Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Ruiz-Jarabo Colomer της 26ης Σεπτεμβρίου 2000. - Siples Srl, υπό εκκαθάριση, κατά Ministero delle Finanze και Servizio della Riscossione dei Tributi - Concessione Provincia di Genova - San Paolo Riscossioni Genova SpA. - Αίτηση για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως: Tribunale civile e penale di Genova - Ιταλία. - Κοινοτικός τελωνειακός κώδικας - Προσφυγή - Αναστολή εκτελέσεως αποφάσεως των τελωνειακών αρχών. - Υπόθεση C-226/99.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 2001 σελίδα I-00277



Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα

I - Εισαγωγή

1. Με τα προδικαστικά ερωτήματα που έχει υποβάλει σύμφωνα με το άρθρο 234 ΕΚ, το Tribunale di Genova (Ιταλία) ζητεί από το Δικαστήριο την ερμηνεία του άρθρου 244 του κανονισμού (ΕΟΚ) 2913/92 του Συμβουλίου, περί θεσπίσεως κοινοτικού τελωνειακού κώδικα .

ΙΙ - Το ιστορικό της διαφοράς της κύριας δίκης

2. Τα προδικαστικά ερωτήματα εντάσσονται στο πλαίσιο διαφοράς που έχει ανακύψει μεταξύ αφενός της υπό εκκαθάριση εταιρίας Siples Srl (στο εξής: Siples) και αφετέρου του Ministero delle Finanze (Υπουργείου Οικονομικών) και της Servizio della Riscossione dei Tributi - Concessione Provincia di Genova - San Paolo Riscossioni Genova SpA (Υπηρεσίας Επιβολής Φόρων - Γραφείο της Επαρχίας της Γένουας).

3. Το Τελωνείο της Γένουας κοινοποίησε στη Siples καταλογιστική πράξη σχετικά με την καταβολή 2 300 εκατομμυρίων ιταλικών λιρών (ITL) για δασμούς και ΦΑ κατά την εισαγωγή, σε σχέση με ορισμένες εισαγωγές μανιταριών που είχε πραγματοποιήσει από την Κορέα η εν λόγω εταιρία το 1993. Η Siples πρόσβαλε την καταλογιστική αυτή πράξη ενώπιον του Tribunale di Genova.

4. Ενόσω εκκρεμούσε η ανωτέρω διαδικασία, το Γραφείο Εισπράξεως των Φόρων της Επαρχίας της Γένουας κοινοποποίησε στη Siples βεβαιωτική πράξη και ζήτησε την αναστολή της αναγκαστικής εκτελέσεως μέχρις ότου εκδοθεί δικαστική απόφαση επί του ζητήματος της φορολογικής οφειλής.

5. Στο πλαίσιο της δεύτερης αυτής διαδικασίας, και συγκεκριμένα σε σχέση με την αίτηση αναστολής, το Tribunale di Genova, διαπιστώνοντας ότι είναι αναρμόδιο βάσει της ισχύουσας εθνικής νομοθεσίας και της σχετικής νομολογίας, παρατήρησε ότι το άρθρο 244 του κοινοτικού τελωνειακού κώδικα προβλέπει ότι οι τελωνειακές αρχές μπορούν να αναστέλλουν, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, την εκτέλεση αποφάσεως που έχει προσβληθεί ενώπιόν τους.

6. Αφού επισημαίνει ότι εκ πρώτης όψεως φαίνεται να συντρέχουν οι προϋποθέσεις του εν λόγω άρθρου 244 για την αναστολή της εκτελέσεως της βεβαιωτικής πράξης, το αιτούν δικαστήριο εκφράζει ορισμένες αμφιβολίες για το αν μπορεί να εφαρμοστεί η διάταξη αυτή, καθόσον και το άρθρο αυτό παρέχει την εξουσία αναστολής εκτελέσεως της προσβαλλόμενης αποφάσεως μόνο στις τελωνειακές αρχές και όχι στις δικαστικές.

7. Για τον λόγο αυτό το αιτούν δικαστήριο αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει ένα προδικαστικό ερώτημα στο Δικαστήριο, προκειμένου να αρθούν οι αμφιβολίες του σχετικά με την ερμηνεία του άρθρου 244 του τελωνειακού κώδικα.

ΙΙΙ - Το προδικαστικό ερώτημα

8. Το Tribunale di Genova διαβιβάζει τη δικογραφία στο Δικαστήριο, από το οποίο ζητεί να αποφανθεί επί του ακόλουθου προδικαστικού ερωτήματος:

«αρέχει το άρθρο 244 του τελωνειακού κώδικα την εξουσία αναστολής εκτελέσεως της προσβαλλόμενης αποφάσεως μόνο στην τελωνειακή αρχή ή και στη δικαστική αρχή ενώπιον της οποίας έχει ασκηθεί η προσφυγή;»

IV - Οι διατάξεις του κοινοτικού δικαίου

9. Το άρθρο 243 του κοινοτικού τελωνειακού κώδικα προβλέπει τα εξής:

«1. Κάθε πρόσωπο έχει το δικαίωμα να ασκήσει προσφυγή κατά των αποφάσεων των τελωνειακών αρχών σχετικά με την εφαρμογή της τελωνειακής νομοθεσίας οι οποίες το αφορούν άμεσα και ατομικά.

Έχει επίσης δικαίωμα να ασκήσει προσφυγή το πρόσωπο το οποίο έχει υποβάλει σχετική αίτηση στην αρμόδια τελωνειακή αρχή χωρίς όμως να επιτύχει την έκδοση απόφασης μέσα στην προθεσμία που αναφέρεται στο άρθρο 6, παράγραφος 2.

Η προφυγή πρέπει να ασκείται στο κράτος μέλος στο οποίο ελήφθη η απόφαση ή υπεβλήθη η αίτηση για την έκδοσή της.

2. Το δικαίωμα προσφυγής μπορεί να ασκηθεί:

α) σε πρώτο στάδιο, ενώπιον της τελωνειακής αρχής που ορίζεται για τον σκοπό αυτό από τα κράτη μέλη,

β) σε δεύτερο στάδιο, ενώπιον μιας ανεξάρτητης αρχής, η οποία μπορεί να είναι μία δικαστική αρχή ή ένα ισοδύναμο ειδικευμένο όργανο σύμφωνα με τις διατάξεις που ισχύουν στα κράτη μέλη.»

10. Το άρθρο 244 προβλέπει τα εξής:

«Η άσκηση προσφυγής δεν επιφέρει την αναστολή της εκτέλεσης της προσβαλλόμενης απόφασης.

Ωστόσο, οι τελωνειακές αρχές μπορούν να αναβάλουν εν όλω ή εν μέρει την εκτέλεση της εν λόγω απόφασης, αν έχουν βάσιμους λόγους να αμφιβάλλουν για τη συμφωνία της προσβαλλόμενης απόφασης με την τελωνειακή νομοθεσία ή όταν υπάρχει κίνδυνος ανεπανόρθωτης ζημίας για τον ενδιαφερόμενο.

Όταν η προσβαλλόμενη απόφαση έχει ως αποτέλεσμα την επιβολή εισαγωγικών ή εξαγωγικών δασμών, η αναστολή εκτέλεσης της εν λόγω απόφασης εξαρτάται από την ύπαρξη ή τη σύσταση εγγύησης. Αυτή η εγγύηση, εντούτοις, μπορεί να μην απαιτηθεί όταν ενδέχεται να προκαλέσει σοβαρές δυσκολίες οικονομικού και κοινωνικού χαρακτήρα, λόγω της κατάστασης του οφειλέτη.»

11. Τέλος, το άρθρο 245 ορίζει τα εξής:

«Οι διατάξεις για τη θέση σε εφαρμογή της διαδικασίας της προσφυγής θεσπίζονται από τα κράτη μέλη.»

V - Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου

12. Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν, εντός της προθεσμίας που προβλέπει το άρθρο 20 του Οργανισμού (ΕΚ) του Δικαστηρίου, η προσφεύγουσα της κύριας δίκης, η Ιταλική και η Σουηδική Κυβέρνηση και η Επιτροπή. Κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση της 22ας Ιουνίου 2000 παρέστησαν, προκειμένου να αναπτύξουν προφορικά τις παρατηρήσεις τους, οι εκπρόσωποι της Ιταλικής Δημοκρατίας και της Επιτροπής.

13. Η Siples υποστηρίζει ότι η ιταλική νομοθεσία παρέχει στη δικαστική αρχή την εξουσία αναστολής εκτελέσεως . Κατά την άποψή της η ίδια αυτή εξουσία προβλέπεται και με το άρθρο 244 του τελωνειακού κώδικα. Συναφώς ισχυρίζεται ότι το γεγονός ότι στη διάταξη αυτή αναφέρονται οι τελωνειακές αρχές δεν σημαίνει ότι μόνον οι αρχές αυτές μπορούν να διατάσσουν την αναστολή εκτελέσεως, αλλά ότι τους παρέχεται η ίδια εξουσία την οποία έχουν οι δικαστικές αρχές.

14. Η Ιταλική Κυβέρνηση, αφού επισημαίνει ότι αντικείμενο της διαφοράς είναι μόνο ο ΦΑ κατά την εισαγωγή, παραπέμπει στις παρατηρήσεις που διατύπωσε στην υπόθεση C-1/99 (Kofisa). Με τις παρατηρήσεις αυτές η Ιταλική Κυβέρνηση υποστήριξε ότι στην ιταλική έννομη τάξη δεν υφίσταται καμία διάταξη που να καθιστά εφαρμοστέο τον τελωνειακό κώδικα, και ειδικότερα τα άρθρα 243 και 244 του κώδικα αυτού, επί των διαφορών που έχουν ως αντικείμενο τον ΦΑ κατά την εισαγωγή και ότι, κατά συνέπεια, το Δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο να αποφανθεί στην παρούσα υπόθεση.

Επικουρικά, η Ιταλική Κυβέρνηση προτείνει στο Δικαστήριο να απαντήσει στο προδικαστικό ερώτημα ότι η προσφυγή που προβλέπεται στο άρθρο 243 του τελωνειακού κώδικα πρέπει να ασκείται, σε πρώτο στάδιο, ενώπιον της τελωνειακής αρχής που έχει οριστεί προς τούτο από το οικείο κράτος μέλος. Σε δεύτερο στάδιο μπορεί να ασκηθεί κατά της απορριπτικής αποφάσεως της τελωνειακής αρχής προσφυγή ενώπιον ανεξάρτητης αρχής, η οποία επίσης θα μπορεί να αναστείλει την εκτέλεση της προσβαλλομένης αποφάσεως.

15. Η Σουηδική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι οι κανόνες που διέπουν την απονομή της δικαιοσύνης από τα εθνικά δικαστήρια εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των κρατών μελών. Κατά συνέπεια, το άρθρο 244 του τελωνειακού κώδικα δεν ρυθμίζει την εξουσία των εθνικών δικαιοδοτικών οργάνων να διατάσσουν την αναστολή εκτελέσεως. Εξάλλου, από το άρθρο 244, δεύτερη παράγραφος, προκύπτει ότι η διάταξη αυτή αφορά μόνο την εξουσία των τελωνειακών αρχών να αναστέλλουν την εκτέλεση τελωνειακής αποφάσεως.

Η Σουηδική Κυβέρνηση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το άρθρο 244 του τελωνειακού κώδικα δεν αντίκειται στη βάση της εθνικής νομοθεσίας απονομής στα δικαστήρια που είναι αρμόδια για την επίλυση των τελωνειακών διαφορών της εξουσίας μερικής ή πλήρους αναστολής της εκτελέσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως.

16. Τέλος, η Επιτροπή παρατηρεί ότι το προδικαστικό ερώτημα συμπίπτει με το δεύτερο ερώτημα που έχει υποβληθεί στην υπόθεση C-1/99 (Kofisa). Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το προδικαστικό ερώτημα είναι λυσιτελές στην παρούσα υπόθεση, διότι φρονεί ότι, παρά το γεγονός ότι η διαφορά είναι εν μέρει φορολογικής φύσεως, το άρθρο 244 του τελωνειακού κώδικα έχει εφαρμογή όσον αφορά τους δασμούς.

Όσον αφορά την ουσία του ερωτήματος, η Επιτροπή φρονεί ότι το άρθρο 244 παρέχει την εξουσία αναστολής της εκτελέσεως μόνο στις τελωνειακές αρχές, υπό τις προϋποθέσεις που θέτει η εν λόγω διάταξη. Εντούτοις, η Επιτροπή δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να μπορούν οι δικαστικές αρχές να διατάσσουν την αναστολή βάσει των δικονομικών κανόνων της εθνικής νομοθεσίας τους. Τέλος, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, το κοινοτικό δίκαιο παρέχει στους ιδιώτες πλήρη και αποτελεσματική δικαστική προστασία, πράγμα που σημαίνει ειδικότερα ότι πρέπει να διασφαλίζεται η δυνατότητα λήψεως ασφαλιστικών μέτρων, εφόσον είναι αναγκαία για την πλήρη αποτελεσματικότητα της οριστικής αποφάσεως.

VI - Ανάλυση του προδικαστικού ερωτήματος

17. Με το προδικαστικό ερώτημα το Tribunale di Genova ερωτά αν το άρθρο 244 του τελωνειακού κώδικα παρέχει την εξουσία αναστολής εκτελέσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως μόνο στην τελωνειακή αρχή ή και στη δικαστική αρχή ενώπιον της οποίας έχει ασκηθεί η προσφυγή.

18. ρέπει εκ προοιμίου να απορριφθεί ο ισχυρισμός της Ιταλικής Κυβερνήσεως ότι το Δικαστήριο είναι αναρμόδιο να αποφανθεί στην παρούσα διαφορά. Αντίθετα απ' ό,τι συμβαίνει στην υπόθεση C-1/99, Kofisa , από τα στοιχεία που παρέσχε το αιτούν δικαστήριο προκύπτει ότι η υπόθεση της κύριας δίκης αφορά όχι μόνο τον ΦΑ κατά την εισαγωγή, αλλά και τους δασμούς. Κατά συνέπεια, παρά το ότι ένα μέρος της διαφοράς είναι φορολογικής φύσεως, πρέπει να γίνει δεκτό ότι το άρθρο 244 του τελωνειακού κώδικα έχει εφαρμογή στη διαφορά της κύριας δίκης.

19. Όσον αφορά την ουσία του ερωτήματος, το άρθρο 244 προβλέπει απλώς, καθόσον ενδιαφέρει εν προκειμένω, ότι οι τελωνειακές αρχές μπορούν να αναβάλουν εν όλω ή εν μέρει την εκτέλεση της εν λόγω απόφασης, αν έχουν βάσιμους λόγους να αμφιβάλλουν για τη συμφωνία της προσβαλλόμενης απόφασης με την τελωνειακή νομοθεσία ή όταν υπάρχει κίνδυνος ανεπανόρθωτης ζημίας για τον ενδιαφερόμενο.

20. Το ίδιο το γράμμα του άρθρου επιβεβαιώνει την ερμηνεία ότι η εξουσία αναστολής της εκτελέσεως απονέμεται μόνο στις τελωνειακές αρχές. Ενώ στην περίπτωση του άρθρου 243 προβλέπεται ρητά δυνατότητα προσφυγής τόσο ενώπιον της τελωνειακής αρχής όσο και ενώπιον ανεξάρτητης αρχής (δικαστικής αρχής ή ισοδύναμου ειδικευμένου οργάνου), με το άρθρο 244 προβλέπεται η δυνατότητα μόνο των τελωνειακών αρχών να διατάσσουν την αναστολή εκτελέσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως.

21. Θα ήθελα εξάλλου να επισημάνω, όπως πράττει και η Επιτροπή με τις παρατηρήσεις της, ότι η εν λόγω διάταξη αποτελεί εξαίρεση από τον γενικό κανόνα (το άρθρο 7 του τελωνειακού κώδικα), κατά τον οποίο, με εξαίρεση τις περιπτώσεις που αναφέρονται στο άρθρο 244, δεύτερο εδάφιο, οι αποφάσεις που λαμβάνονται από τις τελωνειακές αρχές είναι αμέσως εκτελεστές.

Αν ληφθεί υπόψη ότι οι εξαιρέσεις από το κοινοτικό δίκαιο πρέπει να ερμηνεύονται στενά, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η εξουσία αναστολής της εκτελέσεως των αποφάσεων που προβλέπεται στο άρθρο 244 απονέμεται μόνο στις αρχές που μνημονεύονται ρητά στην εν λόγω διάταξη, οπότε η διάταξη αυτή δεν πρέπει να ερμηνευθεί ευρέως και να αναγνωριστεί ότι την εξουσία αυτή έχουν κατ' αναλογία και οι δικαστικές αρχές.

22. Οι προϋποθέσεις που επιβάλλει το άρθρο 244 του τελωνειακού κώδικα για την εκ μέρους της τελωνειακής αρχής αναστολή εκτελέσεως επιβεβαιώνει την ορθότητα αυτής της ερμηνείας. Η εν λόγω διάταξη επιτρέπει την αναστολή εκτελέσεως μόνο στις περιπτώσεις στις οποίες οι τελωνειακές αρχές έχουν βάσιμους λόγους να αμφιβάλλουν για τη συμφωνία της προσβαλλομένης αποφάσεως με την τελωνειακή νομοθεσία ή όταν υπάρχει κίνδυνος ανεπανόρθωτης ζημίας για τον ενδιαφερόμενο. Όπως εξέθεσε το Δικαστήριο στην απόφαση Giloy , οι τελωνειακές αρχές αναστέλλουν την εκτέλεση της προσβαλλομένης τελωνειακής αποφάσεως αν συντρέχει μία από τις δύο ανωτέρω αναφερθείσες προϋποθέσεις. Κατά συνέπεια, η διοικητική αρχή μπορεί να διατάσσει την αναστολή της εκτελέσεως ακόμη και αν υπάρχει απλώς ο φόβος επελεύσεως ανεπανόρθωτης ζημίας στον ενδιαφερόμενο.

Αντίθετα, η νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με τη δυνατότητα των δικαστικών οργάνων να αναστέλλουν την εφαρμογή εθνικής διοικητικής πράξεως που έχει θεσπιστεί σε εκτέλεση κοινοτικού κανονισμού καθιερώνει την αρχή ότι οι δικαστικές αρχές διατάσσουν την εν λόγω αναστολή μόνον εφόσον, μεταξύ άλλων, έχουν συγχρόνως σοβαρές αμφιβολίες ως προς το κύρος της κοινοτικής πράξεως και υφίστανται λόγοι επείγοντος επειδή ο προσφεύγων απειλείται με σοβαρή και ανεπανόρθωτη ζημία.

23. Εντούτοις, αυτή η ερμηνεία του άρθρου 244 δεν αποκλείει τη δυνατότητα των δικαστικών αρχών που καλούνται να εκδικάσουν την προσφυγή κατά το άρθρο 243 του τελωνειακού κώδικα να διατάσσουν την αναστολή της εκτελέσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως σύμφωνα με τους δικονομικούς κανόνες που ισχύουν εντός της εθνικής έννομης τάξης.

24. Εξάλλου, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου , η κοινοτική έννομη τάξη παρέχει στους πολίτες πλήρη και αποτελεσματική δικαστική προστασία, πράγμα που συνεπάγεται ειδικότερα την αναγνώριση του δικαιώματος του πολίτη να διατάσσονται προσωρινά μέτρα που να διασφαλίζουν την πλήρη αποτελεσματικότητα της δικαστικής αποφάσεως που πρόκειται να εκδοθεί σχετικά με τα δικαιώματα που προβάλλει βάσει του κοινοτικού δικαίου.

25. Το συμπέρασμα επομένως είναι ότι το άρθρο 244 του τελωνειακού κώδικα δεν απαγορεύει στις δικαστικές αρχές που καλούνται να αποφανθούν επί προσφυγής δυνάμει του άρθρου 243 να διατάσσουν την αναστολή εκτελέσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως είτε βάσει των δικονομικών κανόνων που ισχύουν στην εθνική έννομη τάξη είτε δυνάμει της πλήρους και αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας που παρέχει το κοινοτικό δίκαιο στους πολίτες.

VII - ρόταση

26. Κατόπιν των ανωτέρω εκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει ως εξής στο προδικαστικό ερώτημα του Tribunale di Genova:

«Το άρθρο 244 του κανονισμού (ΕΟΚ) 2913/92 του Συμβουλίου, της 12ης Οκτωβρίου 1992, περί θεσπίσεως κοινοτικού τελωνειακού κώδικα, πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι η εξουσία αναστολής εκτελέσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως παρέχεται μόνο στις τελωνειακές αρχές. Εντούτοις, η εν λόγω διάταξη δεν απαγορεύει στις δικαστικές αρχές που καλούνται να αποφανθούν επί προσφυγής δυνάμει του άρθρου 243 του ίδιου αυτού κώδικα να διατάσσουν την αναστολή εκτελέσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως είτε βάσει των δικονομικών κανόνων που ισχύουν στην εθνική έννομη τάξη είτε δυνάμει της πλήρους και αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας που παρέχει το κοινοτικό δίκαιο στους πολίτες.»