Απόφαση του Δικαστηρίου (έκτο τμήμα) της 2ας Οκτωβρίου 1997. - Stephen Austin Saldanha και MTS Securities Corporation κατά Hiross Holding AG. - Αίτηση για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως: Oberster Gerichtshof - Αυστρία. - Ίση μεταχείριση - Δυσμενής διάκριση λόγω ιθαγενείας - Διπλή ιθαγένεια - Πεδίο εφαρμογής της Συνθήκης - Υποχρέωση εγγυοδοσίας για τα δικαστικά έξοδα (Cautio judicatum solvi). - Υπόθεση C-122/96.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1997 σελίδα I-05325



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

1 Προσχώρηση νέων κρατών μελών στις Κοινότητες - Αυστρία - Άρθρο 6 της Συνθήκης ΕΚ - Άμεση εφαρμογή

(Συνθήκη ΕΚ, άρθρο 6· Πράξη Προσχωρήσεως του 1994, άρθρο 2)

2 Κοινοτικό δίκαιο - Αρχές - Ίση μεταχείριση - Δυσμενής διάκριση λόγω ιθαγενείας - Απαγορεύεται - Πεδίο εφαρμογής - Εθνική διάταξη υποχρεώνουσα τους αλλοδαπούς που παρίστανται ενώπιον δικαστηρίου σε εγγυοδοσία για τα δικαστικά έξοδα - Περιλαμβάνεται - Προϋπόθεση

(Συνθήκη ΕΚ, άρθρο 6, εδ. 1)

3 Κοινοτικό δίκαιο - Αρχές - Ίση μεταχείριση - Δυσμενής διάκριση λόγω ιθαγενείας - Απαγορεύεται - Πεδίο εφαρμογής - Εθνική διάταξη υποχρεώνουσα τους αλλοδαπούς που παρίστανται ενώπιον δικαστηρίου σε εγγυοδοσία για τα δικαστικά έξοδα - Εφαρμογή στο πλαίσιο αγωγής που άσκησε εταίρος κατά εταιρίας - Απαράδεκτο

(Συνθήκη ΕΚ, άρθρο 6, εδ. 1)

Περίληψη

4 Δεδομένου ότι η Πράξη Προσχωρήσεως του 1994 δεν προβλέπει ειδικές προϋποθέσεις ως προς την εφαρμογή του άρθρου 6 της Συνθήκης ΕΚ, αυτό πρέπει, δυνάμει του άρθρου 2 της Πράξεως Προσχωρήσεως, να θεωρηθεί ότι έχει άμεση εφαρμογή οπότε δεσμεύει τη Δημοκρατία της Αυστρίας από την ημερομηνία προσχωρήσεώς της και εφαρμόζεται εντός του εν λόγω κράτους μέλους επί των μελλοντικών αποτελεσμάτων των καταστάσεων που δημιουργήθηκαν πριν από την προσχώρηση.

5 Εθνικός κανόνας πολιτικής δικονομίας κράτους μέλους, όπως αυτός που υποχρεώνει υπήκοο άλλου κράτους μέλους, όταν αυτός δεν έχει κατοικία στο εν λόγω κράτος, να προβαίνει σε εγγυοδοσία για τα δικαστικά έξοδα οσάκις ασκεί αγωγή, υπό την ιδιότητα του εταίρου, κατά εταιρίας εγκατεστημένης σ' αυτό, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της Συνθήκης κατά την έννοια του άρθρου 6, πρώτο εδάφιο, αυτής και διέπεται από τη γενική αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων που διατυπώνει το άρθρο αυτό, στο μέτρο που οι κανόνες οι οποίοι, στον τομέα του δικαίου των εταιριών, αποσκοπούν στην προστασία των εταίρων εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της Συνθήκης.

6 Το άρθρο 6, πρώτο εδάφιο, της Συνθήκης έχει την έννοια ότι απαγορεύει την εκ μέρους κράτους μέλους επιβολή εγγυοδοσίας για τα δικαστικά έξοδα σε υπήκοο άλλου κράτους μέλους ο οποίος είναι επίσης υπήκοος τρίτης χώρας εντός της οποίας έχει την κατοικία του, όταν ο εν λόγω υπήκοος, ο οποίος δεν έχει ούτε κατοικία ούτε περιουσία εντός του πρώτου κράτους μέλους, άσκησε ενώπιον ενός των πολιτικών δικαστηρίων αυτού του κράτους, και υπό την ιδιότητα του μετόχου, αγωγή κατά εταιρίας που έχει την έδρα της σ' αυτό, οσάκις μία τέτοια απαίτηση δεν επιβάλλεται στους δικούς του υπηκόους οι οποίοι δεν έχουν σ' αυτό ούτε περιουσία ούτε κατοικία.

Διάδικοι

Στην υπόθεση C-122/96,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Oberster Gerichtshof (Αυστρία) προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ

Stephen Austin Saldanha και MTS Securities Corporation

και

Hiross Holding AG,

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του άρθρου 6, πρώτο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΚ,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

(έκτο τμήμα),

συγκείμενο από τους G. F. Mancini, πρόεδρο τμήματος, P. J. G. Kapteyn (εισηγητή) και H. Ragnemalm, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: A. La Pergola

γραμματέας: H. A. Rόhl, κύριος υπάλληλος διοικήσεως,

λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:

- ο Saldanha και η MTS Securities Corporation, εκπροσωπούμενοι από τον Peter Lambert, δικηγόρο Βιέννης,

- η Hiross Holding AG, εκπροσωπουμένη από τον Gerold Zeiler, δικηγόρο Βιέννης,

- η Αυστριακή Κυβέρνηση, εκπροσωπουμένη από τον Franz Cede, πρέσβη στο ομοσπονδιακό Υπουργείο Εξωτερικών,

- η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, εκπροσωπουμένη από την Stephanie R. Ridley, του Treasury Solicitor's Department,

- η Επιτροπή των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων, εκπροσωπουμένη από τον Ulrich Wφlker, μέλος της Νομικής Υπηρεσίας,

έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,

αφού άκουσε τις προφορικές παρατηρήσεις του Saldanha και της MTS Securities Corporation, της Hiross Holding AG και της Επιτροπής, κατά τη συνεδρίαση της 20ής Μαρτίου 1997,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 6ης Μαου 1997,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με διάταξη της 11ης Μαρτίου 1996, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 16 Απριλίου 1996, το Oberster Gerichtshof υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΚ, προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 6, πρώτο εδάφιο, της εν λόγω Συνθήκης.

2 Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο αγωγής που άσκησαν ο Saldanha και η MTS Securities Corporation κατά της Hiross Holding AG, αυστριακής ανώνυμης εταιρίας (στο εξής: Hiross) της οποίας είναι μέτοχοι, ζητώντας να απαγορευθεί στην εταιρία η μεταβίβαση ή η εκχώρηση, χωρίς τη συναίνεση της γενικής συνελεύσεως, μετοχών ορισμένων θυγατρικών της εταιριών, που αυτή κατέχει, στην ιταλική θυγατρική της εταιρία ή τις θυγατρικές της εταιρίες που εδρεύουν στην Ιταλία.

3 Η Hiross ζήτησε από το Handelsgericht Wien να υποχρεώσει τον Saldanha, υπήκοο των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και του Ηνωμένου Βασιλείου, κάτοικο Φλόριντα, και την MTS Securities Corporation, εταιρία με έδρα τις ΗΠΑ, σε εγγυοδοσία για τα δικαστικά έξοδα, σύμφωνα με το άρθρο 57, παράγραφος 1, του Zivilprozeίordnung (αυστριακός κώδικας Πολιτικής Δικονομίας, στο εξής: ΖΡΟ).

4 Σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, οι αλλοδαποί που είναι ενάγοντες στο πλαίσιο διαδικασίας κινηθείσας ενώπιον των αυστριακών δικαστηρίων οφείλουν, κατόπιν αιτήσεως του εναγομένου, να καταβάλουν ένα ποσό ως εγγύηση για τα δικαστικά έξοδα (cautio judicatum solvi), εκτός εάν υφίστανται αντίθετες διατάξεις προβλεπόμενες από διεθνείς συνθήκες. Το άρθρο 57, παράγραφος 2, του ΖΡΟ ορίζει πάντως ότι η υποχρέωση αυτή δεν υφίσταται, ιδίως, αν ο ενάγων έχει τη συνήθη διαμονή του στην Αυστρία ή αν μια δικαστική απόφαση επιβάλλουσα στον ενάγοντα να αποζημιώσει τον εναγόμενο για τα δικαστικά του έξοδα είναι εκτελεστή στο κράτος της συνήθους κατοικίας του ενάγοντος.

5 Από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει συναφώς ότι μεταξύ της Δημοκρατίας της Αυστρίας και των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής ή της Πολιτείας της Φλόριντα δεν υφίσταται σύμβαση, η οποία να καθιστά δυνατή την εκτέλεση αυστριακής αποφάσεως περί δικαστικών εξόδων στη Φλόριντα (βλ. το άρθρο 37 του διατάγματος της 21ης Οκτωβρίου 1986, περί της διεθνούς δικαστικής συνδρομής και άλλων νομικών σχέσεων με την αλλοδαπή σε θέματα αστικού δικαίου, JABl 1986/53). Κατά την Αυστριακή Κυβέρνηση, παρ' όλον ότι ορισμένα αμερικάνικα δικαστήρια αναγνώρισαν αυστριακούς εκτελεστούς τίτλους, η αναγνώριση και η εκτέλεση τέτοιων τίτλων στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής δεν φαίνεται να είναι εξασφαλισμένες, δεδομένου ότι, ελλείψει συμβάσεως, δεν είναι δυνατό να εκτελούνται αμερικάνικες αποφάσεις στην Αυστρία. Εν πάση περιπτώσει, από την απόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι το Oberster Gerichtshof έχει ήδη κρίνει ότι η εγγυοδοσία για τα δικαστικά έξοδα πρέπει κατ' αρχήν να επιβάλλεται σε αλλοδαπό ενάγοντα που έχει τη συνήθη κατοικία του στη Φλόριντα, επειδή δεν υφίσταται σύμβαση στον εν λόγω τομέα.

6 Παρ' όλον ότι η σύμβαση περί δικαστικής συνδρομής που συνήφθη στις 31 Μαρτίου 1931 μεταξύ της Δημοκρατίας της Αυστρίας και του Ηνωμένου Βασιλείου (BGBl αριθ. 45/1932) προβλέπει, στο άρθρο της 11, την απαλλαγή των υπηκόων των κρατών που την έχουν υπογράψει από την υποχρέωση εγγυοδοσίας για τα δικαστικά έξοδα, η εν λόγω απαλλαγή περιορίζεται στα πρόσωπα που κατοικούν σε ένα από τα δύο αυτά κράτη. Δυνάμει της Συμβάσεως για τη διεθνή δικαιοδοσία και την εκτέλεση αποφάσεων σε αστικές και εμπορικές υποθέσεις, που συνήφθη στο Λουγκάνο στις 16 Σεπτεμβρίου 1988 (ΕΕ 1988, L 319, σ. 9), η οποία, από την 1η Σεπτεμβρίου 1996, δεσμεύει τόσο τη Δημοκρατία της Αυστρίας όσο και το Ηνωμένο Βασίλειο, απόφαση εκδοθείσα εντός ενός συμβαλλομένου κράτους και δυναμένη να εκτελεστεί σ' αυτό, κατ' αρχήν, αναγνωρίζεται επίσης εντός άλλου συμβαλλομένου κράτους αφού περιβληθεί τον εκτελεστήριο τύπο. Πάντως, το άρθρο 57, παράγραφος 2, σημείο 1a, του ZΡΟ εξαρτά την εφαρμογή του από τη δυνατότητα εκτελέσεως εντός του κράτους της συνήθους κατοικίας του ενάγοντος, εν προκειμένω των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής.

7 Με διάταξη της 22ας Νοεμβρίου 1994, το Handelsgericht Wien υποχρέωσε αλληλλεγγύως τον Saldanha και την MTS Securities Corporation την καταβολή ποσού 500 000 αυστριακών σελινίων (OS) ως εγγύηση για τα δικαστικά έξοδα της Hiross, για τον λόγο ότι αυτοί δεν μπορούσαν να τύχουν εξαιρέσεως δυνάμει του άρθρου 57, παράγραφος 2, του ΖΡΟ, και επισήμανε ότι, κατόπιν αιτήσεως της Hiross, θα εθεωρούντο παραιτηθέντες από τη δίκη αν άφηναν να παρέλθει η προθεσμία που τους είχε ταχθεί προκειμένου να συμμορφωθούν προς την εν λόγω υποχρέωση.

8 Την 1η Ιανουαρίου 1995, η Δημοκρατία της Αυστρίας προσχώρησε στην Ευρωπαϋκή Ένωση και στις ιδρυτικές της Ενώσεως συνθήκες, περιλαμβανομένης της Συνθήκης ΕΚ. Το άρθρο 6, πρώτο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΚ ορίζει: «Εντός του πεδίου εφαρμογής της παρούσας συνθήκης και με την επιφύλαξη των ειδικών διατάξεών της, απαγορεύεται κάθε διάκριση λόγω ιθαγενείας.»

9 Το Oberlandesgericht Wien, ενώπιον του οποίου ασκήθηκε έφεση, ακύρωσε τη διάταξη του Handelsgericht όσον αφορά τον Saldanha, επειδή αυτός είχε τη βρετανική ιθαγένεια και, επομένως, το άρθρο 6, πρώτο εδάφιο, της Συνθήκης δεν επιτρέπει να του επιβληθεί η υποχρέωση εγγυοδοσίας. Το εν λόγω δικαστήριο έκρινε ότι η διπλή του ιθαγένεια ή το γεγονός ότι δεν είχε συνήθη διαμονή εντός κράτους μέλους ουδόλως μπορούσε να μεταβάλει το συμπέρασμα αυτό.

10 Η Hiross άσκησε αναίρεση (Revision) κατά της αποφάσεως αυτής ενώπιον του Oberster Gerichtshof. Εκτιμώντας ότι το άρθρο 6 της Συνθήκης είναι διάταξη δημοσίας τάξεως η οποία πρέπει, δυνάμει του αυστριακού δικονομικού δικαίου, να ληφθεί υπόψη από τα εθνικά δικαστήρια, ακόμη και στο πλαίσιο υποθέσεως προγενέστερης της προσχωρήσεως της Δημοκρατίας της Αυστρίας στις Κοινότητες, το Oberster Gerichtshof αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:

«Υφίσταται δυσμενή διάκριση λόγω ιθαγενείας, κατά παράβαση του άρθρου 6, πρώτο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΚ, Βρετανός υπήκοος, που είναι ταυτόχρονα υπήκοος των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και έχει την κατοικία του στο έδαφος του κράτους αυτού (Φλόριντα), ο οποίος ασκεί αγωγή ενώπιον αυστριακού πολιτικού δικαστηρίου κατά ανώνυμης εταιρίας με έδρα την Αυστρία και ζητεί να απαγορευθεί στην εταιρία να μεταβιβάσει ή να εκχωρήσει καθ' οιονδήποτε άλλο τρόπο στην ιταλική θυγατρική εταιρία της ή στις θυγατρικές εταιρίες αυτής που έχουν την έδρα τους στην Ιταλία, χωρίς τη συναίνεση της γενικής συνελεύσεως δοθείσα με ειδική πλειοψηφία τριών τετάρτων ή - επικουρικώς - με απλή πλειοψηφία, μετοχές ρητώς κατονομαζόμενων θυγατρικών εταιριών που αυτή κατέχει, και ο οποίος δεν έχει κατοικία στην Αυστρία ούτε περιουσία, επειδή το αρμόδιο αυστριακό (πρωτοβάθμιο) δικαστήριο τον υποχρεώνει, κατόπιν αιτήσεως της εναγομένης ανώνυμης εταιρίας και σύμφωνα με το άρθρο 57, παράγραφος 1, του αυστριακού Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (ΖΡΟ), να καταβάλει ορισμένο ποσό ως εγγύηση για την κάλυψη των δικαστικών εξόδων;»

11 Με το ερώτημά του, το εθνικό δικαστήριο ερωτά δηλαδή αν το άρθρο 6, πρώτο εδάφιο, της Συνθήκης απαγορεύει σε κράτος μέλος να απαιτεί εγγυοδοσία για τα δικαστικά έξοδα από υπήκοο άλλου κράτους μέλους, ο οποίος είναι επίσης υπήκοος τρίτης χώρας εντός της οποίας έχει την κατοικία του, όταν ο εν λόγω υπήκοος, ο οποίος δεν έχει ούτε κατοικία ούτε περιουσία εντός του πρώτου κράτους μέλους, ασκεί, ενώπιον ενός των πολιτικών δικαστηρίων του, αγωγή υπό την ιδιότητα του μετόχου κατά εταιρίας εγκατεστημένης σ' αυτό, καίτοι η απαίτηση δεν επιβάλλεται στους δικούς του υπηκόους οι οποίοι δεν έχουν εκεί ούτε περιουσία ούτε κατοικία.

Επί του χρονικού πεδίου εφαρμογής του άρθρου 6, πρώτο εδάφιο, της Συνθήκης

12 Εκ προοιμίου, η Hiross ισχυρίζεται ότι η υπόθεση της κύριας δίκης βρίσκεται από άποψη χρόνου εκτός του πεδίου εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου, εφόσον τα πραγματικά περιστατικά, συμπεριλαμβανομένης της διατάξεως του Handelsgericht περί επιβολής στον Saldanha της υποχρεώσεως εγγυοδοσίας, είναι προγενέστερα της προσχωρήσεως της Δημοκρατίας της Αυστρίας στις Ευρωπαϋκές Κοινότητες. Η Hiross συνάγει από αυτό ότι δεν είναι, επομένως, δυνατό να υπάρχει δυσμενής διάκριση αντίθετη προς το άρθρο 6 της Συνθήκης.

13 Πρέπει να τονιστεί συναφώς ότι το άρθρο 2 της Πράξεως περί των Όρων Προσχωρήσεως του Βασιλείου της Νορβηγίας, της Δημοκρατίας της Αυστρίας, της Δημοκρατίας της Φινλανδίας και του Βασιλείου της Σουηδίας και των προσαρμογών των ιδρυτικών συνθηκών της Ευρωπαϋκής Ενώσεως (ΕΕ 1994, C 241, σ. 21, στο εξής: Πράξη Προσχωρήσεως) διευκρινίζει ότι, από την προσχώρηση, οι διατάξεις των αρχικών συνθηκών δεσμεύουν τα νέα κράτη μέλη και εφαρμόζονται έναντι αυτών υπό τους όρους που προβλέπονται από τις εν λόγω συνθήκες και από την Πράξη Προσχωρήσεως.

14 Δεδομένου ότι η Πράξη Προσχωρήσεως ουδόλως προβλέπει ειδικές προϋποθέσεις ως προς την εφαρμογή του άρθρου 6 της Συνθήκης, η διάταξη αυτή πρέπει να θεωρηθεί ότι είναι αμέσου εφαρμογής και ότι δεσμεύει τη Δημοκρατία της Αυστρίας από την ημερομηνία προσχωρήσεώς της, ώστε εφαρμόζεται στα μελλοντικά αποτελέσματα των καταστάσεων που δημιουργήθηκαν πριν από την προσχώρηση του εν λόγω νέου κράτους μέλους στις Κοινότητες. Επομένως, από την ημερομηνία προσχωρήσεως δεν μπορεί πλέον να αντιτάσσεται στους υπηκόους άλλου κράτους μέλους δικονομικός κανόνας που δημιουργεί δυσμενή διάκριση λόγω ιθαγενείας, εφόσον ο κανόνας αυτός εμπίπτει στο καθ' ύλη πεδίο εφαρμογής της Συνθήκης ΕΚ.

Επί του προσωπικού και καθ' ύλην πεδίου εφαρμογής του άρθρου 6, πρώτο εδάφιο, της Συνθήκης

15 Πρέπει κατ' αρχάς να τονιστεί ότι μόνο το γεγονός ότι ένας υπήκοος κράτους μέλους έχει ταυτόχρονα την ιθαγένεια τρίτης χώρας, εντός της οποίας έχει την κατοικία του, δεν τον στερεί του δικαιώματος να επικαλείται, ως υπήκοος του εν λόγω κράτους μέλους, την απαγόρευση των διακρίσεων λόγω ιθαγενείας που διατυπώνεται στο άρθρο 6, πρώτο εδάφιο (βλ. υπό την έννοια αυτή, ως προς το άρθρο 52 της Συνθήκης, την απόφαση της 7ης Ιουλίου 1992, C-369/90, Micheletti κ.λπ., Συλλογή 1992, σ. Ι-4239, σκέψη 15).

16 Επειδή το άρθρο 6 της Συνθήκης παράγει τα αποτελέσματά του εντός του πεδίου εφαρμογής της Συνθήκης, πρέπει στη συνέχεια να εξεταστεί αν στο άρθρο αυτό εμπίπτει διάταξη κράτους μέλους, όπως η επίδικη στην κύρια δίκη, η οποία υποχρεώνει τους υπηκόους άλλου κράτους μέλους σε εγγυοδοσία για τα δικαστικά έξοδα όταν αυτοί ασκούν, υπό την ιδιότητα του εταίρου, αγωγή κατά εταιρίας εγκατεστημένης σ' αυτό, ενώ οι δικοί του υπήκοοι δεν υπόκεινται σε τέτοια υποχρέωση.

17 Πρέπει να υπομνηστεί συναφώς ότι, με την απόφαση της 26ης Σεπτεμβρίου 1996, C-43/95, Data Delecta και Forsberg (Συλλογή 1996, σ. Ι-4661, σκέψη 15), καθώς και με την απόφαση της 20ής Μαρτίου 1997, C-323/95, Hayes (Συλλογή 1997, σ. Ι-1711, σκέψη 17), το Δικαστήριο έκρινε ότι εθνικός κανόνας της πολιτικής δικονομίας εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της Συνθήκης, κατά την έννοια του άρθρου 6, πρώτο εδάφιο, σε περίπτωση που η αγωγή της κύριας δίκης είναι συναφής προς την άσκηση των θεμελιωδών ελευθεριών που εγγυάται το κοινοτικό δίκαιο, όπως είναι, στις εν λόγω υποθέσεις, η αγωγή περί καταβολής του τιμήματος για παραδοθέντα εμπορεύματα.

18 Η Hiross ισχυρίζεται ότι, εν προκειμένω, η διαφορά της κύριας δίκης - επιδιώκουσα να υποχρεωθεί η Hiross να μη μεταβιβάσει ή εκχωρήσει, χωρίς τη συναίνεση της γενικής συνελεύσεως, μετοχές ορισμένων εκ των θυγατρικών της εταιριών, που αυτή κατέχει, στην ιταλική θυγατρική της εταιρία ή σε θυγατρικές εταιρίες αυτής που εδρεύουν στην Ιταλία - δεν έχει καμία σχέση με την ύπαρξη θεμελιώδους ελευθερίας που κατοχυρώνει το κοινοτικό δίκαιο. Εξάλλου, η επίδικη στο πλαίσιο της κύριας δίκης εθνική διάταξη δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της Συνθήκης μέσω του άρθρου 220 της Συνθήκης ΕΚ.

19 Πρέπει να υπομνηστεί συναφώς ότι ναι μεν ένας δικονομικός κανόνας όπως ο επίδικος στην κύρια δίκη εμπίπτει κατ' αρχήν στην αρμοδιότητα των κρατών μελών, παγίως όμως η νομολογία δέχεται ότι αυτός δεν μπορεί να προκαλέσει διάκριση σε βάρος των προσώπων στα οποία το κοινοτικό δίκαιο αναγνωρίζει το δικαίωμα για ίση μεταχείριση ούτε να περιορίσει τις θεμελιώδεις ελευθερίες που διασφαλίζει το κοινοτικό δίκαιο (απόφαση της 2ας Φεβρουαρίου 1989, 186/87, Cowan, Συλλογή 1989, σ. Ι-195, σκέψη 19).

20 Με τις προπαρατεθείσες αποφάσεις Data Delecta και Forsberg, σκέψη 15, και Hayes, σκέψη 17, το Δικαστήριο έκρινε ότι εθνικός δικονομικός κανόνας, ο οποίος απαιτεί, στο πλαίσιο δίκης όπως αυτή στις εν λόγω υποθέσεις, εγγυοδοσία για τα δικαστικά έξοδα, ενέχει τον κίνδυνο να έχει επίπτωση, έστω και εμμέσως, επί του ενδοκοινοτικού εμπορίου προϋόντων και υπηρεσιών, και για τον λόγο αυτόν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της Συνθήκης.

21 Ξωρίς να είναι αναγκαίο να εξεταστεί το επιχείρημα της Hiross ότι, ενόψει του αντικειμένου της διαφοράς της κύριας δίκης, ο επίδικος κανόνας δεν μπορούσε, εν προκειμένω, να περιορίσει, έστω και έμμεσα, οποιαδήποτε θεμελιώδη ελευθερία διασφαλιζομένη από το κοινοτικό δίκαιο, διαπιστώνεται ότι ένας τέτοιος κανόνας δεν μπορεί, εν πάση περιπτώσει, να προκαλεί δυσμενή διάκριση σε βάρος προσώπων στα οποία το κοινοτικό δίκαιο αναγνωρίζει το δικαίωμα για ίση μεταχείριση.

22 Η διαφορά της κύριας δίκης αφορά την προστασία των συμφερόντων που επικαλείται ένας εταίρος, υπήκοος κράτους μέλους, έναντι εταιρίας που έχει την έδρα της σε άλλο κράτος μέλος.

23 Το άρθρο 54, παράγραφος 3, στοιχείο ζζ, της Συνθήκης ΕΚ αναθέτει στο Συμβούλιο και την Επιτροπή αρμοδιότητα, προκειμένου να τεθεί σε εφαρμογή η ελευθερία εγκαταστάσεως, να συντονίζουν, κατά το αναγκαίο μέτρο και με τον σκοπό να τις καταστήσουν ισοδύναμες, τις απαιτούμενες εγγυήσεις, εντός των κρατών μελών, εκ μέρους των εταιριών, κατά την έννοια του άρθρου 58, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΚ, για την προστασία των συμφερόντων τόσο των εταίρων όσο και των τρίτων. Επομένως, οι κανόνες που, στον τομέα του εταιρικού δικαίου, αποβλέπουν στην προστασία των συμφερόντων των εταίρων εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της Συνθήκης. Υπόκεινται συνεπώς στην απαγόρευση οποιασδήποτε δυσμενούς διακρίσεως λόγω ιθαγενείας.

24 Όταν το κοινοτικό δίκαιο απαγορεύει, επομένως, οποιαδήποτε δυσμενή διάκριση λόγω ιθαγενείας στον τομέα των εγγυήσεων που απαιτούνται, εντός των κρατών μελών, εκ μέρους των εταιριών κατά την έννοια του άρθρου 58, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης για την προστασία των συμφερόντων των εταίρων, οι υπήκοοι κράτους μέλους πρέπει επίσης να μπορούν να προσφεύγουν στα δικαστήρια άλλου κράτους μέλους για να κρίνουν τις διαφορές που μπορούν να προκαλέσουν τα συμφέροντά τους σε εταιρίες που έχουν εκεί την έδρα τους, χωρίς να υφίστανται δυσμενή διάκριση σε σχέση προς τους υπηκόους του εν λόγω κράτους.

Επί της διακρίσεως κατά την έννοια του άρθρου 6, πρώτο εδάφιο, της Συνθήκης

25 Απαγορεύοντας «κάθε διάκριση λόγω ιθαγενείας», το άρθρο 6 της Συνθήκης απαιτεί, εντός των κρατών μελών, την πλήρη ισότητα μεταχειρίσεως των προσώπων που τελούν σε κατάσταση διεπομένη από το κοινοτικό δίκαιο και των υπηκόων του οικείου κράτους μέλους.

26 Είναι προφανές ότι μια διάταξη όπως η επίδικη στην κύρια δίκη συνιστά άμεση δυσμενή διάκριση λόγω ιθαγενείας. Πράγματι, σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, ένα κράτος μέλος δεν απαιτεί εγγύηση από τους δικούς του υπηκόους, ακόμη και αν δεν έχουν ούτε περιουσία ούτε κατοικία στο εσωτερικό του κράτους αυτού.

27 Πάντως, η Hiross θεωρεί ότι η διαφοροποίηση λόγω ιθαγενείας δικαιολογείται από αντικειμενικούς λόγους. Προς στήριξη της απόψεως αυτής, η Hiross υποστηρίζει ότι ο σκοπός της επίδικης διατάξεως είναι να διασφαλίσει ότι ο εναγόμενος θα μπορέσει να επιτύχει την εκτέλεση του δικαιώματός του για απόδοση των δικαστικών εξόδων στην περίπτωση που κερδίσει τη δίκη. Αναφέρεται ιδίως στα προβλήματα εκτελέσεως που μπορούν να τεθούν όταν ο ενάγων δεν έχει ούτε κατοικία ούτε περιουσία εντός της Κοινότητας, πράγμα το οποίο συμβαίνει στην παρούσα κύρια δίκη.

28 Στο πλαίσιο αυτό, η κατοχή της αυστριακής ιθαγενείας ως κριτήριο που καθιστά δυνατή τη μη επιβολή της υποχρεώσεως εγγυοδοσίας για τα δικαστικά έξοδα δικαιολογείται από τη μεγάλη πιθανότητα να εκτελεστεί, εντός του εθνικού εδάφους, απόφαση περί αποδόσεως των δικαστικών εξόδων εκδιδομένη κατά φερέγγυου ημεδαπού, πιθανότητα που οφείλεται, ιδίως, στην τεκμαιρόμενη ύπαρξη περιουσιακού δεσμού με το εθνικό έδαφος και την τάση συμμορφώσεως προς τις εθνικές δικαστικές αποφάσεις.

29 Αρκεί να τονιστεί συναφώς ότι, ακόμη και αν ο στόχος μιας διατάξεως όπως η επίδικη στην κύρια δίκη, δηλαδή ο στόχος της διασφαλίσεως της εκτελέσεως αποφάσεως, όσον αφορά τα δικαστικά έξοδα, υπέρ του εναγομένου που κερδίζει τη δίκη, δεν είναι, αυτός καθεαυτόν, ασύμβατος προς το άρθρο 6 της Συνθήκης, εντούτοις, η διάταξη αυτή δεν επιβάλλει την εγγυοδοσία για τα δικαστικά έξοδα στους Αυστριακούς υπηκόους, ακόμη και όταν αυτοί δεν έχουν ούτε περιουσία ούτε κατοικία στην Αυστρία και κατοικούν σε τρίτη χώρα, εντός της οποίας η εκτέλεση αποφάσεως που δικαιώνει τον εναγόμενο όσον αφορά τα δικαστικά έξοδα δεν διασφαλίζεται.

30 Υπό τις συνθήκες αυτές, στο υποβληθέν ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 6, πρώτο εδάφιο, της Συνθήκης έχει την έννοια ότι απαγορεύει την εκ μέρους κράτους μέλους επιβολή υποχρεώσεως εγγυοδοσίας για τα δικαστικά έξοδα σε υπήκοο άλλου κράτους μέλους, ο οποίος είναι επίσης υπήκοος της χώρας εντός της οποίας έχει την κατοικία του, όταν ο εν λόγω υπήκοος, ο οποίος δεν έχει ούτε κατοικία ούτε περιουσία εντός του πρώτου κράτους μέλους, άσκησε ενώπιον ενός των πολιτικών δικαστηρίων αυτού του κράτους και υπό την ιδιότητα του μετόχου, αγωγή κατά εταιρίας που έχει την έδρα της σ' αυτό, οσάκις μια τέτοια απαίτηση δεν επιβάλλεται στους δικούς του υπηκόους οι οποίοι δεν έχουν εκεί ούτε περιουσία ούτε κατοικία.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

31 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Αυστριακή Κυβέρνηση και η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς και η Επιτροπή των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων, που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

(έκτο τμήμα),

κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε με διάταξη της 11ης Μαρτίου 1996 το Oberster Gerichtshof, αποφαίνεται:

Το άρθρο 6, πρώτο εδάφιο, της Συνθήκης έχει την έννοια ότι απαγορεύει την εκ μέρους κράτους μέλους επιβολή εγγυοδοσίας για τα δικαστικά έξοδα σε υπήκοο άλλου κράτους μέλους ο οποίος είναι επίσης υπήκοος της χώρας εντός της οποίας έχει την κατοικία του, όταν ο εν λόγω υπήκοος, ο οποίος δεν έχει ούτε κατοικία ούτε περιουσία εντός του πρώτου κράτους μέλους, άσκησε ενώπιον ενός των πολιτικών δικαστηρίων αυτού του κράτους και, υπό την ιδιότητα του μετόχου, αγωγή κατά εταιρίας που έχει την έδρα της σ' αυτό, οσάκις μια τέτοια απαίτηση δεν επιβάλλεται στους δικούς του υπηκόους οι οποίοι δεν έχουν εκεί ούτε περιουσία ούτε κατοικία.