Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Lenz της 15ης Μαρτίου 1988. - ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΚΑΤΑ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. - ΠΑΡΑΒΑΣΗ ΚΡΑΤΟΥΣ - ΠΑΡΑΛΕΙΨΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 78/659/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ - ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΛΥΚΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΠΟΥ ΕΝΔΕΙΚΝΥΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΙΧΘΥΩΝ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 322/86.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1988 σελίδα 03995



Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα

++++

Κύριε πρόεδρε,

Κύριοι δικαστές,

Α - Πραγματικά περιστατικά

1. Στην υπόθεση επί της οποίας λαμβάνω σήμερα θέση, η Επιτροπή ζητεί να αναγνωριστεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ, επειδή δεν έλαβε μέσα στις προβλεπόμενες προθεσμίες τα αναγκαία μέτρα για να μεταφέρει στο εσωτερικό της δίκαιο την οδηγία 78/659/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 18ης Ιουλίου 1978 "περί της ποιότητας των γλυκών υδάτων που έχουν ανάγκη προστασίας ή βελτιώσεως για τη διατήρηση της ζωής των ιχθύων" (1).

2. Η προστασία των υδάτων πραγματοποιείται σύμφωνα με την οδηγία με τέτοιο τρόπο, ώστε μέσα σε προθεσμία δύο ετών από της κοινοποιήσεως της οδηγίας, δηλαδή μέχρι τον Ιούλιο του 1980, τα κράτη μέλη προβαίνουν σε αρχικό καθορισμό των "υδάτων σαλμονιδών και των υδάτων κυπρινιδών" (άρθρο 4 της οδηγίας 78/659/ΕΟΚ). Ακολούθως, μέσω προγραμμάτων που καταρτίζουν τα κράτη μέλη, πρέπει εντός περαιτέρω προθεσμίας πέντε ετών από του καθορισμού να οριστούν από τα κράτη μέλη συγκεκριμένες τιμές κατά τις διατάξεις της οδηγίας.

3. Κατά την πριν από την άσκηση της προσφυγής διαδικασία, κατά την οποία η προσφεύγουσα υποστήριξε ότι η ιταλική νομοθεσία δεν είναι σύμφωνη με την οδηγία, η καθής προέβαλε προς υπεράσπισή της ότι δεν είναι σαφείς οι τιμές τις οποίες η οδηγία επιδιώκει να εξασφαλίσει αντίθετα, η πρωτοβουλία έχει αφεθεί στα κράτη μέλη. Εξάλλου, βρίσκεται στο στάδιο της επεξεργασίας ένα "testo unico" (ενιαίο κείμενο) το οποίο προβλέπει τη μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο διαφόρων οδηγιών περί υδάτων. Οι εργασίες όμως αυτές καθυστέρησαν, έτσι ώστε δεν κατέστη δυνατή η ψήφισή τους κατά την πριν από την άσκηση της προσφυγής διαδικασία.

4. Η καθής - αναγνωρίζοντας ότι αυτά που εξέθεσε, κατά την πριν από την άσκηση της προσφυγής διαδικασία, ήταν ασαφή και ατελή - γνωστοποίησε μόλις με την αντίκρουση ότι η κατανομή των αρμοδιοτήτων σύμφωνα με την τότε νομοθετική κατάσταση παρείχε ήδη κάθε αναγκαία δυνατότητα για τη νομότυπη μεταφορά της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο. Για την περιοχή, εξάλλου, της αυτόνομης επαρχίας του Bolzano έχει γίνει ήδη ο καθορισμός. Η προσφεύγουσα ναι μεν δεν αντέκρουσε τον ισχυρισμό αυτό, ενέμεινε όμως στο αίτημα της προσφυγής της, προβάλλοντας ότι ήδη, μετά από διάστημα εννέα σχεδόν ετών, 98 % των υδάτων κατά την έννοια της οδηγίας 78/659/ΕΟΚ παραμένει απροστάτευτο.

Β - Η γνώμη μου επί της υποθέσεως

5. α) Αφού η προσφεύγουσα δεν αντέκρουσε τα όσα έξέθεσε η καθής ως προς τη νομική κατάσταση, η οποία ανέλυσε την ήδη υφιστάμενη κατανομή αρμοδιοτήτων, πρέπει να θεωρηθεί ότι σύμφωνα με την ισχύουσα νομική κατάσταση υφίστανται οι δυνατότητες για την ορθή μεταφορά τη οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο. 'Ετσι, ο προβλεπόμενος καθορισμός υπάγεται στην αρμοδιότητα του Υπουργού Γεωργίας και Δασών, ενώ η ακριβής κατονομασία των άξιων προστασίας υδάτων εμπίπτει στις αρμοδιότητες των περιφερειών. Για την κατάρτιση, αντίθετα, των προγραμμάτων και την επίβλεψη αρμόδιο είναι το Υπουργείο Περιβάλλοντος. Επειδή η προσφεύγουσα δεν αμφισβήτησε ούτε αυτή την κατανομή καθηκόντων ούτε και τους κανόνες δικαίου που αποτελούν τη βάση της και καθορίζουν τις αρμοδιότητες, πρέπει να θεωρηθεί ότι δεν εμμένει στη μομφή ότι δεν έχουν ακόμη προβλεφθεί από το νομοθέτη οι αναγκαίες διαδικασίες για τη μεταφορά της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο.

6. β) Το άρθρο 17 της οδηγίας προβλέπει εκτός από την υποχρέωση εκδόσεως των αναγκαίων νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων και υποχρέωση ανακοινώσεως των μέτρων αυτών. Η προσφεύγουσα ισχυρίστηκε με την προσφυγή της ότι υπάρχει παράβαση και αυτής της διατάξεως. Εφόσον η υφιστάμενη κατανομή των αρμοδιοτήτων δεν θεσπίστηκε για πρώτη φορά με σκοπό τη μεταφορά της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο, είναι αμφίβολο αν η γενική αυτή ρύθμιση μπορεί να αποτελεί αντικείμενο της υποχρεώσεως προς κοινοποίηση σύμφωνα με το άρθρο 17 της οδηγίας. Η προσφεύγουσα όμως, αφού διευκρινίστηκε η νομοθετική κατάσταση με την αντίκρουση, δεν προβάλλει πλέον την εκπρόθεσμη αυτή κοινοποίηση ως αυτοτελή παράβαση υποχρεώσεως, αλλά απλώς την λαμβάνει ως αφορμή για να δικαιολογήσει την άγνοιά της σχετικά με τις, έστω και ανεπαρκείς, επιχειρηθείσες ενέργειες.

7. Ως εκ τούτου η παραληφθείσα διευκρίνηση της νομικής καταστάσεως πρέπει να θεωρηθεί ότι αποτελεί τμήμα των ατελών και εν μέρει ασαφών ισχυρισμών στους οποίους προέβη η καθής τόσο κατά την πριν από την άσκηση της προσφυγής διαδικασία όσο και προ αυτής, πράγμα που πρέπει να ληφθεί υπόψη για την επιδίκαση των δικαστικών εξόδων.

8. γ) Η καθής δεν προέβαλε προς υπεράσπισή της κανένα ουσιαστικό ισχυρισμό κατά του λόγου προσφυγής, ότι δηλαδή δεν ελήφθησαν τα αναγκαία μέτρα για την μεταφορά της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο και μάλιστα τόσο υπό την έννοια του επαρκούς καθορισμού των υδάτων ως πρώτου βήματος όσο και υπό την έννοια της επεξεργασίας των προγραμμάτων για την πραγματοποίηση των επιδιωκομένων τιμών, ως δεύτερο βήμα. Ο εκπρόσωπος της καθής, αντίθετα, παραδέχτηκε ρητά κατά την προφορική συνεδρίαση "ότι εκ μέρους της Ιταλικής Δημοκρατίας υπήρξε παράλειψη της μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο" και "ότι η ανεπαρκής αυτή μεταφορά συνίσταται σε ανεπαρκή καθορισμό των υδάτων". Σε σχετική ερώτηση ο εκπρόσωπος της καθής επανέλαβε για μια ακόμα φορά ότι "από εμάς δεν αμφισβητείται η ύπαρξη αμέλειας ως προς τη μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο". Μπορεί επομένως να γίνει δεκτό ότι υπάρχει ομολογία της καθής ως προς την παράβαση της υποχρεώσεως.

9. Μπορεί, εξάλλου, να υπογραμμιστεί ότι ακόμη και ο καθορισμός των υδάτων για την περιφέρεια της επαρχίας του Bolzano, που έγινε στο μεταξύ νομότυπα, ήταν εκπρόθεσμος. Η διετής προθεσμίας έληγε τον Ιούλιο 1980, ενώ ο καθορισμός έγινε μόλις τον Ιανουάριο 1981.

10. Πρέπει, επομένως, η προσφυγή να γίνει εξολοκλήρου δεκτή. Επειδή η αιτίαση ότι δεν υφίστανται νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις οφείλεται στις ανεπαρκείς ανακοινώσεις της καθής, η παραίτηση από την αιτίαση αυτή δεν συνεπάγεται κανένα θετικό αποτέλεσμα για την καθής ως προς τα δικαστικά έξοδα. Η επιδίκαση των δικαστικών εξόδων γίνεται σύμφωνα με το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας του Δικαστηρίου.

Γ - Πρόταση

Προτείνω, επομένως, να εκδοθεί η ακόλουθη απόφαση:

11. "1. Η Ιταλική Δημοκρατία καταδικάζεται για παράβαση των υποχρεώσεων που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ, επειδή δεν έλαβε μέσα στις προβλεπόμενες προθεσμίες τα αναγκαία μέτρα για τη μεταφορά στο εσωτερικό της δίκαιο της οδηγίας του Συμβουλίου, της 18ης Ιουλίου 1978, περί της ποιότητος των γλυκών υδάτων που έχουν ανάγκη προστασίας ή βελτιώσεως για τη διατήρηση της ζωής των ιχθύων.

2. Η Ιταλική Δημοκρατία καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα."