ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ

MICHAL BOBEK

της 23ης Σεπτεμβρίου 2020 ( 1 )

Συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C‑83/19, C‑127/19 και C‑195/19

Asociaţia «Forumul Judecătorilor din România»

κατά

Inspecţia Judiciară

[αίτηση του Tribunalul Mehedinţi

(πρωτοδικείου Mehedinţi, Ρουμανία)

για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]

και

Asociaţia «Forumul Judecătorilor din România»,

Asociaţia «Mişcarea pentru Apărarea Statutului Procurorilor»

κατά

Consiliul Superior al Magistraturii

[αίτηση του Curtea de Apel Alba Iulia

(εφετείου Alba Iulia, Ρουμανία)

για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]

και

PJ

κατά

QK

[αίτηση του Curtea de Apel Bucureşti

(εφετείου Βουκουρεστίου, Ρουμανία)

για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]

Υπόθεση C-291/19

SO

κατά

TP κ.λπ.

[αίτηση του Curtea de Apel Braşov

(εφετείου Braşov, Ρουμανία)

για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]

Υπόθεση C‑355/19

Asociaţia «Forumul Judecătorilor din România»,

Asociaţia «Mişcarea pentru Apărarea Statutului Procurorilor»,

OL

κατά

Parchetul de pe lângă Înalta Curte de Casaţie şi Justiţie – Procurorul General al României

[αίτηση του Curtea de Apel Piteşti

(εφετείου του Piteşti, Ρουμανία)

για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]

«Προδικαστική παραπομπή – Συνθήκη για την προσχώρηση της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση – Απόφαση 2006/928/ΕΚ της Επιτροπής για τη θέσπιση μηχανισμού για τη συνεργασία και τον έλεγχο (ΜΣΕ) – Φύση και έννομα αποτελέσματα του ΜΣΕ και των εκθέσεων που καταρτίζονται από την Επιτροπή στο πλαίσιο αυτό – Προσωρινός διορισμός της διοίκησης της Δικαστικής Επιθεώρησης – Εθνικές ρυθμίσεις για την ίδρυση και την οργάνωση υπηρεσίας της εισαγγελικής αρχής με αντικείμενο τη διερεύνηση των αδικημάτων που διαπράττονται εντός του δικαστικού σώματος – Άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ – Κράτος δικαίου – Ανεξαρτησία της δικαιοσύνης»

Περιεχόμενα

I. Εισαγωγή II. Το νομικό πλαίσιο Α. Το δίκαιο της Ένωσης 1. Το πρωτογενές δίκαιο 2. Η απόφαση ΜΣΕ Β. Το ρουμανικό δίκαιο 1. Το ρουμανικό Σύνταγμα 2. Οι διατάξεις για τη Δικαστική Επιθεώρηση α) Ο νόμος 317/2004 β) Το έκτακτο διάταγμα 77/2018 3. Οι διατάξεις για την Υπηρεσία διερεύνησης των αδικημάτων που διαπράττονται εντός του δικαστικού σώματος α) Ο νόμος 207/2018 β) Το έκτακτο διάταγμα 90/2018 γ) Το έκτακτο διάταγμα 92/2018 δ) Το έκτακτο διάταγμα 7/2019 ε) Το έκτακτο διάταγμα 12/2019 III. Τα πραγματικά περιστατικά, οι διαδικασίες ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων και τα προδικαστικά ερωτήματα Α. Η υπόθεση C-83/19 Β. Η υπόθεση C-127/19 Γ. Η υπόθεση C-195/19 Δ. Η υπόθεση C-291/19 Ε. Η υπόθεση C-355/19 ΣΤ. Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου IV. Ανάλυση Α. Επί του παραδεκτού των προδικαστικών ερωτημάτων 1. Η υπόθεση C-83/19 2. Οι υποθέσεις C-127/19 και C-355/19 3. Οι υποθέσεις C-195/19 και C-291/19 4. Ενδιάμεσο συμπέρασμα επί του παραδεκτού Β. Οι κρίσιμες διατάξεις του δικαίου της Ένωσης και τα εφαρμοστέα κριτήρια 1. Ο ΜΣΕ α) Αποτελούν η απόφαση ΜΣΕ και οι εκθέσεις ΜΣΕ πράξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης; β) Αποτελεί η Συνθήκη Προσχώρησης την κατάλληλη νομική βάση; 1) Η τυπική νομική βάση 2) Το περιεχόμενο και οι σκοποί 3) Η διάρκεια του ΜΣΕ 4) Ενδιάμεσο συμπέρασμα γ) Τα έννομα αποτελέσματα του ΜΣΕ 1) Τα έννομα αποτελέσματα της απόφασης ΜΣΕ 2) Τα έννομα αποτελέσματα των εκθέσεων ΜΣΕ δ) Εμπίπτουν τα επίμαχα εθνικά μέτρα στο πεδίο εφαρμογής του ΜΣΕ; 2. Η αρχή της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης: το άρθρο 47 του Χάρτη και/ή το άρθρο 19, παράγραφος 1, ΣΕΕ α) Το άρθρο 47 του Χάρτη β) Το άρθρο 19, παράγραφος 1, ΣΕΕ γ) Το άρθρο 19, παράγραφος 1, ΣΕΕ και οι κίνδυνοι υπέρμετρα διασταλτικής ερμηνείας 3. Τα εφαρμοστέα κριτήρια και η φύση της εκτίμησης α) Τα κριτήρια: οι εξωτερικές πτυχές της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης και η θεωρία των φαινομένων β) Η φύση της εκτίμησης: τι πρέπει να εξακριβωθεί Γ. Εκτίμηση των επίμαχων εθνικών διατάξεων 1. Το γενικό πλαίσιο 2. Ο προσωρινός διορισμός της διοίκησης της Δικαστικής Επιθεώρησης α) Η διάταξη περί παραπομπής και οι απόψεις των μετεχόντων στη διαδικασία β) Ανάλυση γ) Ενδιάμεσο συμπέρασμα 3. Η Υπηρεσία διερεύνησης των αδικημάτων που διαπράττονται εντός του δικαστικού σώματος α) Οι διατάξεις περί παραπομπής και οι απόψεις των μετεχόντων στη διαδικασία β) Ανάλυση i) Δικαιολόγηση – Μη διφορούμενη και προσβάσιμη δικαιολόγηση; – Αληθής δικαιολόγηση; ii) Εγγυήσεις iii) Το πλαίσιο και η πρακτική λειτουργία iv) Η εύλογη προθεσμία γ) Ενδιάμεσο συμπέρασμα V. Πρόταση

I. Εισαγωγή

1. Οι υπό κρίση υποθέσεις αφορούν δύο θεσμικές πτυχές του ρουμανικού συστήματος απονομής δικαιοσύνης, οι οποίες τροποποιήθηκαν πρόσφατα στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης που πραγματοποιήθηκε στο εν λόγω κράτος μέλος με αντικείμενο τους λεγόμενους «νόμους για τη δικαιοσύνη» ( 2 ). Κατ’ ουσίαν, οι πέντε αιτήσεις προδικαστικής αποφάσεως, οι οποίες εξετάζονται από κοινού στις παρούσες προτάσεις, αφορούν, αφενός, τον προσωρινό διορισμό του επικεφαλής της Inspecția Judiciară (Δικαστικής Επιθεώρησης, Ρουμανία) και, αφετέρου, τη σύσταση μιας υπηρεσίας της εισαγγελικής αρχής, επιφορτισμένης με τη διερεύνηση των αδικημάτων που διαπράττονται εντός του δικαστικού σώματος ( 3 ).

2. Ωστόσο, υπάρχουν δύο προκαταρκτικά ζητήματα, κοινά σε όλες τις υποθέσεις αυτές, τα οποία πρέπει να εξεταστούν εκ προοιμίου. Πρώτον, ποια είναι η νομική φύση και τα έννομα αποτελέσματα του «μηχανισμού για τη συνεργασία και τον έλεγχο» (στο εξής: ΜΣΕ) ( 4 ), που θεσπίστηκε με την απόφαση 2006/928/ΕΚ της Επιτροπής ( 5 );

3. Στο πλαίσιο του ΜΣΕ, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταρτίζει περιοδικές εκθέσεις. Στην έκθεσή της που δημοσιεύθηκε το 2018 ( 6 ), η Επιτροπή επισήμανε διάφορες προβληματικές πτυχές σε σχέση με τις πρόσφατες μεταρρυθμίσεις του συστήματος απονομής δικαιοσύνης της Ρουμανίας, οι οποίες αποτελούν το αντικείμενο των υπό κρίση αιτήσεων προδικαστικής αποφάσεως. Στο πλαίσιο αυτό, τα αιτούντα δικαστήρια ζητούν διευκρινίσεις σχετικά με το νομικό καθεστώς του ΜΣΕ και των εκθέσεων της Επιτροπής, προκειμένου ιδίως να εξακριβωθεί κατά πόσον οι περιλαμβανόμενες στις εκθέσεις της Επιτροπής συστάσεις έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα έναντι των ρουμανικών αρχών.

4. Επιπλέον, τα προδικαστικά ερωτήματα, με τα οποία ζητείται να διευκρινιστεί η συμβατότητα των εθνικών νομοθετικών τροποποιήσεων με τις αρχές του κράτους δικαίου, της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας και της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης, μνημονεύουν διάφορες διατάξεις του πρωτογενούς δικαίου, ιδίως το άρθρο 2 ΣΕΕ, το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, καθώς και το άρθρο 47, δεύτερο εδάφιο, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης). Ως εκ τούτου, το δεύτερο προκαταρκτικό ζήτημα που χρήζει διευκρίνισης είναι ποιες από τις διατάξεις αυτές έχουν εφαρμογή στις υπό κρίση υποθέσεις, στο ειδικότερο πλαίσιο της συνέχισης της εφαρμογής του ΜΣΕ μετά την προσχώρηση της Ρουμανίας.

II. Το νομικό πλαίσιο

Α. Το δίκαιο της Ένωσης

1. Το πρωτογενές δίκαιο

5. Κατά το άρθρο 4, παράγραφος 3, της Συνθήκης για την προσχώρηση της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση (στο εξής: Συνθήκη Προσχώρησης) ( 7 ), τα θεσμικά όργανα της Ένωσης μπορούν να θεσπίσουν πριν από την προσχώρηση, μεταξύ άλλων, τα μέτρα που μνημονεύονται στα άρθρα 37 και 38 της Πράξης περί των όρων προσχωρήσεως της Δημοκρατίας της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας (στο εξής: Πράξη Προσχώρησης) ( 8 ).

6. Το άρθρο 2 της Πράξης Προσχώρησης ορίζει ότι, από την ημερομηνία προσχώρησης, οι διατάξεις των αρχικών Συνθηκών και οι πριν από την προσχώρηση θεσπισθείσες πράξεις των θεσμικών οργάνων δεσμεύουν τη Ρουμανία και εφαρμόζονται υπό τους όρους που προβλέπονται στις Συνθήκες και στην Πράξη Προσχώρησης.

7. Το άρθρο 37 της Πράξης Προσχώρησης ορίζει τα εξής: «Εάν η Βουλγαρία ή η Ρουμανία παραλείψουν να εκπληρώσουν δεσμεύσεις που ανέλαβαν στα πλαίσια των διαπραγματεύσεων προσχώρησης, συμπεριλαμβανομένων των δεσμεύσεων για οποιαδήποτε τομεακή πολιτική που αφορά οικονομικές δραστηριότητες με διασυνοριακές επιπτώσεις, προξενώντας έτσι σοβαρή βλάβη ή άμεσο κίνδυνο σοβαρής βλάβης στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, η Επιτροπή δύναται, εντός τριών ετών από την προσχώρηση, κατόπιν αιτιολογημένης αιτήσεως κράτους μέλους ή εξ ιδίας πρωτοβουλίας, να λαμβάνει τα δέοντα μέτρα. Τα μέτρα είναι αναλογικά, προτιμώνται δε τα μέτρα που διαταράσσουν το λιγότερο τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, και, ενδεχομένως, η εφαρμογή των υφιστάμενων τομεακών μηχανισμών διασφάλισης. Τα εν λόγω μέτρα διασφάλισης δεν χρησιμοποιούνται ως μέσο αυθαίρετων διακρίσεων ή συγκεκαλυμμένων περιορισμών στις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών. Επίκληση της ρήτρας διασφάλισης χωρεί ακόμα και πριν από την προσχώρηση βάσει των ευρημάτων της παρακολούθησης, τα δε μέτρα που θεσπίζονται τίθενται σε ισχύ από την πρώτη ημέρα της προσχώρησης, εκτός αν προβλέπουν μεταγενέστερη ημερομηνία. Τα μέτρα παραμένουν σε ισχύ μόνον επί όσο διάστημα είναι απολύτως απαραίτητο και, εν πάση περιπτώσει, αίρονται μόλις εκπληρωθεί η οικεία δέσμευση. Μπορούν όμως να εφαρμόζονται και πέραν της περιόδου που ορίζεται στο πρώτο εδάφιο ενόσω δεν έχουν εκπληρωθεί οι οικείες δεσμεύσεις. Ως ανταπόκριση στην πρόοδο που σημειώνει το ενδιαφερόμενο νέο κράτος μέλος στην εκπλήρωση των δεσμεύσεών του, η Επιτροπή μπορεί να προσαρμόζει προσηκόντως τα μέτρα. Η Επιτροπή ενημερώνει εγκαίρως το Συμβούλιο προτού καταργήσει τα μέτρα διασφάλισης και λαμβάνει δεόντως υπόψη τις τυχόν παρατηρήσεις του Συμβουλίου επ’ αυτού».

8. Το άρθρο 38 της Πράξης Προσχώρησης ορίζει τα εξής: «Εάν στη Βουλγαρία ή τη Ρουμανία ανακύψουν σοβαρές ελλείψεις ή διαφανεί άμεσος κίνδυνος σοβαρών ελλείψεων στη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο, την πορεία της υλοποίησης ή την εφαρμογή των αποφάσεων-πλαίσιο ή άλλων συναφών δεσμεύσεων, μέσων συνεργασίας και αποφάσεων περί αμοιβαίας αναγνωρίσεως στον χώρο του ποινικού δικαίου βάσει του Τίτλου VI της Συνθήκης ΕΕ και των οδηγιών και κανονισμών περί αμοιβαίας αναγνωρίσεως σε θέματα αστικού δικαίου βάσει του Τίτλου IV της Συνθήκης ΕΚ, η Επιτροπή δύναται, εντός τριετίας από την προσχώρηση, κατόπιν αιτιολογημένης αιτήσεως κράτους μέλους ή εξ ιδίας πρωτοβουλίας και κατόπιν διαβουλεύσεως με τα κράτη μέλη, να θεσπίζει τα κατάλληλα μέτρα προσδιορίζοντας τους όρους και τον τρόπο εφαρμογής τους. Τα μέτρα αυτά μπορούν να λαμβάνουν τη μορφή της προσωρινής αναστολής της εφαρμογής των οικείων διατάξεων και αποφάσεων στις σχέσεις μεταξύ της Βουλγαρίας ή της Ρουμανίας και οιουδήποτε άλλου κράτους μέλους ή κρατών μελών, χωρίς να επηρεάζεται η συνέχιση της στενής δικαστικής συνεργασίας. Επίκληση της ρήτρας διασφάλισης χωρεί ακόμα και πριν από την προσχώρηση βάσει των ευρημάτων της παρακολούθησης, τα δε μέτρα που θεσπίζονται τίθενται σε ισχύ από την πρώτη ημέρα της προσχώρησης, εκτός αν προβλέπουν μεταγενέστερη ημερομηνία. Τα μέτρα παραμένουν σε ισχύ μόνον επί όσο διάστημα είναι απολύτως απαραίτητο και, εν πάση περιπτώσει, αίρονται μόλις θεραπευθούν οι ελλείψεις. Μπορούν όμως να εφαρμόζονται και πέραν της περιόδου που ορίζεται στο πρώτο εδάφιο ενόσω οι ελλείψεις αυτές εξακολουθούν να υφίστανται. Ως ανταπόκριση στην πρόοδο που σημειώνει το ενδιαφερόμενο νέο κράτος μέλος στη θεραπεία των ελλείψεων, η Επιτροπή μπορεί να προσαρμόζει προσηκόντως τα μέτρα κατόπιν διαβουλεύσεως με τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή ενημερώνει εγκαίρως το Συμβούλιο προτού καταργήσει τα μέτρα διασφάλισης και λαμβάνει δεόντως υπόψη τις τυχόν παρατηρήσεις του Συμβουλίου επ’ αυτού».

2. Η απόφαση ΜΣΕ

9. Κατά την αιτιολογική της σκέψη 5, η απόφαση ΜΣΕ εκδόθηκε βάσει των άρθρων 37 και 38 της Πράξης Προσχώρησης.

10. Κατά την αιτιολογική σκέψη 6 της απόφασης ΜΣΕ, «[τ]α εκκρεμούντα ζητήματα της ευθύνης και αποτελεσματικότητας του δικαστικού συστήματος και των φορέων επιβολής του νόμου απαιτούν τη δημιουργία ενός μηχανισμού για τη συνεργασία και τον έλεγχο της προόδου της Ρουμανίας όσον αφορά την επίτευξη ειδικών στόχων αναφοράς στους τομείς της δικαστικής μεταρρύθμισης και της καταπολέμησης της διαφθοράς».

11. Το άρθρο 1 της απόφασης ΜΣΕ ορίζει ότι η Ρουμανία οφείλει να υποβάλλει κάθε έτος έκθεση στην Επιτροπή για την πρόοδο που έχει σημειωθεί σε σχέση με την επίτευξη του κάθε στόχου αναφοράς που προβλέπεται στο παράρτημα της εν λόγω απόφασης. Κατά το άρθρο 2, η Επιτροπή θα διαβιβάσει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο τις παρατηρήσεις και διαπιστώσεις της σχετικά με την έκθεση της Ρουμανίας για πρώτη φορά τον Ιούνιο του 2007 και, εν συνεχεία, θα τις διαβιβάζει όταν απαιτείται, τουλάχιστον κάθε έξι μήνες. Το άρθρο 3 προβλέπει ότι η απόφαση ΜΣΕ «τίθεται σε ισχύ μόνον υπό τους όρους και κατά την ημερομηνία έναρξης ισχύος της συνθήκης προσχώρησης». Κατά το άρθρο 4, η απόφαση ΜΣΕ απευθύνεται στα κράτη μέλη.

12. Το παράρτημα της απόφασης ΜΣΕ περιέχει τους «προς επίτευξη στόχ[ους] αναφοράς για τη Ρουμανία, οι οποίοι αναφέρονται στο άρθρο 1». Ο πρώτος, ο τρίτος και ο τέταρτος στόχος αναφοράς που προβλέπονται εκεί, έχουν, αντίστοιχα, ως εξής: να «διασφαλιστεί διαφανέστερη και αποτελεσματικότερη δικαστική διαδικασία ιδίως με την ενίσχυση της ικανότητας και της υποχρέωσης λογοδοσίας του Ανώτατου Διοικητικού Συμβουλίου του Δικαστικού Σώματος […]»· να «ενισχυθεί η πραγματοποιηθείσα πρόοδος, να συνεχιστεί η διεξαγωγή επίσημων, αμερόληπτων ερευνών για καταγγελίες διαφθοράς υψηλού επιπέδου»· και να «λαμβάνονται περαιτέρω μέτρα για την πρόληψη και την καταπολέμηση της διαφθοράς, ιδίως στο πλαίσιο των τοπικών αρχών».

Β. Το ρουμανικό δίκαιο

1. Το ρουμανικό Σύνταγμα

13. Το άρθρο 115, παράγραφος 4, του Constituția României (ρουμανικού Συντάγματος) προβλέπει ότι «η κυβέρνηση μπορεί να εκδίδει έκτακτα διατάγματα μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, η ρύθμιση των οποίων δεν επιδέχεται αναβολή, και οφείλει να αιτιολογεί ρητώς στο κείμενό τους τον έκτακτο χαρακτήρα τους».

14. Κατά το άρθρο 133, παράγραφος 1, του ρουμανικού Συντάγματος, «το Ανώτατο Διοικητικό Συμβούλιο του Δικαστικού Σώματος είναι ο εγγυητής της ανεξαρτησίας της δικαιοσύνης».

15. Το άρθρο 132, παράγραφος 1, του ρουμανικού Συντάγματος ορίζει ότι «[ο]ι εισαγγελείς ασκούν τα καθήκοντά τους σύμφωνα με την αρχή της νομιμότητας, της αμεροληψίας και του ιεραρχικού ελέγχου, υπό την εποπτεία του Υπουργού Δικαιοσύνης».

2. Οι διατάξεις για τη Δικαστική Επιθεώρηση

α) Ο νόμος 317/2004

16. Το άρθρο 65 του νόμου 317/2004 περί του ΑΔΣ ορίζει τα εξής: «1. Στο πλαίσιο της αναδιοργάνωσης του Δικαστικού Παρατηρητηρίου, ιδρύεται η Δικαστική Επιθεώρηση ως φορέας με νομική προσωπικότητα ο οποίος υπάγεται στο [ΑΔΣ], με έδρα το Βουκουρέστι. 2. Η Δικαστική Επιθεώρηση διοικείται από προϊστάμενο επιθεωρητή, ο οποίος επικουρείται από αναπληρωτή προϊστάμενο επιθεωρητή, αμφότεροι, δε, διορίζονται κατόπιν διαγωνισμού που διοργανώνεται από το [ΑΔΣ]. 3. Η Δικαστική Επιθεώρηση ενεργεί συμφώνως προς την αρχή της λειτουργικής ανεξαρτησίας, ασκώντας, μέσω δικαστικών επιθεωρητών που διορίζονται υπό τις προβλεπόμενες στον νόμο προϋποθέσεις, καθήκοντα ανάλυσης, επαλήθευσης και ελέγχου σε συγκεκριμένους τομείς δραστηριότητας.»

17. Το άρθρο 67 του νόμου 317/2004 έχει ως εξής: «1. Ο προϊστάμενος επιθεωρητής και ο αναπληρωτής προϊστάμενος επιθεωρητής διορίζονται από την ολομέλεια του [ΑΔΣ] μεταξύ των εν ενεργεία δικαστικών επιθεωρητών, κατόπιν διαγωνισμού ο οποίος συνίσταται στην υποβολή σχεδίου σχετικού με την άσκηση των ειδικών εξουσιών που συνδέονται με τη συγκεκριμένη διευθυντική θέση, σε γραπτή δοκιμασία για να ελεγχθούν οι γνώσεις του υποψηφίου στους τομείς της διοίκησης, της επικοινωνίας και των ανθρώπινων πόρων, η ικανότητά του να λαμβάνει αποφάσεις και να αναλαμβάνει ευθύνες, καθώς και η αντοχή του στην πίεση, και, τέλος, σε ψυχολογική δοκιμασία. 2. Ο διαγωνισμός διοργανώνεται από το [ΑΔΣ], σύμφωνα με τον κανονισμό που εγκρίνεται με απόφαση της ολομέλειας του [ΑΔΣ], η οποία δημοσιεύεται στη Monitorul Oficial al României, μέρος I. 3. Οι διαγωνισμοί για τις θέσεις του προϊστάμενου επιθεωρητή και του αναπληρωτή προϊστάμενου επιθεωρητή ανακοινώνονται τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από τη διεξαγωγή τους. 4. Η θητεία του προϊστάμενου επιθεωρητή και του αναπληρωτή προϊστάμενου επιθεωρητή είναι τριετής και μπορεί να ανανεώνεται άπαξ, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 67, παράγραφος 1. 5. Ο προϊστάμενος επιθεωρητής και ο αναπληρωτής προϊστάμενος επιθεωρητής μπορούν να παύονται από τα καθήκοντά τους από την ολομέλεια του [ΑΔΣ], σε περίπτωση που δεν ασκούν τα διευθυντικά τους καθήκοντα ή που δεν τα ασκούν προσηκόντως. Η παύση θα αποφασίζεται με βάση τη μνημονευόμενη στο άρθρο 68 ετήσια έκθεση ελέγχου. 6. Κατά της απόφασης παύσης που λαμβάνεται από την ολομέλεια του [ΑΔΣ] μπορεί να ασκηθεί ένδικο μέσο, εντός προθεσμίας δεκαπέντε ημερών από την επίδοση της απόφασης, ενώπιον του τμήματος διοικητικών και φορολογικών διαφορών του Înalta Curte de Casație și Justiție [(Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, Ρουμανία)]. Η άσκηση του ενδίκου μέσου αναστέλλει την εκτέλεση της απόφασης του [ΑΔΣ]. Η απόφαση επί του ενδίκου μέσου είναι αμετάκλητη.»

β) Το έκτακτο διάταγμα 77/2018

18. Με το άρθρο Ι του έκτακτου κυβερνητικού διατάγματος 77/2018 για τη συμπλήρωση του άρθρου 67 του νόμου 317/2004 περί του ΑΔΣ (στο εξής: έκτακτο διάταγμα 77/2018) ( 9 ) προστέθηκαν δύο νέες παράγραφοι μετά το άρθρο 67, παράγραφος 6, του νόμου 317/2004, οι οποίες έχουν ως εξής: «7. Όταν η θέση του προϊστάμενου επιθεωρητή ή, ανάλογα με την περίπτωση, του αναπληρωτή προϊστάμενου επιθεωρητή της Δικαστικής Επιθεώρησης μένει κενή μετά τη λήξη της θητείας, αναπληρώνεται από τον προϊστάμενο επιθεωρητή ή, ανάλογα με την περίπτωση, από τον αναπληρωτή προϊστάμενο επιθεωρητή, των οποίων η θητεία έχει λήξει, μέχρι την πλήρωση της θέσης υπό τους όρους που προβλέπει ο νόμος. 8. Σε περίπτωση τερματισμού της θητείας του προϊστάμενου επιθεωρητή για αιτία άλλη από τη λήξη της διάρκειας της θητείας, καθήκοντα αντικαταστάτη ασκεί ο αναπληρωτής προϊστάμενος επιθεωρητής μέχρι την ημερομηνία πλήρωσης της θέσης υπό τους όρους που προβλέπει ο νόμος. Σε περίπτωση τερματισμού της θητείας του αναπληρωτή προϊστάμενου επιθεωρητή για αιτία άλλη από τη λήξη της θητείας, καθήκοντα αντικαταστάτη ασκεί δικαστικός επιθεωρητής που διορίζεται από τον προϊστάμενο επιθεωρητή μέχρι την ημερομηνία πλήρωσης της θέσης υπό τους όρους που προβλέπει ο νόμος.»

19. Κατά το άρθρο II του έκτακτου διατάγματος 77/2018, οι διατάξεις του άρθρου 67, παράγραφος 7, του νόμου 317/2004 «εφαρμόζονται και σε περίπτωση που η θέση του προϊστάμενου επιθεωρητή ή, ανάλογα με την περίπτωση, του αναπληρωτή προϊστάμενου επιθεωρητή της Δικαστικής Επιθεώρησης είναι κενή κατά την ημερομηνία έναρξης ισχύος του παρόντος έκτακτου διατάγματος».

3. Οι διατάξεις για την Υπηρεσία διερεύνησης των αδικημάτων που διαπράττονται εντός του δικαστικού σώματος

α) Ο νόμος 207/2018

20. Με το άρθρο Ι, παράγραφος 45, του νόμου 207/2018 για την τροποποίηση και τη συμπλήρωση του νόμου 304/2004 περί της οργανώσεως του συστήματος απονομής δικαιοσύνης (στο εξής: νόμος 207/2018) ( 10 ), προστέθηκε, μετά το άρθρο 88 του νόμου 304/2004, ένα νέο τμήμα, το οποίο διέπει την Υπηρεσία διερεύνησης των αδικημάτων που διαπράττονται εντός του δικαστικού σώματος (στο εξής: ΥΔΑΔ) και περιλαμβάνει τα άρθρα 881 έως 889.

21. Το άρθρο 881 του νόμου 304/2004, όπως έχει τροποποιηθεί, ορίζει τα εξής: «1. Στην Parchetul de pe lângă Înalta Curte de Casație și Justiție [(εισαγγελία του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου)] ιδρύεται η [ΥΔΑΔ], η οποία έχει αποκλειστική αρμοδιότητα σε θέματα ποινικής δίωξης για τα αδικήματα που διαπράττονται από δικαστές και εισαγγελείς, συμπεριλαμβανομένων των στρατιωτικών δικαστών και εισαγγελέων και των μελών του [ΑΔΣ]. 2. Η [ΥΔΑΔ] παραμένει αρμόδια για την ποινική δίωξη ακόμη και όταν διώκονται περαιτέρω πρόσωπα, επιπλέον των μνημονευομένων στην παράγραφο 1. […] 4. Η [ΥΔΑΔ] διοικείται από προϊστάμενο εισαγγελέα της υπηρεσίας, ο οποίος επικουρείται από αναπληρωτή προϊστάμενο εισαγγελέα, αμφότεροι, δε, διορίζονται από την ολομέλεια του [ΑΔΣ], υπό τους όρους που προβλέπει ο παρών νόμος. 5. Ο γενικός εισαγγελέας της Parchetul de pe lângă Înalta Curte de Casație și Justiție [(εισαγγελίας του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου)] επιλύει τις συγκρούσεις αρμοδιοτήτων μεταξύ της [ΥΔΑΔ] και των λοιπών υπηρεσιών ή μονάδων της εισαγγελικής αρχής. […]»

22. Το άρθρο 882 του νόμου 304/2004, όπως έχει τροποποιηθεί, ορίζει τα εξής: «1. Η [ΥΔΑΔ] ασκεί τα καθήκοντά της σύμφωνα με τις αρχές της νομιμότητας, της αμεροληψίας και του ιεραρχικού ελέγχου. 2. Απαγορεύεται η κατ’ ανάθεση ανάληψη καθηκόντων ή η απόσπαση εισαγγελέων στην [ΥΔΑΔ]. 3. Η [ΥΔΑΔ] ασκεί τις δραστηριότητές της με μέγιστο δυναμικό δεκαπέντε εισαγγελέων. 4. Ο αριθμός των θέσεων στην [ΥΔΑΔ] μπορεί να τροποποιείται, ανάλογα με τον όγκο των δραστηριοτήτων, με διάταξη του γενικού εισαγγελέα της Parchetul de pe lângă Înalta Curte de Casație și Justiție [(εισαγγελίας του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου)], κατόπιν αίτησης του προϊστάμενου εισαγγελέα της υπηρεσίας και με τη σύμφωνη γνώμη της ολομέλειας του [ΑΔΣ].»

23. Τα άρθρα 883 και 884 του νόμου 304/2004, όπως έχει τροποποιηθεί, ρυθμίζουν, αντίστοιχα, τη διαδικασία διορισμού του προϊστάμενου εισαγγελέα και του αναπληρωτή προϊστάμενου εισαγγελέα της ΥΔΑΔ, καθώς επίσης τη σύνθεση της επιτροπής επιλογής του προϊστάμενου εισαγγελέα και τις προϋποθέσεις συμμετοχής στον διαγωνισμό. Ειδικότερα, το άρθρο 883, παράγραφος 1, ορίζει ότι «[ο] προϊστάμενος εισαγγελέας της [ΥΔΑΔ] ορίζεται από την ολομέλεια του [ΑΔΣ], μετά από διαγωνισμό ο οποίος περιλαμβάνει την υποβολή σχεδίου σχετικού με την άσκηση των ειδικών καθηκόντων που συνδέονται με τη συγκεκριμένη διευθυντική θέση και ο οποίος αποσκοπεί στην αξιολόγηση του κάθε υποψηφίου σε θέματα γενικής διαχείρισης, αποτελεσματικής διαχείρισης των πόρων, ικανότητας λήψης αποφάσεων και ανάληψης ευθυνών, των δεξιοτήτων του σε θέματα επικοινωνίας, της αντοχής του στις πιέσεις καθώς και της ακεραιότητάς του, της δραστηριότητάς του ως εισαγγελέα και των αντιλήψεών του ως προς τις ιδιαίτερες αξίες που διέπουν το επάγγελμα αυτό, όπως η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και ο σεβασμός των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ελευθεριών». Επιπλέον, κατά το άρθρο 883, παράγραφος 7, «η παύση του προϊστάμενου εισαγγελέα της [ΥΔΑΔ] από τα καθήκοντά του αποφασίζεται από την ολομέλεια του [ΑΔΣ], σε περίπτωση μη εκπλήρωσης των καθηκόντων που προσιδιάζουν στον ρόλο του ή σε περίπτωση που του έχει επιβληθεί πειθαρχική ποινή κατά τα τρία τελευταία έτη, κατόπιν πρότασης της προβλεπόμενης στην παράγραφο 2 επιτροπής». Κατά το άρθρο 883, παράγραφος 8, «ο προϊστάμενος εισαγγελέας της [ΥΔΑΔ] διορίζεται για τριετή χρονική περίοδο, η οποία μπορεί να ανανεωθεί άπαξ».

24. Το άρθρο 885 του νόμου 304/2004, όπως έχει τροποποιηθεί, ρυθμίζει τη διαδικασία επιλογής των εισαγγελέων της ΥΔΑΔ και τους κανόνες διεξαγωγής του διαγωνισμού, στους οποίους περιλαμβάνεται η πραγματοποίηση συνέντευξης ενώπιον της ολομέλειας του ΑΔΣ και η αξιολόγηση των δραστηριοτήτων των υποψηφίων. Κατά την παράγραφο 1, οι εισαγγελείς διορίζονται από την ολομέλεια του ΑΔΣ, κατόπιν διαγωνισμού, για τριετή χρονική περίοδο, με δυνατότητα ανανέωσης της θητείας για συνολικό χρονικό διάστημα εννέα ετών κατ’ ανώτατο όριο. Κατά την παράγραφο 3, οι εισαγγελείς που επιθυμούν να μετάσχουν στον εν λόγω διαγωνισμό πρέπει να πληρούν σωρευτικά τις εξής προϋποθέσεις: «a) να μην τους έχει επιβληθεί πειθαρχική ποινή κατά τα τρία τελευταία έτη· b) να έχουν, κατ’ ελάχιστον, τον βαθμό που απαιτείται για την άσκηση καθηκόντων σε εισαγγελία εφετών· c) να έχουν πραγματική προϋπηρεσία σε καθήκοντα εισαγγελέα τουλάχιστον δεκαοκτώ ετών· d) να διαθέτουν την προσήκουσα επαγγελματική κατάρτιση· e) να είναι αμέμπτου ηθικής.»

25. Το άρθρο 888, παράγραφος 1, ορίζει ότι μεταξύ των εξουσιών της ΥΔΑΔ περιλαμβάνονται οι εξής: a) η άσκηση ποινικών διώξεων για τα αδικήματα που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά της· b) η προσφυγή στα δικαστήρια για τα αδικήματα που προβλέπονται υπό a· c) η δημιουργία και επικαιροποίηση της βάσης δεδομένων για τα αδικήματα που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά της και d) η άσκηση των λοιπών εξουσιών που της ανατίθενται με νόμο. Κατά το άρθρο 888, παράγραφος 2, «[ε]ισαγγελείς της δικαστικής υπηρεσίας της Parchetul de pe lângă Înalta Curte de Casație și Justiție [(εισαγγελίας του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου)] ή εισαγγελείς της εισαγγελίας του δικαστηρίου που έχει επιληφθεί της υπόθεσης συμμετέχουν στις επ’ ακροατηρίου συζητήσεις των υποθέσεων που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της υπηρεσίας».

26. Το άρθρο IIΙ του νόμου 207/2018 προβλέπει τα εξής: «1. Η [ΥΔΑΔ] θα αρχίσει τις εργασίες της εντός τριών μηνών από την ημερομηνία έναρξης ισχύος του παρόντος νόμου. 2. Οι εμπίπτουσες στην αρμοδιότητα της [ΥΔΑΔ] υποθέσεις οι οποίες εκκρεμούν ενώπιον οποιουδήποτε τμήματος της εισαγγελίας και δεν έχουν επιλυθεί μέχρι την ημερομηνία κατά την οποία η υπηρεσία θα τεθεί σε επιχειρησιακή ετοιμότητα παραπέμπονται στην εν λόγω υπηρεσία, προκειμένου να επιλυθούν μόλις αυτή τεθεί σε επιχειρησιακή ετοιμότητα.»

β) Το έκτακτο διάταγμα 90/2018

27. Το έκτακτο διάταγμα 90/2018 για τη λήψη μέτρων σχετικά με τους όρους λειτουργίας της [ΥΔΑΔ] (στο εξής: έκτακτο διάταγμα 90/2018) ( 11 ) εκδόθηκε προκειμένου να τεθεί σε επιχειρησιακή ετοιμότητα η ΥΔΑΔ μέχρι την προθεσμία που καθορίζεται στο άρθρο III, παράγραφος 1, του νόμου 207/2018. Κατά το προοίμιό του, δεδομένου ότι, μέχρι την ημερομηνία έκδοσής του, το ΑΔΣ δεν είχε ολοκληρώσει τη διαδικασία που απαιτείτο για να τεθεί η ΥΔΑΔ σε επιχειρησιακή ετοιμότητα, η κυβέρνηση έκρινε αναγκαία τη θέσπιση επειγόντων νομοθετικών μέτρων για την καθιέρωση απλοποιημένης διαδικασίας, κατά παρέκκλιση από τα άρθρα 883 έως 885 του νόμου 304/2004, προκειμένου να διοριστούν προσωρινά ο προϊστάμενος εισαγγελέας, ο αναπληρωτής προϊστάμενος εισαγγελέας και τουλάχιστον το ένα τρίτο των εισαγγελέων της υπηρεσίας.

28. Το άρθρο Ι του έκτακτου διατάγματος 90/2018 τροποποιεί το άρθρο 882, παράγραφος 3, του νόμου 304/2004 περί της οργανώσεως του συστήματος απονομής δικαιοσύνης ως εξής: «Η [ΥΔΑΔ] ασκεί τις δραστηριότητές της με δυναμικό δεκαπέντε εισαγγελέων».

29. Το άρθρο II του έκτακτου διατάγματος 90/2018 καθιερώνει διαδικασία παρεκκλίνουσα από τα άρθρα 883 έως 885 του νόμου 304/2004, με σκοπό των προσωρινό διορισμό του προϊστάμενου εισαγγελέα και τουλάχιστον του ενός τρίτου των εισαγγελέων της ΥΔΑΔ. Ειδικότερα, κατά την παράγραφο 1 της διάταξης αυτής, μέχρι την ολοκλήρωση των διαγωνισμών για την πλήρωση της θέσης του προϊστάμενου εισαγγελέα της ΥΔΑΔ και των εκτελεστικών θέσεων των εισαγγελέων της εν λόγω υπηρεσίας, τα καθήκοντα του προϊστάμενου εισαγγελέα και τα εκτελεστικά καθήκοντα τουλάχιστον του ενός τρίτου των εισαγγελέων θα ασκούνται προσωρινά από εισαγγελείς που πληρούν τις προϋποθέσεις που προβλέπει ο νόμος για τον διορισμό στις θέσεις αυτές, οι οποίοι επιλέγονται από την αρμόδια για τη διοργάνωση του διαγωνισμού επιτροπή, που συγκροτείται σύμφωνα με το άρθρο 883, παράγραφος 2, του νόμου 304/2004. Κατά την παράγραφο 2, η επιλογή των υποψηφίων διενεργείται από την αρμόδια για τη διοργάνωση του εν λόγω διαγωνισμού επιτροπή, η οποία ασκεί τα καθήκοντά της εφόσον παρίστανται τουλάχιστον τρία μέλη, σύμφωνα με διαδικασία που διεξάγεται εντός πέντε ημερολογιακών ημερών από την ημερομηνία έναρξής της με πρωτοβουλία του προέδρου του ΑΔΣ. Κατά την παράγραφο 11, «[α]πό την ημερομηνία που η [ΥΔΑΔ] θα τεθεί σε επιχειρησιακή ετοιμότητα, θα αναλάβει τις εμπίπτουσες στην αρμοδιότητά της υποθέσεις που εκκρεμούν ενώπιον της Direcţia Naţională Anticorupţie [(Εθνικής διεύθυνσης καταπολέμησης της διαφθοράς, Ρουμανία, στο εξής: DNA)] και ενώπιον άλλων τμημάτων της εισαγγελίας, καθώς και τις δικογραφίες των υποθέσεων που αφορούν τα αδικήματα του άρθρου 881, παράγραφος 1, του νόμου 304/2004, όπως αναδημοσιεύτηκε μετά την τελευταία τροποποίηση και συμπλήρωσή του, οι οποίες έχουν περατωθεί πριν από την ημερομηνία κατά την οποία η εν λόγω υπηρεσία θα έχει τεθεί σε επιχειρησιακή ετοιμότητα».

γ) Το έκτακτο διάταγμα 92/2018

30. Το έκτακτο κυβερνητικό διάταγμα 92, της 15ης Οκτωβρίου 2018, για την τροποποίηση και τη συμπλήρωση ορισμένων νομοθετικών και κανονιστικών πράξεων στον τομέα της δικαιοσύνης (στο εξής: έκτακτο διάταγμα 92/2018) ( 12 ) τροποποίησε, μεταξύ άλλων, τον νόμο 304/2004, προσθέτοντας στο άρθρο 882 μια νέα παράγραφο 5, κατά την οποία οι εισαγγελείς της ΥΔΑΔ έχουν το καθεστώς αποσπασμένων εισαγγελέων κατά τη διάρκεια της απασχόλησής τους στην εν λόγω υπηρεσία. Το άρθρο 885, παράγραφος 5, τροποποιείται, προβλέποντας ότι η συνέντευξη στο πλαίσιο της διαδικασίας επιλογής των εισαγγελέων της ΥΔΑΔ πραγματοποιείται ενώπιον της επιτροπής επιλογής και όχι ενώπιον της ολομέλειας του ΑΔΣ.

δ) Το έκτακτο διάταγμα 7/2019

31. Το έκτακτο κυβερνητικό διάταγμα 7, της 20ής Φεβρουαρίου 2019, σχετικά με ορισμένα προσωρινά μέτρα που αφορούν τον διαγωνισμό για τη συμμετοχή στο Institutul Național al Magistraturii (Εθνικό Ινστιτούτο Δικαστών, Ρουμανία), την αρχική εκπαίδευση των δικαστών και των εισαγγελέων, τις εξετάσεις αποφοίτησης από το Εθνικό Ινστιτούτο Δικαστών, την πρακτική άσκηση και την εξέταση καταλληλότητας των ασκούμενων δικαστών και εισαγγελέων, καθώς και σχετικά με την τροποποίηση και τη συμπλήρωση του νόμου 303/2004, του νόμου 304/2004 και του νόμου 317/2004 ( 13 ), μεταξύ άλλων, τροποποιεί και συμπληρώνει τον νόμο 304/2004. Προσθέτει στο άρθρο 881 νέα παράγραφο 6, κατά την οποία όταν στον Codul de procedură penală (Κώδικα Ποινικής Δικονομίας) ή σε οποιονδήποτε άλλον ειδικό νόμο περιέχεται ο όρος «ιεραρχικά ανώτερος εισαγγελέας», επί υποθέσεων που αφορούν αδικήματα εμπίπτοντα στην αρμοδιότητα της ΥΔΑΔ, με τον όρο αυτό νοείται ο προϊστάμενος εισαγγελέας της ΥΔΑΔ, ακόμη και στις περιπτώσεις αποφάσεων οι οποίες εκδόθηκαν προτού η υπηρεσία αυτή τεθεί σε επιχειρησιακή ετοιμότητα.

32. Επίσης, με το διάταγμα αυτό προστέθηκαν, μετά την παράγραφο 11 του άρθρου 885, δύο νέες παράγραφοι 111 και 112, οι οποίες τροποποιούν τη διαδικασία διορισμού που προβλέπεται στη διάταξη αυτή. Κατά την παράγραφο 111, τα μέλη της επιτροπής επιλογής που μνημονεύεται στο άρθρο 885 διατηρούν την ψήφο τους στην ολομέλεια του ΑΔΣ. Η παράγραφος 112 ορίζει ότι οι επιτροπές επιλογής που προβλέπονται στα άρθρα 883 και 885, αντίστοιχα, ασκούν τα καθήκοντά τους νομίμως εφόσον παρίστανται τουλάχιστον τρία από τα μέλη τους.

33. Το εν λόγω διάταγμα τροποποιεί επίσης το άρθρο 888, προβλέποντας, στην παράγραφο 1, στοιχείο d, μια νέα εξουσία της ΥΔΑΔ, η οποία συνίσταται στην άσκηση μέσων έννομης προστασίας ή στην παραίτηση από αυτά σε υποθέσεις που εμπίπτουν στην αρμοδιότητα της υπηρεσίας, συμπεριλαμβανομένων των υποθέσεων που εκκρεμούν ενώπιον των δικαστηρίων ή που έχουν επιλυθεί οριστικά προτού η ΥΔΑΔ τεθεί σε επιχειρησιακή ετοιμότητα.

ε) Το έκτακτο διάταγμα 12/2019

34. Το έκτακτο κυβερνητικό διάταγμα 12, της 5ης Μαρτίου 2019, για την τροποποίηση και τη συμπλήρωση ορισμένων νομοθετικών και κανονιστικών πράξεων στον τομέα της δικαιοσύνης (στο εξής: έκτακτο διάταγμα 12/2019) ( 14 ), τροποποίησε τον νόμο 303/2004 περί του καθεστώτος των δικαστών και των εισαγγελέων και πρόσθεσε τα άρθρα 8810 και 8811 στον νόμο 304/2004. Το άρθρο 8810 προβλέπει την απόσπαση αξιωματικών της δικαστικής αστυνομίας στην ΥΔΑΔ, κατόπιν αίτησης του προϊστάμενου εισαγγελέα της εν λόγω υπηρεσίας, με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών. Η διάρκεια των αποσπάσεων αυτών μπορεί να ανέρχεται μέχρι τα τρία έτη και μπορεί να ανανεώνεται για ίσης διάρκειας περίοδο.

III. Τα πραγματικά περιστατικά, οι διαδικασίες ενώπιον των εθνικών δικαστηρίων και τα προδικαστικά ερωτήματα

Α. Η υπόθεση C‑83/19

35. Στις 27 Αυγούστου 2018, η Asociația «Forumul Judecătorilor din România» (Ένωση «Forum δικαστών της Ρουμανίας», στο εξής: ένωση «Forum δικαστών» ή προσφεύγουσα) υπέβαλε στη Δικαστική Επιθεώρηση (στο εξής: καθής) αίτηση κοινοποίησης πληροφοριών δημόσιου συμφέροντος. Οι ζητηθείσες πληροφορίες αφορούσαν τη δραστηριότητα της Δικαστικής Επιθεώρησης κατά το χρονικό διάστημα από το 2014 έως το 2018. Ειδικότερα, αφορούσαν στατιστικά στοιχεία σχετικά με τις υποθέσεις των οποίων είχε επιληφθεί το όργανο αυτό, την κίνηση και την έκβαση πειθαρχικών διαδικασιών, καθώς και στοιχεία σχετικά με τη σύναψη πρωτοκόλλου συμφωνίας μεταξύ της Serviciul Român de Informații (Ρουμανικής υπηρεσίας πληροφοριών) και της Δικαστικής Επιθεώρησης και τη συμμετοχή της εν λόγω υπηρεσίας στις έρευνες.

36. Στις 24 Σεπτεμβρίου 2018, η προσφεύγουσα, θεωρώντας ότι η καθής ανταποκρίθηκε μόνον εν μέρει στην ανωτέρω αίτηση, άσκησε προσφυγή κατά της καθής ενώπιον του Tribunalul Olt (πρωτοδικείου Olt, Ρουμανία). Η προσφεύγουσα ζήτησε να υποχρεωθεί η καθής να κοινοποιήσει ορισμένες πληροφορίες που είχαν αποτελέσει αντικείμενο της από 27 Αυγούστου 2018 αίτησης.

37. Με το υπόμνημα αντικρούσεως που κατέθεσε στις 26 Οκτωβρίου 2018, η καθής υποστήριξε ότι δεν υπήρξε προσβολή των ατομικών δικαιωμάτων της προσφεύγουσας και ότι η προσφυγή έπρεπε να απορριφθεί ως αβάσιμη. Το εν λόγω υπόμνημα αντικρούσεως υπογραφόταν από τον δικαστή Lucian Netejoru.

38. Ο L. Netejoru είχε διοριστεί προϊστάμενος επιθεωρητής της Δικαστικής Επιθεώρησης με την απόφαση αριθ. 702/2015 της ολομέλειας του ΑΔΣ, της 30ής Ιουνίου 2015, για τριετή θητεία (από την 1η Σεπτεμβρίου 2015 έως την 1η Σεπτεμβρίου 2018). Κατά τον χρόνο κατάθεσης του υπομνήματος αντικρούσεως στην υπόθεση της κύριας δίκης, ο L. Netejoru είχε την ιδιότητα του προσωρινού προϊστάμενου επιθεωρητή δυνάμει του έκτακτου διατάγματος 77/2018, που εκδόθηκε στις 5 Σεπτεμβρίου 2018.

39. Στο υπόμνημα απαντήσεως που κατέθεσε η προσφεύγουσα, προέβαλε ένσταση, υποστηρίζοντας ότι ο υπογράφων το υπόμνημα αντικρούσεως, ήτοι ο L. Netejoru, δεν απέδειξε ότι είχε εξουσία να εκπροσωπεί την καθής, τούτο δε για δύο λόγους. Πρώτον, δεν έχει εκδοθεί από την αρχή, η οποία είναι αρμόδια για τον διορισμό του προϊστάμενου επιθεωρητή της Δικαστικής Επιθεώρησης (ήτοι από την ολομέλεια του ΑΔΣ), διοικητική πράξη που να διαπιστώνει τη συνδρομή των απαιτούμενων κατά νόμο προϋποθέσεων για την προσωρινή άσκηση των καθηκόντων αυτών.

40. Δεύτερον, οι διατάξεις του έκτακτου διατάγματος 77/2018 είναι αντισυνταγματικές. Η προσφεύγουσα ισχυρίστηκε ότι η παράταση από την κυβέρνηση της θητείας της διοίκησης της Δικαστικής Επιθεώρησης, με το έκτακτο διάταγμα 77/2018, συνιστούσε νόσφιση των συνταγματικών εξουσιών του ΑΔΣ. Η προσφεύγουσα στήριξε την ένστασή της στα πορίσματα της έκθεσης ΜΣΕ της Επιτροπής του 2018, κατά την οποία «[τ]ο γεγονός ότι ο Υπουργός Δικαιοσύνης αποφάσισε να παρέμβει, παρατείνοντας τη θητεία των νυν προϊσταμένων, θα μπορούσε να θεωρηθεί ως νόσφιση των εξουσιών του [ΑΔΣ]» και ισχυρίστηκε ότι το έκτακτο διάταγμα 77/2018 παραβιάζει την εγγύηση της ανεξαρτησίας που κατοχυρώνεται στο άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ. Η προσφεύγουσα υποστήριξε ότι, εφόσον κριθεί ότι ο ΜΣΕ και το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ επιβάλλουν δεσμευτικές υποχρεώσεις στη Ρουμανία και ότι αυτή δεν έχει εκπληρώσει τις υποχρεώσεις αυτές, τούτο θα συνεπάγεται ότι ο L. Netejoru δεν έχει εξουσία νόμιμης εκπροσώπησης και ότι, ως εκ τούτου, είναι άκυρα τα δικόγραφα της αντίκρουσης που περιλήφθηκαν στη δικογραφία (συμπεριλαμβανομένου του υπομνήματος αντικρούσεως, των προσκομισθέντων αποδεικτικών στοιχείων και των προβληθεισών ενστάσεων).

41. Η καθής ισχυρίστηκε ότι η απόφαση αριθ. 702/2015 του ΑΔΣ, με την οποία ο L. Netejoru διορίστηκε προϊστάμενος επιθεωρητής, είναι διαθέσιμη στον επίσημο ιστότοπο της Δικαστικής Επιθεώρησης. Επιπλέον, η καθής επικαλέστηκε τις διατάξεις του έκτακτου διατάγματος 77/2018. Στη βάση αυτή, η καθής ζήτησε να απορριφθεί η ένσταση της προσφεύγουσας ως αβάσιμη.

42. Υπό τις συνθήκες αυτές, το Tribunalul Olt (πρωτοδικείο Olt) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα: «1) Αποτελεί ο [ΜΣΕ] που συστάθηκε με την [απόφαση ΜΣΕ], πράξη θεσμικού οργάνου της Ένωσης, κατά την έννοια του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, δυνάμενη να υποβληθεί στην ερμηνεία του [Δικαστηρίου]; 2) Εμπίπτουν το περιεχόμενο, ο χαρακτήρας και η χρονική διάρκεια του [ΜΣΕ], που συστάθηκε με την [απόφαση ΜΣΕ], στο πεδίο εφαρμογής της [Συνθήκης Προσχώρησης]; Είναι οι απαιτήσεις που διατυπώθηκαν στις υποβληθείσες στο πλαίσιο του εν λόγω μηχανισμού εκθέσεις δεσμευτικές για τη Ρουμανία; 3) Έχει το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, [ΣΕΕ], την έννοια ότι υποχρεώνει τα κράτη μέλη να λάβουν τα αναγκαία για τη διασφάλιση αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας μέτρα στους τομείς που διέπονται από το δίκαιο της Ένωσης, συγκεκριμένα δε εγγυήσεις ανεξάρτητης πειθαρχικής διαδικασίας έναντι των Ρουμάνων δικαστών, αποκλείοντας όλους τους κινδύνους που συνδέονται με την άσκηση πολιτικής επιρροής στη διεξαγωγή αυτών των διαδικασιών, όπως ο διορισμός απευθείας από την κυβέρνηση της διοικήσεως της Inspecția Judiciară (Δικαστικής Επιθεώρησης, Ρουμανία), ακόμη και της προσωρινής; 4) Έχει το άρθρο 2 [ΣΕΕ] την έννοια ότι τα κράτη μέλη οφείλουν να τηρούν τα κριτήρια της αρχής του κράτους δικαίου και στην περίπτωση διαδικασίας για τον διορισμό απευθείας από την κυβέρνηση διοικήσεως της Inspecția Judiciară (Δικαστικής Επιθεώρησης, Ρουμανία), ακόμη και της προσωρινής, όπως απαιτείται και από τις καταρτισθείσες εκθέσεις στο πλαίσιο του [ΜΣΕ], που συστάθηκε με την [απόφαση ΜΣΕ];»

Β. Η υπόθεση C‑127/19

43. Προσφεύγουσες στην υπόθεση αυτή είναι η ένωση «Forum δικαστών» και η Asociația «Mișcarea pentru Apărarea Statutului Procurorilor» (Ένωση «Κίνηση για την προάσπιση του καθεστώτος των εισαγγελέων»). Στις 13 Δεκεμβρίου 2018, οι προσφεύγουσες άσκησαν προσφυγή ενώπιον του Curtea de Apel Pitești (εφετείου του Pitești, Ρουμανία), με την οποία ζητούσαν την ακύρωση δύο αποφάσεων της ολομέλειας του ΑΔΣ: της απόφασης αριθ. 910/19.09.2018, με την οποία εγκρίθηκε ο κανονισμός για τον διορισμό και την παύση των εισαγγελέων που ασκούν διευθυντικά καθήκοντα στην ΥΔΑΔ ( 15 ) και της απόφασης αριθ. 911/19.09.2018, με την οποία εγκρίθηκε ο κανονισμός για τον διορισμό, την άσκηση καθηκόντων και την παύση των εισαγγελέων που ασκούν εκτελεστικά καθήκοντα στην ΥΔΑΔ ( 16 ).

44. Οι αποφάσεις αυτές εκδόθηκαν με βάση τον νόμο 207/2018. Με το άρθρο 1, παράγραφος 45, του νόμου αυτού, προστέθηκαν, μετά το άρθρο 88 του νόμου 304/2004, τα άρθρα 881 έως 889, με αντικείμενο την ίδρυση και τον καθορισμό του τρόπου λειτουργίας της ΥΔΑΔ. Κατά το νέο άρθρο 885, παράγραφος 12, «οι διαδικασίες διορισμού, άσκησης καθηκόντων και παύσης από διευθυντικά και εκτελεστικά καθήκοντα στην υπηρεσία θα προσδιορισθούν λεπτομερώς με κανονισμό που θα εγκριθεί από την ολομέλεια του [ΑΔΣ]». Οι δύο αποφάσεις των οποίων ζητείται η ακύρωση στην υπό κρίση υπόθεση εκδόθηκαν δυνάμει της διάταξης αυτής.

45. Οι προσφεύγουσες υποστήριξαν ότι οι δύο αυτές διοικητικές αποφάσεις είναι αντισυνταγματικές, επικαλούμενες τη διάταξη του Συντάγματος της Ρουμανίας, κατά την οποία το εν λόγω κράτος μέλος οφείλει να εκπληρώνει τις υποχρεώσεις που υπέχει από τις Συνθήκες στις οποίες είναι συμβαλλόμενο μέρος (άρθρο 11 και άρθρο 148, παράγραφος 2). Οι προσφεύγουσες υποστήριξαν επίσης ότι ορισμένες διατάξεις των επίμαχων πράξεων αντιβαίνουν σε πράξεις υπέρτερης τυπικής ισχύος, συμπεριλαμβανομένου του νόμου, του Συντάγματος και της ΣΛΕΕ. Οι προσφεύγουσες επικαλέστηκαν επίσης τον ΜΣΕ. Υποστηρίζουν ότι η ίδρυση της ΥΔΑΔ θίγει άμεσα τις αρμοδιότητες της DNA, φορέα ο οποίος έχει επιτύχει σημαντικά αποτελέσματα στο πλαίσιο του ΜΣΕ, όπως προκύπτει από τις εκθέσεις της Επιτροπής. Λόγω της ίδρυσης της ΥΔΑΔ, δεκάδες υποθέσεις μείζονος διαφθοράς που εκκρεμούν ενώπιον της DNA μπορούν να παραπεμφθούν στην ΥΔΑΔ απλώς και μόνο με την υποβολή εικονικών καταγγελιών κατά δικαστικών λειτουργών, επιφέροντας την πλήρη κατάργηση σημαντικού μέρους της δραστηριότητας της DNA.

46. Με την απόφαση 33, της 23ης Ιανουαρίου 2018, το Curtea Constituțională a României (Συνταγματικό Δικαστήριο της Ρουμανίας) εξέτασε τις διατάξεις του νόμου 207/2018 στο πλαίσιο προκαταρκτικού ελέγχου συνταγματικότητας. Έκρινε ότι οι αιτιάσεις σχετικά με τον αντίκτυπο της ίδρυσης της ΥΔΑΔ επί των αρμοδιοτήτων της DNA ήταν αβάσιμες και ότι δεν υπήρχαν δεσμευτικές πράξεις του δικαίου της Ένωσης στις οποίες θα μπορούσαν να στηριχθούν αιτιάσεις αντισυνταγματικότητας με βάση το άρθρο 148, παράγραφοι 2 και 4, του Συντάγματος.

47. Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι η ίδρυση της ΥΔΑΔ έχει αποτελέσει αντικείμενο κριτικής σε εκθέσεις της ομάδας κρατών κατά της διαφθοράς (στο εξής: GRECO) και της ευρωπαϊκής επιτροπής για τη Δημοκρατία μέσω του δικαίου (στο εξής: επιτροπή της Βενετίας). Η Επιτροπή έχει επικαλεστεί τις εκθέσεις αυτές στο πλαίσιο των δικών της εκθέσεων ΜΣΕ. Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι, στο μέτρο που ο ΜΣΕ και οι καταρτισθείσες στο πλαίσιο του εν λόγω μηχανισμού εκθέσεις επιβάλλουν στο κράτος υποχρέωση συμμόρφωσης, η υποχρέωση αυτή δεν βαρύνει μόνον τη νομοθετική εξουσία, αλλά και τις διοικητικές αρχές, εν προκειμένω, το ΑΔΣ, το οποίο θεσπίζει την παράγωγη νομοθεσία, καθώς και τα δικαστήρια.

48. Επιπλέον, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι το Curtea Constituțională (Συνταγματικό Δικαστήριο) έκρινε, στην απόφασή του αριθ. 104, της 6ης Μαρτίου 2018, ότι η απόφαση ΜΣΕ δεν έχει αποτελέσει αντικείμενο ερμηνείας από το Δικαστήριο «όσον αφορά το περιεχόμενο, τον χαρακτήρα και τη χρονική διάρκεια, καθώς και ως προς το εάν οι πτυχές αυτές εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της Συνθήκης Προσχώρησης». Ως εκ τούτου, εκτιμά ότι η επίλυση της διαφοράς προϋποθέτει την αποσαφήνιση του χαρακτήρα και της νομικής ισχύος των πράξεων αυτών.

49. Υπό τις συνθήκες αυτές, το Curtea de Apel Pitești (εφετείο του Pitești) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα: «1) Αποτελεί ο [ΜΣΕ] που συστάθηκε με την [απόφαση ΜΣΕ], πράξη θεσμικού οργάνου της Ένωσης, κατά την έννοια του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, δυνάμενη να υποβληθεί στην ερμηνεία του [Δικαστηρίου]; 2) Εμπίπτουν το περιεχόμενο, ο χαρακτήρας και η χρονική διάρκεια του [ΜΣΕ], που συστάθηκε με την [απόφαση ΜΣΕ], στο πεδίο εφαρμογής της [Συνθήκης Προσχώρησης]; Είναι οι απαιτήσεις που διατυπώθηκαν στις καταρτισθείσες εκθέσεις στο πλαίσιο του εν λόγω μηχανισμού δεσμευτικές για τη Ρουμανία; 3) Έχει το άρθρο 2, σε συνδυασμό με το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ, την έννοια ότι η υποχρέωση τηρήσεως εκ μέρους της Ρουμανίας των απαιτήσεων που επιβάλλονται από τις καταρτισθείσες εκθέσεις στο πλαίσιο του [ΜΣΕ], ο οποίος συστάθηκε με την [απόφαση ΜΣΕ], εμπίπτει στην υποχρέωση τηρήσεως εκ μέρους του κράτους μέλους των αρχών του κράτους δικαίου; 4) Αντιβαίνει στο άρθρο 2 ΣΕΕ, ιδίως δε στην υποχρέωση τηρήσεως των αρχών του κράτους δικαίου, η νομοθεσία με την οποία ιδρύεται και οργανώνεται, στην Parchetul de pe lângă Înalta Curte de Casație și Justiție (εισαγγελία του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου), η υπηρεσία διερεύνησης των αδικημάτων που διαπράττονται εντός του δικαστικού σώματος, λόγω της δυνατότητας ασκήσεως έμμεσων πιέσεων στους δικαστικούς λειτουργούς; 5) Αντιβαίνει στην αρχή της ανεξαρτησίας των δικαστών, η οποία κατοχυρώνεται στο άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ και στο άρθρο 47 του [Χάρτη], όπως έχει ερμηνευθεί με τη νομολογία του [Δικαστηρίου] (απόφαση της 27ης Φεβρουαρίου 2018, Associação Sindical dos Juízes Portugueses, C‑64/16, EU:C:2018:117), η ίδρυση, στην Parchetul de pe lângă Înalta Curte de Casație și Justiție (εισαγγελία του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου), της Υπηρεσίας διερεύνησης των αδικημάτων που διαπράττονται εντός του δικαστικού σώματος, λόγω του τρόπου διορισμού/παύσεως των εισαγγελέων στην εν λόγω υπηρεσία, του τρόπου ασκήσεως των καθηκόντων στο πλαίσιο αυτής, καθώς και του τρόπου καθορισμού της αρμοδιότητας, σε συνδυασμό με τον περιορισμένο αριθμό θέσεων στο πλαίσιο της εν λόγω υπηρεσίας;»

Γ. Η υπόθεση C‑195/19

50. Ο προσφεύγων PJ άσκησε προσφυγή για φορολογική διαφορά, την οποία ο καθού, που ήταν δικαστής στην εν λόγω υπόθεση, απέρριψε ως αβάσιμη. Ο προσφεύγων θεωρούσε ότι ο καθού δεν τήρησε την εκ του νόμου υποχρέωση αιτιολόγησης της απόφασής του εντός της νόμιμης προθεσμίας των τριάντα ημερών, παρακωλύοντας την εκ μέρους του θιγόμενου άσκηση ένδικων μέσων. Ως εκ τούτου, ο προσφεύγων υπέβαλε έγκληση στην Parchetul de pe lângă Curtea de Apel București (εισαγγελία του εφετείου Βουκουρεστίου, Ρουμανία), ζητώντας να αναγνωρισθεί η ποινική ευθύνη του καθού για το αδίκημα της κατάχρησης εξουσίας.

51. Ο αρμόδιος για την υπόθεση εισαγγελέας της Parchetul de pe lângă Curtea de Apel București (εισαγγελίας του εφετείου Βουκουρεστίου) αποφάσισε να ασκήσει ποινική δίωξη, η οποία, εν συνεχεία, έπαυσε, με το σκεπτικό ότι δεν διαπιστώθηκε η ύπαρξη της προσαπτόμενης στον δικαστή κατάχρησης. Ο προσφεύγων άσκησε ένσταση κατά της εν λόγω απόφασης παύσης της ποινικής δίωξης ενώπιον του ιεραρχικά ανώτερου εισαγγελέα.

52. Μετά την έναρξη ισχύος του νόμου 207/2018, με βάση το άρθρο III του νόμου αυτού και σύμφωνα με το νέο άρθρο 881 του νόμου 304/2004, η Parchetul de pe lângă Curtea de Apel București (εισαγγελία του εφετείου Βουκουρεστίου) παρέπεμψε την ένσταση στην ΥΔΑΔ, επειδή αφορούσε δικαστικό λειτουργό. Ο αναπληρωτής προϊστάμενος εισαγγελέας της ΥΔΑΔ απέρριψε ομοίως την ένσταση ως αβάσιμη. Ο προσφεύγων άσκησε ένδικο μέσο ενώπιον του Curtea de Apel București (εφετείου Βουκουρεστίου) κατά της αρχικής διάταξης της εισαγγελίας του εν λόγω δικαστηρίου, η οποία επικυρώθηκε με τη διάταξη του αναπληρωτή προϊστάμενου εισαγγελέα της ΥΔΑΔ.

53. Το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει ότι δύναται είτε να απορρίψει το ένδικο μέσο είτε να το δεχτεί. Στην τελευταία περίπτωση, η απόφασή του θα έχει ως αποτέλεσμα να ακυρωθούν οι διατάξεις που εκδόθηκαν από τους εισαγγελείς και να αναπεμφθεί η υπόθεση ενώπιον του εισαγγελέα. Σύμφωνα με το άρθρο 21 του νόμου 304/2004, ο ιεραρχικά ανώτερος εισαγγελέας που εξέτασε τη νομιμότητα και το βάσιμο της διάταξης του αρμόδιου για την υπόθεση εισαγγελέα ήταν μέλος της ΥΔΑΔ. Επομένως, σε περίπτωση που το ένδικο μέσο γίνει δεκτό, τόσο ο αρμόδιος για την υπόθεση εισαγγελέας όσο και ο ιεραρχικά ανώτερος εισαγγελέας θα αποτελούν μέλη της ίδιας ειδικής υπηρεσίας, ήτοι της ΥΔΑΔ.

54. Υπό τις συνθήκες αυτές, το αιτούν δικαστήριο κρίνει ότι οφείλει να εξετάσει κατά πόσον αντιβαίνει στο δίκαιο της Ένωσης η εθνική νομοθετική ρύθμιση για την ίδρυση της ΥΔΑΔ. Το εθνικό δικαστήριο υπενθυμίζει ότι η έκθεση ΜΣΕ του 2018 της Επιτροπής πρότεινε την «[ά]μεση αναστολή της εφαρμογής των νόμων περί δικαιοσύνης και των επακόλουθων έκτακτων διαταγμάτων» και την «[α]ναθεώρηση των νόμων περί δικαιοσύνης λαμβανομένων πλήρως υπόψη των συστάσεων που έχουν διατυπωθεί στο πλαίσιο του ΜΣΕ και των συστάσεων που έχουν εκδοθεί από την επιτροπή της Βενετίας και τη GRECO».

55. Το εθνικό δικαστήριο επισημαίνει ότι, σε περίπτωση που κριθεί ότι η επίμαχη εθνική νομοθεσία αντιβαίνει στο άρθρο 67, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, στην πρώτη περίοδο του άρθρου 2 ΣΕΕ και στην πρώτη περίοδο του άρθρου 9 ΣΕΕ, θα πρέπει να κηρύξει άκυρες όλες τις διαδικαστικές πράξεις που διενήργησε η ΥΔΑΔ στην υπόθεση της κύριας δίκης. Το αιτούν δικαστήριο θα πρέπει επίσης να λάβει υπόψη την απάντηση του Δικαστηρίου και για τον καθορισμό του αρμόδιου τμήματος της εισαγγελίας, το οποίο θα επιληφθεί της υπόθεσης, σε περίπτωση που γίνει δεκτό το ένδικο μέσο.

56. Υπό τις συνθήκες αυτές, το Curtea de Apel București (εφετείο Βουκουρεστίου) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα: «1) Έχουν ο [ΜΣΕ], ο οποίος συστάθηκε με την [απόφαση ΜΣΕ], και οι απαιτήσεις που διατυπώθηκαν στις καταρτισθείσες στο πλαίσιο του εν λόγω μηχανισμού εκθέσεις δεσμευτικό χαρακτήρα για τη Ρουμανία; 2) Αντιβαίνει στο άρθρο 67, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, καθώς και στο άρθρο 2, πρώτη περίοδος, και στο άρθρο 9, πρώτη περίοδος, ΣΕΕ, εθνική νομοθεσία με την οποία ιδρύεται υπηρεσία της εισαγγελίας αποκλειστικά αρμόδια για τη διερεύνηση οποιουδήποτε αδικήματος διαπράττεται από δικαστές και εισαγγελείς; 3) Αντιβαίνει στην αρχή της υπεροχής του ευρωπαϊκού δικαίου, όπως κατοχυρώθηκε με την απόφαση της 15ης Ιουλίου 1964, Costa (6/64, EU:C:1964:66), και στη μεταγενέστερη νομολογία του Δικαστηρίου, εθνική νομοθεσία η οποία παρέχει σε όργανο πολιτικού-δικαιοδοτικού χαρακτήρα, όπως το Curtea Constituțională a României (Συνταγματικό Δικαστήριο της Ρουμανίας), τη δυνατότητα να παραβιάζει την προμνησθείσα αρχή εκδίδοντας αποφάσεις που δεν υπόκεινται σε ένδικο μέσο;»

Δ. Η υπόθεση C‑291/19

57. Με τέσσερις εγκλήσεις, τις οποίες υπέβαλε τον Δεκέμβριο του 2015 και τον Φεβρουάριο του 2016, ο SO, ήτοι ο προσφεύγων, κατήγγειλε τη διάπραξη από τέσσερις εισαγγελείς του αδικήματος της κατάχρησης εξουσίας, καθώς και τη διάπραξη από έναν δικηγόρο, μέλος του δικηγορικού συλλόγου του Brașov, του αδικήματος της αθέμιτης άσκησης επιρροής έναντι ανταλλάγματος. Εν συνεχεία, ο SO υπέβαλε έγκληση κατά δύο δικαστών του Judecătoria Brașov (ειρηνοδικείου Brașov, Ρουμανία) και του Tribunalul Brașov (πρωτοδικείου Brașov, Ρουμανία), υποστηρίζοντας ότι είναι μέλη εγκληματικής οργάνωσης και ότι εξέδωσαν δυσμενείς για τον ίδιο αποφάσεις σε διάφορες υποθέσεις.

58. Με διάταξη της 8ης Σεπτεμβρίου 2017, το τμήμα της DNA για την καταπολέμηση των αδικημάτων που χαρακτηρίζονται ως αδικήματα διαφθοράς αποφάσισε να θέσει την υπόθεση στο αρχείο.

59. Κατά της διάταξης της 8ης Σεπτεμβρίου 2017, ο προσφεύγων υπέβαλε ένσταση ενώπιον του ιεραρχικά ανώτερου εισαγγελέα, ήτοι του προϊστάμενου εισαγγελέα του τμήματος της DNA για την καταπολέμηση των αδικημάτων που χαρακτηρίζονται ως αδικήματα διαφθοράς. Με διάταξη της 20ής Οκτωβρίου 2017, ο εν λόγω εισαγγελέας απέρριψε την ένσταση ως αβάσιμη.

60. Στις 11 Σεπτεμβρίου 2018, ο προσφεύγων άσκησε ένδικο μέσο κατά της αρχικής διάταξης, η οποία επικυρώθηκε με τη διάταξη της 20ής Οκτωβρίου 2017, ενώπιον του Curtea de Apel Brașov (εφετείου Brașov, Ρουμανία), ήτοι του αιτούντος δικαστηρίου.

61. Δεδομένου ότι κατά τη διαδικασία ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου απαιτείται η συμμετοχή εισαγγελέα στις επ’ ακροατηρίου συζητήσεις, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι στις επ’ ακροατηρίου συζητήσεις όντως μετείχε αρχικά εισαγγελέας της DNA. Μετά την έναρξη ισχύος των τροποποιήσεων του νόμου 304/2004 και την έκδοση από το Înalta Curte de Casație și Justiție (Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο) της απόφασης αριθ. 3 της 26ης Φεβρουαρίου 2019, ο εισαγγελέας της DNA αντικαταστάθηκε, στην επ’ ακροατηρίου συζήτηση, από εισαγγελέα της Parchetul de pe lângă Curtea de Apel Brașov (εισαγγελίας του εφετείου Brașov).

62. Το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει ότι η συνέχιση της κύριας δίκης συνεπάγεται τη συμμετοχή των εισαγγελέων της ΥΔΑΔ. Επίσης επισημαίνει ότι, σε περίπτωση που κριθεί ότι το ένδικο μέσο του προσφεύγοντος είναι βάσιμο, θα πρέπει να αναπέμψει την υπόθεση στην ΥΔΑΔ για την άσκηση ποινικής δίωξης. Υπό τις συνθήκες αυτές, το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι είναι αναγκαίο να εξακριβωθεί κατά πόσον αντιβαίνει στο δίκαιο της Ένωσης η εθνική ρύθμιση για την ίδρυση της ΥΔΑΔ, λαμβανομένης υπόψη της έκθεσης ΜΣΕ του 2018 της Επιτροπής. Ειδικότερα, σε περίπτωση που το Δικαστήριο κρίνει ότι οι εκθέσεις ΜΣΕ είναι δεσμευτικές, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί ποιο είναι το πεδίο εφαρμογής της σχετικής υποχρέωσης και αν σε αυτήν εμπίπτουν μόνον τα συμπεράσματα των εν λόγω εκθέσεων ή αν το εθνικό δικαστήριο πρέπει επίσης να λάβει υπόψη τα ευρήματα της έκθεσης, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που προέρχονται από τα έγγραφα της επιτροπής της Βενετίας και της GRECO.

63. Για τους λόγους αυτούς, το Curtea de Apel Brașov (εφετείο Brașov) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα: «1) Αποτελεί ο [ΜΣΕ] που συστάθηκε με την [απόφαση ΜΣΕ], πράξη θεσμικού οργάνου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατά την έννοια του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, δυνάμενη να υποβληθεί στην ερμηνεία του [Δικαστηρίου]; 2) Είναι δεσμευτικές για τη Ρουμανία οι απαιτήσεις που διατυπώνονται στις εκθέσεις που καταρτίζονται στο πλαίσιο του εν λόγω μηχανισμού, ειδικότερα (ενδεικτικώς) όσον αφορά την αναγκαιότητα νομοθετικών τροποποιήσεων σύμφωνων με τα συμπεράσματα του ΜΣΕ και τις συστάσεις που διατύπωσαν η επιτροπή της Βενετίας και η [GRECO]; 3) Έχει το άρθρο 2, σε συνδυασμό με το άρθρο 4, παράγραφος 3, [ΣΕΕ], την έννοια ότι στην υποχρέωση των κρατών μελών να σέβονται τις αρχές του κράτους δικαίου εμπίπτει και η υποχρέωση της Ρουμανίας να σέβεται τις απαιτήσεις που διατυπώνονται στις εκθέσεις οι οποίες καταρτίζονται στο πλαίσιο του [ΜΣΕ], ο οποίος θεσπίστηκε με την απόφαση [ΜΣΕ]; 4) Αντιβαίνει στην αρχή της ανεξαρτησίας των δικαστών, η οποία κατοχυρώνεται στο άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ και στο άρθρο 47 του [Χάρτη], όπως έχει ερμηνευθεί με τη νομολογία του [Δικαστηρίου] (απόφαση του τμήματος μείζονος συνθέσεως της 27ης Φεβρουαρίου 2018, Associação Sindical dos Juízes Portugueses, C‑64/16, EU:C:2018:117), η ίδρυση, στην Parchetul de pe lângă Înalta Curte de Casație și Justiție (εισαγγελία του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου), της [ΥΔΑΔ], λαμβανομένων υπόψη του τρόπου διορισμού/παύσης των εισαγγελέων στην εν λόγω υπηρεσία, του τρόπου άσκησης των καθηκόντων στο πλαίσιο αυτής, καθώς και του τρόπου καθορισμού της αρμοδιότητας, σε συνδυασμό με τον περιορισμένο αριθμό θέσεων στην εν λόγω υπηρεσία; 5) Αντιβαίνει στο άρθρο 47[, δεύτερο εδάφιο,] του [Χάρτη] σχετικά με το δικαίωμα σε δίκαιη δίκη, ειδικότερα δε όσον αφορά την εκδίκαση της υπόθεσης εντός εύλογου χρονικού διαστήματος, η ίδρυση, στην Parchetul de pe lângă Înalta Curte de Casație și Justiție (εισαγγελία του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου), [της ΥΔΑΔ], λαμβανομένου υπόψη του τρόπου άσκησης των καθηκόντων στο πλαίσιο αυτής και του τρόπου καθορισμού της αρμοδιότητας, σε συνδυασμό με τον περιορισμένο αριθμό θέσεων στην εν λόγω υπηρεσία;»

Ε. Η υπόθεση C‑355/19

64. Προσφεύγοντες στην υπόθεση αυτή είναι η ένωση «Forum δικαστών», η ένωση «Κίνηση για την προάσπιση του καθεστώτος των εισαγγελέων» και ένα φυσικό πρόσωπο, ο OL (στο εξής: προσφεύγοντες).

65. Στις 23 Ιανουαρίου 2019, οι προσφεύγοντες κατέθεσαν ενώπιον του Curtea de Apel Pitești (εφετείου του Pitești), προσφυγή ακυρώσεως της διάταξης αριθ. 252, της 23ης Οκτωβρίου 2018, την οποία εξέδωσε ο Parchetul de pe lângă Înalta Curte de Casaţie şi Justiţie – Procurorul General al României (γενικός εισαγγελέας της εισαγγελίας του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου, στο εξής: καθού) ( 17 ). Η διάταξη αυτή έχει ως αντικείμενο την οργάνωση και τη λειτουργία της ΥΔΑΔ. Εκδόθηκε βάσει του νόμου 207/2018, με τον οποίο ιδρύθηκε η ΥΔΑΔ, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου II, παράγραφοι 10 και 11 του έκτακτου διατάγματος 90/2018.

66. Οι προσφεύγοντες, πρώτον, υποστήριξαν ότι η ως άνω διάταξη είναι αντισυνταγματική, επικαλούμενοι συναφώς τη διάταξη του Συντάγματος της Ρουμανίας κατά την οποία το εν λόγω κράτος μέλος οφείλει να εκπληρώνει τις υποχρεώσεις που υπέχει από τις Συνθήκες στις οποίες είναι συμβαλλόμενο μέρος (άρθρο 11 και άρθρο 148, παράγραφος 2, του ρουμανικού Συντάγματος). Δεύτερον, έβαλαν κατά του περιεχομένου της διάταξης για τον λόγο ότι ορισμένα σημεία της αντιβαίνουν σε συγκεκριμένες πράξεις υπέρτερης τυπικής ισχύος (τον νόμο, το Σύνταγμα, τη Συνθήκη της Ευρωπαϊκής Ένωσης). Ειδικότερα, οι προσφεύγοντες επισήμαναν ότι η ως άνω διάταξη δεν λαμβάνει υπόψη τις συστάσεις της Επιτροπής που περιέχονται στις εκθέσεις που καταρτίσθηκαν στο πλαίσιο του ΜΣΕ.

67. Υπό τις συνθήκες αυτές, το Curtea de Apel Pitești (εφετείο του Pitești), στηριζόμενο σε σκεπτικό παρεμφερές με το σκεπτικό στο οποίο στηρίχθηκε το αιτούν δικαστήριο στην υπόθεση C‑127/19, αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα: «1) Αποτελεί ο [ΜΣΕ], ο οποίος συστάθηκε με την [απόφαση ΜΣΕ], πράξη θεσμικού οργάνου της Ένωσης, κατά την έννοια του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, δυνάμενη να υποβληθεί στην ερμηνεία του [Δικαστηρίου]; 2) Εμπίπτουν το περιεχόμενο, ο χαρακτήρας και η χρονική διάρκεια του [ΜΣΕ], ο οποίος συστάθηκε με την [απόφαση ΜΣΕ], στο πεδίο εφαρμογής της [Συνθήκης Προσχώρησης]; Είναι δεσμευτικές για τη Ρουμανία οι απαιτήσεις που διατυπώθηκαν στις καταρτισθείσες στο πλαίσιο του εν λόγω μηχανισμού εκθέσεις; 3) Έχει το άρθρο 2 [ΣΕΕ] την έννοια ότι τα κράτη μέλη υποχρεούνται να τηρούν τα κριτήρια του κράτους δικαίου που επιβάλλονται από τις εκθέσεις που καταρτίσθηκαν στο πλαίσιο του [ΜΣΕ], ο οποίος συστάθηκε με την [απόφαση ΜΣΕ], σε περίπτωση ιδρύσεως στο πλαίσιο της εισαγγελίας, με τη μορφή εκτάκτου μέτρου, υπηρεσίας επιφορτισμένης με την αποκλειστική διερεύνηση των αδικημάτων που διαπράττονται εντός του δικαστικού σώματος, εξέλιξη η οποία εγείρει συγκεκριμένες ανησυχίες για την καταπολέμηση της διαφθοράς και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πρόσθετο μέσο εκφοβισμού και άσκησης πιέσεων στους δικαστικούς λειτουργούς; 4) Έχει το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, [ΣΕΕ] την έννοια ότι τα κράτη μέλη υποχρεούνται να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφαλίζεται αποτελεσματική δικαστική προστασία στους τομείς που ρυθμίζονται από το δίκαιο της Ένωσης, εξαλείφοντας κάθε κίνδυνο πολιτικής επιρροής στις ποινικές υποθέσεις που χειρίζονται δικαστικοί λειτουργοί, σε περίπτωση ιδρύσεως στο πλαίσιο της εισαγγελίας, με τη μορφή εκτάκτου μέτρου, υπηρεσίας επιφορτισμένης με την αποκλειστική διερεύνηση των αδικημάτων που διαπράττονται εντός του δικαστικού σώματος, εξέλιξη η οποία εγείρει συγκεκριμένες ανησυχίες για την καταπολέμηση της διαφθοράς και μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως πρόσθετο μέσο εκφοβισμού και άσκησης πιέσεων στους δικαστικούς λειτουργούς;»

ΣΤ. Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου

68. Με απόφαση του Προέδρου του Δικαστηρίου της 21ης Μαρτίου 2019 αποφασίσθηκε η συνεκδίκαση των υποθέσεων C‑83/19, C‑127/19 και C‑195/19. Με την ίδια απόφαση απορρίφθηκε η αίτηση των αιτούντων δικαστηρίων στις εν λόγω υποθέσεις περί εξέτασής τους με την ταχεία διαδικασία του άρθρου 105, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, αλλά αποφασίστηκε η κατά προτεραιότητα εκδίκαση και των τριών υποθέσεων σύμφωνα με το άρθρο 53, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας.

69. Οι προσφεύγοντες των υποθέσεων C‑83/19 και C‑127/19 ζήτησαν, με έγγραφα της 11ης και της 20ής Φεβρουαρίου 2019, αντίστοιχα, τη λήψη προσωρινών μέτρων σύμφωνα με το άρθρο 279 ΣΛΕΕ και το άρθρο 160, παράγραφοι 2 και 7, του Κανονισμού Διαδικασίας. Το Δικαστήριο απάντησε ότι δεν έχει αρμοδιότητα να λαμβάνει τέτοια μέτρα στο πλαίσιο διαδικασιών προδικαστικής παραπομπής.

70. Μετά την έκδοση της απόφασης της 8ης Φεβρουαρίου 2019 του Curtea de Apel Craiova (εφετείου Craiova, Ρουμανία), το Tribunalul Olt (πρωτοδικείο Olt), με διάταξη της 12ης Φεβρουαρίου 2019, παρέπεμψε τη διαφορά της κύριας δίκης στην υπόθεση C‑83/19 στο Tribunalul Mehedinţi (πρωτοδικείο Mehedinţi, Ρουμανία). Ωστόσο, το Tribunalul Olt (πρωτοδικείο Olt) ενημέρωσε το Δικαστήριο ότι όλες οι διαδικαστικές πράξεις, συμπεριλαμβανομένης της αίτησης προδικαστικής αποφάσεως, διατηρούνται σε ισχύ. Το Curtea de Apel Pitești (εφετείο του Pitești), μετά την έκδοση της απόφασης της 10ης Ιουνίου 2020 του Înalta Curte de Casaţie şi Justiţie (Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου), παρέπεμψε τη διαφορά της κύριας δίκης στην υπόθεση C‑127/19 στο Curtea de Apel Alba Iulia (εφετείο Alba Iulia, Ρουμανία). Το Curtea de Apel Pitești (εφετείο του Pitești) ενημέρωσε το Δικαστήριο ότι όλες οι διαδικαστικές πράξεις διατηρούνται σε ισχύ.

71. Η εφαρμογή της ταχείας διαδικασίας ζητήθηκε επίσης από το αιτούν δικαστήριο στην υπόθεση C‑355/19. Η εν λόγω αίτηση απορρίφθηκε με απόφαση του Προέδρου του Δικαστηρίου της 27ης Ιουνίου 2019. Με απόφαση του Προέδρου του Δικαστηρίου της 18ης Σεπτεμβρίου 2019, αποφασίστηκε η κατά προτεραιότητα εκδίκαση της εν λόγω υπόθεσης καθώς και της υπόθεσης C-291/19.

72. Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν στις υποθέσεις C‑83/19, C‑127/19 και C‑195/19 η Δικαστική Επιθεώρηση, η Βελγική, η Ολλανδική, η Πολωνική και η Ρουμανική Κυβέρνηση, καθώς και η Επιτροπή. Η Σουηδική Κυβέρνηση κατέθεσε γραπτές παρατηρήσεις στις υποθέσεις C‑83/19 και C‑127/19. Το ΑΔΣ και η ένωση «Κίνηση για την προάσπιση του καθεστώτος των εισαγγελέων» κατέθεσαν γραπτές παρατηρήσεις στην υπόθεση C-127/19.

73. Στην υπόθεση C‑291/19, γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν η Ολλανδική, η Πολωνική, η Ρουμανική και η Σουηδική Κυβέρνηση, καθώς και η Επιτροπή.

74. Στην υπόθεση C‑355/19, γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν η ένωση «Forum δικαστών», ο γενικός εισαγγελέας της εισαγγελίας του Ανωτάτου Ακυρωτικού Δικαστηρίου (στο εξής: γενικός εισαγγελέας του Ανωτάτου Δικαστηρίου), η Ολλανδική, η Πολωνική, η Ρουμανική και η Σουηδική Κυβέρνηση, καθώς και η Επιτροπή.

75. Στις 20 και 21 Ιανουαρίου 2020 διεξήχθη κοινή επ’ ακροατηρίου συζήτηση, κατά την οποία ανέπτυξαν προφορικώς τις απόψεις τους οι ακόλουθοι μετέχοντες στη διαδικασία: η ένωση «Forum δικαστών», η ένωση «Κίνηση για την προάσπιση του καθεστώτος των εισαγγελέων», το Ανώτατο Διοικητικό Συμβούλιο του δικαστικού σώματος (ΑΔΣ), ο OL, ο γενικός εισαγγελέας του Ανωτάτου Δικαστηρίου, η Βελγική, η Δανική, η Ολλανδική, η Ρουμανική και η Σουηδική Κυβέρνηση, καθώς και η Επιτροπή.

IV. Ανάλυση

76. Οι παρούσες προτάσεις είναι διαρθρωμένες ως εξής. Αρχικά, θα εξετάσω τις ενστάσεις απαραδέκτου που έχουν προβληθεί στις διάφορες υποθέσεις ενώπιον του Δικαστηρίου (Α). Εν συνεχεία, θα εκθέσω το εφαρμοστέο νομικό πλαίσιο της Ένωσης, καθώς και τα κριτήρια βάσει των οποίων πρέπει να πραγματοποιηθεί η ανάλυση στις υπό κρίση υποθέσεις (Β). Τέλος, θα πραγματοποιήσω την εκτίμηση των επίμαχων εθνικών διατάξεων (Γ).

Α. Επί του παραδεκτού των προδικαστικών ερωτημάτων

77. Διάφοροι μετέχοντες στη διαδικασία, οι οποίοι κατέθεσαν παρατηρήσεις στις υπό κρίση υποθέσεις, υποστηρίζουν ότι το Δικαστήριο δεν πρέπει να απαντήσει σε ορισμένα ή και σε όλα τα προδικαστικά ερωτήματα που έχουν υποβληθεί στο πλαίσιο των εν λόγω υποθέσεων. Τα κυριότερα ζητήματα που τίθενται στο πλαίσιο των υποθέσεων αυτών μπορούν, κατ’ ουσίαν, να «ομαδοποιηθούν», καθόσον αφορούν αντιρρήσεις σχετικές με την έλλειψη αρμοδιότητας της Ένωσης στους τομείς τους οποίους αφορούν οι αιτήσεις προδικαστικής αποφάσεως, ιδίως όσον αφορά i) την εσωτερική οργάνωση των συστημάτων απονομής δικαιοσύνης· ii) την αναρμοδιότητα του Δικαστηρίου να ερμηνεύσει την απόφαση ΜΣΕ· iii) το αλυσιτελές των απαντήσεων που καλείται να δώσει το Δικαστήριο για την επίλυση των διαφορών που εκκρεμούν ενώπιον των αιτούντων δικαστηρίων· και iv) το γεγονός ότι ορισμένα από τα υποβληθέντα προδικαστικά ερωτήματα έχουν καταστεί άνευ αντικειμένου.

78. Όλες οι αντιρρήσεις αυτές έχουν προβληθεί ως ενστάσεις απαραδέκτου των προδικαστικών ερωτημάτων. Ωστόσο, φρονώ ότι τα επιχειρήματα σχετικά με i) την αναρμοδιότητα της Ένωσης στον τομέα της οργάνωσης των συστημάτων απονομής δικαιοσύνης στα κράτη μέλη και ii) τη νομική φύση του ΜΣΕ αφορούν, στην πραγματικότητα, την εκτίμηση της αρμοδιότητας του Δικαστηρίου.

79. Επιπλέον, τα ανωτέρω στοιχεία που αφορούν την αρμοδιότητα αλληλεπικαλύπτονται σε μεγάλο βαθμό με την ουσιαστική ανάλυση των οικείων διατάξεων. Το ζήτημα κατά πόσον οι επίμαχες στις υπό κρίση υποθέσεις εθνικές διατάξεις, οι οποίες αφορούν την οργάνωση του συστήματος απονομής δικαιοσύνης, εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του δικαίου της Ένωσης συνδέεται αναπόσπαστα με τις απαντήσεις που πρέπει να δοθούν στα προδικαστικά ερωτήματα, τα οποία αφορούν, ειδικότερα, το πεδίο εφαρμογής, τις προϋποθέσεις και τα αποτελέσματα του άρθρου 2 και του άρθρου 19, παράγραφος 1, ΣΕΕ, καθώς και του άρθρου 47 του Χάρτη ( 18 ). Όπως επισήμανε το Δικαστήριο στην υπόθεση A.K. κ.λπ., σε σχέση με παρόμοια επιχειρήματα, τα ερωτήματα αυτά άπτονται της ερμηνείας των επίμαχων διατάξεων και, για τον λόγο αυτόν, εμπίπτουν προδήλως στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου βάσει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ ( 19 ).

80. Για τους λόγους αυτούς, θα εξετάσω αμφότερες τις εν λόγω αντιρρήσεις ως προς την αρμοδιότητα του Δικαστηρίου στο τμήμα B των παρουσών προτάσεων, στο οποίο θα εκθέσω τις διατάξεις που έχουν, στην πραγματικότητα, εφαρμογή στις υπό κρίση υποθέσεις και θα διευκρινίσω τι είδους εξέταση απαιτείται. Στο παρόν τμήμα Α των παρουσών προτάσεων, θα εξετάσω μόνον όσες αντιρρήσεις φαίνεται να αποτελούν πράγματι ενστάσεις απαραδέκτου, τις οποίες έχουν προβάλει διάφοροι μετέχοντες στη διαδικασία σε σχέση με τα επιμέρους προδικαστικά ερωτήματα που έχουν υποβληθεί σε κάθε υπόθεση.

81. Επισημαίνω ότι η Ρουμανική Κυβέρνηση, στις γραπτές παρατηρήσεις της, υποστήριξε ότι τα προδικαστικά ερωτήματα είναι, ως επί το πλείστον, απαράδεκτα σε όλες τις υποθέσεις που έχουν υποβληθεί ενώπιον του Δικαστηρίου ( 20 ). Ωστόσο, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η άποψη της εν λόγω Κυβέρνησης μεταβλήθηκε σημαντικά, πράγμα που αντιλαμβάνομαι ότι οφειλόταν στο γεγονός ότι, μετά την κυβερνητική αλλαγή που ακολούθησε σε εθνικό επίπεδο, άλλαξε και η πολιτική του νέου κυβερνητικού σχήματος ( 21 ).

82. Ωστόσο, η Ρουμανική Κυβέρνηση, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, δεν παραιτήθηκε ρητώς από τις γραπτές παρατηρήσεις της και από τα εκεί προβαλλόμενα επιχειρήματα σε σχέση με το παραδεκτό. Ως εκ τούτου, εκτιμώ ότι το Δικαστήριο εξακολουθεί να οφείλει να απαντήσει στα επιχειρήματα που προέβαλε η Ρουμανική Κυβέρνηση στις γραπτές παρατηρήσεις της σχετικά με το παραδεκτό.

83. Ως κοινή εισαγωγή στις επιμέρους υποθέσεις, είναι χρήσιμο να υπομνησθεί, στην παρούσα ενότητα, ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, μόνον το εθνικό δικαστήριο, το οποίο φέρει την ευθύνη της δικαστικής απόφασης που θα εκδοθεί στην κύρια δίκη, είναι αρμόδιο να εκτιμήσει τόσο αν τα υποβαλλόμενα στο Δικαστήριο ερωτήματα είναι αναγκαία όσο και αν είναι λυσιτελή. Το Δικαστήριο υποχρεούται, κατ’ αρχήν, να αποφανθεί, εφόσον τα υποβληθέντα ερωτήματα αφορούν την ερμηνεία διατάξεων του δικαίου της Ένωσης. Τα προδικαστικά ερωτήματα είναι κατά τεκμήριο λυσιτελή. Ως εκ τούτου, το Δικαστήριο δύναται να αρνηθεί να εκδώσει προδικαστική απόφαση σε περιορισμένες περιπτώσεις, όπως επί παραδείγματι όταν δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 94 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου ή όταν είναι πρόδηλο ότι η ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης ουδεμία σχέση έχει με τα πραγματικά περιστατικά ή όταν τα ερωτήματα είναι υποθετικής φύσεως ( 22 ). Υπό το πρίσμα ακριβώς των ανωτέρω αρχών θα εκτιμήσω τις ενστάσεις απαραδέκτου που έχουν προβληθεί στις υπό κρίση υποθέσεις.

1. Η υπόθεση C‑83/19

84. Δύο δέσμες ενστάσεων έχουν προβληθεί κατά του παραδεκτού της εν λόγω υπόθεσης. Με την πρώτη δέσμη υποστηρίζεται ότι τα προδικαστικά ερωτήματα δεν είναι αναγκαία ούτε λυσιτελή για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης. Με τη δεύτερη δέσμη προβάλλεται ότι έχει εκλείψει το αντικείμενο της διαφοράς.

85. Πρώτον, η Δικαστική Επιθεώρηση φρονεί ότι τα προδικαστικά ερωτήματα που έχουν υποβληθεί στην υπόθεση C‑83/19 δεν είναι λυσιτελή για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης. Το ίδιο επιχείρημα έχει επίσης προβληθεί, όσον αφορά το πρώτο και το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, από τη Ρουμανική Κυβέρνηση, στις γραπτές παρατηρήσεις της, η οποία επισημαίνει επιπλέον ότι το αιτούν δικαστήριο δεν έχει διευκρινίσει τους λόγους για τους οποίους έκρινε αναγκαία την υποβολή αίτησης προδικαστικής αποφάσεως.

86. Δεύτερον, η Επιτροπή εξέφρασε την άποψη ότι το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης έχει εκλείψει και ότι, ως εκ τούτου, τα προδικαστικά ερωτήματα δεν είναι πλέον λυσιτελή. Υποστηρίζει ότι, στις 15 Μαΐου 2019, ο L. Netejoru διορίστηκε, από την ολομέλεια του ΑΔΣ, ως προϊστάμενος επιθεωρητής της Δικαστικής Επιθεώρησης για νέα τριετή θητεία, με βάση τις διατάξεις του νόμου 317/2004. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή φρονεί ότι τα προδικαστικά ερωτήματα στερούνται πλέον λυσιτέλειας. Ο εκ των υστέρων διορισμός του ίδιου προσώπου, κατόπιν νομίμως διοργανωθέντος διαγωνισμού, σηματοδοτεί τον τερματισμό οποιασδήποτε παρέμβασης της εκτελεστικής εξουσίας στην ανεξαρτησία της δικαιοσύνης.

87. Όσον αφορά την έλλειψη εξουσίας του L. Netejoru προς εκπροσώπηση της Δικαστικής Επιθεώρησης πριν από τις 15 Μαΐου 2019, συμπεριλαμβανομένης της ημερομηνίας κατά την οποία αυτός κατέθεσε τα δικόγραφα για λογαριασμό της Δικαστικής Επιθεώρησης, η Επιτροπή εκτιμά ότι η κατάσταση αυτή μπορεί να θεραπευθεί βάσει του άρθρου 82, παράγραφος 1, του ρουμανικού Codul de procedură civilă al României (Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας). Η διάταξη αυτή ορίζει ότι, «όταν το δικαστήριο διαπιστώνει ότι δεν έχει αποδειχθεί ότι το πρόσωπο που ενήργησε για λογαριασμό διαδίκου έχει εξουσία εκπροσώπησης, το δικαστήριο τάσσει σύντομη προθεσμία θεραπείας […]». Κατά συνέπεια, τα προδικαστικά ερωτήματα είναι υποθετικά και πρέπει να απορριφθούν ως απαράδεκτα.

88. Κατά την άποψή μου, καμία από τις ενστάσεις απαραδέκτου δεν είναι πειστική.

89. Πρώτον, το αιτούν δικαστήριο παρέσχε διευκρινίσεις ως προς τη λυσιτέλεια των προδικαστικών ερωτημάτων για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης. Από τη διάταξη περί παραπομπής προκύπτει ότι το εθνικό δικαστήριο οφείλει, σύμφωνα με την εθνική δικονομία, να διατυπώσει προκαταρκτική κρίση επί των δικονομικών ενστάσεων που μπορούν να καταστήσουν περιττή την εξέταση των αποδεικτικών στοιχείων ή την επί της ουσίας εξέταση ( 23 ). Στο παρόν στάδιο, η κύρια δίκη δεν συνεχίζεται, ακριβώς λόγω της δικονομικής ένστασης αυτής περί έλλειψης εξουσίας εκπροσώπησης που συνέτρεχε στο πρόσωπο του L. Netejoru, ο οποίος, υπό την ιδιότητα του προϊστάμενου επιθεωρητή, σύμφωνα με το έκτακτο διάταγμα 77/2018, ήταν το πρόσωπο που υπέγραψε το υπόμνημα αντικρούσεως ως εκπρόσωπος της Δικαστικής Επιθεώρησης.

90. Είναι μάλλον σαφές τι είδους «αλυσιδωτή αντίδραση» θα μπορούσε να προκαλέσει στην εθνική διαδικασία η απάντηση του Δικαστηρίου. Σε περίπτωση που η προκαταρκτικώς εξεταζόμενη δικονομική ένσταση γίνει δεκτή από το αιτούν δικαστήριο, τούτο θα έχει ως συνέπεια την απόρριψη του υπομνήματος αντικρούσεως και, συνεπακόλουθα, των εκεί προβαλλόμενων αποδεικτικών στοιχείων και αντιρρήσεων. Η απόφαση αυτή θα έχει προδήλως αντίκτυπο στην επί της ουσίας εξέταση του ένδικου βοηθήματος που έχει ασκηθεί στην υπόθεση της εθνικής δίκης, με αντικείμενο το αίτημα της ένωσης «Forum δικαστών» να υποχρεωθεί η Δικαστική Επιθεώρηση να κοινοποιήσει ορισμένες πληροφορίες.

91. Αληθεύει ότι το περιεχόμενο των προδικαστικών ερωτημάτων που έχουν υποβληθεί στην υπό κρίση υπόθεση είναι πράγματι κάπως αποκομμένο από το κύριο αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης, που εξακολουθεί να είναι το ένδικο βοήθημα σε σχέση με το αίτημα παροχής πληροφοριών. Επιπλέον, το να εγείρεται, στο πλαίσιο του εν λόγω ένδικου βοηθήματος, ουσιαστικά το συνολικό ζήτημα του δυνητικώς προβληματικού διορισμού του προϊστάμενου επιθεωρητή μπορεί να δώσει την εντύπωση μεθόδευσης.

92. Ωστόσο, το επίδικο στοιχείο για το οποίο ζητείται η απάντηση του Δικαστηρίου έγκειται στο προκαταρκτικό ζήτημα του κύρους της εκπροσώπησης από τον L. Netejoru, το οποίο προβάλλεται ως παρεμπίπτον στη διαφορά της κύριας δίκης. Το γεγονός ότι η ένδικη διαδικασία αυτή αφορά ένα προκαταρκτικό ζήτημα δεν συνεπάγεται έλλειψη λυσιτέλειας και, ως εκ τούτου, το απαράδεκτο της αίτησης προδικαστικής αποφάσεως. Συγκεκριμένα, το Δικαστήριο, αναφορικά με την εκτίμηση του ζητήματος κατά πόσον ένα προδικαστικό ερώτημα είναι αναγκαίο για το αιτούν δικαστήριο «για την έκδοση της δικής του απόφασης» κατά την έννοια του άρθρου 267, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ, έχει υιοθετήσει ευρεία ερμηνεία της φράσης αυτής. Ειδικότερα, η εν λόγω φράση αναφέρεται στο «σύνολο της διαδικασίας η οποία καταλήγει στην έκδοση αποφάσεως από το αιτούν δικαστήριο, προκειμένου το Δικαστήριο να είναι σε θέση να αποφανθεί επί της ερμηνείας του συνόλου των διαδικαστικών διατάξεων του δικαίου της Ένωσης τις οποίες υποχρεούται να εφαρμόσει το αιτούν δικαστήριο για την έκδοση της δικής του αποφάσεως» ( 24 ). Βάσει της ερμηνείας αυτής, έχουν κριθεί παραδεκτά δικονομικού χαρακτήρα προδικαστικά ερωτήματα σχετικά με το σύνολο της διαδικασίας έκδοσης απόφασης, συμπεριλαμβανομένων όλων των ζητημάτων που αφορούν το ποιος φέρει τα δικαστικά έξοδα ή το αν θα γίνουν δεκτά αποδεικτικά στοιχεία ( 25 ). Εξάλλου, κατά το παρελθόν, το Δικαστήριο έχει αποδειχτεί κατά παράδοση αρκετά γενναιόδωρο, μη εξετάζοντας με υπερβολική εμβρίθεια την ουσιαστική εγγύτητα των τιθέμενων ζητημάτων σε σχέση με την υπόθεση της κύριας δίκης ( 26 ).

93. Δεύτερον, η ένσταση την οποία προέβαλε η Επιτροπή πρέπει, επίσης, να απορριφθεί. Αληθεύει μεν ότι, κατά πάγια νομολογία, η διαδικασία προδικαστικής παραπομπής προϋποθέτει ότι εκκρεμεί διαφορά ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου ( 27 ). Τούτο συνεπάγεται ότι, αν το αντικείμενο της διαφοράς έχει εκλείψει, καθιστώντας με τον τρόπο αυτό τα υποβαλλόμενα προδικαστικά ερωτήματα υποθετικά ή άσχετα με συγκεκριμένη διαφορά, το Δικαστήριο αποφασίζει ότι παρέλκει η έκδοση απόφασης επί της αίτησης προδικαστικής αποφάσεως ( 28 ).

94. Ωστόσο, στην υπό κρίση υπόθεση, από κανένα στοιχείο της ενώπιον του Δικαστηρίου δικογραφίας δεν προκύπτει ότι έχει εκλείψει είτε το αντικείμενο της προκαταρκτικής ένστασης στην υπόθεση της κύριας δίκης είτε το αντικείμενο της ίδιας της κύριας δίκης. Δεν επιβεβαιώνεται ότι ο μεταγενέστερος νόμιμος διορισμός του L. Netejoru στη θέση του προϊστάμενου επιθεωρητή ασκεί επιρροή στο κύρος των πράξεων εκπροσώπησης που διενεργήθηκαν πριν από τον διορισμό αυτόν.

95. Μολονότι είναι εκτιμητέα η συνδρομή της Επιτροπής για τον προσδιορισμό του ενδεχομένως εφαρμοστέου εθνικού δικαίου στην υπό κρίση υπόθεση, η ερμηνεία των εν λόγω διατάξεων δεν εναπόκειται στο Δικαστήριο. Επιπλέον, από τη διάταξη περί παραπομπής φαίνεται να προκύπτει ότι το αιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι το ίδιο υποχρεούται να αποφανθεί επί της δικονομικής ένστασης την οποία προέβαλε η προσφεύγουσα και ότι οφείλει να εκτιμήσει τη νομιμότητα της εκπροσώπησης της Δικαστικής Επιθεώρησης κατά το χρονικό σημείο κατάθεσης του υπομνήματος αντικρούσεως ( 29 ). Από την άποψη αυτή, την ορθότητα της οποίας μπορεί μόνον το αιτούν δικαστήριο να ελέγξει, το γεγονός ότι ορισμένο πρόσωπο διορίστηκε στην ίδια θέση μετά το χρονικό αυτό σημείο δεν μπορεί να επάγεται τη θεραπεία της προγενέστερης έλλειψης εξουσίας εκπροσώπησης.

96. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω εκτιμήσεων, έχω την άποψη ότι τα προδικαστικά ερωτήματα στην υπόθεση C‑83/19 είναι παραδεκτά.

2. Οι υποθέσεις C‑127/19 και C‑355/19

97. Στην υπόθεση C‑127/19, η Ρουμανική Κυβέρνηση υποστήριξε, στις γραπτές παρατηρήσεις της, ότι το πρώτο, το δεύτερο και το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, που αφορούν τη νομική φύση και τα έννομα αποτελέσματα της απόφασης ΜΣΕ, δεν έχουν σχέση με το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης. Το ΑΔΣ υποστήριξε ομοίως, αλλά προβάλλοντας γενική ένσταση απαραδέκτου ως προς το σύνολο των προδικαστικών ερωτημάτων στην υπόθεση C‑127/19, ότι τα ερωτήματα που έχει υποβάλει το αιτούν δικαστήριο δεν αφορούν την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης, αλλά, αντιθέτως, με αυτά ζητείται από το Δικαστήριο να εφαρμόσει το εν λόγω δίκαιο στην υπό κρίση υπόθεση και να γνωμοδοτήσει επί εθνικών διατάξεων. Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, το ΑΔΣ επισήμανε, περαιτέρω, ότι τα προδικαστικά ερωτήματα είναι αλυσιτελή σε σχέση με το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης, το οποίο αφορά τη νομιμότητα των δύο διοικητικών πράξεων τις οποίες εξέδωσε το ΑΔΣ και όχι τον ιδρυτικό νόμο της ΥΔΑΔ. Δεδομένου ότι το αιτούν δικαστήριο δεν έχει δικαιοδοσία να αναλύσει το εθνικό δίκαιο –ζήτημα το οποίο εκκρεμεί ενώπιον του Curtea Constituțională (Συνταγματικού Δικαστηρίου)–, τα προδικαστικά ερωτήματα πρέπει, κατά την άποψη του ΑΔΣ, να κριθούν απαράδεκτα.

98. Στην υπόθεση C‑355/19, η Ρουμανική Κυβέρνηση υποστήριξε, στις γραπτές παρατηρήσεις της, ότι το αιτούν δικαστήριο δεν έχει αποδείξει τη λυσιτέλεια του πρώτου, του δεύτερου και του τέταρτου προδικαστικού ερωτήματος για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης.

99. Η υπόθεση C‑127/19 σχετίζεται με την ακύρωση των αποφάσεων αριθ. 910 και αριθ. 911 της ολομέλειας του ΑΔΣ της 19ης Σεπτεμβρίου 2018. Το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει ότι οι πράξεις αυτές εκδόθηκαν προκειμένου να τεθούν σε εφαρμογή οι τροποποιήσεις που επέφερε ο νόμος 207/2018 και ότι, επομένως, σκοπός των εν λόγω πράξεων ήταν να διευκολύνουν τη λειτουργία της ΥΔΑΔ. Στο πλαίσιο αυτό, το αιτούν δικαστήριο κρίνει αναγκαίο να αποσαφηνιστεί η ερμηνεία του ΜΣΕ, του άρθρου 2, του άρθρου 4, παράγραφος 3, και του άρθρου 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, καθώς και του άρθρου 47 του Χάρτη, προκειμένου να κριθεί κατά πόσον συνάδει με τις διατάξεις αυτές η ίδρυση της ΥΔΑΔ δυνάμει του νόμου 207/2018. Ο εν λόγω νόμος αποτελεί τη νομική βάση των πράξεων των οποίων ζητείται η ακύρωση στην κύρια δίκη.

100. Από τις ανωτέρω διευκρινίσεις προκύπτει ότι υφίσταται σαφής λειτουργικός σύνδεσμος μεταξύ των επίδικων στη διαφορά της κύριας δίκης πράξεων και του νόμου 207/2018 για την ίδρυση της ΥΔΑΔ. Σε περίπτωση που κριθεί ότι η ίδρυση της ΥΔΑΔ αντιβαίνει στο δίκαιο της Ένωσης, τούτο θα έχει αναπόφευκτο αντίκτυπο στην εκτίμηση των επίδικων στη διαφορά της κύριας δίκης διοικητικών πράξεων. Για να το θέσω απλά, αν η νομική βάση κριθεί ασύμβατη, το ίδιο θα ισχύει και για τις μεταγενέστερες πράξεις εκτέλεσης της νομικής βάσης αυτής.

101. Τούτο καταδεικνύει σαφώς, κατά την άποψή μου, τη λυσιτέλεια των υποβληθέντων στην υπόθεση C‑127/19 προδικαστικών ερωτημάτων για την εκδίκαση της προσφυγής ακυρώσεως της οποίας έχει επιληφθεί το αιτούν δικαστήριο στην κύρια δίκη. Επομένως, οι προβληθείσες στην υπόθεση αυτή ενστάσεις απαραδέκτου πρέπει να απορριφθούν.

102. Στο ίδιο πνεύμα, η υπόθεση C‑355/19 αφορά την ακύρωση διοικητικής πράξης που εκδόθηκε προκειμένου να εφαρμοστούν οι τροποποιήσεις που επέφερε ο νόμος 207/2018 και να διευκολυνθεί η λειτουργία της ΥΔΑΔ. Στο πλαίσιο αυτό, το αιτούν δικαστήριο κρίνει αναγκαίο να αποσαφηνιστεί η ερμηνεία του ΜΣΕ, του άρθρου 2, του άρθρου 4, παράγραφος 3, και του άρθρου 19, παράγραφος 1, ΣΕΕ, καθώς και του άρθρου 47 του Χάρτη, προκειμένου να κριθεί κατά πόσον συνάδει με τις διατάξεις αυτές η ίδρυση της ΥΔΑΔ δυνάμει του νόμου 207/2018, ο οποίος αποτελεί τη νομική βάση των πράξεων των οποίων ζητείται η ακύρωση στην κύρια δίκη.

103. Τα εν λόγω προδικαστικά ερωτήματα είναι παραδεκτά για τους ίδιους λόγους με εκείνους της υπόθεσης C‑127/19: πρόκειται και εδώ για τη λογική των εκτελεστικών μέτρων. Σε περίπτωση που η νομική βάση, ήτοι η ίδρυση της ΥΔΑΔ δυνάμει του νόμου 207/2018, κριθεί, εν τέλει, ασύμβατη, το ίδιο αποτέλεσμα θα επέλθει και για την επίδικη στην υπόθεση της κύριας δίκης διοικητική πράξη που εκδόθηκε προς εκτέλεση του νόμου αυτού.

104. Κατά συνέπεια, το πρώτο, το δεύτερο και το τέταρτο προδικαστικό ερώτημα στην υπόθεση C‑355/19 είναι επίσης παραδεκτά.

3. Οι υποθέσεις C‑195/19 και C‑291/19

105. Στις γραπτές παρατηρήσεις της, η Ρουμανική Κυβέρνηση αμφισβήτησε το παραδεκτό του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος στην υπόθεση C‑195/19, καθώς και του πρώτου, του δεύτερου και του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος στην υπόθεση C‑291/19. Κατά την άποψη της κυβέρνησης αυτής, τα εν λόγω προδικαστικά ερωτήματα, τα οποία αφορούν τη νομική φύση της απόφασης ΜΣΕ και των εκθέσεων της Επιτροπής, δεν είναι λυσιτελή για την επίλυση των διαφορών των εν λόγω κύριων δικών.

106. Η υπόθεση C‑195/19 αφορά μια εκκρεμή διαδικασία, η οποία έχει ως αντικείμενο την ποινική ευθύνη δικαστή. Το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει ότι, σε περίπτωση που γίνει δεκτό το ένδικο μέσο, τόσο ο εισαγγελέας στον οποίο έχει ανατεθεί η υπόθεση όσο και ο προϊστάμενός του εισαγγελέας, που τον εποπτεύει, θα καταστούν μέλη της ίδιας ειδικής ΥΔΑΔ. Στο πλαίσιο ακριβώς αυτό, το αιτούν δικαστήριο κρίνει ότι οφείλει να εξετάσει το ζήτημα κατά πόσον αντιβαίνει στο δίκαιο της Ένωσης η εθνική νομοθετική ρύθμιση για την ίδρυση της ΥΔΑΔ. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ζητεί να διευκρινιστεί η συμβατότητα της εν λόγω εθνικής νομοθετικής ρύθμισης με τον ΜΣΕ και, στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα στην υπόθεση C‑195/19, επίσης με το άρθρο 2 ΣΕΕ. Το εθνικό δικαστήριο επισημαίνει ότι, σε περίπτωση που διαπιστωθεί ότι η εθνική νομοθετική ρύθμιση για την ίδρυση της ΥΔΑΔ αντιβαίνει στο δίκαιο της Ένωσης, το συμπέρασμα αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την ακύρωση από το εν λόγω δικαστήριο όλων των διαδικαστικών πράξεων της ΥΔΑΔ στην υπόθεση της κύριας δίκης. Το αιτούν δικαστήριο θα πρέπει επίσης να λάβει υπόψη την απάντηση του Δικαστηρίου κατά τον καθορισμό του αρμόδιου τμήματος της εισαγγελίας, σε περίπτωση που το ένδικο μέσο γίνει δεκτό.

107. Οι ανωτέρω λόγοι καταδεικνύουν σαφώς τη λυσιτέλεια του πρώτου και του δεύτερου προδικαστικού ερωτήματος –στο μέτρο που το δεύτερο αυτό ερώτημα αφορά το άρθρο 2 ΣΕΕ– για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης στην υπόθεση C‑195/19.

108. Όσον αφορά το παραδεκτό του πρώτου, του δεύτερου και του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος στην υπόθεση C‑291/19, το αιτούν δικαστήριο δικαιολόγησε τη λυσιτέλεια των προδικαστικών ερωτημάτων στην υπόθεση αυτή με βάση το γεγονός ότι η συνέχιση της διαδικασίας της κύριας δίκης συνεπάγεται τη συμμετοχή των εισαγγελέων της ΥΔΑΔ. Επομένως, είναι αναγκαίο να εξακριβωθεί κατά πόσον αντιβαίνει στο δίκαιο της Ένωσης η εθνική νομοθετική ρύθμιση για την ίδρυση της ΥΔΑΔ. Σε περίπτωση που το αιτούν δικαστήριο κρίνει ότι η αιτίαση την οποία προέβαλε ο προσφεύγων είναι βάσιμη, το αιτούν δικαστήριο θα πρέπει να διαβιβάσει την υπόθεση στην ΥΔΑΔ για την άσκηση ποινικής δίωξης.

109. Υπό το πρίσμα των ανωτέρω διευκρινίσεων, εκτιμώ ότι, για τους ίδιους λόγους που μόλις εκτέθηκαν σε σχέση με το πρώτο και, εν μέρει, το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα στην υπόθεση C‑195/19, το πρώτο, το δεύτερο και το τρίτο προδικαστικό ερώτημα στην υπόθεση C‑291/19 είναι επίσης παραδεκτά.

110. Ωστόσο, συμφωνώ με τη Ρουμανική Κυβέρνηση ότι το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα στην υπόθεση C‑195/19, κατά το μέρος που αφορά το άρθρο 9 ΣΕΕ και το άρθρο 67, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, καθώς και το τρίτο προδικαστικό ερώτημα στην υπόθεση αυτή, πρέπει να κριθούν απαράδεκτα. Όσον αφορά το τρίτο προδικαστικό ερώτημα στην υπόθεση C‑195/19, η Ρουμανική Κυβέρνηση υποστήριξε ότι προδικαστικό ερώτημα το οποίο αφορά το ζήτημα αν αντιβαίνει στην αρχή της υπεροχής του δικαίου της Ένωσης εθνική νομοθετική ρύθμιση η οποία επιτρέπει στο Curtea Constituțională (Συνταγματικό Δικαστήριο) να μην εφαρμόζει την αρχή αυτή με αποφάσεις που δεν υπόκεινται σε ένδικα μέσα έχει «θεωρητικό και γενικό» χαρακτήρα και, ως εκ τούτου, δεν έχει σχέση με το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης.

111. Όσον αφορά το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα στην υπόθεση C‑195/19, η διάταξη περί παραπομπής δεν περιέχει καμία εξήγηση από την οποία να προκύπτει με ποιον τρόπο το άρθρο 9 ΣΕΕ (το οποίο διακηρύσσει την αρχή της ισότητας των πολιτών της Ένωσης) και το άρθρο 67, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ (το οποίο ορίζει ότι η Ένωση αποτελεί χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης) θα μπορούσαν να θεωρηθούν λυσιτελή εν προκειμένω. Το ερώτημα αυτό, καθόσον στηρίζεται στις εν λόγω διατάξεις, δεν συνάδει με τις απαιτήσεις του άρθρου 94 του Κανονισμού Διαδικασίας. Συγκεκριμένα, κατά πάγια νομολογία, είναι αναγκαίο να παρέχει το εθνικό δικαστήριο ορισμένες, τουλάχιστον, διευκρινίσεις σε σχέση με τους λόγους για τους οποίους επέλεξε τις διατάξεις του δικαίου της Ένωσης των οποίων την ερμηνεία ζητεί, καθώς και όσον αφορά τη σχέση της οποίας την ύπαρξη διαπιστώνει μεταξύ των διατάξεων αυτών και της εθνικής νομοθεσίας που έχει εφαρμογή στην υποβληθείσα στην κρίση του ένδικη διαφορά ( 30 ).

112. Το τρίτο προδικαστικό ερώτημα στην υπόθεση C‑195/19 βαρύνεται, κατά την άποψή μου, με το ίδιο ελάττωμα, καθώς επίσης και με ένα περαιτέρω. Πρώτον, το ερώτημα αυτό, όπως ορθώς επισήμανε η Ρουμανική Κυβέρνηση, επίσης πόρρω απέχει από το να πληροί τις απαιτήσεις του άρθρου 94 του Κανονισμού Διαδικασίας. Με το εν λόγω ερώτημα ζητείται, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν αντιτίθεται στην αρχή της υπεροχής του δικαίου της Ένωσης εθνική νομοθετική ρύθμιση η οποία επιτρέπει στο Curtea Constituțională (Συνταγματικό Δικαστήριο), ουσιαστικά, να παραβιάζει την εν λόγω αρχή με αποφάσεις που δεν υπόκεινται σε ένδικα μέσα. Ωστόσο, η διάταξη περί παραπομπής δεν μνημονεύει σε κανένα σημείο τις συγκεκριμένες διατάξεις ούτε τον λόγο για τον οποίο είναι προβληματικές. Το αιτούν δικαστήριο περιορίστηκε να παραθέσει ορισμένα αποσπάσματα αποφάσεων του Curtea Constituțională (Συνταγματικού Δικαστηρίου), στις οποίες το εν λόγω δικαστήριο διατυπώνει κρίσεις επί του ΜΣΕ σε διάφορες υποθέσεις, χωρίς όμως να παράσχει περαιτέρω στοιχεία ή διευκρινίσεις όσον αφορά το αν οι αποφάσεις αυτές αφορούν εθνικές διατάξεις που συνδέονται με την υπόθεση της κύριας δίκης.

113. Δεύτερον, το ερώτημα αυτό, όπως είναι διατυπωμένο, περιλαμβάνει επίσης έμμεση (και μάλιστα όχι ιδιαιτέρως κολακευτική) αξιολόγηση της νομολογίας του Curtea Constituțională (Συνταγματικού Δικαστηρίου), καλώντας το Δικαστήριο να συνταχθεί με συγκεκριμένη ερμηνεία της νομολογίας αυτής επί διαφόρων άσχετων μεταξύ τους διαδικασιών, σε σχέση με τις οποίες παρέχονται ελάχιστες πληροφορίες (επιλεκτικά), και, στο πλαίσιο αυτό, να αμφισβητήσει τη θεσμική αυθεντία ενός ανώτερου εθνικού δικαστηρίου. Ωστόσο, ο ρόλος του Δικαστηρίου στη διαδικασία προδικαστικής παραπομπής σαφώς και δεν είναι αυτός ( 31 ).

114. Κατά συνέπεια, εκτιμώ ότι το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα στην υπόθεση C‑195/19, κατά το μέρος που αφορά το άρθρο 9 ΣΕΕ και το άρθρο 67, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, καθώς και το τρίτο προδικαστικό ερώτημα στην ίδια υπόθεση, είναι απαράδεκτα.

4. Ενδιάμεσο συμπέρασμα επί του παραδεκτού

115. Φρονώ ότι το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα στην υπόθεση C‑195/19, κατά το μέρος που αναφέρεται στο άρθρο 9 ΣΕΕ και στο άρθρο 67, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, και το τρίτο προδικαστικό ερώτημα στην ίδια υπόθεση, πρέπει να κριθούν απαράδεκτα. Τα λοιπά προδικαστικά ερωτήματα που έχουν υποβληθεί στις πέντε υπό κρίση υποθέσεις είναι, κατά την άποψή μου, παραδεκτά.

116. Ωστόσο, για λόγους σαφήνειας, κρίνω σκόπιμη την ομαδοποίηση όλων των προδικαστικών ερωτημάτων που έχουν υποβληθεί στις υπό κρίση υποθέσεις με γνώμονα τα εκεί τιθέμενα ζητήματα εφαρμοστέου δικαίου, τα οποία, μετά την επίλυσή τους, θα αποτελέσουν το πλαίσιο για την εξέταση των δύο ουσιαστικών στοιχείων που χρήζουν διευκρίνισης στις υπό κρίση υποθέσεις.

117. Πρώτον, τα αιτούντα δικαστήρια στις υπό κρίση υποθέσεις έχουν διατυπώσει τα προδικαστικά ερωτήματά τους μνημονεύοντας διάφορες πράξεις του δικαίου της Ένωσης. Αφενός, υπάρχουν προδικαστικά ερωτήματα τα οποία αφορούν τη φύση, τη νομική ισχύ και τα έννομα αποτελέσματα του ΜΣΕ ( 32 ), καθώς και το αν οι επίμαχες εθνικές ρυθμίσεις εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του μηχανισμού αυτού ( 33 ). Αφετέρου, τα προδικαστικά ερωτήματα αφορούν επίσης την ερμηνεία του άρθρου 47 του Χάρτη, καθώς και το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, το άρθρο 2 και το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ ( 34 ).

118. Δεύτερον, τα εν λόγω προδικαστικά ερωτήματα που αφορούν το κατάλληλο νομοθετικό πλαίσιο ανάλυσης υποβάλλονται προκειμένου να πραγματοποιηθεί ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης, η οποία θα παράσχει στα εθνικά δικαστήρια τη δυνατότητα να εκτιμήσουν τη συμβατότητα των επίμαχων εθνικών διατάξεων, που αφορούν τον προσωρινό διορισμό της διοίκησης της Δικαστικής Επιθεώρησης ( 35 ) και την ίδρυση της ΥΔΑΔ ( 36 ), με τους εν λόγω κανόνες δικαίου της Ένωσης.

119. Ως εκ τούτου, στο υπόλοιπο των παρουσών προτάσεων, θα εξετάσω, κατ’ αρχάς, τις κρίσιμες διατάξεις του δικαίου της Ένωσης (απόφαση ΜΣΕ, άρθρο 47 του Χάρτη, άρθρο 2 και άρθρο 19, παράγραφος 1, ΣΕΕ) και τα κριτήρια που αυτές θέτουν σε σχέση με τις υπό κρίση υποθέσεις (B). Εν συνεχεία, θα εφαρμόσω τις απαιτήσεις που απορρέουν από τις διατάξεις αυτές, στο πλαίσιο των επίμαχων εθνικών διατάξεων, προκειμένου να παρασχεθεί συνδρομή στα αιτούντα δικαστήρια επί των ζητημάτων ουσίας που εκκρεμούν ενώπιόν τους (Γ).

Β. Οι κρίσιμες διατάξεις του δικαίου της Ένωσης και τα εφαρμοστέα κριτήρια

1. Ο ΜΣΕ

120. Οι εκδοθείσες διατάξεις περί παραπομπής, σε όλες τις υποθέσεις που εξετάζονται στις παρούσες προτάσεις, θέτουν διάφορα ζητήματα σχετικά με τη φύση, τη νομική ισχύ και τα έννομα αποτελέσματα της απόφασης ΜΣΕ, καθώς και των εκθέσεων που έχουν εκδοθεί βάσει της απόφασης αυτής.

121. Πρώτον, συνιστούν η απόφαση ΜΣΕ και οι εκθέσεις της Επιτροπής, που έχουν εκδοθεί βάσει της απόφασης αυτής, πράξεις θεσμικών οργάνων της Ένωσης κατά την έννοια του άρθρου 267 ΣΛΕΕ και δύναται το Δικαστήριο να τις ερμηνεύσει ( 37 ); Δεύτερον, εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της Συνθήκης Προσχώρησης το περιεχόμενο, ο χαρακτήρας και η διάρκεια του ΜΣΕ ( 38 ); Τρίτον, τα αιτούντα δικαστήρια ζητούν να διευκρινιστεί αν έχουν δεσμευτική ισχύ οι απαιτήσεις που θέτουν ο ΜΣΕ ( 39 ) και οι εκθέσεις της Επιτροπής στο πλαίσιο του ΜΣΕ ( 40 ). Τέταρτον, ζητείται επίσης να διευκρινιστεί αν το άρθρο 2 ΣΕΕ, σε συνδυασμό με το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ, έχει την έννοια ότι η υποχρέωση της Ρουμανίας να τηρήσει τις απαιτήσεις που τίθενται με τις εκθέσεις ΜΣΕ εντάσσεται στην υποχρέωση τήρησης της αρχής του κράτους δικαίου ( 41 ) και αν η υποχρέωση αυτή ισχύει και για τον προσωρινό διορισμό της διοίκησης της Δικαστικής Επιθεώρησης ( 42 ), καθώς και για την ίδρυση της ΥΔΑΔ ( 43 ).

122. Θα εξετάσω διαδοχικά το σύνολο των ανωτέρω ζητημάτων ως εξής. Πρώτον, θα επιβεβαιώσω, κατ’ αρχάς, ότι η απόφαση ΜΣΕ και οι εκθέσεις τις οποίες έχει εκδώσει η Επιτροπή βάσει της απόφασης αυτής αποτελούν πράγματι πράξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης (α). Δεύτερον, θα εξετάσω κατά πόσον η Συνθήκη Προσχώρησης συνιστά την ορθή νομική βάση της απόφασης ΜΣΕ (β). Τρίτον, εν συνεχεία, θα εξετάσω το ζήτημα της νομικής ισχύος και των έννομων αποτελεσμάτων του ΜΣΕ και των εκθέσεων της Επιτροπής που έχουν εκδοθεί στο πλαίσιό του (γ). Τέταρτον, θα ολοκληρώσω το παρόν τμήμα εξετάζοντας κατά πόσον τα επίμαχα στις υπό κρίση υποθέσεις εθνικά μέτρα εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ΜΣΕ (δ).

α) Αποτελούν η απόφαση ΜΣΕ και οι εκθέσεις ΜΣΕ πράξεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης;

123. Όλοι οι μετέχοντες στη διαδικασία οι οποίοι έχουν υποβάλει παρατηρήσεις επί του ζητήματος αυτού ( 44 ), εξαιρουμένου του ΑΔΣ, συμφωνούν ότι στο σχετικό ερώτημα πρέπει να δοθεί καταφατική απάντηση. Το ΑΔΣ υποστήριξε, στις γραπτές παρατηρήσεις του, ότι η απόφαση ΜΣΕ αποτελούσε μέσο συνεργασίας της Επιτροπής και όχι νομοθετική πράξη δυνάμενη να εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ. Ωστόσο, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, το εν λόγω όργανο εξέθεσε ότι η απόφαση ΜΣΕ είναι δεσμευτική πράξη, μολονότι οι συστάσεις που περιέχει δεν έχουν δεσμευτικό χαρακτήρα.

124. Κατά την άποψή μου, δεν χωρεί αμφιβολία ότι, παρά το ζήτημα του ενδεχομένως δεσμευτικού χαρακτήρα της απόφασης ΜΣΕ και των εκθέσεων που έχουν εκδοθεί βάσει της απόφασης αυτής, όλες οι εν λόγω πράξεις συνιστούν πράξεις του δικαίου της Ένωσης και το Δικαστήριο έχει αρμοδιότητα να τις ερμηνεύσει στο πλαίσιο της διαδικασίας προδικαστικής παραπομπής του άρθρου 267 ΣΛΕΕ.

125. Πρώτον, η απόφαση ΜΣΕ συνιστά απόφαση κατά την έννοια του άρθρου 288, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ. Εκδόθηκε από την Επιτροπή δυνάμει των άρθρων 37 και 38 της Πράξης Προσχώρησης. Ως εκ τούτου, δεν αντιλαμβάνομαι για ποιον λόγο δεν θα πρέπει να θεωρηθεί ότι συνιστά «πράξη θεσμικού οργάνου» κατά την έννοια του άρθρου 267 ΣΛΕΕ.

126. Δεύτερον, το ίδιο ισχύει και για τις εκθέσεις που έχει εκδώσει η Επιτροπή βάσει της απόφασης ΜΣΕ. Επαναλαμβάνω ότι, ανεξαρτήτως του ζητήματος του (μη) δεσμευτικού χαρακτήρα τους, που αποτελεί διαφορετικό ζήτημα, το άρθρο 267 ΣΛΕΕ παρέχει στο Δικαστήριο την αρμοδιότητα να αποφαίνεται, μέσω προδικαστικών αποφάσεων, επί του κύρους και της ερμηνείας όλων των πράξεων των οργάνων της Ένωσης χωρίς καμία εξαίρεση ( 45 ). Επομένως, η αρμοδιότητα του Δικαστηρίου δεν περιορίζεται στις πράξεις που παράγουν δεσμευτικά αποτελέσματα ( 46 ), όπως έχει επιβεβαιωθεί στις διάφορες περιπτώσεις που το Δικαστήριο απεφάνθη, με προδικαστικές αποφάσεις, επί της ερμηνείας συστάσεων ή άλλων μη εντασσόμενων σε συγκεκριμένη κατηγορία πράξεων «ήπιου δικαίου» (soft law) ( 47 ).

127. Κατά συνέπεια, στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα στις υποθέσεις C‑83/19, C‑127/19, C‑291/19 και C‑355/19 πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι η απόφαση ΜΣΕ, καθώς και οι εκθέσεις τις οποίες καταρτίζει η Επιτροπή βάσει της απόφασης αυτής, συνιστούν πράξεις θεσμικού οργάνου της Ευρωπαϊκής Ένωσης κατά την έννοια του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, οι οποίες, ως εκ τούτου, υπόκεινται σε ερμηνεία από το Δικαστήριο δυνάμει της διάταξης αυτής.

β) Αποτελεί η Συνθήκη Προσχώρησης την κατάλληλη νομική βάση;

128. Ορισμένα προδικαστικά ερωτήματα θέτουν το ζήτημα αν «το περιεχόμενο, ο χαρακτήρας και η χρονική διάρκεια» του ΜΣΕ εμπίπτουν στο «πεδίο εφαρμογής της Συνθήκης Προσχώρησης» ( 48 ). Κατά την άποψή μου, με τα ερωτήματα αυτά επιδιώκεται κατ’ ουσίαν να διευκρινιστεί αν η απόφαση ΜΣΕ, με τον νυν χαρακτήρα, το περιεχόμενο και τη μορφή της, μπορούσε εγκύρως να βασιστεί στη Συνθήκη Προσχώρησης. Διατυπούμενο κατ’ αυτόν τον τρόπο, το ερμηνευτικό ζήτημα προσιδιάζει μάλλον σε ανομολόγητη αμφισβήτηση του κύρους πράξης του δικαίου της Ένωσης ( 49 ).

129. Βάσει των επιχειρημάτων που έχουν προβληθεί στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας, δεν διακρίνω κανέναν λόγο για τον οποίο η νυν ισχύουσα απόφαση ΜΣΕ δεν θα μπορούσε να έχει εκδοθεί βάσει της Συνθήκης Προσχώρησης και της Πράξης Προσχώρησης της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας. Τούτο ισχύει όσον αφορά την τυπική νομική βάση της (1), το περιεχόμενο και τους σκοπούς της (2), καθώς και τη διάρκειά της (3).

1) Η τυπική νομική βάση

130. Όσον αφορά την τυπική νομική βάση της, η απόφαση ΜΣΕ εκδόθηκε ως μέτρο διασφάλισης βάσει των άρθρων 37 και 38 της Πράξης Προσχώρησης. Το άρθρο 4, παράγραφος 3, της Συνθήκης Προσχώρησης εξουσιοδοτεί τα θεσμικά όργανα της Ένωσης να θεσπίζουν τα μέτρα που προβλέπονται, μεταξύ άλλων, στα άρθρα 37 και 38 της Πράξης Προσχώρησης, πριν από την προσχώρηση των ενδιαφερόμενων κρατών μελών. Κατά τις διατάξεις αυτές, οι οποίες καλούνται «ρήτρες διασφάλισης», τα εν λόγω μέτρα αρχίζουν να ισχύουν μόνον υπό τον όρο και από την ημερομηνία έναρξης της ισχύος της Συνθήκης Προσχώρησης. Το άρθρο 2, παράγραφος 2, της Συνθήκης Προσχώρησης ορίζει ότι οι διατάξεις της πράξης αυτής αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της εν λόγω συνθήκης.

2) Το περιεχόμενο και οι σκοποί

131. Από απόψεως περιεχομένου των μέτρων που μπορούν να ληφθούν βάσει των άρθρων 37 και 38 της Πράξης Προσχώρησης, οι διατάξεις αυτές εξουσιοδοτούν, αμφότερες, την Επιτροπή να λαμβάνει, κατόπιν αίτησης κράτους μέλους ή εξ ιδίας πρωτοβουλίας, «δέοντα μέτρα» σε δύο περιπτώσεις.

132. Πρώτον, το άρθρο 37, ήτοι η «ρήτρα διασφάλισης της εσωτερικής αγοράς», μπορεί να τύχει εφαρμογής σε περίπτωση που η Ρουμανία παραλείψει να εκπληρώσει τις δεσμεύσεις που ανέλαβε στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων προσχώρησης, προξενώντας κατ’ αυτόν τον τρόπο σοβαρή βλάβη ή άμεσο κίνδυνο σοβαρής βλάβης στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Δεύτερον, το άρθρο 38 μπορεί να τύχει εφαρμογής σε περίπτωση που ανακύψουν σοβαρές ελλείψεις ή διαφανεί άμεσος κίνδυνος σοβαρών ελλείψεων στη μεταφορά στο εθνικό δίκαιο, την πορεία της υλοποίησης ή την εφαρμογή των μέσων συνεργασίας και αποφάσεων περί αμοιβαίας αναγνώρισης όσον αφορά τον χώρο ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης ( 50 ).

133. Από την εξέταση των σκοπών και του περιεχομένου της απόφασης ΜΣΕ προκύπτει ότι η εν λόγω απόφαση μπορεί ευχερώς να υπαχθεί στην κατηγορία των μέτρων που προβλέπονται στα άρθρα 37 και 38 της Πράξης Προσχώρησης.

134. Όσον αφορά τους σκοπούς της απόφασης ΜΣΕ, η αιτιολογική της σκέψη 4 μνημονεύει τις ελλείψεις που δικαιολογούν την προσφυγή στα μέτρα διασφάλισης που προβλέπονται στα άρθρα 37 και 38 της Πράξης Προσχώρησης. Επισημαίνοντας μεν τις προσπάθειες που έχουν καταβληθεί για την ολοκλήρωση της προετοιμασίας της Ρουμανίας ενόψει της ένταξής της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η εν λόγω αιτιολογική σκέψη επισημαίνει ότι η Επιτροπή διαπίστωσε, στην από 26 Σεπτεμβρίου 2006 έκθεσή της ( 51 ), «εκκρεμότητες» όσον αφορά, μεταξύ άλλων, την ευθύνη και την αποτελεσματικότητα του συστήματος απονομής δικαιοσύνης και των οργάνων επιβολής του νόμου. Κρίθηκε αναγκαία η περαιτέρω πρόοδος για τη διασφάλιση της δυνατότητας των δύο χωρών «να θέσουν σε εφαρμογή και να υλοποιήσουν τα μέτρα που έχουν ληφθεί για τη δημιουργία της εσωτερικής αγοράς και του χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης». Η Επιτροπή, αφού υπενθύμισε, στην αιτιολογική σκέψη 5, ότι τα μέτρα των άρθρων 37 και 38 της Πράξης Προσχώρησης μπορούν να ληφθούν σε περίπτωση «άμεσων κινδύνων», έκρινε ότι συνέτρεχαν τέτοιοι κίνδυνοι. Συγκεκριμένα, στην αιτιολογική σκέψη 6 διευκρινίζεται ότι οι «εκκρεμότητες» όσον αφορά την ευθύνη και την αποτελεσματικότητα του συστήματος απονομής δικαιοσύνης και επιβολής του νόμου δικαιολογούν τη θέσπιση του ΜΣΕ, προκειμένου να αξιολογηθεί η πρόοδος της Ρουμανίας σε σχέση με την επίτευξη των ειδικών στόχων αναφοράς στους τομείς της δικαστικής μεταρρύθμισης και της καταπολέμησης της διαφθοράς.

135. Επομένως, ο λόγος για τη δημιουργία του ΜΣΕ έγκειται στην ύπαρξη άμεσων κινδύνων για τη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και του χώρου ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης, λόγω των ελλείψεων που διαπιστώθηκαν σε σχέση με το σύστημα απονομής δικαιοσύνης και την καταπολέμηση της διαφθοράς στη Ρουμανία. Ο σκοπός αυτός προφανώς συνάδει πλήρως με τα άρθρα 37 και 38 της Πράξης Προσχώρησης.

136. Δεύτερον, από απόψεως περιεχομένου των μέτρων που μπορούν να ληφθούν βάσει των διατάξεων αυτών, από το γράμμα τόσο του άρθρου 37 όσο και του άρθρου 38 της Πράξης Προσχώρησης προκύπτει ότι ο όρος «μέτρα» είναι αρκούντως ευρύς, ώστε να καταλαμβάνει πράξεις όπως η απόφαση ΜΣΕ. Καμία από αυτές τις διατάξεις δεν περιέχει εξαντλητική απαρίθμηση των μέτρων που μπορούν να ληφθούν επί τη βάσει τους. Το μόνο μέτρο που μνημονεύεται ρητώς είναι η αναστολή της αμοιβαίας αναγνώρισης, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 38 της Πράξης Προσχώρησης. Συγκεκριμένα, τα άρθρα 37 και 38 της Πράξης Προσχώρησης απλώς καθορίζουν αρνητικά όρια που δεν πρέπει να υπερβαίνουν τα μέτρα –τα μέτρα πρέπει να συνάδουν με την αρχή της αναλογικότητας και να μην εισάγουν διακρίσεις.

137. Εφόσον τόσο το άρθρο 37 όσο και το άρθρο 38 της Πράξης Προσχώρησης μπορούν νομίμως να χρησιμοποιηθούν για την αναστολή (εν τέλει) της αμοιβαίας αναγνώρισης ή ορισμένων στοιχείων της εσωτερικής αγοράς και κανένα εξ αυτών δεν περιέχει εξαντλητική απαρίθμηση των ειδών μέτρων που μπορούν να ληφθούν επί τη βάσει τους, τότε δεν υπάρχει μόνον ένα δυνατό μέτρο, αλλά, αντιθέτως, μια κλίμακα μέτρων. Για να το θέσω διαφορετικά, αν είναι δυνατή η αναστολή, πρέπει, κατά μείζονα λόγο, να είναι επίσης δυνατή, κατ’ επίκληση της αναλογικότητας που μνημονεύεται ρητώς στη διάταξη αυτή, η απλή θέσπιση ενός πολύ ηπιότερου και, υπό την έννοια αυτή, πολύ αναλογικότερου μέτρου συνεργασίας και ελέγχου. Το γεγονός ότι είναι δυνατή η λήψη πρόσθετων και αυστηρότερων μέτρων για την εφαρμογή των άρθρων 37 και 38 δεν αναιρεί το γεγονός ότι μέτρα λιγότερο αυστηρά, όπως ο ΜΣΕ, μπορούν να ληφθούν βάσει των διατάξεων αυτών και σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας.

3) Η διάρκεια του ΜΣΕ

138. Τα άρθρα 37 και 38 της Πράξης Προσχώρησης περιέχουν τους ίδιους χρονικούς περιορισμούς. Πρώτον, οι δύο διατάξεις προβλέπουν ότι τα μέτρα μπορούν να θεσπίζονται, κατ’ αρχήν, εντός τριών ετών από την προσχώρηση. Ωστόσο, οι δύο αυτές διατάξεις προβλέπουν επίσης i) ότι επίκληση των ρητρών διασφάλισης χωρεί ακόμη και πριν από την προσχώρηση, βάσει των ευρημάτων της παρακολούθησης, και ότι τα μέτρα που θεσπίζονται τίθενται σε ισχύ από την πρώτη ημέρα της προσχώρησης, εκτός αν προβλέπουν μεταγενέστερη ημερομηνία, καθώς και ii) ότι τα μέτρα μπορούν να εφαρμόζονται και πέραν της τριετούς περιόδου, ενόσω εξακολουθούν να υφίστανται οι εν λόγω ελλείψεις. Παρά τη δυνατότητα διατήρησης των μέτρων επ’ αόριστον, τόσο το άρθρο 37 όσο και το άρθρο 38 της Πράξης Προσχώρησης αναφέρουν ρητώς (iii) ότι τα μέτρα παραμένουν σε ισχύ μόνον καθ’ όσο χρόνο είναι απολύτως απαραίτητο και, εν πάση περιπτώσει, αίρονται μόλις εκπληρωθεί η οικεία δέσμευση.

139. Εξάλλου, κατά τη διάρκεια της παρούσας διαδικασίας, ουδείς υποστήριξε ότι η απόφαση ΜΣΕ δεν πληροί τις απαιτήσεις αυτές. Πρώτον, η εν λόγω απόφαση εκδόθηκε αρκετές ημέρες πριν από την προσχώρηση, στις 13 Δεκεμβρίου 2006, βάσει των ευρημάτων της έκθεσης της 26ης Σεπτεμβρίου 2006, όπως επισημαίνεται στο σημείο 4 της απόφασης ΜΣΕ (i). Δεύτερον, τα μέτρα διατηρήθηκαν σε ισχύ για περίοδο μεγαλύτερη των τριών ετών από την προσχώρηση, λόγω της διαπίστωσης ότι οι ελλείψεις που προκάλεσαν την έκδοση της απόφασης ΜΣΕ εξακολουθούσαν να υφίστανται (ii). Τρίτον, η αιτιολογική σκέψη 9 επισημαίνει ότι η απόφαση θα πρέπει να καταργηθεί μετά την ικανοποιητική επίτευξη όλων των στόχων αναφοράς. Συναφώς, επισημαίνεται ότι η κατάργηση του ΜΣΕ προβλεπόταν στην έκθεση του 2017 και αναβλήθηκε μόνο μετά τα αρνητικά ευρήματα της έκθεσης της 13ης Νοεμβρίου 2018, τα οποία αφορούν οι υπό κρίση υποθέσεις (iii).

140. Φρονώ ότι η παρατιθέμενη στη