Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Mancini της 27ης Ιανουαρίου 1988. - ΚΟΜΜΑ ΤΩΝ ΟΙΚΟΛΟΓΩΝ "LES VERTS" ΚΑΤΑ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ. - ΑΚΥΡΩΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙ ΕΚΤΕΛΕΣΕΩΣ ΤΗΣ ΘΕΣΕΩΣ 3708 ΤΟΥ ΠΡΟΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟ ΕΤΟΣ 1984 - ΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟ ΚΟΙΝΟΥ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗ ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΕΚΛΟΓΩΝ ΤΟΥ 1984. - ΥΠΟΘΕΣΗ 190/84.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1988 σελίδα 01017

Σουηδική ειδική έκδοση σελίδα 00381

Φινλανδική ειδική έκδοση σελίδα 00387



Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα

++++

Κύριε πρόεδρε,

Κύριοι δικαστές,

1 . Οι παρούσες προτάσεις αναφέρονται στην προσφυγή, την οποία άσκησαν στις 18 Ιουλίου 1984 οι "les Verts", κόμμα οικολόγων ( στο εξής : οι Πράσινοι ) κατά του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και με την οποία ζητούν την ακύρωση "όλων των αποφάσεων εκτελέσεως του προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας του 1984, σχετικά με την εφαρμογή της θέσεως 3708 ".

'Οπως είναι γνωστό, οι πιστώσεις που έχουν εγγραφεί στη θέση αυτή έχουν χρησιμοποιηθεί στη χρηματοδότηση της ενημερωτικής εκστρατείας για τις δεύτερες ευρωπαϊκές εκλογές με άμεση καθολική ψηφοφορία και έχουν αποτελέσει τον πυρήνα πέντε άλλων προσφυγών που επίσης έχουν ασκηθεί από τους Πράσινους . Τέσσερις μεταξύ αυτών - αυτές που βάλλουν κατά των πράξεων περί καθορισμού των διαφόρων σταδίων της διαδικασίας εγκρίσεως του προϋπολογισμού για το οικονομικό έτος 1984 ( υποθέσεις 216/83, 295/83, 296/83, 297/83 ) - έχουν κριθεί απαράδεκτες αυτεπαγγέλτως ελλείψει της προϋποθέσεως του άρθρου 173, δεύτερη παράγραφος, της Συνθήκης ΕΟΚ . Με τις Διατάξεις που εκδόθηκαν αντιστοίχως στις υποθέσεις αυτές στις 26 Σεπτεμβρίου 1984, το Δικαστήριο αποφάνθηκε υπό την έννοια ότι, δεδομένου ότι ο προϋπολογισμός ορίζεται από το δημοσιονομικό κανονισμό ως η πράξη που προβλέπει και εγκρίνει εκ των προτέρων, κάθε έτος, τα προβλεπόμενα έσοδα και τις προβλεπόμενες δαπάνες των Κοινοτήτων, η διαδικασία εγκρίσεως του προϋπολογισμού καταλήγει απλώς και μόνο σε έγκριση της αναλήψεως των δαπανών, ώστε οι πράξεις που εμπίπτουν στη διαδικασία αυτή δεν μπορούν να αφορούν άμεσα ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο, αυτό δε μπορεί ενδεχομένως να συμβεί μόνο στην περίπτωση των πράξεων που εκδίδονται σε εκτέλεση του προϋπολογισμού ( Συλλογή 1984, αντίστοιχα σσ . 3325, 3331, 3335 και 3339 ).

Αντιθέτως, με απόφαση της 23ης Απριλίου 1986 στην υπόθεση 294/83 ( Συλλογή, σ . 1339 ), το Δικαστήριο έκανε δεκτή την προσφυγή της 28ης Δεκεμβρίου 1983 . Οι αποφάσεις με τις οποίες το προεδρείο ( 12 Οκτωβρίου 1982 ) και το διευρυμένο προεδρείο ( 29 Οκτωβρίου 1983 ) του Κοινοβουλίου ρύθμισαν την κατανομή και τη χρησιμοποίηση των εγγεγραμμένων στη θέση 3708 πιστώσεων ακυρώθηκαν λόγω αναρμοδιότητας .

2 . Η παρούσα υπόθεση εντάσσεται στη συνέχεια της υποθέσεως ως προς την οποία εκδόθηκε η προαναφερθείσα απόφαση . Την εποχή εκείνη, οι Πράσινοι προσέβαλαν τις αποφάσεις με τις οποίες τα όργανα της Συνελεύσεως είχαν υπαγορεύσει τη βασική τους ρύθμιση όσον αφορά τη θέση 3708 σήμερα αμφισβητούν τα διάφορα μέτρα που έχουν ληφθεί από τη διοίκηση του Κοινοβουλίου προκειμένου να τεθεί σε εφαρμογή η εν λόγω ρύθμιση .

Προς στήριξη του αιτήματός τους, οι Πράσινοι επικαλούνται τους λόγους που έχουν ήδη αναπτυχτεί λεπτομερώς στις πέντε υποθέσεις που έχουν ήδη αναφερθεί :

α ) αναρμοδιότητα

β ) παραβίαση των Συνθηκών, ιδίως του άρθρου 138 της Συνθήκης ΕΟΚ και των άρθρων 7, παράγραφος 2, και 13 της πράξεως περί εκλογής των αντιπροσώπων στη Συνέλευση με άμεση καθολική ψηφοφορία

γ ) παραβίαση της αρχής της ισότητας των πολιτών όσον αφορά τις εκλογές

δ ) παράβαση των άρθρων 85 και επόμενα της Συνθήκης ΕΟΚ

ε ) παραβίαση της αρχής της ισότητας ενώπιον του νόμου, αναγνωριζόμενης από το γαλλικό Σύνταγμα

ζ ) έλλειψη νομιμότητας, καθόσον η ψήφος του γάλλου Υπουργού στο Συμβούλιο των Κοινοτήτων κατά τις συζητήσεις επί του προϋπολογισμού δόθηκε καθ' υπέρβαση εξουσίας, με αποτέλεσμα να πάσχουν εξ αυτού ακριβώς του λόγου οι αποφάσεις του Συμβουλίου και όλες οι πράξεις που βασίζονται σ' αυτές

η ) κατάχρηση εξουσίας, λόγω του ότι το προεδρείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου χρησιμοποίησε τις εγγεγραμμένες στη θέση 3708 πιστώσεις για να εξασφαλίσει την επανεκλογή των εκλεγμένων το 1979 βουλευτών .

Από τους λόγους αυτούς, η απόφαση της 23ης Απριλίου 1986 έκανε δεκτούς τους δύο πρώτους και ιδιαίτερα αυτόν που βασίζεται στην παράβαση του άρθρου 7, παράγραφος 2, της πράξεως της 20ής Σεπτεμβρίου 1976 . Πράγματι, το Δικαστήριο έκρινε ότι "το θέμα της καταβολής των εξόδων προεκλογικής εκστρατείας δεν συγκαταλέγεται μεταξύ των σημείων που ρύθμισε η πράξη του 1976 . Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι, στο παρόν στάδιο εξελίξεως του κοινοτικού δικαίου, η θέσπιση συστήματος καταβολής των εξόδων προεκλογικής εκστρατείας και ο καθορισμός των λεπτομερειών εφαρμογής του εξακολουθεί να ανήκει στην αρμοδιότητα των κρατών μελών" ( σκέψη 54 ).

Το στοιχείο συνέχειας των υποθέσεων το οποίο έχω υπαινιχθεί μου επιβάλλει πρωτίστως να διευκρινίσω αν η παρούσα υπόθεση εξακολουθεί να έχει αντικείμενο δηλαδή, αν η απόφαση της 23ης Απριλίου 1986 εξαφάνισε τις πράξεις εκτελέσεως του κεφαλαίου 3708 ή - αντιθέτως - δεν έθιξε την ισχύ των εν λόγω πράξεων, οι οποίες εκδόθηκαν μεταξύ της εγκρίσεως και της ακυρώσεως των διατάξεων με τις οποίες ρυθμίστηκε η θέση αυτή του προϋπολογισμού . Ούτε η κοινοτική νομοθεσία ούτε η νομολογία του Δικαστηρίου δίνουν λύση στο ζήτημα αυτό . Εξάλλου, τα εθνικά συστήματα διοικητικής δικαιοσύνης δεν φαίνονται να προσανατολίζονται προς την αυτόματη ακύρωση των εκδοθεισών τελικών πράξεων πριν από την ακύρωση της πράξεως στην οποία βασίζονται αντιθέτως, καθόσον μπορούν να προσβληθούν και εφόσον η προσφυγή έχει ασκηθεί εμπροθέσμως, πρέπει να ακυρώνονται με μία απόφαση ad hoc ( 1 ).

Επομένως, τείνουμε να σκεφθούμε ότι η παρούσα διαφορά εξακολουθεί να έχει λόγο υπάρξεως . Ως προς την ουσία, εν πάση περιπτώσει, θεωρούμε ότι δεν επιτρέπονται αμφισβητήσεις : οι πράξεις που εκδόθηκαν σε εκτέλεση των αποφάσεων σχετικά με τη θέση 3708 στερήθηκαν της νομικής τους βάσεως λόγω της αποφάσεως της 23ης Απριλίου 1986 και, εφόσον μπορούν να προσβληθούν, πρέπει να ακυρωθούν . Εντούτοις, δεν προτείνω στο Δικαστήριο να τις ακυρώσει πράγματι, κατά τη γνώμη μου, η υπό κρίση προσφυγή δεν είναι παραδεκτή .

3 . Ας υπενθυμίσω ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπέβαλε ένσταση απαραδέκτου κατά της προσφυγής με παρεμπίπτουσα αίτηση της 2ας Οκτωβρίου 1984 . Εξάλλου, το εν λόγω όργανο ζήτησε από το Δικαστήριο να κρίνει επί της αιτήσεως αυτής χωρίς να εισέλθει στην ουσία της υποθέσεως όμως, με Διάταξη της 28ης Νοεμβρίου 1984, το Δικαστήριο αποφάσισε την από κοινού εξέταση του παραδεκτού και του βασίμου .

Το Κοινοβούλιο προβάλλει επιχειρήματα δύο ειδών : την έλλειψη ικανότητας του παρίστασθαι ενώπιον δικαστηρίου κατά τον χρόνο της ασκήσεως της προσφυγής και την έλλειψη των προϋποθέσεων του εννόμου συμφέροντος των ιδιωτών κατ' άρθρο 173 . Τα πραγματικά περιστατικά που εκτίθενται με το πρώτο επιχείρημα δεν αμφισβητούνται : η ένωση προσώπων "les Verts, parti ecologiste" διαλύθηκε στις 29 Μαρτίου 1984 και κοινοποίησε την απόφαση αυτή στην αστυνομική διεύθυνση Παρισιού στις 19 Ιουνίου 1984 . Την ίδια ημέρα διαλύθηκε επίσης η ένωση "les Verts ". Πάντως, κατά τη διάλυση, οι δύο ενώσεις συγχωνεύθηκαν προς σύσταση νέας πολιτικής ενώσεως προσώπων ονομαζόμενης "les Verts, confederation ecologiste - parti ecologiste", η οποία υπέβαλε δήλωση περί της συστάσεώς της στην αστυνομική διεύθυνση της πρωτεύουσας στις 20 Ιουνίου 1984 ( Επίσημη Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της Γαλλικής Δημοκρατίας της 25.7.1984, σσ . 6604 και 6608 διορθωτικό της 9.11.1984, σ . 10241 ).

Υπό το φως των στοιχείων αυτών, το καθού όργανο υποστηρίζει μία θέση που άπτεται αμέσως της ουσίας : κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου - υποστηρίζει - η δικαιοπρακτική ικανότητα της προσφεύγουσας πρέπει να εκτιμάται σε σχέση προς τον εθνικό νόμο της ενδιαφερομένης ( βλέπε, εν τέλει, απόφαση της 27ης Νοεμβρίου 1984, Bensider, Συλλογή 1984, σ . 3991 ), επομένως, σε περίπτωση όπως η προκείμενη, σε σχέση με το γαλλικό νόμο περί των ενώσεων προσώπων, της 1ης Ιουλίου 1901 . 'Ομως, εφόσον η εν λόγω πηγή δικαίου σιωπά, πρέπει να θεωρηθεί ότι η διάλυση ενώσεως απορρέει από τη δήλωση βουλήσεως των μελών της και ότι εν προκειμένω αυτή η βούληση έχει ακριβώς δηλωθεί με τη σύναψη του πρωτοκόλλου συγχωνεύσεως της 29ης Μαρτίου 1984 και τη μεταγενέστερη δήλωση της 19ης Ιουνίου .

Επομένως, η προσφυγή της 18ης Ιουλίου 1984 ασκήθηκε από οργανισμό που είχε χάσει, το αργότερο στις 19 Ιουνίου, τη δικαιοπρακτική του ικανότητα . Εξάλλου, δεδομένου ότι η προσφυγή δεν ασκήθηκε από κάποιον που είχε την ικανότητα να είναι διάδικος, δεν νοείται να γίνει δεκτό το να συνεχίσει τη δίκη η νέα ένωση προσώπων .

Στα επιχειρήματα αυτά οι Πράσινοι αντιτάσσουν τα δικά τους επιχειρήματα αμυνόμενοι διττώς : πρώτον, υπενθυμίζουν την απόφαση της 18ης Μαρτίου 1981 του Tribunal de grande instance της Troyes, σύμφωνα με την οποία "από το άρθρο 5 του νόμου της 1ης Ιουλίου 1901, όπως τροποποιήθηκε με το νόμο 71/604 της 20ής Ιουλίου 1971, προκύπτει ότι ... (( μία )) ένωση αποκτά ( και επομένως χάνει ) τη νομική της προσωπικότητα μόνο μετά από τη δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυβερνήσεως" ( η υπογράμμιση δική μου ) από αυτό συνάγουν ότι στο πλαίσιο της γαλλικής έννομης τάξης η απόκτηση και η απώλεια της προσωπικότητας διέπονται από την αρχή του παράλληλου χαρακτήρα των διατυπώσεων . Επομένως, είναι μεν αληθές ότι η προσωπικότητα χάνεται μόνο από τη δημοσίευση της δηλώσεως που πρέπει να συμπεριληφθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και ότι στην προκειμένη περίπτωση η διατύπωση αυτή πληρώθηκε στις 25 Ιουλίου 1984, αλλά είναι επίσης αληθές ότι στις 18 Ιουλίου 1984, ημερομηνία κατά την οποία η προσφυγή έχει εγγραφεί στο πρωτόκολλο του Δικαστηρίου - η ένωση ήταν ικανή να παρίσταται επί δικαστηρίου .

Δεύτερον, οι Πράσινοι θεωρούν ότι ακόμη και αν υποτεθεί ότι είναι βάσιμη η άποψη ότι η εξαφάνιση της ενώσεως και επομένως η απώλεια της νομικής της προσωπικότητας απορρέουν από τη βούληση και μόνο των μελών της, η προσφυγή ασκήθηκε από υποκείμενο δικαίου που έχει δικαιοπρακτική ικανότητα . Πράγματι, κατά το σημείο 3 του πρωτοκόλλου της 29ης Μαρτίου 1984, η διάλυση της προσφεύγουσας ένωσης έπρεπε να πραγματοποιηθεί "υπό την επιφύλαξη" της συγχωνεύσεώς της με την ένωση "les Verts ". 'Ομως, βάσει του άρθρου 5 του νόμου της 1ης Ιουλίου 1901, η ένωση που προκύπτει από τη συγχώνευση αυτή αποκτά τη νομική προσωπικότητα από τη δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα της Κυβερνήσεως της δηλώσεως περί συστάσεώς της . Από αυτό συνάγουν ότι η βούληση διαλύσεως της προσφεύγουσας ένωσης επέφερε τα αποτελέσματά της μόλις κατά την ημερομηνία αυτή ( 25 Ιουλίου 1984 ), οπότε, επτά ημέρες πριν, η ίδια αυτή ένωση είχε δικαιοπρακτική ικανότητα .

Μεταξύ των επιχειρημάτων αυτών θεωρώ ως πιο πειστικό το τελευταίο . Στη Γαλλία, η άποψη του δικαστηρίου του Troyes προκάλεσε πολλές κριτικές ή, τουλάχιστον, αμφιβολίες ( βλέπε Sousi : Les associations, Παρίσι, 1985, σ . 446, και, πιο πριν, Brichet : Associations et syndicats, Παρίσι, 1972, σ . 256 ) η πρυτανεύουσα στο πλαίσιο αυτό γνώμη είναι ότι η έννομη τάξη δεν περιλαμβάνει διάταξη που να εξαρτά την απώλεια της νομικής προσωπικότητας από συγκεκριμένες τυπικές προϋποθέσεις . 'Ομως, ελλείψει ειδικού κανόνα - εξαιρέσει, βεβαίως, των περιπτώσεων κατά τις οποίες η διάλυση έχει επιβληθεί από τη δικαστική ή διοικητική αρχή - θεωρώ πρόδηλο ότι το ζήτημα είναι καθ' ολοκληρία ιδιωτικού χαρακτήρα . Με άλλα λόγια, ο καθορισμός του χρόνου και των λεπτομερειών της διαλύσεως εξαρτάται αποκλειστικά από τη βούληση των μελών της ενώσεως .

Πώς όμως εκδηλώνεται εν προκειμένω αυτή η βούληση; το πρωτόκολλο συγχωνεύσεως - παρατηρούν ορθώς οι Πράσινοι - δείχνει σαφώς ότι τα μέλη της ενώσεως είχαν την πρόθεση να εξαρτήσουν την αποτελεσματικότητα της συμφωνίας περί διαλύσεως από τη σύσταση νέας ενώσεως, ώστε να αποφευχθεί οποιαδήποτε διακοπή μεταξύ της εξαφανίσεως της πρώτης ενώσεως και της δημιουργίας της άλλης . Εξάλλου, είναι γνωστό ότι, σύμφωνα με το γράμμα του άρθρου 5 του νόμου της 1ης Ιουλίου 1901, "κάθε ένωση που θέλει να αποκτήσει τη δικαιοπρακτική ικανότητα του άρθρου 6 πρέπει να δημοσιευτεί" και ότι "η ένωση δημοσιεύεται μόνον μέσω της Επίσημης Εφημερίδας της Κυβερνήσεως ". Επομένως, προκειμένου η βούληση των μελών της ενώσεως "les Verts, parti ecologiste" να γίνει σεβαστή, είναι αναγκαίο να γίνει δεκτό ότι η ένωση αυτή έπαυσε να υφίσταται την ίδια στιγμή κατά την οποία η ένωση "les Verts, confederation ecologiste - parti ecologiste" απέκτησε τη νομική προσωπικότητα, δηλαδή - για να χρησιμοποιήσω μία διατύπωση του Sousi ( όπ.π ., σ . 447 ) - με την "επέλευση του γεγονότος που έχει ως αποτέλεσμα την αυτόματη διάλυση της ενώσεως" εφόσον το "γεγονός" αυτό επήλθε στις 25 Ιουλίου 1984, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι στις 18 Ιουλίου η ένωση "les Verts, parti ecologiste" υφίστατο ακόμη και είχε την ικανότητα να παρίσταται ενώπιον δικαστηρίου .

Εξάλλου, το Δικαστήριο συνήγαγε ταυτόσημα πορίσματα εξετάζοντας ανάλογη ένσταση απαραδέκτου που υποβλήθηκε από το Κοινοβούλιο στην υπόθεση 294/83 . Το καθού όργανο είχε υποστηρίξει ότι, εφόσον είχε προβεί στη διάλυσή της μετά την άσκηση της προσφυγής της 28ης Δεκεμβρίου 1983, η ένωση "les Verts, parti ecologiste" απώλεσε τη δικαιοπρακτική ικανότητα . Εντούτοις, το Δικαστήριο έχει παρατηρήσει το εξής : " ... όπως προκύπτει από το πρωτόκολλο της 29ης Μαρτίου 1984, η διάλυση των δύο ενώσεων, συμπεριλαμβανομένης της προσφεύγουσας ένωσης, έλαβε χώρα υπό την επιφύλαξη της συγχώνευσής τους προς σύσταση νέας ενώσεως . Διάλυση, συγχώνευση και σύσταση της νέας ένωσης έλαβαν κατά συνέπεια χώρα με μία και την αυτή πράξη, με αποτέλεσμα να υφίσταται χρονική και νομική συνέχεια μεταξύ της προσφεύγουσας και της νέας ένωσης, η οποία υπεισήλθε στα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις της πρώτης" ( απόφαση της 23ης Απριλίου 1986, σκέψη 15 ).

'Οσον αφορά την παρατήρηση της Συνελεύσεως σχετικά με τη συνέχιση της δίκης από τη νέα ένωση, περιορίζομαι στη διαπίστωση ότι σύμφωνα με δήλωση του διαπεριφερειακού συμβουλίου της τελευταίας ( 16 και 17 Φεβρουαρίου 1985 ), το αρμόδιο κατά το καταστατικό όργανο να παρίσταται ενώπιον δικαστηρίου ρητώς αποφάσισε τη συνέχιση της δίκης που είχε κινηθεί από την ένωση "les Verts, parti ecologiste ".

4 . Ας περάσω στη δεύτερη ομάδα επιχειρημάτων, αποκλείοντας αυτά ( όπως τη μη δυνατότητα προσβολής των πράξεων του Κοινοβουλίου βάσει του άρθρου 173, πρώτη παράγραφος ) που έχουν αντικρουστεί από τη μετά την άσκηση της προσφυγής νομολογία . Προς στήριξη του απαραδέκτου, η Συνέλευση επικαλείται :

α ) την ασαφή αναφορά των προσβαλλομένων πράξεων

β ) το πρόωρο της προσφυγής, καθόσον η προσφυγή βάλλει κατά πράξεων που δεν είχαν ακόμη εκδοθεί κατά το χρόνο της εγγραφής της στο πρωτόκολλο

γ ) τη μη δυνατότητα προσβολής εκ μέρους της προσφεύγουσας των πράξεων που αφορούν την εκτέλεση της θέσεως 3708 του προϋπολογισμού

δ ) την έλλειψη εννόμου συμφέροντος της ενώσεως που διαδέχθηκε την προσφεύγουσα να ενεργήσει ενόψει των πράξεων που εκδόθηκαν σε εκτέλεση της ιδίας αυτής θέσεως και που αφορούν άλλους πολιτικούς σχηματισμούς

ε ) το γεγονός ότι αυτό το ίδιο υποκείμενο δικαίου παρέλειψε να αμφισβητήσει τη μόνη απόφαση της οποίας υπήρξε ο αποδέκτης

ζ ) την έλλειψη εννόμου συμφέροντος του ίδιου σχηματισμού στη συνέχιση οπωσδήποτε της εκδικάσεως της προσφυγής .

Ας ακολουθήσω τη σειρά . Με το επιχείρημα υπό στοιχείο α ), το καθού όργανο προσάπτει στους Πράσινους ότι δεν ανέφεραν ειδικώς στο εισαγωγικό της δίκης έγγραφο τις αποφάσεις των οποίων ζητούν την ακύρωση, στερώντας έτσι από το Δικαστήριο τη δυνατότητα να επαληθεύσει, όσον αφορά καθεμία από αυτές, αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 173, δεύτερη παράγραφος, της Συνθήκης . Οι Πράσινοι αντιστρέφουν το επιχείρημα ισχυριζόμενοι ότι οι ασάφειες που τους καταλογίζονται συνδέονται με τη μη δημοσίευση των επίμαχων μέτρων .

Η ένσταση δεν μπορεί να γίνει δεκτή . Η προσφυγή, ασφαλώς, αναφέρεται σε όλες τις αποφάσεις που τείνουν στην εκτέλεση του κεφαλαίου 3708, το οποίο προσδιορίζει μόνο αναφέροντας τις φάσεις της διαδικασίας των δαπανών ( αναλήψεις, εντολές, εκκαθάριση, δημοσιονομικός έλεγχος, πληρωμή ), αλλά είναι εξίσου αναμφισβήτητο ότι οι αποφάσεις αυτές δεν αποτέλεσαν αντικείμενο δημοσιότητας, οπότε η προσφεύγουσα δεν μπορούσε να γνωρίζει τα στοιχεία τους ( συντάκτες, αποδέκτες, ημερομηνία ). Επομένως, δεν μπορεί να προσαφθεί στην τελευταία ότι τις προσδιόρισε με συντομία . Ας προστεθεί ότι ο συνοπτικός προσδιορισμός των προσβαλλόμενων πράξεων ουδόλως έχει επηρεάσει την ένδικη διαφορά ως προς την ανάγκη παροχής προστασίας .

Το δεύτερο επιχείρημα αναφέρεται στο πρόωρο της προσφυγής . Ως προς αυτό επίσης είναι βέβαιο ότι, κατά την εγγραφή στο πρωτόκολλο του εισαγωγικού της δίκης δικογράφου, τα μέτρα που ελήφθησαν σε εκτέλεση της θέσεως 3708 και προορίζονταν για τους Πράσινους δεν είχαν ακόμη υλοποιηθεί . Εντούτοις, το ζήτημα που έχει τεθεί με τον τρόπο αυτό συγχέεται με τα ζητήματα που θέτει το Κοινοβούλιο όταν αφενός κατηγορεί τους Πράσινους ότι προσέβαλαν πράξεις που δεν απευθύνονταν σ' αυτούς ( επιχειρήματα γ ) και δ ) )) και όταν αφετέρου, προκειμένου για πράξεις των οποίων ήσαν οι αποδέκτες, υποβάλλει ένσταση ελλείψεως εννόμου συμφέροντος για τη συνέχιση της δίκης (( επιχείρημα ζ ) )).

5 . Οι ακόλουθες τέσσερις ενστάσεις βασίζονται στη μη ύπαρξη των προϋποθέσεων από τις οποίες εξαρτάται το παραδεκτό μιας προσφυγής που έχει ασκηθεί από ιδιώτες βάσει του άρθρου 173 . Ας υπενθυμίσω ότι, κατά τη δεύτερη παράγραφο της διατάξεως αυτής, ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο μπορεί να ασκήσει προσφυγή μόνο "κατά των αποφάσεων που απευθύνονται σ' αυτό, καθώς και κατά των αποφάσεων που, αν και εκδίδονται ως κανονισμοί ή αποφάσεις που απευθύνονται σε άλλο πρόσωπο, το αφορούν άμεσα και ατομικά ".

Με το υπόμνημα αντικρούσεώς του και το υπόμνημα ανταπαντήσεώς του, το Κοινοβούλιο ισχυρίστηκε ότι η προσφεύγουσα ένωση δεν έχει συμμετάσχει στην προεκλογική εκστρατεία για τις δεύτερες εκλογές με καθολική ψηφοφορία και ότι κατόπιν αυτού δεν την αφορούν "άμεσα και ατομικά" οι επίμαχες αποφάσεις . Εξάλλου, ακόμη και αν υποτεθεί ότι εγκύρως συνέχισε τη δίκη, η νέα ένωση "les Verts, confederation ecologiste - parti ecologiste" δεν προσέβαλε τη μόνη πράξη της οποίας ήταν αποδέκτης, δηλαδή, την απόφαση της 4ης Οκτωβρίου 1984, με την οποία ο γενικός γραμματέας του Κοινοβουλίου της ενέκρινε καταβολή ίση με 82 058 Ecu . Στην πραγματικότητα, το γεγονός ότι προσκόμισε τα αναγκαία έγγραφα για την εκτέλεση της πληρωμής αυτής, και εν συνεχεία εισέπραξε το ποσό, προϋποθέτει την εκ μέρους της αποδοχή της αποφάσεως της 29ης Οκτωβρίου 1983 του διευρυμένου προεδρείου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, πράγμα που της απαγορεύει επί του παρόντος να αμφισβητεί τις πράξεις με τις οποίες το μέτρο αυτό έχει τεθεί σε εφαρμογή .

Κατά τη διάρκεια της επ' ακροατηρίου συζητήσεως, η Συνέλευση ανέπτυξε την κατ' αυτό τον τρόπο συνοψισθείσα άποψη κατανέμοντας τα προσβαλλόμενα μέτρα σε δύο κατηγορίες : σ' αυτά που απευθύνονται στην προσφεύγουσα ένωση και σ' αυτά που απευθύνονται στους άλλους πολιτικούς σχηματισμούς . Στο πλαίσιο των τελευταίων, πρέπει εξάλλου να γίνει διάκριση μεταξύ των πράξεων που αφορούν την κατανομή του 69 % των πιστώσεων που προβλέπονται στη θέση 3708 του προϋπολογισμού μεταξύ των ομάδων που εκπροσωπούνταν στο Κοινοβούλιο πριν το 1984 και των μέτρων που αφορούν την κατανομή του υπολοίπου ( 31 %) μεταξύ των κομμάτων που έχουν εκπροσωπηθεί στις εκλογές . 'Ομως, οι αποφάσεις της δεύτερης κατηγορίας δεν αφορούν τους Πράσινους, ούτε άμεσα ούτε ατομικά . Αυτό αποδεικνύει σιωπηρώς η σκέψη 36 της αποφάσεως της 23ης Απριλίου 1986, με την οποία το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι, αν δεν μπορούσαν να προσβάλουν τις αποφάσεις του προεδρείου σχετικά με τη θέση 3708, οι μη εκπροσωπούμενοι σχηματισμοί δεν θα μπορούσαν να "επικαλεστούν την έλλειψη νομιμότητας της βασικής απόφασης παρά μόνο με προσφυγή κατά των ατομικών αποφάσεων που θα απέρριπταν την αίτηση για καταβολή ποσών ανώτερων από τα προβλεπόμενα ".

Τελικώς, μπορούν να προσβληθούν μόνο οι αποφάσεις που απευθύνονται απευθείας στους Πράσινους και, επιπλέον, μόνο εφόσον η προσφεύγουσα έχει έννομο συμφέρον να επιτύχει την ακύρωσή τους . Το συμφέρον αυτό - που έγκειται, όπως προκύπτει και από την προαναφερθείσα παράγραφο, στη δυνατότητα καταβολής ποσού υψηλότερου από αυτό που έχει εισπραχθεί - δεν υφίσταται πλέον μετά την ακύρωση της βασικής αποφάσεως . Επομένως, όσον αφορά τους Πράσινους, στην περίπτωση που η παρούσα προσφυγή γίνει δεκτή, αυτό θα σήμαινε κατ' ανάγκη την απόδοση των ληφθέντων ποσών .

Οι Πράσινοι, οι οποίοι δεν εμφανίστηκαν κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση, απάντησαν στα επιχειρήματα αυτά, παραπέμποντας στις Διατάξεις του Δικαστηρίου της 26ης Σεπτεμβρίου 1984 . 'Οπως υπενθυμίσαμε στην αρχή, το Δικαστήριο είχε τότε αποφανθεί ότι οι πράξεις που εκδίδονται σε εκτέλεση του προϋπολογισμού μπορούν να αφορούν άμεσα ένα φυσικό ή νομικό πρόσωπο . 'Ομως, η ένωση "les Verts, confederation ecologiste, parti ecologiste", η οποία συνέχισε την παρούσα δίκη, συμμετέσχε στις εκλογές : απ' αυτό προκύπτει ότι οι προσβαλλόμενες αποφάσεις την αφορούν άμεσα, καθόσον χρησιμοποιήθηκαν δε για την επιδότηση των αντιπάλων σχηματισμών, και ατομικά .

6 . Μία προκαταρκτική παρατήρηση πριν από την εξέταση των απόψεων που μόλις ανακεφαλαίωσα . Ταυτόχρονα με ορισμένα ατομικά μέτρα, οι Πράσινοι προσέβαλαν και διάφορες πράξεις λογιστικής εκτελέσεως του προϋπολογισμού και θεωρώ σκόπιμο να επαληθευτεί αν οι τελευταίες μπορούν να αποτελέσουν το αντικείμενο προσφυγής . Εν προκειμένω, θεωρώντας ότι έχουν εκδοθεί σε εκτέλεση της αποφάσεως του γενικού γραμματέα της 4ης Οκτωβρίου 1984 και ότι το μέτρο αυτό έχει καταστεί απρόσβλητο και αμετάκλητο, το Κοινοβούλιο τάχθηκε υπέρ του απαραδέκτου των σχετικών αιτήσεων . Εντούτοις, υποστήριξε αορίστως ότι, εφόσον είναι δυνατή η παράβαση διοικητικής αποφάσεως στο επίπεδο της λογιστικής της εκτελέσεως, είναι παράλογο να μην υπόκειται στο δικαστικό έλεγχο .

Αυτή η άποψη με καθιστά πολύ αμήχανο . Με τις ήδη προαναφερθείσες Διατάξεις, το Δικαστήριο - είναι αληθές - έκρινε ότι οι "πράξεις που εκδίδονται προς εκτέλεση του προϋπολογισμού" μπορούν να προκαλέσουν ζημία σε ιδιώτες . Εξάλλου θεωρώ ότι η εν λόγω διατύπωση υπονοεί τις ατομικές αποφάσεις χορηγήσεως εγκριθέντων ποσών, αλλά δεν επεκτείνεται στις πράξεις απλής δημοσιονομικής εκτελέσεως . Πράγματι, ορισμένες μεταξύ των τελευταίων - όπως εν προκειμένω αυτές που μεσολάβησαν μεταξύ της ακυρωθείσας ρύθμισης και του μέτρου που αφορά τους Πράσινους - μπορούν να θεωρηθούν ως προπαρασκευαστικές ( όμως, σύμφωνα με την απόφαση του Δικαστηρίου της 11ης Νοεμβρίου 1981 στην υπόθεση 60/81, ΙΒΜ κατά Επιτροπής, Συλλογή 1981, σ . 2639, σκέψη 10, κατ' αυτών των πράξεων δεν χωρεί προσφυγή ). 'Αλλες πράξεις, όπως οι συγκεκριμένες πληρωμές των εγκριθέντων ποσών, έχουν καθαρά υλικό χαρακτήρα . Επομένως, αμφότερες οι κατηγορίες μέτρων είναι ενδοοργανικές και κατόπιν αυτού στερούνται νομικών αποτελεσμάτων έναντι των τρίτων .

Επομένως, αν αποκλειστεί η δυνατότητα προσβολής των πράξεων λογιστικής εκτελέσεως του προϋπολογισμού ( σύμφωνα, εξάλλου, με τον κανόνα που ισχύει στα συστήματα των κρατών μελών ), απομένουν τα ατομικά μέτρα : τα μέτρα της 4ης Οκτωβρίου 1984 που αφορούν τους Πράσινους και τα μέτρα που αφορούν τους άλλους πολιτικούς σχηματισμούς .

'Οσον αφορά αυτή τη δεύτερη κατηγορία πράξεων, είμαι απολύτως πεπεισμένος ότι οι Πράσινοι δεν πληρούν τους όρους από τους οποίους το κοινοτικό δίκαιο εξαρτά το παραδεκτό μιας προσφυγής ακυρώσεως ασκούμενης από ιδιώτες και, ιδίως, από πρόσωπο που έχει υποστεί ζημία ατομικώς λόγω του προσβαλλόμενου μέτρου . Είναι αδύνατο να γίνει επίκληση της αποφάσεως της 23ης Απριλίου 1986 υπό αντίθετη έννοια . Η λύση που υιοθέτησε στην προκειμένη περίπτωση το Δικαστήριο - δηλαδή η δυνατότητα για τα υποκείμενα δικαίου, που δεν είναι δυνατό να εξατομικευτούν κατά το χρόνο της επελεύσεως της επίμαχης πράξεως, να προσβάλουν μέτρα γενικού χαρακτήρα - υπαγορεύθηκε από την ανάγκη εξασφαλίσεως ισότητας όλων των πολιτών έναντι της ασκήσεως των ενδίκων προσφυγών ή ακόμη, πιο συγκεκριμένα, προς αποφυγή της αρνησιδικίας . 'Οπως ορθώς έχει λεχθεί ( Kovar : "Observations sur l' arret du 23 avril 1986", in Cahiers de droit europeen, 1987, σ . 328 ), η λύση αυτή αντιστοιχεί, επομένως, σε μία κατάσταση όχι μόνο καινούρια, αλλά εξαιρετική, και δεν συνεπάγεται ουδόλως την αμφισβήτηση της προηγουμένης πάγιας νομολογίας του Δικαστηρίου .

'Ομως, εν προκειμένω, ο εξαιρετικός αυτός χαρακτήρας λείπει παντελώς . Αφενός οι Πράσινοι δεν προσβάλλουν ένα μέτρο γενικού χαρακτήρα αφετέρου, όπως μπορεί να συναχθεί από την προαναφερθείσα σκέψη 36 της εν λόγω αποφάσεως, είναι θεμιτό σ' αυτούς να ασκήσουν προσφυγή κατά της αποφάσεως με την οποία τους χορηγείται καταβολή 82 058 Ecu και να ζητήσουν την ακύρωση της εν λόγω αποφάσεως επειδή εισέπραξαν ποσό κατώτερο "από το προβλεπόμενο ". Σε μία κατάσταση αυτού του είδους, μου φαίνεται πρόδηλον ότι το μη παραδεκτό της προσφυγής τους ακυρώσεως των αποφάσεων που απευθύνονται στις άλλες πολιτικές ομάδες δεν συνεπάγεται αρνησιδικία ούτε - για να χρησιμοποιήσω ξανά μία διατύπωση του Kovar - δεν προσκρούει στο "φυσικό περί δικαίου αίσθημα" ( όπ.π ., σ . 327 ).

Επομένως, οι Πράσινοι βασίμως μπορούν να προσβάλουν μόνο τις ατομικές πράξεις εφαρμογής της βασικής ρυθμίσεως που απευθύνονται σ' αυτούς εν προκειμένω, οι πράξεις αυτές περιορίζονται στην προαναφερθείσα απόφαση, δηλαδή σ' αυτή με την οποία ο γενικός γραμματέας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου καθόρισε το ύψος των ποσών που προορίζονται για τα έξοδα ενημερώσεως της προεκλογικής εκστρατείας του 1984 . 'Ομως, το μέτρο αυτό έχει δύο ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που επηρεάζουν κατά τρόπο αποφασιστικό την υπόθεσή μας : είναι μεταγενέστερο της ασκήσεως της προσφυγής και δεν απευθύνεται στην προσφεύγουσα ένωση, αλλά στην ένωση που νομικώς την έχει διαδεχθεί . Συνεπώς, σε σχέση προς τους "Verts, parti ecologiste", το εισαγωγικό της δίκης δικόγραφο είναι αναμφίβολα πρόωρο πράγματι, όπως είναι γνωστό, οι προσφυγές δεν αποβλέπουν στην προστασία νομικών καταστάσεων που δεν έχουν ακόμη δημιουργηθεί .

Η προσφυγή είναι, οπωσδήποτε, απαράδεκτη . Αυτό το συμπέρασμα θα παραμείνει του λοιπού αμετάβλητο, ακόμη και αν γίνει δεκτό ότι μεταξύ του απροσδιόριστου αριθμού των προσβαλλόμενων πράξεων πρέπει επίσης να συμπεριληφθεί η ατομική απόφαση που αφορά τους Πράσινους . Η δυνατότητα να γίνει με βεβαιότητα γνωστό το μέτρο για το οποίο πρόκειται, καθιστά πράγματι την υπόθεση αυτή εξαιρετικά προβληματική και εν πάση περιπτώσει συναντά ένα ανυπέρβλητο εμπόδιο στο τελευταίο επιχείρημα που προβάλλει το καθού όργανο . 'Οπως είναι γνωστό, δυνάμει της ρυθμίσεως που το Δικαστήριο έχει ακυρώσει, η ένωση "les Verts, confederation ecologiste - parti ecologiste" εισέπραξε ορισμένη δωρεά και σήμερα, αντί να ενεργεί για να εισπράξει ένα υψηλότερο ποσό, αποβλέπει στην ακύρωση της αποφάσεως με την οποία της χορηγήθηκε το ποσό αυτό . Επομένως, γι' αυτήν, η απόφαση του Δικαστηρίου στην οποία αποβλέπει δεν μπορούσε να έχει άλλο αποτέλεσμα από το να την υποχρεώσει στην επιστροφή των ποσών που έχει ήδη λάβει γεγονός που αποδεικνύει την έλλειψη εννόμου συμφέροντος εκ μέρους της για τη συνέχιση της δίκης .

7 . Καταλήγοντας, προτείνω στο Δικαστήριο να κηρύξει απαράδεκτη την προσφυγή που ασκήθηκε στις 18 Ιουλίου 1984 από την ένωση "les Verts, parti ecologiste" κατά του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων βάσει του κριτηρίου του ηττηθέντος διαδίκου .

Εντούτοις, αν το Δικαστήριο κρίνει ότι δεν οφείλει να ακολουθήσει την υπόδειξη αυτή, προτείνω να γίνει δεκτό το αίτημα που διατύπωσε επικουρικώς το Κοινοβούλιο κατά τη διάρκεια της επ' ακροατηρίου συζητήσεως και, επομένως, να εφαρμοστεί κατ' αναλογία το άρθρο 174, δεύτερη παράγραφος, ώστε να μη θιγούν οι νομικές σχέσεις που, κατά την ημερομηνία εκδόσεως της αποφάσεως του Δικαστηρίου, θα έχουν ήδη δημιουργηθεί κατά τρόπο αμετάκλητο . 'Οπως ευστόχως έχει παρατηρηθεί, τέσσερα περίπου χρόνια από τη διεξαγωγή των δεύτερων ευρωπαϊκών εκλογών με καθολική ψηφοφορία, η άσκηση αγωγής για την αναζήτηση του αχρεωστήτως καταβληθέντος που ασκήθηκε κατά των πολιτικών κομμάτων στα οποία χορηγήθηκαν κονδύλια που είχαν προβλεφθεί στη θέση 3708 του προϋπολογισμού για το οικονομικό έτος 1984 θα ήταν "από νομική άποψη άστοχη και από πολιτική άποψη ελάχιστα σκόπιμη" ( Constantinesco et Simon, Note in Recueil Dalloz-Sirey, Recueil 1987, Νομολογία σ . 82 ).

Σε περίπτωση ακυρώσεως, δεδομένου ότι η προσφεύγουσα δεν ζήτησε να καταδικαστεί το καθού στα δικαστικά έξοδα, αυτά θα πρέπει να συμψηφιστούν μεταξύ των διαδίκων .

(*) Μετάφραση από τα ιταλικά .

( 1 ) Kopp : Verwaltungsverfahrensgesetz, τρίτη έκδοση, Μόναχο, 1983, σημείο 25 της παραγράφου 44 Vander Stichele : "De l' execution des decisions juridictionnelles", στο Recueil de jurisprudence du droit administratif et du Conseil d' Etat, 1975, σ . 10 και επ . Weil : Des consequences de l' annulation d' un acte administratif pour exces de pouvoir, Παρίσι, 1952, σ . 198 και επ . Sandulli : Manuale di diritto amministrativo, Νάπολη, 1984, σ . 1431 και επ .).