Υπόθεση T-112/07

Hitachi Ltd κ.λπ.

κατά

Ευρωπαϊκής Επιτροπής

«Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Αγορά των σχετικών με εξοπλισμούς μεταγωγής με μόνωση αερίου έργων – Απόφαση διαπιστώνουσα παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας για τον ΕΟΧ – Κατανομή της αγοράς – Δικαιώματα άμυνας – Απόδειξη της παραβάσεως – Ενιαία και διαρκής παράβαση – Πρόστιμα – Σοβαρότητα και διάρκεια της παραβάσεως – Αποτρεπτικό αποτέλεσμα – Συνεργασία»

Περίληψη της αποφάσεως

1. Ανταγωνισμός – Διοικητική διαδικασία – Σεβασμός των δικαιωμάτων άμυνας – Πρόσβαση στον φάκελο – Περιεχόμενο – Μη κοινοποίηση εγγράφου – Συνέπειες

(Άρθρο 81 § 1, ΕΚ· Συμφωνία ΕΟΧ, άρθρο 53 § 1)

2. Ανταγωνισμός – Διοικητική διαδικασία – Σεβασμός των δικαιωμάτων άμυνας – Κοινοποίηση των απαντήσεων προς την ανακοίνωση αιτιάσεων – Προϋποθέσεις – Όρια

(Άρθρο 81 § 1, ΕΚ· Συμφωνία ΕΟΧ, άρθρο 53 § 1)

3. Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων – Απόδειξη της παραβάσεως – Γραπτές μαρτυρίες των υπαλλήλων εταιρίας εμπλεκόμενης στην παράβαση – Αποδεικτική αξία – Εκτίμηση

(Άρθρο 81 § 1, ΕΚ· ανακοίνωση 2002/C 45/03 της Επιτροπής)

4. Κοινοτικό δίκαιο – Αρχές – Θεμελιώδη δικαιώματα – Τεκμήριο αθωότητας – Διαδικασία επί των υποθέσεων ανταγωνισμού

(Άρθρο 6 § 2, ΕΚ· άρθρο 81 § 1, ΕΚ· Συμφωνία ΕΟΧ, άρθρο 53 § 1)

5. Ανταγωνισμός – Διοικητική διαδικασία – Απόφαση της Επιτροπής διαπιστώνουσα παράβαση – Αποδεικτικά μέσα – Επίκληση δέσμης ενδείξεων

(Άρθρο 81 § 1, ΕΚ)

6. Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων – Απόδειξη της παραβάσεως – Εκτίμηση της αποδεικτικής αξίας διαφόρων αποδεικτικών στοιχείων – Κριτήρια

(Άρθρο 81 § 1, ΕΚ· Συμφωνία ΕΟΧ, άρθρο 53)

7. Ανταγωνισμός – Διοικητική διαδικασία – Απόφαση της Επιτροπής διαπιστώνουσα παράβαση – Η Επιτροπή φέρει το βάρος αποδείξεως τόσο της παραβάσεως όσο και της διάρκειάς της

(Άρθρο 81 § 1, ΕΚ· ανακοίνωση 2002/C 45/03 της Επιτροπής)

8. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Μη επιβολή ή μείωση του προστίμου ως αντάλλαγμα για τη συνεργασία που παρέχει η επιχείρηση κατά της οποίας κινείται η διαδικασία

(Άρθρο 81 § 1, ΕΚ· ανακοίνωση 2002/C 45/03 της Επιτροπής, σημείο 21)

9. Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων – Νόθευση του ανταγωνισμού – Κριτήρια εκτιμήσεως – Αντίθετο προς τον ανταγωνισμό αντικείμενο – Επαρκής διαπίστωση

(Άρθρο 81 § 1, ΕΚ· Συμφωνία ΕΟΧ, άρθρο 53 § 1 )

10. Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Συμφωνίες και εναρμονισμένες πρακτικές που συνιστούν ενιαία παράβαση – Έννοια – Προσωπική ευθύνη των συναυτουργών της παραβάσεως επιχειρήσεων για το σύνολο της παραβάσεως – Προϋποθέσεις

(Άρθρο 81 § 1, ΕΚ· Συμφωνία ΕΟΧ, άρθρο 53 § 1)

11. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Σοβαρότητα της παραβάσεως

(Άρθρο 81 § 1, ΕΚ· Συμφωνία ΕΟΧ, άρθρο 53 § 1· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2)

12. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Αποτρεπτικός χαρακτήρας

(Άρθρο 81 § 1, ΕΚ· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής, σημείο 1 A)

1. Απόρροια της αρχής του σεβασμού των δικαιωμάτων άμυνας, το δικαίωμα προσβάσεως στον φάκελο συνεπάγεται, σε μια διοικητική διαδικασία στον τομέα εφαρμογής των κανόνων του ανταγωνισμού, ότι η Επιτροπή υποχρεούται να παρέχει στην ενδιαφερόμενη επιχείρηση τη δυνατότητα εξετάσεως όλων των εγγράφων που περιλαμβάνονται στον φάκελο έρευνας και τα οποία ενδέχεται να είναι κρίσιμα για την άμυνά της. Στα έγγραφα αυτά συγκαταλέγονται τόσο τα επιβαρυντικά όσο και τα απαλλακτικά στοιχεία, με εξαίρεση τα επιχειρηματικά απόρρητα άλλων επιχειρήσεων, τα εσωτερικά έγγραφα της Επιτροπής και άλλες εμπιστευτικές πληροφορίες.

Η μη κοινοποίηση εγγράφου επί του οποίου η Επιτροπή στήριξε την κατάφαση παραβάσεως εκ μέρους επιχειρήσεως στοιχειοθετεί προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας της οικείας επιχειρήσεως μόνον εάν η επιχείρηση αυτή αποδεικνύει ότι το αποτέλεσμα στο οποίο κατέληξε η Επιτροπή με την απόφασή της θα ήταν διαφορετικό αν το μη κοινοποιηθέν έγγραφο δεν είχε ληφθεί υπόψη ως ενοχοποιητικό αποδεικτικό στοιχείο.

Όταν πρόκειται για μη κοινοποίηση απαλλακτικού εγγράφου, η ενδιαφερόμενη επιχείρηση οφείλει απλώς να αποδείξει ότι η παράλειψη κοινοποιήσεως του εγγράφου αυτού μπόρεσε να επηρεάσει, σε βάρος της επιχειρήσεως αυτής, την εξέλιξη της διαδικασίας και το περιεχόμενο της αποφάσεως της Επιτροπής. Αρκεί η επιχείρηση να αποδείξει ότι θα μπορούσε να έχει χρησιμοποιήσει τα εν λόγω απαλλακτικά έγγραφα για την άμυνά της, υπό την έννοια ότι, αν είχε μπορέσει να παραπέμψει στα έγγραφα αυτά κατά τη διοικητική διαδικασία, θα είχε μπορέσει να επικαλεστεί στοιχεία τα οποία δεν συμφωνούσαν με τους επαγωγικούς συλλογισμούς που διατύπωνε κατά το στάδιο αυτό η Επιτροπή, και ότι θα μπορούσε, συνεπώς, να έχει επηρεάσει, καθ’ οποιονδήποτε τρόπο, τις εκτιμήσεις που επρόκειτο να διατυπώσει η Επιτροπή με την τυχόν απόφασή της, τουλάχιστον ως προς τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της συμπεριφοράς που της προσάφθηκε και, ως εκ τούτου, ως προς το επίπεδο του προστίμου.

(βλ. σκέψεις 31, 36-37)

2. Στο πλαίσιο διαδικασίας λόγω παραβάσεως των κοινοτικών κανόνων του ανταγωνισμού, η αρχή του σταδίου της κατ’ αντιπαράθεση διοικητικής διαδικασίας είναι το χρονικό σημείο στο οποίο η ενδιαφερόμενη επιχείρηση πληροφορείται, μέσω της ανακοινώσεως αιτιάσεων, ποια είναι τα κρίσιμα στοιχεία στα οποία στηρίζεται η Επιτροπή σε αυτό το στάδιο της διαδικασίας και ενημερώνεται ότι έχει δικαίωμα προσβάσεως στον φάκελο προς διασφάλιση της αποτελεσματικής ασκήσεως των δικαιωμάτων της άμυνας. Συνεπώς, η απάντηση των λοιπών μερών στην ανακοίνωση αιτιάσεων δεν περιλαμβάνεται, κατ’ αρχήν, στο σύνολο των εγγράφων του φακέλου της υπόθεσης τα οποία μπορούν να συμβουλευθούν οι διάδικοι.

Πάντως, αν η Επιτροπή σκοπεύει να στηριχθεί σε ένα χωρίο απαντήσεως σε ανακοίνωση των αιτιάσεων ή σε έγγραφο συνημμένο σε μια τέτοια απάντηση για να αποδείξει την ύπαρξη παραβάσεως στο πλαίσιο διαδικασίας εφαρμογής του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ, πρέπει να δοθεί η δυνατότητα στις λοιπές εμπλεκόμενες στη διαδικασία επιχειρήσεις να εκφράσουν την άποψή τους επ’ αυτού του αποδεικτικού στοιχείου. Υπό τις συνθήκες αυτές, το επίμαχο χωρίο απαντήσεως στην ανακοίνωση αιτιάσεων ή το συνημμένο στην απάντηση αυτή έγγραφο αποτελεί πράγματι ενοχοποιητικό στοιχείο κατά των διαφόρων επιχειρήσεων που μετείχαν στην παράβαση.

Κατ’ αναλογία, αν χωρίο απαντήσεως σε ανακοίνωση αιτιάσεων ή σε έγγραφο συνημμένο σε μια τέτοια απάντηση ενδέχεται να είναι λυσιτελές για την άμυνα επιχειρήσεως καθόσον της παρέχει τη δυνατότητα να επικαλεστεί στοιχεία που δεν συγκλίνουν με τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε στο στάδιο αυτό η Επιτροπή, αποτελεί απαλλακτικό στοιχείο. Στην περίπτωση αυτή, πρέπει να δύναται η δυνατότητα στην ενδιαφερόμενη επιχείρηση να εξετάζει το εν λόγω χωρίο ή έγγραφο και να αποφαίνεται συναφώς.

(βλ. σκέψεις 32-34)

3. Οι γραπτές μαρτυρίες των εργαζομένων εταιρείας, οι οποίες έχουν συνταχθεί υπό τον έλεγχο αυτής και έχουν προσκομισθεί από την ίδια για την άμυνά της στο πλαίσιο της διοικητικής διαδικασίας την οποία διεξάγει η Επιτροπή, δεν δύνανται, κατ’ αρχήν, να χαρακτηρισθούν ως στοιχεία διαφορετικά και ανεξάρτητα των δηλώσεων της ίδιας της εταιρείας. Συγκεκριμένα, κατά γενικό κανόνα, η θέση μιας εταιρίας ως προς το υποστατό των πραγματικών περιστατικών που της προσάπτονται από την Επιτροπή στηρίζεται, κατά πρώτον, στις γνώσεις και γνώμες των υπαλλήλων της και των διευθυντών της.

Επομένως, οι μαρτυρίες υπαλλήλων εταιρίας η οποία μετείχε σε σύμπραξη δεν συνιστούν μεμονωμένα και ανεξάρτητα στοιχεία των δηλώσεων της εταιρίας, εφόσον η ακρόαση των μαρτύρων έγινε ενώπιον της Επιτροπής κατόπιν πρωτοβουλίας της εν λόγω εταιρίας και στο πλαίσιο της υποχρεώσεως της συνεργασίας της εταιρίας αυτής βάσει της ανακοινώσεως περί συνεργασίας, επωφελούμενοι της παρουσίας του εξωτερικού συμβούλου της ενδιαφερόμενης εταιρίας. Κατά συνέπεια, οι μαρτυρίες αυτές δεν είναι κατάλληλες προς επιβεβαίωση των δηλώσεων της εταιρίας η οποία τους απασχολεί. Συμπληρώνουν μάλλον τις δηλώσεις αυτές, το περιεχόμενο των οποίων μπορούν να διευκρινίσουν και να συγκεκριμενοποιήσουν. Συνεπώς, πρέπει επίσης να επιβεβαιωθούν με άλλα αποδεικτικά στοιχεία.

(βλ. σκέψεις 48, 129)

4. Ενδεχόμενη αμφιβολία του δικαστή πρέπει να αποβαίνει υπέρ της επιχειρήσεως στην οποία απευθύνεται η απόφαση που διαπιστώνει παράβαση του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ. Ο δικαστής δεν δύναται, επομένως, να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η Επιτροπή απέδειξε επαρκώς κατά νόμον την ύπαρξη της επίδικης παραβάσεως, εφόσον διατηρεί ακόμη αμφιβολίες ως προς το ζήτημα αυτό, ιδίως στο πλαίσιο προσφυγής με την οποία επιδιώκεται η ακύρωση αποφάσεως περί επιβολής προστίμου.

Συγκεκριμένα, στην τελευταία αυτή περίπτωση, είναι απαραίτητο να ληφθεί υπόψη η αρχή του τεκμηρίου αθωότητας, όπως την καθιέρωσε το άρθρο 6, παράγραφος 2, της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για την προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, υπογραφείσα στη Ρώμη στις 4 Νοεμβρίου 1950, που εντάσσεται στα θεμελιώδη δικαιώματα τα οποία συνιστούν γενικές αρχές του κοινοτικού δικαίου. Λαμβανομένων υπόψη της φύσεως των επιδίκων παραβάσεων καθώς και της φύσεως και του βαθμού αυστηρότητας των κυρώσεων τις οποίες επισύρουν, η αρχή του τεκμηρίου αθωότητας εφαρμόζεται και επί των διαδικασιών των σχετικών με παραβάσεις των ισχυόντων για τις επιχειρήσεις κανόνων ανταγωνισμού που μπορούν να οδηγήσουν στην επιβολή προστίμων ή χρηματικών ποινών.

(βλ. σκέψεις 58-59)

5. Στον τομέα του ανταγωνισμού, είναι αναγκαίο να προσκομίσει η Επιτροπή ακριβή και συγκλίνοντα αποδεικτικά στοιχεία προς στοιχειοθέτηση της υπάρξεως της παραβάσεως. Εντούτοις, δεν απαιτείται κατ’ ανάγκην να πληροί έκαστο των προσκομιζόμενων από την Επιτροπή αποδεικτικών στοιχείων τα εν λόγω κριτήρια ως προς ένα έκαστο των στοιχείων της παραβάσεως. Αρκεί η δέσμη των ενδείξεων που επικαλείται το εν λόγω όργανο, συνολικώς εκτιμώμενη, να ανταποκρίνεται στην απαίτηση αυτή Η ύπαρξη θίγουσας τον ανταγωνισμό πρακτικής ή συμφωνίας πρέπει να συνάγεται από ορισμένο αριθμό συμπτώσεων και ενδείξεων οι οποίες, συνολικά θεωρούμενες, μπορούν να αποτελέσουν, ελλείψει άλλης εύλογης εξηγήσεως, απόδειξη περί παραβάσεως των κανόνων ανταγωνισμού.

Όταν, πάντως, η Επιτροπή διαπιστώνει την ύπαρξη παραβάσεως στηριζόμενης αποκλειστικά στη συμπεριφορά των εμπλεκομένων επιχειρήσεων στην αγορά, αρκεί οι επιχειρήσεις αυτές να αποδείξουν τη συνδρομή περιστάσεων που φωτίζουν διαφορετικά τα αποδειχθέντα από την Επιτροπή γεγονότα, καθιστώντας δυνατή την υποκατάσταση άλλης εύλογης εξηγήσεως στην εξήγηση βάσει της οποίας η Επιτροπή διαπίστωσε την παράβαση των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού.

Ο κανόνας αυτός δεν εφαρμόζεται σε όλες τις περιπτώσεις όπου η παράβαση αποδεικνύεται μόνον βάσει μη εγγράφων αποδεικτικών στοιχείων. Συγκεκριμένα, όσον αφορά τα αποδεικτικά μέσα των οποίων μπορεί να γίνει επίκληση προς στοιχειοθέτηση της παραβάσεως του άρθρου 81 ΕΚ, η αρχή που ισχύει στο κοινοτικό δίκαιο είναι η αρχή της ελεύθερης εκτιμήσεως των αποδείξεων.

Κατά συνέπεια, μολονότι η έλλειψη εγγράφων αποδείξεων μπορεί καθεαυτή να αποδειχθεί λυσιτελής στο πλαίσιο της συνολικής εκτιμήσεως όλων των στοιχείων που επικαλείται η Επιτροπή, δεν συνεπάγεται ότι παρέχει στην ενδιαφερόμενη επιχείρηση τη δυνατότητα να αμφισβητήσει τους ισχυρισμούς της Επιτροπής προβάλλοντας εναλλακτική εξήγηση των πραγματικών περιστατικών. Πρόκειται περί αυτού μόνον όταν τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκομίζει η Επιτροπή δεν καθιστούν δυνατή την απόδειξη της υπάρξεως της παραβάσεως ανεπιφύλακτα και χωρίς να χρειάζεται ερμηνεία

Για τον ίδιο λόγο, ακόμα και ελλείψει εγγράφων αποδείξεων η Επιτροπή δεν υποχρεούται να πραγματοποιήσει ανεξάρτητες έρευνες προς εξακρίβωση των πραγματικών περιστατικών.

(βλ. σκέψεις 60-66)

6. Στο πλαίσιο διαδικασίας λόγω παραβάσεως του άρθρου 81, παράγραφος 1, EΚ, το μόνο λυσιτελές κριτήριο για την εκτίμηση της αποδεικτικής αξίας των διαφόρων αποδεικτικών στοιχείων έγκειται στην αξιοπιστία τους. Σύμφωνα με τους γενικούς κανόνες στο πεδίο των αποδείξεων, η αξιοπιστία και, συνεπώς, η αποδεικτική αξία ενός εγγράφου εξαρτάται από την προέλευσή του, τις περιστάσεις υπό τις οποίες συνετάχθη, τον αποδέκτη του και το περιεχόμενό του.

Όσον αφορά τις δηλώσεις εκ μέρους επιχειρήσεων, ιδιαιτέρως σημαντική αποδεικτική αξία δύναται, εξάλλου, να αναγνωρίζεται σε αυτές οι οποίες, πρώτον, είναι αξιόπιστες, δεύτερον, πραγματοποιούνται επ’ ονόματι επιχειρήσεως, τρίτον, προέρχονται από πρόσωπο το οποίο έχει επαγγελματική υποχρέωση να δρα προς το συμφέρον της εν λόγω επιχειρήσεως, τέταρτον, στρέφονται κατά των συμφερόντων του δηλούντος, πέμπτον, προέρχονται από άμεσο μάρτυρα των περιστατικών στα οποία αναφέρονται και, έκτον, έχουν προσκομισθεί εγγράφως, αυτοβούλως και κατόπιν ωρίμου σκέψεως.

Αντιθέτως, η δήλωση επιχειρήσεως κατηγορουμένης ότι μετέσχε σε σύμπραξη, της οποίας η ακρίβεια αμφισβητείται από διάφορες άλλες κατηγορούμενες επιχειρήσεις, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως συνιστώσα επαρκή απόδειξη παραβάσεως διαπραχθείσας από τις επιχειρήσεις αυτές αν δεν τεκμηριώνεται από άλλα αποδεικτικά στοιχεία, εξυπακουομένου ότι ο απαιτούμενος βαθμός τεκμηριώσεως μπορεί να είναι μικρότερος, λόγω της αξιοπιστίας των οικείων δηλώσεων.

(βλ. σκέψεις 68-71)

7. Μολονότι επικρατεί γενικώς κάποια δυσπιστία ως προς τις εκούσιες καταθέσεις των κυρίων συμμετεχουσών σε παράνομη σύμπραξη, ενόψει της δυνατότητας, την οποία επικαλέστηκαν οι προσφεύγουσες, ότι οι συμμετέχουσες αυτές έχουν την τάση να ελαχιστοποιούν τη σημασία της συμβολής τους στην παράβαση και να μεγιστοποιούν τη συμβολή των άλλων, παρ’ όλ’ αυτά το γεγονός ότι ζήτησαν υπέρ αυτών την εφαρμογή της ανακοινώσεως περί επιεικείας για να επιτύχουν απαλλαγή ή μείωση του προστίμου δεν δημιουργεί οπωσδήποτε παρότρυνση να προσκομίσουν παραποιημένα αποδεικτικά στοιχεία όσον αφορά τη συμμετοχή των λοιπών μελών της συμπράξεως. Συγκεκριμένα, κάθε προσπάθεια να παραπλανηθεί η Επιτροπή μπορεί να διακυβεύσει την ειλικρίνεια καθώς και την πληρότητα της συνεργασίας του αιτούντος και, κατά συνέπεια, να θέσει σε κίνδυνο τη δυνατότητά του να αντλήσει υπέρ αυτού πλήρες όφελος από την ανακοίνωση περί επιεικείας.

Όσον αφορά τα ατομικά κίνητρα των μαρτύρων, είναι βεβαίως πιθανόν ότι οι υπάλληλοι της επιχειρήσεως που ζήτησε υπέρ αυτής την εφαρμογή της ανακοινώσεως περί επιεικείας για να επιτύχει απαλλαγή του προστίμου, οι οποίοι υποχρεούνται να δρουν προς το συμφέρον της, συντάσσονται με τη βούληση υποβολής των κατά το δυνατό περισσότερων επιβαρυντικών στοιχείων, δεδομένου ότι και η συνεργασία τους στο πλαίσιο της διαδικασίας μπορεί να έχει θετική επίδραση στο επαγγελματικό τους μέλλον. Ωστόσο, αν πρόκειται περί αυτού, οι εν λόγω υπάλληλοι έχουν επίσης συνείδηση των τυχόν αρνητικών συνεπειών της υποβολής ανακριβών στοιχείων, τα οποία καθίστανται ακόμα πιο ευαίσθητα λόγω της απαιτήσεως επιβεβαιώσεώς τους.

(βλ. σκέψεις 72, 130)

8. Για να μειώσει η Επιτροπή πρόστιμο βάσει της παραγράφου 21 της ανακοινώσεως περί συνεργασίας σε υποθέσεις περί συμπράξεων, τα οικεία αποδεικτικά στοιχεία πρέπει να έχουν ουσιώδη αποδεικτική αξία σε σχέση με τα στοιχεία τα οποία ήδη διαθέτει η Επιτροπή. Κατά συνέπεια, με αίτηση περί επιεικείας υποβαλλόμενη μετά την αποστολή της απαντήσεως στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, είναι θεμιτό ότι η επιχείρηση, η οποία επιθυμεί υπέρ αυτής μείωση προστίμου, επικεντρώνεται στα στοιχεία τα οποία, κατά την άποψή της, δεν αποδείχθηκαν επαρκώς κατά νόμο μέχρι τότε, προκειμένου να προσκομίσει ουσιαστική πρόσθετη αποδεικτική αξία στα στοιχεία αυτά. Ωστόσο, το γεγονός αυτό μπορεί να εξηγήσει το ότι η οικεία επιχείρηση παραλείπει τα στοιχεία τα οποία θεωρεί ότι έχουν αναμφισβήτητα αποδειχθεί από προηγουμένως κοινοποιηθέντα στοιχεία.

Εξάλλου, λαμβανομένης υπόψη της κατά γράμμα διατυπώσεως της παραγράφου 21 της ανακοινώσεως περί συνεργασίας, δεν αποκλείεται ότι η υποβολή στοιχείων με δεδομένη αποδεικτική αξία, τα οποία όμως αφορούν πραγματικά περιστατικά τα οποία έχουν ήδη αποδειχθεί από άλλα στοιχεία, δεν οδηγεί σε καμία μείωση.

(βλ. σκέψεις 178-180)

9. Για να υπάρξει συμφωνία υπό την έννοια του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ και του άρθρου 53, παράγραφος 1, της Συμφωνίας για τον ΕΟΧ, αρκεί οι επίδικες επιχειρήσεις να εξέφρασαν την κοινή βούλησή τους να συμπεριφερθούν στην αγορά με ένα συγκεκριμένο τρόπο. Η εκτίμηση των συγκεκριμένων αποτελεσμάτων μιας συμφωνίας είναι περιττή, όταν προκύπτει ότι έχει ως αντικείμενο να περιορίσει, να εμποδίσει ή να νοθεύσει τον ανταγωνισμό. Συναφώς, η ύπαρξη αμοιβαίας υποχρεώσεως συνεπάγεται οπωσδήποτε την ύπαρξη κοινής βουλήσεως, ακόμη και αν δεν υπάρχουν στοιχεία βάσει των οποίων να μπορεί να καθοριστεί με ακρίβεια ο χρόνος κατά τον οποίο η βούληση αυτή εκφράστηκε ή επισημοποιήθηκε.

(βλ. σκέψεις 268-269)

10. Οι συμφωνίες και εναρμονισμένες πρακτικές τις οποίες αφορά το άρθρο 81, παράγραφος 1, ΕΚ, και το άρθρο 53, παράγραφος 1, της Συμφωνίας για τον EΟΧ, προκύπτουν κατ’ ανάγκην από τη συντρέχουσα δράση πλειόνων επιχειρήσεων, οι οποίες είναι μεν όλες φυσικοί συναυτουργοί της παραβάσεως, η συμμετοχή τους όμως μπορεί να προσλάβει διαφορετικές μορφές, αναλόγως ιδίως των χαρακτηριστικών της οικείας αγοράς και της θέσεως κάθε επιχειρήσεως στην αγορά, των επιδιωκομένων σκοπών και των τρόπων εκτελέσεως τους οποίους έχει επιλέξει ή έχει κατά νουν. Το γεγονός, όμως, και μόνον ότι κάθε επιχείρηση μετέχει στην παράβαση με τον δικό της τρόπο δεν αρκεί για να αποκλείσει την ευθύνη της για ολόκληρη την παράβαση, περιλαμβανομένης και της συμπεριφοράς που υλοποιείται μεν από άλλες μετέχουσες επιχειρήσεις, έχει όμως τον ίδιο αντίθετο στον ανταγωνισμό σκοπό ή αποτέλεσμα.

Επομένως, επιχείρηση που είχε μετάσχει σε μια τέτοια παράβαση με τη συμπεριφορά της, που ενέπιπτε στην έννοια της συμφωνίας ή της εναρμονισμένης πρακτικής έχουσας αντίθετο στον ανταγωνισμό αντικείμενο υπό την έννοια του άρθρου 81 παράγραφος 1, ΕΚ, και του άρθρου 53, παράγραφος 1, της συμφωνίας για τον EΟΧ, και που απέβλεπε στην υλοποίηση της παραβάσεως στο σύνολό της, ήταν συνυπαίτια, για όλη τη διάρκεια της συμμετοχής της στην εν λόγω παράβαση, για τη συμπεριφορά άλλων επιχειρήσεων στο πλαίσιο της ίδιας παραβάσεως, όταν αποδεικνύεται ότι η εν λόγω επιχείρηση γνώριζε την παραβατική συμπεριφορά των άλλων μετεχόντων ή ότι ηδύνατο ευλόγως να την προβλέψει και ότι αποδεχόταν τον σχετικό κίνδυνο.

Περί αυτού πρόκειται προκειμένου για επιχείρηση τρίτου κράτους η οποία έπαιξε μόνον παθητικό ρόλο στο πλαίσιο κοινής συμφωνίας με την οποία η ανάθεση συγκεκριμένων έργων στον ΕΟΧ επιφυλάσσεται στους Ευρωπαίους παραγωγούς, εφόσον γνώριζε την κοινή ρύθμιση και ο παθητικός ρόλος της δεν οφειλόταν σε επιλογή της δεδομένου ότι η συμμετοχή της ήταν προϋπόθεση για την εξασφάλιση της αναθέσεως έργων εντός του ΕΟΧ μεταξύ των Ευρωπαίων κατασκευαστών.

(βλ. σκέψεις 287-290)

11. Kαθόσον μια παράβαση έχει διαπραχθεί από πολλές επιχειρήσεις, πρέπει να εξεταστεί η σχετική με τη συμμετοχή καθεμιάς από αυτές σημασία. Επομένως, το ότι μια επιχείρηση δεν έχει μετάσχει σε όλα τα συστατικά στοιχεία μιας συμπράξεως ή ότι έχει διαδραματίσει ήσσονα ρόλο σε όσες πτυχές έχει μετάσχει πρέπει να λαμβάνεται υπόψη κατά την εκτίμηση της σοβαρότητας της παραβάσεως, ενδεχομένως δε και της επιμετρήσεως του προστίμου.

Ειδικότερα, προκειμένου για συμφωνία με την οποία επιχειρήσεις τρίτων κρατών ανέλαβαν τη δέσμευση να μη διεισδύσουν στην αγορά του ΕΟΧ, οι δε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις κατένειμαν μεταξύ τους τα διάφορα έργα επί της ιδίας αγοράς, μέσω θετικών συμπαιγνιακών πράξεων, η σοβαρότητα της συμπεριφοράς των επιχειρήσεων των τρίτων χωρών είναι συγκρίσιμη με αυτήν της συμπεριφοράς των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, εφόσον η μη συμμετοχή τους στην ανάθεση των έργων στον ΕΟΧ δεν ήταν το αποτέλεσμα της επιλογής τους, αλλ’ η απλή συνέπεια της φύσεως της συμμετοχής τους στην οικεία συμφωνία.

(βλ. σκέψεις 312, 314-316)

12. Όσον αφορά την υποτροπή, η αποτροπή αποτελεί σκοπό του προστίμου. Εξάλλου, η απαίτηση εξασφαλίσεως αποτρεπτικού αποτελέσματος συνιστά γενική απαίτηση που πρέπει να καθοδηγεί την Επιτροπή καθ’ όλη τη διάρκεια του υπολογισμού του προστίμου και δεν επιβάλλει κατ’ ανάγκην να περιλαμβάνει ο εν λόγω υπολογισμός ένα ειδικό στάδιο που προορίζεται για τη συνολική εκτίμηση όλων των σχετικών περιστάσεων για την επίτευξη του ως άνω σκοπού.

Επομένως, η Επιτροπή μπορεί, χωρίς να υποπέσει σε πλάνη, να μη λάβει υπόψη της το στοιχείο αυτό κατά τον χρόνο καθορισμού των συντελεστών αποτροπής, αλλά στο πλαίσιο της εκτιμήσεως των επιβαρυντικών περιστάσεων.

(βλ. σκέψη 353)

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (δεύτερο τμήμα)

της 12ης Ιουλίου 2011 ( )

«Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Αγορά των σχετικών με εξοπλισμούς μεταγωγής με μόνωση αερίου έργων – Απόφαση διαπιστώνουσα παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ – Κατανομή της αγοράς – Δικαιώματα άμυνας – Απόδειξη της παραβάσεως – Ενιαία και διαρκής παράβαση – Πρόστιμα – Σοβαρότητα και διάρκεια της παραβάσεως – Αποτρεπτικό αποτέλεσμα – Συνεργασία»

Στην υπόθεση T-112/07,

Hitachi Ltd, με έδρα το Τόκυο (Ιαπωνία),

Hitachi Europe Ltd, με έδρα το Maidenhead (Ηνωμένο Βασίλειο),

Japan AE Power Systems Corp., με έδρα το Τόκυο,

εκπροσωπούμενες από τους M. Reynolds, P. Mansfield και B. Roy, solicitors, D. Arts, δικηγόρο, και N. Green, QC, και S. Singla, barrister,

προσφεύγουσες,

κατά

Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εκπροσωπούμενης αρχικώς από τον F. Arbault, στη συνέχεια, από τον X. Lewis, στη συνέχεια, από τους P. Van Nuffel και J. Bourke, και τέλος από τους Van Nuffel, N. Khan και F. Ronkes Agerbeek, επικουρούμενους από τον J. Holmes, barrister,

καθής,

με αντικείμενο, αίτημα ακυρώσεως της αποφάσεως C(2006) 6762 τελικό της Επιτροπής, της 24ης Ιανουαρίου 2007, σχετικά με διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 81 [EΚ] και του άρθρου 53 EΟΧ (Υπόθεση COMP/F/38.899 – Εξοπλισμός μεταγωγής με μόνωση αερίου), καθόσον αφορά τις προσφεύγουσες και αίτημα ακυρώσεως των επιβληθέντων στις προσφεύγουσες προστίμων και, επικουρικώς, αίτημα ακυρώσεως του άρθρου 2 της εν λόγω αποφάσεως στο μέτρο που αφορά τις προσφεύγουσες και, επικουρικότερον, αίτημα ακυρώσεως ή μειώσεως των επιβληθέντων στις προσφεύγουσες προστίμων,

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα),

συγκείμενο από τους I. Pelikánová (εισηγήτρια), πρόεδρο, K. Jürimäe και S. Soldevila Fragoso, δικαστές,

γραμματέας: Κ. Καντζά, υπάλληλος διοικήσεως,

έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 8ης Δεκεμβρίου 2009,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Ιστορικό της διαφοράς

Α – Προσφεύγουσες

1 Η Hitachi Ltd και η θυγατρική της, Hitachi Europe Ltd (στο εξής από κοινού: επιχείρηση Hitachi) είναι εταιρίες οι οποίες ασκούν δραστηριότητες σε διάφορους βιομηχανικούς τομείς, περιλαμβανομένου του τομέα των εξοπλισμών μεταγωγής με μόνωση αερίου (στο εξής: ΕΜΜΑ). Η Japan AE Power Systems Corp. (στο εξής: JAEPS) είναι κοινή εταιρία των Hitachi, Fuji Electric Systems Co. Ltd και Meidensha Corp., η οποία ανέλαβε, μεταξύ άλλων, τις δραστηριότητες στον τομέα ΕΜΜΑ των ομίλων στους οποίους ανήκαν οι μέτοχοί της την 1η Οκτωβρίου 2002.

Β – Οικεία προϊόντα

2 Οι ΕΜΜΑ χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο της ροής ενέργειας στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας. Πρόκειται για ηλεκτρολογικό υλικό της βαριάς βιομηχανίας που χρησιμοποιείται ως κύριο στοιχείο για ετοιμοπαράδοτους υποσταθμούς ηλεκτρικής ενέργειας. Οι ΕΜΜΑ πωλούνται σε όλον τον κόσμο ως μέρος των ετοιμοπαράδοτων υποσταθμών ηλεκτρικής ενέργειας ή ως αυτόνομο προϊόν το οποίο πρέπει να ενσωματωθεί σε τέτοιον υποσταθμό.

Γ – Διοικητική διαδικασία

3 Στις 3 Μαρτίου 2004, η ABB Ltd επισήμανε στην Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων την ύπαρξη αντίθετων προς τον ανταγωνισμό πρακτικών στον τομέα των ΕΜΜΑ, στο πλαίσιο υποβολής προφορικής αιτήσεως απαλλαγής από το πρόστιμο, βάσει της ανακοινώσεως της Επιτροπής της 19ης Φεβρουαρίου 2002 σχετικά με τη μη επιβολή και τη μείωση των προστίμων σε περιπτώσεις συμπράξεων (ΕΕ 2002, C 45, σ. 3, στο εξής: ανακοίνωση περί συνεργασίας).

4 Η αίτηση της ABB περί απαλλαγής από τα πρόστιμα συμπληρώθηκε με προφορικές παρατηρήσεις και έγγραφα στοιχεία. Οδήγησε, στις 24 Απριλίου 2004, σε απόφαση της Επιτροπής περί χορηγήσεως απαλλαγής υπό όρους στην ABB.

5 Βάσει των δηλώσεων της ABB, η Επιτροπή κίνησε έρευνα και διεξήγαγε, στις 11 και 12 Μαΐου 2004, ελέγχους στις εγκαταστάσεις πολλών εταιριών οι οποίες δραστηριοποιούνται στον τομέα των ΕΜΜΑ.

6 Στις 20 Απριλίου 2006, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση αιτιάσεων την οποία κοινοποίησε σε 20 εταιρίες, μεταξύ των οποίων στις προσφεύγουσες. Στις 18 και 19 Ιουλίου 2006, η Επιτροπή προέβη σε ακρόαση των εταιριών στις οποίες είχε απευθύνει την ανακοίνωση αιτιάσεων.

Δ – Προσβαλλομένη απόφαση

7 Στις 24 Ιανουαρίου 2007, η Επιτροπή εξέδωσε την απόφαση C(2006) 6762 τελικό, σχετικά με διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 81 [ΕΚ] και του άρθρου 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ (υπόθεση COMP/F/38.899 – Εξοπλισμός μεταγωγής με μόνωση αερίου) (στο εξής: προσβαλλομένη απόφαση).

8 Με τις αιτιολογικές σκέψεις 113 έως 123 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή αναφέρει ότι οι μετέχουσες στη σύμπραξη επιχειρήσεις συντόνιζαν την ανάθεση έργων ΕΜΜΑ σε παγκόσμια κλίμακα, εξαιρουμένων ορισμένων αγορών, βάσει συμφωνημένων κανόνων, με σκοπό τη διατήρηση των ποσοστώσεων οι οποίες σε γενικές γραμμές αντιστοιχούσαν στα μερίδια που ανέκαθεν κατείχαν στην αγορά. Διευκρίνισε ότι η ανάθεση έργων ΕΜΜΑ γινόταν βάσει μιας κοινής «ιαπωνικής» ποσοστώσεως και μιας κοινής «ευρωπαϊκής» ποσοστώσεως, οι οποίες εν συνεχεία κατανέμονταν αντιστοίχως μεταξύ ιαπωνικών και ευρωπαϊκών επιχειρήσεων. Με συμφωνία υπογραφείσα στη Βιέννη στις 15 Απριλίου 1988 (στο εξής: συμφωνία GQ), καθορίστηκαν οι κανόνες αναθέσεως έργων ΕΜΜΑ είτε σε Ιάπωνες είτε σε Ευρωπαίους κατασκευαστές και οι κανόνες συνυπολογισμού της αξίας των έργων στην αντίστοιχη ποσόστωση. Εξάλλου, με τις αιτιολογικές σκέψεις 124 έως 132 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή διευκρίνισε ότι οι μετέχουσες στη σύμπραξη επιχειρήσεις κατέληξαν σε άτυπη ρύθμιση (στο εξής: κοινή ρύθμιση), δυνάμει της οποίας τα έργα ΕΜΜΑ στην Ιαπωνία, αφενός, και στις χώρες των Ευρωπαίων κατασκευαστών, αφετέρου, οι οποίες ονομάζονταν από κοινού «κατασκευάστριες χώρες» ΕΜΜΑ, προορίζονταν αποκλειστικά για τις μετέχουσες στο καρτέλ ιαπωνικές και ευρωπαϊκές εταιρίες αντιστοίχως. Τα έργα ΕΜΜΑ στις «κατασκευάστριες χώρες» δεν περιλαμβάνονταν στην ανταλλαγή πληροφοριακών στοιχείων μεταξύ των δύο αυτών ομίλων και δεν συνυπολογίζονταν στις αντίστοιχες ποσοστώσεις.

9 Η συμφωνία GQ περιλάμβανε επίσης κανόνες σχετικά με την ανταλλαγή, μεταξύ των δύο αυτών ομάδων, πληροφοριακών στοιχείων απαραίτητων για την λειτουργία του καρτέλ, την οποία εξασφάλιζαν οι γραμματείς των δύο ομάδων, για τη χειραγώγηση των αντίστοιχων διαγωνισμών και για τον καθορισμό τιμών για τα μη δυνάμενα να ανατεθούν έργα ΕΜΜΑ. Κατά το παράρτημα 2 της συμφωνίας GQ, η συμφωνία εφαρμόζεται παγκοσμίως, με εξαίρεση τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά, την Ιαπωνία και 17 χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Επιπλέον, σύμφωνα με την κοινή ρύθμιση, τα έργα ΕΜΜΑ στις λοιπές ευρωπαϊκές χώρες, εκτός των «κατασκευαστριών», προορίζονταν αποκλειστικά για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις του καρτέλ, καθώς οι ιαπωνικές αντίστοιχες είχαν δεσμευθεί να μη μετέχουν σε διαγωνισμούς για έργα ΕΜΜΑ στην Ευρώπη.

10 Κατά την Επιτροπή, η κατανομή των έργων ΕΜΜΑ μεταξύ των Ευρωπαίων κατασκευαστών γινόταν βάσει συμφωνίας υπογραφείσας στη Βιέννη στις 15 Απριλίου 1988, με τίτλο «E-Group Operation Agreement for GQ-Agreement» (Συμφωνία της ομάδας E για την εφαρμογή της συμφωνίας GQ) (στο εξής: συμφωνία EQ). Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η ανάθεση έργων ΕΜΜΑ στην Ευρώπη γινόταν βάσει κανόνων και διαδικασιών πανομοιότυπων με τους ισχύοντες για την ανάθεση έργων ΕΜΜΑ σε άλλες χώρες. Ειδικότερα, τα έργα ΕΜΜΑ στην Ευρώπη αποτελούσαν επίσης αντικείμενο γνωστοποιήσεως, καταγραφής, αναθέσεως, χειραγωγήσεως και τιμολογήσεως στο κατώτατο δυνατό επίπεδο.

11 Βάσει των πραγματικών διαπιστώσεων και των νομικών εκτιμήσεων που περιλαμβάνονται στην προσβαλλομένη απόφαση, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις παρέβησαν το άρθρο 81 ΕΚ και το άρθρο 53 της Συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (στο εξής: Συμφωνία ΕΟΧ) και επέβαλε στις εν λόγω επιχειρήσεις πρόστιμα, το ύψος των οποίων υπολογίστηκε κατ’ εφαρμογήν της μεθόδου που εκτίθεται στις κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, της Συνθήκης ΕΚΑX (ΕΕ 1998, C 9, σ. 3, στο εξής: κατευθυντήριες γραμμές τον υπολογισμό των προστίμων), καθώς και στην ανακοίνωση περί συνεργασίας.

12 Στο άρθρο 1 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή διαπίστωσε, πρώτον, ότι η Hitachi έλαβε μέρος στην παράβαση κατά την περίοδο από 15 Απριλίου 1988 έως 31 Δεκεμβρίου 1999 και από 2 Ιουλίου 2002 έως 11 Μαΐου 2004, δεύτερον, ότι η Hitachi Europe έλαβε μέρος στην παράβαση κατά την περίοδο μεταξύ 15 Απριλίου 1988 και 31 Δεκεμβρίου 1999 και από 2 Ιουλίου έως 30 Σεπτεμβρίου 2002 και, τρίτον, ότι η JAEPS έλαβε μέρος στην παράβαση κατά την περίοδο από 1η Οκτωβρίου 2002 έως 11 Μαΐου 2004.

13 Για τις παραβάσεις που διαπιστώθηκαν με το άρθρο 1 της προσβαλλομένης αποφάσεως, επιβλήθηκε στην Hitachi, με το άρθρο 2 της προσβαλλομένης αποφάσεως, πρόστιμο ύψους 50 400 000 ευρώ, από τα οποία το ποσό των 48 375 000 ευρώ πρέπει να καταβληθεί αλληλεγγύως και εις ολόκληρον με την Hitachi Europe. Ομοίως, επιβλήθηκε στην JAEPS με το ίδιο άρθρο, πρόστιμο 1 350 000 ευρώ, το οποίο πρέπει να καταβληθεί αλληλεγγύως και ολόκληρον με τη Hitachi, Fuji Electric Holdings Co. Ltd και τη Fuji Electric Systems (στο εξής, από κοινού: Fuji).

Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων

14 Με δικόγραφα που κατέθεσαν στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου [νυν Γενικού Δικαστηρίου] στις 17 Απριλίου 2007, οι προσφεύγουσες άσκησαν την υπό κρίση προσφυγή. Το υπόμνημα αντικρούσεως και το υπόμνημα απαντήσεως κατατέθηκαν στις 13 Αυγούστου και στις 21 Νοεμβρίου 2007. Η έγγραφη διαδικασία περατώθηκε με την κατάθεση του υπομνήματος ανταπαντήσεως στις 10 Ιανουαρίου 2008.

15 Κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή, το Γενικό Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφάσισε, στις 22 Σεπτεμβρίου 2009, να προχωρήσει στην προφορική διαδικασία. Στο πλαίσιο των μέτρων οργανώσεως της διαδικασίας που προβλέπει το άρθρο 64 του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, το Γενικό Δικαστήριο κάλεσε την Επιτροπή να καταθέσει συγκεκριμένα έγγραφα και ζήτησε από τους διαδίκους να διατυπώσουν τις απόψεις τους περί της λυσιτέλειας των ιδίων αυτών εγγράφων όσον αφορά τον λόγο που αντλείται από προσβολή του δικαιώματος προσβάσεως στον φάκελο. Το Γενικό Δικαστήριο έθεσε επίσης γραπτώς ερώτημα στην Επιτροπή, καλώντας την να απαντήσει συναφώς κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση.

16 Απαντώντας στην πρόσκληση του Γενικού Δικαστηρίου, η Επιτροπή κοινοποίησε τα οικεία έγγραφα στις 26 Οκτωβρίου 2009. Οι προσφεύγουσες υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους επί των εγγράφων αυτών στις 18 Νοεμβρίου 2009. Η Επιτροπή απάντησε στις παρατηρήσεις των προσφευγουσών στις 3 Δεκεμβρίου 2009.

17 Οι διάδικοι αγόρευσαν και απάντησαν στις έγγραφες και προφορικές ερωτήσεις του Πρωτοδικείου κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 8ης Δεκεμβρίου 2009.

18 Με την από 26 Μαρτίου 2010 διάταξη, το Γενικό Δικαστήριο αποφάσισε να κινήσει εκ νέου την προφορική διαδικασία. Στις 29 Μαρτίου 2010, στο πλαίσιο των μέτρων οργανώσεως της διαδικασίας του άρθρου 64 του Κανονισμού Διαδικασίας, το Γενικό Δικαστήριο κάλεσε την Επιτροπή να προσκομίσει διάφορα έγγραφα.

19 Εφόσον η Επιτροπή ισχυρίστηκε ότι ορισμένα από τα οικεία έγγραφα δεν μπορούν να κοινοποιηθούν λόγω της προστασίας που χορηγείται στο πλαίσιο του προγράμματος περί επιεικείας, το Γενικό Δικαστήριο, με την 11 Ιουνίου 2010 διάταξη, διέταξε την Επιτροπή να τα προσκομίσει στο πλαίσιο των αποδεικτικών μέτρων του άρθρου 65 του Κανονισμού Διαδικασίας και καθόρισε τις λεπτομέρειες εξετάσεώς τους από τις προσφεύγουσες. Η Επιτροπή συμμορφώθηκε με το εν λόγω μέτρο διεξαγωγής αποδείξεων εμπροθέσμως.

20 Η προφορική διαδικασία περατώθηκε στις 27 Ιουλίου 2010.

21 Οι προσφεύγουσες ζητούν από το Γενικό Δικαστήριο:

– να ακυρώσει την προσβαλλομένη απόφαση καθόσον τις αφορά και, κατά συνέπεια, να ακυρώσει τα επιβληθέντα σε αυτές πρόστιμα·

– επικουρικώς, να ακυρώσει το άρθρο 2 της προσβαλλομένης αποφάσεως στο μέτρο που τις αφορά·

– έτι επικουρικότερον, να ακυρώσει ή να μειώσει τα επιβληθέντα σ’ αυτές πρόστιμα·

– να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.

22 Η Επιτροπή ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:

– να απορρίψει την προσφυγή ως αβάσιμη·

– να καταδικάσει τις προσφεύγουσες στα δικαστικά έξοδα.

Σκεπτικό

23 Προς στήριξη της προσφυγής τους, οι προσφεύγουσες επικαλούνται πέντε λόγους. Ο πρώτος αντλείται από το ότι η Επιτροπή παραβίασε τα δικαιώματά τους άμυνας. Ο δεύτερος αντλείται από το ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε την ύπαρξη της κοινής ρυθμίσεως ή της εξ αυτής απορρέουσας παραβάσεως. Ο τρίτος αντλείται από το ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε την ύπαρξη ενιαίας και διαρκούς παραβάσεως. Ο τέταρτος αντλείται από το ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε πλάνη κατά τον υπολογισμό των προστίμων που τους επιβλήθηκαν. Ο πέμπτος αντλείται από το ότι η Επιτροπή υπολόγισε τα πρόστιμά τους σύμφωνα με μέθοδο παραβιάζουσα τις αρχές της ίσης μεταχειρίσεως και της αναλογικότητας.

24 Η Επιτροπή αμφισβητεί τη βασιμότητα των προβληθέντων από τις προσφεύγουσες λόγων.

25 Εκ προοιμίου, επισημαίνεται ότι οι προσφεύγουσες δεν διευκρίνισαν ποιοι από τους λόγους τους προβάλλονται προς στήριξη των διαφόρων αιτημάτων τα οποία υπέβαλαν. Συναφώς, πρέπει να γίνει δεκτό, κατ’ αρχάς, ότι ο πρώτος, ο δεύτερος και ο τρίτος λόγος προβλήθηκαν από τις προσφεύγουσες προς στήριξη του κύριου αιτήματός τους. Συγκεκριμένα, αν γίνει δεκτός ένας εκ των λόγων αυτών, πρέπει να ακυρωθεί τόσο το άρθρο 1 όσο και το άρθρο 2 της προσβαλλομένης αποφάσεως καθόσον αφορούν τις προσφεύγουσες. Στη συνέχεια, πρέπει να γίνει δεκτό ότι ο τέταρτος και ο πέμπτος λόγος που προβλήθηκαν από τις προσφεύγουσες προς στήριξη του επικουρικού αιτήματός τους, εφόσον αφορούν τον καθορισμό του ποσού των επιβληθέντων στις προσφεύγουσες προστίμων. Τέλος, παρατηρείται ότι κανένας αυτοτελής λόγος δεν προβλήθηκε από τις προσφεύγουσες προς στήριξη του επικουρικότερου αιτήματός τους.

Α – Επί του κυρίου αιτήματος, το οποίο αποσκοπεί στην ακύρωση της προσβαλλομένης αποφάσεως καθόσον αφορά τις προσφεύγουσες

1. Επί του πρώτου λόγου, ο οποίος αντλείται από το ότι η Επιτροπή προσέβαλε τα δικαιώματα άμυνας των προσφευγουσών

Επιχειρήματα των διαδίκων

26 Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι η Επιτροπή προσέβαλε τα δικαιώματά τους άμυνας, εφόσον δεν τους κοινοποίησε όλα τα κρίσιμα στοιχεία που περιλαμβάνονται στον φάκελο της υποθέσεως.

27 Στο πλαίσιο του πρώτου σκέλους του πρώτου λόγου, σχετικά με τα επιβαρυντικά στοιχεία, οι προσφεύγουσες ισχυρίζονται ότι η Επιτροπή δεν τους κοινοποίησε τις υποβληθείσες στις 21 Νοεμβρίου 2006 παρατηρήσεις της Fuji, οι οποίες φέρονται ότι επιβεβαιώνουν τον λόγο υπάρξεως της κοινής ρυθμίσεως και τους ιδιαίτερους οικονομικούς λόγους της Fuji οι οποίοι εξηγούν την απουσία της από την ευρωπαϊκή αγορά των έργων ΕΜΜΑ. Ωστόσο, δεδομένης της αποδεικτικής αξίας που αποδίδει η Επιτροπή στα στοιχεία που προσκόμισε η Fuji όσον αφορά την ύπαρξη της κοινής ρυθμίσεως, είναι πολύ πιθανόν ότι η διοικητική διαδικασία θα μπορούσε να έχει άλλη κατάληξη αν είχαν κοινοποιηθεί οι εν λόγω παρατηρήσεις.

28 Στο πλαίσιο του δευτέρου σκέλους του πρώτου λόγου, οι προσφεύγουσες διατείνονται ότι παραβιάστηκαν τα δικαιώματά τους άμυνας λόγω της μη κοινοποιήσεως των ακολούθων επιβαρυντικών στοιχείων:

– η συμφωνία με τίτλο «General Rules for GE Agreement» (στο εξής: συμφωνία GE) καθώς και οι παρατηρήσεις επί της συμφωνίας αυτής των λοιπών επιχειρήσεων που έλαβαν μέρος στη σύμπραξη· τα στοιχεία αυτά είναι λυσιτελή όσον αφορά την απόδειξη της υπάρξεως ευρωπαϊκής συμπράξεως, στον τομέα των έργων ΕΜΜΑ, προγενέστερης της συμφωνίας GQ·

– των παρατηρήσεων των λοιπών επιχειρήσεων που έλαβαν μέρος στη σύμπραξη, οι οποίες αντικρούουν την αξιοπιστία της μαρτυρίας του H., υποβληθείσα στην Επιτροπή από την Fuji, ως προς την ύπαρξη της κοινής ρυθμίσεως, οι οποίες μπορούν να αλλοιώσουν τα λοιπά αποδεικτικά στοιχεία που προσκόμισε η Fuji όσον αφορά την ύπαρξη της κοινής ρυθμίσεως·

– των μαρτυριών των λοιπών επιχειρήσεων που έλαβαν μέρος στη σύμπραξη όσον αφορά την ανυπαρξία της κοινής ρυθμίσεως και, ειδικότερα, των μαρτυριών που υπέβαλε η Siemens AG στις 7 Αυγούστου 2006, οι οποίες μπορούν να θέσουν εν αμφιβόλω την αληθοφάνεια της επιχειρηματολογίας της Επιτροπής ως προς την ύπαρξη της εν λόγω συμφωνίας·

– των παρατηρήσεων των λοιπών ιαπωνικών επιχειρήσεων ως προς την προβαλλομένη συμμετοχή τους στα ευρωπαϊκά έργα για τα οποία γίνεται λόγος στην αιτιολογική σκέψη 164 της προσβαλλομένης αποφάσεως, οι οποίες δύνανται να αποδείξουν ότι οι ιαπωνικές επιχειρήσεις ουδέποτε έλαβαν μέρος στις σχετικές με τα σχέδια αυτά συζητήσεις·

– των δηλώσεων του S. της 15ης Σεπτεμβρίου 2006, που προσκόμισε η Areva, ως προς την εξάρθρωση της συμπράξεως το 1999, από τις οποίες προκύπτει ότι η δομή της συμπράξεως που δημιουργήθηκε από το 2002 ήταν διαφορετική από τη δομή της προγενέστερης συμπράξεως.

29 Η Επιτροπή αμφισβητεί τα επιχειρήματα των προσφευγουσών.

Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου

30 Ο σεβασμός των δικαιωμάτων άμυνας επιβάλλει επίσης να παρέχεται στην ενδιαφερόμενη επιχείρηση, κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας, η δυνατότητα να καταστήσει λυσιτελώς γνωστή την άποψή της σχετικά με το υποστατό και τον κρίσιμο χαρακτήρα των πραγματικών περιστατικών και περιστάσεων των οποίων γίνεται επίκληση καθώς και σχετικά με τα έγγραφα που έλαβε υπόψη της η Επιτροπή για να στηρίξει τον ισχυρισμό της ότι υπάρχει παράβαση της Συνθήκης (απόφαση του Δικαστηρίου της 7ης Ιανουαρίου 2004, C‑204/00 P, C-205/00 P, C-211/00 P, C-213/00 P, C‑217/00 P και C‑219/00 P, Aalborg Portland κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2004, σ. I-123, σκέψη 66).

31 Το δικαίωμα προσβάσεως στον φάκελο, απόρροια της αρχής του σεβασμού των δικαιωμάτων άμυνας, συνεπάγεται ότι η Επιτροπή υποχρεούται να παρέχει στην ενδιαφερόμενη επιχείρηση τη δυνατότητα εξετάσεως όλων των εγγράφων που περιλαμβάνονται στον φάκελο έρευνας και τα οποία ενδέχεται να είναι κρίσιμα για την άμυνά της. Στα έγγραφα αυτά περιλαμβάνονται τόσο τα ενοχοποιητικά όσο και τα απαλλακτικά στοιχεία, με εξαίρεση τα επιχειρηματικά απόρρητα άλλων επιχειρήσεων, τα εσωτερικά έγγραφα της Επιτροπής και άλλες εμπιστευτικές πληροφορίες (απόφαση Aalborg Portland κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 30 ανωτέρω, σκέψη 68).

32 Συναφώς, υπενθυμίζεται ότι μόλις κατά το στάδιο της κατ’ αντιπαράθεση διοικητικής διαδικασίας η ενδιαφερόμενη επιχείρηση έλαβε γνώση, μέσω της ανακοινώσεως αιτιάσεων, των κρίσιμων στοιχείων στα οποία στηρίζεται η Επιτροπή σε αυτό το στάδιο της διαδικασίας και του δικαιώματός της πρόσβασης στον φάκελο προς εξασφάλιση της αποτελεσματικής άσκησης των δικαιωμάτων της άμυνας. Συνεπώς, η απάντηση των λοιπών μερών στην ανακοίνωση αιτιάσεων δεν περιλαμβάνεται, κατ’ αρχήν, στο σύνολο των εγγράφων του φακέλου της υπόθεσης τα οποία μπορούν να συμβουλευθούν οι διάδικοι (απόφαση του Πρωτοδικείου της 30ής Σεπτεμβρίου 2009, T‑161/05, Hoechst κατά Επιτροπής, που δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη στη Συλλογή, σκέψη 163).

33 Πάντως, αν η Επιτροπή σκοπεύει να στηριχθεί σε ένα χωρίο απάντησης σε ανακοίνωση των αιτιάσεων ή σε έγγραφο συνημμένο σε μια τέτοια απάντηση για να αποδείξει την ύπαρξη παράβασης στο πλαίσιο διαδικασίας εφαρμογής του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ, πρέπει να δοθεί η δυνατότητα στις λοιπές εμπλεκομένες στη διαδικασία επιχειρήσεις να εκφράσουν την άποψή τους επ’ αυτού του αποδεικτικού στοιχείου. Υπό τις συνθήκες αυτές, το εν λόγω χωρίο απάντησης στην ανακοίνωση των αιτιάσεων ή το συνημμένο στην απάντηση αυτή έγγραφο αποτελεί πράγματι ενοχοποιητικό στοιχείο κατά των διαφόρων επιχειρήσεων που μετείχαν στην παράβαση (βλ. απόφαση Hoechst κατά Επιτροπής, σκέψη 32 ανωτέρω, σκέψη 164 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία). Η προπαρατεθείσα νομολογία εφαρμόζεται, κατ’ αναλογία, στο άρθρο 53, παράγραφος 1, της Συμφωνίας ΕΟΧ.

34 Κατ’ αναλογία, αν χωρίο απαντήσεως σε ανακοίνωση αιτιάσεων ή σε έγγραφο συνημμένο σε μια τέτοια απάντηση ενδέχεται να είναι λυσιτελές για την άμυνα επιχειρήσεως καθόσον της παρέχει τη δυνατότητα να επικαλεστεί στοιχεία που δεν συγκλίνουν με τα συμπεράσματα στα οποία κατέληξε στο στάδιο αυτό η Επιτροπή, αποτελεί απαλλακτικό στοιχείο. Στην περίπτωση αυτή, πρέπει να δύναται η δυνατότητα στην ενδιαφερομένη επιχείρηση να εξετάζει το εν λόγω χωρίο ή έγγραφο και να αποφαίνεται συναφώς.

35 Ωστόσο, το γεγονός και μόνον ότι άλλες επιχειρήσεις επικαλέσθηκαν τα ίδια επιχειρήματα με την ενδιαφερομένη επιχείρηση και, ενδεχομένως, χρησιμοποίησαν περισσότερους πόρους για την άμυνά τους δεν αρκεί για να θεωρηθούν τα εν λόγω επιχειρήματα ως «απαλλακτικά στοιχεία» (βλ., συναφώς, απόφαση του Πρωτοδικείου της 27ης Σεπτεμβρίου 2006, T-43/02, Jungbunzlauer κατά Επιτροπής, Συλλογή 2006, σ. II-3435, σκέψεις 353 και 355).

36 Όσον αφορά τις συνέπειες προσβάσεως στον φάκελο μη πληρούσας τους κανόνες αυτούς, η μη κοινοποίηση εγγράφου επί του οποίου η Επιτροπή στήριξε τις κατηγορίες της κατά επιχειρήσεως συνιστά προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας μόνον αν η ενδιαφερομένη επιχείρηση αποδείξει ότι το αποτέλεσμα στο οποίο κατέληξε η Επιτροπή με την απόφασή της θα ήταν διαφορετικό αν δεν λαμβανόταν υπόψη, ως ενοχοποιητικό αποδεικτικό στοιχείο, το μη κοινοποιηθέν έγγραφο (απόφαση Aalborg Portland κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 30 ανωτέρω, σκέψεις 71 και 73).

37 Όταν πρόκειται για μη κοινοποίηση απαλλακτικού εγγράφου, η ενδιαφερόμενη επιχείρηση οφείλει απλώς να αποδείξει ότι η παράλειψη κοινοποίησης του εγγράφου αυτού μπόρεσε να επηρεάσει, σε βάρος της επιχείρησης αυτής, την εξέλιξη της διαδικασίας και το περιεχόμενο της απόφασης της Επιτροπής. Αρκεί η επιχείρηση να αποδείξει ότι θα μπορούσε να έχει χρησιμοποιήσει τα εν λόγω απαλλακτικά έγγραφα για την άμυνά της, υπό την έννοια ότι, αν είχε μπορέσει να παραπέμψει στα έγγραφα αυτά κατά τη διοικητική διαδικασία, θα είχε μπορέσει να επικαλεστεί στοιχεία τα οποία δεν συμφωνούσαν με τους επαγωγικούς συλλογισμούς που διατύπωνε κατά το στάδιο αυτό η Επιτροπή, και ότι θα μπορούσε, συνεπώς, να έχει επηρεάσει, καθ’ οποιονδήποτε τρόπο, τις εκτιμήσεις που επρόκειτο να διατυπώσει η Επιτροπή με την τυχόν απόφασή της, τουλάχιστον ως προς τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της συμπεριφοράς που της προσάφθηκε και, ως εκ τούτου, ως προς το επίπεδο του προστίμου (απόφαση Aalborg Portland κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 30 ανωτέρω, σκέψεις 74 και 75).

38 Η πιθανότητα να μπορούσε ένα μη κοινοποιηθέν έγγραφο να επηρεάσει την εξέλιξη της διαδικασίας και το περιεχόμενο της αποφάσεως της Επιτροπής δεν μπορεί να αποδειχθεί παρά μόνον μετά από προκριματική εξέταση ορισμένων αποδεικτικών στοιχείων από την οποία να προκύπτει ότι τα μη κοινοποιηθέντα έγγραφα μπορούσαν να έχουν –σε σχέση προς αυτά τα αποδεικτικά στοιχεία– μη ευκαταφρόνητη σημασία (απόφαση Aalborg Portland κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 30 ανωτέρω, σκέψη 76).

– Επί του πρώτου σκέλους, το οποίο αντλείται από τη μη κοινοποίηση επιβαρυντικών στοιχείων

39 Η Επιτροπή δέχεται ότι δεν μπορούσε να στηριχθεί στις παρατηρήσεις της Fuji της 21ης Νοεμβρίου 2006 για να στηρίξει τις αιτιάσεις τις οποίες προσάπτει στις προσφεύγουσες με την προσβαλλομένη απόφαση, αλλά αμφισβητεί ότι πράγματι τις επικαλέσθηκε ως επιβαρυντικά στοιχεία.

40 Πάντως, επισημαίνεται ότι, όπως ισχυρίζονται οι προσφεύγουσες, η Επιτροπή παρέπεμψε στις παρατηρήσεις της Fuji της 21ης Νοεμβρίου 2006 στις αιτιολογικές σκέψεις 125 και 255 της προσβαλλομένης αποφάσεως για να ενισχύσει την ύπαρξη κοινής ρυθμίσεως.

41 Υπό τις συνθήκες αυτές, η τύχη του παρόντος σκέλους εξαρτάται από το αποτέλεσμα του ελέγχου των επιχειρημάτων σχετικά με την απόδειξη της υπάρξεως κοινής ρυθμίσεως, που προέβαλαν οι προσφεύγουσες στο πλαίσιο του πρώτου σκέλους του δευτέρου λόγου. Συγκεκριμένα, αν διαπιστωθεί ότι η ύπαρξη της εν λόγω ρυθμίσεως αποδείχθηκε επαρκώς κατά νόμο, αφού απορρίφθηκαν οι από 21 Νοεμβρίου 2006 παρατηρήσεις της Fuji ως επιβαρυντικό στοιχείο, πρέπει να απορριφθεί το παρόν σκέλος. Αντιθέτως, αν διαπιστωθεί ότι οι παρατηρήσεις αυτές αποτελούν αναγκαίο στοιχείο επί του οποίου στηρίζονται οι διαπιστώσεις που διατυπώθηκαν με την προσβαλλομένη απόφαση ως προς την ύπαρξη κοινής ρυθμίσεως, το παρόν σκέλος πρέπει να γίνει δεκτό.

– Επί του δευτέρου σκέλους, το οποίο αντλείται από τη μη κοινοποίηση απαλλακτικών στοιχείων

42 Πρώτον, συνομολογείται μεταξύ των διαδίκων ότι η συμφωνία GE κοινοποιήθηκε στις προσφεύγουσες. Συγκεκριμένα, οι προσφεύγουσες διατείνονται απλώς ότι διέθεταν μόνον συντομότατη προθεσμία για να τη μελετήσουν, χωρίς ωστόσο να διευκρινίσουν κατά πόσον το γεγονός αυτό κατέστησε δυσχερέστερη την άμυνά τους. Περαιτέρω, οι προσφεύγουσες δέχονται με τις από 18 Νοεμβρίου 2009 παρατηρήσεις τους ότι είχαν την ευκαιρία να αποφανθούν επί της συμφωνίας αυτής και ότι πράγματι επωφελήθηκαν της εν λόγω ευκαιρίας. Συνεπώς, το σχετικό με τη συμφωνία αυτή επιχείρημα δεν μπορεί να γίνει δεκτό.

43 Δεύτερον, όσον αφορά τις παρατηρήσεις των άλλων επιχειρήσεων που έλαβαν μέρος στη σύμπραξη περί της συμφωνίας GE, οι προσφεύγουσες εκθέτουν, με τις από 18 Νοεμβρίου 2009 παρατηρήσεις τους, ότι η Toshiba Corp. και η Mitsubishi Electric System Corp. (στο εξής: Melco) αναγνώρισαν επίσης την αξία της εν λόγω συμφωνίας ως απαλλακτικού στοιχείου, για τους ίδιους λόγους με τους προβληθέντες από τις προσφεύγουσες στην Επιτροπή. Επομένως, οι προσφεύγουσες απλώς επιβεβαιώνουν ότι η Toshiba και η Melco προέβαλαν τα ίδια επιχειρήματα με αυτές, όπερ συνεπάγεται ότι οι παρατηρήσεις της Toshiba και της Melco δεν μπορούν να θεωρηθούν ως απαλλακτικό στοιχείο.

44 Τρίτον, η ίδια διαπίστωση ισχύει για τις παρατηρήσεις των λοιπών επιχειρήσεων που έλαβαν μέρος στη σύμπραξη, οι οποίες αντικρούουν την αξιοπιστία της μαρτυρίας του H. ως προς την ύπαρξη κοινής ρυθμίσεως. Συγκεκριμένα, με τις από 18 Νοεμβρίου 2009 παρατηρήσεις τους, οι προσφεύγουσες αναφέρουν ότι η Toshiba και η Melco επέκριναν επίσης την αποδεικτική αξία της εν λόγω μαρτυρίας, για τους ίδιους λόγους με τους προβληθέντες στην Επιτροπή.

45 Τέταρτον, οι παρατηρήσεις και οι μαρτυρίες που προσκόμισε η Melco και η Siemens και οι μαρτυρίες που προσκόμισε η Fuji, οι οποίες αναφέρουν την ύπαρξη «μεγάλων» εμποδίων στην είσοδο στην ευρωπαϊκή αγορά και το γεγονός ότι η εν λόγω αγορά ήταν «ώριμη», όπερ κατέστησε τη διείσδυση των Ιαπώνων παραγωγών δυσχερή, αν όχι αδύνατη. Περαιτέρω, η Siemens και η Melco, καθώς και οι υπάλληλοί τους, αντέκρουσαν ρητώς την ύπαρξη κοινής ρυθμίσεως ή συναφών με τη ρύθμιση αυτή συζητήσεων, και η μαρτυρία του T., την οποία προσκόμισε η Siemens, αναφέρει ότι η συμφωνία GQ ήταν επικεντρωμένη στη μέση-Ανατολή και δεν αφορούσε την Ευρώπη.

46 Ωστόσο, αφενός, οι προσφεύγουσες δεν αμφισβήτησαν τον ισχυρισμό της Επιτροπής ότι οι μαρτυρίες των υπαλλήλων της Fuji τους κοινοποιήθηκαν. Κατά συνέπεια, δεν μπορεί να διαπιστωθεί καμία προσβολή του δικαιώματος προσβάσεως στον φάκελο όσον αφορά τα στοιχεία αυτά.

47 Αφετέρου, με την απάντησή τους στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, οι προσφεύγουσες προέβαλαν τα ίδια επιχειρήματα με τα εκτεθέντα στη σκέψη 45 ανωτέρω, όπερ συνεπάγεται ότι οι παρατηρήσεις της Melco και της Siemens δεν μπορούν να θεωρηθούν ως απαλλακτικά στοιχεία, η κοινοποίηση των οποίων ενδέχεται να επηρέαζε τη διεξαγωγή της διαδικασίας και το περιεχόμενο της προσβαλλομένης αποφάσεως.

48 Το ίδιο συμπέρασμα ισχύει για τις μαρτυρίες των υπαλλήλων της Melco και των υπαλλήλων της Siemens, δεδομένου ότι οι γραπτές μαρτυρίες των των υπαλλήλων μιας εταιρίας, συνταχθείσες υπό τον έλεγχο της εταιρίας αυτής και προσκομισθείσες από την εταιρία για την άμυνά της στο πλαίσιο της διοικητικής διαδικασίας την οποία διεξάγει η Επιτροπή δεν μπορούν, κατ’ αρχήν, να χαρακτηρισθούν ως διαφορετικά στοιχεία τα οποία είναι ανεξάρτητα των δηλώσεων της ιδίας αυτής εταιρίας. Συγκεκριμένα, κατά γενικό κανόνα, η θέση μιας εταιρίας ως προς το υποστατό των πραγματικών περιστατικών που της προσάπτονται από την Επιτροπή στηρίζεται, κατά πρώτον, στις γνώσεις και γνώμες των υπαλλήλων της και των διευθυντών της.

49 Καθόσον οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι οι μαρτυρίες των υπαλλήλων της Siemens θέτουν εν αμφιβόλω τον ισχυρισμό της Επιτροπής ότι οι Ευρωπαίοι παραγωγοί δεν αμφισβήτησαν την ύπαρξη της κοινής ρυθμίσεως, παρατηρείται ότι δεν αποδείχθηκε ότι η Επιτροπή στηρίχθηκε στον γενικό αυτό ισχυρισμό στην ανακοίνωση των αιτιάσεων ή σε μεταγενέστερο στάδιο. Συναφώς, από την αιτιολογική σκέψη 125 της προσβαλλομένης αποφάσεως, προκύπτει, το πολύ, ότι η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η ύπαρξη της εν λόγω ρυθμίσεως δεν αμφισβητήθηκε από την Alstom και την Areva και δεν αμφισβητήθηκε ανοιχτά από την επιχείρηση που ανήκει στον όμιλο, του οποίου μέρος αποτελεί η VA TECH Transmission & Distribution GmbH & Co. KEG (στο εξής: VA TECH). Αντιθέτως, η Επιτροπή δεν προσκόμισε διευκρινίσεις σχετικά με τη θέση της Siemens ή των Ευρωπαίων παραγωγών γενικώς. Συνεπώς, το επιχείρημα των προσφευγουσών είναι αβάσιμο. Κατά τα λοιπά, η θέση των Ευρωπαίων παραγωγών, όσον αφορά την ύπαρξη της κοινής ρυθμίσεως, και η λυσιτέλεια του στοιχείου αυτού θα εξεταστούν στις σκέψεις 197 έως 203 κατωτέρω.

50 Πέμπτον, απαντώντας στο αίτημα του Γενικού Δικαστηρίου, το οποίο αφορά τις παρατηρήσεις των λοιπών ιαπωνικών επιχειρήσεων ως προς την προβαλλομένη συμμετοχή τους στα έργα ΕΜΜΑ στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (EΟΧ), για τις οποίες γίνεται λόγος στην αιτιολογική σκέψη 164 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή προσκόμισε απόσπασμα της απαντήσεως της Melco στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, από το οποίο προκύπτει ότι η Melco αμφισβητεί ότι έλαβε μέρος στην κατανομή των έργων αυτών.

51 Ωστόσο, με την απάντησή της στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, η Melco απλώς υιοθέτησε την ίδια θέση με τις προσφεύγουσες, όπερ οι προσφεύγουσες δέχονται με τις από 18 Νοεμβρίου 2009 παρατηρήσεις τους. Κατά συνέπεια, το απόσπασμα της απαντήσεως της Melco στην ανακοίνωση των αιτιάσεων δεν αποτελεί απαλλακτικό στοιχείο, η κοινοποίηση του οποίου θα επηρέαζε ενδεχομένως τη διεξαγωγή της διαδικασίας και το περιεχόμενο της προσβαλλομένης αποφάσεως.

52 Έκτον, από τις δηλώσεις του S. της 15ης Σεπτεμβρίου 2006 προκύπτει ότι ο S. θεωρούσε, αφενός, ότι η σύμπραξη εξαρθρώθηκε αφότου η Siemens σταμάτησε τη συμμετοχή της το 1999 και, αφετέρου, ότι η σύμπραξη που άρχισε να λειτουργεί από το 2002 διέφερε θεμελιωδώς από την υφισταμένη μέχρι το 1999 σύμπραξη.

53 Πάντως, με την απάντησή τους στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, οι προσφεύγουσες προέβαλαν τα ίδια επιχειρήματα για να αμφισβητήσουν την ύπαρξη ενιαίας και διαρκούς παραβάσεως. Υπό τις συνθήκες αυτές, και ενόψει των προεκτεθέντων στη σκέψη 48 ανωτέρω όσον αφορά τον χαρακτηρισμό των μαρτυριών των υπαλλήλων μιας εταιρίας, πρέπει να θεωρηθεί ότι ούτε οι δηλώσεις του S. αποτελούν απαλλακτικό στοιχείο, η κοινοποίηση του οποίου θα επηρέαζε ενδεχομένως τη διεξαγωγή της διαδικασίας και το περιεχόμενο της προσβαλλομένης αποφάσεως.

54 Κατόπιν των προεκτεθέντων, πρέπει να απορριφθεί το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου.

2. Επί του δευτέρου λόγου, ο οποίος αντλείται από το ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε την ύπαρξη κοινής ρυθμίσεως ή την ύπαρξη της εξ αυτής απορρέουσας παραβάσεως

55 Στο πλαίσιο του πρώτου σκέλους του δευτέρου λόγου, οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε επαρκώς κατά νόμο την ύπαρξη της κοινής ρυθμίσεως και παρατηρούν ότι δεν προσπάθησε να διαλύσει τις υφιστάμενες αμφιβολίες στο πλαίσιο ανεξάρτητης έρευνας. Εν προκειμένω, οι προσφεύγουσες φρονούν ότι η Επιτροπή υποχρεούται να δεχθεί την εναλλακτική εξήγηση των πραγματικών περιστατικών την οποία προέβαλαν. Στο πλαίσιο του δευτέρου σκέλους του δευτέρου λόγου, οι προσφεύγουσες διατείνονται ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι η κοινή συμφωνία αποτελεί περιοριστική συμφωνία ή εναρμονισμένη πρακτική.

56 Η Επιτροπή αμφισβητεί τη βασιμότητα των επιχειρημάτων των προσφευγουσών.

Επί του πρώτου σκέλους, το οποίο αντλείται από το ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε την ύπαρξη της κοινής ρυθμίσεως

57 Κατά πάγια νομολογία, εναπόκειται στην Επιτροπή να αποδείξει τις παραβάσεις που διαπιστώνει και να εξασφαλίσει τα αποδεικτικά στοιχεία που είναι ικανά να αποδείξουν, επαρκώς κατά νόμον, την ύπαρξη περιστατικών που να στοιχειοθετούν την παράβαση (βλ. απόφαση του Πρωτοδικείου της 27ης Σεπτεμβρίου 2006, T-44/02 OP, T-54/02 OP, T-56/02 OP, T-60/02 OP και T‑61/02 OP, Dresdner Bank κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2006, σ. II-3567, σκέψη 59 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).

58 Στο πλαίσιο αυτό, η ύπαρξη αμφιβολίας του δικαστή είναι υπέρ της επιχειρήσεως στην οποία απευθύνεται η απόφαση που διαπιστώνει παράβαση. Συνεπώς, ο δικαστής δεν μπορεί να συμπεράνει ότι η Επιτροπή απέδειξε επαρκώς κατά νόμον την ύπαρξη της επίδικης παραβάσεως, εφόσον διατηρεί ακόμη αμφιβολίες ως προς το ζήτημα αυτό, ιδίως στο πλαίσιο προσφυγής με την οποία επιδιώκεται η ακύρωση απόφασης περί επιβολής προστίμου (απόφαση Dresdner Bank κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 57 ανωτέρω, σκέψη 60).

59 Πράγματι, στην περίπτωση αυτή, είναι απαραίτητο να ληφθεί υπόψη η αρχή του τεκμηρίου αθωότητας, όπως την καθιέρωσε το άρθρο 6, παράγραφος 2, της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, υπογραφείσα στη Ρώμη στις 4 Νοεμβρίου 1950, που εντάσσεται στα θεμελιώδη δικαιώματα τα οποία συνιστούν γενικές αρχές του κοινοτικού δικαίου. Λαμβανομένων υπόψη της φύσεως των επιδίκων παραβάσεων καθώς και της φύσεως και του βαθμού αυστηρότητας των κυρώσεων τις οποίες επισύρουν, η αρχή του τεκμηρίου αθωότητας εφαρμόζεται και επί των διαδικασιών των σχετικών με παραβάσεις των ισχυόντων για τις επιχειρήσεις κανόνων ανταγωνισμού που μπορούν να οδηγήσουν στην επιβολή προστίμων ή χρηματικών ποινών (βλ., συναφώς, απόφαση Dresdner Bank κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 57 ανωτέρω, σκέψη 61 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).

60 Είναι συνεπώς αναγκαίο να προβάλει η Επιτροπή συγκεκριμένα και συγκλίνοντα στοιχεία που να αποδεικνύουν την ύπαρξη της παράβασης. Πρέπει, ωστόσο, να υπογραμμισθεί ότι κάθε απόδειξη που προσκομίζει η Επιτροπή δεν χρειάζεται να ανταποκρίνεται αναγκαστικά στα κριτήρια αυτά σε σχέση προς κάθε στοιχείο της παραβάσεως. Αρκεί η δέσμη των ενδείξεων που επικαλείται το εν λόγω όργανο, συνολικώς εκτιμώμενη, να ανταποκρίνεται στην απαίτηση αυτή (βλ. απόφαση Dresdner Bank κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 57 ανωτέρω, σκέψεις 62 και 63 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).

61 Περαιτέρω, δεδομένου ότι είναι γνωστή η απαγόρευση των συμφωνιών που θίγουν τον ανταγωνισμό, δεν μπορεί να απαιτηθεί από την Επιτροπή να προσκομίσει αποδείξεις που πιστοποιούν ρητά τις συνεννοήσεις μεταξύ των συγκεκριμένων επιχειρηματιών. Τα αποσπασματικά και σκόρπια στοιχεία που διαθέτει ενδεχομένως η Επιτροπή μπορούν σε κάθε περίπτωση να συμπληρωθούν με τη συναγωγή συμπερασμάτων που καθιστούν δυνατή την ανασύσταση των ασκούντων επιρροή περιστατικών. Η ύπαρξη θίγουσας τον ανταγωνισμό πρακτικής ή συμφωνίας πρέπει να συνάγεται από ορισμένο αριθμό συμπτώσεων και ενδείξεων οι οποίες, συνολικά θεωρούμενες, μπορούν να αποτελέσουν, ελλείψει άλλης εύλογης εξηγήσεως, απόδειξη περί παραβάσεως των κανόνων ανταγωνισμού (βλ. απόφαση Dresdner Bank κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 57 ανωτέρω, σκέψεις 64 και 65 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).

62 Όταν, πάντως, η Επιτροπή διαπιστώνει την ύπαρξη παραβάσεως στηριζόμενης αποκλειστικά στη συμπεριφορά των εμπλεκομένων επιχειρήσεων στην αγορά, αρκεί οι επιχειρήσεις αυτές να αποδείξουν τη συνδρομή περιστάσεων που φωτίζουν διαφορετικά τα αποδειχθέντα από την Επιτροπή γεγονότα, καθιστώντας δυνατή την υποκατάσταση άλλης εύλογης εξηγήσεως στην εξήγηση βάσει της οποίας η Επιτροπή διαπίστωσε την παράβαση των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού (βλ., συναφώς, απόφαση του Πρωτοδικείου της 8ης Ιουλίου 2004, T-67/00, T-68/00, T-71/00 και T-78/00, JFE Engineering κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2004, σ. II-2501, σκέψη 186 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).

63 Αντιθέτως προς όσα ισχυρίζονται οι προσφεύγουσες, ο κανόνας αυτός δεν εφαρμόζεται σε όλες τις περιπτώσεις όπου η παράβαση αποδεικνύεται μόνον βάσει μη εγγράφων αποδεικτικών στοιχείων.

64 Συγκεκριμένα, όσον αφορά τα αποδεικτικά μέσα των οποίων μπορεί να γίνει επίκληση προς στοιχειοθέτηση της παραβάσεως του άρθρου 81 ΕΚ, η αρχή που ισχύει στο κοινοτικό δίκαιο είναι η αρχή της ελεύθερης εκτιμήσεως των αποδείξεων (απόφαση του Πρωτοδικείου της 8ης Ιουλίου 2004, T‑50/00, Dalmine κατά Επιτροπής, Συλλογή 2004, σ. II-2395, σκέψη 72). Η προπαρατεθείσα νομολογία εφαρμόζεται, κατ’ αναλογία, στο άρθρο 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ.

65 Κατά συνέπεια, μολονότι η έλλειψη εγγράφων αποδείξεων μπορεί καθεαυτή να αποδειχθεί λυσιτελής στο πλαίσιο της συνολικής εκτιμήσεως όλων των στοιχείων που επικαλείται η Επιτροπή, δεν συνεπάγεται ότι παρέχει στην ενδιαφερομένη επιχείρηση τη δυνατότητα να αμφισβητήσει τους ισχυρισμούς της Επιτροπής προβάλλοντας εναλλακτική εξήγηση των πραγματικών περιστατικών. Πρόκειται περί αυτού μόνον όταν τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκομίζει η Επιτροπή δεν καθιστούν δυνατή την απόδειξη της υπάρξεως της παραβάσεως ανεπιφύλακτα και χωρίς να χρειάζεται ερμηνεία (βλ., συναφώς, απόφαση του Πρωτοδικείου της 12ης Σεπτεμβρίου 2007, T-36/05, Coats Holdings και Coats κατά Επιτροπής, μη δημοσιευθείσα στη Συλλογή, σκέψη 74).

66 Για τον ίδιο λόγο, ακόμα και ελλείψει εγγράφων αποδείξεων η Επιτροπή δεν υποχρεούται να πραγματοποιήσει ανεξάρτητες έρευνες προς εξακρίβωση των πραγματικών περιστατικών.

67 Εξάλλου, καμία διάταξη ή γενική αρχή του κοινοτικού δικαίου δεν απαγορεύει στην Επιτροπή να επικαλείται εναντίον μιας επιχειρήσεως δηλώσεις άλλων κατηγορουμένων επιχειρήσεων. Αν δεν ίσχυε αυτό, το βάρος της αποδείξεως των συμπεριφορών που αντιβαίνουν στο άρθρο 81 ΕΚ, το οποίο βαρύνει την Επιτροπή, θα ήταν δυσβάστακτο και ασυμβίβαστο προς την αποστολή της επιτηρήσεως της καλής εφαρμογής των διατάξεων αυτών (απόφαση JFE Engineering κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 62 ανωτέρω, σκέψη 192). Η προπαρατεθείσα νομολογία εφαρμόζεται, κατ’ αναλογία, στο άρθρο 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ.

68 Ωστόσο, η δήλωση μιας επιχειρήσεως κατηγορουμένης ότι μετέσχε σε σύμπραξη, της οποίας η ακρίβεια αμφισβητείται από διάφορες άλλες κατηγορούμενες επιχειρήσεις, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως συνιστώσα επαρκή απόδειξη της υπάρξεως παραβάσεως διαπραχθείσας από τις επιχειρήσεις αυτές αν δεν τεκμηριώνεται από άλλα αποδεικτικά στοιχεία, δεδομένου ότι ο βαθμός τεκμηριώσεως που απαιτείται είναι μικρότερος, λόγω της αξιοπιστίας των επίδικων δηλώσεων (απόφαση JFE Engineering κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 62 ανωτέρω, σκέψεις 219 και 220).

69 Όσον αφορά την αποδεικτική αξία των διαφόρων αποδεικτικών στοιχείων, το μόνο κατάλληλο κριτήριο προς εκτίμηση των προσκομιζομένων αποδείξεων έγκειται στην αξιοπιστία τους (απόφαση Dalmine κατά Επιτροπής, σκέψη 64 ανωτέρω, σκέψη 72).

70 Σύμφωνα με τους γενικούς κανόνες σε θέματα αποδείξεων, η αξιοπιστία και, συνεπώς, η αποδεικτική αξία ενός εγγράφου εξαρτάται από την προέλευσή του, τις περιστάσεις υπό τις οποίες καταρτίστηκε, τον αποδέκτη του και το περιεχόμενό του (απόφαση του Πρωτοδικείου της 15ης Μαρτίου 2000, T-25/95, T-26/95, T‑30/95 έως T-32/95, T-34/95 έως T‑39/95, T-42/95 έως T-46/95, T-48/95, T‑50/95 έως T-65/95, T-68/95 έως T‑71/95, T-87/95, T‑88/95, T-103/95 και T‑104/95, Cimenteries CBR κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. II-491, σκέψεις 1053 και 1838).

71 Όσον αφορά τις δηλώσεις, ιδιαίτερα μεγάλη αποδεικτική αξία μπορεί, εξάλλου, να αναγνωριστεί σε αυτές οι οποίες, πρώτον, είναι αξιόπιστες, δεύτερον, έγιναν επ’ ονόματι επιχειρήσεως, τρίτον, προέρχονται από πρόσωπο το οποίο έχει επαγγελματική υποχρέωση να δρα προς το συμφέρον της επιχειρήσεως αυτής, τέταρτον, στρέφονται κατά των συμφερόντων του δηλώνοντος, πέμπτον, προέρχονται από άμεσο μάρτυρα των περιστατικών τα οποία αναφέρουν και, έκτον, προσκομίζονται εγγράφως, εκουσίως και κατόπιν ωρίμου σκέψεως (βλ., συναφώς, απόφαση JFE Engineering κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 62 ανωτέρω, σκέψεις 205 έως 210).

72 Εξάλλου, μολονότι επικρατεί γενικώς κάποια δυσπιστία ως προς τις εκούσιες καταθέσεις των κυρίων συμμετεχουσών σε παράνομη σύμπραξη, ενόψει της δυνατότητας, την οποία επικαλέστηκαν οι προσφεύγουσες, ότι οι συμμετέχουσες αυτές έχουν την τάση να ελαχιστοποιούν τη σημασία της συμβολής τους στην παράβαση και να μεγιστοποιούν τη συμβολή των άλλων, παρ’ όλ’ αυτά το γεγονός ότι ζήτησαν υπέρ αυτών την εφαρμογή της ανακοινώσεως περί επιεικείας για να επιτύχουν απαλλαγή ή μείωση του προστίμου δεν δημιουργεί οπωσδήποτε παρότρυνση να προσκομίσουν παραποιημένα αποδεικτικά στοιχεία όσον αφορά τη συμμετοχή των λοιπών μελών της συμπράξεως. Συγκεκριμένα, κάθε προσπάθεια να παραπλανηθεί η Επιτροπή μπορεί να διακυβεύσει την ειλικρίνεια καθώς και την πληρότητα της συνεργασίας του αιτούντος και, κατά συνέπεια, να θέσει σε κίνδυνο τη δυνατότητά του να αντλήσει υπέρ αυτού πλήρες όφελος από την ανακοίνωση περί επιεικείας (βλ., συναφώς, απόφαση του Πρωτοδικείου της 16ης Νοεμβρίου 2006, T-120/04, Peróxidos Orgánicos κατά Επιτροπής, Συλλογή 2006, σ. II-4441, σκέψη 70).

73 Συναφώς, παρατηρείται επίσης ότι οι τυχόν συνέπειες της κοινοποιήσεως αλλοιωμένων στοιχείων είναι κατά μείζονα λόγο σοβαρές διότι, όπως προκύπτει από τη σκέψη 68 ανωτέρω, η αμφισβητούμενη δήλωση επιχειρήσεως πρέπει να επιβεβαιωθεί. Συγκεκριμένα, το γεγονός αυτό αυξάνει τον κίνδυνο ότι η Επιτροπή και οι λοιπές εμπλεκόμενες επιχειρήσεις μπορεί να επισημάνουν την ύπαρξη ανακριβών δηλώσεων.

74 Όσον αφορά την εφαρμογή των εν λόγω κανόνων στην προκειμένη περίπτωση, εισαγωγικώς, υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με τις διαπιστώσεις οι οποίες έγιναν με την προσβαλλομένη απόφαση, η κοινή ρύθμιση ήταν μη γραπτή ρύθμιση η οποία περιελάμβανε, πρώτον, την ανάληψη δεσμεύσεως των ιαπωνικών επιχειρήσεων να μη διεισδύσουν στην αγορά των έργων ΕΜΜΑ στον ΕΟΧ, δεύτερον, η ανάληψη δεσμεύσεων των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων να μη διεισδύσουν στη γερμανική αγορά έργων ΕΜΜΑ και, τρίτον, η ανάληψη δεσμεύσεως των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων να κοινοποιούν στις ιαπωνικές επιχειρήσεις τα έργα ΕΜΜΑ στις ευρωπαϊκές χώρες πλην των κατασκευαστριών χωρών και να καταχωρίζουν τα ίδια αυτά έργα στην κοινή «ευρωπαϊκή» ποσόστωση, την οποία προβλέπει η συμφωνία GQ. Κατά την Επιτροπή, ο σκοπός του μηχανισμού κοινοποιήσεως και καταχωρήσεως ήταν η προσφορά αντισταθμίσεως στις ιαπωνικές επιχειρήσεις, τις οποίες οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις αντιλαμβάνονται ως δυνητικούς ανταγωνιστές στην αγορά του ΕΟΧ.

75 Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει, εκ προοιμίου, να απορριφθεί ο ισχυρισμός των προσφευγουσών ότι το περιεχόμενο της έννοιας της κοινής ρυθμίσεως δεν ήταν σταθερό καθ’ όλη την προσβαλλομένη απόφαση. Συγκεκριμένα, μολονότι μπορεί να διαπιστωθούν αμελητέες διαφορές μεταξύ των διαφόρων διατυπώσεων οι οποίες απαντώνται στην προσβαλλομένη απόφαση, οι εν λόγω διαφορές δεν θίγουν τα ουσιώδη χαρακτηριστικά της έννοιας αυτής όπως εκτίθενται στην προηγουμένη σκέψη.

76 Μεταξύ των διαφόρων συστατικών στοιχείων της κοινής ρυθμίσεως, τα οποία απαριθμούνται στη σκέψη 74 ανωτέρω, η προβαλλομένη ανάληψη δεσμεύσεως των ιαπωνικών επιχειρήσεων να μη διεισδύσουν στην αγορά του ΕΟΧ συνιστά τη βάση της αιτιάσεως την οποία προσάπτει η Επιτροπή στις προσφεύγουσες. Κατά συνέπεια, η ύπαρξη της εν λόγω αναλήψεως δεσμεύσεως πρέπει να αποδειχθεί επαρκώς κατά νόμον. Πάντως, τα λοιπά συστατικά στοιχεία της κοινής ρυθμίσεως, εάν αποδειχθούν, μπορούν να αποδειχθούν λυσιτελή ως έμμεσα αποδεικτικά στοιχεία βάσει των οποίων συνάγεται η ύπαρξη της συνακόλουθης αναλήψεως δεσμεύσεων των ιαπωνικών επιχειρήσεων.

77 Οι προσφεύγουσες αμφισβητούν την ύπαρξη της κοινής ρυθμίσεως, ισχυριζόμενες ότι η απουσία τους από την ευρωπαϊκή αγορά έργων ΕΜΜΑ μπορεί να εξηγηθεί από το γεγονός ότι οι ιαπωνικές επιχειρήσεις δεν θεωρούνταν αξιόπιστοι ανταγωνιστές στην ευρωπαϊκή αγορά για διάφορους λόγους, ιδιαίτερα εμπορικούς και τεχνικούς. Οι προσφεύγουσες αμφισβητούν την αποδεικτική αξία των διαφόρων στοιχείων που προέβαλε η Επιτροπή με την προσβαλλομένη απόφαση και αναφέρουν άλλα στοιχεία τα οποία, κατά την άποψή τους, υπονοούν ότι η κοινή ρύθμιση δεν υπήρξε. Εξάλλου, προσκομίζουν έκθεση την οποία προετοίμασαν σύμβουλοι (στο εξής: εξωτερική έκθεση), η οποία φέρεται ότι θεμελιώνει την εναλλακτική εξήγηση που προβάλλουν ως προς τα πραγματικά περιστατικά.

78 Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η ύπαρξη της κοινής ρυθμίσεως, και ειδικότερα η ανάληψη δεσμεύσεως των ιαπωνικών επιχειρήσεων να μη διεισδύσουν στην αγορά του ΕΟΧ, αποδείχθηκε επαρκώς κατά νόμον από σύνολο αποδεικτικών στοιχείων στα οποία περιλαμβάνονται έγγραφες αποδείξεις, δηλώσεις επιχειρήσεων, μαρτυρίες, καθώς και στοιχεία σχετικά με την ουσιαστική λειτουργία της συμπράξεως.

79 Επομένως, πρέπει να εκτιμηθεί η αξιοπιστία και το περιεχόμενο των διαφόρων οικείων στοιχείων για να εξακριβωθεί αν, εξεταζόμενα συνολικώς, τα στοιχεία που προέβαλε η Επιτροπή θεμελιώνουν σταθερή πεποίθηση ως προς την ύπαρξη της κοινής ρυθμίσεως, η οποία δεν μπορεί να διακυβευθεί από τα στοιχεία που προβάλλουν οι προσφεύγουσες.

Επί της συμφωνίας GQ και της συμφωνίας EQ

– Επιχειρήματα των διαδίκων

80 Οι προσφεύγουσες διατείνονται, αφενός, ότι η συμφωνία GQ και η συμφωνία EQ δεν περιλαμβάνουν καμία μνεία της κοινής ρυθμίσεως, ενώ μάλιστα, με τις συμφωνίες αυτές, καθορίζονται λεπτομερώς οι κανόνες της συμπράξεως. Συναφώς, το παράρτημα 2 της συμφωνίας GQ δεν αντανακλά την ύπαρξη της εν λόγω κοινής ρυθμίσεως, αλλά τον αποκλεισμό των χωρών της δυτικής Ευρώπης του πεδίου εφαρμογής της συμφωνίας.

81 Αφετέρου, οι προσφεύγουσες αμφισβητούν την ύπαρξη στενής σχέσης μεταξύ της συμφωνίας GQ και της συμφωνίας EQ. Κατά τις προσφεύγουσες, παρά τον λεπτομερή χαρακτήρα της, η συμφωνία GQ δεν αναφέρει καθόλου τη συμφωνία EQ. Εξάλλου, οι Ιάπωνες παραγωγοί δεν ήσαν μέρος στη συμφωνία EQ και δεν γνώριζαν το περιεχόμενό της.

82 Κατά συνέπεια, οι προσφεύγουσες φρονούν ότι, η συμφωνία GQ και η συμφωνία EQ δεν συνιστούν έγγραφες αποδείξεις περί της υπάρξεως της κοινής ρυθμίσεως. Εφόσον οι εν λόγω συμφωνίες δεν αναφέρουν την κοινή ρύθμιση, παρά την προβαλλομένη ουσιώδη σημασία της κοινής αυτής ρυθμίσεως στη διεθνή σύμπραξη, το περιεχόμενό τους αποδεικνύει μάλιστα ότι η εν λόγω ρύθμιση δεν υπήρξε.

83 Η Επιτροπή αμφισβητεί τη βασιμότητα των επιχειρημάτων των προσφευγουσών.

– Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου

84 Συνομολογείται μεταξύ των διαδίκων ότι η συμφωνία GQ προβλέπει την οργάνωση συμπράξεως σχετικά με τα έργα ΕΜΜΑ σε διεθνές επίπεδο. Ωστόσο, αφενός, όπως ισχυρίζονται οι προσφεύγουσες, η συμφωνία αυτή δεν αναφέρει την κοινή ρύθμιση και, αφετέρου, κατά το παράρτημα 2, η εν λόγω συμφωνία αποκλείει του πεδίου εφαρμογής της την Ιαπωνία, τα δώδεκα κράτη μέλη της τότε Ευρωπαϊκής Κοινότητας καθώς και πέντε άλλες χώρες της δυτικής Ευρώπης.

85 Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η συμφωνία GQ αποτελεί έγγραφη απόδειξη της υπάρξεως της κοινής ρυθμίσεως. Συγκεκριμένα, η ερμηνεία της Επιτροπής, ότι ο αποκλεισμός των ευρωπαϊκών χωρών και της Ιαπωνίας οφειλόταν στην ύπαρξη της εν λόγω ρυθμίσεως, δεν είναι, a priori, περισσότερο αληθοφανής από την αντίθετη ερμηνεία την οποία προβάλλουν οι προσφεύγουσες.

86 Η συμφωνία EQ, είναι συμφωνία εκτελέσεως της συμφωνίας GQ, σχετικά, μεταξύ άλλων, με την κατανομή της κοινής «ευρωπαϊκής» ποσοστώσεως που προβλέπει η τελευταία αυτή συμφωνία. Στο μέτρο αυτό, υφίσταται κάποια σχέση μεταξύ των εν λόγω συμφωνιών. Ωστόσο, η συμφωνία EQ συνάφθηκε μόνον από τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Συνεπώς, οι προσφεύγουσες δεν μετείχαν. Εξάλλου, η συμφωνία αυτή δεν αναφέρει ρητώς την κοινή ρύθμιση.

87 Συναφώς, επισημαίνεται επίσης ότι, σύμφωνα με το σημείο 4 του μέρους «E (E-Members)» του παραρτήματος 2 της συμφωνίας EQ, οι Ευρωπαίοι παραγωγοί «αποφασίζουν περί της κοινοποιήσεως των ευρωπαϊκών έργων στον [όμιλο Ιαπώνων κατασκευαστών]». Από το πλαίσιο του παραρτήματος 2 προκύπτει ότι η κοινοποίηση των πληροφοριακών στοιχείων έπρεπε να λάβει χώρα πριν από την ανάθεση των οικείων έργων ΕΜΜΑ.

88 Το στοιχείο αυτό καθιστά δυνατή την απόρριψη, σε κάποιο βαθμό, της επιχειρηματολογίας των προσφευγουσών, εφόσον προϋποθέτει ότι οι Ευρωπαίοι παραγωγοί φρονούν ότι οι Ιάπωνες παραγωγοί μπορεί να ενδιαφέρονται, τουλάχιστον, για τη διαδικασία αναθέσεως ορισμένων έργων ΕΜΜΑ στον ΕΟΧ, και, συνεπώς, ήσαν δυνητικοί ανταγωνιστές για τα έργα αυτά.

89 Ωστόσο, κανένα στοιχείο της συμφωνίας EQ και κανένα από τα στοιχεία που προέβαλε η Επιτροπή δεν αποδεικνύει ότι ο οικείος μηχανισμός τέθηκε σε εφαρμογή από τους Ευρωπαίους παραγωγούς ή ότι οι Ιάπωνες παραγωγοί εγνώριζαν την ύπαρξή του.

90 Επομένως, η συμφωνία EQ συνιστά μια απλή ένδειξη βάσει της οποίας μπορεί να υποτεθεί ότι οι Ιάπωνες παραγωγοί θεωρούνταν αξιόπιστοι ανταγωνιστές για την προμήθεια ορισμένων έργων ΕΜΜΑ στον ΕΟΧ, όπως ισχυρίζεται η Επιτροπή.

91 Εξάλλου, παρατηρείται ότι η ανάληψη δεσμεύσεως ενός ομίλου παραγωγών να μη διεισδύσουν σε αγορά που επιφυλάσσεται σε άλλον όμιλο, όπως η προσαπτόμενη από την Επιτροπή στους Ιάπωνες παραγωγούς ανάληψη δεσμεύσεων, στηρίζεται σε απλή προσέγγιση η οποία μπορεί να τύχει ευκόλως εφαρμογής. Ομοίως, η εφαρμογή αυτή δεν απαιτεί, κατ’ αρχήν, αλληλεπίδραση μεταξύ των οικείων επιχειρήσεων. Κατά συνέπεια, η ανάληψη αυτή δεσμεύσεων μπορεί να ισχύει πλήρως ως μη γραπτή ρύθμιση, όπερ καθιστά επίσης δυνατή τη μείωση του κινδύνου να αποκαλυφθεί. Συναφώς, η Επιτροπή επισήμανε στις αιτιολογικές σκέψεις 170 έως 176 της προσβαλλομένης αποφάσεως ότι, εν προκειμένω, οι συμμετέχουσες στη σύμπραξη έλαβαν πολλά οργανωτικά και τεχνικά προληπτικά μέτρα για να αποφύγουν τη δημοσιοποίησή της.

92 Μολονότι είναι αληθές ότι ο μηχανισμός κοινοποιήσεως και καταχωρήσεως, ο οποίος τέθηκε σε εφαρμογή μετά την κατανομή των οικείων έργων ΕΜΜΑ, όπως ο προβληθείς από την Επιτροπή, απαιτεί ορισμένα μέτρα εφαρμογής, τα μέτρα αυτά δεν ήταν ωστόσο ιδιαίτερα πολύπλοκα, εφόσον συνίστανται ουσιαστικώς στην κοινοποίηση ορισμένων στοιχείων από τον ευρωπαϊκό όμιλο στον ιαπωνικό όμιλο, η οποία, εξάλλου, ήταν παράλληλη με την εφαρμογή δυνάμει της συμφωνίας GQ όσον αφορά τα έργα ΕΜΜΑ εκτός του ΕΟΧ. Κατά συνέπεια, τα εν λόγω μέτρα δεν απαιτούσαν προφανώς οπωσδήποτε γραπτούς κανόνες.

Επί των δηλώσεων της ABB

– Επιχειρήματα των διαδίκων

93 Προκαταρκτικώς, οι προσφεύγουσες επαναλαμβάνουν ότι τα προβληθέντα από την ABB στοιχεία στο πλαίσιο της αιτήσεώς της περί απαλλαγής από τα πρόστιμα, και, μεταξύ άλλων, οι δηλώσεις στις οποίες προέβη μετά τη χορήγηση υπό όρους απαλλαγής από την Επιτροπή, πρέπει να εκτιμηθούν υπό το πρίσμα της πιέσεως στην οποία υπέκειτο η ABB, καθόσον η ΑΒΒ επιθυμούσε να διατηρήσει το όφελος της απαλλαγής της, ελαχιστοποιώντας τη σοβαρότητα της δικής της συμπεριφοράς και μεγιστοποιώντας τη συμπεριφορά των λοιπών εμπλεκομένων επιχειρήσεων. Εν προκειμένω, η πίεση αυτή εκδηλώθηκε με μεροληπτικές δηλώσεις της ABB κατά την ακρόαση ενώπιον της Επιτροπής και στο πλαίσιο παράλληλης διαδικασίας, την οποία διεξήγαγε η τσεχική αρχή ανταγωνισμού.

94 Οι προσφεύγουσες προσθέτουν ότι οι δηλώσεις της ABB δεν χρονολογούνται από τον χρόνο επελεύσεως των πραγματικών περιστατικών, δεν προσκομίζουν επαρκώς διευκρινίσεις ως προς την κοινή ρύθμιση και εξελίχθηκαν μέσα στον χρόνο, όπερ μειώνει την αποδεικτική τους ισχύ.

95 Στην αρχική αίτησή της περί απαλλαγής από τα πρόστιμα από [3 Μαρτίου 2004], η ABB δεν ανέφερε την ύπαρξη της κοινής ρυθμίσεως, για την οποία κάνει μόνον λόγο στις από 11 Μαρτίου 2004 παρατηρήσεις της.

96 Ως προς τις παρατηρήσεις της ABB της 11ης Μαρτίου 2004, οι προσφεύγουσες παρατηρούν, πρώτον, ότι, όταν η ABB επικαλείται τη συμμετοχή ιαπωνικών επιχειρήσεων στην κοινή ρύθμιση, η ΑΒΒ παραπέμπει προφανώς στην JAEPS και στην TM T & D Corp., κοινή εταιρία της Toshiba και της Melco η οποία εκμεταλλεύθηκε τις δραστηριότητες σε θέματα ΕΜΜΑ των τελευταίων αυτών εταιριών μεταξύ Οκτωβρίου 2002 και Απριλίου 2005. Ωστόσο, με την προσβαλλομένη απόφαση, η Επιτροπή ερμήνευσε ότι οι δηλώσεις της ABB όχι μόνον αναφέρονται σε όλη την περίοδο κατά την οποία διήρκεσε η παράβαση από το 1988, ενώ ούτε η TM T & D ούτε η JAEPS υπήρχαν κατά τον χρόνο εκείνο, αλλά μόνον ότι, πλην των εν λόγω δύο εταιριών, εμπλέκονται η Hitachi και η Hitachi Europe.

97 Δεύτερον, οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι, με τις από 11 Μαρτίου 2004 παρατηρήσεις της, η ABB απλώς έκανε αόριστες δηλώσεις όσον αφορά τη διάρκεια της συμπράξεως, επικεντρωνόμενη στην περίοδο μεταξύ 1999 και 2002.

98 Τρίτον, οι προσφεύγουσες διατείνονται ότι ο αόριστος και αντιφατικός χαρακτήρας των παρατηρήσεων της ABB της 11ης Μαρτίου 2004 δημιουργεί τη σκέψη ότι πρόκειται μάλλον για εικασία του προσωπικού της ΑΒΒ ως προς τους όρους της αγοράς παρά για απόδειξη ρητής συμφωνίας για την οποία υπήρχε κοινή βούληση.

99 Τέταρτον, οι προσφεύγουσες φρονούν ότι η ABB, με τις από 11 Μαρτίου 2004 παρατηρήσεις της, επιβεβαίωσε εκ προοιμίου ότι οι οικείες επιχειρήσεις θεωρούσαν ότι, λόγω των νομικών, τεχνικών και εμπορικών εμποδίων, η είσοδος στην ευρωπαϊκή αγορά ήταν δύσκολη, αν όχι αδύνατη. Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι, υπό τις συνθήκες αυτές, οποιαδήποτε ρητή συμφωνία περιλαμβάνουσα την ανάληψη δεσμεύσεως περί μη διεισδύσεως στην επίδικη αγορά ήταν άνευ αντικειμένου.

100 Τέλος, οι προσφεύγουσες ισχυρίζονται ότι η ABB, με τις από 4 Οκτωβρίου 2005 παρατηρήσεις της, οι οποίες διατυπώθηκαν κατόπιν της καταθέσεως των παρατηρήσεών τους καθώς και των παρατηρήσεων των λοιπών Ιαπώνων παραγωγών που εξηγούσαν την ύπαρξη των προαναφερθέντων εμποδίων, τροποποίησε τις προηγούμενες δηλώσεις της περί της κοινής ρυθμίσεως, εφόσον, μεταξύ άλλων, δήλωσε ότι τα εμπόδια για την είσοδο στην ευρωπαϊκή αγορά μπορούσαν να υπερπηδηθούν και, κατά συνέπεια, ήταν δυνατή από οικονομικής απόψεως η είσοδος των Ιαπώνων παραγωγών. Ωστόσο, η αποδεικτική αξίας της εκπρόθεσμης αυτής δηλώσεως, η οποία τροποποιεί ριζικώς τις προηγούμενες δηλώσεις, εγείρει αμφιβολίες σύμφωνα με τις προσφεύγουσες.

101 Η Επιτροπή αμφισβητεί τη βασιμότητα των επιχειρημάτων των προσφευγουσών.

– Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου

102 Όσον αφορά την αξιοπιστία των δηλώσεων της ABB, στις οποίες προέβη στο πλαίσιο της αιτήσεώς της περί απαλλαγής από τα πρόστιμα, εκτέθηκε στις σκέψεις 72 και 73 ανωτέρω ότι το γεγονός και μόνον ότι ζήτησε υπέρ αυτής την εφαρμογή της ανακοινώσεως περί επιεικείας για να επιτύχει την εν λόγω απαλλαγή δεν δημιουργεί οπωσδήποτε παρότρυνση για την προσκόμιση παραποιημένων αποδεικτικών στοιχείων όσον αφορά τη συμμετοχή των λοιπών μελών της συμπράξεως.

103 Οι συγκεκριμένες περιστάσεις που φέρονται ότι πιστοποιούν την πίεση την οποία υφίστατο η ABB δεν δύνανται να επηρεάσουν τη διαπίστωση αυτή. Συγκεκριμένα, κατά την ενώπιον της Επιτροπής ακρόαση, η ABB απλώς εξέθεσε το πραγματικό πλαίσιο της συμπράξεως και προέβαλε ότι τα πραγματικά στοιχεία που προσκόμισε στην Επιτροπή δικαιολογούσαν να της χορηγηθεί απαλλαγή από τα πρόστιμα. Στο πλαίσιο της διαδικασίας που διεξήγαγε η τσεχική αρχή ανταγωνισμού, η παρέμβαση της ABB περιελάμβανε, πλην των δύο αυτών μερών, ένα μέρος σχετικά με τη νομική εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών καθώς και παρατηρήσεις επί της ανακοινώσεως των αιτιάσεων. Ωστόσο, στις δύο αυτές περιπτώσεις, η ABB δεν υπερέβη αυτό που αναμένεται από επιχείρηση η οποία ζήτησε απαλλαγή από τα πρόστιμα και η οποία επιθυμεί να διασφαλίσει, μέσω πλήρους συνεργασίας με την οικεία αρχή, τη διατήρηση της υπό όρους απαλλαγής που της χορηγήθηκε. Κατά συνέπεια, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η αξιοπιστία των δηλώσεων της ABB διακυβεύεται λόγω του ότι η ΑΒΒ ζήτησε υπέρ αυτής απαλλαγή από τα πρόστιμα.

104 Το επιχείρημα των προσφευγουσών που αντλείται από το ότι οι δηλώσεις της ABB δεν χρονολογούνται από τον χρόνο επελεύσεως των πραγματικών περιστατικών δεν μπορεί να γίνει δεκτό. Συγκεκριμένα, αφενός, οι δηλώσεις που υπέβαλε στην Επιτροπή επιχείρηση στο πλαίσιο αιτήσεως περί απαλλαγής από τα πρόστιμα δεν μπορούν, εξ ορισμού, να συμπίπτουν χρονικώς με το σύνολο της προβαλλομένης παραβατικής συμπεριφοράς, χωρίς το γεγονός αυτό να τους αφαιρεί κάθε αποδεικτική αξία. Αφετέρου, εν προκειμένω, η ABB προέβαλε την ύπαρξη της κοινής ρυθμίσεως από τις 11 Μαρτίου 2004, ήτοι πριν από το τέλος της παραβάσεως την οποία αφορά τη προσβαλλομένη απόφαση.

105 Όσον αφορά το περιεχόμενο των διαφόρων δηλώσεων της ABB, πρώτον, δεν μπορεί να αποδοθεί ιδιαίτερη σημασία στο γεγονός ότι δεν υπάρχει μνεία της κοινής ρυθμίσεως στην αρχική αίτηση, ήτοι στην αίτηση περί χορηγήσεως απαλλαγής από τα πρόστιμα της 3ης Μαρτίου 2004. Συγκεκριμένα, κατά την πρώτη επαφή με την Επιτροπή στο πλαίσιο της αιτήσεως περί απαλλαγής από τα πρόστιμα, είναι φυσικό η εν λόγω επιχείρηση να μην περιγράψει λεπτομερώς όλες τις πτυχές της παραβάσεως, την ύπαρξη της οποίας σκοπεί να αποκαλύψει.

106 Εξάλλου, μολονότι, στην αρχική αίτηση, η ABB δεν αναφέρει ρητώς την κοινή ρύθμιση, αναφέρει ωστόσο ότι η JAEPS και η TM T & D περιλαμβάνονταν μεταξύ των συμμετεχουσών στη σύμπραξη και η σύμπραξη κάλυπτε όλα τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πάντως, κατά την άποψη της ABB, ο ισχυρισμός αυτός συνεπάγεται ότι οι δύο οικείες εταιρίες έλαβαν μέρος στην κοινή ρύθμιση.

107 Δεύτερον, με τις από 11 Μαρτίου 2004 παρατηρήσεις της, ήτοι πριν της χορηγηθεί η υπό όρους απαλλαγή, η ABB προέβαλε ρητώς την ύπαρξη κοινής συμφωνίας δυνάμει της οποίας οι δύο ιαπωνικές εταιρίες δεν θα υπέβαλαν προσφορές για τα ευρωπαϊκά έργα και οι ευρωπαϊκές εταιρίες για τα ιαπωνικά έργα.

108 Στο πλαίσιο αυτό, είναι φυσικό ότι η ABB έκανε μνεία των δύο ιαπωνικών εταιριών, ήτοι της JAEPS και της TM T & D, εφόσον, κατά τη στιγμή υποβολής των δηλώσεών της, εντός των δύο αυτών κοινών εταιριών είχαν συγκεντρωθεί οι δραστηριότητες σε θέματα ΕΜΜΑ της επιχειρήσεως Hitachi, της Fuji, της Toshiba και της Melco. Ωστόσο, η Επιτροπή δικαιούνταν να ερμηνεύσει τη δήλωση αυτή ως υποδηλώνουσα ότι οι εν λόγω επιχειρήσεις μετείχαν οι ίδιες στην κοινή ρύθμιση. Συγκεκριμένα, με την αρχική αίτηση, η ABB είχε ήδη διευκρινίσει ότι, εξ όσων γνώριζε, το καρτέλ υφίστατο πλέον των δέκα ετών, όπερ συνεπάγεται ότι η ύπαρξή του προϋπήρχε σημαντικά της δημιουργίας της JAEPS και της TM T & D.

109 Ομοίως, βάσει του συνδυασμού των παρατηρήσεων της ABB της 11ης Μαρτίου 2004 και της αρχικής της αιτήσεως μπορεί να απορριφθεί το επιχείρημα των προσφευγουσών ότι η ABB δεν προσκόμισε διευκρινίσεις ως προς τη διάρκεια της συμπράξεως. Συγκεκριμένα, με την αρχική της αίτηση, η ABB ανέφερε ότι η σύμπραξη λειτουργούσε τουλάχιστον από το 1994 και οι από 11 Μαρτίου 2004 παρατηρήσεις της δεν αντικρούουν τη διαπίστωση αυτή.

110 Εξάλλου, η ABB δήλωσε μεν ότι η κοινή ρύθμιση στηριζόταν στο γεγονός ότι οι Ιάπωνες παραγωγοί δεν ήσαν αποδεκτοί από τους Ευρωπαίους πελάτες και έπρεπε να αντιμετωπίσουν ορισμένα εμπόδια στην ευρωπαϊκή αγορά. Ωστόσο, από τις παρατηρήσεις της 11ης Μαρτίου 2004 προκύπτει αναμφισβήτητα ότι, κατά την ΑΒΒ, οι εμπλεκόμενες ιαπωνικές επιχειρήσεις δεν περιορίστηκαν στη διαπίστωση της υπάρξεως των εν λόγω εμποδίων, αλλά ανέλαβαν τη δέσμευση, έναντι των ευρωπαίων συνεταίρων τους, να μην διεισδύσουν στην αγορά του ΕΟΧ. Επομένως, αντί να καταστήσουν την ύπαρξη της κοινής ρυθμίσεως άνευ αντικειμένου, τα εμπόδια εισόδου στην εν λόγω αγορά αποτελούν παράγοντα ο οποίος οδήγησε στη σύναψη της εν λόγω ρυθμίσεως. Εξάλλου, επισημαίνεται ότι, η διαπίστωση αυτή δεν είναι παράδοξη, εφόσον είναι φυσικό ένας παραγωγός, στο πλαίσιο κατανομής των αγορών όπως η προβαλλομένη εν προκειμένω από την Επιτροπή κατανομή, να εγκαταλείψει στους ανταγωνιστές του τις αγορές στις οποίες η θέση του είναι ασθενής.

111 Τρίτον, πρέπει να απορριφθεί ο ισχυρισμός των προσφευγουσών ότι οι παρατηρήσεις της ABB της 4ης Οκτωβρίου 2005 αντιφάσκουν τις προηγούμενες δηλώσεις της. Συγκεκριμένα, με τις παρατηρήσεις αυτές, η ABB επιβεβαίωσε την ύπαρξη της κοινής ρυθμίσεως. Μολονότι τόνισε, με την ευκαιρία αυτή, ότι τα εμπόδια τα οποία αντιμετώπιζαν οι Ιάπωνες παραγωγοί αν ήθελαν να διεισδύσουν στην αγορά του ΕΟΧ, μπορούσαν να υπερπηδηθούν, ωστόσο η διαπίστωση αυτή δεν αντιφάσκει με τις από 11 Μαρτίου 2004 δηλώσεις, στις οποίες δεν αναφέρεται ότι η διείσδυση στην εν λόγω αγορά είναι αδύνατη, αλλά μόνον ότι ήταν δυσχερής.

112 Συνεπώς, αντιθέτως προς όσα ισχυρίζονται οι προσφεύγουσες, οι από 4 Οκτωβρίου 2005 παρατηρήσεις της ABB αποτελούν διευκρίνιση η οποία έχει συνοχή με τις προηγούμενες δηλώσεις της.

113 Κατόπιν των προηγουμένων, συνάγεται ότι οι δηλώσεις της ABB αποτελούν στοιχείο δυνάμενο να αποδείξει την κοινή ρύθμιση, εφόσον γίνεται επίκληση της υπάρξεως της εν λόγω ρυθμίσεως, περιγράφεται το ουσιώδες περιεχόμενο της ρυθμίσεως αυτής και προσκομίζονται στοιχεία ως προς τη διάρκεια και τους συμμετέχοντες.

114 Εξάλλου, οι δηλώσεις της ABB έχουν συνοχή, προσκομίστηκαν επ’ ονόματι επιχειρήσεως και από το περιεχόμενό τους προκύπτει ότι στηρίζονται σε εσωτερικές έρευνες καθώς και σε συζητήσεις με τους υπαλλήλους της επιχειρήσεως αυτής. Συνεπώς, πρέπει να τους αναγνωριστεί ορισμένη αποδεικτική αξίας. Ωστόσο, δυνάμει της εκτεθείσας στη σκέψη 68 ανωτέρω νομολογίας, το περιεχόμενό τους πρέπει, εν πάση περιπτώσει, να επιβεβαιωθεί από άλλα στοιχεία.

Επί των μαρτυριών των υπαλλήλων και ενός πρώην υπαλλήλου της ABB

– Επιχειρήματα των διαδίκων

115 Προκαταρκτικώς, οι προσφεύγουσες επαναλαμβάνουν το επιχείρημά τους ότι η αποδεικτική αξίας των στοιχείων που προσκόμισε η ABB μειώνεται λόγω του ότι η ΑΒΒ ζήτησε υπέρ αυτής απαλλαγή από τα πρόστιμα.

116 Οι προσφεύγουσες διευκρινίζουν, συναφώς, ότι οι μαρτυρίες των υπαλλήλων και ενός πρώην υπαλλήλου της ABB έγιναν κατά τις συζητήσεις που έλαβαν χώρα τον Σεπτέμβριο του 2005, ήτοι 18 μήνες μετά την πρώτη αίτηση περί απαλλαγής από τα πρόστιμα, κατόπιν αιτήσεως της Επιτροπής και παρουσία του προσωπικού της καθώς και του νομικού συμβούλου της ABB, ο οποίος μάλιστα παρενέβη ενεργά κατά την συνομιλία με τον M.

117 Ομοίως, από ορισμένες παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν κατά τις εν λόγω συνομιλίες προκύπτει, κατά τις προσφεύγουσες, ότι είχαν γίνει προηγουμένως προκαταρκτικές συναντήσεις και είχε καταρτιστεί τουλάχιστον ένα γραπτό υπόμνημα. Μεταξύ άλλων, οι δηλώσεις του M. προκλήθηκαν προφανώς από μια προκαταρκτική συνομιλία με τον εξωτερικό σύμβουλο της ABB η οποία έλαβε χώρα την ημέρα της ακροάσεως. Παρά το γεγονός αυτό, υφίστανται αντιφάσεις στις διάφορες μαρτυρίες.

118 Εξάλλου, οι μάρτυρες είχαν ειδοποιηθεί για τη σημασία των συνομιλιών ως προς την τύχη που επιφυλασσόταν στην αίτηση της ΑΒΒ περί απαλλαγής από τα πρόστιμα. Κατά συνέπεια, σύμφωνα με τις προσφεύγουσες, οι εν λόγω μάρτυρες είχαν προσωπικό συμφέρον να προσκομίσουν στην Επιτροπή στοιχεία ενισχύοντα την ύπαρξη της κοινής ρυθμίσεως. Ειδικότερα, το μοναδικό κίνητρο του M. να συμμετάσχει στη διαδικασία ήταν η διατήρηση των αποδοχών τις οποίες του χορηγούσε η ABB κατά τη συνταξιοδότησή του.

119 Αντιθέτως, κατά τις προσφεύγουσες, δεν υπήρχε κίνδυνος να θιγεί η ΑΒΒ από τις μαρτυρίες, εφόσον θα κρίνονταν ευνοϊκώς στο πλαίσιο της εκτιμήσεως της αιτήσεώς της περί απαλλαγής από τα πρόστιμα.

120 Περαιτέρω, οι δηλώσεις των μαρτύρων δεν καταρτίστηκαν γραπτώς ούτε επανεξετάστηκαν από τους ίδιους προς επαλήθευση της ακρίβειάς τους. Επομένως, δεν διατυπώθηκαν κατόπιν ωρίμου σκέψεως. Οι μάρτυρες εκφράστηκαν υπό την ιδιότητα υπαλλήλου ή πρώην υπαλλήλου, και όχι υπό την ιδιότητα επισήμων εκπροσώπων της ABB.

121 Οι προσφεύγουσες προσθέτουν ότι, σε πολλές περιπτώσεις, τα ερωτηθέντα πρόσωπα δεν ήσαν οι άμεσοι μάρτυρες των γεγονότων στα οποία αναφέρονται. Ειδικότερα, ο M. δεν ήταν άμεσος μάρτυρας της αρχής της κοινής ρυθμίσεως, ούτε καν της προβαλλομένης συνάψεώς της στις 15 Απριλίου 1988, εφόσον ανέφερε ότι η ρύθμιση υφίστατο, ενώ ίσως δεν είχε καν δημιουργηθεί.

122 Εξάλλου, επανειλημμένως, η μαρτυρία του M. του Σεπτεμβρίου 2005 αντιφάσκει τις προγενέστερες παρατηρήσεις της ABB, οι οποίες στηρίζονται σε προγενέστερες της μαρτυρίας αυτής δηλώσεις και η διατύπωση που χρησιμοποίησε ο Μ. είναι ανακριβής και προτάθηκε από την Επιτροπή ή από τον εξωτερικό σύμβουλο της ABB. Επιπλέον, το γεγονός ότι δεν θυμήθηκε την ύπαρξη της συμφωνίας GE πριν από τον Νοέμβριο 2006 δημιουργεί πρόσθετη αμφιβολία ως προς την αξιοπιστία της μαρτυρίας του.

123 Η Επιτροπή αναγνώρισε την αμελητέα αποδεικτική αξία της μαρτυρίας του M., εφόσον η μαρτυρία αυτή χρησιμοποιεί επιλεκτικώς ορισμένα στοιχεία.

124 Όσον αφορά το περιεχόμενο των μαρτυριών, ουδείς από τους μάρτυρες ήταν σε θέση να επιβεβαιώσει τη διάρκεια της κοινής ρυθμίσεως, εφόσον ο M. έκρινε ότι ο μηχανισμός της συμφωνίας GQ και επομένως, σιωπηρώς, η ίδια η συμφωνία έπαυσε να υπάρχει το 2002, ενώ οι λοιποί μάρτυρες διατείνονται ότι η ρύθμιση ίσχυε σε διάφορες περιόδους μεταξύ 2002 και 2004. Ομοίως, κανένας μάρτυρας δεν χρησιμοποίησε τον όρο «κοινή ρύθμιση» και οι αναφορές στην ύπαρξη συμπράξεων ζητήθηκαν από την Επιτροπή και δεν διατυπώθηκαν εκουσίως.

125 Οι προσφεύγουσες διευκρινίζουν, συναφώς, ότι, ενώ η Επιτροπή είχε εκθέσει την ιδέα της κοινής ρυθμίσεως κατά τη συνομιλία με τον Wi., ο Wi. ήταν σε θέση να υποβάλει παρατηρήσεις μόνον όσον αφορά την περίοδο από τον Ιούλιο 2002 έως τον Ιανουάριο 2004. Οι παρατηρήσεις του P. σχετικά με την κοινή ρύθμιση ήταν επίσης το ίδιο αόριστες, όπερ οδήγησε την Επιτροπή να προσπαθήσει να τον πείσει να αντικαταστήσει την αόριστη φρασεολογία με πιο ρητή διατύπωση επιβεβαιώνουσα την άποψη της Επιτροπής. Ο V.-A., πληροφόρησε εκ προοιμίου την Επιτροπή, κατά τη συνομιλία του, για το ότι η Ευρώπη και η Βόρειος Αμερική αποκλείονταν της συμπράξεως. Όπως και στην περίπτωση του P., η Επιτροπή έθεσε την ιδέα της κοινής ρυθμίσεως αργότερα στη συζήτηση. Επομένως, οι τρεις επίδικες μαρτυρίες είναι ανακριβείς, δεν έχουν συνοχή και, επομένως, δεν αποτελούν προϊόν εμπεριστατωμένης σκέψεως.

126 Όσον αφορά τη μαρτυρία του M., οι προσφεύγουσες ισχυρίζονται ότι η αρχική του δήλωση, σχετικά με την αμοιβαία προστασία των εγχώριων αγορών, αφορά τις κατασκευάστριες χώρες και όχι την κοινή ρύθμιση όπως την καθορίζει η Επιτροπή. Επίσης, είναι αόριστες οι δηλώσεις του περί της κοινής ρυθμίσεως.

127 Οι προσφεύγουσες παρατηρούν, επίσης, ότι ο M. δεν επιβεβαίωσε ότι οι Ιάπωνες παραγωγοί είναι ικανοί να πωλούν προϊόντα ΕΜΜΑ στην ευρωπαϊκή αγορά. Συγκεκριμένα, ακόμα και μετά την παρέμβαση του εξωτερικού συμβούλου της ABB ο οποίος προσπάθησε να κατευθύνει τον μάρτυρα, ο μάρτυρας αυτός ενέμεινε στο ότι η συμμετοχή των Ιαπώνων παραγωγών στην ευρωπαϊκή αγορά ήταν πολύ σπάνια.

128 Η Επιτροπή αμφισβητεί τη βασιμότητα των επιχειρημάτων των προσφευγουσών.

– Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου

129 Προκαταρκτικώς, επισημαίνεται ότι οι μαρτυρίες των υπαλλήλων και του πρώην υπαλλήλου της ABB δεν συνιστούν διαφορετικά στοιχεία, ανεξάρτητα από τις δηλώσεις της ΑΒΒ, εφόσον οι μάρτυρες εκφράστηκαν ενώπιον της Επιτροπής κατόπιν πρωτοβουλίας της ABB και στο πλαίσιο της υποχρεώσεως της συνεργασίας της ΑΒΒ βάσει της ανακοινώσεως περί συνεργασίας, επωφελούμενοι της παρουσίας του εξωτερικού συμβούλου της ABB. Κατά συνέπεια, οι οικείες μαρτυρίες δεν είναι κατάλληλες προς επιβεβαίωση των δηλώσεων της ABB υπό την έννοια της παρατεθείσας στη σκέψη 68 ανωτέρω νομολογίας. Συμπληρώνουν μάλλον τις δηλώσεις αυτές, των οποίων μπορούν να διευκρινίσουν και συγκεκριμενοποιήσουν το περιεχόμενο. Συνεπώς, πρέπει επίσης να επιβεβαιωθούν με άλλα αποδεικτικά στοιχεία.

130 Καθόσον οι προσφεύγουσες προβάλλουν το ζήτημα της αξιοπιστίας των μαρτυριών των υπαλλήλων και του πρώην υπαλλήλου επιχειρήσεως που ζήτησε υπέρ αυτής απαλλαγή από τα πρόστιμα, από τις σκέψεις 72 και 73 ανωτέρω προκύπτει ότι δεν πρέπει αυτομάτως να εξεταστούν με περίσκεψη τα στοιχεία αυτά. Όσον αφορά τα ατομικά κίνητρα των μαρτύρων, είναι βεβαίως πιθανόν ότι οι υπάλληλοι της επιχειρήσεως αυτής, οι οποίοι υποχρεούνται να δρουν προς το συμφέρον της, συντάσσονται με τη βούληση υποβολής των κατά το δυνατό περισσότερων επιβαρυντικών στοιχείων, δεδομένου ότι και η συνεργασία τους στο πλαίσιο της διαδικασίας μπορεί να έχει θετική επίδραση στο επαγγελματικό τους μέλλον. Ωστόσο, αν πρόκειται περί αυτού, οι εν λόγω υπάλληλοι έχουν επίσης συνείδηση των τυχόν αρνητικών συνεπειών της υποβολής ανακριβών στοιχείων, τα οποία καθίστανται ακόμα πιο ευαίσθητα λόγω της απαιτήσεως επιβεβαιώσεώς τους.

131 Όσον αφορά τον M., πρώην υπάλληλο της ABB, δεν υποχρεούται, κατ’ αρχήν, πλέον να δρα προς το συμφέρον του πρώην εργοδότη του όσον αφορά την εκούσια συνεργασία σε διοικητική διαδικασία. Ωστόσο, το γεγονός αυτό συνεπάγεται επίσης ότι, κατ’ αρχήν, δεν έχει συμφέρον να αναφέρει ανακριβή στοιχεία στο πλαίσιο αυτό. Συναφώς, επισημαίνεται ότι, κατά τη στιγμή υποβολής της μαρτυρίας του, ο M. είχε ήδη συνταξιοδοτηθεί. Υπό τις συνθήκες αυτές, η μη συνεργασία του στη διοικητική διαδικασία δεν έχει προφανώς δυσμενείς συνέπειες γι’ αυτόν, μεταξύ άλλων, όσον αφορά τις αμοιβές τις οποίες προβάλλεται ότι του χορηγεί η ABB.

132 Ούτε το γεγονός ότι μεσολάβησε ορισμένο διάστημα μεταξύ της υποβολής τη αιτήσεως περί απαλλαγής από τα πρόστιμα και των συνομιλιών με τους μάρτυρες διακυβεύει, καθεαυτό, την αποδεικτική αξία των συλλεγεισών μαρτυριών. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή δικαιολογημένα συλλέγει πρόσθετα αποδεικτικά στοιχεία κατά τη διάρκεια της έρευνάς της, ώστε να διαθέτει όλα τα στοιχεία που είναι κρίσιμα για την εκτίμηση της υπάρξεως παραβάσεως, μεταξύ άλλων, υπό το πρίσμα των παρατηρήσεων των οικείων επιχειρήσεων.

133 Αντιθέτως, το διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ της υποβολής της μαρτυρίας και των πραγματικών περιστατικών στα οποία αναφέρεται μπορεί να είναι κρίσιμο για την εκτίμηση της αξιοπιστίας της, δεδομένου ότι οι μάρτυρες μπορούν να προσκομίσουν, γενικώς, λεπτομερέστερη και πιο αξιόπιστη μαρτυρία όσον αφορά τα πρόσφατα γεγονότα. Ωστόσο, εν προκειμένω, το διάστημα που μεσολάβησε μεταξύ της παρουσίας των μαρτυριών τον Σεπτέμβριο 2005 και του τέλους της εμπλοκής των διαφόρων μαρτύρων στο καρτέλ, ήτοι τον Μάιο του 2004 για τους V.-A., W. και P. και τον Ιούνιο του 2002 για τον M., δεν είναι αρκούντως μεγάλο για να επηρεάσει την αξιοπιστία τους.

134 Η αξιοπιστία των μαρτυριών γενικώς δεν επηρεάζεται ούτε από την παρουσία του εξωτερικού συμβούλου της ABB κατά τις συνομιλίες, δεδομένου ότι οι μαρτυρίες υποβλήθηκαν στο πλαίσιο της συνεργασίας της ABB βάσει της ανακοινώσεως περί της συνεργασίας και οι μάρτυρες ανέφεραν ρητώς, στην αρχή των αντιστοίχων συνομιλιών τους, ότι επιθυμούν να επικουρούνται από τον εν λόγω σύμβουλο.

135 Ασφαλώς, ο εξωτερικός σύμβουλος της ABB παρενέβη μια συγκεκριμένη στιγμή της συνομιλίας του M. για να του προτείνει ότι μπορούσε να είναι αποδοτικό για τους Ιάπωνες παραγωγούς να διεισδύσουν στην ευρωπαϊκή αγορά, πράγμα για το οποίο ο M. δεν ήταν προφανώς πεπεισμένος. Κατά συνέπεια, πρέπει να θεωρηθεί ότι ο M. εξέφραζε αμφιβολίες ως προς το εμπορικό συμφέρον τέτοιου διαβήματος και να ληφθεί υπόψη το γεγονός αυτό κατά την εκτίμηση του περιεχομένου της μαρτυρίας του. Ωστόσο, οι προσφεύγουσες δεν εξηγούν σε ποιο βαθμό η εν λόγω παρέμβαση του εξωτερικού συμβούλου της ABB θίγει την αξιοπιστία της μαρτυρίας του M. από άλλες απόψεις.

136 Όσον αφορά την προηγουμένη σύνταξη του υπομνήματος και την ύπαρξη προπαρασκευαστικών συνομιλιών, δεν εκπλήσσει το γεγονός ότι επιχείρηση η οποία ζήτησε υπέρ αυτής απαλλαγή από τα πρόστιμα προσδιόρισε εκ των προτέρων τα πραγματικά στοιχεία που είναι χρήσιμα για την αίτησή της και τους μάρτυρες που είναι ικανοί να εκφραστούν επί αυτών και ανέλυσε με τους μάρτυρες αυτούς το περιεχόμενο των γνώσεών τους.

137 Μπορεί να θεωρηθεί μόνον ότι οι οικείες μαρτυρίες δεν μπορούν να έχουν επιζήμια αποτελέσματα για την ABB. Συγκεκριμένα, καθόσον οι συνομιλίες πραγματοποιήθηκαν πριν από την αποστολή της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, ούτε η ABB ούτε οι υπάλληλοί της και ο πρώην υπάλληλός της μπορούσαν να είναι σίγουροι για την έκταση και το ακριβές περιεχόμενο των αιτιάσεων που θα προσάπτονταν στην ABB.

138 Αντιθέτως, ορθώς οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι οι οικείες μαρτυρίες δεν αποτελούν προφανώς αντικείμενο εμπεριστατωμένης σκέψεως και ούτε αναθεωρήθηκαν κατόπιν σκέψεως και συμπληρωματικών ελέγχων. Συγκεκριμένα, οι μαρτυρίες έγιναν προφορικώς και δεν υπάρχει ίχνος περί του ότι η Επιτροπή έθεσε προηγουμένως γραπτά ερωτήματα στους μάρτυρες ούτε περί του ότι οι δηλώσεις σχετικά με την κοινή ρύθμιση και τα εμπόδια εισόδου στην αγορά του ΕΟΧ ελέγχθηκαν και αναθεωρήθηκαν μεταγενέστερα από τους συντάκτες τους.

139 Ομοίως, δεν προκύπτει ότι οι μάρτυρες εκφράστηκαν ως επίσημοι εκπρόσωποι της ABB. Συγκεκριμένα, κατ’ αρχάς, τον ρόλο αυτό προφανώς είχαν, κατ’ ουσίαν, οι εξωτερικοί σύμβουλοι της ABB, από τους οποίους προέρχονται οι εξετασθείσες στις σκέψεις 102 έως 114 ανωτέρω δηλώσεις. Στη συνέχεια, όπως παρατηρήθηκε στη σκέψη 131 ανωτέρω, κατά τη στιγμή υποβολής της μαρτυρίας του, ο M., a priori, δεν υποχρεούνταν να δρα προς το συμφέρον του πρώην εργοδότη του και δεν υπάρχει περαιτέρω στοιχείο βάσει του οποίου μπορεί να υποτεθεί ότι ο ίδιος ή άλλος μάρτυρας είχε προετοιμαστεί συστηματικά για τη συνομιλία συμβουλευόμενος άλλους υπαλλήλους της ABB και τα έγγραφα που είχε η ΑΒΒ στη διάθεσή της. Τέλος, τα ερωτήματα που έθεσε η Επιτροπή κατά τις συνομιλίες δεν αφορούν την επίσημη θέση της ABB επί των συζητηθέντων θεμάτων, αλλά μάλλον τις προσωπικές γνώσεις των διαφόρων μαρτύρων.

140 Ο ισχυρισμός των προσφευγουσών ότι τα ερωτηθέντα πρόσωπα δεν ήταν συχνά οι άμεσοι μάρτυρες των οικείων γεγονότων πρέπει να απορριφθεί. Συγκεκριμένα, από τις μαρτυρίες προκύπτει ότι οι τέσσερις μάρτυρες μετείχαν προσωπικώς στις δραστηριότητες της συμπράξεως. Ειδικότερα, ο M. ήταν ένας από τους εκπροσώπους της ABB εντός της συμπράξεως μεταξύ 1988 και 2002, ήτοι κατά τη διάρκεια σχεδόν όλης της διάρκειας της λειτουργίας της, εφόσον η ABB ήταν η ίδια μια από τις κύριες συμμετέχουσες. Επομένως, ο M. ήταν άμεσος και σημαντικός μάρτυρας των περιστατικών τα οποία εξέθεσε.

141 Συναφώς, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, με τη μαρτυρία του, ο M. επιβεβαίωσε ότι δεν ήταν παρών κατά τη σύναψη της κοινής ρυθμίσεως η οποία, κατά την άποψή του, ήταν προγενέστερη της υπογραφής της συμφωνίας GQ και της συμφωνίας EQ. Ομοίως, ερωτηθείς κατά πόσον το ζήτημα της κοινής ρυθμίσεως είχε προβληθεί κατά τις συναντήσεις στις οποίες έλαβε μέρος, ο M απάντησε ότι τούτο δεν ήταν αναγκαίο, εφόσον η κοινή ρύθμιση ήταν αυτονόητη. Ωστόσο, οι περιστάσεις αυτές δεν διακυβεύουν την αποδεικτική αξία της μαρτυρίας του M. Συγκεκριμένα, αφενός, ένας μάρτυρας μπορεί να αποδείξει πλήρως ένα φαινόμενο διαρκείας μολονότι δεν έλαβε μέρος στην έναρξή του. Αφετέρου, μολονότι ο M. δήλωσε ότι το ζήτημα της κοινής ρυθμίσεως δεν είχε συζητηθεί ρητώς κατά τις συναντήσεις στις οποίες έλαβε μέρος, από τη μαρτυρία του προκύπτει ότι, κατά την άποψή του, τούτο συνέβη διότι το περιεχόμενο της εν λόγω ρυθμίσεως είχε γίνει αντιληπτό, δεκτό και τεθεί σε εφαρμογή από τους μετέχοντες στη σύμπραξη χωρίς να χρειάζεται ρητή συζήτηση. Εξάλλου, καθόσον η ανάληψη δεσμεύσεως των ιαπωνικών επιχειρήσεων, την οποία προέβαλε η Επιτροπή, συνίσταται στην απλή παράλειψη ενέργειας και όχι σε θετική πράξη, η υποθετική αυτή περίπτωση είναι πιθανή.

142 Οι προσφεύγουσες δεν εκθέτουν λεπτομερώς την προβαλλομένη έλλειψη συνοχής των διαφόρων μαρτυριών. Επιπλέον, από τη σύγκριση των μαρτυριών, τόσο μεταξύ τους όσο και με τα άλλα στοιχεία που προσκόμισε η ABB, δεν προκύπτει έλλειψη συνοχής δυνάμενη να θίξει την αξιοπιστία των δηλώσεων σχετικά με την ύπαρξη της κοινής ρυθμίσεως. Το μόνο σημείο αποκλίσεως το οποίο έχει κάποια σημασία συνδέεται με την ύπαρξη του εμπορικού συμφέροντος των ιαπωνικών επιχειρήσεων να διεισδύσουν στην ευρωπαϊκή αγορά. Πάντως, όπως εκτέθηκε στις σκέψεις 156 έως 158 ανωτέρω, η θέση ορισμένων μαρτύρων επί του σημείου αυτού είναι υπό την επιφύλαξη των δηλώσεών τους σχετικά με την ύπαρξη της κοινής ρυθμίσεως.

143 Όσον αφορά τον προβαλλόμενο ατελή χαρακτήρα της μαρτυρίας του M., παρατηρείται ότι δεν εκπλήσσει το γεγονός ότι ένας μάρτυρας δεν είναι σε θέση να θυμηθεί, κατά τη διάρκεια μιας συνομιλίας, όλα τα έγγραφα στοιχεία που αφορούν μια σύμπραξη. Επιπλέον, μολονότι ο M. δεν αναφέρθηκε ρητώς στη συμφωνία GE κατά τη συνομιλία, επικαλέσθηκε ωστόσο την ανάθεση έργων ΕΜΜΑ στον ΕΟΧ, πραγματοποιηθείσα δυνάμει των συμφωνιών που προϋπήρχαν της συμφωνίας GQ, των οποίων, μεταξύ άλλων, αποτελεί μέρος η συμφωνία GE.

144 Ομοίως, το γεγονός ότι η Επιτροπή δεν εκμεταλλεύθηκε το σύνολο των στοιχείων που περιλαμβάνονται σε μαρτυρία δεν συνεπάγεται ότι η μαρτυρία αυτή έχει αμελητέα αποδεικτική αξία. Συγκεκριμένα, είναι σύνηθες ότι ορισμένα στοιχεία είναι αλυσιτελή ή ότι ορισμένα περιστατικά αποδεικνύονται, με πειστικότερο τρόπο, από άλλα αποδεικτικά στοιχεία.

145 Όσον αφορά το περιεχόμενο των μαρτυριών, οι δηλώσεις σχετικά με τη διάρκεια της συμπράξεως έχουν συνοχή τόσο μεταξύ τους όσο και με τους ισχυρισμούς της Επιτροπής, αντιθέτως προς όσα προβάλλουν οι προσφεύγουσες.

146 Συγκεκριμένα, ο M. ανέφερε σαφώς ότι ο κανόνας του αμοιβαίου σεβασμού των εγχωρίων αγορών από τους ομίλους ευρωπαίων και ιαπώνων παραγωγών υπήρχε από πολλών ετών και μάλιστα ήταν προγενέστερος της συμφωνίας GQ.

147 Η δήλωση του M. ότι ο μηχανισμός της συμφωνίας GQ έπαυσε να υπάρχει το 2002 δεν συνεπάγεται, καθεαυτή, ότι έπαυσε επίσης η κοινή ρύθμιση. Αφενός, κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής, οι μέθοδοι λειτουργίας της συμπράξεως εξελίχθηκαν κάπως λόγω, μεταξύ άλλων, του γεγονότος ότι η Siemens και η επιχείρηση Hitachi συμμετείχαν εκ νέου στην εν λόγω σύμπραξη και, επομένως, ο M. έκρινε ότι η συμφωνία GQ, όπως υπογράφηκε το 1988 και αναθεωρήθηκε στη συνέχεια, έπαυσε να εφαρμόζεται. Το γεγονός αυτό ισχύει με την επιφύλαξη του γεγονότος ότι οι μέθοδοι λειτουργίας που τέθηκαν σε εφαρμογή από τον Ιούλιο του 2002 μπορούσαν επίσης να στηρίζονται στην κοινή ρύθμιση ή σε ανάλογη ρύθμιση. Οι μάρτυρες της ABB, πλην του M., επιβεβαιώνουν ρητώς ότι περί αυτού επρόκειτο, εφόσον από τις δηλώσεις προκύπτει ότι η κοινή ρύθμιση μεταξύ Ευρωπαίων και Ιαπώνων παραγωγών, σχετικά με τον σεβασμό των εγχωρίων αγορών, υπήρχε κατά τη διάρκεια της περιόδου κατά την οποία εμπλέκονταν στις ενέργειες της συμπράξεως, ήτοι μεταξύ Ιουλίου 2002 και 2004.

148 Αφετέρου, τον Ιούνιο 2002, ο M. τέθηκε σε πρόωρη σύνταξη, κατόπιν της ανακαλύψεως των συμπαιγνιακών δραστηριοτήτων από τον νέο ιεραρχικώς προϊστάμενό του. Το γεγονός αυτό εξηγεί ότι ο M. δεν μπορούσε να έχει λεπτομερή γνώση των μεθόδων λειτουργίας της συμπράξεως που τέθηκαν σε εφαρμογή από τον Ιούλιο του 2002.

149 Ομοίως, δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι οι αναφορές των μαρτύρων στην κοινή ρύθμιση είναι αόριστες και μη αυθόρμητες. Συγκεκριμένα, έκαστος μάρτυρας ανέφερε, με δικά του λόγια, την ύπαρξη ιδιαίτερης καταστάσεως, όσον αφορά την ευρωπαϊκή και ιαπωνική αγορά, όπερ αντιστοιχεί στην επικληθείσα από την Επιτροπή κοινή ρύθμιση.

150 Αντιθέτως προς όσα ισχυρίζονται οι προσφεύγουσες, ο Wi. δήλωσε ότι η απουσία των ιαπωνικών επιχειρήσεων από την ευρωπαϊκή αγορά ήταν το αποτέλεσμα ενός συστήματος προστασίας της ευρωπαϊκής και ιαπωνικής αγοράς, αιτιολογούμενο από το γεγονός ότι έκαστος των δύο ομίλων παραγωγών δεν επιθυμούσε την παρέμβαση του άλλου ομίλου στην εγχώρια αγορά του. Μολονότι, στη συνέχεια της συνομιλίας, ο εκπρόσωπος της Επιτροπής επανήλθε στο θέμα, θέτοντας ουσιαστικώς την έννοια της κοινής ρυθμίσεως, ωστόσο περιορίστηκε να διευκρινίσει την ιδέα που ανέφερε αυθορμήτως ο Wi.

151 Ο P. αναφέρθηκε αυθορμήτως σε κοινή συμφωνία με τις ιαπωνικές επιχειρήσεις δυνάμει της οποίας οι ιαπωνικές εταιρίες δεν θα μετείχαν στην ευρωπαϊκή αγορά και οι ευρωπαϊκές εταιρίες δεν θα μετείχαν στην ιαπωνική αγορά. Και στην περίπτωση αυτή, ο εκπρόσωπος της Επιτροπής επανήλθε στη συνέχεια επί του ζητήματος αυτού, περιοριζόμενος ωστόσο στον έλεγχο του αν ο Ρ. είχε κατανοήσει ορθώς τις προγενέστερες αυθόρμητες δηλώσεις.

152 Στην περίπτωση του V.-A., η Επιτροπή δεν έθεσε την ιδέα της κοινής ρυθμίσεως, αλλά απλώς ρώτησε τον μάρτυρα εάν γνώριζε την ύπαρξη οποιασδήποτε συμφωνίας μεταξύ Ευρωπαίων και Ιαπώνων παραγωγών δυνάμει της οποίας οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις δεν θα «χτυπούσαν» τις ιαπωνικές επιχειρήσεις στην ιαπωνική αγορά και αντιστρόφως. Επιπλέον, ο V.-A. δήλωσε ότι έλαβε μέρος σε ρητή συζήτηση μεταξύ των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων και του εκπροσώπου ιαπωνικής επιχειρήσεως ως προς την τήρηση της συμφωνίας αυτής, η οποία προκλήθηκε από απόπειρες των ιαπωνικών επιχειρήσεων να διεισδύσουν στην ευρωπαϊκή αγορά.

153 Εξάλλου, όσον αφορά τον προβαλλόμενο αποκλεισμό ορισμένων εδαφών του πεδίου εφαρμογής της διεθνούς συμπράξεως, ο V.-A., αφενός, δήλωσε ότι η Βόρειος Αμερική αποκλειόταν για συγκεκριμένο λόγο, ήτοι για τον κίνδυνο επιβολής κυρώσεων που συνεπάγεται η αποκάλυψη του καρτέλ. Αφετέρου, εξήγησε ότι ο αποκλεισμός των χωρών της δυτικής Ευρώπης σημαίνει ότι τα οικεία έργα ΕΜΜΑ δεν συζητούνταν από τους Ευρωπαίους παραγωγούς κατά τις συναντήσεις στις οποίες είχε παρευρεθεί, οι οποίες ήταν συναντήσεις της διεθνούς συμπράξεως, η οποία διείπετο