ΠΡΟΤΆΣΕΙΣ ΤῆΣ ΓΕΝΙΚΉΣ ΕΊΣΑΓΓΕΛΈΩΣ SIMONE ROZÈS

ΠΟΫ ΆΝΕΠΤΫΧΘΗΣΑΝ ΤΉΝ 1Η ΔΕΚΕΜΒΡΊΟΥ 1981 ( 1 )

Κύριε πρόεορε,

κύριοι δικαστές,

'Επιλαμβάνεσθε μιας αἰτήσεως περί εκδόσεως προδικαστικῆς ἀποφάσεως, πού υπεβλήθη ἀπό τό Court of Appeal, καί πού ἀναφέρεται στους ὅρούς ἀσκήσεως τοῦ δικαιώματος καλλιτεχνικῆς Ιδιοκτησίας ἀπό πλευρᾶς τοῦ κοινοτικού δικαίου καί των διατάξεων τῆς συμφωνίας ΕΟΚ—Πορτογαλίας, τῆς 22ας 'Ιουλίου 1972.

Τά περιστατικά εἶναι τά ἀκόλουθα:

Τό δημοφιλές τρίο ὑπό την ὀνομασία «The Bee Gees» παρεχώρησε τά δικαιώματα του ἐπί τοῦ τραγουδιοῦ μέ τίτλο «Spirits having flown» στην RSO Records Inc. Ή εταιρία αύτη παρεχώρησε περαιτέρω τά δικαιώματα αυτά γιά τό Ἡνωμένο Βασίλειο, Κράτος μέλος τῆς Κοινότητος, στην Polydor Ltd., ἡ ὁποία κατασκευάζει καί διανέμει στό 'Ηνωμένο Βασίλειο ηχογραφήσεις τοῦ έργου αὐτοῦ.

Ἠχογραφήσεις τοῦ ιδίου έργου γίνονται επίσης καί πωλοῦνται στην Πορτογαλία, χώρα μή μέλος τῆς Κοινότητος, ἀπό τίς διεπόμενες ἀπό τό πορτογαλικό δίκαιο εταιρίες Phonogram καί Polygram Discos, κατόχους τῶν δικαιωμάτων τῆς RSO ἐπί τοῦ τραγουδιοῦ αὐτοῦ στην Πορτογαλία. Οἱ ἑταιρίες αυτές ἀνήκουν στόν ἴδιο ὅμιλο εταιριών ὁπως ἡ Polydor Ltd.

Δίσκοι πού περιείχαν τήν ἐν λόγω ηχογράφηση καί πού προήρχοντο ἀπό τήν Πορτογαλία εἰσήχθησαν στό 'Ηνωμένο Βασίλειο ἀπό τήν Simons Records Ltd. καί διετέθησαν στό εμπόριο ἀπό τήν Harlequin Record Shops Ltd., χωρίς τήν άδεια τῆς Polydor ἡ τῆς RSO.

Οἱ δύο αυτές εταιρίες ἐνήγαγαν, τότε, τήν Harlequin, ενώπιον τοῦ High Court of Justice — Chancery Division — ἐπί προσβολή τῶν δικαιωμάτων τους τοῦ δημιουργοί) στό Ἡνωμένο Βασίλειο, βάσει τοῦ ἄρθρου 16 παράγραφος 2 τοῦ νόμου τοῦ 1956 περί δικαιωμάτων τοῦ δημιουργοῦ. 'Αμυνόμενες, ἡ Harlequin καί ή εταιρία Simons, ἡ ὁποία παρενέβη υπέρ τῆς Harlequin, ἰσχυρίσθησαν ὅτι ἡ ἀγωγή αυτή συνιστούσε μέτρο ισοδυνάμου ἀποτελέσματος πρός ποσοτικούς περιορισμούς ἐπί των εισαγωγῶν, κατά τήν έννοια τοῦ άρθρου 14 παράγραφος 2 τῆς διεθνοῦς συμφωνίας πού, συνήφθη μέ τόν ἀπό 19 Δεκεμβρίου 1972 κανονισμό 2844/72 τοῦ Συμβουλίου, μεταξύ τῆς Ευρωπαϊκής Οίκο-νομικῆς Κοινότητος καί τῆς Δημοκρατίας τῆς Πορτογαλίας.

Ἀφοῦ τό Chancery Division ἀπηγόρευσε στίς Simons καί Harlequin τήν διανομή τῆς ἐν λόγω ἠχογραφήσεως εντός τοῦ Ἡνωμένου Βασιλείου, οἱ εταιρίες αυτές ἤσκησαν έφεση ενώπιον τοῦ Court of Appeal, τό όποιο υπέβαλε στό Δικαστήριο τέσσερα ἐρωτήματα, πού ἀποβλέπουν στό νά προσδιορισθεί κατά πόσον ἡ νομολογία πού έχετε διαμορφώσει στό πλαίσιο τῆς συνθήκης τῆς Ρώμης σχετικά μέ τήν ελεύθερη κυκλοφορία τῶν δίσκων καί τό δικαίωμα τοῦ δημιουργού δύναται νά έχει ἐφαρμογή στίς σχέσεις ΕΟΚ—Πορτογαλίας.

Λαμβανομένων ὑπ᾽ ὄψη τῶν πιθανών ἀλληλεπιδράσεων μιᾶς ὁλοκλήρου σειράς συμφωνιών, πού έχουν συναφθεί μέ τρίτες χώρες, ἡ σπουδαιότης τοῦ προβλήματος δέν διέφυγε τῆς προσοχής τῶν πέντε Κρατών μελών πού κατέθεσαν παρατηρήσεις. Ή έννοια «ποσοτικοί περιορισμοί ἐπί τῶν εἰσαγωγῶν» υπάρχει πράγματι στό άρθρο ΧI τῆς Γενικής Συμφωνίας Δασμών καί 'Εμπορίου, στό άρθρο 10 τῆς συμβάσεως περί τῆς Ευρωπαϊκής 'Ενώσεως 'Ελευθέρων 'Ανταλλαγών, καθώς καί σέ άλλες έξι συμφωνίες πού έχουν συναφθεί μεταξύ Ευρωπαϊκής Οἰκονομικῆς Κοινότητος καί κρατών πού μετέχουν ἀκόμη στην ένωση αυτή.

Ι —

Γιά τήν επιτυχία τῆς υπερασπίσεως τῶν ἑταιριών Simons καί Harlequin, θά πρέπει νά πληρούται καθεμία ἀπό τίς ἀκόλουθες τρεις προϋποθέσεις:

1. ὅτι οἱ συνδυασμένες διατάξεις τῶν άρθρων 14, παράγραφος 2, καί 23 τῆς συμφωνίας ΕΟΚ—Πορτογαλίας, καθώς καί τοῦ κανονισμοῦ 2844/72, παρέχουν στους πολίτες τῆς Κοινότητος δικαιώματα πού τά εθνικά δικαστήρια ὀφείλουν νά προστατεύουν, κατά τήν έννοια τήν ὁποία δίνει στην έκφραση αυτή ή νομολογία σας (12 Δεκεμβρίου 1972, International Fruit, Rec. σ. 1220 ἑπ. 24 'Οκτωβρίου 1973, Schlüter, Rec. σ. 1137 ἑπ. 5 Φεβρουαρίου 1976, Bresciani, Rec. σ. 130 ἑπ.)·

2. ὅτι ἡ ἀσκηθείσα ἀπό τήν Polydor καί RSO ἀγωγή συνιστά μέτρο Ισοδυνάμου ἀποτελέσματος πρός ποσοτικούς περιορισμούς ἐπί τῶν εισαγωγών, κατά την έννοια τοῦ ἄρθρου 14 τῆς συμφωνίας, τό ὁποῖο δέν δικαιολογείται ἀπό λόγους προστασίας τῆς βιομηχανικής καί εμπορικής ἰδιοκτησίας, κατά τήν έννοια τοῦ ἄρθρου 23 τῆς ἐν λόγω συμφωνίας·

3. καί, τέλος, θά πρέπει, ἄν υποτεθεί ὅτι δικαιολογείται γιά τέτοιους λόγους, τό μέτρο αυτό νά συνιστᾶ μέσο αυθαιρέτου διακρίσεως καί συγκεκαλυμμένου περιορισμοί) τοῦ μεταξύ τῶν συμβαλλομένων μερῶν εμπορίου, κατά την ἔννοια τῆς Ιδίας διατάξεως.

II —

Στίς αιτιολογικές σκέψεις τοῦ κανονισμοί) 2844/72 τοῦ Συμβουλίου γίνεται κυρίως ἀναφορά στό άρθρο 113 τῆς συνθήκης, τό όποιο περιλαμβάνεται στό κεφάλαιο περί εμπορικής πολιτικής.

Τό πρῶτο του άρθρο ὁρίζει:

«Συνάπτονται, εγκρίνονται καί επικυρώνονται ἐξ ὀνόματος τῆς Κοινότητος ή συμφωνία μεταξύ τῆς Ευρωπαϊκής Οἰκονο-μικῆς Κοινότητος καί τῆς Δημοκρατίας τῆς Πορτογαλίας, τά παραρτήματα καί πρωτόκολλα, καθώς καί οἱ δηλώσεις, πού προσαρτώνται στην τελική πράξη ...»

Κατά τό άρθρο του 5 :

«Ό παρών κανονισμός εἶναι δεσμευτικός ὡς πρός ὅλα του τά μέρη καί ισχύει άμεσα σέ κάθε Κράτος μέλος.»

Ό κανονισμός εἶναι τό μέσο πού συνήθως χρησιμοποιείται πρός σύναψη τῶν προβλεπομένων στό άρθρο 113 τῆς συνθήκης εμπορικών συμφωνιών μέ τρίτες χώρες, ή τελική δέ διάταξη τοῦ κανονισμού 2844/72 ἐπαναλαμβάνει τό κείμενο τοῦ ἄρθρου 189 τῆς συνθήκης.

Καίτοι ὁ κανονισμός έχει ἀπ᾽ ευθείας εφαρμογή εντός κάθε Κράτους μέλους, ἐν τούτοις, δέν έπεται, κατ ' ἀνάγκην, ὅτι τά άρθρα 14 καί 23 τῆς συμφωνίας έχουν «άμεσο αποτέλεσμα», ὅτι δηλαδή παρέχουν στους πολίτες δικαιώματα πού τά δικαστήρια τῶν Κρατών μελών ὀφείλουν νά προστατεύουν.

Μέ τόν κανονισμό 2844/72 έχει μόνο εγκριθεί ἡ συναφθείσα ἀπό τό Συμβούλιο συμφωνία, τό μόνο ἁρμόδιο όργανο «λήψεως ἀποφάσεων» δυνάμει τοῦ άρθρου 113 τῆς συνθήκης. Ό κανονισμός έχει ὡς ἀποτέλεσμα νά μεταφέρει στην κοινοτική έννομη τάξη τίς διατάξεις τῆς συμφωνίας, άλλά δέν μεταβάλλει ούτε τό περιεχόμενο οὔτε τήν έκταση εφαρμογής. Συνεπώς, έχει ἀξία μόνον ὡς νομοθετικό μέσο. Πέντε Κράτη μέλη ἐθεώρησαν ὅτι πρέπει νά καταθέσουν παρατηρήσεις ἐπ᾽ ευκαιρία τῆς παρούσης διαδικασίας. Τό Συμβούλιο δέν κατέθεσε παρατηρήσεις.

Σύμφωνα μέ τήν νομολογία τοῦ Δικαστηρίου, πρέπει, ἑπομένως, πέραν ἀπό τό γράμμα τῶν διατάξεων αυτών, νά ἐρευνηθεί τό «πνεύμα» καί ἡ «οἰκονομία» τῆς συμφωνίας στό σύνολό της.

III —

Ή αιτιολογία πού ἀποτελεί τήν βάση τῆς ἑρμηνείας πού έχετε δώσει στά άρθρα 30 καί 36 τῆς συνθήκης — καθώς καί σέ ὅλες τίς διατάξεις πού έχουν «άμεσο ἀποτέλεσμα» — βασίζεται στην σκέψη ὅτι ή συνθήκη ἐδημιούργησε μία κοινή ή ἑνιαία ἀγορά.

1. Οἱ ἑταιρίες Harlequin καί Simons, ἀπό τῆς υπογραφής τῆς συμφωνίας, τήν 22α Ἰουλίου 1972, ήτοι μετά τήν ἀπόφαση Deutsche Grammophon τῆς 8ης 'Ιουνίου 1971 (Rec. σ. 489 ἑπ.), ἀντλούν τό επιχείρημα ὅτι ἡ σύνταξη τοῦ ἄρθρου 14 τῆς συμφωνίας θά ήταν διαφορετική ἀπό τήν ελάχιστα διαφέρουσα τοῦ ἄρθρου 30 τῆς συνθήκης, ἄν οἱ συντάκτες είχαν τήν πρόθεση νά εξαιρέσουν ἀπό αυτό τήν άσκηση τοῦ δικαιώματος τοῦ δημιουργοῦ, πού συνεπάγεται περιορισμούς ἐπί τῶν ἀνταλλαγών. Ή σκέψη αυτή μοῦ φαίνεται ελάχιστα πειστική: θά ήταν ἀντιθέτως δυνατό νά προβληθεί ὅτι οἱ διεξαγόμενες διαπραγματεύσεις περί προσχωρήσεως τῆς Πορτογαλίας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα έχουν κυρίως ὡς ἀντικείμενο νά επεκτείνουν στην χώρα αύτη τό κοινοτικό καθεστώς ελευθέρας κυκλοφορίας καί ὅτι ή ἀναγνώριση στίς ἑταιρίες Harlequin καί Simons τοῦ δικαιώματος νά ἐπικαλοῦνται τό «άμεσο ἀποτέλεσμα» τῶν ἐν λόγω διατάξεων τῆς συμφωνίας θά προεδίκαζε τίς διεξαγόμενες συνομιλίες περί προσχωρήσεως της Πορτογαλίας στην ΕΟΚ.

2. Κατά τό άρθρο 234 παράγραφος 3 της συνθήκης: «κατά τήν εφαρμογή τῶν συμβάσεων (πού ἔχουν συναφθεί πρό τῆς θέσεως ἐν ἰσχύι τῆς συνθήκης μεταξύ Κράτους μέλους καί ἑνός ἤ περισσοτέρων τρίτων κρατῶν, συμβάσεις γιά τίς ὁποίες ἡ πρώτη παράγραφος ὁρίζει ὅτι τά δικαιώματα καί υποχρεώσεις πού ἀπορρέουν ἐξ αὐτῶν δέν επηρεάζονται ἀπό τίς διατάξεις τῆς συνθήκης), «τά Κράτη μέλη λαμβάνουν ὑπ᾿ ὄψη τό γεγονός ὅτι τά πλεονεκτήματα πού παραχωρεί μέ τήν παρούσα συνθήκη κάθε Κράτος μέλος ἀποτελοῦν αναπόσπαστο μέρος τῆς Ιδρύσεως τῆς Κοινότητος καί ἑπομένως είναι ἀδιαχωρίστως συνδεδεμένα μέ τήν σύσταση κοινών ὀργάνων, τήν μεταβίβαση ἀρμοδιοτήτων σ'αὐτά καί τήν παραχώρηση τῶν ἰδίων πλεονεκτημάτων ἀπό ὅλα τά άλλα Κράτη μέλη». Ή ἀρχή αυτή ισχύει πολλῶ μᾶλλον γιά τίς συμφωνίες πού συνήφθησαν μέ τρίτο κράτος ἐπ᾽ ονόματι τῆς Εὐρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητος. 'Αλλά, ἐνῶ μέ τήν συνθήκη τῆς Ρώμης 'έχει Ιδρυθεί μία οἰκονομική «κοινότητα», τά συμβαλλόμενα μέρη ηθέλησαν μέ τήν συμφωνία «νά εξασφαλίσουν τήν ἀνάπτυξη τοῦ εμπορίου τους» καί «νά εξαλείψουν προοδευτικά τά εμπόδια στό ουσιώδες μέρος τῶν ἀνταλλαγών τους». Καίτοι στόν τομέα τῆς ελευθέρας κυκλοφορίας τῶν εμπορευμάτων ἡ δομή τῆς συμφωνίας είναι πράγματι ἀνάλογος πρός τήν συνθήκη, ή συνθήκη περιλαμβάνει καί ἀρκετά άλλα κεφάλαια πλην τοῦ τῆς ελευθέρας κυκλοφορίας. Κανένα «κοινό όργανο» δέν 'έχει συσταθεί, πλην τῆς «Μικτής 'Επιτροπής» πού προβλέπεται στό άρθρο 32 παράγραφος 1 τῆς συμφωνίας· σέ περίπτωση «δυσχερειών πού δύνανται νά προκαλέσουν σοβαρή επιδείνωση τῆς οἰκονομικῆς καταστάσεως μιᾶς περιοχής» ἡ «ἄν ἕνα συμβαλλόμενο μέρος κρίνει ὅτι τό άλλο συμβαλλόμενο μέρος παρέβη υποχρέωση ἐκ τῆς συμφωνίας», προβλέπεται μόνο ἡ δυνατότητα λήψεως «καταλλήλων μέτρων διασφαλίσεως» (άρθρα 25 έως 29), ἀφού τηρηθεί ή διαδικασία «τῶν διαβουλεύσεων» στό πλαίσιο τῆς «Μικτής Ἐπιτροπής» (άρθρα 30 καί 32 παράγραφος 2). Ό τρόπος εφαρμογής τῶν ρητρών διασφαλίσεως καί τά συντηρητικά μέτρα, πού προβλέπονται στα άρθρα 25 έως 30 τῆς συμφωνίας, κα-θορίσθησαν ἀπό τόν κανονισμό τοῦ Συμβουλίου 2845/72, τῆς 19ης Δεκεμβρίου 1972.

3. Τό διεκδικούμενο ἀπό τίς ἐταιρίες Harlequin καί Simons πλεονέκτημα θά πρέπει νά χορηγηθεί γιά τίς εισαγωγές στην Πορτογαλία κοινοτικών προϊόντων, τά όποια προστατεύονται, στην χώρα αυτή, ἀπό δικαιώματα βιομηχανικής καί εμπορικής Ιδιοκτησίας Ισοδύναμα ἐκείνων πού ἀπολαύουν ἐντός τῆς Κοινότητος. Γνωρίζομε ὅτι τά δικαστήρια ὁρισμένων χωρών μελών τῆς Ευρωπαϊκῆς Ἑνώσεως Ἐλευθέρων 'Ανταλλαγών ('Ομοσπονδιακό Ελβετικό Δικαστήριο, 25 'Ιανουαρίου 1979, Sunlight· 'Ανώτατο Δικαστήριο τῆς Αὐστρίας, 10 'Ιουλίου 1979, Austro-Mechana, υπόθεση πού ἀφοροῦσε παράλληλη εἰσαγωγή δίσκων) ἐπιτρέπουν στους κατόχους δικαιωμάτων βιομηχανικής ή πνευματικής ιδιοκτησίας, στίς ἐν λόγω χώρες, νά προβάλλουν τά δικαιώματα τους αυτά προκειμένου νά ἀντιτάσσονται σέ εισαγωγές κοινοτικής προελεύσεως ή ἀμοιβαιότης δέν εἶναι, συνεπώς, εξασφαλισμένη.

4. Τά νομολογιακά προηγούμενα, πού έπικαλοῦνται οἱ εταιρίες Harlequin καί Simons, δέν θεωροῦνται ἀποφασιστικά. Ή σύμβαση Yaoundé τοῦ 1963, στην ὁποία ἀνεφέρετο ἡ υπόθεση Bresciani, δέν ἐβασίζετο ἐπί τῆς ἀμοιβαιότητος: ἀντιθέτως, μέ την σύμβαση αύτη, ἡ Κοινότης ἀνέλαβε μονομερώς ὁρισμένες υποχρεώσεις έναντι τῶν κρατών τῆς 'Αφρικῆς καί τῆς Μαδαγασκάρης. Αυτή ἡ «ἀνισομέρεια» δέν ήταν, συνεπώς, ἀντίθετη πρός την ἀναγνώριση «ἀμεσου ἀποτελέσματος» σέ ὁρισμένες διατάξεις τῆς συμβάσεως. Ἐπί πλέον, ἡ υπόθεση αύτη ἀνεφέρετο στην ἑρμηνεία τῶν ὅρων «φορολογικές επιβαρύνσεις Ισοδυνάμου ἀποτελέσματος πρός δασμούς» τοῦ ἄρθρου 2 παράγραφος 1 της συμβάσεως, συγκρινομένον πρός εκείνους τοῦ ἄρθρου 13 παράγραφος 1, της συνθήκης καί ὄχι στην έννοια τῶν «μέτρων Ισοδυνάμου ἀποτελέσματος πρός ποσοτικούς περιορισμούς». 'Αλλά, ἐπ' αὐτοῦ, αυτή ή διάταξη τῆς συμβάσεως παρέπεμπε ρητώς στό άρθρο 13 τῆς συνθήκης τῆς Ρώμης. Μέ άλλα λόγια, τά Κράτη μέλη ηθέλησαν νά ἀναλάβουν έναντι τῶν κρατών τῆς 'Αφρικής καί τῆς Μαδαγασκάρης τίς 'ίδιες υποχρεώσεις μέ ἐκεῖνες πού είχαν ἀναλάβει μεταξύ τους, λόγω δέ τῆς ἀναφοράς αὐτῆς ἠδυνήθητε νά ἀποφανθείτε ὅτι ἡ διάταξη αυτή ἐδημιούργει δικαιώματα υπέρ τῶν πολιτών. Ἀντιθέτως, μέ τήν ἀπόφαση σας International Fruit, τῆς 12ης Δεκεμβρίου 1972, ἐκρίνατε ὅτι τό άρθρο ΧΙ τῆς Γενικής Συμφωνίας Δασμών καί 'Εμπορίου — διάταξη πού επίσης ἀναφέρεται στην κατάργηση τῶν ποσοτικών περιορισμών — δέν εἶναι τέτοιας φύσεως, ώστε νά γεννᾶ υπέρ τῶν πολιτών τῆς Κοινότητος τό δικαίωμα νά τό επικαλούνται ἐνώπιον δικαστηρίων. Κατ' ἀντίθεση πρός τήν υπόθεση αύτη, στην παρούσα υπόθεση δέν πρόκειται περί τοῦ ἄν οἱ ἀναληφθείσες ἀπό τήν Κοινότητα διεθνείς υποχρεώσεις υπερισχύουν τῶν πράξεων τῶν ὀργάνων τῆς (ἑνός κανονισμοί) τοῦ Συμβουλίου τῶν υπουργών γιά παράδειγμα), ὁπως τό κοινοτικό δίκαιο υπερισχύει, κατ' ἀρχήν, τοῦ ἐθνικοῦ δικαίου, ἀλλά ἄν οἱ ἀναληφθείσες ἀπό τήν Κοινότητα υποχρεώσεις έναντι τῶν τρίτων χωρών εἶναι τῆς Ιδίας φύσεως καί έχουν τήν Ιδία έκταση, γιά τά εθνικά δικαστήρια, μέ εκείνες πού τά Κράτη μέλη ἀνέλαβαν μεταξύ τους, μέ άλλα δέ λόγια, ἄν ἡ κλασσική διεθνής έννομη τάξη εἶναι ταυτόσημη πρός τήν ἐσωτερική κοινοτική έννομη τάξη. 'Η καθημερινή πραγματικότης ἀποδεικνύει ὅτι τό πράγμα δέν έχει δυστυχώς έτσι. Στον παραπλήσιο τομέα τῆς προστασίας τοῦ δικαιώματος ἐπἱ τοῦ σήματος, ἡ νομολογία σας περιέχει ἐνδείξεις πού δέν ἀφήνουν καμμία ἀμφιβολία. Μέ τήν ἀπόφαση EMI, πού ἐξεδώσατε τήν 15η 'Ιουνίου 1976 κατόπιν παραπομπῆς τοῦ High Court of Justice (Rec. σ. 813 ἑπ., κυρίως σ. 845 καί 846, σκέψεις 8 καί 11), ἐκρίνατε ὅτι ὁ κανόνας τῶν άρθρων 30 ἑπ. της συνθήκης εφαρμόζεται εντός τῆς κοινής ἀγοράς, ἀλλά δέν πρέπει νά επεκτείνεται στίς σχέσεις μέ τά τρία κράτη. Ή άσκηση τοῦ δικαιώματος ἐπί τοῦ σήματος, προς περιορισμό τῆς εμπορίας προϊόντων τῶν κρατών αυτών, εἶναι επομένως ἀδιάφορη γιά τήν ελεύθερη κυκλοφορία τῶν εμπορευμάτων μεναξύ τῶν Κρανών μελών καί κατά συνέπεια δέν υπόκειται στίς ἀπαγορεύσεις τῶν άρθρων 30 ἐπ. επειδή ἡ ἑνότης τῆς κοινῆς ἀγορᾶς δέν ἀπειλείται. Ή ενώπιον δικαστηρίων προσφυγή τοῦ δικαιούχου σήματος εντός κράτους τῆς Κοινότητος εναντίον τῆς παραλλήλου εἰσαγωγῆς προϊόντων προελεύσεως τρίτου κράτους, τά ὁποῖα φέρουν τό 'ίδιο σήμα, δέν ἀντιβαίνει στην συνθήκη. ''Εχετε ἀποφανθεί (31 'Οκτωβρίου 1974, Centrafarm, Rec. σ. 1148) ὅτι «στό θέμα τῶν διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, τό εἰδικό ἀντικείμενο τῆς βιομηχανικής Ιδιοκτησίας συνίσταται κυρίως στό νά εξασφαλίζεται στόν κάτοχο, προκειμένου νά ανταμειφθεί ἡ δημιουργική προσπάθεια τοῦ ἐφευρέτου, τό ἀποκλειστικό δικαίωμα νά χρησιμοποιεί μία εφεύρεση πρός κατασκευή καί πρώτη διάθεση βιομηχανικών προϊόντων, εἴτε ἀπ' ευθείας εἴτε μέ χορήγηση άδειων ἐκμεταλλεύσεως σέ τρίτους, καθώς καί τό δικαίωμα νά ἀντιτάσσεται σέ ὁποιαδήποτε παραποίηση» (σκέψη 9, σ. 1162). Ἡ νομολογία αυτή ἀποβλέπει στό νά εμποδίσει τήν εμφάνιση ἐμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία τῶν ἐμπορευμάτων ἐκ τῆς υπάρξεως εθνικῶν διατάξεων, οἱ όποιες ὁρίζουν ὅτι τό δικαίωμα τοῦ κατόχου τοῦ δικαιώματος βιομηχανικής βιομηχανικής ή εμπορικής ιδιοκτησίας «δέν ἀναλώνεται» μέ τήν διάθεση στό εμπόριο τοῦ προστατευομένου προϊόντος, ὁπότε ὁ ἐν λόγω κάτοχος δύναται νά ἀντιταχθεί στην εισαγωγή τοῦ προϊόντος πού διατίθεται στό ἐμπόριο ἀλλοῦ. Ό συλλογισμός αυτός, μεταφερόμενος στην παρούσα περίπτωση, δύναται νά ὀδηγήσει στην σκέψη ὅτι, ἄν οἱ εισαχθείσες στό Ἡνωμένο Βασίλειο ηχογραφήσεις κατασκευάζονται κανονικά καί πωλούνται στην Πορτογαλία μέ τήν συναίνεση τῶν συνθετῶν καί ἀδειούχων τους, τά τέλη εκμεταλλεύσεως, πού καταβάλλονται ὡς τιμή παραχωρήσεως τοῦ δικαιώματος πρώτης κυκλοφορίας τῶν ηχογραφήσεων, ἀποτελούν τήν πρόσφορη «ἀνταμοιβή» τήν ὁποία ἀξίζει ἡ δημιουργική προσπάθεια των συνθετών καί τό ἀντάλλαγμα τῆς χορηγηθείσης ἀποκλειστικότητος. Ἔτσι, ή νόμιμη άσκηση τοῦ δικαιώματος τοῦ δημιουργού «ἀναλώνεται» μέ τήν διάθεση στην ἀγορά, εντός τῆς Πορτογαλίας, τό δέ «περιεχόμενο» τοῦ ἐν λόγω δικαιώματος δέν επηρεάζεται ἀπό τήν ελεύθερη κυκλοφορία εντός τοῦ 'Ηνωμένου Βασιλείου. 'Αλλά ἕνας τέτοιος τρόπος ἀντιμετωπίσεως θά ἀνέτρεπε πλήρως τήν οἰκονομία τῶν συμβάσεων ἀποκλειστικής ἀδείας εκμεταλλεύσεως τοῦ δικαιώματος βιομηχανικής ή εμπορικής Ιδιοκτησίας. Τά τέλη εκμεταλλεύσεως πού καταβάλλει ή Phonogram καί ἡ Polygram Discos στην RSO ἀντιστοιχούν στην εκμετάλλευση τῶν δικαιωμάτων ἀναπαραγωγής ἐπί τῆς πορτογαλικής ἀγορᾶς. Ἄν ἡ RSO ἐγνώριζε ὅτι οἱ ηχογραφήσεις πού διετέθησαν στό εμπόριο, μέ τήν συναίνεση της, στην Πορτογαλία, προωρίζοντο νά εἰσαχθοῦν ελεύθερα στό Ἡνωμένο Βασίλειο καί στά άλλα Κράτη μέλη, ἡ ἑταιρία αυτή ὁπωσδήποτε θά ἀπαιτούσε πολύ σημαντικότερο ἀντάλλαγμα. Παρομοίως, ἄν ὁ άγγλος ἀδειούχος ἐκμεταλλεύσεως Polydor εἶχε δυνηθεῖ νά προβλέψει ὅτι τό ἀποκλειστικό δικαίωμα εμπορικής εκμεταλλεύσεως τοῦ μουσικού έργου στό 'Ηνωμένο Βασίλειο θά «ἀναλωθεῖ» μέ τήν κυκλοφορία του εντός τῆς πορτογαλικής ἀγορᾶς, ἡ εταιρία αυτή ουδέποτε θά ἐδέχετο νά καταβάλει νέα τέλη, γιά νά δύναται νά κατασκευάζει καί νά πωλεῖ ἐντός τοῦ Ἡνωμένου Βασιλείου τήν ἐν λόγω ηχογράφηση. Κατά συνέπεια, ἡ ἀποτίμηση τοῦ δικαιώματος βιομηχανικής ἡ εμπορικής ἰδιοκτησίας καί ἡ σπουδαιότητα τῆς «ἀνταμοιβής» τῶν προσπαθειών τοῦ «ἐφευρέτου» καί εκείνου πού πρώτος εμπορεύεται τό κατασκευαζόμενο βάσει τῆς εφευρέσεως προϊόν (ἀνταμοιβή καί ἀποτίμηση πού ἀφοροῦν τό «ειδικό ἀντικείμενο» ἡ τό «περιεχόμενο» τοῦ δικαιώματος αὐτοῦ) εξαρτώνται ἀπό τίς διαστάσεις καί τήν φύση τῆς ἀγοράς, στην ὁποία δύναται νά διατεθεί τό προϊόν. 'Η θεωρία τῆς «ἀναλώσεως» ἀνεπτύχθη μόνο στίς μεταξύ τῶν Κρατών μελών σχέσεις ἐπί σκοπώ συμπληρώσεως τῆς ελευθέρας κυκλοφορίας. Προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, ὅτι 'έχει συγχρόνως επιτευχθεί ή ελευθερία παροχής υπηρεσιών (σκέψη 25 τῆς ἀποφάσεως Musik-Vertrieb Membran τῆς 20ής 'Ιανουαρίου 1981) καί, θά προσέθετα, ἡ ελευθερία εγκαταστάσεως. Δέν είναι καθόλου ἀναγκαίο νά λεχθεί ὅτι ή προβλεπομένη στην συμφωνία Πορτογαλίας—ΕΟΚ ελευθέρωση τῶν ἀνταλλαγών δέν συνοδεύεται ἀπό τήν επίτευξη τῶν λοιπών αὐτών ελευθεριών, οἱ όποιες προϋποθέτουν τήν εγκαθίδρυση κοινῆς ἀγορᾶς. Ἀκόμα κι ἄν ἡ εμπορία ἡ ἡ κατασκευή τῶν ἐπιδίκων ηχογραφήσεων, τόσο εντός τῆς κοινής ἀγορᾶς ὅσο καί εντός τρίτων χωρών, προέκυπτε ἀπό τήν δραστηριότητα επιχειρήσεων πού ήσαν ὅλες θυγατρικές μιας καί μόνης ἐπιχειρήσεως, εγκατεστημένης έστω εντός Κράτους μέλους, αυτή ή κοινή καταγωγή θά εἶχε ἐνδιαφέρον μόνο ἄν τά ἐπίδικα δικαιώματα τοῦ δημιουργοί) συνυπῆρχαν ἐντός τοῦ χώρου τῆς κοινῆς ἀγορᾶς, διότι, στην περίπτωση αυτή, ή άσκηση τῶν δικαιωμάτων αυτών θά ἠδύνατο νά στεγανοποιήσει τήν ἐν λόγω ἀγορά. Καίτοι ἡ ἀρχή τῆς ἐδαφικότητος τοῦ δικαιώματος τοῦ δημιουργοῦ δέν υφίσταται πλέον στό επίπεδο καθενός ἀπό τά Κράτη μέλη, ἐξακολουθεί νά υπάρχει στίς σχέσεις τῆς Κοινότητος μέ τά τρίτα κράτη.

5. Ἡ ἑταιρία Polydor δικαίως παρατηρεί ἀκόμη ὅτι στην τελευταία αἰτιολογική σκέψη τοῦ προοιμίου τῆς συμφωνίας ΕΟΚ—Πορτογαλίας ὁρίζεται ὅτι «καμμία διάταξη τῆς συμφωνίας αὐτής δέν δύναται νά ἑρμηνευθεί ως ἀπαλλακτική τῶν συμβαλλομένων μερών ἀπό τίς ὑποχρεώσεις πού έχουν ἀναλάβει δυνάμει ἄλλων διεθνῶν συμφωνιών». Ὅμως, οἱ διεθνείς συμφωνίες περί βιομηχανικής καί εμπορικής ιδιοκτησίας (γιά παράδειγμα ἡ σύμβαση περί προστασίας τῆς βιομηχανικής Ιδιοκτησίας, πού υπεγράφη στό Παρίσι τό 1883 καί ἀνεθεωρήθη, γιά τελευταία φορά, στην Στοκχόλμη τό 1967 ἡ σύμβαση τῆς Βέρνης τοῦ 1886 περί προστασίας τῶν λογοτεχνικών καί καλλιτεχνικών έργων) δέν συνεπάγονται τήν «ἀνάλωση τοῦ δικαιώματος». Ή διεθνής συμφωνία ΕΟΚ—Πορτογαλίας δέν δύναται, συνεπώς, νά ἑρμηνευθεί ὑπό έννοια διαφορετική ἀπό τίς διεθνείς συμβάσεις περί προστασίας τῆς βιομηχανικής καί εμπορικής ιδιοκτησίας. Στόν παραπλήσιο τομέα τῶν διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, ἡ ἀνάλωση τῶν παρεχομένων ἀπό τό κοινοτικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας δικαιωμάτων εκτείνεται μόνο στίς πράξεις πού ἀφοροῦν τό καλυπτόμενο ἀπό τό ἐν λόγω δίπλωμα ευρεσιτεχνίας προϊόν, πράξεις πού συντελοῦνται εντός τῶν συμβαλλομένων κρατών, ἀφοῦ τό προϊόν αυτό έχει διατεθεί στό εμπόριο ἐντός ἑνός τῶν ἐν λόγω συμβαλλομένων κρανών ἀπό τόν κάτοχο τοῦ διπλώματος εὑρεσιτεχνίας ἡ μέ ρητή του συναίνεση (άρθρο 32 τῆς συμβάσεως περί τοῦ κοινοτικοί) διπλώματος ευρεσιτεχνίας). Παρομοίως, τά δικαιώματα πού παρέχει ένα ἐθνικό δίπλωμα ευρεσιτεχνίας εντός Κράτους μέλους «ἀναλώνονται» μόνον ὅταν τό προϊόν διατεθεί στό εμπόριο, ἐντός ἑνός ἐκ τῶν συμβαλλομένων κρανών, ἀπό τόν κάτοχο τοῦ διπλώματος ευρεσιτεχνίας ἡ κατόπιν ρητής του συναινέσεως (άρθρο 81 παράγραφος 1 τῆς συμβάσεως). Δέν υπάρχει, ἑπομένως, «ἀνάλωση», ὅταν τό προϊόν διατίθεται στό εμπόριο εντός τρίτου κράτους, τό όποιο ἀποτελεί μέ τήν Ευρωπαϊκή Οἰκονομική Κοινότητα ζώνη ελευθέρων ἀνταλλαγών. Αυτό δύναται νά συμβεί μόνο στην περίπτωση ὅπού τό κράτος αυτό συμμετάσχει στην ἐν λόγω σύμβαση (άρθρο 96 τῆς συμβάσεως). Γιά ὅλους αυτούς τους λόγους, ἡ «ενωτική» θεωρία τῆς ἀναλώσεως τῶν δικαιωμάτων βιομηχανικής καί εμπορικής ιδιοκτησίας στό κοινοτικό πλαίσιο, ὅπως προκύπτει ἰδίως ἀπό τήν εκδοθείσα τήν 8η Ἰουνίου 1971 ἀπόφαση Deutsche Grammophon στην περίπτωση τῶν ηχητικών υποθεμάτων», δέν εἶναι ἐφαρμόσιμη στίς πράξεις πού ἀφοροῦν τό καλυπτόμενο ἀπό τό δικαίωμα τοῦ δημιουργοί) έργο, οἱ ὁποῖες εκτελοῦνται στό έδαφος τρίτης χώρας, έστω κι ἄν τό έργο διετέθη στό ἐμπόριο ἀπό τόν κάτοχο τοῦ δικαιώματος ἡ μέ ρητή του συναίνεση.

ΙV —

Ὑπό τίς περιστάσεις αυτές, νομίζω ὅτι πρέπει νά εξετασθεί ἄν οἱ ὅροι τοῦ άρθρου 14 τῆς συμφωνίας («τά μέτρα ἰσοδυνάμου ἀποτελέσματος πρός ποσοτικούς περιορισμούς ἐπί τῶν εισαγωγών καταργοῦνται...») διαφέρουν ἀπό εκείνους τοῦ ἄρθρου 30 τῆς συνθήκης («οἱ ποσοτικοί περιορισμοί ἐπί τῶν εισαγωγῶν, καθώς καί τά μέτρα ισοδυνάμου ἀποτελέσματος, ἀπαγορεύονται ...») καί ἄν ἡ δικαστική ἀπόφαση μέ τήν ὁποία σκοπεῖται ἡ ἀπαγόρευση τῆς εισαγωγής καί πωλήσεως τῶν ἐν λόγω δίσκων στό Ἡνωμένο Βασίλειο συνιστά «μέσο αὐθαιρέτου διακρίσεως ἡ συγκαλυμμένο περιορισμό τοῦ εμπορίου» κατά τήν έννοια τοῦ ἄρθρου 23 τῆς συμφωνίας.

Εἰς ἀπάντηση τῶν υποβληθέντων ερωτημάτων, καταλήγω στό ὅτι θά έπρεπε νά ἀποφανθείτε ὅτι: ἑταιρία ἡ ὁποία εισάγει εντός Κράτους μέλους ἠχογραφήσεις πού ετέθησαν κανονικῶς σέ κυκλοφορία εντός τῆς Πορτογαλίας δέν δύναται νά επικαλεσθεί, ενώπιον δικαστηρίου τοῦ ἐν λόγω Κράτους μέλους, τίς διατάξεις τοῦ ἀπό 19 Δεκεμβρίου 1972 κανονισμοί) 2844/72 τοῦ Συμβουλίου, προκειμένου νά ἀντιταχθεί στην ἀποκλειστικότητα εμπορίας την ὁποία προβάλλει, στό 'ίδιο αυτό Κράτος μέλος, ὁ κάτοχος ἀποκλειστικής ἀδείας εκμεταλλεύσεως δικαιωμάτων δημιουργοῦ ἐπί τῶν ἰδίων αυτῶν ηχογραφήσεων.

( 1 ) Μετάφραση ἀπό τά γαλλικά.