ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ 27ΗΣ ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1989. - ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΚΑΤΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΒΕΛΓΙΟΥ. - ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ - ΕΛΕΓΧΟΣ ΣΤΑ ΣΥΝΟΡΑ - ΑΔΕΙΑ ΔΙΑΜΟΝΗΣ Η ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 321/87.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1989 σελίδα 00997



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

Ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων - Δικαίωμα εισόδου και διαμονής των υπηκόων των κρατών μελών - Υποχρέωσή τους να φέρουν πάντοτε μαζί τους το έγγραφο αδείας διαμονής ή εγκαταστάσεως - 'Ελεγχος επ' ευκαιρία της εισόδου σε κράτος μέλος - Επιτρεπτό - Προϋποθέσεις

(Οδηγίες του Συμβουλίου 68/360, άρθρο 3, και 73/148, άρθρο 3)

Περίληψη

Οι διενεργούμενοι από κράτος μέλος έλεγχοι ως προς το αν τηρείται η επιβαλλόμενη στους δικαιούμενους αδείας διαμονής κοινοτικούς υπηκόους υποχρέωση να φέρουν πάντοτε μαζί τους την άδεια διαμονής ή εγκαταστάσεώς τους συνάδουν προς το κοινοτικό δίκαιο, υπό τον όρο ότι πανομοιότυπη υποχρέωση επιβάλλεται και στους υπηκόους του κράτους αυτού για το δελτίο ταυτότητάς τους.

Η διενέργεια παρόμοιων ελέγχων επ' ευκαιρία της εισόδου σε κράτος μέλος δεν απαγορεύεται από τις οδηγίες 68/360 και 73/148, σύμφωνα με τις οποίες η μόνη απαραίτητη προϋπόθεση από την οποία τα κράτη μέλη μπορούν να εξαρτήσουν το δικαίωμα εισόδου στο έδαφός τους των προσώπων που αφορούν οι προαναφερθείσες οδηγίες είναι η επίδειξη δελτίου ταυτότητας ή διαβατηρίου εν ισχύι, υπό τον όρο ότι η είσοδος στο έδαφός τους δεν αποτελεί συνάρτηση των ελέγχων αυτών. Πάντως, η πρακτική αυτή ενδέχεται να συνιστά, ανάλογα με τις περιστάσεις, εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων εντός της Κοινότητας. Αυτό θα συνέβαινε ιδίως αν αποδεικνυόταν ότι οι σχετικοί έλεγχοι διενεργούνται κατά τρόπο συστηματικό, αυθαίρετο και αλυσιτελώς κατασταλτικό.

Διάδικοι

Στην υπόθεση 321/87,

Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τους Antonio Caeiro και Etienne Lasnet, νομικούς συμβούλους, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Γεώργιο Κρεμλή, μέλος της νομικής της υπηρεσίας, Centre Wagner, Kirchberg,

προσφεύγουσα,

κατά

Βασιλείου του Βελγίου, διά του Υπουργού των Εξωτερικών Σχέσεων, εκπροσωπούμενου από τον Robert Hoebaer, διευθυντή διοικήσεως στο Υπουργείο των Εξωτερικών Υποθέσεων, Εξωτερικού Εμπορίου και Συνεργασίας για την Ανάπτυξη, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο την πρεσβεία του Βελγίου,

καθού,

που έχει ως αντικείμενο να αναγνωριστεί ότι το Βασίλειο του Βελγίου, υποβάλλοντας τους υπηκόους των άλλων κρατών μελών που κατοικούν νόμιμα στο Βέλγιο σε ατομικό έλεγχο κατά την είσοδό τους σ' αυτό προς εξακρίβωση του αν φέρουν μαζί τους την άδεια διαμονής ή εγκαταστάσεως, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

συγκείμενο από τους Ο. Due, πρόεδρο, T. Koopmans, R. Joliet και F. Grevisse, προέδρους τμήματος, Sir Gordon Slynn, Κ. Ν. Κακούρη, J. C. Moitinho de Almeida, G. C. Rodriguez Iglesias και Diez de Velasco, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: G. Tesauro

γραμματέας: J. A. Pompe, βοηθός γραμματέας

λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας της 2ας Φεβρουαρίου 1989,

αφού άκουσε το γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 7ης Μαρτίου 1989,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 16 Οκτωβρίου 1987, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων άσκησε, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ, προσφυγή με την οποία ζητείται να αναγνωριστεί ότι το Βασίλειο του Βελγίου, υποβάλλοντας τους υπηκόους των άλλων κρατών μελών που κατοικούν νόμιμα στο Βέλγιο σε ατομικό έλεγχο κατά την είσοδό τους σ' αυτό προς εξακρίβωση του αν φέρουν μαζί τους την άδεια διαμονής ή εγκαταστάσεώς τους, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ.

2 Κατά το άρθρο 38 του βελγικού βασιλικού διατάγματος της 8ης Οκτωβρίου 1981 περί εισόδου, διαμονής, εγκαταστάσεως και απομακρύνσεως από το βελγικό έδαφος των αλλοδαπών, "οι άνω των 15 ετών αλλοδαποί οφείλουν να φέρουν πάντοτε μαζί τους την άδεια διαμονής ή εγκαταστάσεως ή κάθε άλλο έγγραφο διαμονής και να το επιδεικνύουν σε κάθε ζήτηση των αρμόδιων οργάνων των αρχών ελέγχου".

3 Η σχετική υποχρέωση αντιστοιχεί προς την υποχρέωση που επιβάλλει στους βέλγους υπηκόους το άρθρο 1 του βασιλικού διατάγματος της 29ης Ιουλίου 1985 περί δελτίου ταυτότητας. Η μη τήρηση των υποχρεώσεων αυτών συνιστά και στις δύο περιπτώσεις παράβαση, τιμωρούμενη με πρόστιμο μέχρι και 1 500 βελγικών φράγκων.

4 Κατά την είσοδο των μη βέλγων κοινοτικών υπηκόων στο Βέλγιο, οι αρμόδιες αρχές για το μεθοριακό έλεγχο τους ζητούν περιστασιακά αλλ' όχι συστηματικά να επιδεκνύουν, εκτός από το διαβατήριο ή το δελτίο ταυτότητάς τους, και την άδεια διαμονής ή εγκαταστάσεως. Σε περίπτωση μη επιδείξεως του εν λόγω εγγράφου, ο ενδιαφερόμενος μπορεί να συνεχίσει το ταξίδι του, ύστερα όμως από ενδεχόμενη επιβολή προστίμου.

5 Η Επιτροπή θεωρεί ότι η πρακτική αυτή αντίκειται προς τις οδηγίες του Συμβουλίου 68/360, της 15ης Οκτωβρίου 1968 (ΕΕ ειδ. έκδ. 05/001, σ. 43), και 73/148, της 21ης Μαΐου 1973 (ΕΕ ειδ. έκδ. 06/001, σ. 144), που αφορούν αντίστοιχα την κατάργηση των περιορισμών στη διακίνηση και διαμονή, αφενός, και εγκατάσταση και παροχή υπηρεσιών, αφετέρου, των εργαζομένων των κρατών μελών και των οικογενειών τους στο εσωτερικό της Κοινότητας.

6 Η βελγική κυβέρνηση υποστηρίζει ότι ο έλεγχος της αδείας διαμονής ή εγκαταστάσεως δεν συνιστά μεθοριακό έλεγχο αλλ' αποτελεί μέρος γενικότερου αστυνομικού ελέγχου που διενεργείται συνήθως σε όλη τη βελγική επικράτεια, αφορά όλους τους κατοίκους και παρεμπιπτόντως μπορεί να διενεργείται συγχρόνως με τον μεθοριακό έλεγχο.

7 Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά, η εξέλιξη της διαδικασίας, καθώς και οι ισχυρισμοί και τα επιχειρήματα των διαδίκων. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.

8 Πρέπει να υπομνηστεί ότι το άρθρο 3, παράγραφος 1, αμφοτέρων των επίμαχων οδηγιών, διατυπωμένο πανομοιότυπα, προβλέπει, ότι στους υπηκόους κράτους μέλους που εμπίπτουν στις ευεργετικές διατάξεις περί ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων επιτρέπεται η είσοδος στο έδαφος άλλου κράτους μέλους "με απλή επίδειξη δελτίου ταυτότητος ή διαβατηρίου εν ισχύι". Το ίδιο άρθρο των δύο οδηγιών προβλέπει στην παράγραφο 2 ότι δεν μπορεί να επιβληθεί θεώρηση εισόδου ή άλλη ισοδύναμη υποχρέωση.

9 'Οπως έχει ήδη κρίνει το Δικαστήριο με την απόφαση της 3ης Ιουλίου 1980 (υπόθεση 157/79, Regina κατά Pieck, Rec. 1980, σ. 2171), ως "θεώρηση εισόδου ή άλλη ισοδύναμη υποχρέωση" νοείται κάθε διατύπωση που σκοπεί στη χορήγηση αδείας εισόδου στο έδαφος κράτους μέλους, πέραν του μεθοριακού ελέγχου διαβατηρίων ή δελτίου ταυτότητας, ανεξάρτητα από τον τόπο ή χρόνο εκδόσεως της εν λόγω αδείας και από τον τύπο της.

10 'Οπως προκύπτει από την ίδια απόφαση, η επιφύλαξη δημοσίας τάξεως, ασφαλείας και υγείας, από την οποία η Συνθήκη ΕΟΚ εξαρτά την ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων, ερμηνεύεται όχι ως απαραίτητη προϋπόθεση για τη χορήγηση του δικαιώματος εισόδου και διαμονής, αλλά ως δυνατότητα επιβολής, σε ατομικές περιπτώσεις και όταν συντρέχει αποχρών λόγος, περιορισμών στην άσκηση δικαιώματος που απορρέει ευθέως από τη Συνθήκη. Κατά συνέπεια, η επιφύλαξη αυτή δεν δικαιολογεί τη θέσπιση διοικητικών μέτρων επιβολής γενικώς άλλων μεθοριακών διατυπώσεων εκτός από την απλή επίδειξη δελτίου ταυτότητας ή διαβατηρίου εν ισχύι.

11 Επομένως, η μόνη απαραίτητη προϋπόθεση από την οποία τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να εξαρτήσουν το δικαίωμα εισόδου στο έδαφός τους των προσώπων που αφορούν οι προαναφερθείσες οδηγίες είναι η επίδειξη δελτίου ταυτότητας ή διαβατηρίου εν ισχύι.

12 Πρέπει να υπομνηστεί ότι η άσκηση του δικαιώματος εισόδου στο Βέλγιο δεν είναι συνάρτηση των επίμαχων ελέγχων, ενώ δεν αμφισβητείται ότι συνάδει προς το κοινοτικό δίκαιο η διενέργεια ελέγχων στο έδαφος του Βελγίου ως προς την τήρηση της επιβαλλομένης στους δικαιούμενους διαμονής κοινοτικούς υπηκόους υποχρεώσεως να φέρουν πάντοτε μαζί τους το σχετικό έγγραφο αδείας διαμονής ή εγκαταστάσεως, εφόσον πανομοιότυπη υποχρέωση επιβάλλεται και στους βέλγους υπηκόους για την επίδειξη του δελτίου ταυτότητάς τους.

13 Η Επιτροπή αμφισβητεί το συμβιβαστό των επίμαχων ελέγχων προς το κοινοτικό δίκαιο μόνο στο μέτρο που διενεργούνται επ' ευκαιρία της εισόδου στο βελγικό έδαφος, εφόσον με τον τρόπο αυτό προστίθεται και νέα υποχρέωση εκτός της υποχρεώσεως επιδείξεως δελτίου ταυτότητας ή διαβατηρίου εν ισχύι.

14 Καταρχάς, πρέπει να αναγνωριστεί ότι, εφόσον η είσοδος στο Βέλγιο δεν εξαρτάται από τους ελέγχους κατά των οποίων βάλλει η Επιτροπή, δεν συνάγεται απαγόρευσή τους από το γράμμα των διατάξεων των οδηγιών που επικαλείται η Επιτροπή.

15 Ακολούθως, πρέπει να τονιστεί ότι η διενέργεια των ελέγχων αυτών κατά την είσοδο στο έδαφος κράτους μέλους ενδέχεται να συνιστά, ανάλογα με τις περιστάσεις, εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων εντός της Κοινότητας, θεμελιώδη αρχή της Συνθήκης ΕΟΚ, στην οποία οι προαναφερθείσες οδηγίες επιδιώκουν να προσδώσουν πλήρη αποτελεσματικότητα. Αυτό θα συνέβαινε ιδίως αν αποδεικνυόταν ότι οι σχετικοί έλεγχοι διενεργούνται κατά τρόπο συστηματικό, αυθαίρετο ή αλυσιτελώς κατασταλτικό.

16 Στην προκειμένη περίπτωση δεν αμφισβητείται ότι οι επίμαχοι έλεγχοι διενεργούνται σποραδικά και όχι συστηματικά. Εξάλλου, η Επιτροπή υποστήριξε απλώς ότι οι έλεγχοι αντίκεινται αφ' εαυτών προς το κοινοτικό δίκαιο, χωρίς να προσκομίσει άλλα στοιχεία σχετικά με τις περιστάσεις υπό τις οποίες διενεργούνται. Υπό τις συνθήκες αυτές, ουδόλως καθίσταται δυνατή ή διαπίστωση ότι το Βασίλειο του Βελγίου παρέβη υποχρέωσή του.

17 Από τα προεκτεθέντα προκύπτει ότι η προσφυγή είναι απορριπτέα.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

18 Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα του αντιδίκου. Πάντως, η βελγική κυβέρνηση δεν ζήτησε την καταδίκη της Επιτροπής στα δικαστικά έξοδα. Συνεπώς, παρόλον ότι η Επιτροπή ηττήθηκε, κάθε διάδικος πρέπει να φέρει τα δικαστικά του έξοδα.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

αποφασίζει:

1) Απορρίπτει την προσφυγή.

2) Κάθε διάδικος φέρει τα δικαστικά του έξοδα.