ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΔΕΥΤΕΡΟ ΤΜΗΜΑ) ΤΗΣ 9ΗΣ ΙΟΥΛΙΟΥ 1987. - ASSOCIAZIONE NAZIONALE COMMERCIANTI INTERNAZIONALI DENTALI E SANITARI - ANCIDES ΚΑΤΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. - ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ - ΕΚΘΕΣΕΙΣ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 43/85.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1987 σελίδα 03131



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

1 . Ανταγωνισμός - Διοικητική διαδικασία - Ακροάσεις - Δικαίωμα τρίτων προσώπων να τύχουν ακροάσεως - Προϋποθέσεις

( Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 19, παράγραφοι 1 και 2 κανονισμός 99/63 της Επιτροπής, άρθρα 1, 5 και 7 )

2 . Ανταγωνισμός - Συμφωνίες - Απαγόρευση - Εξαίρεση - Ανανέωση της εξαιρέσεως - Παράγοντες που πρέπει να λαμβάνονται υπόψη - Αύξουσα συγκέντρωση στην αγορά που επιδρά στη δομή του ανταγωνισμού επί της οικείας αγοράς

( Συνθήκη ΕΟΚ, άρθρο 85, παράγραφος 3 )

Περίληψη

1 . Το άρθρο 19, παράγραφος 1, του κανονισμού 17 και το άρθρο 1 του κανονισμού 99/63 επιβάλλουν στην Επιτροπή την υποχρέωση να ακροάται μόνον τις επιχειρήσεις και τις ενώσεις επιχειρήσεων, οι συμφωνίες ή η συμπεριφορά των οποίων αποτελούν αντικείμενο εξετάσεως, και όχι τρίτα πρόσωπα . Η ακρόαση τρίτων προβλέπεται από το άρθρο 19, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και από τα άρθρα 5 και 7 του κανονισμού 99/63 πλην όμως δεν επιβάλλεται κατ' ανάγκη παρά μόνον εφόσον οι τρίτοι έχουν εύλογο συμφέρον και ζητούν πράγματι να τύχουν ακροάσεως .

2 . Η αύξουσα συγκέντρωση στην αγορά συνιστά παράγοντα που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την εξέταση αιτήσεως για ανανέωση εξαιρέσεως βάσει του άρθρου 85, παράγραφος 3, της Συνθήκης ΕΟΚ, αν η εν λόγω αύξηση επιδρά στη δομή του ανταγωνισμού επί της οικείας αγοράς .

Διάδικοι

Στην υπόθεση 43/85,

Associazione nazionale commercianti internazionali dentali e sanitari - ANCIDES, με έδρα το Μιλάνο, via Trincea delle Frasche 2, εκπροσωπούμενη από τους Giovanni Battistini και Marco Janni, δικηγόρους Μιλάνου, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο το δικηγόρο Ernest Arendt, 34, rue Philippe-II,

προσφεύγουσα,

κατά

Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενης από τον Anthony McClellan, νομικό της σύμβουλο, επικουρούμενο από τον Silvio Pieri, ιταλό δημόσιο υπάλληλο αποσπασμένο στην Επιτροπή στο πλαίσιο του συστήματος ανταλλαγών με τους δημόσιους υπαλλήλους των κρατών μελών, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Γεώργιο Κρεμλή, μέλος της νομικής υπηρεσίας της Επιτροπής, κτίριο Jean Monnet, Kirchberg,

καθής,

που έχει ως αντικείμενο την ακύρωση της απόφασης 84/588/ΕΟΚ της Επιτροπής, της 23ης Νοεμβρίου 1984, σχετικά με διαδικασία βάσει του άρθρου 85 της Συνθήκης ΕΟΚ ( ΕΕ L 322, σ . 10 ),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( δεύτερο τμήμα )

συγκείμενο από τους T . F . O' Higgins, πρόεδρο τμήματος, O . Due και K . Bahlmann, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας : Sir Gordon Slynn

γραμματέας : D . Louterman, υπάλληλος διοικήσεως

λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας της 8ης Οκτωβρίου 1986,

αφού άκουσε το γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 27ης Νοεμβρίου 1986,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 14 Φεβρουαρίου 1985, η Associazione nazionale commercianti internazionali dentali e sanitari ( εφεξής : ΑΝCΙDΕS ) άσκησε, δυνάμει του άρθρου 173, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΟΚ, προσφυγή με την οποία ζητεί την ακύρωση της αποφάσεως 84/588/ΕΟΚ της Επιτροπής, της 23ης Νοεμβρίου 1984, σχετικά με διαδικασία βάσει του άρθρου 85 της Συνθήκης ΕΟΚ ( ΙV/28.775 - UΝΙDΙ, ΕΕ 1984 L 322, σ . 10 ).

2 Με την απόφαση 84/588/ΕΟΚ η Επιτροπή παρέτεινε την ισχύ της αποφάσεως 75/498/ΕΟΚ, της 17ης Ιουλίου 1975 ( GU 1975 L 228, σ . 17 ), με την οποία είχε χορηγήσει, κατ' εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος 3, της Συνθήκης ΕΟΚ, εξαίρεση μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1983 για την απόφαση της Unione nazionale industrie dentarie italiane ( εφεξής : UΝΙDΙ ) περί θεσπίσεως του κανονισμού των εκθέσεων "Expo Dental" ( εκθέσεων οδοντιατρικού υλικού ).

3 'Οπως προκύπτει από τη δικογραφία, ο κανονισμός των "Expo Dental" που ήταν αντικείμενο της αποφάσεως 75/498/ΕΟΚ διαφέρει σε δύο σημαντικά σημεία από τον κανονισμό στον οποίο αναφέρεται η απόφαση 84/588/ΕΟΚ . Σύμφωνα με το δεύτερο αυτό κανονισμό, οι "Expo Dental" διοργανώνονται μία φορά κατ' έτος αντί ανά δεκαοκτώ μήνες, με συνέπεια η απαγόρευση συμμετοχής των εκθετών σε άλλες εκδηλώσεις να έχει περιοριστεί σε έξι μήνες πριν από τη διοργάνωση της "Expo Dental" αντί για εννέα που προέβλεπε ο προηγούμενος κανονισμός διοργανώσεως των εκθέσεων . Δεύτερον, οι εκθέτες έχουν πλέον τη δυνατότητα να προσβάλλουν ενώπιον επιτροπής διαιτησίας οιαδήποτε απόφαση περί μη αποδοχής της συμμετοχής ή περί αποκλεισμού από την "Expo Dental" εντός προθεσμίας οκτώ ημερών από την κοινοποίηση της σχετικής αποφάσεως .

4 Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται τα πραγματικά περιστατικά και τα επιχειρήματα των διαδίκων . Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται πιο κάτω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για να σχηματίσει κρίση το Δικαστήριο .

5 Ως προς τη διαδικασία, η ΑΝCΙDΕS ισχυρίζεται ότι, θεσπίζοντας την επίδικη απόφαση, η Επιτροπή προσέβαλε τα δικαιώματα υπερασπίσεώς της . Η Επιτροπή παρέβη το άρθρο 19 του κανονισμού 17 του Συμβουλίου, της 6ης Φεβρουαρίου 1962, πρώτου κανονισμού εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της Συνθήκης ΕΟΚ ( ΕΕ ειδ . έκδ . 08/001, σ . 25 ), καθώς και τα άρθρα 1, 5, 7, 8 και 9 του κανονισμού 99/63 της Επιτροπής, της 25ης Ιουλίου 1963, περί των ακροάσεων που προβλέπονται στο άρθρο 19, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού αριθ . 17 του Συμβουλίου ( ΕΕ ειδ . έκδ . 08/001, σ . 37 ), επειδή δεν εξέτασε ενδελεχώς τις νέες περιστάσεις επί των οποίων της επεστήθη η προσοχή με το έγγραφο της ΑΝCΙDΕS της 7ης Ιουνίου 1984, σε απάντηση της προβλεπόμενης από το άρθρο 19, παράγραφος 3, του κανονισμού 17 ανακοινώσεως . Ειδικότερα, η Επιτροπή δεν παρέσχε ούτε στην ΑΝCΙDΕS ούτε στα μέλη της τη δυνατότητα να ασκήσουν το δικαίωμα ακροάσεως .

6 Τα επιχειρήματα αυτά καθιστούν αναγκαίες τις ακόλουθες παρατηρήσεις .

7 Πρώτον, τόσο το άρθρο 19, παράγραφος 1, του κανονισμού 17/62, όσο και το άρθρο 1 του κανονισμού 99/63, το οποίο παραπέμπει στο πρώτο, αναφέρονται σαφώς στην ακρόαση των επιχειρήσεων και ενώσεων επιχειρήσεων, οι συμφωνίες ή η συμπεριφορά των οποίων αποτελούν αντικείμενο εξετάσεως, και όχι στην ακρόαση τρίτων .

8 Δεύτερον, η Επιτροπή, όπως ορθά υποστηρίζει, δεν είναι υποχρεωμένη, σύμφωνα με το άρθρο 19, παράγραφος 2, του κανονισμού 17/62, και τα άρθρα 5 και 7 του κανονισμού 99/63 να ακούσει τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που έχουν εύλογο συμφέρον παρά μόνο εφόσον τα πρόσωπα αυτά ζητούν πράγματι να τύχουν ακροάσεως . Δεν μπορεί να προσάπτεται στην Επιτροπή ότι παρέβη τις σχετικές διατάξεις, δεδομένου ότι η ΑΝCΙDΕS δεν ζήτησε να τύχει ακροάσεως .

9 Τρίτον, τα επιχειρήματα της ΑΝCΙDΕS τα αναφερόμενα στα άρθρα 8 και 9 του κανονισμού 99/63 είναι αλυσιτελή, δεδομένου ότι τα άρθρα αυτά περιέχουν απλώς δικονομικούς κανόνες που διέπουν την περίπτωση κατά την οποία η Επιτροπή αποφασίζει να προβεί σε προφορική ακρόαση ή είναι υποχρεωμένη να το πράξει . Στην προκειμένη όμως περίπτωση η σχετική ακρόαση ούτε πραγματοποιήθηκε ούτε ήταν υποχρεωτική .

10 Πρέπει να προστεθεί ότι, εν πάση περιπτώσει, η ΑΝCΙDΕS είχε τη δυνατότητα να γνωστοποιήσει την άποψή της με το έγγραφο της 7ης Ιουνίου 1984, που επείχε θέση απαντήσεως στην προβλεπόμενη από το άρθρο 19, παράγραφος 3, του κανονισμού 17 ανακοίνωση . Κατά συνέπεια, δεν μπορούν να γίνουν δεκτά τα επιχειρήματα της ΑΝCΙDΕS σχετικά με την προσβολή των δικαιωμάτων υπερασπίσεώς της .

11 Ως προς την ουσία, η ΑΝCΙDΕS ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή, θεσπίζοντας την επίδικη απόφαση, δεν εφάρμοσε ορθά τα άρθρα 85 και 86 της Συνθήκης ΕΟΚ .

12 Πρώτον, η ΑΝCΙDΕS ισχυρίζεται κατ' ουσία ότι με την απόφαση της Επιτροπής η UΝΙDΙ περιέρχεται σε πλεονεκτική θέση που ισοδυναμεί με δεσπόζουσα θέση . Με τον τρόπο αυτό, όλοι οι επιχειρηματίες του κλάδου του οδοντιατρικού εξοπλισμού είναι υποχρεωμένοι να συμμετέχουν στις "Expo Dental ". Δεν υπάρχει πλέον θέση ούτε για τις ενώσεις επιχειρήσεων που επιδιώκουν διαφημιστικούς σκοπούς ή αναπτύσσουν δραστηριότητες προωθήσεως των πωλήσεων εμπορευμάτων ούτε για τις επιμέρους επιχειρήσεις που επιδιώκουν την αυτοτελή διοργάνωση ιδίων εκθέσεων .

13 Επ' αυτού πρέπει καταρχάς να υπογραμμιστεί ότι η αύξουσα συγκέντρωση στην αγορά συνιστά παράγοντα που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την εξέταση αιτήσεως ανανεώσεως εξαιρέσεως βάσει του άρθρου 85, παράγραφος 3, της Συνθήκης, αν η εν λόγω αύξηση επιδρά στη δομή του ανταγωνισμού επί της οικείας αγοράς .

14 Στην προκειμένη περίπτωση εναπέκειτο στην ΑΝCΙDΕS να προσκομίσει τα πραγματικά στοιχεία που θα ήταν ικανά να αποδείξουν την ύπαρξη τέτοιας καταστάσεως . Εντούτοις όμως, η ΑΝCΙDΕS δεν προσκόμισε τα στοιχεία που θα επέτρεπαν στο Δικαστήριο να διαπιστώσει αν η UΝΙDΙ κατέχει πράγματι δεσπόζουσα θέση ή αν την εκμεταλλεύεται καταχρηστικώς .

15 Περαιτέρω, το ενδεχόμενο να κατέχει η UΝΙDΙ δεσπόζουσα θέση μειώνεται από το γεγονός ότι η ΑΝCΙDΕS διοργανώνει πλέον τη δική της εμπορική έκθεση, που είναι ανταγωνιστική της εκθέσεως της UΝΙDΙ, καθώς και από το ότι κερδίζουν συνεχώς έδαφος μέθοδοι προωθήσεως των πωλήσεων που διαφέρουν από εκείνες των μεγάλων εμπορικών εκθέσεων, όπως είναι οι λεγόμενες εκδηλώσεις "open houses" που διοργανώνουν οι κατασκευαστές και οι εκθέσεις που λαμβάνουν χώρα στο πλαίσιο συνεδρίων για ειδικούς . Πρέπει να προστεθεί συναφώς ότι, όπως προκύπτει από τη δικογραφία, όλοι οι ενδιαφερόμενοι κατασκευαστές και οι εμπορικοί συνεργάτες τους είναι ελεύθεροι να συμμετέχουν στις προαναφερθείσες εκδηλώσεις "open houses" και στις εκθέσεις που λαμβάνουν χώρα στο πλαίσιο συνεδρίων για ειδικούς .

16 Από τα παραπάνω συνάγεται ότι η ΑΝCΙDΕS δεν απέδειξε ότι η σπουδαιότητα των "Expo Dental" είχε ως αποτέλεσμα τέτοιο βαθμό συγκεντρώσεως στην αγορά ώστε να μη συντρέχουν οι προϋποθέσεις χορηγήσεως εξαιρέσεως βάσει του άρθρου 85, παράγραφος 3 .

17 Η ΑΝCΙDΕS προσάπτει επίσης στην Επιτροπή ότι εξετίμησε κατά τρόπο εσφαλμένο τη σημασία των τροποποιήσεων του νέου κανονισμού διοργανώσεως των "Expo Dental" σε σχέση με τον κανονισμό που είχε αποτελέσει αντικείμενο της αποφάσεως της Επιτροπής του 1975 .

18 Πρέπει να υπομνηστεί καταρχάς ότι ο κανονισμός των "Expo Dental", ο οποίος προκάλεσε την άσκηση της παρούσας προσφυγής, είναι κατ' ουσία ίδιος με τον κανονισμό που αποτέλεσε αντικείμενο της απόφασης του 1975, αν εξαιρεθούν οι τροποποιήσεις που προαναφέρθηκαν και που κατέστησαν προφανώς το σύστημα λιγότερο περιοριστικό απ' ό,τι προηγουμένως . 'Αρα η Επιτροπή μπορούσε ευλόγως να θεωρήσει ότι ο νέος κανονισμός διοργανώσεως των "Expo Dental" ήταν δυνατόν εκ πρώτης όψεως να τύχει εξαιρέσεως όπως ακριβώς και ο προγενέστερος .

19 Σχετικά με τις εν λόγω τροποποιήσεις, η ΑΝCΙDΕS υποστηρίζει καταρχάς ότι - λαμβανομένου υπόψη ότι η UΝΙDΙ αποφάσισε ότι οι "Expo Dental" θα πραγματοποιούνταν κάθε χρόνο τον Ιούνιο και ότι το χρονικό διάστημα κατά το οποίο απαγορεύεται στους εκθέτες να συμμετάσχουν σε άλλες εκδηλώσεις μειώθηκε στους έξι μήνες πριν από τη διοργάνωση της "Expo Dental", λαμβανομένων δε τέλος υπόψη των θερινών διακοπών στην Ιταλία - δεν διέθετε πλέον παρά μια υπερβολικά βραχεία περίοδο για τη διοργάνωση των εκθέσεών της .

20 Στο σημείο αυτό πρέπει να αναγνωριστεί ότι ο κανονισμός των "Expo Dental" που εξέτασε η Επιτροπή δεν προβλέπει ότι η έκθεση θα πραγματοποιείται πάντοτε τον Ιούνιο, ενώ, όπως αποδείχτηκε κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση, η "Expo Dental" του 1986 διενεργήθηκε το μήνα Σεπτέμβριο . Κατά συνέπεια, το επιχείρημα αυτό πρέπει να απορριφθεί .

21 Δεύτερον, η ΑΝCΙDΕS υποστηρίζει ότι η Επιτροπή υπερέβαλε ως προς τη σπουδαιότητα της άλλης τροποποιήσεως του κανονισμού των "Expo Dental", και συγκεκριμένα της συστάσεως επιτροπής διαιτησίας αρμόδιας να αποφαίνεται επί των αιτιάσεων των αποκλειόμενων από τις "Expo Dental" εκθετών .

22 Επ' αυτού πρέπει να παρατηρηθεί ότι, όπως εξηγεί η Επιτροπή με την επίδικη απόφαση, ο αποκλεισμός ορισμένων εκθετών από τη συμμετοχή στην "Expo Dental" μετά από τη θέσπιση της αποφάσεως 75/498/ΕΟΚ οφειλόταν σε μη τήρηση του κανονισμού διοργανώσεώς τους . Η Επιτροπή ζήτησε από την UΝΙDΙ να προβλέψει μια διαδικασία προσφυγής σε επιτροπή διαιτησίας, προκειμένου να διασφαλιστεί η αντικειμενική εφαρμογή του κανονισμού .

23 Επ' αυτού πρέπει να υπογραμμιστεί ότι, ενώ η ΑΝCΙDΕS ισχυρίζεται ότι διαπιστώθηκαν διάφορα προβλήματα κατά τη λειτουργία της εν λόγω επιτροπής διαιτησίας, δεν απέδειξε πάντως ότι στηρίζεται σε ανακριβή πραγματικά περιστατικά και πάσχει προφανή πλάνη περί την εκτίμηση η άποψη της Επιτροπής ότι η σύσταση της εν λόγω επιτροπής διαιτησίας αποτελεί βελτίωση του κανονισμού διοργανώσεως των "Expo Dental ". Συνεπώς, το επιχείρημα αυτό πρέπει να απορριφθεί .

24 Τέλος, η ΑΝCΙDΕS υποστηρίζει ότι η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη τις νέες τάσεις της αγοράς στον κλάδο των εκθέσεων οδοντιατρικού υλικού, οι οποίες καθιστούν ανεφάρμοστες τις ενσωματωμένες στην επίδικη απόφαση αιτιολογικές σκέψεις της αποφάσεως 75/498/ΕΟΚ .

25 Πρέπει να διευκρινιστεί ότι, εξετάζοντας την αίτηση της UΝΙDΙ για ανανέωση της εξαιρέσεως που της είχε χορηγηθεί το 1975, η Επιτροπή όφειλε να ελέγξει αν η κατάσταση της αγοράς από άποψη ανταγωνισμού είχε μεταβληθεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε να μη συντρέχουν πλέον οι απαιτούμενες για τη χορήγηση της εξαιρέσεως προϋποθέσεις .

26 Στο σημείο αυτό πρέπει να υπομνηστεί ότι με την επίδικη απόφασή της η Επιτροπή αναφέρεται ρητά στο γεγονός ότι οι τάσεις που χαρακτήριζαν ιδίως τις εκδηλώσεις εμπορικής προωθήσεως του οδοντιατρικού υλικού στην Ιταλία και μνημονεύονταν στην απόφαση 75/498/ΕΟΚ, δηλαδή οι εκδηλώσεις οι επονομαζόμενες "open houses", τα συνέδρια για ειδικούς στο πλαίσιο των οποίων διοργανώνονται εκθέσεις καθώς και οι ειδικές εμπορικές εκθέσεις, εξακολουθούν να χαρακτηρίζουν τον εν λόγω κλάδο . Δεδομένου μάλιστα ότι οι τάσεις αυτές είναι ακριβώς εκείνες που επικαλείται η ΑΝCΙDΕS για να αποδείξει τις μεταβολές που σημειώθηκαν στην αγορά, δεν μπορεί να προσάπτεται στην Επιτροπή ότι κατά τη θέσπιση της επίδικης αποφάσεως δεν έλαβε υπόψη της τις νέες τάσεις της αγοράς .

27 'Οπως προκύπτει από τις παρατηρήσεις που προηγήθηκαν, η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της .

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

28 Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα . Επειδή η ΑΝCΙDΕS ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα .

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( δεύτερο τμήμα )

αποφασίζει :

1 ) Απορρίπτει την προσφυγή .

2 ) Καταδικάζει την ΑΝCΙDΕS στα δικαστικά έξοδα .