον F . Romano , ιταλό πρώην εργάτη ορυχείου , δικαίωμα πλήρους συντάξεως 30/30στών , με την αιτιολογία ότι ο ενδιαφερόμενος λαμβάνει μειωμένες συντάξεις για περιόδους απασχολήσεως που συμπλήρωσε στην Ιταλία και στη Γερμανία .

3 Όπως προκύπτει από τη δικογραφία που διαβίβασε το εθνικό δικαστήριο , ύστερα από την επελθούσα κατά την 1η Απριλίου 1975 τροποποίηση του άρθρου 10 , παράγραφος 3 , του βελγικού βασιλικού διατάγματος υπ’ αριθ . 50 , της 24ης Οκτωβρίου 1967 , ο εργάτης ορυχείου που εργάστηκε στο υπέδαφος ορυχείου επί περίοδο 25 ετών δικαιούται πλήρους συντάξεως 30/30στών . Τα πέντε πρόσθετα έτη πλασματικής απασχολή σεως που του αναγνωρίζονται δεν εντοπίζονται χρονικά . Πάντως η πρακτική του ONPTS ήταν να μειώνει αυτά τα έτη πλασματικής απασχολήσεως αναλόγως των ετών πραγματικής απασχολήσεως σε άλλο κράτος μέλος . H πρακτική βρήκε έρεισμα στο νόμο της 10ης Φεβρουαρίου 1981 που ίσχυσε αναδρομικά από 1ης Ιανουαρίου 1981 , και προβλέπει ότι ο αριθμός των πρόσθετων ετών που αναγνωρίζονται κατ’ αυτόν τον τρόπο στον εργάτη ορυχείου μειώνεται κατά τον αριθμό των ετών για τα οποία ο εν λόγω εργάτης μπορεί να αξιώσει σύνταξη δυνάμει άλλου βελγικού συστήματος , εκτός του συστήματος των αυτοτελώς εργαζομένων , ή δυνάμει συστήματος αλλοδαπής χώρας .

4 O Romano εργάστηκε ως μισθωτός στην Ιταλία και στη Γερμανία , πριν εργαστεί στο Βέλγιο , από τις 13 Οκτωβρίου 1947 μέχρι τις 28 Φεβρουαρίου 1959 , ως εργάτης υπεδάφους ορυχείου . Από 1ης Μαρτίου 1959 μέχρι 31ης Δεκεμβρίου 1972 , έλαβε σύνταξη αναπηρίας ως εργάτης υπεδάφους ορυχείου . Δεδομένου ότι η τελευταία αυτή περίοδος εξομοιώνεται από τη βελγική νομοθεσία με περίοδο πραγματικής απασχόλησης , ο Romano μπόρεσε να δικαιολογήσει σταδιοδρομία 25 ετών . Την 1η Νοεμβρίου 1977 αποχώρησε από την υπηρεσία . Σχετικά με τη σύνταξη που έλαβε για την περίοδο από 1ης Ιανουαρίου 1973 μέχρι 31ης Μαρτίου 1975 δεν υπάρχει αμφισβήτηση . Για την περίοδο μετά την 1η Απριλίου 1975 , ο ONPTS έκρινε , με απόφαση της 29ης Οκτωβρίου 1979 , ότι ο Romano μπορούσε να επικαλεστεί σταδιοδρομία 30 ετών κατά την έννοια του προαναφερθέντος άρθρου 10 , παράγραφος 2 , 1 , του βελγικού Βασιλικού Διατάγματος 50 , προκειμένου να λάβει πλήρη σύνταξη , πλην όμως μείωσε την εν λόγω σταδιοδρομία , σύμφωνα με την πάγια πρακτική του , κατά 5/30στά που αντιστοιχούν σε πέντε πρόσθετα έτη πλασματικής απασχολήσεως , με την αιτιολογία ότι συμπίπτουν με έτη πραγματικής απασχολήσεως που πραγματοποιήθηκαν στην Ιταλία και στη Γερμανία .

5 H απόφαση του ONPTS προσβλήθηκε ενώπιον των αρμοδίων δικαστηρίων . Το Cour du travail της Λιέγης που επελήφθη της διαφοράς έκρινε ότι για την περίοδο προ της θέσεως σε ισχύ του προαναφερθέντος νόμου , η μείωση της βελγικής σύνταξης εργάτη ορυχείου δεν ευρίσκει έρεισμα στο εσωτερικό δίκαιο . Διερωτήθηκε όμως αν η θέση σε ισχύ του νόμου της 10ης Φεβρουαρίου 1981 μπορεί να μεταβάλει την κρίση που διατύπωσε το Δικαστήριο , ως προς τη διοικητική πρακτική , με την απόφαση της 2ας Ιουλίου 1981 ( Celestre , 116 , 117 , 119 , 120 και 121/80 , Συλλογή , σ . 1737 ). Κατά συνέπεια , το Cour υπέβαλε στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα :

« 1 ) Λαμβανομένης υπόψη της προσθήκης νέων διατάξεων :

α ) στο άρθρο 10 , παράγραφος 2 , 1 , του Βασιλικού Διατάγματος 50 της 24ης Οκτωβρίου 1967 , με το νόμο της 10ης Φεβρουαρίου 1981 , άρθρο 11·

β ) στο Βασιλικό Διάταγμα της 21ης Δεκεμβρίου 1967 , με την προσθήκη του άρθρου 32 quinquies , με το Βασιλικό Διάταγμα της 30ής Μαρτίου 1981 , άρθρο 3 ,

το άρθρο 10 , παράγραφος 2 , 1 , όπως συμπληρώθηκε , αποτελεί κανόνα περί απαραδέκτου της σωρεύσεως κατά την έννοια του άρθρου 12 του κανονισμού 1408/71 ;

2 ) Σε περίπτωση καταφατικής απάντησης στο πρώτο ερώτημα , ο κανόνας αυτός του νέου άρθρου 10 , παράγραφος 2 , 1 , συμβιβάζεται προς τη Συνθήκη της Ρώμης και προς τους σχετικούς κοινοτικούς κανονισμούς , συγκεκριμένα τους κανονισμούς 1408/71 και 574/72 ;

3 ) Πρέπει να γίνει εφαρμογή του άρθρου 12 , παράγραφος 2 , του κανονισμού 1408/71 , σε συνδυασμό με το άρθρο 46 , παράγραφος 1 , και με ποιο τρόπο στη συγκεκριμένη περίπτωση του εφεσίβλητου , κατόπιν των νέων κανόνων που προκύπτουν από το νόμο της 10ης Φεβρουαρίου 1981 και από το Βασιλικό Διάταγμα της 30ής Μαρτίου 1981 , και της ερμηνείας που δίνει στην απόφαση ONPTS κατά Celestre της 2ας Ιουλίου 1981 ο εκκαλών , ο οποίος υποστηρίζει ότι οι κανόνες περί απαραδέκτου της σωρεύσεως δεν εφαρμόζονται ... παρά μόνο αν η σύνταξη υπολογίζεται και χορηγείται δυνάμει του άρθρου 46 , παράγραφος 2 , α και β , του κανονισμού 1408/71 ; »

6 Τα ερωτήματα που υπέβαλε στο Δικαστήριο το Cour du travail της Λιέγης αφορούν ζήτημα ερμηνείας του κοινοτικού δικαίου , στην ουσία δηλαδή ερωτάται αν ο εθνικός κανόνας δυνάμει του οποίου μειώνονται τα πρόσθετα έτη πλασματικής απασχολήσεως που μπορούν να αναγνωριστούν στον εργαζόμενο , αναλόγως του αριθμού των ετών για τα οποία ο τελευταίος μπορεί να αξιώσει σύνταξη σε άλλο κράτος μέλος , αποτελεί ρήτρα μειώσεως κατά την έννοια του άρθρου 12 , παράγραφος 2 , του κανονισμού 1408/71 , η εφαρμογή της οποίας αποκλείεται δυνάμει της τελευταίας περιόδου της εν λόγω διατάξεως , κατά τον υπολογισμό του ποσού της συντάξεως βάσει του άρθρου 46 , παράγραφος 1 , του κανονισμού αυτού .

7 O ONPTS ισχυρίζεται ότι δεν μπορεί να γίνει επίκληση του άρθρου 12 , παράγραφος 2 , του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου όταν πρόκειται για παροχή που χορηγείται σύμφωνα με το άρθρο 46 , παράγραφος 1 , του κανονισμού αυτού . Πράγματι , το άρθρο 12 φέρει τον τίτλο « απαράδεκτο σωρεύσεως των παροχών » ενώ , κατά τον ONPTS , το άρθρο 46 , παράγραφος 1 , εξουσιοδοτεί το κράτος να προσδιορίζει τις περιόδους ασφαλίσεως ή διαμονής που πρέπει να ληφθούν υπόψη δυνάμει της νομοθεσίας του . Την εξουσία των εθνικών νομοθετών να προσδιορίζουν τις περιόδους ασφαλίσεως επιβεβαιώνει και το άρθρο 1 , ιη ), του κανονισμού 1408/71 . Κατά τον ONPTS , το άρθρο 12 , παράγραφος 2 , του κανονισμού 1408/71 αναφέρεται αποκλειστικά σε παροχές και όχι σε περιόδους ασφαλίσεως . Επομένως , κατά την εφαρμογή του άρθρου 46 , παράγραφος 1 , του κανονισμού 1408/71 δεν πρέπει να αποκλείεται η εφαρμογή εθνικού κανόνα που μειώνει τα πρόσθετα έτη πλασματικής απασχόλησης που μπορούν να αναγνωριστούν στον εργαζόμενο , κατά τον αριθμό των ετών για τα οποία ο τελευταίος μπορεί να αξιώσει σύνταξη σε άλλο κράτος μέλος .

8 O Romano φρονεί ότι η νομοθεσία του είδους της επίδικης εν προκειμένω , περιέχει « ρήτρα μειώσεως » κατά την έννοια του άρθρου 12 , παράγραφος 2 , του κανονισμού 1408/71 , η εφαρμογή της οποίας αποκλείεται , δυνάμει της εν λόγω διατάξεως , κατά τον υπολογισμό της σύνταξης διακινούμενου εργαζομένου βάσει του άρθρου 46 , παράγραφος 1 , του εν λόγω κανονισμού . H μείωση πραγματοποιείται με την αφαίρεση των περιόδων ασφαλίσεως που αναγνωρίζονται κατά την νομοθεσία άλλου κράτους μέλους από εκείνες που λαμβάνονται κανονικά υπόψη για τον υπολογισμό της σύνταξης . Δεν έχει όμως μεγάλη σημασία αλλ’ αποτελεί απλώς τεχνική λεπτομέρεια προς αποφυγή της σώρευσης παροχών . Εξάλλου ο Romano επικαλείται την παράγραφο γ ) του διατακτικού της προαναφερθείσας απόφασης της 2ας Ιουλίου 1981 ( Celestre ).

9 H Επιτροπή φρονεί ότι ο εθνικός κανόνας που μειώνει τα πρόσθετα έτη πλασματικής απασχολήσεως που μπορούν να αναγνωριστούν στον εργαζόμενο , αναλόγως του αριθμού των ετών για τα οποία ο τελευταίος μπορεί να αξιώσει σύνταξη σε άλλο κράτος μέλος , αποτελεί ρήτρα μειώσεως κατά την έννοια του άρθρου 12 , παράγραφος 2 , του κανονισμού 1408/71 και ότι κατά τον υπολογισμό παροχής σύμφωνα με το άρθρο 46 , παράγραφος 1 , αποκλείεται η εφαρμογή του εθνικού αυτού κανόνα βάσει της τελευταίας περιόδου του εν λόγω άρθρου 12 , παράγραφος 2 .

10 H Ιταλική Κυβέρνηση συνάγει από το διατακτικό της αποφάσεως της 2ας Ιουλίου 1981 ( Celestre , προαναφερθείσα ) ότι το άρθρο 12 , παράγραφος 2 , του κανονισμού 1408/71 αποκλείει , κατά τον υπολογισμό συντάξεως που εκκαθαρίζεται δυνάμει του άρθρου 46 , παράγραφος 1 , του κανονισμού , την εφαρμογή εθνικού κανόνα που μειώνει τα πρόσθετα έτη πλασματικής απασχολήσεως αναλόγως των ετών ασφαλίσεως που έχουν συμπληρωθεί σε άλλο κράτος μέλος .

11 Πρέπει να παρατηρηθεί πρώτον ότι το ποσό της συντάξεως εργαζομένου ο οποίος είχε υπαχθεί στη νομοθεσία περισσοτέρων κρατών μελών υπολογίζεται στο κράτος μέλος όπου « πληροί τις απαιτούμενες προϋποθέσεις για τη γένεση του δικαιώματος παροχών , χωρίς να χρειάζεται να εφαρμοστούν οι διατάξεις του άρθρου 45 » , σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 46 , παράγραφος 1 .

12 Όπως έκρινε το Δικαστήριο με την απόφαση της 2ας Ιουλίου του 1981 ( Celestre , προαναφερθείσα ), « όσον αφορά την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 46 του κανονισμού 1408/71 , ... όπως προκύπτει από το τελευταίο εδάφιο του άρθρου 12 , παράγραφος 2 , του κανονισμού , δεν έχουν εφαρμογή οι εθνικές διατάξεις περί μειώσεως , αναστολής ή καταργήσεως . Συνεπώς , το ποσό που αναφέρεται στο άρθρο 46 , παράγραφος 1 , είναι το ποσό που θα εδικαιούτο ο εργαζόμενος δυνάμει της εθνικής νομοθεσίας αν δεν ελάμβανε σύνταξη δυνάμει της νομοθεσίας άλλου κράτους μέλους » .

13 Από την προαναφερθείσα απόφαση προκύπτει ότι , σύμφωνα με τα άρθρα 12 , παράγραφος 2 , και 46 , παράγραφος 1 , του κανονισμού 1408/71 , το ποσό της συντάξεως του διακινούμενου εργαζομένου προσδιορίζεται σύμφωνα με την εφαρμοστέα εθνική νομοθεσία , ανεξάρτητα του δικαιώματος συντάξεως που προκύπτει ενδεχομένως από τη νομοθεσία οποιουδήποτε άλλου κράτους μέλους .

14 Το γεγονός ότι η μείωση των προσθέτων ετών πλασματικής απασχολήσεως που μπορούν να αναγνωριστούν στον εργαζόμενο , αναλόγως του αριθμού των ετών για τα οποία ο τελευταίος μπορεί να αξιώσει σύνταξη σε άλλο κράτος μέλος , γίνεται πλέον , στο εθνικό πλαίσιο , βάσει νομοθετικής διατάξεως και όχι απλώς κατά διοικητική πρακτική δεν μπορεί να μεταβάλει αυτό το συμπέρασμα .

15 Για τους λόγους αυτούς , στο ερώτημα που υπέβαλε το εθνικό δικαστήριο προσήκει η απάντηση ότι ο εθνικός κανόνας που μειώνει τα πρόσθετα έτη πλασματικής απασχολήσεως που μπορούν να αναγνωριστούν στον εργαζόμενο , αναλόγως του αριθμού των ετών για τα οποία ο τελευταίος μπορεί να αξιώσει σύνταξη σε άλλο κράτος μέλος , αποτελεί ρήτρα μειώσεως κατά την έννοια του άρθρου 12 , παράγραφος 2 , του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου , της 14ης Ιουνίου 1971 , περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς και στις οικογένειές τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας , η εφαρμογή της οποίας αποκλείεται δυνάμει της τελευταίας περιόδου της εν λόγω διατάξεως , κατά τον υπολογισμό του ποσού της συντάξεως βάσει του άρθρου 46 , παράγραφος 1 , του κανονισμού αυτού .

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

16 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Ιταλική Κυβέρνηση και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων που υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο δεν αποδίδονται . Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει , έναντι των διαδίκων στην κύρια δίκη , το χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου , σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων .

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς

TO ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( πέμπτο τμήμα ),

κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε με απόφαση της 24ης Φεβρουαρίου 1984 το Cour du travail της Λιέγης , αποφαίνεται :

O εθνικός κανόνας που μειώνει τα πρόσθετα έτη πλασματικής απασχολήσεως που μπορούν να αναγνωριστούν στον εργαζόμενο , αναλόγως του αριθμού των ετών για τα οποία ο τελευταίος μπορεί να αξιώσει σύνταξη σε άλλο κράτος μέλος , αποτελεί ρήτρα μειώσεως κατά την έννοια του άρθρου 12 , παράγραφος 2 , του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου , της 14ης Ιουνίου 1971 , περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς και τις οικογένειές τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας , η εφαρμογή της οποίας αποκλείεται δυνάμει της τελευταίας περιόδου της εν λόγω διατάξεως κατά τον υπολογισμό του ποσού της συντάξεως βάσει του άρθρου 46 , παράγραφος 1 , του κανονισμού αυτού .