2.

Σχετικώς, μπορεί να έχει σχετική σημασία το άρθρο 60, παράγραφος 2, της Πράξης Προσχωρήσεως, η οποία έχει ως εξής: «Για τα προϊόντα που δεν υπόκεινται, κατά την ημερομηνία της προσχωρήσεως, στην κοινή οργάνωση αγοράς, οι διατάξεις του τίτλου I περί της προοδευτικής καταργήσεως των φορολογικών επιβαρύνσεων ισοδυνάμου αποτελέσματος προς δασμούς καθώς και των ποσοτικών περιορισμών και μέτρων ισοδυνάμου αποτελέσματος, δεν εφαρμόζονται επί των εν λόγω φορολογικών επιβαρύνσεων, περιορισμών και μέτρων, εφόσον αποτελούν μέρος εθνικής οργανώσεως αγοράς κατά την ημερομηνία της προσχωρήσεως. Η διάταξη αυτή εφαρμόζεται μόνο κατά το μέτρο που είναι αναγκαίο για την εξασφάλιση της διατηρήσεως της εθνικής οργανώσεως αγοράς και μέχρι της θέσεως σε εφαρμογή της κοινής οργανώσεως αγοράς για τα προϊόντα αυτά.» Σ' αυτή τη συγκυρία, τίθεται το ερώτημα αν, και η Επιτροπή περιόρισε αρχικά την εκτίμησή της σ' αυτή την άποψη, μετά την παρέλευση της οριζόμενης στο άρθρο 9, παράγραφος 2, της Πράξης Προσχωρήσεως προθεσμίας, είναι ακόμα δυνατή η αναδρομή στο άρθρο 60, παράγραφος 2, δηλαδή, στην πραγματικότητα, αν το άρθρο 60, παράγραφος 2, μπορεί να θεωρηθεί ως «ειδική διάταξη» κατά την έννοια του άρθρου 9, παράγραφος 2, κατά το οποίο «με την επιφύλαξη των ημερομηνιών, προθεσμιών και εθνικών διατάξεων που προβλέπονται στην παρούσα πράξη, η εφαρμογή των μεταβατικών μέτρων λήγει στο τέλος του έτους 1977». Αυτή την άποψη υποστηρίζει με ζέση η Γαλλική Κυβέρνηση. Αναφέροντας τις προπαρασκευαστικές εργασίες της Πράξης Προσχωρήσεως, τονίζει ότι, αντιθέτως προς ό, τι αναφέρεται στο άρθρο 8 της Συνθήκης ΕΟΚ, η αρχή μεταβατικής περιόδου δεν καθιερώθηκε. Η Γαλλική Κυβέρνηση θεωρεί ότι, στο τέταρτο μέρος καθώς και στα παραρτήματα και πρωτόκολλα της, η Πράξη Προσχωρήσεως προβλέπει αποκλειστικά διάφορα μεταβατικά μέτρα επί των οποίων εφαρμόζονταν και εξακολουθούν σήμερα να εφαρμόζονται διαφορετικές προθεσμίες. Ειδικότερα, έχει σημασία ότι, στο άρθρο 9, παράγραφος 2, δεν γίνεται αποκλειστικά λόγος περί προθεσμίας αρχής, αλλά διατυπώνονται εκεί και επιφυλάξεις, ενόψει των οποίων η αόριστη έννοια των «ειδικών διατάξεων» έχει ορισμένο περιεχόμενο. Κατά τη γνώμη της Γαλλικής Κυβερνήσεως, πρέπει να θεωρηθεί ότι το άρθρο 60, παράγραφος 2, συνιστά τέτοια ειδική διάταξη. Λαμβανομένων υπόψη των σημαντικών διαφορών στη διάρθρωση της γεωργικής πολιτικής, που ειδικότερα έγιναν αισθητές στον τομέα του βοείου κρέατος, όπως αποδεικνύουν οι διαφορές τιμών, το εν λόγω άρθρο αποτελεί σημαντικό μεταβατικό για τη γεωργία μέτρο. Αν γίνει σύγκρισή του με το άρθρο 45 της Συνθήκης ΕΟΚ και αν παρατηρηθεί ότι, αντιθέτως προς άλλες ειδικές διατάξεις που περιλαμβάνουν ρητώς χρονικό περιορισμό, το άρθρο 60, παράγραφος 2, δεν περιέχει καμιά ημερομηνία, το μόνο δυνατό λογικό συμπέρασμα είναι ότι η νομολογία Charmasson (υπόθεση 48/74) που αναπτύχθηκε σχετικά με την ίδια τη Συνθήκη ΕΟΚ δεν είναι καθοριστική για την Πράξη Προσχωρήσεως, δηλαδή ότι, ακόμα και μετά την παρέλευση της προβλεπόμενης στο άρθρο 9, παράγραφος 2 προθεσμίας, η αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων δεν μπορεί να εφαρμόζεται όταν υφίσταται εθνική οργάνωση αγοράς, και ενόσω δεν υφίσταται κοινή οργάνωση αγοράς στον οικείο τομέα. Στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή αντιτάχθηκε σ' αυτή την ερμηνεία, όπως και στην υπόθεση 118/78 (C. J. Meijer B.V. κατά The Department of Trade, απόφαση της 29.3.1979) και στην υπόθεση 231/78, στις οποίες πρόκειτο περί περιορισμών επί των εισαγωγών στο πλαίσιο της βρετανικής οργανώσεως της αγοράς της πατάτας. Στην ουσία, ισχυρίστηκε ότι, μετά την παρέλευση του έτους 1977, εθνικά εμπόδια στο εμπόριο δεν μπορούσαν να δικαιολογηθούν σε καμιά περίπτωση με την αναφορά σε εθνική οργάνωση αγοράς και επί τη βάσει του άρθρου 60, παράγραφος 2, της Πράξης Προσχωρήσεως. Όσον αφορά αυτό το σημείο διαφωνίας, θα περιοριστώ να υπομνήσω ότι, στην απόφαση επί της υποθέσεως 231/78, κατά τη σύνταξη της οποίας η προαναφερθείσα γαλλική επιχειρηματολογία ήταν γνωστή, εφόσον η Γαλλία είχε παρέμβει στη δίκη στο πλευρό του Ηνωμένου Βασιλείου, το Δικαστήριο επιβεβαίωσε την υποστηριζόμενη από την Επιτροπή ερμηνεία. Αν δεν σφάλλω, φαίνεται ότι το Δικαστήριο έδωσε σχετικώς σημασία σε τρία στοιχεία: την ανάγκη να λαμβάνεται υπόψη το γενικό σύστημα της Πράξης Προσχωρήσεως, την ανάγκη να λαμβάνεται επιπλέον υπόψη η σχέση που υφίσταται μεταξύ του άρθρου 60 και των γενικών διατάξεων της Συνθήκης περί βασικών αρχών και του συστήματος της Κοινότητας, καθώς και περί των αρχών της κοινής γεωργικής πολιτικής, και, τέλος, την ανάγκη τηρήσεως της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως των κρατών μελών, ενόψει των βασικών κανόνων της λειτουργίας της κοινής αγοράς. Το Δικαστήριο συνήγαγε από αυτά ως αρχή ότι, οι κανόνες περί της λειτουργίας της κοινής αγοράς υπερέχουν και ότι, εν πάση περιπτώσει, οι επιφυλάξεις ή οι διατάξεις που παρεκκλίνουν από αυτούς τους κανόνες δεν μπορούν να ερμηνεύονται lato sensu. Πρέπει, επιπλέον, να συναχθεί το συμπέρασμα ότι, δεδομένου ότι οι ειδικές διατάξεις, κατά την έννοια του άρθρου 9, παράγραφος 2, υποθέτουν σαφή χρονικό περιορισμό, το άρθρο 60, παράγραφος 2, της Πράξης Προσχωρήσεως δεν μπορεί να θεωρείται ως τέτοια διάταξη, πράγμα που αφήνει να διαφανεί σαφώς ότι δεν ήταν πλέον δυνατό να δικαιολογηθούν μέτρα εμποδίζοντα την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων με αναφορά σε ειδική εθνική οργάνωση αγοράς, μετά την παρέλευση της οριζόμενης στο άρθρο 9, παράγραφος 2 προθεσμίας, δηλαδή μετά το 1977. Το Δικαστήριο τόνισε ρητώς ότι αν, μετά από αυτή την ημερομηνία, υφίσταντο ακόμη τομείς της κοινής γεωργικής πολιτικής που δεν είχαν ρυθμιστεί, αυτό δεν θα έπρεπε να αποτελέσει οποιοδήποτε εμπόδιο στην εφαρμογή των ισχυόντων για την κοινή αγορά γενικών κανόνων αν στο τέλος αυτής της περιόδου, αποδεικνυόταν ότι ειδικές διατάξεις ήταν ακόμα αναγκαίες, δεν θα μπορούσαν, εν πάση πειρπτώσει, να θεσπισθούν μονομερώς με αναφορά σε εθνικές οργανώσεις αγοράς. Έτσι, η λύση της υπό κρίση διαφοράς διαγράφεται πράγματι κατά την έννοια ότι, από την 1η Ιανουαρίου 1978, δεν υφίσταται πλέον νομική βάση για τη διατήρηση των εφαρμοζομένων από τη Γαλλία περιορισμών, μεταξύ άλλων των περιορισμών που αφορούν την εισαγωγή βοείου κρέατος προελεύσεως Ηνωμένου Βασιλείου. Εν τούτοις, επιθυμώ να εξετάσω ορισμένο αριθμό άλλων επιχειρημάτων που η Γαλλική Κυβέρνηση προέβαλε κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση και τα οποία, κατά τη γνώμη της, πρέπει να οδηγήσουν σε διαφορετική εκτίμηση. Έτσι, η Γαλλική Κυβέρνηση ισχυρίστηκε ότι, τα προβλήματα που συνδέονται με τη γαλλική οργάνωση αγοράς στον τομέα του βοείου κρέατος είναι διαφορετικά από τα προβλήματα που τίθεντο στην υπόθεση 231/78. Θεωρεί ότι έχει κυρίως σημασία η διαπίστωση ότι, οι διαπραγματεύσεις για την εγκαθίδρυση κοινής οργανώσεως αγοράς σ' αυτόν τον τομέα έχουν ήδη προχωρήσει πολύ και ότι μπορεί να προβλεφθεί η κατάληξή τους σε σύντομο χρονικό διάστημα. Αυτό το γεγονός έχει ορισμένη σημασία, ενόψει ορισμένων σκέψεων της αποφάσεως επί της υποθέσεως 231/78, κατά τις οποίες οι εθνικές οργανώσεις αγοράς και τα εμπόδια που συνδέονται μ' αυτές δεν μπορούν να εξακολουθούν να υφίστανται «επ' αόριστον». Στην πραγματικότητα, όμως, αυτό το επιχείρημα δεν είναι αποφασιστικό. Πράγματι, ενώ στην υπόθεση 231/78 το Δικαστήριο συνήγαγε την αρχή, κατά την οποία εξαιρέσεις από τους γενικούς κανόνες βάσει του άρθρου 60, παράγραφος 2, δεν μπορούν να γίνουν δεκτές μετά τη λήξη του έτους 1977, δεν είναι φυσικά δυνατό, εφόσον δεν υφίσταται καμία επιφύλαξη επ' αυτού του θέματος, να αποδίδεται αποφασιστική σημασία στο γεγονός ότι η αντικατάσταση των εθνικών οργανώσεων αγοράς δεν μπορεί απολύτως να αντιμετωπιστεί, ούτε στο γεγονός ότι αυτή η αντικατάσταση πραγματοποιείται εντός μικρού χρόνου από της λήξεως της μεταβατικής περιόδου, την οποία προβλέπει το άρθρο 9, παράγραφος 2, της Πράξης Προσχωρήσεως, όπως αληθοφανέστατα θα συμβεί με το βόειο κρέας. Επιπλέον, έγινε επίσης μνεία της εξελίξεως του επιπέδου των τιμών στο Ηνωμένο Βασίλειο, αφενός και στη Γαλλία, αφετέρου· έγινε κάποια προσέγγιση αυτών των τιμών κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών και προβλέπεται ότι, σύντομα, θα συντρέξουν οι προϋποθέσεις για να επιτραπεί η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, ακόμα και αν διατηρηθεί η γαλλική κανονιστική ρύθμιση. Εν τούτοις, σύμφωνα με τις συναγόμενες στην προαναφερθείσα απόφαση αρχές, ούτε αυτό δεν πρέπει να ληφθεί υπόψη διότι δεν μπορεί να στηριχθεί κανείς στο γεγονός ότι, λαμβανομένης υπόψη της εξελίξεως της οικονομικής καταστάσεως, η Πράξη Προσχωρήσεως χορηγεί συμπληρωματική προθεσμία μη εφαρμογής των αρχών για μέτρα που, αυτά καθεαυτά, είναι αντίθετα προς τη Συνθήκη. Εξάλλου, εκτός του ότι, εν πάση περιπτώσει, η υποχρέωση αιτήσεως αδείας εισαγωγής πρέπει να θεωρείται ως μέτρο ισοδυνάμου αποτελέσματος προς απαγορευόμενο ποσοτικό περιορισμό, δεν πρέπει να αγνοείται ότι, σήμερα επίσης υφίστανται ακόμη αισθητές διαφορές τιμών και ότι είναι απολύτως αδύνατο να προσδιοριστεί με βεβαιότητα το χρονικό σημείο, κατά το οποίο οι διαφορές αυτές θα μειωθούν, έτσι ώστε η είσπραξη εισαγωγικού δασμού και η προσωρινή παύση των εισαγωγών είναι περιττές. Επιπλέον, η Γαλλική Κυβέρνηση υπενθυμίζει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο έχει και αυτό εθνική οργάνωση αγοράς στον τομέα του βοείου κρέατος, η οποία προφανώς παραμένει αμετάβλητη, πράγμα αντίθετο προς την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως. Αναφέροντας αριθμούς, οι οποίοι ασφαλώς είναι εντυπωσιακοί, η Γαλλική Κυβέρνηση παρατηρεί ότι η κατάργηση των γαλλικών μέτρων θα συνεπαγόταν ισχυρό ανταγωνισμό του φθηνού βρετανικού προβείου κρέατος, που θα έθετε σε μεγάλο κίνδυνο την οικονομία σε ορισμένες μειονεκτούσες γαλλικές περιοχές. Σχετικώς, πρέπει να δοθεί η απάντηση, καταρχάς, ότι το κοινοτικό δίκαιο δεν απαιτεί με κανένα τρόπο την εξάρθρωση των εθνικών οργανώσεων αγοράς, αλλά αποκλειστικώς την κατάργηση των εμποδίων στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων που συνδέονται μ' αυτές. Δεν είναι, επομένως, εξαιρετικό το ότι, όσον αφορά τη βρετανική οργάνωση της αγοράς στον τομέα του προβείου κρέατος, η οποία προφανώς δεν περιλαμβάνει σύστημα για τις εισαγωγές, καμιά τροποποίηση, ανάλογη με αυτή της γαλλικής οργανώσεως αγοράς, η οποία περιλαμβάνει πράγματι εμπόδια στις εισαγωγές, δεν απαιτείται. Αφετέρου, δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι τα τεκμαιρόμενα αποτελέσματα επί της δομής της γαλλικής οικονομίας θα επέλθουν, όπως εκφράζεται ο φόβος, σε περίπτωση εφαρμογής της απόψεως της Επιτροπής. Πράγματι, πρέπει να μη λησμονείται, και αυτό επίσης που σαφώς τονίστηκε στην απόφαση 231/78, ότι δηλαδή στη λήξη της μεταβατικής περιόδου, το κοινοτικό δίκαιο δεν αποκλείει παρά μόνο τα μονομερή εθνικά μέτρα· δεν εμποδίζει με κανένα τρόπο, στην περίπτωση που θα συνέτρεχαν οι προϋποθέσεις προς το σκοπό αυτό, τη θέσπιση από την Κοινότητα μέτρων, υπό τη μορφή ενισχύσεων για παράδειγμα, όπως ήδη το αντιμετώπισε πρόταση της Επιτροπής. Τέλος, η Γαλλική Κυβέρνηση ισχυρίστηκε επίσης, και αυτό, κατά τη γνώμη της, αντιβαίνει προς τη στενή ερμηνεία του άρθρου 60, παράγραφος 2, της Πράξης Προσχωρήσεως, ότι και μετά τη λήξη της μεταβατικής περιόδου, τα κοινοτικά θεσμικά όργανα απεφάνθησαν υπέρ όχι αυστηρής εφαρμογής των κοινοτικών διατάξεων στο γεωργικό τομέα και, σχετικώς, μπορούν να αναφερθούν οι εξαιρέσεις από τον κανονισμό 1422/78, ή η μείωση των τιμών του βρετανικού βουτύρου, χάρις σε ενισχύσεις· επιπλέον, χωρίς δισταγμό θεωρήθηκε ότι το άρθρο 102 της Πράξης Προσχωρήσεως, το οποίο αφορά μέτρα για την προστασία των αλιευτικών βυθών, συνιστά «ειδική διάταξη», η οποία, παρά την ασάφεια των όρων της, επιτρέπει τη μη εφαρμογή του άρθρου 9. Όσον αφορά το άρθρο 102 της Πράξης Προσχωρήσεως, αρκεί να λεχθεί ότι η εν λόγω διάταξη, λόγω του σαφούς χρονικού περιορισμού που περιέχει, πράγμα που αποτελεί το καθοριστικό σημείο κατά την υπόθεση 231/78, μπορεί ευχερώς να θεωρείται ως«ειδική διάταξη», κατά την έννοια του άρθρου 9, παράγραφος 2, της Πράξης Προσχωρήσεως. Επιπλέον, αρκεί να σκεφθεί κανείς, αφενός, ότι ουδόλως επρόκειτο περί εμποδίων στο εμπόριο, δηλαδή περί περιορισμού της βασικής αρχής της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων, και ότι, αφετέρου, ενέχει επίσης σημαντική σημασία ότι δεν πρόκειται περί εθνικών μέτρων, μονομερώς θεσπισθέντων, αλλά περί εξαιρέσεων από το κοινοτικό δίκαιο που επιτρέπονται από τα θεσμικά όργανα της Κοινότητας. Κατά συνέπεια, δεν απομένει παρά να συναχθεί το συμπέρασμα, όσον αφορά το αίτημα της Επιτροπής, όπως είχε αρχικά διατυπωθεί, ότι η Γαλλική Δημοκρατία, εφαρμόζοντας μετά την 1η Ιανουαρίου 1978 το εθνικό της σύστημα στην εισαγωγή βοείου κρέατος προελεύσεως Ηνωμένου Βασιλείου, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 12 και από το άρθρο 30 της Συνθήκης ΕΟΚ.