Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Darmon της 29ης Σεπτεμβρίου 1987. - ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΚΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. - ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΚΙΝΗΣΕΩΣ ΤΩΝ ΚΕΦΑΛΑΙΩΝ - ΠΡΑΞΗ ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΕΩΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 194/84.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1987 σελίδα 04737



Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα

++++

Κύριε πρόεδρε,

Κύριοι δικαστές,

1 . Με την προσφυγή της λόγω παραβάσεως και κατόπιν της αιτιολογημένης γνώμης της 31ης Ιανουαρίου 1984, η Επιτροπή προσάπτει στο καθού κράτος ότι δεν επέτρεψε, από την 1η Ιανουαρίου 1981 και υπό τους όρους που προβλέπει το άρθρο 52 της πράξεως προσχωρήσεως της Ελληνικής Δημοκρατίας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες ( στο εξής : άρθρο 52 ), τη μεταφορά προς άλλα κράτη μέλη των κατατεθειμένων κεφαλαίων σε "δεσμευμένους στην Ελλάδα λογαριασμούς", που ανήκουν σε κοινοτικούς μη κατοίκους Ελλάδος . Η λύση της υπό κρίση διαφοράς πρέπει να ανευρεθεί στην ερμηνεία αυτού του κειμένου, τη σύνδεση αυτού του κειμένου με τους κοινοτικούς κανόνες που έχουν εφαρμογή στα "δεσμευμένα κεφάλαια" κατά την έννοια των δύο οδηγιών που εκδόθηκαν για την εφαρμογή του άρθρου 67 της Συνθήκης ΕΟΚ ( στο εξής : άρθρο 67 ), στο αν, τέλος, η επικρινόμενη ελληνική νομοθεσία και η εφαρμογή της από της προσχωρήσεως συμβιβάζονται με τον κοινοτικό μηχανισμό, ο οποίος διέπει το θέμα .

2 . Το άρθρο 52 περιλαμβάνεται στο μέρος της συνθήκης προσχωρήσεως που αφορά "την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, των υπηρεσιών και των κεφαλαίων" και, ακριβέστερα, στο κεφάλαιο ΙΙ που φέρει τον τίτλο "Η κίνηση των κεφαλαίων και οι άδηλες συναλλαγές ".

3 . Το άρθρο 49 της συνθήκης προσχωρήσεως ( στο εξής : άρθρο 49 ) περιλαμβάνει τις σχετικές διατάξεις, διευκρινίζοντας ότι "η Ελληνική Δημοκρατία δύναται να αναβάλει, κατά τους όρους και εντός των προθεσμιών που ορίζονται στα άρθρα 50 μέχρι 53, την ελευθέρωση της κινήσεως των κεφαλαίων που προβλέπεται στην πρώτη οδηγία του Συμβουλίου της 11ης Μαΐου 1960 για την εφαρμογή του άρθρου 67 της Συνθήκης ΕΟΚ και στη δεύτερη οδηγία του Συμβουλίου της 18ης Δεκεμβρίου 1962 που συμπληρώνει και τροποποιεί την πρώτη οδηγία για την εφαρμογή του άρθρου 67 της Συνθήκης ΕΟΚ ". Επομένως, το άρθρο 52 φαίνεται να περιλαμβάνει ορισμένες λεπτομέρειες εφαρμογής του μεταβατικού συστήματος εφαρμογής του άρθρου 67 και των δύο οδηγιών που εκδόθηκαν για την εφαρμογή αυτού του άρθρου .

4 . Το άρθρο 52 περιέχει χρονοδιάγραμμα σταδιακής ελευθερώσεως των δεσμευμένων στην Ελλάδα λογαριασμών που ανήκουν σε κατοίκους άλλων κρατών μελών . Η Επιτροπή και η Ελληνική Δημοκρατία έχουν διαφορετική γνώμη τόσο ως προς την έννοια της "ελευθερώσεως" όσο και ως προς την έννοια των "δεσμευμένων λογαριασμών ".

5 . Κατά την άποψη της ελληνικής κυβερνήσεως, η ελευθέρωση σημαίνει την ευχέρεια, για τον κάτοχο των λογαριασμών, να χρησιμοποιήσει ελεύθερα τα κατατεθειμένα κεφάλαια, αλλά αποκλειστικά στο ελληνικό έδαφος . Η Επιτροπή θεωρεί ότι τα ελευθερούμενα κεφάλαια πρέπει να μπορούν, εξάλλου και ιδίως, να μεταφέρονται σε οποιοδήποτε άλλο κράτος μέλος της Κοινότητας . Συμφωνώντας με την άποψη της Επιτροπής, πρέπει να θεωρηθεί ότι αυτή η ερμηνεία συνάγεται από τη διατύπωση της παραγράφου 2 του άρθρου 51 της συνθήκης προσχωρήσεως, που ορίζει ότι : "ο επαναπατρισμός του προϊόντος ρευστοποιήσεως των επενδύσεων σε ακίνητα, τα οποία ευρίσκονται στην Ελλάδα και τα οποία απέκτησαν πριν από την προσχώρηση κάτοικοι των παρόντων κρατών μελών, αποτελεί αντικείμενο βαθμιαίας ελευθερώσεως διά της υπαγωγής των εν λόγω πράξεων στο σύστημα ελευθερώσεως, το οποίο εφαρμόζεται για τους δεσμευμένους λογαριασμούς στην Ελλάδα, όπως καθορίζεται στο άρθρο 52" ( 1 ). Δεν μπορούσε να διατυπωθεί σαφέστερα ότι το "σύστημα ελευθερώσεως" του άρθρου 52 περιλαμβάνει τη δυνατότητα μεταφοράς χωρίς την οποία δεν θα υπήρχε επαναπατρισμός .

6 . Ως προς την έννοια των δεσμευμένων λογαριασμών, δεν μπορεί να αναζητηθεί παρά κοινοτικός ορισμός, και όχι εθνικός ορισμός, όπως προτείνει η Ελληνική Δημοκρατία . Πράγματι, το άρθρο 52 που ορίζει τις λεπτομέρειες ελευθερώσεως αυτών των λογαριασμών έχει θεσπιστεί στο πλαίσιο του άρθρου 49, το οποίο αναφέρεται στις δύο οδηγίες που εκδόθηκαν για την εφαρμογή του άρθρου 67 . 'Ομως, η οδηγία του 1960 επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να χορηγούν "κάθε έγκριση συναλλάγματος που απαιτείται για την σύναψη ή την εκτέλεση των συναλλαγών και για τις μεταφορές συναλλάγματος μεταξύ κατοίκων των κρατών μελών, οι οποίες συνδέονται με τις κινήσεις κεφαλαίων που απαριθμούνται στον κατάλογο Α του παραρτήματος Ι της παρούσης οδηγίας" ( 2 ). Αυτός ο κατάλογος, όπως τροποποιήθηκε από την οδηγία του 1962, περιλαμβάνει στον αριθμό των κινήσεων που απολαύουν άνευ όρων ελευθερώσεως, υπό την ονοματολογία ΧΙΒ, τις "ετήσιες μεταφορές δεσμευμένων κεφαλαίων προς άλλο κράτος μέλος από μη κάτοικο κάτοχο του λογαριασμού, μέχρι ενός ποσού ή μέχρι ποσοστού του συνόλου των στοιχείων ενεργητικού, ομοίου για όλους τους αιτούντες και καθοριζόμενου από το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος ".

7 . Ασφαλώς, κανένα κοινοτικό κείμενο δεν δίνει τον ορισμό των δεσμευμένων κεφαλαίων . Εντούτοις, συμφωνώντας με την Επιτροπή, δεν είναι δυνατόν να μη γίνει προσέγγιση αυτής της έκφρασης με την ορολογία του κώδικα της ελευθερώσεως των κινήσεων κεφαλαίων του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Αναπτύξεως ( ΟΟΣΑ ) ( 3 ), του οποίου το άρθρο 21 διευκρινίζει :

"Νοούνται ως :

i )' Δεσμευμένα κεφάλαια' , τα κεφάλαια που ανήκουν σε κατοίκους άλλων κρατών μελών, σύμφωνα με τους νόμους και τους κανονισμούς του κράτους μέλους στο οποίο κατακρατούνται και είναι δεσμευμένα για λόγους ισοζυγίου πληρωμών ."

Το χαρακτηριστικό, επομένως, αυτών των κεφαλαίων είναι το γεγονός ότι μια εθνική κανονιστική ρύθμιση, για οικονομικούς ή συναλλαγματικούς λόγους, απαγορεύει την ελεύθερη μεταφορά στην αλλοδαπή κεφαλαίων κατατεθειμένων σε λογαριασμούς που ανήκουν σε μη κατοίκους, οποιαδήποτε κι αν είναι η σύνθεσή τους - εθνικό νόμισμα ή ξένα νομίσματα - ή η προέλευσή τους . Σχετικώς, η γενικότητα των όρων της κατηγορίας ΧΙΒ επιβάλλει την απόρριψη του επιχειρήματος της καθής κυβερνήσεως, που θεωρεί ότι η ελευθέρωση δεν αφορά παρά τα κεφάλαια που προέρχονται από δωρεές και χορηγήσεις πάσης φύσεως, προίκες και κληρονομίες, που αναφέρονται υπό διαφορετικές κατηγορίες στον κατάλογο Α των δύο οδηγιών και αποτελούν, επομένως, άλλες κινήσεις κεφαλαίων προσωπικού χαρακτήρα .

8 . Το πνεύμα, ο σκοπός και η οικονομία των εκτελεστικών οδηγιών του άρθρου 67 επιβάλλουν να ερμηνευθεί ο όρος της ελευθερώσεως των δεσμευμένων κεφαλαίων ως περιλαμβάνων την ευχέρεια της μεταφοράς τους εκτός του εθνικού εδάφους, υπό καθορισθησόμενους όρους, με την επιφύλαξη, εννοείται, των μέτρων προστασίας και διαφυλάξεως που προβλέπει η Συνθήκη ΕΟΚ, ιδίως το άρθρο 73 .

9 . Στο μέτρο που έχουν ανοιχθεί λογαριασμοί στο όνομα κοινοτικών υπηκόων, οι οποίοι δεν κατοικούν στην Ελλάδα, οι δεσμευμένοι λογαριασμοί που διέπονται από τον επικρινόμενο ελληνικό νόμο υπάγονται στην κοινοτική έννοια που πιστεύω ότι πρέπει να γίνει δεκτή . Υπαχθέν, από το άρθρο 52, στην προαναφερθείσα υποχρέωση της οδηγίας, το καθού κράτος συμφώνησε επί των λεπτομερειών εφαρμογής αυτής της υποχρέωσης με την ευκαιρία των διαπραγματεύσεων, οι οποίες κατέληξαν στην πράξη προσχωρήσεως . Επομένως, η ελευθέρωση, που περιλαμβάνει την ευχέρεια μεταφοράς των δεσμευμένων κεφαλαίων, έπρεπε να πραγματοποιηθεί στις ημερομηνίες και με τις αναλογίες που αναφέρονται σ' αυτό το άρθρο .

10 . Προσθέτω ότι το επιδιωκόμενο από το άρθρο 52 αποτέλεσμα, δεδομένου ότι η σταδιακή ελευθέρωση των δεσμευμένων στην Ελλάδα λογαριασμών έπρεπε να καταλήξει στην κατάργησή τους, συμβιβάζεται απόλυτα με την έννομη κατάσταση που αντιπαρατάσσεται σε όλα τα λοιπά κράτη μέλη . Οι δύο οδηγίες, που θεσπίστηκαν για την εφαρμογή του άρθρου 67, το οποίο προβλέπει την προοδευτική κατάργηση των "περιορισμών στην κίνηση των κεφαλαίων που ανήκουν σε πρόσωπα τα οποία έχουν κατοικία εντός των κρατών μελών", τηρώντας τον όρο της προοδευτικής καταργήσεως, ελευθέρωσαν ανεπιφύλακτα τις μεταφορές δεσμευμένων κεφαλαίων που ανήκουν σε μη κατοίκους . 'Ομως, κατά την Επιτροπή, χωρίς να προβάλλεται αντίθετος ισχυρισμός, καμιά νομοθεσία των άλλων κρατών μελών δεν περιέχει εφεξής διατάξεις επ' αυτού του σημείου . Επομένως, το άρθρο 52 επιφέρει προοδευτική κλιμάκωση της καταστάσεως της Ελλάδας με εκείνη όλων των λοιπών κρατών μελών .

11 . Θεωρώ, κατά συνέπεια, ότι η Ελληνική Δημοκρατία, περιοριζόμενη στο να επιτρέψει την ελεύθερη χρησιμοποίηση στην Ελλάδα των κατατεθειμένων σε δεσμευμένους λογαριασμούς κεφαλαίων, χωρίς να επιτρέπει τη μεταφορά τους υπό τους όρους που προβλέπει το άρθρο 52 της συνθήκης προσχωρήσεώς της στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες, παρέβη, κατά την αναφερόμενη στην υπό κρίση προσφυγή περίοδο, τις υποχρεώσεις που υπέχει από το εν λόγω άρθρο . Προτείνω, επομένως, να αναγνωριστεί η παράβαση και το καθού κράτος να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα .

(*) Μετάφραση από τα γαλλικά .

( 1 ) Η υπογράμμιση δική μου .

( 2 ) 'Αρθρο 1, η υπογράμμιση δική μου .

( 3 ) Παράρτημα Α, κατάλογος Α, του εν λόγω κώδικα : αριθ . ΧV, Α : "Θα είναι ελεύθερη η ετήσια μεταφορά δεσμευμένων κεφαλαίων από τον κάτοχό τους μέχρι ποσού ή ποσοστού του συνόλου των στοιχείων ενεργητικού, καθοριζόμενου από τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη . Αυτό το ποσό ή ποσοστό θα είναι το ίδιο σε όλες τις περιπτώσεις ."