Λέξεις κλειδιά

Περίληψη



Λέξεις κλειδιά

1. Περιβάλλον — Διατήρηση των αγρίων πτηνών — Οδηγία 79/409 — Επιλογή και οριοθέτηση ζωνών ειδικής προστασίας

(Οδηγία 79/409 του Συμβουλίου, όπως έχει τροποποιηθεί με την οδηγία 97/49, άρθρο 4 §§ 1 και 2)

2. Περιβάλλον — Διατήρηση των αγρίων πτηνών — Οδηγία 79/409 — Κατάταξη στις ζώνες ειδικής προστασίας

(Οδηγία 79/409 του Συμβουλίου, όπως έχει τροποποιηθεί με την οδηγία 97/49, άρθρο 4)

3. Περιβάλλον — Διατήρηση των αγρίων πτηνών — Οδηγία 79/409 — Μέτρα ειδικής διατηρήσεως

(Οδηγία 79/409 του Συμβουλίου, όπως έχει τροποποιηθεί με την οδηγία 97/49, άρθρο 4 §§ 1 και 2)

4. Περιβάλλον — Διατήρηση των αγρίων πτηνών — Οδηγία 79/409 — Μη κατάταξη σε ζώνη ειδικής προστασίας

(Οδηγίες του Συμβουλίου 79/409, όπως έχει τροποποιηθεί με την οδηγία 97/49, άρθρο 4 § 4, και 92/43, άρθρα 6 §§ 2 έως 4, και 7)

5. Περιβάλλον — Διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας — Οδηγία 92/43 — Ειδικές ζώνες διατήρησης

(Οδηγία 92/43 του Συμβουλίου, άρθρο 6 § 3)

Περίληψη

1. Προκειμένου να επιλέξουν τα πλέον κατάλληλα εδάφη για κατάταξη σε ζώνες ειδικής προστασίας (ΖΕΠ), σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας 79/409, περί της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών, όπως έχει τροποποιηθεί με την οδηγία 97/49, τα κράτη μέλη διαθέτουν ορισμένο περιθώριο εκτιμήσεως, όριο του οποίου αποτελεί το ότι η κατάταξη των ζωνών αυτών διέπεται αποκλειστικά από τα καθοριζόμενα από την εν λόγω οδηγία ορνιθολογικά κριτήρια. Κατά συνέπεια, οι οικονομικές απαιτήσεις που αναφέρονται στο άρθρο 2 της οδηγίας αυτής δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη κατά την επιλογή και την οριοθέτηση μιας ΖΕΠ.

Συνεπώς, αφενός η κατάταξη σε ΖΕΠ δεν μπορεί να προκύψει από μεμονωμένη εξέταση της ορνιθολογικής αξίας καθεμιάς από τις επίμαχες επιφάνειες, αλλά πρέπει να διενεργείται με συνεκτίμηση των φυσικών ορίων του υδάτινου οικοσυστήματος και, αφετέρου, τα ορνιθολογικά κριτήρια, στα οποία πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά η κατάταξη, πρέπει να είναι επιστημονικά θεμελιωμένα. Ειδικότερα, η χρήση εσφαλμένων, δήθεν ορνιθολογικών, κριτηρίων, θα μπορούσε να οδηγήσει σε έναν εσφαλμένο καθορισμό των ορίων των ΖΕΠ.

(βλ. σκέψεις 39, 141-142)

2. Το άρθρο 4 της οδηγίας 79/409, περί της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών, όπως έχει τροποποιηθεί με την οδηγία 97/49, προβλέπει ειδικό και ενισχυμένο σύστημα, τόσο για τα είδη που αναφέρονται στο παράρτημα Ι όσο και για τα αποδημητικά είδη, το οποίο δικαιολογείται από το γεγονός ότι αποτελούν, αντιστοίχως, τα είδη που αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη απειλή και τα είδη που αποτελούν κοινή κληρονομιά της Κοινότητας. Εξάλλου, από την ένατη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας αυτής συνάγεται ότι η διαφύλαξη, η διατήρηση ή η αποκατάσταση μιας επαρκούς ποικιλίας και εκτάσεως οικοτόπων είναι απαραίτητες για τη διατήρηση όλων των ειδών πτηνών. Επομένως, τα κράτη μέλη έχουν την υποχρέωση να λάβουν τα αναγκαία μέτρα για τη διατήρηση των εν λόγω ειδών.

Προς τούτο, είναι αναγκαία η ενημέρωση των επιστημονικών δεδομένων προκειμένου να εξακριβωθεί η κατάσταση στην οποία βρίσκονται τα πλέον απειλούμενα είδη καθώς και τα είδη που αποτελούν κοινή κληρονομιά της Κοινότητας και να καταταγούν έτσι σε ζώνες ειδικής προστασίας τα πλέον κατάλληλα εδάφη. Για την εκτίμηση μιας παραβάσεως της οδηγίας πρέπει επομένως να χρησιμοποιούνται τα πλέον ενημερωμένα επιστημονικά δεδομένα που είναι διαθέσιμα κατά τη λήξη της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας. Συναφώς, δεδομένου ότι δεν έχουν παρουσιαστεί επιστημονικές μελέτες ικανές να αντικρούσουν τα πορίσματα του «Inventory of Important Bird Areas in the European Community» (Κατάλογος των σημαντικών για την ορνιθοπανίδα περιοχών της Ευρωπαϊκής Κοινότητας) (IBA 2000), ο κατάλογος αυτός συνιστά την πλέον ενημερωμένη και ακριβή βάση αναφοράς για την εξακρίβωση των πλέον καταλλήλων, σε αριθμό και επιφάνεια, τόπων για τη διατήρηση των αποδημητικών ειδών που δεν μνημονεύονται στο εν λόγω παράρτημα, των οποίων η έλευση είναι τακτική.

(βλ. σκέψεις 46-47, 66-67)

3. Το άρθρο 4, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας 79/409, περί της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών, όπως έχει τροποποιηθεί με την οδηγία 97/49, επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να προβλέπουν για τις ζώνες ειδικής προστασίας (ΖΕΠ) ένα νομικό καθεστώς προστασίας που να διασφαλίζει, μεταξύ άλλων, την επιβίωση και την αναπαραγωγή των ειδών πτηνών που αναφέρονται στο παράρτημα Ι, καθώς και την αναπαραγωγή, την αλλαγή φτερώματος και τη διαχείμαση των αποδημητικών ειδών που δεν μνημονεύονται στο παράρτημα Ι, των οποίων η έλευση είναι τακτική. Η προστασία των ΖΕΠ δεν πρέπει να περιορίζεται σε μέτρα αποτροπής των προσβολών και των εξωτερικών διαταράξεων που προκαλούνται από τον άνθρωπο, αλλά οφείλει, ανάλογα με την κατάσταση, να περιλαμβάνει και θετικά μέτρα για τη διατήρηση και τη βελτίωση της καταστάσεως του τόπου.

(βλ. σκέψεις 153-154)

4. Οι σκοποί προστασίας που διατυπώνονται στην οδηγία 79/409, περί της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών, όπως έχει τροποποιηθεί με την οδηγία 97/49, όπως διευκρινίζονται στην ένατη αιτιολογική σκέψη της, δεν θα μπορούσαν να επιτευχθούν αν τα κράτη μέλη όφειλαν να τηρούν τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το άρθρο 4, παράγραφος 4, της εν λόγω οδηγίας μόνο στις περιπτώσεις κατά τις οποίες είχε λάβει χώρα προηγούμενος καθορισμός ζώνης ειδικής προστασίας (ΖΕΠ). Το γράμμα του άρθρου 7 της οδηγίας 92/43, για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας, διευκρινίζει ότι το άρθρο 6, παράγραφοι 2 έως 4, της οδηγίας αυτής αντικαθιστά το άρθρο 4, παράγραφος 4, πρώτη περίοδος, της εν λόγω οδηγίας 79/409 από την ημερομηνία θέσεως σε εφαρμογή της οδηγίας 92/43 ή από την ημερομηνία της κατατάξεως από κράτος μέλος δυνάμει της οδηγίας 79/409, εφόσον η ημερομηνία αυτή είναι μεταγενέστερη. Οι ζώνες που δεν έχουν καταταγεί σε ΖΕΠ, ενώ έπρεπε να είχαν καταταγεί, συνεχίζουν να υπάγονται στο ειδικό καθεστώς του άρθρου 4, παράγραφος 4, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 79/409.

(βλ. σκέψεις 84, 120, 172-173)

5. Το άρθρο 6, παράγραφος 3, της οδηγίας 92/43, για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας, εξαρτά την υποχρέωση δέουσας εκτιμήσεως των επιπτώσεων ενός προγράμματος ή σχεδίου μη άμεσα συνδεόμενου ή αναγκαίου για τη διαχείριση ενός τόπου σε ειδική ζώνη διατήρησης από την προϋπόθεση της υπάρξεως πιθανότητας ή κινδύνου το πρόγραμμα ή το σχέδιο αυτό να επηρεάσει σημαντικά τον οικείο τόπο. Λαμβανομένης υπόψη, ειδικότερα, της αρχής της προλήψεως, αυτός ο κίνδυνος υφίσταται εφόσον δεν μπορεί να αποκλεισθεί βάσει αντικειμενικών στοιχείων ότι το συγκεκριμένο πρόγραμμα ή σχέδιο θα επηρεάσει σημαντικά τον οικείο τόπο. Επομένως, η οδηγία αυτή επιτάσσει να εκτιμάται δεόντως κάθε πρόγραμμα ή σχέδιο ως προς τις επιπτώσεις του εφόσον δεν μπορεί να αποκλεισθεί, βάσει αντικειμενικών στοιχείων, ότι το συγκεκριμένο πρόγραμμα ή σχέδιο θα επηρεάσει σημαντικά τον οικείο τόπο. Μια τέτοια εκτίμηση συνεπάγεται ότι, προ της εγκρίσεως του σχεδίου, πρέπει να εντοπιστούν, λαμβανομένων υπόψη των πλέον προωθημένων επιστημονικών γνώσεων επί του θέματος, όλες οι πτυχές του προγράμματος ή σχεδίου που θα μπορούσαν, αυτές καθεαυτές ή σε συνδυασμό με άλλα προγράμματα ή σχέδια, να επηρεάσουν τους στόχους διατηρήσεως του τόπου αυτού.

Οι αρμόδιες εθνικές αρχές επιτρέπουν την άσκηση δραστηριότητας στον προστατευόμενο τόπο μόνον υπό την προϋπόθεση ότι έχουν διαμορφώσει την πεποίθηση ότι αυτή δεν θα έχει επιβλαβείς συνέπειες για την ακεραιότητα του συγκεκριμένου τόπου. Μια τέτοια πεποίθηση διαμορφώνεται όταν δεν υφίσταται καμία εύλογη αμφιβολία, από επιστημονικής απόψεως, ως προς την απουσία τέτοιων επιπτώσεων.

(βλ. σκέψεις 226-227, 243)