Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Mancini της 19ης Νοεμβρίου 1987. - ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ ΚΑΤΑ GRAZIANO MATTIAZZO. - ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ ΤΗΣ PRETURA DI MONTAGNANA - ΙΤΑΛΙΑ. - ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΟΔΗΓΙΑΣ - ΕΝΝΟΙΑ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΟΥ ΣΤΟ ΟΠΟΙΟ ΕΧΕΙ ΑΝΑΤΕΘΕΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΠΗΡΕΣΙΑ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 422/85.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1987 σελίδα 05413



Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα

++++

Κύριε πρόεδρε,

Κύριοι δικαστές,

1 . Με απόφαση της 7ης Απριλίου 1987 στην υπόθεση 166/85 ( Bullo και Bonivento, Συλλογή 1987, σ . 1583 ), το παρόν τμήμα του Δικαστηρίου έκρινε με προδικαστική απόφαση ότι ούτε οι διατάξεις ούτε ο στόχος της οδηγίας 77/780 του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 1977, περί συντονισμού των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που αφορούν την ανάληψη και την άσκηση της δραστηριότητας πιστωτικού ιδρύματος ( ΕΕ ειδ . έκδ . 06/002, σ . 3 ), "δεν εμποδίζουν, για την εφαρμογή του ποινικού δικαίου κράτους μέλους, να δοθεί στους υπαλλήλους ( των πιστωτικών ιδρυμάτων ) ... ο χαρακτηρισμός του "δημοσίου λειτουργού" ή του "προσώπου στο οποίο έχει ανατεθεί δημόσια υπηρεσία ".

'Οπως θα ενθυμείστε, κύριοι δικαστές, το εν λόγω κράτος ήταν η Ιταλία και το Corte d' appelo της Βενετίας ήταν αυτό που είχε ζητήσει την ερμηνεία του προαναφερθέντος κοινοτικού κειμένου . Πριν εκδοθεί η απόφαση του Δικαστηρίου, ο Pretore της Montagnana, με Διάταξη της 25ης Οκτωβρίου 1985 που εξέδωσε στο πλαίσιο ποινικής δίκης κατά του Graziano Mattiazzo, διευθυντή τράπεζας της ίδιας πόλης, υπέβαλε στο Δικαστήριο τα ακόλουθα ερωτήματα :

"1 ) 'Εχει η παρατιθέμενη οδηγία, η οποία ρυθμίζει το δικαίωμα των πιστωτικών ιδρυμάτων να ασκούν τη δραστηριότητα αυτή, ως σκοπό να ανάγει το έργο της αποδοχής καταθέσεων αποταμιεύσεως σε απλή άσκηση εμπορικής δραστηριότητας που απολαύει, ως τέτοια, της θεμελιώδους ελευθερίας που διασφαλίζουν οι Συνθήκες ή μάλλον έλαβε υπόψη τις απαιτήσεις προστασίας της αποταμίευσης και προστασίας των καταναλωτών-αποταμιευτών, ως υπέρτερων αξιών, ώστε η δραστηριότητα των πιστωτικών ιδρυμάτων να θεωρηθεί ως δραστηριότητα δημόσιου κοινοτικού συμφέροντος, με όλες τις συνέπειες που απορρέουν από αυτό, όσον αφορά τους διάφορους νομικούς χαρακτηρισμούς στο πλαίσιο της έννομης τάξης των κρατών μελών;

2 ) Αναφέρεται η παρατιθέμενη οδηγία, που ορίζει στο πρώτο της άρθρο την έννοια της αδείας, σε πράξη εκδιδόμενη υπό οποιαδήποτε μορφή από τις αρχές των κρατών μελών, η οποία όμως εμφανίζει τα χαρακτηριστικά πράξης που δημιουργεί ή μεταβιβάζει τη νομική κατάσταση προς όφελος του πιστωτικού ιδρύματος ( λαμβάνοντας ακριβώς υπόψη τη γενικού συμφέροντος αξία των δραστηριοτήτων που ασκεί ) ή, αντίθετα, η έννοια αυτή αναφέρεται σε οποιαδήποτε γενική πράξη με την οποία παρέχεται η δυνατότητα ασκήσεως βιομηχανικής δραστηριότητας η οποία - ως έκφραση του δικαιώματος της οικονομικής ελευθερίας - αποτελεί ήδη αναπόσπαστο τμήμα της κληρονομίας οποιουδήποτε υποκειμένου δικαίου εντός της έννομης τάξης των κρατών μελών;

3 ) Λαμβάνοντας υπόψη τους σκοπούς της οδηγίας όπως αυτοί προκύπτουν από τις 'αιτιολογικές σκέψεις' , συμβιβάζεται με τους επιδιωκόμενους στο κοινοτικό επίπεδο στόχους μια εθνική κανονιστική ρύθμιση θεσπίζουσα για όλα τα ασκούντα πιστωτικές δραστηριότητες ιδρύματα περιορισμούς, υποχρεώσεις ή εντάσσουσα τις δραστηριότητες αυτές σε ειδικό καθεστώς, αν ληφθεί υπόψη ο χαρακτήρας δημόσιας υπηρεσίας της ασκούμενης δραστηριότητας;"

Λαμβάνοντας υπόψη τη στενή αναλογία μεταξύ των προβλημάτων που τίθενται με τα ερωτήματα και του προβλήματος που είχε ανακύψει στο Corte d' appelo της Βενετίας, η γραμματεία του Δικαστηρίου κάλεσε τον αιτούντα δικαστή να της αναφέρει αν, μετά την έκδοση της απόφασης στην προαναφερθείσα υπόθεση 166/85, εμμένει ακόμη στην αίτησή του . Η από 14 Απριλίου 1987 απάντηση ήταν καταφατική . Ο Pretore παρατήρησε ότι "εφόσον τα επιχειρήματα στα οποία βασίζεται η παραπομπή ... είναι εν μέρει διαφορετικά από εκείνα τα οποία εξέτασε το Δικαστήριο ..., είναι δυνατό να υποτεθεί ότι η απόφαση στην παρούσα υπόθεση μπορεί επίσης να είναι διαφορετική" από την εκδοθείσα στην υπόθεση Bullo και Bonivento .

2 . Κατά την άποψή μου, αποκλείεται να επαληθευτεί η υπόθεση του ιταλού δικαστή . Υπενθυμίζω πρωτίστως τις προτάσεις που ανέπτυξα στις 22 Ιανουαρίου 1987 στην υπόθεση 166/85, όπου ανέφερα ότι η οδηγία 77/780 "δεν περιλαμβάνει ... καμιά διάταξη που να αναφέρεται, ακροθιγώς ή εμμέσως, στην εργασιακή σχέση και στο καθεστώς που διέπει τους υπαλλήλους των πιστωτικών ιδρυμάτων το αποτέλεσμα δε στο οποίο αποβλέπει, δηλαδή στην ελεύθερη άσκηση της δραστηριότητας των πιστωτικών ιδρυμάτων σε όλο το κοινοτικό έδαφος, δεν συνεπάγεται ότι οι υποκείμενοι στην οδηγία απαλλάσσονται από την υποχρέωση να τηρούν τις ποινικές διατάξεις που ισχύουν στο κράτος εγκαταστάσεως, τουλάχιστον όταν οι διατάξεις αυτές δεν είναι ή δεν εφαρμόζονται κατά τρόπο εισάγοντα διακρίσεις ... Προσέθετα δε ότι έχω συνείδηση του γεγονότος ότι ο χαρακτηρισμός των υπαλλήλων των ιδιωτικών τραπεζών ως προσώπων στα οποία έχει ανατεθεί δημόσια υπηρεσία είναι αντικείμενο ζωηρών συζητήσεων μεταξύ των επιχειρηματιών και των νομικών της ιταλικής χερσονήσου και, προσωπικά, θεωρώ πειστικά τα επιχειρήματα εκείνων που θεωρούν το χαρακτηρισμό ως αναχρονιστικό ή, εν πάση περιπτώσει, ως υπερβολικό σε σχέση με τις σημερινές απαιτήσεις προστασίας της πιστωτικής δραστηριότητας . Πάντως, παραμένει το γεγονός ότι πρόκειται για πρόβλημα καθαρά εσωτερικού δικαίου και απόκειται μόνο στον εθνικό νομοθέτη να το επιλύσει ".

Η αντίληψη αυτή επιβεβαιώθηκε, όχι κατά λιγότερο αποφασιστικό τρόπο, με την απόφαση της 7ης Απριλίου 1987 . Η οδηγία 77/780 - αναφέρει η απόφαση - αφήνει "εξ ολοκλήρου στα κράτη μέλη την αρμοδιότητα να ρυθμίζουν το νομικό καθεστώς των πιστωτικών ιδρυμάτων και, ειδικότερα, δεν τα υποχρεώνει να επιβάλλουν ιδιωτικό χαρακτήρα στα καθήκοντα και στις αρμοδιότητες που το πιστωτικό ίδρυμα αναθέτει στους υπαλλήλους του ".

Προσθέτω, όμως, και κάτι άλλο . Σε κοινή συνεδρίαση των ποινικών τμημάτων του ιταλικού Ακυρωτικού κρίθηκε πρόσφατα, με βάση τη νομολογία του Δικαστηρίου, ότι η υπηρεσιακή κατάσταση των εργαζομένων σε τράπεζα πρέπει να καθορίζεται βάσει της εθνικής έννομης τάξης μόνο και για το σκοπό αυτό "η ακολουθητέα οδός είναι εκείνη της βαθιάς νομοθετικής τομής, κατά τρόπο που να συνδυάζει ... τις απαιτήσεις προστασίας του δημοσίου συμφέροντος στον πιστωτικό τομέα με τις απαιτήσεις που απορρέουν από τον εμπορικό χαρακτήρα όλων των πιστωτικών ιδρυμάτων" ( απόφαση της 23ης Μαΐου 1987, Tuzet και Borgatti, σσ . 27 και 28 του δακτυλογραφημένου κειμένου που προσκόμισε στο Δικαστήριο κατά τη συνεδρίαση της 28ης Οκτωβρίου 1987 ο ιταλός avvocato dello Stato ). Επ' αυτής της βάσεως, το ιταλικό Ακυρωτικό έκρινε ότι - εν συνεχεία του προσφάτου προεδρικού διατάγματος 350 της 26ης Ιουνίου 1985, με το οποίο τέθηκε σε εφαρμογή η οδηγία 77/780 - οι τραπεζικοί υπάλληλοι δεν μπορούν να χαρακτηρίζονται, για την εφαρμογή του ποινικού δικαίου, ως "πρόσωπα στα οποία έχει ανατεθεί δημόσια υπηρεσία", όταν ασκούν την κανονική δραστηριότητά τους αποδοχής καταθέσεων για αποταμίευση και την πιστωτική δραστηριότητα ( σ . 24 ).

Συνεπώς, μπορεί, νομίζω, να συναχθεί το συμπέρασμα ότι οι αμφιβολίες του Pretore της Montagnana δεν έχουν πλέον κανένα λόγο υπάρξεως, ακόμη και σε σχέση με το εσωτερικό δίκαιο . Σε κοινοτικό επίπεδο, εν πάση περιπτώσει, αυτό που αυτός επιθυμεί να πληροφορηθεί είναι αν οι διατάξεις και ο στόχος της οδηγίας 77/780 εμποδίζουν την έννομη τάξη κράτους μέλους να δημιουργεί για τους τραπεζικούς υπαλλήλους ειδική υπηρεσιακή κατάσταση πρόκειται, όμως, για πρόβλημα στο οποίο το Δικαστήριο έχει ήδη δώσει λύση η οποία είναι πλήρης, ακόμη και σε σχέση με τα διάφορα επιχειρήματα που επικαλείται ο Pretore .

3 . Με βάση όλες τις προηγούμενες σκέψεις και υπό το φως της απόφασης της 7ης Απριλίου 1987 στην υπόθεση 166/85, Bullo και Bonivento, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει ως εξής στα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε με Διάταξη της 25ης Οκτωβρίου 1985 ο Pretore της Montagnana στο πλαίσιο της ποινικής δίκης κατά του Graziano Mattiazzo :

"Η οδηγία 77/780 του Συμβουλίου της 12ης Δεκεμβρίου 1977 αφήνει άθικτη την αρμοδιότητα των κρατών μελών να ρυθμίζουν το νομικό καθεστώς των πιστωτικών ιδρυμάτων και δεν τα υποχρεώνει να επιβάλλουν ιδιωτικό χαρακτήρα στα καθήκοντα και στα έργα που το πιστωτικό ίδρυμα αναθέτει στους υπαλλήλους του . Ειδικότερα, οι διατάξεις και οι σκοποί του εν λόγω νομοθετήματος δεν εμποδίζουν, για την εφαρμογή του ποινικού δικαίου κράτους μέλους, να δοθεί στους υπαλλήλους των πιστωτικών ιδρυμάτων ο χαρακτηρισμός του 'προσώπου στο οποίο έχει ανατεθεί δημόσια υπηρεσία' ."

(*) Μετάφραση από τα ιταλικά .