ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ

MACIEJ SZPUNAR

της 23ης Ιανουαρίου 2019 ( 1 )

Υπόθεση C‑509/17

Christa Plessers

κατά

PREFACO NV,

Belgische Staat

[αίτηση του arbeidshof te Antwerpen

(δευτεροβάθμιου δικαστηρίου εργατικών διαφορών Αμβέρσας, Βέλγιο)

για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]

«Προδικαστική παραπομπή – Οδηγία 2001/23/ΕΚ – Άρθρα 3 έως 5 – Μεταβιβάσεις επιχειρήσεων – Διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων – Εξαιρέσεις – Διαδικασία αφερεγγυότητας – Διαδικασία δικαστικής αναδιαρθρώσεως διά μεταβιβάσεως υπό δικαστική εποπτεία – Διατήρηση του συνόλου ή τμήματος της επιχειρήσεως – Εθνική νομοθεσία που παρέχει τη δυνατότητα στον διάδοχο να αναλάβει, μετά τη μεταβίβαση, τους εργαζομένους της επιλογής του»

I. Εισαγωγή

1. Στην παρούσα υπόθεση, το arbeidshof te Antwerpen (δευτεροβάθμιο δικαστήριο εργατικών διαφορών Αμβέρσας, Βέλγιο) υπέβαλε στο Δικαστήριο προδικαστικό ερώτημα σχετικά με την ερμηνεία των άρθρων 3 έως 5 της οδηγίας 2001/23/ΕΚ ( 2 ).

2. Το προδικαστικό ερώτημα αυτό υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της Christa Plessers και της Prefaco NV, εταιρίας εδρεύουσας στο Βέλγιο, σχετικά με τη νομιμότητα της απολύσεως της C. Plessers.

3. Η εξέταση του ζητήματος αυτού θα οδηγήσει το Δικαστήριο να διερευνήσει, για δεύτερη φορά, τη δυνατότητα εφαρμογής της εξαιρέσεως, που προβλέπεται στο άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23, σε εθνική διαδικασία αναδιαρθρώσεως επιχειρήσεως. Ειδικότερα, το Δικαστήριο καλείται να εξετάσει, υπό το φως της διατάξεως αυτής, τη μεταβίβαση μιας επιχειρήσεως, πραγματοποιηθείσα στο πλαίσιο «διαδικασίας δικαστικής αναδιαρθρώσεως διά μεταβιβάσεως υπό δικαστική εποπτεία». Αν το Δικαστήριο κρίνει ότι η διαδικασία αυτή δεν εμπίπτει στην εξαίρεση του άρθρου 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23, θα πρέπει να αποφανθεί, υπό το πρίσμα του καθεστώτος προστασίας που προβλέπουν υπέρ των εργαζομένων τα άρθρα 3 και 4 της εν λόγω οδηγίας, σχετικά με τη δυνατότητα που παρέχεται από την εθνική νομοθεσία στον εργοδότη να επιλέγει τους εργαζομένους που επιθυμεί να αναλάβει κατά τη μεταβίβαση.

II. Το νομικό πλαίσιο

Α. Το δίκαιο της Ένωσης

4. Το άρθρο 3 της οδηγίας 2001/23 ορίζει τα εξής: «1. Τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του [μεταβιβάζοντος], που απορρέουν από σύμβαση εργασίας ή από εργασιακή σχέση υφισταμένη κατά την ημερομηνία της μεταβιβάσεως, μεταβιβάζονται, διά της μεταβιβάσεως αυτής, στον [διάδοχο].»

5. Το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής ορίζει τα ακόλουθα: «1. Η μεταβίβαση μιας επιχείρησης, μιας εγκατάστασης, ή ενός τμήματος επιχείρησης ή εγκατάστασης, δεν συνιστά αυτή καθ’ εαυτή λόγο απολύσεως για τον [μεταβιβάζοντα] ή τον [διάδοχο]. Η διάταξη αυτή δεν εμποδίζει απολύσεις για οικονομικούς, τεχνικούς ή οργανωτικούς λόγους, που συνεπάγονται μεταβολές του εργατικού δυναμικού. Τα κράτη μέλη δύνανται να προβλέπουν ότι το πρώτο εδάφιο δεν εφαρμόζεται σε ορισμένες ειδικές κατηγορίες εργαζομένων που δεν καλύπτονται από τη νομοθεσία ή την πρακτική των κρατών μελών ως προς την προστασία τους έναντι της απολύσεως.»

6. Το άρθρο 5, παράγραφος 1, της εν λόγω οδηγίας έχει ως εξής: «1. Εκτός εάν τα κράτη μέλη προβλέπουν άλλως, τα άρθρα 3 και 4 δεν εφαρμόζονται στη μεταβίβαση επιχείρησης, εγκατάστασης ή τμήματος επιχείρησης ή εγκατάστασης, όταν ο [μεταβιβάζων] υπόκειται σε διαδικασία πτώχευσης ή σε οποιαδήποτε άλλη ανάλογη διαδικασία αφερεγγυότητας, κινηθείσα με σκοπό την εκκαθάριση των περιουσιακών στοιχείων του [μεταβιβάζοντος] και οι διαδικασίες αυτές διεξάγονται υπό την εποπτεία αρμόδιας δημόσιας αρχής (που μπορεί να είναι σύνδικος πτωχεύσεως, εξουσιοδοτημένος από αρμόδια δημόσια αρχή)».

Β. Το βελγικό δίκαιο

7. Το άρθρο 22 του wet van betreffende de continuïteit van de ondernemingen (νόμου σχετικού με τη συνέχιση της λειτουργίας των επιχειρήσεων) ( 3 ), της 31ης Ιανουαρίου 2009 (στο εξής LCE), ορίζει τα εξής: «Εφόσον το δικαστήριο δεν έχει αποφανθεί επί της αιτήσεως δικαστικής αναδιαρθρώσεως και έχει ασκηθεί αγωγή ή έχει αρχίσει αναγκαστική εκτέλεση πριν ή μετά την κατάθεση της αιτήσεως: – δεν μπορεί να κηρυχθεί σε πτώχευση ο οφειλέτης και, σε περίπτωση εταιρίας, δεν μπορεί αυτή να λυθεί δικαστικώς· – δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί ρευστοποίηση κινητής ή ακίνητης περιουσίας του οφειλέτη μετά την έναρξη αναγκαστικής εκτελέσεως.»

8. Το άρθρο 60 του LCΕ ορίζει ότι: «Η απόφαση που διατάσσει τη μεταβίβαση ορίζει δικαστικό διαχειριστή επιφορτισμένο με την οργάνωση και την πραγματοποίηση της μεταβιβάσεως στο όνομα και για λογαριασμό του οφειλέτη. Καθορίζει το αντικείμενο της μεταβιβάσεως ή το αφήνει στην εκτίμηση του δικαστικού διαχειριστή. […]»

9. Κατά το άρθρο 61, παράγραφος 4, του LCE: «Στον αναλαμβάνοντα απόκειται η επιλογή των εργαζομένων που ο ίδιος επιθυμεί να αναλάβει. Η επιλογή αυτή πρέπει να επιβάλλεται για λόγους τεχνικής, οικονομικής και οργανωτικής φύσεως και να πραγματοποιείται χωρίς απαγορευόμενες δυσμενείς διακρίσεις, ιδίως σε συνάρτηση με τη δραστηριότητα που ασκεί ο ενδιαφερόμενος εργαζόμενος ως εκπρόσωπος του προσωπικού στην επιχείρηση ή στο τμήμα της επιχειρήσεως που μεταβιβάζεται. Τεκμαίρεται ότι δεν υφίστανται απαγορευόμενες δυσμενείς διακρίσεις, εν προκειμένω, εάν η αναλογία των εργαζομένων και των εκπροσώπων τους που δραστηριοποιούνταν στην επιχείρηση ή στο τμήμα επιχειρήσεως η οποία μεταβιβάζεται και που επιλέγονται από τον αναλαμβάνοντα τηρείται στον συνολικό αριθμό των εργαζομένων που έχουν επιλεγεί.»

III. Πραγματικά περιστατικά, προδικαστικό ερώτημα και διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου

10. Η C. Plessers εργαζόταν, από τις 17 Αυγούστου 1992, στην εταιρία Echo NV στο Houthalen-Helchteren (Βέλγιο) ως διευθύντρια του λογιστηρίου.

11. Στις 23 Απριλίου 2012, κατόπιν αιτήματος της Εcho, κινήθηκε ενώπιον του Rechtbank van Koophandel te Hasselt (εμποροδικείου Hasselt, Βέλγιο) διαδικασία δικαστικής αναδιαρθρώσεως διά συναινέσεως βάσει του LCE. Στην εταιρία αυτή χορηγήθηκε σχετική αναστολή έως και τις 23 Οκτωβρίου 2012. Η αναστολή παρατάθηκε στη συνέχεια μέχρι και τις 22 Απριλίου 2013.

12. Στις 19 Φεβρουαρίου 2013, πριν από τη λήξη της σχετικής προθεσμίας, το rechtbank van koophandel te Hasselt (εμποροδικείο Hasselt) έκανε δεκτό το αίτημα που υπέβαλε η Echo σχετικά με τη μεταρρύθμιση της μεταβιβάσεως από μεταβίβαση με συναινετική διαδικασία σε μεταβίβαση υπό δικαστική εποπτεία.

13. Στις 22 Απριλίου 2013, το rechtbank van koophandel te Hasselt (εμποροδικείο Hasselt) επέτρεψε στους δικαστικούς διαχειριστές να προβούν στη μεταβίβαση της κινητής και ακίνητης περιουσίας στην Prefaco, μία εκ των δύο υποψηφίων αγοραστριών εταιριών της Echo. Η Prefaco, με την πρότασή της, είχε προσφερθεί να αναλάβει 164 εργαζομένους, δηλαδή περίπου τα δύο τρίτα του συνόλου του προσωπικού της Echo. Η σύμβαση μεταβιβάσεως υπογράφηκε στις 22 Απριλίου 2013. Στο παράρτημα 9 της συμβάσεως αυτής προσαρτήθηκε ο κατάλογος των εργαζομένων που επρόκειτο να αναλάβει η Prefaco. Το όνομα της C. Plessers δεν περιλαμβανόταν στον εν λόγω κατάλογο.

14. Εξάλλου, η σύμβαση αυτή προβλέπει, ως ημερομηνία μεταβιβάσεως, «δύο εργάσιμες ημέρες από την ημερομηνία εκδόσεως της αποφάσεως που επιτρέπει τη μεταβίβαση» του rechtbank van koophandel te Hasselt (εμποροδικείου Hasselt).

15. Στις 23 Απριλίου 2013, η Prefaco επικοινώνησε τηλεφωνικώς με τους εργαζομένους τους οποίους αφορούσε η μεταβίβαση, ζητώντας τους να παρουσιασθούν την επομένη για να ασκήσουν τα καθήκοντά τους. Στις 24 Απριλίου 2013, η Prefaco επιβεβαίωσε εγγράφως τη μεταβίβαση. Ομοίως, οι εργαζόμενοι των οποίων οι συμβάσεις εργασίας δεν μεταβιβάσθηκαν ενημερώθηκαν τηλεφωνικώς και πληροφορήθηκαν από τους δικαστικούς διαχειριστές, με έγγραφο της 24ης Απριλίου 2013, ότι η Prefaco αποφάσισε τη μη συνέχιση της εργασιακής τους σχέσεως. Το περιεχόμενο του εγγράφου αυτού ήταν το ακόλουθο: «Το παρόν έγγραφο επέχει θέση επίσημης κοινοποιήσεως, σύμφωνα με το άρθρο 64, παράγραφος 2, του LCE. Ως εκ τούτου, από τις 22 Απριλίου 2013 παύουν οι δραστηριότητες [της Echo]. Δεδομένου ότι η σύμβαση εργασίας σας δεν έχει μεταφερθεί στους προαναφερθέντες διαδόχους, θα πρέπει να θεωρήσετε το παρόν έγγραφο ως καταγγελία της συμβάσεως από τον εργοδότη σας, [την Echo]. Ως ενδεχόμενος πιστωτής [της Echo], ενδείκνυται να αναγγείλετε τις απαιτήσεις σας στους υπογράφοντες δικαστικούς διαχειριστές […]».

16. Οι δικαστικοί διαχειριστές διαβίβασαν επίσης στην C. Plessers ένα έντυπο, στο οποίο αναφερόταν ότι η 23η Απριλίου 2013 ήταν η ημερομηνία λύσεως της συμβάσεώς της.

17. Η C. Plessers ισχυρίστηκε ότι η Prefaco είχε αναλάβει την οικονομική εκμετάλλευση της εγκαταστάσεως στο Houthalen-Helchteren ήδη από τις 22 Απριλίου 2013, ημερομηνία κατά την οποία το rechtbank van koophandel te Hasselt (εμποροδικείο Hasselt) εξέδωσε την απόφασή του, γεγονός το οποίο η Prefaco αμφισβήτησε.

18. Με έγγραφο της 7ης Μαΐου 2013, η C. Plessers κάλεσε την Prefaco να αναλάβει τη σύμβαση εργασίας της.

19. Η Prefaco απάντησε με έγγραφο της 16ης Μαΐου 2013, προβάλλοντας την εφαρμογή του άρθρου 61, παράγραφος 4, του LCE, κατά το οποίο ο αναλαμβάνων την επιχείρηση έχει δικαίωμα να επιλέξει ποιους εργαζομένους επιθυμεί να αναλάβει και ποιους όχι, εφόσον, αφενός, η επιλογή αυτή επιβάλλεται από λόγους τεχνικής, οικονομικής ή οργανωτικής φύσεως και, αφετέρου, δεν αποτελεί απαγορευμένη δυσμενή διάκριση. Η Prefaco προέβαλε επίσης, ιδίως, ότι δεν υπέχει οποιαδήποτε υποχρέωση όσον αφορά την επαναπρόσληψη της C. Plessers μετά τη λύση της συμβάσεως εργασίας που είχε συναφθεί με την Echo.

20. Λόγω ελλείψεως συμφωνίας, με δικόγραφο της 11ης Απριλίου 2014, η C. Plessers άσκησε αγωγή ενώπιον του arbeidsrechtbank te Antwerpen (πρωτοβάθμιου δικαστηρίου εργατικών διαφορών Αμβέρσας, Βέλγιο).

21. Επιπλέον, στις 24 Ιουλίου 2015, η C. Plessers προσεπικάλεσε το Βελγικό Δημόσιο.

22. Με απόφαση της 23ης Μαΐου 2016, το arbeidsrechtbank te Antwerpen (πρωτοβάθμιο δικαστήριο εργατικών διαφορών Αμβέρσας) απέρριψε ως αβάσιμα όλα τα αιτήματα της C. Plessers και την καταδίκασε στο σύνολο των δικαστικών εξόδων. Η C. Plessers άσκησε έφεση κατά της αποφάσεως αυτής ενώπιον του arbeidshof te Antwerpen, afdeling Hasselt (δευτεροβάθμιου δικαστηρίου εργατικών διαφορών Αμβέρσας, τμήματος συνεδριάζοντος στο Hasselt, Βέλγιο).

23. Υπό τις συνθήκες αυτές, το arbeidshof te Antwerpen, afdeling Hasselt (δευτεροβάθμιο δικαστήριο εργατικών διαφορών Αμβέρσας, τμήμα συνεδριάζον στο Hasselt), με απόφαση της 14ης Αυγούστου 2017, η οποία περιήλθε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 21 Αυγούστου 2017, αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα: «Συνάδει το δικαίωμα επιλογής που έχει ο αναλαμβάνων κατά το άρθρο 61, παράγραφος 4, του [LCE] με την οδηγία [2001/23] και ειδικότερα με τα άρθρα 3 και 5 της εν λόγω οδηγίας, στον βαθμό που αυτή η “διαδικασία δικαστικής αναδιαρθρώσεως διά μεταβιβάσεως υπό δικαστική εποπτεία” ακολουθείται για τη διατήρηση του συνόλου ή τμήματος της επιχειρήσεως του μεταβιβάζοντος ή των δραστηριοτήτων του;»

24. Οι διάδικοι στην κύρια δίκη, η Βελγική Κυβέρνηση καθώς και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέθεσαν γραπτές παρατηρήσεις. Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, που έλαβε χώρα στις 3 Οκτωβρίου 2018, όλοι οι διάδικοι, εκτός από την Prefaco, παρέστησαν για να προβάλουν προφορικά τα επιχειρήματά τους.

IV. Ανάλυση

Α. Επί του περιεχομένου του υποβληθέντος προδικαστικού ερωτήματος

25. Η Prefaco υποστηρίζει, με τις γραπτές παρατηρήσεις της, ότι η C. Plessers δεν μπορεί να επικαλεστεί την οδηγία 2001/23 προκειμένου να αποκλειστεί η εφαρμογή μιας σαφούς εθνικής νομοθετικής διατάξεως και ότι, ως εκ τούτου, το υποβληθέν ερώτημα δεν είναι λυσιτελές για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης.

26. Συναφώς, πρέπει να υπομνησθεί ότι, κατά πάγια νομολογία, ναι μεν, προκειμένου περί διαφοράς μεταξύ ιδιωτών, μια οδηγία δεν μπορεί από μόνη της να δημιουργήσει υποχρεώσεις σε βάρος ιδιώτη και επομένως δεν είναι δυνατή η προβολή της, αυτής καθαυτήν, έναντι αυτού, πλην όμως το Δικαστήριο έχει επίσης κρίνει επανειλημμένως ότι η απορρέουσα από οδηγία υποχρέωση των κρατών μελών να επιτύχουν το αποτέλεσμα που προβλέπει η οδηγία αυτή, καθώς και η υποχρέωσή τους να λαμβάνουν κάθε γενικό ή ειδικό μέτρο ικανό να εξασφαλίσει την εκπλήρωση της υποχρεώσεως αυτής, επιβάλλονται σε όλες τις αρχές των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων των δικαστηρίων, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους. Συνεπώς, κατά την εφαρμογή του εθνικού δικαίου, τα εθνικά δικαστήρια τα οποία καλούνται να το ερμηνεύσουν οφείλουν να λάβουν υπόψη όλους τους κανόνες του και να εφαρμόσουν τις αναγνωριζόμενες από αυτό μεθόδους ερμηνείας προκειμένου να το ερμηνεύσουν, στο μέτρο του δυνατού, σύμφωνα με το γράμμα και τον σκοπό της οικείας οδηγίας, ώστε να επιτευχθεί το αποτέλεσμα που αυτή καθορίζει ( 4 ).

27. Ως εκ τούτου, φρονώ ότι, λαμβανομένης υπόψη της υποχρεώσεως αυτής των εθνικών δικαστηρίων, το υποβληθέν από το αιτούν δικαστήριο προδικαστικό ερώτημα είναι λυσιτελές για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης.

28. Με το προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ερωτά, κατ’ ουσίαν, το Δικαστήριο αν το άρθρο 61, παράγραφος 4, του LCE είναι σύμφωνο με τα άρθρα 3 και 5 της οδηγίας 2001/23. Με το προδικαστικό ερώτημα αυτό, έτσι όπως είναι διατυπωμένο, το αιτούν δικαστήριο ζητεί από το Δικαστήριο να αποφανθεί επί της συμβατότητας διατάξεως του εθνικού δικαίου με το δίκαιο της Ένωσης.

29. Υπενθυμίζω ότι, κατά πάγια νομολογία, το σύστημα συνεργασίας που θεσπίζει το άρθρο 267 ΣΛΕΕ στηρίζεται σε σαφή διάκριση των αρμοδιοτήτων μεταξύ των εθνικών δικαστηρίων και του Δικαστηρίου. Στο πλαίσιο διαδικασίας κινηθείσας δυνάμει του άρθρου αυτού, η ερμηνεία των εθνικών διατάξεων επαφίεται στα εθνικά δικαστήρια και όχι στο Δικαστήριο, το οποίο δεν είναι αρμόδιο να αποφαίνεται επί της συμβατότητας των κανόνων του εσωτερικού δικαίου με τις διατάξεις του δικαίου της Ένωσης. Αντιθέτως, το Δικαστήριο είναι αρμόδιο να παρέχει στο εθνικό δικαστήριο όλα τα ερμηνευτικά στοιχεία που άπτονται του δικαίου της Ένωσης και τα οποία μπορούν να του δώσουν τη δυνατότητα να εκτιμήσει το συμβατό των κανόνων του εθνικού δικαίου με την κανονιστική ρύθμιση της Ένωσης. Καίτοι είναι αληθές, όπως επισήμανα, ότι κατά το γράμμα του προδικαστικού ερωτήματος που υπέβαλε το αιτούν δικαστήριο, το Δικαστήριο καλείται στην πραγματικότητα να αποφανθεί επί της συμβατότητας διατάξεως του εθνικού δικαίου με το δίκαιο της Ένωσης, τίποτα δεν εμποδίζει το Δικαστήριο να δώσει χρήσιμη απάντηση στο αιτούν δικαστήριο, παρέχοντάς του τα ερμηνευτικά στοιχεία που άπτονται του δικαίου της Ένωσης και τα οποία θα του παράσχουν τη δυνατότητα να εκτιμήσει τη συμβατότητα των κανόνων του εθνικού δικαίου με το δίκαιο της Ένωσης ( 5 ).

30. Υπενθυμίζω επίσης ότι, στο πλαίσιο της εν λόγω συνεργασίας μεταξύ των εθνικών δικαστηρίων και του Δικαστηρίου, αποστολή του Δικαστηρίου είναι να ερμηνεύει όλες τις διατάξεις του δικαίου της Ένωσης που έχουν ανάγκη τα εθνικά δικαστήρια προκειμένου να αποφανθούν επί των διαφορών των οποίων έχουν επιληφθεί, ακόμη και όταν οι διατάξεις αυτές δεν μνημονεύονται ρητώς στα ερωτήματα που υποβάλλουν τα εν λόγω δικαστήρια ( 6 ).

31. Συνεπώς, μολονότι, τυπικά, το αιτούν δικαστήριο περιόρισε το ερώτημά του μόνο στην ερμηνεία των άρθρων 3 και 5, της οδηγίας 2001/23, το γεγονός αυτό δεν εμποδίζει το Δικαστήριο να του παράσχει όλα τα στοιχεία ερμηνείας του δικαίου της Ένωσης που μπορεί να του είναι χρήσιμα για την έκδοση αποφάσεως επί της υποθέσεως της οποίας έχει επιληφθεί, ασχέτως του αν το αιτούν δικαστήριο έχει κάνει σχετική μνεία κατά τη διατύπωση του ερωτήματός του ( 7 ).

32. Υπό το πρίσμα της νομολογίας αυτής και λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων που περιέχονται στην απόφαση περί παραπομπής, θεωρώ αναγκαίο να προβεί το Δικαστήριο σε αναδιατύπωση του προδικαστικού ερωτήματος που του υποβλήθηκε. Προτείνω, επομένως, το ερώτημα του αιτούντος δικαστηρίου να θεωρηθεί ότι αφορά, κατ’ ουσίαν, το ζήτημα αν η οδηγία 2001/23, ιδίως τα άρθρα 3 και 4 αυτής, έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική νομοθεσία, όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, η οποία, σε περίπτωση μεταβιβάσεως επιχειρήσεως πραγματοποιηθείσας στο πλαίσιο διαδικασίας δικαστικής αναδιαρθρώσεως διά μεταβιβάσεως υπό δικαστική εποπτεία που εφαρμόζεται με σκοπό τη διατήρηση του συνόλου ή τμήματος της επιχειρήσεως του μεταβιβάζοντος ή των δραστηριοτήτων της, προβλέπει, για τον διάδοχο, το δικαίωμα επιλογής των εργαζομένων που αυτός επιθυμεί να αναλάβει.

33. Για να δοθεί απάντηση στο ερώτημα αυτό, θεωρώ σημαντικό να εξεταστεί προκαταρκτικώς το ζήτημα της δυνατότητας εφαρμογής του άρθρου 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23 στις μεταβιβάσεις επιχειρήσεως που πραγματοποιούνται στο πλαίσιο διαδικασίας δικαστικής αναδιαρθρώσεως διά μεταβιβάσεως υπό δικαστική εποπτεία και, ως εκ τούτου, αν η εξαίρεση που προκύπτει από την εν λόγω διάταξη εφαρμόζεται εν προκειμένω. Πράγματι, μόνον εάν η εν λόγω διαδικασία δεν πληροί τις προϋποθέσεις που θέτει η διάταξη αυτή επιβάλλεται στο πλαίσιο μεταβιβάσεως της επιχειρήσεως η διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων που προβλέπεται ιδίως στα άρθρα 3 και 4 της εν λόγω οδηγίας.

34. Οι διάδικοι που κατέθεσαν παρατηρήσεις ενώπιον του Δικαστηρίου υποστήριξαν αντικρουόμενες απόψεις όσον αφορά την απάντηση που πρέπει να δοθεί στο προδικαστικό ερώτημα.

35. Η C. Plessers και η Επιτροπή υποστηρίζουν, κατ’ ουσίαν, ότι η επίμαχη στην κύρια δίκη μεταβίβαση δεν πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23. Ισχυρίζονται ότι από τη νομολογία του Δικαστηρίου, ιδίως από την απόφαση Federatie Nederlandse Vakvereniging κ.λπ. ( 8 ), προκύπτει ότι η επίμαχη στην κύρια δίκη διαδικασία δικαστικής αναδιαρθρώσεως κινήθηκε με σκοπό όχι την αποζημίωση των πιστωτών μέσω ρευστοποιήσεως των περιουσιακών στοιχείων αλλά τη συνέχιση των δραστηριοτήτων της επιχειρήσεως. Επομένως, θεωρούν ότι η διαδικασία αυτή δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23.

36. Η Βελγική Κυβέρνηση και η Prefaco υποστηρίζουν, αντιθέτως, ότι η διαδικασία δικαστικής αναδιαρθρώσεως διά μεταβιβάσεως υπό δικαστική εποπτεία πρέπει να θεωρείται ως διαδικασία εκκαθαρίσεως και ότι, επομένως, η επίμαχη στην κύρια δίκη μεταβίβαση πληροί τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στο άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23.

37. Υπό τις συνθήκες αυτές, θεωρώ, καταρχάς, απαραίτητο, να διατυπώσω ορισμένες γενικές σκέψεις επί της εξελίξεως των διαδικασιών αναδιαρθρώσεως των επιχειρήσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι σκέψεις αυτές θεωρώ ότι είναι χρήσιμες όχι μόνο για να συγκεκριμενοποιήσουν το κανονιστικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται η οδηγία 2001/23, αλλά και για να γίνει κατανοητό το πλαίσιο εντός του οποίου εντάσσεται η επίμαχη διαδικασία. Με βάση τις σκέψεις αυτές, θα εξετάσω στη συνέχεια το ζήτημα της δυνατότητας εφαρμογής του άρθρου 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23, καθώς και τους λόγους που δικαιολογούν την παρέκκλιση από την εξαίρεση που προβλέπει το άρθρο αυτό. Τέλος, θα ασχοληθώ με την έκταση του καθεστώτος προστασίας των δικαιωμάτων των εργαζομένων που προβλέπεται στα άρθρα 3 και 4 της οδηγίας αυτής.

Β. Επί της εξελίξεως των διαδικασιών αναδιαρθρώσεως των επιχειρήσεων στην Ένωση

38. Το 1974, σε γενικό πλαίσιο οικονομικής κρίσεως, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξέδωσε ψήφισμα που προέβλεπε δέσμη μέτρων, που η Επιτροπή δεσμεύτηκε να υποβάλει στο Συμβούλιο κατά τη διάρκεια του έτους αυτού ( 9 ). Μεταξύ των μέτρων αυτών περιλαμβάνονταν δύο προτάσεις οδηγιών με σκοπό την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών, εκ των οποίων η πρώτη αφορούσε τις ομαδικές απολύσεις ( 10 ) και η δεύτερη τη διατήρηση των δικαιωμάτων και των πλεονεκτημάτων σε περίπτωση αλλαγής του ιδιοκτησιακού καθεστώτος των επιχειρήσεων, ιδίως σε περίπτωση συγχωνεύσεως ( 11 ). Οι οδηγίες αυτές εκδόθηκαν κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1970, με σκοπό την προστασία των δικαιωμάτων των εργαζομένων προς αντιμετώπιση των αναδιαρθρώσεων που πραγματοποιήθηκαν μετά την οικονομική κρίση των αρχών της δεκαετίας του 1970 ( 12 ). Τη δεκαετία του 1980 εκδόθηκε μια τρίτη οδηγία, η οδηγία 80/987/ΕΟΚ ( 13 ), σχετικά με την αφερεγγυότητα του εργοδότη, η οποία συμπλήρωσε τις λεγόμενες «οδηγίες αναδιαρθρώσεων». Όπως προέκυπτε από τις αιτιολογικές σκέψεις των οδηγιών αυτών, οι διαφορές που υπήρχαν μεταξύ των κρατών μελών αναφορικά με τους όρους και τις διαδικασίες των ομαδικών απολύσεων, καθώς και την έκταση της προστασίας των εργαζομένων στις περιπτώσεις αναδιαρθρώσεων ή αφερεγγυότητας των εργοδοτών τους, μπορούσαν να έχουν άμεσο αντίκτυπο στη λειτουργία της κοινής αγοράς.

39. Κατά τη δεκαετία του 1990 και στις αρχές της δεκαετίας του 2000, οι οδηγίες αυτές αναθεωρήθηκαν ( 14 ). Οι επελθούσες τροποποιήσεις έλαβαν υπόψη τη διασυνοριακή διάσταση των αναδιαρθρώσεων, ενισχύοντας τους μηχανισμούς προβλέψεως των μεταγενέστερων εξελίξεων ( 15 ). Ειδικότερα, η οδηγία 77/187 τροποποιήθηκε αρχικά με την οδηγία 98/50/ΕΚ ( 16 ) και στη συνέχεια κωδικοποιήθηκε με την οδηγία 2001/23 ( 17 ).

40. Οι τρεις ως άνω οδηγίες αποσκοπούσαν, αφενός, στη διευκόλυνση των αναδιαρθρώσεων των επιχειρήσεων προκειμένου να καταστούν αυτές πιο ανταγωνιστικές και αποτελεσματικές και, αφετέρου, στην αντιμετώπιση των αρνητικών συνεπειών των αποφάσεων περί αναδιαρθρώσεως και στον περιορισμό των συνεπειών τους ( 18 ). Ως εκ τούτου, οι οδηγίες αυτές συνέβαλαν στην άμβλυνση των επιπτώσεων της οικονομικής ύφεσης και στον μετριασμό των αρνητικών κοινωνικών συνεπειών των επιχειρήσεων αναδιαρθρώσεως κατά τη διάρκεια της κρίσεως ( 19 ). Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η Επιτροπή υπέβαλε πρόσφατα, ακολουθώντας τον ίδιο τρόπο προσεγγίσεως του σχετικού ζητήματος ( 20 ), πρόταση οδηγίας στα πλαίσια προληπτικής αναδιαρθρώσεως με σκοπό την ενίσχυση της «κουλτούρας διασώσεως» των επιχειρήσεων ( 21 ).

41. Η υπενθύμιση αυτή της εξελίξεως των διαδικασιών αναδιαρθρώσεως των επιχειρήσεων, τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και σε ενωσιακό επίπεδο, θα καταστήσει δυνατή την πληρέστερη κατανόηση του πλαισίου εντός του οποίου εντάσσεται η οδηγία 2001/23, για την ανάλυση του προδικαστικού ερωτήματος που υπέβαλε το αιτούν δικαστήριο.

Γ. Επί της δυνατότητας εφαρμογής της εξαιρέσεως του άρθρου 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23

1. Η νομολογιακή αντιμετώπιση της εξαιρέσεως

42. Η οδηγία 77/187 δεν προέβλεπε, αρχικά, εξαίρεση από την εφαρμογή της σε περίπτωση μεταβιβάσεως επιχειρήσεως στο πλαίσιο διαδικασίας πτωχεύσεως ή άλλης ανάλογης διαδικασίας. Μόλις με την οδηγία 98/50 περιλήφθηκε στο κείμενο της οδηγίας 77/187 μια τέτοια εξαίρεση, με το άρθρο 4α αυτής, η οποία περιλαμβάνεται πλέον στο άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23. Σύμφωνα με την τρίτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας 98/50, ο σκοπός της οδηγίας αυτής ήταν να τροποποιήσει την οδηγία 77/187, ιδίως «υπό το πρίσμα της νομολογίας του Δικαστηρίου», την οποία πρόκειται να υπενθυμίσω εν συντομία ( 22 ).

43. Το Δικαστήριο συγκεκριμενοποίησε την εν λόγω εξαίρεση από τις εγγυήσεις που προβλέπει η οδηγία 77/187 με τις αποφάσεις Abels ( 23 ), d’Urso κ.λπ. ( 24 ), Spano κ.λπ ( 25 ) και Dethier Équipement ( 26 ). Αρχικά, το Δικαστήριο, αφού υπενθύμισε ότι σκοπός της εν λόγω οδηγίας ήταν να εμποδίσει το να πραγματοποιηθεί η αναδιάρθρωση στο εσωτερικό της κοινής αγοράς εις βάρος των εργαζομένων ( 27 ) και στήριξε την αιτιολογία της εξαιρέσεως αυτής στην ιδιομορφία του πτωχευτικού δικαίου, έκρινε ότι η οδηγία 77/187 δεν εφαρμοζόταν «στις μεταβιβάσεις των επιχειρήσεων […] που γίνονται στο πλαίσιο πτωχευτικής διαδικασίας η οποία αποβλέπει στην εκκαθάριση, υπό τον έλεγχο της αρμόδιας δικαστικής αρχής, της περιουσίας του [μεταβιβάζοντος]» ( 28 ), υπό την επιφύλαξη, ωστόσο, της δυνατότητας των κρατών μελών να εφαρμόσουν σε μια τέτοια μεταβίβαση με τρόπο αυτόνομο τις αρχές της εν λόγω οδηγίας ( 29 ). Το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι η οδηγία 77/187 μπορούσε, ωστόσο, να εφαρμοστεί στην περίπτωση μεταβιβάσεως επιχειρήσεως που γίνεται «στο πλαίσιο προληπτικής της πτωχεύσεως αναστολής πληρωμών, πραγματοποιηθείσας σε προγενέστερο της πτωχεύσεως στάδιο, η οποία προβλέπει περιορισμένης εκτάσεως δικαστικό έλεγχο και έχει ως σκοπό, πρωτίστως, τη διασφάλιση της περιουσίας και, ενδεχομένως, και τη συνέχιση της δραστηριότητας της επιχειρήσεως στο μέλλον» ( 30 ).

44. Εν συνεχεία, το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι, λαμβανομένων υπόψη των εθνικών διαφορών μεταξύ των νομικών συστημάτων των κρατών μελών, το κριτήριο για την έκταση του ελέγχου που μπορεί να ασκεί ο δικαστής κατά τη διαδικασία δεν καθιστούσε δυνατό, καθαυτό, τον καθορισμό του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας 77/187 ( 31 ). Δέχτηκε ρητώς, κατά συνέπεια, ότι το αποφασιστικό κριτήριο που έπρεπε να ληφθεί υπόψη, για να διαπιστωθεί αν η οδηγία 77/187 μπορεί να εφαρμοστεί σε μεταβίβαση επιχειρήσεως πραγματοποιηθείσα στο πλαίσιο διοικητικής ή δικαστικής διαδικασίας, ήτανο σκοπός που επιδιωκόταν με τη σχετική διαδικασία ( 32 ). Επί της βάσεως αυτής, έκρινε ότι, η μεταβίβαση που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο διαδικασίας που αποσκοπεί στην εκκαθάριση των περιουσιακών στοιχείων του οφειλέτη για την ικανοποίηση της ομάδας των πιστωτών εξαιρείτο από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 77/187 και ότι, αντιθέτως, η μεταβίβαση που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο διαδικασίας της οποίας «ο σκοπός […] συνίσταται, πρωτίστως», στη διασφάλιση της συνεχίσεως των δραστηριοτήτων της επιχειρήσεως ενέπιπτε στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω οδηγίας ( 33 ).

45. Το Δικαστήριο, στη συνέχεια, επιβεβαίωσε το κριτήριο αυτό και διευκρίνισε ότι, καθόσον η επίμαχη διαδικασία ευνοούσε τη συνέχιση των δραστηριοτήτων της επιχειρήσεως, εν όψει μεταγενέστερης εξαγοράς και, σε αντίθεση με τις πτωχευτικές διαδικασίες, δεν περιελάμβανε ούτε δικαστικό έλεγχο, ούτε μέτρα διαχειρίσεως της περιουσίας της επιχειρήσεως ή αναστολή πληρωμών, ο οικονομικός και κοινωνικός σκοπός που επιδιωκόταν δεν μπορούσε να εξηγήσει ούτε να δικαιολογήσει το γεγονός ότι, όταν η οικεία επιχείρηση αποτελεί το αντικείμενο πλήρους ή μερικής μεταβιβάσεως, «οι εργαζόμενοί της στερούνται των δικαιωμάτων που τους αναγνωρίζει [η οδηγία 77/187]» ( 34 ).

46. Τέλος, αναφορικά με το κριτήριο του σκοπού που επιδιώκεται με την επίμαχη διαδικασία, το Δικαστήριο πρόσθεσε το επικουρικό κριτήριο «της διαμορφώσεως της διαδικασίας» που θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη. Έκρινε ότι, «[πρέπει], εν πάση περιπτώσει να λαμβάνεται επίσης υπόψη η διαμόρφωση της [εν λόγω διαδικασίας], ιδίως στο μέτρο που αυτή συνεπάγεται ότι η δραστηριότητα της επιχειρήσεως συνεχίζεται ή σταματά, καθώς και ο σκοπός της οδηγίας 77/187» ( 35 ).

47. Η εξαίρεση που περιέχεται στη διάταξη αυτή πρέπει να ερμηνεύεται ακριβώς υπό το πρίσμα των νομολογιακών αυτών αρχών, τις οποίες έχει καθιερώσει το Δικαστήριο και οι οποίες έχουν κωδικοποιηθεί στο άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23.

2. Επί της ερμηνείας του άρθρου 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23

48. Μετά την κωδικοποίηση, στο άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23, των νομολογιακών αρχών που παρατίθενται στα προηγούμενα σημεία, το Δικαστήριο ερμήνευσε, για πρώτη φορά, την εν λόγω διάταξη στην απόφαση της 22ας Ιουνίου 2017, Federatie Nederlandse Vakvereniging κ.λπ. ( 36 ). Στην απόφαση αυτή, το Δικαστήριο αποφάνθηκε επί της δυνατότητας εφαρμογής της οδηγίας 2001/23 σε μεταβίβαση επιχειρήσεως που πραγματοποιείται αφού κηρυχθεί η πτώχευση, στο πλαίσιο συμφωνίας pre-pack, που προβλέπεται στο ολλανδικό δίκαιο και οργανώνεται πριν από την πτώχευση ( 37 ).

49. Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο υπενθύμισε, πρώτον, ότι από την αιτιολογική σκέψη 3 της οδηγίας 2001/23 προκύπτει ότι αυτή σκοπεί στην προστασία των εργαζομένων, εξασφαλίζοντας ιδίως τη διατήρηση των δικαιωμάτων τους σε περίπτωση αλλαγής του επιχειρηματικού φορέα. Προς τούτο, αφενός, το άρθρο 3, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας αυτής προβλέπει ότι τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις του μεταβιβάζοντος που απορρέουν από σύμβαση εργασίας ή από εργασιακή σχέση υφιστάμενη κατά την ημερομηνία της μεταβιβάσεως μεταφέρονται, διά της μεταβιβάσεως αυτής, στον διάδοχο. Αφετέρου, το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23 προστατεύει τους εργαζομένους έναντι κάθε απολύσεως εκ μέρους του μεταβιβάζοντος ή του διαδόχου η οποία πραγματοποιείται βάσει της εν λόγω μεταβιβάσεως και μόνον. Το Δικαστήριο υπενθύμισε επίσης ότι, κατά παρέκκλιση, το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23 ορίζει ότι το καθεστώς προστασίας των άρθρων 3 και 4 αυτής δεν έχει εφαρμογή στις μεταβιβάσεις επιχειρήσεων που πραγματοποιούνται υπό τις διευκρινιζόμενες στη διάταξη αυτή συνθήκες, εκτός εάν τα κράτη μέλη προβλέπουν άλλως ( 38 ).

50. Δεύτερον, το Δικαστήριο εξέτασε αν η επίμαχη στην εν λόγω υπόθεση διαδικασία πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23. Αφού λοιπόν διαπίστωσε ότι, κατά την εθνική νομοθεσία, η συμφωνία pre-pack είχε προετοιμαστεί πριν από την κήρυξη της πτωχεύσεως αλλά τέθηκε σε εφαρμογή μετά από αυτήν και ότι, ως εκ τούτου, η εν λόγω διαδικασία ήταν ικανή να συνιστά «διαδικασία πτωχεύσεως» κατά την έννοια του άρθρου 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23, το Δικαστήριο, ωστόσο, έκρινε ότι, επειδή η εν λόγω συμφωνία είχε ως κύριο σκοπό τη διάσωση της υπό πτώχευση επιχειρήσεως, δεν πληρούσε την προϋπόθεση κατά την οποία η επίμαχη διαδικασία πρέπει να έχει κινηθεί με σκοπό την εκκαθάριση των περιουσιακών στοιχείων του μεταβιβάζοντος. Συναφώς, το Δικαστήριο διευκρίνισε ότι η περίσταση και μόνον ότι η εν λόγω διαδικασία pre-pack ενδέχεται να αποβλέπει επίσης στην κατά το δυνατόν μεγαλύτερη ικανοποίηση των πιστωτών δεν είναι δυνατόν να τη μετατρέψει σε διαδικασία κινούμενη με σκοπό την εκκαθάριση των περιουσιακών στοιχείων του μεταβιβάζοντος, κατά την έννοια του άρθρου 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23. Το Δικαστήριο έκρινε, επίσης, ότι, στο πλαίσιο της διαδικασίας αυτής, η περίσταση ότι ο μελλοντικός σύνδικος και ο μελλοντικός εισηγητής δεν υπέκειντο σε κανέναν έλεγχο από δημόσια αρχή, δεν πληροί την προϋπόθεση ασκήσεως ελέγχου από δημόσια αρχή όπως προβλέπεται στο άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23 ( 39 ).

51. Λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων αυτών, το Δικαστήριο έκρινε ότι μια τέτοια διαδικασία pre-pack δεν πληροί το σύνολο των προϋποθέσεων που προβλέπονται στην εν λόγω διάταξη και ότι, κατά συνέπεια, δεν χωρεί παρέκκλιση από το καθεστώς προστασίας που προβλέπεται στα άρθρα 3 και 4 της οδηγίας 2001/23 ( 40 ).

52. Με τον τρόπο αυτό, το Δικαστήριο επιβεβαίωσε τα ερμηνευτικά κριτήρια που συνάγονται από την προηγούμενη νομολογία του ( 41 ), προσαρμόζοντάς τα στις ιδιαιτερότητες της επίμαχης διαδικασίας pre-pack του ολλανδικού δικαίου, ιδίως όσον αφορά τον βαθμό του δημοσίου ελέγχου ( 42 ) και τον σκοπό που επιδιώκεται με την εν λόγω διαδικασία, ο οποίος εκτιμάται από το Δικαστήριο ως το κύριο κριτήριο, χωρίς να λάβει υπόψη, στο πλαίσιο της εν λόγω διαδικασίας, το επικουρικό κριτήριο σχετικά με τη διαμόρφωση της εν λόγω διαδικασίας ( 43 ).

3. Η δυνατότητα εφαρμογής του καθεστώτος προστασίας των εργαζομένων που προβλέπεται στα άρθρα 3 και 4 της οδηγίας 2001/23 σε περίπτωση μεταβιβάσεως επιχειρήσεως πραγματοποιηθείσας στο πλαίσιο διαδικασίας δικαστικής αναδιαρθρώσεως διά μεταβιβάσεως υπό δικαστική εποπτεία

53. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω σκέψεων, θα εξετάσω τώρα το ζήτημα εάν μεταβίβαση επιχειρήσεως που πραγματοποιείται στο πλαίσιο διαδικασίας δικαστικής αναδιαρθρώσεως διά μεταβιβάσεως υπό δικαστική εποπτεία, όπως αυτή της κύριας δίκης, εμπίπτει ή όχι στην εξαίρεση του άρθρου 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23 και, κατά συνέπεια, εάν το καθεστώς προστασίας των εργαζομένων, που προβλέπεται στα άρθρα 3 και 4 της οδηγίας αυτής έχει εφαρμογή σε μια τέτοια μεταβίβαση. Συνεπώς, θα πρέπει να εξεταστεί αν η επίμαχη στην κύρια δίκη διαδικασία πληροί τις σωρευτικές προϋποθέσεις του άρθρου 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23 ( 44 ).

54. Συναφώς, πρέπει να υπομνησθεί ότι η διάταξη αυτή, καθόσον προβλέπει, κατ’ αρχήν, τη μη εφαρμογή του καθεστώτος προστασίας των εργαζομένων σε περίπτωση ορισμένων μεταβιβάσεων επιχειρήσεως και αποκλίνει με τον τρόπο αυτόν από τον σκοπό που διέπει την οδηγία 2001/23, πρέπει κατ’ ανάγκην να ερμηνεύεται στενά ( 45 ).

α) Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

55. Κανένας από τους διαδίκους της κύριας δίκης δεν υποστήριξε ότι η διαδικασία δικαστικής αναδιαρθρώσεως διά μεταβιβάσεως υπό δικαστική εποπτεία μπορούσε να θεωρηθεί ως διαδικασία πτωχεύσεως ( 46 ). Ωστόσο, η Prefaco ισχυρίζεται ότι η προβλεπόμενη από τον LCE διαδικασία είναι ένα «προσωρινό εμπόδιο κατά της πτωχεύσεως» και ότι υφίσταται πολύ μεγάλη ομοιότητα μεταξύ της τελευταίας αυτής διαδικασίας και της επίμαχης στην κύρια δίκη.

56. Η Βελγική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η διαδικασία δικαστικής αναδιαρθρώσεως διά μεταβιβάσεως υπό δικαστική εποπτεία συγκαταλέγεται ρητά μεταξύ των διαδικασιών εκκαθαρίσεως που αναφέρονται σχετικά με το Βέλγιο στο παράρτημα Β του κανονισμού (ΕΚ) 1346/2000 ( 47 ) και ότι από τη στιγμή που η φύση της διαδικασίας αυτής καθορίστηκε στο παράρτημα αυτό, η εν λόγω διαδικασία εμπίπτει στο άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23.

57. Δεν συμμερίζομαι την άποψη αυτή. Κατά τη γνώμη μου, δεν είναι καθοριστικής σημασίας, για τον ενδεχόμενο χαρακτηρισμό της ως διαδικασίας εκκαθαρίσεως, το γεγονός ότι η επίμαχη στην κύρια δίκη διαδικασία παρατίθεται στο παράρτημα Β του κανονισμού 1346/2000.

58. Συναφώς, πρέπει να υπομνησθεί, πρώτον, ότι οι κανόνες διεθνούς δικαιοδοσίας και το εφαρμοστέο δίκαιο που προβλέπονται από τις διατάξεις του ιδιωτικού διεθνούς δικαίου της Ένωσης ουδόλως προδικάζουν τις εθνικές διατάξεις ουσιαστικού δικαίου. Ο κανονισμός 1346/2000 αποτελεί μέρος του νομικού πλαισίου το οποίο διαθέτει η Ένωση για την ανάπτυξη της δικαστικής συνεργασίας σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις με διασυνοριακές συνέπειες, ενώ η οδηγία 2001/23 εναρμονίζει τις διατάξεις του ουσιαστικού δικαίου και εφαρμόζεται, κατ’ αρχήν, σε όλες τις μεταβιβάσεις επιχειρήσεων. Ως εκ τούτου, η εν λόγω οδηγία καθιερώνει ένα «οικουμενικό πρότυπο» προστασίας των εργαζομένων στο πλαίσιο μεταβιβάσεως επιχειρήσεως εντός της Ένωσης ( 48 ). Δεύτερον, εάν μια διαδικασία αφερεγγυότητας ή εκκαθαρίσεως περιλαμβάνεται στο παράρτημα Α ή Β του κανονισμού 1346/2000, αυτή θα πρέπει να θεωρείται ότι εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού και, συνεπώς, να θεωρείται ότι συνιστά περίπτωση αφερεγγυότητας ή εκκαθαρίσεως μόνο «για τους σκοπούς της εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού» ( 49 ).

59. Εν προκειμένω, όπως προκύπτει από το σημείο 7 των παρουσών προτάσεων, εφόσον το δικάζον δικαστήριο δεν έχει αποφανθεί επί της αιτήσεως δικαστικής αναδιαρθρώσεως, ο οφειλέτης δεν μπορεί να κηρυχθεί σε πτώχευση και, στην περίπτωση εταιρίας, αυτή δεν μπορεί να λυθεί δικαστικώς. Κατά συνέπεια, υπό το πρίσμα της νομολογίας που εξετάστηκε στα σημεία 42 έως 51 των παρουσών προτάσεων, μια τέτοια διαδικασία, η οποία μπορεί να οδηγήσει σε πτώχευση, χωρίς ωστόσο μια τέτοια συνέπεια να επέρχεται συστηματικά, δεν πληροί την προϋπόθεση κατά την οποία ο μεταβιβάζων πρέπει να υπόκειται σε διαδικασία πτωχεύσεως ή σε άλλη ανάλογη διαδικασία ( 50 ) και, συνεπώς, δεν μπορεί να συνιστά «διαδικασία πτώχευσης» υπό την έννοια του άρθρου 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23 ( 51 ).

60. Θα εξετάσω τώρα αν η επίμαχη στην κύρια δίκη διαδικασία πληροί την προϋπόθεση του άρθρου 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23.

β) Ο μεταβιβάζων πρέπει να υπόκειται σε διαδικασία πτωχεύσεως ή σε οποιαδήποτε άλλη ανάλογη διαδικασία αφερεγγυότητας, κινηθείσα με σκοπό την εκκαθάριση των περιουσιακών στοιχείων του μεταβιβάζοντος

61. Το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23 απαιτεί ο μεταβιβάζων να υπόκειται σε διαδικασία πτωχεύσεως ή σε οποιαδήποτε άλλη ανάλογη διαδικασία αφερεγγυότητας, κινηθείσα με σκοπό την εκκαθάριση των περιουσιακών του στοιχείων. Συναφώς, όπως προκύπτει από τη νομολογία του Δικαστηρίου, διαδικασία που σκοπεί στη συνέχιση της δραστηριότητας της οικείας επιχειρήσεως δεν πληροί την προϋπόθεση αυτή ( 52 ).

62. Όσον αφορά τις διαφορές των δύο αυτών ειδών διαδικασίας, το Δικαστήριο έκρινε ότι μια διαδικασία σκοπεί στη συνέχιση της δραστηριότητας της επιχειρήσεως οσάκις αποβλέπει στη διατήρηση της λειτουργίας της ή των βιώσιμων μονάδων της. Αντιθέτως, μια διαδικασία αποβλέπουσα στην εκκαθάριση των περιουσιακών στοιχείων αποσκοπεί στην κατά το δυνατόν μεγαλύτερη συλλογική ικανοποίηση των πιστωτών. Καίτοι δεν αποκλείεται ορισμένη αλληλεπικάλυψη μεταξύ των δύο αυτών επιδιωκόμενων με μια δεδομένη διαδικασία σκοπών, κύριο αντικείμενο μιας διαδικασίας που αποβλέπει στη συνέχιση της δραστηριότητας της επιχειρήσεως παραμένει, σε κάθε περίπτωση, η διατήρηση σε λειτουργία της οικείας επιχειρήσεως ( 53 ).

63. Για να καθοριστεί αν, εν προκειμένω, ο μεταβιβάζων υπόκειται σε διαδικασία πτωχεύσεως ή σε οποιαδήποτε άλλη ανάλογη διαδικασία αφερεγγυότητας κινηθείσα με σκοπό την εκκαθάριση των περιουσιακών στοιχείων του μεταβιβάζοντος, πρέπει να ληφθούν υπόψη τα ακόλουθα στοιχεία.

64. Καταρχάς, όπως προκύπτει από τις γραπτές παρατηρήσεις της Βελγικής Κυβερνήσεως, κατά το άρθρο 23 του LCE, η διαδικασία δικαστικής αναδιαρθρώσεως κινείται όταν απειλείται η συνέχιση της λειτουργίας της επιχειρήσεως. Κατά τη διάταξη αυτή, η συνέχιση της λειτουργίας της επιχειρήσεως τεκμαίρεται σε κάθε περίπτωση ότι απειλείται όταν το καθαρό ενεργητικό έχει μειωθεί λόγω ζημιών σε λιγότερο από το ήμισυ του εταιρικού κεφαλαίου. Κατά το άρθρο 16 του LCE, η εν λόγω διαδικασία αποσκοπεί στη διατήρηση, υπό τον έλεγχο δικαστικού λειτουργού, «της συνέχισης του συνόλου ή τμήματος της προβληματικής επιχειρήσεως ή των δραστηριοτήτων της». Η διαδικασία αυτή παρέχει τη δυνατότητα να δοθεί αναστολή αρκετών μηνών στον εργοδότη του οποίου η επιχείρηση αναγνωρίζεται ως «προβληματική», κατά την έννοια της εν λόγω νομοθεσίας, με σκοπό είτε να καταστεί δυνατή η επίτευξη διακανονισμού είτε να συναφθεί συμφωνία με τους πιστωτές επί ενός σχεδίου αναδιαρθρώσεως της επιχειρήσεως ή να καταστεί δυνατή η μεταβίβαση υπό δικαστική εποπτεία, όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη. Επιπροσθέτως, όπως προκύπτει από το άρθρο 22 του LCE, η εν λόγω αναστολή παρέχει τη δυνατότητα στον εργοδότη να αναδιοργανωθεί, προστατευμένος παράλληλα από τη λήψη μέτρων αναγκαστικής εκτελέσεως εκ μέρους των πιστωτών του, ιδίως από την κήρυξη σε πτώχευση της εταιρίας του ( 54 ).

65. Δεύτερον, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι, κατά το άρθρο 59, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του LCE, η διαδικασία δικαστικής αναδιαρθρώσεως διά μεταβιβάσεως υπό δικαστική εποπτεία αποσκοπεί στη μεταβίβαση του «συνόλου ή τμήματος της επιχειρήσεως ή των δραστηριοτήτων της» και μπορεί να διαταχθεί από δικαστήριο «προκειμένου να εξασφαλιστεί [η] διατήρηση [σε λειτουργία των εν λόγω δραστηριοτήτων] εφόσον ο οφειλέτης παρέχει τη συναίνεσή του γι’ αυτό είτε με την αίτησή του δικαστικής αναδιαρθρώσεως ή μεταγενέστερα κατά τη διάρκεια της διαδικασίας» ( 55 ).

66. Τρίτον και τελευταίον, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, όπως επισημαίνει το αιτούν δικαστήριο, εν προκειμένω, προφανώς, το rechtbank van koophandel te Hasselt (εμποροδικείο Hasselt) διέταξε τη μεταβίβαση υπό δικαστική εποπτεία με σκοπό τη διατήρηση του συνόλου ή τμήματος της επιχειρήσεως ή των δραστηριοτήτων της Echo, σύμφωνα με το γράμμα του άρθρου 59, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του LCE.

67. Ως εκ τούτου, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι μια τέτοια διαδικασία πρέπει να θεωρηθεί ότι έχει ως κύριο σκοπό τη διάσωση του συνόλου ή τμήματος της προβληματικής επιχειρήσεως και δεν δύναται επομένως να εμπίπτει στο άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23, σύμφωνα με τη νομολογία που παρατέθηκε στα σημεία 44 και 50 των παρουσών προτάσεων.

γ) Η διαδικασία πτωχεύσεως ή οποιαδήποτε άλλη ανάλογη διαδικασία αφερεγγυότητας πρέπει να διεξάγεται υπό την εποπτεία δημόσιας αρχής

68. Όσον αφορά την τρίτη προϋπόθεση που προβλέπεται στο άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23, επισημαίνω ότι, όπως προκύπτει από την υποβληθείσα ενώπιον του Δικαστηρίου δικογραφία, κατά το άρθρο 60 του LCE, η απόφαση που διατάσσει τη μεταβίβαση ορίζει δικαστικό διαχειριστή επιφορτισμένο με την οργάνωση και την πραγματοποίηση της μεταβιβάσεως «εξ ονόματος και για λογαριασμό του οφειλέτη» ( 56 ). Υπό τις συνθήκες αυτές, φρονώ ότι μια τέτοια εποπτεία ιδιαιτέρως περιορισμένης εκτάσεως δεν πληροί την προϋπόθεση εποπτείας από μια τέτοια αρχή όπως καθιερώνεται στο άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23 ( 57 ).

69. Εκ των προεκτεθέντων προκύπτει ότι μια διαδικασία δικαστικής αναδιαρθρώσεως διά μεταβιβάσεως υπό δικαστική εποπτεία, όπως αυτή της κύριας δίκης, δεν πληροί το σύνολο των προϋποθέσεων που προβλέπονται στο άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23, γεγονός το οποίο εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει, και ότι, κατά συνέπεια, δεν χωρεί παρέκκλιση από το προβλεπόμενο στα άρθρα 3 και 4 της οδηγίας αυτής καθεστώς προστασίας.

Δ. Επί της δυνατότητας του διαδόχου να επιλέξει του εργαζομένους που επιθυμεί να αναλάβει υπό το πρίσμα των άρθρων 3 και 4 της οδηγίας 2001/23

70. Από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι, δυνάμει του άρθρου 61, παράγραφος 4, του LCE, ο διάδοχος μπορεί να επιλέξει τους εργαζομένους που επιθυμεί να αναλάβει υπό την προϋπόθεση ότι η επιλογή του, αφενός, υπαγορεύεται από λόγους τεχνικής, οικονομικής και οργανωτικής φύσεως και, αφετέρου, πραγματοποιείται χωρίς απαγορευόμενες δυσμενείς διακρίσεις. Λαμβανομένης υπόψη της διατάξεως αυτής, τίθεται το ερώτημα αν τα άρθρα 3 και 4 της οδηγίας 2001/23 παρέχουν τη δυνατότητα στον διάδοχο να επιλέξει, όπως προκύπτει από το άρθρο 61, παράγραφος 4, του LCE, τους εργαζομένους που επιθυμεί να αναλάβει.

71. Προκειμένου να απαντηθεί το προδικαστικό ερώτημα αυτό, θα πρέπει, καταρχάς, να υπομνησθεί ότι, όπως έχει κρίνει επανειλημμένως το Δικαστήριο, η οδηγία 2001/23 επιδιώκει τη διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων σε περίπτωση αλλαγής του επικεφαλής της επιχειρήσεως, παρέχοντάς τους τη δυνατότητα να παραμείνουν στην υπηρεσία του νέου εργοδότη υπό τους αυτούς όρους που είχαν συμφωνηθεί με τον μεταβιβάζοντα ( 58 ). Σκοπός της οδηγίας αυτής είναι να διασφαλίσει, κατά το μέτρο του δυνατού, τη χωρίς τροποποίηση συνέχιση των συμβάσεων ή των σχέσεων εργασίας με τον διάδοχο, κατά τρόπον ώστε οι ενδιαφερόμενοι εργαζόμενοι να μην περιέρχονται σε δυσμενέστερη θέση απλώς και μόνον λόγω της μεταβιβάσεως ( 59 ). Επιπλέον, όπως έχει κρίνει το Δικαστήριο, δεδομένου ότι η προστασία αυτή είναι δημοσίας τάξεως και, επομένως, εξαιρείται από το πεδίο της δικαιοπρακτικής ελευθερίας των μερών στον τομέα των συμβάσεως εργασίας, οι κανόνες της οδηγίας, ιδίως αυτοί που αφορούν την προστασία των εργαζομένων από απολύσεις συνεπεία της μεταβιβάσεως, πρέπει να θεωρηθούν ως επιτακτικού χαρακτήρα, υπό την έννοια ότι δεν επιτρέπεται δυσμενής για τους εργαζομένους παρέκκλιση από τους κανόνες αυτούς ( 60 ).

72. Τούτου δοθέντος, πρέπει επίσης να υπομνησθεί ότι, όπως προκύπτει από το γράμμα του άρθρου 3, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 2001/23, η προστασία την οποία η οδηγία σκοπεί να διασφαλίσει αφορά μόνον τους εργαζομένους των οποίων η σύμβαση ή η σχέση εργασίας υφίσταται κατά την ημερομηνία της μεταβιβάσεως ( 61 ). Συνεπώς, πλην ρητής διατάξεως περί του αντιθέτου, «τις ευεργετικές διατάξεις της οδηγίας 2001/23 μπορούν να επικαλεστούν μόνον οι εργαζόμενοι των οποίων η σύμβαση ή η σχέση εργασίας ισχύει κατά τον χρόνο της μεταβιβάσεως. Η ύπαρξη ή όχι συμβάσεως ή σχέσεως εργασίας κατά τον χρόνο αυτό πρέπει να εκτιμάται βάσει του εθνικού δικαίου, υπό την επιφύλαξη πάντως της τηρήσεως των αναγκαστικού δικαίου διατάξεων της ως άνω οδηγίας περί προστασίας των εργαζομένων από απόλυση λόγω της μεταβιβάσεως» ( 62 ).

73. Εν προκειμένω, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει, αφενός, ότι ως ημερομηνία μεταβιβάσεως ορίσθηκε η 22α Απριλίου 2013 ( 63 ) και, αφετέρου, ότι η σύμβαση εργασίας της C. Plessers λύθηκε στις 24 Απριλίου 2013. Το εν λόγω δικαστήριο τονίζει ότι «δεν υπάρχει η παραμικρή αμφιβολία ότι, κατά την ημερομηνία της μεταβιβάσεως (στις 22 Απριλίου 2013), η C. Plessers συνδεόταν [με τη μεταβιβάζουσα (Εcho)] με σύμβαση εργασίας». Διευκρινίζει επίσης ότι οι δικαστικοί διαχειριστές κατήγγειλαν τη σύμβαση εργασίας με την C. Plessers στις 24 Απριλίου 2013. Συνεπώς, η C. Plessers πρέπει να θεωρηθεί ως εργαζομένη του μεταβιβάζοντος κατά την ημερομηνία της μεταβιβάσεως, γεγονός που έχει ως συνέπεια, ιδίως, ότι, δυνάμει του άρθρου 3, της οδηγίας 2001/23, οι υποχρεώσεις του μεταβιβάζοντος εργοδότη (Εcho) απέναντί της μεταβιβάζονται αυτοδικαίως στον διάδοχο (Prefaco) ( 64 ).

74. Αναφορικά με την προβλεπόμενη στο άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23 προστασία, προκύπτει από την εν λόγω διάταξη, αφενός, ότι η μεταβίβαση μιας επιχειρήσεως δεν συνιστά καθαυτή λόγο απολύσεως για τον μεταβιβάζοντα ή τον διάδοχο και, αφετέρου, ότι η εν λόγω διάταξη δεν εμποδίζει απολύσεις για οικονομικούς, τεχνικούς ή οργανωτικούς λόγους που συνεπάγονται μεταβολές του εργατικού δυναμικού ( 65 ).

75. Συναφώς, επιβάλλεται η υπόμνηση ότι, όπως έχει κρίνει το Δικαστήριο, για να καθοριστεί αν η απόλυση οφειλόταν αποκλειστικά στη μεταβίβαση, κατά παράβαση του άρθρου 4, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23, πρέπει να ληφθούν υπόψη οι αντικειμενικές περιστάσεις υπό τις οποίες επήλθε η απόλυση ( 66 ). Έτσι, σε περίπτωση όπως αυτή της κύριας δίκης, προκύπτει από τα σημεία 15 και 73 των παρουσών προτάσεων ότι η επίδικη απόλυση πραγματοποιήθηκε δύο ημέρες μετά την ημερομηνία της μεταβιβάσεως.

76. Από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει, επίσης, ότι δεν αρκεί να αποδειχθεί ότι η λήξη της συμβάσεως εργασίας οφείλεται σε οικονομικούς, τεχνικούς ή οργανωτικούς λόγους. Θα πρέπει επίσης να αποδειχθεί ότι οι λόγοι αυτοί δεν οφείλονται αποκλειστικά στη μεταβίβαση της επιχειρήσεως, κατά παράβαση του άρθρου 4, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23. Με άλλα λόγια, θα πρέπει να αποδειχθεί ότι η επίδικη απόλυση οφείλεται σε άλλες περιστάσεις, που προστίθενται στην εν λόγω μεταβίβαση. Επομένως, αυτές οι «άλλες περιστάσεις» θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως «οικονομικοί, τεχνικοί ή οργανωτικοί λόγοι» υπό την έννοια του προμνησθέντος άρθρου 4, παράγραφος 1 ( 67 ).

77. Αντιθέτως, κατά το άρθρο 61, παράγραφος 4, του LCE, εναπόκειται αποκλειστικά στον διάδοχο να επιλέξει τους εργαζομένους που επιθυμεί ή όχι να αναλάβει, ακόμη και αν η επιλογή αυτή πραγματοποιείται με βάση τεχνικούς, οικονομικούς και οργανωτικούς λόγους. Περιορισμός a priori του πεδίου εφαρμογής της επιλογής αυτής δεν φαίνεται να επιβάλλεται από την εθνική νομοθεσία. Επομένως, όπως ορθώς επισήμανε η Επιτροπή, εναπόκειται στον εθνικό δικαστή να διασφαλίσει την πρακτική αποτελεσματικότητα της οδηγίας 2001/23. Ωστόσο, ο εθνικός δικαστής θα πρέπει να είναι σε θέση να εκτιμήσει ο ίδιος την ανάγκη των απολύσεων για οικονομικούς, τεχνικούς ή οργανωτικούς λόγους, πράγμα το οποίο δεν φαίνεται να συμβαίνει εν προκειμένω. Αυτό θα ήταν εφικτό για τον εθνικό δικαστή αν είχε ενημερωθεί ενδελεχώς, από όλα τα εμπλεκόμενα στη μεταβίβαση της επιχειρήσεως μέρη, για τους δικαιολογητικούς λόγους. Μόνον η βούληση να μειωθούν οι δαπάνες αναλήψεως μιας επιχειρήσεως ή να προληφθούν ή να περιορισθούν τα οικονομικά προβλήματα δεν μπορεί, συνεπώς, να γίνει αποδεκτή ως δικαιολογητικός λόγος ( 68 ). Το να επιτραπεί στο διάδοχο να επιλέξει του εργαζομένους που επιθυμεί να αναλάβει θα καθιστούσε άνευ αντικειμένου τα άρθρα 3 και 4 της οδηγίας 2001/23. Πράγματι, οι διαδικασίες που δεν εμπίπτουν στο καθεστώς προστασίας της εν λόγω οδηγίας είναι οι διαδικασίες πτωχεύσεως ή αφερεγγυότητας που αποσκοπούν στην εκκαθάριση των περιουσιακών στοιχείων του μεταβιβάζοντος, οι οποίες εμπίπτουν, καταρχήν, στην οδηγία 2008/94. Αντιθέτως, δεδομένου ότι ο σκοπός της επίμαχης διαδικασίας είναι η συνέχιση της λειτουργίας της επιχειρήσεως, η διαδικασία αυτή δεν εμπίπτει στην εξαίρεση του άρθρου 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23, οπότε η δυνατότητα που έχει ο μεταβιβάζων να επιλέγει τους εργαζομένους είναι αντίθετη προς τα άρθρα 3 και 4 της οδηγίας αυτής και, ως εκ τούτου, προς την πρακτική αποτελεσματικότητά της.

78. Κατά συνέπεια, φρονώ ότι η οδηγία 2001/23, ιδίως τα άρθρα 3 και 4 αυτής, έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική νομοθεσία όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, η οποία, σε περίπτωση μεταβιβάσεως επιχειρήσεως πραγματοποιηθείσας στο πλαίσιο διαδικασίας δικαστικής αναδιαρθρώσεως διά μεταβιβάσεως υπό δικαστική εποπτεία, που εφαρμόζεται με σκοπό τη διατήρηση της λειτουργίας του συνόλου ή τμήματος της επιχειρήσεως του μεταβιβάζοντος ή των δραστηριοτήτων του, προβλέπει για τον διάδοχο το δικαίωμα επιλογής των εργαζομένων που επιθυμεί να αναλάβει.

V. Πρόταση

79. Κατόπιν των ανωτέρω εκτιμήσεων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο arbeidshof te Antwerpen (δευτεροβάθμιο δικαστήριο εργατικών διαφορών Αμβέρσας, Βέλγιο) ως ακολούθως: 1) Το άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23/ΕΚ του Συμβουλίου, της 12ης Μαρτίου 2001, περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών, σχετικά με τη διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων σε περίπτωση μεταβιβάσεων επιχειρήσεων, εγκαταστάσεων ή τμημάτων εγκαταστάσεων ή επιχειρήσεων, πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι μια διαδικασία δικαστικής αναδιαρθρώσεως διά μεταβιβάσεως υπό δικαστική εποπτεία όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη δεν πληροί το σύνολο των προϋποθέσεων που ορίζονται στην εν λόγω διάταξη και, επομένως, δεν χωρεί παρέκκλιση από το καθεστώς προστασίας που προβλέπεται στα άρθρα 3 και 4 της οδηγίας αυτής. 2) Η οδηγία 2001/23, ιδίως τα άρθρα 3 και 4 αυτής, έχει την έννοια ότι αντιτίθεται σε εθνική νομοθεσία όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, η οποία, σε περίπτωση μεταβιβάσεως επιχειρήσεως πραγματοποιηθείσας στο πλαίσιο διαδικασίας δικαστικής αναδιαρθρώσεως διά μεταβιβάσεως υπό δικαστική εποπτεία που εφαρμόζεται με σκοπό τη διατήρηση της λειτουργίας του συνόλου ή τμήματος της επιχειρήσεως του μεταβιβάζοντος ή των δραστηριοτήτων του, προβλέπει για τον διάδοχο το δικαίωμα επιλογής των εργαζομένων που επιθυμεί να αναλάβει.

( 1 ) Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.

( 2 ) Οδηγία του Συμβουλίου, της 12ης Μαρτίου 2001, περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών, σχετικά με τη διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων σε περίπτωση μεταβιβάσεων επιχειρήσεων, εγκαταστάσεων ή τμημάτων εγκαταστάσεων ή επιχειρήσεων (ΕΕ 2001, L 82, σ. 16)

( 3 ) Belgisch Staatsblad, 9 Φεβρουαρίου 2009, σ. 8436.

( 4 ) Βλ. απόφαση της 19ης Απριλίου 2016, DJ (C‑441/14, EU:C:2016:278, σκέψεις 30 και 31 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

( 5 ) Βλ., ιδίως, απόφαση της 15ης Οκτωβρίου 2015, Iglesias Gutiérrez και Rion Bea (C‑352/14 και C‑353/14, EU:C:2015:691, σκέψεις 21 και 22 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

( 6 ) Βλ. αποφάσεις της 21ης Ιουνίου 2016, New Valmar (C‑15/15, EU:C:2016:464, σκέψη 28), καθώς και της 28ης Ιουνίου 2018, Crespo Rey (C‑2/17, EU:C:2018:511, σκέψη 40).

( 7 ) Βλ., ιδίως, αποφάσεις της 16ης Ιουλίου 2015, Abcur (C‑544/13 και C‑545/13, EU:C:2015:481, σκέψη 33), και της 10ης Μαΐου 2017, Chavez-Vilchez κ.λπ. (C‑133/15, EU:C:2017:354, σημείο 48).

( 8 ) Απόφαση της 22ας Ιουνίου 2017 (C‑126/16, EU:C:2017:489).

( 9 ) Ψήφισμα του Συμβουλίου, της 21ης Ιανουαρίου 1974, περί προγράμματος κοινωνικής δράσεως (ΕΕ ειδ. έκδ. 05/002, σ. 11).

( 10 ) Οδηγία 75/129/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Φεβρουαρίου 1975, περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών που αφορούν τις ομαδικές απολύσεις (ΕΕ ειδ. έκδ. 05/002, σ. 44).

( 11 ) Οδηγία 77/187/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 14ης Φεβρουαρίου 1977, περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών, των σχετικών με τη διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων σε περίπτωση μεταβιβάσεων επιχειρήσεων, εγκαταστάσεων ή τμημάτων εγκαταστάσεων (ΕΕ ειδ. έκδ. 05/002, σ. 171). Η εν λόγω οδηγία καταργήθηκε με την οδηγία 2001/23.

( 12 ) Βλ., μεταξύ άλλων, Blanpain, R., European Labour Law, Wolters Kluwer, 2010, σ. 680.

( 13 ) Οδηγία του Συμβουλίου, της 20ής Οκτωβρίου 1980, περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με την προστασία των μισθωτών σε περίπτωση αφερεγγυότητος του εργοδότη (ΕΕ ειδ. έκδ. 05/004, σ. 35).

( 14 ) Η οδηγία 75/129 τροποποιήθηκε με την οδηγία 92/56/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 24ης Ιουνίου 1992 (ΕΕ 1992, L 245, σ. 3), και κωδικοποιήθηκε με την οδηγία 98/59/ΕΚ του Συμβουλίου, της 20ής Ιουλίου 1998, περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών που αφορούν τις ομαδικές απολύσεις (ΕΕ 1998, L 225, σ. 16). Η οδηγία 80/987 τροποποιήθηκε επανειλημμένως και ουσιωδώς κατά τη δεκαετία του 1980 και του 2000 (βλ. παράρτημα I, τμήματα Α και Β, της εν λόγω οδηγίας). Για λόγους σαφήνειας και ορθολογισμού, κωδικοποιήθηκε με την οδηγία 2008/94/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Οκτωβρίου 2008, περί προστασίας των μισθωτών σε περίπτωση αφερεγγυότητας του εργοδότη (ΕΕ 2008, L 283, σ. 36).

( 15 ) Βλ. πρόταση οδηγίας του Συμβουλίου, της 8ης Σεπτεμβρίου 1994, περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών, σχετικά με τη διατήρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων σε περίπτωση μεταβιβάσεων επιχειρήσεων, εγκαταστάσεων ή τμημάτων εγκαταστάσεων COM(94) 300 τελικό, σ. 3. Βλ., επίσης, Rodière, P., Droit social de l’Union européenne, LDGD, 2014, σ. 422, και Barnard, C., EU Employment Law, 4η έκδ., Oxford University Press, 2012, σ. 577.

( 16 ) Οδηγία 98/50/ΕΚ του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 1998, για την τροποποίηση της οδηγίας 77/187 (ΕΕ 1998, L 201, σ. 88).

( 17 ) Λίγα χρόνια αργότερα, δημοσιεύθηκε η Πράσινη Βίβλος της Επιτροπής, της 17ης Ιανουαρίου 2012, «Αναδιαρθρώσεις και πρόβλεψη της αλλαγής: τα διδάγματα από την πρόσφατη εμπειρία» COM(2012) 7 τελικό (στο εξής: Πράσινη Βίβλος). Από το έγγραφο αυτό προκύπτει ότι σκοπός του ήταν «να συμβάλει στην ενίσχυση των συνεργιών μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων φορέων για την αντιμετώπιση των προκλήσεων των αναδιαρθρώσεων και της προσαρμογής στην αλλαγή» (σ. 2).

( 18 ) Βλ., επίσης, Barnard, C., όπ.π., σ. 577: «In this respect the Directives were intended both to encourage a greater degree of industrial democracy and to provide an element of social protection».

( 19 ) Βλ. ανακοίνωση της Επιτροπής στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, στο Συμβούλιο, στην Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και στην Επιτροπή των Περιφερειών, «Πλαίσιο ποιότητας της ΕΕ για την πρόβλεψη των αλλαγών και των αναδιαρθρώσεων» [COM(2013) 882 τελικό, σ. 5]. Βλ., επίσης, Barnard, C., óπ.π., σ. 578.

( 20 ) Ως συνέχεια της Πράσινης Βίβλου και κατόπιν αιτήματος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου βάσει του άρθρου 225 ΣΛΕΕ, στο ψήφισμά του της 15ης Ιανουαρίου 2013, σχετικά με την ενημέρωση και τη διαβούλευση με τους εργαζομένους, την πρόβλεψη και τη διαχείριση των αναδιαρθρώσεων (γνωστό και ως «έκθεση Cercas»), η Επιτροπή πρότεινε ένα πλαίσιο για την πρόβλεψη των αλλαγών και των αναδιαρθρώσεων με σκοπό να διευκολυνθούν οι επενδύσεις σε ανθρώπινο κεφάλαιο και να καταστεί δυνατή η ανακατανομή των ανθρώπινων πόρων σε δραστηριότητες με υψηλό δυναμικό ανάπτυξης και σε ποιοτικές θέσεις απασχόλησης, σύμφωνα με την στρατηγική «Ευρώπη 2020» [COM(2013) 882 τελικό, σ. 3].

( 21 ) Πρόταση οδηγίας του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τα πλαίσια προληπτικής αναδιάρθρωσης, τη δεύτερη ευκαιρία και τα μέτρα για την αύξηση της αποτελεσματικότητας των διαδικασιών αναδιάρθρωσης, αφερεγγυότητας και απαλλαγής, καθώς και για την τροποποίηση της οδηγίας 2012/30/ΕΕ [COM(2016) 723 τελικό]. Όπως προκύπτει από τις αιτιολογικές σκέψεις 1, 2 και 12 της εν λόγω προτάσεως, αυτή αποσκοπεί, μεταξύ άλλων, στην άρση των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων και στην ελευθερία εγκαταστάσεως, που οφείλονται στις διαφορές που υφίστανται μεταξύ των εθνικών νομοθεσιών και διαδικασιών για την προληπτική αναδιάρθρωση, την αφερεγγυότητα και την παροχή δεύτερης ευκαιρίας. Υπό το πρίσμα αυτό, η εν λόγω πρόταση τονίζει ότι η προς έκδοση οδηγία θα προβλέπει ότι οι βιώσιμες επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσχέρειες θα έχουν πρόσβαση σε αποτελεσματικά εθνικά πλαίσια προληπτικής αναδιαρθρώσεως, τα οποία θα τους παρέχουν τη δυνατότητα να συνεχίσουν τη δραστηριότητά τους.

( 22 ) Βλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα P. Mengozzi στην υπόθεση Federatie Nederlandse Vakvereniging κ.λπ. (C‑126/16, EU:C:2017:241, σημεία 41 έως 48).

( 23 ) Απόφαση της 7ης Φεβρουαρίου 1985 (135/83, EU:C:1985:55). Η υπόθεση εκείνη αφορούσε μεταβίβαση επιχειρήσεως πραγματοποιηθείσας στο πλαίσιο πτωχευτικής διαδικασίας διεπόμενης από το ολλανδικό δίκαιο. Βλ., επίσης, αποφάσεις της 7ης Φεβρουαρίου 1985, Wendelboe κ.λπ. (19/83, EU:C:1985:54, σκέψη 10), της 7ης Φεβρουαρίου 1985, Botzen κ.λπ. (186/83, EU:C:1985:58, σκέψη 9), καθώς και της 7ης Φεβρουαρίου 1985, Industriebond FNV και Federatie Nederlandse Vakbeweging (179/83, EU:C:1985:57, σκέψη 7).

( 24 ) Απόφαση της 25ης Ιουλίου 1991 (C‑362/89, EU:C:1991:326). Στην απόφαση αυτή, το Δικαστήριο αποφάνθηκε επί της δυνατότητας εφαρμογής της οδηγίας 77/187 σε περίπτωση θέσεως υπό αναγκαστική διαχείριση προβλεπόμενη από το ιταλικό δίκαιο.

( 25 ) Απόφαση της 7ης Δεκεμβρίου 1995 (C‑472/93, EU:C:1995:421). Στην εν λόγω υπόθεση, το Δικαστήριο έπρεπε να διαπιστώσει εάν τυγχάνει εφαρμογής η οδηγία 77/187 σε περίπτωση μεταβιβάσεως επιχειρήσεως της οποίας η κατάσταση κρίσεως είχε διαπιστωθεί σύμφωνα με την ιταλική νομοθεσία. Σχετικά με την ίδια νομοθεσία, βλ. απόφαση της 11ης Ιουνίου 2009, Επιτροπή κατά Ιταλίας (C‑561/07, EU:C:2009:363).

( 26 ) Απόφαση της 12ης Μαρτίου 1998 (C‑319/94, EU:C:1998:99). Η εν λόγω υπόθεση αφορούσε τη δυνατότητα εφαρμογής της οδηγίας 77/187 σε μεταβίβαση επιχειρήσεως που πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της βελγικής δικαστικής εκκαθαρίσεως των εταιριών.

( 27 ) Απόφαση της 7ης Φεβρουαρίου 1985, Abels (135/83, EU:C:1985:55, σκέψεις 14 και 18). Βλ., επίσης, απόφαση της 25ης Ιουλίου 1991, d’Urso κ.λπ. (C‑362/89, EU:C:1991:326, σκέψη 23).

( 28 ) Απόφαση της 7ης Φεβρουαρίου 1985, Abels (135/83, EU:C:1985:55, σκέψεις 16, 23 και 30). Βλ., επίσης, απόφαση της 25ης Ιουλίου 1991, d’Urso κ.λπ. (C‑362/89, EU:C:1991:326, σκέψη 23).

( 29 ) Απόφαση της 7ης Φεβρουαρίου 1985, Abels (135/83, EU:C:1985:55, σκέψη 30).

( 30 ) Απόφαση της 7ης Φεβρουαρίου 1985, Abels (135/83, EU:C:1985:55, σκέψεις 28 έως 30)· βλ., επίσης, προτάσεις του γενικού εισαγγελέα P. Mengozzi στην υπόθεση Federatie Nederlandse Vakvereniging κ.λπ. (C-126/16, EU:C:2017:241, σημείο 44).

( 31 ) Βλ. απόφαση της 25ης Ιουλίου 1991, d’Urso κ.λπ. (C‑362/89, EU:C:1991:326, σκέψη 25).

( 32 ) Βλ. απόφαση της 25ης Ιουλίου 1991, d’Urso κ.λπ. (C‑362/89, EU:C:1991:326, σκέψη 26). Βλ., επίσης, απόφαση της 7ης Δεκεμβρίου 1995, Spano κ.λπ. (C‑472/93, EU:C:1995:421, σκέψη 24). Πρέπει να σημειωθεί ότι στην προαναφερθείσα απόφαση Urso, ο σκοπός που επιδιωκόταν με την εν λόγω διαδικασία ήταν να προσδώσει στην επιχείρηση ισορροπία η οποία θα της παρείχε τη δυνατότητα να διασφαλίσει τη δραστηριότητά της για το μέλλον (σκέψη 32). Στην προαναφερθείσα απόφαση Spano, ο σκοπός συνίστατο στη συνέχιση της εκμεταλλεύσεως της επιχειρήσεως χωρίς σημαντική διακοπή της παραγωγικής της δραστηριότητας, διευκολύνοντας έτσι τη μετέπειτα ανασυγκρότησή της (σκέψεις 27 και 28).

( 33 ) Απόφαση της 25ης Ιουλίου 1991, d’Urso κ.λπ. (C‑362/89, EU:C:1991:326, σκέψεις 31 και 32). Βλ., επίσης, προτάσεις του γενικού εισαγγελέα W. Van Gerven στην υπόθεση d’Urso κ.λπ. (C‑362/89, EU:C:1991:228, σημείο 25).

( 34 ) Απόφαση της 7ης Δεκεμβρίου 1995, Spano κ.λπ. (C‑472/93, EU:C:1995:421, σκέψεις 24 έως 30). Βλ., επίσης, απόφαση της 25ης Ιουλίου 1991, d’Urso κ.λπ. (C‑362/89, EU:C:1991:326, σκέψεις 31 και 32).

( 35 ) Απόφαση της 12ης Μαρτίου 1998, Dethier Équipement (C‑319/94, EU:C:1998:99, σκέψεις 25 έως 31). Στην εν λόγω υπόθεση, το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι, παρά το γεγονός ότι η διαδικασία εκείνη αποσκοπούσε στην εκκαθάριση της περιουσίας, η κατάσταση της υπό δικαστική εκκαθάριση επιχειρήσεως παρουσίαζε πολλές και σημαντικές διαφορές σε σχέση με την κατάσταση επιχειρήσεως τελούσας υπό πτώχευση, ιδίως όσον αφορά τον διορισμό και τα καθήκοντα του εκκαθαριστή. Για τις διαφορές αυτές, βλ. σκέψη 9 της αποφάσεως. Βλ., επίσης, απόφαση της 12ης Νοεμβρίου 1998, Europièces (C‑399/96, EU:C:1998:532, σκέψεις 26, 31 και 32), όπου το Δικαστήριο εφάρμοσε στη διαδικασία της εκούσιας εκκαθαρίσεως του βελγικού δικαίου τα κριτήρια που αναπτύχθηκαν στην απόφαση της 12ης Μαρτίου 1998, Dethier Équipement (C‑319/94, EU:C:1998:99).

( 36 ) C‑126/16, EU:C:2017:489.

( 37 ) Η εν λόγω συμφωνία pre-pack αποσκοπούσε στο να προετοιμαστεί, με κάθε λεπτομέρεια, η μεταβίβαση της επιχειρήσεως προκειμένου να καταστεί εφικτή η ταχεία επανέναρξη της λειτουργίας των βιώσιμων μονάδων της επιχειρήσεως μετά την κήρυξη της πτωχεύσεως, ούτως ώστε να αποτραπεί η ρήξη την οποία θα προκαλούσε η απότομη παύση των δραστηριοτήτων της επιχειρήσεως αυτής κατά την ημερομηνία κηρύξεως της πτωχεύσεως και να διατηρηθούν η αξία της εν λόγω επιχειρήσεως και οι θέσεις εργασίας. Απόφαση της 22ας Ιουνίου 2017, Federatie Nederlandse Vakvereniging κ.λπ. (C‑126/16, EU:C:2017:489, σκέψη 49).

( 38 ) Βλ. απόφαση της 22ας Ιουνίου 2017, Federatie Nederlandse Vakvereniging κ.λπ. (C‑126/16, EU:C:2017:489, σκέψεις 38 έως 40). Όσον αφορά την παρούσα υπόθεση, πρέπει να σημειωθεί ότι δεν προκύπτει από την απόφαση περί παραπομπής ότι το εν λόγω κράτος μέλος έχει κάνει χρήση της δυνατότητας, υπό τις περιστάσεις που δικαιολογούν την εφαρμογή του άρθρου 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23, να εφαρμόσει το καθεστώς προστασίας των εργαζομένων που καθιερώνεται στα άρθρα 3 και 4 της οδηγίας αυτής, πράγμα που εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξακριβώσει. Ως εκ τούτου, η εν λόγω διάταξη τυγχάνει εφαρμογής σε υπόθεση όπως αυτή της κύριας δίκης, υπό την προϋπόθεση, ωστόσο, ότι η συγκεκριμένη διαδικασία πληροί τους όρους της διατάξεως αυτής (βλ. σκέψεις 42 και 43), γεγονός το οποίο θα αναλύσω στη συνέχεια. Βλ. άρθρο 5, παράγραφοι 2 και 3, της οδηγίας αυτής. Όσον αφορά τις διατάξεις αυτές, βλ. διάταξη της 28ης Ιανουαρίου 2015, Gimnasio Deportivo San Andrés (C-688/13, EU:C:2015:46, σκέψη 55).

( 39 ) Βλ. απόφαση της 22ας Ιουνίου 2017, Federatie Nederlandse Vakvereniging κ.λπ. (C‑126/16, EU:C:2017:489, σκέψεις 46 έως 57).

( 40 ) Βλ. απόφαση της 22ας Ιουνίου 2017, Federatie Nederlandse Vakvereniging κ.λπ. (C‑126/16, EU:C:2017:489, σκέψη 58).

( 41 ) Βλ. σημεία 42 έως 47 των παρουσών προτάσεων.

( 42 ) Το Δικαστήριο επισήμανε ότι από τη δικογραφία που του είχε υποβληθεί προέκυπτε ότι η διαδικασία του pre-pack διεξαγόταν όχι υπό τον έλεγχο δικαστηρίου αλλά υπό τη διεύθυνση της επιχειρήσεως που διεξήγε τις διαπραγματεύσεις και ελάμβανε τις αποφάσεις για την προετοιμασία της πωλήσεως της υπό πτώχευση επιχειρήσεως (σκέψη 54).

( 43 ) Επί του επικουρικού αυτού κριτηρίου, βλ. απόφαση της 12ης Μαρτίου 1998, Dethier Équipement (C‑319/94, EU:C:1998:99, σκέψεις 25 έως 31). Βλ., επίσης, σημείο 46 των παρουσών προτάσεων.

( 44 ) Βλ. απόφαση της 22ας Ιουνίου 2017, Federatie Nederlandse Vakvereniging κ.λπ. (C‑126/16, EU:C:2017:489, σκέψη 44).

( 45 ) Βλ. απόφαση της 22ας Ιουνίου 2017, Federatie Nederlandse Vakvereniging κ.λπ. (C‑126/16, EU:C:2017:489, σκέψη 41 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

( 46 ) Μόνο η Επιτροπή φαινόταν, καταρχήν, να υποστηρίζει μια τέτοια θέση με τις γραπτές παρατηρήσεις της, από τις οποίες προκύπτει ότι «η μεταβίβαση υπό δικαστική εποπτεία […] θα πρέπει να θεωρείται ως διαδικασία αφερεγγυότητας […]». Ωστόσο, επισήμανε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, ότι λόγω τυπογραφικού λάθους στις παρατηρήσεις της, ενδεχομένως δημιουργήθηκε η εντύπωση ότι υποστήριζε την άποψη αυτή, δήλωσε δε ότι το σημείο 28 των παρατηρήσεών της έπρεπε να αναγνωσθεί ως εξής: «[Η] μεταβίβαση υπό δικαστική εποπτεία δεν πρέπει να θεωρείται ως διαδικασία αφερεγγυότητας […]» (η υπογράμμιση δική μου).

( 47 ) Κανονισμός του Συμβουλίου, της 29ης Μαΐου 2000, περί των διαδικασιών αφερεγγυότητας (ΕΕ 2000, L 160, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τον εκτελεστικό κανονισμό (ΕΕ) 583/2011 του Συμβουλίου, της 9ης Ιουνίου 2011 (ΕΕ 2011, L 160, σ. 52) (στο εξής: κανονισμός 1346/2000). Η Prefaco αναφέρεται επίσης στα παραρτήματα Α και Γ του κανονισμού 1346/2000, το παράρτημα Γ του οποίου διευκρινίζει ότι ο δικαστικός διαχειριστής που ορίστηκε στο πλαίσιο της επίμαχης στην κύρια δίκη διαδικασίας πρέπει να θεωρηθεί ως σύνδικος της πτωχεύσεως.

( 48 ) Επί της λογικής συνοχής των εννοιών του δικαίου της Ένωσης, βλ. προτάσεις μου της 22ας Ιανουαρίου 2019 στην υπόθεση Pillar Securitisation (C‑694/17, EU:C:2019:44, σημεία 49 και 50).

( 49 ) Βλ. απόφαση της 22ας Νοεμβρίου 2012, Bank Handlowy και Adamiak (C‑116/11, EU:C:2012:739, σκέψεις 34 και 35). Με την απόφαση αυτή, το Δικαστήριο έκρινε ότι η γαλλική διαδικασία διασώσεως ενέπιπτε στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 1346/2000, διότι συγκαταλεγόταν μεταξύ των διαδικασιών που περιλαμβάνονται στο παράρτημα Α του εν λόγω κανονισμού. Ωστόσο, ορισμένοι συγγραφείς διατύπωσαν αμφιβολίες ως προς το αν η διαδικασία αυτή είναι σύμφωνη προς τις προϋποθέσεις του άρθρου 1, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού. Βλ., ιδίως, Jault-Seseke, F., «Le règlement 2015/848: le vin nouveau et les vieilles outres», Revue critique de droit international privé, 2016, σ. 21, σημείο 18, και Burkhard, H., Oberhammer, P., Bariatti, S., Koller, Ch., Björn, L., Requejo Isidro, M., Villata, F.C. (επιμ.), The Implementation of the New Insolvency Regulation: Improving Cooperation and Mutual Trust, Nomos, 2017, σ. 65.

( 50 ) Από τις πολυάριθμες παραπομπές στη βελγική νομική θεωρία που παρατίθενται στις γραπτές παρατηρήσεις της C. Plessers, προκύπτει ότι η μεταβίβαση υπό δικαστική εποπτεία «πραγματοποιείται πριν την πτώχευση και έχει μάλιστα ως σκοπό την αποφυγή αυτής της ακραίας αποφάσεως». Βλ., συναφώς, Vandersnickt, C., Overgang van onderneming krachtens overeenkomst. Het materieel toepassingsgebied van de richtlijn 2001/23/EG, σειρά «Sociale praktijkstudies», Mechelen, Wolters-Kluwer, 2015, σ. 116.

( 51 ) Από τις γραπτές παρατηρήσεις της C. Plessers προκύπτει ότι γινόταν πάντα αποδεκτό στις προπαρασκευαστικές εργασίες καθώς και στη βελγική νομική θεωρία ότι η επίμαχη στην κύρια δίκη διαδικασία δεν αποτελεί διαδικασία εκκαθαρίσεως, αλλά ότι «εκλαμβάνεται ως εναλλακτική διαδικασία της πτωχεύσεως». Βλ. Doc Parl., Chambre, 2007, DEC 52 0160/001, σ. 7. Το εν λόγω έγγραφο, το οποίο περιλαμβάνεται στην υποβληθείσα ενώπιον του Δικαστηρίου δικογραφία, καθώς και στον επίσημο διαδικτυακό τόπο για τις διαδικασίες αναδιαρθρώσεως στον οποίο αναφέρθηκε η Επιτροπή κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, είναι διαθέσιμο στην ακόλουθη διεύθυνση: http://socialsante.wallonie.be/surendettement/professionnel/?q=procedures-restructuration-reorganisation. Βλ., επίσης, Doc. Parl., Chambre, 2008-09, DOC 52-0160/055, σ. 32.

( 52 ) Βλ., ιδίως, αποφάσεις της 25ης Ιουλίου 1991, d’Urso κ.λπ. (C‑362/89, EU:C:1991:326, σκέψεις 31 και 32), της 7ης Δεκεμβρίου 1995, Spano κ.λπ. (C‑472/93, EU:C:1995:421, σκέψη 25), καθώς και της 22ας Ιουνίου 2017, Federatie Nederlandse Vakvereniging κ.λπ. (C‑126/16, EU:C:2017:489, σκέψη 47).

( 53 ) Βλ. απόφαση της 22ας Ιουνίου 2017, Federatie Nederlandse Vakvereniging κ.λπ. (C‑126/16, EU:C:2017:489, σκέψη 48). Βλ., επίσης, προτάσεις του γενικού εισαγγελέα P. Mengozzi στην υπόθεση Federatie Nederlandse Vakvereniging κ.λπ. (C‑126/16, EU:C:2017:241, σημείο 57).

( 54 ) Βλ. σημείο 11 των παρουσών προτάσεων.

( 55 ) Βλ. σημεία 11 και 12 των παρουσών προτάσεων (η υπογράμμιση δική μου).

( 56 ) Βλ. σημείο 8 των παρουσών προτάσεων. Πράγματι, καίτοι διορίζεται από το δικαστήριο, ο διαχειριστής αυτός διεξάγει έρευνα και καλεί σε υποβολή προσφορών «μεριμνώντας κατά προτεραιότητα για τη διατήρηση του συνόλου ή τμήματος της δραστηριότητας της επιχειρήσεως, λαμβάνοντας υπόψη τα δικαιώματα των πιστωτών» (άρθρο 62, πρώτο εδάφιο, του LCE). Σε περίπτωση πολλαπλών συγκρίσιμων προσφορών, δίδεται προτεραιότητα από τον διαχειριστή σε εκείνη που διασφαλίζει τη διατήρηση των θέσεων εργασίας βάσει μιας «κοινωνικής συμφωνίας» που αποτελεί αντικείμενο διαπραγματεύσεως (άρθρο 62, δεύτερο εδάφιο, του LCE).

( 57 ) Βλ. απόφαση της 7ης Φεβρουαρίου 1985, Abels (135/83, EU:C:1985:55, σκέψη 28). Βλ., επίσης, σημείο 43 των παρουσών προτάσεων.

( 58 ) Βλ. απόφαση της 27ης Νοεμβρίου 2008, Juuri (C‑396/07, EU:C:2008:656, σκέψη 28 και εκεί μνημονευόμενη νομολογία).

( 59 ) Βλ. αποφάσεις της 17ης Δεκεμβρίου 1987, Ny Mølle Kro (287/86, EU:C:1987:573, σκέψη 25), της 26ης Μαΐου 2005, Celtec (C‑478/03, EU:C:2005:321, σκέψη 26), και της 7ης Αυγούστου 2018, Colino Sigüenza (C‑472/16, EU:C:2018:646, σκέψη 48).

( 60 ) Απόφαση της 10ης Φεβρουαρίου 1988, Foreningen af Arbejdsledere i Danmark (324/86, EU:C:1988:72, σκέψη 14): «Συνάγεται ότι οι ενδιαφερόμενοι εργαζόμενοι δεν έχουν την ευχέρεια να παραιτηθούν από τα δικαιώματα που τους παρέχει η οδηγία και ο περιορισμός των δικαιωμάτων αυτών δεν επιτρέπεται ούτε και με τη συναίνεσή τους» (σκέψη 15). Βλ., επίσης, αποφάσεις της 14ης Νοεμβρίου 1996, Rotsart de Hertaing (C‑305/94, EU:C:1996:435, σκέψη 17), και της 12ης Μαρτίου 1998, Dethier Équipement (C‑319/94, EU:C:1998:99, σκέψη 40).

( 61 ) Βλ. απόφαση της 7ης Αυγούστου 2018, Colino Sigüenza (C‑472/16, EU:C:2018:646, σκέψη 49).

( 62 ) Βλ., ιδίως, απόφαση της 15ης Ιουνίου 1988, Bork International κ.λπ. (101/87, EU:C:1988:308, σκέψη 17), καθώς και της 7ης Αυγούστου 2018, Colino Sigüenza (C‑472/16, EU:C:2018:646, σκέψη 50).

( 63 ) Κατά το αιτούν δικαστήριο, το γεγονός ότι η σύμβαση μεταβιβάσεως αναφέρει ως ημερομηνία της μεταβιβάσεως «δύο εργάσιμες ημέρες από την ημερομηνία εκδόσεως της αποφάσεως που επιτρέπει τη μεταβίβαση» ισχύει μόνο μεταξύ των συμβαλλομένων μερών και δεν δύναται να αντιταχθεί σε τρίτους, οι οποίοι δεν είχαν συμβληθεί στη σύμβαση, όπως η C. Plessers. Το εν λόγω δικαστήριο προσθέτει ότι, στο έγγραφό τους της 24ης Απριλίου 2013 προς την C. Plessers, οι δικαστικοί διαχειριστές επιβεβαίωσαν επίσης ότι οι δραστηριότητες της Echo είχαν παύσει από τις 22 Απριλίου 2013. Βλ., συναφώς, σημείο 15 των παρουσών προτάσεων.

( 64 ) Πρέπει να υπομνησθεί ότι οι σχετικές με τα πραγματικά περιστατικά εκτιμήσεις που είναι αναγκαίες για τη διαπίστωση της δυνατότητας εφαρμογής της οδηγίας 2001/23 εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του αιτούντος δικαστηρίου, λαμβανομένων υπόψη των κριτηρίων ερμηνείας που αντλούνται από τη νομολογία του Δικαστηρίου. Βλ. απόφαση της 15ης Ιουνίου 1988, Bork International κ.λπ. (101/87, EU:C:1988:308, σκέψη 19).

( 65 ) Βλ., ιδίως, απόφαση της 16ης Οκτωβρίου 2008, Kirtruna και Vigano (C‑313/07, EU:C:2008:574, σκέψη 45). Όπως προκύπτει από τη νομολογία του Δικαστηρίου, το γεγονός ότι μια επιχείρηση έχει κηρυχθεί σε κατάσταση κρίσεως δεν συνεπάγεται οπωσδήποτε και συστηματικά μεταβολές του εργατικού δυναμικού κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23. Επομένως, η διαδικασία διαπιστώσεως της καταστάσεως κρίσεως μιας επιχειρήσεως δεν συνιστά οπωσδήποτε και συστηματικά οικονομικό, τεχνικό ή οργανωτικό λόγο, συνεπαγόμενο μεταβολές του εργατικού δυναμικού κατά την έννοια της διατάξεως αυτής. Βλ. απόφαση της 11ης Ιουνίου 2009, Επιτροπή κατά Ιταλίας (C‑561/07, EU:C:2009:363, σκέψη 36).

( 66 ) Βλ. αποφάσεις της 15ης Ιουνίου 1988, Bork International κ.λπ (101/87, EU:C:1988:308,σκέψη 18), καθώς και της 7ης Αυγούστου 2018, Colino Sigüenza (C‑472/16, EU:C:2018:646,σκέψη 53).

( 67 ) Απόφαση της 16ης Οκτωβρίου 2008, Kirtruna και Vigano (C‑313/07, EU:C:2008:574, σκέψεις 45 και 46). Στην απόφαση αυτή, το Δικαστήριο έκρινε ότι το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23 δεν απαιτεί, σε περίπτωση μεταβιβάσεως επιχειρήσεως, τη διατήρηση της συμβάσεως μισθώσεως επαγγελματικού χώρου που είχε συναφθεί από τον μεταβιβάζοντα την επιχείρηση με τρίτον, μολονότι η λύση της εν λόγω συμβάσεως είναι πιθανό να έχει ως αποτέλεσμα τη λύση των συμβάσεων εργασίας που μεταβιβάσθηκαν στον διάδοχο. Εξάλλου, το Δικαστήριο έκρινε ότι στην περίπτωση που η απόλυση που προκλήθηκε από άλλες περιστάσεις, όπως η μη επίτευξη συμφωνίας μεταξύ μεταβιβάζοντος και μισθωτών για τη σύναψη νέας συμβάσεως μισθώσεως, η μη εύρεση άλλου επαγγελματικού χώρου ή η αδυναμία μετακινήσεως του προσωπικού σε άλλα καταστήματα, οι εν λόγω περιστάσεις μπορούν να χαρακτηριστούν ως «οικονομικοί, τεχνικοί ή οργανωτικοί λόγοι», κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/23.

( 68 ) Κατά τον γενικό εισαγγελέα W. Van Gerven, δεν υπάρχει κανένας λόγος να θεωρηθεί ότι «η οδηγία επιτρέπει κάθε απόλυση για λόγους οικονομικούς, τεχνικούς ή οργανωτικούς. Η οδηγία απαγορεύει πράγματι ρητώς τέτοιου είδους απολύσεις, όταν προκαλούνται από τη μεταβίβαση της επιχειρήσεως. Μόνο όταν οι απολύσεις έχουν εν πάση περιπτώσει πραγματοποιηθεί, π.χ. όταν έχουν ήδη αποφασιστεί πριν τεθεί ζήτημα οποιασδήποτε μεταβιβάσεως της επιχειρήσεως, εμπίπτουν στην προαναφερθείσα εξαίρεση […]. Το άρθρο 4 της οδηγίας δεν μπορεί να χρησιμεύσει ως επιχείρημα για την απόλυση ενός μέρους των εργαζομένων συνεπεία της μεταβιβάσεως της επιχειρήσεως» (προτάσεις του γενικού εισαγγελέα W. Van Gerven στην υπόθεση d’Urso κ.λπ. (C‑362/89, EU:C:1991:228, σκέψη 35). Βλ. υποσημείωση 65.