Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Lenz της 5ης Δεκεμβρίου 1986. - UNION DEUTSCHE LEBENSMITTELWERKE GMBH ΚΑΙ ΛΟΙΠΟΙ ΚΑΤΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. - ΠΡΟΣΦΥΓΗ ΑΚΥΡΩΣΕΩΣ - "ΒΟΥΤΥΡΟ ΤΟΥ ΒΕΡΟΛΙΝΟΥ". - ΥΠΟΘΕΣΗ 97/85.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1987 σελίδα 02265



Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα

++++

Κύριε πρόεδρε,

Κύριοι δικαστές,

Α - Πραγματικά περιστατικά

1 . Η υπόθεση επί της οποίας αναπτύσσω σήμερα τις προτάσεις μου αφορά προσφυγή ακυρώσεως της απόφασης (( CΟΜ ( 85 ) 276 τελικό )) της Επιτροπής της 25ης Φεβρουαρίου 1986 περί των μέτρων προωθήσεως των πωλήσεων βουτύρου στην αγορά του ( Δυτικού ) Βερολίνου, από την οποία, οι προσφεύγουσες, τέσσερις γερμανοί παραγωγοί μαργαρίνης, θεωρούν ότι βλάπτεται η θέση τους στην αγορά .

2 . Δεδομένου ότι έχω ήδη περιγράψει την κοινοτική αγορά γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων καθώς και την κοινή οργάνωση αγοράς στην οποία στηρίζεται ( 1 ), με τις προτάσεις μου επί της αγωγής αποζημιώσεως των παραγωγών μαργαρίνης σχετικά με "την επιχείρηση βούτυρο των Χριστουγέννων 1984/85" ( 2 ), δεν χρειάζεται να επανέλθω στα ζητήματα αυτά . Θα παρατηρήσω απλώς ότι η κοινοτική αγορά γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων εμφανίζει εδώ και χρόνια πλεόνασμα, ενώ τα δημόσια αποθέματα βουτύρου ανήλθαν το 1984 σε 1 εκατομμύριο τόνων .

3 . Υπό τις συνθήκες αυτές, η καθής, Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, απηύθυνε στις 25 Φεβρουαρίου 1985 την επίδικη απόφαση στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας . Κατά τα ουσιώδη, η απόφαση αυτή προβλέπει τα ακόλουθα :

4 . Την εφαρμογή στην αγορά του ( Δυτικού ) Βερολίνου από 15 Απριλίου μέχρι τέλους Ιουνίου 1985 ενός μέτρου για την προώθηση των πωλήσεων βουτύρου . Ο οργανισμός παρεμβάσεως της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας όφειλε να διαθέσει δωρεάν 900 τόνους βουτύρου από δημόσια αποθέματα . Το βούτυρο αυτό προοριζόταν αποκλειστικά για άμεση κατανάλωση και συσκευάστηκε σε πακέτα καθαρού βάρους 250 γραμμαρίων που έφεραν την ένδειξη : "δωρεάν βούτυρο ΕΟΚ ".

5 . Τη διάθεση στο εμπόριο του βουτύρου αποθεματοποιήσεως σε ενιαία συσκευασία μαζί με ένα πακέτο από βούτυρο που διατίθεται στην αγορά με το ίδιο καθαρό βάρος . Η τιμή των δύο πακέτων που πωλούνταν μαζί δεν μπορούσε να υπερβαίνει την ισχύουσα τότε τιμή για 250 γραμμάρια βουτύρου που διατίθεται στην αγορά .

6 . Παράλληλα με την εφαρμογή του μέτρου, την πραγματοποίηση διαφημιστικής εκστρατείας καθώς και τη διενέργεια έρευνας της αγοράς για τον υπολογισμό του οριακού κόστους και της αποτελεσματικότητας του μέτρου .

7 . Το κόστος του μέτρου ανήλθε σε 4 εκατομμύρια ΕCU περίπου .

8 . Η καθής στήριξε την απόφασή της στον κανονισμό 1079/77 του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977 περί εισφοράς συνυπευθυνότητας και μέτρων προς διεύρυνση των αγορών στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων ( 3 ). Το άρθρο 4 του κανονισμού αυτού προβλέπει τη λήψη μέτρων για τη διεύρυνση των αγορών γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων τα οποία αφορούν :

- τη διεύρυνση των αγορών εντός της Κοινότητας,

- τη διεύρυνση των αγορών εκτός της Κοινότητας,

-την ανεύρεση νέων δυνατοτήτων καταναλώσεως και βελτιωμένων προϊόντων .

9 . Τα μέτρα αυτά θεσπίζονται κατά τη διαδικασία της επιτροπής διαχειρίσεως που προβλέπει το άρθρο 30 του κανονισμού 804/68 η Επιτροπή οφείλει περαιτέρω να κοινοποιήσει στο Συμβούλιο, πριν από κάθε περίοδο κατά την οποία εισπράττεται η εισφορά συνυπευθυνότητας για τα γαλακτοκομικά προϊόντα, το πρόγραμμα των μέτρων που προτίθεται να θεσπίσει κατά την επόμενη γαλακτοκομική περίοδο .

10 . Η επιχείρηση βούτυρο του Βερολίνου πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με τη γνώμη της επιτροπής διαχειρίσεως .

11 . Οι τέσσερις προσφεύγουσες στην υπό κρίση υπόθεση που πραγματοποιούν περίπου τα δύο τρίτα των πωλήσεων βουτύρου στο ( Δυτικό ) Βερολίνο επιχείρησαν αρχικά να επιτύχουν από τα γερμανικά δικαστήρια την απαγόρευση της εφαρμογής του μέτρου της καθής . Το Μάρτιο του 1985 υπέβαλαν στο Verwaltungsgericht της Φραγκφούρτης αίτηση λήψεως ασφαλιστικών μέτρων . Με Διάταξη της 20ής Μαρτίου 1985, το εν λόγω δικαστήριο απαγόρευσε προσωρινά στον Bundesanstalt foer landwirtschaftliche Marktordnung ( στο εξής : ΒΑLΜ ) την εκτέλεση του προσβαλλόμενου μέτρου .

12 . Με απόφαση της 11ης Απριλίου 1985, το Verwaltungsgerichtshof της 'Εσσης ακύρωσε την εν λόγω Διάταξη κατόπιν εφέσεως του BALM . Το Verwaltungsgerichtshof εκθέτει στο σκεπτικό της αποφάσεώς του ότι η Επιτροπή είχε η ίδια καθορίσει όλες τις λεπτομέρειες εφαρμογής του μέτρου, ότι η σχετική ρύθμιση δεσμεύει τον BALM, ο οποίος επομένως ενέχεται μόνο κατά το ιδιωτικό δίκαιο για την εκτέλεση των μέτρων στα οποία οφείλει να προβεί . Αφού λοιπόν ο BALM δεν υποχρεούται πλέον να θεσπίσει διατάξεις δημοσίου δικαίου, δεν μπορεί να ασκηθεί προσφυγή ενώπιον των διοικητικών δικαστηρίων . Εκτός της οδού του αστικού δικαίου, οι προσφεύγουσες έχουν ενδεχομένως τη δυνατότητα να προσβάλουν την απόφαση της 25ης Φεβρουαρίου 1985 ενώπιον του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων . Δεδομένου ότι η απόφαση αυτή αποτελεί απευθείας εφαρμοστέο δίκαιο που δεσμεύει τον BALM είναι πιθανό να θεωρήσει το Δικαστήριο ότι η εν λόγω πράξη αφορά άμεσα και ατομικά τα πρόσωπα των οποίων θίγει τα έννομα συμφέροντα και να κρίνει ότι τα πρόσωπα αυτά έχουν δικαίωμα προσφυγής κατά το άρθρο 173, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ .

13 . Μετά την έκδοση της Διάταξης προσωρινών μέτρων του Verwaltungsgericht της Φραγκφούρτης, οι προσφεύγουσες άσκησαν προσφυγή κατά την τακτική διαδικασία ενώπιον του ίδιου δικαστηρίου . Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας υποβλήθηκαν οι αιτήσεις εκδόσεως προδικαστικής απόφασης στις υποθέσεις 133 έως 136/85 ( σ . 0000 ).

14 . Στις 16 Απριλίου 1985, οι προσφεύγουσες άσκησαν ενώπιον του Δικαστηρίου προσφυγή ακυρώσεως στην υπόθεση 97/85, συγχρόνως δε ζήτησαν από το Δικαστήριο την αναστολή της εκτελέσεως της προσβαλλόμενης απόφασης ( υπόθεση 97/85 R, Συλλογή 1985, σ . 1331 ). Η αίτηση αυτή απορρίφθηκε με την από 3 Μαΐου 1985 Διάταξη του προέδρου του Δικαστηρίου με το σκεπτικό ότι δεν απειλείται σοβαρή ζημία, ενώ η αναστολή εκτελέσεως του μέτρου μπορεί να προκαλέσει στην καθής ζημία παρόμοια με τη ζημία που ισχυρίζονται ότι υφίστανται οι προσφεύγοντες . Εξάλλου, με τη Διάταξη αυτή ο πρόεδρος του Δικαστηρίου διατύπωσε σοβαρές αμφιβολίες ως προς το παραδεκτό της κύριας προσφυγής .

15 . Με την κύρια προσφυγή τους οι προσφεύγουσες επικαλέστηκαν παραβίαση της γενικής αρχής του δικαιώματος ελεύθερης άσκησης επαγγελματικών δραστηριοτήτων, της αρχής της σταθεροποίησης των αγορών, της αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων, της αρχής της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, της αναλογικότητας, των περί αθέμιτου ανταγωνισμού αρχών του δικαίου καθώς και παράβαση ουσιώδους τύπου εξάλλου η απόφαση της καθής δεν έχει εξουσιοδοτικό έρεισμα .

16 . Οι προσφεύγουσες ζητούν κατά συνέπεια από το Δικαστήριο :

- να ακυρώσει την απόφαση της Επιτροπής τη 25ης Φεβρουαρίου 1985, περί των μέτρων προωθήσεως των πωλήσεων βουτύρου στην αγορά του ( Δυτικού ) Βερολίνου (( CΟΜ ( 85 ) 276 τελικό )),

- να καταδικάσει την καθής στα δικαστικά έξοδα .

17 . Η καθής ζητεί από το Δικαστήριο :

- κυρίως να απορρίψει την προσφυγή ως απαράδεκτη,

- επικουρικώς να την απορρίψει ως αβάσιμη,

- να καταδικάσει τις προσφεύγουσες στα δικαστικά έξοδα .

18 . Στους ισχυρισμούς των διαδίκων θα αναφερθώ λεπτομερώς, εφόσον παρίσταται ανάγκη εν προκειμένω, αναπτύσσοντας τη δική μου άποψη επί της υποθέσεως .

Β - Η γνώμη μου επί της υποθέσεως

19 . α ) Η καθής θεωρεί την προσφυγή απαράδεκτη .

20 . Η προσβαλλόμενη απόφαση που απευθύνεται στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας δεν αφορά άμεσα τις προσφεύγουσες και δεν τους υποβάλλει υποχρεώσεις ούτε άμεσα ούτε έμμεσα . Μόνο το στοιχείο ότι μια πράξη είναι δυνατόν να επηρεάζει τις σχέσεις ανταγωνισμού που επικρατούν στη συγκεκριμένη αγορά δεν αρκεί για να θεωρηθεί ότι η πράξη αφορά άμεσα κάθε επιχειρηματία που τελεί σε κάποια σχέση ανταγωνισμού με τον αποδέκτη της .

21 . Η απόφαση δεν αφορά ούτε ατομικά τις προσφεύγουσες διότι δεν τις εξατομικεύει κατά τρόπο ανάλογο με τον αποδέκτη της . Πράγματι στην αγορά του Βερολίνου πωλούν μαργαρίνη, ή μπορούν ανά πάσα στιγμή να αποφασίσουν να πωλήσουν, πολλοί άλλοι παραγωγοί και εισαγωγείς μαργαρίνης .

22 . Αν η υπό κρίση προσφυγή κριθεί απαράδεκτη, αυτό δεν σημαίνει εν πάση περιπτώσει αρνησιδικία . Αφενός, οι προσφεύγουσες είχαν κάποια επιτυχία στην κύρια δίκη ενώπιον του Verwaltungsgericht της Φραγκφούρτης, το οποίο υπέβαλε στο Δικαστήριο διάφορα προδικαστικά ερωτήματα σχετικά με το κύρος της προσβαλλόμενης απόφασης . Αν οι προσφεύγουσες είχαν ασκήσει κύρια προσφυγή ενώπιον των πολιτικών δικαστηρίων όπως έπραξαν άλλοι παραγωγοί μαργαρίνης θα είχαν επιτύχει την υποβολή προδικαστικών ερωτημάτων ως προς τη σχέση μεταξύ της προσβαλλόμενης απόφασης και της γερμανικής νομοθεσίας περί αθέμιτου ανταγωνισμού . Αφετέρου, οι προσφεύγουσες έχουν ακόμη τη δυνατότητα να ασκήσουν αγωγή αποζημιώσεως κατά της καθής βάσει των άρθρων 78 και 215, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ .

23 . Τέλος, η καθής υπογραμμίζει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση θα εκτελεστεί κατά πάσα πιθανότητα πριν από την έκδοση αποφάσεως στην παρούσα διαδικασία . Δεν έχουν λοιπόν εννόμως προστατευόμενο συμφέρον στη διατήρηση της προσφυγής .

24 . Οι προσφεύγουσες φρονούν αντιθέτως ότι η απόφαση της καθής τις αφορά άμεσα και ατομικά κατά την έννοια του άρθρου 173, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ .

25 . Λόγω της σχέσης αμοιβαίας αντικατάστασης μεταξύ του βουτύρου και της μαργαρίνης, η προώθηση των πωλήσεων βουτύρου αποβαίνει αναγκαστικά εις βάρος των πωλήσεων μαργαρίνης . Η προσβαλλόμενη απόφαση ρυθμίζει η ίδια όλες τις λεπτομέρειες της επιχείρησης και επομένως προκαλεί άμεση βλάβη στις προσφεύγουσες .

26 . Η προσβαλλόμενη απόφαση τις αφορά επίσης ατομικά . Πράγματι ο αριθμός των προσώπων ή επιχειρήσεων που βλάπτει είναι σαφώς καθορισμένος . Στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας υπάρχουν μόνο 16 παραγωγοί μαργαρίνης, ο αριθμός δε αυτός δεν πρόκειται να μεταβληθεί πριν από την εφαρμογή του επίδικου μέτρου . Οι εισαγωγές αντιπροσωπεύουν τελείως αμελητέο ποσοστό επί της καταναλώσεως μαργαρίνης στην αγορά του ( Δυτικού ) Βερολίνου .

27 . Αν η υπό κρίση προσφυγή κριθεί απαράδεκτη οι προσφεύγουσες θα στερηθούν εν μέρει αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας . Οι προσφεύγουσες υπενθυμίζουν σχετικώς την αποτυχία της αιτήσεως ασφαλιστικών μέτρων που υπέβαλαν ενώπιον των διοικητικών δικαστηρίων . Αποτυχία είχε εξάλλου και η διαδικασία ασφαλιστικών μέτρων που κίνησαν άλλοι παραγωγοί μαργαρίνης ενώπιον του Landgericht και του Oberlandesgericht της Φραγκφούρτης, τα οποία απέρριψαν την αίτηση στηριζόμενα στην υπεροχή του κοινοτικού δικαίου .

28 . Το προδικαστικό ερώτημα που υπέβαλε το Verwaltungsgericht της Φραγκφούρτης δεν αναφέρεται στη σχέση μεταξύ της προσβαλλόμενης απόφασης και του γερμανικού δικαίου περί ανταγωνισμού .

29 . Η ανάγκη αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας των ατόμων και η ανεπάρκεια των εθνικών μέσων παροχής εννόμου προστασίας εν προκειμένω μάχονται υπέρ του παραδεκτού της υπό κρίση προσφυγής .

30 . β ) Δεδομένου ότι η απόφαση της καθής της 25ης Φεβρουαρίου 1985 απευθύνεται αποκλειστικά στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και όχι στις προσφεύγουσες, το παραδεκτό της προσφυγής θα μπορούσε να στηριχτεί μόνο στο άρθρο 173, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ . Δυνάμει της διάταξης αυτής, η απόφαση που απευθύνεται σε άλλο πρόσωπο πρέπει να αφορά τις προσφεύγουσες άμεσα και ατομικά .

31 . Για να τις αφορά "άμεσα" η προσβαλλόμενη απόφαση της καθής πρέπει να τις βλάπτει "ipso facto", δεν αρκεί δηλαδή να είναι ικανή να τις βλάψει αν συντρέξουν και άλλες συνθήκες . Μόνο το στοιχείο ότι μια πράξη είναι ικανή να επηρεάσει τις σχέσεις ανταγωνισμού που επικρατούν στη συγκεκριμένη αγορά δεν αρκεί για να δικαιολογήσει το συμπέρασμα ότι τα εν λόγω μέτρα αφορούν άμεσα τις προσφεύγουσες ( 4 ).

32 . Ακόμη και αν υποτεθεί ότι η από 25 Φεβρουαρίου 1985 απόφαση της καθής ρύθμισε όλες τις λεπτομέρειες της σχεδιαζόμενης επιχείρησης προωθήσεως των πωλήσεων βουτύρου και ότι επομένως ο γερμανικός οργανισμός παρεμβάσεως δεν είχε κανένα περιθώριο αυτόβουλης δράσης, και πάλι δεν μπορεί να λεχθεί ότι η απόφαση έβλαψε αφ' εαυτής τα δικαιώματα των προσφευγουσών .

33 . Το άρθρο 1, παράγραφος 2, της επίδικης απόφασης πρόβλεπε την εφαρμογή του μέτρου από μία ή περισσότερες οργανώσεις ( εμπορικές επιχειρήσεις ) που έχουν τα απαιτούμενα προσόντα και πείρα και παρέχουν εχέγγυα για την επιτυχή διεκπεραίωσή του .

34 . Χρειάστηκε λοιπόν να βρεθούν οι κατάλληλες επιχειρήσεις που ήταν διατεθειμένες να εφαρμόσουν το μέτρο προωθήσεως των πωλήσεων βουτύρου υπό τους όρους της απόφασης . Δεδομένου ότι ούτε η Επιτροπή ούτε η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας μπορούσαν να υποχρεώσουν τους ιδιώτες επιχειρηματίες να συμμετάσχουν στην επιχείρηση διαθέσεως, όταν εκδόθηκε η απόφαση δεν ήταν ακόμη εν πάση περιπτώσει απολύτως βέβαιο από νομικής σκοπιάς ότι το μέτρο θα εφαρμοζόταν τελικά . Οι συγκεκριμένες εμπορικές επιχειρήσεις δεν είχαν εκδηλώσει πρόθεση συμμετοχής στην επιχείρηση διαθέσεως, στοιχείο το οποίο θα έπρεπε να προστεθεί ως συμπλήρωμα στην απόφαση . Οι εμπορικές επιχειρήσεις έπρεπε πρώτα να είναι διατεθειμένες να συνάψουν τις σχετικές συμβάσεις με το ΒΑLΜ . Τέλος, ο τελικός καταναλωτής θα έπρεπε να είναι διατεθειμένος να αγοράσει το βούτυρο .

35 . Δεδομένου λοιπόν ότι η απόφαση θα συμπληρωνόταν και με άλλα στοιχεία αυτόνομα, δηλαδή τη δήλωση βουλήσεως τρίτων, ιδιωτών, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι αφορούσε αφ' εαυτής άμεσα τις προσφεύγουσες .

36 . Εξάλλου δεν τις αφορά ούτε "ατομικά ". Τα λοιπά πρόσωπα πλην του αποδέκτη της απόφασης δεν μπορούν να ισχυριστούν ότι η απόφαση τα αφορά παρά μόνον αν τα επηρεάζει λόγω ορισμένων ιδιαιτέρων χαρακτηριστικών τους ή λόγω πραγματικής κατάστασης που τα διακρίνει από κάθε άλλο πρόσωπο και κατ' αυτό τον τρόπο τα εξατομικεύει όπως εξατομικεύεται ο αποδέκτης ( 5 ).

37 . Οι προσφεύγουσες δεν απέδειξαν ότι συντρέχουν αυτές οι περιστάσεις . Ισχυρίστηκαν βεβαίως ότι καλύπτουν σημαντικό τμήμα της αγοράς μαργαρίνης του ( Δυτικού ) Βερολίνου . Πρόκειται για επαγγελματική δραστηριότητα την οποία ασκούν οι προσφεύγουσες σε ανταγωνισμό με πολλούς άλλους παραγωγούς και εισαγωγείς μαργαρίνης εντός και εκτός της Κοινότητας . Καίτοι οι προσφεύγουσες κατέχουν σημαντικά μερίδια της αγοράς μαργαρίνης του ( Δυτικού ) Βερολίνου δεν μπορεί να λεχθεί ότι η αγορά αυτή είναι εξ ολοκλήρου και αποκλειστικά στα χέρια τους . Αντιθέτως η αγορά του Βερολίνου είναι ελεύθερη σε όλους τους παραγωγούς μαργαρίνης της Κοινότητας, δηλαδή σε αόριστο αριθμό επιχειρήσεων . Ακόμη και αν υποτεθεί ότι ήταν γνωστοί κατά το χρόνο της εκδόσεως της απόφασης της καθής οι κύριοι παραγωγοί και εισαγωγείς μαργαρίνης που εφοδιάζουν την αγορά του Βερολίνου, ο κύκλος των επιχειρηματιών αυτών είναι ανοικτός και όχι κλειστός . Η από 25 Φεβρουαρίου 1985 προσβαλλόμενη απόφαση της καθής αφορούσε όχι μόνο έναν σαφώς καθορισμένο κατά το χρόνο της εκδόσεώς της κύκλο προσώπων που δεν μπορούσε πλέον να διευρυνθεί αλλά όλες τις επιχειρήσεις που εκδήλωσαν ενδιαφέρον στην αγορά μαργαρίνης του Βερολίνου πριν και κατά την πραγματοποίηση της επιχείρησης προωθήσεως των πωλήσεων .

38 . Κατά τη γνώμη μου η επίκληση από τις προσφεύγουσες της απόφασης του Δικαστηρίου της 1ης Ιουλίου 1965 στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις 106 και 107/63 ( 6 ) είναι άστοχη .

39 . Στην προαναφερθείσα υπόθεση η προσβαλλόμενη απόφαση που απευθυνόταν στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας αφορούσε τον τρόπο κατά τον οποίο αντιμετωπίζονται οι αιτήσεις πιστοποιητικών εισαγωγής και, λόγω των ιδιαιτέρων περιστάσεων της υπόθεσης, αφορούσε μόνο τις αιτήσεις πιστοποιητικών που είχαν ήδη υποβληθεί τρεις μέρες πριν από την έκδοση της απόφασης . Δεδομένου ότι ο αριθμός των ενδιαφερομένων εισαγωγέων ήταν καθορισμένος, οι εισαγωγείς αυτοί, έκρινε το Δικαστήριο, εξατομικεύτηκαν σε σχέση με κάθε άλλο πρόσωπο όπως εξατομικεύεται και ο αποδέκτης .

40 . Εν προκειμένω δεν υπάρχει τόσο σαφής εξειδίκευση, δεδομένου ότι κατά το χρόνο της εκδόσεως της απόφασης, δηλαδή στις 25 Φεβρουαρίου 1985, ο αριθμός των επιχειρηματιών που ενδιαφερόταν για την αγορά μαργαρίνης του Βερολίνου ήταν ανοιχτός - όπως προαναφέρθηκε - τουλάχιστον από νομικής σκοπιάς .

41 . Ακόμη και αν οι προσφεύγουσες ήταν οι μόνοι παραγωγοί ή έμποροι μαργαρίνης που εφοδίαζαν την αγορά του Βερολίνου, αυτό δεν θα τους εξατομίκευε κατά τρόπο ανάλογο του τρόπου κατά τον οποίο εξατομικεύεται ο αποδέκτης, δηλαδή η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας .

42 . Πράγματι, σύμφωνα με τη συσταλτική πλέον νομολογία του Δικαστηρίου, ένας επιχειρηματίας δεν καθίσταται αποδέκτης μιας απόφασης που δεν απευθύνεται σ' αυτόν επειδή και μόνο είναι ο μοναδικός επιχειρηματίας, εγκατεστημένος στη συγκεκριμένη αγορά ( 7 ).

43 . Επομένως η επίδικη απόφαση έθιξε τις προσφεύγουσες λόγω και μόνο της αντικειμενικής ιδιότητάς τους των παραγωγών μαργαρίνης, όπως και κάθε άλλο επιχειρηματία "που βρίσκεται πράγματι ή μπορεί να βρεθεί στην ίδια κατάσταση" ( 8 ).

44 . Το ερώτημα που τίθεται τώρα είναι αν το γενικό πλαίσιο εντός του οποίου εντάσσεται η υπό κρίση προσφυγή ακυρώσεως επιτρέπει να μετριαστούν τα πράγματι αυστηρότατα κριτήρια που διαμόρφωσε το Δικαστήριο όσον αφορά το παραδεκτό της προσφυγής βάσει του άρθρου 173, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ . Πρέπει ιδίως να εξεταστεί το επιχείρημα των προσφευγουσών ότι δεν πέτυχαν ακόμα ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων αποτελεσματική δικαστική προστασία των δικαιωμάτων τους κατά της επιχείρησης προωθήσεως των πωλήσεων βουτύρου που πραγματοποιήθηκε βάσει της από 25 Φεβρουαρίου 1985 αποφάσεως της καθής .

45 . Αναγνωρίζω ότι οι προσφεύγουσες δυσκολεύτηκαν ίσως να βρουν το κατάλληλο κατά το εθνικό δίκαιο μέσο αιτήσεως εννόμου προστασίας προκειμένου να προσφύγουν κατά του ΒΑLΜ .

46 . Από την εξέλιξη της διαδικασίας προκύπτει πάντως ότι οι προσφεύγουσες δεν στερήθηκαν αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας των δικαιωμάτων τους . 'Οπως αποδεικνύουν οι αιτήσεις εκδόσεως προδικαστικής απόφασης που υπέβαλαν, αφενός, το Verwaltungsgericht της Φραγκφούρτης στο πλαίσιο διαδικασίας που κίνησαν οι προσφεύγουσες και, αφετέρου, το Landgericht της Φραγκφούρτης κατά τη διαδικασία που κίνησε ένας άλλος παραγωγός μαργαρίνης κατά του ΒΑLΜ, τα εθνικά δικαστήρια είναι απολύτως διατεθειμένα να παράσχουν δικαστική προστασία . Το ζήτημα αν τελικά αρμόδια θα είναι τα γερμανικά πολιτικά ή τα διοικητικά δικαστήρια δεν έχει επιλυθεί μέχρι στιγμής το γεγονός ότι το Verwaltungsgerichtshof της 'Εσσης έκρινε ότι δεν είναι δυνατή η προσφυγή ενώπιον των διοικητικών δικαστηρίων δεν αποτελεί οπωσδήποτε τελική απόφαση, δεδομένου ότι το εν λόγω δικαστήριο αποφάνθηκε στο πλαίσιο της συνοπτικής διαδικασίας των ασφαλιστικών μέτρων . Αντιθέτως από τις αποφάσεις του Landgericht και του Oberlandesgericht της Φραγκφούρτης προκύπτει ότι τα εν λόγω δικαστήρια θεωρούν δυνατή την προσφυγή ενώπιον των πολιτικών δικαστηρίων .

47 . Σημειωτέον εξάλλου ότι η προσφυγή ακυρώσεως δεν αποτελεί το μόνο ένδικο μέσο που προβλέπει το κοινοτικό δίκαιο . Οι προσφεύγουσες έχουν τη δυνατότητα, αν υπέστησαν ζημία από την εφαρμογή του επίδικου μέτρου, να ασκήσουν αγωγή αποζημιώσεως βάσει των άρθρων 178 και 215, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ . Σε μια τέτοια διαδικασία θα πρέπει να εξεταστεί ιδίως το ζήτημα αν τα κριτήρια που έχει θέσει το Δικαστήριο σχετικά με τις προϋποθέσεις της εξωσυμβατικής ευθύνης λόγω κανονιστικής δραστηριότητας ρυθμιστικού χαρακτήρα ισχύουν και στην περίπτωση που το κοινοτικό όργανο λαμβάνει υπό τη μορφή αποφάσεως απλό μέτρο διαχειρίσεως .

48 . Τέλος, σχετικά με το ζήτημα του παραδεκτού, υπενθυμίζω την ένσταση της καθής, ότι δηλαδή οι προσφεύγουσες δεν έχουν πλέον συμφέρον στην άσκηση προσφυγής ακυρώσεως δεδομένου ότι η προσβαλλόμενη απόφαση εκτελέστηκε εν τω μεταξύ .

49 . Η άποψη αυτή προσκρούει στην απόφαση της 24ης Ιουνίου 1986 στην υπόθεση 53/85 ( 9 ) με την οποία το Δικαστήριο απέρριψε αυτό ακριβώς το επιχείρημα . Πράγματι η ακύρωση απόφασης που έχει ήδη εκτελεστεί είναι αφ' εαυτής ικανή να έχει έννομες συνέπειες και συγκεκριμένα να αποτρέψει την επανάληψη παρόμοιας πρακτικής εκ μέρους της Επιτροπής .

50 . 'Αρα το γεγονός ότι πραγματοποιήθηκε η επιχείρηση προωθήσεως των πωλήσεων βουτύρου δεν παρέχει στοιχείο υπέρ του απαραδέκτου της προσφυγής .

Επί του βασίμου της προσφυγής

51 . Αφού λοιπόν θα προτείνω στο Δικαστήριο να απορρίψει την προσφυγή ως απαράδεκτη θα πρέπει καταρχήν να λάβω θέση επικουρικά και ως προς το βάσιμο των διαφόρων ισχυρισμών . Δεν θα αναπτύξω όμως επικουρικές παρατηρήσεις λόγω της ιδιαιτερότητας του συνόλου των διαδικασιών στις οποίες προστίθενται, όπως προανέφερα, και άλλες αιτήσεις εκδόσεως προδικαστικής απόφασης . Με τις προτάσεις μου επί των αιτήσεων εκδόσεως προδικαστικής απόφασης στις υποθέσεις 133 έως 136/85 και 249/85 θα εξετάσω πάντως όλους τους ισχυρισμούς και τα επιχειρήματα των διαδίκων περιλαμβανομένων και αυτών που αναπτύχθηκαν σχετικά με το βάσιμο της προσφυγής στην υπόθεση 97/85 .

Γ - Πρόταση

52 . Προτείνω λοιπόν στο Δικαστήριο :

1 ) να απορρίψει την προσφυγή ως απαράδεκτη

2 ) να καταδικάσει τις προσφεύγουσες στα δικαστικά έξοδα, περιλαμβανομένων και των εξόδων της διαδικασίας ασφαλιστικών μέτρων .

(*) Μετάφραση από τα γερμανικά .

( 1 ) Κανονισμός ( ΕΟΚ ) 804/68 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1968, περί κοινής οργάνωσης αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων, ΕΕ ειδ . έκδ . 03/003, σ . 72 .

( 2 ) Συνεκδικασθείσες υποθέσεις 279, 280, 285 και 286/84, υποθέσεις 275 και 265/85 .

( 3 ) ΕΕ ειδ . έκδ . 03/018, σ . 81 .

( 4 ) Βλέπε απόφαση της 10ης Δεκεμβρίου 1969 στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις 10 και 18/68, Sογιετ Εσιδαξια jai koipoi jatae Epitqopoes jai koipem, Sμη . 1969, r . 459 .

( 5 ) Απόφαση της 15ης Ιουλίου 1963 στην υπόθεση 25/62, Εξτσεπσιςε Ρμαυναξξ & Cο . jatae Epitqopoes, Sμη . 1963, r . 197A pqejeitai cia paecia ajtote molokocia .

( 6 ) Απόφαση της 1ης Ιουλίου 1965 στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις 106 και 107/63, Fισνα Α . Τύπζεσ ΚG jai koipoi jatae Epitqopoes, Sμη . 1965, r . 525 .

( 7 ) Απόφαση της 14ης Ιουλίου 1983 στην υπόθεση 231/82, Sπικλεσ Κχαστεξ ΒV jatae Epitqopoes, uukkocoe 1983, r . 2559 .

( 8 ) Απόφαση της 19ης Ιουλίου 1983 στην υπόθεση 231/82, προαναφερθείσα .

( 9 ) Απόφαση της 24ης Ιουνίου 1986 στην υπόθεση 53/85, ΑΚΖΟ Cθενιε jai koipoi jatae Epitqopoes, uukkocoe r . 1965 .