Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Jacobs της 29/04/1999. - Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Ελληνικής Δημοκρατίας. - Παράßαση κράτους - Οδηγία 91/157/ΕΟΚ για τις ηλεκτρικές στήλες και τους συσσωρευτές που περιέχουν ορισμένες επικίνδυνες ουσίες - Παράλειψη κράτους μέλους να καταρτίσει τα προßλεπόμενα στο άρθρο 6 της οδηγίας προγράμματα. - Υπόθεση C-215/98.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1999 σελίδα I-04913



Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα

1 Στην υπό κρίση υπόθεση η Επιτροπή ζητεί, σύμφωνα με το άρθρο 169 της Συνθήκης ΕΚ, να αναγνωριστεί ότι η Ελλάδα έχει παραλείψει να μεταφέρει ορθώς στο εσωτερικό της δίκαιο την οδηγία του Συμβουλίου 91/157/ΕΟΚ, της 18ης Μαρτίου 1991, για τις ηλεκτρικές στήλες και τους συσσωρευτές που περιέχουν ορισμένες επικίνδυνες ουσίες (1).

2 Συγκεκριμένα, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι η Ελλάδα έχει παραλείψει να μεταφέρει στο εσωτερικό της δίκαιο το άρθρο 6 της οδηγίας.

3 Σύμφωνα με το άρθρο της 1, σκοπός της οδηγίας είναι η προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών όσον αφορά την αξιοποίηση και την ελεγχόμενη διάθεση των χρησιμοποιημένων ηλεκτρικών στηλών και συσσωρευτών που περιέχουν επικίνδυνες ουσίες.

4 Οι σχετικές διατάξεις της οδηγίας έχουν ως εξής:

«Άρθρο 6

Τα κράτη μέλη καταρτίζουν προγράμματα που αποβλέπουν στους εξής στόχους:

- μείωση της περιεκτικότητας των ηλεκτρικών στηλών και συσσωρευτών σε βαρέα μέταλλα,

- παροχή κινήτρων για την εμπορία στηλών και συσσωρευτών που περιέχουν μικρότερες ποσότητες επικίνδυνων ουσιών ή/και λιγότερο ρυπαντικές ουσίες,

- προοδευτική μείωση, στα οικιακά απορρίμματα, των χρησιμοποιημένων ηλεκτρικών στηλών και συσσωρευτών που υπάγονται στο παράρτημα Ι,

- προώθηση των ερευνών που αφορούν τη μείωση της περιεκτικότητας των ηλεκτρικών στηλών και συσσωρευτών σε επικίνδυνες ουσίες, την αντικατάσταση των ουσιών αυτών από ουσίες λιγότερο ρυπαντικές καθώς και τα συστήματα ανακύκλωσης,

- χωριστή διάθεση ορισμένων χρησιμοποιημένων ηλεκτρικών στηλών και συσσωρευτών που αναφέρονται στο παράρτημα Ι.

Τα προγράμματα καταρτίζονται, αρχικά, για περίοδο τεσσάρων ετών, αρχόμενη από τις 18 Μαρτίου 1993. Πρέπει να γνωστοποιούνται στην Επιτροπή το αργότερο μέχρι τις 17 Σεπτεμβρίου 1992.

Τα προγράμματα επανεξετάζονται και ενημερώνονται τακτικά, τουλάχιστον ανά τετραετία, λαμβανομένων υπόψη ιδίως των τεχνικών εξελίξεων και της κατάστασης της οικονομίας και του περιβάλλοντος. Τα τροποποιημένα προγράμματα πρέπει να γνωστοποιούνται, σε εύθετο χρόνο, στην Επιτροπή.»

5 Στο παράρτημα Ι παρατίθενται οι τύποι ηλεκτρικών στηλών και συσσωρευτών που υπάγονται στην οδηγία σε αναφορά με ορισμένες τιμές υδραργύρου, καδμίου και μολύβδου.

6 Τον Νοέμβριο του 1995 η Επιτροπή απέστειλε στην Ελλάδα έγγραφο όπου διατύπωσε την άποψη ότι τα προβλεπόμενα από το άρθρο 6 προγράμματα δεν είχαν ακόμη καταρτισθεί. Η Επιτροπή ισχυρίστηκε ότι δεν είχε λάβει από την Ελλάδα καμιά σύμφωνη με το άρθρο 6 γνωστοποίηση ούτε διέθετε άλλα στοιχεία που να της επιτρέπουν να συναγάγει ότι η Ελλάδα είχε εκπληρώσει τη σχετική με την κατάρτιση τέτοιων προγραμμάτων υποχρέωσή της.

7 Η Ελληνική Κυβέρνηση απάντησε τον Μάρτιο του 1996 πληροφορώντας την Επιτροπή σχετικά με την ύπαρξη υπουργικής αποφάσεως σύμφωνα με την οποία τα προβλεπόμενα από το άρθρο 6 προγράμματα επρόκειτο να έχουν καταρτισθεί μέχρι τις 18 Μαρτίου 1997 από ειδική προς τούτο συσταθείσα επιτροπή. Η Επιτροπή δεν έκρινε ικανοποιητική την απάντηση αυτή, καθόσον τα εν λόγω προγράμματα έπρεπε να έχουν γνωστοποιηθεί, σύμφωνα με το άρθρο 6 της οδηγίας, το αργότερο μέχρι τις 17 Σεπτεμβρίου 1992.

8 Ύστερα από μια άλλη άκαρπη ανταλλαγή εγγράφων, η Επιτροπή απηύθυνε στην Ελλάδα, τον Απρίλιο 1997, αιτιολογημένη γνώμη καλώντας τη να λάβει τα μέτρα που ήσαν αναγκαία για τη συμμόρφωσή της προς τη γνώμη αυτή εντός δύο μηνών από της κοινοποιήσεώς της.

9 Η Ελληνική Κυβέρνηση απάντησε τον Δεκέμβριο του 1997 ισχυριζόμενη ότι το αρμόδιο υπουργείο είχε προχωρήσει στη διαδικασία αναθέσεως μελέτης σύμφωνα με το άρθρο 6. Δεδομένου ότι η Επιτροπή έκρινε ότι αυτή η κατάρτιση των προβλεπομένων από το άρθρο 6 προγραμμάτων βρισκόταν ακόμα σε προκαταρκτικό στάδιο, αποφάσισε την άσκηση προσφυγής σύμφωνα με το άρθρο 169.

10 Στο υπόμνημά της αντικρούσεως, η Ελληνική Κυβέρνηση παρατηρεί ότι η μνημονευομένη στην ανωτέρω παράγραφο 9 μελέτη έχει ήδη ολοκληρωθεί και παραδοθεί στο αρμόδιο υπουργείο προς υλοποίηση. Η μελέτη αυτή, «για τη διαχείριση ηλεκτρικών στηλών και συσσωρευτών που περιέχουν επικίνδυνες ουσίες», περιγράφει, αφενός, την υπάρχουσα στην Ελλάδα κατάσταση και, αφετέρου, θέτει τους στόχους για την υλοποίηση των προγραμμάτων του άρθρου 6. Η εφαρμογή τέτοιων προγραμμάτων πρόκειται να γίνει μέσω εθνικού φορέα ο οποίος πολύ σύντομα αναμένεται να συσταθεί και να λειτουργήσει.

11 Κατά συνέπεια, η Ελλάδα θεωρεί ότι έχει ήδη καταβάλει και θα συνεχίσει να καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια για την υλοποίηση των προβλεπομένων από το άρθρο 6 προγραμμάτων.

12 Στο υπόμνημά της απαντήσεως, η Επιτροπή ούτε αρνείται τις προσπάθειες των ελληνικών αρχών για την προώθηση των προγραμμάτων που απαιτούνται από το άρθρο 6 ούτε τη συμβολή της κοινοποιηθείσας μελέτης όσον αφορά τον σχεδιασμό και την εφαρμογή αυτών των προγραμμάτων. Παρ' όλ' αυτά, αντικείμενο της μελέτης είναι απλώς η συναγωγή ορισμένων συμπερασμάτων και η διατύπωση προτάσεων για τη δημιουργία του πλαισίου διαχείρισης τέτοιων προγραμμάτων.

13 Επομένως, η Επιτροπή θεωρεί ότι τα προγράμματα δεν έχουν εισέτι καταρτισθεί και ότι η εν λόγω μελέτη πρέπει απλώς να θεωρηθεί ως προκαταρκτικό στάδιο για την υλοποίηση των προβλεπομένων από το άρθρο 6 προγραμμάτων.

14 Στο υπόμνημά της ανταπαντήσεως, η Ελληνική Κυβέρνηση παραθέτει σχέδιο νόμου με τίτλο «Μέτρα και όροι για την εναλλακτική διαχείριση των συσκευασιών και άλλων προϋόντων», όπου, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνονται διατάξεις σχετικές με τη διαχείριση ηλεκτρικών στηλών και συσσωρευτών καθώς και την ίδρυση σχετικού εθνικού οργανισμού. Κατά συνέπεια, η Ελλάδα φρονεί ότι έχει καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια για την υλοποίηση των εν λόγω προγραμμάτων.

15 Η γνώμη μου είναι ότι η προσφυγή της Επιτροπής είναι βάσιμη. Σύμφωνα με το άρθρο 189 της Συνθήκης, η οδηγία δεσμεύει κάθε κράτος μέλος στο οποίο απευθύνεται όσον αφορά το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. Εν προκειμένω, η μελέτη και το σχέδιο νόμου που προβάλλει η Ελληνική Κυβέρνηση δεν αρκούν για την επίτευξη του πραγματικού αποτελέσματος που επιδιώκει το άρθρο 6, συγκεκριμένα την υλοποίηση ορισμένων προγραμμάτων σχετικά με ηλεκτρικές στήλες και συσσωρευτές. Τα εν λόγω κείμενα απλώς παρέχουν λεπτομέρειες σχετικές με ορισμένα προγράμματα που μπορούν να εφαρμοστούν στο μέλλον.

16 Επιπλέον, το γεγονός ότι η Ελληνική Κυβέρνηση έχει καταβάλει και ίσως συνεχίζει να καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια προκειμένου να συμμορφωθεί εκ των υστέρων δεν αποτελεί επαρκή δικαιολογία. Για να είναι βάσιμη μια στηριζόμενη στο άρθρο 169 της Συνθήκης προσφυγή αρκεί απλώς η αντικειμενική διαπίστωση της παραλείψεως εκπληρώσεως μιας υποχρεώσεως, χωρίς να απαιτείται η απόδειξη οποιασδήποτε αδράνειας ή αντιθέσεως εκ μέρους του οικείου κράτους μέλους (2).

Πρόταση

17 Κατά συνέπεια, προτείνω στο Δικαστήριο:

1) να αναγνωρίσει ότι η Ελληνική Δημοκρατία, παραλείποντας να καταρτίσει και να γνωστοποιήσει στην Επιτροπή τα προγράμματα που προβλέπονται από το άρθρο 6 της οδηγίας 91/157/ΕΟΚ, της 18ης Μαρτίου 1991, για τις ηλεκτρικές στήλες και τους συσσωρευτές που περιέχουν ορισμένες επικίνδυνες ουσίες, παρέβη τις απορρέουσες από τη Συνθήκη υποχρεώσεις της·

2) να καταδικάσει την Ελληνική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.

(1) - ΕΕ 1991, L 78, σ. 38.

(2) - Υπόθεση 301/81, Επιτροπή κατά Βελγίου (Συλλογή 1983, σ. 467, σκέψη 8).