Απόφαση του Δικαστηρίου της 11ης Ιουλίου 1996. - Stanley Charles Atkins κατά Wrekin District Council και Department of Transport. - Αίτηση για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως: High Court of Justice, Queen's Bench Division - Ηνωμένο Βασίλειο. - Ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών - Μειωμένο κόμιστρο στη μεταφορά επιβατών με δημόσια μέσα - Καθ' ύλην πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 79/7/ΕΟΚ - Σχέση με την ηλικία συνταξιοδοτήσεως. - Υπόθεση C-228/94.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1996 σελίδα I-03633



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

Κοινωνική πολιτική * Ίση μεταχείριση μεταξύ ανδρών και γυναικών σε θέματα κοινωνικής ασφαλίσεως * Καθ' ύλην πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 79/7 * Μειωμένο κόμιστρο στη μεταφορά επιβατών με δημόσια μέσα για ηλικιωμένους * Δεν εμπίπτει

(Οδηγία 79/7 του Συμβουλίου, άρθρο 3 PAR 1)

Περίληψη

Το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 79/7, περί της προοδευτικής εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως μεταξύ ανδρών και γυναικών σε θέματα κοινωνικής ασφαλίσεως, έχει την έννοια ότι ένα σύστημα δυνάμει του οποίου σε ορισμένες κατηγορίες προσώπων, όπως οι ηλικιωμένοι, παρέχονται μειωμένα κόμιστρα στις δημόσιες συγκοινωνίες, δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας.

Συγκεκριμένα, αφενός μεν μια παροχή η οποία συνίσταται σε μειωμένα κόμιστρα δεν εξασφαλίζει άμεση και πραγματική προστασία έναντι κάποιου από τους κινδύνους που απαριθμούνται στη διάταξη αυτή, το δε γεγονός ότι ο δικαιούχος της παροχής βρίσκεται όντως, λόγω γήρατος, σε μία από τις καταστάσεις που μνημονεύονται στο άρθρο αυτό δεν αρκεί για να περιληφθεί αυτή καθαυτή η παροχή στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας.

Αφετέρου δε από το γεγονός ότι το μεν άρθρο 1 της οδηγίας 79/7 καταλαμβάνει, πέραν του τομέα της κοινωνικής ασφαλίσεως, και κάθε άλλο στοιχείο κοινωνικής προστασίας προβλεπόμενο στο άρθρο 3, το δε άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο α', αναφέρεται στα διά νόμου θεσπιζόμενα συστήματα που παρέχουν προστασία έναντι των κινδύνων που απαριθμεί, χωρίς να προσδιορίζει ότι τα συστήματα αυτά πρέπει να ανήκουν στην κοινωνική ασφάλιση, δεν συνάγεται ότι το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας επεκτείνεται στην κοινωνική προστασία στο σύνολό της και, κατ' επέκταση, σε μέτρα όπως το εν λόγω μειωμένο κόμιστρο. Πράγματι, υπό το πρίσμα της ρητής διατυπώσεως του τίτλου της οδηγίας 79/7, των αιτιολογικών της σκέψεων και του άρθρου της 1, που διευκρινίζουν άπαντα ότι αυτή αποσκοπεί στην προοδευτική εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως μεταξύ ανδρών και γυναικών στον τομέα της κοινωνικής ασφαλίσεως, η μνεία των άλλων στοιχείων κοινωνικής προστασίας που προβλέπονται στο άρθρο 3 δεν μπορεί να ερμηνευθεί άλλως, παρά ως αφορώσα τις διατάξεις περί κοινωνικής προνοίας, οι οποίες, εν γένει, εκφεύγουν μεν του τομέα της κοινωνικής ασφαλίσεως, εμπίπτουν όμως στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας δυνάμει του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο β', αυτής, κατά το μέτρο που συμπληρώνουν ή υποκαθιστούν τα μνημονευόμενα στο στοιχείο α' συστήματα.

Διάδικοι

Στην υπόθεση C-228/94,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του High Court of Justice of England and Wales, Queen' s Bench Division (Ηνωμένο Βασίλειο), προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ

Stanley Charles Atkins

και

Wrekin District Council,

Department of Transport,

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία της οδηγίας 79/7/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 1978, περί της προοδευτικής εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως μεταξύ ανδρών και γυναικών σε θέματα κοινωνικής ασφαλίσεως (ΕΕ ειδ. έκδ. 05/003, σ. 160),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ,

συγκείμενο από τους G. C. Rodriguez Iglesias, Πρόεδρο, Κ. Ν. Κακούρη, D. A. O. Edward, προέδρους τμήματος, G. F. Mancini, J. C. Moitinho de Almeida, P. J. G. Kapteyn (εισηγητή), P. Jann, H. Ragnemalm και L. Sevon, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: M. B. Elmer

γραμματέας: H. von Holstein, βοηθός γραμματέας,

λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:

* ο Atkins, εκπροσωπούμενος από τον Λόρδο Lester of Herne Hill, QC, και την D. Rose, barrister,

* το Wrekin District Council, εκπροσωπούμενο από τους S. Isaacs, QC, και N. Calver, barrister,

* η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, εκπροσωπούμενη από τον S. Braviner, του Treasury Solicitor' s Department, επικουρούμενο από τους D. Pannick, QC, και N. Paines, barrister,

* η Γερμανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον E. Roeder, Ministerialrat στο Ομοσπονδιακό Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας,

* η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τους C. Docksey και N. Khan, μέλη της Νομικής Υπηρεσίας,

έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,

αφού άκουσε τις προφορικές παρατηρήσεις του Atkins, εκπροσωπουμένου από τον Λόρδο Lester of Herne Hill και την D. Rose, του Wrekin District Council, εκπροσωπουμένου από τον A. Moses, QC, της Κυβερνήσεως του Ηνωμένου Βασιλείου, εκπροσωπουμένης από τους D. Pannick και N. Paines, και της Επιτροπής, εκπροσωπουμένης από τους C. Docksey and N. Khan, κατά τη συνεδρίαση της 13ης Ιουλίου 1995,

έχοντας υπόψη τη διάταξη της 16ης Νοεμβρίου 1995 περί επαναλήψεως της συζητήσεως,

αφού άκουσε τις προφορικές παρατηρήσεις του Atkins, εκπροσωπουμένου από τον Λόρδο Lester of Herne Hill και την D. Rose, του Wrekin District Council, εκπροσωπουμένου από τον S. Isaacs, της Κυβερνήσεως του Ηνωμένου Βασιλείου, εκπροσωπουμένης από τους D. Pannick και N. Paines, της Σουηδικής Κυβερνήσεως, εκπροσωπουμένης από την L. Nordling, raettschef στην υπηρεσία εξωτερικού εμπορίου του Υπουργείου Εξωτερικών, και της Επιτροπής, εκπροσωπουμένης από τον N. Khan, κατά τη συνεδρίαση της 19ης Μαρτίου 1996,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 30ής Απριλίου 1996,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με διάταξη της 23ης Μαΐου 1994, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 8 Αυγούστου 1994, το High Court of Justice of England and Wales, Queen' s Bench Division, υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΚ, τρία προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία της οδηγίας 79/7/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 1978, περί της προοδευτικής εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως μεταξύ ανδρών και γυναικών σε θέματα κοινωνικής ασφαλίσεως (ΕΕ ειδ. έκδ. 05/003, σ. 160).

2 Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο προσφυγής την οποία άσκησε ενώπιον του High Court ο Atkins, ο οποίος θεωρεί ότι υπέστη δυσμενή διάκριση λόγω φύλου, διότι δεν του χορηγήθηκε, σε ηλικία 63 ετών, το ευεργέτημα του μειωμένου κομίστρου στις δημόσιες συγκοινωνίες, του οποίου * κατά το εφαρμοζόμενο από το Wrekin District Council σύστημα * θα εδικαιούτο μια γυναίκα της ίδιας ηλικίας.

3 Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το άρθρο 93 του Transport Act 1985 (στο εξής: νόμος του 1985) επιτρέπει στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοικήσεως να θεσπίζουν σύστημα μειωμένων κομίστρων στις συγκοινωνίες, παρέχοντας σε ορισμένες κατηγορίες χρηστών είτε ατέλεια είτε μειωμένο κόμιστρο στις δημόσιες υπηρεσίες μεταφοράς επιβατών.

4 Το άρθρο 93, παράγραφος 7, του νόμου του 1985 ορίζει τα εξής:

"Δικαιούχοι ειδικών κομίστρων στο πλαίσιο σχετικού συστήματος είναι οι εξής:

a) άνδρες που έχουν συμπληρώσει το 65ο και γυναίκες που έχουν συμπληρώσει το 60ό έτος της ηλικίας τους

b) πρόσωπα ηλικίας κάτω των 16 ετών

c) πρόσωπα που έχουν συμπληρώσει το 16ο, όχι όμως και το 18ο έτος της ηλικίας τους και παρακολουθούν μαθήματα με πλήρες ωράριο διδασκαλίας

d) οι τυφλοί, ήτοι πρόσωπα με όραση ελαττωματική, σε βαθμό που τα καθιστά ανίκανα προς οποιαδήποτε εργασία, για την οποία είναι απαραίτητη η όραση

e) πρόσωπα που πάσχουν από αναπηρία ή σωματική βλάβη, η οποία, κατά την κρίση της αρχής ή της αρμόδιας για τη διαχείριση του συστήματος αρχής, πλήττει σοβαρά την ικανότητά τους να βαδίζουν και

f) άλλες κατηγορίες προσώπων, τις οποίες δύναται να καθορίζει με κανονιστική απόφαση ο Secretary of State."

5 Με κανονιστική απόφαση που εκδόθηκε κατ' εφαρμογήν του άρθρου 93, παράγραφος 7, στοιχείο f, καθορίστηκαν πρόσθετες κατηγορίες προσώπων δυναμένων να υπαχθούν σε σύστημα μειωμένων κομίστρων: οι διανοητικώς ανάπηροι, τα πρόσωπα στα οποία δεν χορηγήθηκε άδεια οδηγήσεως για ιατρικούς λόγους, οι κωφοί, οι κωφάλαλοι, οι στερούμενοι της χρήσεως και των δύο βραχιόνων, καθώς και οι συνοδοί των εν λόγω δικαιούχων.

6 Στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοικήσεως εναπόκειται να καθορίζουν, μεταξύ αυτών των κατηγοριών προσώπων, εκείνα στα οποία θα εφαρμόζεται ένα τέτοιο σύστημα μειωμένων κομίστρων. Το σύστημα το οποίο θέσπισε, βάσει των ανωτέρω διατάξεων, το Wrekin District Council εφαρμόζεται στους αναπήρους, στους άνδρες που έχουν συμπληρώσει το 65ο και στις γυναίκες που έχουν συμπληρώσει το 60ό έτος της ηλικίας τους σημειωτέον ότι αυτά τα όρια ηλικίας συμπίπτουν με την από τον νόμο προβλεπόμενη στο Ηνωμένο Βασιλειο ηλικία συνταξιοδοτήσεως.

7 Το εθνικό δικαστήριο, κρίνοντας ότι η διαφορά της οποίας είχε επιληφθεί έθετε ζητήματα ερμηνείας ορισμένων διατάξεων της οδηγίας 79/7, αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:

"1) Εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 3 της οδηγίας 79/7/ΕΟΚ το σύστημα μειωμένων κομίστρων, το οποίο διαχειρίζεται ο πρώτος των καθών;

2) Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα, εφαρμόζεται το άρθρο 7, παράγραφος 1, στοιχείο α', της οδηγίας 79/7/ΕΟΚ στην παρούσα υπόθεση;

3) Αν υπήρξε παράβαση της οδηγίας 79/7/ΕΟΚ, δύνανται να επικαλεσθούν το άμεσο αποτέλεσμα της οδηγίας αυτής, προς στήριξη αξιώσεως αποζημιώσεως για τον προ της εκδόσεως της αποφάσεως του Δικαστηρίου χρόνο, πρόσωπα που δεν έχουν προσφύγει δικαστικώς ούτε έχουν υποβάλει ισοδύναμη ένσταση πριν από την ημερομηνία αυτή;"

Επί του πρώτου ερωτήματος

8 Με το πρώτο του ερώτημα, το High Court ερωτά, κατ' ουσίαν, αν το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 79/7 έχει την έννοια ότι ένα σύστημα, όπως αυτό το οποίο προβλέπει το άρθρο 93, παράγραφος 7, του νόμου του 1985 και θέτει σε εφαρμογή και διαχειρίζεται το Wrekin District Council * δυνάμει του οποίου σε ορισμένες κατηγορίες προσώπων, όπως οι ηλικιωμένοι, παρέχονται μειωμένα κόμιστρα στις δημόσιες συγκοινωνίες *, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας.

9 Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο α', η οδηγία 79/7 εφαρμόζεται στα διά νόμου θεσπιζόμενα συστήματα που παρέχουν προστασία έναντι των κινδύνων ασθενείας, αναπηρίας, γήρατος, εργατικού ατυχήματος, επαγγελματικής ασθενείας και ανεργίας. Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο β', εφαρμόζεται επίσης στις διατάξεις περί κοινωνικής προνοίας, κατά το μέτρο που αυτές συμπληρώνουν ή υποκαθιστούν τα μνημονευόμενα στο στοιχείο α' συστήματα.

10 Όπως έχει ήδη αποφανθεί το Δικαστήριο, για να εμπίπτει μια παροχή στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 79/7, πρέπει να συνιστά το σύνολο ή μέρος συστήματος που προβλέπεται από τον νόμο για την προστασία από έναν από τους απαριθμούμενους κινδύνους ή μορφή κοινωνικής προνοίας που αποβλέπει στον ίδιο σκοπό (βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 19ης Οκτωβρίου 1995, C-137/94, Richardson, Συλλογή 1995, σ. I-3407, σκέψη 8).

11 Το Δικαστήριο έχει επίσης διευκρινίσει ότι, μολονότι τα κριτήρια χορηγήσεως μιας παροχής δεν έχουν αποφασιστική σημασία για τον νομικό χαρακτηρισμό της από πλευράς της οδηγίας 79/7, εντούτοις, για να εμπίπτει η παροχή αυτή στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας, πρέπει να έχει άμεση και πραγματική σχέση με την προστασία έναντι ενός των κινδύνων που απαριθμούνται στο άρθρο 3, παράγραφος 1 (προαναφερθείσα απόφαση Richardson, σκέψη 9).

12 Διαπιστώνεται ότι μια παροχή, όπως η προβλεπόμενη στο άρθρο 93, παράγραφος 7, του νόμου του 1985, η οποία χορηγείται δυνάμει της ρυθμίσεως την οποία θέσπισε και διαχειρίζεται το Wrekin District Council, δεν πληροί αυτές τις προϋποθέσεις.

13 Η παροχή αυτή, εφόσον προβλέπεται από νομοθετική διάταξη, αποτελεί, ασφαλώς, μέρος συστήματος προβλεπομένου εκ του νόμου, έστω και αν η χορήγησή της προϋποθέτει τη θέσπιση σχετικών διατάξεων από οργανισμούς τοπικής αυτοδιοικήσεως.

14 Το * προβληθέν από το Ηνωμένο Βασίλειο * γεγονός ότι οι οργανισμοί τοπικής αυτοδιοικήσεως δεν υποχρεούνται να θέσουν σε εφαρμογή ένα τέτοιο σύστημα και ότι έχουν διακριτική ευχέρεια κατά τον ορισμό των δικαιούχων και των σχετικών διατυπώσεων δεν αναιρεί τον χαρακτήρα του εκ του νόμου προβλεπομένου συστήματος κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 79/7.

15 Ούτε το * προβληθέν από το Wrekin District Council * γεγονός ότι, τυπικώς, το επίδικο σύστημα δεν αποτελεί μέρος εθνικής ρυθμίσεως σχετικής με την κοινωνική ασφάλιση και δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Department of Social Security αρκεί για να το θέσει εκτός πεδίου εφαρμογής της οδηγίας 79/7 (προαναφερθείσα απόφαση Richardson, σκέψη 13).

16 Διαπιστώνεται, όμως, ότι μια παροχή, όπως η προβλεπόμενη στο άρθρο 93, παράγραφος 7, του νόμου του 1985, η οποία συνίσταται στη δυνατότητα παροχής μειωμένων κομίστρων στις δημόσιες συγκοινωνίες σε διάφορες κατηγορίες προσώπων, μεταξύ των οποίων είναι οι συμπληρώσαντες τη νόμιμη ηλικία συνταξιοδοτήσεως, ορισμένοι νέοι ή ανάπηροι, καθώς και κάθε άλλη κατηγορία προσώπων οριζόμενη με υπουργική απόφαση, δεν εξασφαλίζει άμεση και πραγματική προστασία έναντι κάποιου από τους κινδύνους που απαριθμούνται στο άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 79/7.

17 Ουσιαστικός σκοπός μιας τέτοιας παροχής είναι να διευκολύνει την πρόσβαση στις δημόσιες συγκοινωνίες για ορισμένες κατηγορίες προσώπων, για τις οποίες γίνεται δεκτό ότι, για διάφορους λόγους, έχουν αυξημένη ανάγκη χρήσεως των κοινών μεταφορικών μέσων, ενώ, για τους ίδιους λόγους, διαθέτουν λιγότερα οικονομικά και υλικά μέσα.

18 Το γήρας και η αναπηρία, που συγκαταλέγονται μεταξύ των κινδύνων που απαριθμούνται στο άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο α', της οδηγίας 79/7, είναι, έτσι, δύο απλώς από τα κριτήρια που δύνανται να ληφθούν υπόψη για τον ορισμό των κατηγοριών προσώπων που δύνανται να υπαχθούν σ' ένα τέτοιο σύστημα μειωμένων κομίστρων στις δημόσιες συγκοινωνίες.

19 Το ότι όμως ο δικαιούχος της παροχής βρίσκεται πράγματι σε μία από τις καταστάσεις που μνημονεύονται στο άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 79/7 δεν αρκεί για να περιληφθεί αυτή καθαυτή η παροχή στο πεδίο εφαρμογής της (βλ. απόφαση της 16ης Ιουλίου 1992, C-63/91 και C-64/91, Jackson και Cresswell, Συλλογή 1992, σ. I-4737, σκέψεις 18 και 19).

20 Το συμπέρασμα αυτό δεν επηρεάζεται από το * προβληθέν από την Επιτροπή * γεγονός ότι το τοπικό σύστημα, το οποίο θέσπισε το Wrekin District Council βάσει της εξουσιοδοτήσεως του άρθρου 93, παράγραφος 7, του νόμου του 1985, ωφελεί μόνο κατηγορίες προσώπων που βρίσκονται όντως στις εν λόγω καταστάσεις. Αν το γεγονός αυτό εθεωρείτο κρίσιμο, ορισμένα από τα κατά τόπους ισχύοντα συστήματα θα περιελαμβάνοντο στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 79/7, ενώ άλλα όχι, παρ' όλον ότι και τα μεν και τα δε έχουν θεσπιστεί βάσει της ίδιας νομοθετικής εξουσιοδοτήσεως, αναλόγως του αν οι δικαιούχοι των συστημάτων αυτών ανήκουν ή όχι αποκλειστικώς σε κατηγορίες προσώπων που εμπίπτουν σε μία από τις καταστάσεις που μνημονεύονται στο άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας.

21 Επομένως, εφόσον ένα σύστημα μειωμένων κομίστρων στις δημόσιες συγκοινωνίες, όπως αυτό το οποίο προβλέπει το άρθρο 93, παράγραφος 7, του νόμου του 1985 και θέτει σε εφαρμογή και διαχειρίζεται το Wrekin District Council, δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας δυνάμει του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο α', αυτής, δεν μπορεί να εμπίπτει σ' αυτήν ούτε δυνάμει του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο β', κατά το οποίο η οδηγία εφαρμόζεται στις διατάξεις περί κοινωνικής προνοίας μόνο κατά το μέτρο που αυτές συμπληρώνουν ή υποκαθιστούν τα μνημονευόμενα στο στοιχείο α' συστήματα.

22 Η Επιτροπή διατείνεται, ωστόσο, ότι το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 79/7 είναι ευρύτερο από το της κοινωνικής ασφαλίσεως και της κοινωνικής προνοίας και ότι καταλαμβάνει την κοινωνική προστασία στο σύνολό της. Κατά συνέπεια, η οδηγία εφαρμόζεται και σε μέτρα κοινωνικής προστασίας, όπως τα μειωμένα κόμιστρα στις δημόσιες συγκοινωνίες, άπαξ αυτά χορηγούνται σε πρόσωπα που πλήττονται από έναν από τους κινδύνους του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο α'.

23 Η Επιτροπή υποστηρίζει, ειδικότερα, ότι το μεν άρθρο 1 της οδηγίας 79/7 καταλαμβάνει, πέραν του τομέα της κοινωνικής ασφαλίσεως, και κάθε άλλο στοιχείο κοινωνικής προστασίας προβλεπόμενο στο άρθρο 3, το δε άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο α', αναφέρεται στα διά νόμου θεσπιζόμενα συστήματα που παρέχουν προστασία έναντι των κινδύνων που απαριθμεί, χωρίς να προσδιορίζει ότι τα συστήματα αυτά πρέπει να ανήκουν στην κοινωνική ασφάλιση.

24 Η άποψη της Επιτροπής δεν μπορεί να γίνει δεκτή.

25 Πράγματι, υπό το πρίσμα της ρητής διατυπώσεως του τίτλου της οδηγίας 79/7, των αιτιολογικών της σκέψεων και του άρθρου της 1, που διευκρινίζουν άπαντα ότι αυτή αποσκοπεί στην προοδευτική εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως μεταξύ ανδρών και γυναικών στον τομέα της κοινωνικής ασφαλίσεως, η μνεία των άλλων στοιχείων κοινωνικής προστασίας που προβλέπονται στο άρθρο 3 δεν μπορεί να ερμηνευθεί άλλως, παρά ως αφορώσα τις διατάξεις περί κοινωνικής προνοίας, οι οποίες, εν γένει, εκφεύγουν του τομέα της κοινωνικής ασφαλίσεως [βλ. σχετικώς, δίκην παραδείγματος, το άρθρο 4, παράγραφος 4, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, όπως τροποποιήθηκε και ενημερώθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 2001/83 του Συμβουλίου, της 2ας Ιουνίου 1983, ΕΕ 1983, L 230, σ. 6].

26 Διαπιστώνεται, περαιτέρω, ότι ακόμη και οι περί κοινωνικής προνοίας διατάξεις, στις οποίες ωστόσο ρητώς επεκτάθηκε το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 79/7, για να εμπίπτουν σ' αυτό το πεδίο εφαρμογής, δεν αρκεί να εφαρμόζονται υπέρ προσώπων ευρισκομένων σε μία από τις καταστάσεις που μνημονεύονται στο άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο α', αλλά πρέπει, επί πλέον, να έχουν τεθεί προς συμπλήρωση ή υποκατάσταση των συστημάτων που μνημονεύονται στην εν λόγω διάταξη.

27 Τέλος, αντιθέτως προς ό,τι ισχυρίζεται η Επιτροπή, η ερμηνεία την οποία προτείνει δεν ενισχύεται από την πρόταση οδηγίας την οποία υπέβαλε στο Συμβούλιο στις 31 Δεκεμβρίου 1976 (JΟ 1977, C 34, σ. 3).

28 Η πρόταση εκείνη ναι μεν αφορούσε αποκλειστικά, στα άρθρα της 1 και 4, τον τομέα της κοινωνικής ασφαλίσεως, χωρίς ρητή μνεία των άλλων στοιχείων κοινωνικής προστασίας, παρείχε όμως, στο άρθρο 2, έναν ορισμό της κοινωνικής ασφαλίσεως που περιελάμβανε τα συστήματα προστασίας έναντι των κινδύνων που απαριθμούσε και τις διατάξεις περί κοινωνικής προνοίας.

29 Υπ' αυτές τις συνθήκες, πρέπει να γίνει δεκτό ότι το γεγονός ότι το άρθρο 1 της οδηγίας 79/7 ορίζει ότι αυτή αποσκοπεί στην προοδευτική εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως μεταξύ ανδρών και γυναικών όχι μόνο στον τομέα της κοινωνικής ασφαλίσεως, αλλά και στον τομέα των άλλων στοιχείων κοινωνικής προστασίας που προβλέπεται στο άρθρο 3, εξηγείται από το ότι, στην τελική της μορφή, η οδηγία κάνει σαφή διάκριση, στο άρθρο 3, παράγραφος 1, μεταξύ των διά νόμου θεσπιζομένων συστημάτων που παρέχουν προστασία έναντι ενός των κινδύνων που απαριθμούνται στο στοιχείο α' και των διατάξεων περί κοινωνικής προνοίας.

30 Την ερμηνεία αυτή επιρρωννύει το γεγονός ότι το κείμενο του άρθρου 1 της οδηγίας στις περισσότερες γλώσσες χρησιμοποιεί ρητά τον ενικό για να δηλώσει ότι αυτή αποσκοπεί στην προοδευτική εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως μεταξύ ανδρών και γυναικών "στον τομέα της κοινωνικής ασφαλίσεως και των άλλων στοιχείων κοινωνικής προστασίας που προβλέπεται στο άρθρο 3".

31 Εν όψει των προεκτεθέντων, στο πρώτο ερώτημα του High Court of Justice πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 79/7 έχει την έννοια ότι ένα σύστημα, όπως αυτό το οποίο προβλέπει το άρθρο 93, παράγραφος 7, του νόμου του 1985 και θέτει σε εφαρμογή και διαχειρίζεται το Wrekin District Council * δυνάμει του οποίου σε ορισμένες κατηγορίες προσώπων, όπως οι ηλικιωμένοι, παρέχονται μειωμένα κόμιστρα στις δημόσιες συγκοινωνίες *, δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας.

Επί του δευτέρου και του τρίτου ερωτήματος

32 Εν όψει της απαντήσεως που δόθηκε στο πρώτο ερώτημα, παρέλκει η απάντηση στο δεύτερο και το τρίτο ερώτημα.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

33 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, η Γερμανική και η Σουηδική Κυβέρνηση και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε με διάταξη της 23ης Μαΐου 1994 το High Court of Justice of England and Wales, Queen' s Bench Division, αποφαίνεται:

Το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 79/7/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 1978, περί της προοδευτικής εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως μεταξύ ανδρών και γυναικών σε θέματα κοινωνικής ασφαλίσεως, έχει την έννοια ότι ένα σύστημα, όπως αυτό το οποίο προβλέπει το άρθρο 93, παράγραφος 7, του Transport Act 1985 και θέτει σε εφαρμογή και διαχειρίζεται το Wrekin District Council * δυνάμει του οποίου σε ορισμένες κατηγορίες προσώπων, όπως οι ηλικιωμένοι, παρέχονται μειωμένα κόμιστρα στις δημόσιες συγκοινωνίες *, δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας.