Διάταξη του Προέδρου του Δικαστηρίου της 29ης Ιανουαρίου 1997. - J. Antonissen κατά Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και Συμßουλίου της Ευρωπαϊκής Ενώσεως. - Αίτηση αναιρέσεως - Διάταξη του Προέδρου του Πρωτοδικείου εκδοθείσα σε διαδικασία ασφαλιστικών μέτρων - Προκαταßολή - Προσωρινός χαρακτήρας. - Υπόθεση C-393/96 P (R).



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1997 σελίδα I-00441



Περίληψη



Λέξεις κλειδιά

1 Ασφαλιστικά μέτρα - Προσωρινά μέτρα - Μέτρα που δεν ζητήθηκαν ρητά από τον αιτούντα - Εξουσία εκτιμήσεως του αρμοδίου επί των ασφαλιστικών μέτρων δικαστή

(Συνθήκη ΕΚ, άρθρο 186)

2 Ασφαλιστικά μέτρα - Προσωρινά μέτρα - Προϋποθέσεις χορηγήσεως - Fumus boni juris - Σοβαρή και ανεπανόρθωτη ζημία - Εξουσία εκτιμήσεως του αρμοδίου επί των ασφαλιστικών μέτρων δικαστή

(Συνθήκη ΕΚ, άρθρο 186)

3 Ασφαλιστικά μέτρα - Προσωρινά μέτρα - Kύρια αγωγή αφορώσα την εξωσυμβατική ευθύνη της Κοινότητας - Προκαταβολή - Δικαίωμα περί πλήρους και αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας - Επιτρέπεται - Προϋποθέσεις - Στάθμιση όλων των εμπλεκομένων συμφερόντων - Το μέτρο πρέπει να χορηγείται με φειδώ

(Συνθήκη ΕΚ, άρθρα 178, 186 και 215, εδ. 2)

Περίληψη

4 Τόσο η σκοπιμότητα της λήψεως άλλων μέτρων πλην εκείνων που ζητούνται ρητά από τον αιτούντα όσο και η σκοπιμότητα του να ακουστούν οι προφορικές εξηγήσεις των διαδίκων εμπίπτουν στην εξουσία εκτιμήσεως που διαθέτει ο αρμόδιος επί των ασφαλιστικών μέτρων δικαστής στο πλαίσιο της εξετάσεως αιτήσεως ασφαλιστικών μέτρων.

Αφού δεν μπορεί να απαιτείται από τον αρμόδιο επί των ασφαλιστικών μέτρων δικαστή να αποφαίνεται ρητώς επί όλων των πραγματικών και νομικών ζητημάτων που θίγονται κατά τη διάρκεια της διαδικασίας των ασφαλιστικών μέτρων, το ίδιο ισχύει κατά μείζονα λόγο όσον αφορά προσωρινά μέτρα τα οποία δεν έχουν προσδιοριστεί με την αίτηση ασφαλιστικών μέτρων.

5 Τα προσωρινά μέτρα μπορούν να χορηγηθούν από τον αρμόδιο επί των ασφαλιστικών μέτρων δικαστή αν έχει αποδειχθεί ότι η λήψη τους δικαιολογείται εκ πρώτης όψεως βάσει των προβαλλομένων πραγματικών και νομικών ισχυρισμών (fumus boni juris) και ότι τα μέτρα αυτά είναι επείγοντα, υπό την έννοια ότι είναι αναγκαίο, προκειμένου να αποφευχθεί σοβαρή και ανεπανόρθωτη ζημία των συμφερόντων του αιτούντος, να διαταχθούν και να παραγάγουν τα αποτελέσματά τους πριν από την έκδοση της αποφάσεως επί της κυρίας δίκης. Εξάλλου, πρέπει να είναι προσωρινά, υπό την έννοια ότι δεν προδικάζουν τα επίδικα νομικά ή πραγματικά ζητήματα ούτε εξουδετερώνουν εκ των προτέρων τις συνέπειες της μεταγενέστερης αποφάσεως επί της κυρίας δίκης.

Στο πλαίσιο αυτής της συνολικής εξετάσεως, ο αρμόδιος επί των ασφαλιστικών μέτρων δικαστής διαθέτει ευρεία εξουσία εκτιμήσεως για να καθορίσει τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να διαπιστωθεί η συνδρομή των διαφόρων αυτών προϋποθέσεων. Αυτή η εξουσία εκτιμήσεως πρέπει να ασκείται λαμβανομένων υπόψη των ιδιαιτεροτήτων κάθε περιπτώσεως.

6 Η απόλυτη απαγόρευση, ανεξαρτήτως των περιστάσεων της συγκεκριμένης υποθέσεως, της λήψεως, στο πλαίσιο αιτήσεως ασφαλιστικών μέτρων, ενός μέτρου συνισταμένου στην προκαταβολή μέρους της αποζημιώσεως που ζητείται με την αγωγή της κυρίας δίκης, η οποία στηρίζεται στα άρθρα 178 και 215, δεύτερο εδάφιο, της Συνθήκης, το οποίο σκοπεί να προστατεύσει τα συμφέροντα του αιτούντος μέχρι την ημερομηνία της εκδόσεως της αποφάσεως επί της κυρίας δίκης, θα συνιστούσε προσβολή του δικαιώματος περί πλήρους και αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας, το οποίο παρέχεται στους ιδιώτες από το κοινοτικό δίκαιο και το οποίο συνεπάγεται, μεταξύ άλλων, τη διασφάλιση της προσωρινής τους προστασίας, εάν είναι απαραίτητη για την πλήρη αποτελεσματικότητα της μελλοντικής οριστικής αποφάσεως. Επομένως, δεν μπορεί να αποκλεισθεί εκ των προτέρων, κατά τρόπο γενικό και αφηρημένο, το ενδεχόμενο να είναι μια προκαταβολή - ακόμη και αντιστοίχου προς εκείνο το οποίο αφορά η κύρια αγωγή ποσού - αναγκαία για τη διασφάλιση της αποτελεσματικότητας της αποφάσεως επί της ουσίας και να φαίνεται, κατά περίπτωση, δικαιολογημένη, λαμβανομένων υπόψη των εμπλεκομένων συμφερόντων. Συναφώς, στον αρμόδιο επί των ασφαλιστικών μέτρων δικαστή, ο οποίος έχει επιληφθεί αιτήματος αυτού του είδους, εναπόκειται να σταθμίσει, αφενός, το συμφέρον του αιτούντος προς αποφυγή μιας επιδεινώσεως της οικονομικής του καταστάσεως, η οποία μπορεί να έχει ως συνέπεια την οριστική παύση των δραστηριοτήτων του, και, αφετέρου, τον κίνδυνο αδυναμίας επιδιώξεως των ζητηθέντων ποσών σε περίπτωση απορρίψεως της κυρίας αγωγής.

Βέβαια, η προσφυγή σε ένα τέτοιου είδους μέτρο, το οποίο, εκ των πραγμάτων, μπορεί, περισσότερο απ' ό,τι άλλα, να παραγάγει μη επανορθώσιμα αποτελέσματα, ιδίως σε περίπτωση μελλοντικής αφερεγγυότητας του αιτούντος, πρέπει να γίνεται με φειδώ και να περιορίζεται στις περιπτώσεις στις οποίες η ύπαρξη του fumus boni juris φαίνεται εξαιρετικά ασφαλής, ο δε επείγων χαρακτήρας των ζητουμένων μέτρων φαίνεται αναμφισβήτητος. Γεγονός παραμένει ότι η εκτίμηση αυτή πρέπει να πραγματοποιείται σε συνάρτηση προς τις περιστάσεις κάθε συγκεκριμένης υποθέσεως. Κατά περίπτωση, οσάκις η στάθμιση αυτή φαίνεται να συνηγορεί υπέρ της χορηγήσεως του ζητουμένου μέτρου, ο δικαστής έχει πάντοτε τη δυνατότητα να εξαρτά τη χορήγησή του από οποιαδήποτε προϋπόθεση ή εγγύηση την οποία κρίνει αναγκαία ή, ακόμη, να περιορίζει το περιεχόμενό του καθ' οιονδήποτε άλλο τρόπο.