Υπόθεση T-39/06

Transcatab SpA

κατά

Ευρωπαϊκής Επιτροπής

«Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Ιταλική αγορά αποκτήσεως και πρώτης μεταποιήσεως ακατέργαστου καπνού – Απόφαση διαπιστώνουσα παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ – Καθορισμός των τιμών και κατανομή της αγοράς – Καταλογισμός της παραβατικής συμπεριφοράς – Πρόστιμα – Αναλογικότητα – Σοβαρότητα και διάρκεια της παραβάσεως – Ελαφρυντικές περιστάσεις – Συνεργασία»

Περίληψη της αποφάσεως

1. Ανταγωνισμός – Κοινοτικοί κανόνες – Παραβάσεις – Καταλογισμός – Μητρική εταιρία και θυγατρικές – Οικονομική ενότητα – Κριτήρια εκτιμήσεως – Τεκμήριο ασκήσεως καθοριστικής επιρροής από τη μητρική εταιρία επί των θυγατρικών που της ανήκουν εξ ολοκλήρου

(Άρθρο 81 ΕΚ)

2. Ανταγωνισμός – Διοικητική διαδικασία – Σεβασμός των δικαιωμάτων άμυνας – Ανακοίνωση των αιτιάσεων – Υποχρεωτικό περιεχόμενο

(Άρθρο 81 ΕΚ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 27 § 1)

3. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Μέγιστο ύψος – Υπολογισμός – Κύκλος εργασιών που λαμβάνεται υπόψη

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2)

4. Πράξεις των οργάνων – Κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται σε περιπτώσεις παραβάσεων των κανόνων ανταγωνισμού – Πράξη αποσκοπούσα στην παραγωγή εξωτερικών αποτελεσμάτων – Περιεχόμενο

(Κανονισμός 1 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής)

5. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Πράξεις που εκ της φύσεώς τους και μόνον χαρακτηρίζονται ως πολύ σοβαρές

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής, σημείο 1Α)

6. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Απόφαση περί επιβολής προστίμου – Υποχρέωση αιτιολογήσεως – Περιεχόμενο

(Άρθρα 81 ΕΚ και 253 ΕΚ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 §§ 2 και 3)

7. Ανταγωνισμός – Διοικητική διαδικασία – Σεβασμός των δικαιωμάτων άμυνας – Ανακοίνωση των αιτιάσεων – Υποχρεωτικό περιεχόμενο

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 27)

8. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Περιθώριο εκτιμήσεως της Επιτροπής – Όρια – Τήρηση της αρχής της αναλογικότητας – Περιεχόμενο

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής)

9. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Αποτρεπτικός χαρακτήρας του προστίμου

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής, σημείο 5, στοιχείο β΄)

10. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Σοβαρότητα της παραβάσεως – Ελαφρυντικές περιστάσεις – Έλλειψη πραγματικής εφαρμογής συμφωνίας

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής, σημεία 1 Α, εδ. 1, και 3, δεύτερη περίπτωση)

11. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Σοβαρότητα της παραβάσεως – Ελαφρυντικές περιστάσεις – Παύση της παραβάσεως ήδη από τις πρώτες ενέργειες της Επιτροπής – Περιεχόμενο

(Άρθρο 81 § 1 ΕΚ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής, σημείο 3, τρίτη περίπτωση)

12. Δίκαιο της Ένωσης – Αρχές – Προστασία της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης – Προϋποθέσεις

13. Γεωργία – Κανόνες ανταγωνισμού – Κανονισμός 26 – Εφαρμογή της εξαιρέσεως που προβλέπεται για τις συμφωνίες, αποφάσεις και πρακτικές που είναι απαραίτητες για την υλοποίηση των σκοπών του άρθρου 33 ΕΚ – Προϋποθέσεις

(Άρθρα 33 ΕΚ, 36 ΕΚ και 81 § 1 ΕΚ· κανονισμός 26 του Συμβουλίου, άρθρο 2)

14. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Σοβαρότητα της παραβάσεως – Ελαφρυντικές περιστάσεις – Συνεργασία της κατηγορούμενης επιχειρήσεως εκτός του πεδίου εφαρμογής της ανακοινώσεως περί της συνεργασίας – Προϋποθέσεις

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23· ανακοινώσεις της Επιτροπής 98/C 9/03, σημείο 3, έκτη περίπτωση, και 2002/C 45/03)

15. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Σοβαρότητα της παραβάσεως – Ελαφρυντικές περιστάσεις – Πρώτη περίπτωση εφαρμογής των κανόνων του ανταγωνισμού σε συγκεκριμένο τομέα της οικονομίας – Περιθώριο εκτιμήσεως της Επιτροπής

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής, σημείο 3)

16. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Σοβαρότητα της παραβάσεως – Ελαφρυντικές περιστάσεις – Κακή οικονομική κατάσταση του επίμαχου τομέα – Περιθώριο εκτιμήσεως της Επιτροπής

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής)

17. Διαδικασία – Εισαγωγικό δικόγραφο – Τυπικά στοιχεία

(Κανονισμός Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, άρθρα 44 § 1, στοιχείο γ΄, και 48 § 2)

18. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Μείωση του προστίμου έναντι της συνεργασίας που παρέσχε η επιχείρηση κατά της οποίας κινήθηκε η διαδικασία – Προϋποθέσεις

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 2· ανακοίνωση 2002/C 31/03 της Επιτροπής, σημείο 23, τελευταίο εδάφιο)

19. Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Συμφωνίες και εναρμονισμένες πρακτικές που συνιστούν ενιαία παράβαση

(Άρθρο 81 § 1 ΕΚ)

1. Στον τομέα του ανταγωνισμού, η συμπεριφορά μιας θυγατρικής εταιρίας μπορεί να καταλογισθεί στη μητρική εταιρία όταν, ιδίως, η θυγατρική, μολονότι έχει χωριστή νομική προσωπικότητα, δεν καθορίζει κατά τρόπο αυτόνομο τη συμπεριφορά της στην αγορά, αλλά εφαρμόζει, κυρίως, τις οδηγίες της μητρικής εταιρίας, ενόψει, ιδίως, των υφισταμένων μεταξύ των δύο αυτών νομικών οντοτήτων οικονομικών, οργανωτικών και νομικών σχέσεων. Πράγματι, δεδομένου ότι, σε μια τέτοια περίπτωση, η μητρική και η θυγατρική εταιρεία συναποτελούν τμήμα της ίδιας οικονομικής οντότητας και, επομένως, συνιστούν μία και μόνη επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 81 ΕΚ, η Επιτροπή μπορεί να απευθύνει μια απόφαση περί επιβολής προστίμου στη μητρική εταιρεία, χωρίς να απαιτείται να αποδείξει την εμπλοκή της εταιρείας αυτής στην παράβαση.

Στην ειδική περίπτωση κατά την οποία η θυγατρική που διέπραξε παράβαση των κοινοτικών κανόνων του ανταγωνισμού ανήκει εξ ολοκλήρου στη μητρική εταιρία, η μεν μητρική εταιρία έχει τη δυνατότητα ασκήσεως αποφασιστικής επιρροής επί της θυγατρικής, υφίσταται δε μαχητό τεκμήριο ότι η μητρική εταιρία όντως ασκεί αποφασιστική επιρροή επί της θυγατρικής της. Συνεπώς, η Επιτροπή μπορεί να συναγάγει την πραγματική άσκηση αποφασιστικής επιρροής στη συμπεριφορά μιας ελεγχόμενης κατά 100 % θυγατρικής, χωρίς να υποχρεούται να προσκομίσει συμπληρωματικές αποδείξεις από τις οποίες να προκύπτει ότι η μητρική εταιρεία πράγματι άσκησε τέτοια επιρροή ή τελούσε εν γνώσει της παραβάσεως ή της εμπλοκής της εν λόγω θυγατρικής στην παράβαση αυτή. Πρόκειται περί μαχητού τεκμηρίου, το οποίο μπορεί να ανατραπεί με απόδειξη του αντιθέτου. Στη μητρική εταιρία εναπόκειται συνεπώς να ανατρέψει το τεκμήριο αυτό με στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η θυγατρική χαίρει αυτονομίας κατά τη χάραξη της πολιτικής της στην αγορά και ότι οι δύο αυτές εταιρείες δεν συνιστούν, επομένως, μία ενιαία οικονομική οντότητα. Σε αντίθετη περίπτωση, η άσκηση ελέγχου αποδεικνύεται από το γεγονός ότι το αντλούμενο από την κατοχή του συνολικού κεφαλαίου τεκμήριο δεν ανετράπη.

Το γεγονός ότι μια θυγατρική έχει τη δική της τοπική διεύθυνση και ίδιους πόρους δεν αποδεικνύει, αυτό καθαυτό, ότι καθορίζει αυτόνομα τη συμπεριφορά της στην αγορά σε σχέση με τη μητρική της εταιρεία. Η ανάθεση της διαχειρίσεως των τρεχουσών δραστηριοτήτων στην τοπική διεύθυνση μιας κατά 100 % ελεγχόμενης θυγατρικής πρόκειται, πράγματι, για συνήθη πρακτική και, ως εκ τούτου, δεν είναι ικανή να αποδείξει την πραγματική αυτονομία της θυγατρικής.

(βλ. σκέψεις 92-94, 103, 106)

2. Στον τομέα του ανταγωνισμού, ο σεβασμός των δικαιωμάτων άμυνας επιβάλλει να παρέχεται στην ενδιαφερόμενη επιχείρηση, κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας, η δυνατότητα να καταστήσει λυσιτελώς γνωστή την άποψή της σχετικά με το υποστατό και τον κρίσιμο χαρακτήρα των πραγματικών περιστατικών και περιστάσεων των οποίων γίνεται επίκληση καθώς και σχετικά με τα έγγραφα που έλαβε υπόψη της η Επιτροπή για να στηρίξει τον ισχυρισμό της ότι υπάρχει παράβαση της Συνθήκης.

Το άρθρο 27, παράγραφος 1, του κανονισμού 1/2003 αντανακλά την αρχή αυτή, στο μέτρο που προβλέπει ότι αποστέλλεται στα μέρη ανακοίνωση των αιτιάσεων, η οποία πρέπει να αναφέρει σαφώς όλα τα ουσιώδη στοιχεία επί των οποίων στηρίζεται η Επιτροπή σ’ αυτό το στάδιο της διαδικασίας ώστε οι ενδιαφερόμενοι να είναι σε θέση να αντιληφθούν για ποιες ενέργειες τους επικρίνει η Επιτροπή και να αμυνθούν λυσιτελώς προτού αυτή εκδώσει οριστική απόφαση. Η ανωτέρω επιταγή πληρούται οσάκις η συγκεκριμένη απόφαση δεν προσάπτει στους ενδιαφερομένους παραβάσεις διαφορετικές από εκείνες που παρατίθενται στην ανακοίνωση των αιτιάσεων και λαμβάνει υπόψη μόνον τα πραγματικά περιστατικά για τα οποία οι ενδιαφερόμενοι είχαν την ευκαιρία να παράσχουν εξηγήσεις.

Πάντως, μνεία των εν λόγω στοιχείων μπορεί να γίνει συνοπτικά, η δε τελική απόφαση δεν χρειάζεται κατ’ ανάγκη να είναι αντίγραφο της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, καθόσον η ανακοίνωση αυτή συνιστά προκαταρκτικό έγγραφο, του οποίου οι πραγματικές και νομικές εκτιμήσεις έχουν καθαρά προσωρινό χαρακτήρα. Ως εκ τούτου, επιτρέπονται προσθήκες στην ανακοίνωση των αιτιάσεων οι οποίες πραγματοποιούνται υπό το πρίσμα του υπομνήματος απαντήσεως των μετεχόντων στη διαδικασία, των οποίων τα επιχειρήματα αποδεικνύουν ότι όντως άσκησαν τα δικαιώματά τους άμυνας. Η Επιτροπή μπορεί επίσης, ενόψει της διοικητικής διαδικασίας, να αναθεωρήσει ή να προσθέσει πραγματικά ή νομικά επιχειρήματα προς στήριξη των αιτιάσεων που διατύπωσε.

Περαιτέρω, όσον αφορά τον καταλογισμό σε μητρική εταιρία παραβάσεως τελεσθείσας από τις θυγατρικές της που της ανήκουν κατά 100%, η Επιτροπή δεν υποχρεούται να προσκομίσει, κατά το στάδιο της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, άλλα στοιχεία πλην των στοιχείων από τα οποία αποδεικνύεται η εκ μέρους της μητρικής εταιρείας κατοχή του κεφαλαίου των θυγατρικών της.

(βλ. σκέψεις 115-117, 123)

3. Το ανώτατο όριο του 10 % του κύκλου εργασιών που προβλέπει το άρθρο 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003, πρέπει να υπολογίζεται επί του σωρευτικού κύκλου εργασιών όλων των εταιρειών που απαρτίζουν την οικονομική οντότητα η οποία ενεργεί ως επιχείρηση υπό την έννοια του άρθρου 81 ΕΚ, διότι μόνον ο σωρευτικός κύκλος εργασιών των εταιρειών που απαρτίζουν τον όμιλο μπορεί να αποτελέσει ένδειξη περί του μεγέθους και της οικονομικής ισχύος της εν λόγω επιχειρήσεως.

(βλ. σκέψεις 129-130)

4. Οι κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, της Συνθήκης ΕΚΑΧ είναι ένα μέσον που αποβλέπει στο να διευκρινισθούν, τηρουμένου του δικαίου υπέρτερης τυπικής ισχύος, τα κριτήρια που προτίθεται να εφαρμόσει η Επιτροπή στο πλαίσιο της ασκήσεως της εξουσίας εκτιμήσεως κατά τον καθορισμό των προστίμων, την οποία της απονέμει το άρθρο 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003. Οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές δεν συνιστούν τη νομική βάση της αποφάσεως περί επιβολής προστίμου, καθόσον αυτή στηρίζεται στον κανονισμό 1/2003, καθορίζουν ωστόσο, κατά τρόπο γενικό και αφηρημένο, τη μεθοδολογία που η Επιτροπή δεσμεύτηκε να ακολουθεί για τον καθορισμό του ύψους των προστίμων που επιβλήθηκαν με την απόφαση αυτή και κατοχυρώνουν, κατά συνέπεια, την ασφάλεια δικαίου των επιχειρήσεων.

Επομένως, μολονότι οι κατευθυντήριες γραμμές δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως κανόνας δικαίου τον οποίο οφείλει να τηρεί σε κάθε περίπτωση η διοίκηση, πλην όμως περιέχουν κανόνα συμπεριφοράς που υποδεικνύει την ακολουθητέα τακτική, από την οποία η διοίκηση δεν μπορεί να παρεκκλίνει σε κάποια συγκεκριμένη περίπτωση χωρίς να προβάλει δικαιολογητικούς λόγους.

Ο αυτοπεριορισμός της εξουσίας εκτιμήσεως της Επιτροπής που απορρέει από την έκδοση των κατευθυντηρίων γραμμών δεν είναι, εντούτοις, ασυμβίβαστος με τη διατήρηση σημαντικού περιθωρίου εκτιμήσεως για το θεσμικό αυτό όργανο. Πράγματι, το γεγονός ότι η Επιτροπή διευκρίνισε, με τις κατευθυντήριες γραμμές, την προσέγγισή της ως προς την αξιολόγηση της σοβαρότητας μιας παραβάσεως δεν αντιτίθεται στο να εκτιμήσει η Επιτροπή το εν λόγω κριτήριο σφαιρικά βάσει όλων των σχετικών περιστάσεων, συμπεριλαμβανομένων των στοιχείων που δεν μνημονεύονται ρητώς στις κατευθυντήριες γραμμές.

(βλ. σκέψεις 141-143)

5. Από τις κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, της Συνθήκης ΕΚΑΧ προκύπτει ότι οι οριζόντιες συμπράξεις που αποβλέπουν ιδίως, όπως εν προκειμένω, στον καθορισμό των τιμών μπορούν, εκ της φύσεώς τους και μόνον, να χαρακτηρίζονται ως «πολύ σοβαρές», χωρίς να υποχρεούται η Επιτροπή να αποδείξει τον πραγματικό αντίκτυπο της παραβάσεως στην αγορά και χωρίς να εμποδίζει η περιορισμένη έκταση της σχετικής γεωγραφικής αγοράς έναν τέτοιο χαρακτηρισμό. Το συμπέρασμα αυτό επιβεβαιώνεται από το γεγονός ότι, ενώ η περιγραφή των σοβαρών παραβάσεων μνημονεύει ρητώς τον αντίκτυπο στην αγορά και τα αποτελέσματα σε εκτεταμένες ζώνες της κοινής αγοράς, η περιγραφή των πολύ σοβαρών παραβάσεων, αντιθέτως, δεν απαιτεί να υπάρχουν συγκεκριμένος αντίκτυπος στην αγορά ούτε συνέπειες σε συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή.

Για την εκτίμηση της σοβαρότητας της παραβάσεως, είναι κρίσιμο το ζήτημα κατά πόσον οι μετέχοντες στη σύμπραξη έκαναν ό,τι ήταν δυνατόν προκειμένου να υλοποιηθούν οι προθέσεις τους. Αυτό που συνέβη κατόπιν, σε επίπεδο των τιμών της αγοράς που επιτεύχθηκαν στην πραγματικότητα, ενδέχεται να έχει επηρεαστεί από άλλους παράγοντες, εκτός του ελέγχου των μετεχόντων στη σύμπραξη, οι δε μετέχοντες στη σύμπραξη δεν μπορούν να επικαλούνται υπέρ αυτών εξωγενείς παράγοντες που παρεμπόδισαν τις προσπάθειές τους, ανάγοντας τους παράγοντες αυτούς σε στοιχεία δικαιολογούντα μείωση του προστίμου.

Δεν είναι δυνατόν να απαιτείται από την Επιτροπή, όταν στοιχειοθετείται η υλοποίηση συμπράξεως, να αποδεικνύει συστηματικά ότι οι συμφωνίες όντως παρείχαν στις οικείες επιχειρήσεις τη δυνατότητα να επιτύχουν υψηλότερο επίπεδο τιμών στις συναλλαγές ή, όπως εν προκειμένω, στις περιπτώσεις συμπράξεων αγοράς, κατώτερο επίπεδο από εκείνο που θα επικρατούσε χωρίς τη σύμπραξη. Θα ήταν δυσανάλογο να απαιτείται παρόμοια απόδειξη, η οποία θα απορροφούσε σημαντικούς πόρους, καθώς θα καθιστούσε αναγκαία την προσφυγή σε υποθετικούς υπολογισμούς, στηριζόμενους σε οικονομικά υποδείγματα, η ακρίβεια των οποίων μπορεί να ελεγχθεί δυσχερώς από τον δικαστή και ως προς τα οποία ουδόλως αποδεικνύεται ότι είναι απαλλαγμένα ελαττωμάτων.

Επιπλέον, η έκταση της γεωγραφικής αγοράς δεν είναι αυτοτελές κριτήριο, υπό την έννοια ότι μόνον παραβάσεις που αφορούν την πλειονότητα των κρατών μελών θα μπορούσαν να τύχουν του χαρακτηρισμού της «πολύ σοβαρής» παραβάσεως. Ούτε στη Συνθήκη, ούτε στον κανονισμό 1/2003, ούτε στις κατευθυντήριες γραμμές, ούτε στη νομολογία μπορεί να στηριχθεί η θέση ότι μόνον πολύ εκτεταμένοι, από γεωγραφική άποψη, περιορισμοί του ανταγωνισμού μπορούν να τύχουν τέτοιου χαρακτηρισμού. Εξάλλου, οι συμφωνίες που αποβλέπουν ιδίως στον καθορισμό των τιμών αγοράς, καθώς και στην κατανομή των αγοραζομένων ποσοτήτων μπορούν, εκ της φύσεώς τους και μόνον, να χαρακτηρίζονται ως «πολύ σοβαρές» παραβάσεις, χωρίς να απαιτείται να συνδέονται οι συμπεριφορές αυτές με συγκεκριμένη γεωγραφική έκταση. Ως εκ τούτου, το μέγεθος της οικείας γεωγραφικής αγοράς, ακόμη και εάν είναι περιορισμένο, δεν αποκλείει, κατ’ αρχήν, τον χαρακτηρισμό της εν προκειμένω διαπιστωθείσας παραβάσεως ως «πολύ σοβαρής».

(βλ. σκέψεις 148-149, 168-169, 172)

6. Στο πλαίσιο του καθορισμού προστίμων λόγω παραβιάσεως του δικαίου του ανταγωνισμού, η υποχρέωση αιτιολογήσεως πληρούται εφόσον η Επιτροπή εκθέτει στην απόφασή της τα στοιχεία εκτιμήσεως τα οποία χρησιμοποίησε για να μετρήσει τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παραβάσεως.

Στο πλαίσιο των αναλύσεων αναφορικά με παραβάσεις του άρθρου 81 ΕΚ, το άρθρο 253 ΕΚ δεν μπορεί να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι επιβάλλει στην Επιτροπή την υποχρέωση να εξηγεί στις αποφάσεις της τους λόγους για τους οποίους δεν δέχθηκε, όσον αφορά τον υπολογισμό του ύψους του προστίμου, άλλες προσεγγίσεις σε σχέση με αυτή την οποία πράγματι επέλεξε στην τελική απόφαση.

(βλ. σκέψεις 175, 177)

7. Η Επιτροπή, αν αναφέρει ρητώς, με την ανακοίνωση των αιτιάσεων, ότι πρόκειται να εξετάσει το αν πρέπει να επιβάλει πρόστιμα στις οικείες επιχειρήσεις και αν αναφέρει τα κύρια πραγματικά και νομικά στοιχεία που μπορούν να επισύρουν πρόστιμο, όπως είναι η σοβαρότητα και η διάρκεια της προβαλλομένης παραβάσεως καθώς και το γεγονός ότι αυτή διεπράχθη «εκ προθέσεως ή εξ αμελείας», πληροί την υποχρέωσή της σεβασμού του δικαιώματος ακροάσεως των οικείων επιχειρήσεων. Η Επιτροπή, ενεργώντας έτσι, παρέχει στις επιχειρήσεις τα αναγκαία στοιχεία για να αμυνθούν όχι μόνον έναντι της διαπιστώσεως της παραβάσεως, αλλά και έναντι της επιβολής προστίμου.

Αντιθέτως, η Επιτροπή δεν υποχρεούται, εφόσον ανέφερε τα πραγματικά και νομικά στοιχεία επί των οποίων στηρίζει τον υπολογισμό του ποσού των προστίμων, να διευκρινίσει τον τρόπο με τον οποίο θα χρησιμοποιήσει καθένα από τα στοιχεία αυτά για τον καθορισμό του επιπέδου του προστίμου. Επιπλέον, στην απόφασή της, η Επιτροπή μπορεί επίσης, ενόψει της διοικητικής διαδικασίας, να αναθεωρήσει ή να προσθέσει πραγματικά ή νομικά επιχειρήματα προς στήριξη των αιτιάσεων που διατύπωσε.

Επομένως, τα δικαιώματα άμυνας των οικείων επιχειρήσεων διασφαλίζονται ενώπιον της Επιτροπής, όσον αφορά τον καθορισμό του ποσού του προστίμου, με τη δυνατότητα που έχουν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους ως προς τη διάρκεια, τη σοβαρότητα και τον αντίθετο προς τον ανταγωνισμό χαρακτήρα των πραγματικών περιστατικών που τους προσάπτονται.

(βλ. σκέψεις 180-182)

8. Στο πλαίσιο των διαδικασιών που κινεί η Επιτροπή για την επιβολή κυρώσεων για τις παραβάσεις των κανόνων του ανταγωνισμού, η εφαρμογή της αρχής της αναλογικότητας συνεπάγεται ότι τα πρόστιμα δεν πρέπει να είναι υπέρμετρα σε σχέση με τους επιδιωκόμενους σκοπούς, ήτοι σε σχέση με την τήρηση των κανόνων του ανταγωνισμού, και το ποσό του επιβαλλόμενου σε μία επιχείρηση προστίμου για παράβαση σε υπόθεση ανταγωνισμού πρέπει να είναι ανάλογο με την παράβαση, εκτιμώμενη στο σύνολό της, λαμβάνοντας, ειδικότερα, υπόψη τη σοβαρότητα της παραβάσεως. Ειδικότερα, η αρχή της αναλογικότητας συνεπάγεται ότι η Επιτροπή οφείλει να καθορίζει το πρόστιμο κατ’ αναλογία προς τα στοιχεία που λαμβάνονται υπόψη για να εκτιμηθεί η σοβαρότητα της παραβάσεως και ότι οφείλει, επ’ αυτού, να εφαρμόζει τα εν λόγω στοιχεία κατά τρόπο συνεπή και αντικειμενικώς δικαιολογημένο.

Συναφώς, δεν προκύπτει ούτε από τον κανονισμό 1/2003 ούτε από τις κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, της Συνθήκης ΕΚΑΧ ότι το ύψος των προστίμων πρέπει να καθορίζεται σε ευθεία συνάρτηση με το μέγεθος της θιγόμενης αγοράς, δεδομένου ότι ο παράγων αυτός δεν αποτελεί υποχρεωτικό στοιχείο, αλλά ένα, μεταξύ άλλων, συναφές στοιχείο για την αξιολόγηση της σοβαρότητας της παραβάσεως. Επομένως, οι διατάξεις αυτές δεν επιβάλλουν αυτές καθεαυτές ρητώς στην Επιτροπή να λαμβάνει υπόψη το περιορισμένο μέγεθος της αγοράς των προϊόντων.

Το εφαρμοστέο δίκαιο ομοίως δεν περιλαμβάνει αρχή γενικής ισχύος, σύμφωνα με την οποία η κύρωση πρέπει να είναι ανάλογη με τον κύκλο εργασιών που πραγματοποιεί η επιχείρηση στην οικεία αγορά. Είναι δυνατόν, προκειμένου να καθορισθεί το πρόστιμο, να λαμβάνονται υπόψη τόσον ο συνολικός κύκλος εργασιών της επιχειρήσεως, που αποτελεί ένδειξη, έστω κατά προσέγγιση και ατελή, του μεγέθους και της οικονομικής ισχύος της, όσο και το ποσοστό του κύκλου εργασιών που προέρχεται από τα εμπορεύματα που αποτελούν το αντικείμενο της παραβάσεως και που, συνεπώς, μπορεί να παράσχει μια ένδειξη για την έκτασή της. Δεν πρέπει να προσδίδεται ούτε στο ένα ούτε στο άλλο από τα ποσά αυτά δυσανάλογη σημασία σε σχέση με τα λοιπά στοιχεία εκτιμήσεως και, κατά συνέπεια, ο καθορισμός του καταλλήλου προστίμου δεν μπορεί να είναι το αποτέλεσμα ενός απλού υπολογισμού στηριζόμενου στον συνολικό κύκλο εργασιών. Τούτο ισχύει, ιδίως, όταν τα οικεία εμπορεύματα δεν αντιπροσωπεύουν παρά ένα μικρό μόνον ποσοστό του κύκλου αυτού εργασιών. Επιπλέον, το τελικό ποσό του προστίμου, στο μέτρο που δεν υπερβαίνει το 10 % του συνολικού κύκλου εργασιών της οικείας επιχειρήσεως κατά τη διάρκεια του τελευταίου έτους της παραβάσεως, δεν μπορεί να θεωρηθεί δυσανάλογο από το γεγονός και μόνον ότι υπερβαίνει τον πραγματοποιηθέντα στην οικεία αγορά κύκλο εργασιών.

(βλ. σκέψεις 189-190, 196-197, 199)

9. Στο πλαίσιο του υπολογισμού του προστίμου που επιβάλλεται λόγω παραβάσεως των κανόνων ανταγωνισμού, δεδομένου ότι ο αφορών την αποτροπή σκοπός σχετίζεται με τη συμπεριφορά των επιχειρήσεων εντός της Ένωσης, ο παράγων της αποτροπής αξιολογείται με γνώμονα πλειάδα στοιχείων και όχι μόνον την ιδιαίτερη κατάσταση της οικείας επιχειρήσεως.

Η Επιτροπή δεν είναι υποχρεωμένη, κατά τον καθορισμό του ποσού του προστίμου, να λάβει υπόψη την ελλειμματική χρηματοοικονομική κατάσταση μιας επιχειρήσεως, καθόσον η αναγνώριση μιας τέτοιας υποχρεώσεως θα κατέληγε να παράσχει αδικαιολόγητο ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στις επιχειρήσεις που είναι λιγότερο προσαρμοσμένες στις συνθήκες της αγοράς. Επομένως, μια εταιρία δεν μπορεί να αμφισβητήσει την ορθότητα της εφαρμογής του πολλαπλασιαστικού συντελεστή για αποτρεπτικό σκοπό στηριζόμενη στο γεγονός ότι υπέστη ζημίες κατά τον χρόνο της εφαρμογής της συμπράξεως, οι οποίες είχαν ως συνέπεια να μη δραστηριοποιείται πλέον στην αγορά την οποία αφορούσε η σύμπραξη από της κινήσεως της διοικητικής διαδικασίας.

Περαιτέρω, το δίκαιο της Ένωσης δεν απαγορεύει αυτό καθ’ εαυτό το μέτρο θεσμικού οργάνου που οδηγεί σε πτώχευση ή εκκαθάριση συγκεκριμένης επιχειρήσεως. Συγκεκριμένα, η εκκαθάριση επιχειρήσεως με την υπό εξέταση νομική της μορφή, ναι μεν μπορεί να θίξει τα οικονομικά συμφέροντα των κυρίων, των μετόχων ή των κατόχων μεριδίων, αυτό ωστόσο δεν σημαίνει ότι τα προσωπικά, υλικά και άυλα στοιχεία της επιχειρήσεως χάνουν και αυτά την αξία τους.

(βλ. σκέψεις 221-224)

10. Η προβλεπόμενη στο σημείο 3, δεύτερη περίπτωση, των κατευθυντηρίων γραμμών για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, της Συνθήκης ΕΚΑΧ, ελαφρυντική περίσταση, που αντλείται από την έλλειψη πραγματικής εφαρμογής των συμφωνιών ή των παραβατικών πρακτικών, θεμελιώνεται στην ιδία συμπεριφορά κάθε επιχειρήσεως. Εξ αυτού προκύπτει ότι, για τους σκοπούς της αξιολογήσεως της εν λόγω ελαφρυντικής περιστάσεως, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όχι τα απορρέοντα από το σύνολο της παραβάσεως αποτελέσματα, τα οποία πρέπει να συνυπολογίζονται κατά την εκτίμηση του συγκεκριμένου αντικτύπου μιας παραβάσεως επί της αγοράς για την εκτίμηση της σοβαρότητάς της (σημείο 1 A, πρώτο εδάφιο, των κατευθυντηρίων γραμμών), αλλά η ατομική συμπεριφορά κάθε επιχειρήσεως, στα πλαίσια της εξετάσεως της σοβαρότητας της συμμετοχής κάθε επιχειρήσεως στην παράβαση.

Εν πάση περιπτώσει, προκειμένου να τύχουν της εφαρμογής του σημείου 3, δεύτερη περίπτωση, των εν λόγω κατευθυντηρίων γραμμών, οι παραβαίνουσες τους κανόνες περί ανταγωνισμού επιχειρήσεις πρέπει να αποδείξουν ότι υιοθέτησαν ανταγωνιστική συμπεριφορά ή, τουλάχιστον, ότι παρέβησαν σαφώς και σε σημαντικό βαθμό τις υποχρεώσεις που αποσκοπούσαν στην εφαρμογή της συμπράξεως, μέχρι σημείου ώστε να διαταράξουν την ίδια τη λειτουργία της και ότι δεν προσχώρησαν φαινομενικά στη συμφωνία και, ως εκ τούτου, δεν παρακίνησαν άλλες επιχειρήσεις να θέσουν την εν λόγω σύμπραξη σε εφαρμογή.

(βλ. σκέψεις 273, 275)

11. Σύμφωνα με το σημείο 3, δεύτερη περίπτωση, των κατευθυντηρίων γραμμών για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, της Συνθήκης ΕΚΑΧ, το βασικό ποσό του καθορισθέντος από την Επιτροπή προστίμου μειώνεται όταν η κατηγορούμενη επιχείρηση παύσει την παράβαση μετά τις πρώτες ενέργειες της Επιτροπής.

Ωστόσο, μια τέτοια μείωση του προστίμου δεν είναι αυτόματη, αλλά εξαρτάται από την εκτίμηση των συγκεκριμένων περιστάσεων από την Επιτροπή, στο πλαίσιο της διακριτικής της ευχέρειας. Επομένως, λαμβάνοντας υπόψη τις περιστάσεις της συγκεκριμένης υποθέσεως, η Επιτροπή μπορεί να αρνηθεί να χορηγήσει μείωση του βασικού ποσού του προστίμου σε μια μετέχουσα σε παράνομη συμφωνία επιχείρηση.

Η αναγνώριση ελαφρυντικής περιστάσεως σε καταστάσεις στις οποίες μια επιχείρηση αποτελεί μέρος προδήλως παράνομης συμφωνίας, για την οποία γνώριζε ή δεν μπορούσε να μη γνωρίζει ότι συνιστούσε παράβαση, θα παρότρυνε τις επιχειρήσεις να συνεχίσουν μια μυστική συμφωνία για όσο το δυνατόν περισσότερο χρόνο, ελπίζοντας ότι η συμπεριφορά τους ουδέποτε θα αποκαλυφθεί και γνωρίζοντας συγχρόνως ότι, αν αποκαλυφθεί, θα μπορούσαν να παύσουν την παράβαση προκειμένου να μειωθεί το πρόστιμό τους. Η αναγνώριση αυτή θα στερούσε από το επιβαλλόμενο πρόστιμο κάθε αποτρεπτικό αποτέλεσμα και θα έθιγε την πρακτική αποτελεσματικότητα του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ.

Επιπλέον, η παύση παραβάσεως διαπραχθείσας εκ προθέσεως δεν μπορεί να θεωρηθεί ελαφρυντική περίσταση όταν καθορίστηκε από την επέμβαση της Επιτροπής.

(βλ. σκέψεις 282-284)

12. Το δικαίωμα για επίκληση της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης προϋποθέτει τη συνδρομή τριών προϋποθέσεων. Πρώτον, πρέπει να έχουν δοθεί από την κοινοτική διοίκηση στον ενδιαφερόμενο συγκεκριμένες, ανεπιφύλακτες και συγκλίνουσες διαβεβαιώσεις, προερχόμενες από αρμόδιες και αξιόπιστες πηγές. Δεύτερον, οι διαβεβαιώσεις αυτές πρέπει να μπορούν να δημιουργήσουν θεμιτή προσδοκία σ’ αυτόν προς τον οποίο απευθύνονται. Τρίτον, οι παρασχεθείσες διαβεβαιώσεις πρέπει να είναι σύμφωνες προς τους ισχύοντες κανόνες.

Σε θέματα ανταγωνισμού, το γεγονός και μόνον ότι η Επιτροπή θεώρησε, κατά την πρακτική που ακολουθούσε προηγουμένως για τη λήψη των αποφάσεών της, ότι ορισμένα στοιχεία συνιστούσαν ελαφρυντικές περιστάσεις κατά την επιμέτρηση του προστίμου δεν σημαίνει ότι υποχρεούται να εκφέρει την ίδια κρίση και σε μεταγενέστερη απόφασή της. Επομένως, μια επιχείρηση δεν μπορεί να αντλήσει επιχείρημα από το γεγονός ότι η ελαφρυντική αυτή περίσταση εφαρμόστηκε σε άλλες περιπτώσεις παραβάσεων για να επικαλεσθεί συναφώς δικαιολογημένη εμπιστοσύνη.

(βλ. σκέψεις 289, 291)

13. Ο κανονισμός 26, περί εφαρμογής ορισμένων κανόνων ανταγωνισμού στην παραγωγή και την εμπορία γεωργικών προϊόντων, και ιδίως το άρθρο 2 αυτού, προβλέπει παρέκκλιση από την εφαρμογή του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ για τις συμφωνίες, αποφάσεις και πρακτικές που αφορούν την παραγωγή ή την εμπορία των προϊόντων που απαριθμούνται στο παράρτημα I της Συνθήκης ΕΚ, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται, ο ακατέργαστος καπνός, και που αποτελούν αναπόσπαστο μέρος μιας εθνικής οργανώσεως αγοράς ή είναι απαραίτητες για την πραγματοποίηση των αναφερομένων στο άρθρο 33 ΕΚ στόχων.

Καθόσον αφορά εξαίρεση από τον κανόνα γενικής εφαρμογής του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ, το άρθρο 2 του κανονισμού 26 πρέπει να ερμηνεύεται στενά. Περαιτέρω, το άρθρο 2, παράγραφος 1, πρώτη περίοδος, του κανονισμού 26, που προβλέπει την προαναφερθείσα εξαίρεση, εφαρμόζεται μόνον αν η επίμαχη συμφωνία ευνοεί την επίτευξη όλων των σκοπών του άρθρου 33 ΕΚ. Τέλος, όπως προκύπτει από το γράμμα του άρθρου 2, παράγραφος 1, πρώτη περίοδος, του κανονισμού 26, η επίμαχη συμφωνία πρέπει να είναι «απαραίτητη» για την υλοποίηση των εν λόγω σκοπών.

Συναφώς, ελλείψει κοινοποιήσεως και τυπικής διαδικασίας, μια επιχείρηση που μετέσχε σε πρόδηλη και πολύ σοβαρή παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ στον τομέα του ακατέργαστου καπνού δεν μπορεί να υποστηρίζει ότι διατηρούσε αμφιβολία ως προς το ενδεχόμενο να εμπίπτει η επίμαχη συμφωνία τους στο πεδίο εφαρμογής της εξαιρέσεως που προβλέπει ο κανονισμός 26. Άλλωστε, σε ένα σύστημα όπως αυτό του κανονισμού 26, αποκλείεται να μπορούν οι επιχειρηματίες να υποκαταστήσουν τη δική τους εκτίμηση σε αυτή της Επιτροπής ως προς τα πλέον πρόσφορα μέσα για την επίτευξη των σκοπών του άρθρου 33 ΕΚ και, επομένως, να αναλαμβάνουν παράνομες πρωτοβουλίες οι οποίες θα δικαιολογούνταν από το γεγονός ότι επιδιώκουν τους σκοπούς αυτούς. Επιπλέον, η εξασφάλιση πραγματικού ανταγωνισμού στις αγορές των γεωργικών προϊόντων συνιστά έναν από τους σκοπούς της κοινής γεωργικής πολιτικής, καθώς και της οικείας κοινής οργανώσεως των σχετικών αγορών. Επομένως, η επιχείρηση αυτή δεν μπορεί να υποστηρίζει ότι συμφωνίες προδήλως αντίθετες προς τον ανταγωνισμό, στις οποίες μετέσχε, επεδίωκαν τους σκοπούς του άρθρου 33, παράγραφος 1, ΕΚ.

(βλ. σκέψεις 298-300, 303, 305)

14. Κατά το σημείο 3, έκτη περίπτωση, των κατευθυντηρίων γραμμών για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, της Συνθήκης ΕΚΑΧ, το βασικό ποσό του προστίμου μπορεί να μειωθεί λόγω της έμπρακτης συνεργασίας της επιχειρήσεως στο πλαίσιο της διαδικασίας, εκτός του πεδίου εφαρμογής της ανακοινώσεως σχετικά με τη μη επιβολή και τη μείωση των προστίμων σε περιπτώσεις συμπράξεων (καρτέλ). Αυτή η ειδική ελαφρυντική περίσταση εφαρμόζεται μόνο στις παραβάσεις που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της ανακοινώσεως περί συνεργασίας.

Συναφώς, η εφαρμογή του σημείου 3, έκτη περίπτωση, των κατευθυντηρίων γραμμών δεν μπορεί να έχει ως συνέπεια να καθίσταται άνευ πρακτικής αποτελεσματικότητας η ανακοίνωση περί συνεργασίας. Πράγματι, η ανακοίνωση αυτή θεσπίζει ένα πλαίσιο ώστε να ανταμείβονται για τη συνεργασία τους στην έρευνα που διεξάγει η Επιτροπή οι επιχειρήσεις οι οποίες είναι ή υπήρξαν μέλη μυστικών συμπράξεων που δρουν στην Ένωση. Από το γράμμα και την οικονομία της εν λόγω ανακοινώσεως συνάγεται, επομένως, ότι οι επιχειρήσεις δεν μπορούν, κατ’ αρχήν, να τύχουν μειώσεως του προστίμου λόγω της συνεργασίας τους παρά μόνον όταν πληρούν τις αυστηρές προϋποθέσεις της εν λόγω ανακοινώσεως.

Επομένως, προκειμένου να διαφυλαχθεί η πρακτική αποτελεσματικότητα της ανακοινώσεως περί συνεργασίας, η Επιτροπή οφείλει να χορηγεί μείωση προστίμου σε μια επιχείρηση βάσει του σημείου 3, έκτη περίπτωση, των κατευθυντηρίων γραμμών μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις. Τέτοια περίπτωση συντρέχει, ιδίως, όταν η συνεργασία μιας επιχειρήσεως υπερβαίνει τη νόμιμη υποχρέωσή της συνεργασίας, χωρίς όμως να της παρέχει δικαίωμα σε μείωση προστίμου δυνάμει της ανακοινώσεως περί συνεργασίας, και ταυτοχρόνως είναι αντικειμενικά επωφελής για την Επιτροπή.

(βλ. σκέψεις 327-330)

15. Οι κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, της Συνθήκης ΕΚΑΧ δεν προβλέπουν ρητώς καμία ελαφρυντική περίσταση σχετικά με την έλλειψη προηγουμένων στην αγορά την οποία αφορά η παράβαση. Η τελευταία περίπτωση του σημείου 3 των κατευθυντηρίων γραμμών προβλέπει, πάντως, τη δυνατότητα της Επιτροπής να λάβει υπόψη άλλες περιστάσεις πλην αυτών που αναφέρθηκαν στις προηγούμενες περιπτώσεις, για να χορηγήσει μείωση του βασικού ποσού του προστίμου. Συναφώς, η Επιτροπή διαθέτει περιθώριο εκτιμήσεως όσον αφορά την εφαρμογή των ελαφρυντικών περιστάσεων. Ειδικότερα, η Επιτροπή δεν υποχρεούται να επιβάλλει επιεικέστερα πρόστιμα οσάκις ενεργεί για πρώτη φορά σ’ ένα συγκεκριμένο τομέα.

(βλ. σκέψεις 342-343)

16. Όταν επιβάλλει πρόστιμο λόγω παραβάσεως των κανόνων ανταγωνισμού, η Επιτροπή δεν υποχρεούται να θεωρήσει ως ελαφρυντική περίσταση την κακή οικονομική κατάσταση του επίμαχου τομέα. Πράγματι, κατά γενικό κανόνα, τα καρτέλ δημιουργούνται όταν ο τομέας αντιμετωπίζει δυσχέρειες. Επομένως, εάν η Επιτροπή όφειλε να λάβει υπόψη τις δυσχέρειες αυτές,, το πρόστιμο θα έπρεπε να μειώνεται στο σύνολο περίπου των περιπτώσεων καρτέλ.

Καίτοι, στην πρακτική που ακολουθεί η Επιτροπή κατά τη λήψη των αποφάσεών της, οι διαρθρωτικές κρίσεις θεωρήθηκαν ενίοτε ως ελαφρυντικές περιστάσεις, εντούτοις η συνεκτίμηση από την Επιτροπή, σε προηγούμενες υποθέσεις, της οικονομικής καταστάσεως του τομέα ως ελαφρυντικής περιστάσεως δεν σημαίνει ότι πρέπει οπωσδήποτε να εξακολουθήσει να τηρεί την πρακτική αυτή.

(βλ. σκέψεις 352-353)

17. Για να διασφαλίζεται η ασφάλεια δικαίου και η ορθή απονομή της δικαιοσύνης, για το παραδεκτό μιας προσφυγής επιβάλλεται τα ουσιώδη πραγματικά και νομικά στοιχεία επί των οποίων αυτή στηρίζεται να προκύπτουν, τουλάχιστον συνοπτικώς, αλλά κατά τρόπο εύλογο και κατανοητό, από το κείμενο του δικογράφου. Συναφώς, μολονότι το κύριο μέρος του δικογράφου της προσφυγής μπορεί να θεμελιωθεί και να συμπληρωθεί, όσον αφορά συγκεκριμένα σημεία, με αναφορές σε αποσπάσματα συνημμένων σε αυτό εγγράφων, μια γενική αναφορά σε άλλα έγγραφα, έστω και συνημμένα στο δικόγραφο της προσφυγής, δεν μπορεί να αντισταθμίσει την έλλειψη ουσιωδών στοιχείων νομικής επιχειρηματολογίας τα οποία πρέπει να περιλαμβάνονται στο δικόγραφο της προσφυγής. Επιπλέον, το Γενικό Δικαστήριο δεν έχει υποχρέωση να ερευνά και να εξακριβώνει, στα συνημμένα στην προσφυγή έγγραφα, τους ισχυρισμούς ή λόγους που θα μπορούσαν, κατά την κρίση του, να αποτελούν τη βάση της προσφυγής, δεδομένου ότι τα συνημμένα αυτά έγγραφα επιτελούν απλώς λειτουργία αποδεικτικών και διευκρινιστικών στοιχείων.

Συνεπώς, η αναγνώριση του παραδεκτού λόγων ακυρώσεως που δεν αναλύονται επαρκώς στο δικόγραφο της προσφυγής αλλά παραπέμπουν σε λόγους που υποτίθεται ότι θα προβληθούν από τρίτον σε άλλη υπόθεση, στην οποία παραπέμπει σιωπηρώς το δικόγραφο της προσφυγής, θα είχε ως συνέπεια την καταστρατήγηση των επιτακτικών προϋποθέσεων του άρθρου 44, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου.

Εν πάση περιπτώσει, το Γενικό Δικαστήριο οφείλει να απορρίπτει ως απαράδεκτο ένα αίτημα προσφυγής που ασκήθηκε ενώπιόν του όταν τα ουσιώδη πραγματικά και νομικά στοιχεία επί των οποίων στηρίζεται αυτό το αίτημα δεν προκύπτουν κατά τρόπο συνεκτικό και κατανοητό από το ίδιο το κείμενο του δικογράφου της προσφυγής, δεδομένου ότι η έλλειψη των στοιχείων αυτών στο δικόγραφο της προσφυγής δεν μπορεί να θεραπευθεί με την παρουσίασή τους κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση.

(βλ. σκέψεις 366, 371-372)

18. Είναι σύμφυτο προς τη λογική της ανακοινώσεως της Επιτροπής σχετικά με τη μη επιβολή και τη μείωση των προστίμων σε περιπτώσεις συμπράξεων (καρτέλ) ότι το αποτέλεσμα που επιδιώκεται με την εν λόγω ανακοίνωση είναι να δημιουργηθεί κλίμα αβεβαιότητας στο εσωτερικό των συμπράξεων και να ενθαρρυνθεί η καταγγελία τους στην Επιτροπή. Η αβεβαιότητα αυτή απορρέει ακριβώς από το γεγονός ότι οι μετέχοντες στη σύμπραξη γνωρίζουν ότι μόνο σ’ έναν εξ αυτών μπορεί να χορηγηθεί πλήρης απαλλαγή από τα πρόστιμα, εφόσον καταγγείλει τους άλλους μετέχοντες στην παράβαση, εκθέτοντάς τους με τον τρόπο αυτόν στον κίνδυνο να τους επιβληθούν πρόστιμα. Στο πλαίσιο του συστήματος αυτού και κατά την ίδια λογική, στις επιχειρήσεις που υπήρξαν οι ταχύτερες στην παροχή της συνεργασίας τους χορηγούνται σημαντικότερες μειώσεις των προστίμων, τα οποία θα έπρεπε άλλως να καταβάλουν, σε σχέση με τις μειώσεις που χορηγούνται στις επιχειρήσεις που υπήρξαν λιγότερο ταχείες στη συνεργασία. Η χρονολογική σειρά και η ταχύτητα της συνεργασίας που παρέσχον τα μέλη της συμπράξεως συνιστούν, επομένως, θεμελιώδη στοιχεία του συστήματος που καθιέρωσε η ανακοίνωση περί συνεργασίας.

Η ερμηνεία του σκοπού μιας διατάξεως της ανακοινώσεως περί συνεργασίας πρέπει να είναι σύμφωνη προς τη λογική της εν λόγω ανακοινώσεως. Υπό το πρίσμα αυτό, το σημείο 23, τελευταίο εδάφιο, της ανακοινώσεως αυτής πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι αποσκοπεί στην ανταμοιβή μιας επιχειρήσεως, έστω και αν δεν ήταν η πρώτη που υπέβαλε την αίτηση απαλλαγής σχετικά με την επίμαχη σύμπραξη, εφόσον είναι η πρώτη που προσκόμισε στην Επιτροπή αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με πραγματικά περιστατικά τα οποία αγνοούσε η Επιτροπή και τα οποία έχουν άμεση σχέση με τη σοβαρότητα ή τη διάρκεια της συμπράξεως. Με άλλα λόγια, εάν τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκόμισε η επιχείρηση αφορούν πραγματικά περιστατικά που παρέχουν στην Επιτροπή τη δυνατότητα να μεταβάλει την έως τότε αξιολόγησή της όσον αφορά την σοβαρότητα ή τη διάρκεια της συμπράξεως, η επιχείρηση η οποία προσκομίζει τα εν λόγω αποδεικτικά στοιχεία ανταμείβεται με την απαλλαγή όσον αφορά την εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών που μπορούν να αποδοθούν βάσει των εν λόγω αποδεικτικών στοιχείων.

Συνεπώς, το σημείο 23, τελευταίο εδάφιο, της ανακοινώσεως περί συνεργασίας δεν αφορά τις περιπτώσεις κατά τις οποίες μια επιχείρηση απλώς προσκόμισε νέα ή πληρέστερα αποδεικτικά στοιχεία σε σχέση με πραγματικά περιστατικά τα οποία ήδη γνώριζε η Επιτροπή. Το εν λόγω εδάφιο δεν εφαρμόζεται ούτε στις περιπτώσεις κατά τις οποίες μια επιχείρηση γνωστοποιεί νέα πραγματικά περιστατικά, τα οποία, ωστόσο, δεν μπορούν να μεταβάλουν την αξιολόγηση της Επιτροπής ως προς τη σοβαρότητα ή τη διάρκεια της συμπράξεως. Η διάταξη αυτή εφαρμόζεται, αντιθέτως, αποκλειστικά και μόνο στις περιπτώσεις κατά τις οποίες συντρέχουν δύο προϋποθέσεις: πρώτον, η επίμαχη επιχείρηση είναι η πρώτη που αποδεικνύει πραγματικά περιστατικά που αγνοούσε προηγουμένως η Επιτροπή, δεύτερον, τα περιστατικά αυτά, επειδή έχουν άμεση σχέση με τη σοβαρότητα ή τη διάρκεια της πιθανολογούμενης συμπράξεως, παρέχουν στην Επιτροπή τη δυνατότητα να καταλήξει σε νέα συμπεράσματα επί της παραβάσεως.

(βλ. σκέψεις 379-382)

19. Επιχείρηση που έχει μετάσχει σε παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού με τη συμπεριφορά της, που ενέπιπτε στην έννοια της συμφωνίας ή της εναρμονισμένης πρακτικής με αντίθετο προς τον ανταγωνισμό αντικείμενο κατά την έννοια του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ και απέβλεπε στην υλοποίηση της παραβάσεως στο σύνολό της, είναι επίσης υπαίτια, για όλη τη διάρκεια της συμμετοχής της στην εν λόγω παράβαση, για τη συμπεριφορά άλλων επιχειρήσεων στο πλαίσιο της ίδιας παραβάσεως.

Ομοίως, μια επιχείρηση μπορεί να θεωρηθεί υπαίτια συνολικής συμπράξεως, έστω και αν αποδεδειγμένα μετέσχε ευθέως σε ένα μόνον ή σε πλείονα συστατικά στοιχεία αυτής της συμπράξεως, εφόσον γνώριζε ή όφειλε οπωσδήποτε να γνωρίζει, αφενός, ότι η συμπαιγνία στην οποία μετείχε αποτελούσε μέρος συνολικού σχεδίου και, αφετέρου, ότι το συνολικό αυτό σχέδιο κάλυπτε όλα τα συστατικά στοιχεία της συμπράξεως.

(βλ. σκέψεις 394-395)

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (τρίτο τμήμα)

της 5ης Οκτωβρίου 2011 ( )

«Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Ιταλική αγορά αποκτήσεως και πρώτης μεταποιήσεως ακατέργαστου καπνού – Απόφαση διαπιστώνουσα παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ – Καθορισμός των τιμών και κατανομή της αγοράς – Καταλογισμός της παραβατικής συμπεριφοράς – Πρόστιμα – Αναλογικότητα – Σοβαρότητα και διάρκεια της παραβάσεως – Ελαφρυντικές περιστάσεις – Συνεργασία»

Στην υπόθεση T‑39/06,

Transcatab SpA, με έδρα την Caserte (Ιταλία), εκπροσωπούμενη από τους C. Osti και A. Prastaro, δικηγόρους,

προσφεύγουσα,

κατά

Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εκπροσωπούμενης, αρχικώς, από τον F. Amato, στη συνέχεια, από τον V. Di Bucci και, τέλος, από τους É. Gippini Fournier και L. Malferrari, επικουρούμενους από τον F. Ruggeri Laderchi, δικηγόρο,

καθής,

με αντικείμενο, πρώτον, αίτημα περί μερικής ακυρώσεως της αποφάσεως C(2005) 4012 τελικό της Επιτροπής, της 20ής Οκτωβρίου 2005, σχετικά με διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 81, παράγραφος 1, [ΕΚ] (Υπόθεση COMP/C-38.281/B.2 – Ακατέργαστος καπνός – Iταλία), δεύτερον, αίτημα περί μείωσης του προστίμου που επιβλήθηκε στην Transcatab με την απόφαση αυτή και, τρίτον, αντίθετη προσφυγή της Επιτροπής με αίτημα την αύξηση του προαναφερθέντος ποσού,

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τρίτο τμήμα),

συγκείμενο από τους J. Azizi, πρόεδρο, E. Cremona (εισηγήτρια) και S. Frimodt Nielsen, δικαστές,

γραμματέας: J. Palacio González, κύριος υπάλληλος διοικήσεως,

έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 30ής Νοεμβρίου 2010,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Ιστορικό της διαφοράς

1 Η προσφεύγουσα, Transcatab SpA, είναι ιταλική εταιρεία υπό εκκαθάριση, η οποία δραστηριοποιείται κυρίως στην πρώτη μεταποίηση ακατέργαστου καπνού. Κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών που αποτελούν το αντικείμενο της υπό κρίση υποθέσεως, η Transcatab ήταν η ιταλική θυγατρική, ελεγχόμενη σε ποσοστό 100 %, της Standard Commercial Corp. (στο εξής: SCC), μιας από τις μεγαλύτερες ανεξάρτητες εταιρείες εμπορίας φύλλων καπνού παγκοσμίως. Στις 13 Μαΐου 2005, δηλαδή κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας, η SCC προέβη σε συγχώνευση με την Dimon Inc., δημιουργώντας έτσι μια νέα οντότητα με την επωνυμία Alliance One International, Inc. (στο εξής: Alliance One), η οποία ελέγχει την Transcatab σε ποσοστό 100 %.

1. Η διοικητική διαδικασία

2 Στις 15 Ιανουαρίου 2002, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων απηύθυνε, επί τη βάσει του άρθρου 11 του κανονισμού 17 του Συμβουλίου, της 6ης Φεβρουαρίου 1962, πρώτος κανονισμός εφαρμογής των άρθρων [81 ΕΚ] και [82 ΕΚ] (ΕΕ ειδ. έκδ. 08/001, σ. 25), αιτήσεις παροχής πληροφοριών, σχετικά με την ιταλική αγορά ακατέργαστου καπνού, στις επαγγελματικές ενώσεις των Ιταλών μεταποιητών και των παραγωγών καπνού, ήτοι, αντιστοίχως, στην Associazione professionale trasformatori tabacchi italiani (APTI, Επαγγελματική ένωση των ιταλικών επιχειρήσεων μεταποιήσεως ακατέργαστου καπνού) και στην Unione italiana tabacco (Unitab, Ιταλική ένωση καπνού).

3 Στις 19 Φεβρουαρίου 2002, περιήλθε στην Επιτροπή αίτηση περί απαλλαγής από την επιβολή προστίμου εκ μέρους της Deltafina SpA, επιχειρήσεως μεταποιήσεως που είναι μέλος της APTI, κατ’ εφαρμογή της ανακοινώσεως της Επιτροπής σχετικά με τη μη επιβολή και τη μείωση των προστίμων σε περιπτώσεις συμπράξεων (καρτέλ) (ΕΕ 2002, C 45, σ. 3, στο εξής: ανακοίνωση περί συνεργασίας).

4 Στις 4 Απριλίου 2002, πραγματοποιήθηκε συνεδρίαση του προεδρείου της APTI. Κατά τη συνεδρίαση αυτή, η Deltafina ενημέρωσε τους μετέχοντες, μεταξύ των οποίων την Transcatab και την Dimon Italia Srl (θυγατρική της Dimon, που κατέστη η Mindo Srl), για την αίτηση περί απαλλαγής από την επιβολή προστίμου που υπέβαλε και για την απόφαση της Επιτροπής να της χορηγήσει την απαλλαγή υπό όρους.

5 Κατά την ίδια ημερομηνία, περιήλθε στην Επιτροπή αίτηση περί απαλλαγής από την επιβολή προστίμου, βάσει του σημείου 8 της ανακοινώσεως περί συνεργασίας, και, επικουρικώς, αίτηση περί μειώσεως κάθε προστίμου, βάσει των σημείων 20 έως 27 της εν λόγω ανακοινώσεως, εκ μέρους της Dimon Italia, καθώς και, λίγες ώρες αργότερα, αίτηση περί μειώσεως κάθε προστίμου, βάσει των ιδίων διατάξεων, εκ μέρους της Transcatab.

6 Στις 9 Απριλίου 2002, η Επιτροπή βεβαίωσε την παραλαβή της αιτήσεως που υπέβαλε η Transcatab βάσει του σημείου 25 της ανακοινώσεως περί συνεργασίας. Η Transcatab υπέβαλε νέα αίτηση στις 10 Απριλίου 2002, που συνίστατο σε μια επεξηγηματική σημείωση και σε 44 παραρτήματα. Στις 30 Απριλίου 2002, η Επιτροπή επιβεβαίωσε ομοίως την παραλαβή των ανωτέρω, βάσει του σημείου 25 της ανακοινώσεως περί συνεργασίας.

7 Στις 18 και 19 Απριλίου 2002, η Επιτροπή διενήργησε ελέγχους, βάσει του άρθρου 14 του κανονισμού 17, στις εγκαταστάσεις της Dimon Italia και της Transcatab, καθώς και στις εγκαταστάσεις της Trestina Azienda Tabacchi SpA και της Romana Tabacchi SpA.

8 Στις 8 Οκτωβρίου 2002, η Επιτροπή ενημέρωσε την Dimon Italia και την Transcatab ότι, δεδομένου ότι υπήρξαν η πρώτη και η δεύτερη, αντιστοίχως, επιχείρηση που προσκόμισαν αποδεικτικά της παραβάσεως στοιχεία υπό την έννοια της ανακοινώσεως περί συνεργασίας, προετίθετο να τους χορηγήσει, κατά το πέρας της διοικητικής διαδικασίας, μείωση που θα κυμαινόταν, αντιστοίχως, μεταξύ 30 και 50 % και μεταξύ 20 και 30 %, του προστίμου το οποίο θα τους επιβαλλόταν για τις παραβάσεις που ενδεχομένως θα διαπιστώνονταν, ελλείψει συνεργασίας.

9 Στις 25 Φεβρουαρίου 2004, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση των αιτιάσεων, την οποία απηύθυνε σε δέκα επιχειρήσεις ή ενώσεις επιχειρήσεων, μεταξύ των οποίων στις Transcatab, Deltafina, Dimon Italia και Romana Tabacchi (στο εξής: οι επιχειρήσεις μεταποιήσεως) και στις μητρικές εταιρείες ορισμένων από αυτές, ιδίως τις SCC, Dimon και Universal Corp., μητρική εταιρεία της Deltafina. Οι αποδέκτες της ανακοινώσεως των αιτιάσεων είχαν τη δυνατότητα να απαντήσουν γραπτώς και κατά την ακρόαση που πραγματοποιήθηκε στις 22 Ιουνίου 2004.

10 Κατόπιν της εκδόσεως, στις 21 Δεκεμβρίου 2004, προσαρτήματος στην εν λόγω ανακοίνωση των αιτιάσεων σχετικά με την παράβαση εκ μέρους της Deltafina της υποχρεώσεως συνεργασίας που προβλέπει η ανακοίνωση περί συνεργασίας, σε σχέση με τη γνωστοποίηση της αιτήσεώς της περί απαλλαγής (βλ. σκέψη 4 ανωτέρω), διεξήχθη δεύτερη ακρόαση την 1η Μαρτίου 2005.

11 Κατόπιν διαβουλεύσεως με τη συμβουλευτική επιτροπή στον τομέα των συμπράξεων και των δεσποζουσών θέσεων και έχοντας υπόψη την τελική έκθεση του συμβούλου ακροάσεων, η Επιτροπή εξέδωσε την απόφαση C(2005) 4012 τελικό, της 20ής Οκτωβρίου 2005, σχετικά με διαδικασία δυνάμει του άρθρου 81, παράγραφος 1, [ΕΚ] (Υπόθεση COMP/C.38.281/B.2 – Ακατέργαστος καπνός – Ιταλία) (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση), περίληψη της οποίας δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 13ης Φεβρουαρίου 2006 (ΕΕ L 353, σ. 45).

A – 2. Η προσβαλλόμενη απόφαση

12 Η προσβαλλόμενη απόφαση αφορά, κατ’ αρχάς, οριζόντια σύμπραξη που ετέθη σε εφαρμογή από τις επιχειρήσεις μεταποιήσεως στην ιταλική αγορά ακατέργαστου καπνού.

13 Στο πλαίσιο της συμπράξεως αυτής, κατά το χρονικό διάστημα από το 1995 έως τις αρχές του 2002, οι επιχειρήσεις μεταποιήσεως καθόρισαν τους όρους των εμπορικών συναλλαγών για την αγορά ακατέργαστου καπνού στην Ιταλία, τόσο για τις αγορές απευθείας από τους παραγωγούς όσο και για τις αγορές από «τρίτες εταιρείες συσκευασίας», κυρίως μέσω του καθορισμού των τιμών και του καταμερισμού της αγοράς.

14 Η προσβαλλόμενη απόφαση αφορά και δύο άλλες παραβάσεις, που διακρίνονται από τη σύμπραξη που έθεσαν σε εφαρμογή οι επιχειρήσεις μεταποιήσεως, οι οποίες σημειώθηκαν από τις αρχές του 1999 έως τα τέλη του 2001 και συνίσταντο, για την APTI, στον καθορισμό των συμβατικών τιμών τις οποίες θα διαπραγματευόταν, για λογαριασμό των μελών της, ενόψει της συνάψεως διεπαγγελματικών συμφωνιών με την Unitab, και, για την τελευταία, στον καθορισμό των τιμών τις οποίες θα διαπραγματευόταν με την APTI, για λογαριασμό των μελών της, ενόψει της συνάψεως των ίδιων συμφωνιών.

15 Στην προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή έκρινε ότι οι πρακτικές των επιχειρήσεων μεταποιήσεως συνιστούσαν ενιαία και διαρκή παράβαση του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ (βλ., μεταξύ άλλων, αιτιολογικές σκέψεις 264 έως 269 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

16 Στο άρθρο 1, παράγραφος 1, της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή καταλόγισε την ευθύνη για τη σύμπραξη στις επιχειρήσεις μεταποιήσεως, καθώς και στην Universal και στην Αlliance One, ως εταιρεία που προήλθε από τη συγχώνευση των Dimon Inc. και SCC.

17 Με το άρθρο 2 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή επέβαλε πρόστιμα στις μνημονευθείσες στην προηγούμενη σκέψη επιχειρήσεις, καθώς και στις APTI και Unitab (βλ. σκέψη 71 κατωτέρω).

B – Οι αποδέκτες της προσβαλλομένης αποφάσεως

18 Οι αιτιολογικές σκέψεις 325 έως 351 της προσβαλλομένης αποφάσεως είναι αφιερωμένες στον καθορισμό των αποδεκτών της.

19 Εκ προοιμίου, η Επιτροπή παρέπεμψε στην πάγια νομολογία, κατά την οποία ο όρος «επιχείρηση», εντασσόμενος στο πλαίσιο του δικαίου του ανταγωνισμού, πρέπει να νοηθεί ως οικονομική ενότητα από την άποψη του αντικειμένου της επίμαχης συμφωνίας, έστω και αν από νομική άποψη η οικονομική αυτή ενότητα αποτελείται από περισσότερα φυσικά ή νομικά πρόσωπα (αιτιολογική σκέψη 325 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

20 Στη συνέχεια, η Επιτροπή εξέθεσε ότι είχε αποδειχθεί ότι η Deltafina, η Dimon Italia, η Transcatab και η Romana Tabacchi, όπως επίσης και η APTI και η Unitab, είχαν συμμετάσχει, κατά τη διάρκεια των αντιστοίχων παραβάσεων, άμεσα στις διαπιστωθείσες παραβάσεις και ότι, κατά συνέπεια, εκάστη των επιχειρήσεων και ενώσεων αυτών ήταν αποδέκτης της προσβαλλομένης αποφάσεως (αιτιολογική σκέψη 327 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

21 Η Επιτροπή συνέχισε την ανάλυσή της, εξετάζοντας το ζήτημα του καταλογισμού της παραβατικής συμπεριφοράς ορισμένων θυγατρικών εταιρειών (Deltafina, Dimon Italia και Transcatab) στις αντίστοιχες μητρικές τους εταιρείες. Συναφώς, υπενθύμισε ότι, κατά τη διάρκεια των παραβάσεων, η Deltafina ήταν θυγατρική της Universal κατά 100 %, η Dimon Italia θυγατρική της Dimon κατά 100 % και η Transcatab θυγατρική της SCC κατά 100 % (αιτιολογική σκέψη 328 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

22 Η Επιτροπή εξέθεσε, μεταξύ άλλων, ότι, κατά τη νομολογία, μια μητρική εταιρεία μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνη για την παράνομη συμπεριφορά της θυγατρικής της, εφόσον η τελευταία δεν είναι σε θέση να προσδιορίζει κατά τρόπο αυτόνομο τη συμπεριφορά της στην αγορά. Ως προς τούτο, υπενθύμισε ότι, όταν μητρική εταιρεία κατέχει το σύνολο του κεφαλαίου θυγατρικής, μπορεί να τεκμαρθεί ότι ασκεί καθοριστική επιρροή επί της συμπεριφοράς της θυγατρικής, οσάκις αυτή διαπράττει παράβαση του άρθρου 81, παράγραφος 1, EΚ (αιτιολογικές σκέψεις 329 και 330 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

23 Στην αιτιολογική σκέψη 331 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή κατέληξε ότι, όσον αφορά τις Deltafina, Dimon και Transcatab, μπορούσε θεμιτώς να τεκμαρθεί ότι αυτές «στερούνταν αυτονομίας» καθότι τελούσαν, ή είχαν τελέσει στην περίπτωση της Dimon Italia, υπό τον πλήρη έλεγχο των αντιστοίχων μητρικών τους εταιρειών.

24 Μολονότι απέρριψε την άποψη που υποστήριξαν οι προαναφερθείσες εταιρείες στις απαντήσεις τους επί της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, κατά την οποία απαιτούνται και άλλα στοιχεία, πέραν αυτού του ελέγχου κατά 100 %, προκειμένου να καταδειχθεί η άσκηση καθοριστικής επιρροής, η Επιτροπή διευκρίνισε ότι κάθε τεκμήριο περί τέτοιας επιρροής στην περίπτωση μιας κατά 100 % ελεγχόμενης θυγατρικής ήταν μαχητό. Η απόδειξη περί του εναντίου βάρυνε το μέρος που προτίθεται να αντικρούσει ένα τέτοιο τεκμήριο μέσω «στέρεων αποδείξεων», οι δε αποδείξεις αυτές δεν είναι δυνατόν να συνιστούν απλώς γενικές πληροφορίες μη τεκμηριωμένες από πειστικά αποδεικτικά στοιχεία (αιτιολογική σκέψη 334 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

25 Ως προς τούτο, η Επιτροπή εξέτασε διαδοχικώς τα επιχειρήματα που προέβαλαν οι μητρικές εταιρείες αποδέκτριες της προσβαλλομένης αποφάσεως.

26 Η Επιτροπή απέρριψε, κατ’ αρχάς, το γενικό επιχείρημα που προέβαλαν οι ενδιαφερόμενες μητρικές εταιρείες αναφορικά με την πλήρη ευθύνη της τοπικής διευθύνσεως για τις δραστηριότητες των αντιστοίχων θυγατρικών τους. Κατά την Επιτροπή, το γεγονός ότι η Dimon Inc. και η SCC διατήρησαν την υφιστάμενη διεύθυνση κατά την απόκτηση του 100 % των αντιστοίχων θυγατρικών τους δεν αποκλείει την εκ μέρους των εν λόγω μητρικών εταιρειών άσκηση καθοριστικής επιρροής στις αντίστοιχες ιταλικές θυγατρικές τους, διότι αποτελεί κοινή πρακτική να ανατίθεται στην τοπική διεύθυνση μιας κατά 100 % θυγατρικής η διαχείριση των τρεχουσών υποθέσεων (αιτιολογική σκέψη 338 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

27 Κατά την Επιτροπή, ουδεμία εκ των επιχειρήσεων αυτών απέδειξε, γενικώς, κάποια ιδιοτυπία του ομίλου της η οποία να έχει, σε σημαντικό βαθμό, καταστήσει τις δραστηριότητες της θυγατρικής της ανεξάρτητες από την επιρροή της (αιτιολογική σκέψη 339 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

28 Συναφώς, η Επιτροπή ανέλυσε τη σταθερότητα των οικονομικών δεσμών που υφίστανται μεταξύ των Deltafina, Dimon Italia, Transcatab και των αντιστοίχων μητρικών τους εταιρειών, οι οποίοι καταδεικνύουν ότι οι ιταλικές θυγατρικές συνιστούσαν οικονομική ενότητα με τον υπόλοιπο όμιλό τους. Η Επιτροπή επισήμανε, συναφώς, ότι οι συγκεκριμένοι όμιλοι ήσαν οι μεγαλύτεροι έμποροι φύλλων καπνού παγκοσμίως και ότι αποκτούσαν και εμπορεύονταν συχνά τον καπνό που είχε αγορασθεί από τις ιταλικές θυγατρικές τους (αιτιολογική σκέψη 340 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

29 Σε ό,τι αφορά την SCC, η Επιτροπή επισήμανε ότι, προτού η εταιρεία αυτή αποκτήσει το σύνολο του κεφαλαίου της Transcatab, ήλεγχε ήδη την τελευταία από κοινού με τον Ιταλό εταίρο της. Το γεγονός ότι η SCC δεν είχε «αλλάξει τίποτα στις διευθύνσεις» της θυγατρικής της κατόπιν της κτήσεως αυτής δεν μπορούσε, συνεπώς, να θεωρηθεί απόδειξη του ότι δεν άσκησε επιρροή στα διευθυντικά στελέχη αφότου κατέστη ιδιοκτήτης εξ ολοκλήρου. Αναφορικά, ιδίως, με τη μεταβίβαση εκτελεστικών αρμοδιοτήτων στον γενικό διευθυντή της Transcatab, η Επιτροπή δήλωσε ότι ουδεμία πληροφορία διέθετε, από την οποία να μπορεί να συναγάγει ότι δεν είχε διοριστεί από την SCC, όπως και τα λοιπά μέλη του διοικητικού συμβουλίου (αιτιολογικές σκέψεις 341 και 342 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

30 Η Επιτροπή απέρριψε, στη συνέχεια, το επιχείρημα της SCC ότι ουδείς δίαυλος επικοινωνίας υπήρχε μεταξύ αυτής και της θυγατρικής της (αιτιολογικές σκέψεις 343 και 344 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

31 Σημείωσε, ως προς τούτο, ότι οι δραστηριότητες της Transcatab είχαν θεωρηθεί δραστηριότητες της Standard Commercial Tobacco Co., Inc., συμμετοχικής εταιρείας εντός του ομίλου SCC, ανήκουσας κατά 100 % στην SCC, και ότι είχαν αναλυθεί στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του ομίλου, συμπεριλαμβανομένων των πωλήσεων του ομίλου SCC στους παραγωγούς τσιγάρων. Συνήγαγε, ως εκ τούτου, ότι τα αποτελέσματα των δραστηριοτήτων της Transcatab είχαν μεταφερθεί στα ανώτερα όργανα του ομίλου και είχαν ακολούθως παγιωθεί (αιτιολογική σκέψη 344 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

32 Η Επιτροπή διευκρίνισε ότι, δεδομένου ότι οι όμιλοι στους οποίους ανήκαν η Transcatab και η Dimon Italia κατά τη διάρκεια της παραβάσεως είχαν παύσει να υφίστανται κατόπιν της συγχωνεύσεώς τους στη νέα οντότητα Alliance One, η τελευταία, ως διάδοχος των δύο αυτών ομίλων, ήταν αποδέκτρια της προσβαλλομένης αποφάσεως (αιτιολογική σκέψη 349 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

33 Λαμβάνοντας υπόψη τα διαφορετικά αυτά στοιχεία, η Επιτροπή συμπέρανε, στην αιτιολογική σκέψη 351 της προσβαλλομένης αποφάσεως, ότι η Deltafina, η Universal, η Mindo (τέως Dimon Italia), η Transcatab, η Alliance One, η Romana Tabacchi, η APTI και η Unitab έπρεπε να θεωρηθούν υπεύθυνες για τις παραβάσεις και να είναι αποδέκτες της προσβαλλομένης αποφάσεως.

C – Ο καθορισμός του ποσού των προστίμων

34 Στις αιτιολογικές σκέψεις 356 έως 404 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή εξέτασε το ζήτημα των προστίμων που έπρεπε να επιβληθούν στους αποδέκτες αυτής.

35 Η Επιτροπή καθόρισε τα ποσά των προστίμων με γνώμονα τη σοβαρότητα και τη διάρκεια των επίμαχων παραβάσεων, δηλαδή τα δύο κριτήρια τα οποία αναφέρουν ρητώς το άρθρο 23, παράγραφος 3, του κανονισμού (ΕΚ) 1/2003 του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2002, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα 81 [ΕΚ] και 82 [ΕΚ] (ΕΕ 2003, L 1, σ. 1), και το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 (αιτιολογικές σκέψεις 356 και 357 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

a) Καθορισμός του αρχικού ποσού των προστίμων

36 Όσον αφορά τη σοβαρότητα της επίμαχης παραβάσεως, η Επιτροπή υπενθύμισε ότι, για να αξιολογηθεί ο παράγων αυτός, έπρεπε να λάβει υπόψη την ίδια τη φύση της παραβάσεως, τον πραγματικό της αντίκτυπο στην αγορά, εφόσον αυτός είναι δυνατόν να μετρηθεί, και την έκταση της οικείας γεωγραφικής αγοράς (αιτιολογική σκέψη 365 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

37 Στη συνέχεια, η Επιτροπή ανέφερε ότι η παραγωγή ακατέργαστου καπνού στην Ιταλία αντιστοιχούσε στο 38 % της παραγωγής υπό ποσόστωση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, πράγμα το οποίο αντιπροσώπευε 67 338 εκατομμύρια ευρώ το 2001, δηλαδή το τελευταίο πλήρες έτος της παραβάσεως (αιτιολογική σκέψη 366 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

38 Προκειμένου περί της φύσεως της παραβάσεως, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι ήταν πολύ σοβαρή, διότι η παράβαση συνίστατο στον καθορισμό των τιμών αγοράς ποικιλιών ακατέργαστου καπνού στην Ιταλία και στην κατανομή των αγοραζομένων ποσοτήτων. Η Επιτροπή προσέθεσε, παραπέμποντας στο τμήμα της προσβαλλομένης αποφάσεως που αφορά την ανάλυση του περιορισμού του ανταγωνισμού (αιτιολογικές σκέψεις 272 επ.), ότι μια σύμπραξη αφορώσα την πραγματοποίηση των αγορών μπορούσε να νοθεύσει τη βούληση των παραγωγών να επιτύχουν ορισμένη απόδοση, όπως επίσης να περιορίσει τον ανταγωνισμό μεταξύ των επιχειρήσεων μεταποιήσεως στις αγορές επόμενων σταδίων. Τόνισε, επίσης, ότι τούτο ισχύει κυρίως σε περιπτώσεις όπως η υπό κρίση, όπου το προϊόν το οποίο αφορά η σύμπραξη, εν προκειμένω ο ακατέργαστος καπνός, αποτελεί ουσιώδη «συντελεστή» των δραστηριοτήτων που ασκούν οι συμμετέχοντες στη σύμπραξη στα επόμενα στάδια, εν προκειμένω της πρώτης μεταποιήσεως καπνού και της πωλήσεως μεταποιημένου καπνού (αιτιολογικές σκέψεις 367 και 368 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

39 Στην αιτιολογική σκέψη 369 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η παράβαση που διέπραξαν οι επιχειρήσεις μεταποιήσεως έπρεπε να χαρακτηρισθεί ως πολύ σοβαρή.

40 Στη συνέχεια, στις αιτιολογικές σκέψεις 370 έως 376 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή εξέτασε το ζήτημα του «ειδικού βάρους» και της «αποτροπής». Συναφώς, ανέφερε ότι κατά τον καθορισμό του ποσού του προστίμου, έπρεπε να ληφθούν υπόψη το «ειδικό βάρος κάθε επιχειρήσεως και οι πιθανές επιπτώσεις της παράνομης συμπεριφοράς της» (αιτιολογική σκέψη 370 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

41 Επομένως, η Επιτροπή εκτίμησε ότι τα πρόστιμα έπρεπε να καθοριστούν σε συνάρτηση με τη θέση κάθε εμπλεκόμενου μέρους στην αγορά (αιτιολογική σκέψη 371 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

42 Ως προς τούτο, η Επιτροπή θεώρησε ότι το αρχικό ποσό του προστίμου που θα επιβαλλόταν στην Deltafina έπρεπε να είναι το πιο υψηλό, δεδομένου ότι είναι ο μεγαλύτερος αγοραστής, με μερίδιο αγοράς που το 2001 ανήλθε περίπου στο 25 % (αιτιολογική σκέψη 372 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

43 Λαμβανομένων υπόψη των μικρότερων μεριδίων τους στη σχετική αγορά, μεταξύ 9 και 11 % περίπου το 2001, η Επιτροπή έκρινε ότι η Transcatab, η Dimon και η Romana Tabacchi «έπρεπε να ενταχθούν στην ίδια κατηγορία» και ότι το αρχικό ποσό του προστίμου έπρεπε να είναι μικρότερο ως προς αυτές (αιτιολογική σκέψη 373 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

44 Εντούτοις, η Επιτροπή έκρινε ότι ένα αρχικό ποσό που θα αντανακλούσε αποκλειστικώς και μόνον τη θέση στην αγορά δεν θα επιδρούσε αρκούντως αποτρεπτικά στην Deltafina, την Dimon Italia (Mindo) και την Transcatab, διότι, παρά τον σχετικώς περιορισμένο κύκλο εργασιών τους, καθεμία ανήκει –ή, στην περίπτωση της Mindo, ανήκε στο παρελθόν– σε πολυεθνικούς ομίλους με σημαντική οικονομική και χρηματοπιστωτική ισχύ, οι οποίοι συγκαταλέγονταν μεταξύ των κυριοτέρων εμπόρων καπνού παγκοσμίως και δραστηριοποιούνταν σε διάφορα επίπεδα της καπνοβιομηχανίας και σε διάφορες γεωγραφικές αγορές (αιτιολογική σκέψη 374 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

45 Κατά συνέπεια, προκειμένου να καταστούν αποτρεπτικά τα πρόστιμα, η Επιτροπή έκρινε ότι έπρεπε να εφαρμόσει πολλαπλασιαστικό συντελεστή 1,5 –ήτοι προσαύξηση κατά 50 %– στο αρχικό ποσό που καθορίσθηκε για την Deltafina και πολλαπλασιαστικό συντελεστή 1,25 –ήτοι προσαύξηση κατά 25 %– στο αρχικό ποσό που καθορίσθηκε για την Dimon Italia (Mindo) και την Transcatab (αιτιολογική σκέψη 375 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

46 Επομένως, στην αιτιολογική σκέψη 376 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή καθόρισε το αρχικό ποσό των προστίμων ως εξής:

– Deltafina: 37,5 εκατομμύρια ευρώ·

– Transcatab: 12,5 εκατομμύρια ευρώ·

– Dimon Italia (Mindo): 12,5 εκατομμύρια ευρώ·

– Romana Tabacchi: 10 εκατομμύρια ευρώ.

b) Καθορισμός του βασικού ποσού των προστίμων

47 Στις αιτιολογικές σκέψεις 377 και 378 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή εξέτασε το ζήτημα της διάρκειας της παραβάσεως.

48 Θεώρησε ότι η σύμπραξη που έθεσαν σε εφαρμογή οι επιχειρήσεις μεταποιήσεως είχε αρχίσει στις 29 Σεπτεμβρίου 1995 και είχε παύσει να υφίσταται, κατά τις δηλώσεις τους, στις 19 Φεβρουαρίου 2002. Επομένως, η Επιτροπή εκτίμησε ότι έπρεπε να εφαρμόσει προσαύξηση κατά 60 % στο αρχικό ποσό των προστίμων που επέβαλε στις επιχειρήσεις μεταποιήσεως, πλην της Romana Tabacchi, της οποίας η συμμετοχή ήταν μικρότερης διάρκειας.

49 Τα βασικά ποσά των προστίμων που επιβλήθηκαν στους αποδέκτες της προσβαλλομένης αποφάσεως καθορίσθηκαν, ως εκ τούτου, ως εξής:

– Deltafina: 60 εκατομμύρια ευρώ·

– Transcatab: 20 εκατομμύρια ευρώ·

– Dimon Italia (Mindo): 20 εκατομμύρια ευρώ·

– Romana Tabacchi: 12,5 εκατομμύρια ευρώ.

c) Ελαφρυντικές περιστάσεις

50 Στις αιτιολογικές σκέψεις 380 έως 398 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή εξέτασε κατά πόσον έπρεπε να ληφθούν υπόψη ελαφρυντικές περιστάσεις.

51 Σε ό,τι αφορά, ιδίως, την κατάσταση της Τranscatab, η Επιτροπή απέρριψε το σύνολο των επιχειρημάτων της για την αναγνώριση ελαφρυντικών περιστάσεων.

52 Κατ’ αρχάς, η Επιτροπή επισήμανε ότι η θέση σε εφαρμογή της συμπράξεως των επιχειρήσεων μεταποιήσεως δεν συνδεόταν με τις διεπαγγελματικές συμφωνίες που συνήφθησαν στο πλαίσιο της APTI. Συνήγαγε το συμπέρασμα ότι το ιταλικό κανονιστικό πλαίσιο δεν είχε ενθαρρύνει τη συμπεριφορά των επιχειρήσεων μεταποιήσεως, οι οποίες δεν μπορούσαν, κατά συνέπεια, να τύχουν μειώσεως του ποσού του προστίμου τους επί τη βάσει του επιχειρήματος αυτού (αιτιολογική σκέψη 381 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

53 Στη συνέχεια, η Επιτροπή απέρριψε το επιχείρημα των επιχειρήσεων μεταποιήσεως ότι έπρεπε να μειωθεί το πρόστιμό τους δεδομένου ότι είχαν τερματίσει την παράβαση πριν από την επέμβαση της Επιτροπής. Η Επιτροπή υπενθύμισε συναφώς τη νομολογία κατά την οποία, στις υποθέσεις που αφορούν σοβαρές παραβάσεις των κανόνων περί ανταγωνισμού, για τις οποίες τα μέρη γνώριζαν ή όφειλαν οπωσδήποτε να γνωρίζουν ότι η συμπεριφορά τους ήταν θεμελιωδώς παράνομη, το γεγονός ότι έπαυσαν τη συμπεριφορά αυτή πριν από την επέμβαση της Επιτροπής δεν πρέπει, κατ’ αρχήν, να καταλήξει σε μείωση του ποσού του προστίμου κατά τον υπολογισμό του (αιτιολογική σκέψη 382 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

54 Η Επιτροπή έκρινε επίσης ότι δεν μπορούσε να θεωρήσει ότι η σύμπραξη δεν τέθηκε σε εφαρμογή, δεδομένου ότι από την περιγραφή των πραγματικών περιστατικών προέκυπτε ότι τα μέρη είχαν εξασφαλίσει τη θέση σε εφαρμογή της συμπράξεως, χάρη, μεταξύ άλλων, στη συμμετοχή τους σε τακτικές συνεδριάσεις και σε τακτικές ανταλλαγές πληροφοριών σχετικά με τις τιμές και τις ποσότητες κατά τη διάρκεια των περιόδων που πραγματοποιούνταν οι αγορές (αιτιολογική σκέψη 383 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

55 Τέλος, η Επιτροπή απέρριψε το επιχείρημα της Transcatab ότι έπρεπε να ληφθεί υπόψη το συγκεκριμένο κοινωνικό και οικονομικό πλαίσιο της αγοράς ακατέργαστου καπνού στην Ιταλία για να καθοριστεί το ποσό του προστίμου, κατ’ εφαρμογή του σημείου 5, στοιχείο β΄, των κατευθυντηρίων γραμμών για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, [ΑΧ] (ΕΕ 1998, C 9, σ. 3, στο εξής: κατευθυντήριες γραμμές). Η Επιτροπή παρατήρησε ότι η εφαρμογή του εν λόγω σημείου 5, στοιχείο β΄, των κατευθυντηρίων γραμμών είχε εξαιρετικό χαρακτήρα και ότι η παρούσα υπόθεση δεν παρουσίαζε χαρακτηριστικά παρεμφερή ή πανομοιότυπα προς αυτά της υποθέσεως που παρέθεσε η Transcatab προς στήριξη του επιχειρήματός της. Η Επιτροπή προσέθεσε ακόμη ότι δεν γινόταν δεκτό ότι η ύπαρξη παρανόμων πρακτικών που έθιγαν τον τομέα του καπνού σε ορισμένες ιταλικές περιφέρειες μπορούσε να έχει καθοριστικές συνέπειες προκαλώντας τις επίμαχες πρακτικές και ότι η μεταρρύθμιση της κοινής οργανώσεως των αγορών είχε υπερβολικά αβέβαιες και χρονικά απομακρυσμένες συνέπειες για να δικαιολογεί τη συνεκτίμηση ελαφρυντικής περιστάσεως (αιτιολογική σκέψη 384 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

56 Η Επιτροπή εξέτασε, στη συνέχεια, την ιδιαίτερη κατάσταση της Deltafina και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι έπρεπε να μειώσει το πρόστιμό της κατά 50 % λόγω της συνεργασίας που παρέσχε (αιτιολογικές σκέψεις 385 έως 398 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

57 Η Επιτροπή καθόρισε το ποσό των προστίμων, κατόπιν της εφαρμογής των ελαφρυντικών περιστάσεων, ως εξής (αιτιολογική σκέψη 399 της προσβαλλομένης αποφάσεως):

– Deltafina: 30 εκατομμύρια ευρώ·

– Dimon Italia (Mindo): 20 εκατομμύρια ευρώ·

– Transcatab: 20 εκατομμύρια ευρώ·

– Romana Tabacchi: 8,75 εκατομμύρια ευρώ.

58 Η Επιτροπή, τέλος, υπενθύμισε ότι, κατά το άρθρο 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003, για καθεμία από τις επιχειρήσεις και ενώσεις επιχειρήσεων που συμμετείχαν στην παράβαση, το πρόστιμο δεν πρέπει να υπερβαίνει το 10 % του συνολικού κύκλου εργασιών κατά το προηγούμενο οικονομικό έτος. Προσέθεσε ότι, οσάκις οι οικείες επιχειρήσεις ανήκουν σε όμιλο και έχει αποδειχθεί ότι οι επιχειρήσεις αυτές τελούν υπό την καθοριστική επιρροή των μητρικών τους εταιρειών και, κατά συνέπεια, οι μητρικές τους εταιρείες είναι από κοινού και εις ολόκληρον υπεύθυνες για το πρόστιμο που επιβλήθηκε στη θυγατρική τους, πρέπει, για τον καθορισμό του προαναφερθέντος ανωτάτου ορίου του 10 %, να λαμβάνεται υπόψη ο παγκόσμιος κύκλος εργασιών του ομίλου (αιτιολογικές σκέψεις 400 και 401 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

59 Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή ανέφερε ότι το πρόστιμο που επιβλήθηκε στη Romana Tabacchi δεν έπρεπε να υπερβεί τα 2,05 εκατομμύρια ευρώ και ότι δεν χρειαζόταν να μειωθούν τα υπόλοιπα πρόστιμα βάσει της διατάξεως αυτής (αιτιολογικές σκέψεις 402 και 403 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

d) Εφαρμογή της ανακοινώσεως περί συνεργασίας

60 Στις αιτιολογικές σκέψεις 405 έως 500 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή απεφάνθη επί της εφαρμογής της ανακοινώσεως περί συνεργασίας.

61 Οι Deltafina, Dimon Italia και Transcatab ζήτησαν και οι τρεις να τύχουν της εφαρμογής της εν λόγω ανακοινώσεως. Όσον αφορά την Deltafina, η Επιτροπή υπενθύμισε ότι της είχε χορηγήσει την απαλλαγή υπό όρους. Η Επιτροπή διευκρίνισε, επιπλέον, ότι κατέληξε στο προκαταρκτικό συμπέρασμα ότι η Dimon Italia και η Transcatab ήσαν, αντιστοίχως, η πρώτη και η δεύτερη επιχείρηση που προσκόμισαν αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με την πιθανολογούμενη παράβαση, τα οποία αντιπροσώπευαν σημαντική προστιθέμενη αξία σε σχέση με τα αποδεικτικά στοιχεία που είχε ήδη στην κατοχή της η Επιτροπή, υπό την έννοια του σημείου 22 της ανακοινώσεως περί συνεργασίας (αιτιολογικές σκέψεις 405 έως 407 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

62 Αφού εξέτασε την κατάσταση της Deltafina και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι δεν μπορούσε να της χορηγηθεί απαλλαγή λόγω της παραβάσεως της υποχρεώσεως συνεργασίας που προβλέπεται από την ανακοίνωση περί συνεργασίας (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 408 έως 484 της προσβαλλομένης αποφάσεως και σκέψεις 4 και 10 ανωτέρω), η Επιτροπή εξέτασε τις περιπτώσεις της Dimon Italia και της Transcatab.

63 Πρώτον, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η έλλειψη χορηγήσεως οριστικής απαλλαγής στην Deltafina δεν είχε καμία άμεση επίπτωση στον τρόπο εφαρμογής της ανακοινώσεως περί συνεργασίας στην Dimon Italia και στην Transcatab (αιτιολογικές σκέψεις 485 έως 491 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

64 Δεύτερον, καθόρισε τη μείωση των προστίμων που μπορούσε να χορηγηθεί, μεταξύ άλλων, στην Transcatab, δυνάμει της εν λόγω ανακοινώσεως.

65 Συναφώς, η Επιτροπή διαπίστωσε, κατ’ αρχάς, ότι η Transcatab συμμορφώθηκε προς τους όρους που της είχαν επιβληθεί, δηλαδή είχε θέσει τέλος στην ανάμιξή της στην παράβαση το αργότερο κατά την ημερομηνία της προσκομίσεως των αποδεικτικών στοιχείων (αιτιολογικές σκέψεις 492 και 493 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

66 Στη συνέχεια, η Επιτροπή έκρινε ότι, για να καθορίσει το επίπεδο της μειώσεως, ελάμβανε υπόψη το χρονικό σημείο κατά το οποίο προσκομίσθηκαν τα αποδεικτικά στοιχεία, το μέτρο κατά το οποίο αυτά είχαν προστιθέμενη αξία, καθώς και την έκταση και τον αδιάλειπτο χαρακτήρα της συνεργασίας που παρείχαν οι επιχειρήσεις μετά την ημερομηνία κοινοποιήσεως των αποδεικτικών στοιχείων (αιτιολογική σκέψη 494 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

67 Επομένως, πρώτον, η Επιτροπή παρατήρησε ότι η Transcatab είχε υποβάλει την αίτησή της περί επιείκειας πριν η Επιτροπή λάβει ενεργά μέτρα ελέγχου, ότι η αίτησή της είχε καλύψει όλη τη διάρκεια της παραβάσεως και ότι τα αποδεικτικά στοιχεία που παρέσχε είχαν ενισχύσει υπό πολλές επόψεις τα στοιχεία που είχε ήδη στην κατοχή της η Επιτροπή (αιτιολογική σκέψη 495 της προσβαλλομένης αποφάσεως)

68 Δεύτερον, όσον αφορά ειδικά τα έγγραφα που προσκόμισε η Transcatab, η Επιτροπή αναγνώρισε ότι η έκθεση των πραγματικών περιστατικών που προέκυπτε από αυτά ήταν ιδιαιτέρως διεξοδική και ότι υπήρξε ιδιαιτέρως χρήσιμη για να κατανοήσει την παράβαση και, ιδίως, ορισμένα από τα στοιχεία της (όπως τη σύναψη διεπαγγελματικής συμφωνίας για το πλεόνασμα της παραγωγής καπνού το 1998). Eπισήμανε, πάντως, ότι δεν αγνοούσε κανένα από τα πραγματικά περιστατικά σχετικά με τα οποία η Transcatab είχε προσκομίσει αποδεικτικά στοιχεία (αιτιολογική σκέψη 497 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

69 Τέλος, η Επιτροπή αναγνώρισε επίσης ότι η Transcatab επέδειξε διάθεση συνεργασίας απέναντί της καθόλη τη διάρκεια της διαδικασίας και ότι δεν αμφισβήτησε το υποστατό των πραγματικών περιστατικών στα οποία στηρίχθηκε η Επιτροπή με την ανακοίνωση των αιτιάσεων (αιτιολογική σκέψη 498 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

70 Η Επιτροπή κατέληξε, επομένως, στο συμπέρασμα ότι η Transcatab εδικαιούτο το υψηλότερο ποσοστό μειώσεως το οποίο προβλέπεται εντός της αντίστοιχης κλίμακας, δηλαδή μείωση κατά 30 % (αιτιολογική σκέψη 499 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

71 Δυνάμει του άρθρου 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003, η Επιτροπή καθόρισε τελικά (βλ. άρθρο 2 της προσβαλλομένης αποφάσεως) τα ποσά των προστίμων που έπρεπε να επιβληθούν στις επιχειρήσεις και στις ενώσεις επιχειρήσεων που ήσαν αποδέκτες της προσβαλλομένης αποφάσεως ως εξής:

– Deltafina και Universal, από κοινού και εις ολόκληρον: 30 εκατομμύρια ευρώ·

– Dimon Italia (Mindo) και Alliance One: 10 εκατομμύρια ευρώ· η Alliance One International είναι υπεύθυνη εις ολόκληρον, ενώ η Mindo είναι υπεύθυνη από κοινού και εις ολόκληρον μόνον για ποσό ύψους 3,99 εκατομμυρίων ευρώ·

– Transcatab και Alliance One, από κοινού και εις ολόκληρον: 14 εκατομμύρια ευρώ·

– Romana Tabacchi: 2,05 εκατομμύρια ευρώ·

– APTI: 1 000 ευρώ·

– Unitab: 1 000 ευρώ.

Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων

72 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου (νυν Γενικού Δικαστηρίου) στις 24 Ιανουαρίου 2006, η Alliance One άσκησε προσφυγή με αίτημα τη μερική ακύρωση της προσβαλλομένης αποφάσεως (υπόθεση T‑25/06). Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου στις 3 Φεβρουαρίου 2006, η Transcatab άσκησε την υπό κρίση προσφυγή.

73 Με το δικόγραφο της προσφυγής, η Alliance One ζήτησε τη συνεκδίκαση της υποθέσεως εκείνης με την υπό κρίση υπόθεση. Το ίδιο αίτημα διατύπωσε και η Transcatab με το δικόγραφο της προσφυγής της.

74 Το Πρωτοδικείο απέρριψε το αίτημα συνεκδικάσεως.

75 Στις 24 Νοεμβρίου 2009, το Πρωτοδικείο, στο πλαίσιο των μέτρων οργανώσεως της διαδικασίας βάσει του άρθρου 64 του Κανονισμού Διαδικασίας του, υπέβαλε γραπτή ερώτηση στην Transcatab, η οποία απάντησε εντός της ταχθείσας προθεσμίας. Στις 4 Φεβρουαρίου 2010, η Επιτροπή υπέβαλε τις παρατηρήσεις της επί της απαντήσεως της Transcatab.

76 Κατόπιν εκθέσεως της εισηγητή δικαστή, το Γενικό Δικαστήριο αποφάσισε να προχωρήσει στην προφορική διαδικασία και, στο πλαίσιο των μέτρων οργανώσεως της διαδικασίας, κάλεσε την Transcatab να προσκομίσει ένα έγγραφο. Το έγγραφο προσκομίσθηκε εμπροθέσμως.

77 Οι διάδικοι αγόρευσαν και απάντησαν στις ερωτήσεις του Γενικού Δικαστηρίου κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 30ής Νοεμβρίου 2010.

78 Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, το Γενικό Δικαστήριο κάλεσε την Transcatab να προσκομίσει ένα άλλο έγγραφο, δυνάμει του άρθρου 64 του Κανονισμού Διαδικασίας. Η Transcatab προσκόμισε το έγγραφο αυτό στις 22 Δεκεμβρίου 2010.

79 Η Transcatab ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:

– να ακυρώσει εν μέρει την προσβαλλόμενη απόφαση·

– να μειώσει το πρόστιμο που της επιβλήθηκε·

– να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.

80 Η Επιτροπή ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:

– να απορρίψει την προσφυγή·

– να καθορίσει το ποσό του προστίμου σε 15 εκατομμύρια ευρώ, δυνάμει των εξουσιών που του απονέμει το άρθρο 229 ΕΚ·

– να καταδικάσει την Transcatab στα δικαστικά έξοδα.

Σκεπτικό

81 Προς στήριξη της προσφυγής της, η Transcatab προβάλλει πέντε λόγους ακυρώσεως, ορισμένοι εκ των οποίων υποδιαιρούνται σε πλείονα σκέλη. Στο πλαίσιο του πρώτου λόγου, η Transcatab ισχυρίζεται, κατ’ ουσίαν, ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο καθόσον έκρινε ότι η Alliance One είναι υπεύθυνη για τη συμπεριφορά της, ότι η Επιτροπή δεν αιτιολόγησε επαρκώς την άποψή της συναφώς και ότι προσέβαλε επίσης τα δικαιώματα άμυνας της προσφεύγουσας. Ο δεύτερος λόγος αντλείται από πλάνη περί το δίκαιο, από έλλειψη αιτιολογίας και παράλογη αιτιολογία, από την προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας, καθώς και από την παραβίαση των αρχών της αναλογικότητας, της ίσης μεταχειρίσεως και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης κατά τον καθορισμό του προστίμου. Ο τρίτος λόγος αντλείται από πλάνη περί το δίκαιο και από έλλειψη αιτιολογίας κατά τον καθορισμό του προστίμου, σε σχέση με την αξιολόγηση της διάρκειας της παραβάσεως, από την παραβίαση της αρχής ne bis in idem σε σχέση με το επιβληθέν πρόστιμο στην APTI, καθώς και από την παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως. Στο πλαίσιο του τετάρτου λόγου ακυρώσεως, η Transcatab ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή εσφαλμένως θεώρησε με την προσβαλλόμενη απόφαση ότι καμία από τις ελαφρυντικές περιστάσεις που επικαλείται δεν ετύγχανε εφαρμογής. Στο πλαίσιο του πέμπτου λόγου, ισχυρίζεται, τέλος, ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε σφάλματα κατά την εφαρμογή της ανακοινώσεως περί συνεργασίας.

82 Η Επιτροπή εκτιμά ότι, με τον τρίτο λόγο ακυρώσεως, η Transcatab αναίρεσε την προηγούμενη συνεργασία της, που συνίστατο στη μη αμφισβήτηση του υποστατού των πραγματικών περιστατικών που διαπιστώθηκαν με την ανακοίνωση των αιτιάσεων. Επομένως, με αντίθετη προσφυγή, η Επιτροπή ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο να περιορίσει τη μείωση του προστίμου της Transcatab από 30 σε 25 % και, έτσι, να το καθορίσει το εν λόγω πρόστιμο, κατά την άσκηση της πλήρους δικαιοδοσίας του, σε 15 εκατομμύρια ευρώ.

1. Επί του πρώτου λόγου ακυρώσεως, ο οποίος αφορά τον καταλογισμό της παραβάσεως στη μητρική εταιρεία της Transcatab





A – Επί του πρώτου σκέλους του πρώτου λόγου ακυρώσεως, το οποίο αντλείται από εσφαλμένη ερμηνεία της νομολογίας, από την παράβλεψη των προσκομισθέντων αποδεικτικών στοιχείων και από την προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας

a) Επιχειρήματα των διαδίκων

83 Πρώτον, η Transcatab αμφισβητεί την ορθότητα των συμπερασμάτων της προσβαλλομένης αποφάσεως ότι το γεγονός και μόνον ότι η SCC κατείχε, κατά τη διάρκεια της παραβάσεως, το 100 % του κεφαλαίου της αρκούσε για να πιθανολογηθεί η ευθύνη της για την παραβατική συμπεριφορά της θυγατρικής της. Το τεκμήριο αυτό είναι αντίθετο προς τη νομολογία. Κατά την Transcatab, η Επιτροπή πρέπει να αποδείξει την ύπαρξη άλλων ενδείξεων που καθιστούν δυνατόν να θεωρηθεί ότι μια μητρική εταιρεία άσκησε πράγματι καθοριστική επιρροή στη θυγατρική της. Εν προκειμένω, η Επιτροπή περιορίσθηκε να πιθανολογήσει την ευθύνη της SCC και δεν προσκόμισε άλλες ενδείξεις ικανές να θεμελιώσουν την ευθύνη αυτή. Επομένως, αντέστρεψε το βάρος αποδείξεως, το οποίο δεν έφερε η Transcatab ή η μητρική εταιρεία, αλλά η ίδια η Επιτροπή.

84 Δεύτερον, η Transcatab διατείνεται ότι η SCC προσκόμισε στην Επιτροπή επαρκή στοιχεία για να αποδείξει ότι ήταν άσχετη προς τη συμπεριφορά της Transcatab. Τα στοιχεία αυτά αφορούν τόσο την περιγραφή της τοπικής πραγματικότητας της ιταλικής αγοράς όσο και τα χαρακτηριστικά της δομής του ομίλου SCC που καταδεικνύουν την ανεξαρτησία των θυγατρικών του. Επιπλέον, αφορούν την αυτονομία του διοικητικού συμβουλίου καθώς και του γενικού διευθυντή του.

85 Στο υπόμνημα απαντήσεως, η Transcatab υποστηρίζει, επιπλέον, ότι το επιχείρημα της Επιτροπής, ότι δεν είναι δυνατόν να ανατραπεί το τεκμήριο περί καθοριστικής επιρροής παρά μόνον εάν η συμμετοχή είναι αποκλειστικά χρηματοοικονομικής φύσεως, είναι αντίθετο προς τη νομολογία. Κατά την Transcatab, η Επιτροπή δεν εξέτασε προσεκτικά τις αποδείξεις που προσκομίσθηκαν κατά τη διοικητική διαδικασία και περιορίσθηκε στην απόρριψη όλων των επιχειρημάτων επί τη βάσει μη τεκμηριωμένων προκαταλήψεων. Πρώτον, ο ισχυρισμός ότι είναι απίθανο ότι η μητρική εταιρεία μπορεί να μεταβιβάσει καθ’ ολοκληρία τη διαχείριση θυγατρικής δεν είναι βάσιμος. Συγκεκριμένα, όπως απέδειξε η Transcatab κατά τη διοικητική διαδικασία, η διακλαδούμενη δομή του ομίλου εμπόδιζε την ενιαία διαχείριση. Δεύτερον, η Επιτροπή εφάρμοσε το τεκμήριο της καθοριστικής επιρροής ακόμη και για την περίοδο κατά την οποία η SCC κατείχε μόνο το 50 % του κεφαλαίου της Transcatab, ενώ η Transcatab και η SCC είχαν αποδείξει ότι το διοικητικό συμβούλιο και ο γενικός διευθυντής της Transcatab, στους οποίους είχαν ανατεθεί όλες οι εξουσίες διαχειρίσεως της εταιρείας, είχαν διοριστεί πριν αποκτήσει η SCC τον αποκλειστικό έλεγχο της Transcatab. Tρίτον, το γεγονός ότι ορισμένα έγγραφα είχαν συνταχθεί στην αγγλική γλώσσα δεν αρκεί για να αποδείξει την επιρροή της μητρικής εταιρείας στη διαχείριση της εμπορικής δραστηριότητας της Transcatab. Εν κατακλείδι, η Επιτροπή κακώς απέρριψε τα προσκομισθέντα αποδεικτικά στοιχεία, χωρίς επαρκή ή λογική αιτιολογία και χωρίς αντιπαράθεση προς άλλα έγγραφα τουλάχιστον ίσης αποδεικτικής ισχύος. Επομένως, η Επιτροπή δεν τήρησε την υποχρέωσή της να συγκροτήσει με αμεροληψία τον φάκελο της υποθέσεως.

86 Τρίτον, η Επιτροπή προσέβαλε τα δικαιώματα άμυνας της Alliance One, στο μέτρο που χρησιμοποίησε, στην προσβαλλόμενη απόφαση, έγγραφα του φακέλου των οποίων δεν είχε γίνει μνεία στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, εμποδίζοντας έτσι την SCC να λάβει θέση επ’ αυτών και προσβάλλοντας, εκ του λόγου τούτου, τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη της νομίμου διαδόχου της, της Alliance One. Η Transcatab αναγνωρίζει ότι εκπρόκειτο για έγγραφα γνωστά στους μετέχοντες στη διαδικασία. Πάντως, δεδομένου ότι δεν είχε γίνει μνεία των εγγράφων αυτών στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, οι μετέχοντες στη διαδικασία μπορούσαν δικαιολογημένα να εκτιμήσουν ότι δεν είχαν σημασία για την υπόθεση και ότι δεν ήταν, επομένως, αναγκαίο να εκφέρουν την άποψή τους επ’ αυτών. Με το υπόμνημα απαντήσεως και κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η Transcatab επιβεβαίωσε ότι προέβαλλε προσβολή των δικών της δικαιωμάτων άμυνας.

87 Η Επιτροπή ζητεί να απορριφθούν τα επιχειρήματα της Transcatab. Όσον αφορά, ιδίως, την αιτίαση που αντλείται από την προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας της Alliance One, η Επιτροπή θέτει εν αμφιβόλω το παραδεκτό της, στο μέτρο που η Transcatab δεν προβάλλει προσβολή των δικών της δικαιωμάτων, αλλά των δικαιωμάτων άλλου μετέχοντος στη διαδικασία. Η επέκταση της αιτιάσεως στα δικαιώματα άμυνας της Transcatab είναι εκπρόθεσμη και, κατά συνέπεια, απαράδεκτη.

b) Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου

– Επί της παραβάσεως των κανόνων που διέπουν τον καταλογισμό στη μητρική εταιρεία των πρακτικών της θυγατρικής της

88 Προκειμένου περί της πρώτης αιτιάσεως που προβάλλει η Transcatab, πρέπει να υπομνησθεί ότι το δίκαιο του ανταγωνισμού αφορά τις δραστηριότητες των επιχειρήσεων (απόφαση του Δικαστηρίου της 7ης Ιανουαρίου 2004, C‑204/00 P, C‑205/00 P, C‑211/00 P, C‑213/00 P, C‑217/00 P και C‑219/00 P, Aalborg Portland κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2004, σ. I‑123, σκέψη 59) και ότι η έννοια της επιχειρήσεως καλύπτει κάθε φορέα ο οποίος ασκεί οικονομική δραστηριότητα, ανεξαρτήτως του νομικού καθεστώτος που τον διέπει και του τρόπου χρηματοδοτήσεώς του (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 28ης Ιουνίου 2005, C‑189/02 P, C‑202/02 P, C‑205/02 P έως C‑208/02 P και C‑213/02 P, Dansk Rørindustri κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2005, σ. I‑5425, σκέψη 112, και της 10ης Σεπτεμβρίου 2009, C‑97/08 P, Akzo Nobel κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2009, σ. I‑8237, σκέψη 54).

89 Από τη νομολογία προκύπτει ότι ο όρος επιχείρηση, εντασσόμενος στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να νοείται ως οικονομική ενότητα, έστω και αν, από νομική άποψη, η οικονομική αυτή ενότητα αποτελείται από περισσότερα φυσικά ή νομικά πρόσωπα (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 14ης Δεκεμβρίου 2006, C‑217/05, Confederación Española de Empresarios de Estaciones de Servicio, Συλλογή 2006, σ. I‑11987, σκέψη 40, και Akzo Nobel κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 80 ανωτέρω, σκέψη 55˙ απόφαση του Πρωτοδικείου της 15ης Σεπτεμβρίου 2005, T‑325/01, DaimlerChrysler κατά Επιτροπής, Συλλογή 2005, σ. II‑3319, σκέψη 85).

90 Οσάκις με τέτοια οικονομική ενότητα παραβιάζει τους κανόνες του ανταγωνισμού, ευθύνεται, κατά την αρχή της προσωπικής ευθύνης, για την παράβαση αυτή (βλ., κατά την έννοια αυτή, αποφάσεις του Δικαστηρίου της 8ης Ιουλίου 1999, C‑49/92 P, Επιτροπή κατά Anic Partecipazioni, Συλλογή 1999, σ. I‑4125, σκέψη 145, της 11ης Δεκεμβρίου 2007, C‑280/06, ETI κ.λπ., Συλλογή 2007, σ. I‑10893, σκέψη 39 και Akzo Nobel κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 88 ανωτέρω, σκέψη 56).

91 Η παράβαση του δικαίου του ανταγωνισμού πρέπει να καταλογίζεται, κατά τρόπο μη επιδεχόμενο αμφισβήτηση, σε νομικό πρόσωπο στο οποίο ενδέχεται να επιβληθούν πρόστιμα. Για την εφαρμογή και την εκτέλεση των αποφάσεων της Επιτροπής στον τομέα του δικαίου του ανταγωνισμού, είναι, πράγματι, απαραίτητος ο προσδιορισμός, ως μιας οντότητας διαθέτουσας νομική προσωπικότητα (βλ., επ’ αυτού, απόφαση του Πρωτοδικείου της 20ής Απριλίου 1999, T‑305/94 έως T‑307/94, T‑313/94 έως T‑316/94, T‑318/94, T‑325/94, T‑328/94, T‑329/94 και T‑335/94, Limburgse Vinyl Maatschappij κ.λπ. κατά Επιτροπής, καλούμενη PVC II, Συλλογή 1999, σ. II‑931, σκέψη 978).

92 Από πάγια νομολογία προκύπτει ότι η συμπεριφορά μιας θυγατρικής εταιρείας μπορεί να καταλογισθεί στη μητρική εταιρεία, ιδίως όταν η θυγατρική, μολονότι έχει χωριστή νομική προσωπικότητα, δεν καθορίζει κατά τρόπο αυτόνομο τη συμπεριφορά της στην αγορά, αλλά εφαρμόζει, κυρίως, τις οδηγίες της μητρικής εταιρείας, λαμβανομένων, ιδίως, υπόψη των υφισταμένων μεταξύ των δύο αυτών νομικών οντοτήτων οικονομικών, οργανωτικών και νομικών σχέσεων (βλ. απόφαση Akzo Nobel κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 80 ανωτέρω, σκέψη 58 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).

93 Πράγματι, δεδομένου ότι, σε μια τέτοια περίπτωση, η μητρική και η θυγατρική εταιρεία συναποτελούν τμήμα της ίδιας οικονομικής οντότητας και, επομένως, συνιστούν μία και μόνη επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 81 ΕΚ, η Επιτροπή μπορεί να απευθύνει μια απόφαση περί επιβολής προστίμου στη μητρική εταιρεία, χωρίς να απαιτείται να αποδείξει την εμπλοκή της εταιρείας αυτής στην παράβαση (βλ., συναφώς, απόφαση Akzo Nobel κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 88 ανωτέρω, σκέψη 59).

94 Από τη νομολογία προκύπτει επίσης ότι, στην ειδική περίπτωση που μια μητρική εταιρεία κατέχει το 100 % του κεφαλαίου της θυγατρικής της, η οποία διέπραξε παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού, αφενός, η μητρική εταιρεία μπορεί να ασκεί καθοριστική επιρροή επί της συμπεριφοράς της θυγατρικής αυτής και, αφετέρου, υφίσταται μαχητό τεκμήριο ότι η εν λόγω μητρική εταιρεία ασκεί πράγματι τέτοια καθοριστική επιρροή (βλ. απόφαση Akzo Nobel κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 88 ανωτέρω, σκέψη 60 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).

95 Υπό τις συνθήκες αυτές, αρκεί να αποδείξει η Επιτροπή ότι η μητρική εταιρεία κατέχει το σύνολο του κεφαλαίου θυγατρικής προκειμένου να συναχθεί ότι η μητρική ασκεί καθοριστική επιρροή επί της εμπορικής πολιτικής της θυγατρικής. Στη συνέχεια, η Επιτροπή θα είναι σε θέση να θεωρήσει τη μητρική εταιρεία συνυπεύθυνη για την καταβολή του επιβληθέντος στη θυγατρική προστίμου, εκτός αν η εν λόγω μητρική εταιρεία, στην οποία απόκειται να ανατρέψει αυτό το τεκμήριο, προσκομίσει επαρκή στοιχεία ικανά να αποδείξουν ότι η θυγατρική της ενεργεί αυτοτελώς στην αγορά (βλ., υπό την έννοια αυτή, αποφάσεις του Δικαστηρίου της 16ης Νοεμβρίου 2000, C‑286/98P, Stora Kopparbergs Bergslags κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. Ι-9925, σκέψη 29, και Akzo Nobel κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 88 ανωτέρω, σκέψη 61).

96 Καίτοι το Δικαστήριο, στις σκέψεις 28 και 29 της αποφάσεως Stora Kopparbergs Bergslags κατά Επιτροπής, σκέψη 95 ανωτέρω, έκανε λόγο, πέραν της κατοχής του 100 % του κεφαλαίου της θυγατρικής, και για άλλες περιστάσεις, όπως είναι η μη αμφισβήτηση της επιρροής που ασκεί η μητρική εταιρεία επί της εμπορικής πολιτικής της θυγατρικής της και η κοινή εκπροσώπηση των δύο εταιρειών κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας, εντούτοις το Δικαστήριο παρέθεσε τις περιστάσεις αυτές μόνον προκειμένου να εκθέσει το σύνολο των στοιχείων επί των οποίων το Πρωτοδικείο στήριξε τη συλλογιστική του και όχι για να εξαρτήσει την εφαρμογή του τεκμηρίου, το οποίο μνημονεύθηκε στη σκέψη 94 ανωτέρω, από την παροχή πρόσθετων ενδείξεων όσον αφορά την εκ μέρους της μητρικής εταιρείας πραγματική άσκηση επιρροής (βλ. απόφαση Akzo Nobel κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 88 ανωτέρω, σκέψη 62 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία· απόφαση του Πρωτοδικείου της 8ης Οκτωβρίου 2008, T‑69/04, Schunk και Schunk Kohlenstoff-Technik κατά Επιτροπής, Συλλογή 2008, σ. II‑2567, σκέψη 57).

97 Από την προσβαλλόμενη απόφαση προκύπτει ότι, προκειμένου να καταλογίσει στη μητρική εταιρεία την ευθύνη για την παράβαση που διέπραξε η θυγατρική της, η Επιτροπή στηρίχτηκε στην υπόθεση ότι ο καταλογισμός αυτός είναι δυνατός όταν η μητρική εταιρεία και η θυγατρική της αποτελούν τμήματα της ίδιας οικονομικής οντότητας και, ως εκ τούτου, συνιστούν μία και μόνη επιχείρηση υπό την έννοια του άρθρου 81 ΕΚ (αιτιολογική σκέψη 325 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

98 Το κεντρικό στοιχείο στο οποίο βασίστηκε η Επιτροπή για να αποδείξει ότι ήταν δυνατόν να καταλογιστεί στη μητρική εταιρεία η παραβατική συμπεριφορά της θυγατρικής της είναι η έλλειψη αυτονομίας της τελευταίας όσον αφορά τη συμπεριφορά της στην αγορά. Πράγματι, η εν λόγω έλλειψη αυτονομίας απορρέει από την εκ μέρους της μητρικής εταιρείας άσκηση «καθοριστικής επιρροής» στη συμπεριφορά της θυγατρικής της, η δε πραγματική άσκηση τέτοιας επιρροής μπορεί να συνάγεται κατά τεκμήριο, κατά τη νομολογία, στην περίπτωση που η μητρική εταιρεία κατέχει το σύνολο του κεφαλαίου της θυγατρικής της (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 329 και 330 της προσβαλλομένης αποφάσεως).

99 Στην αιτιολογική σκέψη 331 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή έκρινε, επομένως, ότι, στην προκειμένη περίπτωση, η Transcatab «στερούνταν αυτονομίας», δεδομένου ότι ελεγχόταν κατά 100 % από τη μητρική της εταιρεία, την SCC.

100 Αντιθέτως προς ό,τι υποστηρίζει η Transcatab με το υπόμνημα απαντήσεως, ήτοι ότι, εν προκειμένω, η Επιτροπή μετέτρεψε ένα τεκμήριο «iuris tantum» σε τεκμήριο «iuris et de iure», η συλλογιστική αυτή δεν αποκλίνει από τη λογική ενός μαχητού τεκμηρίου. Επομένως, όπως στις περιπτώσεις άλλων μαχητών τεκμηρίων που γίνονται δεκτά στο δίκαιο του ανταγωνισμού, εάν ένα γεγονός μπορεί νομίμως να συναχθεί κατά τεκμήριο από την Επιτροπή, θεωρείται ως αποδεδειγμένο, εφόσον η οικεία επιχείρηση δεν αποκρούει το τεκμήριο προσκομίζοντας πειστικές ανταποδείξεις (βλ. αποφάσεις του Δικαστηρίου Επιτροπή κατά Anic Partecipazioni, σκέψη 90 ανωτέρω, σκέψεις 121 και 126, και της 8ης Ιουλίου 1999, C‑199/92 P, Hüls κατά Επιτροπής, Συλλογή 1999, σ. I‑4287, σκέψεις 162 και 167). Εξάλλου, δεδομένου του μαχητού του χαρακτήρα, το προαναφερθέν τεκμήριο, το οποίο μπορεί να ανατραπεί σε κάθε μεμονωμένη περίπτωση, δεν συνεπάγεται αυτόματο καταλογισμό ευθύνης στη μητρική εταιρεία, η οποία κατέχει το σύνολο του εταιρικού κεφαλαίου της θυγατρικής της, διότι τούτο θα αντέβαινε στην αρχή της προσωπικής ευθύνης που αποτελεί τη βάση του δικαίου του ανταγωνισμού.

101 Επομένως, η Επιτροπή δεν παρέβη τους κανόνες που διέπουν τον καταλογισμό στη μητρική εταιρεία της συμπεριφοράς της θυγατρικής της, επειδή θεώρησε ουσιαστικώς την SCC, διάδοχος της οποίας είναι η Αlliance One, υπεύθυνη για την παράβαση που διέπραξε η Transcatab.

102 Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι ένα τέτοιο συμπέρασμα δεν μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση με τα επιχειρήματα που προβάλλει η Transcatab στην απάντησή της επί της γραπτής ερωτήσεως του Γενικού Δικαστηρίου αναφορικά με τις συνέπειες που θα έπρεπε να αντληθούν από την απόφαση Akzo Nobel κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 88 ανωτέρω. Κατά την Transcatab, πρώτον, στην απόφαση αυτή, το Δικαστήριο προέβη σε εσφαλμένη ερμηνεία της προγενέστερης νομολογίας, ιδίως της αποφάσεως Stora Kopparbergs Bergslags κατά Επιτροπής, σκέψη 95 ανωτέρω, σε κάθε δε περίπτωση, η συναφής νομολογία δεν είναι ομοιόμορφη επί του σημείου αυτού. Δεύτερον, το πραγματικό πλαίσιο της υποθέσεως επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση Akzo Nobel κ.λπ. κατά Επιτροπής διαφέρει από εκείνο της υπό κρίση υποθέσεως, δεδομένου ότι στη σύμπραξη είχαν εμπλακεί πολλές θυγατρικές και, συνεπώς, ήταν δυσκολότερο να αποδειχθεί ότι η μητρική εταιρεία δεν τελούσε εν γνώσει των αντίθετων προς τους κανόνες του ανταγωνισμού δραστηριοτήτων. Σε ό,τι όμως αφορά το πρώτο επιχείρημα, αρκεί η διαπίστωση ότι, όπως προκύπτει από την απόφαση Akzo Nobel κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 88 ανωτέρω (βλ. υπό την έννοια αυτή, επίσης, προτάσεις της γενικής εισαγγελέα J. Kokott στην υπόθεση Akzo Nobel κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2009, σ. I‑8241, σημεία 60 και 61), το Δικαστήριο, όχι μόνον έλαβε υπόψη τη νομολογία στην οποία στηρίζει η Transcatab σημαντικό τμήμα της επιχειρηματολογίας της και, ιδίως, την απόφαση Stora Kopparbergs Bergslags κατά Επιτροπής, σκέψη 95 ανωτέρω, αλλά, επίσης, ερμήνευσε ομοιόμορφα την προγενέστερη νομολογία (απόφαση Akzo Nobel κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 88 ανωτέρω, σκέψεις 58 έως 62). Όσον αφορά το δεύτερο επιχείρημα, αρκεί η διαπίστωση ότι η υποτιθέμενη διαφορά μεταξύ των δύο υποθέσεων στερείται σημασίας, καθότι το κριτήριο για τον καταλογισμό της ευθύνης στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση Akzo Nobel κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 88 ανωτέρω, ουδόλως ήταν η άμεση ή έμμεση γνώση, εκ μέρους της μητρικής εταιρείας, των δραστηριοτήτων στις οποίες επιδίδονταν η θυγατρική ή οι θυγατρικές της. Σε κάθε περίπτωση, όπως ορθώς επισημαίνει η Επιτροπή, στην απόφαση αυτή, ουδόλως ελήφθη υπόψη τέτοιο στοιχείο.

– Επί της παραβλέψεως των αποδεικτικών στοιχείων που προσκομίσθηκαν για να ανατραπεί το τεκμήριο

103 Όπως εκτέθηκε στις σκέψεις 94 και 95 ανωτέρω, όταν η μητρική εταιρεία κατέχει το σύνολο του κεφαλαίου θυγατρικής, η Επιτροπή μπορεί να συναγάγει κατά τεκμήριο ότι η μητρική εταιρεία ασκεί καθοριστική επιρροή στη συμπεριφορά της θυγατρικής της, χωρίς να υποχρεούται να προσκομίσει συμπληρωματικές αποδείξεις από τις οποίες να προκύπτει ότι η μητρική εταιρεία πράγματι άσκησε τέτοια επιρροή ή τελούσε εν γνώσει της παραβάσεως ή της εμπλοκής της εν λόγω θυγατρικής στην παράβαση αυτή. Πρόκειται περί μαχητού τεκμηρίου, το οποίο μπορεί να ανατραπεί με απόδειξη του αντιθέτου. Επομένως, αντίθετα προς ό,τι υποστηρίζει η Transcatab, στην SCC –η οποία, κατά τον χρόνο της παραβάσεως κατείχε το 100 % του κεφαλαίου της Transcatab (βλ. την αιτιολογική σκέψη 336 της προσβαλλομένης αποφάσεως)– εναπόκειται να ανατρέψει το τεκμήριο αυτό με στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η θυγατρική χαίρει αυτονομίας κατά τη χάραξη της πολιτικής της στην αγορά και ότι οι δύο αυτές εταιρείες δεν συνιστούν, επομένως, μία ενιαία οικονομική οντότητα. Σε αντίθετη περίπτωση, η άσκηση ελέγχου αποδεικνύεται από το γεγονός ότι το αντλούμενο από την κατοχή του συνολικού κεφαλαίου τεκμήριο δεν ανετράπη (βλ., συναφώς, απόφαση Akzo Nobel κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 88 ανωτέρω, σκέψεις 60 έως 62 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία· απόφαση του Πρωτοδικείου της 30ής Σεπτεμβρίου 2009, T‑175/05, Akzo Nobel κ.λπ. κατά Επιτροπής, μη δημοσιευθείσα στη Συλλογή, σκέψη 93).

104 Εν προκειμένω, η Επιτροπή αφιέρωσε τις αιτιολογικές σκέψεις 335 έως 346 της προσβαλλομένης αποφάσεως στην εξέταση των επιχειρημάτων και των αποδεικτικών στοιχείων τα οποία προέβαλε η SCC στην απάντησή της επί της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, προκειμένου να αποδείξει ότι δεν άσκησε καθοριστική επιρροή στην εμπορική πολιτική της Transcatab, και δεν τα θεώρησε ικανά να ανατρέψουν το τεκμήριο.

105 Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, με το δικόγραφο της προσφυγής, η Transcatab διατείνεται απλώς, χωρίς ουδόλως να θεμελιώνει τα επιχειρήματά της, ότι η SCC απέδειξε κατά τη διοικητική διαδικασία ότι είχε αποκεντρωμένη δομή, καθότι διέθετε τη δική της τοπική διεύθυνση, πλήρως ανεξάρτητη, στην οποία είχαν μεταβιβασθεί όλα τα καθήκοντα, λαμβανομένων ακριβώς υπόψη των ιδιαιτεροτήτων της ιταλικής αγοράς ακατέργαστου καπνού, και ότι τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου καθώς και ο γενικός διευθυντής της ήσαν αυτόνομοι και δεν είχαν κανένα άμεσο ή έμμεσο δεσμό με την SCC. Πάντως, η Transcatab ουδόλως προσδιόρισε τα ενδεχόμενα σφάλματα που διέπραξε η Επιτροπή, στην προσβαλλόμενη απόφαση, όσον αφορά την εκτίμηση των εν λόγω αποδεικτικών στοιχείων. Μόνον με το υπόμνημα απαντήσεως, απαντώντας σε ορισμένα επιχειρήματα της Επιτροπής, προβάλλει κάποια επιχειρήματα που αποσκοπούν στην αμφισβήτηση, εμμέσως, της προσβαλλομένης αποφάσεως.

106 Εν πάση περιπτώσει, επιβάλλεται να τονισθεί, κατ’ αρχάς, ότι, όπως ορθώς διαπίστωσε η Επιτροπή στην αιτιολογική σκέψη 338 της προσβαλλομένης αποφάσεως, το γεγονός αυτό καθαυτό, ότι μια θυγατρική έχει τη δική της τοπική διεύθυνση και ίδιους πόρους, δεν αποδεικνύει ότι καθορίζει αυτόνομα τη συμπεριφορά της στην αγορά σε σχέση με τη μητρική της εταιρεία. Η ανάθεση της διαχειρίσεως των τρεχουσών δραστηριοτήτων στην τοπική διεύθυνση μιας κατά 100 % ελεγχόμενης θυγατρικής αποτελεί, πράγματι, συνήθη πρακτική και, ως εκ τούτου, δεν είναι ικανή να αποδείξει την πραγματική αυτονομία της θυγατρικής. Το ίδιο ισχύει για το επιχείρημα που αντλείται από τα υποτιθέμενα χαρακτηριστικά της ιταλικής αγοράς ακατέργαστου καπνού, εφόσον τα χαρακτηριστικά αυτά δεν εμποδίζουν μια μητρική εταιρεία να ασκεί πλήρως πραγματικό έλεγχο στη θυγατρική της.

107 Επιβάλλεται, επιπλέον, η διαπίστωση ότι, στις αιτιολογικές σκέψεις 341 και 342 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή διευκρίνισε, αφενός, ότι, πριν αποκτήσει το σύνολο του κεφαλαίου της Transcatab, η SCC ήλεγχε ήδη την εταιρεία αυτή με τον Ιταλό εταίρο της και ότι το γεγονός ότι η SCC ουδόλως μετέβαλε τον προσανατολισμό της Transcatab, κατόπιν της αναλήψεως του ελέγχου, δεν μπορεί, επομένως, να θεωρηθεί ως απόδειξη του ότι δεν άσκησε επιρροή στη θυγατρική της αφότου κατέστη αποκλειστικός της ιδιοκτήτης. Η Επιτροπή επισήμανε, αφετέρου, ότι η μεταβίβαση εκτελεστικών εξουσιών στον γενικό διευθυντή της Transcatab, ο οποίος, ελλείψει αποδείξεων περί του αντιθέτου, ευλόγως μπορούσε να υποτεθεί ότι διορίσθηκε από την SCC, δεν εμπόδισε τα άλλα μέλη του διοικητικού συμβουλίου να αναλάβουν εκτελεστικές θέσεις και να ασκήσουν εκτελεστικές αρμοδιότητες.

108 Επιβάλλεται όμως η παρατήρηση ότι, ελλείψει διευκρινίσεως εκ μέρους της SCC, ορθώς αποδίδει η Επιτροπή σημασία στο γεγονός ότι η SCC, η οποία συγκέντρωνε όλες τις εξουσίες όταν κατέστη μοναδικός μέτοχος ώστε να προβεί σε μερική ή πλήρη ανανέωση του διοικητικού συμβουλίου, ουδέν μέτρο έλαβε προς αυτή την κατεύθυνση. Εξ αυτού προκύπτει ότι η διατήρηση των μελών του διοικητικού συμβουλίου και, κυρίως, του γενικού διευθυντή στα καθήκοντά τους δεν μπορεί παρά να αποδοθεί σε απόφαση της SCC, ως μοναδικού μετόχου της Transcatab.

109 Επιπλέον, το γεγονός ότι ένα μόνον πρόσωπο, ήτοι ο γενικός διευθυντής, διαθέτει σημαντικές εξουσίες που του εκχωρήθηκαν από το διοικητικό συμβούλιο θα μπορούσε, αντιθέτως, να καταδείξει τη βούληση της μητρικής εταιρείας να απλοποιήσει την εκ μέρους της άσκηση ελέγχου στη θυγατρική της, περιορίζοντας ακριβώς τον ρόλο του διοικητικού συμβουλίου σε δευτερεύουσες δραστηριότητες και συγκεντρώνοντας όλες τις εξουσίες στα χέρια ενός «ανθρώπου εμπιστοσύνης». Πράγματι, δεν είναι εύλογο να εκχωρεί μια πολυεθνική εταιρεία όλες τις εξουσίες μιας θυγατρικής, όπως στην περίπτωση της Transcatab, που δραστηριοποιείται στην εθνική αγορά, ή να αποδέχεται μια μεταβίβαση αρμοδιοτήτων που προϋπήρχε της κτήσεως πλήρους ελέγχου, σε ένα φυσικό πρόσωπο το οποίο, ενεργώντας με πλήρη αυτονομία και χωρίς να έχει, όπως υποστηρίζεται, ορισθεί από τον μοναδικό μέτοχο, επιλέγει, με τη σειρά του, τα μέλη του διοικητικού συμβουλίου, αποκλείοντας την εκ μέρους οιουδήποτε άλλου προσώπου άσκηση οποιασδήποτε επιρροής στη διαχείριση της εταιρείας, και το οποίο δεν λογοδοτεί, de facto, για τις πράξεις του σε οιονδήποτε.

110 Επομένως, λαμβανομένου επίσης υπόψη του γεγονότος ότι τέτοια μεταβίβαση αρμοδιοτήτων στον γενικό διευθυντή θυγατρικής ουδόλως είναι ασυνήθης, ένα τέτοιο επιχείρημα δεν μπορεί να ανατρέψει το τεκμήριο περί του ελέγχου που ασκούσε η μητρική εταιρεία στην Transcatab.

111 Όσον αφορά, στη συνέχεια, το επιχείρημα με το οποίο βάλλεται το υποτιθέμενο συμπέρασμα που συνήγαγε η Επιτροπή από το γεγονός ότι ορισμένα έγγραφα είχαν συνταχθεί στην αγγλική, αρκεί η διαπίστωση ότι, αντιθέτως προς ό,τι υποστηρίζει η Transcatab, τα έγγραφα αυτά, των οποίων γίνεται μνεία στις αιτιολογικές σκέψεις 343 έως 346 της προσβαλλομένης αποφάσεως, δεν είχαν ως σκοπό ούτε να αποδείξουν ότι οι μητρικές εταιρείες ήσαν σε θέση να επηρεάσουν ή επηρέασαν, συγκεκριμένα, τη συμπεριφορά των ιταλικών θυγατρικών τους, ούτε, ακόμη λιγότερο, να αποδείξουν ότι οι μητρικές εταιρείες τελούσαν εν γνώσει της επίμαχης συμπράξεως. Αντιθέτως, η Επιτροπή χρησιμοποίησε απλώς ορισμένα έγγραφα που αποτελούν τμήμα του διοικητικού φακέλου για να αποδείξει ποιος ήταν ο βαθμός αξιοπιστίας των αποδεικτικών στοιχείων και των επιχειρημάτων που προέβαλε η SCC με την απάντησή της στην ανακοίνωση των αιτιάσεων για να ανατρέψει το τεκμήριο ασκήσεως καθοριστικής επιρροής στην Transcatab.

112 Τέλος, επιβάλλεται η παρατήρηση ότι, αντίθετα προς τους ισχυρισμούς που προέβαλε η Transcatab με το υπόμνημα απαντήσεως, ουδόλως συνάγεται από την προσβαλλόμενη απόφαση ότι το τεκμήριο καθοριστικής επιρροής μπορεί να ανατραπεί μόνον εάν η συμμετοχή της μητρικής εταιρείας είναι αποκλειστικά χρηματοοικονομική.

113 Επομένως, η αιτίαση που αντλείται από την παράβλεψη των αποδεικτικών στοιχείων που προσκομίσθηκαν προκειμένου να ανατραπεί το τεκμήριο πρέπει να απορριφθεί.

– Επί της προσβολής των δικαιωμάτων άμυνας

114 Προκειμένου περί της τρίτης αιτιάσεως που προβάλλει η Transcatab, πρέπει να υπομνησθεί ότι ο σεβασμός των δικαιωμάτων άμυνας στο πλαίσιο των διοικητικών διαδικασιών που αφορούν την πολιτική του ανταγωνισμού συνιστά γενική αρχή του δικαίου της Ευρωπαϊκής Eνώσεως, τον σεβασμό της οποίας διασφαλίζουν τα δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης (βλ. απόφαση του Δικαστηρίου της 3ης Σεπτεμβρίου 2009, C‑534/07 P, Prym και Prym Consumer κατά Επιτροπής, Συλλογή 2009, σ. I‑7415, σκέψη 26 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).

115 Κατά πάγια νομολογία, ο σεβασμός των δικαιωμάτων άμυνας επιτάσσει να παρέχεται, κατά τη διοικητική διαδικασία, στην ενδιαφερόμενη επιχείρηση η δυνατότητα να καταστήσει λυσιτελώς γνωστή την άποψή της επί του υποστατού και του κρίσιμου χαρακτήρα των προβαλλόμενων πραγματικών περιστατικών, καθώς και επί των εγγράφων που έλαβε υπόψη της η Επιτροπή για να στηρίξει τον ισχυρισμό της σχετικά με την ύπαρξη παραβάσεως της Συνθήκης (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 7ης Ιουνίου 1983, 100/80 έως 103/80, Musique Diffusion française κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 1983, σ. 1825, σκέψη 10, και της 6ης Απριλίου 1995, C‑310/93 P, BPB Industries και British Gypsum κατά Επιτροπής, Συλλογή 1995, σ. I‑865, σκέψη 21).

116 Το άρθρο 27, παράγραφος 1, του κανονισμού 1/2003 αντανακλά την αρχή αυτή, στο μέτρο που προβλέπει ότι αποστέλλεται στα μέρη ανακοίνωση των αιτιάσεων, η οποία πρέπει να αναφέρει σαφώς όλα τα ουσιώδη στοιχεία επί των οποίων στηρίζεται η Επιτροπή σ’ αυτό το στάδιο της διαδικασίας (βλ., συναφώς, απόφαση Aalborg Portland κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 88 ανωτέρω, σκέψη 67), ώστε οι ενδιαφερόμενοι να είναι σε θέση να αντιληφθούν για ποιες ενέργειες τους επικρίνει η Επιτροπή και να αμυνθούν λυσιτελώς προτού αυτή εκδώσει οριστική απόφαση. Η ανωτέρω επιταγή πληρούται οσάκις η συγκεκριμένη απόφαση δεν προσάπτει στους ενδιαφερομένους παραβάσεις διαφορετικές από εκείνες που παρατίθενται στην ανακοίνωση των αιτιάσεων και λαμβάνει υπόψη μόνον τα πραγματικά περιστατικά για τα οποία οι ενδιαφερόμενοι είχαν την ευκαιρία να παράσχουν εξηγήσεις (βλ., συναφώς, απόφαση του Πρωτοδικείου της 19ης Μαρτίου 2003, T‑213/00, CMA CGM κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2003, σ. II‑913, σκέψη 109 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).

117 Πάντως, μνεία των εν λόγω στοιχείων μπορεί να γίνει συνοπτικά, η δε τελική απόφαση δεν χρειάζεται κατ’ ανάγκη να είναι αντίγραφο της ανακοινώσεως των αιτιάσεων (βλ., συναφώς, απόφαση Musique Diffusion française κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 115 ανωτέρω, σκέψη 14), καθόσον η ανακοίνωση αυτή συνιστά προκαταρκτικό έγγραφο, του οποίου οι πραγματικές και νομικές εκτιμήσεις έχουν καθαρά προσωρινό χαρακτήρα (βλ., υπό την έννοια αυτή, απόφαση του Δικαστηρίου της 17ης Νοεμβρίου 1987, 142/84 και 156/84, British American Tobacco και Reynolds Industries κατά Επιτροπής, Συλλογή 1987, σ. 4487, σκέψη 70). Ως εκ τούτου, επιτρέπονται προσθήκες στ