ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΠΕΜΠΤΟ ΤΜΗΜΑ) ΤΗΣ 24ΗΣ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 1985. - THE QUEEN, EX PARTE E. D. AND F. MAN (SUGAR) LTD ΚΑΤΑ IBAP (INTERVENTION BOARD FOR AGRICULTURAL PRODUCE). - ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ ΤΟΥ HIGH COURT OF JUSTICE, QUEEN'S BENCH DIVISION. - ΕΠΙΣΤΡΟΦΕΣ ΛΟΓΩ ΕΞΑΓΩΓΗΣ - ΚΑΤΑΠΤΩΣΗ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ - ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑΣ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 181/84.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1985 σελίδα 02889



Περίληψη

Διάδικοι

Αντικείμενο της υπόθεσης

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

1 . Κοινοτικό δίκαιο — Αρχές — Αναλογικότητα — Κύρια και παρεπόμενη υποχρέωση — Ίδια κύρωση — Ανεπίτρεπτο

2 . Γεωργία — Κοινή οργάνωση των αγορών — Ζάχαρη — Εξαγωγές προς τρίτες χώρες — Σύστημα διαρκούς διαγωνισμού — Σύσταση ασφάλειας από τον υπέρ ου η κατακύρωση — Αίτηση εκδόσεως πιστοποιητικού εξαγωγής — Εκπνοή της προθεσμίας — Ολική κατάπτωση της ασφάλειας — Αρχή της αναλογικότητας — Παραβίαση

[ Κανονισμός 1785/81 του Συμβουλίου , άρθρο 13· κανονισμός 1880/83 της Επιτροπής , άρθρο 6 , παράγραφος 3 , και άρθρο 12 , περίπτωση β ) ]

Περίληψη

1 . Προκειμένου να κριθεί αν μια διάταξη του κοινοτικού δικαίου συνάδει προς την αρχή της αναλογικότητας , είναι αναγκαίο να εξεταστεί αν τα χρησιμοποιούμενα μέσα είναι κατάλληλα και αναγκαία προς επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού . Σχετικά , όταν η κοινοτική ρύθμιση διακρίνει μεταξύ κύριας υποχρέωσης , η εκπλήρωση της οποίας είναι αναγκαία για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού , και παρεπόμενης υποχρέωσης , κατ’ ουσία διοικητικής φύσεως , δεν επιτρέπεται σε περίπτωση μη τηρήσεως της παρεπόμενης υποχρέωσης να επιβάλλονται κυρώσεις το ίδιο αυστηρές όπως και για τη μη τήρηση της κύριας υποχρέωσης , ειδάλλως παραβιάζεται η αρχή της αναλογικότητας .

2 . Στο πλαίσιο του συστήματος του διαρκούς διαγωνισμού για τον καθορισμό των εισφορών και/ή των επιστροφών κατά την εξαγωγή λευκής ζάχαρης που προβλέπει ο κανονισμός 1880/83 , ναι μεν η υποχρέωση υποβολής εντός βραχείας προθεσμίας αιτήσεως , εκ μέρους του υπέρ ου η κατακύρωση , για την έκδοση πιστοποιητικών εξαγωγής σύμφωνα με το άρθρο 12 , περίπτωση β ), του κανονισμού είναι χρήσιμη από διοικη τική άποψη για την Επιτροπή , δεν είναι όμως δυνατόν να γίνει δεκτό ότι έχει την ίδια σημασία με την υποχρέωση εξαγωγής , η οποία εξακολουθεί να παραμένει ο βασικός σκοπός της επίδικης κοινοτικής ρύθμισης .

Το άρθρο 6 , παράγραφος 3 , του κανονισμού 1880/83 είναι άκυρο κατά το μέρος που προβλέπει ως κύρωση για τη μη τήρηση της προθεσμίας που τάσσεται προς υποβολή των αιτήσεων εκδόσεως πιστοποιητικών εξαγωγής την κατάπτωση ολόκληρου του ποσού της ασφάλειας . Πράγματι , η κύρωση αυτή , επιβαλλόμενη σε περίπτωση παραβάσεως πολύ λιγότερο βαριάς από o , τι η μη εκπλήρωση της κύριας υποχρέωσης , στη διασφάλιση της οποίας αποβλέπει η ίδια η ασφάλεια , πρέπει να θεωρηθεί ως υπερβολικά αυστηρή σε σχέση με την αποστολή που μπορεί να θεωρηθεί ότι εκπληρώνει το σύστημα των πιστοποιητικών εξαγωγής , την εξασφάλιση δηλαδή της εύρυθμης λειτουργίας της σχετικής αγοράς .

Διάδικοι

Στην υπόθεση 181/84 ,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του δικαστή Glidewell , του Queen’s Bench Division του High Court of Justice , προς το Δικαστήριο , κατ’ εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης EOK , με την οποία ζητείται , στο πλαίσιο της εκκρεμούς ενώπιόν του διαφοράς μεταξύ

The Queen , ex parte E . D . & F . Man ( Sugar ) Ltd ,

ενάγουσας ,

και

Intervention Board for Agricultural Produce ( IBAP )

εναγομένου ,

Αντικείμενο της υπόθεσης

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς το κύρος του άρθρου 6 , παράγραφος 3 , του κανονισμού 1880/83 της Επιτροπής , της 8ης Ιουλίου 1983 , περί κυρίου διαρκούς διαγωνισμού για τον καθορισμό των εισφορών και/ή των επιστροφών κατά την εξαγωγή λευκής ζάχαρης ( EE L 187 , σ . 5 ),

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με Διάταξη της 4ης Ιουλίου 1984 , που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 10 Ιουλίου 1984 , ο δικαστής Glidewell , του Queen’s Bench Division του High Court of Justice , υπέβαλε , δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης EOK , προδικαστικό ερώτημα ως προς το κύρος του άρθρου 6 , παράγραφος 3 , του κανονισμού 1880/83 της Επιτροπής , της 8ης Ιουλίου 1983 , περί κυρίου διαρκούς διαγωνισμού για τον καθορισμό των εισφορών και/ή των επιστροφών κατά την εξαγωγή λευκής ζάχαρης ( EE L 187 , σ . 5 ).

2 Το εν λόγω ερώτημα ανέκυψε στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της εταιρίας E . D . & F . Man ( Sugar ) Ltd ( εφεξής Man Sugar ), βρετανικής εταιρίας πωλήσεως και μεσιτείας ζάχαρης , και του Intervention Board for Agricultural Produce ( εφεξής IBAP ), του εθνικού οργανισμού που είναι υπεύθυνος για την εφαρμογή στο Ηνωμένο Βασίλειο της κοινής γεωργικής πολιτικής .

3 Με τηλετύπημα της 27ης Ιουλίου 1983 και αφού προηγουμένως συνέστησε την απαιτούμενη ασφάλεια υπό μορφή τραπεζικής εγγυήσεως , η εταιρία Man Sugar υπέβαλε στον IBAP επτά προσφορές για την εξαγωγή ζάχαρης σε τρίτες χώρες . Την επομένη ο IBAP γνωστοποίησε στη Man Sugar ότι πέντε από τις προσφορές της είχαν γίνει δεκτές για συνολική ποσότητα 30 000 τόνων ζάχαρης προς εξαγωγή .

4 Ως γνωστόν , η Man Sugar όφειλε , κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του κοινοτικού δικαίου , να υποβάλει αίτηση για την έκδοση πιστοποιητικού εξαγωγής το αργότερο στις 2 Αυγούστου 1983 , στις 12.00 , ώρα Ηνωμένου Βασιλείου . O IBAP όμως δεν έλαβε τα τηλετυπήματα που επέχουν θέση αιτήσεων για την έκδοση πιστοποιητικών εξαγωγής παρά μεταξύ 15.41 και 15.57 της ίδιας ημέρας .

5 H καθυστέρηση αυτή κατά ορισμένες ώρες οφειλόταν σε περιστάσεις που η Man Sugar αναγνωρίζει ότι δεν συνιστούν περίπτωση ανωτέρας βίας . Τα εν λόγω τηλετυπήματα ήταν ήδη έτοιμα να αποσταλούν τη συνήθη ώρα . Λόγω όμως της απουσίας της υπεύθυνης για την αποστολή τους υπαλλήλου και του υπερβολικού φόρτου εργασίας του αντικαταστάτη της κατά την ημέρα εκείνη , ο τελευταίος απέστειλε τα τηλετυπήματα με κάποια καθυστέρηση .

6 Υπό τις περιστάσεις αυτές , ο IBAP αποφάσισε ότι είχε καταπέσει η ασφάλεια των 1 670 379 λιρών στερλινών . Κατόπιν αυτού , η εταιρία Man Sugar άσκησε αγωγή ενώπιον του Queen’s Bench Division του High Court of Justice , με την οποία ζητούσε την επιστροφή του ποσού της ασφάλειας , επικαλούμενη το γεγονός ότι η κατάπτωσή της συνιστούσε « κατάφωρη αδικία » και ότι οι προβλέποντες την κατάπτωση της ασφάλειας κοινοτικοί κανόνες αντίκεινται στην αρχή της αναλογικότητας .

7 O δικαστής Glidewell αποφάσισε να αναβάλει την έκδοση της οριστικής απόφασής του και υπέβαλε στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα :

« Είναι το άρθρο 6 , παράγραφος 3 , του κανονισμού 1880/83 της Επιτροπής ανίσχυρο για το λόγο ότι παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας , εφόσον ορίζει ότι , αν δεν συντρέχει περίπτωση ανωτέρας βίας , καταπίπτει ολόκληρη η ασφάλεια σε όλες τις περιπτώσεις κατά τις οποίες , λόγω μη ηθελημένης παραλείψεως του αιτούντος , η αίτηση εκδόσεως πιστοποιητικού εξαγωγής δεν περιέρχεται στον αρμόδιο οργανισμό παρεμβάσεως εντός της προθεσμίας που προβλέπει ο νόμος ; »

Ως προς το κοινοτικό δίκαιο που ισχύει επί εξαγωγών ζάχαρης προς τις τρίτες χώρες

8 Ως γνωστόν , η κοινοτική αγορά ζάχαρης χαρακτηρίζεται από ετών από διαρθρωτικά πλεονάσματα και από τιμές ανώτερες από τις τιμές της παγκόσμιας αγοράς . Στο πλαίσιο της κοινής οργάνωσης της αγοράς ζάχαρης , οι θεμελιώδεις διατάξεις της οποίας καθορίζονται από τον κανονισμό 1785/81 του Συμβουλίου , της 30ής Ιουνίου 1981 ( EE L 177 , σ . 4 ), τα πλεονάσματα ζάχαρης μπορούν να εξάγονται προς τις τρίτες χώρες , υπό τον όρο ότι εκδίδεται σχετικά πιστοποιητικό εξαγωγής , χορηγούνται δε επιστροφές που προορίζονται να αντισταθμίσουν τη διαφορά μεταξύ της τιμής που ισχύει εντός της Κοινότητας και της χαμηλότερης τιμής που ισχύει στην παγκόσμια αγορά . Το άρθρο 13 του εν λόγω κανονισμού ορίζει ότι η έκδοση του πιστοποιητικού εξαρτάται από τη σύσταση ασφάλειας , η οποία εξασφαλίζει την υποχρέωση πραγματοποιήσεως της εξαγωγής κατά τη διάρκεια της ισχύος του πιστοποιητικού και η οποία καταπίπτει ολικά ή μερικά , αν η πράξη δεν πραγματοποιηθεί εντός της προθεσμίας αυτής ή πραγματοποιηθεί μόνο εν μέρει .

9 Γενικά το σύστημα λειτουργεί μέσω διαρκών διαγωνισμών που προκηρύσσει η Επιτροπή για τον καθορισμό των επιστροφών λόγω εξαγωγής της ζάχαρης . Τις προσφορές υποβάλλουν οι επιχειρηματίες στους εθνικούς οργανισμούς παρεμβάσεως και τους τελευταίους μειοδότες ορίζει η Επιτροπή μετά από διαβουλεύσεις με την επιτροπή διαχειρίσεως της ζάχαρης . Στην προσφορά πρέπει να αναφέρονται ιδίως η ποσότητα ζάχαρης που επιθυμεί να εξαγάγει ο υποβάλλων την προσφορά και το ποσό της επιστροφής που κρίνει ότι του είναι αναγκαίο για να μπορέσει να πωλήσει τη ζάχαρη στην παγκόσμια αγορά . Έτσι , μόνο η Επιτροπή είναι σε θέση να καθορίσει , βάσει των υποβαλλόμενων προσφορών , την προς πώληση ποσότητα ζάχαρης και το ενδεδειγμένο ποσό της επιστροφής .

10 O εν λόγω κανονισμός 1880/83 της Επιτροπής , της 8ης Ιουλίου 1983 , που θεσπίστηκε κατ’ εφαρμογή του κανονισμού 1785/81 του Συμβουλίου και ισχύει εν προκειμένω , ορίζει στο άρθρο 1 ότι « διεξάγεται κύριος διαρκής διαγωνισμός για τον καθορισμό των εισφορών κατά την εξαγωγή και/ή των επιστροφών κατά την εξαγωγή λευκής ζάχαρης και , κατά τη διάρκεια αυτού του διαρκούς διαγωνισμού , διεξάγονται επί μέρους διαγωνισμοί » . Οι διάφορες διατάξεις του κανονισμού 1880/83 καθορίζουν τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες οι ενδιαφερόμενοι οφείλουν να υποβάλλουν τις προσφορές τους , τα στοιχεία που πρέπει να αναφέρονται στις προσφορές , καθώς και τις προϋποθέσεις για την έκδοση πιστοποιητικών εξαγωγής και τους όρους συστάσεως και αποδεσμεύσεως των ασφαλειών .

11 Όπως προκύπτει από τις συνδυασμένες διατάξεις των προαναφερθέντων κανονισμών 1785/81 του Συμβουλίου και 1880/83 της Επιτροπής , καθώς και των διατάξεων του κανονισμού 3183/80 της Επιτροπής , της 3ης Δεκεμβρίου 1980 , περί των κοινών λεπτομερειών εφαρμογής του καθεστώτος των πιστοποιητικών εισαγωγής , εξαγωγής και προκαθορισμού για τα γεωργικά προϊόντα , το θεσπιζόμενο σύστημα κλιμακώνεται σε τρία στάδια . Κατά το πρώτο στάδιο , ο ενδιαφερόμενος υποβάλλει την προσφορά του στον αρμόδιο εθνικό οργανισμό . Κατά το χρόνο αυτό πρέπει να έχει συστήσει ασφά λεια 9 ECU ανά 100 χιλιόγραμμα ζάχαρης προς εξαγωγή , επιπλέον δε οφείλει να υποβάλει δήλωση ότι εντός τεσσάρων ημερών από την αποδοχή της προσφοράς του θα ζητήσει πιστοποιητικό εξαγωγής ( άρθρο 5 , παράγραφος 3 , του κανονισμού 1880/83 ).

12 Το δεύτερο στάδιο αρχίζει τη στιγμή κατά την οποία ο υποβαλών την προσφορά πληροφορείται ότι η προσφορά του έγινε δεκτή . Βάσει του άρθρου 12 , περίπτωση β ), του κανονισμού 1880/83 , έχει την υποχρέωση να υποβάλει αίτηση για την έκδοση πιστοποιητικού εξαγωγής εντός τεσσάρων ημερών . Σε περίπτωση μη έγκαιρης υποβολής της αιτήσεως , όπως συνέβη στην παρούσα περίπτωση , η αρχικά συσταθείσα ασφάλεια καταπίπτει για την ποσότητα ζάχαρης για την οποία δεν υποβλήθηκε αίτηση εκδόσεως πιστοποιητικού εξαγωγής .

13 Το άρθρο 6 , παράγραφος 3 , το κύρος του οποίου αμφισβητείται , είναι διατυπωμένο ως εξής :

« εξαιρουμένης της περιπτώσεως ανωτέρας βίας , η ασφάλεια δεν αποδεσμεύεται παρά μόνον :

...

β ) όσον αφορά τους υπερθεματιστές , αν έχουν ζητήσει πιστοποιητικό εξαγωγής , εντός της προθεσμίας που προβλέπεται στο άρθρο 12 , στοιχείο β ), και μόνο για την ποσότητα για την οποία τήρησαν την υποχρέωση να προβούν σε εξαγωγή , η οποία προκύπτει από το πιστοποιητικό που εμφαίνεται στο άρθρο 12 , στοιχείο β ), ενώ οι διατάξεις του άρθρου 33 του κανονισμού ( EOK ) αριθ . 3183/80 παραμένουν εν ισχύι . H ασφάλεια καταπίπτει για την ποσότητα για την οποία δεν τηρούνται οι υποχρεώσεις αυτές . »

14 Εφόσον οι αιτήσεις για τα πιστοποιητικά εξαγωγής υποβλήθηκαν νομοτύπως και έγιναν δεκτές , αρχίζει το τρίτο στάδιο και η ασφάλεια των 9 ECU ανά 100 χιλιόγραμμα ζάχαρης ισχύει ως εγγύηση για την εξαγωγή της ζάχαρης . H εξαγωγή πρέπει να πραγματοποιηθεί πριν από το τέλος του πέμπτου ημερολογιακού μήνα που ακολουθεί εκείνον κατά τη διάρκεια του οποίου έγινε ο διαγωνισμός . H ασφάλεια καταπίπτει σε περίπτωση που η εξαγωγή δεν έχει διενεργηθεί μέχρι την ημερομηνία αυτή . Στο ποσό της ασφάλειας μπορεί να προστεθεί συμπληρωματική ασφάλεια , όταν η τιμή στην παγκόσμια αγορά κυμαίνεται πέραν ορισμένων ορίων , ώστε να αποφεύγεται οιαδήποτε περίπτωση κερδοσκοπίας εκ μέρους των επιχειρηματιών ( άρθρο 13 , παράγραφος 3 , του κανονισμού 1880/83 ). Τέλος , εφόσον εξάγεται μέρος μόνο της ποσότητας της ζάχαρης , η ασφάλεια αποδεσμεύεται ανάλογα με τις ποσότητες που έχουν πράγματι εξαχθεί , υπό την επιφύλαξη ότι εξήχθη τουλάχιστον το 5 % της αναγραφόμενης στο πιστοποιητικό ποσότητας ( άρθρο 33 του κανονισμού 3183/80 ).

Ως προς την απάντηση που πρέπει να δοθεί στο προδικαστικό ερώτημα

15 H εταιρία Man Sugar υποστηρίζει , πρώτον , ότι η υποχρέωση υποβολής αιτήσεως για την έκδοση πιστοποιητικού εξαγωγής δεν έχει ως αντικείμενο τη διασφάλιση της κύριας υποχρέωσης προς εξαγωγή , η οποία συνιστά τη μόνη κύρια υποχρέωση που επιβάλλει η προαναφερθείσα κοινοτική ρύθμιση . Στην πραγματικότητα μάλιστα , η υποχρέωση υποβολής της εν λόγω αιτήσεως στερείται δικαιολογητικής βάσεως .

16 Δεύτερον , η Man Sugar υποστηρίζει επικουρικά ότι , ακόμη και αν η υποχρέωση υποβολής αιτήσεως για την έκδοση πιστοποιητικού εξαγωγής θεωρηθεί δικαιολογημένη , η κατάπτωση του ολικού ποσού της ασφάλειας λόγω μη εκπληρώσεως της υποχρέωσης αυτής παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας , για τους ακόλουθους ιδίως λόγους : ο προσβαλλόμενος κανονισμός παρανόμως επιβάλλει την ίδια κύρωση για τη μη συμμόρφωση προς υποχρέωση δευτερεύουσας σημασίας — και συγκεκριμένα προς την υποχρέωση υποβολής αιτήσεως για την έκδοση πιστοποιητικού εξαγωγής — που επιβάλλει και για τη μη εκπλήρωση της κύριας υποχρέωσης προς εξαγωγή της ζάχαρης . H υποχρέωση υποβολής αιτήσεως για την έκδοση πιστοποιητικού εξαγωγής είναι δυνατόν να διασφαλιστεί με λιγότερο δραστικά μέσα από o , τι η κατάπτωση ολόκληρου του ποσού της ασφάλειας και κατά συνέπεια η επιβαλλόμενη κύρωση δεν είναι αναγκαία για την επίτευξη των στόχων στους οποίους αποβλέπει η ρύθμιση . H αυστηρότητα της κύρωσης είναι δυσανάλογη προς τη φύση της παράλειψης , η οποία , όπως και στην παρούσα περίπτωση , δεν μπορεί παρά να είναι ελάχιστης σημασίας και αμιγώς τεχνικής φύσεως .

17 Εξάλλου , η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου υποστηρίζει ότι , όπως συνάγεται από τις νέες διατάξεις που ισχύουν από το 1981 , η βραχεία προθεσμία που διαθέτουν οι υπέρ ων η κατακύρωση για την υποβολή αιτήσεως προς έκδοση πιστοποιητικού εξαγωγής δεν επιτελεί πλέον ουσιώδη λειτουργία για τη διαχείριση της αγοράς ζάχαρης . Το πιστοποιητικό εξαγωγής δεν επιτελεί πλέον παρά δύο λειτουργίες σαφώς διοικητικής φύσεως , και συγκεκριμένα επιβεβαιώνει στην Επιτροπή ότι τα στοιχεία που έχει ήδη παράσχει ο επιχειρηματίας κατά το χρόνο της υποβολής της προσφοράς του είναι ακριβή και καθορίζει το αν θα προκαθοριστούν τα νομισματικά εξισωτικά ποσά για τη συγκεκριμένη εξαγωγή .

18 H κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου θεωρεί συνεπώς ότι η αντικατάσταση του ισχύοντος σήμερα συστήματος είναι δυνατή με άλλες λιγότερο αυστηρές ρυθμίσεις , που θα εξακολουθούσαν να διασφαλίζουν την επίτευξη του βασικού στόχου , δηλαδή της εξαγωγής ζάχαρης , μειώνοντας παράλληλα τον κίνδυνο που συνεπάγεται για τους επιχειρηματίες η κύρωση που επιβάλλεται σε περίπτωση μη ηθελημένης υπερβάσεως της προθεσμίας για την υποβολή της αίτησης για το πιστοποιητικό .

19 Αντίθετα , η Επιτροπή θεωρεί ότι η προσβαλλόμενη διάταξη του κανονισμού 1880/83 είναι έγκυρη . Καταρχάς , ισχυρίζεται ότι , όσον αφορά την αρχή της αναλογικότητας , το Δικαστήριο διακρίνει μεταξύ δύο μορφών υποχρεώσεων που είναι δυνατόν να επιβάλλει το κοινοτικό δίκαιο . Κατά την Επιτροπή , το Δικαστήριο διακρίνει μεταξύ κυρίων υποχρεώσεων , όταν η νομοθεσία απαιτεί την εκτέλεση κάποιας πράξεως που είναι ουσιώδης για την επίτευξη των επιδιωκόμενων με αυτή στόχων , οπότε η μη εκπλήρωση της υποχρέωσης μπορεί να οδηγήσει στην κατάπτωση ολόκληρου του ποσού της ασφάλειας , και δευτερευουσών υποχρεώσεων , κατ’ ουσία διοικητικής φύσεως . Κατά την άποψη της Επιτροπής , από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι μόνο η κύρωση λόγω παραβάσεως μιας τέτοιας δευτερεύουσας υποχρέωσης οφείλει να είναι ανάλογη προς το σκοπό που επιδιώκεται με το εν λόγω μέτρο και που εξυπηρετεί την εύρυθμη λειτουργία της διοίκησης . Στην προκείμενη περίπτωση , η υποχρέωση υποβολής αιτήσεως για την έκδοση πιστοποιητικού εξαγωγής συνιστά κύρια υποχρέωση , όπως και η υποχρέωση προς εξαγωγή .

20 Πρέπει να σημειωθεί ότι , όπως αποφάνθηκε το Δικαστήριο με τις αποφάσεις της 20ής Φεβρουαρίου 1979 ( υπόθεση 122/78 , Buitoni κατά FORMA , ECR 1979 , σ . 677 ) και της 23ης Φεβρουαρίου 1983 ( υπόθεση 66/82 , Fromencais SA κατά FORMA , Συλλογή 1983 , σ . 395 ), προκειμένου να κριθεί αν μια διάταξη του κοινοτικού δικαίου συνάδει προς την αρχή της αναλογικότητας , είναι αναγκαίο να εξεταστεί αν τα χρησιμοποιούμενα μέσα είναι κατάλληλα και αναγκαία προς επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού . Σχετικά , όταν η κοινοτική ρύθμιση διακρίνει μεταξύ κύριας υποχρέωσης , η εκπλήρωση της οποίας είναι αναγκαία για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού , και δευτερεύουσας υποχρέωσης , κατ’ ουσία διοικητικής φύσεως , δεν επιτρέπεται σε περίπτωση μη τηρήσεως της δευτερεύουσας υποχρέωσης να επιβάλλονται κυρώσεις το ίδιο αυστηρές όπως και για τη μη τήρηση της κύριας υποχρέωσης , ειδάλλως παραβιάζεται η αρχή της αναλογικότητας .

21 Όπως προκύπτει από την εξέταση του ίδιου του κειμένου των προαναφερθέντων κανονισμών του Συμβουλίου και της Επιτροπής σχετικά με τη διαδικασία του διαρκούς διαγωνισμού για την εξαγωγή ζάχαρης , από την ανάλυση των προοιμίων τους και από τις ίδιες τις δηλώσεις της Επιτροπής κατά τη συζήτηση ενώπιον του Δικαστηρίου , το σύστημα της συστάσεως ασφάλειας έχει ως πρωταρχικό σκοπό να διασφαλίζει την εκπλήρωση της δέσμευσης που ανέλαβε αυτοβούλως ο επιχειρηματίας να εξαγάγει τις ποσότητες ζάχαρης που αφορά η κατακύρωση . Επομένως , δεν χωρεί αμφιβολία ότι η προς εξαγωγή υποχρέωση του επιχειρηματία αποτελεί κύρια υποχρέωση , την εκπλήρωση της οποίας διασφαλίζει η αρχική σύσταση της ασφάλειας των 9 ECU ανά 100 χιλιόγραμμα ζάχαρης .

22 Πάντως , η Επιτροπή θεωρεί ότι η υποχρέωση υποβολής αιτήσεως για την έκδοση πιστοποιητικού εξαγωγής εντός βραχείας προθεσμίας , καθώς και η αυστηρή τήρηση της τελευταίας , συνιστούν επίσης κύρια υποχρέωση , ισότιμη με την υποχρέωση εξαγωγής· πράγματι , αυτή μόνο διασφαλίζει την καλή λειτουργία της αγοράς ζάχαρης . Κατά συνέπεια , σύμφωνα με την άποψη της Επιτροπής , η μη εκπλήρωση της υποχρέωσης αυτής , και συγκεκριμένα η υπέρβαση της προθεσμίας , έστω και αν είναι ελάχιστη και ακούσια , δικαιολογεί την κατάπτωση ολόκληρου του ποσού της ασφάλειας , όπως ακριβώς και η παντελής αθέτηση της κύριας υποχρέωσης προς εξαγωγή .

23 Επ’ αυτού , η Επιτροπή , τόσο κατά τη διάρκεια της έγγραφης διαδικασίας όσο και κατά τη διάρκεια των ενώπιον του Δικαστηρίου συζητήσεων , υποστήριξε ότι τα πιστοποιητικά εξαγωγής επιτελούν τέσσερις χωριστές και σημαντικές λειτουργίες :

— καθιστούν δυνατό τον έλεγχο των ποσοτήτων ζάχαρης που τίθενται στο εμπόριο·

— συμβάλλουν στην πρόληψη αποπειρών κερδοσκοπίας·

— παρέχουν στοιχεία στις αρμόδιες υπηρεσίες της Επιτροπής , και

— προσδιορίζουν το σύστημα των νομισματικών εξισωτικών ποσών που επέλεξε ο εξαγωγέας .

24 Όσον αφορά τον έλεγχο των εξαγωγών ζάχαρης στην παγκόσμια αγορά , πρέπει να σημειωθεί ότι οι ενδιαφερόμενοι επιχειρηματίες διαθέτουν προθεσμία πέντε μηνών για να προβούν στην εξαγωγή , ενώ καμία διάταξη κοινοτικού δικαίου δεν τους υποχρεώνει να πραγματοποιήσουν τις εξαγωγές τους σταδιακά και σε τακτά χρονικά διαστήματα : άρα , μπορούν νόμιμα να διοχετεύσουν στην αγορά τις ποσότητες ζάχαρης που διαθέτουν σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα . Υπό τις περιστάσεις αυτές , τα πιστοποιητικά εξαγωγής δεν είναι δυνατόν να θεωρηθεί ότι έχουν το ρυθμιστικό αποτέλεσμα που επικαλείται η Επιτροπή . Το αποτέλεσμα αυτό εξασφαλίζει , εν μέρει άλλωστε , απλώς η σταδιακή διεξαγωγή των διαγωνισμών .

25 Δεύτερον , η Επιτροπή θεωρεί ότι η κατάπτωση ολόκληρου του ποσού της ασφάλειας σε περίπτωση μη τηρήσεως της προθεσμίας υποβολής αιτήσεως για την έκδοση πιστοποιητικού εξαγωγής αποτρέπει ενδεχομένως τους επιχειρηματίες από απόπειρες κερδοσκοπίας ως προς τις διακυμάνσεις της τιμής της ζάχαρης και των τιμών συναλλάγματος και από το να καθυστερούν έτσι την υποβολή της αίτησης για την έκδοση πιστοποιητικού εξαγωγής .

26 Ακόμη και αν υποτεθεί ότι πράγματι συντρέχει κίνδυνος κερδοσκοπίας , πρέπει να σημειωθεί ότι το άρθρο 12 , περίπτωση γ ), του κανονισμού 1880/83 επιβάλλει στον υπέρ ου η κατακύρωση την υποχρέωση να καταβάλει τη συμπληρωματική ασφάλεια που προβλέπει το άρθρο 13 , παράγραφος 3 , του ίδιου κανονισμού . H ίδια όμως η Επιτροπή παραδέχτηκε κατά τη διάρκεια των συζητήσεων ενώπιον του Δικαστηρίου ότι η συμπληρωματική αυτή ασφάλεια εξαλείφει κάθε κίνδυνο κερδοσκοπίας εκ μέρους των επιχειρηματιών . Βέβαια , κατά τη διάρκεια της προφορικής διαδικασίας η Επιτροπή διατύπωσε επιφυλάξεις ως προς τη δυνατότητα εφαρμογής του άρθρου 13 , παράγραφος 3 , του προαναφερθέντος κανονισμού πριν από την έκδοση των πιστοποιητικών εξαγωγής . Πάντως , έστω και αν υποτεθεί ότι οι εν λόγω αμφιβολίες της Επιτροπής είναι βάσιμες , παραμένει γεγονός ότι η απλή τροποποίηση των διατάξεων περί καταβολής συμπληρωματικής ασφάλειας , σύμφωνα με την οποία να προβλέπεται επί παραδείγματι ότι η συμπληρωματική ασφάλεια καταβάλλεται κατά τη διάρκεια της διαδικασίας του διαγωνισμού , προτού δηλαδή χορηγηθεί το πιστοποιητικό εξαγωγής , θα καθιστούσε εφικτή την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού με μέσα που επιβαρύνουν τους επιχειρηματίες πολύ λιγότερο . Δεν είναι επομένως δυνατόν να γίνει δεκτό ότι η καταπολέμηση της κερδοσκοπίας δικαιολογεί την επίδικη διάταξη του κανονισμού 1880/83 .

27 Όσον αφορά τις δύο τελευταίες λειτουργίες που η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι έχουν τα πιστοποιητικά εξαγωγών , αληθεύει ότι τα πιστοποιητικά αυτά παρέχουν στην Επιτροπή τη δυνατότητα να παρακολουθεί με ακρίβεια το ρου των εξαγωγών κοινοτικής ζάχαρης προς τις τρίτες χώρες , χωρίς πάντως να της προσφέρουν νέα ουσιώδη στοιχεία σε σχέση με εκείνα που περιέχουν οι προσφορές και χωρίς τα πιστοποιητικά αυτά καθαυτά να εγγυώνται ότι η εξαγωγή θα λάβει πράγματι χώρα . Γεγονός επίσης είναι ότι το πιστοποιητικό εξαγωγής επιτρέπει στον εξαγωγέα να διευκρινίσει αν επιθυμεί τον προκαθορισμό των νομισματικών εξισωτικών ποσών .

28 Πάντως , παρόλο ότι από όσα προηγήθηκαν προκύπτει ότι η υποχρέωση υποβολής αιτήσεως για την έκδοση πιστοποιητικών εξαγωγής είναι χρήσιμη από διοικητική άποψη για την Επιτροπή , δεν είναι δυνατόν να γίνει δεκτό ότι έχει την ίδια σημασία με την υποχρέωση εξαγωγής , η οποία εξακολουθεί να παραμένει ο βασικός σκοπός της επίδικης κοινοτικής ρύθμισης .

29 Από τα παραπάνω έπεται ότι η κατάπτωση της ασφάλειας ως κύρωση που επιβάλλεται σε περίπτωση παραβάσεως πολύ λιγότερο βαριάς από o , τι η μη εκπλήρωση της κύριας υποχρέωσης , στη διασφάλιση της οποίας αποβλέπει η ίδια η ασφάλεια , πρέπει να θεωρηθεί ως υπερβολικά αυστηρή σε σχέση με την αποστολή που μπορεί να θεωρηθεί ότι εκπληρώνει το σύστημα των πιστοποιητικών εξαγωγής , την εξασφάλιση δηλαδή της εύρυθμης λειτουργίας της σχετικής αγοράς .

30 Μολονότι η Επιτροπή , μεριμνώντας για την εύρυθμη λειτουργία της διοίκησης , είχε το δικαίωμα να επιβάλει προθεσμία υποβολής των αιτήσεων για την έκδοση πιστοποιη τικών εξαγωγής , η κύρωση για τη μη τήρηση της προθεσμίας αυτής θα έπρεπε εντούτοις να είναι πολύ λιγότερο βαριά για τους ενδιαφερόμενους επιχειρηματίες από την κατάπτωση ολόκληρου του ποσού της ασφάλειας και να συνάδει περισσότερο προς τα πρακτικά αποτελέσματα που έχει η παράλειψη αυτή .

31 H απάντηση που πρέπει κατά συνέπεια να δοθεί στο προδικαστικό ερώτημα είναι ότι το άρθρο 6 , παράγραφος 3 , του κανονισμού 1880/83 είναι άκυρο κατά το μέρος που προβλέπει ως κύρωση για τη μη τήρηση της προθεσμίας που τάσσεται προς υποβολή των αιτήσεων εκδόσεως πιστοποιητικών εξαγωγής την κατάπτωση ολόκληρου του ποσού της ασφάλειας .

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

32 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων , που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο , δεν αποδίδονται . Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης το χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου , σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων .

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( πέμπτο τμήμα ),

κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε με Διάταξη της 4ης Ιουλίου 1984 ο δικαστής Glidewell του Queen’s Bench Division του High Court of Justice , αποφαίνεται :

Το άρθρο 6 , παράγραφος 3 , του κανονισμού 1880/83 είναι άκυρο κατά το μέρος που προβλέπει ως κύρωση για τη μη τήρηση της προθεσμίας που τάσσεται προς υποβολή των αιτήσεων εκδόσεως πιστοποιητικών εξαγωγής την κατάπτωση ολόκληρου του ποσού της ασφάλειας .