Απόφαση του Δικαστηρίου (έκτο τμήμα) της 29ης Ιουνίου 1999. - Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Βασιλείου του Βελγίου. - Παράßαση κράτους μέλους - Άρθρο 6 της Συνθήκης ΕΚ (νυν, κατόπιν τροποποιήσεως, άρθρο 12 ΕΚ) - Ελευθερία εγκαταστάσεως - Προϋπόθεση της αναγνωρίσεως της νομικής προσωπικότητας μιας ενώσεως η παρουσία μελών ßελγικής ιθαγένειας. - Υπόθεση C-172/98.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1999 σελίδα I-03999



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

Κοινοτικό δίκαιο - Αρχές - Ίση μεταχείριση - Δυσμενής διάκριση λόγω ιθαγενείας - Ρύθμιση επιβάλλουσα, όσον αφορά την αναγνώριση νομικής προσωπικότητας σε ένωση, προϋπόθεση έχουσα σχέση με την ιθαγένεια των μελών της - Δεν επιτρέπεται - Παράβαση

[Συνθήκη ΕΚ, άρθρο 6 (νυν κατόπιν τροποποιήσεως, άρθρο 12 ΕΚ)]

Περίληψη

Παραβαίνει τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 6 της Συνθήκης (νυν, κατόπιν τροποποιήσεως, άρθρο 12 ΕΚ) το κράτος μέλος το οποίο, για την αναγνώριση της νομικής προσωπικότητας μιας ενώσεως, απαιτεί την παρουσία μέλους με την ιθαγένεια του οικείου κράτους μέλους στη διοίκηση της ενώσεως ή ένα ελάχιστο αριθμό μελών, που να αποτελούν μάλιστα την πλειοψηφία, με αυτήν την ίδια ιθαγένεια.

Μια τέτοια ρύμθιση σχετικά με το δικαίωμα συστάσεως ενώσεως που εφαρμόζεται επί των υπηκόων των λοιπών κρατών μελών, εμπίπτει στις διατάξεις της Συνθήκης εφόσον θίγει μια από τις θεμελιώδεις ελευθερίες που διασφαλίζονται απ' αυτήν και συνιστά παράβαση του άρθρου της 6 καθώς επιβάλλει μια εισάγουσα διακρίσεις προϋπόθεση στηριζόμενη στην ιθαγένεια.

Διάδικοι

Στην υπόθεση C-172/98,

Επιτροπή των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τη Μαρία Πατακιά, μέλος της Νομικής Υπηρεσίας, με αντίκλητο στο Λουξεμβούγο τον Carlos Gσmez de la Cruz, μέλος της ίδιας υπηρεσίας, Centre Wagner, Kirchberg,

προσφεύγουσα,

κατά

Βασιλείου του Βελγίου, εκπροσωπουμένου από τον Jan Devadder, γενικό σύμβουλο στη γενική διεύθυνση νομικών υποθέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών, Εξωτερικού Εμπορίου και Συνεργασίας με τις Αναπτυσσόμενες Ξώρες, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο την Πρεσβεία του Βελγίου, 4, rue des Girondins,

καθού,

που έχει ως αντικείμενο να αναγνωρισθεί ότι το Βασίλειο του Βελγίου, απαιτώντας, για την αναγνώριση της νομικής προσωπικότητας μιας ενώσεως, την παρουσία ενός μέλους βελγικής ιθαγένειας στο διοικητικό συμβούλιό της ή έναν ελάχιστο αριθμό μελών βελγικής ιθαγένειας, που να αποτελούν μάλιστα την πλειοψηφία των μελών, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 6 της Συνθήκης ΕΚ (νυν, κατόπιν τροποποιήσεως, άρθρο 12 ΕΚ),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

(έκτο τμήμα),

συγκείμενο από τους P. J. G. Kapteyn, πρόεδρο τμήματος, J. L. Murray και H. Ragnemalm (εισηγητή), δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: Γ. Κοσμάς

γραμματέας: R. Grass

έχοντας υπόψη την έκθεση τoυ εισηγητή δικαστή,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 28ης Ιανουαρίου 1999,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 8 Μαου 1998, η Επιτροπή των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων άσκησε, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρου 226 ΕΚ), προσφυγή με την οποία ζητεί να αναγνωρισθεί ότι το Βασίλειο του Βελγίου, απαιτώντας, για την αναγνώριση της νομικής προσωπικότητας μιας ενώσεως, την παρουσία ενός μέλους βελγικής ιθαγένειας στο διοικητικό συμβούλιό της ή έναν ελάχιστο αριθμό μελών βελγικής ιθαγένειας, που να αποτελούν μάλιστα την πλειοψηφία των μελών, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 6 της Συνθήκης ΕΚ (νυν, κατόπιν τροποποιήσεως, άρθρο 12 ΕΚ).

2 Το άρθρο 1 του βελγικού νόμου της 25ης Οκτωβρίου 1919, περί αναγνωρίσεως νομικής προσωπικότητας στις διεθνείς ενώσεις που επιδιώκουν σκοπό φιλανθρωπικού, θρησκευτικού, επιστημονικού, καλλιτεχνικού ή παιδαγωγικού χαρακτήρα (στο εξής: νόμος του 1919), ορίζει ότι «μπορεί να αναγνωρισθεί, με βασιλικό διάταγμα και σύμφωνα με τις προϋποθέσεις και εντός των ορίων του παρόντος νόμου, η νομική προσωπικότητα στις ενώσεις των οποίων μέλη μπορούν να είναι Βέλγοι και αλλοδαποί και των οποίων το εκτελεστικό όργανο είναι ένας φορέας ή μια επιτροπή που περιλαμβάνει μεταξύ των μελών της διοικήσεως τουλάχιστον έναν Βέλγο υπήκοο και οι οποίες, χωρίς κερδοσκοπικό πνεύμα, επιδιώκουν φιλανθρωπικό, θρησκευτικό, επιστημονικό, καλλιτεχνικό ή παιδαγωγικό σκοπό».

3 Το άρθρο 26 του νόμου της 27ης Ιουνίου 1921, περί αναγνωρίσεως νομικής προσωπικότητας στις μη κερδοσκοπικές ενώσεις και στους φορείς δημοσίας ωφελείας (στο εξής: νόμος του 1921) προβλέπει ότι «(...) μια ένωση δεν μπορεί να προβάλλει τη νομική της προσωπικότητα έναντι τρίτων (...) εάν τα τρία πέμπτα των μελών της δεν έχουν τη βελγική ιθαγένεια».

4 Με έγγραφο της 25ης Μαρτίου 1996, η Επιτροπή επισήμανε στο Βασίλειο του Βελγίου ότι θεωρούσε ότι οι δύο προπαρατεθέντες νόμοι είναι αντίθετοι προς το άρθρο 6 της Συνθήκης και του ζήτησε να της υποβάλει τις παρατηρήσεις του εντός προθεσμίας δύο μηνών.

5 Στις 9 Αυγούστου 1996 η Βελγική Κυβέρνηση δήλωσε στην Επιτροπή ότι είχε την πρόθεση να τροποποιήσει τους επικρινόμενους νόμους προκειμένου να συμμορφωθεί προς τις διατυπωθείσες με το έγγραφο της 25ης Μαρτίου 1996 παρατηρήσεις. Στις 26 Φεβρουαρίου 1997 η εν λόγω κυβέρνηση διαβίβασε στην Επιτροπή δύο προσχέδια νόμων με αντικείμενο την τροποποίηση των εν λόγω νόμων.

6 Διαπιστώνοντας ότι οι επικρινόμενες διατάξεις εξακολουθούσαν να ισχύουν, η Επιτροπή απηύθυνε, στις 19 Ιουνίου 1997, αιτιολογημένη γνώμη στο Βέλγιο και το κάλεσε να θεσπίσει τα μέτρα που ήσαν αναγκαία για τη συμμόρφωσή του προς το άρθρο 6 της Συνθήκης εντός προθεσμίας δύο μηνών υπολογιζομένων από της κοινοποιήσεως της γνώμης αυτής.

7 Η Βελγική Κυβέρνηση κοινοποίησε τότε στην Επιτροπή, με έγγραφο της 11ης Αυγούστου 1997, σχέδιο νόμου σχετικά με την τροποποίηση του νόμου του 1921 καθώς και, με έγγραφο της 27ης Φεβρουαρίου 1998, προσχέδιο νόμου σχετικά με τον νόμο του 1919.

8 Παρ' όλα αυτά, μη έχοντας λάβει κανένα στοιχείο σχετικά με την οριστική θέσπιση μέτρων για την τροποποίηση των επικρινομένων διατάξεων, η Επιτροπή άσκησε την υπό κρίση προσφυγή.

9 Με το δικόγραφο της προσφυγής της, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι τόσο ο νόμος του 1919 όσο και ο νόμος του 1921 περιλαμβάνουν διατάξεις που εισάγουν διακρίσεις λόγω ιθαγενείας και που συνεπώς εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της Συνθήκης ΕΚ, διότι θίγουν την ελευθερία εγκαταστάσεως και είναι, ως εκ τούτου, αντίθετες προς το άρθρο 6 της Συνθήκης.

10 Με το υπόμνημα αντικρούσεως, η Βελγική Κυβέρνηση διατείνεται ότι έχει εκπονηθεί προσχέδιο νόμου, επί του οποίου πρέπει να γνωμοδοτήσει το Conseil d'Ιtat (βελγικό Συμβούλιο της Επικρατείας) πριν από την υποβολή του στην έγκριση του Κοινοβουλίου.

11 Πρέπει να υπομνησθεί, κατ' αρχάς, ότι το άρθρο 6, πρώτο εδάφιο, της Συνθήκης απαγορεύει τις διακρίσεις λόγω ιθαγενείας εντός του πεδίου εφαρμογής της Συνθήκης.

12 Πρέπει να επισημανθεί ότι οι επίμαχοι βελγικοί νόμοι ρυθμίζουν το δικαίωμα συστάσεως εντός του Βελγίου ενώσεως με νομική προσωπικότητα και εφαρμόζονται, μεταξύ άλλων, επί των υπηκόων των λοιπών κρατών μελών. Επομένως, οι εν λόγω νόμοι θίγουν μία από τις διασφαλιζόμενες από τη Συνθήκη θεμελιώδεις ελευθερίες και εμπίπτουν, κατά συνέπεια, στο πεδίο εφαρμογής της Συνθήκης.

13 Στη συνέχεια, διαπιστώνεται ότι τα άρθρα 1 του νόμου του 1919 και 26 του νόμου του 1921 απαιτούν, για τη σύσταση των ενώσεων αυτών, την ύπαρξη ενός ελαχίστου αριθμού μελών βελγικής ιθαγενείας και επιβάλλουν, ως εκ τούτου, μια εισάγουσα διακρίσεις προϋπόθεση στηριζόμενη στην ιθαγένεια, πράγμα αντίθετο προς το άρθρο 6 της Συνθήκης.

14 Κατά συνέπεια, πρέπει να γίνει δεκτό ότι το Βασίλειο του Βελγίου, απαιτώντας, για την αναγνώριση της νομικής προσωπικότητας μιας ενώσεως, την παρουσία ενός μέλους βελγικής ιθαγένειας στο διοικητικό συμβούλιό της ή έναν ελάχιστο αριθμό μελών βελγικής ιθαγένειας, που να αποτελούν μάλιστα την πλειοψηφία των μελών, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 6 της Συνθήκης ΕΚ.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

15 Σύμφωνα με το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα εφόσον υπήρχε σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Επιτροπή ζήτησε την καταδίκη του Βασιλείου του Βελγίου στα δικαστικά έξοδα και το τελευταίο αυτό ηττήθηκε, πρέπει το Βασίλειο του Βελγίου να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

(έκτο τμήμα)

αποφασίζει:

1) Το Βασίλειο του Βελγίου, απαιτώντας, για την αναγνώριση της νομικής προσωπικότητας μιας ενώσεως, την παρουσία ενός μέλους βελγικής ιθαγένειας στο διοικητικό συμβούλιό της ή έναν ελάχιστο αριθμό μελών βελγικής ιθαγένειας, που να αποτελούν μάλιστα την πλειοψηφία των μελών, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 6 της Συνθήκης ΕΚ (νυν, κατόπιν τροποποιήσεως, άρθρο 12 ΕΚ).

2) Καταδικάζει το Βασίλειο του Βελγίου στα δικαστικά έξοδα.