ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ 28ΗΣ ΜΑΡΤΙΟΥ 1985. - ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΚΑΤΑ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. - ΟΜΑΔΕΣ ΓΕΩΡΓΩΝ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 272/83.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1985 σελίδα 01057

Σουηδική ειδική έκδοση σελίδα 00147

Φινλανδική ειδική έκδοση σελίδα 00153



Περίληψη

Διάδικοι

Αντικείμενο της υπόθεσης

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

Πράξεις των οργάνων — Κανονισμοί — Απευθείας εφαρμογή — Τρόποι εκτελέσεως εκ μέρους των κρατών μελών — Περιφερειακοί νόμοι που επαναλαμβάνουν εν μέρει τους κοινοτικούς κανονισμούς — Επιτρέπονται

( Κανονισμός του Συμβουλίου 1360/78 )

Περίληψη

Οι κανονισμοί της Κοινότητας εφαρμόζονται , αφεαυτών , απευθείας σε όλα τα κράτη μέλη και τίθενται σε ισχύ απλώς με τη δημοσίευσή τους στην Επίσημη Εφημερίδα των Κοινοτήτων . Κατά συνέπεια , δεν επιτρέπεται στα κράτη μέλη να δημιουργούν καταστάσεις από τις οποίες θίγεται το άμεσο αποτέλεσμα των κοινοτικών κανονισμών .

Ωστόσο , όταν σε ένα κράτος μέλος η εφαρμογή μιας κοινοτικής ρυθμίσεως όπως η ρύθμιση των ομάδων γεωργών παραγωγών εξαρτάται από τη συρροή ενός συνόλου διατάξεων κοινοτικών , εθνικών και περιφερειακών , το γεγονός ότι περιφερειακοί νόμοι επαναλαμβάνουν , για να προσδώσουν μεγαλύτερη συνοχή στις διατάξεις τους και για να διευκολύνουν την κατανόηση των διατάξεων αυτών από τους αποδέκτες τους , ορισμένα στοιχεία των κοινοτικών κανονισμών δεν μπορεί να θεωρηθεί ως παραβίαση του κοινοτικού δικαίου .

Διάδικοι

Στην υπόθεση 272/83 ,

Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων , εκπροσωπούμενη από το νομικό της σύμβουλο Gianluigi Campogrande , με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Manfred Beschel , κτίριο Jean Monnet , Kirchberg ,

προσφεύγουσα ,

κατά

Ιταλικής Δημοκρατίας , εκπροσωπούμενης από τον Arnaldo Squillante , προϊστάμενο της υπηρεσίας διπλωματικών διαφορών , επικουρούμενο από τον Oscar Fiumara , avvocato dello stato , με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο την πρεσβεία της Ιταλίας ,

καθής ,

Αντικείμενο της υπόθεσης

που έχει ως αντικείμενο να αναγνωριστεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη EOK , επειδή δεν προέβη στην ορθή εκτέλεση του κανονισμού 1360/78 του Συμβουλίου , της 19ης Ιουνίου 1978 , περί των ομάδων παραγωγών και των ενώσεων αυτών ( EE ειδ . έκδ . 03/021 , σ . 159 ),

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 14 Δεκεμβρίου 1983 , η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων άσκησε , δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης EOK , προσφυγή , με την οποία ζητεί να αναγνωριστεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη EOK , επειδή δεν προέβη στην ορθή εκτέλεση του κανονισμού 1360/78 του Συμβουλίου , της 19ης Ιουνίου 1978 , περί ομάδων παραγωγών και των ενώσεων αυτών ( EE ειδ . έκδ . 03/021 , σ . 159 ).

2 O κανονισμός 1360/78 θεσπίζει , σε ορισμένες περιφέρειες της Κοινότητας , μεταξύ των οποίων το σύνολο του ιταλικού εδάφους , ένα σύστημα ενθαρρύνσεως της ιδρύσεως ομάδων γεωργών παραγωγών , σκοπός του οποίου είναι να προωθήσει τόσο τη συγκέντρωση της προσφοράς ορισμένων γεωργικών προϊόντων , όσο και την προσαρμογή της παραγωγής τους στις απαιτήσεις της αγοράς . Σύμφωνα με τα άρθρα 4 , 7 και 10 του κανονισμού επαφίεται στα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη να αναγνωρίσουν τις ομάδες παραγωγών , οι οποίες συγκεντρώνουν τις προϋποθέσεις που αναφέρει ο εν λόγω κανονισμός , να ελέγχουν αν οι προϋποθέσεις αυτές εξακολουθούν να συντρέχουν και , τέλος , να χορηγούν στις αναγνωρισμένες ομάδες ενισχύσεις προκειμένου να ενθαρρυνθεί η σύστασή τους και να διευκολυνθεί η λειτουργία τους από διοικητική άποψη . Οι ενισχύσεις αυτές βαρύνουν το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων ( ΕΓΤΠΕ ), τμήμα προσανατολισμού .

3 O ιταλικός νόμος 674 , της 20ής Οκτωβρίου 1978 , που θεσπίζει διατάξεις σχετικά με τις ομάδες γεωργών παραγωγών ( GURI 311 , σ . 8011 ), έχει ως σκοπό την προσαρμογή της ιταλικής νομοθεσίας προς την προαναφερθείσα κοινοτική κανονιστική ρύθμιση . Ενόψει , όμως , της συνταγματικής τάξεως της Ιταλικής Δημοκρατίας η οποία απονέμει σε δεκαεννέα περιφέρειες καθώς και στις δύο αυτόνομες επαρχίες του Τρέντο και του Μπολτζάνο σημαντικές εξουσίες στο γεωργικό τομέα , εναπόκειται σ’ αυτές τις περιφέρειες και τις δύο αυτόνομες επαρχίες , σύμφωνα με το άρθρο 2 , παράγραφος 1 , του νόμου 674 , να θεσπίσουν τα αναγκαία μέτρα , ιδίως σε o , τι αφορά την αναγνώριση των ομάδων παραγωγών· τα μέτρα αυτά πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις διατάξεις του κανονισμού 1360/78 , καθώς και τις διατάξεις του νόμου 674 . Το άρθρο 2 , παράγραφος 2 , του νόμου 674 ορίζει ότι τα καταστατικά των ομάδων πρέπει , μεταξύ άλλων , να προβλέπουν , ενόψει της λειτουργίας τους και της τηρήσεως των διατάξεων του κοινοτικού κανονισμού , ορισμένους , μάλλον λεπτομερείς , κανόνες που περιλαμβάνονται στα σημεία 1 έως 10 του προαναφερθέντος άρθρου 2 , παράγραφος 2 .

4 Η Επιτροπή αιτιάται την Ιταλική Δημοκρατία ότι παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει επειδή :

— με το νόμο 674 και με τους περιφερειακούς νόμους εφαρμογής προέβλεψε προϋποθέσεις παροχής και ανακλήσεως της αναγνωρίσεως των ομάδων παραγωγών διαφορετικές από εκείνες που προβλέπει ο κανονισμός 1360/78·

—διατήρησε στους περιφερειακούς νόμους εφαρμογής διατάξεις που αναφέρονται σε τομείς που εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Κοινότητας , καθώς και διατάξεις που αποτελούν επανάληψη των κοινοτικών κανόνων·

— παρέλειψε να θεσπίσει , σε μέρος της επικρατείας της , την απαραίτητη συμπληρωματική νομοθεσία για την εφαρμογή του κανονισμού 1360/78 .

5 Πρέπει να εξεταστούν διαδοχικά οι τρεις αυτές αιτιάσεις .

α ) Οι προϋποθέσεις παροχής και ανακλήσεως της αναγνωρίσεως των ομάδων παραγωγών

6 Ως προς την αναγνώριση των ομάδων παραγωγών , η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι η ιταλική νομοθεσία θέτει προϋποθέσεις διαφορετικές από εκείνες που προβλέπει η κοινοτική κανονιστική ρύθμιση σε δύο σημεία . Πρώτον , ο νόμος 674 επιβάλλει την υποχρέωση με το άρθρο 2 , παράγραφος 2 , ψηφίο 4 , στις αναγνωρισμένες ομάδες να ασκούν εμπορικές δραστηριότητες ως εκπρόσωποι των μελών τους , ενώ ο κανονισμός 1360/78 επιτρέπει στις ομάδες να παρεμβαίνουν ελεύθερα οι ίδιες στην αγορά ή επ’ ονόματι και για λογαριασμό των μελών τους . Κατόπιν , ο ίδιος νόμος επιβάλλει με το άρθρο 2 , παράγραφος 2 , ψηφίο 8 , στις ομάδες να ενθαρρύνουν τη δημιουργία συνεταιρισμών για τη διαχείριση συλλογικών εγκαταστάσεων αποθηκεύσεως , επεξεργασίας , μεταποιήσεως και εμπορίας των προϊόντων , προϋπόθεση που δεν προβλέπει ο κανονισμός 1360/78 .

7 Σχετικά με το πρώτο σημείο η Επιτροπή αναφέρει ότι σύμφωνα με το άρθρο 2 , παράγραφος 2 , του ιταλικού νόμου τα καταστατικά των ομάδων παραγωγών « πρέπει να προβλέπουν » , μεταξύ άλλων :

« 4 ) ότι η ομάδα θεσπίζει κανονισμούς σχετικά με τη λειτουργία της , καταρτίζει προγράμματα παραγωγής και εμπορίας και συνάπτει συμφωνίες και συμβάσεις , ακόμα και ενδοεπαγγελματικές , εκπροσωπώντας τα μέλη της , για τη διάθεση , την απόσυρση , την αποθήκευση και την εμπορία των προϊόντων » .

8 H Επιτροπή συνάγει από τη διάταξη αυτή ότι οι ομάδες παραγωγών δεν μπορούν , δυνάμει της ιταλικής νομοθεσίας , να οργανωθούν κατά τέτοιο τρόπο , ώστε να ενεργούν , σε ό,τι αφορά την εμπορία των προϊόντων , επ’ ονόματι των μελών αλλά για λογαριασμό της ομάδας ή επ’ ονόματι και για λογαριασμό της ομάδας . Το άρθρο 6 του κανονισμού 1360/78 φρόντισε εντούτοις να προβλέψει ότι τα καταστατικά των ομάδων πρέπει να προβλέπουν την υποχρέωση των μελών

« — είτε να διοχετεύουν στην αγορά το σύνολο της παραγωγής , που προορίζεται προς εμπορία , ... σύμφωνα με τους κανόνες συνεισφοράς και διοχετεύσεως των αγαθών στην αγορά , οι οποίοι θεσπίζονται και ελέγχονται ... από την ομάδα ...,

— είτε να διοχετεύεται το σύνολο της παραγωγής , που προορίζεται για εμπορία ... από την ομάδα , είτε ιδίω ονόματι και για λογαριασμό τους , είτε για λογαριασμό τους αλλά επ’ ονόματι της ομάδας ..., είτε επ’ονόματι και για λογαριασμό της ομάδας ... »

Επομένως , το κοινοτικό δίκαιο αφήνει τις ομάδες παραγωγών ελεύθερες να ασκήσουν δραστηριότητες κανονιστικής ή εμπορικής φύσεως και παρέχει στις ομάδες , σε ό,τι αφορά τις εμπορικές δραστηριότητες , δικαίωμα επιλογής που δεν τους το παρέχει ο ιταλικός νόμος .

9 H ιταλική κυβέρνηση εφιστά την προσοχή στο ότι ο νόμος 674 είναι νόμος πλαίσιο , που δεν αφορά απευθείας τις ομάδες παραγωγών αλλά υποχρεώνει τις περιφέρειες , οι οποίες είναι αρμόδιες εν προκειμένω , να θεσπίσουν κανόνες αναγνωρίσεως που να παρέχουν στις ομάδες παραγωγών το δικαίωμα επιλογής μεταξύ της κανονιστικής δράσεως ( θέσπιση κανονισμών και προγραμμάτων ) ή της εμπορικής δράσεως ( σύναψη συμβάσεων ). Σε o , τι αφορά την εμπορική δράση δεν είναι απαραίτητο να προβλέπεται ότι η ομάδα μπορεί η ίδια να εμφανίζεται στην αγορά , καθόσον μια τέτοια εξουσία συνάγεται από το σκοπό της ομάδας που είναι η συγκέντρωση της προσφοράς . Επειδή ο κανονισμός 1360/78 προβλέπει επίσης τη δυνατότητα των ομάδων να ενεργούν επ’ ονόματι και για λογαριασμό των μελών τους ο ιταλός νομοθέτης έκρινε ότι ήταν σκόπιμο τα καταστατικά να καθορίζουν τις πράξεις , βάσει των οποίων η ομάδα μπορεί να ενεργεί , εφόσον το επιθυμεί , κατά τρόπο έμμεσο , ως εκπρόσωπος δηλαδή των μελών της .

10 Πρέπει να σημειωθεί , καταρχάς , ότι σύμφωνα με το άρθρο 2 , παράγραφος 2 , ψηφίο 4 , του νόμου 674 μπορεί να μην αναγνωριστεί η ομάδα , αν δεν περιλάβει στο καταστατικό της τη μορφή δράσεως που προβλέπει η εν λόγω διάταξη , αλλά επιλέξει μια άλλη μορφή δράσεως από αυτές που προβλέπει το άρθρο 6 του κανονισμού 1360/78 . Στην περίπτωση αυτή , ωστόσο , η ομάδα έχει το δικαίωμα να ζητήσει να αναγνωριστεί σύμφωνα με την κοινοτική κανονιστική ρύθμιση .

11 Το επιχείρημα της ιταλικής κυβέρνησης , σύμφωνα με το οποίο ο νόμος 674 δεν επιβάλλει στις ομάδες παραγωγών την υποχρέωση να ασκούν δραστηριότητες εμπορικής φύσεως ως εκπρόσωποι των μελών τους , αλλά περιορίζεται απλώς να παροτρύνει τις περιφερειακές αρχές να μην αδιαφορήσουν γι’ αυτή τη μορφή δράσεως , δεν μπορεί να γίνει δεκτό . Όπως , πράγματι , προκύπτει από ορισμένους περιφερειακούς νόμους , επιβάλλεται στις εν λόγω ομάδες η υποχρέωση να περιλάβουν στα καταστατικά τους την εκπροσώπηση των μελών τους για τη διάθεση , την απόσυρση , την εμπορία και την αποθήκευση των προϊόντων , χωρίς να αναφέρουν τη δυνατότητα , που παρέχει , ωστόσο , ο κανονισμός 1360/78 στις ομάδες να ενεργούν , στον τομέα αυτό , ιδίω ονόματι και για λογαριασμό τους . Γι’ αυτό το λόγο ο περιφερειακός νόμος της περιφέρειας της Λομβαρδίας ( Bollettino ufficiale della Regione , αριθ . 47 , της 20ής Νοεμβρίου 1980 ), επαναλαμβάνει , στο άρθρο 3 , τις απαιτήσεις του νόμου 674 , ο δε περιφερειακός νόμος της Σικελίας ( Bollettino ufficiale della Regione , αριθ . 23 , της 9ης Μα ΐου 1981 ) περιορίζεται , στα άρθρα 2 και 3 , να παραπέμψει στον εν λόγω νόμο . Παρόμοια παραπομπή απαντάται επίσης στους περιφερειακούς νόμους της Emilia Romagna ( Bollettino ufficiale della Regione , αριθ . 15 , της 5ης Σεπτεμβρίου 1981 ), άρθρο 3 , και της Καμπανίας ( Bollettino ufficiale della Regione , αριθ . 36 , της 2ας Ιουνίου 1982 ), άρθρο 4 .

12 Κατά συνέπεια , η εθνική νομοθεσία σε συνδυασμό με τους περιφερειακούς νόμους έχει ως αποτέλεσμα να αφαιρεθεί , από τις ομάδες παραγωγών , σε σημαντικό μέρος της ιταλικής επικράτειας , η ελευθερία επιλογής μιας από τις μορφές δράσεως που τους επιτρέπει η κοινοτική νομοθεσία .

13 Το δεύτερο θέμα που θίγει , σχετικά , η Επιτροπή αφορά το άρθρο 2 , ψηφίο 8 , του νόμου 674 . Σύμφωνα με την εν λόγω διάταξη , στο καταστατικό των ομάδων παραγωγών πρέπει να προβλέπεται ότι « ενθαρρύνεται η ίδρυση συνεταιριστικών επιχειρήσεων ή άλλων μορφών ενώσεως , για τη δημιουργία και διαχείριση συλλογικών εγκαταστάσεων αποθηκεύσεως , επεξεργασίας , μεταποιήσεως και εμπορίας των προϊόντων » . H Επιτροπή υποστηρίζει ότι ο κανονισμός 1360/78 δεν περιέχει παρόμοια διάταξη και ότι , κατά συνέπεια , η ιταλική νομοθεσία αναγκάζει τις ομάδες να αναλαμβάνουν μορφές δράσεως άγνωστες στο κοινοτικό δίκαιο .

14 H ιταλική κυβέρνηση αναφέρει ότι ο σκοπός της συστάσεως ομάδων παραγωγών είναι η προσαρμογή της παραγωγής και της προσφοράς στις απαιτήσεις της αγοράς μέσω μορφών δράσεως από κοινού . Στην ιταλική γεωργία οι συνεταιρισμοί αντιπροσωπεύουν το πρώτο στάδιο ενώσεως κατάλληλο να ευνοήσει τον περιορισμό των εμπορικών κυκλωμάτων με τη συγκέντρωση της προσφοράς και την από κοινού χρήση των εγκαταστάσεων μεταποιήσεως . Χωρίς να διαταράσσει τη λειτουργία των ομάδων , η σύσταση συνεταιρισμών βαίνει προς την ίδια κατεύθυνση και είναι σε θέση να καλύψει τις διαρθρωτικές ανεπάρκειες , τις οποίες ο κοινοτικός κανονισμός προτίθεται να εξαλείψει προοδευτικώς .

15 Το Δικαστήριο θεωρεί ότι το επιχείρημα αυτό της ιταλικής κυβέρνησης πρέπει να γίνει δεκτό . H αμφισβητούμενη διάταξη δεν προβλέπει , όπως υποστηρίζει η Επιτροπή , υποχρέωση προωθήσεως της σύστασης συνεταιριστικών μόνο επιχειρήσεων· αφήνει στις ομάδες την επιλογή να ενθαρρύνουν τη σύσταση είτε τέτοιων επιχειρήσεων , είτε άλλων « μορφών ενώσεως » , οι οποίες θα μπορούν να διαχειρίζονται κοινές εγκαταστάσεις επεξεργασίας και εμπορίας . Δύσκολα γίνεται αντιληπτό πώς μπορεί η προώθηση , υπό τη μία ή την άλλη μορφή , τέτοιων συνεταιριστικών ή συλλογικών δραστηριοτήτων , να αντιβαίνει προς τον κανονισμό 1360/78 , εφόσον σκοπός του τελευταίου , σύμφωνα με την έκτη αιτιολογική του σκέψη , είναι ακριβώς να ενθαρρύνει « τη συνένωση των γεωργών με σκοπό να παρέμβουν στην οικονομική διαδικασία υπό μορφή κοινής δράσεως » .

16 Επομένως , σε ό,τι αφορά το σημείο αυτό , η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί .

17 Σε ό,τι αφορά την ανάκληση της αναγνώρισης των ομάδων η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι τα άρθρα 4 και 5 του νόμου 674 επιβάλλουν στις περιφέρειες την υποχρέωση να προβλέπουν την ανάκληση στην περίπτωση που η ομάδα υπέπεσε σε βαρείες και επανειλημμένες παραβάσεις κοινοτικών και εθνικών κανόνων .

18 Στην προσφυγή της η Επιτροπή παραδέχεται ότι τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να επιβάλουν την ανάκληση της αναγνώρισης στην περίπτωση που η ομάδα παραβιάζει εθνικούς κανόνες γενικής ισχύος που έχουν εφαρμογή σε όλα τα νομικά πρόσωπα και δεν αναφέρονται στις προϋποθέσεις ή στις υποχρεώσεις που επιβάλλονται ειδικά στις ομάδες γεωργών παραγωγών . Είναι , ωστόσο , απαράδεκτο να μπορεί να ανακαλείται η αναγνώριση στην περίπτωση που η ομάδα ανταποκρίνεται σε όλες τις προϋποθέσεις που προβλέπουν οι κοινοτικές διατάξεις , αλλά δεν συμμορφώνεται προς τις συμπληρωματικές υποχρεώσεις που επιβάλλει ο νόμος 674 .

19 Υπό τις περιστάσεις αυτές , το σκέλος αυτό του αιτήματος της προσφυγής συμπίπτει με το σκέλος που αφορά την αναγνώριση των ομάδων .

20 Πρέπει συνεπώς να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η Ιταλική Δημοκρατία δεν εξετέλεσε ορθώς τον κανονισμό 1360/78 , επειδή περιέλαβε μεταξύ των προϋποθέσεων παροχής και ανακλήσεως της αναγνώρισης των ομάδων παραγωγών την υποχρέωση των εν λόγω ομάδων να ασκούν τις εμπορικές τους δραστηριότητες ως εκπρόσωποι των μελών τους .

β ) Το περιεχόμενο των διατάξεων των περιφερειακών νόμων

21 H Επιτροπή ισχυρίζεται ότι η περιφερειακή νομοθεσία εφαρμογής περιέχει διατάξεις που απλώς επαναλαμβάνουν τους κοινοτικούς κανόνες , καθώς και διατάξεις που αναφέρονται σε τομείς , οι οποίοι εμπίπτουν στο εξής στην αποκλειστική αρμοδιότητα των κοινοτικών οργάνων .

22 Ως παράδειγμα η Επιτροπή αναφέρει το άρθρο 12 του περιφερειακού νόμου του Πιεμόντε ( Bollettino ufficiale della Regione αριθ . 18 , της 30ής Απριλίου 1980 ), το οποίο παρέχει στο περιφερειακό συμβούλιο την εξουσία να θεσπίζει , μεταξύ άλλων , κοινούς κανόνες παραγωγής και εμπορίας καθώς και κανόνες σχετικά με τα ελάχιστα μεγέθη των ομάδων , τον καθορισμό των οικείων τομέων και τον καθορισμό των δαπανών , για τις οποίες μπορούν να χορηγηθούν ενισχύσεις . Τα άρθρα όμως 6 , παράγραφος 3 , και 11 , παράγραφος 3 , του κανονισμού 1360/78 ορίζουν ότι εξουσία για τη θέσπιση παρομοίων κανόνων έχει μόνο η Επιτροπή . Τα ελάχιστα μεγέθη των ομάδων και οι δαπάνες , για τις οποίες μπορούν να χορηγηθούν ενισχύσεις , έχουν ήδη καθοριστεί από τον κανονισμό 2083/80 της Επιτροπής , της 31ης Ιουλίου 1980 , περί λεπτομερειών εφαρμογής που αφορούν την οικονομική δραστηριότητα των ομάδων παραγωγών και των ενώσεών τους ( EE ειδ . έκδ . 03/030 , σ . 48 ).

23 Η ιταλική κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι ο περιφερειακός νόμος του Πιεμόντε είναι προγενέστερος του κανονισμού 2083/80 της Επιτροπής , τον οποίο , κατά συνέπεια , δεν μπορούσε να λάβει υπόψη και ότι το άρθρο 12 του περιφερειακού αυτού νόμου ορίζει ρητώς ότι το περιφερειακό συμβούλιο καθορίζει τις λεπτομέρειες εφαρμογής που αναφέρονται σε ορισμένα θέματα « χωρίς να θίγονται οι αποφάσεις που έλαβαν τα αρμόδια όργανα , κατά την έννοια του κανονισμού 1360 του Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων , της 19ης Ιουνίου 1978 » . Άλλωστε , θα ήταν πολύ δύσκολο να αποτραπούν τέτοιες επικαλύψεις , καθώς και ορισμένες επαναλήψεις , σε μια κατάσταση που χαρακτηρίζεται από την κλιμάκωση της νομοθετικής δράσης σε τέσσερα διαφορετικά επίπεδα , δηλαδή στο επίπεδο του Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων , της Επιτροπής , σε εθνικό επίπεδο και σε περιφερειακό επίπεδο . Οι περιφερειακοί νόμοι συνιστούν για τους αποδέκτες την πιο προσιτή πηγή ενημερώσεως· ήταν , επομένως , αναγκαίο να επαναλάβουν , για μεγαλύτερη σαφήνεια , το περιεχόμενο ορισμένων διατάξεων που είχαν θεσπιστεί σε υψηλότερο επίπεδο .

24 Πρέπει , πρώτον , να σημειωθεί ότι ο κανονισμός 1360/78 δεν ορίζει , σε ό,τι αφορά την εκτέλεσή του από τα κράτη μέλη , ακριβή προθεσμία . Ορισμένες από τις διατάξεις του επιβάλλουν στα κράτη μέλη υποχρεώσεις ( άρθρα 4 , 7 και 10 , παράγραφος 1 ), άλλες επιβάλλουν στην Επιτροπή να θεσπίσει , σύμφωνα με τη λεγόμενη διαδικασία της επιτροπής διαχειρίσεως , ορισμένες λεπτομέρειες εφαρμογής ( άρθρα 6 , παράγραφος 3 , και 11 , παράγραφος 3 ). Μόνο το άρθρο 11 , παράγραφος 3 , που αναφέρεται στις διευκρινίσεις που είναι αναγκαίες για την εξεύρεση της πραγματικής δαπάνης συστάσεως και διοικητικής λειτουργίας των ομάδων , προβλέπει προθεσμία , ορίζοντας ότι οι διευκρινίσεις αυτές πρέπει να θεσπιστούν « εντός έξι μηνών από την έναρξη ισχύος του παρόντος κανονισμού » . O κανονισμός εφαρμογής της Επιτροπής , δηλαδή ο προαναφερθείς κανονισμός 2083/80 , θεσπίστηκε μετά δύο και πλέον έτη από την έναρξη ισχύος του κανονισμού 1360/78 στις 26 Ιουνίου 1978 ( άρθρο 20 του κανονισμού 1360/78 ).

25 Η Επιτροπή παραδέχτηκε ότι , για συνταγματικούς λόγους , οι πρακτικές λεπτομέρειες της παροχής και της ανακλήσεως της αναγνωρίσεως των ομάδων πρέπει να καθορίζονται από τις περιφερειακές αρχές . Δεν μπορούν να διατυπωθούν αιτιάσεις κατά των εν λόγω αρχών , επειδή θέσπισαν τις αναγκαίες περιφερειακές κανονιστικές διατάξεις πριν η Επιτροπή εκπληρώσει το καθήκον της και επειδή , υπό τις περιστάσεις αυτές , εφόσον δεν υπήρχε δυνατότητα αναφοράς στους κανονισμούς της Επιτροπής , εξουσιοδότησαν το περιφερειακό συμβούλιο να ενεργήσει τα αναγκαία , χωρίς να θίγονται οι ενδεχόμενες αποφάσεις της Επιτροπής .

26 Ως προς την αιτίαση που αναφέρεται στην επανάληψη εκ μέρους των περιφερειακών νόμων , ή ορισμένων από αυτούς , του περιεχομένου της κοινοτικής ρύθμισης , είναι αληθές , όπως τόνισε η Επιτροπή , ότι το Δικαστήριο , στην απόφασή του της 7ης Φεβρουαρίου 1973 ( Ιταλία , 39/72 , Racc . σ . 101 ), υπογράμμισε ότι οι κανονισμοί της Κοινότητας εφαρμόζονται , αφεαυτών , απευθείας σε όλα τα κράτη μέλη και τίθενται σε ισχύ απλώς με τη δημοσίευσή τους στην Επίσημη Εφημερίδα των Κοινοτήτων . Κατά συνέπεια , δεν επιτρέπεται στα κράτη μέλη να δημιουργούν καταστάσεις , από τις οποίες θίγεται το άμεσο αποτέλεσμα των κοινοτικών κανονισμών .

27 Αυτό , όμως , δεν συμβαίνει στην παρούσα περίπτωση . H εφαρμογή του συστήματος των ομάδων παραγωγών στην Ιταλία δεν εξαρτάται μόνο από τους κοινοτικούς κανονισμούς· εξαρτάται , όπως η ίδια η Επιτροπή παραδέχτηκε από τη συρροή ενός συνόλου διατάξεων κοινοτικών , εθνικών ή περιφερειακών . Σε μια τέτοια ιδιαίτερη κατάσταση , το γεγονός ότι περιφερειακοί νόμοι επαναλαμβάνουν , για να προσδώσουν μεγαλύτερη συνοχή στις διατάξεις τους και για να διευκολύνουν την κατανόηση των διατάξεων αυτών από τους αποδέκτες τους , ορισμένα στοιχεία των κοινοτικών κανονισμών δεν μπορεί να θεωρηθεί ως παραβίαση του κοινοτικού δικαίου .

28 Αυτό , λοιπόν , το σκέλος της προσφυγής της Επιτροπής πρέπει σύμφωνα με τα πιο πάνω να απορριφθεί .

γ ) Η έλλειψη περιφερειακής νομοθεσίας

29 Στο δικόγραφο της προσφυγής της η Επιτροπή υποστηρίζει ότι , κατά παράβαση των κοινοτικών διατάξεων , ο κανονισμός 1360/78 εφαρμόζεται σε έντεκα μόνο περιφέρειες της Ιταλίας , επειδή δεν θεσπίστηκαν ακόμα περιφερειακά μέτρα εφαρμογής στις περιφέρειες της κοιλάδας της Αόστης , της Λιγουρίας , του Φριούλι , του Λάτσιο , του Μολίζε , της Μπαζιλικάτα , της Καλαβρίας και της Σαρδηνίας , καθώς και στις δύο αυτόνομες επαρχίες του Τρέντο και του Μπολτζάνο .

30 H ιταλική κυβέρνηση παραδέχτηκε την καθυστέρηση .

31 Δεδομένου ότι εν τω μεταξύ ορισμένες περιφέρειες θέσπισαν τα απαιτούμενα μέτρα , είναι βέβαιο ότι , κατά το τέλος της προφορικής διαδικασίας , δύο περιφέρειες , η κοιλάδα της Αόστης και το Φριούλι , καθώς και οι δύο αυτόνομες επαρχίες του Τρέντο και του Μπολτζάνο δεν είχαν ακόμη ενεργήσει τα αναγκαία .

32 Πρέπει , κατά συνέπεια , να γίνει δεκτό , ως προς το σημείο αυτό , ότι η Ιταλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη , επειδή δεν θέσπισε , σε μέρος της επικρατείας της , τα αναγκαία μέτρα για την πλήρη εφαρμογή του κανονισμού 1360/78 .

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

33 Σύμφωνα με το άρθρο 69 , παράγραφος 2 , του κανονισμού διαδικασίας , ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα έξοδα . Ωστόσο , σύμφωνα με την παράγραφο 3 , πρώτο εδάφιο , του εν λόγω άρθρου , το Δικαστήριο μπορεί να συμψηφίσει τα έξοδα ολικώς ή μερικώς σε περίπτωση μερικής ήττας των διαδίκων .

34 Δεδομένου ότι οι διάδικοι ηττήθηκαν μερικώς , κάθε διάδικος πρέπει να φέρει τα δικαστικά του έξοδα .

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς

TO ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

αποφασίζει :

1 ) H Ιταλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη EOK , επειδή περιέλαβε μεταξύ των προϋποθέσεων παροχής και ανακλήσεως της αναγνώρισης των ομάδων παραγωγών , που προβλέπει ο κανονισμός 1360/78 του Συμβουλίου , της 19ης Ιουνίου 1978 , περί ομάδων παραγωγών και των ενώσεων αυτών ( EE ειδ . έκδ . 03/021 , σ . 159 ), την υποχρέωση των εν λόγω ομάδων να ασκούν τις εμπορικές τους δραστηριότητες ως εκπρόσωποι των μελών τους και επειδή δεν θέσπισε , σε μέρος της επικρατείας της , τα αναγκαία μέτρα για την πλήρη εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού .

2 ) Απορρίπτει κατά τα λοιπά την προσφυγή .

3 ) Κάθε διάδικος φέρει τα δικαστικά του έξοδα .