ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ 27ΗΣ ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 1982. - BIRRA WUHRER SPA ΚΑΙ ΛΟΙΠΟΙ ΚΑΤΑ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. - GRITZ (ΑΠΟΦΛΟΙΩΜΕΝΟΙ ΣΠΟΡΟΙ ΑΡΑΒΟΣΙΤΟΥ) - ΠΑΡΑΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΩΣ ΕΞ ΕΞΩΣΥΜΒΑΤΙΚΗΣ ΕΥΘΥΝΗΣ. - ΣΥΝΕΚΔΙΚΑΖΟΜΕΝΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ 256/80, 257/80, 265/80, 267/80 ΚΑΙ 5/81.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1982 σελίδα 00085



Περίληψη

Διάδικοι

Αντικείμενο της υπόθεσης

Σκεπτικό της απόφασης

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

Αγωγή αποζημιώσεως — Προθεσμία παραγραφής — Έναρξη — Ευθύνη λόγω κανονιστικής πράξεως — Χρόνος επελεύσεως τών ζημιογόνων αποτελεσμάτων τής πράξεως

( Συνθήκη ΕΟΚ άρθρα 178 καί 215 παράγραφος 2· Πρωτόκολλο τού Οργανισμού τού Δικαστηρίου άρθρο 43 )

Περίληψη

Όπως προκύπτει από τό άρθρο 215 τής συνθήκης ΕΟΚ καί τό άρθρο 43 τού Πρωτοκόλλου τού Οργανισμού τού Δικαστηρίου , η γέννηση τής εξωσυμβατικής ευθύνης τής Κοινότητος καί η άσκηση τού δικαιώματος αποκαταστάσεως τής επελθούσης ζημίας εξαρτώνται από τήν συγκέντρωση συνόλου προϋποθέσεων σχετικών μέ τήν υπαρξη παρανόμου πράξεως τών κοινοτικών οργάνων , πραγματικής ζημίας καί σχέσεως αιτιότητος μεταξύ αυτών .

Από αυτό συνάγεται οτι η προθεσμία παραγραφής τής αγωγής αποζημιώσεως κατά τής Κοινότητος δέν δύναται νά αρχίσει νά τρέχει πρό τής πληρώσεως ολων τών προϋποθέσεων , από τίς οποίες εξαρτάται η υποχρέωση αποκαταστάσεως τής ζημίας καί , ιδίως , πρίν η πρός αποκατάσταση ζημία καταστεί συγκεκριμένη . Συνεπώς , προκειμένου περί περιπτώσεων οπου η ευθύνη τής Κοινότητος πηγάζει από κανονιστική πράξη , η εν λόγω προθεσμία παραγραφής δέν δύναται νά αρχίσει νά τρέχει πρό τής επελεύσεως τών ζημιογόνων αποτελεσμάτων τής πράξεως αυτής .

Διάδικοι

Στίς συνεκδικαζόμενες υποθέσεις 256 , 257 , 265 , 267/80 καί 5/81 ,

BIRRA WUEHRER SPA , πού εδρεύει στήν Brescia , Viale Bormata 62 , εκπροσωπουμένη νομίμως από τόν πρόεδρό της Francesco Wuehrer ,

MANGIMI NICCOLAI , SPA , πού εδρεύει στήν Νεάπολη , Corso Garibaldi 196 , εκπροσωπουμένη νομίμως από τόν Giovanni Niccolai , εντεταλμένο σύμβουλο ,

DE FRANCESCHI MARINO & FIGLI SPA , πού εδρεύει στό Pordenone , Viale Grigoletti 72a , εκπροσωπουμένη νομίμως από τόν Dino De Franceschi , εντεταλμένο σύμβουλο ,

RISERIA MODENESE SRL , πού εδρεύει στό Carpi ( επαρχία Modena ), Via Milano 5 , εκπροσωπουμένη νομίμως από τόν Natalino Baetta ,

RISERIE ANGELO & GIACOMO RONCAIA , πού εδρεύει στό Castelporte ( Mantua ), επισπεύσει τών ιδιοκτητών της Angelo Roncaia καί Giacomo Roncaia ,

εκπροσωπουμένων καί επικουρουμένων από τόν Nicola Catalano , δικηγόρο Ρώμης , μέ αντίκλητο τόν Ernest Arendt , Centre Louvigny , 34/Β/IV , rue Philippe-II , Λουξεμβούργο ,

ενάγουσες ,

κατά

ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ , εκπροσωπουμένων τού πρώτου από τόν Daniel Vignes , διευθυντή τής νομικής υπηρεσίας τού Συμβουλίου τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων , επικουρούμενο από τόν Arthur Brautigam , υπάλληλο διοικήσεως στήν εν λόγω υπηρεσία καί μέ αντίκλητο τόν Douglas Fontein , διευθυντή τής διευθύνσεως νομικών υποθέσεων τής Ευρωπαϊκής Τραπέζης Επενδύσεων , 100 , boulevard Konrad-Adenauer , Λουξεμβούργο , καί τής δευτέρας από τόν νομικό της σύμβουλο Richard Wainwright , επικουρούμενο από τόν Guido Berardis , μέλος τής νομικής της υπηρεσίας , μέ αντίκλητο τόν Oreste Montalto , μέλος τής νομικής της υπηρεσίας , κτίριο Jean Monnet , Kirchberg , Λουξεμβούργο ,

εναγομένων ,

Αντικείμενο της υπόθεσης

πού έχουν ως αντικείμενο τήν προβληθείσα από τό Συμβούλιο καί τήν Επιτροπή ένσταση απαραδέκτου κατά τής αγωγής αποκαταστάσεως τών ζημιών , πού επήλθαν κατόπιν τής καταργήσεως από τόν κανονισμό ( ΕΟΚ ) 665 καί/ή τόν κανονισμό ( ΕΟΚ ) 668 , τής 5ης Μαρτίου 1975 , τών επιστροφών επί τής παραγωγής αποφλοιωμένων σπόρων καί σιμιγδαλίων αραβοσίτου ( «Gritz» ) καί θραυσμάτων ορύζης προοριζομένων γιά τήν ζυθοποιία καί λόγω τού οτι δέν αντικατεστάθησαν οι επιστροφές επί τής παραγωγής γιά τίς πωλήσεις , αντιστοίχως , από 1ης Αυγούστου 1975 καί 1ης Σεπτεμβρίου 1975 μέχρι 19ης Οκτωβρίου 1977 ,

Σκεπτικό της απόφασης

1 Μέ δικόγραφο πού κατέθεσαν στήν γραμματεία τού Δικαστηρίου τήν 24η Νοεμβρίου 1980 , 28η Νοεμβρίου 1980 , 1η Δεκεμβρίου 1980 καί 12η Φεβρουαρίου 1981 οι ενάγουσες εταιρίες ήσκησαν αγωγή , δυνάμει τών άρθρων 178 καί 215 εδάφιο 2 τής συνθήκης ΕΟΚ , μέ τήν οποία ζητείται η αποκατάσταση τής ζημίας πού τούς προεκάλεσαν οι κανονισμοί 665/75 καί 668/75 τού Συμβουλίου , τής 4ης Μαρτίου 1975 , περί καταργήσεως τών επιστροφών επί τής παραγωγής αποφλοιωμένων σπόρων καί σιμιγδαλίων αραβοσίτου καί θραυσμάτων ορύζης , καθώς καί η παράλειψη επαναφοράς τους , γιά τήν περίοδο από 1ης Αυγούστου ή 1ης Σεπτεμβρίου 1975 μέχρι 19ης Οκτωβρίου 1977 , τής τελευταίας ημερομηνίας συνιστώσης εκείνην από τής οποίας άρχισαν νά ισχύουν αναδρομικώς οι κανονισμοί 1125/78 καί 1127/78 , τής 22ας Μα ΐου 1978 , τού Συμβουλίου , οι οποίοι επανέφεραν τό σύστημα τών ανωτέρω αναφερομένων επιστροφών λόγω παραγωγής .

2 Τό Συμβούλιο καί η Επιτροπή προέβαλαν ένσταση κατά τήν έννοια τού άρ- θρου 91 τού κανονισμού διαδικασίας , επικαλούμενα τήν πενταετή παραγραφή τού άρθρου 43 τού Πρωτοκόλλου περί τού Οργανισμού τού Δικαστηρίου , κατά τό οποίο «αξιώσεις κατά τής Κοινότητος στό πεδίο τής εξωσυμβατικής ευθύνης παραγράφονται μετά πέντε έτη από τής επελεύσεως τού ζημιογόνου γεγονότος» καί «η παραγραφή διακόπτεται είτε διά τής προσφυγής πού υποβάλλεται στό Δικαστήριο είτε διά τής προηγουμένης αιτήσεως πού ο ζημιωθείς απευθύνει στό αρμόδιο όργανο τής Κοινότητος» . Τό Δικαστήριο απεφάσισε νά απαντήσει επί τής ενστάσεως χωρίς νά εισέλθει στήν ουσία τής υποθέσεως .

3 Τά εναγόμενα όργανα προβάλλουν τήν ένσταση απαραδέκτου τών αγωγών λόγω τού εκπροθέσμου τών αιτήσεων πού οι ενάγουσες υπέβαλαν στήν Επιτροπή καί μέ τίς οποίες εζήτουν τήν καταβολή τών οφειλομένων γιά τήν περίοδο από 1ης Αυγούστου ή 1ης Σεπτεμβρίου 1975 μέχρι 19ης Οκτωβρίου 1977 επιστροφών . Οι αιτήσεις αυτές υπεβλήθησαν στήν Επιτροπή από τήν εταιρία Wuehrer ( υπόθεση 256/80 ) τήν 18η Αυγούστου 1980 , από τήν εταιρία Mangimi Niccolai ( υπόθεση 257/80 ) τήν 15η Μαρτίου 1980 , από τήν εταιρία De Franceschi Marino e Figli ( υπόθεση 265/80 ) τήν 27η Μαρτίου 1980 , από τήν εταιρία Riseria Modenese ( υπόθεση 267/80 ) τήν 8η Αυγούστου 1980 καί από τήν εταιρία Angelo e Giacomo Roncaia ( υπόθεση 5/81 ) τήν 2α Σεπτεμβρίου 1980 .

4 Τά εναγόμενα ισχυρίζονται οτι ως χρόνος ενάρξεως τής παραγραφής τού άρθρου 43 τού Πρωτοκόλλου περί τού Οργανισμού τού Δικαστηρίου πρέπει νά προσδιορισθεί τό χρονικό σημείο κατά τό οποίο καθίσταται δυνατή η άσκηση τής αγωγής αποζημιώσεως καί οτι , εξ άλλου , από τήν νομολογία τού Δικαστηρίου συνάγεται οτι η αγωγή αυτή ασκείται αφ’ οτου η ζημία δύναται νά θεωρηθεί ως επικειμένη καί δυναμένη νά προβλεφθεί μέ αρκετή βεβαιότητα , έστω καί άν η ζημία δέν δύναται ακόμη νά αποτιμηθεί μέ ακρίβεια , η εκτίμηση τής οποίας γίνεται μεταγενεστέρως .

5 Κατά τά εναγόμενα όργανα , ως χρόνος ενάρξεως τής πενταετούς αυτής παραγραφής πρέπει νά ληφθεί η 20ή Μαρτίου 1975 , ημερομηνία δημοσιεύσεως τών κανονισμών 665/75 καί 668/75 , τής 4ης Μαρτίου 1975 , τό ανίσχυρο τών οποίων ανεγνώρισε τό Δικαστήριο μέ τίς από 19 Οκτωβρίου 1977 αποφάσεις του επί τών υποθέσεων 127/76 καί 20/77 .

6 Από αυτό προκύπτει οτι οι ενάγουσες εταιρίες ηδύναντο νά ασκήσουν παραδεκτώς τίς αγωγές τους από τής 20ής Μαρτίου 1975 , λόγω τού οτι η δημοσίευση τών παρανόμων κανονισμών , οι οποίοι αποτελούν τήν πηγή τής ζημίας πού υπέστησαν οι ενάγουσες , δύναται νά θεωρηθεί ως τό γενεσιουργό τής κοινοτικής ευθύνης γεγονός καί πρέπει έτσι νά αποτελέσει τό χρονικό σημείο ενάρξεως τής πενταετούς παραγραφής τού άρθρου 43 τού Πρωτοκόλλου περί τού Οργανισμού τού Δικαστηρίου .

7 Κατά τά εναγόμενα όργανα , οι υποβληθείσες πρός τήν Επιτροπή αιτήσεις δέν ηδυνήθησαν νά διακόψουν τήν πενταετή παραγραφή διότι υπεβλήθησαν μετά τήν συμπλήρωση τής παραγραφής ενώ οι αιτήσεις πού υπεβλήθησαν πρός τίς εθνικές ιταλικές αρχές τήν 8η καί 19η Νοεμβρίου 1979 , δέν διέκοψαν ούτε αυτές τήν παραγραφή , καθ’ οσον υπεβλήθησαν σέ αρχές αναρμόδιες κατά τήν έννοια τού άρθρου 43 τού Πρωτοκόλλου περί τού Οργανισμού τού Δικαστηρίου καί δέν επηκολούθησε αγωγή εκ μέρους τών εναγουσών , σύμφωνη μέ τούς ορους τού άρθρου 175 , εδάφιο 2 τής συνθήκης ΕΟΚ .

8 Οι ενάγουσες προβάλλουν κυρίως οτι ως χρόνος ενάρξεως τής πενταετούς παραγραφής στόν τομέα τής εξωσυμβατικής ευθύνης τής Κοινότητος δέν δύναται νά ληφθεί παρά μόνο τό χρονικό σημείο κατά τό οποίο , οπως στήν προκειμένη περίπτωση , πράγματι εμφανίζεται η ζημία , δηλαδή η ημερομηνία κατά τήν οποία οι αξιώσεις γιά τήν καταβολή τών επιστροφών καθίστανται απαιτητές κατόπιν τής διενεργείας πράξεων πού παρέχουν δικαίωμα επί τών εν λόγω επιστροφών .

9 Όπως προκύπτει από τό άρθρο 215 τής συνθήκης ΕΟΚ καί από τό άρθρο 43 τού Πρωτοκόλλου περί τού Οργανισμού τού Δικαστηρίου , η γένεση τής εξωσυμβατικής ευθύνης τής Κοινότητος καί η άσκηση τού δικαιώματος αποκαταστάσεως τής επελθούσης ζημίας εξαρτώνται από τήν πλήρωση ενός συνόλου προϋποθέσεων , σχετικών μέ τήν υπαρξη παρανόμου πράξεως τών κοινοτικών οργάνων , πραγματικής ζημίας καί αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ τους .

10 Όπως προκύπτει από τά ανωτέρω , η προθεσμία παραγραφής τής αγωγής αποζημιώσεως λόγω ευθύνης τής Κοινότητος δέν δύναται νά αρχίσει πρό τής πληρώσεως ολων τών προϋποθέσεων από τίς οποίες εξαρτάται η υποχρέωση αποκαταστάσεως τής ζημίας , καί ιδίως , πρίν συγκεκριμενοποιηθεί η πρός αποκατάσταση ζημία . Επομένως , προκειμένου περί περιπτώσεων κατά τίς οποίες η ευθύνη τής Κοινότητος πηγάζει από κανονιστική πράξη , η εν λόγω προθεσμία παραγραφής δέν δύναται νά αρχίσει πρίν επέλθουν τά ζημιογόνα αποτελέσματα τής πράξεως αυτής καί , κατά συνέπεια , υπό τίς περιστάσεις τής προκειμένης υποθέσεως , πρίν από τό χρονικό σημείο , κατά τό οποίο οι ενάγουσες , μέ τήν συμπλήρωση τών πράξεων πού τούς παρέχουν τό δικαίωμα πρός είσπραξη τών επιστροφών , υπέστησαν βεβαία ζημία .

11 Δέν δύναται , συνεπώς , νά αντιταχθεί στίς ενάγουσες ως χρόνος ενάρξεως τής παραγραφής ημερομηνία προγενέστερη τής εμφανίσεως τών ζημιογόνων αποτελεσμάτων τών παρανόμων πράξεων τής Κοινότητος .

12 Η σκέψη αυτή αποκλείει , εξ άλλου , νά ληφθεί ως χρόνος ενάρξεως τής παραγραφής τό χρονικό σημείο τής θέσεως εν ισχύι τών παρανόμων πράξεων τής Κοινότητος καί , πολύ περισσότερο , η ημερομηνία δημοσιεύσεώς τους .

13 Πρέπει , συνεπώς , νά απορριφθεί η προβληθείσα από τό Συμβούλιο καί τήν Επιτροπή ένσταση .

Διατακτικό

Διά ταύτα

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ,

πρό τής εκδόσεως αποφάσεως επί τής ουσίας , κρίνει καί αποφασίζει :

1 ) Απορρίπτει τήν ένσταση .

2 ) Επιφυλάσσεται ως πρός τά δικαστικά έξοδα .