ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ 2/15 ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ολομέλεια)της 16ης Μαΐου 2017

Πίνακας περιεχομένων

I – Η αίτηση γνωμοδοτήσεως II – Η σχεδιαζόμενη συμφωνία III – Οι απόψεις που διατύπωσε η Επιτροπή με την αίτησή της γνωμοδοτήσεως IV – Περίληψη των υποβληθεισών στο Δικαστήριο παρατηρήσεων V – Θέση του Δικαστηρίου Επί της κατ’ άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ αρμοδιότητας Οι σχετικές με την πρόσβαση στην αγορά δεσμεύσεις Οι σχετικές με την προστασία των επενδύσεων δεσμεύσεις Οι σχετικές με την προστασία της διανοητικής ιδιοκτησίας δεσμεύσεις Οι σχετικές με τον ανταγωνισμό δεσμεύσεις Οι σχετικές με την αειφόρο ανάπτυξη δεσμεύσεις Επί της κατ’ άρθρο 3, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ αρμοδιότητας Οι σχετικές με τις υπηρεσίες στον τομέα των μεταφορών δεσμεύσεις – Σιδηροδρομικές μεταφορές – Οδικές μεταφορές – Εσωτερικές πλωτές μεταφορές Οι διατάξεις που αφορούν επενδύσεις πλην των άμεσων Επί της αρμοδιότητας για έγκριση των θεσμικών διατάξεων της σχεδιαζόμενης συμφωνίας Ανταλλαγή πληροφοριών, κοινοποίηση, επαλήθευση, συνεργασία, διαμεσολάβηση και εξουσία λήψεως αποφάσεων Διαφάνεια Επίλυση διαφορών – Επίλυση διαφορών μεταξύ επενδυτών και κρατών – Επίλυση διαφορών μεταξύ των συμβαλλομένων μερών Απάντηση επί της αιτήσεως γνωμοδοτήσεως

«Γνωμοδότηση εκδοθείσα δυνάμει του άρθρου 218, παράγραφος 11, ΣΛΕΕ — Συμφωνία Ελευθέρων Συναλλαγών μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης — Συμφωνία “νέας γενιάς” της οποίας η διαπραγμάτευση διεξήχθη μετά την έναρξη ισχύος των Συνθηκών ΕΕ και ΛΕΕ — Αρμοδιότητα για τη σύναψη της συμφωνίας — Άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ — Κοινή εμπορική πολιτική — Άρθρο 207, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ — Ανταλλαγές εμπορευμάτων και υπηρεσιών — Άμεσες ξένες επενδύσεις — Δημόσιες Συμβάσεις — Εμπορικές πτυχές της διανοητικής ιδιοκτησίας — Ανταγωνισμός — Εμπόριο με τα τρίτα κράτη και αειφόρος ανάπτυξη — Κοινωνική προστασία των εργαζομένων — Προστασία του περιβάλλοντος — Άρθρο 207, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ — Υπηρεσίες στον τομέα των μεταφορών — Άρθρο 3, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ — Διεθνής συμφωνία που ενδέχεται να επηρεάσει τους κοινούς κανόνες ή να μεταβάλει την εμβέλειά τους — Κανόνες του παράγωγου δικαίου της Ένωσης περί ελεύθερης παροχής υπηρεσιών στον τομέα των μεταφορών — Ξένες επενδύσεις πλην των άμεσων — Άρθρο 216 ΣΛΕΕ — Συμφωνία αναγκαία για την επίτευξη ενός εκ των στόχων των Συνθηκών — Ελεύθερη κίνηση κεφαλαίων και ελεύθερη διενέργεια πληρωμών μεταξύ κρατών μελών και τρίτων κρατών — Διαδοχή συνθηκών στον τομέα των επενδύσεων — Αντικατάσταση επενδυτικών συμφωνιών μεταξύ των κρατών μελών και της Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης — Θεσμικές διατάξεις της συμφωνίας — Διευθέτηση διαφορών μεταξύ επενδυτών και κρατών — Διευθέτηση διαφορών μεταξύ των συμβαλλομένων μερών»

Στη διαδικασία γνωμοδοτήσεως 2/15,

με αντικείμενο αίτηση γνωμοδοτήσεως δυνάμει του άρθρου 218, παράγραφος 11, ΣΛΕΕ, την οποία υπέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 10 Ιουλίου 2015,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (ολομέλεια)

συγκείμενο από τους K. Lenaerts, Πρόεδρο, A. Tizzano, Αντιπρόεδρο, R. Silva de Lapuerta, M. Ilešič (εισηγητή), L. Bay Larsen, T. von Danwitz, J. L. da Cruz Vilaça, E. Juhász, M. Berger, A. Prechal, Μ. Βηλαρά και E. Regan, προέδρους τμήματος, A. Rosas, A. Borg Barthet, J. Malenovský, J.-C. Bonichot, A. Arabadjiev, C. Toader, D. Šváby, E. Jarašiūnas, C. G. Fernlund, C. Vajda, F. Biltgen, K. Jürimäe και Κ. Λυκούργο, δικαστές,

γενική εισαγγελέας: E. Sharpston

γραμματέας: L. Hewlett, κύρια διοικητική υπάλληλος,

έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 12ης και 13ης Σεπτεμβρίου 2016,

λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:

— η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τους U. Wölker, B. De Meester και R. Vidal-Puig, καθώς και από την M. Kocjan,

— η Βελγική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τις J. Van Holm και C. Pochet,

— η Βουλγαρική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τις E. Petranova και L. Zaharieva,

— η Τσεχική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους M. Smolek και E. Ruffer, καθώς και από την M. Hedvábná,

— η Δανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους C. Thorning και N. Lyshøj,

— η Γερμανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους T. Henze και B. Beutler, καθώς και από την K. Stranz,

— η Ιρλανδία, εκπροσωπούμενη από τις E. Creedon και J. Quaney, επικουρούμενες από την S. Kingston, BL,

— η Ελληνική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους Γ. Καριψιάδη και Κ. Μπόσκοβιτς, καθώς και από τη Σ. Χαλά,

— η Ισπανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την S. Centeno Huerta και τον M. Sampol Pucurull,

— η Γαλλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους G. de Bergues, D. Colas, F. Fize και D. Segoin,

— Ιταλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την G. Palmieri, επικουρούμενη από τον S. Fiorentino και την C. Colelli, avvocati dello Stato,

— η Κυπριακή Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τις E. Ζαχαριάδου και E. Συμεωνίδου, επικουρούμενες από την Ε. Ρούσσου, δικηγόρο,

— η Λεττονική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον I. Kalniņš και την D. Pelše,

— η Λιθουανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους D. Kriaučiūnas και R. Dzikovič,

— η Λουξεμβουργιανή Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον A. Germeaux, επικουρούμενο από τον P. Kinsch, avocat,

— η Ουγγρική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους M. Z. Fehér, G. Koós και M. Bóra, καθώς και από την M. M. Tátrai,

— η Μαλτεζική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τις A. Buhagiar και J. Ciantar,

— η Ολλανδική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τις M. Κ. Bulterman, M. Gijzen και C. Schillemans, καθώς και από τον J. Langer,

— η Αυστριακή Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την C. Pesendorfer και τον M. Klamert,

— η Πολωνική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον B. Majczyna και την A. Miłkowska,

— η Πορτογαλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους L. Inez Fernandes, M. Figueiredo και J. P. Salgado,

— η Ρουμανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον R.-H. Radu, καθώς και από τις R.-M. Mangu, A. Voicu και E. Gane,

— η Σλοβενική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την A. Grum,

— η Σλοβακική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον M. Kianička,

— η Φινλανδική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον J. Heliskoski,

— η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, εκπροσωπούμενη από τον M. Holt, επικουρούμενο από τους D. Beard, QC, και G. Facenna, barrister,

— το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, εκπροσωπούμενο από τους R. Passos, A. Neergaard, A. Auersperger Matić και J. Etienne,

— το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκπροσωπούμενο από τις S. Boelaert και R. Wiemann, καθώς και από τον B. Driessen,

αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις της κατά τη συνεδρίαση της 21ης Δεκεμβρίου 2016,

εκδίδει την ακόλουθη

Γνωμοδότηση

I – Η αίτηση γνωμοδοτήσεως

1 Η αίτηση γνωμοδοτήσεως που υποβλήθηκε στο Δικαστήριο από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ως εξής: «Διαθέτει η [Ευρωπαϊκή] Ένωση την απαιτούμενη αρμοδιότητα να υπογράψει και να συνάψει μόνη της τη συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών με τη Σιγκαπούρη; Ειδικότερα: 1. Ποιες από τις διατάξεις της συμφωνίας εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης; 2. Ποιες από τις διατάξεις της συμφωνίας εμπίπτουν στις συντρέχουσες αρμοδιότητες της Ένωσης; και 3. Περιλαμβάνει η συμφωνία τυχόν διατάξεις οι οποίες εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα των κρατών μελών;»

2 Η Επιτροπή επισύναψε στην αίτηση γνωμοδοτήσεως το κείμενο της συμφωνίας ως είχε τη 10η Ιουλίου 2015, ημερομηνία υποβολής της αιτήσεως γνωμοδοτήσεως.

II – Η σχεδιαζόμενη συμφωνία

3 Στις 8 Δεκεμβρίου 2006 η Επιτροπή απηύθυνε στο Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων σύσταση προκειμένου αυτό να την εξουσιοδοτήσει να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών με τις χώρες του Συνδέσμου Κρατών Νοτιοανατολικής Ασίας (στο εξής: ΣΚΝΑ). Το Συμβούλιο ανταποκρίθηκε στη σύσταση.

4 Η εκδοθείσα από το Συμβούλιο εξουσιοδότηση προς διαπραγμάτευση προέβλεπε ότι, στην περίπτωση κατά την οποία δεν καθίστατο δυνατή η επίτευξη συμφωνίας με το σύνολο των χωρών μελών του ΣΚΝΑ, το Συμβούλιο θα μπορούσε να εξουσιοδοτήσει την Επιτροπή να διαπραγματευθεί σε διμερές πλαίσιο.

5 Στις 22 Δεκεμβρίου 2009 το Συμβούλιο εξουσιοδότησε την Επιτροπή να διαπραγματευθεί διμερώς με τη Δημοκρατία της Σινγκαπούρης.

6 Οι διαπραγματεύσεις με το εν λόγω τρίτο κράτος ξεκίνησαν τον Μάρτιο του 2010 και διεξήχθησαν με διαβούλευση με την επιτροπή εμπορικής πολιτικής, η οποία εκτελούσε χρέη ειδικής επιτροπής ορισθείσας από το Συμβούλιο βάσει του άρθρου 207, παράγραφος 3, και του άρθρου 281, παράγραφος 4, ΣΛΕΕ.

7 Τον Φεβρουάριο του 2011 η Επιτροπή απηύθυνε στο Συμβούλιο σύσταση για τροποποίηση των οδηγιών διαπραγματεύσεως προκειμένου να συμπεριληφθεί στη διαπραγμάτευση η προστασία των επενδύσεων. Τον Σεπτέμβριο του 2011 το Συμβούλιο αποφάσισε να συμπληρώσει τις εν λόγω οδηγίες προς την κατεύθυνση αυτήν.

8 Οι διαπραγματεύσεις ολοκληρώθηκαν τον Δεκέμβριο του 2012 επί του συνόλου των κεφαλαίων, πλην του κεφαλαίου που αφορά την προστασία των επενδύσεων. Οι διαπραγματεύσεις επί του τελευταίου αυτού κεφαλαίου ολοκληρώθηκαν τον Οκτώβριο του 2014.

9 Στις 26 Ιουνίου 2015 η Επιτροπή ενημέρωσε την επιτροπή εμπορικής πολιτικής ότι η συμφωνία είχε μονογραφεί.

10 Η σχεδιαζόμενη συμφωνία περιλαμβάνει 17 κεφάλαια: — το κεφάλαιο 1 ορίζει το αντικείμενο και τους στόχους της συμφωνίας και περιέχει ένα σύνολο ορισμών γενικής εφαρμογής· — το κεφάλαιο 2 αφορά τις εισαγωγές και τις εξαγωγές εμπορευμάτων· — το κεφάλαιο 3 αφορά τα μέτρα αντιντάμπινγκ, τα αντισταθμιστικά μέτρα και τα μέτρα διασφαλίσεως· — τα κεφάλαια 4 και 5 αφορούν τα μη δασμολογικά εμπόδια στις εμπορικές συναλλαγές στον τομέα των εμπορευμάτων τα οποία ανάγονται σε τεχνικούς κανονισμούς και σε μέτρα υγειονομικής και φυτοϋγειονομικής προστασίας· — το κεφάλαιο 6 περιέχει διατάξεις σχετικές με τελωνειακά θέματα· — το κεφάλαιο 7 αφορά τα μη δασμολογικά εμπόδια στο εμπόριο και στις επενδύσεις στον τομέα της παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές· — το κεφάλαιο 8 αφορά τις υπηρεσίες, την εγκατάσταση και το ηλεκτρονικό εμπόριο· — το κεφάλαιο 9 αφορά τις επενδύσεις· — το κεφάλαιο 10 αφορά τις δημόσιες συμβάσεις· — το κεφάλαιο 11 αφορά τη διανοητική ιδιοκτησία· — το κεφάλαιο 12 αφορά τον ανταγωνισμό· — το κεφάλαιο 13 αφορά το εμπόριο και την αειφόρο ανάπτυξη· — το κεφάλαιο 14 καθορίζει κανόνες διαφάνειας οι οποίοι εφαρμόζονται επί των θεμάτων που καλύπτονται από άλλα κεφάλαια· — τα κεφάλαια 15 και 16 καθιερώνουν, αντιστοίχως, μηχανισμό επιλύσεως διαφορών και μηχανισμό διαμεσολαβήσεως και — το κεφάλαιο 17 προβλέπει τη σύσταση επιτροπής εμπορίου και διαφόρων ειδικών επιτροπών. Περιέχει επίσης γενικές και τελικές διατάξεις.

11 Λόγω της διαστάσεως απόψεων που καταγράφηκε κατά τις διαβουλεύσεις στο πλαίσιο της επιτροπής εμπορικής πολιτικής ως προς τη φύση της αρμοδιότητας της Ένωσης για σύναψη της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, η Επιτροπή υπέβαλε την υπό εξέταση αίτηση γνωμοδοτήσεως.

III – Οι απόψεις που διατύπωσε η Επιτροπή με την αίτησή της γνωμοδοτήσεως

12 Η Επιτροπή εκτιμά ότι η Ένωση έχει αποκλειστική αρμοδιότητα για την υπογραφή και τη σύναψη της σχεδιαζόμενης συμφωνίας.

13 Η Επιτροπή υποστηρίζει κατ’ αρχάς ότι όλες οι διατάξεις της συμφωνίας αυτής, πλην εκείνων που αφορούν τις υπηρεσίες διασυνοριακών μεταφορών και τις μη άμεσες ξένες επενδύσεις, άπτονται της κοινής εμπορική πολιτικής, όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 207, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, και, συνεπώς, εμπίπτουν στην κατ’ άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης.

14 Η Επιτροπή επισημαίνει περαιτέρω ότι οι υπηρεσίες διασυνοριακών μεταφορών εμπίπτουν στην κατ’ άρθρο 3, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης, λαμβανομένων υπόψη των κανόνων παράγωγου δικαίου της Ένωσης που ισχύουν στο συγκεκριμένο πεδίο.

15 Συναφώς, η Επιτροπή παραθέτει μεταξύ άλλων: — τον κανονισμό (ΕΟΚ) 4055/86 του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 1986, για την εφαρμογή της αρχής της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών στον τομέα των θαλάσσιων μεταφορών μεταξύ κρατών μελών και μεταξύ κρατών μελών και τρίτων χωρών (ΕΕ 1986, L 378, σ. 1) — τον κανονισμό (ΕΚ) 1071/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Οκτωβρίου 2009, σχετικά με τη θέσπιση κοινών κανόνων όσον αφορά τους όρους που πρέπει να πληρούνται για την άσκηση του επαγγέλματος του οδικού μεταφορέα και για την κατάργηση της οδηγίας 96/26/ΕΚ του Συμβουλίου (ΕΕ 2009, L 300, σ. 51)· — τον κανονισμό (ΕΚ) 1072/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Οκτωβρίου 2009, για τους κοινούς κανόνες πρόσβασης στην αγορά διεθνών οδικών εμπορευματικών μεταφορών (ΕΕ 2009, L 300, σ. 72)· — τον κανονισμό (ΕΚ) 1073/2009 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Οκτωβρίου 2009, για τη θέσπιση κοινών κανόνων πρόσβασης στη διεθνή αγορά μεταφορών με πούλμαν και λεωφορεία και την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΚ) 561/2006 (ΕΕ 2009, L 300, σ. 88), και — την οδηγία 2012/34/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 21ης Νοεμβρίου 2012, για τη δημιουργία ενιαίου ευρωπαϊκού σιδηροδρομικού χώρου (ΕΕ 2012, L 343, σ. 32).

16 Η Επιτροπή εκτιμά, τέλος, ότι στον βαθμό κατά τον οποίο η σχεδιαζόμενη συμφωνία αφορά ξένες επενδύσεις πλην των άμεσων, η Ένωση έχει ομοίως αποκλειστική αρμοδιότητα βάσει του άρθρου 3, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ, λόγω της επικαλύψεως μεταξύ, αφενός, των δεσμεύσεων που αναλαμβάνονται με την εν λόγω συμφωνία ως προς το συγκεκριμένο είδος επενδύσεων και, αφετέρου, της επιβαλλόμενης από το άρθρο 63 ΣΛΕΕ απαγορεύσεως των περιορισμών στις κινήσεις κεφαλαίων και στις πληρωμές μεταξύ κρατών μελών και τρίτων κρατών.

IV – Περίληψη των υποβληθεισών στο Δικαστήριο παρατηρήσεων

17 Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τονίζει ότι η σχεδιαζόμενη συμφωνία αποτελεί μία εκ των πρώτων διμερών συμφωνιών ελευθέρων συναλλαγών «νέας γενιάς», ήτοι εμπορική συμφωνία η οποία, πέραν των παραδοσιακών διατάξεων περί μειώσεως των τελωνειακών δασμών και των μη δασμολογικών εμποδίων που επηρεάζουν τις συναλλαγές στον τομέα των εμπορευμάτων και των υπηρεσιών, περιλαμβάνει διατάξεις σχετικές με διάφορους τομείς που συνδέονται με το εμπόριο, όπως η προστασία της διανοητικής ιδιοκτησίας, οι επενδύσεις, οι δημόσιες συμβάσεις, ο ανταγωνισμός και η αειφόρος ανάπτυξη.

18 Λαμβανομένου υπόψη του γράμματος των διατάξεων των Συνθηκών ΕΕ και ΛΕΕ για την εξωτερική δράση της Ένωσης, εν γένει, και για την κοινή εμπορική πολιτική, ειδικότερα, το Κοινοβούλιο επισημαίνει ότι συντάσσεται με την άποψη της Επιτροπής και εκτιμά, όπως η τελευταία, ότι η σχεδιαζόμενη συμφωνία εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης.

19 Αντιθέτως, το Συμβούλιο, καθώς και το σύνολο των κρατών μελών που υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο υποστηρίζουν ότι ορισμένες διατάξεις της σχεδιαζόμενης συμφωνίας δεν εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης. Κατά την άποψη των ανωτέρω, η συμφωνία συγκεντρώνει τα χαρακτηριστικά «μικτής συμφωνίας».

20 Κατά το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη που υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, οι σχετικές με τον τομέα των μεταφορών διατάξεις του κεφαλαίου 8 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας άπτονται της κοινής πολιτικής των μεταφορών. Εν αντιθέσει προς ό,τι υποστηρίζουν η Επιτροπή και το Κοινοβούλιο, στην πλειονότητά τους οι διατάξεις αυτές δεν είναι ικανές «να επηρεάσ[ουν] τους κοινούς κανόνες ή να μεταβάλ[ουν] την εμβέλειά τους», κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ. Κατά το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη που υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, οι διατάξεις αυτές δεν εμπίπτουν, επομένως, στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης η οποία προβλέπεται από την εν λόγω διάταξη της Συνθήκης ΛΕΕ, αλλά σε συντρέχουσα αρμοδιότητα της Ένωσης και των κρατών μελών βάσει του άρθρου 4, παράγραφος 2, στοιχείο ζʹ, ΣΛΕΕ.

21 Ως προς το εν λόγω κεφάλαιο 8, η Ιρλανδία επικαλείται το Πρωτόκολλο (αριθ. 21) για τη θέση του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ιρλανδίας όσον αφορά τον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, που προσαρτάται στις Συνθήκες ΕΕ και ΛΕΕ. Κατά την άποψή της, το εν λόγω κεφάλαιο θίγει το πρωτόκολλο αυτό.

22 Κατά το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη που υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, οι διατάξεις περί προστασίας του περιβάλλοντος, περί κοινωνικής προστασίας και περί προστασίας της διανοητικής ιδιοκτησίας, οι οποίες περιλαμβάνονται στα κεφάλαια 7, 11 και 13 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, εμπίπτουν σε συντρέχουσες αρμοδιότητες του Συμβουλίου και των κρατών μελών στους εν λόγω τομείς. Κατά την άποψή τους, οι διατάξεις αυτές δεν εμφανίζουν ειδικό σύνδεσμο με τις διεθνείς εμπορικές συναλλαγές. Η περιλαμβανόμενη στα εν λόγω κεφάλαια μνεία σε διεθνείς συμβάσεις που δεν συνδέονται ευθέως με το εμπόριο είναι συναφώς χαρακτηριστική.

23 Η σχεδιαζόμενη συμφωνία περιλαμβάνει, εξάλλου, διατάξεις που άπτονται αρμοδιοτήτων οι οποίες ανήκουν αποκλειστικώς στα κράτη μέλη.

24 Τέτοια είναι, μεταξύ άλλων, η περίπτωση των διατάξεων του κεφαλαίου 14 της συμφωνίας, οι οποίες εισάγουν κανόνες περί διαφάνειας, καθώς και οι διατάξεις του κεφαλαίου 8 της συμφωνίας, καθόσον αφορούν ξένες επενδύσεις πλην των άμεσων.

25 Συναφώς, το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη που υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο επισημαίνουν ότι η Συνθήκη ΛΕΕ δεν απονέμει καμία αρμοδιότητα στην Ένωση στον τομέα των επενδύσεων οι οποίες δεν αποτελούν «άμεσες επενδύσεις». Οι ανωτέρω προσθέτουν ότι, εν αντιθέσει προς ό,τι υποστηρίζει η Επιτροπή, οι «κοινοί κανόνες», κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ, δεν μπορούν να συνίστανται σε κανόνες του πρωτογενούς δικαίου της Ένωσης, όπως το άρθρο 63 ΣΛΕΕ. Τα επιχειρήματα της Επιτροπής δεν είναι, κατά την άποψή τους, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου περί σιωπηρών εξωτερικών αρμοδιοτήτων της Ένωσης.

26 Προς στήριξη των επιχειρημάτων του περί μη αποκλειστικής αρμοδιότητας της Ένωσης ως προς το κεφάλαιο 9 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, το Συμβούλιο παραθέτει ορισμένες διατάξεις του κεφαλαίου αυτού οι οποίες εμπίπτουν, κατά την άποψή του, στην αρμοδιότητα των κρατών μελών, όπως αυτές που αφορούν τη δημόσια τάξη, τη δημόσια ασφάλεια και άλλα δημόσια συμφέροντα, τη φορολογία, την αποζημίωση σε περίπτωση καταστροφής επενδύσεων από τις ένοπλες δυνάμεις, τις εξαιρέσεις από την ελευθερία μεταφοράς κεφαλαίων οι οποίες δικαιολογούνται βάσει ποινικής νομοθεσίας, νομοθεσίας κοινωνικής ασφαλίσεως και συνταξιοδοτικής νομοθεσίας, την απαλλοτρίωση, καθώς και την αντικατάσταση, από τη σχεδιαζόμενη συμφωνία, των διμερών επενδυτικών συμφωνιών που έχουν συναφθεί μεταξύ των κρατών μελών και της Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης.

27 Το Συμβούλιο και ορισμένα εκ των κρατών μελών που υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο επισημαίνουν, εξάλλου, ότι το κεφάλαιο 9 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας αφορά αποκλειστικώς την προστασία των επενδύσεων και όχι την εισδοχή τους. Επομένως, ακόμη και στον βαθμό κατά τον οποίο αφορά τις άμεσες ξένες επενδύσεις, το κεφάλαιο αυτό δεν μπορεί να εγκριθεί από μόνη την Ένωση. Δεδομένου ότι η προστασία των επενδύσεων δεν συνδέεται ειδικώς με τις διεθνές εμπορικές συναλλαγές, αυτή δεν εμπίπτει στο πεδίο της κοινής εμπορικής πολιτικής.

V – Θέση του Δικαστηρίου

28 Κατά το άρθρο 196, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου και κατά πάγια νομολογία, [βλ., μεταξύ άλλων, γνωμοδότηση 1/03 (Νέα Σύμβαση του Λουγκάνο), της 7ης Φεβρουαρίου 2006, EU:C:2006:81, σκέψη 112 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία], μια αίτηση γνωμοδοτήσεως δυνάμει του άρθρου 218, παράγραφος 11, ΣΛΕΕ μπορεί να αφορά τόσο τη συμβατότητα της σχεδιαζόμενης συμφωνίας με τις διατάξεις των Συνθηκών όσο και την εξουσία ή μη της Ένωσης ή ενός εκ των θεσμικών οργάνων της να συνάψουν τη συμφωνία αυτήν.

29 Εν προκειμένω, η αίτηση γνωμοδοτήσεως αφορά το ζήτημα αν η σχεδιαζόμενη συμφωνία μπορεί να υπογραφεί και να συναφθεί από μόνη την Ένωση ή αν, αντιθέτως, αυτή θα πρέπει να υπογραφεί και να συναφθεί τόσο από την Ένωση όσο και από έκαστο των κρατών μελών (ως «μικτή συμφωνία»).

30 Συνεπώς, η παρούσα γνωμοδότηση του Δικαστηρίου αφορά αποκλειστικώς τη φύση της αρμοδιότητας της Ένωσης για υπογραφή και σύναψη της σχεδιαζόμενης συμφωνίας. Επ’ ουδενί προδικάζει η γνωμοδότηση αυτή το ζήτημα κατά πόσον το περιεχόμενο των διατάξεων της εν λόγω συμφωνίας είναι συμβατό με το δίκαιο της Ένωσης.

31 Κατόπιν της ανωτέρω εισαγωγικής διευκρινίσεως, επιβάλλεται να εξετασθεί αν οι διατάξεις της σχεδιαζόμενης συμφωνίας εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης ή σε συντρέχουσα αρμοδιότητα της Ένωσης και των κρατών μελών ή, ακόμη, σε αρμοδιότητα ανήκουσα αποκλειστικώς στα κράτη μέλη.

32 Λαμβανομένων υπόψη του αντικειμένου και των στόχων της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, οι οποίοι, κατά τα άρθρα της 1.1 και 1.2, συνίστανται στην «εγκαθ[ίδρυση] ζώνη[ς] ελευθέρων συναλλαγών» και στην «απελευθέρωση και τη διευκόλυνση του εμπορίου και των επενδύσεων μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών», επιβάλλεται να εξετασθεί κατ’ αρχάς κατά πόσον οι διατάξεις της συμφωνίας αυτής εμπίπτουν στην κατ’ άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης στον τομέα της κοινής εμπορικής πολιτικής.

Επί της κατ’ άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ αρμοδιότητας

33 Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ, η Ένωση έχει αποκλειστική αρμοδιότητα στον τομέα της κοινής εμπορικής πολιτικής.

34 Κατά το άρθρο 207, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, η κοινή εμπορική πολιτική «διαμορφώνεται βάσει ενιαίων αρχών, ιδίως όσον αφορά τις μεταβολές δασμολογικών συντελεστών, τη σύναψη δασμολογικών και εμπορικών συμφωνιών σχετικά με τις ανταλλαγές εμπορευμάτων και υπηρεσιών, και τις εμπορικές πτυχές της διανοητικής ιδιοκτησίας, τις άμεσες ξένες επενδύσεις, την ενοποίηση των μέτρων ελευθέρωσης, την πολιτική των εξαγωγών και τα μέτρα εμπορικής άμυνας, στα οποία περιλαμβάνονται τα μέτρα που λαμβάνονται σε περιπτώσεις ντάμπινγκ και επιδοτήσεων. Η κοινή εμπορική πολιτική ασκείται στο πλαίσιο των αρχών και των στόχων της εξωτερικής δράσης της Ένωσης».

35 Από την εν λόγω διάταξη και, ειδικότερα, από τη δεύτερη περίοδό της, κατά την οποία η κοινή εμπορική πολιτική ασκείται στο πλαίσιο «της εξωτερικής δράσης της Ένωσης», προκύπτει ότι η εν λόγω πολιτική αφορά τις εμπορικές συναλλαγές με τα τρίτα κράτη (αποφάσεις της 18ης Ιουλίου 2013, Daiichi Sankyo και Sanofi-Aventis Deutschland, C‑414/11, EU:C:2013:520, σκέψη 50, καθώς και της 22ας Οκτωβρίου 2013, Επιτροπή κατά Συμβουλίου, C-137/12, EU:C:2013:675, σκέψη 56).

36 Συναφώς, κατά πάγια νομολογία, το γεγονός και μόνον ότι πράξη της Ένωσης, όπως συναφθείσα από την ίδια συμφωνία, ενδέχεται να έχει ορισμένες συνέπειες επί των εμπορικών συναλλαγών με ένα ή πλείονα τρίτα κράτη δεν αρκεί για τη συναγωγή του συμπεράσματος ότι η πράξη αυτή πρέπει να υπαχθεί στην κατηγορία των πράξεων που άπτονται της κοινής εμπορικής πολιτικής. Αντιθέτως, πράξη της Ένωσης άπτεται της κοινής εμπορικής πολιτικής εάν αφορά ειδικώς τις συναλλαγές αυτές, υπό την έννοια ότι προορίζεται κυρίως να προάγει, να διευκολύνει ή να διέπει τις ως άνω συναλλαγές και έχει ευθείες και άμεσες συνέπειες επ’ αυτών [βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 18ης Ιουλίου 2013, Daiichi Sankyo και Sanofi-Aventis Deutschland, C‑414/11, EU:C:2013:520, σκέψη 51, και της 22ας Οκτωβρίου 2013, Επιτροπή κατά Συμβουλίου, C-137/12, EU:C:2013:675, σκέψη 57, καθώς και γνωμοδότηση 3/15 (Συνθήκη του Μαρακές για την πρόσβαση σε δημοσιευμένα έργα), της 14ης Φεβρουαρίου 2017, EU:C:2017:114, σκέψη 61].

37 Επομένως, μόνον οι πτυχές της σχεδιαζόμενης συμφωνίας που εμφανίζουν ειδικό σύνδεσμο, υπό την προαναφερθείσα έννοια, με τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ Ένωσης και Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης εμπίπτουν στο πεδίο της κοινής εμπορικής πολιτικής.

38 Συνεπώς, πρέπει να εξακριβωθεί αν οι δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται με την εν λόγω συμφωνία σκοπούν στην προαγωγή, τη διευκόλυνση ή τη ρύθμιση των συναλλαγών αυτών και έχουν ευθείες και άμεσες συνέπειες επ’ αυτών.

39 Οι περιλαμβανόμενες στη σχεδιαζόμενη συμφωνία δεσμεύσεις σχετίζονται, πρώτον, με την πρόσβαση στην αγορά, δεύτερον, με την προστασία των επενδύσεων, τρίτον, με την προστασία της διανοητικής ιδιοκτησίας, τέταρτον, με τον ανταγωνισμό και, πέμπτον, με την αειφόρο ανάπτυξη.

Οι σχετικές με την πρόσβαση στην αγορά δεσμεύσεις

40 Το κεφάλαιο 2 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, με τίτλο «Εθνική μεταχείριση και πρόσβαση των αγαθών στην αγορά», ορίζει ότι έκαστο των συμβαλλομένων μερών εγγυάται μη διακριτική μεταχείριση στα αγαθά που προέρχονται από το άλλο συμβαλλόμενο μέρος και μειώνει ή εξαλείφει, αναλόγως των συγκεκριμένων υποχρεώσεων που προσαρτώνται στο κεφάλαιο αυτό, τους εισαγωγικούς και εξαγωγικούς δασμούς του. Το εν λόγω κεφάλαιο προβλέπει ότι έκαστο των συμβαλλομένων μερών απέχει από την επιβολή ή τη διατήρηση μη δασμολογικών περιορισμών επί των εισαγωγών και των εξαγωγών αγαθών.

41 Το κεφάλαιο αυτό περιέχει, επομένως, δεσμεύσεις «δασμολογικ[ές] και εμπορικ[ές] […] σχετικά με τις ανταλλαγές εμπορευμάτων και υπηρεσιών», κατά την έννοια του άρθρου 207, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ. Ως εκ τούτου, εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ.

42 Το κεφάλαιο 3 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, το οποίο επιγράφεται «Μέτρα αποκατάστασης του εμπορίου», προσδιορίζει τους όρους υπό τους οποίους έκαστο στο συμβαλλομένων μερών δύναται, οσάκις ικανοποιούνται οι επιταγές που απορρέουν από τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ), να θεσπίζουν μέτρα αντιντάμπινγκ και αντισταθμιστικά μέτρα καθώς και μέτρα διασφαλίσεως που αφορούν τις εισαγωγές από το άλλο συμβαλλόμενο μέρος.

43 Το κεφάλαιο αυτό αφορά, επομένως, «μέτρα εμπορικής άμυνας», κατά την έννοια του άρθρου 207, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ. Ως εκ τούτου, εμπίπτει στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ.

44 Τα κεφάλαια 4 και 5 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, τα οποία επιγράφονται, αντιστοίχως, «Τεχνικά εμπόδια στο εμπόριο» και «Μέτρα υγειονομικής και φυτοϋγειονομικής προστασίας», εισάγουν κανόνες οι οποίοι επιτρέπουν μεν σε έκαστο των συμβαλλομένων μερών να εφαρμόζει τους δικούς τους τεχνικούς και υγειονομικούς κανόνες, παράλληλα όμως έχουν ως σκοπό να περιορίσουν κατά το δυνατόν τα εμπόδια στο εμπόριο αγαθών μεταξύ των συμβαλλομένων μερών τα οποία απορρέουν από τους εν λόγω κανόνες. Από τα κεφαλαία αυτά προκύπτει, ειδικότερα, αφενός, ότι τα προϊόντα που εξάγονται από συμβαλλόμενο μέρος πρέπει να ανταποκρίνονται στις προδιαγραφές του συμβαλλόμενου μέρους που τα εισάγει και, αφετέρου, ότι τα προϊόντα που εισάγονται από το τελευταίο αυτό συμβαλλόμενο μέρος δεν πρέπει να υπόκεινται σε κανόνες που συνεπάγονται διακριτική μεταχείριση ή είναι δυσανάλογοι σε σχέση με εκείνους που εφαρμόζονται επί των δικών του προϊόντων.

45 Τα κεφάλαια 4 και 5 σκοπούν, επομένως, ειδικώς στη διευκόλυνση του εμπορίου αγαθών μεταξύ της Ένωσης και της Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης. Εξάλλου, οι διατάξεις των κεφαλαίων αυτών και οι προσαρτώμενοι σε αυτά πίνακες συγκεκριμένων υποχρεώσεων μετριάζουν σημαντικά τις προϋποθέσεις εισαγωγής των αγαθών αυτών και, ως εκ τούτου, δύνανται να έχουν ευθείες και άμεσες συνέπειες επί των διεθνών εμπορικών συναλλαγών. Συνεπώς, τα εν λόγω κεφάλαια πληρούν τα προμνησθέντα με τη σκέψη 36 της παρούσας γνωμοδοτήσεως κριτήρια και εμπίπτουν στην κατ’ άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης.

46 Το κεφάλαιο 6 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, με τίτλο «Διευκόλυνση τελωνειακών διαδικασιών και εμπορικών συναλλαγών», προβλέπει ότι η νομοθεσία εκάστου των συμβαλλομένων μερών στον τελωνειακό τομέα δεν θα συνεπάγεται διακρίσεις και ότι τα τέλη και οι επιβαρύνσεις που επιβάλλονται για τις υπηρεσίες που παρέχονται επ’ ευκαιρία της εισαγωγής ή της εξαγωγής των αγαθών δεν θα υπερβαίνουν το κατά προσέγγιση κόστος των υπηρεσιών αυτών. Το εν λόγω κεφάλαιο επιβάλλει, εξάλλου, στα συμβαλλόμενα μέρη την υποχρέωση απλουστεύσεως, κατά προτίμηση μέσω συστημάτων ενιαίας θυρίδας, των προϋποθέσεων και των διατυπώσεων χορηγήσεως άδειας παραλαβής, διασαφήσεως, μεταφορτώσεως και διαμετακομίσεως. Το εν λόγω κεφάλαιο επιβάλλει, εξάλλου, την υποχρέωση παροχής της δυνατότητας εκ των προτέρων υποβολής στοιχείων και εκ των προτέρων εκδόσεως αποφάσεων.

47 Βασικός σκοπός του κεφαλαίου αυτού είναι, επομένως, η ρύθμιση και η διευκόλυνση του εμπορίου αγαθών μεταξύ των συμβαλλομένων μερών.

48 Το κεφάλαιο 6 έχει εξάλλου ως ευθεία και άμεση συνέπεια να καθιστά το εμπόριο αγαθών μεταξύ Ένωσης και Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης τακτικότερο και λιγότερο επαχθές. Ως εκ τούτου, το κεφάλαιο αυτό πληροί τα προμνησθέντα με τη σκέψη 36 της παρούσας γνωμοδοτήσεως κριτήρια και, συνεπώς, εμπίπτει στην κατ’ άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης.

49 Ενώ τα κεφάλαια 2 έως 6 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας αφορούν το εμπόριο αγαθών μεταξύ Ένωσης και Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης, οι εμπορικές συναλλαγές στον τομέα των υπηρεσιών μεταξύ των συμβαλλομένων μερών διέπονται από το κεφάλαιο 8 της συμφωνίας.

50 Με το κεφάλαιο 8, το οποίο επιγράφεται «Υπηρεσίες, εγκατάσταση και ηλεκτρονικό εμπόριο», τα συμβαλλόμενα μέρη αναλαμβάνουν τη δέσμευση να μειώσουν, προς όφελος των επιχειρήσεων, τα εμπόδια που σχετίζονται με τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών, την εγκατάσταση και την προσωρινή παρουσία φυσικών προσώπων.

51 Εξαιρώντας από το πεδίο εφαρμογής του την υπηκοότητα, τη διαμονή, την απασχόληση σε μόνιμη βάση και, εν γένει, την πρόσβαση στην αγορά εργασίας, το εν λόγω κεφάλαιο επιβάλλει σε έκαστο των συμβαλλομένων μερών την υποχρέωση μεταχειρίσεως των υπηρεσιών, των εγκαταστάσεων και των επιχειρηματιών του άλλου συμβαλλόμενου μέρους κατά τρόπο όχι λιγότερο ευνοϊκό εν συγκρίσει προς τη μεταχείριση που επιφυλάσσει στις δικές του υπηρεσίες, εγκαταστάσεις και αντίστοιχους επιχειρηματίες, λαμβανομένων υπόψη των επιμέρους όρων και των περιορισμών που περιλαμβάνονται στον πίνακα συγκεκριμένων υποχρεώσεων της συμφωνίας και υπό την επιφύλαξη των γενικών εξαιρέσεων που προβλέπονται από αυτόν.

52 Επομένως, το κεφάλαιο 8 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας κατατείνει πρωτίστως στο άνοιγμα, σε ορισμένο βαθμό, της αγοράς της Σινγκαπούρης στους παροχείς υπηρεσιών της Ένωσης και αντιστρόφως. Το κεφάλαιο αυτό σκοπεί, συνεπώς, στην προαγωγή, τη διευκόλυνση και τη ρύθμιση των εμπορικών συναλλαγών.

53 Οι σχετικές με την πρόσβαση στην αγορά δεσμεύσεις που περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο αυτό δύνανται, εξάλλου, να έχουν ευθείες και άμεσες συνέπειες επί των εμπορικών συναλλαγών στον τομέα των υπηρεσιών μεταξύ Ένωσης και Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης. Όπως επισήμανε η γενική εισαγγελέας με τα σημεία 204 και 205 των προτάσεών της, η διαπίστωση αυτή ισχύει, εν αντιθέσει προς την άποψη που υποστήριξαν ορισμένα εκ των κρατών μελών που υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, για το σύνολο των άρθρων του εν λόγω κεφαλαίου, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν τις χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες και την αμοιβαία αναγνώριση επαγγελματικών προσόντων.

54 Επιπροσθέτως, όπως έχει επισημάνει το Δικαστήριο, τα τέσσερα είδη παροχής υπηρεσιών που αντιστοιχούν στην ταξινόμηση του ΠΟΕ, ήτοι η παροχή υπηρεσίας από το έδαφος ενός μέλους του ΠΟΕ στο έδαφος άλλου μέλους (πρώτο είδος παροχής), η παροχή υπηρεσίας εντός του εδάφους ενός μέλους προς χρήστη υπηρεσιών άλλου μέλους (δεύτερο είδος παροχής), η παροχή υπηρεσίας από φορέα παροχής υπηρεσιών ενός μέλους μέσω εμπορικής παρουσίας στο έδαφος άλλου μέλους (τρίτο είδος παροχής) και η παροχή υπηρεσίας από φορέα παροχής υπηρεσιών ενός μέλους μέσω παρουσίας φυσικών προσώπων ενός μέλους εντός του εδάφους άλλου μέλους (τέταρτο είδος παροχής), εμπίπτουν στο σύνολό τους στην κοινή εμπορική πολιτική [γνωμοδότηση 1/08 (Συμφωνίες για την τροποποίηση των πινάκων συγκεκριμένων δεσμεύσεων δυνάμει της GATS), της 30ής Νοεμβρίου 2009, EU:C:2009:739, σκέψεις 4, 118 και 119). Η ερμηνεία αυτή, η οποία δόθηκε στο πλαίσιο της εξετάσεως, από το Δικαστήριο, της αρμοδιότητας της Κοινότητας για συμμετοχή στη σύναψη συμφωνιών του άρθρου 133 ΕΚ και η οποία, αφορούσε, ως εκ τούτου, την έννοια «εμπόριο υπηρεσιών» που περιλαμβάνεται στην εν λόγω διάταξη της Συνθήκης ΕΚ, δύναται να ισχύσει αυτούσια για την έννοια «ανταλλαγές υπηρεσιών» του άρθρου 207, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, της οποίας το περιεχόμενο είναι κατ’ ουσίαν ταυτόσημο.

55 Συνεπώς, πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ των διατάξεων του κεφαλαίου 8 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας οι οποίες αφορούν τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών (υπηρεσιών του πρώτου και του δευτέρου είδους κατά τη χρησιμοποιούμενη από τον ΠΟΕ ταξινόμηση των ειδών παροχής υπηρεσιών) και εκείνων του κεφαλαίου αυτού οι οποίες σχετίζονται με την παροχή υπηρεσιών μέσω εγκαταστάσεως (υπηρεσιών του τρίτου είδους) ή μέσω της παρουσίας φυσικών προσώπων (υπηρεσιών του τετάρτου είδους).

56 Παρά τα προεκτεθέντα, η αρμοδιότητα της Ένωσης για έγκριση του κεφαλαίου 8 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας δεν μπορεί βασίζεται μόνο στο άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ.

57 Συγκεκριμένα, το κεφάλαιο αυτό αφορά, μεταξύ άλλων, την παροχή υπηρεσιών στον τομέα των μεταφορών. Ο τομέας αυτός εξαιρείται από την κοινή εμπορική πολιτική βάσει του άρθρου 207, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ, κατά το οποίο η διαπραγμάτευση και η σύναψη «διεθνών συμφωνιών στον τομέα των μεταφορών» υπόκεινται στον «τίτλο VΙ του τρίτου μέρους [της Συνθήκης ΛΕΕ] […]». Ο τίτλος VΙ αφορά την κοινή πολιτική των μεταφορών.

58 Κληθέν να ερμηνεύσει το άρθρο 133, παράγραφος 6, τρίτο εδάφιο, ΕΚ, το Δικαστήριο επισήμανε ότι η διάταξη αυτή σκοπούσε, προκειμένου για το διεθνές εμπόριο των υπηρεσιών μεταφορών, στη διατήρηση μιας κατ’ αρχήν παραλληλίας μεταξύ της εσωτερικής αρμοδιότητας της Ένωσης, η οποία ασκείται διά της μονομερούς εκδόσεως κανόνων της Ένωσης, και της εξωτερικής αρμοδιότητας, η οποία ασκείται διά της συνάψεως διεθνών συμφωνιών, και ότι αμφότερες οι αρμοδιότητες εξακολουθούν, όπως και προηγουμένως, να είναι αγκιστρωμένες στον τίτλο της Συνθήκης που αφορά ειδικώς την κοινή πολιτική των μεταφορών [γνωμοδότηση 1/08 (Συμφωνίες για την τροποποίηση των πινάκων συγκεκριμένων δεσμεύσεων δυνάμει της GATS), της 30ής Νοεμβρίου 2009, EU:C:2009:739, σκέψη 164].

59 Το άρθρο 207, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ αντιστοιχεί κατ’ ουσίαν στο άρθρο 133, παράγραφος 6, τρίτο εδάφιο, ΕΚ. Εξάλλου, ούτε από τη Συνθήκη ΛΕΕ ούτε από τα σχετικά με το ιστορικό θεσπίσεως, την οικονομία ή τον σκοπό της Συνθήκης αυτής στοιχεία προκύπτει ότι πρόθεση των συντακτών της ήταν η τροποποίηση της κατανομής των αρμοδιοτήτων μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών ως προς τη διαπραγμάτευση και τη σύναψη διεθνών συμφωνιών σχετικών με τις εμπορικές συναλλαγές στον τομέα των μεταφορών.

60 Η άποψη της Επιτροπής ότι ο τομέας των μεταφορών εξαιρείται, σύμφωνα με το άρθρο 207, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ, της κοινής εμπορικής πολιτικής αποκλειστικώς καθόσον αφορά τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών, ήτοι υπηρεσιών του πρώτου και του δευτέρου είδους, στερείται ερείσματος. Μια τέτοια άποψη παρορά πράγματι το γράμμα της διατάξεως αυτής, η οποία εξαιρεί από το πεδίο της εν λόγω πολιτικής τις «διεθν[είς] συμφων[ίες] στον τομέα των μεταφορών» στο σύνολό τους.

61 Λαμβανομένου υπόψη του περιεχομένου του άρθρου 207, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ, πρέπει περαιτέρω να προσδιορισθούν εκείνες εκ των περιλαμβανόμενων στο κεφάλαιο 8 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας δεσμεύσεις οι οποίες, σύμφωνα με τη διάταξη αυτήν, εξαιρούνται του πεδίου της κοινής εμπορικής πολιτικής. Προς τούτο, επιβάλλεται να ληφθεί υπόψη η νομολογία κατά την οποία στην έννοια «υπηρεσίες στον τομέα των μεταφορών» εμπίπτουν όχι μόνον αυτές καθ’ εαυτές οι μεταφορικές υπηρεσίες, αλλά και άλλες υπηρεσίες υπό τον όρον, εντούτοις, ότι οι άλλες αυτές υπηρεσίες συνδέονται εγγενώς με τη μετακίνηση προσώπων ή αγαθών από ένα μέρος σε άλλο με μεταφορικό μέσο (βλ., συναφώς, απόφαση της 15ης Οκτωβρίου 2015, Grupo Itevelesa κ.λπ., C-168/14, EU:C:2015:685, σκέψεις 45 και 46).

62 Εν προκειμένω, οι υπηρεσίες που συνίστανται στη μετακίνηση προσώπων ή αγαθών από ένα μέρος σε άλλο απαριθμούνται στο σημείο 11 των προσαρτημάτων 8-A-1 και 8-B-1, καθώς και στο σημείο 16 των προσαρτημάτων 8-A-2 και 8-A-3 των παραρτημάτων του κεφαλαίου 8 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας. Πρόκειται για τις υπηρεσίες διεθνών θαλάσσιων μεταφορών, σιδηροδρομικών μεταφορών, οδικών μεταφορών και εσωτερικών πλωτών μεταφορών, ενώ, αντιθέτως, οι υπηρεσίες εσωτερικών και διεθνών αερομεταφορών δεν καταλαμβάνονται από τη συμφωνία αυτήν, όπως ορίζεται στο άρθρο 8.3, στοιχείο γʹ, και στο άρθρο 8.9, στοιχείο εʹ, αυτής.

63 Οι υπηρεσίες που συνδέονται εγγενώς με τις υπηρεσίες θαλάσσιων, σιδηροδρομικών, οδικών και εσωτερικών πλωτών μεταφορών απαριθμούνται στο σημείο 12 του προσαρτήματος 8-A-1, στο σημείο 17 των προσαρτημάτων 8-A-2 και 8-A-3, καθώς και στο σημείο 11 του προσαρτήματος 8-B-1 των εν λόγω παραρτημάτων.

64 Οι «υπηρεσίες επισκευής και συντήρησης αεροσκαφών, κατά τις οποίες ένα αεροσκάφος αποσύρεται από τη γραμμή», η «πώληση και εμπορική προώθηση υπηρεσιών αερομεταφορών», καθώς και οι «σχετικές με το ηλεκτρονικό σύστημα κρατήσεων» υπηρεσίες μνημονεύονται στα άρθρα 8.3 και 8.9 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας ως υπηρεσίες οι οποίες, εν αντιθέσει προς αυτές καθ’ εαυτές τις υπηρεσίες αερομεταφορών, εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κεφαλαίου 8 της συμφωνίας.

65 Στα προσαρτήματα των παραρτημάτων του κεφαλαίου αυτού, οι υπηρεσίες επισκευής και συντηρήσεως αεροσκαφών, καθώς και κρατήσεων και πωλήσεως υπηρεσιών αερομεταφορών δεν περιλαμβάνονται στα σημεία όπου απαριθμούνται οι βοηθητικές υπηρεσίες, αλλά ταξινομούνται ως «εμπορικές υπηρεσίες» κείμενες εκτός του τομέα αυτού.

66 Επισημαίνεται συναφώς ότι ούτε οι υπηρεσίες «επισκευής και συντήρησης αεροσκαφών, κατά τις οποίες ένα αεροσκάφος αποσύρεται από τη γραμμή», ούτε οι υπηρεσίες πωλήσεως, εμπορικής προωθήσεως ή κρατήσεων υπηρεσιών αερομεταφορών, ανεξαρτήτως της παροχής τους από ταξιδιωτικά πρακτορεία ή από άλλους φορείς παροχής εμπορικών υπηρεσιών, συνδέονται εγγενώς με τις μεταφορικές υπηρεσίες, κατά την έννοια που προσδιορίσθηκε με την προμνησθείσα με τη σκέψη 61 της παρούσας γνωμοδοτήσεως νομολογία.

67 Πράγματι, πρώτον, οι «υπηρεσίες επισκευής και συντήρησης αεροσκαφών, κατά τις οποίες ένα αεροσκάφος αποσύρεται από τη γραμμή» εμφανίζουν ιδιαιτέρως χαλαρό σύνδεσμο με τη μετακίνηση προσώπων ή αγαθών από ένα μέρος σε άλλο. Δεύτερον, όσον αφορά τις υπηρεσίες πωλήσεως, εμπορικής προωθήσεως και κρατήσεων υπηρεσιών αερομεταφορών, από την αιτιολογική σκέψη 33 της οδηγίας 2006/123/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 2006, σχετικά με τις υπηρεσίες στην εσωτερική αγορά (ΕΕ 2006, L 376, σ. 36), προκύπτει ότι μεταξύ των υπηρεσιών που καλύπτονται από την οδηγία αυτήν, η οποία έχει ως νομική βάση της το άρθρο 47, παράγραφος 2, και το άρθρο 55 ΕΚ, καταλέγονται τα ταξιδιωτικά πρακτορεία τα οποία είναι οι κύριοι φορείς προωθήσεως τέτοιων υπηρεσιών.

68 Εφόσον, επομένως, οι «υπηρεσίες επισκευής και συντήρησης αεροσκαφών, κατά τις οποίες ένα αεροσκάφος αποσύρεται από τη γραμμή», η «πώληση και εμπορική προώθηση υπηρεσιών αερομεταφορών», καθώς και οι «σχετικές με το ηλεκτρονικό σύστημα κρατήσεων» υπηρεσίες δεν καταλαμβάνονται από το άρθρο 207, παράγραφος 5, ΣΛΕΕ, καταλέγονται στις υπηρεσίες της παραγράφου 1 του ιδίου άρθρου.

69 Από τις σκέψεις 50 έως 68 της παρούσας γνωμοδοτήσεως συνάγεται ότι το κεφάλαιο 8 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας εμπίπτει στο πεδίο της κοινής εμπορικής πολιτικής, με εξαίρεση τις περιλαμβανόμενες σε αυτό δεσμεύσεις οι οποίες αφορούν τις υπηρεσίες που απαριθμούνται στα σημεία 11 και 12 του προσαρτήματος 8-A-1, στα σημεία 16 και 17 των προσαρτημάτων 8-A-2 και 8-A-3, καθώς και στο σημείο 11 του προσαρτήματος 8-B-1 των παραρτημάτων του εν λόγω κεφαλαίου.

70 Το ζήτημα κατά πόσον, ως προς τις τελευταίες αυτές δεσμεύσεις, η Ένωση έχει, δυνάμει άλλων διατάξεων της Συνθήκης ΛΕΕ, αποκλειστική αρμοδιότητα, ούτως ώστε να μπορεί να εγκρίνει μόνη της το κεφάλαιο 8 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, εξετάζεται με τις σκέψεις 168 έως 217 της παρούσας γνωμοδοτήσεως.

71 Τέλος, η πρόσβαση αγαθών και υπηρεσιών της Ένωσης στην αγορά της Σινγκαπούρης και αντιστρόφως διέπεται ομοίως από τις διατάξεις των κεφαλαίων 7 και 10 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας.

72 Το κεφάλαιο 7 της συμφωνίας αυτής, το οποίο επιγράφεται «Μη δασμολογικά εμπόδια στο εμπόριο και τις επενδύσεις όσον αφορά την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές», σκοπεί στη ρύθμιση και στη διευκόλυνση της προσβάσεως στην αγορά στον τομέα της παραγωγής ενέργειας από μη ορυκτές και βιώσιμες πηγές.

73 Συγκεκριμένα, το κεφάλαιο αυτό, το οποίο δεν καθιερώνει συναφώς κανένα περιβαλλοντικό πρότυπο, ορίζει ότι τα συμβαλλόμενα μέρη οφείλουν να απέχουν από τη θέσπιση μέτρων που απαιτούν την ανάπτυξη εταιρικών σχέσεων με τοπικές εταιρίες στον συγκεκριμένο τομέα, να εξασφαλίζουν ότι οι κανόνες περί εγκρίσεως, πιστοποιήσεως και χορηγήσεως αδειών δεν εισάγουν διακρίσεις εις βάρος των επιχειρηματιών του άλλου συμβαλλόμενου μέρους και να κάνουν δεκτές τις δηλώσεις συμμορφώσεως που εκδίδονται από το άλλο συμβαλλόμενο μέρος.

74 Επιδιώκοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο το άνοιγμα της αγοράς εκάστου των συμβαλλομένων μερών, το κεφάλαιο αυτό δύναται ομοίως να έχει ευθείες και άμεσες συνέπειες επί του εμπορίου αγαθών και υπηρεσιών μεταξύ της Ένωσης και της Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης στον εν λόγω τομέα, κατά την έννοια της προμνησθείσας με τη σκέψη 36 της παρούσας γνωμοδοτήσεως νομολογίας. Το κεφάλαιο αυτό εμπίπτει, επομένως, στην κατ’ άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης.

75 Με το κεφάλαιο 10 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, το οποίο επιγράφεται «Δημόσιες συμβάσεις», έκαστο των συμβαλλομένων μερών αναλαμβάνει τη δέσμευση να εγγυάται στους προμηθευτές αγαθών και υπηρεσιών του άλλου συμβαλλόμενου μέρους μεταχείριση όχι λιγότερη ευνοϊκή από αυτήν που επιφυλάσσει στους δικούς του επιχειρηματίες κατά την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων για την κάλυψη των αναγκών του δημοσίου τομέα. Το κεφάλαιο αυτό περιλαμβάνει επίσης ένα ευρύ σύνολο κανόνων για τη ρύθμιση της αναθέσεως δημοσίων συμβάσεων, τόσο στη Σινγκαπούρη όσο και στην Ένωση, προβλέποντας ότι η ανάθεση των συμβάσεων αυτών θα γίνεται μόνον κατόπιν διαδικασίας διαγωνισμού με πλήρη προκήρυξη στην οποία οι υποψήφιοι θα μπορούν ευχερώς να έχουν πρόσβαση, καθώς και με κατάλληλους όρους συμμετοχής και επιλογής.

76 Το κεφάλαιο αυτό σκοπεί, επομένως, ειδικώς, στον καθορισμό των επιμέρους όρων υπό τους οποίους οι επιχειρηματίες του ενός συμβαλλόμενου μέρους δύνανται να μετέχουν σε διαδικασία αναθέσεως δημοσίως συμβάσεως που διοργανώνεται από αναθέτουσα αρχή του άλλου συμβαλλόμενου μέρους. Εξάλλου, οι λεπτομερείς αυτοί όροι, οι οποίοι βασίζονται σε κριτήρια προσβάσεως τα οποία δεν εισάγουν διακρίσεις, είναι διαφανή και αποτελεσματικά, δύνανται να έχουν ευθείες και άμεσες συνέπειες επί του εμπορίου αγαθών και υπηρεσιών μεταξύ των συμβαλλομένων μερών.

77 Το κεφάλαιο 10 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας εμπίπτει, συνεπώς, στην κατ’ άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης, τούτο όμως υπό την επιφύλαξη που διατυπώθηκε με τη σκέψη 69 της παρούσας γνωμοδοτήσεως ως προς τις υπηρεσίες που απαριθμούνται στα σημεία 11 και 12 των προσαρτημάτων 8-A-1 και 8-B-1, καθώς και στα σημεία 16 και 17 των προσαρτημάτων 8-A-2 και 8-A-3 των παραρτημάτων του κεφαλαίου 8 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας. Η φύση της αρμοδιότητας της Ένωσης για έγκριση των δεσμεύσεων που αφορούν τις δημόσιες συμβάσεις υπηρεσιών διεθνών θαλάσσιων μεταφορών, σιδηροδρομικών μεταφορών, οδικών μεταφορών και εσωτερικών πλωτών μεταφορών, καθώς και τις δημόσιες συμβάσεις υπηρεσιών που συνδέονται εγγενώς με αυτές τις υπηρεσίες μεταφορών, εξετάζεται με τις σκέψεις 219 έως 224 της παρούσας γνωμοδοτήσεως.

Οι σχετικές με την προστασία των επενδύσεων δεσμεύσεις

78 Κατά το άρθρο 9.1 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, το κεφάλαιο 9 αυτής αφορά «κάθε στοιχείο ενεργητικού που έχει τα χαρακτηριστικά μιας επένδυσης, στα οποία συμπεριλαμβάνονται χαρακτηριστικά όπως η δέσμευση κεφαλαίων ή άλλων πόρων, η προσδοκία κέρδους ή ωφέλειας, η ανάληψη κινδύνου ή η καθορισμένη διάρκεια», υπό τον όρον ότι το στοιχείο αυτό «ανήκει, άμεσα ή έμμεσα, ή ελέγχεται, άμεσα ή έμμεσα, από [φυσικό ή νομικό πρόσωπο] ενός συμβαλλόμενου μέρους στο έδαφος του άλλου συμβαλλόμενου μέρους».

79 Από το άρθρο αυτό προκύπτει ότι το εν λόγω κεφάλαιο αφορά τόσο τις άμεσες επενδύσεις όσο και οιοδήποτε άλλο είδος επενδύσεως.

80 Ως προς τις άμεσες επενδύσεις επισημαίνεται ότι, κατά πάγια νομολογία, αυτές συνίστανται σε πάσης φύσεως επενδύσεις στις οποίες προβαίνουν φυσικά ή νομικά πρόσωπα και οι οποίες χρησιμεύουν στη δημιουργία ή στη διατήρηση σταθερών και άμεσων σχέσεων μεταξύ του επενδυτή και της επιχειρήσεως για την οποία προορίζονται τα κεφάλαια αυτά ενόψει της ασκήσεως οικονομικής δραστηριότητας. Η κατοχή μετοχών επιχειρήσεως συσταθείσας υπό τη μορφή ανώνυμης εταιρίας συνιστά άμεση επένδυση οσάκις οι μετοχές παρέχουν στον μέτοχο τη δυνατότητα να μετέχει πράγματι στη διαχείριση της εταιρίας ή στον έλεγχό της (βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 12ης Δεκεμβρίου 2006, Test Claimants in the FII Group Litigation, C‑446/04, EU:C:2006:774, σκέψεις 181 και 182, της 26ης Μαρτίου 2009, Επιτροπή κατά Ιταλίας, C-326/07, EU:C:2009:193, σκέψη 35, καθώς και της 24ης Νοεμβρίου 2016, SECIL, C-464/14, EU:C:2016:896, σκέψεις 75 και 76).

81 Το άρθρο 207, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ ορίζει ότι οι πράξεις της Ένωσης στον τομέα των «άμεσων ξένων επενδύσεων» εμπίπτουν στην κοινή εμπορική πολιτική.

82 Συνεπώς, η Ένωση έχει αποκλειστική αρμοδιότητα, βάσει του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ για έγκριση οιασδήποτε δεσμεύσεως έναντι τρίτου κράτους σχετικής με τις επενδύσεις που πραγματοποιούνται από φυσικά ή νομικά πρόσωπα αυτού του τρίτου κράτους εντός της Ένωσης και αντιστρόφως και οι οποίες παρέχουν στα πρόσωπα αυτά τη δυνατότητα πραγματικής συμμετοχής στη διαχείριση ή στον έλεγχο εταιρίας που ασκεί οικονομική δραστηριότητα.

83 Η χρήση, από τους συντάκτες της Συνθήκης ΛΕΕ, του όρου «άμεσες ξένες επενδύσεις» στο άρθρο 207, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ αποτυπώνει με σαφήνεια τη βούλησή τους να μη συμπεριλάβουν άλλες ξένες επενδύσεις στην κοινή εμπορική πολιτική. Ως εκ τούτου, πρέπει να γίνει δεκτό ότι δεσμεύσεις έναντι τρίτου κράτους οι οποίες αφορούν τις άλλες αυτές επενδύσεις δεν εμπίπτουν στην κατ’ άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης.

84 Αυτή η οριοθέτηση του πεδίου εφαρμογής της κοινής εμπορικής πολιτικής καθόσον αφορά τις ξένες επενδύσεις είναι απόρροια του γεγονότος ότι οιαδήποτε πράξη της Ένωσης προάγει, διευκολύνει ή διέπει τη συμμετοχή, εκ μέρους φυσικού ή νομικού προσώπου τρίτου κράτους εντός της Ένωσης και αντιστρόφως, στη διαχείριση ή στον έλεγχο εταιρίας που ασκεί οικονομική δραστηριότητα δύναται να έχει ευθείες και άμεσες συνέπειες επί των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ του τρίτου αυτού κράτους και της Ένωσης, ενώ ένας τέτοιος ειδικός σύνδεσμος με τις εμπορικές αυτές συναλλαγές απουσιάζει στην περίπτωση επενδύσεων που δεν συνεπάγονται τέτοια συμμετοχή.

85 Το Συμβούλιο και ορισμένα εκ των κρατών μελών που υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο υποστηρίζουν ότι, ακόμη και στον βαθμό κατά τον οποίο σχετίζεται με τις άμεσες επενδύσεις, το κεφάλαιο 9 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας δεν μπορεί να εμπίπτει στην κοινή εμπορική πολιτική, δεδομένου ότι αυτό αφορά μόνον την προστασία των άμεσων επενδύσεων και όχι την εισδοχή τους.

86 Όπως επισήμαναν οι ανωτέρω μετέχοντες στην παρούσα διαδικασία, είναι αληθές ότι οι μόνες ουσιαστικές διατάξεις του κεφαλαίου 9 της συμφωνίας περιέχονται στο τμήμα A του κεφαλαίου αυτού και ότι το εν λόγω τμήμα Α, το οποίο επιγράφεται «Προστασία των επενδύσεων», αφορά αποκλειστικώς τη μεταχείριση των επενδύσεων αφότου αυτές έχουν γίνει δεκτές δυνάμει της κανονιστικής ρυθμίσεως που ισχύει, ανά περίπτωση, στη Δημοκρατία της Σινγκαπούρης ή στην Ένωση. Η θέση ότι η εισδοχή επενδύσεων κείται εκτός του πεδίου εφαρμογής της σχεδιαζόμενης συμφωνίας επιρρωννύεται, εξάλλου, από το άρθρο 9.2 αυτής, κατά το οποίο «[τ]ο παρόν κεφάλαιο ισχύει για […] τις […] επενδύσεις που πραγματοποιούνται σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία [...]».

87 Εντούτοις, το στοιχείο αυτό δεν αποκλείει την υπαγωγή στο πεδίο της κοινής εμπορικής πολιτικής των κανόνων που συνομολογούνται από την Ένωση και τη Δημοκρατία της Σινγκαπούρης στον τομέα των άμεσων επενδύσεων οσάκις αυτοί εμφανίζουν ειδικό σύνδεσμο με τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ της Ένωσης και αυτού του τρίτου κράτους. Πράγματι, το άρθρο 207, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ αναφέρεται εν γένει στις πράξεις της Ένωσης στον τομέα των «άμεσ[ων] ξέν[ων] επενδύσε[ων]», χωρίς να διακρίνει μεταξύ πράξεων που σκοπούν στην εισδοχή και πράξεων που σκοπούν στην προστασία των εν λόγω επενδύσεων.

88 Εν προκειμένω, η παρεχόμενη από το κεφάλαιο 9 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας προστασία συνίσταται, πρώτον, στην κατ’ άρθρο 9.3 της συμφωνίας υποχρέωση εκάστου των συμβαλλομένων μερών να εξασφαλίζει στους επενδυτές του άλλου συμβαλλόμενου μέρους «μεταχείριση […] όχι λιγότερο ευνοϊκή από αυτή που παρέχει, σε παρόμοιες καταστάσεις, στους δικούς του επενδυτές και στις επενδύσεις τους σε ό,τι αφορά τη λειτουργία, τη διαχείριση, την υλοποίηση, τη διατήρηση, τη χρήση, την αξιοποίηση και την πώληση ή άλλου είδους διάθεση των επενδύσεών τους».

89 Δεύτερον, η εν λόγω προστασία εμπερικλείει την επιβαλλόμενη από το άρθρο 9.4 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας υποχρέωση μεταχειρίσεως των επενδυτών του άλλου συμβαλλόμενου μέρους και των επενδύσεών τους κατά τρόπο θεμιτό και δίκαιο, καθώς και της παροχής πλήρους προστασίας και ασφάλειας· η εν λόγω μεταχείριση, καθώς και η προστασία και η ασφάλεια πρέπει, μεταξύ άλλων, να χαρακτηρίζονται από την απουσία αυθαιρεσιών και οιασδήποτε μορφής παρενοχλήσεως ή καταναγκασμού, καθώς και από την προστασία της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης των επενδυτών και του δικαιώματός τους για αποτελεσματική δικαστική προστασία.

90 Τρίτον, η προστασία των επενδύσεων εξασφαλίζεται μέσω της προβλεπόμενης από το άρθρο 9.5 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας υποχρεώσεως εκάστου των συμβαλλομένων μερών να μεταχειρίζεται τους επενδυτές του άλλου συμβαλλόμενου μέρους κατά τρόπο όμοιο με εκείνον των δικών του επενδυτών ως προς την αποζημίωση για απώλειες λόγω πολέμου ή άλλης ένοπλης συγκρούσεως, επαναστάσεως, καταστάσεως έκτακτης ανάγκης, εξεγέρσεως, στάσεως ή ταραχών, καθώς και σε περίπτωση καταστροφής επενδύσεως από τις δημόσιες αρχές ή τις ένοπλες δυνάμεις.

91 Τέταρτον, η σχεδιαζόμενη συμφωνία προστατεύει τους επενδυτές της Ένωσης και της Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης έναντι οιασδήποτε αυθαίρετης απαλλοτριώσεως ή απαλλοτριώσεως άνευ αποζημιώσεως στο έδαφος του άλλου συμβαλλόμενου μέρους, ορίζοντας στο άρθρο της 9.6 ότι κανένα συμβαλλόμενο μέρος δεν μπορεί να προβεί σε εθνικοποίηση ή απαλλοτρίωση των καλυπτόμενων επενδύσεων επενδυτών του άλλου συμβαλλόμενου μέρους ή σε λήψη μέτρων αποτελέσματος ισοδύναμου με εθνικοποίηση ή απαλλοτρίωση, εκτός εάν τούτο γίνεται για λόγους δημοσίου συμφέροντος, σύμφωνα με τη δέουσα νομική διαδικασία, άνευ διακρίσεων και έναντι άμεσης, επαρκούς και αποτελεσματικής αποζημιώσεως.

92 Πέμπτον, η σχεδιαζόμενη συμφωνία ορίζει στο άρθρο της 9.7 ότι οι μεταφορές που σχετίζονται με επένδυση, όπως οι εισφορές σε κεφάλαιο με σκοπό την αύξηση της επενδύσεως και η είσπραξη μερισμάτων ή άλλων αποδόσεων, μπορούν να πραγματοποιούνται άνευ περιορισμού, σε ελευθέρως μετατρέψιμο νόμισμα.

93 Τέλος, έκτον, το άρθρο 9.8 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας επιβάλλει σε έκαστο των συμβαλλομένων μερών την υποχρέωση να αναγνωρίζει τις υποκαταστάσεις, τις μεταβιβάσεις δικαιωμάτων ή τίτλων και τις εκχωρήσεις απαιτήσεων σε σχέση με τις επενδύσεις που πραγματοποιούνται στο έδαφός του από φυσικά ή νομικά πρόσωπα του άλλου συμβαλλόμενου μέρους.

94 Αυτό το σύνολο δεσμεύσεων περί «μεταχειρίσεως όχι λιγότερο ευνοϊκής» και περί απαγορεύσεως της αυθαίρετης μεταχειρίσεως, οι οποίες αφορούν, μεταξύ άλλων, την εκμετάλλευση, την αύξηση και την πώληση, από φυσικά και νομικά πρόσωπα του άλλου συμβαλλόμενου μέρους, των συμμετοχών τους στις εταιρίες που ασκούν οικονομικές δραστηριότητες και είναι εγκατεστημένες στο έδαφος του άλλου συμβαλλόμενου μέρους, συμβάλλει στην ασφάλεια δικαίου υπέρ των επενδυτών. Η θέσπιση ενός τέτοιου νομικού πλαισίου σκοπεί στην προαγωγή, τη διευκόλυνση και τη ρύθμιση των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ Ένωσης και Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης, κατά την έννοια της προμνησθείσας με τη σκέψη 36 της παρούσας γνωμοδοτήσεως νομολογίας.

95 Εξάλλου, στον βαθμό κατά τον οποίο αφορούν τις άμεσες επενδύσεις, οι διατάξεις του τμήματος A του κεφαλαίου 9 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας δύνανται να έχουν ευθείες και άμεσες συνέπειες επί των εμπορικών αυτών συναλλαγών, καθώς αφορούν τη μεταχείριση των συμμετοχών των επιχειρηματιών του ενός συμβαλλόμενου μέρους στη διαχείριση ή τον έλεγχο εταιριών που ασκούν οικονομικές δραστηριότητες στο έδαφος του άλλου.

96 Συνεπώς, οι διατάξεις αυτές εμφανίζουν, σύμφωνα με τα προμνησθέντα με τη σκέψη 36 της παρούσας γνωμοδοτήσεως κριτήρια, ειδικό σύνδεσμο με τις εν λόγω συναλλαγές.

97 Το στοιχείο, το οποίο επισημάνθηκε από το Συμβούλιο και από ορισμένα εκ των κρατών μελών που υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, ότι το εν λόγω τμήμα περιλαμβάνει διατάξεις οι οποίες επιτρέπουν στα κράτη μέλη να αξιολογούν αν η εφαρμογή της σχεδιαζόμενης συμφωνίας είναι σύμφωνη με τις επιταγές τους δημοσίας τάξεως και δημοσίας ασφαλείας και με άλλους σκοπούς δημοσίου συμφέροντος ή επιταγές σχετικές με το δίκαιο ιδιοκτησίας, το ποινικό δίκαιο, το φορολογικό δίκαιο και την κοινωνική ασφάλιση δεν ασκεί συναφώς επιρροή.

98 Προκειμένου, αφενός, για την εξουσία κάθε κράτους μέλους της Ένωσης να αξιολογεί κατά πόσον οι ανωτέρω επιταγές και οι λοιποί αυτοί σκοποί διασφαλίζονται καθόσον το αφορά, το Συμβούλιο και τα εν λόγω κράτη μέλη παραπέμπουν στο άρθρο 9.3, παράγραφος 3, της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, το οποίο ορίζει –όπως παρεμφερείς διατάξεις άλλων κεφαλαίων της συμφωνίας αυτής– ότι, κατά παρέκκλιση από την υποχρέωση περί «μεταχειρίσεως όχι λιγότερο ευνοϊκής», η οποία επιβάλλεται από τις παραγράφους 1 και 2 του ιδίου άρθρου, μεταχείριση λιγότερο ευνοϊκή είναι δυνατή εάν αυτή δεν συνιστά συγκεκαλυμμένο περιορισμό και είναι αναγκαία για την τήρηση της δημοσίας τάξεως ή τη δημόσια ασφάλεια ή για την προστασία ενός εκ των λοιπών δημοσίων συμφερόντων για τα οποία γίνεται λόγος στην εν λόγω παράγραφο 3.

99 Το Συμβούλιο και τα ίδια αυτά κράτη μέλη παραπέμπουν επίσης στο άρθρο 9.5 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, το οποίο εγγυάται στους επενδυτές μεταχείριση όχι λιγότερο ευνοϊκή σε ό,τι αφορά την αποζημίωση για απώλειες εξαιτίας κάποιας εκ των μνημονευόμενων στο άρθρο αυτό καταστάσεων, μεταξύ των οποίων καταλέγονται ο πόλεμος ή η κατάσταση εθνικής έκτακτης ανάγκης και η καταστροφή επενδύσεως από τις δημόσιες αρχές ή τις ένοπλες δυνάμεις.

100 Οι ανωτέρω μετέχοντες στη διαδικασία επισημαίνουν, συναφώς, ότι η Ένωση δεν δύναται να αναλάβει δεσμεύσεις αντί των κρατών μελών σε τομείς οι οποίοι εμπίπτουν εκ φύσεως στην αποκλειστική αρμοδιότητά τους.

101 Επισημαίνεται, εντούτοις, ότι το άρθρο 9.3, παράγραφος 3, της σχεδιαζόμενης συμφωνίας δεν προβλέπει δέσμευση αλλά τη δυνατότητα παρεκκλίσεως. Κατ’ εφαρμογήν της παρεκκλίσεως αυτής, κράτος μέλος θα μπορεί, για επιτακτικούς λόγους δημοσίας τάξεως, δημοσίας ασφαλείας ή χάριν κάποιου εκ των λοιπών δημοσίων συμφερόντων της εν λόγω παραγράφου 3, να μεταχειρίζεται τους επενδυτές από τη Σινγκαπούρη κατά τρόπο λιγότερο ευνοϊκό απ’ ό,τι τους δικούς τους επενδυτές. Επιτρέποντας μια τέτοια παρέκκλιση, η διάταξη αυτή δεν καθιερώνει καμία διεθνή δέσμευση στον τομέα της δημοσίας τάξεως, της δημοσίας ασφαλείας ή άλλων δημοσίων συμφερόντων.

102 Κατά το εν λόγω άρθρο 9.3, παράγραφος 3, οιαδήποτε λιγότερο ευνοϊκή μεταχείριση των επενδυτών από τη Σινγκαπούρη πρέπει να είναι «αναγκαία» και να μη συνιστά «συγκαλυμμένο περιορισμό». Μέσω των δύο αυτών προϋποθέσεων εξασφαλίζεται ότι η δέσμευση περί «μεταχειρίσεως όχι λιγότερο ευνοϊκής», η οποία αποτυπώνεται στο άρθρο 9.3, παράγραφοι 1 και 2, της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, δεν στερείται πρακτικής αποτελεσματικότητας. Όπως επισήμανε η γενική εισαγγελέας με το σημείο 335 των προτάσεών της, ο περιορισμός της εξουσίας εκτιμήσεως των κρατών μελών ο οποίος απορρέει από την εν λόγω παράγραφο 3 είναι συμφυής με την πραγματοποίηση των διεθνών εμπορικών συναλλαγών, οι οποίες εμπίπτουν στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης. Η κοινή διάταξη που υπενθυμίζει τις εν λόγω προϋποθέσεις εμπίπτει, επομένως, στην αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης.

103 Συνεπώς, το άρθρο 9.3, παράγραφος 3, της σχεδιαζόμενης συμφωνίας δεν θίγει τις αρμοδιότητες των κρατών μελών σε θέματα δημοσίας τάξεως, δημοσίας ασφαλείας και άλλων δημοσίων συμφερόντων, αλλά επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να ασκούν τις αρμοδιότητες αυτές κατά τρόπον ο οποίος δεν καταλύει την πρακτική αποτελεσματικότητα των εμπορικών δεσμεύσεων που η Ένωση αναλαμβάνει βάσει του άρθρου 9.3, παράγραφοι 1 και 2, της εν λόγω συμφωνίας.

104 Ανάλογο συμπέρασμα επιβάλλεται και ως προς το άρθρο 9.5 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας. Το άρθρο αυτό δεν θίγει την εξουσία εκτιμήσεως των κρατών μελών ως προς τη χρήση των ενόπλων δυνάμεών τους ή την κήρυξη καταστάσεως εθνικής έκτακτης ανάγκης, αλλά ορίζει απλώς ότι, στην περίπτωση κατά την οποία επενδύσεις υφίστανται απώλειες εξαιτίας κάποιας εκ των μνημονευόμενων στο άρθρο αυτό καταστάσεων, επί των επενδυτών από τη Σινγκαπούρη και επί των επενδυτών της Ένωσης πρέπει να τυγχάνει εφαρμογής η ίδια κανονιστική ρύθμιση περί αποκαταστάσεως ή αποζημιώσεως.

105 Όσον αφορά, αφετέρου, τις διατάξεις που σχετίζονται με το δίκαιο ιδιοκτησίας, το ποινικό δίκαιο, το φορολογικό δίκαιο και την κοινωνική ασφάλιση, το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη που υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο παραπέμπουν στα άρθρα 9.6 και 9.7 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας. Το πρώτο εκ των άρθρων αυτών σκοπεί στην προστασία των επενδυτών εκάστου συμβαλλόμενου μέρους έναντι αυθαίρετης απαλλοτριώσεως ή απαλλοτριώσεως άνευ αποζημιώσεως στο έδαφος του άλλου συμβαλλόμενου μέρους, ενώ το δεύτερο άρθρο, το οποίο αφορά τη δυνατότητα όλων των επενδυτών να πραγματοποιούν άνευ περιορισμών μεταφορές σχετικές με τις επενδύσεις τους, ορίζει στην παράγραφό του 2 ότι «[κ]αμία διάταξη του παρόντος άρθρου δεν θεωρείται ότι εμποδίζει τα συμβαλλόμενα μέρη να εφαρμόζουν με δίκαιο τρόπο και χωρίς διακρίσεις τη νομοθεσία τους που αφορά [...] ποινικά αδικήματα, [...] προγράμματα κοινωνικής ασφάλισης, […] συνταξιοδοτικά προγράμματα ή υποχρεωτικά προγράμματα αποταμίευσης [και τη] φορολογία».

106 Το Συμβούλιο εκτιμά, ειδικότερα, ότι το άρθρο 9.6 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας άπτεται αρμοδιοτήτων που ανήκουν αποκλειστικώς στα κράτη μέλη στον τομέα του δικαίου ιδιοκτησίας. Το Συμβούλιο παραθέτει στο πλαίσιο αυτό το άρθρο 345 ΣΛΕΕ, κατά το οποίο οι Συνθήκες δεν προδικάζουν με κανέναν τρόπο το καθεστώς της ιδιοκτησίας στα κράτη μέλη.

107 Συναφώς, όπως έχει επισημανθεί κατά το παρελθόν από το Δικαστήριο, το άρθρο 345 ΣΛΕΕ εκφράζει την ουδετερότητα της Ένωσης έναντι των καθεστώτων ιδιοκτησίας που ισχύουν στα κράτη μέλη, πλην όμως δεν συνεπάγεται εξαίρεση των καθεστώτων αυτών από το πεδίο εφαρμογής των θεμελιωδών κανόνων της Ένωσης (βλ. απόφαση της 22ας Οκτωβρίου 2013, Essent κ.λπ., C-105/12 έως C-107/12, EU:C:2013:677, σκέψεις 29 και 36). Εν προκειμένω, το άρθρο 9.6 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, του οποίου το περιεχόμενο παρετέθη κατ’ ουσίαν με τη σκέψη 91 της παρούσας γνωμοδοτήσεως, δεν περιλαμβάνει καμία δέσμευση σχετική με το καθεστώς της ιδιοκτησίας στα κράτη μέλη. Το άρθρο αυτό σκοπεί απλώς στην οριοθέτηση ενδεχόμενων αποφάσεων εθνικοποιήσεως ή απαλλοτριώσεως προκειμένου να παρέχεται στους επενδυτές η εγγύηση ότι μια τέτοια απόφαση θα λαμβάνεται με δίκαιους όρους και με σεβασμό των γενικών αρχών και των θεμελιωδών δικαιωμάτων, μεταξύ δε άλλων, της αρχής της απαγορεύσεως των διακρίσεων. Επομένως, το άρθρο αυτό αποτυπώνει απλώς το γεγονός ότι, μολονότι τα κράτη μέλη διατηρούν την ελευθερία να ασκούν τις αρμοδιότητές τους στον τομέα του δικαίου της ιδιοκτησίας και να τροποποιούν, κατά συνέπεια, το καθεστώς της ιδιοκτησίας καθόσον τα αφορά, δεν απαλλάσσονται της υποχρεώσεως σεβασμού των εν λόγω γενικών αρχών και θεμελιωδών δικαιωμάτων.

108 Ως προς το άρθρο 9.7 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, επισημαίνεται ότι το άρθρο αυτό δεν συνεπάγεται καμία δέσμευση των κρατών μελών ως προς το ποινικό δίκαιο, το φορολογικό δίκαιο ή το σύστημά τους κοινωνικής ασφαλίσεως, αλλά ορίζει απλώς ότι η εφαρμογή, εντός της Ένωσης ή της Σινγκαπούρης, συναφούς με τους τομείς αυτούς νομοθεσίας επί επενδυτή του άλλου συμβαλλόμενου μέρους πρέπει να γίνεται «με δίκαιο τρόπο και χωρίς διακρίσεις», όπως διευκρινίζεται με την παράγραφο 2 του εν λόγω άρθρου 9.7.

109 Εκ του συνόλου των προεκτεθέντων στοιχείων προκύπτει ότι οι διατάξεις του τμήματος A του κεφαλαίου 9 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας άπτονται της κοινής εμπορικής πολιτικής στον βαθμό κατά τον οποίο αφορούν τις άμεσες ξένες επενδύσεις μεταξύ Ένωσης και Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης.

110 Εντούτοις, η διαπίστωση αυτή δεν αρκεί προς θεμελίωση του συμπεράσματος ότι η Ένωση είναι αρμόδια να εγκρίνει μόνη της το συγκεκριμένο τμήμα του κεφαλαίου 9. Πράγματι, το κεφάλαιο αυτό αφορά επίσης τις ξένες επενδύσεις πλην των άμεσων. Ο αντίκτυπος που η εφαρμογή αυτού του τμήματος στις άλλες αυτές επενδύσεις έχει επί της φύσεως της αρμοδιότητας της Ένωσης προς έγκριση του συγκεκριμένου τμήματος της σχεδιαζόμενης συμφωνίας εξετάζεται με τις σκέψεις 226 έως 243 της παρούσας γνωμοδοτήσεως.

Οι σχετικές με την προστασία της διανοητικής ιδιοκτησίας δεσμεύσεις

111 Κατά το άρθρο 207, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, η κοινή εμπορική πολιτική εμπερικλείει «τις εμπορικές πτυχές της διανοητικής ιδιοκτησίας».

112 Οι διεθνείς δεσμεύσεις που αναλαμβάνει η Ένωση στον τομέα της διανοητικής ιδιοκτησίας εμπίπτουν στην έννοια των «εμπορικών πτυχών» οσάκις εμφανίζουν ειδικό σύνδεσμό με τις διεθνείς εμπορικές συναλλαγές, υπό την έννοια ότι προορίζονται κυρίως να προάγουν, να διευκολύνουν ή να διέπουν τις ως άνω συναλλαγές και έχουν ευθείες και άμεσες συνέπειες επ’ αυτών [απόφαση της 18ης Ιουλίου 2013, Daiichi Sankyo και Sanofi-Aventis Deutschland, C-414/11, EU:C:2013:520, σκέψεις 49 έως 52, καθώς και γνωμοδότηση 3/15 (Συνθήκη του Μαρακές για την πρόσβαση σε δημοσιευμένα έργα), της 14ης Φεβρουαρίου 2017, EU:C:2017:114, σκέψη 78].

113 Οι δεσμεύσεις που αναλαμβάνονται με τη σχεδιαζόμενη συμφωνία στον τομέα της διανοητικής ιδιοκτησίας περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο 11 αυτής και συμπληρώνουν, όπως διευκρινίζει το άρθρο 11.2, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των συμβαλλομένων μερών βάσει της Συμφωνίας για ορισμένες πλευρές των Δικαιωμάτων Πνευματικής Ιδιοκτησίας που άπτονται του Εμπορίου [παράρτημα 1 C της Συμφωνίας περί ιδρύσεως του ΠΟΕ, η οποία υπεγράφη στο Μαρακές στις 15 Απριλίου 1994 και ενεκρίθη με την απόφαση 94/800/ΕΚ του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 1994, σχετικά με την εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Κοινότητας σύναψη των συμφωνιών που απέρρευσαν από τις πολυμερείς διαπραγματεύσεις του Γύρου της Ουρουγουάης (1986-1994), καθ’ όσον αφορά τα θέματα που εμπίπτουν στις αρμοδιότητές της (ΕΕ 1994, L 336, σ. 1, στο εξής: Συμφωνία ΠΟΕ)], καθώς και βάσει άλλων πολυμερών συμβάσεων στον τομέα της διανοητικής ιδιοκτησίας που τα συμβαλλόμενα μέρη έχουν συνάψει.

114 Σε σχέση με το δικαίωμα του δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα, το άρθρο 11.4 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, το οποίο επιγράφεται «Χορήγηση προστασίας», υπενθυμίζει τις υποχρεώσεις των συμβαλλομένων μερών βάσει διαφόρων διεθνών συμβάσεων, μεταξύ των οποίων καταλέγονται η Σύμβαση της Βέρνης για την προστασία των λογοτεχνικών και καλλιτεχνικών έργων, η οποία υπεγράφη στη Βέρνη στις 9 Σεπτεμβρίου 1886 (Πράξη των Παρισίων της 24ης Ιουλίου 1971), ως έχει κατόπιν της τροποποιήσεως της 28ης Σεπτεμβρίου 1979, καθώς και η Συνθήκη του Παγκόσμιου Οργανισμού Διανοητικής Ιδιοκτησίας (ΠΟΔΙ) για την πνευματική ιδιοκτησία, η οποία υπεγράφη στη Γενεύη στις 20 Δεκεμβρίου 1996 και ενεκρίθη εξ ονόματος της Ένωσης με την απόφαση 2000/278/ΕΚ του Συμβουλίου, της 16ης Μαρτίου 2000 (ΕΕ 2000, L 89, σ. 6). Εξάλλου, η σχεδιαζόμενη συμφωνία περιέχει στοιχειώδεις κανόνες για την ελάχιστη διάρκεια προστασίας διαφόρων κατηγοριών έργων (άρθρο 11.5) και επιβάλλει την υποχρέωση προστασίας των δημιουργών έναντι της εξουδετερώσεως των τεχνολογικών μέτρων που αυτοί θέτουν σε εφαρμογή για την αποτροπή μη εγκεκριμένων πράξεων (άρθρο 11.9).

115 Στον τομέα των εμπορικών σημάτων, το άρθρο 11.13 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας προβλέπει ότι έκαστο των συμβαλλομένων μερών θα δημιουργήσει δημόσια ηλεκτρονική βάση δεδομένων για τις αιτήσεις καταχωρίσεως και τις καταχωρίσεις εμπορικών σημάτων. Επιπροσθέτως, έκαστο των συμβαλλομένων μερών οφείλει να εγγυάται ότι για οιαδήποτε άρνηση καταχωρίσεως θα εκδίδεται αιτιολογημένη έγγραφη απόφαση δεκτική προσβολής. Κατά το εν λόγω άρθρο, θα πρέπει να παρέχεται στους τρίτους η δυνατότητα εναντιώσεως σε αιτήσεις καταχωρίσεως.

116 Στο τομέα των γεωγραφικών ενδείξεων, το άρθρο 11.17, παράγραφος 1, της σχεδιαζόμενης συμφωνίας επιβάλλει σε έκαστο των συμβαλλομένων μερών την υποχρέωση να καθιερώσει «συστήματα για την καταχώριση και την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων στο έδαφός του, για τις κατηγορίες οίνων, οινοπνευματωδών ποτών, γεωργικών προϊόντων και τροφίμων για τις οποίες το θεωρεί σκόπιμο». Τα συστήματα αυτά πρέπει να προβλέπουν ορισμένες διαδικασίες, οι οποίες περιγράφονται στην παράγραφο 2 του εν λόγω άρθρου 11.17, προκειμένου ιδίως να λαμβάνονται υπόψη τα νόμιμα συμφέροντα τρίτων. Η παράγραφος 3 του ιδίου άρθρου προσθέτει ότι οι γεωγραφικές ενδείξεις που προστατεύονται από έκαστο των συμβαλλομένων μερών θα εγγράφονται σε κατάλογο που τηρεί η επιτροπή εμπορίου η οποία συστήνεται με τη σχεδιαζόμενη συμφωνία. Οι περιλαμβανόμενες στον κατάλογο αυτόν γεωγραφικές ενδείξεις θα πρέπει, κατ’ επιταγήν του άρθρου 11.19 της συμφωνίας, να προστατεύονται από έκαστο των συμβαλλομένων μερών κατά τρόπον ώστε οι οικείοι επιχειρηματίες να είναι σε θέση να αποτρέπουν την παραπλάνηση του κοινού ή άλλες πράξεις αθέμιτου ανταγωνισμού εκ μέρους τρίτων.

117 Στον τομέα των σχεδίων ή υποδειγμάτων, έκαστο των συμβαλλομένων μερών οφείλει, σύμφωνα με τα άρθρα 11.24 έως 11.26 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, να προστατεύει, για διάστημα τουλάχιστον δέκα ετών από της ημερομηνίας υποβολής της αιτήσεως χορηγήσεως προστασίας, τα σχέδια ή υποδείγματα που έχουν δημιουργηθεί κατά τρόπο ανεξάρτητο και τα οποία είναι νέα ή πρωτότυπα. Το εν λόγω άρθρο 11.24 διευκρινίζει ότι η προστασία δεν καλύπτει τα σχέδια ή υποδείγματα που στην ουσία αποτελούν απόρροια τεχνικών ή λειτουργικών παραμέτρων, καθώς και εκείνα που είναι αντίθετα προς τη δημόσια τάξη ή τα χρηστά ήθη.

118 Στον τομέα των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, με το άρθρο 11.29 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας τα συμβαλλόμενη μέρη υπενθυμίζουν τις υποχρεώσεις που υπέχουν από ορισμένα διεθνή νομοθετήματα και αναλαμβάνουν δέσμευση συνεργασίας. Επιπροσθέτως, το άρθρο 11.31 της συμφωνίας ορίζει ότι «[τ]α συμβαλλόμενα μέρη αναγνωρίζουν ότι τα φαρμακευτικά προϊόντα τα οποία προστατεύονται από δίπλωμα ευρεσιτεχνίας στα αντίστοιχα εδάφη τους ενδέχεται να υπόκεινται σε διαδικασία διοικητικής έγκρισης κυκλοφορίας πριν από τη διάθεσή τους στις αντίστοιχες αγορές», ότι αυτά «παρέχουν τη δυνατότητα παράτασης της διάρκειας των δικαιωμάτων που απορρέουν από την προστασία των ευρεσιτεχνιών, ώστε να αποζημιώνεται ο κάτοχος της ευρεσιτεχνίας για τη μείωση της πραγματικής διάρκειας ζωής της ευρεσιτεχνίας, λόγω της διαδικασίας διοικητικής έγκρισης κυκλοφορίας» και ότι «[η] παράταση της διάρκειας των δικαιωμάτων που απορρέουν από την προστασία των ευρεσιτεχνιών δεν μπορεί να υπερβαίνει τα πέντε έτη».

119 Το άρθρο 11.33 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας προσθέτει ότι, «[ό]ταν ένα συμβαλλόμενο μέρος απαιτεί την υποβολή δεδομένων δοκιμής ή μελετών που αφορούν την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα ενός φαρμακευτικού προϊόντος πριν από τη χορήγηση έγκρισης για τη διάθεση στην αγορά του προϊόντος αυτού, τότε, για διάστημα τουλάχιστον πέντε ετών από την ημερομηνία έγκρισης στο εν λόγω μέρος, το συμβαλλόμενο μέρος δεν επιτρέπει σε τρίτους τη διάθεση στην αγορά του ίδιου ή παρόμοιου προϊόντος, με βάση την έγκριση κυκλοφορίας η οποία χορηγήθηκε στον φορέα που είχε παράσχει τα δεδομένα δοκιμής ή τις μελέτες, εκτός εάν ο φορέας που είχε παράσχει τα εν λόγω δεδομένα ή μελέτες έχει δώσει τη συγκατάθεσή του». Το άρθρο 11.34 της συμφωνίας αυτής περιλαμβάνει ανάλογους κανόνες για την προστασία των δεδομένων δοκιμής που υποβάλλονται με σκοπό τη διοικητική έγκριση κυκλοφορίας για τη διάθεση γεωργικού χημικού προϊόντος στην αγορά.

120 Τέλος, στον τομέα των φυτικών ποικιλιών, το άρθρο 11.35 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας υπενθυμίζει τις υποχρεώσεις που τα συμβαλλόμενα μέρη υπέχουν από διεθνή σύμβαση.

121 Αυτό το σύνολο διατάξεων που αφορούν το δικαίωμα του δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα, τα εμπορικά σήματα, τις γεωγραφικές ενδείξεις, τα σχέδια ή υποδείγματα, τα διπλώματα ευρεσιτεχνίας, τα δεδομένα δοκιμής και τις φυτικές ποικιλίες, το οποίο συνίσταται σε υπόμνηση υφιστάμενων πολυμερών διεθνών υποχρεώσεων, αφενός, και διμερών δεσμεύσεων, αφετέρου, έχει ως βασικό σκοπό, κατά το άρθρο 11.1, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, της συμφωνίας αυτής, την εξασφάλιση υπέρ των επιχειρηματιών της Ένωσης και της Σινγκαπούρης «κατάλληλου επιπέδου προστασίας» των δικαιωμάτων τους διανοητικής ιδιοκτησίας.

122 Οι προαναφερθείσες διατάξεις του κεφαλαίου 11 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας παρέχουν στους επιχειρηματίες της Ένωσης και της Σινγκαπούρης το δικαίωμα να απολαύουν, στο έδαφος του άλλου συμβαλλόμενου μέρους, επιπέδων προστασίας των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας τα οποία είναι έως έναν βαθμό ομοιογενή, συμβάλλοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο στην επί ίσοις όροις συμμετοχή τους στο ελεύθερο εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών μεταξύ Ένωσης και Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης.

123 Το αυτό ισχύει για τα άρθρα 11.36 έως 11.47 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, τα οποία επιβάλλουν σε έκαστο των συμβαλλομένων μερών την υποχρέωση να προβλέπει ορισμένες κατηγορίες διαδικασιών και ενδίκων βοηθημάτων του αστικού δικαίου που θα παρέχουν στους ενδιαφερομένους τη δυνατότητα να αξιώνουν και να επιτυγχάνουν τον σεβασμό των δικαιωμάτων τους διανοητικής ιδιοκτησίας. Οι διατάξεις αυτές εξασφαλίζουν έως έναν βαθμό ομοιομορφία μεταξύ των επιπέδων δικαστικής προστασίας που παρέχεται στους φορείς δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας, αντιστοίχως, στην Ένωση και στη Σινγκαπούρη.

124 Το αυτό ισχύει επίσης για τα άρθρα 11.48 έως 11.50 της συμφωνίας, τα οποία επιβάλλουν σε έκαστο των συμβαλλομένων μερών την υποχρέωση καθιερώσεως μεθόδων για τον εντοπισμό, από τις τελωνειακές αρχές, εμπορευμάτων με παραποιημένο εμπορικό σήμα ή πειρατικών προϊόντων, καθώς και την υποχρέωση παροχής στους φορείς δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας της δυνατότητας να επιτυγχάνουν, σε περίπτωση υποψίας παραποιήσεως ή πειρατείας, την αναστολή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εν λόγω εμπορευμάτων. Οι διατάξεις αυτές εξασφαλίζουν ομοιομορφία μεταξύ των διαθέσιμων μέσων προστασίας των φορέων δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας έναντι της εισόδου, αντιστοίχως, στην αγορά της Ένωσης και στην αγορά της Σινγκαπούρης, εμπορευμάτων με παραποιημένο εμπορικό σήμα ή πειρατικών προϊόντων.

125 Εκ του συνόλου των στοιχείων αυτών προκύπτει, κατ’ αρχάς, ότι οι διατάξεις του κεφαλαίου 11 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας σκοπούν πράγματι, όπως ορίζει το άρθρο 11, παράγραφος 1, της συμφωνίας αυτής, στη «διευκόλυνση της παραγωγής και της [εμπορίας] καινοτόμων και δημιουργικών προϊόντων και της παροχής υπηρεσιών μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών» και στην «αύξηση των οφελών από το εμπόριο και τις επενδύσεις».

126 Εκ των εν λόγω στοιχείων προκύπτει, περαιτέρω, ότι το κεφάλαιο αυτό δεν κατατείνει στην εναρμόνιση των νομοθεσιών των κρατών μελών της Ένωσης, αλλά έχει ως σκοπό να διέπει την ελευθέρωση των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ Ένωσης και Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης.

127 Τέλος, συνάγεται ότι, λαμβανομένης υπόψη της σημαντικής θέσεως που κατέχει η προστασία των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας στο εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών, εν γένει, και στην πάταξη του παράνομου εμπορίου, ειδικότερα, και την οποία υπενθύμισε η γενική εισαγγελέας με το σημείο 436 των προτάσεών της, οι διατάξεις του κεφαλαίου 11 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας δύνανται να έχουν ευθείες και άμεσες συνέπειες επί των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ Ένωσης και Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης.

128 Επομένως, κατ’ εφαρμογήν των προμνησθέντων με τις σκέψεις 36 και 112 της παρούσας γνωμοδοτήσεως κριτηρίων, συνάγεται ότι το κεφάλαιο 11 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας αφορά τις «εμπορικές πτυχές της διανοητικής ιδιοκτησίας» κατά την έννοια του άρθρου 207, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ.

129 Ορισμένα εκ των κρατών μελών που υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο υποστηρίζουν ότι το κεφάλαιο 11 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας καλύπτει ομοίως μη εμπορικές πτυχές της διανοητικής ιδιοκτησίας για τον λόγο ότι το άρθρο 11.4 της συμφωνίας αυτής παραπέμπει, ως προς το δικαίωμα του δημιουργού και τα συγγενικά δικαιώματα, σε πολυμερείς συμβάσεις που περιέχουν διάταξη σχετική με τα ηθικά δικαιώματα. Εντούτοις, η περιλαμβανόμενη στη σχεδιαζόμενη συμφωνία παραπομπή στις συμβάσεις αυτές δεν αρκεί, προκειμένου για τον προσδιορισμό της φύσεως της αρμοδιότητας της Ένωσης για τη σύναψη της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, για να γίνει δεκτό ότι το θέμα αυτό συνιστά χωριστή συνιστώσα της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, συμφωνίας η οποία δεν μνημονεύει τα ηθικά δικαιώματα.

130 Εκ του συνόλου των προεκτεθέντων προκύπτει ότι βασικός σκοπός του κεφαλαίου 11 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας είναι η διευκόλυνση και η ρύθμιση των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ Ένωσης και Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης και ότι οι διατάξεις του κεφαλαίου αυτού δύνανται να έχουν ευθείες και άμεσες συνέπειες επί των εν λόγω συναλλαγών, κατά την έννοια της προμνησθείσας με τις σκέψεις 36 και 112 της παρούσας γνωμοδοτήσεως νομολογίας. Το κεφάλαιο αυτό εμπίπτει, συνεπώς, στην κατ’ άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης.

Οι σχετικές με τον ανταγωνισμό δεσμεύσεις

131 Κατά το άρθρο 12.1, παράγραφος 1, της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, τα συμβαλλόμενα μέρη αναγνωρίζουν «τη σημασία του ελεύθερου και ανόθευτου ανταγωνισμού στις εμπορικές συναλλαγές τους» και, παράλληλα, ότι «οι επιχειρηματικές πρακτικές ή συναλλαγές που βλάπτουν τον ανταγωνισμό μπορούν να στρεβλώσουν την εύρυθμη λειτουργία των αγορών και να υπονομεύσουν τα οφέλη που προκύπτουν από την απελευθέρωση του εμπορίου».

132 Προς τούτο, το άρθρο 12.1, παράγραφος 2, της συμφωνίας αυτής επιβάλλει σε έκαστο των συμβαλλομένων μέρων την υποχρέωση θεσπίσεως νομοθεσίας η οποία θα του παρέχει τη δυνατότητα να αντιμετωπίζει αποτελεσματικώς συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων, αποφάσεις ενώσεων επιχειρήσεων και εναρμονισμένες πρακτικές οι οποίες έχουν ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση ανταγωνισμού, καθώς και τις καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσεως και τις συγκεντρώσεις μεταξύ επιχειρήσεων οι οποίες συνεπάγονται σημαντική συρρίκνωση ή παρεμπόδιση του ανταγωνισμού, εφόσον οι εν λόγω συμφωνίες, αποφάσεις, πρακτικές, καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσεως και συγκεντρώσεις επηρεάζουν το εμπόριο μεταξύ Ένωσης και Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης.

133 Το άρθρο 12.2 της εν λόγω συμφωνίας προσθέτει ότι έκαστο των συμβαλλομένων μέρων αναλαμβάνει την υποχρέωση να αναθέσει σε αρχές το έργο της θέσεως σε εφαρμογή της αντίστοιχης νομοθεσίας του, για την οποία γίνεται λόγος στην παράγραφο 2 του άρθρου 12.1, και να εφαρμόζει τη νομοθεσία αυτή με διαφάνεια και άνευ διακρίσεων, τηρώντας τις αρχές της δίκαιης διαδικασίας και σεβόμενο τα δικαιώματα άμυνας.

134 Οι ως άνω διατάξεις της σχεδιαζόμενης συμφωνίας εντάσσονται αναμφιβόλως στο πλαίσιο της ελευθερώσεως των συναλλαγών μεταξύ Ένωσης και Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης. Πράγματι, οι διατάξεις αυτές αφορούν ειδικώς την πάταξη των αντίθετων προς τους κανόνες του ανταγωνισμού δραστηριοτήτων και των συγκεντρώσεων που έχουν ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση της διεξαγωγής των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ της Ένωσης και του τρίτου αυτού κράτους υπό συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού.

135 Οι εν λόγω διατάξεις εμπίπτουν, συνεπώς, στο πεδίο της κοινής εμπορικής πολιτικής και όχι στο πεδίο της εσωτερικής αγοράς. Η διαπίστωση ότι η σχεδιαζόμενη συμφωνία ουδόλως αφορά την εναρμόνιση των νομοθεσιών των κρατών μελών της Ένωσης ή το μεταξύ κρατών μελών εμπόριο επιρρωννύεται εξάλλου από την πρώτη περίοδο του άρθρου 12.2 της συμφωνίας αυτής, κατά την οποία «[κ]άθε συμβαλλόμενο μέρος διατηρεί την αυτονομία του ως προς την ανάπτυξη και την εφαρμογή της νομοθεσίας του», καθώς και από την περιλαμβανόμενη στο άρθρο 12.1 διευκρίνιση ότι το κεφάλαιο 12 της συμφωνίας αφορά τις αντίθετες προς τους κανόνες του ανταγωνισμού συμφωνίες, αποφάσεις, πρακτικές, καταχρήσεις δεσπόζουσας θέσεως και συγκεντρώσεις μόνο στον βαθμό κατά τον οποίο αυτές επηρεάζουν το εμπόριο μεταξύ Ένωσης και Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης.

136 Τα άρθρα 12.3 και 12.4 της εν λόγω συμφωνίας εμφανίζουν ομοίως ειδικό σύνδεσμο με τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ Ένωσης και Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης. Πράγματι, οι διατάξεις αυτές ορίζουν κατά βάση ότι όλες οι δημόσιες επιχειρήσεις, οι επιχειρήσεις στις οποίες έχουν παραχωρηθεί ειδικά ή αποκλειστικά δικαιώματα, καθώς και τα κρατικά μονοπώλια υποχρεούνται σε μη διακριτική μεταχείριση των αγαθών και των παροχέων υπηρεσιών του άλλου συμβαλλόμενου μέρους.

137 Το κεφάλαιο 12 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας περιλαμβάνει επίσης διατάξεις σχετικές με επιδοτήσεις. Οι διατάξεις αυτές υπενθυμίζουν τις υποχρεώσεις που τα συμβαλλόμενα μέρη υπέχουν εκ της συμφωνίας για τις επιδοτήσεις και τα αντισταθμιστικά μέτρα, η οποία περιλαμβάνεται στο παράρτημα 1 A της Συμφωνίας ΠΟΕ, ορίζουν ποιες είναι οι απαγορευμένες επιδοτήσεις που συνδέονται με το εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών μεταξύ Ένωσης και Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης και επιβάλλουν σε έκαστο των συμβαλλομένων μερών την υποχρέωση να καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για την εξουδετέρωση ή την εξάλειψη των συνεπειών μη απαγορευμένων επιδοτήσεων επί των συναλλαγών με το άλλο συμβαλλόμενο μέρος.

138 Εκ των προεκτεθέντων στοιχείων προκύπτει ότι το κεφάλαιο 12 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας εμπίπτει, κατ’ εφαρμογήν των προμνησθέντων με τη σκέψη 36 της παρούσας γνωμοδοτήσεως κριτηρίων, στην κατ’ άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης.

Οι σχετικές με την αειφόρο ανάπτυξη δεσμεύσεις

139 Όπως προκύπτει από τη σκέψη 5 της παρούσας γνωμοδοτήσεως, η άδεια για έναρξη διαπραγματεύσεων με τη Δημοκρατία της Σινγκαπούρης προς σύναψη συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών δόθηκε στις 22 Δεκεμβρίου 2009.

140 Όπως τόνισε το Κοινοβούλιο με τις παρατηρήσεις του, αντικείμενο των διαπραγματεύσεων αυτών ήταν η επίτευξη συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών «νέας γενιάς», ήτοι εμπορικής συμφωνίας εμπερικλείουσας, πέραν των στοιχείων που παραδοσιακώς περιέχονται σε τέτοιες συμφωνίες, όπως η μείωση των δασμολογικών και μη δασμολογικών εμποδίων στο εμπόριο αγαθών και υπηρεσιών, άλλες σημαντικές, αν όχι αναγκαίες, πτυχές του εν λόγω εμπορίου.

141 Οι Συνθήκες ΕΕ και ΛΕΕ τέθηκαν σε ισχύ την 1η Δεκεμβρίου 2009. Ως προς την κοινή εμπορική πολιτική, η Συνθήκη ΛΕΕ διαφέρει σημαντικά από την προϊσχύουσα Συνθήκη ΕΚ, καθώς εντάσσει στην εν λόγω πολιτική νέες πτυχές του σύγχρονου διεθνούς εμπορίου. Η διεύρυνση, με τη Συνθήκη ΛΕΕ, του πεδίου της κοινής εμπορικής πολιτικής συνιστά σημαντική εξέλιξη του πρωτογενούς δικαίου της Ένωσης (βλ. απόφαση της 18ης Ιουλίου 2013, Daiichi Sankyo και Sanofi‑Aventis Deutschland, C-414/11, EU:C:2013:520, σκέψεις 46 και 48).

142 Χαρακτηριστικός της εξελίξεως αυτής είναι, μεταξύ άλλων, ο κανόνας του άρθρου 207, παράγραφος 1, δεύτερη περίοδος, ΣΛΕΕ, κατά τον οποίο «[η] κοινή εμπορική πολιτική ασκείται στο πλαίσιο των αρχών και των στόχων της εξωτερικής δράσης της Ένωσης». Οι εν λόγω αρχές και στόχοι προσδιορίζονται στο άρθρο 21, παράγραφοι 1 και 2, ΣΕΕ και αφορούν, μεταξύ άλλων, την αειφόρο ανάπτυξη που συνδέεται με τη διαφύλαξη και τη βελτίωση της ποιότητας του περιβάλλοντος και την αειφόρο διαχείριση των παγκόσμιων φυσικών πόρων, όπως αναφέρεται στην παράγραφο 2, στοιχείο στʹ, του εν λόγω άρθρου 21.

143 Η υποχρέωση της Ένωσης για συνεκτίμηση των εν λόγω στόχων και αρχών κατά την άσκηση της κοινής εμπορικής πολιτικής της προκύπτει από συνδυασμένη ανάγνωση του άρθρου 207, παράγραφος 1, δεύτερη περίοδος, ΣΛΕΕ, του άρθρου 21, παράγραφος 3, ΣΕΕ και του άρθρου 205 ΣΛΕΕ.

144 Συγκεκριμένα, κατά το άρθρο 21, παράγραφος 3, ΣΕΕ, η Ένωση «επιδιώκει τους στόχους των παραγράφων 1 και 2 κατά τη διαμόρφωση και εφαρμογή της εξωτερικής δράσης της στους διάφορους τομείς που καλύπτονται από τον παρόντα τίτλο και από το πέμπτο μέρος της Συνθήκης [ΛΕΕ] [...]». Το πέμπτο μέρος της Συνθήκης ΛΕΕ καταλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την κοινή εμπορική πολιτική.

145 Το άρθρο 205 ΣΛΕΕ προβλέπει την ίδια υποχρέωση, ορίζοντας ότι «[η] δράση της Ένωσης στη διεθνή σκηνή, βάσει του [πέμπτου μέρους της Συνθήκης ΛΕΕ], έχει ως γνώμονα τις αρχές, προωθεί τους στόχους και διεξάγεται σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις που περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο 1 του τίτλου V της [Συνθήκης ΕΕ]». Το κεφάλαιο 1 του τίτλου V της Συνθήκης ΕΕ περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, το άρθρο 21 ΣΕΕ.

146 Επιβάλλεται, εξάλλου, να ληφθούν υπόψη το άρθρο ΣΛΕΕ 9, κατά το οποίο «[κ]ατά τον καθορισμό και την εφαρμογή των πολιτικών και των δράσεων της, η Ένωση συνεκτιμά τις απαιτήσεις που συνδέονται […] με τη διασφάλιση της κατάλληλης κοινωνικής προστασίας», και το άρθρο 11 ΣΛΕΕ, κατά το οποίο «[ο]ι απαιτήσεις της περιβαλλοντικής προστασίας πρέπει να ενταχθούν στον καθορισμό και την εφαρμογή των πολιτικών και δράσεων της Ένωσης, ιδίως προκειμένου να προωθηθεί η αειφόρος ανάπτυξη» (βλ., κατ’ αναλογίαν, απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2016, ΑΓΕΤ Ηρακλής, C-201/15, EU:C:2016:972, σκέψη 78). Επιπροσθέτως, το άρθρο 3, παράγραφος 5, ΣΕΕ επιβάλλει στην Ένωση την υποχρέωση να συμβάλλει, στις σχέσεις της με τον υπόλοιπο κόσμο, στο «ελεύθερο και δίκαιο» εμπόριο.

147 Συνεπώς, ο στόχος της αειφόρου αναπτύξεως αποτελεί πλέον αναπόσπαστο τμήμα της κοινής εμπορικής πολιτικής.

148 Εν προκειμένω, με το προοίμιο της σχεδιαζόμενης συμφωνίας τα συμβαλλόμενα μέρη δηλώνουν «αποφασισμέν[α] να ενισχύσουν τις οικονομικές, εμπορικές και επενδυτικές σχέσεις τους σύμφωνα με το στόχο της αειφόρου ανάπτυξης, ως προς τις οικονομικές, κοινωνικές και περιβαλλοντικές του διαστάσεις». Προς την κατεύθυνση αυτήν, το κεφάλαιο 13 της συμφωνίας ορίζει, στα άρθρα 13.1 και 13.2, ότι η αειφόρος ανάπτυξη, της οποίας η κοινωνική προστασία των εργαζομένων και η προστασία του περιβάλλοντος αποτελούν αμοιβαίως επωφελείς συνιστώσες, εντάσσεται στους στόχους των εμπορικών σχέσεων μεταξύ Ένωσης και Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης.

149 Ως προς την κοινωνική προστασία των εργαζομένων, τα άρθρα 13.3 έως 13.5 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας προβλέπουν, περάν διαφόρων δεσμεύσεων των συμβαλλομένων μέρων για συνεργασία, ανταλλαγή πληροφοριών και συνεκτίμηση επιστημονικών στοιχείων, την υποχρέωση των συμβαλλομένων μερών για αποτελεσματική εφαρμογή των αρχών που αφορούν τα θεμελιώδη δικαιώματα στην εργασία. Οι αρχές αυτές, οι οποίες απαριθμούνται στο άρθρο 13.3, παράγραφος 3, της συμφωνίας, περιλαμβάνουν, δυνάμει νομοθετημάτων θεσπισθέντων στο πλαίσιο της Διεθνούς Οργανώσεως Εργασίας (ΔΟΕ), «την ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και την ουσιαστική αναγνώριση του δικαιώματος συλλογικής διαπραγμάτευσης», «την εξάλειψη κάθε μορφής αναγκαστικής ή υποχρεωτικής εργασίας», «την ουσιαστική κατάργηση της παιδικής εργασίας», καθώς και «την εξάλειψη των διακρίσεων όσον αφορά την απασχόληση και την εργασία». Οι εν λόγω αρχές αντιστοιχούν σε εκείνες της Διακηρύξεως της ΔΟΕ για τις θεμελιώδεις αρχές και τα θεμελιώδη δικαιώματα στην εργασία και της συνέχειας αυτής, η οποία υιοθετήθηκε στη Γενεύη στις 18 Ιουνίου 1998 (παράρτημα αναθεωρηθέν στις 15 Ιουνίου 2010), και, όπως τονίζεται στην αιτιολογική σκέψη 3 του προοιμίου της διακηρύξεως αυτής, συνδέονται με την αειφόρο ανάπτυξη.

150 Ως προς την προστασία του περιβάλλοντος, τα άρθρα 13.6 έως 13.10 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας προβλέπουν, περάν διαφόρων δεσμεύσεων των συμβαλλομένων μέρων για συνεργασία, ανταλλαγή πληροφοριών και συνεκτίμηση επιστημονικών στοιχείων, την υποχρέωσή τους για αποτελεσματική εφαρμογή των πολυμερών περιβαλλοντικών συμφωνιών στις οποίες είναι συμβαλλόμενα μέρη (άρθρο 13.6, παράγραφος 2), την πάταξη του εμπορίου παρανόμως υλοτομημένης ξυλείας και προϊόντων της (άρθρο 13.7, στοιχείο βʹ), την αειφόρο εκμετάλλευση των ιχθυαποθεμάτων, όπως αυτή ορίζεται στις διεθνείς πράξεις που έχουν κυρωθεί από τα συμβαλλόμενα μέρη (άρθρο 13.8, στοιχείο αʹ), την πάταξη της παράνομης, λαθραίας και άναρχης αλιείας (άρθρο 13.8, στοιχείο βʹ), καθώς και τη θέσπιση αποτελεσματικών μέτρων παρακολουθήσεως και ελέγχου με στόχο την εξασφάλιση της συμμόρφωσης με τα μέτρα διατηρήσεως (άρθρο 13.8, στοιχείο γʹ).

151 Το άρθρο 13.6, παράγραφος 4, της συμφωνίας αυτής διευκρινίζει ότι απαγορεύεται η εκ μέρους των συμβαλλομένων μερών εφαρμογή μέτρων τα οποία θεσπίζονται ή διατηρούνται εν ισχύι με σκοπό την υλοποίηση πολυμερούς περιβαλλοντικής συμφωνίας κατά τρόπον ο οποίος συνιστά μέσο αυθαίρετης ή αδικαιολόγητης διακριτικής μεταχειρίσεως μεταξύ των συμβαλλομένων μέρων ή συγκεκαλυμμένο περιορισμό του εμπορίου.

152 Με τις προαναφερθείσες διατάξεις του κεφαλαίου 13 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, η Ένωση και η Δημοκρατία της Σινγκαπούρης αναλαμβάνουν κατ’ ουσίαν τη δέσμευση να εξασφαλίζουν ότι κατά τις μεταξύ τους εμπορικές συναλλαγές θα τηρούν τις υποχρεώσεις που υπέχουν από διεθνείς συμφωνίες στους τομείς της κοινωνικής προστασίας των εργαζομένων και του περιβάλλοντος στις οποίες είναι συμβαλλόμενα μέρη.

153 Η διαπίστωση αυτή δεν τίθεται εν αμφιβόλω από το γεγονός ότι οι διεθνείς δεσμεύσεις που μνημονεύονται στο κεφάλαιο 13 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, ήτοι, μεταξύ άλλων, οι δεσμεύσεις για τις οποίες έγινε λόγος με τις σκέψεις 149 και 150 της παρούσας γνωμοδοτήσεως, δεν καλύπτουν μόνον τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ Ένωσης και Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης. Πράγματι, λαμβανομένης υπόψη της δυσχέρειας διακρίσεως, για τους σκοπούς της τηρήσεως των εν λόγω δεσμεύσεων, μεταξύ των προϊόντων και των υπηρεσιών που αποτελούν αντικείμενο των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ της Ένωσης και του εν λόγω τρίτου κράτους και εκείνων που δεν αποτελούν αντικείμενο των συναλλαγών αυτών, η αναγκαιότητα εξασφαλίσεως, κατά τρόπο αποτελεσματικό, της τηρήσεως των εν λόγω δεσμεύσεων στο πλαίσιο αυτών των συναλλαγών εξηγεί το γεγονός ότι οι ίδιες αυτές δεσμεύσεις καλύπτουν το σύνολο των δραστηριοτήτων στους οικείους τομείς.

154 Εξάλλου, η έκταση των υποχρεώσεων που απορρέουν από τις διεθνείς συμβάσεις στις οποίες παραπέμπει η σχεδιαζόμενη συμφωνία αποτελεί ζήτημα που καλύπτεται από τους μηχανισμούς ερμηνείας, διαμεσολαβήσεως και διευθετήσεως διαφορών οι οποίοι ισχύουν για τις εν λόγω συμβάσεις. Η σχεδιαζόμενη συμφωνία κατοχυρώνει την εφαρμογή αυτών των εξωτερικών μηχανισμών, ορίζοντας, στο άρθρο 13.16, ότι οι δικοί της μηχανισμοί επιλύσεως διαφορών και διαμεσολαβήσεως, οι οποίοι προβλέπονται, αντιστοίχως, από τα κεφάλαια 15 και 16, δεν ισχύουν ως προς το κεφάλαιο 13.

155 Επομένως, το κεφάλαιο 13 δεν αφορά ούτε το περιεχόμενο των διεθνών συμβάσεων στις οποίες παραπέμπει ούτε τις σχετικές με τις συμβάσεις αυτές αρμοδιότητες της Ένωσης ή των κρατών μελών. Εμφανίζει, όμως, ειδικό σύνδεσμο με τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ Ένωσης και Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης.

156 Πράγματι, το εν λόγω κεφάλαιο 13 διέπει τις συναλλαγές αυτές, εξασφαλίζοντας ότι, στο πλαίσιό τους, τηρούνται οι εν λόγω συμβάσεις και ότι κανένα εκ των μέτρων που θεσπίζονται δυνάμει αυτών δεν εφαρμόζεται κατά τρόπον ο οποίος να συνεπάγεται αυθαίρετη ή αδικαιολόγητη διάκριση ή συγκεκαλυμμένο περιορισμό των εν λόγω συναλλαγών.

157 Το κεφάλαιο 13 δύναται ομοίως να έχει ευθείες και άμεσες συνέπειες επί των εν λόγω εμπορικών συναλλαγών.

158 Οι συνέπειες αυτές απορρέουν, πρώτον, από τη δέσμευση που τα συμβαλλόμενα μέρη αναλαμβάνουν με το άρθρο 13.1, παράγραφος 3, της σχεδιαζόμενης συμφωνίας, αφενός, να μην ενθαρρύνουν το εμπόριο μέσω της μειώσεως της κοινωνικής και περιβαλλοντικής προστασίας στο έδαφός τους σε επίπεδα που υπολείπονται των προτύπων που υπαγορεύουν οι διεθνείς δεσμεύσεις τους και, αφετέρου, να μην εφαρμόζουν τα πρότυπα αυτά με πνεύμα προστατευτισμού.

159 Δεύτερον, οι διατάξεις του κεφαλαίου 13 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας δύνανται να έχουν ευθείες και άμεσες συνέπειες επί των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ Ένωσης και Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης, καθώς περιορίζουν τον κίνδυνο υπέρμετρων αποκλίσεων μεταξύ του κόστους παραγωγής προϊόντων και παροχής υπηρεσιών εντός της Ένωσης, αφενός, και της Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης, αφετέρου, συμβάλλοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο στην επί ίσοις όροις συμμετοχή των επιχειρηματιών της Ένωσης και εκείνων του τρίτου αυτού κράτους στο ελεύθερο εμπόριο.

160 Τρίτον, όσον αφορά, ειδικότερα, τις δεσμεύσεις που έχουν ως αντικείμενο την πάταξη του εμπορίου παρανόμως υλοτομημένης ξυλείας και προϊόντων της, καθώς και την πάταξη της παράνομης, λαθραίας και άναρχης αλιείας, για τις οποίες έγινε λόγος με τη σκέψη 150 της παρούσας γνωμοδοτήσεως, με τη σχεδιαζόμενη συμφωνία τα συμβαλλόμενα μέρη αναλαμβάνουν την υποχρέωση να θέτουν σε εφαρμογή ή να ενθαρρύνουν συστήματα τεκμηριώσεως, ελέγχου και πιστοποιήσεως. Τέτοια συστήματα είναι ικανά να επηρεάσουν ευθέως το εμπόριο των οικείων προϊόντων (βλ., συναφώς, απόφαση της 12ης Δεκεμβρίου 2002, Επιτροπή κατά Συμβουλίου, C-281/01, EU:C:2002:761, σκέψη 40).

161 Τέλος, ο ειδικός σύνδεσμος που οι διατάξεις του κεφαλαίου 13 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας εμφανίζουν με τις εμπορικές συναλλαγές μεταξύ Ένωσης και Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης ανάγεται επίσης στο γεγονός ότι παράβαση των περιλαμβανόμενων στο κεφάλαιο αυτό διατάξεων περί κοινωνικής προστασίας των εργαζομένων και περί προστασίας του περιβάλλοντος παρέχει στο άλλο συμβαλλόμενο μέρος, σύμφωνα με τον εθιμικό κανόνα διεθνούς δικαίου που κωδικοποιείται με το άρθρο 60, παράγραφος 1, της Συμβάσεως περί του Δικαίου των Συνθηκών που υπεγράφη στη Βιέννη στις 23 Μαΐου 1969 (Recueil des traités des Nations unies, τόμος 1155, σ. 331, στο εξής: Σύμβαση της Βιέννης), κανόνα ο οποίος τυγχάνει εφαρμογής στις σχέσεις μεταξύ Ένωσης και τρίτων κρατών (βλ., ως προς τη δυνατότητα εφαρμογής επί των εξωτερικών σχέσεων της Ένωσης των εθιμικών κανόνων που κωδικοποιούνται με τη Σύμβαση της Βιέννης, αποφάσεις της 25ης Φεβρουαρίου 2010, Brita, C-386/08, EU:C:2010:91, σκέψεις 41 και 42, καθώς και της21ης Δεκεμβρίου 2016, Συμβούλιο κατά Front Polisario, C-104/16 P, EU:C:2016:973, σκέψεις 100, 107, 110 και 113), το δικαίωμα τερματισμού ή αναστολής της ελευθερώσεως των συναλλαγών η οποία προβλέπεται από τις διατάξεις της εν λόγω συμφωνίας.

162 Διαπιστώνεται πράγματι ότι το κεφάλαιο 13 κατέχει ουσιώδη θέση στη σχεδιαζόμενη συμφωνία.

163 Αντιθέτως, θα ήταν ανακόλουθο να γίνει δεκτό ότι οι διατάξεις που σκοπούν στην ελευθέρωση των συναλλαγών μεταξύ της Ένωσης και τρίτου κράτους εμπίπτουν στο πεδίο της κοινής εμπορικής πολιτικής, ενώ εκείνες που έχουν ως σκοπό να εξασφαλίζεται ότι αυτή η ελευθέρωση των συναλλαγών πραγματοποιείται με σεβασμό προς την αειφόρο ανάπτυξη δεν εμπίπτουν. Πράγματι, η πραγματοποίηση των διεθνών συναλλαγών συμφώνως προς τον στόχο της αειφόρου αναπτύξεως αποτελεί, όπως επισημάνθηκε με τη σκέψη 147 της παρούσας γνωμοδοτήσεως, αναπόσπαστο τμήμα της πολιτικής αυτής.

164 Η κατ’ άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης δεν μπορεί, βεβαίως, να ασκείται προς ρύθμιση των επιπέδων κοινωνικής και περιβαλλοντικής προστασίας στο έδαφος εκάστου των συμβαλλομένων μερών. Η έκδοση τέτοιων κανόνων θα σχετιζόταν με την κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών η οποία προβλέπεται, μεταξύ άλλων, από το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο δʹ, το άρθρο 3, παράγραφος 2, και το άρθρο 4, παράγραφος 2, στοιχεία βʹ και εʹ, ΣΛΕΕ. Το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ δεν κατισχύει των άλλων αυτών διατάξεων της Συνθήκης ΛΕΕ, ενώ, εξάλλου, το άρθρο 207, παράγραφος 6, ΣΛΕΕ ορίζει ότι « [η] άσκηση των αρμοδιοτήτων που απονέμ[ονται] […] στον τομέα της κοινής εμπορικής πολιτικής δεν επηρεάζει την οριοθέτηση των αρμοδιοτήτων μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών [...]».

165 Εν προκειμένω εντούτοις, από το άρθρο 13.1, παράγραφος 4, της σχεδιαζόμενης συμφωνίας προκύπτει ότι τα συμβαλλόμενα μέρη «δεν αποσκοπούν στην εναρμόνιση των εργασιακών ή περιβαλλοντικών προτύπων τους», ενώ από το άρθρο 13.2, παράγραφος 1, της συμφωνίας αυτής προκύπτει ότι τα συμβαλλόμενα μέρη αναγνωρίζουν το δικαίωμα κάθε μέρους να θεσπίζει δικά του επίπεδα περιβαλλοντικής και κοινωνικής προστασίας, καθώς και να εγκρίνει ή να τροποποιεί συνακολούθως τη νομοθεσία και την πολιτική του κατά τρόπο συνεπή προς τις διεθνείς δεσμεύσεις του στους συγκεκριμένους τομείς.

166 Εκ του συνόλου των στοιχείων αυτών προκύπτει ότι οι διατάξεις του κεφαλαίου 13 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας δεν έχουν ως αντικείμενο τη ρύθμιση των επιπέδων κοινωνικής και περιβαλλοντικής προστασίας στο έδαφος εκάστου των συμβαλλομένων μερών, αλλά τη ρύθμιση των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ Ένωσης και Δημοκρατίας της Σινγκαπούρης, μέσω της εξαρτήσεως της ελευθερώσεως των συναλλαγών αυτών από τον όρον ότι τα συμβαλλόμενα μέρη τηρούν τις διεθνείς υποχρεώσεις τους στους τομείς της κοινωνικής προστασίας των εργαζομένων και της προστασίας του περιβάλλοντος.

167 Λαμβανομένων υπόψη όλων των προεκτεθέντων, το κεφάλαιο 13 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας εμπίπτει, σύμφωνα με τα προμνησθέντα με τη σκέψη 36 της παρούσας γνωμοδοτήσεως κριτήρια, στην κοινή εμπορική πολιτική και, συνεπώς, στην κατ’ άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο εʹ, ΣΛΕΕ αποκλειστική αρμοδιότητα της Ένωσης.

Επί της κατ’ άρθρο 3, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ αρμοδιότητας

Οι σχετικές με τις υπηρεσίες στον τομέα των μεταφορών δεσμεύσεις

168 Για τους λόγους που εκτέθηκαν με τις σκέψεις 56 έως 68 της παρούσας γνωμοδοτήσεως, στον βαθμό κατά τον οποίο οι δεσμεύσεις του κεφαλαίου 8 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας αφορούν τις υπηρεσίες διεθνών θαλάσσιων μεταφορών, σιδηροδρομικών μεταφορών, οδικών μεταφορών και εσωτερικών πλωτών μεταφορών, καθώς και τις υπηρεσίες που συνδέονται εγγενώς με τις υπηρεσίες μεταφορών, αυτές δεν εμπίπτουν στο πεδίο της κοινής εμπορικής πολιτικής, αλλά πρέπει να εγκριθούν κατά τρόπο σύμφωνο με την κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών στον τομέα της κοινής πολιτικής των μεταφορών.

169 Η κοινή αυτή πολιτική διέπεται από τον τίτλο VI του τρίτου μέρους της Συνθήκης ΛΕΕ, ο οποίος περιλαμβάνει τα άρθρα 90 έως 100 ΣΛΕΕ. Η παράγραφος 1 του τελευταίου αυτού άρθρου ορίζει ότι οι διατάξεις του εν λόγω τίτλου εφαρμόζονται στις σιδηροδρομικές, οδικές και εσωτερικές πλωτές μεταφορές, ενώ η παράγραφος 2 αυτού απονέμει στον νομοθέτη της Ένωσης την εξουσία να θεσπίζει οιαδήποτε κατάλληλη διάταξη για τις θαλάσσιες και αεροπορικές μεταφορές. Το άρθρο 91, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ εξουσιοδοτεί τον εν λόγω νομοθέτη να θεσπίζει, στο πλαίσιο της κοινής πολιτικής των μεταφορών, «κοινούς κανόνες».

170 Με τη σκέψη 17 της αποφάσεως της 31ης Μαρτίου 1971, Επιτροπή κατά Συμβουλίου (22/70, EU:C:1971:32), το Δικαστήριο επισήμανε ότι, οσάκις η Ένωση εκδίδει διατάξεις με τις οποίες εισάγονται, υπό οιαδήποτε μορφή, κοινοί κανόνες, τα κράτη μέλη δεν έχουν πλέον το δικαίωμα, ανεξαρτήτως του ατομικού ή συλλογικού χαρακτήρα της δράσεώς τους, να αναλαμβάνουν έναντι τρίτων κρατών υποχρεώσεις που θίγουν αυτούς τους κανόνες (βλ., επίσης, μεταξύ άλλων, απόφαση της 5ης Νοεμβρίου 2002, Επιτροπή κατά Δανίας, C-467/98, EU:C:2002:625, σκέψεις 77 έως 80).

171 Στο πνεύμα αυτής της νομολογιακής γραμμής, το άρθρο 216 ΣΛΕΕ απονέμει στην Ένωση την αρμοδιότητα για σύναψη, μεταξύ άλλων, οιασδήποτε διεθνούς συμφωνίας η οποία «ενδέχεται να επηρεάσει κοινούς κανόνες ή να μεταβάλει την εμβέλειά τους».

172 Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ, η αρμοδιότητα της Ένωσης για σύναψη μιας τέτοιας συμφωνίας είναι αποκλειστική.

173 Η Επιτροπή εκτιμά ότι οι δεσμεύσεις που προβλέπονται από το κεφάλαιο 8 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας και αφορούν τον τομέα των μεταφορών δύνανται να επηρεάσουν κοινούς κανόνες ή να μεταβάλουν την εμβέλειά τους. Το Κοινοβούλιο συντάσσεται με την άποψη αυτήν, εν αντιθέσει προς το Συμβούλιο και τα κράτη μέλη που υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο.

174 Επιβάλλεται η εξέταση του ζητήματος αυτού για το σύνολο των υπηρεσιών μεταφορών που περιλαμβάνονται στους συνημμένους στο κεφάλαιο 8 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας πίνακες υποχρεώσεων. Δεδομένης της βαρύνουσας σημασίας που η συμφωνία αυτή αποδίδει στις θαλάσσιες μεταφορές, πρέπει αυτές να εξετασθούν πρώτες. — Θαλάσσιες μεταφορές

175 Ενώ το κεφάλαιο 8 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας εξαιρεί, με τα άρθρα 8.3 και 8.9, με το σημείο 11.A των προσαρτημάτων 8-A-1 και 8-B-1, καθώς και με το σημείο 16.A των προσαρτημάτων 8-A-2 και 8-A-3 των παραρτημάτων του εν λόγω κεφαλαίου, τις εθνικές θαλάσσιες ενδομεταφορές, από το πεδίο εφαρμογής του, αφιερώνει ένα υποτμήμα στις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές. Το υποτμήμα αυτό αποτελείται από το άρθρο 8.56 της συμφωνίας, το οποίο έχει ως εξής: «1. Το παρόν υποτμήμα καθορίζει τις αρχές που αφορούν την απελευθέρωση των υπηρεσιών διεθνών θαλάσσιων μεταφορών σύμφωνα με τα τμήματα Β (Διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών), Γ (Εγκατάσταση) και Δ (Προσωρινή παρουσία φυσικών προσώπων για επιχειρηματικούς σκοπούς). 2. Για τους σκοπούς του παρόντος υποτμήματος: ως “διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές” νοούνται, μεταξύ άλλων, οι μεταφορές από πόρτα σε πόρτα και συνδυασμένες μεταφορές, που είναι η μεταφορά αγαθών με τη χρησιμοποίηση περισσότερων του ενός τρόπων μεταφοράς, συμπεριλαμβανομένων και των θαλάσσιων μεταφορών, βάσει ενιαίου εγγράφου μεταφοράς, και, για τον σκοπό αυτό, το δικαίωμα σύναψης απευθείας σύμβασης με τους παρόχους άλλων τρόπων μεταφοράς. 3. Όσον αφορά τις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές, τα συμβαλλόμενα μέρη συμφωνούν να διασφαλίσουν την αποτελεσματική εφαρμογή των αρχών της άνευ περιορισμών πρόσβασης σε φορτία στο πλαίσιο εμπορικών όρων, την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών διεθνών θαλάσσιων μεταφορών, καθώς και την εθνική μεταχείριση στο πλαίσιο της παροχής των εν λόγω υπηρεσιών. Με βάση τα σημερινά επίπεδα απελευθέρωσης μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών όσον αφορά τις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές: α) τα συμβαλλόμενα μέρη εφαρμόζουν αποτελεσματικά την αρχή της άνευ περιορισμών πρόσβασης στις αγορές και τις συναλλαγές διεθνών θαλάσσιων μεταφορών στο πλαίσιο εμπορικών όρων και χωρίς να εφαρμόζουν διακριτική μεταχείριση· β) κάθε συμβαλλόμενο μέρος παρέχει στα πλοία που φέρουν τη σημαία του άλλου συμβαλλόμενου μέρους ή τα οποία εκμεταλλεύονται πάροχοι υπηρεσιών του άλλου συμβαλλόμενου μέρους, μεταχείριση όχι λιγότερο ευνοϊκή από αυτή που παρέχει στα δικά του πλοία ή στα πλοία τρίτων χωρών, ανάλογα με το ποια είναι καλύτερη, όσον αφορά, μεταξύ άλλων, την πρόσβαση στους λιμένες, τη χρησιμοποίηση των υποδομών και των βοηθητικών ναυτιλιακών υπηρεσιών των λιμένων, καθώς και τα σχετικά τέλη και επιβαρύνσεις, τις τελωνειακές διευκολύνσεις και την πρόσβαση σε αγκυροβόλια και εγκαταστάσεις για φόρτωση και εκφόρτωση. 4. Κατά την εφαρμογή αυτών των αρχών, τα συμβαλλόμενα μέρη: α) δεν εισάγουν ρήτρες κατανομής φορτίου σε μελλοντικές συμφωνίες με τρίτες χώρες σχετικά με τις υπηρεσίες θαλάσσιων μεταφορών, συμπεριλαμβανομένων του εμπορίου ξηρού και υγρού χύδην φορτίου καθώς και των τακτικών γραμμών, και καταργούν, εντός εύλογης χρονικής περιόδου, αυτές τις ρήτρες κατανομής φορτίου σε περίπτωση που υπάρχουν σε προηγούμενες συμφωνίες· β) κατά την έναρξη ισχύος της παρούσας συμφωνίας, καταργούν και απέχουν από τη θέσπιση τυχόν μονομερών μέτρων και διοικητικών, τεχνικών και άλλων εμποδίων που ενδέχεται να αποτελούν συγκεκαλυμμένο περιορισμό ή να εισάγουν διακρίσεις όσον αφορά την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών στον τομέα των διεθνών θαλάσσιων μεταφορών. 5. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος επιτρέπει στους παρόχους υπηρεσιών διεθνών θαλάσσιων μεταφορών του άλλου συμβαλλόμενου μέρους να διαθέτουν εγκατάσταση στο έδαφός του υπό όρους εγκατάστασης και λειτουργίας σύμφωνους με τους όρους που περιλαμβάνονται στον πίνακά συγκεκριμένων υποχρεώσεών του. 6. Κάθε συμβαλλόμενο μέρος καθιστά διαθέσιμη στους παρόχους διεθνών θαλάσσιων μεταφορών του άλλου συμβαλλόμενου μέρους, με εύλογους και αμερόληπτους όρους και προϋποθέσεις, τη χρήση των ακόλουθων υπηρεσιών στον λιμένα: α) πλοήγηση· β) ρυμούλκηση και παροχή βοήθειας με ρυμουλκά· γ) εφοδιασμό· δ) προμήθεια καυσίμων και ανεφοδιασμό με νερό· ε) συλλογή αποβλήτων και διάθεση έρματος· στ) υπηρεσίες λιμενάρχη· ζ) βοηθήματα ναυσιπλοΐας· και η) υπηρεσίες απαραίτητες για τη λειτουργία των πλοίων και [παρεχόμενες] από παράκτιους σταθμούς, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται οι επικοινωνίες, η υδροδότηση και η ηλεκτροδότηση, τα μέσα επείγουσας επισκευής, το αγκυροβόλιο, η θέση πρόσδεσης και συναφείς υπηρεσίες.»

176 Το εν λόγω άρθρο 8.56 πρέπει να αναγιγνώσκεται σε συνδυασμό με τον πίνακα συγκεκριμένων υποχρεώσεων που προσαρτάται στο κεφάλαιο 8 της σχεδιαζόμενης συμφωνίας. Πράγματι, τα άρθρα 8.7 και 8.12 της συμφωνίας αυτής ορ