ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ

EVGENI TANCHEV

της 14ης Νοεμβρίου 2019 ( 1 )

Υπόθεση C‑454/18

Baltic Cable AB

κατά

Energimarknadsinspektionen

[αίτηση του Förvaltningsrätten i Linköping

(διοικητικού πρωτοδικείου του Linköping, Σουηδία)

για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως)

«Διασυνοριακές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας – Κανονισμός (ΕΚ) 714/2009 – Επιχείρηση η οποία είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως – Έννοια του διαχειριστή συστήματος μεταφοράς – Χρήση των εσόδων από τον επιμερισμό διασυνδέσεως»

1. Η υπό κρίση υπόθεση αφορά την ερμηνεία του κανονισμού (ΕΚ) 714/2009 ( 2 ), με τον οποίο ρυθμίζεται η πρόσβαση στην υποδομή που είναι αναγκαία για τις διασυνοριακές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενεργείας και, ειδικότερα, θεσπίζονται κανόνες για τη χρηματοδότηση της υποδομής αυτής.

2. Η ένδικη διαφορά ανέκυψε από την απόφαση με την οποία η σουηδική ρυθμιστική αρχή, ήτοι η Energimarknadsinspektionen (εθνική επιθεώρηση της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, Σουηδία, στο εξής: EI) ( 3 ), επέβαλε στον διαχειριστή του Baltic Cable –ενός ηλεκτρικού καλωδίου υψηλής τάσης, άλλως γνωστού ως γραμμής διασυνδέσεως–, το οποίο συνδέει το σουηδικό σύστημα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας με το αντίστοιχο σύστημα της βορειοδυτικής Γερμανίας, την υποχρέωση να εγγράψει τα λεγόμενα έσοδα συμφόρησης σε χωριστή γραμμή εσωτερικού λογαριασμού, απαγορεύοντας έτσι στον διαχειριστή, ήτοι στην εταιρία Baltic Cable AB (στο εξής: BCAB) να τα χρησιμοποιήσει ελεύθερα.

3. Ως συμφόρηση ορίζεται η κατάσταση εκείνη κατά την οποία το δυναμικό μιας γραμμής διασυνδέσεως μεταξύ δύο εθνικών συστημάτων μεταφοράς δεν επαρκεί για να εξυπηρετεί όλες τις διεθνείς εμπορικές συναλλαγές που ζητούν οι συντελεστές της αγοράς ( 4 ). Η συμφόρηση προκύπτει λόγω ελλιπούς δυναμικού των γραμμών διασυνδέσεως ή/και των εμπλεκομένων εθνικών συστημάτων μεταφοράς. Σε πρόσφατη μελέτη τονίζεται εκ νέου η επείγουσα ανάγκη για αύξηση του δυναμικού διασυνδέσεως εντός της Ένωσης ( 5 ).

4. Όταν ανακύπτουν προβλήματα συμφόρησης πρέπει να αντιμετωπίζονται με αμερόληπτες λύσεις που βασίζονται στην αγορά ( 6 ). Κατά συνέπεια το διαθέσιμο δυναμικό πρέπει να επιμερίζεται μέσω δημοπρασιών ( 7 ). Η τιμή του δημοπρατούμενου δυναμικού αντιστοιχεί, καταρχήν, στη διαφορά της χονδρικής τιμής ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των δύο συνδεδεμένων συστημάτων μεταφοράς. Η διαφορά αυτή, καλούμενη και έσοδο συμφόρησης, περιέρχεται στον διαχειριστή της γραμμής διασυνδέσεως ( 8 ). Κατά συνέπεια, η συμφόρηση μπορεί να προσπορίσει υψηλά κέρδη στον εν λόγω διαχειριστή.

5. Εντούτοις, δεν επιτρέπεται στον διαχειριστή της γραμμής διασυνδέσεως να κάνει ελεύθερη χρήση των εσόδων συμφόρησης. Το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 επιβάλλει τα έσοδα αυτά να χρησιμοποιούνται είτε για να εξασφαλίζεται η πραγματική διαθεσιμότητα της κατανεμημένης δυναμικότητας, ή για να διατηρούνται ή να αυξάνονται οι δυνατότητες διασυνδέσεως μέσω επενδύσεων στο δίκτυο, ιδίως με νέες γραμμές διασυνδέσεως. Εάν τα έσοδα συμφόρησης δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για κανέναν από τους δύο αυτούς σκοπούς, μπορούν να χρησιμοποιούνται, μέχρις ανωτάτου ποσού που καθορίζεται από τις ρυθμιστικές αρχές των οικείων κρατών μελών, προκειμένου να μειωθούν τα τιμολόγια δικτύου. Το υπόλοιπο των εσόδων πρέπει να εγγράφεται σε χωριστή γραμμή εσωτερικού λογαριασμού μέχρις ότου μπορέσει να χρησιμοποιηθεί για τους δύο προαναφερθέντες σκοπούς.

6. Στην υπό κρίση υπόθεση, η EI αποφάσισε ότι η BCAB δεν μπορούσε να χρησιμοποιήσει τα έσοδα συμφόρησης προκειμένου να καλύψει τις δαπάνες λειτουργίας και συντήρησης του Baltic Cable, διότι οι δαπάνες αυτές δεν πραγματοποιήθηκαν ούτε προκειμένου να εξασφαλιστεί η πραγματική διαθεσιμότητα της κατανεμημένης δυναμικότητας ούτε προκειμένου να διατηρηθούν ή να αυξηθούν οι δυνατότητες διασυνδέσεως μέσω επενδύσεων στο δίκτυο. Υποχρεώθηκε λοιπόν η BCAB να εγγράψει τα έσοδα αυτά σε χωριστή γραμμή εσωτερικού λογαριασμού μέχρις ότου μπορέσουν να χρησιμοποιηθούν για τους συγκεκριμένους σκοπούς.

7. Το Δικαστήριο καλείται να ερμηνεύσει για πρώτη φορά το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 ( 9 ), κατόπιν προδικαστικής παραπομπής από το Förvaltningsrätten i Linköping (διοικητικό πρωτοδικείο του Linköping, Σουηδία). Ζητείται από το Δικαστήριο να κρίνει εάν τα έσοδα συμφόρησης είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν προκειμένου να καλυφθούν οι δαπάνες λειτουργίας και συντήρησης γραμμής διασυνδέσεως, ή προκειμένου να διανεμηθούν κέρδη στους μετόχους του διαχειριστή της γραμμής αυτής. Το ερώτημα αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία δεδομένου ότι, στην υπό κρίση υπόθεση, η λειτουργία της γραμμής διασυνδέσεως αποτελεί τη μοναδική δραστηριότητα της BCAB. Η εν λόγω επιχείρηση ισχυρίζεται ότι τα έσοδα που προέρχονται από τον επιμερισμό διασυνδέσεως αποτελούν τη μόνη πηγή εισοδήματος για την εταιρία, με συνέπεια, σε περίπτωση που το Δικαστήριο κρίνει ότι τα έσοδα συμφόρησης δεν είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν προκειμένου να καλυφθούν οι δαπάνες λειτουργίας και συντήρησης, να μην δύναται η BCAB να καλύψει τις δαπάνες αυτές, πολλώ δε μάλλον να αποκομίσει κέρδος. Για τον λόγο αυτό, το αιτούν δικαστήριο ερωτά επίσης το Δικαστήριο εάν, στην περίπτωση που κριθεί ότι το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 έχει την έννοια ότι αποκλείει τη χρήση των εσόδων συμφόρησης για την κάλυψη των δαπανών λειτουργίας και συντήρησης και για την επίτευξη κέρδους, η προαναφερθείσα διάταξη είναι έγκυρη, και ιδίως αν συνάδει με την αρχή της αναλογικότητας.

I. Το νομικό πλαίσιο

8. Το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 προβλέπει τα εξής: «Τυχόν έσοδα από τον επιμερισμό διασύνδεσης χρησιμοποιούνται για τους ακόλουθους σκοπούς: α) για να εξασφαλίζεται η πραγματική διαθεσιμότητα της κατανεμημένης δυναμικότητας ή/και β) για να διατηρούνται ή να αυξάνονται οι δυνατότητες διασύνδεσης μέσω επενδύσεων στο δίκτυο, ιδίως με νέες γραμμές διασύνδεσης. Εάν τα έσοδα δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικά για τους σκοπούς των στοιχείων αʹ ή/και βʹ του πρώτου εδαφίου, μπορούν να χρησιμοποιούνται, υπό την επιφύλαξη έγκρισης από τις ρυθμιστικές αρχές των οικείων κρατών μελών, μέχρις ανωτάτου ποσού που καθορίζεται από τις εν λόγω αρχές, ως έσοδα τα οποία πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τους οι ρυθμιστικές αρχές όταν εγκρίνουν τη μεθοδολογία για τον υπολογισμό των τιμολογίων για το δίκτυο ή/και τον καθορισμό τιμολογίων δικτύου. Το υπόλοιπο των εσόδων εγγράφεται σε χωριστή γραμμή εσωτερικού λογαριασμού μέχρις ότου μπορέσει να χρησιμοποιηθεί για τους σκοπούς των στοιχείων αʹ ή/και βʹ του πρώτου εδαφίου. Ο Οργανισμός ενημερώνεται για την έγκριση της ρυθμιστικής αρχής που αναφέρεται στο δεύτερο εδάφιο».

II. Τα πραγματικά περιστατικά, η κύρια δίκη και τα προδικαστικά ερωτήματα

9. Όπως προαναφέρθηκε, η BCAB είναι σουηδική εταιρία με αποκλειστική δραστηριότητα τη διαχείριση και λειτουργία του Baltic Cable, του οποίου έχει και την κυριότητα. Η BCAB δεν χρεώνει τέλη για την πρόσβαση στο Baltic Cable.

10. Η EI δημοσιεύει ετήσια έκθεση σχετικά με το ύψος και τη χρήση των εσόδων συμφόρησης, όπως προβλέπεται από το σημείο 6.5 του παραρτήματος Ι του κανονισμού 714/2009. Για τον σκοπό αυτό, με την από 27 Μαΐου 2014 επιστολή της, η EI ζήτησε από την BCAB πληροφορίες σχετικά με το ύψος και τη χρήση των εσόδων συμφόρησης της τελευταίας, για το χρονικό διάστημα από 1ης Ιουλίου 2013 μέχρι 30 Ιουνίου 2014. Την 1η Ιουλίου 2014, η BCAB ανέφερε ότι τα έσοδα συμφόρησης για το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα ανήλθαν σε 159542374 σουηδικές κορώνες (SEK), και ότι χρησιμοποιήθηκαν κατά κύριο λόγο «για την εξασφάλιση της προσβασιμότητας στη γραμμή διασυνδέσεως και για τον επιμερισμό της δυναμικότητας μεταφοράς της γραμμής» ( 10 ).

11. Στην έκθεση που συνέταξε το 2014 σχετικά με τα έσοδα συμφόρησης, η EI ανέφερε ότι απαιτείτο λεπτομερέστερη ανάλυση όσον αφορά τη χρήση των εσόδων συμφόρησης από την BCAB.

12. Με την από 29 Μαΐου 2015 επιστολή της, η EI ζήτησε από την BCAB πληροφορίες σχετικά με το ύψος και τη χρήση των εσόδων συμφόρησης της τελευταίας, για το χρονικό διάστημα από 1ης Ιουλίου 2014 μέχρι 30 Ιουνίου 2015. Την 1η Ιουλίου 2015, η BCAB απάντησε ότι τα έσοδα συμφόρησης για το συγκεκριμένο χρονικό διάστημα ανήλθαν σε 177939624 SEK, και ότι χρησιμοποιήθηκαν για τους ίδιους σκοπούς όπως και κατά το προηγούμενο έτος. ( 11 )

13. Στην έκθεση που συνέταξε το 2015 σχετικά με τα έσοδα συμφόρησης, η EI ανέφερε ότι είχε αρχίσει να διερευνά την εκ μέρους της BCAB χρήση των εσόδων συμφόρησης και ότι η σχετική έρευνα ήταν σε εξέλιξη.

14. Με την από 9ης Ιουνίου 2016 απόφασή της (στο εξής: απόφαση της EI της 9ης Ιουνίου 2016), η EI επέβαλε στην BCAB να εγγράψει μέρος των εσόδων συμφόρησης που εισέπραξε κατά τα χρονικά διαστήματα από 1ης Ιουλίου 2013 μέχρι 30 Ιουνίου 2014 και από 1ης Ιουλίου 2014 μέχρι 30 Ιουνίου 2015 σε χωριστή γραμμή εσωτερικού λογαριασμού.

15. Κατά την άποψη της EI, η εκ μέρους της BCAB χρήση των εσόδων συμφόρησης (ποσού 61016510 SEK για το χρονικό διάστημα από 1ης Ιουλίου 2013 μέχρι 30 Ιουνίου 2014 και ποσού 48995127 SEK για το χρονικό διάστημα από 1ης Ιουλίου 2014 μέχρι 30 Ιουνίου 2015) με σκοπό τη διασφάλιση φυσικής παγίωσης ( 12 ) ήταν σύμφωνη με το άρθρο 16, παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 714/2009, το οποίο επιτρέπει τη χρήση των εσόδων συμφόρησης προκειμένου να εξασφαλίζεται η πραγματική διαθεσιμότητα της κατανεμημένης δυναμικότητας.

16. Εντούτοις, κατά την EI, η εκ μέρους της BCAB χρήση των εσόδων συμφόρησης (ποσού 98480864 SEK για το χρονικό διάστημα από 1ης Ιουλίου 2013 μέχρι 30 Ιουνίου 2014 και ποσού 128944497 SEK για το χρονικό διάστημα από 1ης Ιουλίου 2014 μέχρι 30 Ιουνίου 2015) με σκοπό την κάλυψη των δαπανών λειτουργίας και συντήρησης του Baltic Cable δεν ήταν σύμφωνη με το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009. Τούτο διότι η χρήση των εσόδων συμφόρησης για τη λειτουργία και τη συντήρηση υφιστάμενης γραμμής διασυνδέσεως δεν συνιστά χρήση με σκοπό τη διατήρηση ή την αύξηση των δυνατοτήτων διασυνδέσεως και, επομένως, η χρήση των εσόδων συμφόρησης για την κάλυψη των εξόδων λειτουργίας και συντήρησης της γραμμής διασυνδέσεως δεν είναι επιτρέπεται βάσει του άρθρου 16, παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 714/2009.

17. Κατά συνέπεια, με την από 9 Ιουνίου 2016 απόφασή της, η EI επέβαλε στην BCAB την υποχρέωση να εγγράψει σε χωριστή γραμμή εσωτερικού λογαριασμού το μέρος εκείνο των εσόδων συμφόρησης το οποίο είχε χρησιμοποιηθεί, κατά τα χρονικά διαστήματα από 1ης Ιουλίου 2013 μέχρι 30 Ιουνίου 2014 και από 1ης Ιουλίου 2014 μέχρι 30 Ιουνίου 2015, για την κάλυψη των δαπανών λειτουργίας και συντήρησης του Baltic Cable, μέχρις ότου η εταιρία να μπορέσει να χρησιμοποιήσει τα έσοδα αυτά για τους σκοπούς του άρθρου 16, παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, στοιχεία αʹ και βʹ, του κανονισμού 714/2009. Με την ίδια απόφαση η EI υποχρέωσε την BCAB να προσκομίσει απόσπασμα των λογιστικών της βιβλίων, καθώς και πιστοποιητικό ορκωτού λογιστή, ως απόδειξη ότι τα επίμαχα έσοδα καταχωρήθηκαν σε χωριστή γραμμή εσωτερικού λογαριασμού. Παράλειψη συμμόρφωσης με την απόφαση θα επέσυρε πρόστιμο ύψους 5 εκατομμυρίων SEK για κάθε μήνα, ή τμήμα μηνός, κατά τον οποίο η BCAB δεν θα συμμορφωνόταν με την πράξη, μετά την παρέλευση τριμήνου από τον μήνα κοινοποιήσεως της αποφάσεως σε αυτήν.

18. Η BCAB άσκησε προσφυγή ενώπιον του Förvaltningsrätten i Linköping (διοικητικού πρωτοδικείου του Linköping, Σουηδία) με αίτημα την ακύρωση της αποφάσεως της EI της 9ης Ιουνίου 2016.

19. Με την από 2 Νοεμβρίου 2017 απόφασή της, η EI απέρριψε το αίτημα της BCAB να της επιτραπεί να χρησιμοποιεί τα έσοδα συμφόρησης ως έσοδα που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη από την EI κατά την έγκριση της μεθοδολογίας για τον υπολογισμό των τιμολογίων για το δίκτυο ή/και τον καθορισμό τιμολογίων δικτύου.

20. Η BCAB άσκησε προσφυγή ενώπιον του Förvaltningsrätten i Linköping (διοικητικού πρωτοδικείου του Linköping), υποστηρίζοντας ότι επιτρέπεται να χρησιμοποιεί τα έσοδα συμφόρησης κατά τρόπο σύμφωνο με το προαναφερθέν στο αμέσως προηγούμενο σημείο αίτημά της.

21. Το Förvaltningsrätten i Linköping (διοικητικό πρωτοδικείο του Linköping) εκτιμά ότι το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 είναι, κατά πάσα πιθανότητα, εφαρμοστέο όχι μόνον στην περίπτωση επιχειρήσεων που διαχειρίζονται συστήματα μεταφοράς, αλλά και στην περίπτωση επιχειρήσεων οι οποίες –όπως εν προκειμένω η BCAB– είναι απλώς υπεύθυνες για τη λειτουργία γραμμών διασυνδέσεως. Κατά την άποψη του εν λόγω δικαστηρίου, προκύπτει σαφώς από την ως άνω διάταξη ότι η BCAB δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιεί τα έσοδα συμφόρησης για την επίτευξη κέρδους. Επιπλέον, κατά το ίδιο δικαστήριο, μόνο βάσει διασταλτικής ερμηνείας της διατάξεως αυτής θα μπορούσε να θεωρηθεί επιτρεπτή η χρήση των εσόδων συμφόρησης προκειμένου να καλυφθούν δαπάνες λειτουργίας και συντήρησης. Περαιτέρω, το δικαστήριο θεωρεί ότι η BCAB δεν δύναται να χρησιμοποιήσει τα έσοδα συμφόρησης προκειμένου να μειώσει τις χρεώσεις στα τιμολόγιά της, εφόσον δεν έχει πελάτες που να διενεργούν πληρωμές βάσει τιμολογίων.

22. Κατά την άποψη του αιτούντος δικαστηρίου, τυχόν ερμηνεία του άρθρου 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 κατά τον τρόπο που περιγράφεται στο αμέσως προηγούμενο σημείο οδηγεί σε συνέπειες οι οποίες θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν δυσανάλογες. Ως εκ τούτου, το δικαστήριο αυτό διατηρεί αμφιβολίες όσον αφορά το κύρος της ως άνω διατάξεως, ιδιαίτερα από την άποψη της αρχής της αναλογικότητας.

23. Κατά συνέπεια, το Förvaltningsrätten i Linköping (διοικητικό πρωτοδικείο του Linköping) ανέστειλε την ενώπιόν του διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα: «1) Είναι το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού [714/2009] εφαρμοστέο σε όλες τις περιπτώσεις όπου εισπράττονται έσοδα από τον επιμερισμό διασυνδέσεως, ανεξαρτήτως των λοιπών περιστάσεων, ή είναι εφαρμοστέο μόνο σε περίπτωση που το πρόσωπο το οποίο εισπράττει τα έσοδα είναι διαχειριστής συστήματος μεταφοράς, όπως αυτός ορίζεται στο άρθρο 2, παράγραφος 4, της οδηγίας [2009/72]; 2) Εάν η απάντηση στο πρώτο ερώτημα είναι ότι το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού [714/2009] έχει εφαρμογή μόνο στην περίπτωση των διαχειριστών συστημάτων μεταφοράς, αποτελεί διαχειριστή συστήματος μεταφοράς μια επιχείρηση η οποία είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως; 3) Εάν η απάντηση στο πρώτο ή το δεύτερο ερώτημα είναι ότι το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού [714/2009] έχει εφαρμογή στην περίπτωση επιχειρήσεως που είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως, μπορούν τα έξοδα τα οποία σχετίζονται με τη λειτουργία και τη συντήρηση γραμμής διασυνδέσεως να θεωρηθούν ως επενδύσεις δικτύου για τη διατήρηση ή την αύξηση των δυνατοτήτων διασυνδέσεως, κατά την έννοια του άρθρου 16, παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, στοιχείο βʹ; 4) Εάν η απάντηση στο πρώτο ή το δεύτερο ερώτημα είναι ότι το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού [714/2009] έχει εφαρμογή στην περίπτωση επιχειρήσεως υπεύθυνης απλώς για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως, μπορεί η ρυθμιστική αρχή, βάσει του άρθρου 16, παράγραφος 6, δεύτερο εδάφιο, να εγκρίνει τη χρήση των εσόδων που πραγματοποιεί από τον επιμερισμό διασυνδέσεως μια τέτοια επιχείρηση, η οποία διαθέτει μεθοδολογία καθορισμού τιμολογίων δικτύου, αλλά δεν έχει πελάτες διενεργούντες άμεσες πληρωμές με χρεώσεις δικτύου (τιμολόγια) υποκείμενες σε μείωση, ώστε να της επιτρέψει να τα χρησιμοποιήσει για την επίτευξη κέρδους ή, εάν η απάντηση στο τρίτο ερώτημα είναι αρνητική, για τη λειτουργία και τη συντήρηση; 5) Εάν η απάντηση στο πρώτο ή το δεύτερο ερώτημα είναι ότι το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού [714/2009] έχει εφαρμογή στην περίπτωση επιχειρήσεως που είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως, και η απάντηση στο τρίτο και το τέταρτο ερώτημα είναι ότι η επιχείρηση δεν επιτρέπεται να κάνει χρήση των εσόδων που προέρχονται από τον επιμερισμό διασυνδέσεως ούτε για τη λειτουργία ή τη συντήρηση ούτε για την επίτευξη κέρδους, ή ότι η επιχείρηση επιτρέπεται να κάνει χρήση των εσόδων που προέρχονται από τον επιμερισμό διασυνδέσεως για τη λειτουργία ή τη συντήρηση αλλά όχι για την επίτευξη κέρδους, είναι η εφαρμογή του άρθρου 16, παράγραφος 6, του κανονισμού [714/2009] στην περίπτωση επιχειρήσεως υπεύθυνης απλώς για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως αντίθετη προς την κατοχυρωμένη, στο δίκαιο της Ένωσης, αρχή της αναλογικότητας ή προς οποιαδήποτε άλλη ισχύουσα αρχή;»

24. Γραπτές παρατηρήσεις υπέβαλαν η BCAB, η EI, το Βασίλειο της Ισπανίας, η Δημοκρατία της Φινλανδίας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Οι εν λόγω μετέχοντες στη διαδικασία, εξαιρουμένης της Δημοκρατίας της Φινλανδίας, ανέπτυξαν και προφορικώς τις παρατηρήσεις τους κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 20ής Ιουνίου 2019.

III. Ανάλυση

Α. Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος

25. Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί από το Δικαστήριο να διευκρινίσει εάν το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 έχει εφαρμογή σε όλες τις περιπτώσεις όπου εισπράττονται έσοδα από τον επιμερισμό διασυνδέσεως, ή εάν είναι εφαρμοστέο μόνο σε περίπτωση που το πρόσωπο το οποίο εισπράττει τα έσοδα είναι διαχειριστής συστήματος μεταφοράς κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 4, της οδηγίας 2009/72.

26. Καταρχάς, θα ήθελα να επισημάνω ότι το άρθρο 2, παράγραφος 1, του κανονισμού 714/2009 προβλέπει ότι (με εξαίρεση τον ορισμό της «γραμμής διασύνδεσης») ισχύουν οι ορισμοί που περιλαμβάνονται στο άρθρο 2 της οδηγίας 2009/72. Κατά το άρθρο 2, παράγραφος 4, της οδηγίας εκείνης, ως διαχειριστής συστήματος μεταφοράς (στο εξής: ΔΣΜ) ορίζεται κάθε πρόσωπο το οποίο είναι υπεύθυνο για τη λειτουργία, τη συντήρηση και την ανάπτυξη του συστήματος μεταφοράς, και για τη μακροπρόθεσμη ικανότητα του συστήματος να ανταποκρίνεται στην εύλογη ζήτηση μεταφοράς ηλεκτρικής ενεργείας. Σύμφωνα με τη νομολογία ( 13 ), ένα δίκτυο μεταφοράς είναι ένα διασυνδεδεμένο δίκτυο που χρησιμεύει για τη διοχέτευση ηλεκτρισμού υπερυψηλής και υψηλής τάσεως, ο οποίος προορίζεται να πωληθεί σε τελικούς πελάτες ή σε διανομείς.

27. Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι οι ΔΣΜ πρέπει να διορίζονται και να πιστοποιούνται, με την ιδιότητά τους αυτή, από τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές ( 14 ), και ότι επιβάλλονται σε αυτούς συγκεκριμένες υποχρεώσεις κατ’ εφαρμογήν της νομοθεσίας της Ένωσης. Ειδικότερα, είναι υποχρεωμένοι, δυνάμει του άρθρου 9 της οδηγίας 2009/72, να διαχωρίζουν τη μεταφορά από την παραγωγή ή την προμήθεια. Σύμφωνα με το άρθρο 32 της ίδιας οδηγίας, είναι επίσης υποχρεωμένοι να παρέχουν σε τρίτους πρόσβαση στα συστήματα μεταφοράς που διαχειρίζονται, με βάση δημοσιευμένα τιμολόγια, τα οποία εφαρμόζονται αντικειμενικά και χωρίς διακρίσεις, και τα οποία υπόκεινται σε έγκριση των εθνικών ρυθμιστικών αρχών προτού τεθούν σε ισχύ.

28. Από τα έγγραφα που τέθηκαν υπόψη του Δικαστηρίου, δεν προκύπτει ότι η BCAB, η οποία κατασκεύασε το Baltic Cable ( 15 ), έχει την κυριότητά του και φέρει την ευθύνη λειτουργίας του, έχει πιστοποιηθεί ως ΔΣΜ από τη σουηδική ρυθμιστική αρχή, ήτοι την EI. Δεν έχει πιστοποιηθεί ούτε από τη γερμανική ρυθμιστική αρχή, ήτοι την Bundesnetzagentur für Elektrizität, Gas, Telekommunikation, Post und Eisenbahnen (ομοσπονδιακή υπηρεσία δικτύων ηλεκτρικής ενέργειας, φυσικού αερίου, τηλεπικοινωνιών, ταχυδρομείου και σιδηροδρόμων, Γερμανία, στο εξής: BNetzA). Συναφώς θα πρέπει να επισημανθεί ότι, με απόφασή του της 7ης Μαρτίου 2017 ( 16 ), το Bundesgerichtshof (ομοσπονδιακό δικαστήριο, Γερμανία) έκρινε ότι η BCAB υποχρεούται να πιστοποιηθεί ως ΔΣΜ, αρνήθηκε ωστόσο να την χαρακτηρίσει ως ΔΣΜ, με το αιτιολογικό ότι δεν αποδείχθηκε η εκ μέρους της εταιρίας τήρηση της προϋπόθεσης του διαχωρισμού ( 17 ).

29. Η BCAB ισχυρίζεται ότι το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 είναι εφαρμοστέο μόνο στην περίπτωση των ΔΣΜ, ότι οι επιχειρήσεις που είναι απλώς υπεύθυνες για τη λειτουργία γραμμών διασυνδέσεως δεν μπορεί να θεωρούνται ΔΣΜ, και ότι, κατά συνέπεια, οι επιχειρήσεις αυτές δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω διάταξης ( 18 ). Κατά τους ισχυρισμούς της BCAB, επιχειρήσεις που είναι απλώς υπεύθυνες για τη λειτουργία γραμμών διασυνδέσεως δεν βρίσκονται στην ίδια κατάσταση με τους ΔΣΜ. Πράγματι, επιχειρήσεις που είναι υπεύθυνες για τη λειτουργία, όχι μόνο γραμμής διασυνδέσεως, αλλά και συστήματος μεταφοράς, είναι σε θέση να καλύψουν τις δαπάνες λειτουργίας και συντήρησης της γραμμής διασυνδέσεως μέσω των τελών που καταβάλλουν σε αυτές οι χρήστες του συστήματος μεταφοράς. Σε αντιδιαστολή, οι επιχειρήσεις που είναι απλώς υπεύθυνες για τη λειτουργία γραμμών διασυνδέσεως δεν εισπράττουν τέλη. Επομένως –κατά την BCAB–, αν το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 είναι εφαρμοστέο στην περίπτωση των επιχειρήσεων της τελευταίας αυτής κατηγορίας, εκείνες δεν θα μπορούν να καλύψουν τις δαπάνες τους και δεν θα είναι σε θέση να εκτελούν το έργο τους, ήτοι τη λειτουργία της γραμμής διασυνδέσεως.

30. Η EI, η Ισπανική και η Φινλανδική Κυβέρνηση, το Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή υποστηρίζουν την αντίθετη άποψη.

31. Η EI υποστηρίζει ότι το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 έχει εφαρμογή σε όλες τις περιπτώσεις όπου εισπράττονται έσοδα από τον επιμερισμό διασυνδέσεως. Κατά την άποψή της, αυτό προκύπτει από το γράμμα της εν λόγω διατάξεως, από το ιστορικό θεσπίσεως του κανονισμού 714/2009, καθώς και από το γεγονός ότι το άρθρο 17 του κανονισμού αυτού προβλέπει τη δυνατότητα απαλλαγής των νέων γραμμών διασυνδέσεως από τις διατάξεις του άρθρου 16, παράγραφος 6, κάτι που υποδηλώνει ότι η τελευταία αυτή διάταξη είναι εφαρμοστέα επί των υφιστάμενων γραμμών διασυνδέσεως. Περαιτέρω, η EI υποστηρίζει ότι, εν πάση περιπτώσει, επιχείρηση που είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως είναι και ΔΣΜ.

32. Η Ισπανική και η Φινλανδική Κυβέρνηση θεωρούν ότι επιχείρηση που είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως πρέπει να θεωρείται ΔΣΜ, επί του οποίου έχει εφαρμογή το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009. Συναφώς επικαλούνται τον ορισμό της έννοιας του ΔΣΜ τόσο στο άρθρο 2, παράγραφος 4, της οδηγίας 2009/72 όσο και στο άρθρο 17 του κανονισμού 714/2009.

33. Το Κοινοβούλιο ( 19 ) είναι της γνώμης ότι το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 είναι εφαρμοστέο στις περιπτώσεις των υφιστάμενων γραμμών διασυνδέσεως.

34. Το Συμβούλιο υποστηρίζει ότι το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 έχει εφαρμογή στις περιπτώσεις επιχειρήσεων που είναι απλώς υπεύθυνες για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως, καθόσον η αντίθετη παραδοχή θα δημιουργούσε κενό δικαίου, αλλά και κίνητρο για τις επιχειρήσεις ώστε να αναλαμβάνουν μόνο τη λειτουργία γραμμών διασυνδέσεως.

35. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 είναι εφαρμοστέο σε όλες τις περιπτώσεις όπου εισπράττονται έσοδα από τον επιμερισμό διασυνδέσεως. Τούτο συνάγεται από το ίδιο το γράμμα της διάταξης· από τον σκοπό της, που έγκειται στο να διασφαλίζεται ότι τα έσοδα συμφόρησης χρησιμοποιούνται προκειμένου να αυξάνονται οι συναφείς με τις δυνατότητες διασυνδέσεως επενδύσεις, και συνακόλουθα να συμβάλλουν στην ασφάλεια εφοδιασμού· καθώς και από το γεγονός ότι, κατά το άρθρο 17, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, του κανονισμού 714/2009, είναι δυνατή η χορήγηση απαλλαγής σε περίπτωση γραμμής διασυνδέσεως που αποτελεί ιδιοκτησία προσώπου διαφορετικού, ως προς τη νομική του μορφή, από τον ΔΣΜ στο σύστημα του οποίου θα δημιουργηθεί η γραμμή διασυνδέσεως, κάτι που υποδηλώνει ότι το άρθρο 16, παράγραφος 6, του ίδιου κανονισμού έχει εφαρμογή στις περιπτώσεις αυτών των γραμμών διασυνδέσεως. Η Επιτροπή υποστηρίζει περαιτέρω ότι, εν πάση περιπτώσει, επιχείρηση που είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως πρέπει να θεωρείται ΔΣΜ δεδομένου ότι, πρώτον, μια τέτοια επιχείρηση πληροί τις επιμέρους προϋποθέσεις του ορισμού του άρθρου 2, παράγραφος 4, της οδηγίας 2009/72, και, δεύτερον, η αντίθετη παραδοχή θα δημιουργούσε κενό δικαίου και θα καθιστούσε δυνατή την καταστρατήγηση των έννομων υποχρεώσεων που επιβάλλει η εν λόγω οδηγία στους ΔΣΜ.

36. Είμαι της γνώμης ότι το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 είναι εφαρμοστέο σε όλες τις περιπτώσεις στις οποίες μια επιχείρηση εισπράττει έσοδα από τον επιμερισμό διασυνδέσεως, ανεξαρτήτως του αν η επιχείρηση αυτή είναι ΔΣΜ ή όχι. Στη συνέχεια θα εκθέσω τους λόγους για τους οποίους κατέληξα στο συμπέρασμα αυτό.

37. Κατά πάγια νομολογία, όταν ερμηνεύεται διάταξη του δικαίου της Ένωσης πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όχι μόνον το γράμμα της και οι σκοποί που επιδιώκει, αλλά και το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται, καθώς και το σύνολο των ρυθμίσεων του δικαίου της Ένωσης. Το ιστορικό της θέσπισης μιας διάταξης του δικαίου της Ένωσης μπορεί επίσης να προσφέρει στοιχεία χρήσιμα για την ερμηνεία της ( 20 ).

38. Καταρχάς, το άρθρο 16, παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 714/2009 προβλέπει ότι «τυχόν έσοδα από τον επιμερισμό διασυνδέσεως χρησιμοποιούνται για» τους σκοπούς που ορίζουν τα στοιχεία αʹ και/ή βʹ του ίδιου εδαφίου. Δεν τίθενται προϋποθέσεις σχετικές με το πρόσωπο που εισπράττει τα έσοδα αυτά. Ειδικότερα, στο άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 ουδεμία αναφορά γίνεται στους ΔΣΜ. Ως εκ τούτου, για την εφαρμογή της διάταξης αυτής αρκεί να εισπράττονται έσοδα από τον επιμερισμό διασυνδέσεως. Τέτοια περίπτωση αποτελούν και τα έσοδα συμφόρησης, τα οποία –όπως επεξηγήθηκε στο σημείο 4 ανωτέρω– προκύπτουν από τις δημοπρασίες που γίνονται σε περιπτώσεις συμφόρησης. Είναι άνευ σημασίας αν τα έσοδα αυτά τα εισπράττουν ΔΣΜ ή άλλα πρόσωπα.

39. Δεν παραβλέπω ότι στο άρθρο 16, παράγραφοι 1, 2, 4 και 5, του κανονισμού 714/2009 γίνεται αναφορά στους ΔΣΜ. Ωστόσο, οι παράγραφοι αυτές αφορούν, αντιστοίχως, την απαίτηση να χρησιμοποιούνται λύσεις που βασίζονται στην αγορά (οι οποίες θα πρέπει να στέλνουν αποτελεσματικά οικονομικά μηνύματα στους ΔΣΜ) για την αντιμετώπιση των προβλημάτων συμφόρησης (παράγραφος 1)· τη δυνατότητα (που αναγνωρίζεται στους ΔΣΜ) να χρησιμοποιούν διαδικασίες περικοπής των συναλλαγών σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης (παράγραφος 2)· την υποχρέωση των συντελεστών της αγοράς να πληροφορούν εκ των προτέρων τους ΔΣΜ κατά πόσον προτίθενται να εκμεταλλευθούν το επιμερισθέν δυναμικό (παράγραφος 4)· και την υποχρέωση των ΔΣΜ να χρησιμοποιούν τη γραμμή διασυνδέσεως με το μέγιστο δυναμικό της, στο βαθμό που είναι τεχνικώς εφικτό (παράγραφος 5). Οι παράγραφοι αυτές δεν αφορούν τη χρήση των εσόδων που προκύπτουν από τον επιμερισμό διασυνδέσεως. Αντιθέτως, το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009, το οποίο αφορά ειδικώς το ζήτημα αυτό, ουδόλως αναφέρεται στους ΔΣΜ.

40. Κατά δεύτερον, και όσον αφορά το πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η διάταξη, θα πρέπει να υπομνησθεί το άρθρο 17 του κανονισμού 714/2009. Το άρθρο αυτό προβλέπει τη δυνατότητα απαλλαγής των νέων γραμμών διασυνδέσεως από τις διατάξεις του άρθρου 16, παράγραφος 6, του ως άνω κανονισμού. Συνάγεται λοιπόν ότι το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 έχει εφαρμογή στην περίπτωση των γραμμών διασυνδέσεως, εφόσον δεν χορηγείται απαλλαγή. Ειδικότερα, και δεδομένου ότι, σύμφωνα με το άρθρο 17, παράγραφος 1, του κανονισμού αυτού, επιτρέπεται η χορήγηση απαλλαγής μόνο σε «νέες» γραμμές διασυνδέσεως, ήτοι σε γραμμές διασυνδέσεως που δεν είχαν ολοκληρωθεί ως τις 4 Αυγούστου 2003 ( 21 ), το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 είναι εφαρμοστέο επί όλων των γραμμών διασυνδέσεως που είχαν ολοκληρωθεί πριν από τις 4 Αυγούστου 2003 (στο εξής: υφιστάμενες γραμμές διασυνδέσεως). Τέτοια είναι και η περίπτωση του Baltic Cable, το οποίο είχε ολοκληρωθεί πριν από την ημερομηνία αυτή.

41. Τρίτον, όσον αφορά τον σκοπό του κανονισμού 714/2009, θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο κανονισμός αυτός αποσκοπεί στην ανάπτυξη των διασυνοριακών ανταλλαγών ηλεκτρικής ενεργείας, ώστε να βελτιωθεί η αποδοτικότητα, η ανταγωνιστικότητα των τιμών και το επίπεδο των παρεχόμενων υπηρεσιών, καθώς και να ενισχυθεί ταυτόχρονα η ασφάλεια του εφοδιασμού και η αειφορία ( 22 ). Για τον λόγο αυτό, θα πρέπει να προωθηθούν οι επενδύσεις σε νέα μεγάλα έργα υποδομής ( 23 ). Αυτό αφορά ιδίως τις γραμμές διασυνδέσεως, δεδομένου ότι η δυναμικότητα διασυνδέσεως είναι ανεπαρκής ( 24 ).

42. Στο πλαίσιο αυτό, το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 διασφαλίζει ότι συγκεκριμένα έσοδα, και ειδικότερα αυτά που προκύπτουν από τον επιμερισμό διασυνδέσεως, χρησιμοποιούνται για τη διατήρηση των υφιστάμενων δυνατοτήτων διασυνδέσεως ή για επενδύσεις με σκοπό την ενίσχυσή τους. Πράγματι, το άρθρο 16, παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, στοιχεία αʹ και βʹ, του κανονισμού 714/2009 διασφαλίζει ότι τα έσοδα αυτά, αντί να χρησιμοποιούνται ελεύθερα από τον διαχειριστή της γραμμής διασυνδέσεως, χρησιμοποιούνται είτε «για να εξασφαλίζεται η πραγματική διαθεσιμότητα της κατανεμημένης δυναμικότητας», ή «για να διατηρούνται ή να αυξάνονται οι δυνατότητες διασυνδέσεως μέσω επενδύσεων στο δίκτυο, ιδίως με νέες γραμμές διασυνδέσεως». Μόνο στις περιπτώσεις που τα έσοδα αυτά δεν μπορούν να «χρησιμοποιηθούν αποτελεσματικά» για τους προαναφερθέντες σκοπούς επιτρέπεται, σύμφωνα με το άρθρο 16, παράγραφος 6, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 714/2009, να χρησιμοποιηθούν προκειμένου να μειωθούν τα τιμολόγια δικτύου, υπό την επιφύλαξη έγκρισης από τις ρυθμιστικές αρχές των οικείων κρατών μελών και μέχρις συγκεκριμένου ανωτάτου ποσού. Επιπλέον, τα έσοδα που υπερβαίνουν το ως άνω ανώτατο ποσό πρέπει, σύμφωνα με το τρίτο εδάφιο της διάταξης αυτής, να εγγράφονται σε χωριστή γραμμή εσωτερικού λογαριασμού μέχρις ότου μπορέσουν να χρησιμοποιηθούν για τους σκοπούς του άρθρου 16, παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, στοιχεία αʹ ή βʹ, του κανονισμού 714/2009.

43. Ο λόγος για τον οποίο ο νομοθέτης της Ένωσης όρισε ότι τα έσοδα που θα χρησιμοποιούνται για τη διατήρηση των υφιστάμενων δυνατοτήτων διασυνδέσεως, ή για επενδύσεις με σκοπό την αύξησή τους, θα είναι τα έσοδα εκείνα που προκύπτουν από τον επιμερισμό διασυνδέσεως, είναι ότι τα έσοδα αυτά αποτελούν πρόσοδο λόγω σπανιότητας. Ήτοι, ο διαχειριστής της γραμμής διασυνδέσεως εισπράττει έσοδα συμφόρησης εφόσον υπάρχει συμφόρηση και η διαθέσιμη δυναμικότητα δημοπρατείται, με αποτέλεσμα να προκύπτει κέρδος το οποίο αντιστοιχεί στη διαφορά της τιμής χονδρικής μεταξύ των δύο εμπλεκομένων συστημάτων μεταφοράς. Εφόσον δεν υπάρχει συμφόρηση, οι τιμές χονδρικής των διασυνδεδεμένων συστημάτων μεταφοράς είναι παραπλήσιες και ο διαχειριστής της γραμμής διασυνδέσεως είτε δεν εισπράττει καθόλου έσοδα συμφόρησης, είτε εισπράττει μεν, αλλά ανέρχονται σε χαμηλότερο ποσό. Κατά συνέπεια, ο διαχειριστής της γραμμής διασυνδέσεως δεν έχει κίνητρο να αυξήσει τη δυναμικότητα διασυνδέσεως ( 25 ). Ήταν επομένως αναγκαία η επιβολή της υποχρέωσης χρήσης των εσόδων συμφόρησης για τους σκοπούς του άρθρου 16, παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, στοιχεία αʹ και βʹ, του κανονισμού 714/2009.

44. Δεν βλέπω για ποιον λόγο η υποχρέωση αυτή θα έπρεπε να επιβάλλεται μόνο στους ΔΣΜ. Απεναντίας, είμαι της γνώμης ότι τόσο ο σκοπός του κανονισμού 714/2009 όσο και η ratio της διάταξης του άρθρου 16, παράγραφος 6, αυτού επιβάλλουν της εφαρμογή της επί κάθε προσώπου που εισπράττει έσοδα συμφόρησης.

45. Τέταρτον, όσον αφορά το ιστορικό θεσπίσεως της διάταξης, θα ήθελα να παρατηρήσω ότι από τις προπαρασκευαστικές εργασίες του κανονισμού 1228/2003 ( 26 ) προκύπτει ότι η εξαίρεση των συστημάτων διασυνδέσεως από τους περιορισμούς σχετικά με τη χρήση των εσόδων συμφόρησης είχε προταθεί από το Κοινοβούλιο ( 27 ) προκειμένου «να προνοήσει [ο κανονισμός για] τη δυνατότητα χρηματοδότησης έργων διασυνδέσεως σε επιχειρηματική βάση» και «να προβλέψει το ενδεχόμενο τέτοιου είδους έργα να αναληφθούν από φορέα άλλον από τους ΔΣΜ» ( 28 ).

46. Συναφώς θα ήθελα να επισημάνω ότι οι γραμμές διασυνδέσεως κατασκευάζονται είτε από τους διαχειριστές των συστημάτων μεταφοράς τα οποία συνδέουν, οπότε οι δαπάνες της επένδυσης καλύπτονται εκ των υστέρων μέσω των ρυθμιζόμενων τιμολογίων μεταφοράς που επιβάλλουν οι εν λόγω ΔΣΜ κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 32 της οδηγίας 2009/72 και του άρθρου 14 του κανονισμού 714/2009, είτε από συντελεστές της αγοράς, οι οποίοι δεν μπορούν να καλύψουν εκ των υστέρων τις δαπάνες της επένδυσης μέσω των ρυθμιζόμενων τιμολογίων μεταφοράς, δεδομένου ότι δεν διαχειρίζονται κάποιο σύστημα μεταφοράς, εντούτοις δείχνουν επιχειρηματικό ενδιαφέρον για επενδύσεις σε γραμμές διασυνδέσεως προκειμένου να καρπωθούν τα έσοδα συμφόρησης (τα οποία, όπως μνημονεύθηκε στο σημείο 4 ανωτέρω, μπορεί να είναι σημαντικά και επομένως να τους δώσουν τη δυνατότητα να αντισταθμίσουν τις δαπάνες τους και να επιτύχουν υψηλά κέρδη). Οι γραμμές διασυνδέσεως της τελευταίας αυτής κατηγορίας καλούνται συχνά «εμπορικές» ( 29 ). Φαίνεται ότι στην κατηγορία αυτή ανήκει και η BCAB, καθόσον δεν προβάλλεται ότι συνδέεται καθ’ οιονδήποτε τρόπο με τους ΔΣΜ της Σουηδίας ή της Γερμανίας.

47. Σε αυτές τις εμπορικές γραμμές διασυνδέσεως αναφέρεται το Κοινοβούλιο όταν κάνει λόγο, όπως προεκτέθηκε στο σημείο 45 ανωτέρω, για γραμμές διασυνδέσεως χρηματοδοτούμενες «σε επιχειρηματική βάση» και αναληφθείσες «από φορέα άλλον από τους ΔΣΜ». Επομένως, κατά την άποψη του Κοινοβουλίου, οι περιορισμοί στη χρήση των εσόδων συμφόρησης θα έπρεπε να εφαρμόζονται μόνο στην περίπτωση γραμμών διασυνδέσεως που αναλαμβάνονται από ΔΣΜ, ενώ «επιχειρηματικές», ή εμπορικές γραμμές διασυνδέσεως, αναληφθείσες από φορείς άλλους από τους ΔΣΜ, θα έπρεπε να εξαιρούνται από τους σχετικούς με τη χρήση των εσόδων συμφόρησης κανόνες ( 30 ).

48. Ωστόσο, στο τελικό κείμενο του άρθρου 7 του κανονισμού 1228/2003, νυν άρθρου 17 του κανονισμού 714/2009, το πεδίο εφαρμογής της εξαίρεσης αυτής περιορίστηκε στις νέες γραμμές διασυνδέσεως, σε αντιδιαστολή με τις υφιστάμενες ( 31 ). Επομένως η διαχωριστική γραμμή έχει τεθεί μεταξύ νέων και υφισταμένων γραμμών διασυνδέσεως και η απαλλαγή μπορεί να χορηγηθεί μόνο στις πρώτες. Με άλλα λόγια, η διαχωριστική γραμμή δεν έχει τεθεί μεταξύ γραμμών διασυνδέσεως χρηματοδοτούμενων από τους ΔΣΜ, οι οποίοι και είναι υπεύθυνοι για τη λειτουργία τους, και γραμμών διασυνδέσεως που έχουν αναληφθεί από άλλους φορείς εκτός των ΔΣΜ, όπως ήταν η πρόθεση του Κοινοβουλίου. Ως εκ τούτου, οι υφιστάμενες γραμμές διασυνδέσεως, είτε έχουν αναληφθεί από τους ΔΣΜ, που είναι και υπεύθυνοι για τη λειτουργία τους, είτε από άλλους φορείς εκτός των ΔΣΜ, δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 17 του κανονισμού 714/2009 και, κατά συνέπεια, εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 16, παράγραφος 6, του κανονισμού αυτού.

49. Επομένως, η απάντηση που πρέπει να δοθεί στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα είναι ότι το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 είναι εφαρμοστέο σε όλες τις περιπτώσεις όπου εισπράττονται έσοδα από τον επιμερισμό διασυνδέσεως, ανεξαρτήτως του αν το πρόσωπο το οποίο εισπράττει τα εν λόγω έσοδα είναι διαχειριστής συστήματος μεταφοράς κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 4, της οδηγίας 2009/72.

Β. Επί του δεύτερου προδικαστικού ερωτήματος

50. Με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί από το Δικαστήριο να διευκρινίσει εάν, στην περίπτωση που το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι είναι εφαρμοστέο μόνο στις περιπτώσεις που το πρόσωπο το οποίο εισπράττει έσοδα από τον επιμερισμό διασυνδέσεως είναι ΔΣΜ, θα πρέπει να θεωρηθεί ότι επιχείρηση η οποία είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως αποτελεί ΔΣΜ κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 4, της οδηγίας 2009/72.

51. Από το σημείο 49 ανωτέρω προκύπτει ότι δεν χρειάζεται να δοθεί απάντηση στο δεύτερο ερώτημα. Εντούτοις θα το εξετάσω, για το ενδεχόμενο που το Δικαστήριο κρίνει ότι το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 είναι εφαρμοστέο μόνο σε περίπτωση που το πρόσωπο το οποίο εισπράττει τα έσοδα από τον επιμερισμό διασυνδέσεως είναι ΔΣΜ.

52. Όπως προαναφέρθηκε ( 32 ), η BCAB ισχυρίζεται ότι επιχείρηση η οποία είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως δεν μπορεί να θεωρείται ΔΣΜ. Αντιθέτως, η Ισπανική και η Φινλανδική Κυβέρνηση καθώς και η Επιτροπή υποστηρίζουν ότι η επιχείρηση αυτή θα πρέπει να θεωρείται ΔΣΜ. Το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο δεν έλαβαν θέση επί του ζητήματος αυτού.

53. Κατά την άποψή μου, επιχείρηση η οποία είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως θα πρέπει να θεωρείται ΔΣΜ κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 4, της οδηγίας 2009/72.

54. Καταρχάς, είναι γεγονός ότι το άρθρο 2, παράγραφος 1, του κανονισμού 714/2009 ορίζει ως «γραμμή διασύνδεσης» τη «γραμμή μεταφοράς» η οποία συνδέει εθνικά δίκτυα μεταφοράς, και όχι το «σύστημα μεταφοράς». Εντούτοις, πρέπει να επισημανθεί ότι το άρθρο 2, παράγραφος 3, της οδηγίας 2009/72 ορίζει ως «μεταφορά» τη «μεταφορά ηλεκτρικής ενεργείας μέσω διασυνδεδεμένου συστήματος υπερυψηλής και υψηλής τάσης με σκοπό την παροχή σε τελικούς πελάτες ή σε διανομείς» (μη συμπεριλαμβανομένης της προμήθειας). Όπως προεκτέθηκε στο σημείο 26 ανωτέρω, το Δικαστήριο, ορμώμενο εξ αυτού του ορισμού, έχει κρίνει ότι δίκτυο μεταφοράς είναι «ένα διασυνδεδεμένο δίκτυο που χρησιμεύει για τη διοχέτευση ηλεκτρισμού υπερυψηλής και υψηλής τάσεως, ο οποίος προορίζεται να πωληθεί σε τελικούς πελάτες ή σε διανομείς» ( 33 ). Δεν βλέπω για ποιον λόγο η «διοχέτευση» ηλεκτρισμού μέσω γραμμής διασυνδέσεως δεν θα πρέπει να θεωρηθεί «μεταφορά» ηλεκτρικής ενέργειας κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 3, της οδηγίας 2009/72, και επομένως για ποιον λόγο η γραμμή διασυνδέσεως δεν θα πρέπει να θεωρείται δίκτυο μεταφοράς κατά την έννοια της νομολογίας.

55. Δεύτερον, κατά το άρθρο 2, παράγραφος 4, της οδηγίας 2009/72, ως ΔΣΜ ορίζεται «κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο είναι υπεύθυνο για τη λειτουργία, τη συντήρηση και, αν είναι αναγκαίο, την ανάπτυξη του συστήματος μεταφοράς σε μία δεδομένη περιοχή και, κατά περίπτωση, των διασυνδέσεών του με άλλα συστήματα, και για τη μακροπρόθεσμη ικανότητα του συστήματος να ανταποκρίνεται στην εύλογη ζήτηση μεταφοράς ηλεκτρικής ενεργείας» ( 34 ). Είναι γεγονός ότι η διάταξη αυτή διακρίνει μεταξύ συστημάτων μεταφοράς, αφενός, και διασυνδέσεων μεταξύ των συστημάτων αυτών, αφετέρου. Εντούτοις, στο μέτρο που το άρθρο 2, παράγραφος 4, της οδηγίας 2009/72 αναθέτει στους ΔΣΜ την ευθύνη της λειτουργίας γραμμών διασυνδέσεως, φρονώ ότι οι γραμμές διασυνδέσεως θα πρέπει να θεωρούνται συστήματα μεταφοράς.

56. Τρίτον, θα πρέπει να σημειώσω ότι, όπως προεκτέθηκε στο σημείο 39 ανωτέρω, το άρθρο 16, παράγραφοι 2 και 5, του κανονισμού 714/2009 αναθέτει στους ΔΣΜ καθήκοντα διαχείρισης της συμφόρησης (ήτοι, τη χρησιμοποίηση διαδικασιών περικοπής των συναλλαγών σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης και τη χρησιμοποίηση του μέγιστου δυναμικού της γραμμής διασύνδεσης στην οποία υπάρχει συμφόρηση), ενώ δεν αναφέρεται σε άλλους διαχειριστές.

57. Τέταρτον, επισημαίνεται ότι το άρθρο 17 του κανονισμού 714/2009 προβλέπει τη δυνατότητα απαλλαγής των νέων γραμμών διασυνδέσεως, όχι μόνο από τις διατάξεις του άρθρου 16, παράγραφος 6, του ίδιου κανονισμού, αλλά και από εκείνες των άρθρων 9, 32 και 37, παράγραφοι 6 και 10, της οδηγίας 2009/72. Ενώ το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 είναι εφαρμοστέο σε όλες τις περιπτώσεις όπου εισπράττονται έσοδα συμφόρησης, οι προαναφερθείσες διατάξεις της οδηγίας 2009/72 έχουν εφαρμογή μόνον στην περίπτωση των ΔΣΜ. Το άρθρο 9 της εν λόγω οδηγίας καθορίζει τις υποχρεώσεις διαχωρισμού με τις οποίες οφείλουν να συμμορφώνονται οι ΔΣΜ. Το άρθρο 32 και το άρθρο 37, παράγραφοι 6 και 10, της ίδιας οδηγίας προβλέπουν την υποχρέωση να παρέχεται σε τρίτους πρόσβαση σε συστήματα μεταφοράς με βάση δημοσιευμένα, αντικειμενικά και χωρίς διακρίσεις τιμολόγια, τα οποία υπόκεινται σε προηγούμενη έγκριση από την εθνική ρυθμιστική αρχή. Αυτό σημαίνει ότι οι γραμμές διασυνδέσεως στις οποίες δεν έχει χορηγηθεί απαλλαγή δυνάμει του άρθρου 17 του κανονισμού 714/2009 (ή του άρθρου 7 του κανονισμού 1228/2003), και ιδίως οι νέες γραμμές διασυνδέσεως, εμπίπτουν στις διατάξεις του άρθρου 9, του άρθρου 32 και του άρθρου 37, παράγραφοι 6 και 10, της οδηγίας 2009/72. Δεδομένου ότι οι διατάξεις αυτές έχουν εφαρμογή μόνο στην περίπτωση των ΔΣΜ, αυτό καταδεικνύει ότι οι υπεύθυνοι για τη λειτουργία των εν λόγω γραμμών διασυνδέσεως πρέπει να είναι ΔΣΜ.

58. Πέμπτον, η λύση που προτείνεται στο σημείο 53 ανωτέρω συνάδει με τον σκοπό του κανονισμού 714/2009.

59. Πράγματι, εφόσον οι διαχειριστές γραμμών διασυνδέσεως είναι ΔΣΜ, υποχρεούνται να παρέχουν σε τρίτους πρόσβαση στη γραμμή διασυνδέσεως, κάτι που επιτρέπει την ανάπτυξη του διασυνοριακού εμπορίου και διευκολύνει τη δημιουργία εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας, σύμφωνα με τα όσα προβλέπει το άρθρο 1, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 714/2009.

60. Επιπλέον, εφόσον οι υπεύθυνοι για λειτουργία γραμμών διασυνδέσεως είναι ΔΣΜ, οφείλουν να συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις διαχωρισμού που ορίζονται στο άρθρο 9 της οδηγίας 2009/72. Τούτο επίσης ενισχύει το διασυνοριακό εμπόριο δεδομένου ότι, όπως σημειώνεται στην εκτίμηση επιπτώσεων του κανονισμού 714/2009, «οι κάθετα ολοκληρωμένες επιχειρήσεις έχουν αντικίνητρο για την πραγματοποίηση επενδύσεων στα δίκτυά τους». Τούτο διότι «τα έσοδα συμφόρησης συχνά είναι υψηλότερα από τα προσδοκώμενα κέρδη από την κατασκευή νέων συνδέσεων», κάτι που «αποτελεί εμπόδιο για την ολοκλήρωση της Ευρωπαϊκής αγοράς μέσω της ανάπτυξης διασυνοριακών διασυνδέσεων» ( 35 ).

61. Επομένως, σε περίπτωση που το Δικαστήριο ερμηνεύσει το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 υπό την έννοια ότι είναι εφαρμοστέο μόνο στην περίπτωση των ΔΣΜ, η απάντηση που πρέπει να δοθεί στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα είναι ότι επιχείρηση η οποία είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως πρέπει να θεωρείται ΔΣΜ.

Γ. Επί του τρίτου και του τέταρτου προδικαστικού ερωτήματος

62. Με το τρίτο ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί κατ’ ουσίαν από το Δικαστήριο να διευκρινίσει εάν, σε περίπτωση που το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι έχει εφαρμογή στην περίπτωση επιχειρήσεως που είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως, τα έξοδα τα οποία σχετίζονται με τη λειτουργία και τη συντήρηση γραμμής διασυνδέσεως μπορούν να θεωρηθούν ως επενδύσεις δικτύου για τη διατήρηση ή την αύξηση των δυνατοτήτων διασυνδέσεως, κατά την έννοια του άρθρου 16, παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 714/2009.

63. Με το τέταρτο ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί κατ’ ουσίαν από το Δικαστήριο να διευκρινίσει εάν, σε περίπτωση που το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι έχει εφαρμογή στην περίπτωση επιχειρήσεως η οποία είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως, το δεύτερο εδάφιο της ίδιας διατάξεως επιτρέπει στην εν λόγω επιχείρηση να χρησιμοποιήσει τα έσοδα από τον επιμερισμό διασυνδέσεως για την επίτευξη κέρδους, δεδομένου ότι δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει τα έσοδα αυτά προκειμένου να μειώσει τα τιμολόγια δικτύου, καθόσον δεν επιβάλλει χρεώσεις βάσει τέτοιων τιμολογίων. Το αιτούν δικαστήριο ερωτά επίσης το Δικαστήριο εάν, σε περίπτωση που στο τρίτο ερώτημα δοθεί αρνητική απάντηση, το άρθρο 16, παράγραφος 6, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 714/2009 επιτρέπει τη χρήση των εσόδων από τον επιμερισμό διασυνδέσεως για την κάλυψη των δαπανών λειτουργίας και συντήρησης της γραμμής διασυνδέσεως.

64. Θα εξετάσω από κοινού τα ερωτήματα αυτά.

65. Η BCAB υποστηρίζει ότι τα έσοδα που χρησιμοποιούνται για την κάλυψη των δαπανών λειτουργίας της γραμμής διασυνδέσεως χρησιμοποιούνται για τον σκοπό που προβλέπεται στο άρθρο 16, παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 714/2009, ενώ τα έσοδα που χρησιμοποιούνται για την κάλυψη των δαπανών συντήρησης χρησιμοποιούνται για τον σκοπό που προβλέπεται στο στοιχείο αʹ του ίδιου εδαφίου. Η BCAB υποστηρίζει περαιτέρω ότι, εν πάση περιπτώσει, το άρθρο 16, παράγραφος 6, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 714/2009 επιτρέπει τη χρήση των εσόδων από τον επιμερισμό διασυνδέσεως για την κάλυψη κάθε είδους δαπάνης της επιχείρησης που είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως. Τέλος, η BCAB τονίζει ότι μια τέτοια επιχείρηση δεν έχει άλλα έσοδα εκτός από αυτά που προκύπτουν από τον επιμερισμό διασυνδέσεως. Ειδικότερα, δεν μπορεί να χρεώσει τέλη για τη χρήση του συστήματος μεταφοράς, καθόσον δεν διαχειρίζεται το σύστημα μεταφοράς, ούτε μπορεί να χρεώσει τέλη για τη χρήση της γραμμής διασυνδέσεως, καθώς κάτι τέτοιο θα αντέβαινε στο άρθρο 14 του κανονισμού 714/2009.

66. Η EI ισχυρίζεται ότι τα έσοδα που χρησιμοποιούνται για την κάλυψη των δαπανών λειτουργίας και συντήρησης της γραμμής διασυνδέσεως δεν χρησιμοποιούνται για τον σκοπό που προβλέπεται στο άρθρο 16, παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 714/2009. Κατά την άποψη της EI, τα έσοδα από τον επιμερισμό διασυνδέσεως δεν είναι δυνατόν να χρησιμοποιηθούν προκειμένου να μειωθούν τιμολόγια δικτύου, δεδομένου ότι η BCAB δεν χρεώνει πελάτες βάσει τέτοιων τιμολογίων. Ούτε επιτρέπεται να χρησιμοποιηθούν για την επίτευξη κέρδους, καθώς κάτι τέτοιο θα αντέβαινε στο γράμμα του άρθρου 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009. Επιπλέον, κατά την EI, επιχείρηση η οποία είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως δεν μπορεί να έχει άλλα έσοδα πέρα από αυτά που προκύπτουν από τον επιμερισμό διασυνδέσεως, δεδομένου ότι η χρέωση τελών για τη χρήση της γραμμής διασυνδέσεως θα αντέβαινε στο άρθρο 14 του ίδιου κανονισμού.

67. Η Ισπανική Κυβέρνηση θεωρεί ότι επιχείρηση που είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως μπορεί να αντλεί και άλλα έσοδα, πέρα από αυτά που προκύπτουν από τον επιμερισμό διασυνδέσεως.

68. Η Φινλανδική Κυβέρνηση είναι της γνώμης ότι τα έσοδα που χρησιμοποιούνται για την κάλυψη των δαπανών λειτουργίας και συντήρησης της γραμμής διασυνδέσεως δεν χρησιμοποιούνται για την πραγματοποίηση επενδύσεων στο δίκτυο, όπως απαιτεί το άρθρο 16, παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 714/2009. Ωστόσο, κατά την άποψη της Φινλανδικής Κυβέρνησης, το άρθρο 37, παράγραφος 6, της οδηγίας 2009/72, και το άρθρο 16, παράγραφος 6, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 714/2009, επιτρέπουν στην εθνική ρυθμιστική αρχή να εγκρίνει την εκ μέρους της BCAB χρήση των εσόδων από τον επιμερισμό διασυνδέσεως για την κάλυψη των δαπανών λειτουργίας και συντήρησης και για την επίτευξη κέρδους, μέχρις ανωτάτου ποσού που θα καθοριστεί από την εν λόγω αρχή. Τα έσοδα που υπερβαίνουν το ποσό αυτό θα πρέπει να εγγράφονται σε χωριστή γραμμή εσωτερικού λογαριασμού.

69. Το Κοινοβούλιο ( 36 ) υποστηρίζει ότι, βάσει γραμματικής ερμηνείας του άρθρου 16, παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, στοιχεία αʹ και βʹ, του κανονισμού 714/2009, μπορεί να θεωρηθεί ότι τα έσοδα που χρησιμοποιούνται για την κάλυψη των δαπανών λειτουργίας και συντήρησης γραμμής διασυνδέσεως χρησιμοποιούνται για τους σκοπούς του ως άνω εδαφίου. Ωστόσο, το Κοινοβούλιο επισημαίνει ότι, κατά κανόνα, το άρθρο 16, παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 714/2009 ερμηνεύεται από τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές πιο στενά. Κατά την άποψη του Κοινοβουλίου, οι δαπάνες λειτουργίας και συντήρησης γραμμής διασυνδέσεως θα έπρεπε να καλύπτονται κατά προτεραιότητα μέσω της χρήσης άλλων εσόδων που μπορεί να αντλεί μια επιχείρηση η οποία είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως, και όχι μέσω της χρήσης των εσόδων από τον επιμερισμό διασυνδέσεως. Τέτοια άλλα έσοδα μπορεί να προκύψουν από (i) οικονομική αντιστάθμιση για την εκπλήρωση υποχρέωσης παροχής υπηρεσιών κοινής ωφέλειας, σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 6, της οδηγίας 2009/72· (ii) τιμολόγια μεταφοράς ή διανομής εγκεκριμένα από τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές σύμφωνα με το άρθρο 37 της ίδιας οδηγίας· ή (iii) άλλους κατάλληλους μηχανισμούς, όπως οι αναφερόμενοι στο άρθρο 75 του κανονισμού 2015/1222.

70. Το Συμβούλιο θεωρεί ότι επιχείρηση η οποία είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως μπορεί να έχει και άλλα έσοδα, πέρα από εκείνα που προκύπτουν από τον επιμερισμό διασυνδέσεως.

71. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι τα έσοδα που χρησιμοποιούνται για την κάλυψη των δαπανών λειτουργίας και συντήρησης γραμμής διασυνδέσεως δεν χρησιμοποιούνται για τον σκοπό που προβλέπεται στο άρθρο 16, παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 714/2009, και ότι από κανένα στοιχείο του δεύτερου εδαφίου της διάταξης αυτής δεν προκύπτει ότι τα έσοδα από τον επιμερισμό διασυνδέσεως μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την επίτευξη κέρδους. Περαιτέρω, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι επιχείρηση η οποία είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως μπορεί να έχει και άλλα έσοδα, πέρα από εκείνα που προκύπτουν από τον επιμερισμό διασυνδέσεως. Πράγματι, η εθνική ρυθμιστική αρχή μπορεί να αποφασίζει ότι μέρος των δαπανών των γραμμών διασυνδέσεως θα καλύπτονται από τις χρεώσεις οι οποίες καταβάλλονται βάσει των γενικών τιμολογίων που ισχύουν για όλους τους χρήστες του εθνικού συστήματος μεταφοράς. Αυτό συμβαίνει στην περίπτωση των γερμανικών «Offshore-Umlage». Οι εν λόγω δαπάνες μπορούν επίσης να καλύπτονται από επιδοτήσεις, υπό την προϋπόθεση ότι αυτές είναι συμβατές με τους κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων.

72. Κατά την άποψή μου, τα έσοδα που χρησιμοποιούνται για την κάλυψη των δαπανών λειτουργίας και συντήρησης γραμμής διασυνδέσεως και για την επίτευξη ενός εύλογου κέρδους μπορεί να θεωρηθεί ότι χρησιμοποιούνται για τους σκοπούς του άρθρου 16, παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, στοιχεία αʹ και βʹ, του κανονισμού 714/2009. Εντούτοις, στην περίπτωση κατά την οποία επιχείρηση που είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως πραγματοποιεί και άλλα έσοδα, όπως αυτά που θα περιγραφούν κατωτέρω, τότε οι δαπάνες λειτουργίας και συντήρησης της γραμμής διασυνδέσεως θα πρέπει να καλύπτονται κατά προτεραιότητα από αυτά τα άλλα έσοδα.

73. Καταρχάς, φρονώ ότι τα έσοδα που χρησιμοποιούνται για την κάλυψη των δαπανών συντήρησης της γραμμής διασυνδέσεως χρησιμοποιούνται για τον σκοπό του άρθρου 16, παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 714/2009, και συγκεκριμένα «για να διατηρούνται ή να αυξάνονται οι δυνατότητες διασυνδέσεως μέσω επενδύσεων στο δίκτυο, ιδίως με νέες γραμμές διασυνδέσεως». Πράγματι, εφόσον στο στοιχείο βʹ εμπίπτουν «ιδίως» οι επενδύσεις σε νέες γραμμές διασυνδέσεως, έπεται ότι εμπίπτουν και οι επενδύσεις σε υφιστάμενες γραμμές διασυνδέσεως. Επιπλέον, στο στοιχείο βʹ εμπίπτουν οι επενδύσεις που γίνονται όχι μόνο για «να αυξάνονται» οι δυνατότητες διασυνδέσεως, αλλά και για «να διατηρούνται» οι δυνατότητες γραμμής διασυνδέσεως, ώστε να διασφαλίζεται η κανονική λειτουργία της.

74. Ως προς το θέμα αυτό, είναι σκόπιμο να γίνει μνεία του άρθρου 19, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΕ) 2019/943 ( 37 ), ο οποίος θα καταργήσει και θα αντικαταστήσει τον κανονισμό 714/2009 από 1ης Ιανουαρίου 2020. Μολονότι ο κανονισμός 2019/943 δεν έχει εφαρμογή στην κύρια δίκη, έχει ίσως ενδιαφέρον η επισήμανση ότι στο άρθρο 19, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, του κανονισμού αυτού, διάταξη η οποία αντιστοιχεί στο άρθρο 16, παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 714/2009, εμπίπτουν ιδίως «δαπ[άνες] που προκύπτουν από επενδύσεις στο δίκτυο για τη μείωση της συμφόρησης των γραμμών διασυνδέσεως». Οι δαπάνες συντήρησης γραμμής διασυνδέσεως συμβάλλουν στην πρόληψη της συμφόρησης, καθόσον συμφόρηση είναι πιο πιθανό να προκύψει σε μια ανεπαρκώς συντηρούμενη γραμμή διασυνδέσεως.

75. Δεύτερον, οι δαπάνες λειτουργίας γραμμής διασυνδέσεως δεν αποσκοπούν, κατά τη γνώμη μου, στη διατήρηση ή την αύξηση των δυνατοτήτων διασυνδέσεως, όπως ορίζει το άρθρο 16, παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 714/2009. Μπορεί, ωστόσο, να θεωρηθεί ότι οι δαπάνες αυτές εξυπηρετούν τον σκοπό στον οποίο αναφέρεται το στοιχείο αʹ του ίδιου εδαφίου, ήτοι «να εξασφαλίζεται η πραγματική διαθεσιμότητα της κατανεμημένης δυναμικότητας».

76. Οφείλω συναφώς να επισημάνω ότι, μολονότι το αιτούν δικαστήριο ζητεί διευκρινίσεις μόνο όσον αφορά την ερμηνεία του άρθρου 16, παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 714/2009, είναι ωστόσο αναγκαία και η εξέταση του στοιχείου αʹ του ίδιου εδαφίου προκειμένου να δοθεί απάντηση στο τρίτο και το τέταρτο προδικαστικό ερώτημα. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι τα δύο στοιχεία είναι αλληλένδετα. Οφείλεται επίσης στο γεγονός ότι το τέταρτο προδικαστικό ερώτημα αφορά την ερμηνεία του άρθρου 16, παράγραφος 6, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 714/2009, διάταξη η οποία εφαρμόζεται μόνο εάν τα έσοδα από τον επιμερισμό διασυνδέσεως δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τους σκοπούς των στοιχείων αʹ ή/και βʹ του πρώτου εδαφίου.

77. Είμαι της γνώμης ότι ο επιμερισμός του δυναμικού στη γραμμή διασυνδέσεως και οι ενέργειες που απαιτούνται για να διασφαλιστεί η διαθεσιμότητα του δυναμικού αυτού συνεπάγονται δαπάνες λειτουργίας. Επομένως, οι δαπάνες αυτές εξυπηρετούν τον σκοπό του άρθρου 16, παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 714/2009. Αυτό επιβεβαιώνεται από το άρθρο 19, παράγραφος 2, του κανονισμού 2019/943, στο οποίο διευκρινίζεται ότι ο οριζόμενος στο στοιχείο αʹ σκοπός «συμπεριλαμβ[άνει]» την αποζημίωση λόγω παγίωσης, και επομένως δεν περιορίζεται σε αυτήν ( 38 ).

78. Είμαι επίσης της γνώμης ότι στις δαπάνες που πραγματοποιούνται για τους σκοπούς του άρθρου 16, παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, στοιχεία αʹ και βʹ, του κανονισμού 714/2009 θα πρέπει να συμπεριλαμβάνεται και ένα εύλογο κέρδος. Οφείλω συναφώς να σημειώσω ότι στο άρθρο 6, παράγραφος 6, της προτάσεως της Επιτροπής για τον κανονισμό 1228/2003 οριζόταν ( 39 ) ότι τα έσοδα που προέρχονται από τον καταμερισμό δυναμικότητας διασύνδεσης «δεν επιτρέπεται να συνιστούν πηγή πρόσθετων κερδών για τους [ΔΣΜ]», όμως η συγκεκριμένη φράση δεν περιελήφθη στο τελικό κείμενο της διατάξεως εκείνης, ούτε στο άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009. Οφείλω ομοίως να επισημάνω ότι, κατά το σημείο 6.4 του παραρτήματος Ι του κανονισμού 714/2009, οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές οφείλουν να ελέγχουν ότι τα έσοδα συμφόρησης τα οποία πραγματοποιούν οι διαχειριστές των γραμμών διασυνδέσεως χρησιμοποιούνται κατά τρόπο σύμφωνο με το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού αυτού. Επομένως, οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές έχουν τη δυνατότητα να διασφαλίζουν ότι το περιθώριο κέρδους των ως άνω διαχειριστών δεν θέτει σε κίνδυνο τη λειτουργία και τη συντήρηση της γραμμής διασυνδέσεως, ούτε αποκλείει τις επενδύσεις σε νέες δυνατότητες διασυνδέσεως ( 40 ).

79. Τρίτον, η λύση που προτείνεται στο σημείο 72 ανωτέρω συνάδει με τον σκοπό του άρθρου 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009, ο οποίος, όπως αναφέρθηκε στο σημείο 42 των προτάσεών μου, συνίσταται όχι μόνο στην αύξηση των δυνατοτήτων διασυνδέσεως, αλλά και στη διατήρηση των υφιστάμενων δυνατοτήτων. Επιπλέον, εάν το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι αποκλείει τη χρήση των εσόδων από τον επιμερισμό διασυνδέσεως για τους σκοπούς της λειτουργίας και συντήρησης υφιστάμενης γραμμής διασυνδέσεως, καθώς και της επίτευξης ενός εύλογου κέρδους, κάτι τέτοιο θα ήταν δυνατόν να θέσει σε κίνδυνο την πραγματοποίηση επενδύσεων σε νέες γραμμές διασυνδέσεως. Όπως προεκτέθηκε στο σημείο 46 ανωτέρω, ενδέχεται οι συντελεστές της αγοράς να επενδύσουν σε νέες γραμμές διασυνδέσεως προκειμένου να καρπωθούν τα έσοδα συμφόρησης. Ωστόσο, αν το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι αποκλείει τη χρήση των εσόδων συμφόρησης για την επίτευξη κέρδους, η επένδυση αυτή μπορεί να μην είναι πια ενδιαφέρουσα για τους συντελεστές της αγοράς. Αληθεύει, βεβαίως, ότι οι τελευταίοι μπορούν, δυνάμει του άρθρου 17 του κανονισμού 714/2009, να απαλλάσσονται από τις διατάξεις του άρθρου 16, παράγραφος 6, του κανονισμού αυτού, κάτι που θα τους επέτρεπε να χρησιμοποιήσουν τα έσοδα συμφόρησης ελεύθερα. Ωστόσο, οι απαλλαγές αυτές χορηγούνται για περιορισμένο χρονικό διάστημα ( 41 ).

80. Τέταρτον, και αντίθετα με όσα ισχυρίζονται η BCAB και η EI, μια επιχείρηση η οποία είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως μπορεί να έχει και άλλα έσοδα, πέρα από εκείνα που προκύπτουν από τον επιμερισμό διασυνδέσεως. Όπως αναφέρεται στο σημείο 72 ανωτέρω, φρονώ ότι, σε όσες περιπτώσεις συμβαίνει πράγματι αυτό, τότε οι δαπάνες λειτουργίας και συντήρησης της γραμμής διασυνδέσεως θα πρέπει να καλύπτονται κατά προτεραιότητα από αυτά τα άλλα έσοδα.

81. Συναφώς, συμφωνώ με την άποψη της BCAB και της EI ότι επιχείρηση η οποία είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως δεν μπορεί να καλύψει εκ των υστέρων τις δαπάνες λειτουργίας και συντήρησης της γραμμής διασυνδέσεως μέσω των τιμολογίων δικτύου. Τούτο διότι μια τέτοια επιχείρηση δεν χρεώνει τέλη για την πρόσβαση σε οποιοδήποτε από τα συστήματα μεταφοράς που συνδέονται μέσω της γραμμής διασυνδέσεως, δεδομένου ότι η ίδια δεν διαχειρίζεται κανένα από αυτά τα συστήματα. Επίσης διότι μια τέτοια επιχείρηση δεν μπορεί να χρεώσει τέλη ούτε για την πρόσβαση στην γραμμή διασυνδέσεως καθεαυτήν, καθώς κάτι τέτοιο θα οδηγούσε σε αύξηση της τιμής των διασυνοριακών ανταλλαγών ηλεκτρικής ενέργειας σε σύγκριση με την τιμή των εγχώριων αγοραπωλησιών, συνθήκη που θα έθετε σε κίνδυνο την υλοποίηση της εσωτερικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Κάτι τέτοιο άλλωστε θα αντέβαινε στο άρθρο 14, παράγραφος 5, του κανονισμού 714/2009, το οποίο αποκλείει την επιβολή «ειδικ[ού] τέλο[υς] δικτύου σε μεμονωμένες συναλλαγές για δηλωθείσα διαμετακόμιση ηλεκτρικής ενεργείας». Όπως επεξηγείται στην αιτιολογική σκέψη 15 του εν λόγω κανονισμού, «[δ]εν ενδείκνυται η εφαρμογή […] ειδικών τιμολογίων μόνο για τους εξαγωγείς ή εισαγωγείς, τα οποία προστίθενται στα γενικά τέλη που καταβάλλονται για την πρόσβαση στο εθνικό δίκτυο».

82. Ωστόσο, αντίθετα με όσα ισχυρίζονται η BCAB και η EI, επιχείρηση η οποία είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως μπορεί να έχει και άλλα έσοδα πέρα από εκείνα που προκύπτουν από τον επιμερισμό διασυνδέσεως.

83. Συναφώς, από την αιτιολογική σκέψη 29 του κανονισμού 714/2009 καθίσταται σαφές ότι ο κανονισμός δεν εναρμονίζει πλήρως το ρυθμιστικό πλαίσιο για τις διασυνοριακές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας. Ειδικότερα, το άρθρο 18 αυτού εξουσιοδοτεί την Επιτροπή να εκδίδει κατευθυντήριες γραμμές, οι οποίες είναι δυνατόν να αφορούν «λεπτομέρειες σχετικά με τους κανόνες για την εμπορία ηλεκτρικής ενεργείας» ( 42 ), ή λεπτομέρειες σχετικά με τα θέματα της πρόσβασης τρίτων, της διαχείρισης της συμφόρησης και των τιμολογίων μεταφοράς ( 43 ). Επιπλέον, οι κατευθυντήριες γραμμές θα πρέπει να παρέχουν μόνον «τον ελάχιστο βαθμό εναρμόνισης που απαιτείται» για τους σκοπούς του κανονισμού 714/2009 ( 44 ).

84. Περαιτέρω, το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 απαγορεύει τη χρήση των εσόδων από τον επιμερισμό διασυνδέσεως για άλλους σκοπούς πέρα από εκείνους που ορίζονται στο πρώτο και το δεύτερο εδάφιο της παραγράφου αυτής. Ασφαλώς όμως δεν απαγορεύει στους διαχειριστές των γραμμών διασυνδέσεως να έχουν άλλα έσοδα, ούτε να χρησιμοποιούν αυτά τα άλλα έσοδα για σκοπούς διαφορετικούς από την εξασφάλιση της πραγματικής διαθεσιμότητας της κατανεμημένης δυναμικότητας ή τη διατήρηση ή την αύξηση των δυνατοτήτων διασυνδέσεως μέσω επενδύσεων στο δίκτυο.

85. Επισημαίνω ότι το άρθρο 37, παράγραφος 6, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2009/72 προβλέπει ότι οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές είναι υπεύθυνες για τον καθορισμό ή την έγκριση των μεθοδολογιών ή των όρων και προϋποθέσεων για την πρόσβαση στις διασυνοριακές υποδομές, περιλαμβανομένων των διαδικασιών για τη διαχείριση συμφορήσεων. Επί τη βάσει αυτή μπορούν –όπως υποστηρίζει η Επιτροπή– να αποφασίζουν ότι μέρος των δαπανών λειτουργίας και συντήρησης των γραμμών διασυνδέσεως θα καλύπτεται από τα γενικά τιμολόγια που χρεώνονται σε όλους τους χρήστες του εθνικού συστήματος μεταφοράς. Μια τέτοια λύση θα ήταν συμβατή με την αιτιολογική σκέψη 15, με το άρθρο 14, παράγραφος 5, αλλά και με τον γενικό σκοπό του κανονισμού 714/2009, δεδομένου ότι τα τέλη για την κάλυψη των δαπανών λειτουργίας και συντήρησης συγκεκριμένης γραμμής διασυνδέσεως θα καταβάλλονταν από όλους τους χρήστες του εθνικού συστήματος μεταφοράς, και όχι μόνο από τους χρήστες της γραμμής αυτής. Όπως υποστηρίζει η Επιτροπή, παράδειγμα ενός τέτοιου μηχανισμού αποτελεί το γερμανικό σύστημα των «Offshore-Umlage» (υπεράκτιων χρεώσεων), οι οποίες εισπράττονται από τους διαχειριστές του δικτύου, συμπληρωματικά προς τα γενικά τέλη πρόσβασης, και βαρύνουν όλους τους τελικούς καταναλωτές που είναι συνδεδεμένοι στο δημόσιο δίκτυο. Οι «Offshore-Umlage» καλύπτουν τις δαπάνες σχεδιασμού, κατασκευής και λειτουργίας των γραμμών που συνδέουν υπεράκτιες εγκαταστάσεις αιολικής ενέργειας με το κύριο δίκτυο ( 45 ).

86. Φρονώ ότι, όπως υποστήριξε και το Κοινοβούλιο κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, όπου έχει θεσπιστεί κανονιστικό πλαίσιο, το οποίο προβλέπει τέλη που καλύπτουν τις δαπάνες λειτουργίας και συντήρησης των γραμμών διασυνδέσεως, οι δαπάνες αυτές θα πρέπει να καλύπτονται κατά προτεραιότητα από τα συγκεκριμένα τέλη. Σε μια τέτοια περίπτωση, επομένως, επιχείρηση η οποία είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως οφείλει να χρησιμοποιεί τα έσοδα από τον επιμερισμό διασυνδέσεως κατά προτεραιότητα για σκοπούς άλλους από εκείνους της λειτουργίας και συντήρησης της γραμμής διασυνδέσεως, για παράδειγμα, για την αύξηση της δυναμικότητας υφιστάμενης γραμμής διασυνδέσεως ή για την πραγματοποίηση επενδύσεων σε νέες γραμμές. Η υποχρέωση αυτή απορρέει, κατά τη γνώμη μου, από τη ratio του άρθρου 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009, όπως αυτή περιγράφεται στο σημείο 43 των παρουσών προτάσεων.

87. Κατά συνέπεια, στο τρίτο και το τέταρτο ερώτημα θα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 16, παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, στοιχεία αʹ και βʹ, του κανονισμού 714/2009 θα πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι τα έσοδα από τον επιμερισμό διασυνδέσεως επιτρέπεται να χρησιμοποιηθούν για την κάλυψη των δαπανών λειτουργίας και συντήρησης γραμμής διασυνδέσεως, και για την επίτευξη ενός εύλογου κέρδους, υπό την επιφύλαξη έγκρισης από τις ρυθμιστικές αρχές των οικείων κρατών μελών, οι οποίες θα πρέπει να ελέγξουν αν το περιθώριο κέρδους είναι τέτοιο που να θέτει σε κίνδυνο τη λειτουργία και συντήρηση της γραμμής διασυνδέσεως, ή την πραγματοποίηση επενδύσεων σε νέα δυναμικότητα διασυνδέσεως. Ωστόσο, όπου έχει θεσπιστεί κανονιστικό πλαίσιο το οποίο προβλέπει τέλη που καλύπτουν τις δαπάνες λειτουργίας και συντήρησης των γραμμών διασυνδέσεως, το άρθρο 16, παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, στοιχεία αʹ και βʹ, του κανονισμού 714/2009 θα πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι επιχείρηση η οποία είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως οφείλει να χρησιμοποιεί τα έσοδα από τον επιμερισμό διασυνδέσεως κατά προτεραιότητα για σκοπούς άλλους από αυτούς της λειτουργίας και συντήρησης της γραμμής διασυνδέσεως, για παράδειγμα, για την αύξηση της δυναμικότητας υφιστάμενης γραμμής διασυνδέσεως ή για την πραγματοποίηση επενδύσεων σε νέες γραμμές.

Δ. Επί του πέμπτου προδικαστικού ερωτήματος

88. Με το πέμπτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί από το Δικαστήριο να διευκρινίσει εάν, σε περίπτωση που το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι έχει εφαρμογή σε περίπτωση επιχειρήσεως η οποία είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως και ότι αποκλείει τη χρήση των εσόδων από τον επιμερισμό διασυνδέσεως για την κάλυψη των δαπανών λειτουργίας και συντήρησης της γραμμής διασυνδέσεως και για την επίτευξη κέρδους, η διάταξη αυτή είναι αντίθετη προς την αρχή της αναλογικότητας, ή προς οποιαδήποτε άλλη ισχύουσα αρχή. Στη διάταξη περί παραπομπής γίνεται μνεία στο δικαίωμα ιδιοκτησίας.

89. Η BCAB ισχυρίζεται ότι, εάν το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι αποκλείει σε επιχείρηση η οποία είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως τη χρήση των εσόδων από τον επιμερισμό διασυνδέσεως για τους σκοπούς της λειτουργίας και της συντήρησης της γραμμής διασυνδέσεως και της επίτευξης κέρδους, τότε θα αντιβαίνει στην αρχή της αναλογικότητας, δεδομένου ότι, υπό τις συνθήκες αυτές, η επιχείρηση δεν θα μπορεί να λειτουργήσει και να παραμείνει στην αγορά. Η EI συμφωνεί με την άποψη της BCAB. Η Ισπανική και η Φινλανδική Κυβέρνηση, το Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και η Επιτροπή υποστηρίζουν ότι το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 δεν αντιβαίνει στην αρχή της αναλογικότητας.

90. Επιπλέον, η BCAB υποστηρίζει ότι το άρθρο 16, παράγραφος 6 του κανονισμού 714/2009 προσβάλλει το δικαίωμα ιδιοκτησίας, καθώς αποκλείει την ελεύθερη χρήση των εσόδων συμφόρησης ( 46 ). Το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο υποστηρίζουν ότι η διάταξη αυτή δεν θίγει το δικαίωμα ιδιοκτησίας. Η ΕΙ, η Ισπανική και η Φινλανδική Κυβέρνηση και η Επιτροπή δεν τοποθετούνται επί του ζητήματος.

91. Καταρχάς, φρονώ ότι το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 συνάδει με την αρχή της αναλογικότητας.

92. Κατά πάγια νομολογία, η αρχή της αναλογικότητας, η οποία συγκαταλέγεται στις γενικές αρχές του δικαίου της Ένωσης, απαιτεί οι πράξεις των θεσμικών οργάνων της Ένωσης να μην υπερβαίνουν τα όρια αυτού που είναι κατάλληλο και αναγκαίο για την επίτευξη των θεμιτών σκοπών που επιδιώκει η σχετική ρύθμιση, με δεδομένο ότι, όταν υφίσταται δυνατότητα επιλογής μεταξύ περισσότερων κατάλληλων μέτρων, πρέπει να επιλέγεται το λιγότερο επαχθές μέτρο και ότι τα δυσμενή αποτελέσματα που προκαλούνται δεν πρέπει να είναι δυσανάλογα σε σχέση με τους επιδιωκόμενους σκοπούς ( 47 ).

93. Το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 είναι μέτρο κατάλληλο για την επίτευξη του σκοπού που επιδιώκει ο κανονισμός, ήτοι για την ανάπτυξη των διασυνοριακών ανταλλαγών ηλεκτρικής ενέργειας ώστε να βελτιωθεί η αποδοτικότητα, η ανταγωνιστικότητα των τιμών και το επίπεδο των παρεχόμενων υπηρεσιών, όπως προεκτέθηκε στο σημείο 41 ανωτέρω. Εξασφαλίζοντας ότι συγκεκριμένα έσοδα, ήτοι εκείνα που προκύπτουν από τον επιμερισμό διασυνδέσεως, χρησιμοποιούνται για την διατήρηση των υφιστάμενων δυνατοτήτων διασυνδέσεως ή για την πραγματοποίηση επενδύσεων με σκοπό την αύξησή τους, η εν λόγω διάταξη αποσκοπεί στην ανάπτυξη του διασυνοριακού εμπορίου.

94. Ως προς το ζήτημα αν η διάταξη του άρθρου 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 είναι απολύτως αναγκαία, επισημαίνω ότι, όπως εξήγησα ανωτέρω, η διάταξη αυτή δεν απαγορεύει σε επιχείρηση η οποία είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως να χρησιμοποιεί τα έσοδα από τον επιμερισμό διασυνδέσεως για τους σκοπούς της λειτουργίας και της συντήρησης της γραμμής διασυνδέσεως (εκτός εάν για τον σκοπό αυτό είναι διαθέσιμα ρυθμιζόμενα έσοδα, οπότε αυτά τα τελευταία θα πρέπει να χρησιμοποιούνται κατά προτεραιότητα). Ούτε απαγορεύει η διάταξη αυτή στην αντίστοιχη επιχείρηση την επίτευξη ενός εύλογου κέρδους. Λαμβάνοντας υπόψη την ευρεία εξουσία εκτίμησης που αναγνωρίζεται στον νομοθέτη της Ένωσης στους τομείς στους οποίους καλείται να προβεί σε σύνθετες αξιολογήσεις και εκτιμήσεις και σε επιλογές τόσο πολιτικής όσο και οικονομικής ή κοινωνικής φύσης ( 48 ), φρονώ ότι το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 δεν υπερβαίνει το αναγκαίο για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού μέτρο.

95. Δεύτερον, θεωρώ ότι το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 δεν προσβάλλει το δικαίωμα ιδιοκτησίας, όπως αυτό κατοχυρώνεται από το άρθρο 17, παράγραφος 1, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης).

96. Επισημαίνω ότι το δικαίωμα ιδιοκτησίας, το οποίο εγγυάται η διάταξη του άρθρου 17, παράγραφος 1, του Χάρτη, δεν είναι απόλυτο. Όπως διευκρινίζεται στο άρθρο 52, παράγραφος 1, του Χάρτη, περιορισμοί στην άσκηση των δικαιωμάτων και ελευθεριών που κατοχυρώνονται με αυτόν επιτρέπονται, υπό την προϋπόθεση ότι οι περιορισμοί αυτοί προβλέπονται από τον νόμο, σέβονται το βασικό περιεχόμενο των αντίστοιχων δικαιωμάτων και ελευθεριών και, τηρουμένης της αρχής της αναλογικότητας, είναι αναγκαίοι και εξυπηρετούν πραγματικά είτε σκοπούς γενικού συμφέροντος τους οποίους αναγνωρίζει η Ένωση είτε την ανάγκη προστασίας δικαιωμάτων και ελευθεριών των τρίτων ( 49 ).

97. Ο περιορισμός που επιβάλλεται όσον αφορά τη χρήση των εσόδων από τον επιμερισμό διασυνδέσεως πρέπει να θεωρηθεί ότι προβλέπεται από τον νόμο, κατά την έννοια του άρθρου 52, παράγραφος 1, του Χάρτη, δεδομένου ότι απορρέει από το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 ( 50 ). Επιπλέον, όπως υποστηρίζει το Συμβούλιο, η εν λόγω διάταξη δεν αποκλείει την ανάκτηση των δαπανών λειτουργίας και συντήρησης της γραμμής διασυνδέσεως, περιλαμβανομένου και ενός εύλογου κέρδους, επομένως σέβεται το βασικό περιεχόμενο του δικαιώματος ιδιοκτησίας. Εξάλλου, από τα σημεία 93 και 94 ανωτέρω προκύπτει ότι το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009 επιδιώκει σκοπό γενικού συμφέροντος, και συγκεκριμένα την ανάπτυξη των διασυνοριακών ανταλλαγών ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς και ότι οι διατάξεις του είναι αναγκαίες.

98. Επομένως, στο πέμπτο προδικαστικό ερώτημα θα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι η από την εξέτασή του δεν προέκυψε κανένα στοιχείο το οποίο να θίγει το κύρος του άρθρου 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009.

IV. Πρόταση

99. Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε το Förvaltningsrätten i Linköping (διοικητικό πρωτοδικείο του Linköping, Σουηδία) ως εξής: 1) Το άρθρο 16, παράγραφος 6, του κανονισμού (ΕΚ) 714/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2009, σχετικά με τους όρους πρόσβασης στο δίκτυο για τις διασυνοριακές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1228/2003, είναι εφαρμοστέο σε όλες τις περιπτώσεις όπου εισπράττονται έσοδα από τον επιμερισμό διασυνδέσεως, ανεξαρτήτως του αν το πρόσωπο το οποίο εισπράττει τα έσοδα είναι διαχειριστής συστήματος μεταφοράς υπό την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 4, της οδηγίας 2009/72/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2009, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενεργείας και για την κατάργηση της οδηγίας 2003/54/ΕΚ. 2) Το άρθρο 16, παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, στοιχεία αʹ και βʹ, του κανονισμού 714/2009 θα πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι τα έσοδα από τον επιμερισμό διασυνδέσεως επιτρέπεται να χρησιμοποιηθούν για την κάλυψη των δαπανών λειτουργίας και συντήρησης γραμμής διασυνδέσεως και για την επίτευξη ενός εύλογου κέρδους, με την επιφύλαξη έγκρισης από τις ρυθμιστικές αρχές των οικείων κρατών μελών, οι οποίες θα πρέπει να ελέγξουν αν το περιθώριο κέρδους είναι τέτοιο που να θέτει σε κίνδυνο τη λειτουργία και συντήρηση της γραμμής διασυνδέσεως, ή την πραγματοποίηση επενδύσεων σε νέα δυναμικότητα διασυνδέσεως. Ωστόσο, όπου έχει θεσπιστεί κανονιστικό πλαίσιο το οποίο προβλέπει τέλη που καλύπτουν τις δαπάνες λειτουργίας και συντήρησης των γραμμών διασυνδέσεως, το άρθρο 16, παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, στοιχεία αʹ και βʹ, του κανονισμού 714/2009 θα πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι επιχείρηση η οποία είναι απλώς υπεύθυνη για τη λειτουργία γραμμής διασυνδέσεως οφείλει να χρησιμοποιεί τα έσοδα από τον επιμερισμό διασυνδέσεως κατά προτεραιότητα για σκοπούς άλλους από αυτούς της λειτουργίας και συντήρησης της γραμμής διασυνδέσεως, για παράδειγμα, για την αύξηση της δυναμικότητας υφιστάμενης γραμμής διασυνδέσεως ή για την πραγματοποίηση επενδύσεων σε νέες γραμμές. 3) Από την εξέταση του πέμπτου προδικαστικού ερωτήματος δεν προέκυψε κανένα στοιχείο το οποίο να θίγει το κύρος του άρθρου 16, παράγραφος 6, του κανονισμού 714/2009.

( 1 ) Γλώσσα του πρωτοτύπου: η αγγλική.

( 2 ) Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2009, σχετικά με τους όρους πρόσβασης στο δίκτυο για τις διασυνοριακές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενεργείας και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1228/2003 (ΕΕ 2009, L 211, σ. 15). Ο κανονισμός 714/2009 αποτελεί μέρος της λεγόμενης «τρίτης νομοθετικής δέσμης», η οποία περιλαμβάνει επίσης την οδηγία 2009/72/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2009, σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενεργείας και για την κατάργηση της οδηγίας 2003/54/ΕΚ (ΕΕ 2009, L 211, σ. 55), καθώς και τον κανονισμό (ΕΚ) 713/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Ιουλίου 2009, για την ίδρυση Οργανισμού Συνεργασίας των Ρυθμιστικών Αρχών Ενεργείας (ΕΕ 2009, L 211, σ. 1).

( 3 ) Το άρθρο 35, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/72, στο οποίο παραπέμπει το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 714/2009, επιβάλλει σε κάθε κράτος μέλος να ορίσει μία εθνική ρυθμιστική αρχή. Οι αρμοδιότητες και τα καθήκοντα της αρχής αυτής ορίζονται στο άρθρο 37 της οδηγίας 2009/72.

( 4 ) Βλ. την παράγραφο 4 του τμήματος ΙΙΙ της αιτιολογικής έκθεσης της πρότασης κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τους όρους πρόσβασης στο δίκτυο για διασυνοριακές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας, την οποία υπέβαλε η Επιτροπή στις 13 Μαρτίου 2001 (στο εξής: πρόταση της Επιτροπής) [COM(2001) 125 τελικό]. Η πρόταση αυτή οδήγησε στη θέσπιση του κανονισμού (ΕΚ) 1228/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2003, σχετικά με τους όρους πρόσβασης στο δίκτυο για τις διασυνοριακές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας (ΕΕ 2003, L 176, σ. 1). Ο κανονισμός 1228/2003 καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό 714/2009.

( 5 ) Βλ. παράγραφο 5.2.1 της μελέτης που συνοδεύει την εκτίμηση επιπτώσεων σχετικά με τις πολιτικές επί των τελών μεταφοράς και των εσόδων συμφόρησης – τελική έκθεση, Μάιος 2017 (στο εξής: μελέτη του 2017). Η μελέτη αυτή είναι διαθέσιμη στον δικτυακό τόπο της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας της Επιτροπής.

( 6 ) Βλ. άρθρο 16, παράγραφος 1, του κανονισμού 714/2009.

( 7 ) Βλ. παράρτημα Ι, σημείο 2.1, του κανονισμού 714/2009.

( 8 ) Βλ. Schoser, C., «Chapter 8. The regulation on cross-border electricity exchanges: substantive rules», σε C. Jones (επιμ.), EU Energy Law. Volume I: The Internal Energy Market, Claeys & Casteels, 2016 (παράγραφοι 8.45 και 8.63). Βλ., επίσης, Bernaerts, I., «Chapter 1. The third internal market package and its implications for electricity and gas infrastructure in the EU and beyond», σε Vinois, J.-A. (επιμ.), EU Energy Law. Volume VIII: The Energy Infrastructure Policy of the European Union, Claeys & Casteels, 2014 (παράγραφος 3.2.1).

( 9 ) Πρέπει να διευκρινιστεί ότι το Δικαστήριο δεν είχε την ευκαιρία να αποφανθεί επί της ερμηνείας της αντίστοιχης διάταξης του κανονισμού 1228/2003, ήτοι εκείνης του άρθρου 6, παράγραφος 6, του κανονισμού αυτού.

( 10 ) Σύμφωνα με την έκθεση της EI της 11ης Ιουλίου 2014, η οποία έφερε τον τίτλο «Έσοδα συμφόρησης κατά τον [κανονισμό 714/2009]» (στο εξής: έκθεση της EI του 2014 σχετικά με τα έσοδα συμφόρησης).

( 11 ) Σύμφωνα με την έκθεση της EI της 10ης Ιουλίου 2015, η οποία έφερε τον τίτλο «Έσοδα συμφόρησης κατά τον [κανονισμό 714/2009]» (στο εξής: έκθεση της EI του 2015 σχετικά με τα έξοδα συμφόρησης).

( 12 ) Κατά το άρθρο 2, παράγραφος 44, του κανονισμού (ΕΕ) 1222/2015 της Επιτροπής, της 24ης Ιουλίου 2015, σχετικά με τον καθορισμό κατευθυντήριων γραμμών για την κατανομή της δυναμικότητας και τη διαχείριση της συμφόρησης (ΕΕ 2015, L 197, σ. 24), ως «παγίωση» ορίζεται «η εγγύηση ότι τα δικαιώματα διαζωνικής δυναμικότητας θα παραμείνουν καταρχήν αμετάβλητα και ότι θα καταβληθεί αποζημίωση αν αυτά μολαταύτα μεταβληθούν». Ως «φυσική» παγίωση νοείται η πρώτη περίπτωση, ήτοι το δικαίωμα σε φυσική μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας μέσω της γραμμής διασύνδεσης (σε αντιδιαστολή με το δικαίωμα σε οικονομική αποζημίωση –συνιστάμενη στο ποσό της διαφοράς τιμής μεταξύ των δύο ζωνών– στις περιπτώσεις όπου δεν υφίσταται φυσική μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας).

( 13 ) Απόφαση της 22ας Μαΐου 2008, citiworks (C-439/06, EU:C:2008:298, σκέψη 46).

( 14 ) Βλ. άρθρο 10 της οδηγίας 2009/72.

( 15 ) Σύμφωνα με τις γραπτές παρατηρήσεις της BCAB.

( 16 ) Απόφαση του Bundesgerichtshof (ομοσπονδιακού δικαστηρίου) της 7ης Μαΐου 2017 (EnVR 21/16) (DE:2017:070317BENVR21.16.0).

( 17 ) Θα πρέπει να αναφερθεί ότι οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές οφείλουν να κοινοποιούν στην Επιτροπή τις αποφάσεις τους σχετικά με την πιστοποίηση των ΔΣΜ και ότι η Επιτροπή γνωμοδοτεί σχετικά με τη συμβατότητα των αποφάσεων αυτών, ιδίως με το άρθρο 9 της οδηγίας 2009/72, το οποίο ρυθμίζει τα ζητήματα των υποχρεώσεων διαχωρισμού. Η οικεία εθνική ρυθμιστή αρχή πρέπει να λαμβάνει δεόντως υπόψη τη γνώμη της Επιτροπής (βλ. άρθρο 10, παράγραφος 6, της οδηγίας 2009/72 και άρθρο 3 του κανονισμού 714/2009). Στην υπό κρίση υπόθεση, η BNetzA κοινοποίησε στην Επιτροπή προσχέδιο απορριπτικής απόφασης επί του αιτήματος πιστοποίησης της BCAB ως ΔΣΜ. Στις 23 Ιανουαρίου 2014, η Επιτροπή εξέδωσε γνώμη με την οποία δήλωνε ότι συμφωνούσε με την άποψη της BNetzA ότι, πρώτον, «καθώς το Baltic Cable είναι γραμμή μεταφοράς υψηλής τάσης, η οποία συνδέει τα δίκτυα μεταφοράς της Σουηδίας και της Γερμανίας, θα πρέπει να λειτουργεί υπό την ευθύνη ανεξάρτητου ΔΣΜ, κατ’ εφαρμογήν ενός από τα πρότυπα διαχωρισμού που προβλέπει η [οδηγία 2009/72]», και, δεύτερον, «[η BCAB] επί του παρόντος δεν μπορεί να πιστοποιηθεί ως διαχειρίστρια του Baltic Cable, δεδομένου ότι δεν απέδειξε ότι εφαρμόζει κάποιο από τα πρότυπα διαχωρισμού» [Γνώμη εκδοθείσα βάσει του άρθρου 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 714/2009 και του άρθρου 10 της οδηγίας 2009/72 – Baltic Cable AB, C(2014) 424, στο εξής: γνώμη της Επιτροπής σχετικά με την πιστοποίηση της BCAB]. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι, όπως αναφέρεται στη γνώμη αυτή, «το Baltic Cable ανήκει κατά κυριότητα και εκμετάλλευση στην Statkraft Energie AS, κάθετα ολοκληρωμένη επιχείρηση ενέργειας, η οποία δραστηριοποιείται στα πεδία της παραγωγής, της μεταφοράς και της προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας». Η γνώμη αυτή είναι διαθέσιμη στον δικτυακό τόπο της Γενικής Διεύθυνσης Ενέργειας της Επιτροπής.

( 18 ) Για λόγους σαφήνειας, στα σημεία 29 έως 35 των προτάσεών μου θα συνοψίσω τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν οι μετέχοντες στη δίκη επί του πρώτου και του δεύτερου προδικαστικού ερωτήματος, δεδομένου ότι τα δύο αυτά ερωτήματα είναι αλληλένδετα.

( 19 ) Θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι, μολονότι το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο υπέβαλλαν παρατηρήσεις μόνο επί του πέμπτου προδικαστικού ερωτήματος, είναι εντούτοις δυνατόν, από τις παρατηρήσεις αυτές, να συναχθεί η άποψή τους επί του πρώτου και του δεύτερου προδικαστικού ερωτήματος.

( 20 ) Απόφαση της 10ης Δεκεμβρίου 2018, Wightman κ.λπ. (C-621/18, EU:C:2018:999, σκέψη 47).

( 21 ) Βλ. άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, του κανονισμού 714/2009. Διευκρινίζεται ότι ο κανονισμός 1228/2003 τέθηκε σε ισχύ στις 4 Αυγούστου 2003 (βλ. άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, και άρθρο 15 αυτού).

( 22 ) Βλ. αιτιολογική σκέψη 1 του κανονισμού 714/2009.

( 23 ) Βλ. αιτιολογική σκέψη 23 του κανονισμού 714/2009.

( 24 ) Σύμφωνα με την έκθεση της ΓΔ Ανταγωνισμού της Επιτροπής για την έρευνα στον τομέα της ενέργειας, της 10ης Ιανουαρίου 2007, «απαιτείται δράση, όπου η υφιστάμενη δυναμικότητα είναι ανεπαρκής, ώστε να αναπτυχθεί δυναμικότητα διασύνδεσης ως απαραίτητη προϋπόθεση για την ανάπτυξη του ανταγωνισμού και την ενοποίηση των αγορών» (βλ. σημείο 1049 της εν λόγω έκθεσης, που είναι διαθέσιμη στον δικτυακό τόπο της Γενικής Διεύθυνσης Ανταγωνισμού της Επιτροπής). Το 2014, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κάλεσε τα κράτη μέλη να επιτύχουν διασύνδεση του 10 % του παραγωγικού τους δυναμικού έως το 2020 (Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 23ης και 24 Οκτωβρίου 2014, «Πλαίσιο πολιτικής για το κλίμα και την ενέργεια έως το 2030», σημείο 4). Έχει ήδη επιτευχθεί πρόοδος, καθώς 17 κράτη μέλη έχουν επιτύχει τον στόχο αυτόν, και έτσι τέθηκε νέος στόχος διασύνδεσης του 15 % έως το 2030 [ανακοίνωση σχετικά με την ενίσχυση των δικτύων ενέργειας της Ευρώπης, της 23ης Νοεμβρίου 2017, COM(2017) 718 τελικό, σημείο 4]. Με άλλα λόγια, είναι ακόμη επείγουσα η ανάγκη για αύξηση του δυναμικού διασυνδέσεως, όπως προεκτέθηκε στο σημείο 3 ανωτέρω.

( 25 ) Θα πρέπει συναφώς να γίνει μνεία της μελέτης του 2017 (στην οποία παραπέμπει η υποσημείωση 5 ανωτέρω), όπου αναφέρονται τα εξής: «τα έσοδα συμφόρησης αποτελούν πρόσοδο λόγω σπανιότητας. Οι πρόσοδοι αυτές δεν προκύπτουν από την “κανονική” λειτουργία μιας επιχείρησης, ήτοι εν προκειμένω ως αποτέλεσμα της εκμετάλλευσης του δικτύου μεταφοράς, αλλά ως αποτέλεσμα της έλλειψης δυναμικότητας μεταφοράς. Τα έσοδα αυτά, επομένως, έχουν ειδικό καθεστώς και είναι ευκταία η λήψη μέτρων περιχαράκωσης ή ειδικής μεταχείρισής τους (όπως έχει ήδη επισημάνει ο Ευρωπαίος νομοθέτης)» (σ. 96).

( 26 ) Ο οποίος, όπως αναφέρθηκε στην υποσημείωση 4 ανωτέρω, καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό 714/2009.

( 27 ) Βλ. άρθρο 6, παράγραφος 7, της θέσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που ψηφίστηκε κατόπιν της πρώτης ανάγνωσης, στις 13 Μαρτίου 2002, ενόψει της έκδοσης κανονισμού (ΕΚ) αριθ..../2002 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τους όρους πρόσβασης στο δίκτυο για διασυνοριακές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας (στο εξής: τροπολογία του Κοινοβουλίου, ΕΕ 2003, C 47 E, σ. 380). Η πρόταση της Επιτροπής (που μνημονεύεται στην υποσημείωση 4 των παρουσών προτάσεων) δεν προέβλεπε εξαιρέσεις.

( 28 ) Βλ. την αιτιολόγηση της τροπολογίας 18 στην έκθεση του Κοινοβουλίου σχετικά με την πρόταση κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου που αφορά τους όρους πρόσβασης στο δίκτυο για διασυνοριακές ανταλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας, της 28ης Φεβρουαρίου 2002. Η έκθεση αυτή είναι διαθέσιμη στον δικτυακό τόπο του Κοινοβουλίου.

( 29 ) Βλ. Knops, H., και De Jong, H., «Merchant Interconnectors in the European Electricity System», Journal of Network Industries, 2005, αριθ. 4, σ. 261 έως 291 (σ. 262 και 263).

( 30 ) Βλ., επίσης, σ. 64 της αιτιολογικής έκθεσης της τροποποιημένης πρότασης κανονισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις συνθήκες πρόσβασης στο δίκτυο για τις διασυνοριακές συναλλαγές ηλεκτρικής ενέργειας, υποβληθείσα από την Επιτροπή στις 7 Ιουνίου 2002 [COM(2002) 304 τελικό].

( 31 ) Βλ. σημείο 40 των παρουσών προτάσεων. Τον εν λόγω περιορισμό του πεδίου εφαρμογής της απαλλαγής τον εισήγαγε το Συμβούλιο (βλ. έγγραφο του Συμβουλίου της 18ης Σεπτεμβρίου 2002, αριθ. 11915/02).

( 32 ) Σχετικές αναφορές γίνονται στα σημεία 29, 31, 32 και 35 των παρουσών προτάσεων.

( 33 ) Απόφαση της 22ας Μαΐου 2008, citiworks (C-439/06, EU:C:2008:298, σκέψη 46).

( 34 ) Η υπογράμμιση δική μου.

( 35 ) Βλ. παράγραφο 2.2 του εγγράφου εργασίας των υπηρεσιών της Επιτροπής με τίτλο «Συνοδευτικό της νομοθετικής δέσμης για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου – Εκτίμηση επιπτώσεων», της 19ης Σεπτεμβρίου 2009 [SEC(2007) 1179].

( 36 ) Μολονότι το Κοινοβούλιο υπέβαλε παρατηρήσεις μόνον επί του πέμπτου προδικαστικού ερωτήματος, η θέση του επί του τρίτου και του τέταρτου προδικαστικού ερωτήματος μπορεί να συναχθεί από τις παρατηρήσεις αυτές.

( 37 ) Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 5 Ιουνίου 2019, σχετικά με την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (ΕΕ 2019, L 158, σ. 54).

( 38 ) Βλ. υποσημείωση 12 των παρουσών προτάσεων.

( 39 ) Στην οποία παραπέμπει η υποσημείωση 4 των παρουσών προτάσεων.

( 40 ) Ως παράδειγμα μπορεί να αναφερθεί το ισχύον στη Μεγάλη Βρετανία καθεστώς «ανωτάτων και κατωτάτων ορίων», στο οποίο αναφέρθηκε και η BCAB κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση. Στο πλαίσιο του εν λόγω καθεστώτος, τα έσοδα του φορέα εκμετάλλευσης γραμμής διασυνδέσεως δεν μπορεί να υπερβαίνουν ένα μέγιστο όριο (το «ανώτατο όριο»), ούτε όμως να υπολείπονται ενός άλλου ελάχιστου ορίου (του «κατωτάτου ορίου»). Αμφότερα τα όρια καθορίζονται από τη ρυθμιστική αρχή της Μεγάλης Βρετανίας, ήτοι το Office of Gas and Electricity Markets (γραφείο αγορών φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας). Τυχόν έσοδα που υπερβαίνουν το ανώτατο όριο μεταφέρονται, κατά το υπερβάλλον, από τη γραμμή διασυνδέσεως στον εθνικό ΔΣΜ, ήτοι την εταιρία National Grid Electricity Transmission plc, ο οποίος με τη σειρά του μειώνει τα τέλη χρήσης του συστήματος. Αντιστρόφως, εάν τα έσοδα της γραμμής διασυνδέσεως υπολείπονται του κατωτάτου ορίου, η διαφορά αποδίδεται στη γραμμή διασυνδέσεως από τον ΔΣΜ, ο οποίος καλύπτει τις δαπάνες αυτές μέσω της αύξησης των τελών που καταβάλλουν οι χρήστες του συστήματος μεταφοράς. Το περιθώριο μεταξύ ανωτάτου και κατωτάτου ορίου επιτρέπει στη γραμμή διασυνδέσεως να διατηρήσει τα έσοδα συμφόρησης και να επιτύχει κέρδος [βλ. Niedospial, L., «Cap and Floor Regime: The New Approach to Electricity Interconnector Regulation in Great Britain», σε Roggenkamp, M., και Banet, C. (επιμ.), European Energy Law Report XI, Intersentia, 2017, σ. 165 έως 190]. Παρόμοια είναι και η προσέγγιση της βελγικής ρυθμιστικής αρχής, ήτοι της Commission de Régulation de l’Électricité et du Gaz (ρυθμιστικής επιτροπής ηλεκτρικής ενέργειας και αερίου, στο εξής: CREG) [βλ. σ. 32 έως 37 και 80 έως 84 της Arrêté fixant la méthodologie tarifaire pour le réseau de transport d’électricité et pour les réseaux d’électricité ayant une fonction de transport pour la période régulatoire 2020-2030 (απόφασης περί καθορισμού της μεθοδολογίας υπολογισμού των τιμολογίων του συστήματος μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και των συστημάτων ηλεκτρικής ενέργειας με λειτουργίες μεταφοράς για την κανονιστική περίοδο 2020-2030), της 28ης Ιουνίου 2018, (Z)1109/10, διαθέσιμη στον δικτυακό τόπο της CREG].

( 41 ) Βλ. άρθρο 17, παράγραφος 1, του κανονισμού 714/2009.

( 42 ) Βλ. άρθρο 18, παράγραφος 3, στοιχείο βʹ, του κανονισμού 714/2009.

( 43 ) Βλ. άρθρο 18, παράγραφος 3, στοιχείο δʹ, του κανονισμού 714/2009, το οποίο παραπέμπει στο άρθρο 8, παράγραφος 6, στοιχεία γʹ, ζʹ και ιαʹ του ίδιου κανονισμού.

( 44 ) Βλ. αιτιολογική σκέψη 29 και άρθρο 18, παράγραφος 3, του κανονισμού 714/2009.

( 45 ) Οι «Offshore-Umlage» περιγράφονται στην απόφαση της Επιτροπής της 27ης Μαρτίου 2018 με θέμα: Κρατική ενίσχυση αριθ. SA.49416 – Γερμανία – Μειώσεις των offshore υπερχρεώσεων για τις ενεργοβόρες επιχειρήσεις και μειώσεις των επιβαρύνσεων ΣΠΗΘ για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από απαέρια.

( 46 ) Σημειώνεται ότι πράξεις της Ένωσης οι οποίες προσβάλλουν τα θεμελιώδη δικαιώματα που προστατεύει ο Χάρτης είναι ανίσχυρες. Βλ. αποφάσεις της 8ης Απριλίου 2014, Digital Rights Ireland κ.λπ. (C‑293/12 και C‑594/12, EU:C:2014:238), και της 6ης Οκτωβρίου 2015, Schrems (C‑362/14, EU:C:2015:650). Βλ., επίσης, Lenaerts, Κ., και Gutiérrez‑Fons, J. A., «The Place of the Charter in the European Legal Space», σε Peers, S., Hervey, T., Kenner, J., και Ward, Α. (επιμ.), The EU Charter of Fundamental Rights. A Commentary, Hart Publishing, 2η έκδ., 2020.

( 47 ) Απόφαση της 11ης Ιανουαρίου 2017, Ισπανία κατά Συμβουλίου (C-128/15, EU:C:2017:3, σκέψη 71).

( 48 ) Απόφαση της 8ης Ιουνίου 2010, Vodafone κ.λπ. (C-58/08, EU:C:2010:321, σκέψη 52).

( 49 ) Απόφαση της 21ης Μαΐου 2019, Επιτροπή κατά Ουγγαρίας (Επικαρπία επί γεωργικών γαιών) (C‑235/17, EU:C:2019:432, σκέψη 88).

( 50 ) Βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 5ης Ιουλίου 2017, Fries (C-190/16, EU:C:2017:513, σκέψη 37).