ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟΥ (δεύτερο πενταμελές τμήμα)

της 21ης Σεπτεμβρίου 2005 ( )

«Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Ασφάλειας – Περιοριστικά μέτρα εις βάρος προσώπων και οντοτήτων συνδεομένων με τον Οσάμα Μπιν Λάντεν, το δίκτυο Αλ Κάιντα και τους Ταλιμπάν – Αρμοδιότητα της Κοινότητας – Δέσμευση κεφαλαίων – Θεμελιώδη δικαιώματα – Jus cogens – Δικαστικός έλεγχος – Προσφυγή ακυρώσεως»

Στην υπόθεση T-306/01,

Ahmed Ali Yusuf, κάτοικος Spånga (Σουηδία),

Al Barakaat International Foundation, με έδρα τη Spånga,

εκπροσωπούμενοι από τους L. Silbersky και T. Olsson, δικηγόρους,

προσφεύγοντες,

κατά

Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, εκπροσωπούμενου από τον Μ. Βιτσεντζάτο, τις I. Rådestad και E. Karlsson, καθώς και τον M. Bishop,

και

Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενης από τους A. Van Solinge, J. Enegren και C. Brown, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο,

καθών,

υποστηριζόμενων από το

Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας, εκπροσωπούμενο, αρχικώς, από τον J. Collins, κατόπιν δε από την R. Caudwell, επικουρούμενη από την S. Moore, barrister, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο,

παρεμβαίνον,

που έχει ως αντικείμενο, αρχικώς, αίτημα ακυρώσεως, αφενός, του κανονισμού (ΕΚ) 467/2001 του Συμβουλίου, της 6ης Μαρτίου 2001, για την απαγόρευση της εξαγωγής ορισμένων αγαθών και υπηρεσιών στο Αφγανιστάν, την ενίσχυση της απαγόρευσης πτήσεων και την παράταση της δέσμευσης κεφαλαίων και άλλων οικονομικών πόρων όσον αφορά την Ταλιμπάν του Αφγανιστάν, και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) 337/2000 (ΕΕ L 67, σ. 1), αφετέρου δε, του κανονισμού (ΕΚ) 2199/2001 της Επιτροπής, της 12ης Νοεμβρίου 2001, για την τροποποίηση, για τέταρτη φορά, του κανονισμού 467/2001 (ΕΕ L 295, σ. 16), ακολούθως δε, αίτημα ακυρώσεως του κανονισμού (ΕΚ) 881/2002 του Συμβουλίου, της 27ης Μαΐου 2002, για την επιβολή συγκεκριμένων περιοριστικών μέτρων κατά ορισμένων προσώπων και οντοτήτων που συνδέονται με τον Οσάμα Μπιν Λάντεν, το δίκτυο της Αλ Κάιντα και τους Ταλιμπάν, και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) 467/2001 του Συμβουλίου (ΕΕ L 139, σ. 9),

ΤΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ

ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ (δεύτερο πενταμελές τμήμα),

συγκείμενο από τους N. J. Forwood, Πρόεδρο, J. Pirrung, P. Mengozzi, A. W. H. Meij και M. Βηλαρά, δικαστές,

γραμματέας: H. Jung

έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας της 14ης Οκτωβρίου 2003,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Νομικό πλαίσιο

1 Κατά το άρθρο 24, παράγραφος 1, του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, ο οποίος υπογράφηκε στον Άγιο Φραγκίσκο (Ηνωμένες Πολιτείες) στις 26 Ιουνίου 1945, τα Μέλη του Οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) «αναθέτωσι εις το Συμβούλιον Ασφαλείας την κυρίαν ευθύνην διά την διατήρησιν της διεθνούς ειρήνης και ασφαλείας και συμφωνούσιν ότι εν τη εκτελέσει των εκ της ευθύνης ταύτης καθηκόντων του το Συμβούλιον Ασφαλείας ενεργεί εξ ονόματός των».

2 Κατά το άρθρο 25 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, «τα Μέλη του [ΟΗΕ] συμφωνούσιν όπως αποδέχονται και εκτελώσι τας αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας συμφώνως προς τον παρόντα Χάρτην».

3 Κατά το 48, παράγραφος 2, του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, οι αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας που αφορούν τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας «εκτελώνται απ’ ευθείας υπό των Μελών των Ηνωμένων Εθνών και διά των ενεργειών των εις τας καταλλήλους διεθνείς οργανώσεις, των οποίων τυγχάνουσι μέλη».

4 Κατά το άρθρο 103 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, «εν περιπτώσει συγκρούσεως των κατά τον παρόντα Χάρτην υποχρεώσεων των Μελών των Ηνωμένων Εθνών προς τας υποχρεώσεις αυτών εξ οιασδήποτε άλλης Διεθνούς Συμφωνίας, θα προέχουσιν αι κατά τον παρόντα Χάρτην υποχρεώσεις αυτών».

5 Κατά το άρθρο 11, παράγραφος 1, ΕΕ:

«Η Ένωση καθορίζει και εφαρμόζει μία κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας η οποία καλύπτει όλους τους τομείς της κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας, και της οποίας στόχοι είναι:

– η διαφύλαξη των κοινών αξιών, των θεμελιωδών συμφερόντων, της ανεξαρτησίας και της ακεραιότητας της Ενώσεως, σύμφωνα με τις αρχές του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών,

– η ενίσχυση της ασφαλείας της Ενώσεως υπό όλες τις μορφές,

– η διατήρηση της ειρήνης και η ενίσχυση της διεθνούς ασφαλείας, σύμφωνα με τις αρχές του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών […]»

6 Κατά το άρθρο 301 ΕΚ:

«Όταν μία κοινή θέση ή κοινή δράση, που εγκρίθηκαν σύμφωνα με τις διατάξεις της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση σχετικά με την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφαλείας, προβλέπει δράση της Κοινότητας για τη μερική ή ολοκληρωτική μείωση ή διακοπή των οικονομικών σχέσεων με μία ή περισσότερες τρίτες χώρες, το Συμβούλιο, αποφασίζοντας με ειδική πλειοψηφία μετά από πρόταση της Επιτροπής, λαμβάνει τα αναγκαία επείγοντα μέτρα.»

7 Το άρθρο 60, παράγραφος 1, ΕΚ ορίζει ότι:

«Εάν, στις περιπτώσεις που αναφέρονται στο άρθρο 301, κρίνεται αναγκαία κοινοτική δράση, το Συμβούλιο δύναται, σύμφωνα με την προβλεπόμενη στο άρθρο 301 διαδικασία, να λαμβάνει τα αναγκαία επείγοντα μέτρα σχετικά με τις κινήσεις κεφαλαίων και τις πληρωμές έναντι των οικείων τρίτων χωρών.»

8 Κατά το άρθρο 307, πρώτο εδάφιο, ΕΚ:

«Τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις που απορρέουν από συμβάσεις που συνήφθησαν προ της 1ης Ιανουαρίου 1958 ή, για τα κράτη που προσχωρούν, προ της ημερομηνίας της προσχώρησής τους, μεταξύ ενός ή περισσοτέρων κρατών μελών, αφενός, και ενός ή περισσοτέρων τρίτων χωρών, αφετέρου, δεν θίγονται από την παρούσα Συνθήκη.»

9 Τέλος, το άρθρο 308 ΕΚ ορίζει ότι:

«Αν ενέργεια της Κοινότητας θεωρείται αναγκαία για την πραγματοποίηση ενός από τους στόχους της στο πλαίσιο της λειτουργίας της κοινής αγοράς και δεν προβλέπονται από την παρούσα Συνθήκη οι προς τον σκοπό αυτόν απαιτούμενες εξουσίες, το Συμβούλιο, προτάσει της Επιτροπής και κατόπιν διαβουλεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, θεσπίζει ομοφώνως τις κατάλληλες διατάξεις.»

Ιστορικό της διαφοράς

10 Στις 15 Οκτωβρίου 1999, το Συμβούλιο Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών (στο εξής: Συμβούλιο Ασφαλείας) εξέδωσε το ψήφισμα 1267 (1999), με το οποίο, μεταξύ άλλων, καταδίκασε την εντός της επικράτειας του Αφγανιστάν υποδοχή και εκπαίδευση τρομοκρατών και την προετοιμασία τους για τρομοκρατικές επιθέσεις, επαναβεβαίωσε την πεποίθησή του ότι η καταστολή της διεθνούς τρομοκρατίας αποτελεί ουσιώδη προϋπόθεση για τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας και εξέφρασε τη λύπη του για το γεγονός ότι οι Ταλιμπάν εξακολουθούν να παρέχουν καταφύγιο στον Οσάμα Μπιν Λάντεν παρέχοντάς του τη δυνατότητα, όπως και στους εταίρους του, να διευθύνει δίκτυο κέντρων εκπαιδεύσεως τρομοκρατών από το έδαφος που οι Ταλιμπάν ελέγχουν και να χρησιμοποιεί το Αφγανιστάν ως βάση για την πραγματοποίηση διεθνών τρομοκρατικών επιθέσεων. Με την παράγραφο 2 του εν λόγω ψηφίσματος, το Συμβούλιο Ασφαλείας ζήτησε από τους Ταλιμπάν να παραδώσουν πάραυτα τον Οσάμα Μπιν Λάντεν στις αρμόδιες αρχές. Προς διασφάλιση της τηρήσεως αυτής της υποχρεώσεως, στην παράγραφο 4, στοιχείο b, του ψηφίσματος 1267 (1999) ορίζεται ότι όλα τα κράτη πρέπει, μεταξύ άλλων, «να δεσμεύσουν τα κεφάλαια και τους λοιπούς οικονομικούς πόρους τους προερχομένους ιδίως από περιουσιακά στοιχεία ανήκοντα στους Ταλιμπάν ή ελεγχόμενα άμεσα ή έμμεσα από αυτούς, ή ανήκοντα ή ελεγχόμενα από οποιαδήποτε επιχείρηση ανήκουσα ή ελεγχόμενη από τους Ταλιμπάν, όπως προσδιορίστηκαν από τη συσταθείσα προς τούτο επιτροπή κατ’ εφαρμογήν της κατωτέρω παραγράφου 6, και να λάβουν μέτρα ώστε ούτε τα ως άνω κεφάλαια και οι λοιποί οικονομικοί πόροι ούτε άλλα κεφάλαια και χρηματοπιστωτικά μέσα, κατά τα ανωτέρω προσδιοριζόμενα, να διατίθενται υπέρ ή να χρησιμοποιούνται από τους Ταλιμπάν ή οποιαδήποτε επιχείρηση ανήκει ή ελέγχεται άμεσα ή έμμεσα από τους Ταλιμπάν, από τους ομοεθνείς τους ή από οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο ευρισκόμενο εντός του εδάφους τους, εκτός αν η προς τούτο συσταθείσα επιτροπή παράσχει άδεια περί του αντιθέτου, ανά περίπτωση, και για ανθρωπιστικούς λόγους».

11 Με την παράγραφο 6 του ψηφίσματος 1267 (1999), το Συμβούλιο Ασφαλείας αποφάσισε να συστήσει, σύμφωνα με το άρθρο 28 του προσωρινού εσωτερικού του κανονισμού, επιτροπή του Συμβουλίου Ασφαλείας συγκείμενη από εκπροσώπους όλων των Μελών του (στο εξής: επιτροπή κυρώσεων), στην οποία ανατέθηκε, μεταξύ άλλων, να μεριμνά για την εκ μέρους των κρατών εφαρμογή των επιβληθεισών με την παράγραφο 4 κυρώσεων, να προσδιορίζει τα κατά την παράγραφο 4 κεφάλαια και τους λοιπούς χρηματοπιστωτικούς πόρους και να εξετάζει αιτήσεις εξαιρέσεως από τις επιβληθείσες με την εν λόγω παράγραφο 4 κυρώσεις.

12 Κρίνοντας ότι η Κοινότητα όφειλε να λάβει μέτρα προκειμένου να εφαρμοστεί το εν λόγω ψήφισμα, το Συμβούλιο υιοθέτησε, στις 15 Νοεμβρίου 1999, την κοινή θέση 1999/727/ΚΕΠΠΑ, σχετικά με περιοριστικά μέτρα κατά των Ταλιμπάν (ΕΕ L 294, σ. 1). Κατά το άρθρο 2 της εν λόγω κοινής θέσεως δεσμεύονται τα κεφάλαια και οι λοιποί οικονομικοί πόροι που διαθέτουν στο εξωτερικό οι Ταλιμπάν, υπό τις προϋποθέσεις που καθορίζονται στο ψήφισμα 1267 (1999) του Συμβουλίου Ασφαλείας.

13 Στις 14 Φεβρουαρίου 2000, το Συμβούλιο εξέδωσε, βάσει των άρθρων 60 ΕΚ και 301 ΕΚ, τον κανονισμό (ΕΚ) 337/2000, για την απαγόρευση πτήσεων και το πάγωμα κεφαλαίων και άλλων οικονομικών πόρων που αφορούν την Ταλιμπάν του Αφγανιστάν (ΕΕ L 43, σ. 1).

14 Στις 19 Δεκεμβρίου 2000 το Συμβούλιο Ασφαλείας εξέδωσε το ψήφισμα 1333 (2000) με το οποίο ζητεί, μεταξύ άλλων, από τους Ταλιμπάν να συμμορφωθούν με το ψήφισμα 1267 (1999) παύοντας ιδίως να παρέχουν καταφύγιο και εκπαίδευση στους διεθνείς τρομοκράτες και τις οργανώσεις τους και παραδίδοντας τον Οσάμα Μπιν Λάντεν στις αρμόδιες αρχές προκειμένου να δικαστεί. Το Συμβούλιο Ασφαλείας αποφάσισε, μεταξύ άλλων, να ενισχύσει την απαγόρευση πτήσεων και τη δέσμευση κεφαλαίων που προέβλεπε το ψήφισμα 1267 (1999). Προς τούτο, στην παράγραφο 8, στοιχείο c, του ψηφίσματος 1333 (2000), ορίζεται ότι όλα τα κράτη υπέχουν την υποχρέωση «να δεσμεύσουν πάραυτα τα κεφάλαια και τα λοιπά περιουσιακά στοιχεία του Οσάμα Μπιν Λάντεν και των ατόμων ή οργανώσεων που συνδέονται με αυτόν, όπως προσδιορίστηκαν από την [επιτροπή κυρώσεων], περιλαμβανομένης της οργανώσεως Αλ Κάιντα, καθώς και τα κεφάλαια που αντλούνται από περιουσιακά στοιχεία ανήκοντα στον Οσάμα Μπιν Λάντεν και σε άτομα ή οργανώσεις συνδεόμενα με αυτόν ή ελεγχόμενα άμεσα ή έμμεσα εξ αυτών και να μεριμνούν ώστε ούτε τα εν λόγω κεφάλαια και οι λοιποί οικονομικοί πόροι ούτε άλλα κεφάλαια ή οικονομικοί πόροι να διατίθενται υπέρ ή να χρησιμοποιούνται άμεσα ή έμμεσα από τον Οσάμα Μπιν Λάντεν, τους εταίρους του ή οποιαδήποτε άλλη οργάνωση ανήκουσα ή ελεγχόμενη άμεσα ή έμμεσα εξ αυτών, περιλαμβανομένης της οργανώσεως Αλ Κάιντα, είτε εκ μέρους των ομοεθνών τους είτε από οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο ευρισκόμενο εντός του εδάφους τους».

15 Με το ίδιο αυτό ψήφισμα, το Συμβούλιο Ασφαλείας ανέθεσε στην επιτροπή κυρώσεων να τηρεί, βάσει των στοιχείων που της κοινοποιούν τα κράτη και οι περιφερειακές οργανώσεις, ενημερωμένο πίνακα αναγράφοντα τα άτομα και τις οργανώσεις που η εν λόγω επιτροπή προσδιόρισε ως συνδεόμενα με τον Οσάμα Μπιν Λάντεν, περιλαμβανομένης της οργανώσεως Αλ Κάιντα.

16 Με την παράγραφο 23 του ψηφίσματος 1333 (2000), το Συμβούλιο Ασφαλείας αποφάσισε ότι τα μέτρα που επιβλήθηκαν, ιδίως, δυνάμει της παραγράφου 8, θα έχουν εφαρμογή για περίοδο δώδεκα μηνών και ότι κατά τη συμπλήρωση αυτής της περιόδου το Συμβούλιο Ασφαλείας θα αποφασίσει περί της ενδεχόμενης παρατάσεως της ισχύος των μέτρων αυτών για μια νέα περίοδο, υπό τις αυτές προϋποθέσεις.

17 Κρίνοντας ότι ήταν αναγκαία η λήψη μέτρων εκ μέρους της Κοινότητας προς εφαρμογήν αυτής της αποφάσεως, το Συμβούλιο υιοθέτησε, στις 26 Φεβρουαρίου 2001, την κοινή θέση 2001/154/ΚΕΠΠΑ, που αφορά πρόσθετα περιοριστικά μέτρα κατά των Ταλιμπάν και τροποποιεί την κοινή θέση 96/746/ΚΕΠΠΑ (ΕΕ L 57, σ. 1). Το άρθρο 4 της εν λόγω κοινής θέσεως ορίζει:

«Θα παγώσουν [δεσμεύονται] όλα τα κεφάλαια και λοιπά χρηματοπιστωτικά στοιχεία του Οσάμα Μπιν Λάντεν και των ατόμων και επιχειρήσεων που συνδέονται με αυτόν, όπως τα καθορίζει η επιτροπή κυρώσεων του ΟΗΕ· κεφάλαια ή άλλοι χρηματοδοτικοί πόροι δεν θα διατεθούν στον Οσάμα Μπιν Λάντεν και σε άτομα ή επιχειρήσεις που συνδέονται με αυτόν, όπως τα καθορίζει η επιτροπή κυρώσεων του ΟΗΕ, υπό τους όρους του ψηφίσματος 1333 (2000).»

18 Στις 6 Μαρτίου 2001, το Συμβούλιο εξέδωσε, βάσει των άρθρων 60 ΕΚ και 301 ΕΚ, τον κανονισμό (ΕΚ) 467/2001, για την απαγόρευση της εξαγωγής ορισμένων αγαθών και υπηρεσιών στο Αφγανιστάν, την ενίσχυση της απαγόρευσης πτήσεων και την παράταση της δέσμευσης κεφαλαίων και άλλων οικονομικών πόρων όσον αφορά την Ταλιμπάν του Αφγανιστάν, και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) 337/2000 (ΕΕ L 67, σ. 1).

19 Κατά την τρίτη αιτιολογική σκέψη του εν λόγω κανονισμού, τα μέτρα που προβλέπει το ψήφισμα 1333 (2000) «εμπίπτουν στο πεδίο της Συνθήκης και, κατά συνέπεια, για να αποφευχθεί η στρέβλωση του ανταγωνισμού, χρειάζεται μια κοινοτική νομοθετική πράξη για την εφαρμογή των σχετικών αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας, όσον αφορά το έδαφος της Κοινότητας».

20 Στο άρθρο 1 του κανονισμού 467/2001 ορίζονται οι έννοιες του «κεφαλαίου» και του «παγώματος [δεσμεύσεως] κεφαλαίων».

21 Κατά το άρθρο 2 του κανονισμού 467/2001:

«1. Δεσμεύονται όλα τα κεφάλαια και οι άλλοι οικονομικοί πόροι, που ανήκουν σε οποιοδήποτε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, οντότητα ή φορέα οριζόμενο από την [επιτροπή κυρώσεων] και περιλαμβανόμενο στο παράρτημα Ι.

2. Κανένα κεφάλαιο δεν διατίθεται, άμεσα ή έμμεσα, στα πρόσωπα, στις οντότητες ή στους φορείς που ορίζονται από την επιτροπή κυρώσεων κατά των Ταλιμπάν και περιλαμβάνονται στο παράρτημα Ι.

3. Οι παράγραφοι 1 και 2 δεν εφαρμόζονται για τα κεφάλαια και τους οικονομικούς πόρους για τους οποίους η επιτροπή κυρώσεων κατά των Ταλιμπάν έχει χορηγήσει εξαίρεση. Τέτοιες εξαιρέσεις εγκρίνονται μέσω των αρμοδίων αρχών των κρατών μελών που περιλαμβάνονται στο παράρτημα ΙΙ.»

22 Το παράρτημα Ι του κανονισμού 467/2001 περιλαμβάνει πίνακα προσώπων, οντοτήτων και φορέων τους οποίους αφορά η κατά το άρθρο 2 δέσμευση κεφαλαίων. Κατά το άρθρο 10, παράγραφος 1, του κανονισμού 467/2001, η Επιτροπή εξουσιοδοτείται να τροποποιεί ή να συμπληρώνει το εν λόγω παράρτημα Ι βάσει των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας και της επιτροπής κυρώσεων.

23 Στις 8 Μαρτίου 2001, η επιτροπή κυρώσεων δημοσίευσε τον πρώτο ενοποιημένο πίνακα οντοτήτων και προσώπων εις βάρος των οποίων πρέπει να επιβληθεί η δέσμευση κεφαλαίων δυνάμει των ψηφισμάτων 1267 (1999) και 1333 (2000) του Συμβουλίου Ασφαλείας. Έκτοτε, ο πίνακας τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε επανειλημμένως. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή εξέδωσε σειρά κανονισμών βάσει του άρθρου 10 του κανονισμού 467/2001, με τους οποίους τροποποίησε ή συμπλήρωσε το παράρτημα Ι του ανωτέρω κανονισμού.

24 Στις 9 Νοεμβρίου 2001, η επιτροπή κυρώσεων δημοσίευσε νέα προσθήκη στον κατάλογό της της 8ης Μαρτίου 2001, περιλαμβάνουσα μεταξύ άλλων τα εξής ονόματα μιας οντότητας και τριών ατόμων:

– «Barakaat International Foundation, Box 4036, Spånga, Στοκχόλμη, Σουηδία· Rinkebytorget 1, 04 Spånga, Σουηδία»·

– «Aden, Abdirisak· Skäftingebacken 8, 16367 Spånga, Σουηδία· DOB 01 Ιουνίου 1968»·

– «Ali, Abdi Abdulaziz, Drabantvägen 21, 17750 Spånga, Σουηδία· DOB 01 Ιανουαρίου 1955»·

– «Ali, Yusaf Ahmed, Hallbybybacken 15, 70 Spånga, Σουηδία· DOB 20 Νοεμβρίου 1974».

25 Με τον κανονισμό (ΕΚ) 2199/2001 της Επιτροπής, της 12ης Νοεμβρίου 2001, για την τροποποίηση, για τέταρτη φορά, του κανονισμού 467/2001 (ΕΕ L 295, σ. 16), τα ονόματα αυτής της οντότητας και των τριών φυσικών προσώπων προστέθηκαν, μεταξύ άλλων, στο παράρτημα Ι του εν λόγω κανονισμού.

26 Στις 16 Ιανουαρίου 2002, το Συμβούλιο Ασφαλείας εξέδωσε το ψήφισμα 1390 (2002), που ορίζει τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν εις βάρος του Οσάμα Μπιν Λάντεν, των μελών της οργανώσεως Αλ Κάιντα καθώς και των Ταλιμπάν και των λοιπών ατόμων, ομάδων, επιχειρήσεων και οντοτήτων που συνδέονται με αυτούς. Το ψήφισμα αυτό προβλέπει, ουσιαστικώς, στις παραγράφους 1 και 2, τη συνέχιση εφαρμογής μέτρων που προέβλεπε η παράγραφος 4, στοιχείο b, του ψηφίσματος 1267 (1999) και η παράγραφος 8, στοιχείο c, του ψηφίσματος 1333 (2000), ιδίως τη δέσμευση κεφαλαίων. Κατά την παράγραφο 3 του ψηφίσματος 1390 (2002), τα μέτρα αυτά θα επανεξεταστούν από το Συμβούλιο Ασφαλείας δώδεκα μήνες μετά τη λήψη τους, οπόταν το Συμβούλιο Ασφαλείας θα αποφασίσει αν θα τα διατηρήσει σε ισχύ ή αν θα τα βελτιώσει.

27 Κρίνοντας ότι η Κοινότητα έπρεπε να λάβει μέτρα προς εφαρμογήν αυτής της αποφάσεως, το Συμβούλιο υιοθέτησε, στις 27 Μαΐου 2002, την κοινή θέση 2002/402/ΚΕΠΠΑ, περί περιοριστικών μέτρων κατά του Οσάμα Μπιν Λάντεν, των μελών της οργάνωσης Αλ Κάιντα και των Ταλιμπάν και των λοιπών προσώπων, ομάδων, επιχειρήσεων και άλλων φορέων που συνδέονται μαζί τους, και περί καταργήσεως των κοινών θέσεων 96/746/ΚΕΠΠΑ, 1999/727/ΚΕΠΠΑ, 2001/154/ΚΕΠΠΑ και 2001/771/ΚΕΠΠΑ (ΕΕ L 139, σ. 4). Το άρθρο 3 της εν λόγω κοινής θέσεως προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη συνέχιση της δεσμεύσεως των κεφαλαίων και των λοιπών χρηματοοικονομικών πόρων και περιουσιακών στοιχείων των προσώπων, ομάδων, επιχειρήσεων και άλλων φορέων που περιλαμβάνονται στον καταρτισθέντα από την επιτροπή κυρώσεων πίνακα σύμφωνα με τα ψηφίσματα 1267 (1999) και 1333 (2000) του Συμβουλίου Ασφαλείας.

28 Στις 27 Μαΐου 2002, το Συμβούλιο εξέδωσε, βάσει των άρθρων 60 ΕΚ, 301 ΕΚ και 308 ΕΚ, τον κανονισμό (ΕΚ) 881/2002, για την επιβολή συγκεκριμένων περιοριστικών μέτρων κατά ορισμένων προσώπων και οντοτήτων που συνδέονται με τον Οσάμα Μπιν Λάντεν, το δίκτυο της Αλ Κάιντα και τους Ταλιμπάν, και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) 467/2001 (ΕΕ L 139, σ. 9).

29 Κατά την τέταρτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού, τα μέτρα που προβλέπει, ιδίως, το ψήφισμα 1390 (2002) του Συμβουλίου Ασφαλείας «εμπίπτουν στο πεδίο της Συνθήκης και, κυρίως για να αποφευχθούν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού, απαιτείται η θέσπιση κοινοτικής νομοθεσίας για την εφαρμογή των σχετικών αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας όσον αφορά το έδαφος της Κοινότητας».

30 Στο άρθρο 1 του κανονισμού 881/2002 ορίζονται οι έννοιες των «κεφαλαίων» και της «δεσμεύσεως κεφαλαίων» κατά τρόπο ταυτόσημο, ουσιαστικώς, με εκείνον του άρθρου 1 του κανονισμού 467/2001.

31 Κατά το άρθρο 2 του κανονισμού 881/2002:

«1. Δεσμεύονται όλα τα κεφάλαια και οι οικονομικοί πόροι που ανήκουν ή βρίσκονται στην ιδιοκτησία ή κατοχή φυσικού ή νομικού προσώπου, ομάδας ή οντότητας που ορίζεται από την επιτροπή κυρώσεων και περιλαμβάνεται στον κατάλογο που αναφέρεται στο παράρτημα Ι.

2. Κανένα κεφάλαιο δεν διατίθεται, άμεσα ή έμμεσα, σε οποιοδήποτε ή προς όφελος οποιουδήποτε από τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα, τις ομάδες ή τις οντότητες που ορίζονται από την επιτροπή κυρώσεων και περιλαμβάνονται στο παράρτημα Ι.

3. Δεν διατίθενται οικονομικοί πόροι άμεσα ή έμμεσα προς οιοδήποτε ή προς όφελος οιουδήποτε από τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα, τις ομάδες ή τις οντότητες που ορίζονται από την επιτροπή κυρώσεων και περιλαμβάνονται στο παράρτημα Ι, για την απόκτηση, από το εν λόγω πρόσωπο, ομάδα ή οντότητα, κεφαλαίων, αγαθών ή υπηρεσιών.»

32 Το παράρτημα I του κανονισμού 881/2002 περιλαμβάνει τον πίνακα των προσώπων, οντοτήτων και ομάδων που αφορά η κατά το άρθρο 2 δέσμευση κεφαλαίων. Στον πίνακα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, τα ονόματα της εξής οντότητας και των εξής τριών ατόμων:

– «Fondation internationale Barakaat· ταχυδρομική θυρίδα 4036, Spånga, Στοκχόλμη, Σουηδία· Rinkebytorget 1, 04, Spånga, Σουηδία»·

– «Aden, Adirisak, Skäftingebacken 8, 16367 Spånga, Σουηδία, γεννηθείς την 1.6.1968»·

– «Ali, Abdi Abdulaziz, Drabantvägen 21, 17750 Spånga, Σουηδία, γεννηθείς την 1.1.1955»·

– «Ali, Yusaf Ahmed, Hallbybybacken 15, 70 Spånga, Σουηδία, γεννηθείς την 20.11.1974».

33 Στις 26 Αυγούστου 2002, η επιτροπή κυρώσεων αποφάσισε να διαγράψει τα ονόματα «Abdi Abdulaziz Ali» και «Abdirisak Aden» από τον πίνακα προσώπων, ομάδων και οντοτήτων εις βάρος των οποίων εφαρμόζεται η δέσμευση κεφαλαίων και λοιπών χρηματοπιστωτικών πόρων.

34 Κατόπιν αυτού, η Επιτροπή εξέδωσε, στις 4 Σεπτεμβρίου 2002, τον κανονισμό (ΕΚ) 1580/2002, για την τροποποίηση, για δεύτερη φορά, του κανονισμού 881/2002 (ΕΕ L 237, σ. 3).

35 Κατά το άρθρο 1, παράγραφος 2, του κανονισμού 1580/2002, τα ονόματα των εξής, μεταξύ άλλων, προσώπων διαγράφονται από τον πίνακα του παραρτήματος I του κανονισμού 881/2002:

– «Ali, Abdi Abdulaziz, Drabantvägen 21, 17750 Spånga, Σουηδία, γεννηθείς την 1.1.1955»·

– «Aden, Adirisak· Skäftingebacken 8, 16367 Spånga, Σουηδία, γεννηθείς την 1.6.1968».

36 Στις 20 Δεκεμβρίου 2002, το Συμβούλιο Ασφαλείας υιοθέτησε το ψήφισμα 1452 (2002), το οποίο αποσκοπεί στη διευκόλυνση της τηρήσεως των υποχρεώσεων στον τομέα καταστολής της τρομοκρατίας. Στην παράγραφο 1 αυτού του ψηφίσματος προβλέπονται ορισμένες παρεκκλίσεις και εξαιρέσεις από τη δέσμευση κεφαλαίων και χρηματοοικονομικών πόρων που επέβαλαν τα ψηφίσματα 1267 (1999), 1333 (2000) και 1390 (2002), που μπορούν να χορηγούν τα κράτη για ανθρωπιστικούς λόγους, υπό την επιφύλαξη της εγκρίσεως της επιτροπής κυρώσεων.

37 Στις 17 Ιανουαρίου 2003, το Συμβούλιο Ασφαλείας υιοθέτησε το ψήφισμα 1455 (2003), σκοπός του οποίου είναι η βελτίωση της εφαρμογής των μέτρων που επιβλήθηκαν με την παράγραφο 4, στοιχείο b, του ψηφίσματος 1267 (1999), με την παράγραφο 8, στοιχείο c, του ψηφίσματος 1333 (2000) και με τις παραγράφους 1 και 2 του ψηφίσματος 1390 (2002). Κατά την παράγραφο 2 του ψηφίσματος 1455 (2003), τα μέτρα αυτά θα τύχουν περαιτέρω βελτιώσεως εντός δωδεκαμήνου ή ενωρίτερον, εφόσον παραστεί ανάγκη.

38 Κρίνοντας ότι η Κοινότητα όφειλε να λάβει μέτρα προκειμένου να θέσει σε εφαρμογή το ψήφισμα 1452 (2002) του Συμβουλίου Ασφαλείας, το Συμβούλιο υιοθέτησε, στις 27 Φεβρουαρίου 2003, την κοινή θέση 2003/140/ΚΕΠΠΑ, σχετικά με εξαιρέσεις από τα περιοριστικά μέτρα που επιβάλλει η κοινή θέση 2002/402/ΚΕΠΠΑ (ΕΕ L 53, σ. 62). Το άρθρο 1 της κοινής αυτής θέσεως προβλέπει ότι, κατά την εφαρμογή των μέτρων που ορίζονται στο άρθρο 3 της κοινής θέσεως 2002/402/ΚΕΠΠΑ, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα θα λάβει υπόψη της τις εξαιρέσεις που επιτρέπονται δυνάμει του ψηφίσματος 1452 (2002) του Συμβουλίου Ασφαλείας.

39 Στις 27 Μαρτίου 2003, το Συμβούλιο εξέδωσε τον κανονισμό (ΕΚ) 561/2003, για την τροποποίηση, σε ό,τι αφορά τις εξαιρέσεις από τη δέσμευση κεφαλαίων και οικονομικών πόρων, του κανονισμού (ΕΚ) 881/2002 (ΕΕ L 82, σ. 1). Στην τέταρτη αιτιολογική σκέψη του εν λόγω κανονισμού, το Συμβούλιο τονίζει ότι, λαμβανομένου υπόψη του ψηφίσματος 1452 (2002) του Συμβουλίου Ασφαλείας, επιβάλλεται να προσαρμοστούν τα μέτρα που επιβλήθηκαν από την Κοινότητα.

40 Κατά το άρθρο 1 του κανονισμού 561/2003:

«Το ακόλουθο άρθρο 2α παρεμβάλλεται στον κανονισμό (EΚ) 881/2002:

“Άρθρο 2α

1. Το άρθρο 2 δεν εφαρμόζεται στα κεφάλαια ή στους οικονομικούς πόρους, εφόσον:

α) κάποια από τις αρμόδιες αρχές των κρατών μελών, που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙ, όρισε, κατόπιν αιτήματος που υπέβαλε ενδιαφερόμενο φυσικό ή νομικό πρόσωπο, ότι τα εν λόγω κεφάλαια ή οι οικονομικοί πόροι είναι:

i) αναγκαία για την κάλυψη βασικών δαπανών, συμπεριλαμβανομένων των πληρωμών για είδη διατροφής, ενοικίου ή ενυπόθηκου δανείου, φαρμάκων και ιατρικής θεραπείας, φόρων, ασφαλίστρων και τελών σε επιχειρήσεις κοινής ωφελείας,

ii) αποκλειστικά προορισμένα για την πληρωμή εύλογων επαγγελματικών αμοιβών και την εξόφληση δαπανών συνδεόμενων με την παροχή νομικών υπηρεσιών,

iii) αποκλειστικά προορισμένα για την πληρωμή αμοιβών ή επιβαρύνσεων για υπηρεσίες που αφορούν την καθημερινή τήρηση ή διατήρηση κεφαλαίων οικονομικών πόρων που έχουν δεσμευθεί, ή

iv) αναγκαία για έκτακτες δαπάνες, και

β) ο ορισμός αυτός κοινοποιήθηκε στην επιτροπή κυρώσεων, και

γ) i) στην περίπτωση του ορισμού δυνάμει του στοιχείου α΄, σημεία i, ii ή iii, η επιτροπή κυρώσεων δεν έφερε αντίρρηση στον ορισμό εντός 48 ωρών από την κοινοποίηση ή

ii) στην περίπτωση του ορισμού δυνάμει του ανωτέρω στοιχείου α΄, σημείο iv, η επιτροπή κυρώσεων ενέκρινε τον ορισμό.

2. Κάθε πρόσωπο που επιθυμεί να επωφεληθεί από τις περιλαμβανόμενες στην παράγραφο 1 διατάξεις απευθύνει το αίτημά του στην αρμόδια αρχή του κράτους μέλους που αναφέρεται στο παράρτημα ΙΙ.

Η αρμόδια αρχή που αναφέρεται στο παράρτημα ΙΙ κοινοποιεί αμέσως και γραπτώς στο πρόσωπο που υπέβαλε το αίτημα και σε κάθε άλλο πρόσωπο, οργανισμό ή οντότητα που είναι γνωστό ότι είναι άμεσα ενδιαφερόμενοι, κατά πόσον το αίτημα έγινε δεκτό.

Η αρμόδια αρχή ενημερώνει επίσης άλλα κράτη μέλη κατά πόσον το αίτημα για την εξαίρεση αυτή έγινε δεκτό.

3. Τα κεφάλαια που ελευθερώνονται και μεταφέρονται εντός της Κοινότητας προκειμένου να καλύψουν δαπάνες ή που αναγνωρίζονται δυνάμει του παρόντος άρθρου δεν υπόκεινται σε περαιτέρω περιοριστικά μέτρα δυνάμει του άρθρου 2.

[…]”»

41 Στις 19 Μαΐου 2003, η Επιτροπή εξέδωσε τον κανονισμό (ΕΚ) 866/2003, για τροποποίηση για δέκατη όγδοη φορά του κανονισμού 881/2002 (ΕΕ L 124, σ. 19). Κατά το άρθρο 1 και κατά την πρώτη παράγραφο του παραρτήματος του εν λόγω κανονισμού, το παράρτημα I του κανονισμού 881/2002 τροποποιήθηκε, υπό την έννοια ότι η καταχώριση «Ali, Yusaf Ahmed, Hallbybybacken 15, 70 Spånga, Σουηδία, ημερομηνία γεννήσεως 20 Νοεμβρίου 1974» στον τίτλο «Φυσικά πρόσωπα» αντικαταστάθηκε με την ακόλουθη καταχώριση:

«Ali Ahmed YUSAF (γνωστός και ως Ali Galoul), Krälingegränd 33, S-16362 Spånga, Σουηδία· ημερομηνία γεννήσεως 20 Νοεμβρίου 1974, τόπος γεννήσεως: Garbaharey, Σομαλία· υπηκοότητα: σουηδική· αριθμός διαβατηρίου: σουηδικό διαβατήριο 1041635· αριθ. καταχώρισης στα εθνικά μητρώα: 741120-1093».

Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων

42 Με δικόγραφο που κατέθεσαν στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου στις 10 Δεκεμβρίου 2001, το οποίο πρωτοκολλήθηκε με τον αριθμό υποθέσεως T-306/01, οι Abdirisak Aden, Abdulaziz Ali και Ahmed Yusuf, καθώς και η Al Barakaat International Foundation (στο εξής: Al Barakaat), άσκησαν, κατά του Συμβουλίου και της Επιτροπής, προσφυγή δυνάμει του άρθρου 230 ΕΚ, με την οποία ζητούν από το Πρωτοδικείο:

– να ακυρώσει τον κανονισμό 2199/2001·

– να ακυρώσει τον κανονισμό 467/2001 και, επικουρικώς, να τον κηρύξει ανεφάρμοστο δυνάμει του άρθρου 241 ΕΚ·

– να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων, το ακριβές ποσό των οποίων θα διασαφηνιστεί μεταγενέστερα.

43 Με το ίδιο δικόγραφο, οι ανωτέρω ζήτησαν την αναστολή εφαρμογής του κανονισμού 2199/2001.

44 Με χωριστό δικόγραφο, που κατέθεσαν στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου στις 10 Δεκεμβρίου 2001, οι προσφεύγοντες ζήτησαν να κρίνει το Πρωτοδικείο με την ταχεία διαδικασία, σύμφωνα με το άρθρο 76α του Κανονισμού Διαδικασίας του. Αφού άκουσε τους καθών, το Πρωτοδικείο (πρώτο τμήμα) απέρριψε το αίτημα με απόφαση της 22ας Ιανουαρίου 2002, λόγω του περίπλοκου και λεπτού χαρακτήρα των νομικών ζητημάτων που τίθενται στην υπόθεση αυτή.

45 Με έγγραφο της Γραμματείας του Πρωτοδικείου, της 24ης Ιανουαρίου 2002, ανακοινώθηκε στους προσφεύγοντες ότι δεν μπορεί να κριθεί το αίτημά τους περί αναστολής εκτελέσεως του κανονισμού 2199/2001, εφόσον αυτό δεν υποβλήθηκε με χωριστό δικόγραφο, σύμφωνα με τα οριζόμενα στον Κανονισμό Διαδικασίας. Πάντως, στο ίδιο έγγραφο τονιζόταν ότι παραμένει πάντοτε δυνατή η μεταγενέστερη υποβολή αιτήσεως προσωρινών μέτρων τηρουμένων των διατάξεων του ως άνω κανονισμού.

46 Με τα υπομνήματα αντικρούσεως που κατέθεσαν στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου στις 19 Φεβρουαρίου 2002, το Συμβούλιο και η Επιτροπή ζητούν από το Πρωτοδικείο:

– να απορρίψει την προσφυγή·

– να καταδικάσει τους προσφεύγοντες στα δικαστικά έξοδα.

47 Με χωριστό δικόγραφο που κατέθεσαν στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου στις 8 Μαρτίου 2002, οι αιτούντες υπέβαλαν αίτηση με αντικείμενο την αναστολή εφαρμογής των κανονισμών 467/2001 και 2199/2001, στο μέτρο που τους αφορούν, μέχρι την έκδοση αποφάσεως επί της κύριας προσφυγής.

48 Ο Πρόεδρος του Πρωτοδικείου άκουσε τους διαδίκους στις 22 Μαρτίου 2002, παρισταμένου του Βασιλείου της Σουηδίας, το οποίο εκπροσωπήθηκε στην εν λόγω ακρόαση.

49 Με διάταξη της 7ης Μαΐου 2002 (Aden κ.λπ. κατά Συμβουλίου και Επιτροπής, T‑306/01 R, Συλλογή 2002, σ. II‑2387), o Πρόεδρος του Πρωτοδικείου απέρριψε την αίτηση ασφαλιστικών μέτρων με το σκεπτικό ότι δεν συνέτρεχε η σχετική με το επείγον προϋπόθεση, επιφυλασσόμενος επί των δικαστικών εξόδων.

50 Με έγγραφο της Γραμματείας του Πρωτοδικείου, της 27ης Ιουνίου 2002, κλήθηκαν οι διάδικοι να καταθέσουν τις παρατηρήσεις τους αναφορικά με τις συνέπειες της καταργήσεως του κανονισμού 467/2001 και της αντικαταστάσεώς του με τον κανονισμό 881/2002.

51 Στις παρατηρήσεις που κατέθεσαν στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου στις 29 Ιουλίου 2002, οι προσφεύγοντες δήλωσαν ότι προσαρμόζουν τα αιτήματα, τους λόγους και τα επιχειρήματά τους ώστε στο εξής να στρέφονται στην ακύρωση του κανονισμού 881/2002 (στο εξής: προσβαλλόμενος κανονισμός), ο οποίος εκδόθηκε κατόπιν του ψηφίσματος 1390 (2002) του Συμβουλίου Ασφαλείας με το οποίο διατηρήθηκαν οι εναντίον τους αποφασισθείσες κυρώσεις. Επισημαίνουν ότι η αρχική προσφυγή, η στρεφόμενη κατά του κανονισμού 467/2001, πρέπει να θεωρηθεί ως καταστείσα άνευ αντικειμένου, λόγω καταργήσεως του κανονισμού αυτού με τον προσβαλλόμενο κανονισμό.

52 Στις παρατηρήσεις που κατέθεσε στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου στις 12 Ιουλίου 2002, το Συμβούλιο δέχεται ότι οι προσφεύγοντες δικαιούνται να επεκτείνουν ή να προσαρμόσουν τα αρχικά αιτήματα της προσφυγής τους, ώστε στο εξής να διώκεται δι’ αυτών η ακύρωση του προσβαλλομένου κανονισμού.

53 Στις παρατηρήσεις που κατέθεσε στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου στις 10 Ιουλίου 2002, η Επιτροπή, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι έννομες συνέπειες του κανονισμού 2199/2001 συνεχίζονται με τον προσβαλλόμενο κανονισμό, δήλωσε ότι δεν έχει αντίρρηση να τροποποιήσουν οι προσφεύγοντες τα αιτήματά τους ώστε αυτά να στρέφονται εφεξής κατά του δεύτερου κανονισμού.

54 Επιπλέον, η Επιτροπή ζητεί από το Πρωτοδικείο να διαπιστώσει, σύμφωνα με το άρθρο 113 του Κανονισμού του Διαδικασίας, ότι η προσφυγή έχει καταστεί άνευ αντικειμένου καθόσον στρέφεται κατά του κανονισμού 2199/2001 και ότι παρέλκει η έκδοση αποφάσεως επ’ αυτής καθόσον αφορά την ίδια.

55 Επίσης, η Επιτροπή ζητεί, δυνάμει του άρθρου 115, παράγραφος 1, και του άρθρου 116, παράγραφος 6, του Κανονισμού Διαδικασίας, να παρέμβει υπέρ των αιτημάτων του Συμβουλίου. Πάντως, δηλώνει ότι εμμένει στο αίτημά της να καταδικαστούν οι προσφεύγοντες στα δικαστικά έξοδα στα οποία υποβλήθηκε κατά το διάστημα που αυτοί αμφισβητούσαν τη νομιμότητα του κανονισμού 2199/2001.

56 Με διάταξη του προέδρου του πρώτου τμήματος του Πρωτοδικείου, της 12ης Ιουλίου 2002, επετράπη στο Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βόρειας Ιρλανδίας να παρέμβει υπέρ των αιτημάτων των καθών.

57 Με έγγραφο της Γραμματείας του Πρωτοδικείου, της 11ης Σεπτεμβρίου 2002, κλήθηκαν οι προσφεύγοντες να καταθέσουν τις παρατηρήσεις τους επί των ενδεχομένων συνεπειών της εκδόσεως του κανονισμού 1580/2002 επί της συνεχίσεως της εκδικάσεως της προσφυγής.

58 Δεδομένου ότι η σύνθεση των τμημάτων του Πρωτοδικείου μεταβλήθηκε από της ενάρξεως του νέου δικαστικού έτους, την 1η Οκτωβρίου 2002, ο εισηγητής δικαστής τοποθετήθηκε στο δεύτερο τμήμα, στο οποίο, κατά συνέπεια, ανατέθηκε η εκδίκαση της παρούσας υποθέσεως.

59 Στις παρατηρήσεις τους επί των συνεπειών της εκδόσεως του κανονισμού 1580/2002, τις οποίες κατέθεσαν στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου στις 11 Νοεμβρίου 2002, οι προσφεύγοντες υπογράμμισαν, αφενός, ότι η προσφυγή τους δεν στρέφεται πλέον κατά της Επιτροπής και, αφετέρου, ότι οι Abdirisak Aden και Abdulaziz Ali δεν έχουν πλέον κανένα ειδικό και ατομικό συμφέρον να εμμείνουν στην προσφυγή τους, πλην του κεφαλαίου που αφορά τα δικαστικά έξοδα.

60 Με απόφαση της 20ής Νοεμβρίου 2002, ο Γραμματέας του Πρωτοδικείου αρνήθηκε να περιλάβει στη δικογραφία τα σχόλια που διατύπωσαν οι προσφεύγοντες στις παρατηρήσεις τους αυτές επί των υπομνημάτων ανταπαντήσεως του Συμβουλίου και της Επιτροπής, με το αιτιολογικό ότι ο Κανονισμός Διαδικασίας δεν προβλέπει διατύπωση τέτοιων σχολίων.

61 Με το δικόγραφο παρεμβάσεως που κατέθεσε στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου στις 27 Φεβρουαρίου 2003, το Ηνωμένο Βασίλειο ζήτησε από το Πρωτοδικείο να απορρίψει την προσφυγή.

62 Με έγγραφο της Γραμματείας του Πρωτοδικείου, της 13ης Ιουνίου 2003, κλήθηκε ο Yusuf να καταθέσει τις παρατηρήσεις του επί των συνεπειών της εκδόσεως του κανονισμού 866/2003 επί της συνεχίσεως της δίκης.

63 Στις παρατηρήσεις του αυτές, τις οποίες κατέθεσε στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου στις 7 Ιουλίου 2003, ο Yusuf υπογράμμισε, ουσιαστικώς, ότι οι τροποποιήσεις που επέφερε ο κανονισμός 866/2003 ήταν καθαρώς συντακτικής φύσεως και ότι ουδόλως επηρεάζουν τη συνέχιση της δίκης.

64 Αφού άκουσε τους διαδίκους, το Πρωτοδικείο παρέπεμψε την υπόθεση, σύμφωνα με το άρθρο 51 του Κανονισμού του Διαδικασίας, ενώπιον τμήματος συγκείμενου από πέντε δικαστές.

65 Κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή, το Πρωτοδικείο (δεύτερο πενταμελές τμήμα) αποφάσισε να προχωρήσει στην προφορική διαδικασία, στο πλαίσιο δε της λήψεως των προβλεπομένων στο άρθρο 64 του Κανονισμού Διαδικασίας μέτρων οργανώσεως της διαδικασίας έθεσε εγγράφως μία ερώτηση στο Συμβούλιο και την Επιτροπή, που απάντησαν εντός της ταχθείσας προθεσμίας.

66 Με διάταξη του προέδρου του δευτέρου πενταμελούς τμήματος του Πρωτοδικείου, της 18ης Σεπτεμβρίου 2003, η παρούσα υπόθεση και η υπόθεση T‑315/01, Kadi κατά Συμβουλίου και Επιτροπής, ενώθηκαν προς διευκόλυνση της προφορικής διαδικασίας, σύμφωνα με το άρθρο 50 του Κανονισμού Διαδικασίας.

67 Με έγγραφο της 8ης Οκτωβρίου 2003, η Επιτροπή ζήτησε από το Πρωτοδικείο να της επιτραπεί να καταθέσει στη δικογραφία τις «κατευθυντήριες οδηγίες περί της διεξαγωγής των εργασιών της [επιτροπής κυρώσεων]», τις οποίες η εν λόγω επιτροπή υιοθέτησε στις 7 Νοεμβρίου 2002 και τροποποίησε στις 10 Απριλίου 2003. Η αίτηση αυτή έγινε δεκτή με απόφαση του προέδρου του δευτέρου πενταμελούς τμήματος του Πρωτοδικείου, της 9ης Οκτωβρίου 2003.

68 Δεδομένου ότι οι Aden και Ali ενημέρωσαν το Πρωτοδικείο, σύμφωνα με το άρθρο 99 του Κανονισμού Διαδικασίας, ότι παραιτούνται από την προσφυγή τους και ότι συμφώνησαν με τους καθών επί των δικαστικών εξόδων, ο πρόεδρος του δευτέρου πενταμελούς τμήματος του Πρωτοδικείου, με διάταξη της 9ης Οκτωβρίου 2003, διέταξε τη διαγραφή των ονομάτων των δύο αυτών προσφευγόντων από το πρωτόκολλο στην υπόθεση T‑306/01 και αποφάνθηκε επί των δικαστικών εξόδων κατά τη συμφωνία των διαδίκων.

69 Με χωριστά δικόγραφα που κατέθεσαν στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου στις 13 Οκτωβρίου 2003, οι Yusuf και Al Barakaat ζήτησαν να τους παρασχεθεί το ευεργέτημα πενίας. Τα αιτήματα αυτά απορρίφθηκαν με δύο διατάξεις του προέδρου του δευτέρου πενταμελούς τμήματος του Πρωτοδικείου, της 3ης Μαΐου 2004.

70 Οι διάδικοι ανέπτυξαν προφορικώς τις παρατηρήσεις τους και απάντησαν στις ερωτήσεις του Πρωτοδικείου κατά τη συνεδρίαση της 14ης Οκτωβρίου 2003.

Επί των αποτελεσμάτων της εκδόσεως του προσβαλλομένου κανονισμού επί της παρούσας διαδικασίας

71 Οι κυρίως διάδικοι ομοφώνως αναγνωρίζουν ότι οι προσφεύγοντες έχουν το δικαίωμα να προσαρμόσουν τα αιτήματά τους και τους λόγους ώστε να σκοπείται δι’ αυτών η ακύρωση του προσβαλλομένου κανονισμού, ο οποίος καταργεί και αντικαθιστά τον κανονισμό 467/2001, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 2199/2001. Στις παρατηρήσεις που κατέθεσαν στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου στις 29 Ιουλίου 2002, οι προσφεύγοντες δήλωσαν, πράγματι, ότι προσαρμόζουν υπ’ αυτήν την έννοια τα αιτήματα, τους λόγους και τα επιχειρήματα της προσφυγής τους.

72 Υπενθυμίζεται, σχετικώς, ότι οσάκις, διαρκούσης της εκκρεμοδικίας, απόφαση αντικαθίσταται με άλλη απόφαση έχουσα το ίδιο αντικείμενο, πρέπει αυτή να θεωρηθεί ως νέο γεγονός που παρέχει στον προσφεύγοντα τη δυνατότητα να προσαρμόσει τα αιτήματα και τους ισχυρισμούς του. Πράγματι, θα ήταν αντίθετο προς την αρχή της ορθής απονομής της δικαιοσύνης και προς την αρχή της οικονομίας της διαδικασίας να υποχρεωθεί ο προσφεύγων να ασκήσει νέα προσφυγή. Επιπροσθέτως, θα ήταν άδικο να έχει το καθού κοινοτικό όργανο τη δυνατότητα, προκειμένου να αντιμετωπίσει τις αιτιάσεις που περιέχει η ενώπιον του Δικαστηρίου ασκηθείσα προσφυγή κατά αποφάσεως, να προσαρμόζει την προσβαλλομένη αυτή απόφαση ή να την αντικαθιστά με άλλη και να επικαλείται κατά τη δίκη αυτήν την τροποποίηση ή την αντικατάσταση για να στερήσει από τον αντίδικο τη δυνατότητα να εκτείνει τα αρχικά του αιτήματα και τους λόγους ακυρώσεως στη μεταγενέστερη απόφαση ή να αναπτύξει συμπληρωματικά αιτήματα και λόγους κατά της αποφάσεως αυτής (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 3ης Μαρτίου 1982, 14/81, Alpha Steel κατά Επιτροπής, Συλλογή 1982, σ. 749, σκέψη 8, της 29ης Σεπτεμβρίου 1987, 351/85 και 360/85, Fabrique de fer de Charleroi και Dillinger Hüttenwerke κατά Επιτροπής, Συλλογή 1987, σ. 3639, σκέψη 11, και της 14ης Ιουλίου 1988, 103/85, Stahlwerke Peine-Salzgitter κατά Επιτροπής, Συλλογή 1988, σ. 4131, σκέψεις 11 και 12· απόφαση του Πρωτοδικείου της 3ης Φεβρουαρίου 2000, Τ-46/98 και Τ-151/98, CCRE κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. II-167, σκέψη 33).

73 Η νομολογία αυτή εφαρμόζεται, επίσης, στην περίπτωση κατά την οποία κανονισμός ο οποίος αφορά άμεσα και ατομικά έναν ιδιώτη αντικαθίσταται, διαρκούσης της εκκρεμοδικίας, με κανονισμό έχοντα το ίδιο αντικείμενο.

74 Δεδομένου ότι η περίπτωση αυτή αντιστοιχεί πλήρως στην παρούσα υπόθεση, πρέπει να γίνει δεκτό το αίτημα των προσφευγόντων να θεωρηθεί ότι με την προσφυγή τους διώκεται η ακύρωση του προσβαλλομένου κανονισμού, καθόσον τους αφορά, και να παρασχεθεί στους διαδίκους η δυνατότητα να αναδιατυπώσουν τα αιτήματά τους, τους λόγους και τα επιχειρήματά τους λαμβάνοντας υπόψη το νέο αυτό στοιχείο.

75 Οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν, επίσης, ότι το αίτημά τους περί ακυρώσεως του κανονισμού 467/2001 έχει καταστεί πλέον άνευ αντικειμένου, λόγω της καταργήσεως του κανονισμού αυτού με τον προσβαλλόμενο κανονισμό (βλ., ανωτέρω, σκέψη 51). Συνεπώς, παρέλκει η έκδοση αποφάσεως επί του αιτήματος αυτού καθώς και, κατά συνέπεια, επί του αιτήματος ακυρώσεως του κανονισμού 2199/2001, το οποίο επίσης έχει καταστεί άνευ αντικειμένου.

76 Εκ των ανωτέρω προκύπτει ότι παρέλκει απόφαση επί της προσφυγής καθόσον αυτή στρέφεται κατά της Επιτροπής. Εντούτοις, υπό τις περιστάσεις της παρούσας υποθέσεως, η αρχή της χρηστής απονομής της δικαιοσύνης και η επιταγή της οικονομίας της διαδικασίας, επί των οποίων στηρίζεται η παρατεθείσα στην ανωτέρω σκέψη 72 νομολογία, δικαιολογούν επίσης να ληφθούν υπόψη τα αιτήματα, οι αμυντικοί ισχυρισμοί και τα επιχειρήματα της Επιτροπής, αναδιατυπωθέντα όπως εκτίθεται ανωτέρω στη σκέψη 74, χωρίς να απαιτείται να επιτραπεί εκ νέου επισήμως στο εν λόγω θεσμικό όργανο να μετάσχει στη διαδικασία, δυνάμει του άρθρου 115, παράγραφος 1, και του άρθρου 116, παράγραφος 6, του Κανονισμού Διαδικασίας, ως παρεμβαίνουσα υπέρ των αιτημάτων του Συμβουλίου.

77 Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω πρέπει να θεωρηθεί ότι στο εξής η παρούσα προσφυγή στρέφεται αποκλειστικώς κατά του Συμβουλίου, υποστηριζόμενου από την Επιτροπή και το Ηνωμένο Βασίλειο, και ότι έχει ως αποκλειστικό της αντικείμενο αίτηση ακυρώσεως του προσβαλλομένου κανονισμού, καθόσον αυτός αφορά τους Yusuf και Al Barakaat.

Επί της ουσίας

78 Προς στήριξη των αιτημάτων τους οι προσφεύγοντες προβάλλουν τρεις λόγους ακυρώσεως που αντλούνται, ο πρώτος, από την αναρμοδιότητα του Συμβουλίου να εκδώσει τον προσβαλλόμενο κανονισμό, ο δεύτερος, από την παράβαση του άρθρου 249 ΕΚ και, ο τρίτος, από την προσβολή θεμελιωδών δικαιωμάτων τους.

1. Επί του πρώτου λόγου, του αντλούμενου από την αναρμοδιότητα του Συμβουλίου να εκδώσει τον προσβαλλόμενο κανονισμό

79 Ο λόγος αυτός χωρίζεται σε τρία σκέλη.

Επί του πρώτου σκέλους

Επιχειρήματα των διαδίκων

80 Με την στρεφόμενη αρχικώς κατά του κανονισμού 467/2001 προσφυγή τους, οι προσφεύγοντες προέβαλλαν ότι τα άρθρα 60 ΕΚ και 301 ΕΚ, βάσει των οποίων εκδόθηκε ο εν λόγω κανονισμός, παρέχουν στο Συμβούλιο μόνον την αρμοδιότητα να λαμβάνει μέτρα έναντι τρίτων χωρών και όχι, όπως έπραξε εν προκειμένω, έναντι υπηκόων κράτους μέλους κατοικούντων στο εν λόγω κράτος μέλος.

81 Σχετικώς, οι προσφεύγοντες αντέκρουαν τον ισχυρισμό ότι τους επιβλήθηκαν κυρώσεις λόγω των σχέσεων τους με το καθεστώς των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν. Κατά την άποψή τους, λόγος των εναντίον τους κυρώσεων δεν είναι η ύπαρξη σχέσεων με το καθεστώς αυτό, αλλά η βούληση του Συμβουλίου Ασφαλείας να καταστείλει τη διεθνή τρομοκρατία, θεωρούμενη ως απειλή για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια. Οι προσφεύγοντες υπογράμμισαν, σχετικώς, ότι ο κατά την παράγραφο 8, στοιχείο c, του ψηφίσματος 1333 (2000) του Συμβουλίου Ασφαλείας πίνακας, στον οποίο περιελήφθησαν με απόφαση της επιτροπής κυρώσεων, της 9ης Νοεμβρίου 2001 (βλ., ανωτέρω, σκέψη 24), αφορούσε τον Οσάμα Μπιν Λάντεν και τα σχετιζόμενα με αυτόν άτομα ή οντότητες, παρά τους Ταλιμπάν.

82 Δεδομένου ότι οι επιβαλλόμενες από τα κοινοτικά όργανα κυρώσεις έπρεπε να είναι απολύτως αντίστοιχες εκείνων που επέβαλε το Συμβούλιο Ασφαλείας, οι προσφεύγοντες υποστήριζαν ότι ο κανονισμός 467/2001 δεν στρέφεται κατά τρίτης χώρας, αλλά κατά ατόμων, με σκοπό την καταστολή της διεθνούς τρομοκρατίας. Κατά την άποψή τους, δεν αποτελεί αρμοδιότητα της Κοινότητας η λήψη τέτοιων μέτρων, εν αντιθέσει προς τα μέτρα εμπορικού εμπάργκο κατά του Ιράκ που εξέτασε το Πρωτοδικείο στην απόφαση της 28ης Απριλίου 1998, T‑184/95, Dorsch Consult κατά Συμβουλίου και Επιτροπής (Συλλογή 1998, σ. II‑667).

83 Οι προσφεύγοντες υποστήριζαν, επίσης, ότι ερμηνεία των άρθρων 60 ΕΚ και 301 ΕΚ έχουσα ως αποτέλεσμα την αντιμετώπιση των κοινοτικών υπηκόων ως τρίτων χωρών αντιβαίνει προς την αρχή της νομιμότητας, όπως αυτή απορρέει από τα άρθρα 5 ΕΚ και 7 ΕΚ, καθώς και από την αρχή κατά την οποία η κοινοτική νομοθεσία πρέπει να είναι βεβαία και η εφαρμογή της δυνάμενη να προβλεφθεί από τους πολίτες (απόφαση του Δικαστηρίου της 15ης Δεκεμβρίου 1987, 348/85, Δανία κατά Επιτροπής, Συλλογή 1987, σ. 5225).

84 Στις παρατηρήσεις τους επί των συνεπειών της καταργήσεως του κανονισμού 467/2001 και της αντικαταστάσεώς του με τον προσβαλλόμενο κανονισμό, ο οποίος εκδόθηκε βάσει των άρθρων 60 ΕΚ, 301 ΕΚ και 308 ΕΚ, οι προσφεύγοντες προσθέτουν ότι το άρθρο 308 ΕΚ, εξεταζόμενο μεμονωμένως ή σε συνδυασμό με τα άρθρα 60 ΕΚ και 301 ΕΚ, δεν παρέχει, επίσης, στο Συμβούλιο την εξουσία επιβολής κυρώσεων, αμέσων ή εμμέσων, κατά πολιτών της Ενώσεως. Πράγματι, μια τέτοια εξουσία δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί ως σιωπηρή ή αναγκαία για την υλοποίηση ενός από τους σκοπούς της Κοινότητας, κατά την έννοια του άρθρου 308 ΕΚ. Ειδικότερα, η δέσμευση περιουσιακών στοιχείων των προσφευγόντων δεν έχει καμία σχέση με τον σκοπό της «αποτροπής στρεβλώσεως του ανταγωνισμού», στον οποίο αναφέρεται η τέταρτη αιτιολογική σκέψη του προσβαλλομένου κανονισμού.

85 Στις υπομνήματά τους αντικρούσεως και παρεμβάσεως, τα κοινοτικά όργανα και το Ηνωμένο Βασίλειο υποστήριξαν, αφενός, ότι από το γράμμα των άρθρων 60 ΕΚ και 301 ΕΚ ουδόλως προκύπτει ότι αποκλείεται η επιβολή οικονομικών κυρώσεων έναντι ατόμων ή οργανώσεων εγκατεστημένων εντός της Κοινότητας, όταν σκοπός των μέτρων αυτών είναι η διακοπή ή ο περιορισμός, πλήρως ή εν μέρει, των οικονομικών σχέσεων με μία ή περισσότερες τρίτες χώρες. Πράγματι, πρέπει να γίνει δεκτό ότι οι πολίτες των κρατών μελών έχουν τη δυνατότητα, ατομικώς ή συλλογικώς, να παρέχουν κεφάλαια και πόρους σε τρίτες χώρες ή σε εντός αυτών ομάδες, ώστε μέτρα σκοπούντα στον έλεγχο των οικονομικών πόρων αυτών των πολιτών να έχουν ως αποτέλεσμα τη διακοπή ή τον περιορισμό των οικονομικών σχέσεων με τις εν λόγω τρίτες χώρες. Εξάλλου, τα κοινοτικά δικαιοδοτικά όργανα σιωπηρώς έχουν αναγνωρίσει τη νομιμότητα αυτής της πρακτικής [διάταξη του προέδρου του δευτέρου τμήματος του Πρωτοδικείου της 2ας Αυγούστου 2000, T‑189/00 R, «Invest» Import und Export και Invest Commerce κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. II‑2993, σκέψη 34, επιβεβαιωθείσα, κατόπιν αναιρέσεως, με διάταξη του Προέδρου του Δικαστηρίου της 13ης Νοεμβρίου 2000, C‑317/00 P(R), «Invest» Import und Export και Invest Commerce κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. I‑9541, σκέψεις 26 και 27].

86 Επίσης, οι εν λόγω διάδικοι αντέκρουσαν την άποψη των προσφευγόντων ότι δεν υφίσταται σχέση μεταξύ των μέτρων που προβλέπει ο κανονισμός 467/2001 και του Αφγανιστάν, υπογραμμίζοντας τις σχέσεις που υφίσταντο τότε μεταξύ Οσάμα Μπιν Λάντεν, Αλ Κάιντα και του καθεστώτος των Ταλιμπάν.

87 Εντούτοις, στο δικόγραφο ανταπαντήσεως και στις παρατηρήσεις του επί των συνεπειών της καταργήσεως του κανονισμού 467/2001 και της αντικαταστάσεώς του με τον προσβαλλόμενο κανονισμό, το Συμβούλιο υπογράμμισε ότι ο δεύτερος κανονισμός εφαρμόζεται επί των τρομοκρατών και των τρομοκρατικών ομάδων γενικώς, χωρίς πλέον να απαιτείται σχέση με κάποια συγκεκριμένη χώρα ή έδαφος. Η ρύθμιση αυτή αντανακλά τη διαφορά μεταξύ του ψηφίσματος 1333 (2000) του Συμβουλίου Ασφαλείας, το οποίο αφορούσε τους Ταλιμπάν και τα συνδεόμενα με αυτό άτομα και οντότητες, και του ψηφίσματος 1390 (2002), το οποίο, κατόπιν της καταργήσεως του «Ισλαμικού Εμιράτου του Αφγανιστάν», δεν συνδέει, πλέον, τις κυρώσεις που προβλέπει με συγκεκριμένη χώρα ή έδαφος, αλλά αναφέρεται, επίσης, γενικώς σε τρομοκρατικές ομάδες και άτομα.

88 Στην πρώτη περίπτωση, το Συμβούλιο έκρινε ότι ο κανονισμός 467/2001 μπορούσε κάλλιστα να στηριχθεί στα άρθρα 60 ΕΚ και 301 ΕΚ, καθόσον υφίστατο προφανής σχέση με το Αφγανιστάν. Δεδομένου ότι μια τέτοια σχέση δεν υφίστατο πλέον στο πλαίσιο του προσβαλλόμενου κανονισμού, το Συμβούλιο έκρινε ότι έπρεπε να συμπληρωθεί το νομικό του έρεισμα διά της προσθήκης του άρθρου 308 ΕΚ. Το Συμβούλιο υποστήριξε ότι η τροποποίηση αυτή της νομικής βάσεως του νέου κανονισμού καθιστά αβάσιμο το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου.

89 Απαντώντας σε γραπτή ερώτηση με την οποία το Πρωτοδικείο του ζήτησε να λάβει θέση, υπό το πρίσμα της γνωμοδοτήσεως 2/94 του Δικαστηρίου, της 28ης Μαρτίου 1996 (Συλλογή 1996, σ. I‑1759, σκέψεις 29 και 30), επί της απόψεως που διατύπωσαν οι προσφεύγοντες και η οποία εκτέθηκε στη σκέψη 84, ειδικότερα δε να διευκρινίσει ποιους απορρέοντες από τη Συνθήκη ΕΚ σκοπούς της Κοινότητας επιδιώκει να υλοποιήσει με τις διατάξεις του προσβαλλομένου κανονισμού, το Συμβούλιο υπογράμμισε, ουσιαστικώς, ότι με τις διατάξεις αυτές επιδιώκεται η επιβολή οικονομικού και χρηματοπιστωτικού καταναγκασμού, που, κατά την άποψή του, συνιστά σκοπό της Συνθήκης ΕΚ.

90 Το Συμβούλιο υποστήριξε, σχετικώς, ότι οι σκοποί της Κοινότητας δεν είναι μόνον αυτοί που ορίζονται στο άρθρο 3 ΕΚ, αλλά απορρέουν επίσης και από ειδικότερες διατάξεις.

91 Μετά την αναθεώρηση με τη Συνθήκη του Μάαστριχτ, τα άρθρα 60 ΕΚ και 301 ΕΚ καθορίζουν την αποστολή και τη δράση της Κοινότητας στον τομέα των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κυρώσεων και παρέχουν νομική βάση για τη ρητή μεταβίβαση αρμοδιοτήτων στην Κοινότητα προς εκπλήρωση αυτής της αποστολής. Οι αρμοδιότητες αυτές ρητώς συνδέονται και, στην πράξη, εξαρτώνται από την έκδοση πράξεως δυνάμει των διατάξεων της Συνθήκης ΕΕ περί κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας (ΚΕΠΠΑ). Ένας ακριβώς από τους σκοπούς της ΚΕΠΠΑ είναι, κατά το άρθρο 11, παράγραφος 1, τρίτη περίπτωση, ΕΕ, «η διατήρηση της ειρήνης και η ενίσχυση της διεθνούς ασφάλειας, σύμφωνα με τις αρχές του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών».

92 Συνεπώς, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η άσκηση οικονομικού και χρηματοπιστωτικού καταναγκασμού για πολιτικούς λόγους, όταν, κατά μείζονα λόγο, γίνεται στο πλαίσιο εφαρμογής δεσμευτικής αποφάσεως του Συμβουλίου Ασφαλείας, συνιστά ρητό και θεμιτό σκοπό της Συνθήκης ΕΚ, έστω κι αν ο σκοπός αυτός είναι περιθωριακός, συναρτώμενος εμμέσως με τους κυρίους σκοπούς της εν λόγω Συνθήκης, ιδίως εκείνους που αφορούν την ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων (άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, ΕΚ) και την εγκαθίδρυση συστήματος διασφαλίζοντος ανόθευτο ανταγωνισμό (άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο ζ΄, ΕΚ), και συνδεόμενος με τη Συνθήκη ΕΕ.

93 Εν προκειμένω, το άρθρο 308 ΕΚ απετέλεσε ένα από τα ερείσματα του προσβαλλόμενου κανονισμού προς συμπλήρωση της νομικής βάσεως που παρείχαν τα άρθρα 60 ΕΚ και 301 ΕΚ, ώστε να καταστεί δυνατή η λήψη μέτρων όχι μόνον έναντι τρίτων χωρών, αλλά και έναντι ατόμων και μη κρατικών οντοτήτων μη αναγκαστικώς συνδεομένων με την κυβέρνηση ή το καθεστώς των εν λόγω χωρών, σε μια περίπτωση στην οποία η Συνθήκη ΕΚ δεν προβλέπει τις απαιτούμενες προς τούτο εξουσίες.

94 Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η Κοινότητα προσαρμόστηκε στην εξέλιξη της διεθνούς πρακτικής, η οποία συνίσταται στο εξής στην επιβολή «έξυπνων κυρώσεων», στρεφομένων κυρίως κατά ατόμων επικίνδυνων για τη διεθνή ασφάλεια, παρά κατά των αθώων πολιτών.

95 Το Συμβούλιο υποστηρίζει ότι οι προϋποθέσεις υπό τις οποίες επέλεξε, εν προκειμένω, ως νομική βάση το άρθρο 308 ΕΚ δεν διαφέρουν από εκείνες υπό τις οποίες χρησιμοποιήθηκε η διάταξη αυτή στο παρελθόν προς επίτευξη, στο πλαίσιο της λειτουργίας της κοινής αγοράς, ενός από τους σκοπούς της Συνθήκης ΕΚ, όταν η εν λόγω Συνθήκη δεν προέβλεπε τις απαιτούμενες προς τούτο εξουσίες. Επικαλείται σχετικώς:

– στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής, τη σειρά οδηγιών οι οποίες, βάσει του άρθρου 235 της Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρου 308 ΕΚ), ενίοτε και βάσει του άρθρου 100 της Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρου 94 ΕΚ), επεξέτειναν την αρχή της ισότητας αμοιβών μεταξύ ανδρών και γυναικών εργαζομένων, την οποία θέτει το άρθρο 119 της Συνθήκης ΕΚ (τα άρθρα 117 έως 120 της Συνθήκης ΕΚ αντικαταστάθηκαν με τα άρθρα 136 ΕΚ έως 143 ΕΚ), αναδεικνύοντας την αρχή αυτή σε γενική αρχή ισότητας αμοιβών σε όλους τους τομείς στους οποίους θα μπορούσαν ακόμα να υπάρχουν δυνητικώς δυσμενείς διακρίσεις, περιλαμβάνοντας στους ευεργετούμενους από την αρχή αυτή τους αυτοτελώς απασχολουμένους, ακόμα και στον γεωργικό τομέα, και, ιδίως, την οδηγία 76/207/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 9ης Φεβρουαρίου 1976, περί της εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως ανδρών και γυναικών, όσον αφορά την πρόσβαση σε απασχόληση, την επαγγελματική εκπαίδευση και προώθηση και τις συνθήκες εργασίας (ΕΕ ειδ. έκδ. 05/002, σ. 70)· την οδηγία 79/7/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 1978, περί της προοδευτικής εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως μεταξύ ανδρών και γυναικών σε θέματα κοινωνικής ασφαλίσεως (ΕΕ ειδ. έκδ. 05/003, σ. 160)· την οδηγία 86/378/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 24ης Ιουλίου 1986, για την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης μεταξύ ανδρών και γυναικών στα επαγγελματικά συστήματα κοινωνικής ασφάλισης (ΕΕ L 225, σ. 40) και την οδηγία 86/613/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 11ης Δεκεμβρίου 1986, σχετικά με την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως μεταξύ ανδρών και γυναικών που ασκούν ανεξάρτητη δραστηριότητα, συμπεριλαμβανομένης της γεωργικής, καθώς και για την προστασία της μητρότητας (ΕΕ L 359, σ. 56)·

– στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων, τις πράξεις με τις οποίες, βάσει του άρθρου 235 της Συνθήκης ΕΚ και του άρθρου 51 της Συνθήκης ΕΚ (νυν, κατόπιν τροποποιήσεως, άρθρο 42 ΕΚ), επεκτάθηκαν στους αυτοτελώς απασχολουμένους, στα μέλη των οικογενειών τους και στους φοιτητές τα δικαιώματα που αναγνωρίστηκαν υπέρ των μισθωτών που διακινούνται εντός της Κοινότητας και, ειδικότερα, τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1390/81 του Συμβουλίου, της 12ης Μαΐου 1981, περί επέκτασης στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71 «περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης στους μισθωτούς και στις οικογένειές τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας» (ΕΕ L 143, σ. 1)·

– πλέον προσφάτως, τον κανονισμό (ΕΚ) 1035/97 του Συμβουλίου, της 2ας Ιουνίου 1997, για την ίδρυση Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου των Φαινομένων Ρατσισμού και Ξενοφοβίας (ΕΕ L 151, σ. 1), ο οποίος εκδόθηκε βάσει του άρθρου 213 της Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρο 284 ΕΚ) και του άρθρου 235 της Συνθήκης ΕΚ.

96 Το Δικαστήριο έχει αναγνωρίσει τη νομιμότητα αυτής της πρακτικής (απόφαση της 5ης Δεκεμβρίου 1989, C‑114/88, Delbar, Συλλογή 1989, σ. 4067).

97 Ειδικότερα, ο κοινοτικός νομοθέτης έχει ήδη χρησιμοποιήσει, κατά το παρελθόν, τη νομική βάση του άρθρου 235 της Συνθήκης ΕΚ προς επιβολή κυρώσεων. Το Συμβούλιο υπογραμμίζει, σχετικώς, ότι πριν από την προσθήκη στη Συνθήκη ΕΚ των άρθρων 301 ΕΚ και 60 ΕΚ, σειρά κανονισμών του Συμβουλίου περί επιβολής εμπορικών κυρώσεων στηρίχθηκαν στο άρθρο 113 της Συνθήκης ΕΚ (νυν, κατόπιν τροποποιήσεως, άρθρο 133 ΕΚ) [βλ., π.χ., τον κανονισμό (ΕΟΚ) 596/82 του Συμβουλίου, της 15ης Μαρτίου 1982, περί τροποποιήσεως του καθεστώτος εισαγωγής ορισμένων προϊόντων καταγωγής ΕΣΣΔ (ΕΕ L 72, σ. 15)· τον κανονισμό (ΕΟΚ) 877/82 του Συμβουλίου, της 16ης Απριλίου 1982, για την αναστολή εισαγωγών όλων των προϊόντων καταγωγής Αργεντινής (ΕΕ L 102, σ. 1) και τον κανονισμό (ΕΟΚ) 3302/86 του Συμβουλίου, της 27ης Οκτωβρίου 1986, για την αναστολή των εισαγωγών χρυσών νομισμάτων από τη Νοτιοαφρικανική Δημοκρατία (ΕΕ L 305, σ. 11)]. Πάντως, στις περιπτώσεις που τα μέτρα αυτά έβαιναν πέραν του πεδίου εφαρμογής της κοινής εμπορικής πολιτικής ή αφορούσαν φυσικά ή νομικά πρόσωπα εγκατεστημένα εντός της Κοινότητας, στηρίχθηκαν επίσης επί του άρθρου 235 της Συνθήκης ΕΚ. Ειδικότερα, αυτό έγινε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 3541/92 του Συμβουλίου, της 7ης Δεκεμβρίου 1992, για την απαγόρευση της ικανοποίησης των αιτήσεων του Ιράκ όσον αφορά συναλλαγές που επηρεάζονται από το ψήφισμα 661 (1990) του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και από τα συναφή ψηφίσματα (ΕΕ L 361, σ. 1), κατά το άρθρο 2 του οποίου «απαγορεύεται η ικανοποίηση ή η λήψη οποιουδήποτε μέτρου προς ικανοποίηση αιτήματος που υποβάλλεται από […] φυσικό ή νομικό πρόσωπο που ενεργεί άμεσα ή έμμεσα, για λογαριασμό ή προς όφελος ενός ή περισσοτέρων φυσικών ή νομικών προσώπων στο Ιράκ».

98 Απαντώντας στην ίδια γραπτή ερώτηση του Πρωτοδικείου, η Επιτροπή υποστήριξε ότι η εφαρμογή των κυρώσεων που επέβαλε το Συμβούλιο Ασφαλείας θα μπορούσε, εξ ολοκλήρου ή εν μέρει, να εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της Συνθήκης ΕΚ είτε στο πλαίσιο της κοινής εξωτερικής πολιτικής είτε στο πλαίσιο της εσωτερικής αγοράς.

99 Εν προκειμένω, η Επιτροπή υποστηρίζει, επικαλούμενη την τέταρτη αιτιολογική σκέψη του προσβαλλομένου κανονισμού, ότι τα συγκεκριμένα μέτρα ήταν αναγκαία για τη διασφάλιση της ενιαίας εφαρμογής και ερμηνείας των περιορισμών στις κινήσεις κεφαλαίων που επιβλήθηκαν σύμφωνα με τις σχετικές αποφάσεις του Συμβουλίου Ασφαλείας, ώστε να διασφαλιστεί η ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων εντός της Κοινότητας και να αποφευχθούν στρεβλώσεις του ανταγωνισμού.

100 Επιπροσθέτως, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η προάσπιση της διεθνούς ασφάλειας, τόσο εντός όσο και εκτός της Ενώσεως, πρέπει να θεωρηθεί ως εμπίπτουσα στο γενικό πλαίσιο των διατάξεων της Συνθήκης ΕΚ. Η Επιτροπή επικαλείται σχετικώς, αφενός, τα άρθρα 3 ΕΕ και 11 ΕΕ και, αφετέρου, το προοίμιο της Συνθήκης ΕΚ, όπου τα Συμβαλλόμενα Μέρη επιβεβαίωσαν «την αλληλεγγύη που συνδέει την Ευρώπη με τις υπερπόντιες χώρες […] σύμφωνα με τις αρχές του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών», δηλώνοντας ότι είναι αποφασισμένα «να παγιώσουν […] τη διαφύλαξη της ειρήνης και της ελευθερίας». Η Επιτροπή συνάγει εκ των διατάξεων αυτών την πρόταξη ενός «γενικού σκοπού της Κοινότητας να προασπίζεται την ειρήνη και την ασφάλεια», ιδιαίτερη έκφραση του οποίου συνιστούν τα άρθρα 60 ΕΚ και 301 ΕΚ, τα οποία επίσης αποτελούν, ειδικότερα, το έρεισμα της αρμοδιότητας της Κοινότητας να ρυθμίζει τις εσωτερικές και εξωτερικές κινήσεις κεφαλαίων.

101 Δεδομένου ότι οι διατάξεις του τίτλου III, κεφάλαιο 4, της Συνθήκης ΕΚ περί κινήσεων κεφαλαίων δεν παρέχουν ειδική αρμοδιότητα στην Κοινότητα, χρησιμοποιήθηκε, εν προκειμένω, ως πρόσθετη νομική βάση το άρθρο 308 ΕΚ, ώστε να διασφαλιστεί η δυνατότητα της Κοινότητας να επιβάλει τους συγκεκριμένους περιορισμούς, ιδίως έναντι των ιδιωτών, σύμφωνα με την κοινή θέση που υιοθέτησε το Συμβούλιο.

102 Κατά την προφορική διαδικασία, το Ηνωμένο Βασίλειο διευκρίνισε ότι ο επιδιωκόμενος με την έκδοση του προσβαλλομένου κανονισμού κοινοτικός σκοπός συνίσταται στην ενιαία εφαρμογή εντός της Κοινότητας υποχρεώσεων σχετικών με τους περιορισμούς της κινήσεως κεφαλαίων που επέβαλε στα κράτη μέλη το Συμβούλιο Ασφαλείας.

103 Το Ηνωμένο Βασίλειο υπογράμμισε ότι η δημιουργία μιας εσωτερικής αγοράς στον τομέα της κινήσεως κεφαλαίων συνιστά έναν από τους τασσόμενους με το άρθρο 3 ΕΚ σκοπούς της Κοινότητας. Το Ηνωμένο Βασίλειο υποστηρίζει ότι η ενιαία εφαρμογή όλων των περιορισμών στην ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων εντός της κοινής αγοράς συνιστά ουσιώδη πτυχή της δημιουργίας μιας εσωτερικής αγοράς.

104 Αν, αντιθέτως, η εφαρμογή των συγκεκριμένων ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας δεν είχε αποτελέσει αντικείμενο λήψεως μέτρων ληφθέντων σε κοινοτικό επίπεδο, θα ανέκυπτε, κατά την άποψη του Ηνωμένου Βασιλείου, ο κίνδυνος διαφοροποιήσεων μεταξύ των κρατών μελών κατά την εφαρμογή των μέτρων της δεσμεύσεως κεφαλαίων. Αν τα κράτη μέλη εφάρμοζαν τα ψηφίσματα αυτά μεμονωμένως θα ανέκυπταν αναπόφευκτα διαφορετικές ερμηνείες ως προς το περιεχόμενο των υποχρεώσεων και διαφοροποιήσεις στον τομέα της ελεύθερης κυκλοφορίας κεφαλαίων μεταξύ κρατών μελών, με πιθανό αποτέλεσμα τη στρέβλωση του ανταγωνισμού.

105 Το Ηνωμένο Βασίλειο υποστηρίζει, επίσης, ότι μέτρα σκοπούντα στη δέσμευση κεφαλαίων ιδιωτών με σκοπό τη διακοπή των οικονομικών σχέσεων με τις διεθνείς τρομοκρατικές οργανώσεις και όχι με τρίτες χώρες δεν συνιστούν, προφανώς, διεύρυνση «του τομέα των αρμοδιοτήτων της Κοινότητας πέραν του γενικού πλαισίου που προκύπτει από το σύνολο των διατάξεων της Συνθήκης», κατά την προαναφερθείσα στην ανωτέρω σκέψη 89 γνωμοδότηση 2/94. Από το πλαίσιο της Συνθήκης προκύπτει ότι η Κοινότητα είναι αρμόδια να λαμβάνει μέτρα προς ρύθμιση της κινήσεως κεφαλαίων, ειδικότερα δε μέτρα κατά των ιδιωτών. Επομένως, αν πράγματι τα μέτρα που σκοπούν στη ρύθμιση της κινήσεως ιδιωτικών κεφαλαίων με σκοπό τη διακοπή των οικονομικών σχέσεων με διεθνείς τρομοκρατικές οργανώσεις εμπίπτουν σε τομέα για τον οποίο η Συνθήκη ΕΚ δεν προβλέπει, ειδικώς προς τούτο, εξουσίες δράσεως των κοινοτικών οργάνων και αν, πράγματι, για τη λήψη των μέτρων αυτών είναι αναγκαία η προσφυγή στο άρθρο 308 ΕΚ, δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι τα μέτρα αυτά βαίνουν πέραν του γενικού πλαισίου της Συνθήκης.

106 Το Ηνωμένο Βασίλειο υποστηρίζει ότι η χρησιμοποίηση του άρθρου 308 ΕΚ στην παρούσα υπόθεση δεν διαφέρει από τη χρησιμοποίηση της ιδίας διατάξεως στις περιπτώσεις στις οποίες, ιδίως στον τομέα της κοινωνικής πολιτικής, το άρθρο αυτό εξυπηρέτησε την επίτευξη άλλων σκοπών της Κοινότητας, όταν η Συνθήκη δεν παρείχε ειδικώς προς τούτο νομική βάση (βλ., ανωτέρω, σκέψη 95).

Εκτίμηση του Πρωτοδικείου

107 Ο κανονισμός 467/2001 και ο προσβαλλόμενος κανονισμός στηρίχθηκαν επί μερικώς διαφορετικών νομικών ερεισμάτων: επί των άρθρων 60 ΕΚ και 301 ΕΚ ο πρώτος, επί των άρθρων 60 ΕΚ, 301 ΕΚ και 308 ΕΚ ο δεύτερος. Καίτοι τα αρχικά επιχειρήματα των προσφευγόντων, τα αναφερόμενα στην έλλειψη νομικής βάσεως του κανονισμού 467/2001, έχουν καταστεί άνευ αντικειμένου λόγω της καταργήσεώς του με τον προσβαλλόμενο κανονισμό, εντούτοις το Πρωτοδικείο κρίνει επιβεβλημένο να εκτεθεί, αρχικώς, το σκεπτικό βάσει του οποίου κρίνει, εν πάση περιπτώσει, τους λόγους αυτούς ως αβάσιμους, δεδομένου ότι αυτό το σκεπτικό αποτελεί τη βάση της συλλογιστικής του κατά την εξέταση του ζητήματος της νομικής βάσεως του προσβαλλομένου κανονισμού.

– Επί της νομικής βάσεως του κανονισμού 467/2001

108 Ο κανονισμός 467/2001 στηρίχθηκε επί των άρθρων 60 ΕΚ και 301 ΕΚ, διατάξεις οι οποίες παρέχουν στο Συμβούλιο τη δυνατότητα να λαμβάνει τα απαιτούμενα επείγοντα μέτρα, ιδίως όσον αφορά τις κινήσεις κεφαλαίων και τις πληρωμές, σε περίπτωση που μια κοινή θέση ή κοινή δράση υιοθετηθείσα δυνάμει των διατάξεων της Συνθήκης ΕΕ περί ΚΕΠΠΑ προβλέπουν τη λήψη μέτρων εκ μέρους της Κοινότητας με σκοπό τη διακοπή ή τον περιορισμό, πλήρως ή εν μέρει, των οικονομικών σχέσεων με μία ή περισσότερες τρίτες χώρες.

109 Όπως, όμως, προκύπτει από το προοίμιό του, ο κανονισμός 467/2001 συντόνιζε τη δράση της Κοινότητας κατά τα προβλεπόμενα από την κοινή θέση 2001/154, η οποία υιοθετήθηκε στο πλαίσιο της ΚΕΠΠΑ και η οποία εξέφραζε τη βούληση της Ενώσεως και των κρατών μελών της για τη λήψη κοινοτικών μέτρων προς εφαρμογήν εντός της Κοινότητας ορισμένων πτυχών των κυρώσεων που επέβαλε το Συμβούλιο Ασφαλείας στους Ταλιμπάν του Αφγανιστάν.

110 Εντούτοις, οι προσφεύγοντες υποστήριζαν, πρώτον, ότι τα μέτρα αυτά έπλητταν ιδιώτες, ιδίως μάλιστα υπηκόους κράτους μέλους, ενώ τα άρθρα 60 ΕΚ και 301 ΕΚ παρέχουν στο Συμβούλιο μόνον την αρμοδιότητα να λαμβάνει μέτρα έναντι τρίτων χωρών· δεύτερον, ότι σκοπός των μέτρων αυτών δεν ήταν η διακοπή ή ο περιορισμός των οικονομικών σχέσεων με μία τρίτη χώρα, αλλά η καταστολή της διεθνούς τρομοκρατίας και, ειδικότερα, η λήψη μέτρων κατά του Οσάμα Μπιν Λάντεν και, τρίτον, ότι, εν πάση περιπτώσει, τα μέτρα αυτά ήταν δυσανάλογα σε σχέση με τον τιθέμενο με τα άρθρα 60 ΕΚ και 301 ΕΚ σκοπό.

111 Κανένα από τα επιχειρήματα αυτά δεν ευσταθεί.

112 Όσον αφορά, πρώτον, το είδος των μέτρων που δικαιούται να λάβει το Συμβούλιο, δυνάμει των άρθρων 60 ΕΚ και 301 ΕΚ, το Πρωτοδικείο κρίνει ότι το γράμμα των διατάξεων αυτών ουδόλως αποκλείει τη δυνατότητα λήψεως περιοριστικών μέτρων που να πλήττουν απευθείας ιδιώτες ή οργανισμούς, είτε αυτοί είναι είτε δεν είναι εγκατεστημένοι εντός της Κοινότητας, εφόσον πράγματι σκοπός των μέτρων αυτών είναι η διακοπή ή ο περιορισμός, εν όλω ή εν μέρει, των οικονομικών σχέσεων με μία ή περισσότερες τρίτες χώρες.

113 Όπως ορθώς υπογράμμισε το Συμβούλιο, τα επίμαχα εν προκειμένω μέτρα εντάσσονται στην κατηγορία των «έξυπνων κυρώσεων» (smart sanctions) που άρχισε να εφαρμόζει ο ΟΗΕ κατά τη δεκαετία του 1990. Αυτού του είδους οι κυρώσεις αντικαθιστούν τα κλασσικά μέτρα του γενικού εμπορικού εμπάργκο κατά μιας χώρας με περισσότερο συγκεκριμένα και επιλεκτικά μέτρα, όπως οι οικονομικές ή χρηματοπιστωτικές κυρώσεις, η απαγόρευση ταξιδίων, το εμπάργκο όπλων ή ειδικών προϊόντων, ώστε να περιοριστούν οι επιπτώσεις επί του πληθυσμού της οικείας χώρας, ενώ παράλληλα να εξασφαλιστεί η επιβολή αποτελεσματικών κυρώσεων στο οικείο καθεστώς και τα ηγεγικά του στελέχη.

114 Η πρακτική των κοινοτικών οργάνων ακολούθησε την ίδια εξέλιξη καθόσον το Συμβούλιο διαδοχικώς έκρινε ότι τα άρθρα 60 ΕΚ και 301 ΕΚ του παρέχουν τη δυνατότητα λήψεως περιοριστικών μέτρων εις βάρος οντοτήτων ή προσώπων που ελέγχουν στην πράξη μέρος του εδάφους τρίτης χώρας [βλ., π.χ., τον κανονισμό (ΕΚ) 1705/98 του Συμβουλίου, της 28ης Ιουλίου 1998, όσον αφορά τη διακοπή ορισμένων οικονομικών σχέσεων με την Αγκόλα, προκειμένου να παρακινηθεί η «União Nacional para a Independência Total de Angola» (UNITA) να εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της κατά την ειρηνευτική διαδικασία και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) 2229/97 (ΕΕ L 215, σ. 1)], καθώς και εις βάρος οντοτήτων ή προσώπων που ελέγχουν στην πράξη τον κυβερνητικό μηχανισμό τρίτης χώρας και εις βάρος προσώπων και οντοτήτων που συμπράττουν με αυτούς και τους παρέχουν οικονομική στήριξη [βλ., π.χ. τον κανονισμό (ΕΚ) 1294/1999 του Συμβουλίου, της 15ης Ιουνίου 1999, σχετικά με το πάγωμα κεφαλαίων και την απαγόρευση επενδύσεων σε σχέση με την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γιουγκοσλαβίας (ΟΔΓ) και για την κατάργηση των κανονισμών (ΕΚ) 1295/98 και (ΕΚ) 1607/98 (ΕΕ L 153, σ. 63), και τον κανονισμό (ΕΚ) 2488/2000 του Συμβουλίου, της 10ης Νοεμβρίου 2000, σχετικά με τη δέσμευση κεφαλαίων όσον αφορά τον κ. Milosevic και τα πρόσωπα που συνδέονται με αυτόν και σχετικά με την κατάργηση των κανονισμών (ΕΚ) 1294/1999 και (ΕΚ) 607/2000 και το άρθρο 2 του κανονισμού (ΕΚ) 926/98 (ΕΕ L 287, σ. 19)]. Η εξέλιξη αυτή εναρμονίζεται πλήρως με τα μέτρα που προβλέπουν τα άρθρα 60 ΕΚ και 301 ΕΚ.

115 Πράγματι, ακριβώς όπως οι οικονομικές και χρηματοπιστωτικές κυρώσεις μπορούν, θεμιτώς, να στρέφονται ειδικώς κατά της ηγεσίας μιας τρίτης χώρας, αντί της χώρας αυτής ως σύνολο, μπορούν επίσης να στρέφονται, ασχέτως του σημείου στο οποίο βρίσκονται, κατά ατόμων και οντοτήτων που συνδέονται με την ηγεσία της τρίτης χώρας ή ελέγχονται αμέσως ή εμμέσως από αυτήν. Όπως ορθώς υπογράμμισε η Επιτροπή, τα άρθρα 60 ΕΚ και 301 ΕΚ δεν θα συνιστούσαν αποτελεσματικό μέτρο πιέσεως κατά ηγετικών στελεχών που επηρεάζουν την πολιτική τρίτης χώρας αν η Κοινότητα δεν είχε τη δυνατότητα, ερειδόμενη επί των άρθρων αυτών να λάβει μέτρα εις βάρος ιδιωτών οι οποίοι, καίτοι δεν κατοικούν στη συγκεκριμένη τρίτη χώρα, έχουν επαρκείς δεσμούς με το καθεστώς κατά του οποίου στρέφονται οι κυρώσεις. Εξάλλου, όπως υπογράμμισε το Συμβούλιο, το γεγονός ότι ορισμένοι εκ των ιδιωτών αυτών έχουν την ιθαγένεια κράτους μέλους δεν ασκεί οποιαδήποτε επιρροή, καθόσον για να είναι αποτελεσματικές, στο πλαίσιο της ελεύθερης κυκλοφορίας κεφαλαίων, οι χρηματοπιστωτικές κυρώσεις δεν πρέπει να αφορούν μόνο τους υπηκόους της οικείας τρίτης χώρας.

116 Η ερμηνεία αυτή, η οποία δεν αντιβαίνει προς το γράμμα των άρθρων 60 ΕΚ και 301 ΕΚ, δικαιολογείται τόσο για λόγους αποτελεσματικότητας όσο και για ανθρωπιστικούς λόγους.

117 Όσον αφορά, δεύτερον, τον επιδιωκόμενο με τον κανονισμό 467/2001 σκοπό, το Συμβούλιο υποστηρίζει, επικαλούμενο τα ψηφίσματα 1267 (1999) και 1333 (2000) του Συμβουλίου Ασφαλείας, την κοινή θέση 2001/154, καθώς και τις αιτιολογικές σκέψεις 1 και 2 του ως άνω κανονισμού, καθώς και τον ίδιο του τον τίτλο, ότι τα συγκεκριμένα μέτρα εστρέφοντο κυρίως κατά του καθεστώτος των Ταλιμπάν το οποίο, την περίοδο εκείνη, ήλεγχε στην πράξη το 80 % του εδάφους του Αφγανιστάν, αυτοαποκαλούμενο «Ισλαμικό Εμιράτο του Αφγανιστάν», καθώς και, παρεμπιπτόντως, κατά προσώπων και οντοτήτων τα οποία, μέσω οικονομικών ή χρηματοπιστωτικών πράξεων, βοηθούσαν το εν λόγω καθεστώς να παράσχει άσυλο και εκπαίδευση σε διεθνείς τρομοκράτες και τις οργανώσεις τους, ενεργούντα, στην πράξη, ως εκπρόσωποι αυτού του καθεστώτος ή ως στενώς συνδεόμενα με αυτό.

118 Όσον αφορά την αιτίαση των προσφευγόντων ότι ο κανονισμός 467/2001 στρέφεται κατά του Οσάμα Μπιν Λάντεν, και όχι κατά του καθεστώτος των Ταλιμπάν, το Συμβούλιο συμπληρωματικώς υπογράμμισε ότι ο Οσάμα Μπιν Λάντεν αποτελούσε, στην πράξη, τον επικεφαλής και τον «εγκέφαλο» του καθεστώτος των Ταλιμπάν και ότι αυτός κατείχε πράγματι την εξουσία στο Αφγανιστάν. Οι κοσμικοί και θρησκευτικοί τίτλοι του «Σεΐχη» (αρχηγού) και του «Εμίρη» (πρίγκηπα, ηγέτη, οδηγού), καθώς και η ιεραρχική θέση που κατείχε μεταξύ των λοιπών Ταλιμπάν θρησκευτικών αξιωματούχων, δεν επέτρεπαν αμφιβολίες. Επίσης, ήδη προ της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, ο Οσάμα Μπιν Λάντεν είχε δώσει όρκο πίστεως (Bay’a) δημιουργούντα επίσημο θρησκευτικό δεσμό μεταξύ του ιδίου και του θεοκρατικού καθεστώτος των Ταλιμπάν. Συνεπώς, βρισκόταν σε θέση όμοια με εκείνη του κ. Milosevic και των μελών της Γιουγκοσλαβικής Κυβερνήσεως κατά την περίοδο των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κυρώσεων που επέβαλε το Συμβούλιο κατά της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γιουγκοσλαβίας (βλ., ανωτέρω, σκέψη 114). Όσον αφορά την Αλ Κάιντα, το Συμβούλιο επεσήμανε ότι ήταν παγκοίνως γνωστό ότι διατηρούσε πολλά στρατόπεδα εκπαιδεύσεως στο Αφγανιστάν και ότι χιλιάδες μελών της πολέμησαν στο πλευρό των Ταλιμπάν κατά την περίοδο μεταξύ Οκτωβρίου 2001 και Ιανουαρίου 2002, κατά την επέμβαση της διεθνούς συμμαχίας.

119 Παρέλκει η αμφισβήτηση αυτών των επιχειρημάτων, ως προς τα οποία υφίσταται, στο πλαίσιο της διεθνούς κοινότητας, ευρεία συναίνεση, την οποία υποδηλώνουν, μεταξύ άλλων, τα ομόφωνα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας, το περιεχόμενο των οποίων δεν αντέκρουσαν ειδικώς οι προσφεύγοντες, αλλά ούτε και αμφισβήτησαν.

120 Ειδικότερα, κύριος σκοπός των συγκεκριμένων κυρώσεων ήταν να αποτραπεί το ενδεχόμενο χρηματοπιστωτικής υποστηρίξεως του καθεστώτος των Ταλιμπάν, ανεξαρτήτως πηγής, όπως προκύπτει από την παράγραφο 4, στοιχείο b, του ψηφίσματος 1267 (1999). Οι κυρώσεις αυτές θα μπορούσαν να παρακαμφθούν αν δεν επιβάλλονταν, επίσης, εις βάρος ιδιωτών θεωρουμένων ως υποστηρικτών αυτού του καθεστώτος. Όσον αφορά τις σχέσεις μεταξύ του πρώην καθεστώτος των Ταλιμπάν και του Οσάμα Μπιν Λάντεν, το Συμβούλιο Ασφαλείας έκρινε ότι αυτός απήλαυε, κατά την κρίσιμη περίοδο, τόσο καθοριστικής βοήθειας εκ μέρους αυτού του καθεστώτος ώστε να μπορεί να θεωρηθεί ως μέρος αυτού του καθεστώτος. Για τον λόγο αυτό, στη δέκατη αιτιολογική σκέψη του ψηφίσματος 1333 (2000), το Συμβούλιο Ασφαλείας διαπιστώνει μετά λύπης ότι οι Ταλιμπάν εξακολουθούν να παρέχουν άσυλο στον Οσάμα Μπιν Λάντεν και να του παρέχουν τη δυνατότητα, στον ίδιο και τους συνεργάτες του, να διευθύνουν δίκτυο στρατοπέδων εκπαιδεύσεως στο ελεγχόμενο από αυτούς έδαφος και να χρησιμοποιούν το Αφγανιστάν ως βάση για διεθνείς τρομοκρατικές επιθέσεις. Επιπροσθέτως, στην έβδομη αιτιολογική σκέψη του ψηφίσματός του 1333 (2000), το Συμβούλιο Ασφαλείας επανέλαβε την πεποίθησή του ότι η καταστολή της διεθνούς τρομοκρατίας αποτελεί ουσιώδη προϋπόθεση για τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας.

121 Συνεπώς, αντιθέτως προς τους ισχυρισμούς των προσφευγόντων, σκοπός των συγκεκριμένων μέτρων ήταν πράγματι η διακοπή ή ο περιορισμός των οικονομικών σχέσεων με μια τρίτη χώρα, στο πλαίσιο της προσπάθειας της διεθνούς κοινότητας να καταστείλει τη διεθνή τρομοκρατία και, ειδικότερα, να λάβει μέτρα κατά του Οσάμα Μπιν Λάντεν και του δικτύου Αλ Κάιντα.

122 Όσον αφορά, τρίτον, την αναλογικότητα των συγκεκριμένων μέτρων αυτή πρέπει να κριθεί υπό το πρίσμα του σκοπού του κανονισμού 467/2001. Όπως υπογραμμίστηκε ανωτέρω, η επιβολή «έξυπνων» κυρώσεων σκοπεί, κυρίως, στην άσκηση αποτελεσματικής πιέσεως κατά των ηγετικών στελεχών της τρίτης χώρας, ενώ παράλληλα επιιδιώκεται ο κατά το δυνατόν περιορισμός των επιπτώσεων των μέτρων αυτών επί του πληθυσμού της χώρας αυτής, μέσω του περιορισμού του προσωπικού πεδίου εφαρμογής τους σε ορισμένα ονομαστικώς προσδιοριζόμενα άτομα. Εν προκειμένω, με τον κανονισμό 467/2001 επιδιώκεται η ενίσχυση της ασκουμένης κατά του καθεστώτος των Ταλιμπάν πιέσεως, διά της δεσμεύσεως των κεφαλαίων και των λοιπών χρηματοπιστωτικών δυνατοτήτων του Οσάμα Μπιν Λάντεν και των συνδεομένων με αυτόν ατόμων και οντοτήτων, όπως ονομαστικώς προσδιορίστηκαν από την επιτροπή κυρώσεων. Τέτοιου είδους μέτρα είναι σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, κατά την οποία οι κυρώσεις δεν πρέπει να υπερβαίνουν τα όρια εκείνου που κρίνεται κατάλληλο και αναγκαίο για την επίτευξη του σκοπού της κοινοτικής ρυθμίσεως στην οποία εντάσσονται τα μέτρα αυτά.

123 Αντιθέτως, το γεγονός ότι τα μέτρα αυτά αφορούσαν, επίσης, χρηματοπιστωτικές πράξεις στερούμενες διασυνοριακού στοιχείου στερείται σημασίας. Εφόσον θεμιτός σκοπός των μέτρων αυτών είναι η αποκοπή των πηγών χρηματοδοτήσεως των Ταλιμπάν και της διεθνούς τρομοκρατίας που υποκινείται από το έδαφος του Αφγανιστάν, θα έπρεπε αναγκαστικώς να περιλάβουν τόσο τις διεθνείς χρηματοπιστωτικές πράξεις όσο και τις καθαρώς εσωτερικές, εφόσον τόσο οι μεν όσο και οι δε θα μπορούσαν να συμβάλουν σε μια τέτοια χρηματοδότηση, λαμβανομένης, ιδίως, υπόψη της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων και των κεφαλαίων και της αδιαφάνειας των διεθνών χρηματοπιστωτικών κυκλωμάτων.

124 Εκ των ανωτέρω προκύπτει ότι, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζουν οι προσφεύγοντες, το Συμβούλιο είχε πράγματι αρμοδιότητα να εκδώσει τον κανονισμό 467/2001 ερειδόμενο επί των άρθρων 60 ΕΚ και 301 ΕΚ.

– Επί της νομικής βάσεως του προσβαλλομένου κανονισμού

125 Αντιθέτως προς τον κανονισμό 467/2001, ο προσβαλλόμενος κανονισμός έχει ως νομική βάση όχι μόνο τα άρθρα 60 ΕΚ και 301 ΕΚ, αλλά, επίσης, το άρθρο 308 ΕΚ. Το στοιχείο αυτό εκφράζει την εξέλιξη της διεθνούς καταστάσεως στο πλαίσιο της οποίας διαδοχικώς επιβλήθηκαν κυρώσεις από το Συμβούλιο Ασφαλείας και εφαρμόστηκαν από την Κοινότητα.

126 Το ψήφισμα 1333 (2000) του Συμβουλίου Ασφαλείας, το οποίο υιοθετήθηκε στο πλαίσιο των μέτρων που ελήφθησαν προς καταστολή της διεθνούς τρομοκρατίας, εκτιμωμένης ως ουσιώδους προϋποθέσεως για τη διατήρηση της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας (βλ. την έβδομη αιτιολογική σκέψη αυτού του ψηφίσματος), ρητώς αναφερόταν στο καθεστώς των Ταλιμπάν οι οποίοι τότε ήλεγχαν το μεγαλύτερο μέρος του εδάφους του Αφγανιστάν και παρείχαν καταφύγιο και επικουρία στον Οσάμα Μπιν Λάντεν και τους εταίρους του.

127 Όπως τονίστηκε ανωτέρω, λαμβάνοντας ακριβώς υπόψη τον σαφή αυτόν σύνδεσμο με το έδαφος και το καθεστώς μιας τρίτης χώρας το Συμβούλιο έκρινε ότι ο κανονισμός 467/2001 θα μπορούσε να έχει ως νομική βάση τα άρθρα 60 ΕΚ και 301 ΕΚ.

128 Αντιθέτως, το ψήφισμα 1390 (2002) του Συμβουλίου Ασφαλείας εκδόθηκε, στις 16 Ιανουαρίου 2002, μετά την πτώση αυτού του καθεστώτος, κατόπιν της ενόπλου επεμβάσεως στο Αφγανιστάν της διεθνούς συμμαχίας, η οποία άρχισε τον Οκτώβριο 2001. Συνεπώς, καίτοι ρητώς αναφέρει τους Ταλιμπάν, δεν στρέφεται πλέον κατά του καταρρεύσαντος καθεστώτος τους, αλλά απευθείας κατά του Οσάμα Μπιν Λάντεν, του δικτύου Αλ Κάιντα και των προσώπων και οντοτήτων που τους στηρίζουν.

129 Η έλλειψη οιασδήποτε σχέσεως μεταξύ των επιβλητέων βάσει αυτού του ψηφίσματος κυρώσεων και της επικράτειας ή των ηγετικών στελεχών τρίτης χώρας, η οποία είχε ήδη υπογραμμιστεί στο σημείο 2 της αιτιολογικής εκθέσεως που συνόδευε την πρόταση κανονισμού που υπέβαλε η Επιτροπή στο Συμβούλιο στις 6 Μαρτίου 2002, κατόπιν της οποίας εκδόθηκε ο προσβαλλόμενος κανονισμός [έγγραφο COM (2002) 117 τελικό], έτυχε της πλήρους παραδοχής του Συμβουλίου στα σημεία 4 και 5 του υπομνήματός του ανταπαντήσεως.

130 Ελλείψει αυτού του συνδέσμου, το Συμβούλιο και η Επιτροπή έκριναν ότι τα άρθρα 60 ΕΚ και 301 ΕΚ δεν συνιστούν, αυτά καθεαυτά, επαρκή νομική βάση για την έκδοση του προσβαλλομένου κανονισμού. Η άποψη αυτή πρέπει να κριθεί βάσιμη.

131 Πράγματι, το άρθρο 60, παράγραφος 1, ΕΚ ορίζει ότι το Συμβούλιο, σύμφωνα με την προβλεπόμενη από το άρθρο 301 ΕΚ διαδικασία, μπορεί να λαμβάνει τα αναγκαία επείγοντα μέτρα «έναντι των οικείων τρίτων χωρών» όσον αφορά τις κινήσεις κεφαλαίων και τις πληρωμές. Το άρθρο 301 ΕΚ ρητώς προβλέπει τη δυνατότητα της Κοινότητας να λαμβάνει μέτρα σκοπούντα στη μερική ή ολοκληρωτική μείωση ή διακοπή των οικονομικών σχέσεων με «μία ή περισσότερες τρίτες χώρες».

132 Επιπλέον, το γεγονός ότι οι διατάξεις αυτές επιτρέπουν την επιβολή «έξυπνων κυρώσεων» εις βάρος ατόμων ή οντοτήτων που συνδέονται με ηγετικά στελέχη τρίτης χώρας ή ελέγχονται άμεσα ή έμμεσα από αυτά (βλ., ανωτέρω, σκέψεις 115 και 116) δεν δικαιολογεί μέτρα κατά των εν λόγω ατόμων και οντοτήτων μετά την κατάρρευση του αντίστοιχου καθεστώτος της τρίτης χώρας. Πράγματι, σε μια τέτοια περίπτωση, δεν υφίσταται επαρκής σύνδεσμος μεταξύ αυτών των ατόμων ή οντοτήτων και της τρίτης χώρας.

133 Επομένως, εν πάση περιπτώσει, τα άρθρα 60 ΕΚ και 301 ΕΚ δεν συνιστούν, αφ’ εαυτών, επαρκή νομική βάση επί της οποίας θα μπορούσε να στηριχτεί ο προσβαλλόμενος κανονισμός.

134 Επιπροσθέτως, αντιθέτως προς την άποψη που διατύπωσε η Επιτροπή στην πρόταση κανονισμού του Συμβουλίου βάσει της οποίας εκδόθηκε ο προσβαλλόμενος κανονισμός (βλ., ανωτέρω, σκέψη 129), το Συμβούλιο έκρινε ότι το άρθρο 308 ΕΚ επίσης δεν συνιστά, αφ’ εαυτού, επαρκή νομική βάση προς έκδοση του εν λόγω κανονισμού. Η άποψη αυτή, επίσης, πρέπει να θεωρηθεί ότι ευσταθεί.

135 Επιβάλλεται, σχετικώς, να υπομνησθεί ότι, κατά τη νομολογία (απόφαση του Δικαστηρίου της 26ης Μαρτίου 1987, 45/86, Επιτροπή κατά Συμβουλίου, Συλλογή 1987, σ. 1493, σκέψη 13), από το ίδιο το γράμμα του άρθρου 308 ΕΚ προκύπτει ότι η χρησιμοποίησή του ως νομικής βάσεως για την έκδοση μιας πράξεως δικαιολογείται μόνον όταν καμία άλλη διάταξη της Συνθήκης δεν παρέχει στα κοινοτικά όργανα την αναγκαία αρμοδιότητα για την έκδοση της πράξεως αυτής. Σε μια τέτοια περίπτωση, το άρθρο 308 ΕΚ παρέχει στα κοινοτικά όργανα τη δυνατότητα λήψεως μέτρων προς επίτευξη των σκοπών της Κοινότητας, παρά την έλλειψη διατάξεως παρέχουσας την αναγκαία προς τούτο αρμοδιότητα.

136 Όσον αφορά την πρώτη προϋπόθεση εφαρμογής του άρθρου 308 ΕΚ, δεν αμφισβητείται ότι ουδεμία διάταξη της Συνθήκης ΕΚ προβλέπει τη λήψη μέτρων, όπως αυτά που προβλέπει ο προσβαλλόμενος κανονισμός, σκοπούντων στην καταστολή της διεθνούς τρομοκρατίας και, ειδικότερα, στην επιβολή οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κυρώσεων, όπως η δέσμευση κεφαλαίων, εις βάρος ατόμων ή οντοτήτων κατά των οποίων υπάρχουν υπόνοιες ότι συμβάλλουν στη χρηματοδότηση της διεθνούς τρομοκρατίας, χωρίς να υφίσταται κάποιος σύνδεσμος με το έδαφος ή το καθεστώς της τρίτης χώρας. Συνεπώς, η πρώτη αυτή προϋπόθεση συντρέχει εν προκειμένω.

137 Όσον αφορά τη δεύτερη προϋπόθεση εφαρμογής του άρθρου 308 ΕΚ, σύμφωνα με την παρατεθείσα στη ανωτέρω σκέψη 135 νομολογία, πρέπει, προκειμένου να κριθεί ότι συντρέχει η καταστολή της διεθνούς τρομοκρατίας και, ειδικότερα, η επιβολή οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κυρώσεων, όπως η δέσμευση κεφαλαίων, εις βάρος ατόμων και οντοτήτων κατά των οποίων υπάρχει η υπόνοια ότι συμβάλλουν στη χρηματοδότησή της, να μπορούν να συνδεθούν με έναν από τους κατά τη Συνθήκη σκοπούς της Κοινότητας.

138 Στην παρούσα περίπτωση, το προοίμιο του προσβαλλομένου κανονισμού είναι ιδιαίτερα λακωνικό ως προς το ζήτημα αυτό. Το Συμβούλιο, στην τέταρτη αιτιολογική σκέψη του εν λόγω κανονισμού, τονίζει, απλώς, ότι τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν κατ’ εφαρμογήν του ψηφίσματος 1390 (2002) και της κοινής θέσεως 2002/402 «καλύπτονται από τη Συνθήκη» και ότι επιβάλλεται η θέσπιση κοινοτικών κανόνων «προς αποτροπήν, ιδίως, στρεβλώσεως του ανταγωνισμού».

139 Ως προς το λογικό σφάλμα του «αιτείσθαι το εν αρχή», που εμπεριέχει ο ισχυρισμός «καλύπτονται από τη Συνθήκη», επιβάλλεται, εξ αντιδιαστολής και εκ προοιμίου, να τονιστεί ότι με τα συγκεκριμένα μέτρα δεν μπορεί να επιτευχθεί κανένας από τους σκοπούς της Συνθήκης που ρητώς εκτίθενται στα άρθρα 2 ΕΚ και 3 ΕΚ.

140 Ειδικότερα, αντιθέτως προς τα μέτρα που προβλέπει ο κανονισμός 3541/92 εις βάρος ορισμένων φυσικών ή νομικών προσώπων εγκατεστημένων εντός της Κοινότητας, τον οποίο επικαλέστηκε το Συμβούλιο προς στήριξη της απόψεώς του (βλ., ανωτέρω, σκέψη 97), η λήψη των μέτρων που προβλέπει ο προσβαλλόμενος κανονισμός δεν δικαιολογείται για την επίτευξη του σκοπού της εγκαθιδρύσεως κοινής εμπορικής πολιτικής (άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, ΕΚ), ως προς την οποία έχει κριθεί ότι η Κοινότητα έχει την εξουσία λήψεως μέτρων εμπορικού εμπάργκο δυνάμει του άρθρου 133 ΕΚ, ενώ, εν προκειμένω, δεν τίθεται ζήτημα εμπορικών σχέσεων της Κοινότητας με τρίτη χώρα.

141 Όσον αφορά τον σκοπό της εγκαθιδρύσεως καθεστώτος διασφαλίζοντος ανόθευτο ανταγωνισμό εντός της κοινής αγοράς (άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο ζ΄, ΕΚ), δεν κρίνεται πειστικός ο ισχυρισμός ότι συντρέχει κίνδυνος στρεβλώσεως του ανταγωνισμού, στην αποτροπή του οποίου σκοπεί ο προσβαλλόμενος κανονισμός, κατά τα δηλούμενα στο προοίμιό του.

142 Οι κανόνες ανταγωνισμού της Συνθήκης ΕΚ έχουν ως αποδέκτες τους τις επιχειρήσεις και τα κράτη μέλη όταν ανατρέπουν τους ίσους όρους ανταγωνισμού μεταξύ των επιχειρήσεων (βλ., όσον αφορά το άρθρο 87 ΕΚ, απόφαση του Δικαστηρίου της 2ας Ιουλίου 1974, 173/73, Ιταλία κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1974, σ. 351, σκέψη 26, και, όσον αφορά το άρθρο 81 ΕΚ, απόφαση του Δικαστηρίου της 12ης Ιουλίου 1984, 170/83, Hydrotherm, Συλλογή 1984, σ. 2999, σκέψη 11).

143 Στην παρούσα όμως περίπτωση, αφενός, δεν προβάλλεται ότι ο προσβαλλόμενος κανονισμός αφορά, ως επιχειρήσεις, τα άτομα και τις οντότητες στα οποία αναφέρεται, κατά την έννοια των κανόνων της Συνθήκης ΕΚ περί ανταγωνισμού.

144 Αφετέρου, δεν προβλήθηκε καμία εξήγηση ως προς τους λόγους για του οποίους θα μπορούσε να επηρεασθεί ο ανταγωνισμός μεταξύ επιχειρήσεων από την εφαρμογή, σε επίπεδο Κοινότητας ή κρατών μελών, ειδικών περιοριστικών μέτρων επιβληθέντων εις βάρος ορισμένων προσώπων και οντοτήτων με το ψήφισμα 1390 (2002) του Συμβουλίου Ασφαλείας.

145 Οι ανωτέρω σκέψεις δεν ανατρέπονται από την υποστηριχθείσα από την Επιτροπή και το Ηνωμένο Βασίλειο στα γραπτά υπομνήματά τους σχέση μεταξύ του επιδιωκομένου με το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο ζ΄, ΕΚ σκοπού και του σκοπού της εγκαθιδρύσεως εσωτερικής αγοράς χαρακτηριστικό της οποίας αποτελεί, μεταξύ άλλων, η άρση των μεταξύ κρατών μελών κωλυμάτων στην ελεύθερη κυκλοφορία κεφαλαίων (άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχείο γ΄, ΕΚ) (βλ., ιδίως, τις ανωτέρω σκέψεις 99 και 102 έως 104).

146 Επιβάλλεται σχετικώς να τονιστεί ότι η Κοινότητα δεν έχει καμία ρητή αρμοδιότητα να επιβάλλει περιορισμούς στις κινήσεις κεφαλαίων και στις πληρωμές. Αντιθέτως, κατά το άρθρο 58 ΕΚ τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να λαμβάνουν μέτρα που έχουν ένα τέτοιο αποτέλεσμα, εφόσον αυτό ήταν και παραμένει δικαιολογημένο για την επίτευξη των σκοπών αυτού του άρθρου και, ιδίως, για λόγους συνδεόμενους με τη δημόσια τάξη και τη δημόσια ασφάλεια (βλ., κατ’ αναλογίαν με το άρθρο 30 ΕΚ, απόφαση του Δικαστηρίου της 4ης Οκτωβρίου 1991, C‑367/89, Richardt, Συλλογή 1991, σ. I‑4621, σκέψη 19, καθώς και την παρατιθέμενη σ’ αυτή νομολογία). Δεδομένου ότι η έννοια της δημόσιας ασφάλειας καλύπτει τόσο την εσωτερική όσο και την εξωτερική ασφάλεια του κράτους, τα κράτη μέλη έχουν, καταρχήν, το δικαίωμα να λαμβάνουν, δυνάμει του άρθρου 58, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, ΕΚ, μέτρα όπως αυτά που προβλέπει ο προσβαλλόμενος κανονισμός. Εφόσον τα μέτρα αυτά είναι σύμφωνα με το άρθρο 58, παράγραφος 3, ΕΚ και δεν βαίνουν πέραν του απαιτούμενου για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού μέτρου, είναι σύμφωνα με το καθεστώς της ελεύθερης κυκλοφορίας κεφαλαίων και πληρωμών και με το καθεστώς του ελεύθερου ανταγωνισμού που προβλέπει η Συνθήκη ΕΚ.

147 Πρέπει να προστεθεί ότι αν η απλή διαπίστωση περί κινδύνου διαφοροποιήσεως των εθνικών κανονιστικών ρυθμίσεων και περί ενός αορίστου κινδύνου δημιουργίας κωλυμάτων στην ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων και στρεβλώσεων στον ανταγωνισμό αρκούσε να δικαιολογήσει τη χρησιμοποίηση του άρθρου 308 ΕΚ, σε συνδυασμό με το άρθρο 3, παράγραφος 1, στοιχεία γ΄ και ζ΄, ΕΚ, ως νομικής βάσεως ενός κανονισμού, τότε όχι μόνον οι διατάξεις του κεφαλαίου 3 του τίτλου VI της Συνθήκης ΕΚ, περί προσεγγίσεως των νομοθεσιών, θα εστερούντο πρακτικής αποτελεσματικότητας, αλλά και ο δικαστικός έλεγχος τηρήσεως της νομικής βάσεως θα εστερείτο οποιασδήποτε αποτελεσματικότητας. Επομένως, ο κοινοτικός δικαστής δεν θα είχε τη δυνατότητα να εκπληρώσει την κατά το άρθρο 220 ΕΚ αποστολή του να διασφαλίζει την τήρηση του δικαίου κατά την ερμηνεία και την εφαρμογή της Συνθήκης (βλ., υπ’ αυτήν την έννοια, αναφορικά με το άρθρο 100 A της Συνθήκης ΕΚ, νυν, κατόπιν τροποποιήσεως, άρθρο 95 ΕΚ, απόφαση του Δικαστηρίου της 5ης Οκτωβρίου 2000, C-376/98, Γερμανία κατά Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, Συλλογή 2000, σ. I-8419, σκέψεις 84, 85 και 106 έως 108, καθώς και την παρατιθέμενη σ’ αυτή νομολογία).

148 Εν πάση περιπτώσει, από τα στοιχεία εκτιμήσεως που έχει υπόψη του το Πρωτοδικείο δεν προκύπτει ότι ο προσβαλλόμενος κανονισμός συμβάλλει πράγματι στην αποτροπή του κινδύνου δημιουργίας κωλυμάτων στην ελεύθερη κυκλοφορία των κεφαλαίων ή του κινδύνου προκλήσεως σοβαρών στρεβλώσεων στον ανταγωνισμό.

149 Ειδικότερα, το Πρωτοδικείο κρίνει ότι, αντιθέτως προς όσα υποστηρίζουν η Επιτροπή και το Ηνωμένο Βασίλειο, η εκ μέρους των κρατών μελών εφαρμογή των συγκεκριμένων ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας, αντί της Κοινότητας, δεν θα συνεπαγόταν εύλογο και σοβαρό κίνδυνο διαφοροποιήσεων κατά την εφαρμογή της δεσμεύσεως κεφαλαίων μεταξύ κρατών μελών. Πράγματι, αφενός, τα εν λόγω ψηφίσματα περιέχουν σαφείς, ακριβείς και λεπτομερείς ορισμούς και επιταγές, που στην πράξη δεν αφήνουν περιθώρια ερμηνείας. Αφετέρου, η σημασία των μέτρων που απαιτούνται για την εφαρμογή τους δεν είναι τέτοια ώστε να παρίσταται πιθανός ένας τέτοιος κίνδυνος.

150 Συνεπώς, η επίτευξη των σκοπών του άρθρου 3, παράγραφος 1, στοιχεία γ΄ και ζ΄, ΕΚ δεν δικαιολογεί, εν προκειμένω, τη λήψη των επίμαχων μέτρων.

151 Επιπροσθέτως, τα διάφορα παραδείγματα προσφυγής στη συμπληρωματική νομική βάση του άρθρου 308 ΕΚ που επικαλέστηκε το Συμβούλιο (βλ., ανωτέρω, σκέψεις 95 και 97) είναι αλυσιτελή για την παρούσα υπόθεση. Αφενός, πράγματι, από τα παραδείγματα αυτά δεν προκύπτει ότι δεν συνέτρεχαν στις αντίστοιχες περιπτώσεις οι προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 308 ΕΚ, ειδικότερα εκείνη που αφορά την επίτευξη σκοπού της Κοινότητας. Αφετέρου, οι νομικές πράξεις που αφορούσαν τα εν λόγω παραδείγματα δεν αμφισβητήθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου, ιδίως στο πλαίσιο της υποθέσεως επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση Delbar, προαναφερθείσα στη σκέψη 96. Εν πάση περιπτώσει, κατά πάγια νομολογία, η απλή πρακτική του Συμβουλίου δεν δημιουργεί παρέκκλιση από τους κανόνες της Συνθήκης και, κατά συνέπεια, δεν μπορεί να δημιουργήσει προηγούμενο δεσμευτικό για τα κοινοτικά όργανα όσον αφορά το ορθό νομικό έρεισμα (απόφαση του Δικαστηρίου της 23ης Φεβρουαρίου 1988, 68/86, Ηνωμένο Βασίλειο κατά Συμβουλίου, Συλλογή 1988, σ. 855, σκέψη 24, και γνωμοδότηση του Δικαστηρίου 1/94 της 15ης Νοεμβρίου 1994, Συλλογή 1994, σ. I‑5267, σκέψη 52).

152 Εξ όλων των ανωτέρω προκύπτει ότι η καταστολή της διεθνούς τρομοκρατίας και, ειδικότερα, η επιβολή οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κυρώσεων, όπως η δέσμευση κεφαλαίων, εις βάρος ατόμων και οντοτήτων για τις οποίες υπάρχει η υπόνοια ότι συμβάλλουν στη χρηματοδότηση της διεθνούς τρομοκρατίας δεν συναρτάται με κανέναν από τους σκοπούς που ρητώς τάσσουν στην Κοινότητα τα άρθρα 2 ΕΚ και 3 ΕΚ.

153 Πέραν των σκοπών της Συνθήκης που ρητώς τίθενται με τα άρθρα 2 ΕΚ και 3 ΕΚ, η Επιτροπή επικαλέστηκε, στα γραπτά υπομνήματά της, έναν γενικότερο σκοπό της Κοινότητας ο οποίος θα μπορούσε, εν προκειμένω, να δικαιολογήσει την προσφυγή στη νομική βάση του άρθρου 308 ΕΚ. Ειδικότερα, η Επιτροπή από το προοίμιο της Συνθήκης ΕΚ συνάγει «έναν γενικότερο σκοπό της Κοινότητας να προασπίζεται τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια» (βλ., ανωτέρω, σκέψη 100). Η άποψη αυτή δεν ευσταθεί.

154 Πράγματι, αντιθέτως προς όσα υποστήριξε η Επιτροπή, ουδόλως προκύπτει από το προοίμιο της Συνθήκης ΕΚ ότι δι’ αυτής επιδιώκεται η επίτευξη του ευρύτερου σκοπού της προασπίσεως της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας. Καίτοι πρωταρχικός σκοπός της εν λόγω Συνθήκης είναι, αναμφισβήτητα, ο τερματισμός των συγκρούσεων του παρελθόντος μεταξύ των ευρωπαϊκών λαών, διά της επιδιώξεως μιας «διαρκώς στενότερης ενώσεως» αυτών, εντούτοις ουδόλως προβλέπει κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας. Ο τομέας αυτός εντάσσεται αποκλειστικώς στους σκοπούς της Συνθήκης ΕΕ, η οποία, όπως τονίζεται στο προοίμιό της, συνιστά «ένα νέο στάδιο της διαδικασίας προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση που άρχισε με τη δημιουργία των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων».

155 Καίτοι μπορεί να υποστηριχθεί ότι ο σκοπός αυτός της Ενώσεως πρέπει να διαπνέει τη δράση που αναπτύσσει η Κοινότητα στον τομέα των αρμοδιοτήτων της, όπως στον τομέα της κοινής εμπορικής πολιτικής, εντούτοις δεν συνιστά επαρκή νομική βάση για τη λήψη μέτρων δυνάμει του άρθρου 308 ΕΚ, ιδίως σε τομείς στους οποίους οι κοινοτικές αρμοδιότητες είναι περιθωριακές και περιοριστικώς απαριθμούμενες από τη Συνθήκη.

156 Τέλος, δεν είναι προφανώς δυνατόν να ερμηνευτεί το άρθρο 308 ΕΚ υπό την έννοια ότι παρέχει γενικώς στα κοινοτικά όργανα τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν ως έρεισμα αυτή τη διάταξη προς υλοποίηση των σκοπών της Συνθήκης ΕΕ. Ειδικότερα, το Πρωτοδικείο κρίνει ότι η συνύπαρξη της Ενώσεως και της Κοινότητας ως ολοκληρωμένες μεν, αλλά διακριτές έννομες τάξεις, καθώς και η στηριζόμενη σε χωριστούς πυλώνες συνταγματική διάρθρωση, που κατά τη βούληση των συντακτών των Συνθηκών ισχύει σήμερα, δεν επιτρέπουν ούτε στα θεσμικά όργανα ούτε στα κράτη μέλη να στηρίζονται στη «ρήτρα ευελιξίας» του άρθρου 308 ΕΚ προς κάλυψη της ελλείψεως της απαιτούμενης κοινοτικής αρμοδιότητας για την επίτευξη ενός από τους σκοπούς της Ενώσεως. Διαφορετική απόφαση θα είχε, τελικώς, ως αποτέλεσμα να καταστήσει δυνατή τη χρησιμοποίηση της διατάξεως αυτής ως ερείσματος για τη λήψη του συνόλου των μέτρων που εμπίπτουν στον τομέα της ΚΕΠΠΑ και στον τομέα της αστυνομικής και δικαστικής συνεργασίας σε ποινικές υποθέσεις (JAI), έτσι ώστε η Κοινότητα να έχει πάντοτε τη δυνατότητα δράσεως προς επίτευξη των σκοπών αυτών των πολιτικών. Σε μια τέτοια περίπτωση, σειρά διατάξεων της Συνθήκης ΕΕ θα έμενε άνευ πεδίου εφαρμογής, ακριβώς όπως δεν θα είχε νόημα η σύσταση ειδικών οργάνων για την ΚΕΠΠΑ (κοινές στρατηγικές, κοινές δράσεις, κοινές θέσεις) και για τη JAI (κοινές θέσεις, αποφάσεις, αποφάσεις-πλαίσιο).

157 Επιβάλλεται, συνεπώς, το συμπέρασμα ότι, όπως τα άρθρα 60 ΕΚ και 301 ΕΚ χωριστά, το άρθρο 308 ΕΚ, επίσης, μεμονωμένως δεν συνιστά επαρκή νομική βάση ικανή να στηρίξει τον προσβαλλόμενο κανονισμό.

158 Εντούτοις, τόσο στις αιτιολογικές σκέψεις του προσβαλλόμενου κανονισμού όσο και στα γραπτά υπομνήματά του, το Συμβούλιο υποστήριξε ότι το άρθρο 308 ΕΚ, από κοινού με τα άρθρα 60 ΕΚ και 301 ΕΚ, του παρέχει την εξουσία θεσπίσεως κοινοτικού κανονισμού σκοπούντος στην περιστολή των δυνατοτήτων χρηματοδοτήσεως της διεθνούς τρομοκρατίας, επιδιωκόμενη από την Ένωση και τα κράτη μέλη της στο πλαίσιο της ΚΕΠΠΑ, διά της επιβολής χρηματοπιστωτικών κυρώσεων εις βάρος ιδιωτών, χωρίς να απαιτείται να αποδειχθεί η ύπαρξη δεσμού με το έδαφος ή το καθεστώς μιας τρίτης χώρας. Οι σκέψεις αυτές ευσταθούν.

159 Πράγματι, στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να ληφθεί υπόψη η ειδική δίοδος επικοινωνίας που δημιουργήθηκε, κατά την απορρέουσα από τη Συνθήκη του Μάαστριχτ αναθεώρηση, μεταξύ εκείνων των δράσεων της Κοινότητας που συνίστανται στην επιβολή οικονομικών κυρώσεων δυνάμει των άρθρων 60 ΕΚ και 301 ΕΚ και των σκοπών της Συνθήκης ΕΕ στον τομέα των εξωτερικών σχέσεων.

160 Πράγματι, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι τα άρθρα 60 ΕΚ και 301 ΕΚ συνιστούν εντελώς ιδιαίτερες διατάξεις της Συνθήκης ΕΚ, καθόσον ρητώς αφορούν την περίπτωση κατά την οποία είναι δυνατόν να απαιτηθεί δράση της Κοινότητας για την επίτευξη όχι ενός από τους σκοπούς της Κοινότητας, όπως αυτοί απορρέουν από τη Συνθήκη ΕΚ, αλλά ενός από τους σκοπούς που ειδικώς τάσσει στην Ένωση το άρθρο 2 ΕΕ, δηλαδή την εφαρμογή μιας κοινής εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας.

161 Συνεπώς, στο πλαίσιο των άρθρων 60 ΕΚ και 301 ΕΚ, η δράση της Κοινότητας αποτελεί, στην πράξη, δράση της Ενώσεως στηριζόμενη στον κοινοτικό πυλώνα μετά την υιοθέτηση από το Συμβούλιο κοινής θέσεως ή κοινής δράσεως στον τομέα της ΚΕΠΠΑ.

162 Επιβάλλεται σχετικώς να τονιστεί ότι, κατά το άρθρο 3 ΕΕ, η Ένωση διαθέτει ενιαίο θεσμικό πλαίσιο που διασφαλίζει τη συνέπεια και τη συνέχεια των δράσεών της για την επίτευξη των σκοπών της, με παράλληλη διασφάλιση του σεβασμού και της περαιτέρω εξελίξεως του κοινοτικού κεκτημένου. Ειδικότερα, η Ένωση επιδιώκει τη συνέπεια του συνόλου της εξωτερικής της δράσεως στο πλαίσιο των πολιτικών της στους τομείς των εξωτερικών σχέσεων, της ασφάλειας, της οικονομίας και της αναπτύξεως. Το Συμβούλιο και η Επιτροπή οφείλουν να διασφαλίζουν αυτή τη συνέπεια συνεργαζόμενα μεταξύ τους. Στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους διασφαλίζουν την εφαρμογή αυτών των πολιτικών.

163 Όπως, όμως, οι παρεχόμενες από τη Συνθήκη ΕΚ εξουσίες ενδέχεται να μην επαρκούν προς υλοποίηση εκ μέρους των οργάνων, στο πλαίσιο λειτουργίας της κοινής αγοράς, ενός από τους σκοπούς της Κοινότητας, οι παρεχόμενες από τα άρθρα 60 ΕΚ και 301 ΕΚ εξουσίες επιβολής οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κυρώσεων, όπως η διακοπή ή ο περιορισμός των οικονομικών σχέσεων με μία ή περισσότερες τρίτες χώρες, ιδίως όσον αφορά τις κινήσεις κεφαλαίων και πληρωμών, ενδέχεται να είναι ανεπαρκείς για την εκ μέρους των οργάνων επίτευξη του σκοπού της ΚΕΠΠΑ, του εμπίπτοντος στο πλαίσιο της Συνθήκης ΕΕ, για τον οποίο ειδικώς προβλέφθηκαν οι διατάξεις αυτές της Συνθήκης ΕΚ.

164 Συνεπώς, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, ειδικώς στο πλαίσιο των άρθρων 60 ΕΚ και 301 ΕΚ, η προσφυγή στη συμπληρωματική νομική βάση του άρθρου 308 ΕΚ δικαιολογείται, για τη διασφάλιση της απαιτούμενης κατά το άρθρο 3 ΕΕ συνέπειας, στην περίπτωση που οι διατάξεις αυτές δεν παρέχουν στα κοινοτικά όργανα την απαιτούμενη αρμοδιότητα, στον τομέα των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κυρώσεων, για τη λήψη μέτρων προς επίτευξη του επιδιωκόμενου από την Ένωση και τα κράτη μέλη της σκοπού στο πλαίσιο της ΚΕΠΠΑ.

165 Συνεπώς, κοινή θέση ή κοινή δράση υιοθετηθείσα στο πλαίσιο της ΚΕΠΠΑ ενδέχεται να απαιτεί από την Κοινότητα τη λήψη μέτρων περί επιβολής οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κυρώσεων που να βαίνουν πέραν εκείνων που ρητώς προβλέπουν τα άρθρα 60 ΕΚ και 301 ΕΚ, συνιστάμενα στη διακοπή ή τον περιορισμό των οικονομικών σχέσεων με μία ή περισσότερες τρίτες χώρες, ιδίως όσον αφορά τις κινήσεις κεφαλαίων και τις πληρωμές.

166 Σε μια τέτοια περίπτωση, η προσφυγή στη συνδυασμένη νομική βάση των άρθρων 60 ΕΚ, 301 ΕΚ και 308 ΕΚ παρέχει τη δυνατότητα επιτεύξεως, στον τομέα των οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κυρώσεων, του επιδιωκομένου στο πλαίσιο της ΚΕΠΠΑ από την Ένωση και τα κράτη μέλη της σκοπού, όπως αυτός εκφράστηκε σε μια κοινή θέση ή κοινή δράση, παρά το ότι δεν παρέχεται ρητώς στην Κοινότητα η εξουσία επιβολής οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κυρώσεων εις βάρος ιδιωτών ή οντοτήτων που δεν έχουν ιδιαίτερο δεσμό με συγκεκριμένη τρίτη χώρα.

167 Εν προκειμένω, η καταστολή της διεθνούς τρομοκρατίας και η περιστολή των πόρων χρηματοδοτήσεώς της αναμφισβητήτως συνιστούν έναν από τους σκοπούς της Ενώσεως, στο πλαίσιο της ΚΕΠΠΑ, όπως αυτοί τίθενται με το άρθρο 11 ΕΕ, έστω κι αν δεν αφορά ειδικώς μια τρίτη χώρα ή την ηγεσία της.

168 Επιπροσθέτως, δεν αμφισβητείται ότι η κοινή θέση 2002/402 υιοθετήθηκε ομοφώνως από το Συμβούλιο στο πλαίσιο της προσπάθειας καταστολής της τρομοκρατίας και προβλέπει την εκ μέρους της Κοινότητας επιβολή οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κυρώσεων εις βάρος ατόμων για τα οποία υπάρχουν υπόνοιες ότι συμβάλλουν στη χρηματοδότηση της διεθνούς τρομοκρατίας, χωρίς να απαιτείται πλέον η ύπαρξη οποιουδήποτε δεσμού με το έδαφος ή το καθεστώς μιας τρίτης χώρας.

169 Στο πλαίσιο αυτό, η προσφυγή στο άρθρο 308 ΕΚ, προς συμπληρωματική εδραίωση της εξουσίας επιβολής οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κυρώσεων που παρέχουν στην Κοινότητα τα άρθρα 60 ΕΚ και 301 ΕΚ, δικαιολογείται εκ του ότι, στον σημερινό κόσμο, τα κράτη μέλη δεν συνιστούν τη μόνη πηγή απειλών για τη διεθνή ειρήνη και ασφάλεια. Όπως και η διεθνής κοινότητα, η Ένωση και ο κοινοτικός της πυλώνας πρέπει ακωλύτως να προσαρμοστούν στις νέες αυτές απειλές διά της επιβολής οικονομικών και χρηματοπιστωτικών κυρώσεων όχι μόνον εις βάρος τρίτων χωρών, αλλά, επίσης, εις βάρος προσώπων, ομάδων, επιχειρήσεων ή οντοτήτων που συνδέονται με αυτές και αναπτύσσουν διεθνή τρομοκρατική δραστηριότητα ή δραστηριότητα η οποία, καθ’ οιοδήποτε άλλο τρόπο, στρέφεται κατά της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας.

170 Ορθώς, κατά συνέπεια, τα κοινοτικά όργανα και το Ηνωμένο Βασίλειο υποστηρίζουν ότι το Συμβούλιο είχε την αρμοδιότητα να εκδώσει τον προσβαλλόμενο κανονισμό, με τον οποίο τίθενται σε εφαρμογή εντός της Κοινότητας οι οικονομικές και χρηματοπιστωτικές κυρώσεις που προβλέπει η κοινή θέση 2002/402, με βάση τα άρθρα 60 ΕΚ και 301 ΕΚ σε συνδυασμό με το άρθρο 308 ΕΚ.

171 Συνεπώς, το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου πρέπει να απορριφθεί.

Επί του δευτέρου σκέλους

Επιχειρήματα των διαδίκων

172 Στο πλαίσιο του δεύτερου σκέλους του πρώτου λόγου, οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι η παρασχεθείσα στην Επιτροπή εξουσιοδότηση, αρχικώς με το άρθρο 10, παράγραφος 1, του κανονισμού 467/2001, ακολούθως δε με το άρθρο 7, παράγραφος 1, του προσβαλλόμενου κανονισμού, είναι πολύ ευρύτερη μιας απλής εξουσιοδοτήσεως εκτελέσεως κανονισμού του Συμβουλίου και, συνεπώς, συνιστά παράβαση του άρθρου 202 ΕΚ. Πράγματι, κατά την άποψή τους, απόφαση της Επιτροπής να περιλάβει ένα πρόσωπο στο παράρτημα I του προσβαλλομένου κανονισμού συνιστά, στην πράξη, τροποποίηση του άρθρου 2 του εν λόγω κανονισμού.

173 Το Συμβούλιο και η Επιτροπή υποστηρίζουν ότι η εν προκειμένω μεταβίβαση εκτελεστικών αρμοδιοτήτων στην Επιτροπή είναι σύμφωνη με το άρθρο 202 ΕΚ.

Εκτίμηση του Πρωτοδικείου

174 Το δεύτερο σκέλος του πρώτου λόγου έχει καταστεί άνευ αντικειμένου κατόπιν της καταργήσεως του κανονισμού 467/2001 και της αντικαταστάσεώς του με τον προσβαλλόμενο κανονισμό. Πράγματι, καίτοι οι προσφεύγοντες είχαν αρχικώς περιληφθεί στο παράρτημα I του κανονισμού 467/2001 με τον κανονισμό 2199/2001 της Επιτροπής, εκδοθέντα κατόπιν εξουσιοδοτήσεως του Συμβουλίου παρασχεθείσας δυνάμει του άρθρου 10, παράγραφος 1, του πρώτου εκ των εν λόγω κανονισμών, η εγγραφή τους στο παράρτημα I του προσβαλλομένου κανονισμού συνιστά, στο εξής, αποτέλεσμα αυτού καθεαυτόν του εν λόγω κανονισμού, όπως αυτός εκδόθηκε από το Συμβούλιο χωρίς νέα παρέμβαση της Επιτροπής.

175 Όσον αφορά τις εισαχθείσες με τον κανονισμό 866/2003 τροποποιήσεις (ανωτέρω, σκέψη 41), αυτές είναι καθαρώς συντακτικής φύσεως, όπως παραδέχθηκε ο Yusuf (ανωτέρω, σκέψη 63), και, κατά συνέπεια, πρέπει να θεωρηθούν ως εμπίπτουσες στο πεδίο ασκήσεως μιας απλής εκτελεστικής αρμοδιότητας, η μεταβίβαση της οποίας στην Επιτροπή είναι σύμφωνη με το άρθρο 202 ΕΚ.

176 Συνεπώς, το δεύτερο σκέλος του λόγου πρέπει να απορριφθεί.

Επί του τρίτου σκέλους

Επιχειρήματα των διαδίκων

177 Στο πλαίσιο του τρίτου σκέλους του πρώτου λόγου, οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι το Συμβούλιο δεν είχε την αρμοδιότητα να εκχωρήσει σε ανεξάρτητο της Κοινότητας όργανο –εν προκειμένω την επιτροπή κυρώσεων– εξουσία λήψεως αποφάσεων στον τομέα των πολιτικών και οικονομικών δικαιωμάτων των κρατών μελών και των υπηκόων τους.

178 Το Ηνωμένο Βασίλειο αντιτάσσει ότι, εν προκειμένω, δεν συντρέχει μεταβίβαση κοινοτικών αρμοδιοτήτων σε όργανα των Ηνωμένων Εθνών. Αντιθέτως, τα κοινοτικά όργανα ενήργησαν με σκοπό να διασφαλίσουν την εκ μέρους των κρατών μελών και της Κοινότητας εκπλήρωση των υποχρεώσεων που υπέχουν από τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, οι οποίες έχουν προτεραιότητα, έναντι οποιασδήποτε άλλης υποχρεώσεως, σύμφωνα με το άρθρο 103 του εν λόγω Χάρτη.

Εκτίμηση του Πρωτοδικείου

179 Οι εν προκειμένω αποφάσεις της επιτροπής κυρώσεων εις βάρος των προσφευγόντων ελήφθησαν κατ’ εξουσιοδότηση του Συμβουλίου Ασφαλείας, βάσει των πληροφοριών που συγκεντρώθηκαν υπό τη δική του ευθύνη. Επιπροσθέτως, τα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας δεν συνιστούν άσκηση εκχωρηθεισών από την Κοινότητα εξουσιών, αλλά άσκηση ιδίων εξουσιών του Συμβουλίου Ασφαλείας που απορρέουν από τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Το γεγονός ότι τα κοινοτικά όργανα, κατόπιν της υιοθετήσεως της κοινής θέσεως 2002/402, έκριναν ότι υποχρεούνται να συμμορφωθούν προς αυτές τις αποφάσεις και τα ψηφίσματα, στο πλαίσιο ασκήσεως των αρμοδιοτήτων τους, δεν ασκεί, σχετικώς, καμία επιρροή.

180 Συνεπώς, το τρίτο σκέλος του λόγου στηρίζεται επί εσφαλμένης νομικής βάσεως και, κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθεί.

2. Επί του δευτέρου λόγου, του αντλούμενου από την παράβαση του άρθρου 249 ΕΚ

Επιχειρήματα των διαδίκων

181 Οι προσφεύγοντες υποστηρίζουν ότι, καθόσον ο προσβαλλόμενος κανονισμός θίγει απευθείας δικαιώματα ιδιωτών και επιβάλλει ατομικές κυρώσεις, δεν έχει γενική ισχύ και, κατά συνέπεια, αντιβαίνει προς το άρθρο 249 ΕΚ. Πράγματι, η προβλεπόμενη από τη διάταξη αυτή προϋπόθεση γενικής ισχύος δεν επιτρέπει ρύθμιση ατομικών περιπτώσεων, όπως εν προκειμένω, μέσω κανονισμού. Η προϋπόθεση αυτή απορρέει από τη γενική αρχή της ισότητας έναντι του νόμου και συνιστά sine qua non προϋπόθεση αποφυγής συγκρούσεων του κοινοτικού δικαίου με τις συνταγματικές διατάξεις των κρατών μελών ή τις γενικές αρχές περί δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών. Επίσης, η θεσμοθέτηση κανόνα μέσω της καταρτίσεως ενός πίνακα αντιβαίνει προς τις αρχές της νομιμότητας και της ασφάλειας δικαίου.

182 Στο δικόγραφο απαντήσεως οι προσφεύγοντες υπογραμμίζουν ότι τα άτομα και οι οντότητες που αφορά ο προσβαλλόμενος κανονισμός δεν ανήκουν σε κύκλο προσώπων οριζομένων κατά τρόπο αφηρημένο, αλλά ονομαστικώς αντιστοιχούν στα περιλαμβανόμενα στον πίνακα της επιτροπής κυρώσεων πρόσωπα. Εξάλλου, δεν πρόκειται για αντικειμενικώς καθορισμένη κατάσταση χαρακτηριζόμενη από προϋποθέσεις γενικού χαρακτήρα, βάσει της οποίας θα μπορούσαν να κατανοηθούν οι λόγοι για τους οποίους τα ονόματα των προσφευγόντων περιλαμβάνονται, ακριβώς, στο παράρτημα I του προσβαλλομένου κανονισμού. Συνεπώς, η προσβαλλόμενη πράξη δεν πρέπει να εξετασθεί ως κανονισμός, αλλά ως δέσμη ατομικών αποφάσεων, κατά την έννοια της αποφάσεως του Δικαστηρίου της 13ης Μαΐου 1971, 41/70 έως 44/70, International Fruit κ.λπ. κατά Επιτροπής (Συλλογή τόμος 1969-1971, σ. 783).

183 Τα κοινοτικά όργανα και το Ηνωμένο Βασίλειο υποστηρίζουν ότι ο προσβαλλόμενος κανονισμός έχει οπωσδήποτε γενική ισχύ.

Εκτίμηση του Πρωτοδικείου

184 Κατά το άρθρο 249, δεύτερο εδάφιο, ΕΚ, ο κανονισμός έχει γενική ισχύ και ισχύει άμεσα σε κάθε κράτος μέλος, ενώ η απόφαση είναι δεσμευτική για τους αποδέκτες που ορίζει.

185 Κατά πάγια νομολογία, το κριτήριο διακρίσεως μεταξύ κανονισμού και αποφάσεως πρέπει να αναζητηθεί στο γενικό ή μη περιεχόμενο της επίμαχης πράξεως. Το κύριο χαρακτηριστικό της αποφάσεως έγκειται στον περιορισμό των αποδεκτών στους οποίους απευθύνεται, ενώ ο κανονισμός, ουσιαστικώς κανονιστικού χαρακτήρα, εφαρμόζεται επί αντικειμενικώς οριζομένων καταστάσεων, συνεπαγόμενος έννομα αποτελέσματα έναντι