Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Lenz της 2ας Ιουνίου 1987. - ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΚΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. - ΠΑΡΑΒΑΣΗ ΚΡΑΤΟΥΣ - ΕΚΠΡΟΘΕΣΜΗ ΚΑΤΑΒΟΛΗ ΧΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΝΕΙΣΦΟΡΩΝ - ΑΡΝΗΣΗ ΚΑΤΑΒΟΛΗΣ ΤΟΚΩΝ ΥΠΕΡΗΜΕΡΙΑΣ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 70/86.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1987 σελίδα 03545



Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα

++++

Κύριε πρόεδρε,

Κύριοι δικαστές,

Α - Πραγματικά περιστατικά

1 . Στη δίκη επί της οποίας διατυπώνω σήμερα τις προτάσεις μου πρόκειται κυρίως για το ζήτημα αν μπορεί ένα κράτος μέλος να επικαλεστεί την αρχή της ανωτέρας βίας για ν' αποφύγει την πληρωμή τόκων, όταν λόγω απεργίας δεν καταβλήθηκαν εμπροθέσμως οι χρηματικές συνεισφορές του στον προϋπολογισμό των Κοινοτήτων .

2 . Κατά το μήνα Ιούνιο 1983 εγγράφηκε στο λογαριασμό της Επιτροπής στην Τράπεζα της Ελλάδος η χρηματική συνεισφορά της Ελληνικής Δημοκρατίας λόγω απεργίας των τραπεζικών υπαλλήλων όχι την Τετάρτη, 1η Ιουνίου, αλλά μόλις την Παρασκευή, 3 Ιουνίου .

3 . Με έγγραφο της 8ης Ιουνίου 1983 ζήτησε η Επιτροπή ( προσφεύγουσα ) από την Ελληνική Δημοκρατία ( καθής ) την καταβολή τόκων δύο ημερών καθυστερημένης εγγραφής, σύμφωνα με το άρθρο 11 του κανονισμού 2891/77 . Με έγγραφο της 1ης Αυγούστου 1983 αρνήθηκε η καθής την πληρωμή τόκων . Υποστήριξε ότι έδωσε εγκαίρως, ήτοι στις 30 Μαΐου 1983, τη σχετική εντολή πληρωμής . Το ότι δε η εγγραφή στο λογαριασμό της Επιτροπής συντελέστηκε μόλις στις 3 Ιουνίου λόγω γενικής απεργίας των τραπεζικών υπαλλήλων την 1η και 2α Ιουνίου 1983, αποτελεί γι' αυτήν περίπτωση ανωτέρας βίας .

4 . Η προσφεύγουσα ζητεί :

- να αναγνωριστεί ότι η καθής, μη εγγράφοντας εμπροθέσμως τις χρηματικές συνεισφορές που στηρίζονται επί του ακαθαρίστου εθνικού προϊόντος για τον Ιούνιο 1983 και αρνούμενη ακολούθως να καταβάλει τόκους λόγω εκπρόθεσμης πληρωμής, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, και

- να καταδικαστεί η καθής στα δικαστικά έξοδα .

5 . Η καθής ζητεί :

- να απορριφθεί η προσφυγή και να της επιδικαστούν τα δικαστικά έξοδα .

6 . Επί των ισχυρισμών των διαδίκων θα λάβω θέση, εφόσον θα χρειαστεί, κατά την ανάπτυξη της γνώμης μου επί της υποθέσεως . Κατά τα λοιπά αναφέρομαι στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση .

Β - Η γνώμη μου επί της υποθέσεως

7 . Καταρχάς πρέπει να σημειωθεί ότι δεν αμφισβητείται ότι οι χρηματικές συνεισφορές που όφειλε η καθής στην Κοινότητα εγγράφηκαν στο λογαριασμό της προσφεύγουσας κατά το μήνα Ιούνιο 1983 όχι εμπροθέσμως, αλλά με καθυστέρηση δύο ημερών . Επομένως αντικειμενικά υφίσταται παράβαση του άρθρου 10, παράγραφος 3, του κανονισμού 2891/77 του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 1977, περί εφαρμογής της αποφάσεως της 21ης Απριλίου 1970 περί της αντικαταστάσεως των χρηματικών συνεισφορών των κρατών μελών από ιδίους πόρους των Κοινοτήτων ( 1 ) οι προϋποθέσεις που προβλέπει το άρθρο 11 του πιο πάνω κανονισμού για την υποχρέωση καταβολής τόκων πληρούνται .

8 . Συνεπώς, θα έπρεπε να γίνει δεκτή η προσφυγή αν δεν επικαλούνταν η καθής την αρχή της ανωτέρας βίας .

9 . Από το άρθρο 17, παράγραφος 2, του κανονισμού 2891/77 προκύπτει ότι η αρχή της ανωτέρας βίας εφαρμόζεται και στις οικονομικές σχέσεις μεταξύ Κοινότητας και κρατών μελών . Κατά τη διάταξη αυτή, τα κράτη μέλη δεν απαλλάσσονται της υποχρεώσεως να θέτουν στη διάθεση της Επιτροπής τα ποσά των ιδίων πόρων που αντιστοιχούν στα βεβαιωθέντα έσοδα, παρά μόνον εάν η είσπραξη δεν κατέστη δυνατό να πραγματοποιηθεί για λόγους ανωτέρας βίας .

10 . Η ρύθμιση όμως αυτή αφορά μόνον τους παραδοσιακούς ιδίους πόρους της Κοινότητας ( δασμούς και εισφορές ) ( 2 ), όχι δε τις χρηματικές συνεισφορές των κρατών μελών για τις οποίες πρόκειται στην παρούσα υπόθεση . Με τη ρύθμιση αυτή επιρρίπτεται ο κίνδυνος της μη εισπράξεως βεβαιωθέντων εσόδων στην Κοινότητα και όχι στο κράτος μέλος, το οποίο οφείλει να βεβαιώσει τους ιδίους πόρους σύμφωνα με τις δικές του νομοθετικές και διοικητικές διατάξεις και να τους θέσει στη διάθεση της Επιτροπής . 'Ετσι, δεν υποχρεούται το κράτος μέλος να θέσει στη διάθεση της Κοινότητας ιδίους πόρους που δεν μπόρεσε να εισπράξει χωρίς δική του υπαιτιότητα .

11 . Οι διάδικοι δεν αμφισβητούν ότι το άρθρο 17, παράγραφος 2, δεν ασκεί άμεση επίδραση στην προκειμένη δίκη . Ως προς την κατ' αναλογία εφαρμογή της διατάξεως αυτής υπήρξε αρχικά διχογνωμία, η οποία όμως τελικά παραμερίστηκε, έτσι ώστε η προσφεύγουσα να μην αποκλείει καταρχήν τη δυνατότητα να επικαλεστεί τη γενική αρχή της ανωτέρας βίας στο πλαίσιο των οικονομικών σχέσεων μεταξύ των κρατών μελών και της Κοινότητας .

12 . Εγώ αντιθέτως αμφιβάλλω αν είναι καν εφαρμοστέα η αρχή της ανωτέρας βίας στο πλαίσιο των οικονομικών διατάξεων πέραν της ρυθμίσεως που περιέχει το άρθρο 17, παράγραφος 2 .

13 . Σύμφωνα με την ενδέκατη αιτιολογική του σκέψη, ο κανονισμός αυτός προβαίνει σε συνολική ρύθμιση, η οποία θα επιτρέψει στις Κοινότητες να έχουν στη διάθεσή τους τους ιδίους πόρους υπό τις καλύτερες δυνατές συνθήκες . Απ' αυτό συνάγει το άρθρο 11 τη συνέπεια ότι επί καθυστερημένων εγγραφών στο λογαριασμό της προσφεύγουσας πρέπει να καταβάλλονται τόκοι και μάλιστα για όλες τις πληρωμές . Μοναδική προϋπόθεση για την υποχρέωση καταβολής τόκων είναι η καθυστερημένη εγγραφή, ανεξαρτήτως δε του λόγου για τον οποίο έγινε καθυστερημένα η εγγραφή στο λογαριασμό της Επιτροπής, όπως έχει ήδη κρίνει επανειλημμένα το Δικαστήριο ( 3 ).

14 . 'Οπως δεν μπορεί να επικαλεστεί ένα κράτος μέλος, σύμφωνα με την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, διατάξεις, την ακολουθούμενη πρακτική ή καταστάσεις της εσωτερικής του έννομης τάξης για να δικαιολογήσει τη μη τήρηση υποχρεώσεων και προθεσμιών που τάσσονται στις οδηγίες της Κοινότητας, άλλο τόσο δεν μπορεί να επικαλεστεί ένα κράτος μέλος την αρχή της ανωτέρας βίας για να αποφύγει την υποχρέωση καταβολής τόκων, δυνάμει του άρθρου 11 του κανονισμού 2891/77 . Οι οικονομικές διατάξεις του κοινοτικού δικαίου πρέπει να συγκαταλεχθούν μεταξύ των βασικών κανόνων της κοινοτικής συντεταγμένης έννομης τάξης, της οποίας η ανεπιφύλακτη τήρηση είναι απαραίτητη, για να διασφαλιστεί η πραγματική λειτουργία της Κοινότητας . Οι Κοινότητες πρέπει "να έχουν στη διάθεσή τους τους ιδίους πόρους υπό τις καλύτερες δυνατές συνθήκες" για να μπορούν να αντεπεξέρχονται στις δικές τους οικονομικές υποχρεώσεις . Η αρχή αυτή πρέπει να ισχύει και για την πληρωμή των χρηματικών συνεισφορών των κρατών μελών, διότι καταβάλλονται χρονικά περιορισμένα στην Κοινότητα αντί των ιδίων πόρων από το φόρο προστιθεμένης αξίας . 'Ετσι παρίσταται συνεπές ότι το άρθρο 11 του κανονισμού 2891/77 εξαρτά την υποχρέωση καταβολής τόκων μόνον από την καθυστερημένη εγγραφή και ότι το κράτος μέλος φέρει όλο τον κίνδυνο για την εμπρόθεσμη εγγραφή στο λογαριασμό της Κοινότητας .

15 . Επικουρικά, για την περίπτωση που το Δικαστήριο δεν θα απέκλειε, αντίθετα προς την άποψή μου, την εφαρμογή της αρχής της ανωτέρας βίας στην προκειμένη περίπτωση, επιτρέψτε μου να εκθέσω με συντομία τους λόγους για τους οποίους δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτής της αρχής .

16 . Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου ( 4 ), η έννοια της ανωτέρας βίας απαιτεί "την ύπαρξη ασυνήθων δυσχερειών, ανεξάρτητων από τη βούληση του προσώπου, που παρίστανται αναπόφευκτες έστω και αν καταβληθεί κάθε δυνατή επιμέλεια ".

17 . 'Οπως προκύπτει από την έγγραφη και την προφορική διαδικασία, δεν μπορεί να συναχθεί ότι η καθής κατέβαλε κάθε δυνατή επιμέλεια, φροντίζοντας ώστε να εγγραφεί εμπρόθεσμα η χρηματική συνεισφορά της στο λογαριασμό της προσφεύγουσας .

18 . 'Ηδη από τις 25 Μαΐου 1983 δημοσιεύτηκαν στον ελληνικό τύπο ειδήσεις περί επικειμένων απεργιακών κινητοποιήσεων . Στις 26 Μαΐου αναγράφηκε ότι επέκειτο άμεσα 48ωρη απεργία των τραπεζικών υπαλλήλων . Στις 29 Μαΐου ανακοινώθηκε ότι η Ομοσπονδία Τραπεζοϋπαλληλικών Οργανώσεων Ελλάδος αποφάσισε να κηρύξει για τη Δευτέρα, 30 Μαΐου 1983, 24ωρη απεργία, και για την Τετάρτη και Πέμπτη ( 1η και 2α Ιουνίου 1983 ) κι άλλη, 48ωρη απεργία .

19 . Ενόψει της καταστάσεως αυτής μπορούσε και όφειλε να λαβει η καθής μέτρα ώστε να εξασφαλίσει την εμπρόθεσμη εγγραφή της χρηματικής συνεισφοράς της στο λογαριασμό της προσφεύγουσας, όπως, παραδείγματος χάρη, με εντολή λογιστικής μεταφοράς διδόμενη εγκαίρως και με ημερομηνία ισχύος την 1η Ιουνίου 1983 .

20 . Από το ότι η καθής είχε την άποψη, ενόψει της καταστάσεως αυτής, ότι από την αναγγελία της απεργίας στον τύπο δεν συνήγετο ότι την απεργιακή απειλή θα ακολουθούσε αναπόφευκτα και η εκτέλεσή της, έτσι ώστε να μην απαιτούνταν προληπτικά μέτρα, απλώς συνάγεται ότι έτσι ανέλαβε τον κίνδυνο να είναι καθυστερημένη η επίδικη εγγραφή . Στη συνέχεια όμως επήλθε ο κίνδυνος τούτο έχει ως αποτέλεσμα ότι η καθής οφείλει να υποστεί τις συνέπειες της ριψοκίνδυνης συμπεριφοράς της .

21 . Επομένως, η καθής δεν μπορεί να επικαλεστεί στην προκειμένη περίπτωση την αρχή της ανωτέρας βίας .

Γ - Τελική πρόταση

Κατόπιν αυτών των σκέψεων προτείνω να γίνει δεκτή η προσφυγή και να καταδικαστεί η καθής στα δικαστικά έξοδα .

(*) Μετάφραση από τα γερμανικά .

( 1 ) ΕΕ ειδ . έκδ . 01/002, σ . 64 .

( 2 ) 'Αρθρο 2 της απόφασης της 21ης Απριλίου 1970 περί αντικαταστάσεως των χρηματικών συνεισφορών των κρατών μελών από ίδιους πόρους των Κοινοτήτων, Συνθήκες περί ιδρύσεως των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των ΕΚ 1982, σ . 843 .

( 3 ) Απόφαση του Δικαστηρίου της 20ής Μαρτίου 1986 στην υπόθεση 303/84, Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, Συλλογή 1986, σ . 1171, ιδίως σ . 1178 απόφαση του Δικαστηρίου της 18ης Σεπτεμβρίου 1986 επί της υποθέσεως 93/85, Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Ηνωμένου Βασιλείου, Συλλογή 1986, σ . 4011, ιδίως σ . 4028 .

( 4 ) Βλέπε π.χ . την απόφαση της 9ης Φεβρουαρίου 1984 στην υπόθεση 284/82, Busseni κατά Επιτροπής, Συλλογή 1984, σ . 557 .