Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Lenz της 24ης Ιουνίου 1987. - ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΚΑΤΑ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. - ΔΙΑΓΡΑΦΗ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 11/86.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1987 σελίδα 05337



Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα

++++

Κύριε πρόεδρε,

Κύριοι δικαστές,

Α - Πραγματικά περιστατικά

1 . Στην υπόθεση, επί της οποίας διατυπώνω τώρα την άποψή μου, ζητείται να αναγνωριστεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη, επειδή δεν συμμορφώθηκε προς την απόφαση 85/403/ΕΟΚ της Επιτροπής, της 19ης Ιουλίου 1985, για την τροποποίηση της αποφάσεως 85/341/ΕΟΚ σχετικά με ορισμένα προστατευτικά μέτρα κατά της αφρικανικής πανώλης των χοίρων ( 1 ) - η οποία εκδόθηκε βάσει της οδηγίας 80/215 του Συμβουλίου και προσβλήθηκε με προσφυγή της Ιταλικής Δημοκρατίας της 27ης Σεπτεμβρίου 1985 .

2 . Η Ιταλική Δημοκρατία ανακοίνωσε στην Επιτροπή ότι ενεργεί κατ' αυτό τον τρόπο με ένα τηλετύπημα της 12ης Αυγούστου 1985 στο οποίο ανέφερε επίσης ότι στις 25 Ιουλίου 1985 δόθηκαν οδηγίες στους αρμόδιους για τις εισαγωγές κτηνιάτρους να μην επιτρέπουν την εισαγωγή από το Βέλγιο προϊόντων με βάση το κρέας, που έχουν τύχει της μεταχειρίσεως που προβλέπεται από την απόφαση της Επιτροπής .

3 . Κατόπιν αυτού, η Επιτροπή κίνησε μετά από λίγο τη διαδικασία του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ ( αποστέλλοντας δηλαδή έγγραφο με ημερομηνία 5 Σεπτεμβρίου 1985, στο οποίο προσαπτόταν στην Ιταλική Δημοκρατία ότι παρέβη τη Συνθήκη ) και - μετά τη λήψη μη ικανοποιητικής απαντήσεως με ημερομηνία 9 Σεπτεμβρίου 1985 - διατύπωσε στις 13 Νοεμβρίου 1985 αιτιολογημένη γνώμη, απαιτώντας τη λήψη των αναγκαίων μέτρων εντός προθεσμίας 15 ημερών . Εν συνεχεία η Επιτροπή - επειδή τα μέτρα αυτά δεν ελήφθησαν - κίνησε στις 17 Ιανουαρίου 1986 την ενώπιον του Δικαστηρίου διαδικασία, στο πλαίσιο της οποίας διατυπώνω σήμερα τις απόψεις μου .

4 . Η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι το αναγνωριστικό αίτημα που διατύπωσε είναι βάσιμο, διότι δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ότι η απόφασή της της 19ης Ιουλίου 1985, η οποία - με την τήρηση των μέτρων για την παρεμπόδιση της εξαπλώσεως της αφρικανικής πανώλης των χοίρων - όφειλε να εξασφαλίσει την ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων με βάση το χοίρειο κρέας, τα οποία εισάγονται από το Βέλγιο, κατέστη υποχρεωτική με την κοινοποίησή της και πρέπει να τηρείται, εφόσον δεν έχει ακυρωθεί στο πλαίσιο διαδικασίας ενώπιον του Δικαστηρίου ή στερηθεί των εννόμων συνεπειών της με τη λήψη προσωρινών μέτρων στο πλαίσιο της διαδικασίας του άρθρου 83 και επομένων του κανονισμού διαδικασίας του Δικαστηρίου . Εν πάση περιπτώσει, πρέπει να ληφθεί ως βάση ότι στον επίμαχο τομέα, στον οποίο έχει πραγματοποιηθεί εναρμόνιση των διατάξεων σε κοινοτικό επίπεδο, τα κράτη μέλη δεν είναι αρμόδια, μετά την έκδοση αποφάσεως εκ μέρους της Επιτροπής, να θεσπίζουν μονομερώς προστατευτικά μέτρα επικαλούμενα το άρθρο 36 της Συνθήκης ΕΟΚ και με τον τρόπο αυτό να αυτοδικούν . Εξάλλου, δεν μπορεί να γίνει δεκτό το να εξαρτά κράτος μέλος την τήρηση αυτής της αποφάσεως από τη συμπεριφορά άλλου κράτους μέλους, όπως έκανε η ιταλική κυβέρνηση απαιτώντας να υποχρεωθεί το Βέλγιο στην παροχή ορισμένων εγγυήσεων ως προς την εφαρμογή της αποφάσεως της Επιτροπής ( για τις οποίες γίνεται λεπτομερώς λόγος στην υπόθεση 289/85, Συλλογή 1987, σ . 5321 ).

5 . 'Εναντι αυτών, η καθής επισήμανε κυρίως την ανάγκη να μη μεταβληθεί, προς το συμφέρον της προστασίας του εθνικού ζωικού κεφαλαίου χοίρων, η κατάσταση που υπήρχε πριν από την έκδοση της επίμαχης αποφάσεως, επειδή διαφορετικά - σε περίπτωση εφαρμογής της αποφάσεως κατά την οποία να επιτρέπονται εισαγωγές σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που θέτει η εν λόγω απόφαση - η ενώπιον του Δικαστηρίου διαδικασία σχετικά με τη νομιμότητα της εν λόγω αποφάσεως θα μπορούσε ενδεχομένως να έχει ακαδημαϊκό και μόνο χαρακτήρα . Θεωρεί επίσης ότι η αναφορά στις δυνατότητες νομικής προστασίας που υπάρχουν σύμφωνα με τη Συνθήκη δεν είναι ικανοποιητική, επειδή η απόφαση ήταν αμέσως εκτελεστή και δεν ήταν νοητή η άνευ ετέρου απευθείας προσφυγή στο Δικαστήριο .

6 . Εξάλλου, υπενθυμίζει ότι η Επιτροπή ήδη στην απάντησή της στην αίτηση αναστολής εκτελέσεως που υποβλήθηκε στο πλαίσιο της υποθέσεως 289/85, καθώς και κατά τη συζήτηση επ' αυτής, διατύπωσε την άποψη ότι τα προστατευτικά μέτρα που θέσπισε η ιταλική κυβέρνηση καθιστούσαν περιττή την έκδοση αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 85 του κανονισμού διαδικασίας και ότι για το λόγο αυτό η καθής παραιτήθηκε εν τέλει από την αίτηση αναστολής .

Β - Η γνώμη μου επί της υποθέσεως

7 . 'Οσον αφορά τη διαφορά αυτή, πρέπει καταρχάς να τονιστεί ότι σύμφωνα με το σύστημα της οδηγίας που εφαρμόστηκε το καλοκαίρι του 1985 καταφαίνεται σαφώς ότι κατά την εμφάνιση της αφρικανικής πανώλης των χοίρων δραστηριοποιήθηκαν μεν καταρχάς τα κράτη μέλη, αλλά εν συνεχεία - σύμφωνα με το άρθρο 7 της οδηγίας 80/215 ( 2 ) - αποφασίζει η προσφεύγουσα και συνεπώς δεν υπάρχει πλέον κανένα περιθώριο για τη λήψη μονομερών εθνικών μέτρων προστασίας ( βάσει, παραδείγματος χάριν, του άρθρου 36 της Συνθήκης ΕΟΚ ).

8 . Επιπλέον, τίποτε δεν μπορεί να κλονίσει το γεγονός ότι οι αποφάσεις που εκδόθηκαν από την προσφεύγουσα βάσει της αναφερθείσας οδηγίας - ακόμη και αν υπάρχουν ενδοιασμοί ως προς τη νομιμότητά τους ( και ας μη μας απασχολήσουν καταρχάς οι προδήλως άκυρες πράξεις ) - καθίστανται υποχρεωτικές από της κοινοποιήσεώς τους και πρέπει να εκτελούνται από τα κράτη μέλη στα οποία απευθύνονται, εκτός εάν παρεμποδιστεί η απόφαση να παράγει προσωρινώς ή οριστικώς έννομες συνέπειες στο πλαίσιο διαδικασίας ενώπιον του Δικαστηρίου ( η κίνηση της οποίας ως γνωστό δεν έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα ).

9 . Στη νομολογία σχετικά με τη Συνθήκη ΕΚΑΧ κατέστη αυτό σαφές με την απόφαση επί της υποθέσεως 3/59 ( 3 ). Στην εν λόγω απόφαση έγινε σαφώς δεκτό ότι στην περίπτωση που κράτος μέλος δεν συμμορφώνεται με μία απόφαση της Ανωτάτης Αρχής, χωρίς αυτή να έχει κηρυχθεί άκυρη ή να έχει ανασταλεί η εκτέλεσή της, πρέπει να γίνει λόγος για μη εκπλήρωση των υποχρεώσεών του κατά την έννοια του άρθρου 86, την οποία η Ανωτάτη Αρχή πρέπει να διαπιστώσει σύμφωνα με το άρθρο 88 της Συνθήκης .

10 . Κάτι το ανάλογο πρέπει φυσικά να ισχύει σύμφωνα και με το σύστημα της Συνθήκης ΕΟΚ, το οποίο διαφέρει μόνο καθόσον εδώ η προσφεύγουσα δεν διαπιστώνει μία παράβαση της Συνθήκης με απόφαση, η οποία πρέπει να προσβληθεί από το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, αλλά προκαλεί αυτή τη διαπίστωση στο πλαίσιο δίκης ενώπιον του Δικαστηρίου .

11 . Το Δικαστήριο αποφάνθηκε με αυτό το πνεύμα και στον τομέα της Συνθήκης ΕΟΚ, με μία Διάταξη που εκδόθηκε κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων, που ο πρόεδρος είχε παραπέμψει στο Δικαστήριο, δεχόμενο ότι "ακόμη και στην περίπτωση που το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος υποστηρίζει την άποψη ... η απόφαση της Επιτροπής προσκρούει σε διατάξεις της Συνθήκης, αυτό δεν του δίνει το δικαίωμα, να αγνοήσει τις σαφείς διατάξεις του άρθρου 93 και να ενεργήσει σαν να ήταν η απόφαση αυτή ανύπαρκτη από νομικής απόψεως . Προκειμένου να εμποδίσει τα κράτη μέλη να αυτοδικούν, η Συνθήκη παρέχει σ' αυτά τη δυνατότητα, ιδίως σύμφωνα με το άρθρο 173 και επόμενα, να προσφεύγουν στο Δικαστήριο κατά οποιασδήποτε παραβάσεως δικαίου εκ μέρους των οργάνων, έτσι ώστε η απόφαση της Επιτροπής να παραμένει, σύμφωνα με το άρθρο 189, παράγραφος 4 ( 4 ), 'δεσμευτική' για το κράτος στο οποίο απευθύνεται 'ως προς όλα της τα σημεία' , μέχρις ότου εκδοθεί αντίθετη απόφαση του Δικαστηρίου ."

12 . Η ίδια θέση υποστηρίχθηκε επίσης στις προτάσεις επί των συνεκδικασθεισών υποθέσεων 133 έως 136/85 . Στις προτάσεις αυτές αναφέρεται : "Οι αποφάσεις είναι δεσμευτικές για τους αποδέκτες τους, οι οποίοι οφείλουν να τις τηρούν εφόσον δεν έχουν κηρυχθεί άκυρες . Ακόμη και οι προσφυγές στο Δικαστήριο δεν έχουν σύμφωνα με το άρθρο 185 ανασταλτικό αποτέλεσμα . Πάντως, το Δικαστήριο μπορεί, αν κρίνει ότι επιβάλλεται από τις περιστάσεις, να διατάξει την αναστολή εκτελέσεως της προσβαλλόμενης πράξεως" ( 5 ).

13 . Κατόπιν όλων αυτών, είναι βέβαιο ότι μονομερή εθνικά μέτρα, όπως τα εν προκειμένω, είναι απαράδεκτα .

14 . 'Οσον αφορά τον ισχυρισμό της καθής ότι ενόψει της άμεσης δεσμευτικότητας των αποφάσεων και της απαιτήσεως για άμεση εκτέλεσή των μπορούν να ανακύψουν δυσχέρειες λόγω του ότι δεν είναι δυνατό να κινηθούν αμέσως δίκες μαζί με αιτήσεις αναστολής εκτελέσεως, νομίζω ότι δεν πρόκειται για ανυπέρβλητες δυσχέρειες και ότι, εν πάση περιπτώσει, δεν δικαιολογείται παρέκκλιση από το σαφές σύστημα της Συνθήκης . Τουλάχιστον στην προκειμένη περίπτωση, η συμπεριφορά της καθής δεν μπορεί να δικαιολογηθεί κατ' αυτό τον τρόπο, δεδομένου ότι ασφαλώς διέθετε μέχρι τις 12 Αυγούστου 1985 ( ημερομηνία κατά την οποία η καθής δήλωσε ότι δεν επρόκειτο να συμμορφωθεί προς την απόφαση της Επιτροπής ) αρκετό χρόνο για την κίνηση δίκης και την υποβολή αιτήσεως αναστολής εκτελέσεως . Εξάλλου, έχει επίσης σημασία το ότι η απόφαση της Επιτροπής μπορούσε να εκτελεστεί πράγματι μόνο μετά τη λήψη των αναγκαίων βελγικών μέτρων, τα οποία όμως θεσπίστηκαν - αφού πρώτα εκδόθηκε μία εγκύκλιος στις 30 Ιουλίου 1985 - μόλις κατά τα μέσα Σεπτεμβρίου 1985 .

15 . Τέλος, ορθώς η προσφεύγουσα τόνισε επίσης ότι η καθής δεν μπορούσε να εξαρτά την εφαρμογή της αποφάσεως της Επιτροπής από την παροχή εγγυήσεων εκ μέρους της βελγικής πλευράς ( δηλαδή από μέτρα που υπερέβαιναν τα μέτρα που η ίδια η απόφαση είχε επιβάλει στο Βέλγιο ) και ότι επίσης δεν μπορεί να λεχθεί ότι τα ιταλικά μέτρα και η δήλωση περί διατηρήσεώς τους έχουν αναγνωριστεί ως νόμιμα στο πλαίσιο της διαδικασίας αναστολής εκτελέσεως . Από την ανάγνωση των πρακτικών της προφορικής διαδικασίας στη διαδικασία αυτή καθίσταται σαφές ότι ετέθη μόνο το ζήτημα αν μπορεί να γίνει λόγος, ενόψει των μέτρων που έλαβε η Ιταλία, για κατεπείγουσα περίπτωση και αν η ασφάλεια του ιταλικού ζωικού κεφαλαίου εξασφαλιζόταν και χωρίς την αναστολή εκτελέσεως . Αμέσως μετά, ο εκπρόσωπος της καθής παραιτήθηκε από την αίτηση αναστολής εκτελέσεως, χωρίς να εκφέρει κρίση ο πρόεδρος του Δικαστηρίου ή ένα άλλο παρεδρεύον κατά την προφορική διαδικασία μέλος του Δικαστηρίου .

Γ - Πρόταση

16 . Κατόπιν αυτών, δεν μπορεί παρά να γίνει δεκτό ότι η άποψη την οποία υποστήριξε η Επιτροπή κατά την παρούσα διαδικασία ευσταθεί . Επομένως, πρέπει να αναγνωριστεί σύμφωνα με τα αιτήματα της προσφυγής ότι η Ιταλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ, καθόσον αρνήθηκε να συμμορφωθεί προς ορισμένες διατάξεις της αποφάσεως 85/403/ΕΟΚ της Επιτροπής, της 19ης Ιουλίου 1985, για την τροποποίηση της αποφάσεως 85/341/ΕΟΚ σχετικά με ορισμένα προστατευτικά μέτρα κατά της αφρικανικής πανώλης των χοίρων στο Βέλγιο και καθόσον, ιδίως, υπέδειξε στις κτηνιατρικές αρχές ελέγχου να μη δέχονται τα προϊόντα με βάση το χοίρειο κρέας σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 2, στοιχείο β ), περίπτωση ii ), της αποφάσεως . Επιπλέον - όπως επίσης ζητεί η Επιτροπή - η Ιταλική Δημοκρατία πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα .

(*) Μετάφραση από τα γερμανικά .

( 1 ) ΕΕ 1985, L 228, σ . 28 .

( 2 ) ΕΕ ειδ . έκδ . 03/027, σ . 240 .

( 3 ) Απόφαση της 8ης Μαρτίου 1960 στην υπόθεση 3/59, Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας κατά Ανωτάτης Αρχής της ΕΚΑΧ, Slg . 1960, σ . 121 .

( 4 ) Διάταξη του Δικαστηρίου της 21ης Μαΐου 1977, Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου Μεγάλης Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας και Ηνωμένο Βασίλειο Μεγάλης Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας κατά Επιτροπής, υποθέσεις 31/77 R και 53/77 R, Slg . 1977, σ . 921, ιδίως σ . 924 .

( 5 ) Συλλογή 1987, σ . 2289, σημείο 207 .