ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ 16ΗΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1993. - DEUTSCHER KRAFTVERKEHR ERNST GRIMMKE GBMH & CO. KG ΚΑΙ MOBIL OIL BV ΚΑΤΑ SA GENERALE DE BANQUE ΚΑΙ SA AG DE 1824, ΠΡΩΗΝ AG DE 1830. - ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ: TRIBUNAL DE COMMERCE DE BRUXELLES - ΒΕΛΓΙΟ. - ΟΔΙΚΕΣ ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΩΝ - ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ - ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑ. - ΣΥΝΕΚΔΙΚΑΣΘΕΙΣΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ C-20/93 ΚΑΙ C-21/93.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1993 σελίδα I-05727



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

Μεταφορές * Οδικός μεταφορέας εμπορευμάτων * Άσκηση του επαγγέλματος * Προϋπόθεση περί οικονομικής επιφάνειας * Εθνική ρύθμιση επιβάλλουσα εγγύηση * Φύση των υπέρ ων η εγγύηση οφειλών * Εξουσία εκτιμήσεως των κρατών μελών

(Οδηγία 74/561 του Συμβουλίου, άρθρο 3 PAR 3, όπως ίσχυε μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1989)

Περίληψη

Το άρθρο 3, παράγραφος 3, της οδηγίας 74/561/ΕΟΚ του Συμβουλίου, περί προσβάσεως στο επάγγελμα του μεταφορέα εμπορευμάτων στον τομέα των εσωτερικών και διεθνών οδικών μεταφορών, όπως ίσχυε μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1989, έχει την έννοια ότι δεν καθορίζει τις οφειλές που πρέπει να καλύπτονται από εγγύηση, όταν ένα κράτος μέλος επιλέγει να θέσει σε εφαρμογή αυτό το σύστημα πιστοποιήσεως της οικονομικής επιφανείας των οδικών μεταφορέων εμπορευμάτων.

Διάδικοι

Στις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C-20/93 και C-21/93,

που έχουν ως αντικείμενο αίτηση του tribunal de commerce de Bruxelles προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ

Deutscher Kraftverkehr Ernst Grimmke GmbH & Co. KG (DKV)

και

SA Generale de Banque,

και μεταξύ

Deutscher Kraftverkehr Ernst Grimmke GmbH & Co. KG (DKV),

Mobil Oil BV

και

SA AG de 1824,

SA Generale de Banque,

παρεμβαίνον: Βελγικό Δημόσιο,

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του άρθρου 3, παράγραφος 3, της οδηγίας 74/561/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Νοεμβρίου 1974, περί προσβάσεως στο επάγγελμα του μεταφορέα εμπορευμάτων στον τομέα των εσωτερικών και διεθνών οδικών μεταφορών (ΕΕ ειδ. έκδ. 07/001, σ. 231),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ,

συγκείμενο από τους O. Due, Πρόεδρο, J. C. Moitinho de Almeida και M. Diez de Velasco, προέδρους τμήματος, Κ. Ν. Κακούρη, G. C. Rodriguez Iglesias, M. Zuleeg και P. J. G. Kapteyn, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: W. Van Gerven

γραμματέας: D. Louterman-Hubeau, κύρια υπάλληλος διοικήσεως,

λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:

* η Deutscher Kraftverkehr Ernst Grimmke GmbH & Co. KG (DKV), εκπροσωπουμένη από τον A. Verriest, δικηγόρο Βρυξελλών,

* η SA Generale de Banque, εκπροσωπουμένη από τον J. P. Buyle, δικηγόρο Βρυξελλών, και

* η BV Mobil Oil, εκπροσωπουμένη από τον J. P. Walravens, δικηγόρο Βρυξελλών,

* η SA AG de 1824, εκπροσωπουμένη από τον P. Van Ommeslaghe, δικηγόρο στο Cour de cassation του Βελγίου,

* η Βελγική Κυβέρνηση, εκπροσωπουμένη από τον P. Lavalleye, γενικό διευθυντή της Νομικής Υπηρεσίας του Υπουργείου Εξωτερικών,

* η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπουμένη από τον V. Di Bucci, μέλος της Νομικής της Υπηρεσίας.

έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,

αφού άκουσε τις προφορικές παρατηρήσεις της SA Generale de Banque, εκπροσωπουμένης από τον Ch. Steyaert, δικηγόρο Βρυξελλών και Παρισιού, της BV Mobil Oil, της SA AG de 1824, εκπροσωπουμένης από τους P. Van Ommeslaghe και Ch. Cauwe, δικηγόρο Γάνδης, και της Επιτροπής, κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση της 21ης Σεπτεμβρίου 1993,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 20ής Οκτωβρίου 1993,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με αποφάσεις της 11ης Ιανουαρίου 1993, που περιήλθαν στο Δικαστήριο στις 21 Ιανουαρίου του ιδίου έτους, το tribunal de commerce de Bruxelles υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 3, παράγραφος 3, της οδηγίας 74/561/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Νοεμβρίου 1974, περί προσβάσεως στο επάγγελμα του μεταφορέα εμπορευμάτων στον τομέα των εσωτερικών και διεθνών οδικών μεταφορών (ΕΕ ειδ. έκδ. 07/001, σ. 231 στο εξής: οδηγία 74/561).

2 Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο διαφορών μεταξύ, στην υπόθεση 20/93, της εταιρίας Deutscher Kraftverkehr Ernst Grimmke (στο εξής: DKV) και της εταιρίας Generale de Banque (στο εξής: SGB) και, στην υπόθεση 21/93, των DKV και Mobil Oil (στο εξής: Mobil) και των SGB και AG de 1824, πρώην AG de 1830 (στο εξής: AG de 1824), προσεπικληθέντος του Βελγικού Δημοσίου στη δεύτερη αυτή υπόθεση.

3 Η DKV προμήθευσε καύσιμα στη βελγική επιχείρηση μεταφοράς εμπορευμάτων Ζelltrans (υπόθεση 20/93). Προμήθευσε εξάλλου καύσιμα, όπως και η Μobil, στην εταιρία Transports Lechien et Fils (στο εξής: Lechien) (υπόθεση 21/93).

4 Η SGB εγγυήθηκε ως αυτοφειλέτης υπέρ των δύο εταιριών μεταφορών Zelltrans και Lechien, ενώ η AG de 1824 εγγυήθηκε μόνον υπέρ της δεύτερης εταιρίας.

5 Δεδομένου ότι οι δύο εταιρίες μεταφορών κηρύχθηκαν σε κατάσταση πτωχεύσεως από τα tribunal de commerce de Bruxelles και de Charleroi, αντιστοίχως, η DKV και η Mobil ενημέρωσαν τη SGB και την AG de 1824 ότι ήσαν δανειστές, η μεν DKV των εταιριών Zelltrans και Lechien, η δε Μobil μόνον της Lechien, βάσει των μη εξοφληθέντων τιμολογίων που αφορούσαν τις προμήθειες καυσίμων περί των οποίων έγινε λόγος προηγουμένως, και τις κάλεσαν να καταβάλουν την εκ της εγγύησεως οφειλή. Μη ικανοποιηθείσες, η DKV και η Mobil άσκησαν αγωγή κατά της SGB και της AG de 1824 ενώπιον του tribunal de commerce de Bruxelles.

6 Οι εγγυήσεις συστήθηκαν σύμφωνα με τις διατάξεις του βασιλικού διατάγματος της 5ης Σεπτεμβρίου 1978 (Moniteur belge της 19ης Οκτωβρίου 1978, σ. 12464) * όπως τροποποιήθηκε από το βασιλικό διάταγμα της 14ης Ιουλίου 1982 (Moniteur belge της 18ης Φεβρουαρίου 1983, σ. 2334) και από το βασιλικό διάταγμα της 11ης Σεπτεμβρίου 1987 (Moniteur belge της 22ας Οκτωβρίου 1987, σ. 15301) *, το οποίο εξασφαλίζει τη μεταφορά της οδηγίας 74/561 στο εσωτερικό δίκαιο.

7 Κατά το άρθρο 37 του βασιλικού αυτού διατάγματος,

"Ο αιτών ή ο κάτοχος πιστοποιητικού μεταφορών ή γενικής άδειας εσωτερικών μεταφορών πρέπει να δικαιολογεί την οικονομική του επιφάνεια με τη σύσταση εγγυήσεως 250 000 F ανά πιστοποιητικό μεταφορών ή ανά γενική άδεια εσωτερικών μεταφορών."

8 Το άρθρο 38, παράγραφος 1, του ιδίου διατάγματος ορίζει στη συνέχεια τα εξής:

"Η εγγύηση αποσκοπεί στο να διασφαλιστεί η καταβολή των οφειλών που απορρέουν από την άσκηση των δραστηριοτήτων που καλύπτονται από το πιστοποιητικό μεταφορών, τη γενική άδεια εσωτερικών μεταφορών ή τη γενική άδεια διεθνών μεταφορών.

Μόνον οι δικαιούχοι των οφειλών που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο μπορούν να ικανοποιηθούν από την εγγύηση (...)".

9 Δεδομένου ότι οι ενάγουσες της κυρίας δίκης υποστήριξαν, βάσει του άρθρου 3 της οδηγίας 74/561, ότι η εγγύηση την οποία προβλέπει το προπαρατεθέν βασιλικό διάταγμα καλύπτει όχι μόνον τις οφειλές που απορρέουν από σύμβαση μεταφοράς, αλλά και όλες τις οφειλές που απορρέουν από την άσκηση των επαγγελματικών δραστηριοτήτων του μεταφορέα, συμπεριλαμβανομένων των οφειλών που αφορούν την προμήθεια καυσίμων, το tribunal de commerce de Bruxelles αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία μέχρις ότου το Δικαστήριο αποφανθεί επί του ακολούθου προδικαστικού ερωτήματος:

"Πρέπει, οσάκις κατ' εφαρμογή του άρθρου 3, παράγραφος 3, της οδηγίας 74/561/ΕΟΚ του Συμβουλίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, της 12ης Νοεμβρίου 1974, περί προσβάσεως στο επάγγελμα του μεταφορέα εμπορευμάτων στον τομέα των εσωτερικών και διεθνών οδικών μεταφορών, τα κράτη μέλη επιβάλλουν, για να ανταποκριθούν στην απαίτηση της οικονομικής επιφάνειας, τη σύσταση εγγυήσεως καλύπτουσας τις οφειλές των μεταφορέων (στο Βέλγιο εγγύηση χωρίς ένσταση διζήσεως), να θεωρηθεί ότι μόνον οι δανειστές που συνήψαν σύμβαση μεταφοράς με τον μεταφορέα για τον οποίο έχει δοθεί η εγγύηση έχουν δικαίωμα επί της συσταθείσας εγγυήσεως ή πρέπει να θεωρηθεί ότι η απαιτουμένη εγγύηση καλύπτει όλες τις οφειλές που απορρέουν από την άσκηση των επαγγελματικών δραστηριοτήτων του μεταφορέα για τον οποίο έχει δοθεί η εγγύηση;"

10 Στην έκθεση ακροατηρίου αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς της κυρίας δίκης, η εφαρμοστέα νομοθεσία, η εξέλιξη της διαδικασίας καθώς και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω, παρά μόνον καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.

11 Πρέπει να διευκρινιστεί εκ προοιμίου ότι η οδηγία 74/561 συνιστά ένα πρώτο στάδιο εναρμονίσεως των σχετικών με την πρόσβαση στο επάγγελμα του οδικού μεταφορέα εμπορευμάτων κανόνων. Το άρθρο 3 εξαρτά την πρόσβαση αυτή από διάφορες προϋποθέσεις που αφορούν, ιδίως, την αξιοπιστία των μεταφορέων καθώς και την οικονομική επιφάνειά τους και την επαγγελματική ικανότητά τους. Η παράγραφος 3 του ιδίου άρθρου προέβλεπε επιπλέον ρητώς μεταγενέστερο συντονισμό των σχετικών με την οικονομική επιφάνεια των μεταφορέων κανόνων.

12 Ο συντονισμός αυτός πραγματοποιήθηκε με την οδηγία 89/438/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Ιουνίου 1989, που τροποποιεί την οδηγία 74/561, την οδηγία 74/562/ΕΟΚ, περί προσβάσεως στο επάγγελμα του μεταφορέα επιβατών στον τομέα των εσωτερικών και διεθνών οδικών μεταφορών, και την οδηγία 77/796/ΕΟΚ, περί της αμοιβαίας αναγνωρίσεως των διπλωμάτων, πιστοποιητικών και άλλων τίτλων των οδικών μεταφορέων εμπορευμάτων και μεταφορέων επιβατών και περί των μέτρων προς διευκόλυνση της πραγματικής ασκήσεως του δικαιώματος εγκαταστάσεως των μεταφορέων αυτών (ΕΕ L 212, σ. 101 στο εξής: οδηγία 89/438). Το άρθρο 1, παράγραφος 5, της οδηγίας αυτής τροποποίησε το άρθρο 3, παράγραφος 3, της οδηγίας 74/561 η οποία περιέχει έκτοτε ακριβέστερους κανόνες όσον αφορά την οικονομική επιφάνεια των επιχειρήσεων.

13 Εντούτοις, οι κανόνες αυτοί έχουν εφαρμογή ratione temporis στις υποθέσεις της κυρίας δίκης. Πράγματι, δυνάμει του άρθρου 5, παράγραφος 1, οι διατάξεις της οδηγίας 89/438 ισχύουν μόνον από την 1η Ιανουαρίου 1990. Από τις αποφάσεις περί παραπομπής όμως προκύπτει ότι οι συμβάσεις εγγυήσεως με τις οποίες η SGB και η AG de 1824 εγγυήθηκαν ως αυτοφειλέτες υπέρ των οικείων εταιριών μεταφορών είναι προγενέστερες της ημερομηνίας αυτής.

14 Επομένως, πρέπει να γίνει παραπομπή αποκλειστικά στην οδηγία 74/561, όπως ίσχυε πριν από την 1η Ιανουαρίου 1990. Το άρθρο 3, παράγραφος 3, της οδηγίας αυτής όριζε τότε τα εξής:

"Η κατάλληλη οικονομική επιφάνεια συνίσταται στην ύπαρξη των αναγκαίων οικονομικών πόρων, που εξασφαλίζουν την έναρξη της λειτουργίας και την καλή διαχείριση της επιχειρήσεως. Μέχρι να επιτευχθεί συντονισμός, κάθε κράτος μέλος καθορίζει τις διατάξεις και τις μεθόδους αποδείξεως που είναι δυνατόν να οριστούν για τον σκοπό αυτό."

15 Από το γράμμα της διατάξεως αυτής προκύπτει ότι αφήνει σε κάθε κράτος μέλος ευρέα περιθώρια εκτιμήσεως όσον αφορά τους τρόπους εφαρμογής του συστήματος αποδείξεως της οικονομικής επιφάνειας των μεταφορέων. Ειδικότερα, δεν επιβάλλει τη θέσπιση συστήματος εγγυήσεων για την αντιμετώπιση του κινδύνου αφερεγγυότητας της επιχειρήσεως μεταφορών. Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν μπορεί να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι καθορίζει τις κατηγορίες των οφειλών οι οποίες πρέπει να ασφαλιστούν με την εγγύηση, εφόσον ένα κράτος μέλος επιλέγει να καθιερώσει ένα τέτοιο σύστημα.

16 Προς στήριξη της απόψεώς τους ότι η εγγύηση πρέπει να καλύπτει όλες τις οφειλές που απορρέουν από την άσκηση της επαγγελματικής δραστηριότητας των μεταφορέων, η DKV και η Mobil επικαλούνται, πρώτον, την τρίτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας 74/561. Κατά την αιτιολογική αυτή σκέψη, οι κοινοί κανόνες σχετικά, ιδίως, με την οικονομική επιφάνεια των μεταφορέων θεσπίστηκαν προς το συμφέρον της "οικονομίας στο σύνολό της" και όχι μόνον προς το συμφέρον των χρηστών και των επιχειρήσεων του τομέα των μεταφορών.

17 Δεύτερον, οι εταιρίες αυτές φρονούν ότι οι μεταφορείς δεν θα είναι σε θέση να εξασφαλίσουν τη λειτουργία και την καλή διαχείριση της επιχειρήσεώς τους όπως απαιτεί το άρθρο 3, παράγραφος 3, της οδηγίας 74/561 παρά μόνον εφόσον μπορούν να εγγυηθούν την εξόφληση όλων των χρεών τους, συμπεριλαμβανομένων των απορρεόντων από προμήθεια καυσίμων.

18 Αρκεί να διαπιστωθεί συναφώς ότι οι γενικοί λόγοι που προβάλλουν οι ενάγουσες της κυρίας δίκης δεν είναι ικανοί να περιορίσουν την εξουσία εκτιμήσεως που αναγνωρίζεται ρητώς στα κράτη μέλη με το άρθρο 3, παράγραφος 3, προκειμένου να επιτευχθούν οι σκοποί της οδηγίας 74/561.

19 Επομένως, στο αιτούν δικαστήριο πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 3, παράγραφος 3, της οδηγίας 74/561/ΕΟΚ του Συμβουλίου, όπως ίσχυε μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1989, έχει την έννοια ότι δεν καθορίζει τις οφειλές που πρέπει να καλύπτονται από εγγύηση, όταν ένα κράτος μέλος επιλέγει να θέσει σε εφαρμογή αυτό το σύστημα πιστοποιήσεως της οικονομικής επιφανείας των οδικών μεταφορέων εμπορευμάτων.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

20 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Βελγική Κυβέρνηση και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οι οποίες κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ,

κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε, με αποφάσεις της 11ης Ιανουαρίου 1993, το tribunal de commerce de Bruxelles, αποφαίνεται:

Το άρθρο 3, παράγραφος 3, της οδηγίας 74/561/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Νοεμβρίου 1974, περί προσβάσεως στο επάγγελμα του μεταφορέα εμπορευμάτων στον τομέα των εσωτερικών και διεθνών οδικών μεταφορών, όπως ίσχυε μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1989, έχει την έννοια ότι δεν καθορίζει τις οφειλές που πρέπει να καλύπτονται από εγγύηση, όταν ένα κράτος μέλος επιλέγει να θέσει σε εφαρμογή αυτό το σύστημα πιστοποιήσεως της οικονομικής επιφανείας των οδικών μεταφορέων εμπορευμάτων.