ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΠΡΩΤΟ ΤΜΗΜΑ) ΤΗΣ 9ΗΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1995. - ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ ΚΑΤΑ ALAN JEFFREY BIRD. - ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ: CROWN COURT, BOLTON - ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ. - ΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΩΝ ΟΔΙΚΩΝ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ - ΠΑΡΕΚΚΛΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΛΟΓΟΥΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ. - ΥΠΟΘΕΣΗ C-235/94.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1995 σελίδα I-03933



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

Μεταφορές * Οδικές μεταφορές * Κοινωνικές διατάξεις * Παρέκκλιση από τους κανόνες περί χρόνου οδηγήσεως και αναπαύσεως για λόγους ασφάλειας των προσώπων, του οχήματος και του φορτίου του * Περιεχόμενο

(Κανονισμός 3820/85 του Συμβουλίου, άρθρα 12 και 15 PAR 1)

Περίληψη

Το άρθρο 12 του κανονισμού 3820/85, για την εναρμόνιση ορισμένων κοινωνικών διατάξεων στον τομέα των οδικών μεταφορών, ενόψει του γράμματός του και του πλαισίου εντός του οποίου εντάσσεται, δεν επιτρέπει στον οδηγό να παρεκκλίνει από τις διατάξεις περί του χρόνου οδηγήσεως και αναπαύσεως των άρθρων 6, 7 ή 8 του κανονισμού για γνωστούς προ της ενάρξεως του δρομολογίου λόγους.

Πράγματι, από το εν λόγω άρθρο 12 προκύπτει ότι την απόφαση περί παρατάσεως του χρόνου οδηγήσεως πέραν του κατ' αρχήν επιτρεπομένου με τον κανονισμό, για τη διασφάλιση της ασφάλειας των προσώπων, του οχήματος και του φορτίου του, πρέπει να λαμβάνει μόνον ο οδηγός, τη στιγμή κατά την οποία αντιμετωπίζει απρόβλεπτα την αδυναμία τηρήσεως του προβλεφθέντος χρόνου οδηγήσεως και αναπαύσεως και τηρώντας τους όρους οδικής ασφαλείας που επιβάλλονται εκείνη τη στιγμή. Άλλωστε, το άρθρο 15, παράγραφος 1, του κανονισμού, επιβάλλοντας στις επιχειρήσεις μεταφοράς να οργανώνουν την εργασία των οδηγών κατά τρόπον ώστε να είναι δυνατή η συμμόρφωσή τους προς τον κανονισμό, εμποδίζει τον προγραμματισμό παρεκκλίσεως από την επιχείρηση προ της αναχωρήσεως του οδηγού.

Διάδικοι

Στην υπόθεση C-235/94,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Crown Court, Bolton (Ηνωμένο Βασίλειο), προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της ποινικής δίκης που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου κατά

Alan Geoffrey Bird,

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του άρθρου 12 του κανονισμού (ΕΟΚ) 3820/85 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1985, για την εναρμόνιση ορισμένων κοινωνικών διατάξεων στον τομέα των οδικών μεταφορών (ΕΕ L 370, σ. 1),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),

συγκείμενο από τους D. A. O. Edward, πρόεδρο τμήματος, P. Jann (εισηγητή) και L. Sevon, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: P. Leger

γραμματέας: L. Hewlett, υπάλληλος διοικήσεως,

λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:

* ο Bird, εκπροσωπούμενος από τον J. A. Backhouse, solicitor,

* η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, εκπροσωπουμένη από τον S. Braviner, του Treasury Solicitor' s Department, επικουρούμενο από τον D. Bethlehem, barrister,

* η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπουμένη από τους F. S. Benyon και G. Berardis, νομικούς συμβούλους,

έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,

αφού άκουσε τις προφορικές παρατηρήσεις του Bird, της Κυβερνήσεως του Ηνωμένου Βασιλείου και της Επιτροπής, κατά τη συνεδρίαση της 6ης Ιουλίου 1995,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 14ης Σεπτεμβρίου 1995,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με διάταξη της 10ης Ιουνίου 1994, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 19 Αυγούστου 1994, το Crown Court, Bolton, υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΚ, προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 12 του κανονισμού (ΕΟΚ) 3820/85 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1985, για την εναρμόνιση ορισμένων κοινωνικών διατάξεων στον τομέα των οδικών μεταφορών (ΕΕ L 370, σ. 1, στο εξής: κανονισμός).

2 Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο ποινικής δίκης κατά του Bird, ο οποίος κατηγορείται ότι παρέβη τον κανονισμό δύο φορές.

3 Το άρθρο 6, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού προβλέπει τα εξής:

"Η συνολική διάρκεια οδήγησης μεταξύ δύο ημερησίων περιόδων αναπαύσεως ή μεταξύ μιας ημερήσιας και μιας εβδομαδιαίας περιόδου αναπαύσεως, η οποία στο εξής καλείται 'ημερήσια περίοδος οδήγησης' , δεν πρέπει να υπερβαίνει τις 9 ώρες. Μπορεί να παρατείνεται σε 10 ώρες δύο φορές την εβδομάδα."

4 To άρθρο 7, παράγραφος 1, ορίζει τα εξής:

"Μετά από οδήγηση 4 1/2 ωρών, θα πρέπει να γίνεται διάλειμμα 45 τουλάχιστον λεπτών, εκτός αν ακολουθεί περίοδος ανάπαυσης για τον οδηγό."

5 Παρέκκλιση από τις διατάξεις αυτές προβλέπεται στο άρθρο 12, το οποίο ορίζει τα εξής:

"Με την προϋπόθεση ότι δεν θίγεται η οδική ασφάλεια και για να μπορέσει να φτάσει σε μια κατάλληλη τοποθεσία στάθμευσης, ο οδηγός μπορεί να παρεκκλίνει από τον παρόντα κανονισμό, εφόσον αυτό είναι απαραίτητο για την ασφάλεια των προσώπων, του οχήματος ή του φορτίου του. Ο οδηγός αναφέρει στο φύλλο καταγραφής της συσκευής ελέγχου ή στο πρόγραμμα υπηρεσίας τη φύση και τον λόγο της παρέκκλισης."

6 Στις 21 Απριλίου 1994 το Rochdale Magistrates' Court καταδίκασε τον Bird, για παράβαση των άρθρων 6 και 7 του κανονισμού 3820/85. Στις 13 Οκτωβρίου 1992, ο Bird, υπάλληλος επιχειρήσεως μεταφορών, οδήγησε ένα όχημα πλέον των 10 ωρών μεταξύ δύο ημερησίων περιόδων αναπαύσεως και στις 6 Νοεμβρίου 1992 πλέον των 4,5 ωρών χωρίς διακοπή. Στις δύο περιπτώσεις, ο Bird και ο εργοδότης του είχαν ήδη προβλέψει, προ της ενάρξεως του δρομολογίου, ότι δεν θα ήταν δυνατόν να συμμορφωθούν προς τις διατάξεις των άρθρων 6 και 7 του κανονισμού. Αποδεικνύεται επίσης ότι τα φορτία ήταν μεγάλης αξίας και ότι η οδική ασφάλεια δεν είχε τεθεί σε κίνδυνο.

7 Ο Bird άσκησε έφεση κατά των δύο αυτών καταδικαστικών αποφάσεων ενώπιον του Crown Court, Bolton. Στο πλαίσιο της δίκης αυτής ισχυρίστηκε μεταξύ άλλων ότι το άρθρο 12 του κανονισμού επέτρεπε να προγραμματιστούν παρεκκλίσεις από τις άλλες διατάξεις του κανονισμού για τη διασφάλιση της ασφάλειας του φορτίου.

8 Επειδή είχε αμφιβολίες ως προς την ερμηνεία της διατάξεως αυτής, το Crown Court αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:

"Όσον αφορά την ερμηνεία του άρθρου 12 του κανονισμού (ΕΟΚ) 3820/85 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1985, για την εναρμόνιση ορισμένων κοινωνικών διατάξεων στον τομέα των οδικών μεταφορών:

αν, σε περίπτωση ποινικής δίκης που αφορά παρέκκλιση από τους περιορισμούς που επιβάλλουν τα άρθρα 6, 7 και 8 του ανωτέρω κανονισμού σχετικά με τον χρόνο οδηγήσεως, ο οδηγός έχει εκπληρώσει όλες τις προϋποθέσεις που θέτει το άρθρο 12 του κανονισμού αυτού και το δικαστήριο είναι πεπεισμένο ότι η οδική ασφάλεια δεν θίγεται και αν ληφθεί υπόψη η υποχρέωση που επιβάλλει το άρθρο 15 στις επιχειρήσεις μεταφορών,

μπορεί ο οδηγός να επικαλεστεί την παρέκκλιση που προβλέπει το άρθρο 12, εφόσον η ανάγκη παρεκκλίσεως από τις διατάξεις των άρθρων 6, 7 και 8 ήταν ήδη γνωστή προ της ενάρξεως του δρομολογίου;"

9 Με το ερώτημα του, το εθνικό δικαστήριο ερωτά κατ' ουσίαν αν το άρθρο 12 του κανονισμού επιτρέπει στον οδηγό να παρεκκλίνει από τις διατάξεις των άρθρων 6, 7 ή 8 του κανονισμού για λόγους γνωστούς προ της ενάρξεως του δρομολογίου.

10 Συναφώς, πρέπει να υπογραμμισθεί ότι το άρθρο 12 του κανονισμού εντάσσεται στο τμήμα VΙΙ, το οποίο φέρει τον τίτλο "Παρεκκλίσεις" και έπεται μιας λίαν λεπτομερούς ρυθμίσεως, η οποία ορίζει με ακρίβεια τις ώρες οδηγήσεως και αναπαύσεως. Επομένως, όπως έχει ήδη κρίνει το Δικαστήριο όσον αφορά τις κοινωνικές διατάξεις στον τομέα των οδικών μεταφορών, οι παρεκκλίσεις δεν μπορούν να ερμηνεύονται κατά τρόπον ώστε τα αποτελέσματά τους να εκτείνονται πέραν του μέτρου που είναι αναγκαίο για την προστασία των συμφερόντων τα οποία σκοπεί να κατοχυρώσει (βλ. αποφάσεις της 22ας Μαρτίου 1984, 90/83, Paterson κ.λπ., Συλλογή 1984, σ. 1567, σκέψη 16, και της 25ης Ιουνίου 1992, C-116/91, British Gas, Συλλογή 1992, σ. Ι-4071, σκέψη 12). Εν προκειμένω, η παρέκκλιση του άρθρου 12 αποσκοπεί στη διασφάλιση της ασφάλειας των προσώπων, του οχήματος και του φορτίου του.

11 Από το γράμμα του άρθρου 12 προκύπτει πρωτίστως ότι η ευχέρεια παρεκκλίσεως από τον κανονισμό παρέχεται μόνο στον οδηγό. Δεν μπορεί επομένως να ισχύει για τον εργοδότη του. Αυτό όμως θα συνέβαινε αν οδηγός και εργοδότης μπορούσαν, προ της ενάρξεως του δρομολογίου, να συμφωνήσουν ότι δεν θα συμμορφωθούν με τον κανονισμό.

12 Στη συνέχεια, κατά το άρθρο 12, ο οδηγός πρέπει να εκτιμήσει την ανάγκη παρεκκλίσεως από τον κανονισμό, να επιλέξει την κατάλληλη τοποθεσία στάθμευσης και να αναφέρει τη φύση και τον λόγο της παρέκκλισης στο φύλλο καταγραφής της συσκευής ελέγχου ή στο πρόγραμμα υπηρεσίας. Από τις διάφορες αυτές διευκρινίσεις προκύπτει ότι λαμβάνονται υπόψη μόνον οι περιπτώσεις κατά τις οποίες η αδυναμία συμμορφώσεως προς τον κανονισμό ανακύπτει απροβλέπτως κατά τη διάρκεια του δρομολογίου.

13 Επιπλέον, το άρθρο 12 επιτρέπει παρεκκλίσεις μόνον υπό την προϋπόθεση ότι δεν θίγεται η οδική ασφάλεια. Προ της ενάρξεως του δρομολογίου όμως, οδηγοί και εργοδότες αδυνατούν να προσδιορίσουν αν η προϋπόθεση αυτή πληρούται. Πράγματι, ο οδηγός πρέπει να λάβει υπόψη την υποχρέωση προστασίας της οδικής ασφάλειας τη στιγμή κατά την οποία συμβαίνει το απρόβλεπτο γεγονός που μπορεί να δικαιολογήσει την παρέκκλιση από τον κανονισμό.

14 Ενόψει του πλαισίου εντός του οποίου εντάσσεται το άρθρο 12, πρέπει να τονιστεί ότι, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 15, παράγραφος 1, του κανονισμού, οι επιχειρήσεις μεταφορών οργανώνουν την εργασία των οδηγών κατά τρόπον ώστε να είναι δυνατή η συμμόρφωσή τους με τον κανονισμό. Η διάταξη αυτή εμποδίζει επομένως τον προγραμματισμό παρεκκλίσεως από την επιχείρηση προ της αναχωρήσεως του οδηγού.

15 Τέλος, πρέπει να υπομνησθεί ότι ο κανονισμός αποσκοπεί στη βελτίωση της οδικής ασφάλειας. Όπως προκύπτει από τη δέκατη τέταρτη αιτιολογική σκέψη, ο κανονισμός περιορίζει αυστηρά τις περιόδους οδηγήσεως προκειμένου ακριβώς να επιτυγχάνεται ο σκοπός αυτός. Ο σκοπός όμως αυτός δεν θα ήταν δυνατόν να επιτευχθεί εάν παρείχετο η δυνατότητα στον οδηγό να παρεκκλίνει από τον κανονισμό ήδη προ της ενάρξεως του δρομολογίου.

16 Καίτοι αληθεύει, όπως υπογραμμίζει ο εφεσείων της κύριας δίκης, ότι ο κανονισμός 3820/85 αποσκοπεί στην άμβλυνση της αυστηρότητας του κανονισμού (ΕΟΚ) 543/69 του Συμβουλίου, της 25ης Μαρτίου 1969, περί εναρμονίσεως ορισμένων κοινωνικών διατάξεων που αφορούν τις οδικές μεταφορές (ΕΕ ειδ. έκδ. 05/001, σ. 125), από την πρώτη αιτιολογική σκέψη προκύπτει σαφώς ότι ο νομοθέτης δεν είχε την πρόθεση να εμποδίσει την επίτευξη των σκοπών του προηγουμένου κανονισμού.

17 Κατά συνέπεια, στο υποβληθέν ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 12 του κανονισμού δεν επιτρέπει στον οδηγό να παρεκκλίνει από τις διατάξεις των άρθρων 6, 7 ή 8 του κανονισμού για γνωστούς προ της ενάρξεως του δρομολογίου λόγους.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

18 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οι οποίες κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),

κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε με διάταξη της 10ης Ιουνίου 1994, το Crown Court, Bolton, αποφαίνεται:

Το άρθρο 12 του κανονισμού (ΕΟΚ) 3820/85 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1985, για την εναρμόνιση ορισμένων κοινωνικών διατάξεων στον τομέα των οδικών μεταφορών, δεν επιτρέπει στον οδηγό να παρεκκλίνει από τις διατάξεις των άρθρων 6, 7 ή 8 του κανονισμού για γνωστούς προ της ενάρξεως του δρομολογίου λόγους.