ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΠΡΩΤΟ ΤΜΗΜΑ) ΤΗΣ 3ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1981. - PFIZER INC. ΚΑΤΑ EURIM-PHARM GMBH. - (ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ ΤΟΥ LANDGERICHT ΤΟΥ ΑΜΒΟΥΡΓΟΥ). - "ΕΜΠΟΡΙΚΗ ΚΑΙ ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΚΗ ΙΔΙΟΚΤΗΣΙΑ : ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΕΠΙ ΤΟΥ ΣΗΜΑΤΟΣ". - ΥΠΟΘΕΣΗ 1/81.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1981 σελίδα 02913

Σουηδική ειδική έκδοση σελίδα 00235

Φινλανδική ειδική έκδοση σελίδα 00243

Ισπανική ειδική έκδοση σελίδα 00763



Περίληψη

Διάδικοι

Αντικείμενο της υπόθεσης

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

Ελεύθερη κυκλοφορία τών εμπορευμάτων — Εμπορική καί βιομηχανική ιδιοκτησία — Δικαίωμα επί τού σήματος — Προστασία — Όρια — Προϊόν πού φέρει νομίμως τό σήμα σέ ενα Κράτος μέλος — Ανασυσκευασία από τρίτο καί εισαγωγή σέ άλλο Κράτος μέλος — Δυνατότης τού δικαιούχου νά αντιταχθεί — Ανεπίτρεπτο

( Συνθήκη ΕΟΚ άρθρο 36 )

Περίληψη

Η κυρία λειτουργία τού σήματος συνίσταται στήν εγγύηση , πρός τόν καταναλωτή ή τόν τελικώς χρησιμοποιούντα τό προϊόν , τής ταυτότητος τής προελεύσεως τού προϊόντος μέ τό σήμα , καθώς δίδεται η δυνατότης στόν καταναλωτή νά διακρίνει τό προϊόν αυτό από τά προϊόντα άλλης προελεύσεως , χωρίς νά υπάρχει κίνδυνος συγχύσεως . Η εγγύηση αυτή τής προελεύσεως σημαίνει οτι ο καταναλωτής ή ο τελικώς χρησιμοποιών τό προϊόν δύναται νά ειναι βέβαιος οτι τό προϊόν μέ τό σήμα πού τού προσφέρεται δέν έχει αποτελέσει , σέ κάποιο προηγούμενο στάδιο τής εμπορίας καί χωρίς τήν έγκριση τού δικαιούχου τού σήματος , αντικείμενο επεμβάσεως τρίτου , η οποία επηρέασε τήν αρχική κατάσταση τού προϊόντος .

Κατά συνέπεια , ο δικαιούχος τού σήματος δέν δύναται νά επικαλεσθεί τό δικαίωμα αυτό γιά νά απαγορεύσει σέ ενα εισαγωγέα νά διαθέτει στό εμπόριο ενα φαρμακευτικό προϊόν πού παρασκευάζεται σέ άλλο Κράτος μέλος από θυγατρική επιχείρηση τού δικαιούχου τού σήματος καί φέρει τό σήμα αυτό κατόπιν αδείας του , άν ο εισαγωγεύς αυτός προέβη σέ ανασυσκευασία τού προϊόντος αυτού περιορισθείς σέ αντικατάσταση τής εξωτερικής συσκευασίας , χωρίς νά θίξει τήν εσωτερική , καί καθιστώντας ορατό διά μέσου τής νέας εξωτερικής συσκευασίας τό σήμα πού έχει θέσει ο παρασκευαστής επί τής εσωτερικής συσκευασίας , ενώ συγχρόνως αναφέρει σαφώς επί τής εξωτερικής συσκευασίας οτι τό προϊόν παρεσκευάσθη από τήν θυγατρική επιχείρηση τού δικαιούχου τού σήματος καί ανασυνεσκευάσθη από τόν εισαγωγέα .

Διάδικοι

Στήν υπόθεση 1/81

πού έχει ως αντικείμενο αίτηση τού Landgericht Hamburg πρός τό Δικαστήριο , κατ’ εφαρμογή τού άρθρου 177 τής συνθήκης ΕΟΚ , μέ τήν οποία ζητείται στό πλαίσιο τής διαφοράς πού εκκρεμεί ενώπιον τού αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ

PFIZER INC ., Νέα Υόρκη ( ΗΠΑ ),

καί

EURIM-PHARM GMBH , Piding/Bad Reichenhall ( Ομοσπονδιακή Δημοκρατία τής Γερμανίας ),

Αντικείμενο της υπόθεσης

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως πρός τήν ερμηνεία τού άρθρου 36 τής συνθήκης ΕΟΚ ,

Σκεπτικό της απόφασης

1 Μέ διάταξη τής 5ης Νοεμβρίου 1980 , η οποία περιήλθε στό Δικαστήριο στίς 7 Ιανουαρίου 1981 , το Landgericht τού Αμβούργου υπέβαλε , δυνάμει τού άρθρου 177 τής συνθήκης ΕΟΚ , δύο προδικαστικά ερωτήματα ως πρός τήν ερμηνεία τού άρθρου 36 τής συνθήκης ΕΟΚ .

2 Τά ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στό πλαίσιο μιάς διαφοράς μεταξύ δύο επιχειρήσεων παρασκευής φαρμάκων , η μία από τίς οποίες , η ενάγουσα στήν κυρία δίκη ( στό εξής : Pfilzer ), ειναι δικαιούχος ορισμένου σήματος σέ πλείονα Κράτη μέλη καί στρέφεται κατά τής άλλης επιχειρήσεως , τής εναγομένης στήν κυρία δίκη ( στό εξής : Eurim-Pharm ), η οποία αγοράζει ενα προϊόν πού φέρει τό σήμα αυτό καί έχει τεθεί σέ κυκλοφορία εντός ενός Κράτους μέλους καί η οποία διαθέτει τό προϊόν αυτό στήν αγορά άλλου Κράτους μέλους , αφού τό ανασυσκευάσει .

3 Τό επίδικο προϊόν , ενα αντιβιοτικό ευρέος φάσματος υπό τό όνομα «Vibramycin» , πωλείται στήν Ομοσπονδιακή Δημοκρατία τής Γερμανίας από τήν γερμανική θυγατρική εταιρία τής Pfizer καί προστατεύεται από σήμα κατατεθέν , δικαιούχος τού οποίου ειναι η Pfizer . Τό ίδιο προϊόν παρασκευάζεται από τήν βρετανική θυγατρική εταιρία τής Pfizer , η οποία τό πωλεί , εντός διαφορετικής πάντως συσκευασίας , σέ σημαντικά χαμηλότερες τιμές από αυτές πού ισχύουν στήν Ομοσπονδιακή Δημοκρατία τής Γερμανίας .

4 Αφού πληροφόρησε τήν Pfizer γιά τίς προθέσεις της , η Eurim-Pharm άρχισε νά διαθέτει στήν Ομοσπονδιακή Δημοκρατία τής Γερμανίας τό «Vibramycin» , τό οποίο αγόραζε στήν Μεγάλη Βρετανία εντός τών αρχικών συσκευασιών τών 50 δισκίων , τά οποία ευρίσκοντο σφραγισμένα ανά πέντε εντός τών λεγομένων πλακιδίων μπλίστερ . Επί τών φύλλων πού ηταν κολλημένα επί τής οπισθίας όψεως τών πλακιδίων αυτών ανεγράφοντο οι λέξεις «Vibramycin Pfizer» . Πρός τόν σκοπό τής πωλήσεως τού προϊόντος στήν Γερμανία η Eurim-Pharm τοποθετούσε κάθε συσκευασία μπλίστερ σέ ενα πτυσσόμενο κυτίο πού ειχε επινοήσει η ίδια , χωρίς νά μεταβάλει τά πλακίδια μπλίστερ ή τό περιεχόμενό τους . Η εμπροσθία όψη τών κυτίων αυτών έχει ενα άνοιγμα πού καλύπτεται από ενα διαφανές φύλλο , μέσα από τό οποίο διακρίνονται οι λέξεις «Vibramycin Pfizer» πού ειναι αποτυπωμένες επί τού φύλλου τού αρχικού πλακιδίου . Η οπισθία όψη τών κυτίων φέρει τήν εξής επιγραφή : «Αντιβιοτικό ευρέος φάσματος — Παρασκευαστής : Pfizer Ltd ., Sandwich , Kent , GB . . . — Εισαγωγεύς : Eurim-Pharm GmbH , χονδρεμπόριο φαρμάκων 8229 Piding — συσκευασθέν από τόν εισαγωγέα : Eurim-Pharm , 8229 Piding . . . » . Ο εισαγωγεύς τοποθετεί στό κυτίο ενα δελτίο μέ ενδείξεις σχετικές μέ τό φάρμακο , πού ανταποκρίνεται στίς γερμανικές προδιαγραφές .

5 Στήν διάταξη περί παραπομπής τό Landgericht κρίνει οτι οι ενέργειες τής Eurim-Pharm συνιστούν προσβολή τών δικαιωμάτων πού έχει η Pfizer δυνάμει τού γερμανικού νόμου περί σημάτων . Επειδή ομως τό δευτεροβάθμιο δικαιοδοτικό όργανο ειχε δεχθεί σέ προγενέστερη φάση τής ιδίας διαδικασίας οτι η άσκηση τού δικαιώματος επί τού σήματος αποκλείεται εν προκειμένω από τά άρθρα 30 καί 36 τής συνθήκης ΕΟΚ , τό Landgericht υπέβαλε τά ακόλουθα δύο προδικαστικά ερωτήματα :

«1 . Ο δικαιούχος ενός σήματος πού προστατεύεται γιά λογαριασμό του στό Κράτος μέλος Α δύναται , βάσει τού άρθρου 36 τής συνθήκης ΕΟΚ , επικαλούμενος αυτό τό δικαίωμα , νά εμποδίσει ενα εισαγωγέα νά αγοράζει χονδρικά από μιά θυγατρική εταιρία τού δικαιούχου τού σήματος φάρμακα πού μέ τήν άδειά του κυκλοφορούν στό εμπόριο εντός τού Κράτους μέλους Β τής Κοινότητος καί φέρουν νομίμως τό σήμα του , νά τά ανασυσκευάζει σύμφωνα μέ τίς επικρατούσες στό Κράτος μέλος Α αποκλίνουσες συνήθειες τών ιατρών ως πρός τήν έκδοση συνταγών καί νά τά διαθέτει στό εμπόριο εντός τού Κράτους μέλους Α σέ μιά εξωτερική συσκευασία πού έχει επινοηθεί από τόν εισαγωγέα , η οποία στήν εμπροσθία όψη της έχει ενα άνοιγμα πού καλύπτεται από ενα διαφανές φύλλο , από τό οποίο ειναι ορατή η διακριτική ένδειξη τού δικαιούχου τού σήματος , η οποία ευρίσκεται στήν οπισθία πλευρά τής συσκευασίας μπλίστερ πού περιβάλλει άμεσα τό φάρμακο ;

2.Αρκεί γιά τήν διαπίστωση τής υπάρξεως ενός ανεπιτρέπτου περιορισμού τού εμπορίου , κατά τήν έννοια τού άρθρου 36 δεύτερο εδάφιο τής συνθήκης ΕΟΚ , οτι η άσκηση τού κατά τό εθνικό δίκαιο δικαιώματος επί τού σήματος , σέ συσχετισμό μέ τόν τρόπο διαθέσεως τού προϊόντος στό εμπόριο από τόν δικαιούχο τού σήματος , οδηγεί αντικειμενικώς σέ στεγανοποίηση τών αγορών μεταξύ τών Κρατών μελών ή απαιτείται επί πλέον νά αποδεικνύεται οτι ο δικαιούχος τού σήματος χρησιμοποιεί τό δικαίωμά του , σέ συσχετισμό μέ τόν τρόπο πού εφαρμόζει γιά τήν διάθεση τού προϊόντος στό εμπόριο , μέ τόν τελικό σκοπό νά προκαλέσει μία τεχνητή στεγανοποίηση τών αγορών;»

Επί τού πρώτου ερωτήματος

6 Υπενθυμίζεται κατ’ αρχάς οτι , σύμφωνα μέ τήν νομολογία τού Δικαστηρίου , οπως ιδίως συνάγεται από τήν απόφασή του τής 23ης Μα ΐου 1978 ( Hoffmann-La Roche κατά Centrafarm , υπόθ . 102/77 , Slg . 1978 , σ . 1139 ), ενώ η συνθήκη δέν θίγει τήν υπαρξη τών δικαιωμάτων πού αναγνωρίζουν οι νομοθεσίες τών Κρατών μελών στόν τομέα τής εμπορικής καί βιομηχανικής ιδιοκτησίας , εν τούτοις η άσκηση τών δικαιωμάτων αυτών ειναι δυνατόν , ανάλογα μέ τίς περιστάσεις , νά περιορίζεται λόγω τών απαγορευτικών διατάξεων τής συνθήκης . Πράγματι , τό άρθρο 36 επιτρέπει , ως εξαίρεση από τήν θεμελιώδη αρχή τής ελευθέρας κυκλοφορίας τών εμπορευμάτων εντός τής Κοινής Αγοράς , μόνο τίς αποκλίσεις από τήν αρχή αυτή πού δικαιολογούνται πρός προστασία τών δικαιωμάτων πού συνιστούν τό ειδικό αντικείμενο τής εμπορικής καί βιομηχανικής ιδιοκτησίας .

7 Τό ειδικό αντικείμενο τού δικαιώματος επί τού σήματος συνίσταται κυρίως στήν εξασφάλιση υπέρ τού δικαιούχου τού σήματος τού αποκλειστικού δικαιώ ματος τής χρησιμοποιήσεως τού σήματος , οταν ενα προϊόν τίθεται γιά πρώτη φορά στήν κυκλοφορία , καί στήν προστασία τού δικαιούχου κατ’ αυτό τόν τρόπο από ανταγωνιστές πού θά επεδίωκαν νά εκμεταλλευθούν κατ’ αθέμιτο τρόπο τήν θέση καί τήν φήμη τού σήματος διά τής πωλήσεως προϊόντων πού θά έφεραν παρανόμως τό σήμα αυτό .

8 Πρός απάντηση τού ερωτήματος άν τό αποκλειστικό αυτό δικαίωμα περιλαμβάνει τήν εξουσία παρεμποδίσεως τών τρίτων από τό νά χρησιμοποιήσουν τό σήμα μετά από ανασυσκευασία τού προϊόντος , πρέπει νά ληφθεί υπ’ όψη η κυρία λειτουργία τού σήματος , η οποία συνίσταται στήν εγγύηση , πρός τόν καταναλωτή ή τόν τελικώς χρησιμοποιούντα αυτό , τής ταυτότητος τής προελεύσεως τού προϊόντος μέ τό σήμα , καθώς δίδεται η δυνατότης στόν καταναλωτή νά διακρίνει τό προϊόν αυτό από τά προϊόντα άλλης προελεύσεως , χωρίς νά υπάρχει κίνδυνος συγχύσεως . Η εγγύηση αυτή τής προελεύσεως σημαίνει οτι ο καταναλωτής ή ο τελικώς χρησιμοποιών τό προϊόν δύναται νά ειναι βέβαιος οτι τό προϊόν μέ τό σήμα πού τού προσφέρεται δέν έχει αποτελέσει , σέ κάποιο προηγούμενο στάδιο τής εμπορίας καί χωρίς τήν έγκριση τού δικαιούχου τού σήματος , αντικείμενο επεμβάσεως τρίτου η οποία επηρέασε τήν αρχική κατάσταση τού προϊόντος .

9 Από τά ανωτέρω συνάγεται οτι τό δικαίωμα πού αναγνωρίζεται στόν δικαιούχο τού σήματος νά αντιτίθεται σέ κάθε χρησιμοποίηση τού σήματος αυτού , ικανή νά νοθεύσει τήν υπ’ αυτή τήν έννοια νοουμένη εγγύηση τής προελεύσεως , συνιστά απόρροια τού ειδικού αντικειμένου τού δικαιώματος επί τού σήματος .

10 Μία τέτοια ομως χρησιμοποίηση τού σήματος ικανή νά νοθεύσει τήν εγγύηση τής προελεύσεως δέν εμφανίζεται σέ περίπτωση , οπως η προκειμένη , οπου σύμφωνα μέ τίς διαπιστώσεις τού εθνικού δικαστηρίου καί τήν διατύπωση τού ερωτήματος πού υποβάλλει , ενας παράλληλος εισαγωγεύς προβαίνει στήν ανασυσκευασία ενός φαρμακευτικού προϊόντος , περιοριζόμενος σέ αντικατάσταση τής εξωτερικής συσκευασίας , χωρίς νά θίξει τήν εσωτερική , καί καθιστώντας ορατό , διά μέσου τής νέας εξωτερικής συσκευασίας , τό σήμα πού ειχε θέσει ο παρασκευαστής επί τής εσωτερικής συσκευασίας .

11 Πράγματι , υπό τίς προϋποθέσεις αυτές η ανασυσκευασία δέν συνεπάγεται τόν κίνδυνο νά εκτεθεί τό προϊόν σέ χειρισμούς ή επιδράσεις πού νά θίγουν τήν αρχική του κατάσταση καί συνεπώς ο καταναλωτής ή ο τελικώς χρησιμοποιών αυτό δέν δύναται νά παραπλανηθεί ως πρός τήν προέλευσή του , οταν μάλιστα , οπως στήν προκειμένη υπόθεση , ο παράλληλος εισαγωγεύς σημειώνει σαφώς επί τής εξωτερικής συσκευασίας οτι τό προϊόν παρεσκευάσθη από θυγατρική εταιρία τού δικαιούχου επί τού σήματος καί ανασυνεσκευάσθη από τόν ίδιο .

12 Τό γεγονός — πού άλλωστε δέν αναφέρεται στό προδικαστικό ερώτημα — οτι ο παράλληλος εισαγωγεύς ετοποθέτησε εντός τής εξωτερικής συσκευασίας ενα δελτίο μέ ενδείξεις σχετικές μέ τό φάρμακο δέν αλλάζει τό συμπέρασμα αυτό .

13 Κατά συνέπεια η απάντηση στό πρώτο ερώτημα ειναι οτι τό άρθρο 36 τής συνθήκης έχει τήν έννοια οτι ο δικαιούχος τού σήματος δέν δύναται νά επικαλεσθεί τό δικαίωμα αυτό γιά νά απαγορεύσει σέ ενα εισαγωγέα νά διαθέτει στό εμπόριο ενα φαρμακευτικό προϊόν πού παρασκευάζεται σέ άλλο Κράτος μέλος από θυγατρική επιχείρηση τού δικαιούχου τού σήματος καί φέρει τό σήμα αυτό κατόπιν αδείας του , άν ο εισαγωγεύς αυτός προέβη σέ ανασυσκευασία τού προϊόντος αυτού περιορισθείς σέ αντικατάσταση τής εξωτερικής συσκευασίας , χωρίς νά θίξει τήν εσωτερική , καί καθιστώντας ορατό διά μέσου τής νέας εξωτερικής συσκευασίας τό σήμα πού έχει θέσει ο παρασκευαστής επί τής εσωτερικής συσκευασίας , ενώ συγχρόνως αναφέρει σαφώς επί τής εξωτερικής συσκευασίας οτι τό προϊόν παρεσκευάσθη από τήν θυγατρική επιχείρηση τού δικαιούχου τού σήματος καί ανασυνεσκευάσθη από τόν εισαγωγέα .

Επί τού δευτέρου ερωτήματος

14 Από τήν απάντηση πού εδόθη στό πρώτο ερώτημα συνάγεται οτι η εξέταση τού δευτέρου ερωτήματος δέν ειναι πλέον αναγκαία γιά νά καταστεί δυνατή η έκδοση αποφάσεως από τό εθνικό δικαστήριο επί τής εκκρεμούσης ενώπιόν του δίκης .

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί τών δικαστικών εξόδων

15 Τά έξοδα στά οποία υπεβλήθησαν η κυβέρνηση τής Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας τής Γερμανίας καί η Επιτροπή τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων , οι οποίες κατέθεσαν παρατηρήσεις στό Δικαστήριο , δέν αποδίδονται . Δεδομένου οτι η παρούσα διαδικασία έχει ως πρός τούς διαδίκους τής κυρίας δίκης τόν χαρακτήρα παρεμπίπτοντος πού ανέκυψε ενώπιον τού εθνικού δικαστηρίου , σέ αυτό εναπόκειται νά αποφανθεί επί τών δικαστικών εξόδων .

Διατακτικό

Διά ταύτα

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( πρώτο τμήμα )

κρίνοντας επί τών ερωτημάτων πού τού υπέβαλε μέ διάταξη τής 5ης Νοεμβρίου 1980 τό Landgericht τού Αμβούργου αποφαίνεται :

Τό άρθρο 36 τής συνθήκης έχει τήν έννοια οτι ο δικαιούχος τού σήματος δέν δύναται νά επικαλεσθεί τό δικαίωμα αυτό γιά νά απαγορεύσει σέ ενα εισαγωγέα νά διαθέτει στό εμπόριο ενα φαρμακευτικό προϊόν πού παρασκευάζεται σέ άλλο Κράτος μέλος από θυγατρική επιχείρηση τού δικαιούχου τού σήματος καί φέρει τό σήμα αυτό κατόπιν αδείας του , άν ο εισαγωγεύς αυτός προέβη σέ ανασυσκευασία τού προϊόντος αυτού περιορισθείς σέ αντικατάσταση τής εξωτερικής συσκευασίας , χωρίς νά θίξει τήν εσωτερική , καί καθιστώντας ορατό διά μέσου τής νέας εξωτερικής συσκευασίας τό σήμα πού έχει θέσει ο παρασκευαστής επί τής εσωτερικής συσκευασίας , ενώ συγχρόνως αναφέρει σαφώς επί τής εξωτερικής συσκευασίας οτι τό προϊόν παρεσκευάσθη από τήν θυγατρική επιχείρηση τού δικαιούχου τού σήματος καί ανασυνεσκευάσθη από τόν εισαγωγέα .