Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Fennelly της 19ης Φεβρουαρίου 1998. - Sucreries et Raffineries d'Erstein SA κατά Fonds d'intervention et de régularisation du marché du sucre (FIRS). - Αίτηση για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως: Tribunal administratif de Paris - Γαλλία. - Κανονισμοί (ΕΟΚ) 1785/81 και (ΕΟΚ) 2225/86 του Συμβουλίου - Ενισχύσεις για τη διάθεση ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο που παράγεται στα γαλλικά υπερπόντια διαμερίσματα - Έννοια του εργοστασίου ραφιναρίσματος. - Υπόθεση C-269/96.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1998 σελίδα I-06907



Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα

Ι - Εισαγωγή

1 Η υπό κρίση υπόθεση αφορά το ερώτημα αν μια βιομηχανική εγκατάσταση που εξάγει σιρόπι από ζαχαρότευτλα και ραφινάρει λευκή ζάχαρη από μίγμα ακατέργαστης ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο και σιροπιού από τεύτλα πρέπει να θεωρείται ως εργοστάσιο ραφιναρίσματος όσον αφορά τη χορήγηση ορισμένων ενισχύσεων για τη διάθεση στο εμπόριο της ακατέργαστης ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο που προέρχεται από τα γαλλικά υπερπόντια διαμερίσματα (στο εξής: ακατέργαστη ζάχαρη DOM) (1). Ειδικότερα, η υπό κρίση υπόθεση αφορά την ερμηνεία του κανονισμού (ΕΟΚ) 1785/81 του Συμβουλίου, της 30ής Ιουνίου 1981, περί κοινής οργάνωσης αγοράς στον τομέα της ζάχαρης (2) (στο εξής: βασικός κανονισμός), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1482/85 του Συμβουλίου, της 23ης Μαου 1985 (3), και με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 2250/88 του Συμβουλίου, της 19ης Ιουλίου 1988 (4), καθώς και του κανονισμού (ΕΟΚ) 2225/86 του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 1986, για τη θέσπιση μέτρων διάθεσης της ζάχαρης που παράγεται στα γαλλικά υπερπόντια διαμερίσματα και για την εξίσωση των όρων της τιμής με την προτιμησιακή ακατέργαστη ζάχαρη (5).

ΙΙ - Νομικό και πραγματικό πλαίσιο

2 Η ζάχαρη μπορεί να παραχθεί από ζαχαροκάλαμο ή από ζαχαρότευτλα. Η αρχική επεξεργασία, η οποία καταλήγει, και στις δύο περιπτώσεις, στην παραγωγή είτε ακατέργαστης ζάχαρης είτε σιροπιού, συντελείται σε ζαχαροποιείες ευρισκόμενες πλησίον της περιοχής όπου καλλιεργούνται και συγκομίζονται τα οικεία φυτά, ώστε να ελαχιστοποιείται η απώλεια ζάχαρης η οποία μπορεί να προκύψει και στις δύο περιπτώσεις και, επομένως, να μεγιστοποιείται η ποσότητα της παραγόμενης ζάχαρης. Aκολούθως, η ακατέργαστη ζάχαρη ή το σιρόπι ραφινάρεται προκειμένου να παραχθεί λευκή ζάχαρη. Κατά κανόνα, η ακατέργαστη ζάχαρη DOM μεταφέρεται για να ραφιναριστεί στην Ευρώπη, κυρίως σε εργοστάσια ραφιναρίσματος που βρίσκονται κοντά σε θαλάσσιους λιμένες, όπως είναι, στην περίπτωση της Γαλλίας, η Νάντη και η Μασαλία.

3 Το άρθρο 3 του βασικού κανονισμού προβλέπει τον καθορισμό τιμής παρεμβάσεως για την κοινοτική λευκή ζάχαρη. Επιπροσθέτως, τα άρθρα 4 και 5 προβλέπουν, αντιστοίχως, μια βασική τιμή για τα τεύτλα και μια ελάχιστη τιμή για ορισμένες ποσότητες τεύτλων. Η βασική τιμή ορίζεται λαμβανομένων υπόψη του περιθωρίου μεταποιήσεως και της τιμής παρεμβάσεως της λευκής ζάχαρης (6). Η τιμή παρεμβάσεως για την κοινοτική λευκή ζάχαρη δεν συνοδεύεται από παρόμοιους μηχανισμούς καθορισμού τιμών όσον αφορά τη ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο ή την ακατέργαστη ζάχαρη που εξάγεται από ζαχαροκάλαμο. Όλη η κοινοτική λευκή ζάχαρη υπόκειται σε εισφορά αποθεματοποιήσεως, η οποία επιβάλλεται από το άρθρο 8, παράγραφος 2, του βασικού κανονισμού, με σκοπό τη χρηματοδότηση ενός συστήματος αντισταθμίσεως των δαπανών αποθεματοποιήσεως, το οποίο θεσπίζεται με την παράγραφο 1 του άρθρου αυτού, καθώς και σε εισφορά στην παραγωγή, η οποία επιβάλλεται από το άρθρο 28, παράγραφος 3, με σκοπό τη χρηματοδότηση των επιστροφών κατά την εξαγωγή των πλεονασμάτων που πωλούνται στη διεθνή αγορά.

4 Δυνάμει του πρωτοκόλλου υπ' αριθ. 8 της τέταρτης συμβάσεως ΑΚΕ-ΕΟΚ, η οποία υπογράφηκε στη Λομέ στις 15 Δεκεμβρίου 1989 (7), και της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϋκής Οικονομικής Κοινότητας και της Δημοκρατίας της Ινδίας για τη ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο (8), η Κοινότητα εισάγει από τις οικείες τρίτες χώρες καθορισμένες ποσότητες «προτιμησιακής ζάχαρης», ακατέργαστης ή λευκής, σε εγγυημένες τιμές.

5 Εντός της κοινοτικής αγοράς ζάχαρης, η ακατέργαστη ζάχαρη DOM τελεί, από ορισμένες απόψεις, σε μειονεκτική θέση σε σχέση με την προτιμησιακή ζάχαρη και την προτιμησιακή ακατέργαστη ζάχαρη. Η ακατέργαστη ζάχαρη DOM υπόκειται τόσο σε εισφορές αποθεματοποιήσεως όσο και σε εισφορές στην παραγωγή, οι οποίες δεν επιβάλλονται στα προτιμησιακά είδη ζάχαρης. Προς αντιστάθμιση του μειονεκτήματος αυτού, ο κοινοτικός νομοθέτης έχει θεσπίσει μια ενίσχυση στην αποθεματοποίηση για την ακατέργαστη ζάχαρη DOM (9). Έχει επίσης θεσπιστεί μια πρόσθετη ενίσχυση για την ακατέργαστη ζάχαρη DOM, προς συμπλήρωση μιας ενισχύσεως προσαρμογής την οποία χορηγεί η Κοινότητα στα εργοστάσια ραφιναρίσματος που επεξεργάζονται την προτιμησιακή ακατέργαστη ζάχαρη (10).

6 Το άρθρο 9, παράγραφος 4, του βασικού κανονισμού (στο οποίο θα αναφέρομαι στο εξής, εφόσον το επιτρέπουν τα συμφραζόμενα, απλώς ως: άρθρο 9, παράγραφος 4), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1482/85, έχει ως εξής:

«Λαμβάνονται κατάλληλα μέτρα όσον αφορά τα έξοδα μεταφοράς και αποθεματοποίησης της ζάχαρης που παράγεται στα υπερπόντια γαλλικά διαμερίσματα, προκειμένου να καταστεί δυνατή η διάθεσή της στις ευρωπαϋκές περιφέρειες της Κοινότητας.

Είναι δυνατόν να προβλεφθεί, στο μέτρο που είναι αναγκαίο για τον εφοδιασμό των εργοστασίων ραφιναρίσματος, ότι η ακατέργαστη ζάχαρη που παράγεται από τεύτλα τα οποία έχουν συγκομισθεί στην Κοινότητα θα απολαύει των ιδίων μέτρων όπως η ζάχαρη που αναφέρεται στο πρώτο εδάφιο.

Κατά την έννοια του παρόντος άρθρου, ως εργοστάσιο ραφιναρίσματος νοείται μια τεχνική μονάδα της οποίας η μόνη δραστηριότητα είναι να ραφινάρει είτε ακατέργαστη ζάχαρη είτε σιρόπια που έχουν παραχθεί πριν από την παραγωγή ζάχαρης σε στερεά κατάσταση.»

Στη δεύτερη αιτιολογική σκέψη του τροποποιητικού κανονισμού 1482/85 αναφέρεται ο σκοπός που συνίσταται στο να διασφαλίζεται «ο τακτικός εφοδιασμός του συνόλου των κοινοτικών εργοστασίων ραφιναρίσματος τα οποία μεταποιούν την ακατέργαστη ζάχαρη σε λευκή ζάχαρη», ενώ συγχρόνως αναγνωρίζεται ότι «ο εφοδιασμός αυτός καθιστά απαραίτητη την προμήθεια, επιπλέον της προτιμησιακής ζάχαρης, ακατέργαστης ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο, η οποία παράγεται στα υπερπόντια γαλλικά διαμερίσματα, και ακατέργαστης ζάχαρης από τεύτλα κοινοτικής συγκομιδής».

7 Το παράρτημα Ι, πίνακας XIV, στοιχείο γγ, σημείο 2, της Πράξεως Προσχωρήσεως του Βασιλείου της Ισπανίας και της Πορτογαλικής Δημοκρατίας στις Ευρωπαϋκές Κοινότητες (11) συμπλήρωσε το άρθρο 9, παράγραφος 4, με την προσθήκη του ακολούθου εδαφίου:

«Ωστόσο, όσον αφορά την επιχείρηση για παραγωγή ζάχαρης που είναι εγκατεστημένη στην αυτόνομη περιοχή των Αζορών, θεωρείται ως ραφινερία κατά την έννοια της παρούσας παραγράφου για το ραφινάρισμα ακατέργαστης ζάχαρης από τεύτλα εντός των ορίων ποσότητας που εκφράζεται σε λευκή ζάχαρη και ισούται με τη διαφορά μεταξύ της πραγματικής παραγωγής που επιτεύχθηκε στα πλαίσια των ποσοστώσεων Α και Β και 20 000 τόνων.»

8 Το άρθρο 36, παράγραφος 3, του βασικού κανονισμού όριζε το εργοστάσιο ραφιναρίσματος με την ίδια διατύπωση όπως το άρθρο 9, παράγραφος 4, τρίτο εδάφιο, όσον αφορά μια παρέκκλιση από τη διαφορική εισφορά επί της προτιμησιακής ακατέργαστης ζάχαρης «που προορίζεται για ραφινάρισμα σε ραφινερία». Το άρθρο 36, παράγραφος 2, στοιχείο ββ, προέβλεπε επίσης τη δυνατότητα να μην εισπράττεται η εισφορά επί της ακατέργαστης προτιμησιακής ζάχαρης που εισάγεται σε ορισμένες περιφέρειες της Κοινότητας και «ραφινάρεται σε τεχνική μονάδα πλην ραφινερίας» (12). Το άρθρο 9, παράγραφος 4, τρίτο εδάφιο, όριζε την έννοια «εργοστάσιο ραφιναρίσματος» με την ίδια διατύπωση όπως και το άρθρο 9, παράγραφος 7, του αμέσως προηγούμενου κανονισμού, ήτοι του κανονισμού (ΕΟΚ) 3330/74 του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 1974, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα της ζάχαρης (13), όπως είχε τροποποιηθεί με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 2623/75 του Συμβουλίου, της 13ης Οκτωβρίου 1975 (14). Το άρθρο 9, παράγραφος 3, του κανονισμού 3330/74, όπως είχε τροποποιηθεί, επέτρεπε τη χορήγηση ενισχύσεως για την ακατέργαστη ζάχαρη DOM που «ραφινάρεται είτε σε ραφινερία είτε σε άλλη τεχνική μονάδα, που ευρίσκονται μέσα στην Κοινότητα» (15).

9 Το άρθρο 9, παράγραφος 4β, του βασικού κανονισμού, το οποίο εισήχθη με το άρθρο 1, παράγραφος 1, του κανονισμού 2250/88, προέβλεπε ότι «χορηγείται στα πλαίσια της λήψης μέτρων παρέμβασης ενίσχυση προσαρμογής στη βιομηχανία ραφιναρίσματος της προτιμησιακής ακατέργαστης ζάχαρης», σε καθορισμένο ποσοστό και για καθορισμένες ποσότητες, για τη ζάχαρη που έχει ραφιναριστεί σε λευκή ζάχαρη στις εγκαταστάσεις ραφιναρίσματος που αναφέρονται στο άρθρο 9, παράγραφος 4, τρίτο εδάφιο. Το άρθρο 9, παράγραφος 4β, προέβλεπε επίσης ότι «χορηγείται συμπληρωματική ενίσχυση (...) για το ραφινάρισμα στις εγκαταστάσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 4, τρίτο εδάφιο, της ακατέργαστης ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο που παράγεται στα υπερπόντια γαλλικά διαμερίσματα, έτσι ώστε να επιτευχθεί η ισορροπία των όρων τιμών μεταξύ της εν λόγω ζάχαρης και της προτιμησιακής ζάχαρης». Η ενίσχυση αυτή μπορούσε να χορηγείται επίσης για την ακατέργαστη ζάχαρη από τεύτλα, στις περιπτώσεις εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου 9, παράγραφος 4, δεύτερο εδάφιο. Η χορήγηση των ενισχύσεων αυτών προβλέπεται τώρα, υπό παρόμοιες προϋποθέσεις, από τον νέο τίτλο IV του βασικού κανονισμού, ο οποίος εισήχθη με τον κανονισμό 1101/95. Το άρθρο 37 του βασικού κανονισμού, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό αυτό, προβλέπει επίσης ένα μειωμένο δασμό για την «ειδική προτιμησιακή» ακατέργαστη ζάχαρη (16), με σκοπό να διασφαλίσει «τον επαρκή εφοδιασμό των κοινοτικών εργοστασίων ραφιναρίσματος ζάχαρης, όπως αυτά ορίζονται στο άρθρο 9, παράγραφος 4», και καθορίζει τις αναμενόμενες μέγιστες ανάγκες εφοδιασμού ανά περίοδο εμπορίας των βιομηχανιών ζάχαρης της Φινλανδίας, της μητροπολιτικής Γαλλίας, της ηπειρωτικής Πορτογαλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου. Όπως φαίνεται, στη Φινλανδία, στην ηπειρωτική Πορτογαλία και στο Ηνωμένο Βασίλειο, η δραστηριότητα του ραφιναρίσματος αφορά σχεδόν αποκλειστικά το ζαχαροκάλαμο, ενώ στη Γαλλία υπάρχουν δύο εργοστάσια ραφιναρίσματος που ραφινάρουν αποκλειστικά ζαχαροκάλαμο, στη Νάντη και στη Μασαλία. Στην δέκατη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 1101/95 αναφέρεται ότι «με το ραφινάρισμα λαμβάνονται προϋόντα υψηλής ποιότητας από ζαχαροκάλαμο» και ότι «η βιομηχανία ζάχαρης που βρίσκεται κοντά σε λιμένες αποτελεί για την Κοινότητα πολύτιμο συμπλήρωμα της μεταποιητικής βιομηχανίας τεύτλων».

10 Το άρθρο 3 του κανονισμού 2225/86 προβλέπει τη χορήγηση ενισχύσεως στην αποθεματοποίηση ειδών ζάχαρης που παράγονται στα γαλλικά υπερπόντια διαμερίσματα. Προϋπόθεση για τη χορήγηση της ενισχύσεως είναι να έχουν υποστεί τα εν λόγω είδη ζάχαρης «ραφινάρισμα σε μια βιομηχανία ραφιναρίσματος στις ευρωπαϋκές περιφέρειες της Κοινότητας». Το άρθρο 3 του κανονισμού 2225/86 δεν περιέχει ορισμό του εργοστασίου ραφιναρίσματος, πλην όμως, στην πρώτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού αυτού, γίνεται παραπομπή στο άρθρο 9, παράγραφος 4, του βασικού κανονισμού, το οποίο προβλέπει ότι λαμβάνονται τα κατάλληλα μέτρα στον τομέα των εξόδων μεταφοράς και αποθεματοποίησης της ακατέργαστης ζάχαρης DOM. Το άρθρο 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 2225/86 προβλέπει ότι η ενίσχυση στην αποθεματοποίηση χορηγείται «εντός των ορίων των ποσοτήτων που προσδιορίζονται ανάλογα με τις περιφέρειες της Κοινότητας στις οποίες είναι δυνατό να πραγματοποιηθεί το ραφινάρισμα και ξεχωριστά, ανάλογα με την προέλευση από το ή τα εν λόγω υπερπόντια διαμερίσματα». Οι ποσότητες αυτές καθορίζονται «με βάση τον ισολογισμό εφοδιασμού της Κοινότητας σε ακατέργαστη ζάχαρη και για το ραφινάρισμά τους στις οικείες ευρωπαϋκές περιοχές της Κοινότητας» (17). Στην τέταρτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 2225/86 αναφέρεται ότι η ενίσχυση που καθιερώνεται με τον κανονισμό αυτόν «διευκολύνει, αφενός, τη διάθεση στις ευρωπαϋκές περιφέρειες της Κοινότητας της ακατέργαστης ζάχαρης που παράγεται στα γαλλικά υπερπόντια διαμερίσματα και, αφετέρου, το ραφινάρισμά της στις περιοχές αυτές». Στη δεύτερη αιτιολογική σκέψη γίνεται λόγος για την ανάγκη «ιδίως να διευκολυνθεί ο εφοδιασμός των πορτογαλικών βιομηχανιών ραφιναρίσματος με τη ζάχαρη αυτή, υπό συνθήκες τιμών ανάλογες με τις συνθήκες που ισχύουν για την προτιμησιακή ζάχαρη». Το άρθρο 3, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 2750/86 προβλέπει ότι, για τη χορήγηση της ενισχύσεως αυτής, ως «ραφινάρισμα» νοείται η μεταποίηση της ακατέργαστης ζάχαρης σε λευκή ζάχαρη (18).

11 Η προσφεύγουσα της κύριας δίκης, Sociιtι des sucreries et Raffineries d'Erstein SA (στο εξής: Erstein), είναι παραγωγός ζάχαρης με έδρα στην Αλσατία. Οι βιομηχανικές της εγκαταστάσεις περιλαμβάνουν μια εγκατάσταση που μεταποιεί ζαχαρότευτλα σε σακχαρώδη σιρόπια ή σε ακατέργαστη ζάχαρη και μια εγκατάσταση ραφιναρίσματος που μεταποιεί σιρόπια και ακατέργαστη ζάχαρη σε λευκή ζάχαρη. Τα σιρόπια και η ακατέργαστη ζάχαρη που χρησιμοποιούνται στην εγκατάσταση ραφιναρίσματος εξάγονται τόσο από τεύτλα όσο και από ζαχαροκάλαμο, τα οποία αναμιγνύονται, ώστε να επιτυγχάνεται ένα ομοιογενές τελικό προϋόν. Η Erstein επισημαίνει τη μοναδικότητα της εν λόγω βιομηχανικής της εγκαταστάσεως, η οποία έγκειται στο ότι μπορεί να επεξεργάζεται τόσο τεύτλα όσο και ζαχαροκάλαμο. Το 1993, η Erstein αγόρασε στη Γουαδελούπη ακατέργαστη ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο, την οποία χρησιμοποίησε στην εγκατάστασή της ραφιναρίσματος το 1993 και το 1994. Υπέβαλε επανειλημμένα στο Fonds d'intervention et de rιgularisation du marchι du sucre (που είναι ο γαλλικός οργανισμός παρεμβάσεως στον τομέα της ζάχαρης, στο εξής: FIRS) αιτήσεις για τη χορήγηση ενισχύσεως στην αποθεματοποίηση, σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφος 4, του βασικού κανονισμού και το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 2225/86, και για τη χορήγηση συμπληρωματικής ενισχύσεως, σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφος 4β, του βασικού κανονισμού. Οι αιτήσεις αυτές απορρίφθηκαν από τον διευθυντή του FIRS, με σειρά αποφάσεων που εκδόθηκαν μεταξύ της 28ης Μαρτίου 1994 και της 7ης Φεβρουαρίου 1995, με την αιτιολογία ότι η Erstein δεν είχε αποδείξει ότι, στις εγκαταστάσεις της, επεξεργαζόταν χωριστά και σε διαφορετικά χρονικά διαστήματα την ακατέργαστη ζάχαρη DOM και το σιρόπι από τεύτλα και ότι, επομένως, η εγκατάστασή της ραφιναρίσματος δεν αποτελούσε «εργοστάσιο ραφιναρίσματος» προς τους σκοπούς των κανόνων σχετικά με τις ενισχύσεις (19). Η Erstein ζήτησε από το Tribunal administratif de Paris (διοικητικό δικαστήριο του Παρισιού, στο εξής: εθνικό δικαστήριο) την ακύρωση των αποφάσεων αυτών με την αιτιολογία ότι στηρίζονταν σε εσφαλμένη ερμηνεία των σχετικών κοινοτικών κανόνων.

12 Το εθνικό δικαστήριο έκρινε ότι, προκειμένου να αποφανθεί επί της υποθέσεως, ήταν αναγκαίο να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο, σύμφωνα με το άρθρο 177 της Συνθήκης για την ίδρυση της Ευρωπαϋκής Κοινότητας, τα ακόλουθα ερωτήματα για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως:

«Σε βιομηχανικό συγκρότημα όπου τα τεύτλα μεταποιούνται σε λευκή ζάχαρη και στο οποίο οι μεν εγκαταστάσεις του πρώτου σταδίου παραγωγής παραλαμβάνουν τα τεύτλα, τα επεξεργάζονται και εξάγουν από αυτά τους σακχαρώδεις χυμούς, οι δε εγκαταστάσεις του δευτέρου σταδίου παραγωγής μεταποιούν σε λευκή ζάχαρη τους εν λόγω χυμούς και τα σιρόπια, που μπορούν να εμπλουτισθούν με την προσθήκη ακατέργαστης ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο προελεύσεως ΓΥΔ, μπορούν οι εγκαταστάσεις του μεταγενεστέρου σταδίου παραγωγής να θεωρούνται παγίως, όσον αφορά τη χορήγηση των ενισχύσεων στο ραφινάρισμα της επίμαχης ζάχαρης προελεύσεως ΓΥΔ, ως "τεχνική μονάδα" και ως "εργοστάσιο ραφιναρίσματος" υπό την έννοια των προαναφερθέντων κανονισμών (ΕΟΚ) 1785/81 (άρθρο 9) και (ΕΟΚ) 2225/86;

Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα, μπορεί ένα τέτοιο σύνολο εγκαταστάσεων να θεωρείται κατά διαστήματα και για διακεκομμένες περιόδους ως "τεχνική μονάδα" και ως "εργοστάσιο ραφιναρίσματος" υπό την έννοια των ιδίων κανονισμών;

Τέλος, σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο δεύτερο ερώτημα, πρέπει να θεωρηθούν ως τέτοιες διακεκομμένες περίοδοι μόνον οι περίοδοι κατά τις οποίες η μεταποίηση της ακατέργαστης ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο σε λευκή ζάχαρη δεν πραγματοποιείται συγχρόνως με την επεξεργασία των εξαγομένων από τα τεύτλα σιροπιών, η οποία πραγματοποιείται στις εγκαταστάσεις του πρώτου σταδίου παραγωγής του ιδίου βιομηχανικού συγκροτήματος;»

ΙΙΙ - Παρατηρήσεις και ανάλυση

13 Η Erstein, η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, η Γαλλική Δημοκρατία, η Πορτογαλική Δημοκρατία και η Επιτροπή των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων υπέβαλαν γραπτές παρατηρήσεις. Η Erstein, η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και Βορείου Ιρλανδίας και η Επιτροπή υπέβαλαν προφορικές παρατηρήσεις.

14 Η Erstein υποστηρίζει ότι όλες οι εγκαταστάσεις ραφιναρίσματος ζάχαρης εμπίπτουν στον ορισμό του εργοστασίου ραφιναρίσματος που περιέχεται στο άρθρο 9, παράγραφος 4, τρίτο εδάφιο, του βασικού κανονισμού. Διατείνεται ότι η «ακατέργαστη ζάχαρη» και τα «σιρόπια που έχουν παραχθεί πριν από την παραγωγή ζάχαρης σε στερεά κατάσταση» δεν παράγονται κατ' ανάγκην και αποκλειστικά από ζαχαροκάλαμο και τεύτλα, αντιστοίχως. Επιπλέον, στο άρθρο 9, παράγραφος 4, δεύτερο εδάφιο, γίνεται ρητή αναφορά στην ακατέργαστη ζάχαρη που παράγεται από τεύτλα. Επιπροσθέτως, ο σκοπός που έγκειται στη διευκόλυνση της διαθέσεως στο εμπόριο της ζάχαρης που προέρχεται από τα γαλλικά υπερπόντια διαμερίσματα δεν θα επιτυγχανόταν αν η ενίσχυση χορηγούνταν μόνον στις εγκαταστάσεις ραφιναρίσματος που ασχολούνται αποκλειστικά με την επεξεργασία ακατέργαστης ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο, πράγμα το οποίο θα έθετε σε μειονεκτική θέση τα πιο προηγμένα εργοστάσια μικτής παραγωγής και θα συνιστούσε παράνομη δυσμενή διάκριση αντίθετη προς το άρθρο 40, παράγραφος 3, της Συνθήκης.

15 Δεν μπορώ να συμφωνήσω με την άποψη αυτή. Όπως υποστήριξαν η Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο, αν ο ορισμός του εργοστασίου ραφιναρίσματος «κατά την έννοια του» άρθρου 9, παράγραφος 4, του βασικού κανονισμού κάλυπτε όλα τα είδη εγκαταστάσεων ραφιναρίσματος ζάχαρης, θα στερούνταν νοήματος. Επιπλέον, θα ήταν ασυμβίβαστος προς μια σειρά σαφών ενδείξεων που προκύπτουν τόσο από το άρθρο αυτό όσο και από άλλα στοιχεία, περί του ότι ο ορισμός αυτός προορίζεται να εξυπηρετήσει ορισμένο σκοπό. Η διευκρίνιση που προστέθηκε με το τέταρτο εδάφιο του άρθρου 9, παράγραφος 4, σχετικά με μια επιχείρηση ραφιναρίσματος τεύτλων στις Αζόρες, σημαίνει ότι, άλλως, η επιχείρηση αυτή δεν θα ενέπιπτε στον εν λόγω ορισμό. Το παλαιό άρθρο 36, παράγραφος 2, στοιχείο ββ, του βασικού κανονισμού και το άρθρο 9, παράγραφος 3, του κανονισμού 3330/74 προέβλεπαν, και τα δύο, ρητά την περίπτωση της υπάρξεως τεχνικών μονάδων, πέραν των εργοστασίων ραφιναρίσματος (που ορίζονται με την ίδια διατύπωση με εκείνη που χρησιμοποιείται στην επίμαχη διάταξη), όπου, παρά ταύτα, ραφινάρεται ζάχαρη (20).

16 Επιπλέον, η ευρεία ερμηνεία του ορισμού της έννοιας «εργοστάσιο ραφιναρίσματος» του άρθρου 9, παράγραφος 4, θα ήταν ασυμβίβαστη προς τους σκοπούς των εν λόγω ενισχύσεων, τους οποίους επικαλέστηκαν προς στήριξη διαφόρων πιο περιοριστικών προσεγγίσεων η Επιτροπή και τα κράτη μέλη που υπέβαλαν παρατηρήσεις. Η Επιτροπή και η Γαλλία προβάλλουν τον διττό σκοπό που έγκειται στην απευθείας ενίσχυση της διαθέσεως στην αγορά της ακατέργαστης ζάχαρης DOM, η οποία ανταγωνίζεται τις προτιμησιακές ζάχαρες, και στη διασφάλιση του συνεχούς εφοδιασμού και της βιωσιμότητας ορισμένων ευρισκομένων κοντά σε λιμένες παραδοσιακών εγκαταστάσεων ραφιναρίσματος, που επεξεργάζονται αποκλειστικά ακατέργαστη ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο και τελούν σε σχέση αλληλεξαρτήσεως με τους παραγωγούς ακατέργαστης ζάχαρης DOM, διασφαλίζοντάς τους έτσι μια μόνιμη δυνατότητα διαθέσεως της παραγωγής τους. Στη δεύτερη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 2225/86 γίνεται ευθέως αναφορά στις ανάγκες των πορτογαλικών εργοστασίων ραφιναρίσματος. Μολονότι η γενική αναφορά στη σημασία της «βιομηχανίας ζάχαρης που βρίσκεται κοντά σε λιμένες», που περιέχεται στην ενδέκατη αιτιολογική σκέψη στον κανονισμό 1101/95, και η ρητή αναφορά στις ανάγκες των βιομηχανιών ζάχαρης της Φινλανδίας, της μητροπολιτικής Γαλλίας, της ηπειρωτικής Πορτογαλίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, η οποία περιέχεται στο άρθρο 37 του βασικού κανονισμού, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1101/95, είναι μεταγενέστερες των αποφάσεων που αφορά η υπό κρίση διαφορά, είχε ευθύς εξ αρχής προβλεφθεί ότι η ενίσχυση στην αποθεματοποίηση για την ακατέργαστη ζάχαρη DOM θα χορηγούνταν μόνον στις βιομηχανίες ραφιναρίσματος που βρίσκονται στη μητροπολιτική Γαλλία, στην Πορτογαλία και στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου υπάρχουν μεγάλες εγκαταστάσεις ραφιναρίσματος που επεξεργάζονται αποκλειστικά το ζαχαροκάλαμο (21). Επιπλέον, κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση, ο εκπρόσωπος της Γαλλίας δήλωσε ότι για την ακατέργαστη ζάχαρη DOM την οποία επεξεργαζόταν η Erstein χορηγούνταν, σύμφωνα με το άρθρο 2 του κανονισμού 2225/86, ενίσχυση στη μεταφορά, η οποία υπηρετεί εντελώς διαφορετικούς σκοπούς.

17 Η Επιτροπή και η Γερμανία προσθέτουν ότι η διάρθρωση του κόστους αυτών των εγκαταστάσεων ραφιναρίσματος που επεξεργάζονται το ζαχαροκάλαμο διαφέρει πολύ από εκείνη των εγκαταστάσεων που εξάγουν και ραφινάρουν ζάχαρη από τεύτλα και ότι, αν η ενίσχυση χορηγούνταν στις δεύτερες εξ αυτών κάθε φορά που χρησιμοποιούν επίσης κάποια ποσότητα ακατέργαστης ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο, τούτο θα είχε ως συνέπεια τη νόθευση του ανταγωνισμού και τη διασπάθιση της ενισχύσεως. Με το ίδιο πνεύμα, ο πληρεξούσιος του Ηνωμένου Βασιλείου αναφέρθηκε, κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση, σε τρεις σκοπούς: στην ανάγκη διατηρήσεως της ισορροπίας μεταξύ των βιομηχανιών ραφιναρίσματος που έχουν ειδικευθεί στην επεξεργασία του ζαχαροκαλάμου και εκείνων που επεξεργάζονται τα τεύτλα, ενόψει των πλεονεκτημάτων από απόψεως κόστους τα οποία απολαμβάνουν οι δεύτερες εξ αυτών, καθώς και στους δύο σκοπούς που αναφέρθηκαν στην αμέσως προηγούμενη παράγραφο. Ο ανταγωνισμός μεταξύ των παραδοσιακών βιομηχανιών ραφιναρίσματος ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο και των βιομηχανιών που ραφινάρουν κυρίως ζάχαρη από ζαχαρότευτλα θα μπορούσε να προκαλέσει επίσης δυσχέρειες εφοδιασμού στις πρώτες εξ αυτών. Ειδικότερα, η Επιτροπή επισημαίνει ότι οι βιομηχανίες ραφιναρίσματος ζάχαρης από ζαχαρότευτλα επωφελούνται από ένα θεσμοθετημένο περιθώριο μεταποιήσεως, δεδομένου ότι τόσο οι τιμές της πρώτης ύλης τους όσο και οι τιμές του τελικού προϋόντος τους διέπονται από κοινοτικούς μηχανισμούς καθορισμού τιμών, ενώ τούτο δεν συμβαίνει στην περίπτωση των βιομηχανιών που ραφινάρουν ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο, επειδή δεν υπάρχει βασική ή ελάχιστη τιμή για το ζαχαροκάλαμο ούτε ενδεικτική τιμή για την ακατέργαστη ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο.

18 Διστάζω να αποδώσω στα επιχειρήματα αυτά την ίδια ερμηνευτική αξία με εκείνη των επιχειρημάτων που εξετάστηκαν ανωτέρω, στην παράγραφο 16. Πρώτον, η σχετική νομοθεσία δεν αναφέρεται στον ανταγωνισμό μεταξύ, αφενός, των βιομηχανιών ραφιναρίσματος ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο και, αφετέρου, των βιομηχανιών που ραφινάρουν ζάχαρη που εξάγεται αποκλειστικά από τεύτλα ή, όπως στην περίπτωση της Erstein, από τεύτλα και ζαχαροκάλαμο. Δεύτερον, οι οικονομικές συνέπειες των διαφορών της οργανώσεως των αγορών των τεύτλων και του ζαχαροκάλαμου δεν είναι ούτε σαφείς ούτε αναμφισβήτητες. Π.χ., ο δικηγόρος της Erstein υποστήριξε κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση ότι η έλλειψη θεσμικών τιμών για το ζαχαροκάλαμο ή την ακατέργαστη ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο συνιστά μάλλον πλεονέκτημα, και όχι μειονέκτημα, για τις βιομηχανίες ραφιναρίσματος που χρησιμοποιούν αυτές τις πρώτες ύλες, ίσως επειδή κατ'αυτόν τον τρόπο έχουν τη δυνατότητα να εξαναγκάζουν τους παραγωγούς ζαχαροκαλάμου σε μείωση των τιμών που ζητούν. Ωστόσο, αυτού του είδους η επιχειρηματολογία υπογραμμίζει πράγματι τη σημασία που έχει η ασφάλεια εφοδιασμού για τις βιομηχανίες ραφιναρίσματος ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο, προκειμένου να είναι σε θέση να παρέχουν και στο μέλλον εγγυημένη δυνατότητα διαθέσεως για την ακατέργαστη ζάχαρη DOM. Όπως δήλωσε ο πληρεξούσιος του Ηνωμένου Βασιλείου κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση, οποιαδήποτε σπάνις οφειλόμενη στην εκτροπή ποσοτήτων ακατέργαστης ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο, υπολογιζομένων βάσει των αναγκών των εν λόγω ειδικευμένων βιομηχανιών ραφιναρίσματος, θα τις ανάγκαζε να χρησιμοποιήσουν ακριβότερη ακατέργαστη ζάχαρη, η εισαγωγή της οποίας υπόκειται σε υψηλούς δασμούς.

19 Η Επιτροπή και τα κράτη μέλη που υπέβαλαν παρατηρήσεις προέβαλαν τρεις ερμηνείες που μπορούν να δοθούν στον ορισμό της έννοιας «εργοστάσιο ραφιναρίσματος» του άρθρου 9, παράγραφος 4, λαμβανομένων υπόψη των προαναφερθέντων σκοπών. Σύμφωνα με την ερμηνεία που προτείνει η Γαλλία, ως εργοστάσιο ραφιναρίσματος πρέπει να θεωρείται μια εγκατάσταση που ραφινάρει αποκλειστικά και μόνον ακατέργαστη ζάχαρη ή αποκλειστικά και μόνον σιρόπια, όχι όμως και τα δύο μαζί. Η Γαλλία υποστηρίζει ότι η άποψη αυτή βρίσκει έρεισμα στον διαζευκτικό σύνδεσμο που χρησιμοποιείται τουλάχιστον στο γαλλικό κείμενο (22). Η Γαλλία φαίνεται να θεωρεί ότι η ερμηνεία αυτή θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα την αυστηρή διάκριση μεταξύ, αφενός, του ραφιναρίσματος ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο, στο πλαίσιο του οποίου χρησιμοποιείται ακατέργαστη ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο, και, αφετέρου, του ραφιναρίσματος ζάχαρης από τεύτλα, στο πλαίσιο του οποίου χρησιμοποιούνται σιρόπια (και το οποίο πραγματοποιείται σε βιομηχανίες που θα υπάγονταν στον ορισμό των «εργοστασίων ραφιναρίσματος» αλλά δεν θα ελάμβαναν ενίσχυση για την ακατέργαστη ζάχαρη DOM) και του ραφιναρίσματος στο πλαίσιο του οποίου χρησιμοποιείται ακατέργαστη ζάχαρη (από ζαχαροκάλαμο) και σιρόπια (εξαγόμενα από τεύτλα). Μια άλλη ερμηνεία που μπορεί να δοθεί είναι η εμφανέστερα τελολογική ερμηνεία την οποία προκρίνει η Επιτροπή και η οποία ευνοεί σαφώς τις εγκαταστάσεις που ραφινάρουν αποκλειστικά ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο. Ωστόσο, τα βιομηχανικά συγκροτήματα όπου το ραφινάρισμα της ακατέργαστης ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο δεν συμπίπτει χρονικά με την παραγωγή ζάχαρης από τεύτλα θα πληρούσαν επίσης τις τελολογικές προϋποθέσεις του ορισμού αυτού, ιδίως όσον αφορά τις διαρθρώσεις του κόστους και, στο μέτρο αυτό, θα είχαν επίσης δικαίωμα να λάβουν ενίσχυση (23). Κατά τη διάρκεια αυτών των χρονικών διαστημάτων, η «μόνη δραστηριότητά» τους συνίσταται στο ραφινάρισμα ακατέργαστης ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο.

20 Με καμία από τις ερμηνείες αυτές δεν αποδίδεται ιδιαίτερη σημασία στον ορισμό της έννοιας «τεχνική μονάδα»· όπως προκύπτει σιωπηρώς από την ερμηνεία που υποστηρίζει η Επιτροπή, κατά την άποψή της, η κρίσιμη τεχνική μονάδα είναι το εργοστάσιο ραφιναρίσματος, ακόμη κι αν αποτελεί τμήμα ενός μεγαλύτερου βιομηχανικού συγκροτήματος. Η τρίτη ερμηνεία που μπορεί να δοθεί είναι εκείνη που είχαν προτείνει αρχικώς η Γερμανία και η Πορτογαλία, την οποία, ως φαίνεται, υποστήριξε επίσης η Γαλλία με τις γραπτές της προτάσεις, και η οποία αναπτύχθηκε διεξοδικότερα κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση από το Ηνωμένο Βασίλειο. Τα εν λόγω κράτη μέλη υποστηρίζουν ή αφήνουν να εννοηθεί ότι ολόκληρο το βιομηχανικό συγκρότημα μιας επιχειρήσεως παραγωγής ζάχαρης συνιστά την τεχνική μονάδα για την οποία γίνεται λόγος στο άρθρο 9, παράγραφος 4, τρίτο εδάφιο, και ότι, επομένως, η εγκατάσταση ραφιναρίσματος ενός μεγαλύτερου συγκροτήματος, το οποίο περιλαμβάνει επίσης μια εγκατάσταση του πρώτου σταδίου παραγωγής, όπου εξάγεται ζάχαρη, δεν θα πληρούσε την προϋπόθεση κατά την οποία η μόνη δραστηριότητα που πρέπει να ασκεί η τεχνική μονάδα είναι το ραφινάρισμα ακατέργαστης ζάχαρης και σιροπιών. Η δικηγόρος του Ηνωμένου Βασιλείου έκανε λόγο για «ειδικευμένα» ή «αμιγή εργοστάσια ραφιναρίσματος» (24). Σύμφωνα με την ερμηνεία αυτή, στην περίπτωση του ραφιναρίσματος που πραγματοποιείται στις ευρωπαϋκές περιοχές της Κοινότητας, στον ορισμό του εργοστασίου ραφιναρίσματος μπορούν, εκ των πραγμάτων, να εμπίπτουν μόνον οι εγκαταστάσεις που επεξεργάζονται ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο, δεδομένου ότι η διαδικασία εξαγωγής της ζάχαρης στο προγενέστερο στάδιο παραγωγής συντελείται σε ζαχαροποιείες ευρισκόμενες στις μη ευρωπαϋκές περιοχές όπου καλλιεργείται το ζαχαροκάλαμο. Από τους ισχυρισμούς της Επιτροπής απορρέει ότι δεν υπάρχει αγορά της ακατέργαστης ζάχαρης από τεύτλα ή των σιροπιών από τεύτλα η οποία θα καθιστούσε δυνατό το ραφινάρισμα των προϋόντων αυτών σε εργοστάσιο ραφιναρίσματος, οριζόμενο κατ' αυτόν τον τρόπο, ανεξαρτήτως της αρχικής διαδικασίας παραγωγής της ζάχαρης· παρά ταύτα, το άρθρο 9, παράγραφος 4, δεύτερο εδάφιο, μπορεί να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι αντιμετωπίζει την περίπτωση αυτή ως δυνάμενη να προκύψει κατ' εξαίρεση, εφόσον δεν είναι δυνατός ο εφοδιασμός με ακατέργαστη ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο.

21 Δεν μπορώ να συμφωνήσω με το κύριο επιχείρημα της Γαλλίας σχετικά με το ραφινάρισμα είτε αποκλειστικά ακατέργαστης ζάχαρης είτε αποκλειστικά σιροπιών. Μολονότι το επιχείρημα αυτό αποδίδει θεμελιώδη σημασία στην έκφραση «μόνη δραστηριότητα», που χρησιμοποιείται στην κρίσιμη διάταξη, σε τελική ανάλυση είναι αλυσιτελές, κατά την άποψή μου, επειδή στηρίζεται σε εσφαλμένη αντίληψη σχετικά με τη διαδικασία παραγωγής ζάχαρης. Φαίνεται ότι η εξαγωγή ζάχαρης, τόσο υπό μορφή ακατέργαστης ζάχαρης όσο και υπό μορφή σιροπιών, είναι δυνατή όχι μόνον από ζαχαροκάλαμο αλλά και από τεύτλα. Πράγματι, όπως παρατήρησε ο δικηγόρος της Erstein κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση, στο άρθρο 9, παράγραφος 4, δεύτερο εδάφιο, γίνεται λόγος για «ακατέργαστη ζάχαρη που παράγεται από τεύτλα». Είναι επίσης σαφές ότι στο εδάφιο αυτό λαμβάνεται υπόψη το ενδεχόμενο να θέλουν ενίοτε τα εργοστάσια ραφιναρίσματος, όπως ορίζονται στο τρίτο εδάφιο, να ραφινάρουν ζάχαρη από τεύτλα. Μολονότι η διάκριση μεταξύ της ακατέργαστης ζάχαρης και των σιροπιών δεν έχει ακριβώς το ίδιο περιεχόμενο με τη διάκριση μεταξύ του ζαχαροκαλάμου και των τεύτλων, ο αυστηρός διαχωρισμός μεταξύ του ραφιναρίσματος της ακατέργαστης ζάχαρης και του ραφιναρίσματος των σιροπιών ουδόλως εξυπηρετεί τον σκοπό που έγκειται στη διασφάλιση του ραφιναρίσματος και της διαθέσεως στο εμπόριο της ζάχαρης DOM. Θεωρώ σκόπιμο να προσθέσω ότι, εν πάση περιπτώσει, ενόψει του γράμματος της διατάξεως, το επιχείρημα της Γαλλίας δεν είναι πειστικό, αν ληφθούν υπόψη όλες οι γλωσσικές αποδόσεις του άρθρου 9, παράγραφος 4, ως είχε κατά τον χρόνο των κρίσιμων πραγματικών περιστατικών (25).

22 Δεν συμφωνώ ούτε με την άποψη της Επιτροπής κατά την οποία στην κατηγορία των εργοστασίων ραφιναρίσματος πρέπει να συμπεριληφθούν οι βιομηχανικές εγκαταστάσεις όπου το ζαχαροκάλαμο και τα τεύτλα ραφινάρονται μεν στο ίδιο εργοστάσιο, αλλά όχι συγχρόνως. Πρώτον, το κείμενο του άρθρου 9, παράγραφος 4, δεν περιέχει καμία ένδειξη περί του ότι η έκφραση «μόνη δραστηριότητα» αφορά τη μόνη δραστηριότητα που ασκεί ένα εργοστάσιο αποκλειστικά σε δεδομένο χρονικό σημείο. Επιπλέον, οποιοδήποτε ανταγωνιστικό πλεονέκτημα επιτυγχάνεται με το ταυτόχρονο ραφινάρισμα τεύτλων και ακατέργαστης ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο, χάρη στο χαμηλότερο κόστος του ραφιναρίσματος ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο, το οποίο καθιστά δυνατή τη διασταυρούμενη επιδότηση της χρήσεως ακατέργαστης ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο, σε βάρος των βιομηχανιών ραφιναρίσματος που ραφινάρουν ζάχαρη αποκλειστικά από ζαχαροκάλαμο, θα υφίσταται επίσης στις περιπτώσεις που οι ίδιες ποσότητες θα ραφινάρονται χωριστά στο ίδιο εργοστάσιο, αφού οι κεφαλαιουχικές και οι λειτουργικές δαπάνες θα παραμείνουν εν πολλοίς αμετάβλητες. Όπως παρατήρησε ο πληρεξούσιος του Ηνωμένου Βασιλείου κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση, μια εγκατάσταση που επεξεργάζεται τεύτλα θα μπορούσε να ραφινάρει επιπροσθέτως ακατέργαστη ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο με οριακό κόστος. Αν οι προμήθειες τεύτλων δεν αρκούν ώστε μια εγκατάσταση ραφιναρίσματος να λειτουργεί με την πλήρη παραγωγική της ικανότητα, όπως μπορεί να συμβεί, π.χ., εκτός της περιόδου συγκομιδής των τεύτλων, η πρόσθετη παραγωγή μέσω του ραφιναρίσματος ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο θα μπορούσε να αποτελεί συμφέρουσα λύση προς απόσβεση του κεφαλαίου και άλλων παγίων εξόδων του εργοστασίου. Ξάρη στη μείωση του κόστους που θα επιτύγχαναν κατ' αυτόν τον τρόπο, υποβοηθούμενες από τη μη επιλεκτική χορήγηση ενισχύσεων στην αποθεματοποίηση, οι εγκαταστάσεις αυτές θα μπορούσαν να προμηθεύονται ακατέργαστη ζάχαρη DOM προβαίνοντας σε πιο συμφέρουσες προσφορές από τις βιομηχανίες ραφιναρίσματος που επεξεργάζονται αποκλειστικά το ζαχαροκάλαμο, με αποτέλεσμα να τεθεί σε κίνδυνο, βραχυπρόθεσμα, ο εφοδιασμός των βιομηχανιών αυτών, και, μακροπρόθεσμα, η ύπαρξη δυνατοτήτων ραφιναρίσματος για την ακατέργαστη ζάχαρη DOM.

23 Κατά την άποψή μου, πρέπει να προκριθεί η τρίτη από τις ερμηνείες που εκτέθηκαν ανωτέρω. Κατά το άρθρο 9, παράγραφος 4, τρίτο εδάφιο, ως εργοστάσιο ραφιναρίσματος νοείται ένα βιομηχανικό συγκρότημα ή μια βιομηχανική εγκατάσταση των οποίων η μόνη δραστηριότητα συνίσταται στο ραφινάρισμα είτε ακατέργαστης ζάχαρης είτε σιροπιών προς μεταποίησή τους σε λευκή ζάχαρη, εξαιρουμένης της εξαγωγής ζάχαρης από φυτά από τα οποία παράγεται η ζάχαρη, όπως είναι τα τεύτλα ή το ζαχαροκάλαμο, η οποία συντελείται σε προγενέστερο στάδιο της παραγωγής. Το κρίσιμο στοιχείο της ερμηνείας αυτής έγκειται στο ότι το άρθρο 9, παράγραφος 4, καθιερώνει έτσι, στο πλαίσιο της παραγωγής ακατέργαστης ζάχαρης και σιροπιών, μια διχοτομία μεταξύ του σταδίου του ραφιναρίσματος και του προγενέστερου σταδίου εξαγωγής της ζάχαρης. Η διχοτομία αυτή καθιστά δυνατό να λαμβάνουν τις ενισχύσεις που χορηγούνται στο πλαίσιο των καθεστώτων ενισχύσεως που καθιερώνουν το άρθρο 3 του κανονισμού 2225/86 και το άρθρο 9, παράγραφος 4β, του βασικού κανονισμού μόνον οι εγκαταστάσεις ραφιναρίσματος οι οποίες κατά κανόνα επεξεργάζονται αποκλειστικά ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο, σύμφωνα με τον σκοπό που έγκειται στη διασφάλιση της αλληλεξαρτήσεως και της ασφάλειας εφοδιασμού που χαρακτηρίζουν τη σχέση μεταξύ των εν λόγω εργοστασίων ραφιναρίσματος και των παραγωγών ακατέργαστης ζάχαρης DOM.

24 Επιπλέον, η ερμηνεία αυτή φαίνεται να είναι η πλέον σύμφωνη με τη διατύπωση του άρθρου 9, παράγραφος 4, και με το νομοθετικό πλαίσιο εντός του οποίου εντάσσεται το άρθρο αυτό, στο μέτρο που καθιστά δυνατό έναν στενό ορισμό των εργοστασίων ραφιναρίσματος, καθόσον νοηματοδοτεί τους όρους «τεχνική μονάδα» και «μόνη δραστηριότητα», που χρησιμοποιούνται στη διάταξη αυτή. Η ερμηνεία αυτή συνάδει με το γεγονός ότι ενισχύσεις για την ακατέργαστη ζάχαρη DOM χορηγούνται σε ορισμένα κράτη μέλη στα οποία βρίσκονται εργοστάσια ραφιναρίσματος που επεξεργάζονται αποκλειστικά ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο (26), των οποίων οι ανάγκες χρησιμοποιούνται, καθώς φαίνεται, ως βάση για τον καθορισμό του τρόπου κατανομής της ενισχύσεως στην αποθεματοποίηση και των οποίων οι δραστηριότητες θα υφίσταντο βλάβη από την επιδοτούμενη είσοδο στην αγορά της ακατέργαστης ζάχαρης DOM εργοστασίων που επεξεργάζονται κυρίως ζάχαρη από τεύτλα. Η ερμηνεία αυτή ουδόλως αναιρείται από το γεγονός ότι στο άρθρο 9, παράγραφος 4, δεύτερο εδάφιο, γίνεται λόγος για τεύτλα. Η διάταξη αυτή προβλέπει ότι οι ενισχύσεις για την ακατέργαστη ζάχαρη από τεύτλα χορηγούνται μόνον στο μέτρο που είναι αναγκαίο για τον εφοδιασμό των εργοστασίων ραφιναρίσματος, υποδηλώνοντας έτσι ότι οι ενισχύσεις αυτές δεν χορηγούνται ούτε για όλα τα τεύτλα ούτε σε όλες τις περιπτώσεις ραφιναρίσματος ζάχαρης από τεύτλα. Κατά την άποψή μου, σκοπός της διατάξεως αυτής είναι να διασφαλίσει ότι τα εργοστάσια ραφιναρίσματος που κατά κανόνα επεξεργάζονται αποκλειστικά ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο μπορούν να προσφύγουν στη χρήση της τυγχάνουσας ενισχύσεως ακατέργαστης ζάχαρης από τεύτλα, σε περίπτωση που δεν είναι δυνατός ο εφοδιασμός τους με ακατέργαστη ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο. Άλλως, θα αναγκάζονταν ενδεχομένως να παύσουν να λειτουργούν, συνέπεια η οποία θα έβλαπτε, σε τελική ανάλυση, τους παραγωγούς ακατέργαστης ζάχαρης DOM.

25 Η ερμηνεία αυτή ουδόλως αναιρείται από το γεγονός, το οποίο προβλήθηκε από τον δικηγόρο της Erstein κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση, ότι η Erstein διαθέτει το μόνο εργοστάσιο στην Ευρώπη που μπορεί να ραφινάρει ζάχαρη τόσο από ζαχαροκάλαμο όσο και από τεύτλα. Ακόμη κι αν είναι αληθές ότι, από μόνη της, η Erstein δεν μπορεί να στερήσει τα ειδικευμένα εργοστάσια ραφιναρίσματος ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο από υπερβολικά μεγάλες ποσότητες ακατέργαστης ζάχαρης DOM, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο να προσαρμόσουν άλλα εργοστάσια ραφιναρίσματος ομοίως τις εγκαταστάσεις τους, ώστε να ασχολούνται δευτερευόντως με το επιδοτούμενο ραφινάρισμα ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο, εάν μπορούν να τύχουν ενισχύσεως. Όπως καθίσταται σαφές από τα προεκτεθέντα, δεν μπορώ να δεχθώ το επιχείρημα της Erstein περί δυσμενούς διακρίσεως. Οι δαπάνες, οι δίαυλοι εφοδιασμού και η σχέση με τους παραγωγής ζάχαρης DOM, αφενός, των βιομηχανιών ραφιναρίσματος που ειδικεύονται στην επεξεργασία της ζάχαρης από ζαχαροκάλαμο και, αφετέρου, μιας μικτής βιομηχανίας ραφιναρίσματος, όπως είναι η Erstein, διαφέρουν επαρκώς ώστε να δικαιολογείται η διαφορετική μεταχείρισή τους όσον αφορά τη χορήγηση ενισχύσεως.

IV - Πρόταση

26 Ενόψει των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να δώσει στα ερωτήματα που υπέβαλε το tribunal administratif de Paris την ακόλουθη απάντηση:

«Σε βιομηχανικό συγκρότημα το οποίο μεταποιεί ζαχαρότευτλα σε λευκή ζάχαρη και στο οποίο οι εγκαταστάσεις του πρώτου σταδίου παραγωγής παραλαμβάνουν τα ζαχαρότευτλα, τα επεξεργάζονται και εξάγουν από αυτά τους σακχαρώδεις χυμούς, οι δε εγκαταστάσεις του δευτέρου σταδίου παραγωγής μεταποιούν σε λευκή ζάχαρη τους εν λόγω χυμούς και τα σιρόπια, που μπορούν να εμπλουτιστούν με την προσθήκη ακατέργαστης ζάχαρης DOM, οι εν λόγω εγκαταστάσεις του δευτέρου σταδίου παραγωγής δεν μπορούν να θεωρούνται, παγίως ή κατά διαστήματα, ως "τεχνική μονάδα" ή "εργοστάσιο ραφιναρίσματος" υπό την έννοια του άρθρου 9, παράγραφος 4, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1785/81 του Συμβουλίου, της 30ής Ιουνίου 1981, περί οργάνωσης αγοράς στον τομέα της ζάχαρης, και του άρθρου 3 του κανονισμού (ΕΟΚ) 2225/86 του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 1986, για τη θέσπιση μέτρων διάθεσης της ζάχαρης που παράγεται στα γαλλικά υπερπόντια διαμερίσματα και για την εξίσωση των όρων της τιμής με την προτιμησιακή ακατέργαστη ζάχαρη.»

(1) - DOM είναι στη γαλλική γλώσσα η συνήθης συντομογραφία των λέξεων dιpartements d'outre-mer.

(2) - ΕΕ 1981, L 177, σ. 4.

(3) - ΕΕ 1985, L 151, σ. 1.

(4) - ΕΕ 1988, L 198, σ. 28.

(5) - ΕΕ 1986, L 194, σ. 7.

(6) - Άρθρο 4, παράγραφος 2, του βασικού κανονισμού.

(7) - Η σύμβαση αυτή, η οποία αποκαλείται κοινώς «τέταρτη σύμβαση Λομέ», εγκρίθηκε με την απόφαση 91/400/ΕΚΑΞ, ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 25ης Φεβρουαρίου 1991, στην οποία και προσαρτήθηκε (ΕΕ 1991, L 229, σ. 1).

(8) - Η συμφωνία αυτή συνάφθηκε με την απόφαση 75/456/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 1975 (ΕΕ ειδ. έκδ. 11/007, σ. 243), στην οποία και προσαρτήθηκε.

(9) - Βλ. κατωτέρω, παραγράφους 6 και 10. Με το άρθρο 2 του κανονισμού 2225/86 έχει επίσης θεσπιστεί μια ενίσχυση στη μεταφορά για τα είδη ζάχαρης που παράγονται στα γαλλικά υπερπόντια διαμερίσματα, προκειμένου να αντισταθμιστεί το γεγονός ότι οι τιμές της κοινοτικής ζάχαρης καθορίζονται στο στάδιο fob (free on board) (βλ. το άρθρο 3, παράγραφος 3, του βασικού κανονισμού), ενώ οι εγγυημένες τιμές της προτιμησιακής ζάχαρης καθορίζονται στο στάδιο κατά το οποίο η ζάχαρη παραδίδεται cif (cost, insurance, freight) στους ευρωπαϋκούς λιμένες της Κοινότητας (βλ. άρθρο 5, παράγραφος 4, του πρωτοκόλλου αριθ. 8 της τέταρτης συμβάσεως Λομέ).

(10) - Βλ. κατωτέρω, παράγραφο 9.

(11) - ΕΕ 1985, L 302, σ. 1. Το εν λόγω πρόσθετο εδάφιο του άρθρου 9, παράγραφος 4, καταργήθηκε με το άρθρο 1 του κανονισμού (ΕΟΚ) 1548/93 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1993 (ΕΕ 1993, L 154, σ. 10).

(12) - Οι διατάξεις αυτές αντικαταστάθηκαν από το άρθρο 1, παράγραφος 12, του κανονισμού (ΕΚ) 1101/95 του Συμβουλίου, της 24ης Απριλίου 1995, για τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) 1785/81, περί κοινής οργανώσεως των αγορών στον τομέα της ζάχαρης, και του κανονισμού (ΕΟΚ) 1010/86, που θεσπίζει τους γενικούς κανόνες που εφαρμόζονται στην επιστροφή στην παραγωγή για ορισμένα προϋόντα του τομέα της ζάχαρης τα οποία χρησιμοποιούνται στη χημική βιομηχανία (ΕΕ 1995, L 110, σ. 1), το οποίο εξετάζεται διεξοδικότερα στην αμέσως επόμενη παράγραφο.

(13) - ΕΕ ειδ. έκδ. 03/011, σ. 134.

(14) - ΕΕ ειδ. έκδ. 03/013, σ. 150.

(15) - Το άρθρο 46 του κανονισμού 3330/74, όπως είχε τροποποιηθεί, προέβλεπε μια διαφορική εισφορά με διατύπωση ανάλογη προς εκείνη του άρθρου 36 του βασικού κανονισμού, ως είχε αρχικώς.

(16) - Πρόκειται για την εισαγόμενη από τις χώρες ΑΚΕ και την Ινδία ζάχαρη, πλην της προτιμησιακής ζάχαρης, όπως ορίζεται στο πρωτόκολλο αριθ. 8 της τέταρτης συμβάσεως Λομέ και στη συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϋκής Κοινότητας και της Δημοκρατίας της Ινδίας για τη ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο.

(17) - Με το παράρτημα του κανονισμού (ΕΟΚ) 2750/86 της Επιτροπής, της 3ης Σεπτεμβρίου 1986, που θεσπίζει τις λεπτομέρειες εφαρμογής των μέτρων για τη διάθεση της ζάχαρης που παράγεται στα γαλλικά υπερπόντια διαμερίσματα και τροποποιεί για τέταρτη φορά τον κανονισμό (ΕΟΚ) 3016/78 (ΕΕ 1986, L 253, σ. 8), οι ευρωπαϋκές περιοχές διαχωρίστηκαν, προς τους σκοπούς της εφαρμογής του άρθρου 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 2225/86 για το έτος εμπορίας 1986/87, στη μητροπολιτική Γαλλία, Πορτογαλία, Ηνωμένο Βασίλειο και «στις άλλες περιοχές της Κοινότητας». Ο διαχωρισμός αυτός διατηρήθηκε σε μεταγενέστερους κανονισμούς, χωρίς να καθορίζεται οποιαδήποτε ποσότητα ακατέργαστης ζάχαρης DOM αναλογούσα στις εν λόγω «άλλες περιοχές»· βλ., π.χ., όσον αφορά το εν προκειμένω κρίσιμο χρονικό διάστημα, τον κανονισμό (ΕΟΚ) 2930/93 της Επιτροπής, της 25ης Οκτωβρίου 1993 (ΕΕ 1993, L 265, σ. 8).

(18) - Η έννοια των όρων αυτών ορίζεται στο άρθρο 1, παράγραφος 2, στοιχεία αα και ββ, του βασικού κανονισμού. Είναι περίεργο ότι, όσον αφορά την ενίσχυση στην αποθεματοποίηση, το ραφινάρισμα ορίζεται σε συνάρτηση με τη μεταποίηση της ακατέργαστης ζάχαρης σε λευκή ζάχαρη, τη στιγμή που, κατά το άρθρο 9, παράγραφος 4, του βασικού κανονισμού (όπου ορίζεται η ακατέργαστη ζάχαρη) το εργοστάσιο ραφιναρίσματος ορίζεται, όσον αφορά την ίδια αυτή ενίσχυση στην αποθεματοποίηση, ως μια τεχνική μονάδα της οποίας η μόνη δραστηριότητα είναι να ραφινάρει είτε ακατέργαστη ζάχαρη είτε σιρόπια. Ωστόσο, αυτή η πρόδηλη ανακολουθία φαίνεται να είναι άνευ σημασίας εν προκειμένω.

(19) - Φαίνεται ότι η Erstein συμμορφώθηκε μεταγενέστερα με την απαίτηση να μην συμπίπτουν οι περίοδοι ραφιναρίσματος του ζαχαροκάλαμου και των τεύτλων, με αποτέλεσμα να λάβει ενίσχυση στην αποθεματοποίηση για το έτος εμπορίας 1996/97.

(20) - Η Γαλλία υποστηρίζει επίσης ότι υπέρ μιας στενής ερμηνείας του ορισμού συνηγορεί σιωπηρώς το γεγονός ότι το άρθρο 2 του κανονισμού (ΕΚ) 1916/95 της Επιτροπής, της 2ας Αυγούστου 1995, σχετικά με τη θέσπιση των λεπτομερειών εφαρμογής για την εισαγωγή υπό δασμολογική ποσόστωση, στο πλαίσιο προτιμησιακών συμφωνιών, ακατέργαστης ζάχαρης ζαχαροκάλαμου που προορίζεται για τη βιομηχανία ζάχαρης (ΕΕ 1995, L 184, σ. 18), προβλέπει την έκδοση πιστοποιητικών εισαγωγής και ραφιναρίσματος ειδικής προτιμησιακής ζάχαρης μόνο για τα εργοστάσια ραφιναρίσματος, όπως αυτά ορίζονται στο άρθρο 9, παράγραφος 4.

(21) - Βλ., π.χ., τους κανονισμούς 2750/86 και 2930/93, για τους οποίους έγινε λόγος ανωτέρω, στην υποσημείωση 17.

(22) - Η γαλλική απόδοση έχει ως εξής: «une unitι technique dont la seule activitι consiste ΰ raffiner soit du sucre brut, soit des sirops produits en amont du sucre ΰ l'ιtat solide». Η Γαλλία παραδέχεται ότι σε άλλες γλωσσικές αποδόσεις η διάζευξη αυτή δεν προκύπτει σαφώς. Συναφώς, η Erstein επικαλείται την ισπανική, την ιταλική και τη γερμανική απόδοση, όπου το εργοστάσιο ή τα εργοστάσια ραφιναρίσματος ορίζονται, αντιστοίχως, ως εξής: «una unidad tιcnica cuya actividad ϊnica consista en refinar, bien azϊcar terciado, bien jarabes producidos con anterioridad al azϊcar en estado sσlido»· «un'ϊnitΰ tecnica la cui unica attivitΰ consiste nella raffinazione di zucchero greggio o di sciroppi prodotti prima della fase zucchero allo stato solido»· και, [όπως τροποποιήθηκε με διορθωτικό (ΕΕ 1985, L 177, σ. 21)], «technische Einheiten, deren einzige Tδtigkeit darin besteht, Rohzucker oder als Vorstufe fόr Zucker in fester Form hergestellte Sirupe zu raffinieren».

(23) - Η άποψη της Επιτροπής γνωστοποιήθηκε στο FIRS με έγγραφο της 7ης Ιουλίου 1993 και αποτέλεσε το έρεισμα της αποφάσεως του FIRS περί απορρίψεως των αιτήσεων της Erstein για τη χορήγηση ενισχύσεως.

(24) - Σύμφωνα με τις δηλώσεις της, ο δεύτερος από τους όρους αυτούς προέρχεται από τις σημειώσεις εργασίας της Επιτροπής σχετικά με την κοινή γεωργική πολιτική για την περίοδο εμπορίας 1996/97.

(25) - Οι λοιπές γλωσσικές αποδόσεις, πέραν εκείνων που έχουν ήδη παρατεθεί, έχουν ως εξής: «For the purposes of this Article, 'refinery' shall mean a production unit whose sole activity consists in refining either raw sugar or syrups produced prior to the crystallising stage» (στην αγγλική)· «I denne artikel forstεs ved raffinaderi: et anlζg, hvis virksomhed udelukkende bestεr i raffinering af rεsukker eller af sirup, som er fremkommet inden det stadium, pε hvilket der produceres sukker i fast form» (στη δανική)· «In dit artikel wordt onder raffinaderij verstaan een technische eenheid waarvan de enige activiteit bestaat in het raffineren van hetzij ruwe suiker, hetzij stropen die een tussen stadium in de produktie van vaste suiker vormen» (στην ολλανδική)· «Na acepηγo do presente artigo, entende-se por refinaria uma unidade tιcnica cuja ϊnica actividade consiste em refinar quer aηϊcar bruto, quer xaropes produzidos acima do aηϊcar no estado sσlido» (στην πορτογαλική).

(26) - Βλ. ανωτέρω, υποσημείωση 17.