ΠΡΟΤΆΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΫ ΕΙΣΑΓΓΕΛΈΑ

YVES BOT

της 12ης Σεπτεμβρίου 2013 ( 1 )

Υπόθεση C‑63/12

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

κατά

Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης

«Προσφυγή ακυρώσεως — Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων — Άρθρα 64 και 65 — Άρθρα 1, 3 και 10 του παραρτήματος XI — Ετήσια αναπροσαρμογή των αποδοχών και των συντάξεων καθώς και των διορθωτικών συντελεστών — Πρόταση κανονισμού για αναπροσαρμογή βάσει της “κανονικής” μεθόδου — Απόφαση του Συμβουλίου να μην εγκρίνει την πρόταση — Έννοια της “δεκτικής προσφυγής πράξεως” — Προϋποθέσεις εφαρμογής της ρήτρας εξαίρεσης»

Υπόθεση C‑66/12

Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης

κατά

Ευρωπαϊκής Επιτροπής

«Προσφυγή ακυρώσεως — Προσφυγή κατά παραλείψεως — Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων — Άρθρα 64 και 65 — Άρθρα 1, 3 και 10 του παραρτήματος XI — Ετήσια αναπροσαρμογή των αποδοχών και των συντάξεων καθώς και των διορθωτικών συντελεστών — Πρόταση κανονισμού για αναπροσαρμογή βάσει της “κανονικής” μεθόδου — Προσφυγή του Συμβουλίου — Απόφαση περί ασκήσεως προσφυγής ενώπιον του Δικαστηρίου — Εφαρμοστέος κανόνας πλειοψηφίας»

και

Υπόθεση C‑196/12

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

κατά

Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης

«Προσφυγή κατά παραλείψεως — Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων — Άρθρα 64 και 65 — Άρθρα 1, 3 και 10 του παραρτήματος XI — Ετήσια αναπροσαρμογή των αποδοχών και των συντάξεων καθώς και των διορθωτικών συντελεστών — Πρόταση κανονισμού για αναπροσαρμογή βάσει της “κανονικής” μεθόδου — Απόφαση του Συμβουλίου να μην εγκρίνει την πρόταση — Παράλειψη»

Περιεχόμενα

I – Εισαγωγή II – Οι κρίσιμες διατάξεις του ΚΥΚ III – Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου Α — Η υπόθεση C‑63/12 Β — Η υπόθεση C‑66/12 Γ — Η υπόθεση C‑196/12 IV – Οι προσφυγές στις υποθέσεις C‑63/12 και C‑196/12 Α — Επί του παραδεκτού των προσφυγών 1. Οι παρατηρήσεις των κυρίων και των παρεμβαινόντων διαδίκων 2. Η εκτίμησή μου α) Ο δικαιοδοτικός έλεγχος των αρνητικών συμπεριφορών που αντιτάσσει ένα θεσμικό ή άλλο όργανο ή ένας οργανισμός της Ένωσης i) Με την προσφυγή ακυρώσεως του άρθρου 263 ΣΛΕΕ προσβάλλεται η παράνομη ενέργεια του θεσμικού οργάνου ii) Με την προσφυγή κατά παραλείψεως του άρθρου 265 ΣΛΕΕ προσβάλλεται η αδράνεια του θεσμικού οργάνου iii) Η άρνηση εκδόσεως πράξεως πρέπει να προσβάλλεται με προσφυγή ακυρώσεως β) Η εκτίμηση της συμπεριφοράς του Συμβουλίου Β — Επί του βασίμου της προσφυγής στην υπόθεση C‑63/12 1. Οι παρατηρήσεις των κυρίων και των παρεμβαινόντων διαδίκων α) Προκαταρκτικές παρατηρήσεις β) Τα επιχειρήματα της προσφυγής i) Η Επιτροπή – Η άρνηση αναπροσαρμογής των αποδοχών και των συντάξεων – Η άρνηση αναπροσαρμογής των διορθωτικών συντελεστών ii) Το Κοινοβούλιο γ) Τα επιχειρήματα προς αντίκρουση της προσφυγής i) Το Συμβούλιο – Η άρνηση αναπροσαρμογής των αποδοχών και των συντάξεων – Η άρνηση αναπροσαρμογής των διορθωτικών συντελεστών ii) Τα κράτη μέλη – Η Τσεχική Δημοκρατία – Το Βασίλειο της Δανίας – Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας – Το Βασίλειο της Ισπανίας – Το Βασίλειο των Κάτω Χωρών – Το Ηνωμένο Βασίλειο 2. Η εκτίμησή μου α) Η νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με τον ρόλο και τις εξουσίες αντιστοίχως της Επιτροπής και του Συμβουλίου στο πλαίσιο της διαδικασίας αναπροσαρμογής των αποδοχών β) Η λύση της σύγκρουσης μεταξύ της Επιτροπής και του Συμβουλίου σχετικά με την ύπαρξη «σοβαρής και αιφνίδιας επιδείνωσης της οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης στο εσωτερικό της Ένωσης» i) Η ανάλυση των προϋποθέσεων κινήσεως της διαδικασίας του άρθρου 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ ii) Η εκτίμηση του βασίμου των λόγων ακυρώσεως – Επί του λόγου που αντλείται από κατάχρηση εξουσίας – Επί του λόγου που αντλείται από παράβαση του κανόνα δικαίου εκ μέρους του Συμβουλίου, το οποίο δεν μπορούσε να θεωρήσει ότι δικαιούνταν να μην εγκρίνει την πρόταση κανονισμού – Επί του λόγου που στηρίζεται στην παράβαση των προϋποθέσεων εφαρμογής της ρήτρας εξαίρεσης λόγω ανεπαρκούς και εσφαλμένης αιτιολογίας V – Η προσφυγή στην υπόθεση C‑66/12 Α — Το βάσιμο της προσφυγής 1. Οι παρατηρήσεις των κυρίων και των παρεμβαινόντων διαδίκων α) Η Ιρλανδία β) Η Γαλλική Δημοκρατία 2. Η εκτίμησή μου B — Tο παραδεκτό της προσφυγής 1. Οι παρατηρήσεις των κυρίων και των παρεμβαινόντων διαδίκων 2. Η εκτίμησή μου VI – Επί των δικαστικών εξόδων VII – Πρόταση

I – Εισαγωγή

1. Το ζήτημα της ετήσιας αναπροσαρμογής των αποδοχών των υπαλλήλων και του λοιπού προσωπικού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο αποτελεί το κοινό αντικείμενο των διαδικασιών στις υποθέσεις C‑63/12, C‑66/12 και C‑196/12, εξετάστηκε ήδη πρόσφατα από το Δικαστήριο, το οποίο εξέδωσε συναφώς την απόφαση της 24ης Νοεμβρίου 2010, C-40/10, Επιτροπή κατά Συμβουλίου ( 2 ), με την οποία το Δικαστήριο ακύρωσε εν μέρει τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) 1296/2009 του Συμβουλίου, της 23ης Δεκεμβρίου 2009 ( 3 ), ο οποίος είχε καθορίσει ποσοστό αναπροσαρμογής των αποδοχών μικρότερο από εκείνο που πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

2. Τα ζητήματα που θέτουν οι τρεις υπό κρίση προσφυγές ανέκυψαν ωστόσο σε διαφορετικό πλαίσιο, το οποίο καθιστά αναγκαία την εμβάθυνση της προηγούμενης ανάλυσης. Επιπλέον, εγείρονται νέα και λεπτά ζητήματα που άπτονται του παραδεκτού των προσφυγών.

3. Ο Κανονισμός Υπηρεσιακής Καταστάσεως των υπαλλήλων και του λοιπού προσωπικού της Ένωσης θεσπίστηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ, Ευρατόμ, ΕΚΑΧ) 259/68 του Συμβουλίου, της 29ης Φεβρουαρίου 1968, περί καθορισμού του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως των υπαλλήλων και του καθεστώτος που εφαρμόζεται επί του λοιπού προσωπικού των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και περί θεσπίσεως ειδικών μέτρων προσωρινώς εφαρμοστέων στους υπαλλήλους της Επιτροπής ( 4 ), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ, Ευρατόμ) 723/2004 του Συμβουλίου, της 22ας Μαρτίου 2004 ( 5 ), και τον κανονισμό (ΕΕ, Ευρατόμ) 1080/2010 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2010 ( 6 ).

4. Τα άρθρα 1 και 3 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ καθόριζαν, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2012, τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες οι αποδοχές των εν λόγω υπαλλήλων και του λοιπού προσωπικού αναθεωρούνταν αυτομάτως κατ’ έτος από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής.

5. Το άρθρο 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ προέβλεψε, ωστόσο, μια «ρήτρα εξαίρεσης» η οποία επέτρεπε παρέκκλιση από αυτή τη μέθοδο αναπροσαρμογής «[σ]ε περίπτωση σοβαρής και αιφνίδιας επιδείνωσης της οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης στο εσωτερικό της Ένωσης». Στην περίπτωση αυτή, εναπέκειτο στην Επιτροπή να υποβάλει «κατάλληλες προτάσεις» στο Συμβούλιο, το οποίο αποφάσιζε κατά τη συνήθη νομοθετική διαδικασία.

6. Στις 17 Δεκεμβρίου 2010, το Συμβούλιο, διαπιστώνοντας ότι «οι πρόσφατες δημοσιονομικές και οικονομικές κρίσεις στο εσωτερικό της [Ένωσης], οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα σημαντικές δημοσιονομικές προσαρμογές και αυξημένη εργασιακή ανασφάλεια σε πολλά κράτη μέλη, προκάλεσαν σοβαρή και αιφνίδια επιδείνωση της οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης στην [Ένωση]», ζήτησε από την Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 241 ΣΛΕΕ, να του υποβάλει εγκαίρως, βάσει του άρθρου 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ καθώς και βάσει αντικειμενικών στοιχείων που θα παράσχει η Επιτροπή, κατάλληλες προτάσεις, προκειμένου να εξεταστούν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο και να εγκριθούν έως τα τέλη του 2011 ( 7 ).

7. Δεδομένου ότι η Επιτροπή κατάρτισε, στις 13 Ιουλίου 2011, μια έκθεση επί της εν λόγω ρήτρας εξαίρεσης ( 8 ), στην οποία κατέληγε στο συμπέρασμα ότι δεν υφίστατο σοβαρή και αιφνίδια επιδείνωση της οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης στο εσωτερικό της Ένωσης, το Συμβούλιο αμφισβήτησε το συμπέρασμα αυτό και αποφάσισε, στις 28 Οκτωβρίου 2011, με «συντριπτική» πλειοψηφία των αντιπροσωπειών, να απευθύνει στην Επιτροπή νέα αίτηση βάσει του άρθρου 241 ΣΛΕΕ. Δηλώνοντας ότι «είναι πεπεισμένο ότι η χρηματοπιστωτική και η οικονομική κρίση που υφίσταται σήμερα η [Ένωση], η οποία οδηγεί σε ουσιαστικές δημοσιονομικές προσαρμογές στα περισσότερα κράτη μέλη, αποτελεί σοβαρή και αιφνίδια επιδείνωση της οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης στο εσωτερικό της [Ένωσης]», το Συμβούλιο, «[μ]έσα σε αυτές τις ιδιάζουσες και εξαιρετικές περιστάσεις και υπό το φως αντικειμενικών δεδομένων που αντανακλούν την οικονομική και κοινωνική κατάσταση το φθινόπωρο του 2011», ζήτησε από την Επιτροπή να θέσει σε εφαρμογή το άρθρο 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ και να υποβάλει κατάλληλη πρόταση αναπροσαρμογής των αποδοχών ( 9 ).

8. Η Επιτροπή εξέδωσε κατόπιν αυτού, στις 24 Νοεμβρίου 2011, μια ανακοίνωση παρέχουσα συμπληρωματικές πληροφορίες ( 10 ), στην οποία ενέμεινε στη θέση της ότι δεν πληρούνταν οι προϋποθέσεις εφαρμογής της ρήτρας, και υπέβαλε την ίδια ημέρα στο Συμβούλιο μια πρόταση αναπροσαρμογής στο πλαίσιο της ετήσιας εξέτασης για το 2011 ( 11 ), προκειμένου αυτό, αφενός, να προβεί σε αύξηση κατά ποσοστό 1,7 % των αποδοχών και των συντάξεων, ποσοστό το οποίο προέκυψε από την αμιγώς μηχανική εφαρμογή της μεθόδου υπολογισμού που προβλέπει ο ΚΥΚ, και, αφετέρου, να αναπροσαρμόσει τους διορθωτικούς συντελεστές.

9. Θεωρώντας ότι η άρνηση της Επιτροπής να υποβάλει πρόταση βάσει του άρθρου 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ στηριζόταν σε ανεπαρκείς και εσφαλμένους λόγους, το Συμβούλιο, με «απόφαση» της 19ης Δεκεμβρίου 2011 ( 12 ), αποφάσισε να μην υιοθετήσει την πρόταση κανονισμού.

10. Η Επιτροπή άσκησε, στις 3 Φεβρουαρίου 2012, προσφυγή ακυρώσεως κατά της πράξεως αυτής, η οποία πρωτοκολλήθηκε με τον αριθμό C‑63/12.

11. Εκ παραλλήλου με την άσκηση της προσφυγής αυτής ακυρώσεως, η Επιτροπή, η οποία είχε κοινοποιήσει στις 25 Ιανουαρίου 2012 στο Συμβούλιο έγγραφο οχλήσεως, για την περίπτωση που η στάση του τελευταίου αυτού θα εθεωρείτο αποχή από ενέργεια η οποία συνιστά παράλειψη ενέργειας κατά την έννοια του άρθρου 265 ΣΛΕΕ, άσκησε, στις 26 Απριλίου 2012, προσφυγή κατά παραλείψεως, η οποία πρωτοκολλήθηκε με τον αριθμό C‑196/12.

12. Από την πλευρά του, το Συμβούλιο άσκησε, στις 3 Φεβρουαρίου 2012, προσφυγή ακυρώσεως και, επικουρικώς, κατά παραλείψεως, κατά τόσο της ανακοινώσεως όσο και της προτάσεως κανονισμού, η οποία πρωτοκολλήθηκε με τον αριθμό C‑66/12.

13. Η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από το Κοινοβούλιο, φρονεί ότι το Συμβούλιο, στο πλαίσιο της διαδικασίας που προβλέπει ο ΚΥΚ για την αναπροσαρμογή των αποδοχών, ήταν υποχρεωμένο να ακολουθήσει την πρόταση κανονισμού. Κατά την Επιτροπή και το Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο θα μπορούσε να αποκλείσει την αυτόματη εφαρμογή της μεθόδου υπολογισμού που προβλέπει ο ΚΥΚ προκειμένου να λάβει υπόψη την οικονομική και κοινωνική κρίση μόνον κατόπιν σχετικής προτάσεως της Επιτροπής.

14. Η Επιτροπή ζητεί, συνεπώς, κυρίως την ακύρωση της επίδικης αποφάσεως, ενώ δε επικουρικώς ζητεί από το Δικαστήριο, με την προσφυγή κατά παραλείψεως, να αποφανθεί ότι το Συμβούλιο, μη εγκρίνοντας την πρόταση κανονισμού, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τον ΚΥΚ.

15. Το Συμβούλιο, υποστηριζόμενο από πλείονα κράτη μέλη ( 13 ), αμφισβητεί την προσφυγή αυτή, καθώς και την επιχειρηματολογία στην οποία αυτή στηρίζεται. Κατά το εν λόγω θεσμικό όργανο και τα κράτη μέλη αυτά, ο ΚΥΚ του παρέχει την εξουσία να αρνηθεί την αναπροσαρμογή των αποδοχών όταν εκτιμά ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις εφαρμογής της ρήτρας εξαίρεσης.

16. Το Συμβούλιο ζητεί, υποστηριζόμενο από τα ίδια κράτη μέλη, στα οποία προσχωρούν και άλλα τρία ( 14 ), την ακύρωση της ανακοινώσεως, στον βαθμό που η Επιτροπή εκδηλώνει σε αυτή την οριστική άρνησή της να υποβάλει κατάλληλες προτάσεις βάσει του άρθρου 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ, καθώς και την ακύρωση της συνακόλουθης προτάσεως κανονισμού. Επικουρικώς, ζητεί από το Δικαστήριο να διαπιστώσει, βάσει του άρθρου 265 ΣΛΕΕ, παραβίαση των Συνθηκών λόγω της αποχής της Επιτροπής.

17. Μολονότι οι τρεις αυτές υποθέσεις δεν ενώθηκαν τυπικώς, η διασύνδεση των υπό κρίση προσφυγών και ο κοινός χαρακτήρας των επί της ουσίας προβληθέντων λόγω δικαιολογούν την ανάπτυξη ενιαίων προτάσεων.

18. Με τις προτάσεις αυτές, θα υποστηρίξω ότι η επίδικη απόφαση συνιστά πράξη δεκτική προσφυγής, πράγμα που θα με οδηγήσει να προτείνω στο Δικαστήριο να κρίνει, αφενός, παραδεκτή την προσφυγή ακυρώσεως που άσκησε η Επιτροπή και, αφετέρου και κατά συνέπεια, απαράδεκτη την προσφυγή κατά παραλείψεως που άσκησε εκ παραλλήλου το θεσμικό αυτό όργανο.

19. Θα υποστηρίξω επίσης ότι η ύπαρξη σοβαρής και αιφνίδιας επιδείνωσης της οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης στο εσωτερικό της Ένωσης συνιστά προϋπόθεση εφαρμογής της διαδικασίας που προβλέπει το άρθρο 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ, οπότε το Συμβούλιο δεν δικαιούται να αρνηθεί την πρόταση κανονισμού που στηρίζεται στην «κανονική» μέθοδο παρά μόνον αν και μόνον αν η προϋπόθεση αυτή πληρούται.

20. Θα προσθέσω ότι, σε περίπτωση διαφωνίας μεταξύ της Επιτροπής και του Συμβουλίου ως προς την ύπαρξη τέτοιας επιδείνωσης, εναπόκειται στο Δικαστήριο να διασφαλίσει τον σεβασμό της θεσμικής ισορροπίας ασκώντας τον έλεγχό του επί της εκτιμήσεως της Επιτροπής, ο οποίος περιορίζεται στην έρευνα περί πρόδηλης πλάνης εκτιμήσεως.

21. Επιπλέον, θα υποστηρίξω ότι η Επιτροπή δεν υπέπεσε σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως θεωρώντας, βάσει αντικειμενικών στοιχείων, ότι η οικονομική κρίση την οποία αντιμετώπισαν τα κράτη μέλη το 2010 δεν συνιστούσε περίσταση βάσει της οποίας μπορούσε να κινηθεί η εξαιρετική διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ.

22. Από τα ανωτέρω θα συναγάγω ότι η προσφυγή ακυρώσεως της Επιτροπής πρέπει να γίνει δεκτή και ότι η επίδικη απόφαση πρέπει να ακυρωθεί.

23. Στον βαθμό που το βάσιμο της προσφυγής ακυρώσεως της Επιτροπής συνεπάγεται το αβάσιμο της προσφυγής του Συμβουλίου, θα προτείνω στο Δικαστήριο, για λόγους ορθής απονομής της δικαιοσύνης και οικονομίας της διαδικασίας, να μην αποφανθεί επί του παραδεκτού της τελευταίας αυτής προσφυγής και να την απορρίψει επί της ουσίας.

24. Θα καταλήξω, επικουρικώς, στο απαράδεκτο της προσφυγής του Συμβουλίου, υποστηρίζοντας ότι η απόφαση ασκήσεως προσφυγής ενώπιον του Δικαστηρίου έπρεπε να ληφθεί με την ειδική πλειοψηφία που προβλέπει το άρθρο 16, παράγραφος 3, ΣΕΕ και ότι η παρατυπία της αποφάσεως αυτής, την οποία δικαιούται να προβάλει η Επιτροπή, συνεπάγεται το απαράδεκτο της προσφυγής.

II – Οι κρίσιμες διατάξεις του ΚΥΚ

25. Οι κρίσιμες διατάξεις είναι τα άρθρα 64, 65 και 65α του ΚΥΚ καθώς και τα άρθρα 1, 3, 10 και 15 του παραρτήματός του XI, που φέρει τον τίτλο «Κανόνες εφαρμογής των άρθρων 64 και 65 του ΚΥΚ».

26. Κατά το άρθρο 64 του ΚΥΚ: «Οι αποδοχές του υπαλλήλου που εκφράζονται σε ευρώ προσαρμόζονται βάσει ενός συντελεστού αναπροσαρμογής ανωτέρου, κατωτέρου ή ίσου προς το 100 %, ανάλογα με τις συνθήκες ζωής στους διαφόρους τόπους τοποθετήσεως, μετά την αφαίρεση των υποχρεωτικών κρατήσεων που προβλέπονται στον παρόντα κανονισμό ή στους κανονισμούς εφαρμογής του. Οι συντελεστές αυτοί ορίζονται από το Συμβούλιο προτάσει της Επιτροπής, με την ειδική πλειοψηφία [...]»

27. Το άρθρο 65 του ΚΥΚ ορίζει τα εξής: «1. Το Συμβούλιο προβαίνει κατ’ έτος σε εξέταση των αποδοχών των υπαλλήλων και του λοιπού προσωπικού της Ένωσης. Η εξέταση αυτή πραγματοποιείται τον Σεπτέμβριο βάσει κοινής εκθέσεως που υποβάλλεται από την Επιτροπή, η οποία στηρίζεται σε έναν κοινό δείκτη που καθορίζεται από τη Στατιστική Υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης [Eurostat] σε συμφωνία με τις εθνικές στατιστικές υπηρεσίες των κρατών μελών· για τον καθορισμό του δείκτη αυτού λαμβάνεται υπόψη η κατάσταση κάθε χώρας της Ένωσης κατά την 1η Ιουλίου. Κατά την εξέταση αυτή, το Συμβούλιο μελετά αν, στο πλαίσιο της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής της Ένωσης, ενδείκνυται αναπροσαρμογή των αποδοχών. Λαμβάνονται ιδίως υπόψη η ενδεχόμενη αύξηση των μισθών των δημοσίων υπαλλήλων των κρατών μελών και οι ανάγκες προσλήψεων. 2. Σε περίπτωση ουσιώδους μεταβολής του κόστους ζωής, το Συμβούλιο αποφασίζει, εντός προθεσμίας 2 μηνών κατ’ ανώτατο όριο, μέτρα για την προσαρμογή των συντελεστών αναπροσαρμογής και κατά περίπτωση για τα αναδρομικά τους αποτελέσματα. 3. Για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου το Συμβούλιο αποφασίζει προτάσει της Επιτροπής, με την ειδική πλειοψηφία [...]»

28. Το άρθρο 65α του ΚΥΚ ορίζει ότι ο τρόπος εφαρμογής των άρθρων 64 και 65 του ΚΥΚ καθορίζεται στο παράρτημα ΧΙ αυτού.

29. Το άρθρο 1, παράγραφος 1, του παραρτήματος XI του ΚΥΚ ορίζει ότι «[γ]ια την εξέταση που προβλέπεται στο άρθρο 65, παράγραφος 1, του [ΚΥΚ], η Eurostat εκπονεί κάθε χρόνο, πριν από το τέλος Οκτωβρίου, έκθεση που αναφέρεται στην εξέλιξη του κόστους ζωής στις Βρυξέλλες, στις οικονομικές ισοτιμίες μεταξύ Βρυξελλών και ορισμένων τόπων υπηρεσίας εντός των κρατών μελών και στην εξέλιξη της αγοραστικής δύναμης των αποδοχών των εθνικών δημοσίων υπαλλήλων των κεντρικών διοικήσεων.»

30. Το άρθρο 3 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ προβλέπει τα ακόλουθα: «1. Σύμφωνα με το άρθρο 65, παράγραφος 3, του ΚΥΚ, το Συμβούλιο αποφασίζει πριν από το τέλος κάθε έτους για την προσαρμογή των αποδοχών και συντάξεων, κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής, η οποία βασίζεται στα κριτήρια που προβλέπονται στο τμήμα 1 του παρόντος παραρτήματος, με ισχύ από την 1η Ιουλίου. 2. Το ύψος της προσαρμογής ισούται με το γινόμενο του ειδικού δείκτη επί τον διεθνή δείκτη Βρυξελλών. Η προσαρμογή καθορίζεται σε καθαρές τιμές ως ποσοστό ίσο για όλους. [...] 6. Τα όργανα προβαίνουν, με αναδρομική ισχύ για την περίοδο μεταξύ της ημερομηνίας έναρξης παραγωγής αποτελεσμάτων και της ημερομηνίας έναρξης ισχύος της απόφασης για τη νέα προσαρμογή, στην αντίστοιχη, θετική ή αρνητική, διόρθωση των αποδοχών των εν λόγω υπαλλήλων και των συντάξεων που καταβάλλονται στους πρώην υπαλλήλους και τα λοιπά πρόσωπα που έλκουν δικαιώματα από αυτούς. [...]»

31. Τα στοιχεία που χρησιμεύουν για τον υπολογισμό των ετήσιων αναπροσαρμογών και τα οποία απαριθμούνται στο τμήμα 1 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ είναι η εξέλιξη του κόστους ζωής στις Βρυξέλλες, οι οικονομικές ισοτιμίες μεταξύ Βρυξελλών και ορισμένων τόπων υπηρεσίας εντός των κρατών μελών, καθώς και η εξέλιξη της αγοραστικής δύναμης των αποδοχών των εθνικών δημοσίων υπαλλήλων των κεντρικών διοικήσεων σε οκτώ κράτη μέλη που απαριθμούνται στο άρθρο 1, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, τελευταίο εδάφιο, του εν λόγω παραρτήματος ( 15 ).

32. Το άρθρο 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ, που αποτελεί το μοναδικό άρθρο του κεφαλαίου V του εν λόγω παραρτήματος, με τίτλο «Ρήτρα εξαίρεσης», ορίζει τα εξής: «Σε περίπτωση σοβαρής και αιφνίδιας επιδείνωσης της οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης στο εσωτερικό της Ένωσης, η οποία εκτιμάται βάσει αντικειμενικών στοιχείων που παρέχονται για τον σκοπό αυτό από την Επιτροπή, η Επιτροπή υποβάλλει κατάλληλες προτάσεις επί των οποίων το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο αποφασίζουν σύμφωνα με το άρθρο 336 [ΣΛΕΕ].»

33. Τέλος, το άρθρο 15 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ, το οποίο περιλαμβάνεται στο κεφάλαιο 7 του εν λόγω παραρτήματος, με τίτλο «Τελική διάταξη και ρήτρα αναθεώρησης», ορίζει τα ακόλουθα: «1. Οι διατάξεις που προβλέπονται στο παρόν παράρτημα εφαρμόζονται από την 1η Ιουλίου 2004 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2012. 2. Στο τέλος του τέταρτου έτους αναθεωρούνται, ιδίως όσον αφορά τις δημοσιονομικές επιπτώσεις τους. Προς τούτο, η Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο και, ενδεχομένως, πρόταση τροποποίησης του παρόντος παραρτήματος βάσει του άρθρου 336 [ΣΛΕΕ].»

III – Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου

Α — Η υπόθεση C‑63/12

34. Η Επιτροπή άσκησε προσφυγή ακυρώσεως ενώπιον του Δικαστηρίου με δικόγραφο που κατέθεσε στις 7 Φεβρουαρίου 2012. Το Συμβούλιο κατέθεσε το υπόμνημά του αντικρούσεως στις 2 Απριλίου 2012, η Επιτροπή το υπόμνημά της απαντήσεως στις 11 Μαΐου 2012 και το Συμβούλιο το υπόμνημά του ανταπαντήσεως στις 2 Ιουλίου 2012.

35. Με διάταξη του Προέδρου του Δικαστηρίου της 25ης Απριλίου 2012, επετράπη στο Κοινοβούλιο να παρέμβει προς στήριξη των αιτημάτων της Επιτροπής. Το εν λόγω θεσμικό όργανο κατέθεσε το υπόμνημά του παρεμβάσεως στις 11 Ιουνίου 2012. Η Επιτροπή υπέβαλε παρατηρήσεις επί του υπομνήματος αυτού στις 27 Ιουλίου 2012.

36. Στην Τσεχική Δημοκρατία, στο Βασίλειο της Δανίας, στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, στο Βασίλειο της Ισπανίας, στο Βασίλειο των Κάτω Χωρών και στο Ηνωμένο Βασίλειο επετράπη να παρέμβουν προς στήριξη των αιτημάτων του Συμβουλίου με διάταξη του Προέδρου του Δικαστηρίου της 6ης Ιουλίου 2012.

37. Τα εν λόγω κράτη μέλη κατέθεσαν το υπόμνημά τους παρεμβάσεως, η Τσεχική Δημοκρατία στις 19 Σεπτεμβρίου 2012, το Βασίλειο της Ισπανίας στις 20 Σεπτεμβρίου 2012, το Ηνωμένο Βασίλειο στις 24 Σεπτεμβρίου 2012 και τα λοιπά κράτη μέλη στις 21 Σεπτεμβρίου 2012.

38. Η Επιτροπή υπέβαλε τις παρατηρήσεις της επί των εν λόγω υπομνημάτων παρεμβάσεως στις 4 Ιανουαρίου 2013.

39. Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο: — να ακυρώσει την επίδικη απόφαση και — να καταδικάσει το Συμβούλιο στα δικαστικά έξοδα.

40. Το Κοινοβούλιο ζητεί να γίνουν δεκτά τα αιτήματα της Επιτροπής.

41. Το Συμβούλιο ζητεί από το Δικαστήριο: — να απορρίψει την προσφυγή ακυρώσεως ως απαράδεκτη, — επικουρικώς, να απορρίψει την προσφυγή ως αβάσιμη και — να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.

42. Η Τσεχική Δημοκρατία, το Βασίλειο της Δανίας, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, το Βασίλειο της Ισπανίας, το Βασίλειο των Κάτω Χωρών και το Ηνωμένο Βασίλειο ζητούν από το Δικαστήριο να δεχθεί τα αιτήματα του Συμβουλίου.

Β — Η υπόθεση C‑66/12

43. Το Συμβούλιο άσκησε προσφυγή ακυρώσεως ενώπιον του Δικαστηρίου με δικόγραφο που κατέθεσε στις 9 Φεβρουαρίου 2012. Η Επιτροπή κατέθεσε το υπόμνημά της αντικρούσεως στις 23 Μαρτίου 2012, το Συμβούλιο το υπόμνημά του απαντήσεως στις 11 Μαΐου 2012 και η Επιτροπή το υπόμνημά της ανταπαντήσεως στις 22 Ιουνίου 2012.

44. Με διάταξη του Προέδρου του Δικαστηρίου της 20ής Απριλίου 2012, επετράπη στο Κοινοβούλιο να παρέμβει προς στήριξη των αιτημάτων της Επιτροπής. Το Κοινοβούλιο κατέθεσε το υπόμνημά του παρεμβάσεως στις 11 Ιουνίου 2012. Το Συμβούλιο κατέθεσε τις παρατηρήσεις του επί του υπομνήματος αυτού στις 27 Ιουλίου 2012.

45. Με διάταξη του Προέδρου του Δικαστηρίου της 6ης Ιουλίου 2012, επετράπη στην Τσεχική Δημοκρατία, στο Βασίλειο της Δανίας, στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, στην Ιρλανδία, στο Βασίλειο της Ισπανίας, στη Γαλλική Δημοκρατία, στη Δημοκρατία της Λετονίας, στο Βασίλειο των Κάτω Χωρών και στο Ηνωμένο Βασίλειο να παρέμβουν προς στήριξη των αιτημάτων του Συμβουλίου.

46. Πλην της Δημοκρατίας της Λετονίας, η οποία δεν κατέθεσε υπόμνημα, τα εν λόγω κράτη μέλη κατέθεσαν το υπόμνημά τους παρεμβάσεως, η Τσεχική Δημοκρατία στις 19 Σεπτεμβρίου 2012, το Βασίλειο της Ισπανίας στις 20 Σεπτεμβρίου 2012, το Βασίλειο της Δανίας, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας καθώς και το Βασίλειο των Κάτω Χωρών στις 21 Σεπτεμβρίου 2012, η Ιρλανδία στις 24 Σεπτεμβρίου 2012 και η Γαλλική Δημοκρατία στις 25 Σεπτεμβρίου 2012.

47. Η Επιτροπή υπέβαλε τις παρατηρήσεις της επί των εν λόγω υπομνημάτων παρεμβάσεως στις 4 Ιανουαρίου 2013.

48. Το Συμβούλιο ζητεί από το Δικαστήριο: — κυρίως, να ακυρώσει την ανακοίνωση και την πρόταση κανονισμού· — επικουρικώς, να διαπιστώσει παραβίαση των Συνθηκών διότι η Επιτροπή παρέλειψε να υποβάλει κατάλληλες προτάσεις στο Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο βάσει του άρθρου 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ, και — να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.

49. Η Τσεχική Δημοκρατία, το Βασίλειο της Δανίας, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, η Ιρλανδία, το Βασίλειο της Ισπανίας, η Γαλλική Δημοκρατία, η Δημοκρατία της Λετονίας, το Βασίλειο των Κάτω Χωρών και το Ηνωμένο Βασίλειο ζητούν να γίνουν δεκτά τα αιτήματα του Συμβουλίου.

50. Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο: — να απορρίψει την προσφυγή και — να καταδικάσει το Συμβούλιο στα δικαστικά έξοδα.

51. Το Κοινοβούλιο ζητεί να γίνουν δεκτά τα αιτήματα της Επιτροπής.

Γ — Η υπόθεση C‑196/12

52. Η Επιτροπή άσκησε προσφυγή κατά παραλείψεως ενώπιον του Δικαστηρίου με δικόγραφο που κατέθεσε στις 26 Απριλίου 2012. Το Συμβούλιο κατέθεσε το υπόμνημά του αντικρούσεως στις 18 Ιουνίου 2012, η Επιτροπή το υπόμνημά της απαντήσεως στις 30 Ιουλίου 2012 και το Συμβούλιο το υπόμνημά του ανταπαντήσεως στις 17 Σεπτεμβρίου 2012.

53. Με διάταξη του Προέδρου του Δικαστηρίου της 4ης Σεπτεμβρίου 2012, επετράπη στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, στο Βασίλειο της Ισπανίας, στο Βασίλειο των Κάτω Χωρών και στο Ηνωμένο Βασίλειο να παρέμβουν προς στήριξη των αιτημάτων του Συμβουλίου, ενώ επετράπη στο Κοινοβούλιο να παρέμβει προς στήριξη των αιτημάτων της Επιτροπής.

54. Το υπόμνημα παρεμβάσεως της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας κατατέθηκε στις 16 Οκτωβρίου 2012, του Βασιλείου της Ισπανίας στις 24 Οκτωβρίου 2012, του Ηνωμένου Βασιλείου στις 14 Νοεμβρίου 2012 και του Βασιλείου των Κάτω Χωρών καθώς και του Κοινοβουλίου στις 16 Νοεμβρίου 2012.

55. Η Επιτροπή και το Συμβούλιο υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους επί των εν λόγω υπομνημάτων παρεμβάσεως αντιστοίχως στις 16 Ιανουαρίου 2013 και στις 21 Ιανουαρίου 2013.

56. Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο: — να αναγνωρίσει ότι το Συμβούλιο παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τον ΚΥΚ καθόσον δεν ενέκρινε την πρόταση κανονισμού και — να καταδικάσει το Συμβούλιο στα δικαστικά έξοδα.

57. Το Κοινοβούλιο ζητεί να γίνουν δεκτά τα αιτήματα της Επιτροπής.

58. Το Συμβούλιο ζητεί από το Δικαστήριο: — να απορρίψει την προσφυγή και — να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.

59. Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, το Βασίλειο της Ισπανίας, το Βασίλειο των Κάτω Χωρών και το Ηνωμένο Βασίλειο ζητούν από το Δικαστήριο να δεχθεί τα αιτήματα του Συμβουλίου.

IV – Οι προσφυγές στις υποθέσεις C‑63/12 και C‑196/12

Α — Επί του παραδεκτού των προσφυγών

1. Οι παρατηρήσεις των κυρίων και των παρεμβαινόντων διαδίκων

60. Το Συμβούλιο υποστηρίζει ότι η προσφυγή ακυρώσεως είναι απαράδεκτη, διότι η επίδικη απόφαση δεν αποτελεί πράξη παράγουσα αυτοτελή έννομα αποτελέσματα, καθόσον, εκδίδοντάς την, το Συμβούλιο ούτε τροποποίησε ούτε απέρριψε οριστικά την πρόταση κανονισμού, αλλά περιορίστηκε, για λόγους διαφάνειας, να εκθέσει τους λόγους για τους οποίους δεν ήταν σε θέση να την εγκρίνει.

61. Η Επιτροπή αμφισβητεί την ανάλυση αυτή και προτείνει να γίνει διάκριση μεταξύ των δύο σκελών της πρότασης κανονισμού που το Συμβούλιο αρνήθηκε να εγκρίνει.

62. Όσον αφορά, πρώτον, την αναπροσαρμογή των αποδοχών και των συντάξεων των υπαλλήλων και του λοιπού προσωπικού της Ένωσης, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η προσφυγή ακυρώσεως είναι παραδεκτή, καθόσον ο χαρακτήρας της προσβαλλομένης πράξεως ως αποφάσεως προκύπτει τόσο από το είδος της νομικής πράξεως που χρησιμοποιήθηκε όσο και από το περιεχόμενό της.

63. Όσον αφορά τον τύπο της, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η επίδικη απόφαση συγκαταλέγεται μεταξύ των νομοθετικών πράξεων της Ένωσης οι οποίες μνημονεύονται στο άρθρο 288 ΣΛΕΕ, ότι δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη σειρά L, που αφορά τη νομοθεσία της Ένωσης, και ότι μνημονεύει ως νομική βάση τον ΚΥΚ, μεταξύ άλλων το άρθρο του 65 και τα παραρτήματά του VII, XI και XIII, καθώς και το άρθρο 20 του καθεστώτος που εφαρμόζεται στο λοιπό προσωπικό της Ένωσης.

64. Όσον αφορά την ουσία της προσβαλλομένης πράξεως, η πράξη αυτή παράγει αναμφισβήτητα αυτοτελή έννομα αποτελέσματα, καθόσον το αποτέλεσμα της επίδικης αποφάσεως συνίσταται στο ότι δεν υφίσταται ετήσια αναπροσαρμογή των αποδοχών και των συντάξεων, οι οποίες, κατά συνέπεια, παγώνουν. Η Επιτροπή, η οποία διερωτάται πώς το Συμβούλιο θα μπορούσε να εγκρίνει την πρόταση χωρίς να καταργήσει προηγουμένως την απόφαση περί μη εγκρίσεώς της, εκτιμά ότι η διάκριση που το Συμβούλιο προσπαθεί να κάνει μεταξύ μιας «αποφάσεως περί μη εγκρίσεως» και μιας «απορριπτικής αποφάσεως» δεν στηρίζεται σε καμία καθιερωμένη τυπολογία.

65. Όσον αφορά, δεύτερον, την έγκριση των διορθωτικών συντελεστών που εφαρμόζονται στις αποδοχές και στις συντάξεις, η Επιτροπή, διαπιστώνοντας ότι η επίδικη απόφαση δεν περιέχει καμία αιτιολογία επί του σημείου αυτού, συνάγει εντεύθεν ότι πρέπει να θεωρηθεί κυρίως ότι, ακόμα και αν, τυπικώς, το Συμβούλιο εξέδωσε μια απορριπτική απόφαση, η στάση του πρέπει να θεωρηθεί παράνομη παράλειψη ενέργειας δυνάμενη να προσβληθεί με την άσκηση προσφυγής ακυρώσεως.

66. Το Συμβούλιο, αναφερόμενο στη νομολογία του Δικαστηρίου κατά την οποία, προκειμένου να διαπιστωθεί αν τα προσβαλλόμενα μέτρα συνιστούν πράξεις, είναι αναγκαίο να εξετάζεται η ουσία τους ( 16 ), απαντά ότι η θέση ότι η επίδικη απόφαση έχει ως αποτέλεσμα το πάγωμα των μισθών των υπαλλήλων και του λοιπού προσωπικού της Ένωσης στηρίζεται στην εσφαλμένη παραδοχή ότι το γεγονός και μόνον ότι η Επιτροπή υπέβαλε πρόταση βάσει του άρθρου 3 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ αρκεί για να επιβληθεί μια άνευ προϋποθέσεων υποχρέωση στο Συμβούλιο να ενεργήσει στη βάση αυτή. Προσθέτει ότι η ύπαρξη δικαιώματος των υπαλλήλων επί της αναπροσαρμογής που πρότεινε η Επιτροπή υπόκειται στην προϋπόθεση ότι το Συμβούλιο αποφασίζει την αναπροσαρμογή, πράγμα που προϋποθέτει μια επιλογή μεταξύ δύο αλληλοαποκλειόμενων νομοθετικών βάσεων, ήτοι του άρθρου 3 του ΚΥΚ και του άρθρου 10 του παραρτήματος XI αυτού.

67. Το Συμβούλιο παρατηρεί τέλος ότι η επίδικη απόφαση δεν είναι οριστική και ουδόλως επηρεάζει τη νομική ύπαρξη της προτάσεως κανονισμού, την οποία δύναται ανά πάσα στιγμή να εγκρίνει χωρίς να καταργήσει την προγενέστερη πράξη, βάσει του κανόνα lex posterior derogat priori.

68. Το Κοινοβούλιο συμμερίζεται την επιχειρηματολογία της Επιτροπής. Ισχυρίζεται ότι η διάκριση που κάνει το Συμβούλιο μεταξύ μιας αποφάσεως περί μη εγκρίσεως και μιας απορριπτικής αποφάσεως πρέπει να θεωρηθεί τεχνητή και ότι είναι σημαντικό να ληφθεί υπόψη, κατά την εκτίμηση της φύσεως της αποφάσεως, το γεγονός ότι συνιστά την απάντηση του Συμβουλίου στην υποχρέωση αναπροσαρμογής των αποδοχών και των συντάξεων «πριν από το τέλος κάθε έτους» και στην πρόταση που υπέβαλε η Επιτροπή στο πλαίσιο αυτό.

69. Τα παρεμβαίνοντα κράτη μέλη υποστηρίζουν τη θέση του Συμβουλίου, παραπέμποντας στα επιχειρήματα που αυτό ανάπτυξε. Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας προσθέτει ότι η επίδικη απόφαση δεν παράγει έννομα αποτελέσματα καθόσον δεν περατώνει καμία διαδικασία, ούτε καθιστά την πρόταση κανονισμού άνευ αντικειμένου. Η απόφαση αυτή αντιπροσωπεύει απλώς ένα ενδιάμεσο στάδιο στη διαδικασία που κίνησε η Επιτροπή με σκοπό να καθορίσει την ετήσια αναπροσαρμογή των αποδοχών, διαδικασία που θα περατωθεί μόνον όταν το Συμβούλιο θα έχει εκδώσει κανονισμό για την αναπροσαρμογή των αποδοχών με αναδρομική ισχύ από την 1η Ιουλίου 2011.

2. Η εκτίμησή μου

70. Όπως πρόκειται να το αποδείξω, κατά της επίδικης αποφάσεως, όσον αφορά αμφότερα τα σκέλη της, πρέπει να ασκηθεί προσφυγή ακυρώσεως και όχι προσφυγή κατά παραλείψεως.

71. Η προσφυγή ακυρώσεως και η προσφυγή κατά παραλείψεως που άσκησε η Επιτροπή έχουν, στην πραγματικότητα, ένα και το αυτό αντικείμενο, καθόσον βάλλουν κατά της συμπεριφοράς του Συμβουλίου που αρνήθηκε την έγκριση της προτάσεως κανονισμού επικαλούμενο την εφαρμογή της ρήτρας εξαίρεσης. Δεδομένου ότι η συμπεριφορά αυτή φαίνεται, prima facie, ότι μπορεί να αναλυθεί, αφενός, ως συνιστώσα απόφαση ενώ αποκαλύπτει, αφετέρου, την ενδεχόμενη παράλειψη του Συμβουλίου να προβεί στην ετήσια αναπροσαρμογή των αποδοχών και στον καθορισμό των διορθωτικών συντελεστών, η Επιτροπή προσέβαλε την πράξη αυτή υπό δύο διαφορετικά πρίσματα, ασκώντας ταυτοχρόνως προσφυγή ακυρώσεως και προσφυγή κατά παραλείψεως, στις οποίες το Συμβούλιο απάντησε ασκώντας προσφυγή ακυρώσεως και, επικουρικώς, προσφυγή κατά παραλείψεως.

72. Οι δισταγμοί της Επιτροπής και του Συμβουλίου όσον αφορά το προς άσκηση ένδικο βοήθημα είναι αποκαλυπτικές της νομικής αβεβαιότητας που επικρατεί όσον αφορά τον καθορισμό των αντιστοίχων πεδίων της προσφυγής ακυρώσεως και της προσφυγής κατά παραλείψεως, ειδικότερα δε όταν η αμφισβητούμενη συμπεριφορά συνίσταται σε άρνηση. Η αβεβαιότητα αυτή, καίτοι οφείλεται στην περίπλοκη θεωρητική συνάρθρωση των δύο αυτών ειδών προσφυγής και σε ορισμένες αλλαγές στα σχετικά νομοθετήματα, εξηγείται επίσης από νομολογιακές εξελίξεις που άφησαν να διαφανούν κάποιες αμφιταλαντεύσεις. Εν πάση περιπτώσει, το να μπορούν να εκφράζονται αμφιβολίες ως προς τη διαχωριστική γραμμή μεταξύ των δύο αυτών προσφυγών, πολλώ δε μάλλον από δύο θεσμικά όργανα της Ένωσης, μου φαίνεται ιδιαίτερα ανησυχητικό, ενώ το δικαιοδοτικό σύστημα ελέγχου της νομιμότητας των πράξεων της Ένωσης υποτίθεται ότι διέπεται από την αρχή της πληρότητας ( 17 ) και της συνοχής προκειμένου να διασφαλίζεται η τήρηση της αρχής της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας.

73. Η τελευταία αυτή αρχή, που καθιερώνεται στα άρθρα 6 και 13 της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, που υπογράφηκε στη Ρώμη στις 4 Νοεμβρίου 1950 και επαναβεβαιώθηκε με το άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συνεπάγεται ότι κάθε παράνομη πράξη προερχόμενη από θεσμικό ή άλλο όργανο ή από οργανισμό της Ένωσης πρέπει να μπορεί να προσβληθεί όταν είναι βλαπτική.

74. Υπό το πρίσμα της διασφάλισης της ευρύτερης δυνατής ένδικης προστασίας, θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι είναι πρωτίστως σημαντικό να αποφευχθεί οποιοδήποτε κενό στον έλεγχο της νομιμότητας και, κατ’ επέκταση, να καταβληθεί προσπάθεια ώστε το Δικαστήριο, ως εγγυητής της νομιμότητας, να μπορεί να επιληφθεί μιας αρνητικής αποφάσεως θεσμικού ή άλλου οργάνου ή οργανισμού της Ένωσης, εφόσον αυτή παράγει δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα, ασχέτως αν ο έλεγχος αυτός προκαλείται μέσω προσφυγής ακυρώσεως ή προσφυγής κατά παραλείψεως.

75. Θα έπρεπε συνεπώς να γίνει δεκτή η ύπαρξη δύο ανταγωνιστικών ειδών προσφυγής, με την παροχή, εν ανάγκη, ενός δικαιώματος επιλογής στους προσφεύγοντες, που θα μπορούσαν ελεύθερα να επιλέξουν το είδος της προσφυγής με το οποίο θα ήθελαν να προσβάλουν την αρνητική απόφαση.

76. Στο πλαίσιο της λύσης αυτής, πρέπει να υπομνησθεί ότι οι δύο προσφυγές επιδιώκουν έναν κοινό σκοπό, τον οποίον απηχεί η διατύπωση που περιέχεται σε αποφάσεις του Δικαστηρίου ότι «αποτελούν την έκφραση ενός και του αυτού μέσου παροχής έννομης προστασίας» ( 18 ) ή η διατύπωση της αρχής ότι «το σύστημα των ενδίκων [βοηθημάτων] που θεσπίζεται από τη Συνθήκη συνεπάγεται στενή σχέση [μεταξύ τους]» ( 19 ).

77. Ωστόσο, παρά τον κοινό σκοπό τους, τα δύο αυτά είδη προσφυγής παραμένουν διαφορετικά ως προς τη φύση τους ( 20 ), ως προς τις προϋποθέσεις παραδεκτού και ασκήσεως καθώς και, σε μικρότερο βαθμό, ως προς τα αποτελέσματα που δύνανται να παραγάγουν ( 21 ). Είμαι, κατά συνέπεια, πεπεισμένος ότι δεν συνάδει ούτε με το συμφέρον των προσφευγόντων ούτε με το συμφέρον της ορθής απονομής της δικαιοσύνης το να επιτραπούν αλληλοεπικαλύψεις. Είναι, αντιθέτως, απαραίτητο να χαραχθεί μια σαφής διαχωριστική γραμμή μεταξύ των δύο αυτών ειδών προσφυγής, προσδίδοντάς τους έναν χαρακτήρα τέτοιο που να αποκλείει η μία την άλλη και διασφαλίζοντας αρμονική συνύπαρξη μεταξύ τους βασιζόμενη σε «συστηματική» αντίληψη ( 22 ). Το εν λόγω ζήτημα δεν μόνο θεωρητικό, διότι απαιτεί μια ανάλυση της συμπληρωματικής ή ανταγωνιστικής σχέσης μεταξύ των δύο προσφυγών καθώς και την ανάλυση του βαθμού αυτοτέλειας ή εξαρτήσεώς τους ( 23 ). Ενέχει επίσης ένα σημαντικό πρακτικό διακύβευμα, διότι από την απάντηση που θα δοθεί εξαρτάται η δυνατότητα των προσφευγόντων να ασκήσουν το ένδικο βοήθημα που είναι το πλέον κατάλληλο για την επανόρθωση της διαπραχθείσας παρανομίας, υπό το πρίσμα της προτάξεως της πρακτικής αποτελεσματικότητας του ελέγχου της νομιμότητας.

78. Για τον λόγο αυτό, προτού εκτιμήσω ακριβέστερα τη συμπεριφορά του Συμβουλίου και το είδος της προσφυγής που πρέπει να ασκηθεί για να αμφισβητηθεί η νομιμότητα της συμπεριφοράς αυτής, θα ξεκινήσω αναφερόμενος στους κανόνες που διέπουν τον δικαιοδοτικό έλεγχο των «αρνητικών» συμπεριφορών, δηλαδή αυτών με τις οποίες ένα θεσμικό ή άλλο όργανο ή ένας οργανισμός της Ένωσης εκφράζει άρνηση, όπως θεωρώ ότι συνάγονται από το παρόν στάδιο εξελίξεως της νομολογίας του Δικαστηρίου.

α) Ο δικαιοδοτικός έλεγχος των αρνητικών συμπεριφορών που αντιτάσσει ένα θεσμικό ή άλλο όργανο ή ένας οργανισμός της Ένωσης

79. Νομίζω ότι μπορώ να θεωρήσω βέβαιη την ακόλουθη πρόταση. Εφόσον με την προσφυγή ακυρώσεως του άρθρου 263 ΣΛΕΕ προσβάλλεται η παράνομη ενέργεια του θεσμικού οργάνου i), ενώ με την προσφυγή κατά παραλείψεως του άρθρου 265 ΣΛΕΕ προσβάλλεται η αδράνειά του ii), η άρνηση εκδόσεως πράξεως πρέπει να προσβληθεί με προσφυγή ακυρώσεως iii).

i) Με την προσφυγή ακυρώσεως του άρθρου 263 ΣΛΕΕ προσβάλλεται η παράνομη ενέργεια του θεσμικού οργάνου

80. Κατά το άρθρο 263 ΣΛΕΕ, το Δικαστήριο ελέγχει τη νομιμότητα των πράξεων των θεσμικών οργάνων, μεταξύ άλλων αυτών του Συμβουλίου, εκτός των συστάσεων και γνωμών.

81. Προκειμένου μια πράξη να είναι δεκτική προσφυγής ακυρώσεως πρέπει να πληρούνται δύο προϋποθέσεις.

82. Πρώτον, πρέπει να έχει ουσιαστικά εκδοθεί μια νομική πράξη, μια «διάταξη», από ένα από τα θεσμικά όργανα της Ένωσης.

83. Δεύτερον, κατά πάγια νομολογία, η οποία διαμορφώθηκε στο πλαίσιο προσφυγών ακυρώσεως των κρατών μελών ή των θεσμικών οργάνων, αποτελούν πράξεις δεκτικές προσφυγής, υπό την έννοια του άρθρου 263 ΣΛΕΕ, «όλες οι διατάξεις που θεσπίζονται από τα θεσμικά όργανα, ανεξάρτητα από τον τύπο τους, και οι οποίες αποσκοπούν στην παραγωγή δεσμευτικών εννόμων αποτελεσμάτων» ( 24 ). Οσάκις η προσφυγή ακυρώσεως ασκείται από φυσικό ή νομικό πρόσωπο κατά πράξεως της οποίας είναι αποδέκτης, τα δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα που παρήγαγε η πράξη αυτή πρέπει να είναι ικανά να θίξουν τα συμφέροντα του προσφεύγοντος, μεταβάλλοντας κατά τρόπο σαφή τη νομική κατάσταση αυτού ( 25 ).

84. Το κριτήριο του δεσμευτικού εννόμου αποτελέσματος αποκτά ιδιαίτερη σημασία όταν πρόκειται να εκτιμηθεί το αν είναι δεκτική προσφυγής μια ενδιάμεση πράξη η οποία εντάσσεται στο πλαίσιο διοικητικής διαδικασίας αποτελούμενης από πλείονα στάδια. Κατ’ αρχήν, για να είναι δεκτική προσφυγής, η πράξη πρέπει να έχει οριστικό χαρακτήρα. Σύμφωνα με την έκφραση που χρησιμοποιεί το Δικαστήριο, πρέπει να συνιστά «οριστική εκδήλωση της βουλήσεως του [του θεσμικού οργάνου]» ( 26 ), οπότε δεν μπορούν να θεωρηθούν πράξεις δεκτικές προσφυγής οι ενδιάμεσες πράξεις των οποίων ο σκοπός συνίσταται στην προπαρασκευή της τελικής αποφάσεως, όπως είναι οι πράξεις που εκφράζουν προσωρινή γνώμη του θεσμικού οργάνου ( 27 ).

85. Έχει έτσι κριθεί ότι πρόταση κανονισμού υποβληθείσα από την Επιτροπή στο Συμβούλιο δεν μπορεί να θεωρηθεί πράξη δεκτική προσφυγής, καθόσον συνιστά απλώς ενδιάμεση πράξη της οποίας ο σκοπός συνίσταται αποκλειστικά στην προπαρασκευή της εκδόσεως μιας τελικής πράξεως χωρίς να καθορίζει οριστικά τη θέση που θα υιοθετήσει το Συμβούλιο ( 28 ).

86. Αντιθέτως, η ενδιάμεση πράξη που παράγει «αυτοτελή έννομα αποτελέσματα» πρέπει να δύναται να αποτελέσει αντικείμενο προσφυγής ακυρώσεως ( 29 ).

87. Διευκρινίζω, τέλος, ότι, καίτοι τα ενδιάμεσα μέτρα που δεν έχουν αποφασιστικό χαρακτήρα δεν μπορούν αυτά καθεαυτά να αποτελέσουν αντικείμενο προσφυγής ακυρώσεως, οι ενδεχόμενες παρανομίες που παρουσιάζουν μπορούν εντούτοις να προβληθούν προς στήριξη της προσφυγής που στρέφεται κατά της τελικής πράξεως, της οποίας αποτελούν προπαρασκευαστικό στάδιο ( 30 ).

ii) Με την προσφυγή κατά παραλείψεως του άρθρου 265 ΣΛΕΕ προσβάλλεται η αδράνεια του θεσμικού οργάνου

88. Το άρθρο 265 ΣΛΕΕ ορίζει ότι, αν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το Συμβούλιο, η Επιτροπή ή η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, κατά παράβαση των Συνθηκών, παραλείπουν να αποφασίσουν, τα κράτη μέλη και τα άλλα θεσμικά όργανα της Ένωσης δύνανται να ασκούν προσφυγή στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και να ζητούν τη διαπίστωση της παράβασης αυτής.

89. Η προσφυγή κατά παραλείψεως μπορεί επίσης να ασκηθεί από κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που προσάπτει σε θεσμικό ή άλλο όργανο ή οργανισμό της Ένωσης ότι παρέλειψε να του απευθύνει πράξη, εκτός από σύσταση ή γνώμη.

90. Η προσφυγή αυτή είναι παραδεκτή μόνον αν το οικείο θεσμικό ή άλλο όργανο ή ο οικείος οργανισμός κλήθηκε προηγουμένως να ενεργήσει και αν, κατά τη λήξη προθεσμίας δύο μηνών από της προσκλήσεως αυτής, αυτό το θεσμικό ή άλλο όργανο ή αυτός ο οργανισμός δεν «έλαβε θέση».

91. Κατά πάγια νομολογία, η προσφυγή κατά παραλείψεως «προϋποθέτει ότι η παράνομη παράλειψη του [καθού θεσμικού οργάνου] παρέχει τη δυνατότητα [προσφυγής] στο Δικαστήριο προκειμένου αυτό να αναγνωρίσει ότι η παράλειψη αντιβαίνει προς τη Συνθήκη, εφόσον το συγκεκριμένο όργανο δεν την επανόρθωσε» ( 31 ).

92. Ο συσχετισμός του κανόνα αυτού με το αντικείμενο της προσφυγής ακυρώσεως καθιστά δυνατή τη χάραξη της διαχωριστικής γραμμής μεταξύ των δύο ενδίκων βοηθημάτων που αποσκοπούν στη διασφάλιση του άμεσου ελέγχου της νομιμότητας της συμπεριφοράς των θεσμικών οργάνων της Ένωσης. Ενώ με την προσφυγή ακυρώσεως προσβάλλεται η δήλωση βουλήσεως που έχει τη μορφή νομικής πράξεως παράγουσας δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα, με την προσφυγή κατά παραλείψεως προσβάλλεται, αντιθέτως, η παράνομη αποχή του οργάνου. Με άλλα λόγια, ο έλεγχος της νομιμότητας διενεργείται μέσω της προσφυγής ακυρώσεως όταν το καθού θεσμικό όργανο παρανόμησε ενεργώντας και μέσω της προσφυγής κατά παραλείψεως όταν παρανόμησε παραλείποντας.

93. Από αυτή τη γενική διάκριση απορρέει η απάντηση στο ερώτημα ποια προσφυγή πρέπει να ασκείται κατά αρνητικής αποφάσεως.

iii) Η άρνηση εκδόσεως πράξεως πρέπει να προσβάλλεται με προσφυγή ακυρώσεως

94. Καίτοι η φαινομενική σαφήνεια της διακρίσεως μεταξύ της προσφυγής ακυρώσεως και της προσφυγής κατά παραλείψεως συσκοτίστηκε από τις εννοιολογικές διαφορές μεταξύ του ορισμού της προσφυγής κατά παραλείψεως που περιλαμβάνεται στη Συνθήκη ΕΚΑΧ και εκείνου που περιλαμβάνεται στη Συνθήκη ΕΟΚ ( 32 ), από την εξέταση του ζητήματος του είδους της προσφυγής που μπορεί να ασκηθεί για να ελεγχθεί η έλλειψη νομιμότητας αρνητικής αποφάσεως θεωρώ, ωστόσο, ότι προκύπτει σαφώς ότι η άρνηση αποτελεί πράξη δυνάμενη να αποτελέσει αντικείμενο προσφυγής ακυρώσεως.

95. Συγκεκριμένα, η άρνηση λήψεως αποφάσεως ισοδυναμεί με απόφαση, καθόσον εκφράζει δήλωση βουλήσεως, έστω και αν είναι αρνητική, και η αρνητική απόφαση διέπεται από τους ίδιους κανόνες περί αρμοδιότητας και τύπου που διέπουν και τη θετική απόφαση.

96. Η νομολογία εντάσσεται σαφώς σε αυτή τη λογική της εξομοιώσεως και υπάρχει πληθώρα δικαστικών αποφάσεων που κρίνουν παραδεκτή την προσφυγή ακυρώσεως που στρέφεται κατά αρνητικών αποφάσεων ( 33 ).

97. Ωστόσο, σε ένα obiter dictum που περιέχεται στην απόφασή του της 27ης Σεπτεμβρίου 1988, 302/87, Κοινοβούλιο κατά Συμβουλίου ( 34 ), το Δικαστήριο δέχθηκε ότι το Κοινοβούλιο μπορούσε να ασκήσει προσφυγή κατά παραλείψεως κατά της μη υποβολής σχεδίου προϋπολογισμού από το Συμβούλιο, λέγοντας ότι «κατά αρνήσεως προς ενέργεια, οσονδήποτε ρητής και αν είναι, η οποία προβλήθηκε ύστερα από σχετική πρόσκληση προς το Συμβούλιο ή την Επιτροπή κατ’ εφαρμογή του άρθρου 175 της Συνθήκης, μπορεί να ασκηθεί προσφυγή ενώπιον του Δικαστηρίου βάσει του εν λόγω άρθρου, εφόσον με την άρνηση αυτή δεν τίθεται τέρμα στην παράλειψη» ( 35 ). Η διατύπωση αυτή, που χαρακτηρίστηκε «μυστηριώδης» από τη θεωρία ( 36 ), εξηγείται περισσότερο από λόγους που άπτονται της ενεργητικής νομιμοποίησης του Κοινοβουλίου παρά από τη βούληση διευρύνσεως του πεδίου εφαρμογής της προσφυγής κατά παραλείψεως. Η μεταγενέστερη νομολογία επανήλθε εξάλλου σε μια πιο ορθόδοξη θέση ( 37 ).

98. Επιπλέον, για να καθοριστεί αν μια αρνητική απόφαση συνιστά ή όχι πράξη δεκτική προσφυγής, η νομολογία διακρίνει ανάλογα με το αν η πράξη που αποτέλεσε το αντικείμενο της αρνήσεως μπορούσε ή όχι να παραγάγει οριστικά έννομα αποτελέσματα. Έτσι, το Δικαστήριο έχει κρίνει επανειλημμένα ότι, όταν η πράξη έχει αρνητικό χαρακτήρα, η απόφαση αυτή πρέπει να εκτιμάται σε συνάρτηση με το αντικείμενο του αιτήματος στο οποίο αποτελεί απάντηση ( 38 ). Η διατύπωση αυτή που φαίνεται ελαφρώς σιβυλλική και εμφανίζεται με διάφορες μορφές ( 39 ) απηχεί, στην πραγματικότητα, για τις αρνητικές αποφάσεις, την ακόλουθη πρόταση. Η άρνηση εκδόσεως πράξεως μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο προσφυγής ακυρώσεως εφόσον μια τέτοια προσφυγή θα μπορούσε να στραφεί κατά της πράξεως που το θεσμικό όργανο αρνήθηκε να εκδώσει. Έτσι, αν η πράξη που αποτέλεσε το αντικείμενο της αρνήσεως μπορεί να παραγάγει οριστικά έννομα αποτελέσματα, η άρνηση μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο προσφυγής. Αντιθέτως, αν η πράξη της οποίας η έκδοση υπήρξε αντικείμενο αρνήσεως δεν παράγει τέτοια αποτελέσματα, η άρνηση εκδόσεως δεν μπορεί να προσβληθεί ενώπιον του Δικαστηρίου με προσφυγή ακυρώσεως.

99. Η άρνηση προς ενέργεια πρέπει συνεπώς να διαπιστώνεται μέσω προσφυγής ακυρώσεως, ανεξάρτητα από τη μορφή υπό την οποία η άρνηση αυτή εκφράζεται.

100. Τούτο ισχύει, πρώτον, σε περίπτωση ρητής αρνήσεως. Όταν το θεσμικό όργανο απαντά με ρητή απορριπτική απόφαση, δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί η προσφυγή κατά παραλείψεως, διότι ο προσφεύγων διαθέτει, εντός της προθεσμίας που ορίζει η Συνθήκη ΛΕΕ, δικαίωμα ασκήσεως προσφυγής ακυρώσεως που του παρέχει τη δυνατότητα να επιτύχει τη διαπίστωση της ελλείψεως νομιμότητας της πράξεως που εξέδωσε το θεσμικό όργανο.

101. Η ρητή άρνηση μπορεί να εκδηλωθεί με δύο διαφορετικούς τρόπους.

102. Μπορεί να πρόκειται, καταρχάς, για απλή και άνευ ετέρου άρνηση λήψεως της αιτηθείσας αποφάσεως ( 40 ).

103. Μπορεί να πρόκειται, εν συνεχεία, για την έκδοση πράξεως αντίθετης προς την αιτηθείσα. Στην περίπτωση αυτή, η ληφθείσα απόφαση δεν μπορεί να προσβληθεί με προσφυγή κατά παραλείψεως, διότι, σύμφωνα με την εξήγηση που δίδεται σε διάφορες δικαστικές αποφάσεις, η εν λόγω προσφυγή «αφορά την παράλειψη οργάνου να εκδώσει απόφαση ή να λάβει θέση και όχι την έκδοση πράξεως διαφορετικής από εκείνη της οποίας την έκδοση επιδίωκαν ή θεωρούσαν αναγκαία οι ενδιαφερόμενοι» ( 41 ).

104. Το Δικαστήριο έκρινε μάλιστα, με απόφαση της 23ης Ιανουαρίου 1992, C‑301/90, Επιτροπή κατά Συμβουλίου ( 42 ), που εκδόθηκε κατόπιν προσφυγής ακυρώσεως ασκηθείσας από την Επιτροπή κατά κανονισμού του Συμβουλίου που διόρθωνε τις αποδοχές και τις συντάξεις των υπαλλήλων και του λοιπού προσωπικού των Κοινοτήτων και προσάρμοζε τους διορθωτικούς συντελεστές που αφορούσαν τις εν λόγω αποδοχές και τις εν λόγω συντάξεις, ότι η έκδοση πράξεως παραλείπουσας παρανόμως να ενσωματώσει πρόταση της Επιτροπής μπορούσε να προσβληθεί με προσφυγή ακυρώσεως. Στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση αυτή, το Δικαστήριο, διαπιστώνοντας ότι η πρόταση της Επιτροπής αφορούσε, μεταξύ άλλων, την εισαγωγή ενός ειδικού διορθωτικού συντελεστή για το Μόναχο (Γερμανία) και ότι ο κανονισμός που εξέδωσε το Συμβούλιο βάσει της προτάσεως αυτής δεν περιείχε σχετικές διατάξεις, συνήγαγε ότι η Επιτροπή είχε το δικαίωμα να ασκήσει προσφυγή ακυρώσεως κατά του κανονισμού αυτού, εφόσον εκτιμούσε ότι, με την παράλειψη αυτή, το Συμβούλιο είχε παραβεί υποχρέωση επιβαλλόμενη από τη Συνθήκη ΕΟΚ ( 43 ). Έτσι, όταν ένα θεσμικό όργανο έχει ενεργήσει, παραλείποντας όμως να υιοθετήσει μέρος του προταθέντος μέτρου, η προκύπτουσα εντεύθεν έλλειψη νομιμότητας μπορεί, σύμφωνα με την απόφαση αυτή, να ελεγχθεί με προσφυγή ακυρώσεως ( 44 ).

105. Το αυτό ισχύει, δεύτερον, στην περίπτωση σιωπηρής απορριπτικής αποφάσεως, με αυτή τη θεμελιώδη, ωστόσο, διευκρίνιση ότι η σιωπηρή απόφαση μπορεί να προκύπτει από τη σιωπή ή την αδράνεια του θεσμικού οργάνου μόνον αν τούτο προβλέπεται ρητώς από διάταξη του δικαίου της Ένωσης. Συγκεκριμένα, από πάγια νομολογία προκύπτει ότι, «ελλείψει […] ρητών διατάξεων περί καθορισμού προθεσμίας, μετά τη λήξη της οποίας λογίζεται ότι υπάρχει σιωπηρή απόφαση, και περί καθορισμού του περιεχομένου της εν λόγω αποφάσεως, η απραξία του οργάνου δεν μπορεί να εξομοιώνεται με απόφαση, ειδάλλως διακυβεύεται το σύστημα των προβλεπομένων από τη Συνθήκη μέσων ένδικης προστασίας» ( 45 ). Εντούτοις, «υπό ορισμένες συγκεκριμένες περιστάσεις, [...] μπορεί κατ’ εξαίρεση να θεωρηθεί ότι η σιωπή ή αδράνεια κοινοτικού οργάνου ισοδυναμούν με σιωπηρή αρνητική απόφαση» ( 46 ).

106. Αυτές είναι εν συνόψει οι κατευθυντήριες αρχές που διέπουν τις προσφυγές κατά των αρνητικών αποφάσεων.

107. Πρέπει ωστόσο να προστεθούν οι δύο ακόλουθες διευκρινίσεις.

108. Πρώτον, πρέπει να σημειωθεί ότι η απουσία αποφάσεως ελλείψει απαιτούμενης πλειοψηφίας δεν ισοδυναμεί με άρνηση λήψεως αποφάσεως.

109. Η απόφαση της 13ης Ιουλίου 2004, C‑27/04, Επιτροπή κατά Συμβουλίου ( 47 ), που εκδόθηκε επί μιας υποθέσεως η οποία αφορούσε τη θέση σε εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, αποτελεί παράδειγμα της διακρίσεως αυτής. Επιληφθέν προσφυγής ακυρώσεως ασκηθείσας από την Επιτροπή κατά «της μη λήψεως» από το Συμβούλιο των τυπικών μέτρων που περιέχονταν στις συστάσεις που αυτή είχε διατυπώσει βάσει του άρθρου 104, παράγραφοι 8 και 9, ΕΚ ( 48 ) προκειμένου να αναγκαστούν η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και η Γαλλική Δημοκρατία να μειώσουν το δημοσιονομικό έλλειμμά τους, το Δικαστήριο έκρινε ότι η προσφυγή ήταν απαράδεκτη στον βαθμό που η καταγγελλόμενη μη λήψη των μέτρων προέκυψε από την έλλειψη της απαιτούμενης πλειοψηφίας για τη λήψη αποφάσεως συναφώς. Το Δικαστήριο τόνισε, επιπλέον, ότι δεν υπήρχε διάταξη του δικαίου της Ένωσης ορίζουσα προθεσμία κατά την εκπνοή της οποίας να θεωρείται ότι ελήφθη σιωπηρώς απόφαση και καθορίζουσα το περιεχόμενο της αποφάσεως αυτής ( 49 ).

110. Προσθέτω ότι δεν νομίζω ότι μπορεί προς αντίκρουση να γίνει επίκληση της αποφάσεως της 30ής Σεπτεμβρίου 2003, C‑76/01 P, Eurocoton κ.λπ. κατά Συμβουλίου ( 50 ), με την οποία το Δικαστήριο έκρινε ότι η παράλειψη υιοθετήσεως εκ μέρους του Συμβουλίου μιας προτάσεως κανονισμού περί καθορισμού οριστικών δασμών αντιντάμπινγκ συνιστούσε πράξη δεκτική προσφυγής. Ακόμη και αν μπορεί να δημιουργήσει σύγχυση, καθόσον αφήνει να εννοηθεί ότι το απλό γεγονός της ψηφοφορίας συνιστά «λήψη θέσεως» μολονότι δεν έχει επιτευχθεί η πλειοψηφία που είναι αναγκαία για την έκδοση του κανονισμού ( 51 ), η απόφαση αυτή, που λαμβάνει υπόψη τις ιδιομορφίες της διαδικασίας αντιντάμπινγκ, θεωρώ ότι εξηγείται κυρίως με την ύπαρξη, στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής, μιας προθεσμίας πέραν της οποίας το Συμβούλιο δεν έχει πλέον δικαίωμα να υιοθετήσει την πρόταση της Επιτροπής, οπότε η μη υιοθέτηση της προτάσεως εντός της επιβαλλομένης προθεσμίας μπόρεσε να θεωρηθεί ότι συνιστούσε σιωπηρή απόρριψη ( 52 ).

111. Δεύτερον, όπως συμφωνούν και η Επιτροπή και το Συμβούλιο, από πάγια νομολογία σχετική με το παραδεκτό προσφυγής ακυρώσεως προκύπτει ότι για τον χαρακτηρισμό των προσβαλλομένων πράξεων σημασία έχει η ουσία της πράξεως και η βούληση του εκδότη τους ( 53 ).

112. Με γνώμονα τις ανωτέρω υπομνησθείσες αρχές, θα καθορίσω το είδος της προσφυγής που πρέπει να ασκηθεί κατά της συμπεριφοράς του Συμβουλίου, ερευνώντας αν η συμπεριφορά αυτή συνιστά ή όχι απόφαση δεκτική προσφυγής.

β) Η εκτίμηση της συμπεριφοράς του Συμβουλίου

113. Αποτελεί η επίδικη «απόφαση», με την οποία το Συμβούλιο αποφάσισε να μην εγκρίνει την πρόταση κανονισμού, που υποβλήθηκε βάσει του άρθρου 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ, απόφαση δυνάμενη να προσβληθεί με προσφυγή ακυρώσεως;

114. Κατά τη γνώμη μου, στο ερώτημα αυτό πρέπει αναμφίβολα να δοθεί καταφατική απάντηση.

115. Θα επισημάνω, καταρχάς, ότι μόνο παραμορφώνοντας την απόφασή του μπορεί το Συμβούλιο να ισχυριστεί ότι δεν ενήργησε επί της προτάσεως κανονισμού, την οποία ούτε τροποποίησε ούτε απέρριψε οριστικώς, αλλά απλώς εξέθεσε τους λόγους για τους οποίους δεν ήταν σε θέση να την εγκρίνει. Μακράν του να περιέχει μια απλή επεξηγηματική έκθεση, η επίδικη απόφαση περιλαμβάνει ένα διατακτικό σύμφωνα με το οποίο το Συμβούλιο «αποφασίζει να μην εγκρίνει την πρόταση της Επιτροπής».

116. Η πράξη που εξέδωσε το Συμβούλιο έχει συνεπώς πράγματι τον χαρακτήρα αποφάσεως.

117. Η πράξη αυτή έχει, επιπλέον, οριστικό χαρακτήρα, καθόσον τερματίζει τη διαδικασία αναπροσαρμογής, σύμφωνα με την «κανονική» μέθοδο, των αποδοχών και των συντάξεων των υπαλλήλων και του λοιπού προσωπικού της Ένωσης καθώς και των διορθωτικών συντελεστών που αφορούν τις εν λόγω αποδοχές και τις συντάξεις αυτές για το 2011, διευκρινιζομένου ότι το άρθρο 3, παράγραφος 1, του παραρτήματος XI του ΚΥΚ προβλέπει ότι ο κανονισμός του Συμβουλίου πρέπει να εκδίδεται «πριν από το τέλος κάθε έτους». Συναφώς, πρέπει να τονιστεί ότι το επιχείρημα του Συμβουλίου ότι πρόκειται για απάντηση αναμονής, προσωρινού χαρακτήρα, τελεί σε απόλυτη αντίθεση τόσο προς την αιτιολογία της επίδικης αποφάσεως όσο και προς τη θέση που το θεσμικό αυτό όργανο προβάλλει στην παρούσα διαδικασία. Όπως προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 14 της επίδικης αποφάσεως, το Συμβούλιο έκρινε ότι μόνον η διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ μπορούσε να τεθεί σε εφαρμογή, προκειμένου να ληφθεί υπόψη η οικονομική κρίση. Στην αντίληψη του Συμβουλίου, συνεπώς, ουδόλως τίθεται θέμα ενδεχόμενης επαναλήψεως της διαδικασίας, για την περίπτωση, μεταξύ άλλων, κατά την οποία η Επιτροπή θα κατόρθωνε να το πείσει για το αδύνατο της εφαρμογής της ρήτρας εξαίρεσης. Το Συμβούλιο συνεπώς δήλωσε σαφώς τη βούλησή του να εγκαταλείψει οριστικά τη διαδικασία της «κανονικής» μεθόδου που προβλέπει το άρθρο 3 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ υπέρ της ειδικής διαδικασίας που προβλέπει το άρθρο 10 του εν λόγω παραρτήματος σε περίπτωση σοβαρής οικονομικής κρίσης.

118. Το επιχείρημα της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας ότι η επίδικη απόφαση αποτελεί απλό ενδιάμεσο στάδιο στη διαδικασία που κίνησε η Επιτροπή προκειμένου να καθοριστεί η ετήσια αναπροσαρμογή των αποδοχών νομίζω ότι στηρίζεται σε μια σύγχυση μεταξύ των δύο ειδών διαδικασίας, τα οποία, όπως ορθώς τονίζει το Βασίλειο των Κάτω Χωρών, αλληλοαποκλείονται.

119. Δεδομένου ότι το Συμβούλιο αντλεί επιχείρημα από τη διατύπωση της επίδικης αποφάσεως, πρέπει να προστεθεί ότι η προτεινόμενη διάκριση μεταξύ αποφάσεως «περί μη εγκρίσεως» και αποφάσεως «περί απορρίψεως» θεωρώ ότι είναι μάλλον παραπλανητική παρά οξυδερκής. Το Συμβούλιο δεν παρέλειψε να λάβει θέση επί της προτάσεως κανονισμού ελλείψει, για παράδειγμα, επιτεύξεως της απαιτούμενης πλειοψηφίας, αλλά έλαβε απόφαση που ισοδυναμεί με απλή και άνευ ετέρου απόρριψη της προτάσεως κανονισμού.

120. Πρέπει, επιπλέον, να παρατηρηθεί ότι η πράξη την οποία αρνήθηκε να εκδώσει το Συμβούλιο είναι ένας κανονισμός ο οποίος, αν είχε εκδοθεί, θα είχε, προφανώς, παραγάγει δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα έναντι τόσο των θεσμικών οργάνων της Ένωσης όσο και των υπαλλήλων και του λοιπού προσωπικού, οι οποίοι στερήθηκαν, από της 1ης Ιουλίου 2011, της αυξήσεως την οποία θα εδικαιούντο αν το Συμβούλιο είχε εγκρίνει την πρόταση κανονισμού.

121. Τέλος, το επιχείρημα της Επιτροπής ότι θα πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ των δύο σκελών της προτάσεως κανονισμού, καθόσον η άρνηση που αφορά την αναπροσαρμογή των διορθωτικών συντελεστών πρέπει να θεωρηθεί, ελλείψει αιτιολογίας, παράνομη παράλειψη ενέργειας, πηγάζει, κατά τη γνώμη μου, από σύγχυση μεταξύ της ελλείψεως αιτιολογίας μιας αποφάσεως και της απουσίας αποφάσεως.

122. Κατόπιν των προεκτεθέντων, η προσφυγή ακυρώσεως πρέπει να κριθεί παραδεκτή, ενώ η προσφυγή κατά παραλείψεως πρέπει να κριθεί απαράδεκτη.

Β — Επί του βασίμου της προσφυγής στην υπόθεση C‑63/12

1. Οι παρατηρήσεις των κυρίων και των παρεμβαινόντων διαδίκων

α) Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

123. Η προσφυγή ακυρώσεως της Επιτροπής (υπόθεση C‑63/12) και η προσφυγή του Συμβουλίου (υπόθεση C‑66/12) δεν έχουν το ίδιο αντικείμενο, διότι η πρώτη στρέφεται κατά της επίδικης αποφάσεως, ενώ η δεύτερη βάλλει κατά δύο από τις τρεις προπαρασκευαστικές πράξεις της Επιτροπής ( 54 ).

124. Εντούτοις, δεν αμφισβητείται από τους διαδίκους ότι οι επί της ουσίας επικρίσεις που διατυπώνει το Συμβούλιο στο πλαίσιο της προσφυγής που άσκησε είναι πανομοιότυπες με τους επί της ουσίας λόγους που προέβαλε το θεσμικό αυτό όργανο προς αντίκρουση της προσφυγής ακυρώσεως της Επιτροπής.

125. Όπως το Συμβούλιο ανέφερε στο υπόμνημά του αντικρούσεως στην υπόθεση C‑63/12, το ουσιαστικό ζήτημα που τίθεται σε αμφότερες τις υποθέσεις είναι αν πληρούνταν ή όχι οι προϋποθέσεις για την εφαρμογή της ρήτρας εξαίρεσης. Εξάλλου, τα δικόγραφα της προσφυγής και τα υπομνήματα που κατέθεσαν οι διάδικοι στην υπόθεση αυτή παραπέμπουν συχνά στα επιχειρήματα που αναπτύχθηκαν στην υπόθεση C‑66/12.

126. Ο τρόπος αυτός προβολής των λόγων με μερική παραπομπή σε προσαρτημένα έγγραφα, καίτοι δεν μου φαίνεται να θέτει εν αμφιβόλω το παραδεκτό τους, επιτρέπει και μάλιστα καθιστά αναγκαία, κατά τη γνώμη μου, τη σφαιρική εξέταση του συνόλου των επιχειρημάτων αυτών.

127. Για τον λόγο αυτό, τα όσα ακολουθούν, μολονότι αφορούν την εξέταση του βασίμου της προσφυγής στην υπόθεση C‑63/12, θα λάβουν επίσης υπόψη την επιχειρηματολογία που ανέπτυξαν οι διάδικοι στο πλαίσιο της προσφυγής στην υπόθεση C‑66/12.

β) Τα επιχειρήματα της προσφυγής

i) Η Επιτροπή

128. Η Επιτροπή προσάπτει στο Συμβούλιο ότι αρνήθηκε να αναπροσαρμόσει, αφενός, τις αποδοχές και τις συντάξεις και, αφετέρου, τους διορθωτικούς συντελεστές.

– Η άρνηση αναπροσαρμογής των αποδοχών και των συντάξεων

129. Κυρίως, η Επιτροπή προβάλλει έναν λόγο διαιρούμενο σε δύο σκέλη που αντλούνται, το πρώτο, από κατάχρηση εξουσίας και, το δεύτερο, από παραβίαση των ορίων της αρμοδιότητας του Συμβουλίου ( 55 ).

130. Υποστηρίζει, με το πρώτο σκέλος του λόγου αυτού, που στηρίζεται στην παράβαση των άρθρων 3 και 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ, ότι το Συμβούλιο ενήργησε κατά κατάχρηση διαδικασίας και παραβίασε την αρχή της θεσμικής ισορροπίας, θεωρώντας ότι πληρούνταν οι προϋποθέσεις του άρθρου 10 του εν λόγω παραρτήματος και, κατ’ επέκταση, αρνούμενο να εγκρίνει την πρόταση αναπροσαρμογής των αποδοχών και των συντάξεων, μολονότι δεν του είχε υποβάλει πρόταση βάσει του άρθρου αυτού και μολονότι το εξαιρετικό μέτρο που προβλέπει η εν λόγω διάταξη πρέπει να εγκρίνεται από κοινού από το Κοινοβούλιο και από το Συμβούλιο.

131. Η Επιτροπή προσθέτει, με το δεύτερο σκέλος του ως άνω λόγου, ότι το Συμβούλιο, το οποίο δεν διέθετε κανένα περιθώριο εκτιμήσεως, παρέβη το άρθρο 65 του ΚΥΚ αρνούμενο να εγκρίνει την πρόταση κανονισμού και ότι, αν εκτιμούσε ότι η Επιτροπή είχε παραλείψει αδικαιολόγητα να υποβάλει πρόταση δυνάμει του άρθρου 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ, είχε τη δυνατότητα να φέρει τη διαφορά ενώπιον του Δικαστηρίου ζητώντας, ενδεχομένως, τη λήψη προσωρινών μέτρων. Επιπλέον, αφιστάμενο της προτάσεως κανονισμού, το Συμβούλιο παραβίασε την αρχή patere legem quam ipse fecisti.

132. Επικουρικώς, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το Συμβούλιο πλανήθηκε περί το δίκαιο παραβιάζοντας τις προϋποθέσεις εφαρμογής της ρήτρας εξαίρεσης. Φρονεί ότι η επίδικη απόφαση είναι πλημμελής λόγω «ανεπαρκούς και εσφαλμένης» αιτιολογίας, καθόσον δεν πληρούνταν οι προϋποθέσεις εφαρμογής της ρήτρας εξαίρεσης.

133. Υπενθυμίζοντας ότι, δυνάμει πάγιας νομολογίας, έχει ευρεία εξουσία εκτιμήσεως στους τομείς στους οποίους είναι αναγκαία μια περίπλοκη οικονομική ή κοινωνική εκτίμηση ( 56 ), η Επιτροπή εκθέτει ότι έλαβε υπόψη δεκαπέντε κοινώς αποδεκτούς, ειδικότερα από τα ίδια τα κράτη μέλη, οικονομικούς δείκτες και ότι η επιλογή της περιόδου μεταξύ της 1ης Ιουλίου 2010 και των αρχών Νοεμβρίου 2011 για την πραγματοποίηση της εκτιμήσεώς της είναι δικαιολογημένη, εφόσον μια αιφνίδια επιδείνωση της καταστάσεως διαπιστώνεται αναγκαστικά κατά τη διάρκεια αρκετά βραχείας περιόδου.

134. Προσθέτει ότι η εφαρμογή της μεθόδου θα είχε ως αποτέλεσμα να μεταφέρει τον αντίκτυπο επί των υπαλλήλων της Ένωσης της απώλειας της αγοραστικής δύναμης που υπέστησαν ορισμένοι εθνικοί δημόσιοι υπάλληλοι και φρονεί ότι προέβη στην ανάλυση της δημοσιονομικής επιδείνωσης που επικαλείται το Συμβούλιο και η οποία δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί ως «αιφνίδια» αφού ανάγεται σε μια περίοδο προγενέστερη της καθαρής μείωσης της οικονομικής δραστηριότητας κατά τα έτη 2008 και 2009.

135. Η Επιτροπή υποστηρίζει επίσης ότι ενσωμάτωσε την αναθεώρηση προς τα κάτω των προοπτικών ανάπτυξης, η οποία αντικατοπτριζόταν στις αποφάσεις των κρατών μελών στον τομέα των μισθών των εθνικών δημοσίων υπαλλήλων, και ότι ανέλυσε την πιστωτική κρίση, η οποία υφίσταται τουλάχιστον από το 2008, αν όχι από το 2007. Όσον αφορά την πτώση των τιμών των περιουσιακών στοιχείων, φρονεί ότι το Συμβούλιο θα έπρεπε να εξηγήσει τη σημασία του στοιχείου αυτού που αποτελεί μέρος του κανονικού οικονομικού κύκλου και είναι εξαιρετικά ασταθές. Κατ’ αυτήν, οι διακυμάνσεις του ποσοστού ανεργίας κατά τη διάρκεια του 2011 ομοίως δεν μπορούν να αποδείξουν σοβαρή και αιφνίδια επιδείνωση της οικονομικής και κοινωνικής καταστάσεως.

– Η άρνηση αναπροσαρμογής των διορθωτικών συντελεστών

136. Κατά την Επιτροπή, η αναπροσαρμογή των διορθωτικών συντελεστών διαφέρει από την αναπροσαρμογή των αποδοχών, διότι η δεύτερη, που πραγματοποιείται βάσει του άρθρου 65 του ΚΥΚ, αφορά την αναπροσαρμογή του γενικού επιπέδου των αποδοχών σε σχέση με τις Βρυξέλλες (Βέλγιο) («χρονική μεταβολή»), ενώ η πρώτη, που πραγματοποιείται βάσει του άρθρου 64 του ΚΥΚ, αποσκοπεί στη διατήρηση της ουσιώδους ίσης μεταχειρίσεως μεταξύ των υπαλλήλων και των συνταξιούχων ανεξάρτητα από τον τόπο τοποθετήσεως ή κατοικίας εντός της Ένωσης («τοπική μεταβολή»).

137. Η Επιτροπή προσάπτει στο Συμβούλιο ότι, αρνούμενο να αναπροσαρμόσει τους διορθωτικούς συντελεστές, παρέβη για μία ακόμη φορά τα άρθρα 1 και 3 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ καθώς και το άρθρο 64 αυτού και ότι παρέλειψε να αιτιολογήσει την απόφασή του, καθόσον η αιτιολογία της αποφάσεως αυτής αφορά αποκλειστικά την αναπροσαρμογή των αποδοχών και των συντάξεων και ως νομική βάση αναφέρεται το άρθρο 65 του ΚΥΚ, ενώ δεν αναφέρεται το άρθρο 64 αυτού.

ii) Το Κοινοβούλιο

138. Το Κοινοβούλιο συμμερίζεται την ανάλυση της Επιτροπής. Εκτιμά, ειδικότερα, ότι το Συμβούλιο παραβίασε τις προνομίες του ως συννομοθέτη διότι, λαμβάνοντας την επίδικη απόφαση, εφάρμοσε, στην πραγματικότητα, το άρθρο 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ, ενώ η ενεργοποίηση της ρήτρας εξαίρεσης προϋποθέτει την προσφυγή στη συνήθη νομοθετική διαδικασία.

139. Το Κοινοβούλιο θέλει να υπογραμμίσει τις ολέθριες συνέπειες για την ισορροπία μεταξύ των θεσμικών οργάνων που προκύπτουν από υπέρβαση της αρμοδιότητας όπως αυτή που διέπραξε το Συμβούλιο το οποίο, αφιστάμενο της «κανονικής» μεθόδου που προβλέπει ο ΚΥΚ, ανέτρεψε την πολιτική επιλογή που πραγματοποιήθηκε κατά τη θέσπιση του ΚΥΚ. Κατά το Κοινοβούλιο, το οποίο υπενθυμίζει τις διατάξεις του άρθρου 13 ΣΕΕ δυνάμει των οποίων κάθε θεσμικό όργανο πρέπει να ασκεί τις αρμοδιότητές του σεβόμενο τις αρμοδιότητες των άλλων οργάνων, αν το Συμβούλιο, για πολιτικούς λόγους που συνδέονται με τη χρηματοπιστωτική κρίση, είχε θελήσει να αλλάξει τη μέθοδο, θα έπρεπε να ακολουθήσει τη συνήθη νομοθετική διαδικασία, στο πλαίσιο της οποίας η πολιτική επιλογή πραγματοποιείται από τους δύο συννομοθέτες, κατόπιν προτάσεως της Επιτροπής και μετά από διαβούλευση με τα λοιπά ενδιαφερόμενα θεσμικά όργανα.

γ) Τα επιχειρήματα προς αντίκρουση της προσφυγής

i) Το Συμβούλιο

– Η άρνηση αναπροσαρμογής των αποδοχών και των συντάξεων

140. Το Συμβούλιο αντικρούει, καταρχάς, τους λόγους που αντλούνται από κατάχρηση εξουσίας και παραβίαση των ορίων της αρμοδιότητας.

141. Το Συμβούλιο εκτιμά, πρώτον, ότι η απόφαση που έλαβε δεν στηρίζεται στο άρθρο 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ, αλλά αντικατοπτρίζει τη θέση του επί της εφαρμογής της «κανονικής» μεθόδου.

142. Εκτιμώντας ότι η διαπίστωση σοβαρής και αιφνίδιας επιδεινώσεως της οικονομικής και κοινωνικής καταστάσεως δεν εμπίπτει αποκλειστικά στην αρμοδιότητα της Επιτροπής, αλλά ότι διαθέτει, μαζί με το Κοινοβούλιο, τη δική του εξουσία εκτιμήσεως επί του θέματος, το Συμβούλιο ισχυρίζεται ότι, αν, κατά την άσκηση της εξουσίας του εκτιμήσεως, καταλήξει στο συμπέρασμα ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου αυτού ή αν, ακόμα και αν υποτεθεί ότι δεν έχει παρόμοια εξουσία εκτιμήσεως, κρίνει ότι η ανάλυση της Επιτροπής είναι πλημμελής λόγω πρόδηλης πλάνης εκτιμήσεως, δεν έχει στην περίπτωση αυτή άλλη επιλογή από το να μην εγκρίνει την πρόταση αναπροσαρμογής και να ασκήσει ταυτοχρόνως προσφυγή προκειμένου να αναγνωριστεί ότι το συμπέρασμα της Επιτροπής είναι νόμω αβάσιμο. Έχοντας αντιμετωπίσει την άρνηση της Επιτροπής να υποβάλει πρόταση βάσει της ρήτρας εξαίρεσης, αποφάσισε, κατά τρόπο διαφανή και συνεκτικό, να μην εγκρίνει την πρόταση κανονισμού, αποφασίζοντας εκ παραλλήλου να ασκήσει προσφυγή ενώπιον του Δικαστηρίου προκειμένου να ελεγχθεί αν η άρνηση της Επιτροπής να εφαρμόσει τη ρήτρα εξαίρεσης ήταν βάσιμη. Κατά το Συμβούλιο, η θέση της Επιτροπής θα το ανάγκαζε να εκδώσει έναν κανονισμό κατ’ εφαρμογήν της «κανονικής» μεθόδου, τον οποίο θεωρεί εντούτοις παράνομο, και, συνεπώς, να ακολουθήσει μια αντιφατική προσέγγιση.

143. Το Συμβούλιο εκθέτει, δεύτερον, ότι η διαδικασία του άρθρου 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ υποδιαιρείται σε τρία διακριτά στάδια, τα οποία είναι, καταρχάς, η εκτίμηση, με γνώμονα τα αντικειμενικά στοιχεία που παρέχει η Επιτροπή, της οικονομικής και κοινωνικής καταστάσεως στο εσωτερικό της Ένωσης και, ενδεχομένως, η διαπίστωση σοβαρής και αιφνίδιας επιδεινώσεως της καταστάσεως αυτής, προς τούτο δε το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο διαθέτουν δική τους εξουσία εκτιμήσεως· εν συνεχεία, η υποβολή προτάσεων με πρωτοβουλία της Επιτροπής, η οποία, ωστόσο, ασκεί δέσμια αρμοδιότητα όταν πληρούνται οι προϋποθέσεις εφαρμογής της ρήτρας εξαίρεσης, και, τέλος, η θέσπιση, από το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, των μέτρων που πρότεινε η Επιτροπή.

144. Υποστηρίζει ότι η επίδικη απόφαση τοποθετείται σαφώς στο πρώτο στάδιο της διαδικασίας και ότι, ελλείψει προτάσεως της Επιτροπής, δεν μπορούσε να ενεργήσει βάσει του άρθρου 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ. Για λόγους διαφάνειας και προκειμένου να διαφυλάξει τη θέση του εν αναμονή της αποφάσεως του Δικαστηρίου που θα έκρινε το ζήτημα αν πληρούνταν ή όχι οι προϋποθέσεις εφαρμογής της ρήτρας εξαίρεσης, το Συμβούλιο περιορίστηκε στην έκθεση των λόγων για τους οποίους θεωρούσε ότι δεν ήταν σε θέση να εγκρίνει την πρόταση κανονισμού.

145. Το Συμβούλιο εξηγεί, εν συνεχεία, τους λόγους για τους οποίους εκτιμά ότι δεν είναι βάσιμος ο λόγος ακυρώσεως που στηρίζεται στην παράβαση των προϋποθέσεων της ρήτρας εξαίρεσης και τον οποίο προέβαλε επικουρικώς η Επιτροπή.

146. Το Συμβούλιο ισχυρίζεται ότι, ακόμα και αν υποτεθεί ότι η Επιτροπή διαθέτει ευρύ περιθώριο εκτιμήσεως για την ανάλυση της οικονομικής και κοινωνικής καταστάσεως στο εσωτερικό της Ένωσης και μιας ενδεχόμενης σοβαρής και αιφνίδιας επιδεινώσεως της καταστάσεως αυτής, το Συμβούλιο διαθέτει την ίδια εξουσία εκτιμήσεως.

147. Υπενθυμίζοντας τη νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με την υποχρέωση αιτιολογήσεως που προκύπτει από το άρθρο 296 ΣΛΕΕ ( 57 ), το Συμβούλιο ισχυρίζεται ότι η επίδικη απόφαση δεν αποτελεί νομική πράξη και ότι, ακόμα και αν υποτεθεί ότι πρέπει εντούτοις να θεωρηθεί ότι παράγει έννομα αποτελέσματα, η απόφαση αυτή περιλαμβάνει δεκαέξι αιτιολογικές σκέψεις που καθιστούν γνωστή τη δικαιολόγηση της θέσεως του θεσμικού αυτού οργάνου, οπότε δεν μπορεί να του προσάπτεται ανεπαρκής αιτιολογία.

148. Το Συμβούλιο φρονεί, επιπλέον, ότι δεν μπορεί να διατυπώνεται η αιτίαση ότι η εν λόγω απόφαση είναι πλημμελής λόγω προδήλως εσφαλμένης αιτιολογίας. Ενώ συμφωνεί με την Επιτροπή όσον αφορά τα γενικά κριτήρια που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για να διακριβωθεί το αν πληρούνται οι προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ, το Συμβούλιο εκτιμά εντούτοις ότι η Επιτροπή εφάρμοσε τα κριτήρια αυτά και χαρακτήρισε τα πραγματικά περιστατικά κατά τρόπο εσφαλμένο, μη συνάγοντας τα ορθά συμπεράσματα από τα στοιχεία που έλαβε υπόψη.

149. Χωρίς να αμφισβητεί ότι μια σοβαρή και αιφνίδια επιδείνωση της οικονομικής και κοινωνικής καταστάσεως πρέπει να διαπιστώνεται σε μια αρκετά βραχεία περίοδο, το Συμβούλιο υποστηρίζει, καταρχάς, ότι η περίοδος αναφοράς δεν πρέπει να είναι αυτή που καλύπτεται από την «κανονική» μέθοδο.

150. Πρώτον, ένας τέτοιος περιορισμός δεν λαμβάνει υπόψη την οικονομική πραγματικότητα και οδηγεί σε αποτελέσματα που εκμηδενίζουν de facto την πρακτική αποτελεσματικότητα της ρήτρας εξαίρεσης, στον βαθμό που τις περισσότερες φορές μια κρίση καλύπτει εν μέρει δύο διαδοχικές περιόδους αναφοράς. Το Συμβούλιο προσάπτει, συναφώς, στην προσέγγιση της Επιτροπής ότι έχει ως αποτέλεσμα τον τεχνητό διαχωρισμό ενός μοναδικού γεγονότος, ήτοι μιας σοβαρής και αιφνίδιας επιδεινώσεως της οικονομικής και κοινωνικής καταστάσεως στο εσωτερικό της Ένωσης, σε περισσότερες «μικροκρίσεις». Λαμβάνοντας ως παράδειγμα μια κρίση διάρκειας οκτώ μηνών που θα άρχιζε να εκδηλώνεται τον Μάρτιο του έτους n, ήτοι τέσσερις μήνες πριν από το τέλος της περιόδου αναφοράς, παρατηρεί ότι, στο πλαίσιο της περιόδου ετήσιας αναπροσαρμογής που αφορά το χρονικό διάστημα από 1ης Ιουλίου του έτους n έως τις 30 Ιουνίου του έτους n + 1, η Επιτροπή θα ελάμβανε υπόψη αποκλειστικά τους τέσσερις τελευταίους μήνες της κρίσης, της οποίας οι επιπτώσεις στα οικονομικά και κοινωνικά στοιχεία θα εξομαλύνονταν λόγω της χρήσεως του ετήσιου μέσου όρου.

151. Έτσι, κατά το Συμβούλιο, η προσέγγιση που ακολούθησε η Επιτροπή καθιστά εξαιρετικά δυσχερή, αν όχι αδύνατη, την εφαρμογή της ρήτρας εξαίρεσης και δεν λαμβάνει υπόψη τον σκοπό της ρήτρας αυτής, ο οποίος συνίσταται στο να καθιστά δυνατή μια ταχεία αντίδραση σε μια κατάσταση κρίσης. Η εν λόγω ρήτρα θα μπορούσε συνεπώς να τεθεί σε εφαρμογή όχι μόνο στο τέλος του έτους, υποκαθιστώντας την ετήσια αναπροσαρμογή κατά την «κανονική» μέθοδο, αλλά και κατά τη διάρκεια του έτους, σε περίπτωση επελεύσεως μιας σοβαρής και αιφνίδιας επιδεινώσεως της οικονομικής και κοινωνικής καταστάσεως.

152. Δεύτερον, το ζήτημα μήπως, σε περίπτωση σοβαρής και αιφνίδιας κρίσης, οι αποδοχές των υπαλλήλων δεν αναπροσαρμόστηκαν με επαρκή ταχύτητα δεν θα πρέπει να εκτιμάται γενικώς και αφηρημένως, αλλά λαμβανομένων υπόψη των συγκεκριμένων περιστάσεων της υπό κρίση περιπτώσεως και της αναγκαιότητας ταχείας αντιδράσεως, χωρίς να πρέπει πρώτα τα μέτρα λιτότητας που θα λάβουν τα κράτη μέλη να επηρεάσουν τους μισθούς των υπαλλήλων τους, με καθυστερημένο, κατά συνέπεια, αντίκτυπο στους μισθούς των υπαλλήλων της Ένωσης.

153. Τρίτον, η προσέγγιση της Επιτροπής παραγνωρίζει το γεγονός ότι, μετά το πέρας μιας κρίσης, δεν ξαναρχίζουν απλώς όλα πάλι από την αρχή, διότι χρειάζεται χρόνος για να σταθεροποιηθούν τα δημόσια οικονομικά και τα κεφαλαιακά αποθέματα των επιχειρήσεων.

154. Το Συμβούλιο συμπεραίνει από τα ανωτέρω ότι το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν έλαβε επαρκώς υπόψη τα πραγματικά περιστατικά που συνέβησαν πριν από την αρχή της περιόδου αναφοράς και τα οποία είχαν σημαντικές επιπτώσεις στην οικονομική και κοινωνική κατάσταση κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ της 1ης Ιουλίου 2010 και των αρχών του Νοεμβρίου 2011, καθώς και η εσφαλμένη και υπερβολικά περιοριστική ερμηνεία των κριτηρίων για την ενεργοποίηση της ρήτρας εξαίρεσης, στρέβλωσαν σε σημαντικό βαθμό τα συμπεράσματα της Επιτροπής, όπως διαπιστώθηκε στην αιτιολογική σκέψη 7 της επίδικης αποφάσεως.

155. Το Συμβούλιο ισχυρίζεται, εν συνεχεία, ότι η δημιουργικότητα των κρατών μελών όσον αφορά τα μέτρα λιτότητας και δημοσιονομικής εξυγίανσης δεν αντανακλάται σε κανέναν από τους δείκτες που χρησιμοποιεί η Επιτροπή, η οποία δεν ζήτησε πληροφορίες σχετικά με τα μέτρα αυτά και περιορίστηκε να λάβει υπόψη τη μείωση της αγοραστικής δύναμης των εθνικών δημοσίων υπαλλήλων στα οκτώ κράτη μέλη αναφοράς, η οποία αντικατοπτρίστηκε στο αποτέλεσμα της «κανονικής» μεθόδου, ενώ ο αυτός ο υπεραπλουστευμένος δείκτης δεν είναι αντιπροσωπευτικός ούτε της οικονομικής και κοινωνικής καταστάσεως στο σύνολο της Ένωσης ούτε των δημοσιονομικών μέτρων λιτότητας που επηρεάζουν τους δημοσίους υπαλλήλους σε πολλά κράτη μέλη.

156. Το Συμβούλιο υπενθυμίζει, συναφώς, ότι, στα τέλη του 2011, μόνο τέσσερα κράτη μέλη δεν υπάγονταν στη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος και ότι η αύξηση του δημοσίου χρέους στο εσωτερικό της Ένωσης, που ήταν ήδη πολύ υψηλό μετά την κρίση των ετών 2008 και 2009, επιταχύνθηκε εκ νέου μετά την οικονομική επιδείνωση του δευτέρου εξαμήνου του 2011.

157. Ως παραδείγματα μέτρων δημοσιονομικής εξυγίανσης που αποφάσισαν οι κυβερνήσεις των κρατών μελών, το Συμβούλιο αναφέρει ότι η Ισπανική Κυβέρνηση, αφού υιοθέτησε, τον Απρίλιο 2011, ένα σταθεροποιητικό πρόγραμμα που προέβλεπε δημοσιονομική προσαρμογή ισοδύναμη προς το 1,5 % και πλέον του ΑΕγχΠ μέχρι το 2013, έλαβε επειγόντως, στις 30 Δεκεμβρίου 2011, πρόσθετα μέτρα. Προσθέτει ότι η Ιταλική Κυβέρνηση έθεσε σε εφαρμογή, στα μέσα Αυγούστου 2011, πρόσθετα μέτρα που ανέρχονται αθροιζόμενα στο καθαρό ποσό των 59,8 δισεκατομμυρίων ευρώ, ήτοι στο 3,5 % περίπου του ΑΕγχΠ, προτού θεσπίσει ένα νέο σύνολο μέτρων που αντιπροσωπεύουν το 1,3 % του ΑΕγχΠ, προκειμένου να επιτύχει τη δημοσιονομική ισορροπία το 2013.

158. Το Συμβούλιο παραπέμπει, επιπλέον, στην περιγραφή των μέτρων δημοσιονομικής εξυγίανσης που περιεχόταν στις προβλέψεις του Φθινοπώρου του 2011 της Γενικής Διευθύνσεως (ΓΔ) «Οικονομικές και χρηματοδοτικές υποθέσεις» της Επιτροπής, εκφράζοντας την έκπληξή του για το ότι, στο πλαίσιο αυτό, το θεσμικό αυτό όργανο δεν έλαβε υπόψη τα μέτρα αυτά, ενώ αποτελούσαν έναν αξιόπιστο δείκτη της σοβαρότητας και του αιφνιδίου της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης.

159. Κατά το Συμβούλιο, η Επιτροπή παρέλειψε, περαιτέρω, να λάβει υπόψη την εξέλιξη της αγοραστικής δύναμης των δημοσίων υπαλλήλων εντός των κρατών μελών που δεν περιλαμβάνονται στο δείγμα των οκτώ κρατών μελών που απαριθμούνται στο άρθρο 1, παράγραφος 4, του παραρτήματος XI του ΚΥΚ, μολονότι το στοιχείο αυτό ήταν σημαντικό ( 58 ).

160. Εκτιμά, επιπλέον, ότι η Επιτροπή αγνόησε τον μεγάλο αριθμό άλλων μέτρων εξυγίανσης των κρατών μελών που επηρεάζουν τις εθνικές δημόσιες υπηρεσίες τους καθώς και τα μέτρα που ελήφθησαν στο επίπεδο της Ένωσης, όπως είναι ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ΕΜΣ), η μεταρρύθμιση του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης, η συνθήκη για τη σταθερότητα, τον συντονισμό και τη διακυβέρνηση στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση ή οι δύο προτάσεις της Επιτροπής της 23ης Νοεμβρίου 2011 ( 59 ) που αποσκοπούσαν στη δημιουργία ενός μηχανισμού στο επίπεδο της Ένωσης που να μπορεί να ενισχύσει τη δημοσιονομική εποπτεία στα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ.

161. Κατά το Συμβούλιο, η Επιτροπή ουδόλως έλαβε υπόψη το γεγονός ότι η κρίση, η οποία αρχικώς επηρέασε μόνον ορισμένα κράτη μέλη, κατέστη μια σοβαρή κρίση εμπιστοσύνης για ολόκληρη την Ένωση, ειδικότερα για τα κράτη μέλη της ζώνης του ευρώ, και ότι το πολύ υψηλό επίπεδο του δημοσίου χρέους στα κράτη μέλη αποτελεί επιβαρυντικό στοιχείο της κρίσης αυτής. Συνεπώς, το Συμβούλιο δεν κατανοεί πώς είναι δυνατόν, παρά τη σημαντική επιδείνωση της οικονομικής ανάπτυξης, που η ίδια επισήμανε, η Επιτροπή να καταλήγει στο συμπέρασμα ότι οι οικονομικές και κοινωνικές συνθήκες δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως «εξαιρετικές».

162. Το Συμβούλιο προσάπτει επίσης στην Επιτροπή ότι απλοποίησε σε μεγάλο βαθμό την παρουσίαση της πιστωτικής κρίσης, ότι παρέλειψε να λάβει υπόψη την πτώση των τιμών των περιουσιακών στοιχείων και ότι έλαβε ανεπαρκώς υπόψη την κατάσταση της αγοράς εργασίας, η οποία χαρακτηρίζεται από πολύ υψηλό ποσοστό ανεργίας.

163. Γενικότερα, το Συμβούλιο προσάπτει στην Επιτροπή ότι αποφάσισε ότι ένα στοιχείο ανάλυσης που ήδη αντανακλάται στα αποτελέσματα της «κανονικής» μεθόδου δεν μπορούσε να ληφθεί υπόψη για την εφαρμογή της ρήτρας εξαίρεσης, ενώ θα έπρεπε να διακριθούν δύο στάδια της διαδικασίας εκτιμήσεως της οικονομικής και κοινωνικής καταστάσεως. Θα έπρεπε, καταρχάς, να εξεταστεί η κατάσταση λαμβανομένων υπόψη όλων των κρίσιμων στοιχείων και μόνο στη συνέχεια, σε περίπτωση διαπιστώσεως σοβαρής και αιφνίδιας επιδεινώσεως της καταστάσεως, θα έπρεπε να εξεταστεί αν η επιδείνωση αυτή αντανακλάται με επαρκή ταχύτητα στην αναπροσαρμογή των αποδοχών κατ’ εφαρμογήν της «κανονικής» μεθόδου. Κατά το Συμβούλιο, η εικόνα της οικονομικής και κοινωνικής καταστάσεως στο εσωτερικό της Ένωσης είναι οπωσδήποτε ελλιπής ή στρεβλή αν αποκλειστούν εκ προοιμίου ορισμένα κρίσιμα στοιχεία.

164. Η Επιτροπή απαντά ότι, σύμφωνα με τον προορισμό της, η ρήτρα εξαίρεσης μπορεί να χρησιμοποιείται μόνο σε περίπτωση ακραίων εξελίξεων στο εσωτερικό της Ένωσης και αποκλειστικά εφόσον η «κανονική» μέθοδος δεν είναι σε θέση να τις προσμετρήσει. Κατ’ αυτήν, τα μεσοπρόθεσμα αποτελέσματα μιας κρίσης λαμβάνονται υπόψη από τη μέθοδο αυτή, οπότε η προσφυγή στη ρήτρα εξαίρεσης δεν είναι δικαιολογημένη.

165. Η Επιτροπή προσάπτει επίσης στο Συμβούλιο ότι παρέλειψε να προσδιορίσει την περίοδο αναφοράς που θα έπρεπε να ληφθεί υπόψη και τα κριτήρια που θα έπρεπε να επιλεγούν για να καταστεί δυνατή η χρησιμοποίηση αντικειμενικών στοιχείων.

– Η άρνηση αναπροσαρμογής των διορθωτικών συντελεστών

166. Πρώτον, το Συμβούλιο, ενώ συμφωνεί με την Επιτροπή όσον αφορά το γεγονός ότι η αναπροσαρμογή των διορθωτικών συντελεστών έχει χωριστό αντικείμενο από τον ετήσιο καθορισμό του επιπέδου των αποδοχών, ισχυρίζεται εντούτοις ότι ουδεμία διάταξη του παραρτήματος XI του ΚΥΚ προβλέπει ότι πρέπει να αποφασίζει την αναπροσαρμογή αυτή πριν από το τέλος του έτους και ότι οι διαφορές μεταξύ των διορθωτικών συντελεστών που ισχύουν από 1ης Ιουλίου 2010 και αυτών που προτείνει η Επιτροπή παραμένουν συνολικά εντός ορίων που εξασφαλίζουν ουσιώδη και λελογισμένη αντιστοιχία μεταχείρισης.

167. Δεύτερον, το Συμβούλιο υποστηρίζει ότι δεν υπέκειτο στην υποχρέωση αιτιολογήσεως, διότι η απόφασή του δεν συνιστά νομική πράξη και, εν πάση περιπτώσει, η αναπροσαρμογή των διορθωτικών συντελεστών συνιστά δευτερεύουσα πτυχή η οποία, ως εκ τούτου, δεν πρέπει να αποτελεί αντικείμενο ειδικής αιτιολογίας.

ii) Τα κράτη μέλη

– Η Τσεχική Δημοκρατία

168. Η Τσεχική Δημοκρατία συμφωνεί με τις παρατηρήσεις που υπέβαλε το Συμβούλιο. Ειδικότερα, προσάπτει στην Επιτροπή ότι περιόρισε, από χρονικής απόψεως, την εκτίμηση της οικονομικής και κοινωνικής καταστάσεως εντός της Ένωσης στην περίοδο αναφοράς που χρησιμοποιείται για την εφαρμογή της «κανονικής» μεθόδου, ότι έλαβε υπόψη μόνον ορισμένους δείκτες, μεμονωμένα, χωρίς να προβεί σε διαρκή παρατήρηση των εξελίξεων, και ότι εκτίμησε εσφαλμένα τα μέτρα δημοσιονομικής λιτότητας που έλαβαν ή κοινοποίησαν τα κράτη μέλη. Κατά το εν λόγω κράτος μέλος, η Επιτροπή, η οποία εφάρμοσε την «κανονική» μέθοδο, μολονότι αυτή λαμβάνει υπόψη μόνο την εξέλιξη της αγοραστικής δύναμης των δημοσίων υπαλλήλων σε οκτώ κράτη μέλη, δεν συνεκτίμησε την κατάσταση στο σύνολο της Ένωσης. Επιπλέον, η Επιτροπή πέφτει σε αντιφάσεις αρνούμενη να λάβει υπόψη την κατάσταση στην Ουγγαρία, με το πρόσχημα ότι το εν λόγω κράτος μέλος δεν περιλαμβάνεται μεταξύ εκείνων των οποίων η κατάσταση λαμβάνεται υπόψη για την εφαρμογή της «κανονικής» μεθόδου, ενώ αρνείται να λάβει υπόψη τις αντίστοιχες καταστάσεις του Βασιλείου της Ισπανίας, της Γαλλικής Δημοκρατίας και της Ιταλικής Δημοκρατίας, με το αιτιολογικό ότι αυτές αντανακλώνται ήδη στην εφαρμογή της «κανονικής» μεθόδου.

– Το Βασίλειο της Δανίας

169. Το Βασίλειο της Δανίας φρονεί ότι η προπαρατεθείσα απόφαση της 24ης Νοεμβρίου 2010, Επιτροπή κατά Συμβουλίου, δεν αποκλείει τη συμμετοχή του Συμβουλίου στην εξέταση του ζητήματος αν πληρούνται ή όχι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ. Κατ’ αυτό, υποβάλλοντας πρόταση αναπροσαρμογής των αποδοχών σύμφωνα με την «κανονική» μέθοδο, ενώ δεν πληρούνταν οι προϋποθέσεις εφαρμογής της μεθόδου αυτής, η Επιτροπή αθέτησε το καθήκον της περί καλόπιστης συνεργασίας. Εκτιμώντας ότι είναι ιδιαιτέρως σημαντικό, σε περίπτωση κρίσης, να λαμβάνονται ταχέως αποτελεσματικά μέτρα επί ποινή επιδεινώσεως της καταστάσεως, το εν λόγω κράτος μέλος εκθέτει ότι, έχοντας υποστεί μια μείωση κατά τέσσερις περίπου μονάδες του ΑΕΠ μεταξύ των ετών 2008 και 2011 συνεπεία της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, περιόρισε τις λειτουργικές δαπάνες των υπουργείων, αναθεώρησε τα κλιμάκια της φορολογίας εισοδήματος και πάγωσε τις αποδοχές των δημοσίων υπαλλήλων.

– Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας

170. Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας υπογραμμίζει ότι η Επιτροπή δεν κατέχει το μονοπώλιο για να εκτιμά την ύπαρξη σοβαρής και αιφνίδιας επιδείνωσης της οικονομικής και κοινωνικής καταστάσεως στο εσωτερικό της Ένωσης, κατά την έννοια του άρθρου 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ, και ότι, κατά συνέπεια, το Συμβούλιο δεν είναι υποχρεωμένο να ακολουθεί «τυφλά» κάθε πρόταση που υποβάλλει η Επιτροπή. Κατ’ αυτήν, καίτοι η Επιτροπή διαθέτει εξουσία νομοθετικής πρωτοβουλίας, το Συμβούλιο και το Κοινοβούλιο, που έχουν την ευθύνη της εγκρίσεως του προϋπολογισμού της Ένωσης, διαθέτουν, εντούτοις, δυνάμει της αρχής της θεσμικής ισορροπίας, την εξουσία να εξακριβώνουν αν πληρούνται οι προϋποθέσεις ενεργοποίησης της ρήτρας εξαίρεσης του άρθρου 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ.

171. Το εν λόγω κράτος μέλος προσθέτει ότι το Συμβούλιο δεν είχε άλλη επιλογή από το να μην εγκρίνει την πρόταση κανονισμού και ότι η επίδικη απόφαση δεν θέτει αν αμφιβόλω τη δεσμευτική ισχύ του παραρτήματος XI του ΚΥΚ, αλλά διασφαλίζει τη δυνατότητα ασκήσεως εκ μέρους του Συμβουλίου προσφυγής κατά της Επιτροπής λόγω μη εφαρμογής της ρήτρας εξαίρεσης.

172. Επιπλέον, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας εκτιμά ότι οι εκθέσεις της Επιτροπής της 13ης Ιουλίου και της 25ης Νοεμβρίου 2011 είναι ανακριβείς και ότι από τα κοινοποιηθέντα αντικειμενικά στοιχεία δεν μπορεί να συναχθεί κανένα άλλο συμπέρασμα πέραν της υπάρξεως σοβαρής και αιφνίδιας επιδείνωσης της οικονομικής και κοινωνικής καταστάσεως. Το κράτος μέλος αυτό αμφισβητεί την ύπαρξη μιας αρχής περί παραλληλίας μεταξύ της εξελίξεως των αποδοχών των υπαλλήλων της Ένωσης και αυτής των αποδοχών των εθνικών δημοσίων υπαλλήλων.

– Το Βασίλειο της Ισπανίας

173. Το Βασίλειο της Ισπανίας φρονεί ότι το ζήτημα που πρέπει να κρίνει το Δικαστήριο αποτελεί βασικά ένα πραγματικό ζήτημα, διότι πρόκειται για τον καθορισμό του αν οι οικονομικές περιστάσεις που υφίσταντο εντός της Ένωσης τον Δεκέμβριο του 2011 επέβαλλαν την εφαρμογή του άρθρου 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ.

174. Εκτιμά ότι, κατά τον χρόνο κατά τον οποίο η Επιτροπή υπέβαλε την πρόταση κανονισμού, υπήρχαν επαρκή στοιχεία που πιστοποιούσαν την ύπαρξη σοβαρής, εξαιρετικής και γενικευμένης κρίσης, της οποίας τα αποτελέσματα δεν αντανακλώνταν από την «κανονική» μέθοδο, και η οποία μάλιστα επιδεινώθηκε στη συνέχεια. Κατά το κράτος μέλος αυτό, οι οικονομικές προβλέψεις του Φθινοπώρου του 2011, που δημοσιεύθηκαν στις 10 Νοεμβρίου 2011 από την Επιτροπή, δεν συμπίπτουν με τη θέση που αυτή υποστηρίζει στο πλαίσιο της υπό κρίση προσφυγής, καθόσον αποδεικνύουν ότι η πρόβλεψη για αύξηση του ΑΕγχΠ κατά 1,8 % το 2011 και κατά 1,9 % το 2012 αντικαταστάθηκε από πρόβλεψη για αύξηση κατά 1,6 % και κατά 0,6 % αντιστοίχως.

– Το Βασίλειο των Κάτω Χωρών

175. Το Βασίλειο των Κάτω Χωρών εκτιμά ότι, εφόσον το Συμβούλιο είχε την άποψη ότι η Ένωση αντιμετώπιζε μια σοβαρή οικονομική κρίση, ήταν δικαιολογημένη η εκ μέρους του απόρριψη της προτάσεως κανονισμού, διότι η διαδικασία αναπροσαρμογής σύμφωνα με την «κανονική» μέθοδο και η εξαιρετική διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ αλληλοαποκλείονται. Τονίζει το γεγονός ότι, ναι μεν η Επιτροπή παρέχει τα αντικειμενικά στοιχεία για την εκτίμηση της οικονομικής και κοινωνικής καταστάσεως, πλην όμως δεν έχει αποκλειστική αρμοδιότητα για να προβαίνει στην εκτίμηση αυτή. Το Συμβούλιο διαθέτει, στο πλαίσιο της ρήτρας εξαίρεσης, αρμοδιότητα να προβαίνει κατά διακριτική ευχέρεια στην εν λόγω εκτίμηση.

176. Περαιτέρω, το Βασίλειο των Κάτω Χωρών ισχυρίζεται ότι ουδεμία διάκριση μπορεί να γίνει μεταξύ της έννοιας της γενικής οικονομικής κρίσης και της έννοιας της επιδεινώσεως της καταστάσεως στην οποία αναφέρεται η ρήτρα εξαίρεσης, η οποία δεν μπορεί να περιορίζεται σε μια κατάσταση κρίσης που προκαλείται από «εξωτερικά γεγονότα». Προσθέτει ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε πλάνη κατά την εκτίμηση, μη διακρίνοντας αυστηρώς τη διαδικασία του άρθρου 65, παράγραφος 1, του ΚΥΚ από τη ρήτρα εξαίρεσης και, ειδικότερα, περιορίζοντας την ανάλυση των στοιχείων σε αυτά που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο της «κανονικής» μεθόδου, χωρίς να λάβει υπόψη τα αριθμητικά στοιχεία που αφορούν την Ένωση στο σύνολό της και αποκλείοντας ορισμένα στοιχεία, όπως είναι η τιμή των περιουσιακών στοιχείων ή η κρίση εμπιστοσύνης των αγορών έναντι των δημοσίων χρεών. Η πλάνη αυτή κατά την εκτίμηση είχε ως αποτέλεσμα να στερήσει τη ρήτρα εξαίρεσης από κάθε πρακτική αποτελεσματικότητα. Τέλος, αμφισβητεί την εφαρμογή, στο πλαίσιο της ρήτρας εξαίρεσης, του κανόνα του παραλληλισμού μεταξύ της εξελίξεως των αποδοχών των υπαλλήλων της Ένωσης και των δημοσίων υπαλλήλων των κρατών μελών.

– Το Ηνωμένο Βασίλειο

177. Κατά το Ηνωμένο Βασίλειο, το Συμβούλιο, έχοντας υπόψη τα αντικειμενικά στοιχεία που παρέσχε η Επιτροπή, μπορεί να διαπιστώσει ότι προέκυψε μια σοβαρή και αιφνίδια επιδείνωση της οικονομικής και κοινωνικής καταστάσεως και, στην περίπτωση αυτή, να αποφασίσει να μη δεχθεί την πρόταση της Επιτροπής η οποία υποβλήθηκε κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 3 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ.

178. Εκτιμά, περαιτέρω, ότι η Επιτροπή στήριξε την ανάλυσή της στην εσφαλμένη παραδοχή της διατηρήσεως της αρχής του παραλληλισμού, ενώ η εφαρμογή του άρθρου 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ προϋποθέτει αποκλειστικά την αντικειμενική διαπίστωση μιας σοβαρής και αιφνίδιας επιδείνωσης της οικονομικής και κοινωνικής καταστάσεως.

179. Το Ηνωμένο Βασίλειο προσθέτει ότι η προσέγγιση της Επιτροπής ουδόλως συνάδει με τον σκοπό της ρήτρας εξαίρεσης και φρονεί ότι η σοβαρότητα της κρίσης δεν μπορεί να τεθεί σοβαρά εν αμφιβόλω, όταν ο αιφνίδιος χαρακτήρας της εκδηλώνεται με τα επείγοντα μέτρα που χρειάστηκε να λάβουν τα κράτη μέλη και τα ίδια τα θεσμικά όργανα.

2. Η εκτίμησή μου

180. Τα ζητήματα που βρίσκονται στον πυρήνα των υπό κρίση διαφορών μεταξύ της Επιτροπής και του Συμβουλίου αφορούν τον ρόλο και τις αντίστοιχες εξουσίες των οικείων θεσμικών οργάνων σε περίπτωση που διατυπώνουν αποκλίνουσες εκτιμήσεις όσον αφορά την οικονομική και κοινωνική κατάσταση.

181. Οι «αμιγώς οριζόντιες» συγκρούσεις ( 60 ) μεταξύ της Επιτροπής και του Συμβουλίου σχετικά με τον καθορισμό του επιπέδου των αποδοχών των υπαλλήλων και του λοιπού προσωπικού της Ένωσης αποτελούσαν ανέκαθεν θεμελιώδες διακύβευμα για την τήρηση της θεσμικής ισορροπίας ( 61 ). Από τις αποφάσεις που έχει εκδώσει το Δικαστήριο στο πλαίσιο των εν λόγω συγκρούσεων απορρέουν πολύτιμα στοιχεία απαντήσεως, τα οποία πρέπει να υπενθυμίσω προτού εξετάσω ειδικότερα τους λόγους ακυρώσεως που προέβαλε η Επιτροπή με γνώμονα τα διδάγματα αυτά και τις ιδιαίτερες περιστάσεις αυτής της νέας σύγκρουσης.

α) Η νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με τον ρόλο και τις εξουσίες αντιστοίχως της Επιτροπής και του Συμβουλίου στο πλαίσιο της διαδικασίας αναπροσαρμογής των αποδοχών

182. Το Δικαστήριο εξέδωσε τέσσερις αποφάσεις σχετικά με τη διαδικασία ετήσιας αναπροσαρμογής των αποδοχών και των συντάξεων, με τις οποίες καθιερώθηκε ένας αυτοπεριορισμός των εξουσιών του Συμβουλίου δυνάμει της «κανονικής» μεθόδου και ένα καθήκον πρωτοβουλίας της Επιτροπής δυνάμει της ρήτρας εξαίρεσης.

183. Χωρίς να είναι αναγκαίο να επανέλθω λεπτομερώς στο πώς ιστορικά γεννήθηκε και εξελίχθηκε η μέθοδος αναπροσαρμογής των αποδοχών και των συντάξεων των υπαλλήλων και του λοιπού προσωπικού της Ένωσης ( 62 ), θα υπενθυμίσω ότι οι διατάξεις που περιέχονται στο παράρτημα XI του ΚΥΚ, με τίτλο «Κανόνες εφαρμογής των άρθρων 64 και 65 του ΚΥΚ», θεσπίστηκαν προκειμένου να αποφευχθούν οι συγκρούσεις μεταξύ των θεσμικών οργάνων της Ένωσης και των υπαλλήλων τους καθώς και του λοιπού προσωπικού όσον αφορά την αναπροσαρμογή των αποδοχών.

184. Έχοντας υπόψη τους σκοπούς αυτούς, το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι το Συμβούλιο είχε το ίδιο καθορίσει όρια στην εξουσία εκτιμήσεως που προκύπτει από το άρθρο 65 του ΚΥΚ και το υποχρέωσε να τηρήσει τα όρια αυτά.

185. Στην προπαρατεθείσα απόφασή του της 24ης Νοεμβρίου 2010, Επιτροπή κατά Συμβουλίου, το Δικαστήριο, αφού τόνισε ότι το ισχύον κείμενο του παραρτήματος XI του ΚΥΚ αποτελούσε «την κατάληξη μιας εξελικτικής διαδικασίας η οποία [...] χαρακτηρίζεται από μια διαρκώς αυστηρότερη και πιο δεσμευτική οριοθέτηση της μεθόδου ετήσιας αναπροσαρμογής των αποδοχών» ( 63 ), έκρινε ότι το Συμβούλιο, υιοθετώντας το παράρτημα αυτό, είχε θεσπίσει διατάξεις που αποσκοπούν στην εφαρμογή του άρθρου αυτού και, με την «πλαισίωση» αυτή, είχε περιορίσει την εξουσία του εκτιμήσεως που προκύπτει από το εν λόγω άρθρο. Το Δικαστήριο έκρινε ότι «το Συμβούλιο δεσμεύθηκε, με αυτόβουλη απόφαση και για τη διάρκεια ισχύος του […] παραρτήματος [XI του ΚΥΚ], να τηρεί, κατά την άσκηση της εξουσίας εκτιμήσεως που του απονέμει το άρθρο 65 του ΚΥΚ, τα κριτήρια που προβλέπει κατά τρόπο εξαντλητικό το άρθρο 3 του εν λόγω παραρτήματος» ( 64 ), συνήγαγε δε εντεύθεν ότι το Συμβούλιο δεν μπορούσε να επικαλεστεί περιθώριο εκτιμήσεως εκτεινόμενο πέραν των ορίων που διαμορφώνονται με τα προβλεπόμενα από το εν λόγω άρθρο 3 κριτήρια.

186. Η προπαρατεθείσα απόφαση της 24ης Νοεμβρίου 2010, Επιτροπή κατά Συμβουλίου, η οποία επαναλαμβάνει και επιβεβαιώνει τη λύση που το Δικαστήριο είχε ήδη διατυπώσει με τις αποφάσεις του της 5ης Ιουνίου 1973, 81/72, Επιτροπή κατά Συμβουλίου ( 65 ), και της 26ης Ιουνίου 1975, 70/74, Επιτροπή κατά Συμβουλίου ( 66 ), υποχρεώνει συνεπώς το Συμβούλιο να τηρεί τα όρια που το ίδιο έχει θέσει στην εξουσία του λήψεως αποφάσεως, πράγμα που σημαίνει ότι οφείλει να τηρεί την «κανονική» μέθοδο, εκτός αν χρησιμοποιεί τη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ.

187. Η απόφαση αυτή παρέχει, επιπλέον, διάφορες διευκρινίσεις σχετικά με την εφαρμογή της διαδικασίας της ρήτρας εξαίρεσης και τη δυνατότητα συνεκτιμήσεως μιας σοβαρής οικονομικής κρίσης.

188. Η διαδικασία αυτή παρέχει, «σε έκτακτες καταστάσεις, τη δυνατότητα κατ’ εξαίρεση παρακάμψεως της μεθόδου που προβλέπεται από το άρθρο 3 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ, άνευ, ωστόσο, τροποποιήσεως ή καταργήσεώς της για τα επόμενα έτη» ( 67 ), «[παρέχοντας] στα θεσμικά όργανα τη δυνατότητα αντιδράσεως έναντι αιφνίδιων καταστάσεων, οι οποίες απαιτούν περισσότερο μια έγκαιρη και ειδική αντιμετώπιση παρά την πλήρη τροποποίηση της “κανονικής” μεθόδου» ( 68 ).

189. Η εν λόγω διαδικασία συνιστά, κατά το Δικαστήριο, τη «μόνη» δυνατότητα συνεκτιμήσεως οικονομικής κρίσεως στο πλαίσιο της αναπροσαρμογής των αποδοχών και, συνεπώς, τη μόνη δυνατότητα παρακάμψεως των κριτηρίων του άρθρου 3, παράγραφος 2, του παραρτήματος XI του ΚΥΚ ( 69 ).

190. Το Δικαστήριο προσέθεσε ότι η άσκηση της αρμοδιότητας που το άρθρο 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ αναθέτει στην Επιτροπή δεν συνιστά απλή δυνατότητα για το εν λόγω θεσμικό όργανο, οπότε εντεύθεν πρέπει να συναχθεί ότι η εξουσία πρωτοβουλίας που αναγνωρίζεται στην Επιτροπή στο πλαίσιο της κοινής νομοθετικής διαδικασίας μετατρέπεται, στο πλαίσιο της ειδικής διαδικασίας του άρθρου αυτού 10, σε καθήκον πρωτοβουλίας ( 70 ).

191. Διευκρίνισε, τέλος, ότι, δυνάμει του άρθρου 241 ΣΛΕΕ, το Συμβούλιο μπορεί να καλέσει την Επιτροπή να του υποβάλει κατάλληλη πρόταση ( 71 ).

192. Δύο βασικά διδάγματα προκύπτουν από την απόφαση αυτή.

193. Το πρώτο αφορά τη σχέση που έχουν μεταξύ τους οι δύο διαδικασίες που προβλέπονται αντιστοίχως στα άρθρα 3 και 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ. Οι δύο διαδικασίες, που αλληλοαποκλείονται, οργανώνονται, κατά το Δικαστήριο, βάσει μιας σχέσεως «κατ’ αρχήν» και «κατ’ εξαίρεση». Η διαδικασία της «κανονικής» μεθόδου πρέπει, καταρχήν, να εφαρμόζεται ενόσω ισχύει το παράρτημα XI του ΚΥΚ, ενώ η «ειδική» διαδικασία που παρέχει τη δυνατότητα συνεκτιμήσεως μιας σοβαρής οικονομικής κρίσης δεν μπορεί να χρησιμοποιείται παρά κατ’ εξαίρεση. Η διατύπωση της προπαρατεθείσας αποφάσεως της 24ης Νοεμβρίου 2010, Επιτροπή κατά Συμβουλίου, τονίζει σαφώς τον εξαιρετικό χαρακτήρα της διαδικασίας του άρθρου 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ, χαρακτηρίζοντας ως «έκτακτη» την κατάσταση που παρέχει τη δυνατότητα προσφυγής σε έναν τέτοιο μηχανισμό, η οποία καθιστά δυνατή την αντίδραση σε «αιφνίδια» γεγονότα που χρήζουν «έγκαιρης και ειδικής» αντιμετώπισης, όταν, κατ’ εφαρμογήν της «κανονικής» μεθόδου, οι αποδοχές των υπαλλήλων δεν θα προσαρμόζονταν με επαρκή ταχύτητα.

194. Το δεύτερο δίδαγμα αφορά τη διαδικασία λήψεως αποφάσεως για τον καθορισμό του επιπέδου των αποδοχών και των συντάξεων. Η διαδικασία αυτή μετασχηματίζεται διττώς σε σχέση με το σύνηθες σύστημα λήψεως αποφάσεων, ήτοι, αφενός, το περιθώριο εκτιμήσεως του Συμβουλίου μετατρέπεται σε υποχρέωση εφαρμογής της «κανονικής» μεθόδου, εκτός αν ενεργοποιηθεί η ρήτρα εξαίρεσης, και, αφετέρου, η εξουσία πρωτοβουλίας της Επιτροπής καθίσταται καθήκον προσφυγής στη ρήτρα εξαίρεσης όταν πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις.

195. Απομένει να προσδιοριστεί η βάση επί της οποίας πρέπει να αποκαθίσταται η θεσμική ισορροπία όταν η Επιτροπή και το Συμβούλιο διαφωνούν ως προς την εκτίμηση της υπάρξεως σοβαρής και αιφνίδιας οικονομικής κρίσης που να δικαιολογεί την προσφυγή στη ρήτρα εξαίρεσης.

β) Η λύση της σύγκρουσης μεταξύ της Επιτροπής και του Συμβουλίου σχετικά με την ύπαρξη «σοβαρής και αιφνίδιας επιδείνωσης της οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης στο εσωτερικό της Ένωσης»

196. Η επ’ ακροατηρίου συζήτηση επικεντρώθηκε κυρίως, με πρωτοβουλία του Δικαστηρίου, στις προϋποθέσεις ενεργοποιήσεως της ρήτρας εξαίρεσης όταν το Συμβούλιο και η Επιτροπή διαφωνούν ως προς την ύπαρξη σοβαρής οικονομικής κρίσης. Το ζήτημα αυτό φαίνεται να καθορίζει τη δυνατότητα του Συμβουλίου να αρνείται ή όχι την πρόταση της Επιτροπής που στηρίζεται στην εφαρμογή της «κανονικής» μεθόδου. Αν η διαδικασία της ρήτρας εξαίρεσης ενεργοποιείται από τον «διάλογο» και μόνο μεταξύ του Συμβουλίου και της Επιτροπής, η κίνηση της διαδικασίας αυτής θα καθιστά παράνομη την πρόταση κανονισμού που υπέβαλε η Επιτροπή βάσει της «κανονικής» μεθόδου και θα παρέχει, κατά συνέπεια, τη δυνατότητα στο Συμβούλιο να αρνηθεί την έγκρισή της.

197. Θα επικεντρωθώ συνεπώς, καταρχάς, στην δυσχέρεια αυτή, προτού μελετήσω, εν συνεχεία, τους διάφορους λόγους που προέβαλε η Επιτροπή προς στήριξη της προσφυγής της ακυρώσεως.

i) Η ανάλυση των προϋποθέσεων κινήσεως της διαδικασίας του άρθρου 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ

198. Το άρθρο 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ δεν διευκρινίζει σε ποιο θεσμικό όργανο εναπόκειται η πραγματοποίηση, βάσει των «αντικειμενικών στοιχείων που παρέχονται [...] από την Επιτροπή», της αναγκαίας εκτιμήσεως, προκειμένου να καθοριστεί αν πρέπει να εφαρμοστεί η ρήτρα εξαίρεσης. Η διατύπωση της διατάξεως αυτής καθιστά μάλιστα δυσχερή τον καθορισμό των αντιστοίχων ευθυνών, διότι συνδυάζει την παθητική φωνή, στο ρήμα «εκτιμάται», με μια οριστική ενεστώτος, που υποδηλώνει μια ενέργεια στην οποία πρέπει να προβεί η Επιτροπή, η οποία «υποβάλλει» κατάλληλες προτάσεις. Καίτοι βάσει της διατυπώσεως αυτής δεν μπορεί να καθοριστεί σαφώς αν εναπόκειται στην Επιτροπή, και μόνο σε αυτή, να εκτιμά την κατάσταση ή αν το Συμβούλιο μπορεί να προβαίνει στη δική του εκτίμηση, στην πραγματικότητα, θεωρώ ότι το ζήτημα που τίθεται δεν συνίσταται τόσο στο αν έκαστο των δύο αυτών θεσμικών οργάνων μπορεί να πραγματοποιήσει τη δική του εκτίμηση, έχοντας υπόψη τα «αντικειμενικά» στοιχεία τα οποία γνωρίζουμε ότι πρέπει να παρέχονται από την Επιτροπή, αλλά στον καθορισμό του τρόπου κατά τον οποίο, σε περίπτωση αποκλινουσών εκτιμήσεων, πρέπει να λύεται η θεσμική αυτή διαφωνία.

199. Στο ερώτημα αν το Συμβούλιο δικαιούται να αρνηθεί να εγκρίνει την πρόταση αναπροσαρμογής των αποδοχών και των συντάξεων σύμφωνα με την «κανονική» μέθοδο με το αιτιολογικό ότι εκτιμά ότι υπάρχει σοβαρή οικονομική κρίση που δικαιολογεί την προσφυγή στη διαδικασία της ρήτρας εξαίρεσης, οι διάδικοι απάντησαν με αντινομικές προτάσεις, ήτοι υποστηρίζοντας είτε ότι το αίτημα που υποβάλλει το Συμβούλιο δυνάμει του άρθρου 241 ΣΛΕΕ κινεί αφεαυτού τη διαδικασία της ρήτρας εξαίρεσης είτε, αντιθέτως, ότι η διαδικασία αυτή δεν μπορεί να κινηθεί παρά μόνο με πρωτοβουλία της Επιτροπής, οπότε το Συμβούλιο δεν έχει άλλη δυνατότητα, σε περίπτωση αρνήσεως της Επιτροπής, από το να ζητήσει από το Δικαστήριο να διαπιστώσει ότι η Επιτροπή υπερέβη τα όρια του περιθωρίου εκτιμήσεως που διαθέτει κατά την εκτίμηση της οικονομικής και κοινωνικής καταστάσεως.

200. Η πρώτη πρόταση, που προσδίδει μια γονιμοποιητική ενέργεια στον διάλογο μεταξύ της Επιτροπής και του Συμβουλίου ή, για να χρησιμοποιήσω μια λέξη λιγότερο ευφημιστική, στη διαφωνία μεταξύ των δύο θεσμικών οργάνων ( 72 ), από την οποίο θα γεννηθεί η διαδικασία της ρήτρας εξαίρεσης, μου φαίνεται ότι επιλύει το ζήτημα της κινήσεως της διαδικασίας αυτής μέσω ρητορικής παραλείψεως. Χωρίς να το λέει, η θέση αυτή προϋποθέτει ότι γίνεται δεκτό ότι το αίτημα του Συμβουλίου που στηρίζεται στο άρθρο 241 ΣΛΕΕ υποχρεώνει την Επιτροπή να υποβάλει πρόταση κανονισμού στηριζόμενη στο άρθρο 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ και ότι, αν, εντούτοις, η Επιτροπή διατυπώσει σε απάντηση μια πρόταση κανονισμού στηριζόμενη στο άρθρο 3 του εν λόγω παραρτήματος, η πρόταση αυτή μετατρέπεται, «ελέω» διαφωνίας του Συμβουλίου, σε «κατάλληλη πρόταση» στο πλαίσιο της ρήτρας εξαίρεσης.

201. Η δεύτερη πρόταση είναι πιο κλασική. Εξαρτά την κίνηση της διαδικασίας της ρήτρας εξαίρεσης από μια ουσιαστική προϋπόθεση, ήτοι την ύπαρξη σοβαρής και αιφνίδιας οικονομικής και κοινωνικής κρίσης, και από μια διαδικαστική προϋπόθεση, ήτοι τη διατύπωση κατάλληλης προτάσεως εκ μέρους της Επιτροπής.

202. Δεν μπορώ να συμφωνήσω με την πρώτη πρόταση και προτείνω χωρίς κανένα δισταγμό στο Δικαστήριο να δεχθεί τη δεύτερη, υπέρ της οποίας συνηγορούν κατά τη γνώμη μου πλείονα επιχειρήματα.

203. Το πρώτο επιχείρημα αντλείται από το κείμενο της διατάξεως και είναι διττό.

204. Αφενός, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το άρθρο 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ έχει συνταχθεί κατά τρόπο που ανάγει σαφώς την ύπαρξη «σοβαρής και αιφνίδιας επιδείνωσης της οικονομικής και κοινωνικής κατάστασης στο εσωτερικό της Ένωσης» σε προϋπόθεση κινήσεως της διαδικασίας της ρήτρας εξαίρεσης. Με την έκφραση «[σ]ε περίπτωση», το άρθρο αυτό παραπέμπει στην αντικειμενική ύπαρξη μιας τέτοιας επιδείνωσης. Αν ο νομοθέτης της Ένωσης είχε θελήσει να καταστήσει τη βούληση του Συμβουλίου παράγοντα κινήσεως της διαδικασία αυτής, θα είχε χρησιμοποιήσει μια άλλη έκφραση με το αντίστοιχο νόημα ( 73 ). Ο αποκλεισμός της «κανονικής» μεθόδου και η ταυτόχρονη θέση σε εφαρμογή της «ειδικής» διαδικασίας εξαρτώνται συνεπώς σαφώς από την ύπαρξη μιας κρίσης που πληροί τα κριτήρια της σοβαρότητας και του αιφνίδιου χαρακτήρα που απαιτεί η διάταξη αυτή.

205. Αφετέρου, το άρθρο 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ προβλέπει ότι η Επιτροπή «υποβάλλει κατάλληλες προτάσεις» στο Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο. Σε μια κατάσταση όμως συγκρουσιακού διαλόγου, όπως αυτός που διεξήχθη μεταξύ του Συμβουλίου και της Επιτροπής σχετικά με την αναπροσαρμογή των αποδοχών από 1ης Ιουλίου 2011, μόνον με αντίτιμο μια διττή παραμόρφωση του περιεχομένου της προτάσεως της Επιτροπής, που υποβλήθηκε βάσει της «κανονικής» μεθόδου και είχε ως μοναδικό αποδέκτη το Συμβούλιο, θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι αυτή ισοδυναμεί με πρόταση προς το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο βάσει αυτού του άρθρου 10.

206. Το δεύτερο επιχείρημα αντλείται από την υφιστάμενη νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με τη θέση σε εφαρμογή της ρήτρας εξαίρεσης.

207. Η απλή τήρηση της προπαρατεθείσας αποφάσεως της 24ης Νοεμβρίου 2010, Επιτροπή κατά Συμβουλίου, και της λογικής της νομολογίας αυτής θεωρώ ότι σημαίνει το τέλος μιας ερμηνείας παρέχουσας στο Συμβούλιο μια εξουσία πρωτοβουλίας για την κίνηση της διαδικασίας του άρθρου 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ. Κατά το Δικαστήριο, η εφαρμογή του άρθρου αυτού «εξαρτάται» από πρόταση της Επιτροπής ( 74 ), οπότε το να εξαρτηθεί από πρωτοβουλία του Συμβουλίου θα αποτελούσε ρήξη με τη λύση αυτή. Η ιδέα ότι η στηριζόμενη στην «κανονική» μέθοδο πρόταση της Επιτροπής κινεί τη διαδικασία της ρήτρας εξαίρεσης όταν προσκρούσει στην αντίθεση του Συμβουλίου αποτελεί, κατά τη γνώμη μου, ένα τέχνασμα που προϋποθέτει την παραμόρφωση της προτάσεως της Επιτροπής.

208. Το Δικαστήριο έκρινε, επιπλέον, ότι το Συμβούλιο δεν διέθετε, στο πλαίσιο της διαδικασίας του άρθρου 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ, άλλη εξουσία πέραν αυτής που κατέχει, κατά το κοινό δίκαιο, δυνάμει του άρθρου 241 ΣΛΕΕ. Το τελευταίο αυτό άρθρο όμως παρέχει στο Συμβούλιο μόνο μια εξουσία «διεγέρσεως», επιτρέποντάς του να ζητήσει από την Επιτροπή να διεξαγάγει τις κατά την άποψή του πρόσφορες έρευνες για την πραγματοποίηση των κοινών σκοπών και να του υποβάλει τις κατάλληλες προτάσεις. Συνεπώς, ακόμη και αν η άσκηση της αρμοδιότητας που παρέχει στην Επιτροπή το άρθρο 10 του παραρτήματος XI του ΚΥΚ δεν αποτελεί παρά μια απλή ευχέρεια για το όργανο αυτό ( 75 ), γεγονός παραμένει ότι το Συμβούλιο δεν διαθέτει συντρέχουσα εξουσία πρωτοβουλίας που να του παρέχει τη δυνατότητα να υποκαθιστά το θεσμικό αυτό όργανο σε περίπτωση παραλείψεως και να κινεί αντί της Επιτροπής τη διαδικασία της ρήτρας εξαίρεσης.

209. Το τρίτο επιχείρημα αφορά την τήρηση της