Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Mischo της 5ης Δεκεμβρίου 2002. - Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Γαλλικής Δημοκρατίας. - Παράβαση κράτους μέλους - Ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων - Μέτρα ισοδυνάμου αποτελέσματος - Ένδειξη προελεύσεως - Περιφερειακά σήματα. - Υπόθεση C-6/02.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 2003 σελίδα I-02389



Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα

I - Το κανονιστικό πλαίσιο

Α - Η κοινοτική νομοθεσία

1 Δυνάμει του άρθρου 28 ΕΚ, απαγορεύονται μεταξύ των κρατών μελών οι ποσοτικοί περιορισμοί επί των εισαγωγών καθώς και όλα τα μέτρα ισοδύναμου αποτελέσματος. Εντούτοις, κατά το άρθρο 30 ΕΚ, επιτρέπονται οι περιορισμοί στις εισαγωγές που δικαιολογούνται, μεταξύ άλλων, από λόγους προστασίας της βιομηχανικής και εμπορικής ιδιοκτησίας, εφόσον δεν συνιστούν ούτε μέσο αυθαίρετων διακρίσεων ούτε συγκεκαλυμμένο περιορισμό στο εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών.

2 Το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο ββ, του κανονισμού (ΕΟΚ) 2081/92 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουλίου 1992, για την προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων και των ονομασιών προέλευσης των γεωργικών προϋόντων και των τροφίμων (1) ορίζει:

«2. Για τους σκοπούς του παρόντος κανονισμού, νοούνται ως:

[...]

β) "γεωγραφική ένδειξη": το όνομα μιας περιοχής, ενός συγκεκριμένου τόπου ή, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, μιας χώρας, το οποίο χρησιμοποιείται στην περιγραφή ενός γεωργικού προϋόντος ή ενός τροφίμου:

- που κατάγεται από την περιοχή αυτή, τον συγκεκριμένο τόπο ή τη χώρα αυτή

και

- του οποίου μια συγκεκριμένη ποιότητα, η φήμη ή άλλο χαρακτηριστικό μπορούν να αποδοθούν στη γεωγραφική αυτή καταγωγή και του οποίου η παραγωγή ή/και η μεταποίηση ή/και η επεξεργασία πραγματοποιούνται στην οριοθετημένη γεωγραφική περιοχή.»

3 Η αναγνώριση μιας προστατευόμενης γεωγραφικής ένδειξης (στο εξής: ΠΓΕ) άρχεται από της περατώσεως της διαδικασίας που προβλέπουν τα άρθρα 5 έως 7 του κανονισμού 2081/92, με την έκδοση κανονισμού περί καταχωρίσεως εκ μέρους της Επιτροπής.

4 Το άρθρο 17 του κανονισμού 2081/92 προβλέπει ότι, εντός προθεσμίας έξι μηνών από την ημερομηνία έναρξης ισχύος του κανονισμού, τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή ποιες από τις νομίμως προστατευόμενες ονομασίες τους ή, στα κράτη μέλη που δεν υπάρχει σύστημα προστασίας, ποιες από τις ονομασίες που έχουν καθιερωθεί με τη χρήση επιθυμούν να καταχωρίσουν δυνάμει του παρόντος κανονισμού. Η Επιτροπή καταχωρίζει τις εν λόγω ονομασίες εφόσον συμφωνούν με τα κριτήρια των άρθρων 2 και 4. Τα κράτη μέλη μπορούν να διατηρούν την εθνική προστασία των ονομασιών που ανακοινώνονται με τον τρόπο αυτό, μέχρι την ημερομηνία που θα ληφθεί απόφαση για την καταχώριση.

Β - Η εθνική νομοθεσία

5 Κατόπιν της θέσεως σε ισχύ του κανονισμού 2081/92, η Γαλλική Δημοκρατία θέσπισε τον νόμο 94-2, της 3ης Ιανουαρίου 1994, περί αναγνωρίσεως της ποιότητας των γεωργικών προϋόντων και των τροφίμων (JORF της 4ης Ιανουαρίου 1994, σ. 131, στο εξής: «νόμος»). Το άρθρο L. 115-23-1 του εν λόγω νόμου ορίζει ότι:

«Η αρχή της απαγορεύσεως της αναγραφής σε σήμα ή σε πιστοποιητικό προσαρμογής μιας γεωγραφικής ενδείξεως η οποία δεν έχει καταχωριστεί ως προστατευόμενη γεωγραφική ένδειξη περιλαμβάνεται στο άρθρο L. 643-4 του αγροτικού κώδικα, το οποίο παρατίθεται κατωτέρω:

"Άρθρο L. 643-4: Το σήμα ή το πιστοποιητικό προσαρμογής δεν μπορεί να περιλαμβάνει γεωγραφική ένδειξη αν αυτή δεν έχει καταχωριστεί ως προστατευόμενη γεωγραφική ένδειξη.

Πάντως, αν η διοικητική αρχή ζήτησε την καταχώριση της γεωγραφικής αυτής ενδείξεως ως προστατευόμενης γεωγραφικής ενδείξεως, το σήμα ή το πιστοποιητικό προσαρμογής μπορούν να περιλαμβάνουν την ένδειξη αυτή, περιλαμβανομένων των ειδικών χαρακτηριστικών, μέχρι της ημερομηνίας εκδόσεως της αποφάσεως περί καταχωρίσεώς της.

[...]

Τα γεωργικά προϋόντα και τα τρόφιμα τα οποία, πριν από τη δημοσίευση του νόμου 94-2, της 3ης Ιανουαρίου 1994, περί αναγνωρίσεως της ποιότητας των γεωργικών προϋόντων και των τροφίμων, διέθεταν γεωργικό σήμα ή πιστοποιητικό μπορούν να εξακολουθήσουν να φέρουν μια γεωγραφική ένδειξη καταγωγής, χωρίς να απολαύουν προστατευόμενης γεωγραφικής ενδείξεως, για περίοδο οκτώ ετών από της ημερομηνίας δημοσιεύσεως του προαναφερθέντος νόμου."»

ΙΙ - Η προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία

6 Στις 21 Δεκεμβρίου 1992 οι γαλλικές αρχές διαβίβασαν την απάντησή τους σε έρευνα την οποία είχε κινήσει η Επιτροπή με σκοπό να καταγράψει τα σήματα και τις λοιπές εθνικές ονομασίες ποιότητας στον τομέα των γεωργικών προϋόντων και των τροφίμων, την οποία ακολούθησε συμπληρωματική απάντηση στις 14 Ιανουαρίου 1993. Ακολούθως, η Επιτροπή πληροφορήθηκε τη θέσπιση του νόμου.

7 Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι σημαντικός αριθμός γαλλικών ονομασιών ποιότητας αφορούσε προϋόντα και τρόφιμα προερχόμενα αποκλειστικώς από καθορισμένες γαλλικές περιφέρειες, στο πλαίσιο δε αυτό απέστειλε επιστολή οχλήσεως στη Γαλλική Κυβέρνηση στις 16 Δεκεμβρίου 1997. Η Επιτροπή διαπίστωνε ότι τα εν λόγω σήματα συνιστούν παράβαση του άρθρου 28 ΕΚ, καθόσον χρησιμοποιούνται μόνο για προϋόντα παραγόμενα σε ειδικές γεωγραφικές ζώνες, αποκλειομένων των προϋόντων άλλων κρατών μελών τα οποία πληρούν τα αντικειμενικά κριτήρια που απαιτούνται από τη συγγραφή υποχρεώσεων των εν λόγω σημάτων και καθόσον οι εν λόγω ονομασίες, ως εκ του περιεχομένου τους, αποκλείουν οποιαδήποτε δυνατότητα προσβάσεως που θα μπορούσαν, ενδεχομένως, να έχουν τα προϋόντα άλλων κρατών μελών. Κατά την Επιτροπή, η αποκλειστική αυτή χρησιμοποίηση των ονομασιών ποιότητας για προϋόντα προερχόμενα από καθορισμένη γεωγραφική περιοχή δεν μπορεί να δικαιολογηθεί με βάση το άρθρο 30 ΕΚ και την προστασία της βιομηχανικής ιδιοκτησίας. Πράγματι, υπογραμμίζει η Επιτροπή, ο κανονισμός 2081/92 προέβη σε εναρμόνιση των κανόνων που επιτρέπουν την αποκλειστική χρησιμοποίηση μιας ονομασίας περιέχουσας γεωγραφική ένδειξη, για τα προϋόντα που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του.

8 Οι γαλλικές αρχές στις απαντήσεις που έδωσαν στην εν λόγω όχληση επικαλέστηκαν δυσχέρειες πολιτικής, κοινωνικής, οικονομικής και τεχνικής φύσεως προκειμένου να δικαιολογήσουν τη διατήρηση, επί μια ορισμένη χρονική περίοδο, κάποιων σημάτων για τα οποία δεν είχε καταστεί δυνατή η λήψη αποφάσεως περί κατατάξεώς τους.

9 Αφού έλαβε γνώση αυτών των παρατηρήσεων η Επιτροπή, με επιστολή της 28ης Απριλίου 1999, εξέδωσε αιτιολογημένη γνώμη στην οποία τόνιζε ότι η Γαλλική Δημοκρατία, διατηρώντας σε ισχύ την παρεχόμενη σε εθνικό επίπεδο έννομη προστασία αυτών των ονομασιών, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 30 της Συνθήκης ΕΚ (νυν, κατόπιν τροποποιήσεως, άρθρο 28 ΕΚ) καθώς και ότι η Γαλλική Δημοκρατία, προβλέποντας ότι στις επισημάνσεις των ονομασιών ποιότητας μπορεί να τίθεται η ένδειξη «Contrτlι par qualitι France», παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει του άρθρου 2, παράγραφος 1, της οδηγίας 79/112/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 1978 περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με την επισήμανση και την παρουσίαση των τροφίμων που προορίζονται για τον τελικό καταναλωτή καθώς επίσης και τη διαφήμισή τους (2). Με το ίδιο έγγραφο η Επιτροπή κάλεσε τη Γαλλική Δημοκρατία να λάβει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να συμμορφωθεί με την αιτιολογημένη γνώμη εντός προθεσμίας δύο μηνών από της κοινοποιήσεώς της.

10 Στις 7 Ιουλίου 1999 η Επιτροπή έλαβε εκ μέρους των γαλλικών αρχών υπηρεσιακό σημείωμα ως απάντηση στην αιτιολογημένη γνώμη στην οποία γινόταν μνεία της προθέσεως των εν λόγω αρχών να προβούν σε νέα έγκριση της ονομασίας «Salaisons d'Auvergne» διά της καταργήσεως της αναφοράς σε γεωγραφική ονομασία, καθώς και για την πρόθεσή τους να τροποποιήσουν τις διατάξεις περί περιφερειακών σημάτων, όπως και για τη βούληση του προέδρου του οργανισμού Qualitι-France για την αναδιατύπωση του λογοτύπου του ώστε σαφώς οι καταναλωτές να αντιλαμβάνονται ποια είναι τα καθήκοντα που του έχουν ανατεθεί.

11 Με επιστολή της 5ης Δεκεμβρίου 2001 οι ιταλικές αρχές διαβίβασαν στην Επιτροπή υπηρεσιακό σημείωμα με τα συνημμένα του ως απάντηση στην αιτιολογημένη γνώμη σε ό,τι αφορά το ζήτημα της μνείας της σχετικής με τον οργανισμό πιστοποιήσεως Qualitι-France. Με το υπηρεσιακό αυτό σημείωμα οι γαλλικές αρχές πληροφόρησαν την Επιτροπή ότι ο οργανισμός πιστοποιήσεως έλαβε διατάξεις που να διασφαλίζουν τη μη αναγραφή της ονομασίας «Qualitι-France» ως φορέα των πιστοποιήσεων, με συνακόλουθη μνεία της διευθύνσεώς του.

12 Κατόπιν αυτού του υπηρεσιακού σημειώματος η Επιτροπή παραιτήθηκε από την αιτίαση τη σχετική με την παράβαση του άρθρου 2, παράγραφος 1, της οδηγίας 79/112. Αντιθέτως επέμεινε, όσον αφορά τα περιφερειακά σήματα, ότι η Ιταλική Δημοκρατία δεν συμμορφώθηκε προς τις απαιτήσεις της αιτιολογημένης γνώμης. Κατόπιν αυτού, αποφάσισε να ασκήσει την παρούσα προσφυγή.

ΙΙΙ - Η έγγραφη διαδικασία και τα αιτήματα των διαδίκων

13 Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:

- να διαπιστώσει ότι η Γαλλική Δημοκρατία, διατηρώντας σε ισχύ την παρεχόμενη σε εθνικό επίπεδο έννομη προστασία των ονομασιών «Salaisons d'Auvergne», «Savoie», «Franche-Comtι», «Corse», «Midi-Pyrιnιes», «Normandie», «Nord-Pas-de-Calais», «Ardennes de France», «Limousin», «Languedoc-Roussillon», «Lorraine», παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει του άρθρου 28 ΕΚ·

- να καταδικάσει τη Γαλλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.

14 Η Γαλλική Δημοκρατία δεν αμφισβητεί ότι η εθνική της νομοθεσία δεν ήταν σύμφωνη προς το κοινοτικό δίκαιο, αλλά ζητεί από το Δικαστήριο να λάβει υπόψη του τις τροποποιήσεις της σχετικής νομοθεσίας και να κρίνει ότι έχει τεθεί τέρμα στην παράβαση.

IV - Οι ισχυρισμοί και τα επιχειρήματα των διαδίκων

15 Με την προσφυγή της η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η συμφωνία των σημάτων που προβλέπει η γαλλική νομοθεσία προς το κοινοτικό δίκαιο πρέπει να κριθεί με βάση τις διατάξεις των άρθρων 28 και 30 ΕΚ, ερμηνευόμενες σε συνδυασμό με τις διατάξεις του κανονισμού 2081/92. Η Επιτροπή επικαλείται σχετικώς τις αποφάσεις του Δικαστηρίου της 7ης Μαου 1997 (3), της 10ης Νοεμβρίου 1992 (4) και της 12ης Οκτωβρίου 1978 (5).

16 Όσον αφορά την ονομασία «Salaisons d'Auvergne», η Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι γαλλικές αρχές γνωστοποίησαν ότι το σήμα αυτό επρόκειτο να αποτελέσει αντικείμενο αιτήσεως καταχωρίσεως ως ΠΓΕ δυνάμει του άρθρου 5 του κανονισμού 2081/92. Εντούτοις, η Επιτροπή έχει αμφιβολίες ως προς το κατά πόσον ένα τέτοιο σήμα μπορεί να καταχωριστεί ως ΠΓΕ, δεδομένου ότι ο κανονισμός 2081/92 δεν επιτρέπει την καταχώριση παρά μόνο προϋόντων ή τροφίμων και όχι κατηγορίας προϋόντων όπως αυτά που υπονοούνται με τον όρο «salaisons» [αλίπαστα]. Εν πάση περιπτώσει, ελλείψει αιτήσεως καταχωρίσεως της ονομασίας «Salaisons d'Auvergne», οι γαλλικές αρχές δεν μπορούν εγκύρως να επικαλούνται τις διατάξεις του άρθρου 5, παράγραφος 5, του εν λόγω κανονισμού που τους παρέχουν τη δυνατότητα παροχής προσωρινής προστασίας, σε εθνικό επίπεδο, της ονομασίας «Salaisons d'Auvergne», εν αναμονή κοινοτικής αποφάσεως περί καταχωρίσεως της ονομασίας αυτής. Συνεπώς, το σήμα αυτό πρέπει να εξεταστεί λαμβανομένων υπόψη των διατάξεων των άρθρων 28 και 30 ΕΚ.

17 Όσον αφορά τα διάφορα άλλα περιφερειακά σήματα, η Επιτροπή τονίζει ότι το άρθρο L. 115-23-1 του νόμου, καίτοι υπογραμμίζει ότι «το σήμα [...] δεν μπορεί να περιλαμβάνει γεωγραφική ένδειξη αν αυτή δεν έχει καταχωριστεί ως προστατευόμενη γεωγραφική ένδειξη», εντούτοις προβλέπει μεταβατική περίοδο οκτώ ετών από της δημοσιεύσεως του νόμου, κατά τη διάρκεια της οποίας «τα προϋόντα ή τα τρόφιμα που έφεραν σήμα πριν από τη δημοσίευση του εν λόγω νόμου μπορούν να συνεχίσουν να φέρουν ένδειξη γεωγραφικής καταγωγής, χωρίς να απολαύουν προστατευόμενης γεωγραφικής ενδείξεως». Η Επιτροπή σημειώνει ότι έχει βεβαίως υπόψη της τις τεχνικές δυσχέρειες που θα μπορούσαν, ενδεχομένως, να αντιμετωπίσουν οι επιχειρηματίες και οι αρμόδιες περιφερειακές αρχές στο πλαίσιο της μεταρρυθμίσεως της νομοθεσίας της σχετικής με τα εν λόγω σήματα. Εντούτοις, δεν μπορεί να δεχθεί μεταβατική περίοδο οκτώ ετών, η οποία συνιστά παράβαση των διατάξεων των άρθρων 28 και 30 ΕΚ.

18 Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι γαλλικές ονομασίες που καθιερώνουν την ονομασία «Salaisons d'Auvergne», καθώς και τα περιφερειακά σήματα, μπορούν να επηρεάσουν την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων μεταξύ κρατών μελών, κατά το μέτρο, ιδίως, που οι διατάξεις αυτές ευνοούν την εμπορία εμπορευμάτων εγχώριας προέλευσης εις βάρος των εισαγομένων εμπορευμάτων. Η εφαρμογή τους θα είχε ως συνέπεια την πρόκληση ή τη συνέχιση διαφορετικής μεταχειρίσεως μεταξύ των δύο αυτών κατηγοριών εμπορευμάτων.

19 Σκοπός της ονομασίας «Salaisons d'Auvergne» και των περιφερειακών σημάτων είναι να ενημερώσουν τον καταναλωτή περί του ότι το προϋόν που φέρει τη σχετική ονομασία προέρχεται από ορισμένη περιοχή, ενημερώνοντάς τον περί της προελεύσεως των γεωργικών προϋόντων και των τροφίμων. Εντούτοις, μετά τη θέση σε ισχύ του κανονισμού 2081/92, αντικείμενο του οποίου είναι ακριβώς ο καθορισμός, κατά τρόπο αποκλειστικό, των προϋποθέσεων υπό τις οποίες μπορεί να χωρήσει προστασία μιας ονομασίας η οποία υπονοεί σχέση μεταξύ, αφενός, των γεωργικών προϋόντων και των τροφίμων και, αφετέρου, μιας ορισμένης γεωγραφικής καταγωγής, η προστασία των ονομασιών καταγωγής και των γεωγραφικών ενδείξεων δεν μπορεί πλέον να παρέχεται παρά μόνον στο πλαίσιο του εν λόγω κανονισμού.

20 Πράγματι, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, πέραν του πεδίου ουσιαστικής εφαρμογής του κανονισμού 2081/92, η έννοια της «ενδείξεως προελεύσεως» που έχει αναγνωρίσει το Δικαστήριο δεν μπορεί να αποτελέσει δικαιολογητικό λόγο για την παρεμβολή κωλύμματος στην εφαρμογή της αρχής της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, παρά μόνον υπό την προϋπόθεση να αφορά την προστασία της μεγάλης φήμης που έχει αποκτήσει μεταξύ των καταναλωτών ένα συγκεκριμένο προϋόν ή τρόφιμο καταγόμενο από ορισμένη περιοχή. Η ονομασία «Salaisons d'Auvergne» και τα γαλλικά περιφερειακά σήματα δεν συνιστούν «ενδείξεις προελεύσεως» κατά την έννοια της νομολογίας του Δικαστηρίου, καθόσον συνδυάζονται όχι μόνο με ένα ειδικό προϋόν ή τρόφιμο, αλλά με ομάδες προϋόντων, για τα οποία ούτε υποστηρίζεται ούτε αποδεικνύεται ότι απολαύουν ειδικής φήμης.

21 Η Επιτροπή καταλήγει στο συμπέρασμα ότι καθόσον η ονομασία «Salaisons d'Auvergne» και τα περιφερειακά σήματα δεν έχουν καταχωριστεί στο πλαίσιο του κανονισμού 2081/92 και καθόσον δεν συνιστούν, επίσης, «ενδείξεις προελεύσεως», δεν είναι δυνατή η επίκληση των διατάξεων του άρθρου 30 ΕΚ προς δικαιολόγηση του κωλύμματος στο ενδοκοινοτικό εμπόριο που συνεπάγονται τα εν λόγω σήματα.

22 Στο υπόμνημά της αντικρούσεως η Γαλλική Κυβέρνηση δέχεται ότι η ονομασία «Salaisons d'Auvergne» δεν συμβιβάζεται με το κοινοτικό δίκαιο και ότι θα καταργηθεί με υπουργική απόφαση.

23 Όσον αφορά το περιφερειακό σήμα Savoie, η Γαλλική Κυβέρνηση παρατηρεί ότι οι ονομασίες «tomme de Savoie», «emmental de Savoie» και «pommes et poires de Savoie» καταχωρίστηκαν ως ΠΓΕ με τον κανονισμό (ΕΚ) 1107/96 της Επιτροπής, της 12ης Ιουνίου 1996, σχετικά με την καταχώριση των γεωγραφικών ενδείξεων και των ονομασιών προέλευσης σύμφωνα με τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 17 του κανονισμού 2081/92 (6), καθώς και ότι οι ονομασίες «jambon de Savoie» και «saucisson sec de Savoie» έχουν αποτελέσει αντικείμενο δύο αιτήσεων ΠΓΕ οι οποίες εξετάζονται. Τέλος, οι ονομασίες «jιsus, rosette», «pur jus de pomme de Savoie» και «plants de vigne de Savoie» πρόκειται να καταργηθούν με υπό κατάρτιση υπουργική απόφαση.

24 Όσον αφορά το περιφερειακό σήμα Franche-Comtι, η Γαλλική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι δεν απαιτείται καμία τροποποίηση της ισχύουσας εθνικής νομοθεσίας. Πράγματι, η ονομασία «morbier au lait cru» έχει αναγνωριστεί ως ελεγχόμενη ονομασία προελεύσεως με νομοθετικό διάταγμα της 22ας Δεκεμβρίου 2000 (7), περί της ελεγχόμενης ονομασίας προελεύσεως «Morbier». Στις 24 Νοεμβρίου 2000 διαβιβάστηκε στην Επιτροπή αίτηση καταχωρίσεως κατ' εφαρμογήν του άρθρου 5 του κανονισμού 2081/92. Για όλα τα υπόλοιπα προϋόντα που καλύπτονται από το σήμα αυτό έχει υποβληθεί αίτηση καταχωρίσεως ως ΠΓΕ η οποία βρίσκεται υπό εξέταση.

25 Όσον αφορά το περιφερειακό σήμα Corse, η Γαλλική Κυβέρνηση παρατηρεί ότι ουδέποτε πρέπει να χρησιμοποιήθηκε και ότι, πάντως, πρόκειται να καταργηθεί.

26 Όσον αφορά το περιφερειακό σήμα Midi-Pyrιnιes, η Γαλλική Κυβέρνηση διευκρινίζει ότι τα μόνα προϋόντα που καλύπτονται από αυτό είναι τα «produits de palmipθdes gras - προϋόντα εκ σιτευτών υμενόπεδων». Τελεί υπό κατάρτιση υπουργική απόφαση περί καταργήσεως των διατάξεων των σχετικών με τα σιτευτά υμενόπεδα.

27 Όσον αφορά το περιφερειακό σήμα Normandie, η εν λόγω κυβέρνηση τονίζει ότι οι συγγραφές υποχρεώσεων για τα σχετικά προϋόντα απετέλεσαν αντικείμενο διαδοχικών εξετάσεων και έχουν αναγνωριστεί ως ΠΓΕ ή ως γεωργικά σήματα χωρίς γεωγραφική ένδειξη ώστε η εναρμόνιση της εθνικής νομοθεσίας με το κοινοτικό δίκαιο να μην απαιτεί την κατάργηση οιασδήποτε διατάξεως.

28 Όσον αφορά το περιφερειακό σήμα Nord-Pas-de-Calais, η Γαλλική Κυβέρνηση παρατηρεί ότι τα προϋόντα «fromage vieux Lille ou gris de Lille», «biθres spιciales du Nord» και «langue de Valenciennes ΰ la Lucullus» έχουν αποτελέσει αντικείμενο αιτήσεων ΠΓΕ οι οποίες βρίσκονται υπό εξέταση. Οι διατάξεις της εθνικής νομοθεσίας οι σχετικές με τα λοιπά προϋόντα που διατίθενται στο εμπόριο υπό το σήμα αυτό πρόκειται να καταργηθούν.

29 Η Γαλλική Κυβέρνηση διευκρινίζει, ως προς το περιφερειακό σήμα Ardennes de France, ότι οι ονομασίες «Jambon sec des Ardennes», «noix des Ardennes» και «boudin blanc de Rethel» αποτελούν ΠΓΕ κατ' εφαρμογή του κανονισμού (ΕΚ) 2036/2001 της Επιτροπής, της 17ης Οκτωβρίου 2001, που τροποποιεί το παράρτημα του κανονισμού (ΕΚ) 2400/96 για την εγγραφή ορισμένων ονομασιών στο «Μητρώο προστατευόμενων ονομασιών προέλευσης και προστατευόμενων γεωγραφικών ενδείξεων» που προβλέπεται στον κανονισμό (ΕΟΚ) 2081/92 (8). Για τα προϋόντα «porcs des Ardennes» και «boudin blanc ΰ l'oignon de la Vallιe de la Meuse», δύο αιτήσεις ΠΓΕ βρίσκονται υπό εξέταση. Υπό κατάρτιση βρίσκεται υπουργική απόφαση για την κατάργηση των διατάξεων που αφορούν τις λοιπές ονομασίες, όπως «saucisson sec», «fromage de Rocroi», «galette au sucre», «gβteau mollet» και «cidre».

30 Όσον αφορά το περιφερειακό σήμα Limousin, η εν λόγω κυβέρνηση διευκρινίζει ότι η ένδειξη καταγωγής από την περιοχή της Λιμόζ χρησιμοποιείται μόνο για προϋόντα τα οποία απολαύουν μιας ΠΓΕ. Συνεπώς, η εναρμόνιση της εθνικής νομοθεσίας με το κοινοτικό δίκαιο δεν απαιτεί την κατάργηση οποιασδήποτε διατάξεως.

31 Ως προς το περιφερειακό σήμα Languedoc-Roussillon, η Γαλλική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι τα μόνα προϋόντα τα οποία απολαύουν μιας μνείας της περιοχής Languedoc είναι τα «πουλερικά του Languedoc» τα οποία έχουν καταχωριστεί ως ΠΓΕ με τον κανονισμό 1107/96. Οι συγγραφές υποχρεώσεων για τα υπόλοιπα πουλερικά εγκρίθηκαν χωρίς αναφορά σε γεωγραφική περιοχή και αποτελούν αντικείμενο αιτήσεως μιας ΠΓΕ υπό την ονομασία «πουλερικά των Cιvennes». Η χρησιμοποίηση του όρου «Languedoc-Roussillon», κατά συνέπεια, είναι σύμφωνη προς την κοινοτική ρύθμιση.

32 Τέλος, όσον αφορά το περιφερειακό σήμα Lorraine, η Γαλλική Κυβέρνηση παρατηρεί ότι τα προϋόντα τα οποία φέρουν ένδειξη αναφερόμενη στο σήμα αυτό είναι οι «Mirabelles de Lorraine» και τα «Bergamotes de Nancy», τα οποία έχουν καταχωριστεί ως ΠΓΕ με τον κανονισμό 1107/96. Συνεπώς, η χρησιμοποίηση της λέξεως «Lorraine» είναι σύμφωνη προς την κοινοτική νομοθεσία.

33 Στο υπόμνημά της απαντήσεως, η Επιτροπή λαμβάνει υπόψη της ότι η Γαλλική Κυβέρνηση δέχεται ότι η ονομασία «Salaisons d'Auvergne» δεν είναι σύμφωνη με το κοινοτικό δίκαιο και ότι η εν λόγω κυβέρνηση αναγνωρίζει, κατά συνέπεια, ότι παρέβη το άρθρο 28 ΕΚ. Όσον αφορά τα υπόλοιπα περιφερειακά σήματα, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η Γαλλική Κυβέρνηση, κατά την ημερομηνία συντάξεως του υπομνήματός της, παραδέχεται ότι εξακολουθεί να μην πληροί τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 28 ΕΚ διατηρώντας σε ισχύ την παρεχόμενη στις εν λόγω ονομασίες έννομη προστασία.

34 Με το υπόμνημά της ανταπαντήσεως, η Γαλλική Κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι, μετά τη θέσπιση ενός νέου νομικού πλαισίου σε εθνικό επίπεδο, η κατάσταση των σημάτων και των ονομασιών αυτών έχει ως εξής:

Η απόφαση της 12ης Αυγούστου 2002 του Υπουργού Γεωργίας, Τροφίμων, Αλιείας και Αγροτικών Υποθέσεων και του Υφυπουργού Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων, Εμπορίου, Βιοτεχνίας, Ελευθερίων Επαγγελμάτων και Καταναλώσεως, περί τροποποιήσεως των υπουργικών αποφάσεων των σχετικών με τα περιφερειακά σήματα (JORF της 11ης Σεπτεμβρίου 2002, σ. 15051), επιφέρει τις εξής τροποποιήσεις:

- καταργεί την ονομασία «Salaisons d'Auvergne»·

- όσον αφορά το περιφερειακό σήμα Savoie, καταργεί τις ονομασίες «jιsus, rosette», «pur jus de pomme de Savoie» και «plants de vigne de Savoie»·

- όσον αφορά το περιφερειακό σήμα Franche-Comtι, η ένδειξη «morbier au lait cru» δεν περιλαμβάνεται πλέον στον κατάλογο των προστατευομένων σημάτων·

- καταργεί το περιφερειακό σήμα Midi-Pyrιnιes·

- όσον αφορά το περιφερειακό σήμα Nord-Pas-de-Calais, παραμένουν στον κατάλογο των προστατευομένων προϋόντων μόνον εκείνα για τα οποία υποβλήθηκε αίτηση ΠΓΕ·

- όσον αφορά το περιφερειακό σήμα Ardennes de France, καταργούνται οι διατάξεις οι σχετικές με τις ονομασίες «saucisson sec», «fromage de Rocroi», «galette au sucre», «gβteau mollet» και «cidre».

35 Το περιφερειακό σήμα Corse καταργήθηκε με άλλη απόφαση, της 12ης Αυγούστου 2002, του Υπουργού Γεωργίας, Τροφίμων, Αλιείας και Αγροτικών Υποθέσεων, περί καταργήσεως μιας γενικής κανονιστικής αποφάσεως περί γεωργικών σημάτων (9).

36 Όσον αφορά το περιφερειακό σήμα Lorraine, τα προϋόντα τα οποία φέρουν ένδειξη προερχόμενη από αυτό το σήμα έχουν καταχωριστεί ως ΠΓΕ με τον κανονισμό 1107/96.

37 Τέλος, η Γαλλική Κυβέρνηση υποστηρίζει, όσον αφορά τα περιφερειακά σήματα Normandie, Limousin και Languedoc-Roussillon, ότι η εναρμόνιση της εθνικής νομοθεσίας δεν επιβάλλει καμία τροποποίηση της εσωτερικής νομοθεσίας.

V - Εκτίμηση

38 Στην Επιτροπή εναπόκειται να εξετάσει αν οι διατάξεις οι περιλαμβανόμενες στις υπουργικές αυτές αποφάσεις κατέστησαν τη γαλλική νομοθεσία σύμφωνη με το κοινοτικό δίκαιο.

39 Εν πάση περιπτώσει είναι προφανές ότι οι υπουργικές αυτές αποφάσεις εκδόθηκαν μετά την εκπνοή της προθεσμίας που έτασσε η αιτιολογημένη γνώμη.

40 Σύμφωνα όμως με πάγια νομολογία, την οποία και πάλι υπενθύμισε προσφάτως το Δικαστήριο (10), η ύπαρξη παραβάσεως πρέπει να εκτιμάται σύμφωνα με την κατάσταση του κράτους μέλους όπως αυτή εμφανίζεται κατά το πέρας της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας (11).

41 Εξάλλου, όπως επίσης υπενθύμισε το Δικαστήριο στην απόφαση Επιτροπή κατά Ισπανίας (12), αποτελεί πάγια νομολογία ότι ένα κράτος μέλος δεν μπορεί να επικαλεστεί διατάξεις, πρακτικές ή καταστάσεις της εσωτερικής έννομης τάξεώς του για να δικαιολογήσει τη μη εφαρμογή μιας οδηγίας εντός της ταχθείσας προθεσμίας (13).

42 Συνεπώς, εφόσον η παράβαση που προέβαλε η Επιτροπή έχει όντως συντελεστεί, επιβάλλεται να γίνουν δεκτά τα αιτήματά της.

VI - Πρόταση

43 Για τους λόγους που προεκτέθηκαν, προτείνω στο Δικαστήριο:

- να αναγνωρίσει ότι η Γαλλική Δημοκρατία, διατηρώντας σε ισχύ την παρεχόμενη σε εθνικό επίπεδο έννομη προστασία των ονομασιών «Salaisons d'Auvergne», καθώς και των περιφερειακών σημάτων «Savoie», «Franche-Comtι», «Corse», «Midi-Pyrιnιes», «Normandie», «Nord-Pas-de-Calais», «Ardennes de France», «Limousin», «Languedoc-Roussillon» και «Lorraine», παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει του άρθρου 28 ΕΚ·

- να καταδικάσει τη Γαλλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.

(1) - ΕΕ L 208, σ. 1.

(2) - ΕΕ ειδ. έκδ. 03/024, σ. 33.

(3) - Pistre κ.λπ. (C-321/94 έως C-324/94, Συλλογή 1997, σ. Ι-2343).

(4) - Exportur (C-3/91, Συλλογή 1992, σ. Ι-5529).

(5) - Eggers (13/78, Συλλογή τόμος 1978, σ. 605).

(6) - ΕΕ L 148, σ. 1.

(7) - JORF της 30ής Δεκεμβρίου 2000, σ. 20944.

(8) - ΕΕ L 275, σ. 9.

(9) - JORF της 11ης Σεπτεμβρίου 2002, σ. 15051.

(10) - Απόφαση της 7ης Νοεμβρίου 2002, C-352/01, Επιτροπή κατά Ισπανίας (μη δημοσιευθείσα ακόμη στη Συλλογή, σκέψη 6).

(11) - Το Δικαστήριο παρέπεμψε, ιδίως, στην απόφαση της 15ης Μαρτίου 2001, C-147/00, Επιτροπή κατά Γαλλίας (Συλλογή 2001, σ. Ι-2387, σκέψη 26).

(12) - Προαναφερθείσα στην υποσημείωση 11, σημείο 8.

(13) - Το Δικαστήριο παρέπεμψε, ιδίως, στην απόφαση της 8ης Μαρτίου 2001, C-276/98, Επιτροπή κατά Πορτογαλίας (Συλλογή 2001, σ. Ι-1699, σκέψη 20).