ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΠΡΩΤΟ ΤΜΗΜΑ) ΤΗΣ 12ΗΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1987. - ERWIN CONRADI, HANNJORG HERETH ΚΑΙ SOCIETE METRO ΚΑΤΑ DIRECTION DE LA CONCURRENCE ET DES PRIX DES HAUTS DE SEINE ΚΑΙ MINISTERE PUBLIC. - ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ ΤΟΥ COUR D'APPEL ΤΩΝ ΒΕΡΣΑΛΛΙΩΝ. - ΕΝΝΟΙΑ ΤΟΥ ΧΟΝΔΡΕΜΠΟΡΙΟΥ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 198/86.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1987 σελίδα 04469



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

1 . Ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων - Ελευθερία εγκαταστάσεως - Αντικείμενο - Απαγόρευση των διακρίσεων λόγω ιθαγένειας - Κανόνες του εθνικού δικαίου που διέπουν τις εμπορικές πωλήσεις - Επιτρέπονται - Προϋποθέσεις - Τήρηση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως

( Συνθήκη ΕΟΚ, άρθρο 52 )

2 . Ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων - Ελευθερία εγκαταστάσεως - Οδηγία 64/223 - Ορισμός της δραστηριότητας χονδρικού εμπορίου - Δεν ισχύει εκτός του πλαισίου της ελευθερίας εγκαταστάσεως

( Οδηγία 64/223 του Συμβουλίου, άρθρο 2, παράγραφος 2 )

Περίληψη

1 . Το άρθρο 52 της Συνθήκης αποβλέπει να κατοχυρώσει το πλεονέκτημα της ίσης με τους ημεδαπούς μεταχειρίσεως για κάθε υπήκοο κράτους μέλους ο οποίος εγκαθίσταται, έστω και δευτερευόντως, σε άλλο κράτος μέλος και απαγορεύει τις διακρίσεις λόγω ιθαγενείας καθόσον περιορίζουν την ελευθερία εγκαταστάσεως .

Κατά συνέπεια, εφόσον πρόκειται για δραστηριότητες εμπορικών πωλήσεων, για τις οποίες δεν υπάρχουν κοινοί κανόνες, τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούν την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως, να εκδίδουν διατάξεις που να ρυθμίζουν το χονδρικό ή το λιανικό εμπόριο, καθώς και να καθορίζουν τα κριτήρια για τη διάκριση μεταξύ αυτών των δύο μορφών εμπορικής διανομής .

2 . Το άρθρο 2, παράγραφος 2, της οδηγίας 64/223, περί της πραγματοποιήσεως του δικαιώματος εγκαταστάσεως και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών για τις δραστηριότητες που υπάγονται στο χονδρικό εμπόριο, ορίζει τη δραστηριότητα του χονδρικού εμπορίου με μοναδικό σκοπό να προσδιορίσει το καθ' ύλην πεδίο εφαρμογής των άλλων διατάξεων της οδηγίας . Ενόψει της ειδικής λειτουργίας που επιτελεί στο πλαίσιο της οδηγίας 64/323, το άρθρο αυτό δεν μπορεί να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι σκοπός του είναι να προσδιορίσει μια γενική κοινοτική έννοια της δραστηριότητας χονδρικού εμπορίου που να εφαρμόζεται σε περιπτώσεις στις οποίες δεν τίθεται κανένα ζήτημα ελευθερίας εγκαταστάσεως . Επομένως, ο ιδιώτης δεν μπορεί να επικαλεστεί το άρθρο αυτό ενώπιον δικαστηρίου κράτους μέλους, προκειμένου να ματαιώσει την εφαρμογή στην περίπτωσή του των εθνικών διατάξεων που διέπουν την άσκηση του λιανικού εμπορίου .

Διάδικοι

Στην υπόθεση 198/86,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Cour d' appel των Βερσαλλιών προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της δίκης που εκκρεμεί ενώπιον του δικαστηρίου αυτού μεταξύ

1 ) Erwin Conradi,

2 ) Hannjorg Hereth

και

3 ) Εταιρίας Metro,

και

Direction de la concurrence et des prix des Hauts-de-Seine

και

Ministere public,

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του άρθρου 2, παράγραφος 2, της οδηγίας 64/223 του Συμβουλίου, της 25ης Φεβρουαρίου 1964, περί της πραγματοποιήσεως του δικαιώματος εγκαταστάσεως και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών για τις δραστηριότητες που υπάγονται στο χονδρικό εμπόριο ( ΕΕ ειδ . έκδ . 06/001, σ . 28 ),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( πρώτο τμήμα )

συγκείμενο από τους G . Bosco, πρόεδρο τμήματος, R . Joliet και F . Schockweiler, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας : J . L . da Cruz Vilaca

γραμματέας : D . Louterman, υπάλληλος διοικήσεως

λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που κατέθεσαν :

- ο Erwin Conradi, o Hannjorg Hereth και η εταιρία Metro, εφεσείοντες στην κύρια δίκη, εκπροσωπούμενοι από τον πρόεδρο του δικηγορικού συλλόγου Παρισιού Pettiti και το δικηγόρο Παρισιού Bloch,

- η γαλλική κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον G . Guillaume,

- η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον E . Lasnet, νομικό σύμβουλο,

έχοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας της 13ης Μαΐου 1987,

αφού άκουσε το γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 2ας Ιουλίου 1987,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με απόφαση της 9ης Ιουλίου 1986, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 31 Ιουλίου, το Cour d' appel των Βερσαλλιών υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, έξι ερωτήματα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 2, παράγραφος 2, της οδηγίας 64/223 του Συμβουλίου, της 25ης Φεβρουαρίου 1964, περί της πραγματοποιήσεως του δικαιώματος εγκαταστάσεως και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών για τις δραστηριότητες που υπάγονται στο χονδρικό εμπόριο ( ΕΕ ειδ . έκδ . 06/001, σ . 28 ).

2 Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο της ποινικής διώξεως κατά των Erwin Conradi και Hannjorg Hereth, συνδιαχειριστών δύο εταιριών γαλλικού δικαίου του ομίλου Metro, επιχειρήσεως πωλήσεων που εφαρμόζει το σύστημα "cash and carry ".

3 Με απόφαση της 1ης Φεβρουαρίου 1985 το Tribunal correctionnel της Nanterre έκρινε τους Conradi και Hereth ενόχους παραβάσεως των κανόνων περί διαφημίσεως των τιμών τους οποίους περιλαμβάνει η γαλλική ρύθμιση περί ασκήσεως του λιανικού εμπορίου .

4 Ο Conradi και ο Hereth άσκησαν έφεση κατά της αποφάσεως αυτής ενώπιον του Cour d' appel των Βερσαλλιών, με την οποία αμφισβητούν ότι εν προκειμένω εφαρμόζονται οι εν λόγω εθνικοί κανόνες, ισχυριζόμενοι ότι η δραστηριότητα των εταιριών του ομίλου Metro δεν εμπίπτει στο λιανικό εμπόριο αλλά στο χονδρικό εμπόριο, όπως ορίζεται στο άρθρο 2, παράγραφος 2, της οδηγίας 64/223 .

5 Υπό τις συνθήκες ακριβώς αυτές το Cour d' appel των Βερσαλλιών ανέστειλε τη διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο τα ακόλουθα ερωτήματα :

"1 ) Στην περίπτωση του άρθρου 2, παράγραφος 2, της οδηγίας 64/223/ΕΟΚ του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, της 25ης Φεβρουαρίου 1964, περί της πραγματοποιήσεως του δικαιώματος εγκαταστάσεως και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών για τις δραστηριότητες που υπάγονται στο χονδρικό εμπόριο, πληρούνται, κατά την έννοια του άρθρου 189 της Συνθήκης της Ρώμης, οι προϋποθέσεις που θεωρεί αναγκαίες το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων προκειμένου το άρθρο αυτό να έχει απευθείας εφαρμογή στο έδαφος των κρατών μελών της Κοινότητας;

Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως :

2 ) Ποια ακριβώς είναι η έννοια της παραγράφου 2 του άρθρου 2 της οδηγίας, που ορίζει ως δραστηριότητα χονδρικού εμπορίου την κατά σύνηθες επάγγελμα αγορά εμπορευμάτων επί ιδίω ονόματι και για ίδιο λογαριασμό και τη μεταπώλησή τους "σε καταναλωτές επαγγελματίες ή μονάδες ευρείας καταναλώσεως"; Μπορεί να γίνει διάκριση μεταξύ της δραστηριότητας αυτής και της δραστηριότητας λιανικού εμπορίου, ακόμη και όταν αυτή αφορά εξαρχής περιορισμένο αριθμό αγοραστών που είναι π.χ . κάτοχοι ενός επαγγελματικού δελτίου;

3 ) Δεδομένου ότι οι περισσότεροι καταναλωτές μπορούν να διεκδικήσουν την ιδιότητα του "επαγγελματία", ποια είναι τα κριτήρια για τη διάκριση μεταξύ των περιπτώσεων στις οποίες ο χονδρέμπορος που πωλεί "σε καταναλωτές επαγγελματίες ή μονάδες ευρείας καταναλώσεως", κατόχους δελτίου που τους δίνει αυτό το δικαίωμα και που ο ίδιος ο έμπορος έχει εκδώσει, ενεργεί υπό την ιδιότητά του ως χονδρεμπόρου και των περιπτώσεων στις οποίες ενεργεί ως έμπορος λιανικής πωλήσεως;

4 ) Η μεμονωμένη πώληση, και μάλιστα με το κομμάτι, σε "καταναλωτή επαγγελματία" στον οποίο ο χονδρέμπορος έχει δώσει την άδεια να αγοράζει στα καταστήματά του, στα οποία δικαίωμα να αγοράζουν έχουν μόνο οι κάτοχοι του σχετικού δελτίου, αποτελεί πάντοτε κατ' ανάγκη πράξη χονδρικού εμπορίου;

5 ) Ποια θα μπορούσαν να είναι τα δικαιολογητικά στοιχεία που θα έπρεπε να παρέχει ο χονδρέμπορος προκειμένου να αποδείξει ότι οι συναλλαγές που πραγματοποιεί με τους συγκεκριμένους "καταναλωτές επαγγελματίες" ή τις συγκεκριμένες "μονάδες ευρείας καταναλώσεως" αποτελούν όντως μέρος του χονδρικού εμπορίου του;

6 ) Πώς πρέπει να εξασφαλιστεί η προστασία του καταναλωτή όταν, επωφελούμενος από την ιδιότητά του ως "καταναλωτή επαγγελματία", κατόχου δελτίου που του δίνει δικαίωμα να αγοράζει σε καταστήματα χονδρικής πωλήσεως, αγοράζει με τη μέθοδο του cash and carry εμπορεύματα για τις προσωπικές του ανάγκες;"

6 Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της υποθέσεως, η εξέλιξη της διαδικασίας και οι παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο . Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται πιο κάτω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για να σχηματίσει κρίση το Δικαστήριο .

Επί του πρώτου ερωτήματος

7 Με το πρώτο ερώτημα το εθνικό δικαστήριο ερωτά κυρίως αν οι ιδιώτες μπορούν να επικαλεστούν ενώπιον δικαστηρίου κράτους μέλους τον ορισμό του χονδρικού εμπορίου του άρθρου 2, παράγραφος 2, της οδηγίας 64/223 προκειμένου να ματαιώσουν την εφαρμογή στην περίπτωσή τους των κανόνων του εθνικού δικαίου που διέπουν την άσκηση του χονδρικού εμπορίου .

8 Πριν εξεταστεί το ζήτημα αυτό και προκειμένου να προσδιοριστεί το πλαίσιο και το περιεχόμενο των κοινοτικών κανόνων στους οποίους αναφέρεται το εθνικό δικαστήριο, πρέπει να τονιστεί ότι σκοπός της οδηγίας 64/223 είναι η υλοποίηση, στον τομέα των δραστηριοτήτων του χονδρικού εμπορίου, της ελευθερίας εγκαταστάσεως, όπως διασφαλίζεται με το άρθρο 52 και επόμενα της Συνθήκης, και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών, όπως διασφαλίζεται με το άρθρο 59 και επόμενα της Συνθήκης .

9 'Οσον αφορά την ελευθερία εγκαταστάσεως, πρέπει να τονιστεί ότι, σύμφωνα με πάγια νομολογία του Δικαστηρίου ( βλέπε συγκεκριμένα την απόφαση της 12ης Φεβρουαρίου 1987 στην υπόθεση 221/85, Επιτροπή κατά Βασιλείου του Βελγίου, Συλλογή 1987, σ . 719 ), το άρθρο 52 αποβλέπει να κατοχυρώσει το πλεονέκτημα της ίσης με τους ημεδαπούς μεταχειρίσεως για κάθε υπήκοο κράτους μέλους ο οποίος εγκαθίσταται, έστω και δευτερευόντως, σε άλλο κράτος μέλος και απαγορεύει τις διακρίσεις λόγω ιθαγενείας καθόσον περιορίζουν την ελευθερία εγκαταστάσεως .

10 Κατά συνέπεια, εφόσον πρόκειται για δραστηριότητες εμπορικών πωλήσεων, για τις οποίες δεν υπάρχουν κοινοί κανόνες, τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούν την ισότητα αυτή στη μεταχείριση, να εκδίδουν διατάξεις που να ρυθμίζουν το χονδρικό ή το λιανικό εμπόριο, καθώς και να καθορίζουν τα κριτήρια για τη διάκριση μεταξύ αυτών των δύο μορφών εμπορικής διανομής .

11 Η εκ μέρους των αρχών των κρατών μελών εφαρμογή ρυθμίσεων που διέπουν την άσκηση του λιανικού εμπορίου δεν αντιβαίνει ούτε προς το άρθρο 52 της Συνθήκης ούτε προς άλλη καμία διάταξη του κοινοτικού δικαίου σχετικά με την υλοποίηση της ελευθερίας εγκαταστάσεως, εφόσον βέβαια οι ρυθμίσεις αυτές δεν οδηγούν σε διακρίσεις εις βάρος των υπηκόων των άλλων κρατών μελών έναντι των υπηκόων του οικείου κράτους .

12 Κατόπιν αυτών των παρατηρήσεων πρέπει να εξεταστεί αν οι ιδιώτες μπορούν να επικαλούνται ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων τον ορισμό του χονδρικού εμπορίου που περιέχεται στο άρθρο 2, παράγραφος 2, της οδηγίας 64/223 σε περιπτώσεις όπως η υπό κρίση στην κύρια δίκη .

13 Από την άποψη αυτή πρέπει να τονιστεί ότι, όπως ορθά υπογράμμισε η Επιτροπή με τις παρατηρήσεις της, το προαναφερθέν άρθρο 2, παράγραφος 2, ορίζει τη δραστηριότητα του χονδρικού εμπορίου με μοναδικό σκοπό να προσδιορίσει το καθ' ύλην πεδίο εφαρμογής των άλλων διατάξεων της οδηγίας 64/223 .

14 Ενόψει της ειδικής λειτουργίας που επιτελεί στο πλαίσιο της οδηγίας 64/223, το άρθρο αυτό δεν μπορεί να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι σκοπός του είναι να προσδιορίσει μια γενική κοινοτική έννοια της δραστηριότητας χονδρικού εμπορίου που να εφαρμόζεται σε περιπτώσεις στις οποίες δεν τίθεται κανένα ζήτημα ελευθερίας εγκαταστάσεως .

15 Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι δεν μπορεί να γίνει επίκληση του ορισμού που περιέχεται στο άρθρο 2, παράγραφος 2, εκτός του πλαισίου του, προκειμένου να κριθεί αν μια επιχείρηση εμπορικής διανομής πρέπει να χαρακτηριστεί ως επιχείρηση λιανικού εμπορίου και να εφαρμοστούν στην περίπτωσή της οι εθνικοί κανόνες δικαίου που διέπουν την άσκηση αυτών των δραστηριοτήτων .

16 Υπό τις περιστάσεις αυτές, στο πρώτο ερώτημα που υπέβαλε το Cour d' appel των Βερσαλλιών πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι ο ιδιώτης δεν μπορεί να επικαλεστεί ενώπιον δικαστηρίου κράτους μέλους το άρθρο 2, παράγραφος 2, της οδηγίας 64/223 του Συμβουλίου, της 25ης Φεβρουαρίου 1964, προκειμένου να ματαιώσει την εφαρμογή στην περίπτωσή του των εθνικών διατάξεων που διέπουν την άσκηση του λιανικού εμπορίου .

Επί των άλλων ερωτημάτων που υπέβαλε το εθνικό δικαστήριο

17 Δεδομένου ότι τα άλλα ερωτήματα υποβλήθηκαν από το εθνικό δικαστήριο μόνο για την περίπτωση κατά την οποία το Δικαστήριο θα έδινε καταφατική απάντηση στο πρώτο ερώτημα, δεν χρειάζεται να δοθεί καμία απάντηση στα ερωτήματα αυτά .

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

18 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η κυβέρνηση της Γαλλικής Δημοκρατίας και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οι οποίες κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται . Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης το χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων .

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( πρώτο τμήμα ),

κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε με απόφαση της 9ης Ιουλίου 1986 το Cour d' appel των Βερσαλλιών, αποφαίνεται :

Ο ιδιώτης δεν μπορεί να επικαλεστεί ενώπιον δικαστηρίου κράτους μέλους το άρθρο 2, παράγραφος 2, της οδηγίας 64/223 του Συμβουλίου, της 25ης Φεβρουαρίου 1964, προκειμένου να ματαιώσει την εφαρμογή στην περίπτωσή του των εθνικών διατάξεων που διέπουν την άσκηση του λιανικού εμπορίου .