Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Mancini της 8ης Οκτωβρίου 1987. - NICOLET INSTRUMENT GMBH ΚΑΤΑ HAUPTZOLLAMT BERLIN-PACKHOF. - ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ ΤΟΥ FINANZGERICHT ΤΟΥ ΒΕΡΟΛΙΝΟΥ. - ΚΔ - ΑΤΕΛΕΙΑ ΓΙΑ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΕΣ ΣΥΣΚΕΥΕΣ - ΙΣΟΔΥΝΑΜΗ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΑΞΙΑ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 232/86.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1987 σελίδα 05025



Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα

++++

Κύριε πρόεδρε,

Κύριοι δικαστές,

1 . Καλείστε ακόμη μια φορά να ερμηνεύσετε την κοινοτική ρύθμιση σχετικά με την ατέλεια από τους δασμούς του κοινού δασμολογίου για τις επιστημονικές συσκευές . Το Finanzgericht του Βερολίνου, στο πλαίσιο μιας διαφοράς μεταξύ της επιχειρήσεως Nicolet Instrument GmbH και του Hauptzollamt Berlin-Packhof, σας ερωτά αν η ατέλεια μπορεί να μη χορηγηθεί, όταν πρόκειται για συσκευή κοινοτικής κατασκευής η οποία, αν και κατάλληλη για την έρευνα, είναι τόσο πολύ ανώτερη από την εισαγόμενη συσκευή, ώστε υπερβαίνει κατά πολύ τις πραγματικές ανάγκες του ερευνητικού προγράμματος .

Τα γεγονότα έχουν ως εξής . Η επιχείρηση Nicolet εισήγαγε από τις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής ένα σύστημα φασματομέτρου υπερύθρου Fourier-Transform τύπου ΜΧ-1 Ε μετά εξαρτημάτων για να το πωλήσει στο Robert-Koch-Institut του Bundesgesundsheitsamt στο δυτικό Βερολίνο το οποίο θα το χρησιμοποιούσε για ερευνητικούς σκοπούς σχετικά με τους βακτηριακούς οργανισμούς . Στην αίτησή της περί χορηγήσεως ατέλειας ως προς τους εισαγωγικούς δασμούς, η επιχείρηση Nicolet δήλωσε ότι συσκευές ισοδύναμης επιστημονικής αξίας δεν κατασκευάζονταν ούτε στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ούτε στις άλλες χώρες της Κοινότητας . Το Hauptzollamt του Βερολίνου απέρριψε εντούτοις την αίτηση τονίζοντας ότι υφίστανται τουλάχιστον δύο ισοδύναμα όργανα, που και τα δύο κατασκευάζει η εταιρία Bruker Analytische Messtechnik GmbH . Κατ' αυτής της αποφάσεως ( της 23ης Φεβρουαρίου 1982 ), η επιχείρηση Nicolet άσκησε ανεπιτυχώς διοικητική ένσταση και κατόπιν αυτού προσέφυγε στο Finanzgericht του Βερολίνου .

Ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου η επιχείρηση υποστήριξε ότι οι γερμανικές συσκευές που καθορίζονται με τα διακριτικά ΙFS 110 και ΙFS 85 δεν μπορούσαν να θεωρηθούν ως ισοδύναμες με το αμερικανικό όργανο, επειδή μπορούν να επιτυγχάνουν αποδόσεις σαφώς ανώτερες και, επομένως, δυσανάλογες προς αυτές που απαιτούνται για τα πειράματα του ιδρύματος του Βερολίνου : τα πειράματα αυτά απαιτούν πράγματι δυνατότητα αναλύσεως δύο έως τεσσάρων αποχωρισμένων στοιχείων, ενώ ο αποχωρισμός που μπορεί να επιτυγχάνεται με τις πολύ ισχυρότερες συσκευές ΙFS 110 και ΙFS 85 είναι 0,2 και 0,5 . Η τελωνειακή αρχή στήριξε την άρνησή της στις διατάξεις της κοινοτικής νομοθεσίας που δεν επιτρέπουν να ερευνάται ο ανώτερος βαθμός αποδόσεως σε σχέση με τις ανάγκες της έρευνας κατά την εξέταση της ισοδυναμίας .

Με Διάταξη της 27ης Ιουνίου 1986, το δεύτερο τμήμα του Finanzgericht ανέστειλε τη διαδικασία και σας υπέβαλε, σύμφωνα με το άρθρο 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα :

"Είναι μια συσκευή 'ισοδύναμης επιστημονικής αξίας' υπό την έννοια του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 1798/75, όταν χρησιμοποιείται μεν για την εκτέλεση του ερευνητικού προγράμματος, η απόδοσή της όμως είναι τόσο δυσανάλογη ώστε κατά αντικειμενική εκτίμηση να μη θεωρείται λογική η χρησιμοποίησή της;"

Κατά τη διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου κατέθεσαν γραπτές παρατηρήσεις η επιχείρηση Nicolet, η ολλανδική κυβέρνηση και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων . Μόνο η τελευταία παρέστη κατά τη συνεδρίαση .

2 . Τα κριτήρια εκτιμήσεως της ισοδυναμίας των επιστημονικών συσκευών έχουν καθορισθεί, ως γνωστόν, με τον κανονισμό ( ΕΟΚ ) 1798/75 του Συμβουλίου, της 10ης Ιουλίου 1975, περί της ατελούς, ως προς τους δασμούς του κοινού δασμολογίου, εισαγωγής αντικειμένων εκπαιδευτικού, επιστημονικού ή μορφωτικού χαρακτήρος ( ΕΕ ειδ . έκδ . 02/002, σ . 87 ). Ο κανονισμός αυτός τροποποιήθηκε στη συνέχεια με τον κανονισμό ( ΕΟΚ ) 1027/79 του Συμβουλίου, της 8ης Μαΐου 1979 ( ΕΕ ειδ . έκδ . 02/007, σ . 223 ) και συμπληρώθηκε με τον κανονισμό ( ΕΟΚ ) 2784/79 της Επιτροπής, της 12ης Δεκεμβρίου 1979, που άρχισε να ισχύει την 1η Ιανουαρίου 1980 ( ΕΕ ειδ . έκδ . 02/008, σ . 8 ).

Κατά το άρθρο 3, παράγραφος 3, τρίτη περίπτωση, του πρώτου κανονισμού ( όπως τροποποιήθηκε ), η αντιστοιχία εκτιμάται "με τη σύγκριση των κυρίως τεχνικών χαρακτηριστικών του οργάνου ... που αποτελούν αντικείμενο της αιτήσεως ( ατέλειας ) ... και εκείνων του αντίστοιχου οργάνου ... που κατασκευάζονται στην Κοινότητα, προκειμένου να προσδιοριστεί αν αυτό το τελευταίο δύναται να χρησιμοποιηθεί για τους ίδιους επιστημονικούς σκοπούς με εκείνους για τους οποίους προορίζεται ( το πρώτο ) και εάν αυτό δύναται να προσφέρει παρόμοιες υπηρεσίες ". Το άρθρο 5, παράγραφος 2, του προαναφερθέντος κανονισμού ( ΕΟΚ ) 2784/79 διευκρινίζει επιπλέον ότι "για την πραγματοποίηση της ... συγκρίσεως θεωρούνται ως 'ουσιώδη' μόνο τα τεχνικά χαρακτηριστικά τα οποία δύνανται να ασκήσουν αποφασιστική επιρροή στο αποτέλεσμα των προς πραγματοποίηση ειδικών εργασιών", ενώ δεν λαμβάνεται υπόψη το γεγονός ότι ένα όργανο μπορεί "να πραγματοποιήσει επιδόσεις ανώτερες από εκείνες που είναι αναγκαίες για την καλή εκτέλεση ( αυτών των ) εργασιών ".

3 . Το αντικείμενο της δίκης εστιάζεται ακριβώς σ' αυτή την τελευταία διάταξη . Το παραπέμπον δικαστήριο τονίζει πράγματι σαφώς ότι έχει σχηματίσει την πεποίθηση ότι η εκτίμηση της ισοδυναμίας δεν μπορεί να γίνει χωρίς να ληφθεί υπόψη η αρχή της αναλογικότητας . Η επιχείρηση Nicolet συντάσσεται μ' αυτή την άποψη προσθέτοντας ότι αντιφάσκει συγχρόνως προς τους κανόνες της οικονομίας και της επιστημονικής μεθόδου η διενέργεια ερευνών με ακατάλληλα μέσα, ακόμη και αν αυτό οφείλεται στις υπερβολικά υψηλές ικανότητές τους . Αντιθέτως, κατά την ολλανδική κυβέρνηση και την Επιτροπή, η εγκυρότητα αυτής της απόψεως εμπίπτει στο χώρο του jus condendum . Επί του παρόντος, η σχετική διάταξη αποκλείει να λαμβάνονται υπόψη "επιδόσεις ανώτερες" που ένα όργανο, είτε κοινοτικό είτε εισαχθέν, θεωρείται ότι μπορεί να επιτύχει, πράγμα που αρκεί για να δοθεί καταφατική απάντηση στο προδικαστικό ερώτημα .

Ας λεχθεί ευθύς αμέσως ότι η πρώτη άποψη μού φαίνεται προτιμότερη . Πράγματι, νομίζω ότι είναι δυνατόν να εφαρμοστεί ήδη η κανονιστική μας ρύθμιση χωρίς να προδοθεί το πνεύμα ή το γράμμα της και, συγχρόνως, χωρίς να θιγούν οι ερευνητικές ανάγκες και οι προϋπολογισμοί των επιστημονικών ιδρυμάτων .

Επιβάλλεται καταρχάς μία σαφής παρατήρηση . Το γεγονός και μόνο της ανωτερότητας της αποδόσεως μιας συσκευής δεν επιτρέπει ασφαλώς να μη θεωρηθεί ως ισοδύναμη, αυτό δε ακόμη και όταν το όργανο που έχει δυσανάλογες ικανότητες είναι αυτό που κατασκευάζεται εντός της Κοινότητας (( η απόφαση της 25ης Οκτωβρίου 1984 στην υπόθεση 185/83, Πανεπιστήμιο Groningen κατά Inspecteur der Invoerrechten en Accijnzen ( Συλλογή 1984, σ . 3623, σκέψη 33 ), αφορά την αντίθετη περίπτωση )). Προς στήριξη αυτού του συμπεράσματος μπορεί να ληφθεί ως βάση όχι μόνο το γράμμα του άρθρου 5, παράγραφος 2, αλλά επίσης και ένα ακλόνητο επιχείρημα a contrario : αν δεν υπάγεται η κοινοτική συσκευή στη ρύθμιση, τα χαρακτηριστικά της που δεν "δύνανται να ασκήσουν αποφασιστική επιρροή στο αποτέλεσμα" της έρευνας θα καθίστανται επίσης "ουσιαστικά" για τη σύγκριση, πράγμα που θα συνεπήγετο εξαιρετικά σημαντική αύξηση του αριθμού των περιπτώσεων στις οποίες η συσκευή θα μπορούσε να θεωρηθεί ως μη ισοδύναμη .

Επομένως, δεν είναι αυτό το σημείο για το οποίο σας ερωτά ο παραπέμπων δικαστής . Επιθυμεί μάλλον να πληροφορηθεί αν τα όρια του κανόνα που καθιερώνει το μη ουσιώδη χαρακτήρα της ανώτερης αποδόσεως βρίσκονται στην αδυναμία συγκρίσεως οργάνων ικανών να επιτύχουν αποδόσεις τόσο δυσανάλογες ώστε να μη μπορεί να "σταθμιστεί λογικώς" η χρησιμοποίηση μιας συσκευής αντί μιας άλλης . 'Ομως, θεωρώ ότι τα όρια αυτά υπάρχουν και τουλάχιστον δύο στοιχεία του κειμένου συνηγορούν υπέρ αυτού .

Το πρώτο στοιχείο συνάγεται από την πρώτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 1798/75 στην οποία εκφράζεται η πρόθεση "να διευκολυνθεί ... η επιστημονική έρευνα εντός της Κοινότητας ". Επομένως, η προτίμηση για τα κοινοτικά προϊόντα μετριάζεται από το συμφέρον της επιστήμης είναι σαφές ότι το συμφέρον αυτό δεν προστατεύεται δεόντως, όταν η άρνηση χορηγήσεως της ατέλειας στηρίζεται στην ύπαρξη οργάνων τα οποία κανένας ερευνητής δεν θα σκεπτόταν να χρησιμοποιήσει για την εκτέλεση ορισμένου προγράμματος . Το άλλο στοιχείο παρέχεται από το άρθρο 3, παράγραφος 3, τρίτη περίπτωση, του προαναφερθέντος κανονισμού που προβλέπει, όπως είδαμε, ότι γίνεται σύγκριση μεταξύ του εισαγόμενου οργάνου και του "αντίστοιχου οργάνου" που κατασκευάζεται στην Κοινότητα, προκειμένου να προδιοριστεί αν μπορεί "να προσφέρει παρόμοιες υπηρεσίες ". Τα επίθετα αυτά, κατά τη γνώμη μου, συνεπάγονται σαφώς ότι τα δύο αντικείμενα εμπίπτουν στην ίδια κατηγορία ή σε ανάλογες κατηγορίες, δηλαδή τα αντικείμενα είναι τέτοιας φύσεως ώστε η σύγκριση μεταξύ των αντίστοιχων χαρακτηριστικών να εξακολουθεί να έχει κάποιο νόημα .

Κατά συνέπεια, η αρχή που διατυπώνεται στο άρθρο 5, παράγραφος 2, πρέπει να ερμηνευθεί υπό το φως αυτών των διατάξεων . Με άλλα λόγια, η ενδεχόμενη ανωτερότητα της αποδόσεως της μιας ή της άλλης συσκευής σαφώς δεν έχει σημασία, αυτό όμως καθόσον πρόκειται για όργανα από τα οποία το ένα είναι απλώς πιο τελειοποιημένο ή πιο ισχυρό από το άλλο . Αντιθέτως, δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι δεν έχει σημασία όταν ο τελειοποιημένος χαρακτήρας ή η μεγαλύτερη ισχύς συνεπάγονται αδυναμία συγκρίσεως ή χρήσεως . Στην περίπτωση αυτή, πράγματι, δεν υφίστανται αυτές οι ίδιες οι προϋποθέσεις της εξετάσεως της ισοδυναμίας σε τελευταία ανάλυση, οι δύο συσκευές όχι μόνον δεν είναι ισοδύναμες αλλά ούτε καν μπορούν να συγκριθούν .

Προσθέτω ότι η προτεινόμενη κατ' αυτό τον τρόπο ερμηνεία αντιστοιχεί στην προσοχή με την οποία εξετάζεται ανέκαθεν στη νομολογία σας το κριτήριο της αναλογικότητας . Επιπλέον, είναι η μόνη που καθιστά δυνατή την αποφυγή παραδόξων το παράλογο των οποίων καθίσταται πλήρως αντιληπτό, όταν το πνεύμα ελευθερώνεται από τη μερικές φορές ζοφερή κυριαρχία της νομικής σκέψης και ανατρέχει σε αναλογίες που αντλούνται από την καθημερινή ζωή . Παραδείγματος χάρη, πώς πρέπει να χαρακτηρισθεί η άποψη κατά την οποία υφίσταται "ισοδυναμία" μεταξύ μίας ΒΜW 735 και ενός αλόγου απλώς και μόνο επειδή και τα δύο επιτρέπουν την κάλυψη της αποστάσεως που χωρίζει τα δύο άκρα της Kurfoerstendamm;

4 . Ενόψει των προηγουμένων σκέψεων σας προτείνω να απαντήσετε στο ερώτημα που υπέβαλε το έβδομο τμήμα του Finanzgericht του Βερολίνου, με Διάταξη της 27ης Ιουνίου 1986, στην υπόθεση που εκκρεμεί ενώπιόν του μεταξύ της επιχειρήσεως Nicolet Instrument GmbH και του Hauptzollamt Berlin-Packhof, ως εξής :

Ο κανονισμός ( ΕΟΚ ) 1798/75 του Συμβουλίου και ο κανονισμός ( ΕΟΚ ) 2784/79 της Επιτροπής πρέπει να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι, όσον αφορά την εκτίμηση κατά το άρθρο 3, παράγραφος 3, τρίτη περίπτωση, του πρώτου κανονισμού, απλώς και μόνο η ανωτερότητα της αποδόσεως μιας συσκευής, έστω και κοινοτικής κατασκευής, ως προς την προς εκτέλεση ειδική εργασία, είναι άνευ σημασίας αντιθέτως, δεν μπορεί να γίνει δεκτή η επιστημονική ισοδυναμία ενός οργάνου, του οποίου η ικανότητα, θεωρούμενη αντικειμενικώς, αποδεικνύεται μέχρι τέτοιου σημείου δυσανάλογη σε σχέση με το συγκεκριμένο ερευνητικό πρόγραμμα ώστε πρέπει λογικά να αποκλείεται κάθε δυνατότητα χρησιμοποιήσεώς του για αυτό το πρόγραμμα .

(*) Μετάφραση από τα ιταλικά .