ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟΥ (ΠΡΩΤΟ ΤΜΗΜΑ) ΤΗΣ 17ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1991. - DSM NV ΚΑΤΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. - ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΣ - ΕΝΝΟΙΕΣ "ΣΥΜΦΩΝΙΑ" ΚΑΙ "ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΜΕΝΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ" - ΣΥΛΛΟΓΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ. - ΥΠΟΘΕΣΗ T-8/89.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1991 σελίδα II-01833



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

1. Ανταγωνισμός - Διοικητική διαδικασία - Απόφαση της Επιτροπής που διαπιστώνει παράβαση - Ποια αποδεικτικά στοιχεία γίνονται δεκτά

(Συνθήκη ΕΟΚ, άρθρο 85 PAR 1)

2. Ανταγωνισμός - Συμπράξεις - Συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων - Έννοια - Σύμπτωση βουλήσεων ως προς την τηρητέα στην αγορά συμπεριφορά

(Συνθήκη ΕΟΚ, άρθρο 85 PAR 1)

3. Ανταγωνισμός - Συμπράξεις - Απαγόρευση - Συμπράξεις των οποίων τα αποτελέσματα παρατείνονται και πέραν της τυπικής τους λήξεως - Εφαρμόζεται το άρθρο 85 της Συνθήκης

(Συνθήκη ΕΟΚ, άρθρο 85)

4. Ανταγωνισμός - Συμπράξεις - Εναρμονισμένη πρακτική - Έννοια - Συντονισμός και συνεργασία μη συμβιβαζόμενες προς την υποχρέωση κάθε επιχειρήσεως να διαμορφώνει αυτόνομα τη συμπεριφορά της στην αγορά - Συναντήσεις μεταξύ ανταγωνιστών με σκοπό την ανταλλαγή πληροφοριών κρισίμων για τη διαμόρφωση της εμπορικής πολιτικής των συμμετεχόντων

(Συνθήκη ΕΟΚ, άρθρο 85 PAR 1)

5. Ανταγωνισμός - Συμπράξεις - Σύνθετη παράβαση εμφανίζουσα στοιχεία συμφωνίας και στοιχεία εναρμονισμένης πρακτικής - Ενιαίος χαρακτηρισμός της ως "συμφωνίας και εναρμονισμένης πρακτικής" - Χωρεί - Συνέπειες ως προς τα αποδεικτικά στοιχεία που πρέπει να συγκεντρωθούν

(Συνθήκη ΕΟΚ, άρθρο 85 PAR 1)

6. Πράξεις των οργάνων - Αιτιολογία - Υποχρέωση - Έκταση - Απόφαση εφαρμογής των κανόνων του ανταγωνισμού

(Συνθήκη ΕΟΚ, άρθρο 190)

7. Ανταγωνισμός - Πρόστιμα - Ώψος - Καθορισμός - Κριτήρια - Παρελθούσα συμπεριφορά της επιχειρήσεως

(Κανονισμός του Συμβουλίου 17, άρθρο 15 PAR 2)

Περίληψη

1. Η απόφαση την οποία απευθύνει σε μια επιχείρηση η Επιτροπή κατ' εφαρμογήν του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης μπορεί να δέχεται ως αποδεικτικά εις βάρος της στοιχεία μόνο εκείνα τα έγγραφα, των οποίων, από το στάδιο ήδη της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, γινόταν μνεία στο κείμενο αυτής ή στα παραρτήματά της, έτσι ώστε αφενός να προκύπτει ότι η Επιτροπή είχε την πρόθεση να τα χρησιμοποιήσει και αφετέρου να μπόρεσε εγκαίρως η επιχείρηση να εκφρασθεί για την αποδεικτική τους αξία.

2. Για να υφίσταται συμφωνία κατά την έννοια του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης, αρκεί οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις να έχουν εκδηλώσει την κοινή τους βούληση να συμπεριφέρονται στην αγορά κατά ορισμένο τρόπο. Αυτό συμβαίνει οσάκις μεταξύ πλειόνων επιχειρήσεων υπήρξε σύμπτωση των βουλήσεων προς επίτευξη επιδιωκομένων τιμών και επιδιωκομένου όγκου πωλήσεων.

3. Το άρθρο 85 της Συνθήκης εφαρμόζεται επί συμφωνιών μεταξύ επιχειρήσεων που έχουν παύσει μεν να ισχύουν, εξακολουθούν όμως να παράγουν αποτελέσματα και μετά την τυπική τους λήξη.

4. Τα κριτήρια συντονισμού και συνεργασίας που ορίζουν την έννοια της εναρμονισμένης πρακτικής πρέπει να γίνονται νοητά υπό το πρίσμα της βαθύτερης αντίληψης που διέπει τις διατάξεις περί ανταγωνισμού της Συνθήκης, ότι κάθε επιχειρηματίας πρέπει να διαμορφώνει αυτόνομα την πολιτική που προτίθεται να ακολουθήσει στην κοινή αγορά. Και ναι μεν η επιταγή αυτή της αυτονομίας δεν αναιρεί το δικαίωμα των επιχειρήσεων να προσαρμόζονται ευφυώς στην ήδη εκδηλωθείσα ή στην προβλεπόμενη συμπεριφορά των ανταγωνιστών τους, αποκλείει όμως αυστηρώς κάθε άμεση ή έμμεση επαφή μεταξύ τους, επιδιώκουσα είτε να επηρεάσει τη συμπεριφορά ενός υπάρχοντος ή δυνητικού ανταγωνιστή στην αγορά, είτε να αποκαλύψει σ' ένα τέτοιο ανταγωνιστή τη συμπεριφορά που οι ίδιες έχουν αποφασίσει ή έχουν κατά νουν να τηρήσουν στην αγορά.

Συνιστά εναρμονισμένη πρακτική η συμμετοχή σε συναντήσεις που έχουν ως σκοπό τον καθορισμό επιδιωκομένων τιμών και επιδιωκομένου όγκου πωλήσεων, κατά τις οποίες ανταλλάσσονται μεταξύ ανταγωνιστών πληροφορίες σχετικά με τις τιμές που έχουν κατά νουν να εφαρμόσουν στην αγορά, σχετικά με το κατώτατο όριο συμφέρουσας λειτουργίας τους, τους περιορισμούς του όγκου πωλήσεων που κρίνουν αναγκαίους ή τα αριθμητικά στοιχεία των πωλήσεών τους, διότι τις πληροφορίες αυτές ασφαλώς τις λαμβάνουν υπόψη οι συμμετέχουσες επιχειρήσεις για να καθορίσουν τη συμπεριφορά τους στην αγορά.

5. Δεδομένου ότι το άρθρο 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης δεν προβλέπει κάποιον ειδικό χαρακτηρισμό για μια σύνθετη, αλλ' ωστόσο ενιαία παράβαση, καθ' όσον συνίσταται σε μία συνεχή συμπεριφορά, χαρακτηρίζεται από ένα μόνο σκοπό και εμπεριέχει ταυτόχρονα στοιχεία που πρέπει να χαρακτηριστούν ως "συμφωνίες" και στοιχεία που πρέπει να χαρακτηριστούν ως "εναρμονισμένες πρακτικές", μια τέτοια παράβαση μπορεί να χαρακτηριστεί ως "συμφωνία και εναρμονισμένη πρακτική", χωρίς να απαιτείται ταυτόχρονα και σωρευτικά η απόδειξη του ότι καθένα από τα πραγματικά περιστατικά εμφανίζει τα συστατικά στοιχεία και της συμφωνίας και της εναρμονισμένης πρακτικής.

6. Κατ' εφαρμογήν του άρθρου 190 της Συνθήκης, η Επιτροπή ναι μεν υποχρεούται να αιτιολογεί τις αποφάσεις της, αναφέροντας τα νομικά και πραγματικά στοιχεία από τα οποία εξαρτάται η νομιμότητα του μέτρου, καθώς και τις σκέψεις που την οδήγησαν στη λήψη της αποφάσεώς της, δεν απαιτείται όμως, προκειμένου περί αποφάσεως εφαρμογής των κανόνων του ανταγωνισμού, να εξετάζει όλα τα νομικά και πραγματικά ζητήματα που έχουν εγείρει οι ενδιαφερόμενοι κατά τη διοικητική διαδικασία.

7. Εν όψει καθορισμού του ύψους του προστίμου που επιβάλλεται λόγω παραβάσεως των κανόνων ανταγωνισμού της Συνθήκης, το γεγονός ότι η Επιτροπή έχει ήδη διαπιστώσει, στο παρελθόν, ότι μια επιχείρηση είχε παραβεί τους κανόνες του ανταγωνισμού και της έχει, ενδεχομένως, επιβάλει κυρώσεις για τον λόγο αυτόν, μπορεί να ληφθεί ως επιβαρυντική για την επιχείρηση αυτή περίσταση αντιθέτως, η έλλειψη προηγουμένης παραβάσεως συνιστά κανονική περίσταση, την οποία η Επιτροπή δεν υποχρεούται να λάβει υπόψη ως ελαφρυντική.

SK

Διάδικοι

Στην υπόθεση T-8/89,

DSM NV, εταιρία ολλανδικού δικαίου, με έδρα το Heerlen (Κάτω Χώρες), εκπροσωπούμενη από τον I. G. F. Cath, δικηγόρο 's-Gravenhage, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον δικηγόρο L. H. Dupong, 14 A, rue des Bains,

προσφεύγουσα,

κατά

Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπουμένης από τον A. McClellan, κύριο νομικό σύμβουλο, επικουρούμενο από τον T. R. Ottervanger, δικηγόρο Ρόττερνταμ, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Roberto Hayder, εκπροσωπούντα τη Νομική Υπηρεσία της Επιτροπής, Centre Wagner, Kirchberg,

καθής,

που έχει ως αντικείμενο την ακύρωση της αποφάσεως της Επιτροπής της 23ης Απριλίου 1986, σχετικά με διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 85 της Συνθήκης ΕΟΚ (IV/31.149 - Πολυπροπυλένιο, ΕΕ 1986 L 230, σ. 1),

ΤΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ (πρώτο τμήμα),

συγκείμενο από τους J. L. Cruz Vilaca, Πρόεδρο, R. Schintgen, D. A. O. Edward, H. Kirschner και K. Lenaerts, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: B. Vesterdorf

γραμματέας: H. Jung

έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας που διεξήχθη από τις 10 μέχρι τις 15 Δεκεμβρίου 1990,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 10ης Ιουλίου 1991,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

Το ιστορικό της διαφοράς

1 Η παρούσα υπόθεση αφορά απόφαση με την οποία η Επιτροπή επέβαλε σε δεκαπέντε παραγωγούς πολυπροπυλενίου πρόστιμο λόγω παραβάσεως του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης ΕΟΚ. Το προϊόν που αποτελεί το αντικείμενο της προσβαλλομένης αποφάσεως (στο εξής: Απόφαση) είναι μία από τις βασικές θερμοπλαστικές μάζες πολυμερών. Το πολυπροπυλένιο πωλείται από τους παραγωγούς στις επιχειρήσεις μεταποιήσεως, οι οποίες το μετατρέπουν σε τελικά ή ημιτελικά προϊόντα. Οι κυριότεροι παραγωγοί πολυπροπυλενίου παράγουν περισσότερες από εκατό διαφορετικές ποιότητες, οι οποίες καλύπτουν ένα ευρύ φάσμα τελικών χρήσεων. Οι κυριότερες βασικές ποιότητες πολυπροπυλενίου είναι η 'ραφίδα' (raffia), το ομοπολυμερές για χύτευση σε τύπους με έγχυση, το συμπολυμερές για χύτευση σε τύπους με έγχυση, το συμπολυμερές υψηλού βαθμού κρούσεως και οι μεμβράνες. Οι επιχειρήσεις στις οποίες απευθύνθηκε η Απόφαση είναι όλες σημαντικοί παραγωγοί πετροχημικών προϊόντων.

2 Η δυτικοευρωπαϊκή αγορά πολυπροπυλενίου εφοδιάζεται σχεδόν αποκλειστικά από παραγωγικές μονάδες εγκατεστημένες στην Ευρώπη. Πριν από το 1977, η αγορά αυτή εφοδιαζόταν από δέκα παραγωγούς, ήτοι τις εταιρίες Montedison (που εξελίχθηκε στη Montepolimeri SpA, η οποία κατέστη με τη σειρά της η Montedipe SpA), Hoechst AG, Imperial Chemical Industries plc και Shell International Chemical Company Ltd (τις αποκαλούμενες "οι τέσσερις μεγάλοι"), οι οποίες αντιπροσωπεύουν μαζί το 64 % της αγοράς, και τις εταιρίες Enichem Anic SpA στην Ιταλία, Rhone-Poulenc SA στη Γαλλία, Alcudia στην Ισπανία, Chemische Werke Huels και BASF AG στη Γερμανία και Chemie Linz AG στην Αυστρία. Το 1977, μετά τη λήξη της ισχύος των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας της Montedison, εμφανίστηκαν στη Δυτική Ευρώπη επτά νέοι παραγωγοί: οι Amoco και Hercules Chemicals NV στο Βέλγιο, οι ATO Chimie SA και Solvay et Cie SA στη Γαλλία, η SIR στην Ιταλία, η DSM NV στις Κάτω Χώρες και η Taqsa στην Ισπανία. Η Saga Petrokjemi AS & Co, νορβηγική εταιρία παραγωγής, άρχισε να λειτουργεί στα μέσα του 1978 και η Petrofina SA το 1980. Αυτή η εμφάνιση νέων παραγωγών με ονομαστική παραγωγική ικανότητα περίπου 480 000 τόννων επέφερε σημαντική αύξηση της παραγωγικής ικανότητας στη Δυτική Ευρώπη η αύξηση όμως αυτή, επί πολλά έτη, δεν συνοδεύτηκε από ανάλογη αύξηση της ζητήσεως, πράγμα που είχε ως συνέπεια το χαμηλό ποσοστό χρησιμοποιήσεως των παραγωγικών εγκαταστάσεων. Η κατάσταση αυτή, ωστόσο, βελτιώθηκε σταδιακά μεταξύ 1977 και 1983, το δε ποσοστό χρησιμοποιήσεως αυξήθηκε από 60 % σε 90 %. Σύμφωνα με την Απόφαση, από το 1982 και μετά, αποκαταστάθηκε μια σχετική ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζητήσεως. Ωστόσο, κατά το μεγαλύτερο μέρος της περιόδου αναφοράς (1977-1983), η αγορά πολυπροπυλενίου χαρακτηριζόταν είτε από χαμηλή αποδοτικότητα είτε από σημαντικές ζημίες, ιδίως λόγω του υψηλού παγίου κόστους και της αυξήσεως του κόστους της πρώτης ύλης, δηλαδή του προπυλενίου. Σύμφωνα με την Απόφαση (αιτιολογική σκέψη 8), το 1983 η Montepolimeri κατείχε το 18 % της ευρωπαϊκής αγοράς πολυπροπυλενίου, οι Imperial Chemical Industries plc, Shell International Chemical Company Ltd και Hoechst AG κατείχαν η καθεμιά το 11 %, η Hercules Chemicals NV κάτι λιγότερο από το 6 %, οι ATO Chimie SA, BASF AG, DSM NV, Chemische Werke Huels, Chemie Linz AG, Solvay et Cie SA και Saga Petrokjemi AS & Co μεταξύ 3 και 5 % η καθεμία και η Petrofina SA περίπου 2 %. Το εμπορικό ρεύμα πολυπροπυλενίου μεταξύ των κρατών μελών ήταν ισχυρό, διότι κάθε ένας από τους παραγωγούς που ήσαν εγκατεστημένοι στην Κοινότητα την εποχή εκείνη πραγματοποιούσε πωλήσεις εντός όλων ή σχεδόν όλων των κρατών μελών.

3 Η DSM NV συγκαταλέγεται μεταξύ των επτά νέων παραγωγών που εμφανίστηκαν στην αγορά το 1977. Κατείχε στην αγορά του πολυπροπυλενίου θέση παραγωγού μεσαίου μεγέθους συγκεκριμένα, το μερίδιό της στην αγορά κυμαινόταν μεταξύ 3,1 και 4,8 %.

4 Στις 13 και 14 Οκτωβρίου 1983, υπάλληλοι της Επιτροπής, ενεργούντες δυνάμει του άρθρου 14, παράγραφος 3, του κανονισμού αριθ. 17 του Συμβουλίου, της 6ης Φεβρουαρίου 1962, πρώτου κανονισμού εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της Συνθήκης (ΕΕ ειδ. έκδ. 08/001, σ. 25, στο εξής: κανονισμός 17), πραγματοποίησαν συντονισμένους ελέγχους στις ακόλουθες επιχειρήσεις, οι οποίες παρήγαν πολυπροπυλένιο και εφοδίαζαν την κοινοτική αγορά:

- ATO Chimie SA, σήμερα Atochem (στο εξής: ΑΤΟ)

- BASF AG (στο εξής: BASF)

- DSM NV (στο εξής: DSM)

- Hercules Chemicals NV (στο εξής: Hercules)

- Hoechst AG (στο εξής: Hoechst)

- Chemische Werke Huels (στο εξής: Huels)

- Imperial Chemical Industries plc (στο εξής: ICI)

- Montepolimeri SpA, σήμερα Montedipe (στο εξής: Monte)

- Shell International Chemical Company Ltd (στο εξής: Shell)

- Solvay et Cie SA (στο εξής: Solvay)

- BP Chimie (στο εξής: ΒΡ).

Στη Rhone-Poulenc SA (στο εξής: Rhone-Poulenc), όπως και στην Enichem Anic SpA, δεν πραγματοποιήθηκε κανένας έλεγχος.

5 Κατόπιν των ελέγχων αυτών, η Επιτροπή απηύθυνε αιτήσεις παροχής πληροφοριών δυνάμει του άρθρου 11 του κανονισμού αριθ. 17 (στο εξής: αιτήσεις παροχής πληροφοριών) όχι μόνο στις προαναφερθείσες επιχειρήσεις, αλλά και στις ακόλουθες:

- Amoco

- Chemie Linz AG (στο εξής: Linz)

- Saga Petrokjemi AS & Co, η οποία σήμερα ανήκει στην Statoil (στο εξής: Statoil)

- Petrofina SA (στο εξής: Petrofina)

- Enichem Anic SpA (στο εξής: Anic).

H Linz, επιχείρηση εγκατεστημένη στην Αυστρία, αμφισβήτησε την αρμοδιότητα της Επιτροπής και αρνήθηκε να απαντήσει. Στη συνέχεια, σύμφωνα με το άρθρο 14, παράγραφος 2, του προαναφερθέντος κανονισμού, οι υπάλληλοι της Επιτροπής πραγματοποίησαν ελέγχους στην Anic και στη Saga Petrochemicals UK Ltd, αγγλική θυγατρική της Saga, καθώς και στα γραφεία πωλήσεων της Linz στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας. Από τη Rhone-Poulenc δεν ζητήθηκαν πληροφορίες.

6 Από τα στοιχεία που συνέλεξε στο πλαίσιο αυτών των ελέγχων και αιτήσεων παροχής πληροφοριών, η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, μεταξύ του 1977 και του 1983, οι εν λόγω παραγωγοί, λαμβάνοντας πρωτοβουλίες καθορισμού τιμών, κατά παράβαση του άρθρου 85 της Συνθήκης ΕΟΚ, καθόριζαν τακτικά τιμές-στόχους και οργάνωσαν ένα σύστημα ετησίου ελέγχου των πωλουμένων ποσοτήτων, με σκοπό να κατανείμουν μεταξύ τους τη διαθέσιμη αγορά βάσει συμπεφωνημένων ποσοτήτων εκφραζομένων σε τόννους ή σε ποσοστά. Έτσι, στις 30 Απριλίου 1984, η Επιτροπή αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 17 και, κατά τον Μάιο του 1984, ανακοίνωσε γραπτώς τις αιτιάσεις της στις προαναφερθείσες επιχειρήσεις, εκτός της Anic και της Rhone-Poulenc. Όλες οι αποδέκτριες επιχειρήσεις απάντησαν γραπτώς.

7 Στις 24 Οκτωβρίου 1984, ο σύμβουλος που όρισε η Επιτροπή επί των ακροάσεων συγκάλεσε τους νομικούς συμβούλους των αποδεκτριών της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, για να συμφωνήσουν επί ορισμένων διαδικαστικών θεμάτων ενόψει της προβλεπομένης στο πλαίσιο της διοικητικής διαδικασίας ακροάσεως, που επρόκειτο να αρχίσει στις 12 Νοεμβρίου 1984. Εξ άλλου, κατά τη συνάντηση αυτή, η Επιτροπή ανήγγειλε ότι, ενόψει της επιχειρηματολογίας που είχαν αναπτύξει οι επιχειρήσεις με τις απαντήσεις τους στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, θα τους ανακοίνωνε σύντομα αποδεικτικά στοιχεία συμπληρωματικά εκείνων που ήδη διέθεταν όσον αφορά την ανάληψη πρωτοβουλιών καθορισμού των τιμών. Έτσι, στις 31 Οκτωβρίου 1984, η Επιτροπή απέστειλε στους νομικούς συμβούλους των επιχειρήσεων μια δέσμη εγγράφων που περιείχε αντίγραφα των οδηγιών καθορισμού των τιμών που είχαν δώσει οι παραγωγοί στα γραφεία πωλήσεών τους, καθώς και συγκεντρωτικούς πίνακες των εγγράφων αυτών. Προς διασφάλιση του απορρήτου των υποθέσεων, η Επιτροπή έθεσε για την ανακοίνωση των στοιχείων αυτών ορισμένους όρους: ειδικότερα, τα κοινοποιούμενα έγγραφα δεν έπρεπε να περιέλθουν εις γνώση των εμπορικών τμημάτων των επιχειρήσεων. Οι δικηγόροι πολλών επιχειρήσεων αρνήθηκαν να αποδεχθούν τους όρους αυτούς και επέστρεψαν τα έγγραφα πριν από την ακρόαση.

8 Εν όψει των πληροφοριών που παρασχέθηκαν με τις γραπτές απαντήσεις στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, η Επιτροπή αποφάσισε να επεκτείνει τη διαδικασία και στις εταιρίες Anic και Rhone-Poulenc. Προς τούτο, απέστειλε στις εταιρίες αυτές, στις 25 Οκτωβρίου 1984, ανακοίνωση των αιτιάσεων όμοια με εκείνη που είχε αποστείλει στις δεκαπέντε άλλες επιχειρήσεις.

9 Μια πρώτη σειρά ακροάσεων πραγματοποιήθηκε από τις 12 έως τις 20 Νοεμβρίου 1984. Στις ακροάσεις αυτές ακούστηκαν όλες οι επιχειρήσεις εκτός της Shell (η οποία είχε αρνηθεί να μετάσχει σε οποιαδήποτε ακρόαση), της Anic, της ICI και της Rhone-Poulenc (οι οποίες θεώρησαν ότι δεν τους είχε δοθεί η δυνατότητα να προετοιμάσουν την άμυνά τους).

10 Κατά τις ακροάσεις αυτές, πολλές επιχειρήσεις αρνήθηκαν να σχολιάσουν τα ζητήματα που θίγονταν στα έγγραφα που τους είχαν αποσταλεί στις 31 Οκτωβρίου 1984, ισχυριζόμενες ότι η Επιτροπή είχε μεταβάλει ριζικά την κατεύθυνση της επιχειρηματολογίας της και ότι έπρεπε να τους δοθεί τουλάχιστον η δυνατότητα να υποβάλουν γραπτές παρατηρήσεις. Άλλες επιχειρήσεις υποστήριξαν ότι δεν είχαν αρκετό χρόνο για να μελετήσουν τα εν λόγω έγγραφα πριν από την ακρόαση. Κοινή σχετική επιστολή απεστάλη στην Επιτροπή στις 28 Νοεμβρίου 1984 από τους δικηγόρους των επιχειρήσεων BASF, DSM, Hercules, Hoechst, ICI, Linz, Monte, Petrofina και Solvay. Με επιστολή της 4ης Δεκεμβρίου 1984, η Huels δήλωσε ότι συντάσσεται με την ανωτέρω εκφρασθείσα άποψη.

11 Για τον λόγο αυτόν, η Επιτροπή, στις 29 Μαρτίου 1985, διαβίβασε στις επιχειρήσεις νέα σειρά εγγράφων, στα οποία περιέχονταν οι οδηγίες περί καθορισμού των τιμών, οι οποίες είχαν δοθεί από τις επιχειρήσεις στα γραφεία πωλήσεών τους τα έγγραφα αυτά συνοδεύονταν από πίνακες τιμών, καθώς και από συνοπτική έκθεση των αποδείξεων για καθεμιά από τις πρωτοβουλίες καθορισμού των τιμών για τις οποίες υπήρχαν έγγραφα στοιχεία. Η Επιτροπή κάλεσε τις επιχειρήσεις να απαντήσουν συναφώς, εγγράφως και στο πλαίσιο άλλης σειράς ακροάσεων, και διευκρίνισε ότι ήρε τους περιορισμούς που είχε προβλέψει αρχικά όσον αφορά την ανακοίνωση των εγγράφων στα εμπορικά τμήματα των επιχειρήσεων.

12 Με άλλο έγγραφο της ίδιας ημέρας, η Επιτροπή απάντησε στα επιχειρήματα που είχαν προβάλει οι δικηγόροι, ότι δηλαδή δεν είχε προσδιορίσει με επαρκή νομική σαφήνεια τη φερόμενη σύμπραξη, κατά την έννοια του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης, και κάλεσε τις επιχειρήσεις να διατυπώσουν τις παρατηρήσεις τους εγγράφως και προφορικώς.

13 Μια δεύτερη σειρά ακροάσεων διεξήχθη από τις 8 έως τις 11 Ιουλίου 1985 και στις 25 Ιουλίου 1985. Οι μεν Anic, ICI και Rhone-Poulenc υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους, οι δε λοιπές επιχειρήσεις (εκτός της Shell) σχολίασαν τα ζητήματα που θίγονταν στα από 29 Μαρτίου 1985 δύο έγγραφα της Επιτροπής.

14 Το σχέδιο πρακτικών των ακροάσεων, συνοδευόμενο από τα σχετικά έγγραφα, διαβιβάστηκε στα μέλη της Συμβουλευτικής Επιτροπής για τις Συμπράξεις και τις Δεσπόζουσες Θέσεις (στο εξής: συμβουλευτική επιτροπή) στις 19 Νοεμβρίου 1985 και απεστάλη στις επιχειρήσεις στις 25 Νοεμβρίου 1985. Η Συμβουλευτική Επιτροπή εξέδωσε τη γνωμοδότησή της κατά την 170ή συνεδρίασή της, στις 5 και 6 Δεκεμβρίου 1985.

15 Κατά το πέρας της διαδικασίας αυτής, η Επιτροπή εξέδωσε την επίδικη απόφαση της 23ης Απριλίου 1986, το διατακτικό της οποίας έχει ως εξής:

"Άρθρο 1

Οι Αnic SpA, ATO Chemie SA (τώρα Atochem), BASF AG, DSM NV, Hercules Chemicals NV, Hoechst AG, Chemische Werke Huels (τώρα Huels AG), ICI plc, Chemische Werke Linz, Montepolimeri SpA (τώρα Montedipe), Petrofina SA, Rhone-Poulenc SA, Shell International Chemical Co. Ltd, Solvay et Cie και Saga Petrokjemi AG & Co. (τώρα τμήμα της Statoil) έχουν παραβεί το άρθρο 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης ΕΟΚ, συμμετέχοντας:

- στην περίπτωση της Anic, από τον Νοέμβριο περίπου του 1977 έως το τέλος του 1982 ή τις αρχές του 1983

- στην περίπτωση της Rhone-Poulenc, από τον Νοέμβριο περίπου του 1977 έως το τέλος του 1980

- στην περίπτωση της Petrofina, από το 1980 έως, τουλάχιστον, τον Νοέμβριο του 1983

- στην περίπτωση των Hoechst, ICI, Montepolimeri και Shell, από τα μέσα του 1977 έως, τουλάχιστον, τον Νοέμβριο του 1983

- στην περίπτωση των Hercules, Linz, Saga και Solvay, από τον Νοέμβριο του 1977 έως, τουλάχιστον, τον Νοέμβριο του 1983

- στην περίπτωση της ΑΤΟ, τουλάχιστον από το 1978 έως, τουλάχιστον, τον Νοέμβριο του 1983

- στην περίπτωση των BASF, DSM και Huels, από κάποια στιγμή μεταξύ 1977 και 1979 έως, τουλάχιστον, τον Νοέμβριο του 1983

σε συμφωνία και εναρμονισμένη πρακτική που ανάγονται στα μέσα του 1977, βάσει των οποίων οι παραγωγοί [που] προμήθευαν πολυπροπυλένιο στο έδαφος της κοινής αγοράς:

α) είχαν επαφές μεταξύ τους και τακτικές συναντήσεις (από τις αρχές του 1981, δύο φορές τον μήνα) στο πλαίσιο σειράς μυστικών συναντήσεων που αποσκοπούσαν στη συζήτηση και στον καθορισμό της εμπορικής πολιτικής τους

β) καθόριζαν περιοδικά 'τιμές-στόχους' (ή κατώτατες τιμές) για την πώληση του προϊόντος σε κάθε κράτος μέλος της Κοινότητας

γ) συμφώνησαν διάφορα μέτρα για τη διευκόλυνση της εφαρμογής των εν λόγω τιμών-στόχων, τα οποία περιλάμβαναν (κυρίως) περιοδικούς περιορισμούς στην παραγωγή, ανταλλαγή λεπτομερών πληροφοριών σχετικά με τις παραδόσεις, πραγματοποίηση τοπικών συναντήσεων και, από το τέλος του 1982, σύστημα 'λογιστικής διαχείρισης' που αποσκοπούσε στην εφαρμογή των αυξήσεων των τιμών σε μεμονωμένους πελάτες

δ) προέβησαν σε ταυτόχρονες αυξήσεις τιμών εφαρμόζοντας τους εν λόγω στόχους

ε) κατένειμαν την αγορά παραχωρώντας σε κάθε παραγωγό έναν ετήσιο στόχο πωλήσεων ή 'ποσοστώσεις' (1979, 1980 και, τουλάχιστον, για ένα μέρος του 1983) ή, ελλείψει οριστικής απόφασης που να καλύπτει ολόκληρο το έτος, υποχρεώνοντας τους παραγωγούς να περιορίζουν τις μηνιαίες πωλήσεις τους με αναφορά σε προηγούμενη περίοδο (1981, 1982).

Άρθρο 2

Οι επιχειρήσεις που αναφέρονται στο άρθρο 1 παύουν αμέσως τις εν λόγω παραβάσεις (εάν δεν το έχουν ήδη πράξει) και απέχουν στο εξής, όσον αφορά τις δραστηριότητές τους στον τομέα του πολυπροπυλενίου, από κάθε συμφωνία ή εναρμονισμένη πρακτική, που θα είχαν το ίδιο ή παρόμοιο αντικείμενο ή αποτέλεσμα, συμπεριλαμβανομένης κάθε ανταλλαγής πληροφοριών σε θέματα που καλύπτονται, συνήθως, από το επαγγελματικό απόρρητο, με τις οποίες οι συμμετέχοντες ενημερώνονται άμεσα ή έμμεσα σχετικά με την παραγωγή, τις παραδόσεις, τις ποσότητες αποθεμάτων, τις τιμές πωλήσεων, το κόστος ή τα επενδυτικά σχέδια άλλων μεμονωμένων παραγωγών, ή με τις οποίες έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθούν την εκτέλεση κάθε ρητής ή σιωπηρής συμφωνίας ή εναρμονισμένης πρακτικής, που αφορά τις τιμές ή την κατανομή των αγορών στην Κοινότητα. Κάθε σύστημα για την ανταλλαγή γενικών πληροφοριών στο οποίο συμμετέχουν οι παραγωγοί (όπως το Fides) πρέπει να λειτουργεί με τρόπο ώστε να αποκλείεται κάθε πληροφορία από την οποία μπορεί να διαπιστωθεί η συμπεριφορά μεμονωμένων παραγωγών οι επιχειρήσεις απέχουν, ειδικότερα, από την ανταλλαγή, μεταξύ τους, κάθε πρόσθετης πληροφορίας που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ανταγωνισμό και δεν καλύπτεται από ένα τέτοιο σύστημα.

Άρθρο 3

Τα ακόλουθα πρόστιμα επιβάλλονται στις επιχειρήσεις που αναφέρονται στην παρούσα απόφαση, όσον αφορά την παράβαση που διαπιστώνεται στο άρθρο 1:

i) Anic SpA, πρόστιμο 750 000 ECU, ή 1 103 692 500 λίρες Ιταλίας

ii) Atochem, πρόστιμο 1 750 000 ECU, ή 11 973 325 γαλλικά φράγκα

iii) BASF AG, πρόστιμο 2 500 000 ECU, ή 5 362 225 γερμανικά μάρκα

iv) DSM NV, πρόστιμο 2 750 000 ECU, ή 6 657 640 ολλανδικά φιορίνια

v) Hercules Chemicals NV, πρόστιμο 2 750 000 ECU, ή 120 569 620 βελγικά φράγκα

vi) Hoechst AG, πρόστιμο 9 000 000 ECU, ή 19 304 010 γερμανικά μάρκα

vii) Huels AG, πρόστιμο 2 750 000 ECU, ή 5 898 447,50 γερμανικά μάρκα

viii) ICI plc, πρόστιμο 10 000 000 ECU, ή 6 447 970 λίρες στερλίνες

ix) Chemische Werke Linz, πρόστιμο 1 000 000 ECU, ή 1 471 590 000 λίρες Ιταλίας

x) Montedipe, πρόστιμο 11 000 000 ECU, ή 16 187 490 000 λίρες Ιταλίας

xi) Petrofina SA, πρόστιμο 600 000 ECU, ή 26 306 100 βελγικά φράγκα

xii) Rhone-Poulenc SA, πρόστιμο 500 000 ECU, ή 3 420 950 γαλλικά φράγκα

xiii) Shell International Chemical Co. Ltd, πρόστιμο 9 000 000 ECU, ή 5 803 173 λίρες στερλίνες

xiv) Solvay & Cie, πρόστιμο 2 500 000 ECU, ή 109 608 750 βελγικά φράγκα

xv) Statoil Den Norske Stats Oljeselskap AS (που περιλαμβάνει τώρα [την] Saga Petrokjemi), πρόστιμο 1 000 000 ECU, ή 644 797 λίρες στερλίνες.

Άρθρα 4 και 5

[παραλείπονται]"

16 Στις 8 Ιουλίου 1986, απεστάλησαν στις επιχειρήσεις τα οριστικά πρακτικά των ακροάσεων με τις διορθώσεις, τα συμπληρώματα και τις διαγραφές που οι ίδιες είχαν ζητήσει.

Η διαδικασία

17 Υπ' αυτές τις συνθήκες, η προσφεύγουσα, με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 31 Ιουλίου 1986, άσκησε την υπό κρίση προσφυγή, ζητώντας την ακύρωση της Αποφάσεως. Δεκατρείς από τις λοιπές δεκατέσσερις αποδέκτριες της εν λόγω αποφάσεως άσκησαν επίσης προσφυγή με αίτημα την ακύρωσή της (υποθέσεις Τ-1/89 έως Τ-4/89, T-6/89, T-7/89 και T-9/89 έως Τ-15/89).

18 Η έγγραφη διαδικασία διεξήχθη εξ ολοκλήρου ενώπιον του Δικαστηρίου.

19 Με Διάταξη της 15ης Νοεμβρίου 1989, το Δικαστήριο διαβίβασε την υπό κρίση υπόθεση, όπως και τις άλλες δεκατρείς, στο Πρωτοδικείο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 14 της αποφάσεως του Συμβουλίου, της 24ης Οκτωβρίου 1988, περί ιδρύσεως Πρωτοδικείου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (στο εξής: απόφαση του Συμβουλίου της 24ης Οκτωβρίου 1988).

20 Κατ' εφαρμογήν του άρθρου 2, παράγραφος 3, της αποφάσεως του Συμβουλίου της 24ης Οκτωβρίου 1988, ο Πρόεδρος του Πρωτοδικείου όρισε γενικό εισαγγελέα.

21 Με έγγραφο της 3ης Μαΐου 1990, ο Γραμματέας του Πρωτοδικείου κάλεσε τους διαδίκους να συμμετάσχουν σε άτυπη σύσκεψη προκειμένου να ρυθμιστούν οι οργανωτικές πλευρές της προφορικής διαδικασίας. Η σύσκεψη αυτή πραγματοποιήθηκε στις 28 Ιουνίου 1990.

22 Με έγγραφο της 9ης Ιουλίου 1990, ο Γραμματέας του Πρωτοδικείου ζήτησε από τους διαδίκους να διατυπώσουν τις παρατηρήσεις τους σχετικά με ενδεχόμενη συνεκδίκαση των υποθέσεων Τ-1/89 έως Τ-4/89 και Τ-6/89 έως Τ-15/89 προς διευκόλυνση της προφορικής διαδικασίας. Κανένας διάδικος δεν εξέφρασε αντιρρήσεις επ' αυτού.

23 Με Διάταξη της 25ης Σεπτεμβρίου 1990, το Πρωτοδικείο αποφάσισε να συνεκδικάσει λόγω συναφείας τις προαναφερθείσες υποθέσεις προς διευκόλυνση της προφορικής διαδικασίας, σύμφωνα με το άρθρο 43 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, ο οποίος εφαρμοζόταν τότε αναλογικώς στην ενώπιον του Πρωτοδικείου διαδικασία δυνάμει του άρθρου 11, τρίτο εδάφιο, της αποφάσεως του Συμβουλίου της 24ης Οκτωβρίου 1988.

24 Με Διάταξη της 15ης Νοεμβρίου 1990, το Πρωτοδικείο αποφάνθηκε επί των αιτήσεων εμπιστευτικού χειρισμού, τις οποίες είχαν υποβάλει οι προσφεύγουσες στις υποθέσεις Τ-2/89, Τ-3/89, Τ-9/89, Τ-11/89, Τ-12/89 και Τ-13/89 και τις οποίες δέχθηκε εν μέρει.

25 Με έγγραφα που κατέθεσαν στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου μεταξύ 9ης Οκτωβρίου και 29ης Νοεμβρίου 1990, οι διάδικοι απάντησαν στις ερωτήσεις που τους είχε θέσει το Πρωτοδικείο με τα από 19 Ιουλίου έγγραφα του Γραμματέα.

26 Εν όψει των απαντήσεων στις ερωτήσεις αυτές και κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή, το Πρωτοδικείο, αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα, αποφάσισε να προχωρήσει στην προφορική διαδικασία χωρίς προηγούμενη διεξαγωγή αποδείξεων.

27 Οι διάδικοι αγόρευσαν και απάντησαν στις ερωτήσεις του Πρωτοδικείου κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση που διεξήχθη από τις 10 έως τις 15 Δεκεμβρίου 1990.

28 Ο γενικός εισαγγελέας ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 10ης Ιουλίου 1991.

Τα αιτήματα των διαδίκων

29 Η εταιρία DSM ζητεί από το Πρωτοδικείο:

1) να ακυρώσει ή να κηρύξει άκυρη, ολικώς ή μερικώς, την απόφαση της Επιτροπής της 23ης Απριλίου 1986 (ΙV/31.149 - Πολυπροπυλένιο), η οποία αποτελεί το αντικείμενο της παρούσας προσφυγής

2) να ακυρώσει ή να μειώσει το πρόστιμο που επιβλήθηκε στην προσφεύγουσα με την απόφαση αυτή

3) να διατάξει κάθε άλλο μέτρο το οποίο ήθελε κρίνει σκόπιμο το Δικαστήριο (το Πρωτοδικείο)

4) να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.

Η Επιτροπή ζητεί από το Πρωτοδικείο:

- να απορρίψει την προσφυγή

- να καταδικάσει την προσφεύγουσα στα δικαστικά έξοδα.

Επί της ουσίας

30 Το Πρωτοδικείο θεωρεί ότι πρέπει να εξεταστούν, πρώτον, οι αιτιάσεις της προσφεύγουσας περί παραβιάσεως των δικαιωμάτων του αμυνομένου, καθ' όσον η Επιτροπή παρέλειψε να της κοινοποιήσει τα έγγραφα στα οποία στήριξε την Απόφαση (1) και καθ' όσον, στηριζόμενη σε ανεπαρκή αποδεικτικά στοιχεία, αντέστρεψε το βάρος της αποδείξεως (2) δεύτερον, οι αιτιάσεις που άπτονται της αποδείξεως της παραβάσεως και αφορούν αφενός μεν τις διαπιστώσεις της Επιτροπής όσον αφορά τα πραγματικά περιστατικά (1), αφετέρου δε την εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης ΕΟΚ επί των πραγματικών αυτών περιστατικών (2), καθ' όσον η Επιτροπή δεν χαρακτήρισε ορθώς την παράβαση (Α), καθ' όσον δεν εκτίμησε ορθώς το αποτέλεσμα περιορισμού του ανταγωνισμού (Β) και καθ' όσον δεν εκτίμησε ορθώς τον επηρεασμό του μεταξύ των κρατών μελών εμπορίου (Γ) τρίτον, οι αιτιάσεις οι σχετικές με την αιτιολογία της Αποφάσεως τέταρτον, οι αιτιάσεις που αφορούν τον καθορισμό του ύψους του προστίμου, το οποίο υποστηρίζεται ότι είναι δυσανάλογο και προς τη διάρκεια (1) και προς τη σοβαρότητα (2) της φερομένης παραβάσεως.

Περί των δικαιωμάτων του αμυνομένου

1. Παράλειψη κοινοποιήσεως εγγράφων μαζί με την ανακοίνωση των αιτιάσεων

31 Η προσφεύγουσα διατείνεται ότι, με την ανακοίνωση των αιτιάσεων, η Επιτροπή δεν της διαβίβασε διάφορα έγγραφα, τα οποία μνημονεύονται σε δεκατέσσερα σημεία της Αποφάσεως την περιήγαγε έτσι σε αδυναμία να δώσει εξηγήσεις επί του περιεχομένου τους. Πρόκειται, ειδικότερα, για τα πρακτικά της συναντήσεως της 13ης Μαΐου 1982, τα οποία συνέταξε κάποιο στέλεχος της Hercules (Απόφαση, αιτιολογική σκέψη 15, στοιχείο β βλ. επίσης αιτιολογική σκέψη 37), για ένα έγγραφο με ημερομηνία 6 Σεπτεμβρίου 1977 που φέρεται ότι αποκαλύφθηκε στη Solvay (Απόφαση, αιτιολογική σκέψη 16, τελευταίο εδάφιο), για την απάντηση της Shell στην ανακοίνωση των αιτιάσεων (Απόφαση, αιτιολογική σκέψη 17), για τα πρακτικά δύο εσωτερικών συσκέψεων της Shell, που διεξήχθησαν στις 5 Ιουλίου (Απόφαση, αιτιολογική σκέψη 29, δεύτερο εδάφιο) και στις 12 Σεπτεμβρίου 1979 (Απόφαση, αιτιολογική σκέψη 31), για ένα εσωτερικό έγγραφο της Solvay (Απόφαση, αιτιολογική σκέψη 32), για μια υπόμνηση της Solvay προς τα γραφεία πωλήσεών της της 17ης Ιουλίου 1981 (Απόφαση, αιτιολογική σκέψη 35), για άρθρα που δημοσιεύτηκαν στον εξειδικευμένο Τύπο στα τέλη του 1981 (Απόφαση, αιτιολογική σκέψη 36), για ένα εσωτερικό σημείωμα της ICI περί του "πνεύματος ομοψυχίας" (Απόφαση, αιτιολογική σκέψη 46), για έγγραφα της Shell αφορώντα το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία, καθώς και για ένα έγγραφο της Shell επιγραφόμενο "PP W. Europe-Pricing" και "Market quality report" (Απόφαση, αιτιολογική σκέψη 49), για διάφορα έγγραφα της ATO, και ιδίως για ένα εσωτερικό σημείωμα της 28ης Σεπτεμβρίου 1983 (Απόφαση, αιτιολογική σκέψη 51), για πίνακες που αποκαλύφθηκαν στην ICI και αφορούσαν τους αναπροσαρμοσμένους στόχους για το 1979 (Απόφαση, αιτιολογική σκέψη 54), για τα πρακτικά της συναντήσεως της 10ης Μαρτίου 1982, τα οποία συνέταξε κάποιο στέλεχος της ICI (Απόφαση, αιτιολογική σκέψη 58), για ένα αχρονολόγητο σημείωμα της ICI προπαρασκευαστικό μιας συναντήσεως που προβλεπόταν με τη Shell για τον Μάιο του 1983 και, τέλος, για ένα έγγραφο εργασίας σχετικό με το πρώτο τρίμηνο του 1983, που αποκαλύφθηκε στη Shell (Απόφαση, αιτιολογική σκέψη 63).

32 Συναφώς, η προσφεύγουσα επικαλείται παράβαση του άρθρου 2, παράγραφος 1, του κανονισμού 99/63/ΕΟΚ της Επιτροπής, της 25ης Ιουλίου 1963, περί των ακροάσεων που προβλέπονται στο άρθρο 19, παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού 17 του Συμβουλίου (ΕΕ ειδ. έκδ. 08/001, σ. 37, στο εξής: κανονισμός 99/63), κατά το οποίο η Επιτροπή υποχρεούται να ανακοινώνει γραπτώς στις επιχειρήσεις τις αιτιάσεις που τους προσάπτει. Οι αιτιάσεις αυτές πρέπει να συνοδεύονται από τα έγγραφα στα οποία η Επιτροπή στηρίζει τους ισχυρισμούς της. Έστω και αν δεν είναι αναγκαίο να κοινοποιείται ολόκληρος ο φάκελος των εμπλεκομένων επιχειρήσεων, πρέπει πάντως οι εν λόγω επιχειρήσεις να ενημερώνονται επί των πραγματικών στοιχείων στα οποία στηρίζονται οι αιτιάσεις της Επιτροπής (απόφαση της 13ης Ιουλίου 1966 στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις 56/64 και 58/64, Consten και Grundig κατά Επιτροπής, Jurispr. 1966 σ. 429). Αν τα στοιχεία αυτά συνίστανται σε συγκεκριμένα έγγραφα, η Επιτροπή υποχρεούται να κοινοποιεί τα έγγραφα αυτά στις επιχειρήσεις ή, αν πρόκειται για έγγραφα που μπορούν να καταστούν γνωστά άλλοθεν, να τα κατονομάζει. Εξ άλλου, η εκτίμηση της σημασίας ενός εγγράφου ή της αντιδράσεως μιας επιχειρήσεως έναντι ενός εγγράφου πρέπει να επαφίεται στην επιχείρηση αυτή.

33 Η Επιτροπή απαντά ότι όλα τα έγγραφα που αφορούσαν την προσφεύγουσα και αποδείκνυαν τη συμμετοχή της στη σύμπραξη της κοινοποιήθηκαν, με την ανακοίνωση των αιτιάσεων, κατά τρόπο απολύτως σαφή γι' αυτήν, αν εξαιρεθούν τα πρακτικά μιας συναντήσεως της 10ης Μαρτίου 1982, τα οποία είχε συντάξει ένα στέλεχος της ICI (Απόφαση, αιτιολογική σκέψη 58). Τα πρακτικά αυτά όμως διευκρίνιζαν απλώς το περιεχόμενο ενός σχεδίου που είχε αποκαλυφθεί στην ICI και στην Hercules (γενική ανακοίνωση των αιτιάσεων, παράρτημα 71, στο εξής: γ. αιτ. παράρτ.), το οποίο κοινοποιήθηκε αφορούσαν, εξ άλλου, το 1982, έτος κατά το οποίο η προσφεύγουσα αναγνώρισε, με το δικόγραφο της προσφυγής της, ότι συμμετείχε στη σύμπραξη.

34 Ισχυρίζεται, εξ άλλου, ότι η προσφεύγουσα μπόρεσε να λάβει γνώση, κατά τη διαδικασία προσβάσεως στον φάκελο, ορισμένων εγγράφων τα οποία, όπως ισχυρίζεται, δεν της είχαν κοινοποιηθεί.

35 Η Επιτροπή επισημαίνει ακόμη ότι τα έγγραφα των οποίων γίνεται μνεία στις αιτιολογικές σκέψεις 46 και 54 της Αποφάσεως κοινοποιήθηκαν στην προσφεύγουσα ως παραρτήματα 35 και 55 της γενικής ανακοινώσεως των αιτιάσεων.

36 Παραδέχεται, τέλος, ότι ορισμένα από τα μνημονευόμενα στην Απόφαση έγγραφα δεν κοινοποιήθηκαν στην προσφεύγουσα, διότι δεν την αφορούσαν καθόλου και δεν εχρησίμευσαν, επομένως, στο μέρος της Αποφάσεως που την αφορούσε. Ως εκ τούτου, δεν εμφανίζουν κανένα ενδιαφέρον υπό το πρίσμα της εκτιμήσεως της θέσεως της προσφεύγουσας στη σύμπραξη.

37 Το Πρωτοδικείο διαπιστώνει ότι, όπως προκύπτει από τη νομολογία του Δικαστηρίου, εκείνο που έχει σημασία δεν είναι τα έγγραφα αυτά καθαυτά, αλλά τα συμπεράσματα που άντλησε απ' αυτά η Επιτροπή αν τα έγγραφα αυτά δεν μνημονεύτηκαν στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, η ενεχόμενη επιχείρηση μπορούσε δικαιολογημένα να θεωρήσει ότι δεν είχαν σημασία για τη διαδικασία. Μη ενημερώνοντας την επιχείρηση για το ότι συγκεκριμένα έγγραφα θα εχρησιμοποιούντο στην απόφασή της, η Επιτροπή την εμπόδισε να εκφράσει έγκαιρα την άποψή της σχετικά με την αποδεικτική ισχύ των εν λόγω εγγράφων. Γι' αυτό, τα έγγραφα αυτά δεν μπορούν να θεωρηθούν ως έγκυρα αποδεικτικά μέσα έναντι αυτής (απόφαση της 25ης Οκτωβρίου 1983 στην υπόθεση 107/82, AEG-Telefunken κατά Επιτροπής, Συλλογή 1983, σ. 3151, σκέψη 27 βλ., τελευταία, απόφαση της 3ης Ιουλίου 1991 στην υπόθεση C-62/86, AKZO Chemie κατά Επιτροπής, Συλλογή 1991, σ. I-3359, σκέψη 21).

38 Στην υπό κρίση υπόθεση, πρέπει να σημειωθεί ότι μόνο τα έγγραφα που μνημονεύονται στη γενική ή στην ειδική ανακοίνωση των αιτιάσεων ή στις επιστολές της 8ης Οκτωβρίου 1984 και της 29ης Μαρτίου 1985, ή όσα είναι συνημμένα στις παραπάνω χωρίς να μνημονεύονται ρητά σ' αυτές, μπορούν να θεωρηθούν ως αποδεικτικά μέσα δυνάμενα να προβληθούν κατά της προσφεύγουσας στο πλαίσιο της παρούσας υποθέσεως. Όσον αφορά τα έγγραφα που είναι συνημμένα στις ανακοινώσεις των αιτιάσεων χωρίς να μνημονεύονται σ' αυτές, μπορούν να ληφθούν υπόψη, στην Απόφαση, κατά της προσφεύγουσας μόνον αν αυτή μπορούσε ευλόγως να συναγάγει από τις ανακοινώσεις των αιτιάσεων τα συμπεράσματα που ήθελε να αντλήσει και η Επιτροπή.

39 Από τις προεκτεθείσες σκέψεις έπεται ότι, μεταξύ των εγγράφων που μνημονεύει η προσφεύγουσα, μόνο το εσωτερικό σημείωμα της ICI περί του "πνεύματος ομοψυχίας" (Απόφαση, αιτιολογική σκέψη 46) και οι πίνακες που αποκαλύφθηκαν στην ICI και αφορούσαν τους αναπροσαρμοσμένους στόχους για το 1979 (Απόφαση, αιτιολογική σκέψη 54) μπορούν να γίνουν δεκτά ως αποδεικτικά στοιχεία εις βάρος της προσφεύγουσας, εφόσον υπήρχε μνεία τους στις αιτιολογικές σκέψεις 71 και 93 της απευθυνθείσας στην προσφεύγουσα γενικής ανακοινώσεως των αιτιάσεων, της οποίας συνιστούν άλλωστε τα παραρτήματα 35 και 55, αντιστοίχως. Τα λοιπά έγγραφα που μνημονεύει η προσφεύγουσα δεν μπορούν να θεωρηθούν ως αποδεικτικά στοιχεία δυνάμενα να προβληθούν κατά της προσφεύγουσας στο πλαίσιο της παρούσας υποθέσεως.

40 Το αν αυτά τα τελευταία έγγραφα συνιστούν απαραίτητο θεμέλιο των διαπιστώσεων στις οποίες προέβη, με την Απόφασή της, ως προς τα πραγματικά περιστατικά η Επιτροπή εις βάρος της προσφεύγουσας θα κριθεί μαζί με την έρευνα του βασίμου αυτών των διαπιστώσεων.

2. Ανεπάρκεια των προσκομισθέντων από την Επιτροπή αποδεικτικών στοιχείων

41 Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι τα προσκομισθέντα από την Επιτροπή έγγραφα δεν είναι αξιόπιστα ειδικότερα, τα σημειώματα της ICI εκφράζουν προθέσεις ή υποκειμενικές εκτιμήσεις των συντακτών τους, που αντικατοπτρίζουν τους προσωπικούς τους στόχους σχετικά με την πολιτική της επιχειρήσεώς τους.

42 Προσθέτει ότι η Επιτροπή δεν πρέπει να επιχειρεί να προσδίδει σε μια υπόθεση ευρύτερη έκταση απ' όση αντικειμενικά δικαιολογούν τα αποδεδειγμένα πραγματικά περιστατικά. Υποχρεούται, εξ άλλου, να εφαρμόζει το τεκμήριο αθωότητας και την αρχή "in dubio pro reo". Η Επιτροπή, αντιθέτως, άντλησε γενικά συμπεράσματα από περιστατικά και περιστάσεις που, αν εντάσσονταν στην πραγματική τους αλληλουχία, θα μπορούσαν να δώσουν διαφορετική εικόνα για τη συμπεριφορά ή τη θέση της προσφεύγουσας στην αγορά εμφάνισε αυτά τα περιστατικά και αυτές τις περιστάσεις ως απόδειξη ενοχής, στηριζόμενη σε αποδεικτικά στοιχεία ανεπαρκή, αβέβαια και μη καθοριστικά. Κατά την προσφεύγουσα, αυτή η μέθοδος ενέργειας κατέληξε σε αντιστροφή του βάρους της αποδείξεως υποχρέωσε δηλαδή τη DSM να αποδείξει εν γένει ότι η συμπεριφορά της στην αγορά υπήρξε εντελώς διαφορετική απ' ό,τι ισχυρίζεται η η Επιτροπή ή να δώσει άλλη ερμηνεία των πραγματικών περιστατικών, ενώ η Επιτροπή είναι εκείνη που θα έπρεπε να εξηγήσει γιατί ευσταθεί η δική της εκδοχή των πραγμάτων και όχι η ερμηνεία που δίνουν οι επιχειρήσεις.

43 Η Επιτροπή αποκρίνεται ότι η DSM δεν εξηγεί για ποιους λόγους θα έπρεπε να υπάρχει αμφιβολία για την αξιοπιστία των εγγράφων που προσκόμισε η Επιτροπή.

44 Η Επιτροπή θεωρεί ότι δεν απέδωσε στα διάφορα πραγματικά περιστατικά που εξέθεσε περιεχόμενο ευρύτερο από εκείνο που πράγματι είχαν. Εφιστά την προσοχή στο γεγονός ότι η απόδειξη παραβάσεως του άρθρου 85 της Συνθήκης ΕΟΚ πρέπει κατ' ανάγκην να αναφέρεται στη συμπεριφορά πλειόνων επιχειρήσεων. Προσθέτει ακόμη ότι, αντίθετα απ' ό,τι υποστηρίζει η DSM, σ' αυτήν εναπόκειται να αποδείξει, εν όψει του συνόλου των αποδεικτικών στοιχείων που προσκομίζει η Επιτροπή, ότι τα επίδικα πραγματικά περιστατικά μπορούν να τύχουν διαφορετικής ερμηνείας.

45 Τέλος, κατά τη γνώμη της Επιτροπής, η αιτίαση περί προσβολής της αρχής "in dubio pro reo" είναι άστοχη, αν ληφθεί υπόψη η βαρύτητα των αποδεικτικών στοιχείων που περιέχονται στη δικογραφία.

46 Το Πρωτοδικείο επισημαίνει ότι το περιεχόμενο των πρακτικών συναντήσεων που προέρχονται από την ICI επιβεβαιώνεται από διάφορα έγγραφα, όπως είναι ορισμένοι πίνακες με αριθμητικά στοιχεία αναφορικά με τον όγκο πωλήσεων των διαφόρων παραγωγών και οι οδηγίες καθορισμού τιμών, οι οποίες συμπίπτουν, ως προς τα ποσά και την ημερομηνία ενάρξεως ισχύος, προς τις τιμές-στόχους που μνημονεύονται στα εν λόγω πρακτικά συναντήσεων. Ομοίως, οι απαντήσεις διαφόρων παραγωγών στις αιτήσεις παροχής πληροφοριών που τους είχε απευθύνει η Επιτροπή επιρρωννύουν, γενικώς, το περιεχόμενο των εν λόγω πρακτικών.

47 Κατά συνέπεια, η Επιτροπή θεώρησε ότι τα πρακτικά συναντήσεων που αποκαλύφθηκαν στην ICI αντικατόπτριζαν με αρκετή αντικειμενικότητα το περιεχόμενο των συναντήσεων των οποίων προέδρευαν υπάλληλοι της ICI, που δεν ήσαν πάντα οι ίδιοι το γεγονός αυτό τους υποχρέωνε ακόμη περισσότερο να ενημερώνουν ορθώς, σχετικά με το περιεχόμενο των συναντήσεων, τους υπαλλήλους της ICI που δεν είχαν συμμετάσχει σε κάποιαν από τις συναντήσεις, συντάσσοντας πρακτικά αυτών.

48 Υπ' αυτές τις περιστάσεις, στην προσφεύγουσα εναπόκειται να δώσει διαφορετική εξήγηση όσον αφορά το περιεχόμενο των συναντήσεων στις οποίες συμμετέσχε, υποβάλλοντας συγκεκριμένα στοιχεία, όπως, π.χ., τις σημειώσεις που κράτησαν τα μέλη του προσωπικού της κατά τη διάρκεια των συναντήσεων στις οποίες συμμετείχαν ή τη μαρτυρία των προσώπων αυτών. Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η προσφεύγουσα ούτε προέβαλε ούτε καν επικαλέστηκε τέτοια στοιχεία ενώπιον του Πρωτοδικείου.

49 Εξ άλλου, πρέπει να σημειωθεί ότι το αν η Επιτροπή άντλησε υπέρμετρα γενικά συμπεράσματα από τα διατιθέμενα αποδεικτικά στοιχεία, παραβιάζοντας έτσι την αρχή "in dubio pro reo", συγχέεται με το αν η Επιτροπή προσκόμισε αποδεικτικά στοιχεία για να στοιχειοθετήσει τα πραγματικά περιστατικά που διαπίστωσε με την Απόφασή της. Δεδομένου ότι το ζήτημα αυτό είναι ζήτημα ουσίας συναρτώμενο με την απόδειξη της παραβάσεως, πρέπει να εξεταστεί πιο κάτω, μαζί με τα λοιπά ζητήματα που αφορούν την απόδειξη της παραβάσεως.

Περί της αποδείξεως της παραβάσεως

50 Κατά την Απόφαση (αιτιολογική σκέψη 80, πρώτο εδάφιο), από το 1977, οι παραγωγοί πολυπροπυλενίου που εφοδίαζαν την ΕΟΚ μετείχαν σε σύνολο σχεδίων, μηχανισμών και μέτρων που αποφασίζονταν στα πλαίσια ενός συστήματος τακτικών συναντήσεων και συνεχών επαφών. Η Απόφαση αναφέρει στη συνέχεια (αιτιολογική σκέψη 80, δεύτερο εδάφιο) ότι, σύμφωνα με το συνολικό σχέδιο των παραγωγών, διοργανώνονταν συναντήσεις με σκοπό την επίτευξη ρητής συμφωνίας σχετικά με επί μέρους θέματα.

51 Υπ' αυτές τις συνθήκες, το Πρωτοδικείο πρέπει, κατ' αρχάς, να εξετάσει κατά πόσον η Επιτροπή απέδειξε επαρκώς κατά νόμον τα πραγματικά περιστατικά τα σχετικά με το σύστημα των περιοδικών συναντήσεων (Α), τις πρωτοβουλίες καθορισμού τιμών (Β), τα μέτρα που αποσκοπούσαν στη διευκόλυνση της υλοποιήσεως των πρωτοβουλιών καθορισμού τιμών (Γ) και τον καθορισμό ποσοτήτων-στόχων και ποσοστώσεων (Δ) προς τούτο θα εκθέτει την προσβαλλόμενη πράξη (α) και τα επιχειρήματα των διαδίκων (β) πριν προβεί στην εκτίμησή τους (γ) στη συνέχεια, πρέπει να ελεγχθεί η εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης ΕΟΚ επί των πραγματικών αυτών περιστατικών.

1. Οι διαπιστώσεις όσον αφορά τα πραγματικά περιστατικά

Α - Το σύστημα των περιοδικών συναντήσεων

α) Η προσβαλλόμενη πράξη

52 Η Απόφαση (αιτιολογικές σκέψεις 78, τέταρτο εδάφιο, και 104, τρίτο εδάφιο) αναφέρει ότι το σύστημα των περιοδικών συναντήσεων των παραγωγών πολυπροπυλενίου άρχισε να λειτουργεί περί τα τέλη του 1977, ενώ έξι συναντήσεις έλαβαν χώρα κατά το 1978 (αιτιολογική σκέψη 18, πρώτο εδάφιο), δεν κατέστη όμως δυνατόν να διευκρινιστεί πότε ακριβώς άρχισε να παρίσταται στις συναντήσεις αυτές κάθε παραγωγός. Επισημαίνει ότι η DSM, η οποία περιλαμβάνεται μεταξύ των παραγωγών για τους οποίους δεν αποδείχτηκε ότι "υποστήριξαν" την πρωτοβουλία του Δεκεμβρίου του 1977, ισχυρίζεται ότι δεν γνωρίζει πότε άρχισαν οι συναντήσεις και παραδέχεται ότι μετείχε σ' αυτές μόνο από το 1980 και εντεύθεν.

53 Ωστόσο, η Απόφαση (αιτιολογική σκέψη 105, πρώτο και δεύτερο εδάφιο) αναφέρει ότι δεν μπορεί να προσδιοριστεί με βεβαιότητα η ακριβής ημερομηνία από την οποία κάθε παραγωγός άρχισε να παρίσταται στις κεντρικές περιοδικές συναντήσεις. Πάντως, η συμμετοχή της Anic, της ATO, της BASF, της DSM και της Huels στους διακανονισμούς δεν μπορεί να άρχισε αργότερα από το 1979, εφόσον είναι αποδεδειγμένο ότι οι πέντε αυτοί παραγωγοί μετείχαν όλοι στην κατανομή της αγοράς ή στο σύστημα ποσοστώσεων, που άρχισαν να ισχύουν κατά το έτος αυτό.

54 Η Απόφαση (αιτιολογικές σκέψεις 104, τρίτο εδάφιο, και 105, δεύτερο και τέταρτο εδάφιο) αναφέρει αφενός ότι, κατά δήλωση της ICI, η DSM μετείχε τακτικά στις συναντήσεις και αφετέρου ότι το σύστημα των περιοδικών συναντήσεων των παραγωγών πολυπροπυλενίου λειτούργησε τουλάχιστον μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου του 1983. Καταλογίζει στη DSM ότι μετείχε στο σύστημα αυτό (αιτιολογική σκέψη 18, πρώτο και τρίτο εδάφιο).

55 Κατά την Απόφαση (αιτιολογική σκέψη 21), σκοπός των περιοδικών συναντήσεων των παραγωγών πολυπροπυλενίου ήταν ιδίως ο καθορισμός επιδιωκομένων τιμών και επιδιωκομένου όγκου πωλήσεων, καθώς και ο έλεγχος της τηρήσεως αυτών από τους παραγωγούς.

β) Τα επιχειρήματα των διαδίκων

56 Η προσφεύγουσα παρατηρεί ότι, κατά την Απόφαση, άρχισε να μετέχει στη σύμπραξη από "κάποια στιγμή μεταξύ 1977 και 1979". Υποστηρίζει ότι, ούτως ή άλλως, δεν είναι επιτρεπτό στην Επιτροπή να αφήνει ένα τόσο ευρύ περιθώριο αοριστίας ως προς το σημείο ενάρξεως της παραβάσεως. Είχε την υποχρέωση να προσδιορίσει αυτό το σημείο ενάρξεως με ακρίβεια και, αν αυτό της ήταν αδύνατον, να ερμηνεύσει την αμφιβολία προς όφελος της προσφεύγουσας.

57 Διατείνεται ότι ναι μεν αναγνώρισε ότι είχε συμμετάσχει τακτικά σε συναντήσεις παραγωγών πολυπροπυλενίου μετά την 1η Ιανουαρίου 1981, αρνήθηκε όμως πάντα με έμφαση ότι είχε συμμετάσχει σ' αυτές πριν από την ημερομηνία αυτή λίγο ως πολύ τακτικά και με κάπως οργανωμένη μορφή.

58 Υποστηρίζει ότι, αν, παρ' όλ' αυτά, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι η DSM άρχισε να συμμετέχει στους διακανονισμούς το 1979 το αργότερο, τον ισχυρισμό της αυτόν τον στηρίζει σε έγγραφα προερχόμενα από την ICI που δεν έχουν αποδεικτική δύναμη ή που ερμηνεύονται εσφαλμένα. Πρόκειται απλώς για πίνακες που παραθέτουν αριθμητικά στοιχεία της παραγωγής των καθ' έκαστον παραγωγών.

59 Με το υπόμνημα απαντήσεως, η προσφεύγουσα προσθέτει ότι η αποδεικτική δύναμη των εγγράφων αυτών όσον αφορά τη συμμετοχή της στις συναντήσεις διαψεύδεται από την περιεχόμενη σ' αυτά μνεία της Amoco, για την οποία η Επιτροπή παραδέχεται ότι δεν μετείχε στις συναντήσεις. Ούτε έχει μεγαλύτερη αποδεικτική δύναμη ένα σημείωμα της 27ης Φεβρουαρίου 1978 [παράρτημα III του υπομνήματος αντικρούσεως (στο εξής: αντίκρ. παράρτ.)].

60 Η Επιτροπή επισημαίνει, από την πλευρά της, ότι η DSM αναγνωρίζει ότι ήταν παρούσα στις συναντήσεις λίγο ως πολύ τακτικά μετά την 1η Ιανουαρίου 1981 και ότι ναι μεν αρνείται ότι είχε μετάσχει λίγο ως πολύ τακτικά ή με κάπως οργανωμένη μορφή πριν από το 1981, δεν αμφισβητεί όμως ότι μετείχε σ' αυτές έκτακτα ή περιστασιακά.

61 Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι πολλά είναι τα έγγραφα που στοιχειοθετούν τη συμμετοχή της προσφεύγουσας στις συναντήσεις πριν από το 1981. Πρόκειται, ειδικότερα, για το σημείο 23 της απαντήσεως της DSM στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, όπου αυτή αναγνώρισε, με συγκεκαλυμμένο τρόπο, ότι είχε εκπροσωπηθεί σε συναντήσεις προ του 1981 για την απάντηση της ICI στην αίτηση παροχής πληροφοριών (γ. αιτ. παράρτ. 8), κατά την οποία η DSM παρίστατο στις συναντήσεις ως "regular participant" ("τακτικώς συμμετέχουσα") για τις δηλώσεις που έγιναν κατά τη γενική συνέλευση της "European Association for Textile Polyolefins" (στο εξής: EATP) της 26ης Μαΐου 1978, όπου εμφαίνεται ότι η DSM "will support the movement to get prices at a reasonable level" ("θα υποστηρίξει την προσπάθεια να φθάσουν οι τιμές σε λογικό επίπεδο" (γ. αιτ. παράρτ. 7) για τα παραρτήματα 55 επ. της γενικής ανακοινώσεως των αιτιάσεων, τα οποία περιέχουν ακριβή στοιχεία που δεν μπορεί παρά να είχαν δοθεί από τη DSM και, τέλος, για ένα σημείωμα προερχόμενο από τη DSM, με ημερομηνία 27 Φεβρουαρίου 1978, από το οποίο προκύπτει ότι, από τότε ήδη, η DSM τηρούσε τα συμπεφωνημένα και ανησυχούσε για το γεγονός ότι ορισμένοι ανταγωνιστές της τα τηρούσαν λιγότερο ευσυνείδητα.

γ) Η εκτίμηση του Πρωτοδικείου

62 Το Πρωτοδικείο διαπιστώνει, προκαταρκτικώς, ότι η ένδειξη περί της ενάρξεως της συμμετοχής της προσφεύγουσας στην παράβαση, την οποία το άρθρο 1 της Αποφάσεως εντοπίζει σε κάποιο χρονικό σημείο μεταξύ 1977 και 1979, πρέπει να γίνει αντιληπτή, υπό το φως των αιτιολογικών σκέψεων της Αποφάσεως, υπό την έννοια ότι τοποθετεί την έναρξη αυτής της συμμετοχής μεταξύ της αρχής και του τέλους του έτους 1978. Ειδικότερα, πρέπει να σημειωθεί αφενός μεν ότι ούτε η γενική ούτε η ειδική ανακοίνωση των αιτιάσεων, οι οποίες απευθύνθηκαν στην προσφεύγουσα, ούτε η Απόφαση διατυπώνουν αιτίαση κατά της προσφεύγουσας για τον προ του 1978 χρόνο η Απόφαση αποκλείει μάλιστα ρητά τη συμμετοχή της προσφεύγουσας στην πρωτοβουλία καθορισμού τιμών του Δεκεμβρίου του 1977 (αιτιολογική σκέψη 78) αφετέρου δε η αιτιολογική σκέψη 105, δεύτερο εδάφιο, της Αποφάσεως αναφέρει ότι η έναρξη αυτής της συμμετοχής δεν μπορεί να ήταν μεταγενέστερη των αρχών του 1979.

63 Βάσει των ενδείξεων τις οποίες συνιστούν αφενός μεν το εσωτερικό σημείωμα της DSM με ημερομηνία 27 Φεβρουαρίου 1978 (αντίκρ. παράρτ. III), το οποίο είχε συνταχθεί για την προπαρασκευή μιας συναντήσεως της 28ης Φεβρουαρίου 1978 και το οποίο, μεταξύ άλλων σφαλμάτων τα οποία διέπραξε η DSM στην τιμολογιακή της πολιτική, κατονομάζει το ότι "clinging to agreements even when heavy violations of our partners become obvious" ("προσκολλάται στα συμπεφωνημένα ακόμη και όταν καθίστανται οφθαλμοφανείς σοβαρές παραβιάσεις από πλευράς των εταίρων μας") (σημειωτέον ότι από τα συμφραζόμενα αυτού του χωρίου προκύπτει ότι ως "partners" δεν μπορούν εδώ να νοηθούν οι πελάτες ή οι προμηθευτές, οι οποίοι περιγράφονται έτσι σε άλλα σημεία του εγγράφου), αφετέρου δε οι δηλώσεις της προσφεύγουσας κατά τη συνεδρίαση της EATP της 26ης Μαΐου 1978 (γ. αιτ. παράρτ. 7), ότι:

"It is our conviction that stability in supply and in pricing is most important (...) Therefore we will support the move to get prices at a reasonable level. This morning we have heard some comments indicating the November initiative has not been fully carried through, nevertheless we are of the opinion that it is absolutely necessary to pursue this goal further"

["Έχουμε την πεποίθηση ότι η σταθερότητα της προσφοράς και των τιμών είναι πρωτίστης σημασίας (...) Κατά συνέπεια, θα υποστηρίξουμε την προσπάθεια να φθάσουν οι τιμές σε λογικό επίπεδο. Σήμερα το πρωί ακούσαμε διάφορα σχόλια, κατά τα οποία η πρωτοβουλία του Νοεμβρίου δεν τέθηκε πλήρως σε εφαρμογή παρ' όλ' αυτά, είμαστε της γνώμης ότι είναι απολύτως αναγκαίο να συνεχιστεί η επιδίωξη αυτού του στόχου"],

πρέπει να γίνει δεκτό ότι η προσφεύγουσα μετείχε, από κάποιο χρονικό σημείο που μπορεί να τοποθετηθεί στο 1978, στις συναντήσεις των "Senior Managers" ("διευθυντών"), τις οποίες διοργάνωναν οι παραγωγοί πολυπροπυλενίου και κατά τις οποίες αναπτύχθηκε η σκέψη του καθορισμού τιμών-στόχων, όπως δείχνει η απάντηση της ICI στην αίτηση παροχής πληροφοριών (γ. αιτ. παράρτ. 8), που αναφέρει ότι "Generally speaking however, the concept of recommending 'Target Prices' was developed during the early meetings which took place in 1978" ("Γενικώς, πάντως, η σκέψη να συστηθούν 'τιμές-στόχοι' αναπτύχθηκε κατά τις πρώτες συναντήσεις που πραγματοποιήθηκαν το 1978").

64 Όσον αφορά την επακολουθήσασα περίοδο, το Πρωτοδικείο διαπιστώνει ότι, όπως προκύπτει από την απάντηση της ICI στην αίτηση παροχής πληροφοριών, η DSM συμμετείχε τακτικά στις περιοδικές συναντήσεις "διευθυντών" και "εμπειρογνωμόνων" από τα τέλη του 1978 ή τις αρχές του 1979. Ειδικότερα, η απάντηση αυτή κατατάσσει την προσφεύγουσα - κατ' αντίθεση προς δύο άλλους παραγωγούς - μεταξύ των τακτικώς συμμετεχόντων στις συναντήσεις αυτές, αναφέρει δε ότι:

"By late 1978/early 1979 it was determined that the 'ad hoc' meetings of Senior Managers should be supplemented by meetings of lower level managers with more marketing knowledge. This two-tier level of representation became identified as (a) 'Bosses' and (b) 'Experts' ",

["Από τα τέλη του 1978/αρχές του 1979, αποφασίστηκε ότι οι επί τούτω συναντήσεις των ανωτάτων διευθυντικών στελεχών θα συμπληρώνονταν από συναντήσεις στελεχών λιγότερο υψηλού επιπέδου με ειδικότερη γνώση του marketing. Αυτή η εκπροσώπηση σε δύο βαθμίδες αναφερόταν εφεξής ως α) οι συναντήσεις των 'διευθυντών' και β) οι συναντήσεις των 'εμπειρογνωμόνων' "].

65 Πρέπει, περαιτέρω, να παρατηρηθεί ότι την απάντηση της ICI στην αίτηση παροχής πληροφοριών επιβεβαιώνει, πρώτον, η απάντηση της προσφεύγουσας στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, με την οποία αυτή ισχυρίζεται βέβαια ότι η συμμετοχή της στις συναντήσεις άρχισε να γίνεται λίγο ως πολύ τακτική μόλις από τον Ιανουάριο του 1981, δεν αρνείται όμως ότι είχε μετάσχει σ' αυτές και πριν απ' αυτήν την ημερομηνία, και, δεύτερον, η μνεία - δίπλα στο όνομα της προσφεύγουσας σε διαφόρους πίνακες που βρέθηκαν στην ICI και την ATO (γ. αιτ. παραρτ. 55 έως 61) - των αριθμητικών στοιχείων των πωλήσεών της για διαφόρους μήνες και διάφορα έτη. Πράγματι, οι περισσότερες από τις προσφεύγουσες παραδέχτηκαν, απαντώντας σε γραπτή ερώτηση του Πρωτοδικείου, ότι η κατάρτιση των πινάκων που αποκαλύφθηκαν στην ICI, την ATO και την Hercules δεν θα ήταν δυνατή βάσει των στατιστικών του συστήματος ανταλλαγής δεδομένων Fides, η δε ICI, με την απάντησή της στην αίτηση παροχής πληροφοριών, δήλωσε, σχετικά με έναν από τους πίνακες αυτούς, ότι "the source of information for actual historic figures in this table would have been the producers themselves" ("η πηγή προελεύσεως των αριθμών του πίνακα αυτού, που αντιπροσωπεύουν ήδη συντελεσθείσες πράξεις, πρέπει να ήσαν οι ίδιοι οι παραγωγοί"). Πρέπει, πάντως, να διευκρινιστεί ότι το τελευταίο αυτό στοιχείο δεν αποδεικνύει αυτό καθαυτό τη συμμετοχή της προσφεύγουσας στις συναντήσεις, όπως δεν αποδεικνύει άλλωστε ούτε και τη συμμετοχή της Amoco, αλλ' επιρρωννύει απλώς το περιεχόμενο των άλλων αποδεικτικών στοιχείων, βάσει των οποίων η συμμετοχή αυτή πρέπει να θεωρηθεί αποδεδειγμένη και τα οποία στοιχεία ελλείπουν στην περίπτωση της Amoco.

66 Τέλος, όπως προκύπτει από τους πίνακες που είναι συνημμένοι στην απάντηση της προσφεύγουσας στην αίτηση παροχής πληροφοριών, αυτή μετέσχε σε όλες σχεδόν τις συναντήσεις παραγωγών που φέρεται ότι διεξήχθησαν κατά τα έτη 1982 και 1983.

67 Το Πρωτοδικείο θεωρεί ότι η Επιτροπή ορθώς έκρινε, βάσει των στοιχείων που της παρέσχε η ICI με την απάντησή της στην αίτηση παροχής πληροφοριών και τα οποία επιβεβαιώνονται από τα πρακτικά διαφόρων συναντήσεων, ότι σκοπός των συναντήσεων αυτών ήταν βασικά ο καθορισμός επιδιωκομένων τιμών, αφενός, και επιδιωκομένου όγκου πωλήσεων, αφετέρου. Στην εν λόγω απάντηση περιέχονται, πράγματι, τα κάτωθι χωρία: "' Target prices' for the basic grade of each principal category of polypropylene as proposed by producers from time to time since 1 January 1979 are set forth in Schedule (...)" και "A number of proposals for the volume of individual producers were discussed at meetings." ("Οι κατά καιρούς προταθείσες από τους παραγωγούς 'τιμές-στόχοι' , από την 1η Ιανουαρίου 1979 και εντεύθεν, για τη βασική ποιότητα καθεμιάς από τις βασικές κατηγορίες πολυπροπυλενίου εκτίθενται στο παράρτημα (...)" και "διάφορες προτάσεις για τον όγκο των πωλήσεων των κατ' ιδίαν παραγωγών συζητούνταν σε συναντήσεις").

68 Επί πλέον, η ICI αναφερόμενη, με την απάντησή της στην αίτηση παροχής πληροφοριών, στη διοργάνωση - εκτός των συναντήσεων "διευθυντών" - και συναντήσεων "εμπειρογνωμόνων" του marketing από τα τέλη του 1978 ή τις αρχές του 1979, αποκαλύπτει ότι οι συζητήσεις για τον καθορισμό επιδιωκομένων τιμών και επιδιωκομένου όγκου πωλήσεων γίνονταν όλο και πιο συγκεκριμένες και λεπτομερείς, ενώ, κατά το 1978, οι "διευθυντές" είχαν περιοριστεί στο να αναπτύξουν απλώς την έννοια της "τιμής-στόχου".

69 Εκτός από τα παραπάνω χωρία, στην απάντηση της ICI στην αίτηση παροχής πληροφοριών περιλαμβάνεται και το ακόλουθο απόσπασμα: "Only 'Bosses' and 'Experts' meetings came to be held on a monthly basis" ("Μόνο οι συναντήσεις 'διευθυντών' και 'εμπειρογνωμόνων' διεξάγονταν σε μηνιαία βάση"). Ορθώς, λοιπόν, η Επιτροπή συνήγαγε από την απάντηση αυτή, καθώς και από την ταυτότητα φύσεως και αντικειμένου των συναντήσεων, ότι αυτές εντάσσονταν σε σύστημα περιοδικών συναντήσεων.

70 Από τις προεκτεθείσες σκέψεις προκύπτει ότι η Επιτροπή απέδειξε επαρκώς κατά νόμον ότι η προσφεύγουσα συμμετείχε στις περιοδικές συναντήσεις των παραγωγών πολυπροπυλενίου από κάποιο χρονικό σημείο τοποθετούμενο μεταξύ 1977 και 1979 και μέχρι τον Σεπτέμβριο του 1983, ότι οι συναντήσεις αυτές είχαν ως αντικείμενο ιδίως τον καθορισμό επιδιωκομένων τιμών και επιδιωκομένου όγκου πωλήσεων και ότι εντάσσονταν στο πλαίσιο ενός συστήματος.

Β - Οι πρωτοβουλίες καθορισμού τιμών

α) Η προσβαλλόμενη πράξη

71 Κατά την Απόφαση (αιτιολογικές σκέψεις 28 έως 51), κατέστη δυνατόν να εντοπιστούν έξι πρωτοβουλίες καθορισμού τιμών, οι οποίες εντάσσονταν σε σύστημα καθορισμού επιδιωκομένων τιμών: η πρώτη διήρκεσε από τον Ιούλιο μέχρι τον Δεκέμβριο του 1979, η δεύτερη από τον Ιανουάριο μέχρι τον Μάιο του 1981, η τρίτη από τον Αύγουστο μέχρι τον Δεκέμβριο του 1981, η τετάρτη από τον Ιούνιο μέχρι τον Ιούλιο του 1982, η πέμπτη από τον Σεπτέμβριο μέχρι τον Νοέμβριο του 1982 και η έκτη από τον Ιούλιο μέχρι τον Νοέμβριο του 1983.

72 Σχετικά με την πρώτη από αυτές τις πρωτοβουλίες καθορισμού τιμών, η Επιτροπή παρατηρεί (Απόφαση, αιτιολογική σκέψη 29) ότι δεν διαθέτει κανένα συγκεκριμένο στοιχείο σχετικά με τις συναντήσεις που πραγματοποιήθηκαν ή τις πρωτοβουλίες που προβλέφθηκαν κατά το πρώτο ήμισυ του 1979. Από τα πρακτικά μιας συναντήσεως που πραγματοποιήθηκε στις 26 και τις 27 Σεπτεμβρίου 1979 προκύπτει, ωστόσο, ότι είχε αναληφθεί μια πρωτοβουλία καθορισμού της τιμής, για την ποιότητα raffia, των 1,90 γερμανικών μάρκων ανά χιλιόγραμμο (DM/kg), που θα εφαρμοζόταν από την 1η Ιουλίου, και των 2,05 DM/kg, που θα εφαρμοζόταν από την 1η Σεπτεμβρίου. Η Επιτροπή είχε στην κατοχή της οδηγίες τιμών ορισμένων παραγωγών, μεταξύ των οποίων δεν περιλαμβάνεται η προσφεύγουσα, από τις οποίες προκύπτει ότι οι παραγωγοί αυτοί είχαν δώσει εντολή στα γραφεία πωλήσεών τους να χρεώνουν αυτές τις τιμές - ή το ισόποσό τους στο εθνικό νόμισμα - από την 1η Σεπτεμβρίου αυτή η εντολή δόθηκε, από τους περισσοτέρους παραγωγούς, πριν την αναγγελία της προβλεφθείσας ανόδου των τιμών στον εξειδικευμένο Τύπο (Απόφαση, αιτιολογική σκέψη 30).

73 Λόγω όμως των δυσχερειών στις οποίες προσέκρουε η άνοδος των τιμών, οι παραγωγοί αποφάσισαν, κατά τη συνάντηση της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου 1979, να αναβάλουν την ημερομηνία που είχαν προβλέψει για την επίτευξη του στόχου κατά αρκετούς μήνες, ήτοι για την 1η Δεκεμβρίου 1979 το νέο σχέδιο ήταν να "διατηρηθούν" καθ' όλο τον Οκτώβριο τα επίπεδα τιμών που είχαν ήδη επιτευχθεί, με το ενδεχόμενο μιας ενδιάμεσης αυξήσεως τον Νοέμβριο σε 1,90 ή 1,95 DM/kg (Απόφαση, αιτιολογική σκέψη 31, πρώτο και δεύτερο εδάφιο). ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΠΤΙΚΟΥ ΣΤΟ ΕΓΓΡΑΦΟ : 689A0008.1

74 Όσον αφορά τη δεύτερη πρωτοβουλία καθορισμού τιμών, μολονότι αναγνωρίζεται στην Απόφαση (αιτιολογική σκέψη 32) ότι δεν ανευρέθηκε κανένα πρακτικό των συναντήσεων που πραγματοποιήθηκαν το 1980, βεβαιώνεται ότι οι παραγωγοί συναντήθηκαν τουλάχιστον επτά φορές κατά τη διάρκεια του έτους εκείνου (σχετική αναφορά γίνεται στον πίνακα 3 της Αποφάσεως). Κατά τις αρχές του έτους, ο εξειδικευμένος Τύπος ανήγγειλε ότι οι παραγωγοί έβλεπαν ευμενώς μια έντονη άνοδο των τιμών κατά το 1980. Παρ' όλ' αυτά, σημειώθηκε ουσιώδης μείωση των τιμών της αγοράς, οι οποίες υποχώρησαν στο επίπεδο του 1,20 DM/kg ή ακόμα χαμηλότερα, πριν σταθεροποιηθούν, περί τον Σεπτέμβριο. Όπως προκύπτει από τις οδηγίες καθορισμού τιμών τις οποίες απέστειλε η προσφεύγουσα, όπως και η Hoechst, η Linz, η Monte, η Saga και η ICI, για να ανορθωθούν οι τιμές στο πρότερο επίπεδό τους, καθορίστηκαν στόχοι για τον Δεκέμβριο 1980-Ιανουάριο 1981 με βάση το 1,50 DM/kg για τη raffia, το 1,70 DM/kg για τα ομοπολυμερή και το 1,95 έως 2,00 DM/kg για τα συμπολυμερή. Σε εσωτερικό έγγραφο της Solvay περιλαμβανόταν πίνακας, όπου συγκρίνονταν οι "επιτευχθείσες τιμές" του Οκτωβρίου και του Νοεμβρίου του 1980 προς τις "τιμές καταλόγου" του Ιανουαρίου του 1981, οι οποίες ορίζονταν στα 1,50/ 1,70/ 2,00 DM/kg αντιστοίχως. Αρχικώς είχε προβλεφθεί να εφαρμοστούν οι τιμές αυτές από την 1η Δεκεμβρίου 1980 - έγινε σχετικώς μια συνάντηση στη Ζυρίχη από τις 13 ως τις 15 Οκτωβρίου - αλλά η πρωτοβουλία αυτή αναβλήθηκε για την 1η Ιανουαρίου 1981.

75 Η Απόφαση (αιτιολογική σκέψη 33, τρίτο εδάφιο) επισημαίνει, στη συνέχεια, ότι η DSM μετέσχε σε δύο συναντήσεις του Ιανουαρίου του 1981, κατά τις οποίες κρίθηκε αναγκαία η αύξηση των τιμών, η οποία είχε καθοριστεί τον Δεκέμβριο 1980 για την 1η Φεβρουαρίου 1981, με βάση το 1,75 DM/kg για τη raffia, σε δύο στάδια: ο στόχος θα παρέμενε στο 1,75 DM/kg για τον Φεβρουάριο, ενώ από την 1η Μαρτίου θα εισαγόταν ο στόχος των 2,00 DM/kg "χωρίς εξαίρεση". Καταρτίστηκε πίνακας των τιμών-στόχων για τις έξι κυριότερες ποιότητες πολυπροπυλενίου σε έξι εθνικά νομίσματα και προβλέφθηκε ότι θα ετίθετο σε εφαρμογή την 1η Φεβρουαρίου και την 1η Μαρτίου 1981. Τα έγγραφα που ανευρέθηκαν στη DSM αποδεικνύουν, ειδικότερα, ότι αυτή έλαβε μέτρα με σκοπό να θέσει σε εφαρμογή τις τιμές-στόχους που είχαν καθοριστεί για τον Φεβρουάριο.

76 Σύμφωνα με την Απόφαση (αιτιολογική σκέψη 34), το σχέδιο κατά το οποίο οι τιμές θα ανέβαιναν στα 2,00 DM/kg την 1η Μαρτίου φαίνεται, ωστόσο, ότι δεν είχε επιτυχία. Οι παραγωγοί μετέβαλαν τις προσδοκίες τους, ελπίζοντας να επιτύχουν την τιμή του 1,75 DM/kg τον Μάρτιο. Στις 25 Μαρτίου 1981 πραγματοποιήθηκε στο Άμστερνταμ συνάντηση των "εμπειρογνωμόνων", της οποίας δεν ανευρέθηκαν πρακτικά αμέσως μετά, όμως, η BASF, η DSM, η ICI, η Monte και η Shell - τουλάχιστον - έδωσαν οδηγίες οι επιδιωκόμενες τιμές (ή τιμές "καταλόγου") να φθάσουν, από την 1η Μαΐου, στο επίπεδο των 2,15 DM/kg για τη raffia. Η Hoechst έδωσε ταυτόσημες οδηγίες για την 1η Μαΐου, με καθυστέρηση τεσσάρων εβδομάδων σε σχέση με τις άλλες εταιρίες. Ορισμένοι παραγωγοί άφησαν στα γραφεία πωλήσεών τους κάποια περιθώρια χειρισμών, επιτρέποντάς τους να εφαρμόζουν "κατώτατες" τιμές ή "απολύτως κατώτατα όρια τιμών", κατά τι χαμηλότερα από τους συμφωνηθέντες στόχους. Κατά τους πρώτους μήνες του 1981, υπήρξε αισθητή αύξηση των τιμών παρά το γεγονός, όμως, ότι η αύξηση της 1ης Μαΐου υποστηρίχθηκε έντονα από τους παραγωγούς, δεν συνεχίστηκε με τον ίδιο ρυθμό. Περί τα μέσα του έτους, οι παραγωγοί αντιμετώπισαν το ενδεχόμενο είτε να σταθεροποιήσουν τις τιμές, είτε ακόμη και να τις μειώσουν κάπως, δεδομένου ότι είχε σημειωθεί κάμψη της ζητήσεως κατά τη διάρκεια του θέρους.

77 Όσον αφορά την τρίτη πρωτοβουλία καθορισμού τιμών, η Απόφαση (αιτιολογική σκέψη 35) βεβαιώνει ότι, τον Ιούνιο του 1981, η Shell και η ICI είχαν ήδη προβλέψει μια νέα πρωτοβουλία καθορισμού τιμών για τον Σεπτέμβριο/Οκτώβριο 1981, ενώ η αύξηση των τιμών του πρώτου τριμήνου είχε σημειώσει επιβράδυνση. Στις 15 Ιουνίου 1981 συναντήθηκαν η Shell, η ICI και η Monte, προκειμένου να συζητήσουν σχετικά με τις μεθόδους που θα ακολουθούσαν για να αυξηθούν οι τιμές στην αγορά. Μερικές ημέρες μετά τη συνάντηση αυτή, η ICI και η Shell έδωσαν στα γραφεία πωλήσεών τους την οδηγία να προετοιμάσουν την αγορά για μια σημαντική αύξηση τον Σεπτέμβριο, με βάση τη νέα τιμή των 2,30 DM/kg για τη raffia. Η Solvay υπενθύμισε επίσης στο γραφείο πωλήσεών της για τη Μπενελούξ, στις 17 Ιουλίου 1981, ότι ήταν ανάγκη να γνωστοποιήσει στους πελάτες ότι την 1η Σεπτεμβρίου θα επερχόταν σημαντική αύξηση, το ακριβές ύψος της οποίας θα καθοριζόταν κατά την τελευταία εβδομάδα του Ιουλίου, ενώ είχε προβλεφθεί συνάντηση εμπειρογνωμόνων για τις 28 Ιουλίου 1981. Το αρχικό σχέδιο με βάση την τιμή 2,30 DM/kg για τον Σεπτέμβριο του 1981 αναθεωρήθηκε πιθανότατα κατά τη συνάντηση αυτή η τιμή για τον Αύγουστο μειώθηκε στα 2,00 DM/kg για τη raffia. Η τιμή για τον Σεπτέμβριο επρόκειτο να είναι 2,20 DM/kg. Σε χειρόγραφο σημείωμα που ανευρέθηκε στην Hercules με ημερομηνία 29 Ιουλίου 1981 (δηλαδή την επομένη της συναντήσεως κατά την οποία η Hercules αναμφιβόλως δεν παρέστη) παρατίθενται οι τιμές αυτές, χαρακτηριζόμενες ως "επίσημες" για τον Αύγουστο και Σεπτέμβριο και γίνεται συγκεκαλυμμένη αναφορά στην πηγή πληροφοριών. Νέες συναντήσεις πραγματοποιήθηκαν στη Γενεύη στις 4 Αυγούστου και στη Βιέννη στις 21 Αυγούστου 1981. Μετά τις συναντήσεις αυτές, οι παραγωγοί απέστειλαν νέες οδηγίες με τις οποίες ο στόχος καθοριζόταν στα 2,30 DM/kg για την 1η Οκτωβρίου. Η BASF, η DSM, η Hoechst, η ICI, η Monte και η Shell έδωσαν περίπου ταυτόσημες οδηγίες για την εφαρμογή των τιμών αυτών τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο.

78 Σύμφωνα με την Απόφαση (αιτιολογική σκέψη 36), το νέο σχέδιο προέβλεπε, για τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο του 1981, άνοδο των τιμών, με "τιμή βάσεως" τα 2,20 έως 2,30 DM/kg για τη raffia. Ένα έγγραφο της Shell αναφέρει ότι είχε συζητηθεί ένα περαιτέρω στάδιο αυξήσεως στα 2,50 DM/kg την 1η Νοεμβρίου, το οποίο όμως εγκαταλείφθηκε στη συνέχεια. Από εκθέσεις διαφόρων παραγωγών προκύπτει ότι οι τιμές αυξήθηκαν τον Σεπτέμβριο και ότι η πρωτοβουλία συνεχίστηκε τον Οκτώβριο του 1981, οπότε οι τιμές που επιτεύχθηκαν στην αγορά κυμαίνονταν μεταξύ 2,00 και 2,10 DM/kg για τη raffia. Από σημείωμα της Hercules προκύπτει ότι, τον Δεκέμβριο του 1981, ο στόχος των 2,30 DM/kg αναθεωρήθηκε προς τα κάτω και καθορίστηκε στο πιο ρεαλιστικό επίπεδο των 2,15 DM/kg στο ίδιο σημείωμα προστίθεται όμως η παρατήρηση ότι, "χάρη στην αποφασιστικότητα όλων, οι τιμές έφθασαν τα 2,05 DM/kg, ποσό δηλαδή που προσέγγισε περισσότερο από κάθε άλλη φορά τις δημοσιευμένες τιμές-στόχους (sic!)". Στα τέλη του 1981, ο εξειδικευμένος Τύπος κατέγραψε στην αγορά του πολυπροπυλενίου τιμές από 1,95 έως 2,10 DM/kg για τη raffia, δηλαδή περίπου 0,20 DM κάτω των τιμών που είχαν θέσει ως στόχο οι παραγωγοί. Όσο για την παραγωγική ικανότητα, χρησιμοποιήθηκε κατά 80 %, ποσοστό που κρίθηκε "υγιές".

79 Η τέταρτη πρωτοβουλία καθορισμού τιμών του Ιουνίου-Ιουλίου 1982 εντάχθηκε στο πλαίσιο της αποκαταστάσεως της ισορροπίας μεταξύ προσφοράς και ζητήσεως στην αγορά. Η πρωτοβουλία αυτή αποφασίστηκε κατά τη συνάντηση παραγωγών της 13ης Μαΐου 1982, στην οποία μετέσχε η DSM και κατά την οποία καταρτίστηκε λεπτομερής πίνακας των επιδιωκομένων τιμών για την 1η Ιουνίου για διάφορες ποιότητες πολυπροπυλενίου και σε διάφορα εθνικά νομίσματα (2,00 DM/kg για τη raffia) (Απόφαση, αιτιολογικές σκέψεις 37 έως 39, πρώτο εδάφιο).

80 Τη συνάντηση της 13ης Μαΐου 1982 επακολούθησαν οδηγίες τιμών προερχόμενες από την ATO, τη BASF, την Hoechst, την Hercules, την Huels, την ICI, τη Linz, τη Monte και τη Shell, που αντιστοιχούσαν, με κάποιες περιορισμένης σημασίας εξαιρέσεις, προς τις τιμές-στόχους που είχαν καθοριστεί κατά τη συνάντηση (Απόφαση, αιτιολογική σκέψη 39, δεύτερο εδάφιο). Η Απόφαση (αιτιολογική σκέψη 39, τρίτο εδάφιο) αναγνωρίζει ότι, καίτοι δεν διατίθενται, για τον Ιούνιο, οδηγίες της DSM περί καθορισμού τιμών, μια έκθεση την οποία κατήρτισε η προσφεύγουσα σχετικά με τις πωλήσεις της μνημονεύει κάποιο σχέδιο αυξήσεως των τιμών για τον Ιούνιο, ελπίζοντας ότι θα ευοδωθεί. Κατά τη συνάντηση της 9ης Ιουνίου 1982, οι παραγωγοί ανακοίνωσαν συγκρατημένες μάλλον αυξήσεις.

81 Κατά την Απόφαση (αιτιολογική σκέψη 40), η προσφεύγουσα μετέσχε επίσης στην πέμπτη πρωτοβουλία καθορισμού τιμών του Σεπτεμβρίου-Νοεμβρίου 1982, η οποία αποφασίστηκε κατά τη συνάντηση της 20ής και 21ης Ιουλίου 1982 και απέβλεπε στην επίτευξη της τιμής των 2,00 DM/kg την 1η Σεπτεμβρίου και των 2,10 DM/kg την 1η Οκτωβρίου, εφόσον ήταν παρούσα στις περισσότερες, αν όχι σε όλες τις συναντήσεις που διεξήχθησαν από τον Ιούλιο μέχρι τον Νοέμβριο 1982 και είχαν ως αντικείμενο την οργάνωση της πρωτοβουλίας και τον έλεγχο της εφαρμογής της (Απόφαση, αιτιολογική σκέψη 45). Κατά τη συνάντηση της 20ής Αυγούστου 1982, η άνοδος που είχε προβλεφθεί για την 1η Σεπτεμβρίου αναβλήθηκε για την 1η Οκτωβρίου, η απόφαση δε αυτή επικυρώθηκε κατά τη συνάντηση της 2ας Σεπτεμβρίου 1982 (Απόφαση, αιτιολογική σκέψη 41).

82 Μετά τις συναντήσεις της 20ής Αυγούστου και της 2ας Σεπτεμβρίου 1982, η ATO, η DSM, η Hercules, η Hoechst, η Huels, η ICI, η Linz, η Monte και η Shell έδωσαν οδηγίες τιμών σύμφωνες προς την τιμή-στόχο που είχε καθοριστεί κατά τις συναντήσεις αυτές (Απόφαση, αιτιολογική σκέψη 43).

83 Η Απόφαση (αιτιολογική σκέψη 44) αναφέρει ότι, κατά τη συνάντηση της 21ης Σεπτεμβρίου 1982, στην οποία συμμετέσχε η προσφεύγουσα, εξετάστηκαν τα μέτρα που ελήφθησαν προς επίτευξη του στόχου που είχε καθοριστεί προηγουμένως, οι δε επιχειρήσεις εξέφρασαν συνολικά την υποστήριξή τους σε μια πρόταση περί αυξήσεως της τιμής στα 2,10 DM/kg για τον Νοέμβριο-Δεκέμβριο 1982. Η αύξηση αυτή επιβεβαιώθηκε κατά τη συνάντηση της 6ης Οκτωβρίου 1982.

84 Μετά τη συνάντηση της 6ης Οκτωβρίου 1982, η BASF, η DSM, η Hercules, η Hoechst, η Huels, η ICI, η Linz, η Monte, η Shell και η Saga έδωσαν οδηγίες τιμών εφαρμόζοντας την αποφασισθείσα αύξηση (Απόφαση, αιτιολογική σκέψη 44, δεύτερο εδάφιο).

85 Η προσφεύγουσα - όπως άλλωστε και η ATO, η BASF, η Hercules, η Hoechst, η Huels, η ICI, η Linz, η Monte και η Saga - υπέβαλε στην Επιτροπή οδηγίες καθορισμού τιμών τις οποίες είχε απευθύνει στα κατά τόπους γραφεία πωλήσεών της και οι οποίες όχι μόνο συμπίπτουν μεταξύ τους ως προς τά ποσά και το χρονοδιάγραμμα, αλλά συμπίπτουν και με τον πίνακα των τιμών-στόχων που είναι συνημμένος στα πρακτικά της ICI από τη συνάντηση των "εμπειρογνωμόνων" της 2ας Σεπτεμβρίου 1982 (Απόφαση, αιτιολογική σκέψη 45, δεύτερο εδάφιο).

86 Η συνάντηση του Δεκεμβρίου του 1982 κατέληξε, κατά την Απόφαση (αιτιολογική σκέψη 46, δεύτερο εδάφιο), στη συμφωνία ότι οι τιμές που είχαν προβλεφθεί για τον Νοέμβριο-Δεκέμβριο θα εισάγονταν στα τέλη Ιανουαρίου 1983.

87 Κατά την Απόφαση (αιτιολογική σκέψη 47), τέλος, η προσφεύγουσα μετέσχε στην έκτη πρωτοβουλία καθορισμού τιμών του Ιουλίου-Νοεμβρίου 1983. Συγκεκριμένα, κατά τη συνάντηση της 3ης Μαΐου 1983, συμφωνήθηκε ότι οι παραγωγοί θα προσπαθούσαν να εφαρμόσουν την τιμή-στόχο των 2,00 DM/kg τον Ιούνιο 1983. Κατά τη συνάντηση, όμως, της 20ής Μαΐου 1983, ο ταχθείς προηγουμένως στόχος αναβλήθηκε για τον Σεπτέμβριο, καθορίστηκε δε ενδιάμεσος στόχος για την 1η Ιουλίου (1,85 DM/kg). Στη συνέχεια, κατά τη συνεδρίαση της 1ης Ιουνίου 1983, οι παρόντες παραγωγοί, μεταξύ των οποίων και η DSM, επαναβεβαίωσαν τη σταθερή τους πρόθεση να εφαρμόσουν την αύξηση στο 1,85 DM/kg. Τότε, συμφωνήθηκε ότι η Shell θα λάμβανε την πρωτοβουλία, εκφράζοντάς την δημόσια μέσα από εξειδικευμένο περιοδικό του κλάδου, το Εuropean Chemical News (στο εξής: ECN).

88 Η Απόφαση (αιτιολογική σκέψη 49) επισημαίνει ότι, μετά τη συνάντηση της 20ής Μαΐου 1983, η ICI, η DSM, η BASF, η Hoechst, η Linz, η Shell, η Hercules, η ATO, η Petrofina και η Solvay έδωσαν οδηγίες στα γραφεία πωλήσεών τους να εφαρμόσουν από 1ης Ιουλίου την τιμή του 1,85 DM/kg για τη raffia. Προσθέτει ότι οι οδηγίες τιμών που βρέθηκαν στην AΤΟ και την Petrofina είναι μεν ελλιπείς, επιβεβαιώνουν όμως το γεγονός ότι οι εταιρίες αυτές ύψωσαν τις τιμές τους, με κάποια καθυστέρηση στην περίπτωση της Petrofina και της Solvay. Η Απόφαση καταλήγει στο συμπέρασμα ότι, με εξαίρεση την Huels, για την οποία η Επιτροπή δεν βρήκε ίχνη οδηγιών για τον Ιούλιο του 1983, όλοι οι παραγωγοί που είχαν μετάσχει στις συναντήσεις ή είχαν υποσχεθεί στήριξη για τη νέα τιμή-στόχο του 1,85 DM/kg έδωσαν οδηγίες για την εφαρμογή της νέας τιμής.

89 Η Απόφαση (αιτιολογική σκέψη 50) επισημαίνει, εξ άλλου, ότι πραγματοποιήθηκαν και νέες συναντήσεις στις 16 Ιουνίου, 6 και 21 Ιουλίου, 10 και 23 Αυγούστου, καθώς και στις 5, 15 και 29 Σεπτεμβρίου 1983, στις οποίες έλαβαν μέρος όλοι οι τακτικώς συμμετέχοντες. Στα τέλη Ιουλίου και στις αρχές Αυγούστου του 1983, η BASF, η DSM, η Hercules, η Hoechst, η Huels, η ICI, η Linz, η Solvay, η Monte και η Saga έστειλαν στα διάφορα εθνικά τους γραφεία πωλήσεων οδηγίες εφαρμοστέες την 1η Σεπτεμβρίου, με βάση την τιμή των 2,00 DM/kg για τη raffia εν τω μεταξύ, ένα εσωτερικό σημείωμα της Shell της 11ης Αυγούστου, που αφορούσε τις τιμές της στο Ηνωμένο Βασίλειο, ανέφερε ότι η θυγατρική της στο Ηνωμένο Βασίλειο προετοιμαζόταν για να "προωθήσει" βασικές τιμές που θα εφαρμόζονταν από την 1η Σεπτεμβρίου, σύμφωνες προς τους στόχους που είχαν καθορίσει οι άλλοι παραγωγοί. Από τα τέλη του μηνός, ωστόσο, η Shell έδωσε οδηγία στο γραφείο πωλήσεών της στο Ηνωμένο Βασίλειο να αναβάλει την πλήρη αύξηση, έως ότου φτάσουν την επιθυμητή βασική τιμή οι λοιποί παραγωγοί. Η Απόφαση διευκρινίζει ότι, με κάποιες περιορισμένης σημασίας εξαιρέσεις, οι οδηγίες αυτές είναι ταυτόσημες για κάθε ποιότητα και σε κάθε νόμισμα.

90 Κατά την Απόφαση (αιτιολογική σκέψη 50, τελευταίο εδάφιο), οι οδηγίες που συγκεντρώθηκαν από τους παραγωγούς αποκαλύπτουν ότι αργότερα αποφασίστηκε να συνεχιστεί η πορεία που χαράχτηκε τον Σεπτέμβριο, με νέες σταδιακές αυξήσεις, που θα είχαν ως βάση την τιμή των 2,10 DM/kg την 1η Οκτωβρίου για τη raffia και μια νέα άνοδο στα 2,25 DM/kg την 1η Νοεμβρίου. Η Απόφαση (αιτιολογική σκέψη 51, πρώτο εδάφιο) επισημαίνει ακόμη ότι η BASF, η Hoechst, η Huels, η ICI, η Linz, η Monte και η Solvay έστειλαν όλες στα γραφεία πωλήσεών τους οδηγίες που καθόριζαν τις ίδιες τιμές για τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο, ενώ η Hercules καθόρισε στην αρχή τιμές ελαφρώς κατώτερες. Επισημαίνει ότι η DSM ισχυρίζεται ότι δεν έστειλε καμμία οδηγία καθορισμού τιμών για τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο, διαπιστώνει όμως ότι οι "τιμές καταλόγου" της ήσαν, ούτως ή άλλως, όμοιες, ανά ποιότητα και νόμισμα, με τις αντίστοιχες τιμές όλων των άλλων παραγωγών.

91 Η Απόφαση (αιτιολογική σκέψη 51, τρίτο εδάφιο) επισημαίνει ότι ένα εσωτερικό σημείωμα που βρέθηκε στην ATO, με χρονολογία 28 Σεπτεμβρίου 1983, περιέχει πίνακα επιγραφόμενο "Rappel du prix de cota (sic)" ("Υπόμνηση της τρέχουσας τιμής"), που δίνει, για διάφορες χώρες, τις τιμές που ίσχυαν τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο για τις τρεις κύριες ποιότητες πολυπροπυλενίου οι τιμές αυτές ήσαν οι ίδιες με τις τιμές της BASF, της DSM, της Hoechst, της Huels, της ICI, της Linz, της Monte και της Solvay. Κατά τον έλεγχο που διενεργήθηκε στην ATO τον Οκτώβριο του 1983, οι εκπρόσωποι της επιχειρήσεως επιβεβαίωσαν ότι οι τιμές αυτές είχαν κοινοποιηθεί στα γραφεία πωλήσεων.

92 Κατά την Απόφαση (αιτιολογική σκέψη 105, τέταρτο εδάφιο), όποια και αν ήταν η ημερομηνία της τελευταίας συναντήσεως, η παράβαση διήρκεσε μέχρι τον Νοέμβριο του 1983, εφόσον η συμφωνία εξακολούθησε να παράγει τα αποτελέσματά της τουλάχιστον μέχρι τότε ο Νοέμβριος ήταν ο τελευταίος μήνας για τον οποίο είναι γνωστό ότι συμφωνήθηκαν τιμές-στόχοι και δόθηκαν οδηγίες για τις τιμές.

93 Η Απόφαση καταλήγει (αιτιολογική σκέψη 51, τελευταίο εδάφιο) επισημαίνοντας ότι, κατά τον εξειδικευμένο Τύπο, στα τέλη του 1983, οι τιμές του πολυπροπυλενίου σταθεροποιήθηκαν η τιμή της raffia στην αγορά έφτανε τα 2,08 DM έως 2,15 DM/kg (έναντι του ορισθέντος στόχου των 2,25 DM/kg).

β) Τα επιχειρήματα των διαδίκων

94 Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η βασική αιτίαση την οποία διατύπωσε η Επιτροπή κατά των αποδεκτριών της Αποφάσεως επιχειρήσεων είναι ότι το 1977 συνήψαν συμφωνία για τις ελάχιστες τιμές, οι οποίες κατά περιόδους θα αναθεωρούνταν η συμφωνία αυτή, κατά την Επιτροπή πάντα, υλοποιήθηκε σε έξι περιόδους, οι οποίες διακρίνονται μέσω των "πρωτοβουλιών καθορισμού τιμών". Η Επιτροπή χαρακτηρίζει αυτό το πλέγμα σχέσεων με τους όρους "συμφωνία-πλαίσιο" και "επί μέρους συμφωνίες". Κατά συνέπεια, η προσφεύγουσα φρονεί ότι, αν το Πρωτοδικείο ήθελε απορρίψει τη βασική αυτή αιτίαση, αυτό θα έπρεπε να συνεπιφέρει την ολική ή μερική ακύρωση της αποφάσεως και των προστίμων.

95 Η προσφεύγουσα, η οποία αναγνωρίζει ότι συμμετείχε στις συναντήσεις, λίγο ως πολύ τακτικά, από τον Ιανουάριο του 1981 και εντεύθεν, αποκρούει ρητά το ότι αυτές οι συναντήσεις διεξήγοντο με κάποιο δομημένο οργανωτικό πλαίσιο πολλώ μάλλον δεν διεξήγοντο στο πλαίσιο κάποιας συμφωνίας περί ελαχίστων τιμών.

96 Ισχυρίζεται ότι ουδέποτε ανέλαβε οποιαδήποτε υποχρέωση και ότι ουδέποτε αισθάνθηκε ότι δεσμευόταν, νομικά ή ηθικά, από τις συζητήσεις στις οποίες μετείχε κατά τις συναντήσεις. Πολλώ μάλλον, ουδέποτε καθοδηγήθηκε από το αποτέλεσμα αυτών των συναντήσεων, για να καθορίσει την εμπορική της πολιτική, η οποία, αντιθέτως, χαρακτηριζόταν πάντα από επιθετική στάση, πράγμα άλλωστε που μαρτυρεί η αύξηση του μεριδίου της στην αγορά. Εν όψει αυτών των στοιχείων, η Επιτροπή - η οποία φέρει ωστόσο το βάρος της αποδείξεως - περιορίζεται σε γενικές παρατηρήσεις, με τις οποίες ουδόλως αποδεικνύει ότι η DSM εναρμόνιζε τη βούλησή της με εκείνη των άλλων επιχειρήσεων. Η προσφεύγουσα παρατηρεί, εξ άλλου, ότι δεν αντιλαμβάνεται το σκεπτικό με το οποίο η Επιτροπή επιχειρεί να αποδείξει ότι αυτή αναλάμβανε δεσμεύσεις de facto. Η Επιτροπή δεν απέδειξε, επομένως, τη συμμετοχή της DSM σε συμφωνία επί των τιμών.

97 Η προσφεύγουσα φρονεί ότι η εσωτερική της τιμολογιακή πολιτική δεν δικαιολογεί το συμπέρασμα το οποίο αντλεί ως προς το σημείο αυτό η Επιτροπή επικαλείται σχετικώς τις τιμές πωλήσεως τις οποίες εφάρμοζε στην αγορά.

98 Τονίζει ότι, καθ' όσον την αφορά, είναι σκόπιμο να γίνει διάκριση μεταξύ τεσσάρων ειδών τιμών: πρόκειται για τις τιμές-στόχους, που είναι οι τιμές τις οποίες φιλοδοξεί να επιτύχει η εταιρία για τις "τιμές καταλόγου", που είναι οι τιμές που υποδεικνύονται στα γραφεία πωλήσεων κατ' αρχήν κάθε μήνα και για κάθε προϊόν για τις ελάχιστες τιμές, που γνωστοποιούνται στα γραφεία πωλήσεων ταυτόχρονα με τις τιμές καταλόγου και προσδιορίζουν τα περιθώρια ανεξάρτητης διαπραγματεύσεως που παρέχονται στα εν λόγω γραφεία και, τέλος, για τις πραγματικές τιμές πωλήσεως.

99 Η προσφεύγουσα προσκομίζει γραφικές παραστάσεις για διάφορες ποιότητες πολυπροπυλενίου και διάφορες αγορές, από τις οποίες προκύπτει, πρώτον, ότι οι τιμές καταλόγου ουδέποτε συνέπεσαν με τις τιμές-στόχους δεύτερον, ότι υπήρξαν πάντοτε σημαντικές διαφορές (πάνω από 20 % κατά μέσον όρο) μεταξύ τιμών καταλόγου και ελαχίστων τιμών τρίτον, ότι, κατά τις διαπραγματεύσεις επί των τιμών, ως σημείο αναφοράς χρησίμευαν οι ελάχιστες τιμές και όχι οι τιμές-στόχοι και, τέλος, ότι τα γραφεία πωλήσεων, κατά τον καθορισμό των τιμών πωλήσεως, διέθεταν πάντα αρκετά ευρέα περιθώρια για να παρεκκλίνουν από τις ελάχιστες τιμές. Διαψεύδεται έτσι από τα ίδια τα πράγματα η βασική θέση της Επιτροπής ότι οι συναντήσεις επιδρούσαν ουσιαστικά στην εμπορική συμπεριφορά της DSM, δεδομένου ότι δεν αποδείχθηκε ούτε ότι υπήρχε σχέση μεταξύ του αντικειμένου των συναντήσεων και των τιμών που εφαρμόζονταν στην αγορά, ούτε ότι οι τιμές τις οποίες εφάρμοζαν στην αγορά οι διάφορες επιχειρήσεις εξελίσσοντο παραλλήλως. Η προσφεύγουσα τονίζει ότι η ίδια η Επιτροπή αναγνώρισε, στην αιτιολογική σκέψη 73 της Αποφάσεως, ότι "οι τιμές θα μπορούσαν να καθορίζονται σε μεγάλη έκταση από τους όρους προσφοράς και ζήτησης".

100 Η προσφεύγουσα επιχειρεί στη συνέχεια να αποδείξει ότι δεν μετέσχε στις διάφορες πρωτοβουλίες καθορισμού τιμών.

101 Όσον αφορά την πρωτοβουλία του Ιουλίου-Δεκεμβρίου 1979, η προσφεύγουσα δεν μνημονεύεται στην Απόφαση, εφόσον αρνείται κάθε συμμετοχή της στις παραβάσεις πριν από την 1η Ιανουαρίου 1981.

102 Όσον αφορά την πρωτοβουλία του Ιανουαρίου-Μαΐου 1981, εκθέτει ότι οι οδηγίες καθορισμού τιμών της DSM (παραρτήματα 6 και 7 του δικογράφου της προσφυγής, στο εξής "προσφ. παραρτ."), στις οποίες στηρίζεται η Επιτροπή, δεν αποδεικνύουν τη βούληση της DSM να ευθυγραμμιστεί προς τις τιμές-στόχους, εφόσον, στην πραγματικότητα, βάση διαπραγματεύσεως των τιμών με τους πελάτες αποτελούσαν οι τιμές της αγοράς. Οι εν λόγω οδηγίες δείχνουν ότι οι τιμές στις οποίες αναφέρεται η Επιτροπή χρησιμοποιήθηκαν απλώς ως "κατευθύνσεις" για τα αντίστοιχα προϊόντα, δεν αποτελούσαν όμως ελάχιστες τιμές οι ελάχιστες τιμές επίσης μνημονεύονται στις οδηγίες της για τον καθορισμό τιμών και είναι άλλωστε αισθητά κατώτερες. Η Επιτροπή, επομένως, παρερμήνευσε τις οδηγίες καθορισμού τιμών της DSM.

103 Όσον αφορά την πρωτοβουλία του Αυγούστου-Δεκεμβρίου 1981, η προσφεύγουσα διατείνεται ότι οι τιμές που περιέχονται στις οδηγίες της για τον καθορισμό τιμών απέχουν σαφώς από εκείνες που φέρεται ότι είχαν καθοριστεί ως τιμές-στόχοι και από τις οδηγίες που έδωσαν άλλοι παραγωγοί. Ό,τι ελέχθη για την προηγούμενη περίοδο ισχύει και για την περίοδο αυτήν.

104 Όσον αφορά την πρωτοβουλία του Ιουνίου-Ιουλίου 1982, ισχυρίζεται ότι, αντίθετα απ' ό,τι αναφέρει η Επιτροπή στην Απόφασή της (αιτιολογική σκέψη 39) και στα υπομνήματα που κατέθεσε ενώπιον του Πρωτοδικείου, η οδηγία της DSM για τον καθορισμό των τιμών του Ιουνίου 1982 ήταν το σημείωμα το οποίο κοινοποίησε η DSM στην Επιτροπή ως παράρτημα 43 της απαντήσεώς της στην ανακοίνωση των αιτιάσεων. Αυτή η οδηγία καθορισμού τιμών, η οποία είχε δοθεί πριν από τη συνάντηση κατά την οποία φέρεται ότι συνομολογήθηκε τιμή-στόχος και την οποία η Επιτροπή αγνόησε, επίσης εμφάνιζε απόσταση από τις λεγόμενες τιμές-στόχους τις οποίες προβάλλει η Επιτροπή. Με το υπόμνημα απαντήσεως, η προσφεύγουσα διατείνεται ακόμη ότι το προερχόμενο από τη DSM έγγραφο της 13ης Ιουλίου 1982, το οποίο συνιστά το παράρτημα 9 της απευθυνθείσας σ' αυτήν ειδικής ανακοινώσεως των αιτιάσεων (στο εξής "παράρτ. αιτ. DSM") και το οποίο η Επιτροπή εμφανίζει ως την οδηγία τιμών που έδωσε η προσφεύγουσα για τον Ιούνιο του 1982, δεν μπορεί να αποτελεί την εν λόγω οδηγία ως εκ της ημερομηνίας της προφανώς δηλαδή ένα σχέδιο ανατιμήσεων για τον Ιούνιο δεν μπορεί να καταρτίστηκε τον Ιούλιο.

105 Όσον αφορά την πρωτοβουλία του Σεπτεμβρίου-Νοεμβρίου 1982, η προσφεύγουσα παραπέμπει στις εξηγήσεις που έδωσε για την περίοδο Ιανουαρίου-Μαΐου 1981. Προσθέτει ότι, αν υπέδειξε στα γραφεία πωλήσεών της να χρησιμοποιήσουν τις ελάχιστες τιμές με προσοχή, αυτό το έπραξε απλώς για να αναχαιτίσει την τάση που είχαν τα γραφεία της να κατεβαίνουν ακόμη πιο κάτω από τις ελάχιστες τιμές.

106 Όσον αφορά την πρωτοβουλία του Ιουλίου-Νοεμβρίου 1983, τέλος, η προσφεύγουσα διακρίνει την αρχή από το τέλος αυτής της περιόδου. Σχετικά με την αρχή αυτής της περιόδου, εκθέτει ότι η οδηγία καθορισμού τιμών, με ημερομηνία 25 Μαΐου 1983, στην οποία αναφέρεται η Επιτροπή (προσφ. παράρτ. 11) και η οποία φαίνεται ότι δόθηκε παράλληλα με άλλες οδηγίες, πρέπει να εκτιμηθεί σε συνάρτηση με μια αγορά που ακολουθεί ανοδική τάση, στην οποία η προσφεύγουσα δεν μπορούσε να μείνει πίσω. Σχετικά με το τέλος αυτής της περιόδου, δεν υπήρξε γραπτή οδηγία για τις ελάχιστες τιμές, όπως φαίνεται από ένα τηλετύπημα το οποίο εστάλη στα γραφεία πωλήσεων στις 2 Αυγούστου 1983 (προσφ. παράρτ. 12) και αναφέρει ότι θα επακολουθήσουν συμπληρωματικές οδηγίες για τις ελάχιστες τιμές.

107 Η προσφεύγουσα συμπεραίνει ότι η Επιτροπή καταγγέλλει απλώς μια ενδόμυχη πρόθεση της επιχειρήσεως, ενώ οι κανόνες του ανταγωνισμού αποσκοπούν στην προστασία της δομής του ανταγωνισμού και όχι στην τιμωρία ενδομύχων προθέσεων, οι οποίες δεν έχουν ασκήσει επίδραση σ' αυτή τη δομή του ανταγωνισμού μέσω συγκεκριμένης εμπορικής συμπεριφοράς. Στην πραγματικότητα, η Επιτροπή καινοτομεί προβάλλοντας την άποψη ότι η κοινή πρόθεση να τηρηθεί παράλληλη συμπεριφορά είναι αφ' εαυτής και μόνον τιμωρητέα.

108 Η Επιτροπή, από την πλευρά της, επισημαίνει ότι διάφορα στοιχεία, όπως οι οδηγίες καθορισμού τιμών της προσφεύγουσας, οι οποίες συμπίπτουν με εκείνες που έδωσαν άλλοι παραγωγοί τόσο ως προς τα ποσά, όσο και ως προς την έναρξη της ισχύος της (παράρτημα της επιστολής της Επιτροπής της 29ης Μαρτίου 1985, στο εξής: παράρτ. επιστολής 29 Μαρτίου 1985), στηρίζουν αναντίρρητα το συμπέρασμα ότι η DSM έλαβε μέρος στην εκτέλεση ενός σχεδίου το οποίο είχε συνομολογήσει με αυτούς τους άλλους παραγωγούς. Η Επιτροπή είναι πεπεισμένη ότι, de facto, η DSM αισθανόταν στην πραγματικότητα υποχρεωμένη να εκτελεί τις συμφωνίες που συνάπτονταν στο πλαίσιο της συμπράξεως, όπως μαρτυρούν οι οδηγίες της για τον καθορισμό τιμών. Εν όψει αυτής της συγκεκριμένης συμμετοχής της στη σύμπραξη, δεν χρειάζεται να ληφθεί υπόψη η ιδέα που είχε η προσφεύγουσα για το κατά πόσο δεσμευόταν, ούτε η επιθετική συμπεριφορά της στην αγορά. Είναι επίσης αδιάφορο αν οι "αποφάσεις" που λαμβάνονταν στο πλαίσιο της συμπράξεως υπεβάλλοντο σε έλεγχο ή αν η DSM σε περιορισμένο μόνο βαθμό μιμήθηκε την τιμολογιακή συμπεριφορά των άλλων.

109 Η Επιτροπή σημειώνει ακόμη ότι, αντίθετα απ' ό,τι υποστηρίζει η DSM, υπάρχουν στοιχεία που δείχνουν ότι οι επιχειρήσεις που συμμετείχαν στη σύμπραξη, μεταξύ των οποίων και η DSM, καθόριζαν τιμές-στόχους για κάθε κράτος μέλος της Κοινότητας.

110 Κατά την Επιτροπή, η DSM επιχειρεί να ανασκευάσει την άποψη ότι οι διεξαγόμενες κατά τις συναντήσεις συζητήσεις μπορούσαν να επηρεάσουν τη λειτουργία της αγοράς ή τη διαμόρφωση της εσωτερικής εμπορικής πολιτικής της επιχειρήσεως. Κατά την Επιτροπή, η αιτίαση αυτή δεν ασκεί επιρροή, εφόσον το ουσιώδες στοιχείο είναι ότι, αφού είχαν συμφωνήσει κατά τις συναντήσεις για τις τιμές-στόχους, όλοι οι παραγωγοί, συμπεριλαμβανομένης της DSM, καλούσαν τις υπηρεσίες πωλήσεών τους να υλοποιήσουν τις συμφωνηθείσες τιμές οι τιμές-στόχοι χρησίμευαν έτσι ως βάση για τη διαπραγμάτευση των τιμών με τους πελάτες. Σχετικώς, ο πίνακας 9 της Αποφάσεως δείχνει τη σχέση που αναμφισβήτητα υφίστατο μεταξύ των καταγραφομένων στην αγορά τιμών και του αντικειμένου των συμφωνιών.

111 Εξ άλλου, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι συμπαιγνία υπάρχει έστω και αν οι τιμές-στόχοι δεν υλοποιούνταν πάντοτε στην αγορά. Η Επιτροπή υποστηρίζει περαιτέρω ότι υπήρξε αναμφιβόλως παράλληλη εξέλιξη μεταξύ των οδηγιών καθορισμού τιμών που έδιναν οι διάφοροι παραγωγοί, όπως δείχνει ο πίνακας 7 της Αποφάσεως.

112 Κατά την Επιτροπή, ο ισχυρισμός της DSM ότι οι συζητήσεις επί των τιμών αφορούσαν μόνο τις τιμές της αγοράς, ενώ οι ελάχιστες τιμές χρησιμοποιούνταν τρόπον τινά σαν "δικλείδα ασφαλείας", δεν μπορεί να ληφθεί στα σοβαρά, διότι κάτι τέτοιο θα σήμαινε ότι, επί σειράν ετών, οι τιμές-στόχοι καθορίζονταν άσκοπα, ότι οι υπηρεσίες πωλήσεων δεν έπρεπε να τους αποδίδουν σημασία και ότι οι αγοραστές δεν έπρεπε να ανησυχούν γι' αυτές.

113 Όσον αφορά τη συμμετοχή της προσφεύγουσας στις διάφορες πρωτοβουλίες καθορισμού τιμών, και ειδικότερα στην πρωτοβουλία του Ιουλίου-Δεκεμβρίου 1979, η Επιτροπή εκθέτει ότι ναι μεν το όνομα της DSM δεν φέρεται, αναφορικά με αυτήν την πρωτοβουλία, στην Απόφαση, τη συμμετοχή της όμως στη συμπαιγνία κατά την περίοδο αυτή θεμελιώνουν άλλα έγγραφα που αποδεικνύουν ότι συμμετείχε στις συναντήσεις, όπως η απάντηση της ICI στην αίτηση παροχής πληροφοριών (γ. αιτ. παράρτ. 8), οι πίνακες περί ποσοστώσεων (γ. αιτ. παραρτ. 55 έως 60), το εσωτερικό σημείωμα της προσφεύγουσας της 27ης Φεβρουαρίου 1978 (αντίκρ. παράρτ. III) ή οι δηλώσεις της κατά τη συνεδρίαση της EATP της 26ης Μαΐου 1978 (γ. αιτ. παράρτ. 7).

114 Όσο για την πρωτοβουλία του Ιανουαρίου-Μαΐου 1981, επισημαίνει ότι, όπως δείχνουν τα έγγραφα που έδωσε η ίδια η DSM, οι στόχοι χρησίμευαν ως βάση για τη διαπραγμάτευση των τιμών με τους πελάτες και επιβεβαιώνουν ότι ήσαν ταυτόχρονοι και όμοιοι με τους στόχους άλλων παραγωγών. Η αναφορά της DSM στις ελάχιστες τιμές είναι άνευ αντικειμένου, όπως ελέχθη προηγουμένως.

115 Για την πρωτοβουλία του Αυγούστου-Δεκεμβρίου 1981, η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι οι τιμές καταλόγου που μνημονεύονται στις οδηγίες καθορισμού τιμών της DSM είναι όμοιες με τις συμφωνηθείσες τιμές-στόχους, οι οποίες μνημονεύονται στην Απόφαση. Κατά τα λοιπά, η Επιτροπή παραπέμπει σε όσα είπε για την προηγούμενη περίοδο.

116 Ως προς την πρωτοβουλία του Ιουνίου-Ιουλίου 1982, επισημαίνει ότι το έγγραφο το οποίο εμφανίζει η DSM ως την οδηγία της για τον καθορισμό των τιμών του Ιουνίου του 1982 φέρει ημερομηνία 1982 και δεν μνημονεύει καμμία τιμή για τον Ιούνιο (παράρτ. 43, απάντηση της DSM στην ανακοίνωση των αιτιάσεων). Η Επιτροπή, κατά συνέπεια, το απέρριψε και, αντιθέτως, δέχτηκε, προς απόδειξη της συμμετοχής της προσφεύγουσας σ' αυτήν την πρωτοβουλία καθορισμού τιμών, μια έκθεση επί των πωλήσεων την οποία κατήρτισε η εταιρία στις 13 Ιουλίου 1982 μετά τη συνάντηση εμπειρογνωμόνων της 13ης Μαΐου 1982 (παράρτ. 9, αιτ. DSM).

117 Για την πρωτοβουλία του Σεπτεμβρίου-Νοεμβρίου 1982, η Επιτροπή επικαλείται επιχειρήματα ανάλογα με εκείνα τα οποία προέβαλε για την πρωτοβουλία του Ιανουαρίου-Μαΐου 1981.

118 Ως προς την πρωτοβουλία του Ιουλίου-Νοεμβρίου 1983, εν όψει των αποδεικτικών στοιχείων τα οποία διαθέτει, η Επιτροπή θεωρεί ότι το επιχείρημα της DSM περί της αρίστης αξιοποιήσεως των δυνατοτήτων μιας αγοράς με ανοδική τάση δεν είναι πειστικό. Η Επιτροπή υπενθυμίζει ειδικότερα ότι είναι αποδεδειγμένο ότι οι τιμές της DSM για τον Σεπτέμβριο του 1983 ήσαν οι ίδιες, για όλες τις ποιότητες και όλα τα νομίσματα, με τις τιμές όλων των άλλων παραγωγών (παράρτ. I, επιστολή της 29ης Μαρτίου 1985).

119 Η Επιτροπή συμπεραίνει ότι η κοινή πρόθεση να τηρηθεί παράλληλη συμπεριφορά τέθηκε αναντίρρητα σε εφαρμογή μέσω των πρωτοβουλιών καθορισμού τιμών τις οποίες εξακρίβωσε και οι οποίες, όπως δείχνει ο πίνακας 9 της Αποφάσεως, άσκησαν όντως επίδραση στην αγορά.

γ) Η εκτίμηση του Πρωτοδικείου

120 Το Πρωτοδικείο υπενθυμίζει, προκαταρκτικώς, ότι, εφόσον καμμία αιτίαση δεν καταλογίστηκε στην προσφεύγουσα για τον προ του 1978 χρόνο, η Απόφαση δεν της προσάπτει ότι μετέσχε στη συμφωνία επί των ελαχίστων τιμών που συνήφθη στα μέσα του 1977, ούτε ότι έλαβε μέρος στην πρωτοβουλία καθορισμού τιμών του Δεκεμβρίου του 1977 (αιτιολογική σκέψη 78, τέταρτο εδάφιο, υποσημείωση 1).

121 Το Πρωτοδικείο διαπιστώνει ότι τα πρακτικά των περιοδικών συναντήσεων των παραγωγών πολυπροπυλενίου δείχνουν ότι οι παραγωγοί που μετέσχαν στις συναντήσεις αυτές συνομολόγησαν όντως τις συμφωνίες καθορισμού τιμών που μνημονεύονται στην Απόφαση. Ειδικότερα, στα πρακτικά της συναντήσεως της 13ης Μαΐου 1982 (γ. αιτ. παράρτ. 24), αναφέρονται τα εξής:

"Everyone felt that there was a very good opportunity to get a price rise through before the holidays + after some debate settled on DM 2.00 from 1st June (UK 14th June). Individual country figures are shown in the attached table."

("Όλοι συμφώνησαν στην άποψη ότι υπήρχε μια πολύ καλή ευκαιρία να προωθηθεί η άνοδος των τιμών πριν από τις διακοπές και, κατόπιν συζητήσεως, κατέληξαν στα 2,00 DM από την 1η Ιουνίου (14 Ιουνίου για το Ηνωμένο Βασίλειο). Στον συνημμένο πίνακα εμφαίνονται οι αριθμοί για τις κατ' ιδίαν χώρες.")

122 Επομένως, άπαξ αποδείχθηκε επαρκώς κατά νόμον ότι η προσφεύγουσα μετέσχε στις συναντήσεις αυτές, αυτή δεν μπορεί να ισχυρίζεται ότι δεν συντάχθηκε με τις πρωτοβουλίες καθορισμού τιμών που αποφασίζονταν, οργανώνονταν και ελέγχονταν σ' αυτές, χωρίς να παρέχει ενδείξεις προς στήριξη αυτού του ισχυρισμού. Ελλείψει τέτοιων ενδείξεων, πράγματι, δεν υπάρχει κανένας λόγος να θεωρηθεί ότι η προσφεύγουσα, κατ' αντίθεση προς τους λοιπούς μετέχοντες στις συναντήσεις, δεν συντάχθηκε με αυτές τις πρωτοβουλίες.

123 Συναφώς, πρέπει να σημειωθεί ότι, για να αποδείξει ότι, κατά τις περιοδικές συναντήσεις των παραγωγών πολυπροπυλενίου, δεν συντάχθηκε με τις συνομολογηθείσες πρωτοβουλίες καθορισμού τιμών, η προσφεύγουσα ισχυρίστηκε ότι ουδόλως ελάμβανε υπόψη τα αποτελέσματα των συναντήσεων για να καθορίσει την τιμολογιακή της συμπεριφορά στην αγορά, όπως δείχνει η επιθετική τιμολογιακή της πολιτική στην αγορά. Παρατηρεί, εξ άλλου, ότι η Επιτροπή παρερμήνευσε τις οδηγίες της για τον καθορισμό τιμών, καθόσον δεν έλαβε υπόψη ότι στη διαδικασία καθορισμού των τιμών της DSM υπεισέρχονταν τέσσερα είδη τιμών.

124 Η επιχειρηματολογία αυτή δεν μπορεί να γίνει δεκτή ως ένδειξη επιρρωννύουσα τον ισχυρισμό της προσφεύγουσας ότι δεν συντάχθηκε με τις συμφωνηθείσες πρωτοβουλίες καθορισμού τιμών. Συγκεκριμένα, το Πρωτοδικείο θεωρεί ότι η επιχειρηματολογία αυτή, και αν ακόμη έβρισκε πραγματικό έρεισμα, δεν θα ήταν ικανή να αναιρέσει το γεγονός της συμμετοχής της προσφεύγουσας στον καθορισμό επιδιωκομένων τιμών κατά τις συναντήσεις, αλλά θα μπορούσε, το πολύ, να αποδείξει ότι η προσφεύγουσα δεν έθεσε σε εφαρμογή τα αποτελέσματα των συναντήσεων αυτών. Η Απόφαση άλλωστε ουδόλως βεβαιώνει ότι η προσφεύγουσα εφάρμοζε τιμές που αντιστοιχούσαν πάντα προς τις επιδιωκόμενες τιμές που συνομολογούνταν κατά τις συναντήσεις αυτό σημαίνει ότι ούτε η προσβαλλόμενη πράξη στηρίζεται στη διαπίστωση ότι η προσφεύγουσα έθετε τα αποτελέσματα των συναντήσεων σε εφαρμογή, για να αποδείξει τη συμμετοχή της στον καθορισμό αυτών των επιδιωκομένων τιμών.

125 Στο ίδιο πλαίσιο, πρέπει να σημειωθεί ότι η Επιτροπή δεν αποκρούει το πόρισμα το οποίο συνέταξε το ανεξάρτητο γραφείο ορκωτών λογιστών Coopers & Lybrand (στο εξής: πόρισμα Coopers & Lybrand), το οποίο αποδεικνύει ότι δεν υπήρχαν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των πράγματι εφαρμοζομένων τιμών και των τιμών-στόχων. Πρέπει όμως να παρατηρηθεί ότι οι αναλύσεις στις οποίες προέβησαν οι ίδιοι οι παραγωγοί κατά τις συναντήσεις της 21ης Σεπτεμβρίου, της 6ης Οκτωβρίου, της 2ας Νοεμβρίου και της 2ας Δεκεμβρίου 1982, για να ελέγξουν την επίδραση των πρωτοβουλιών για τον καθορισμό τιμών επί των τιμών που ίσχυαν στην αγορά, προδίδουν ότι αυτοί έκριναν τα αποτελέσματά τους στο σύνολο θετικά (γ. αιτ. παραρτ. 30 έως 33).

126 Εν πάση περιπτώσει, το Πρωτοδικείο διαπιστώνει ότι η εκ μέρους της προσφεύγουσας θέση των αποτελεσμάτων των συναντήσεων σε εφαρμογή ήταν περισσότερο υπαρκτή απ' ό,τι αυτή ισχυρίζεται. Συγκεκριμένα, η εκ μέρους της προσφεύγουσας χρήση τεσσάρων ειδών τιμών σημαίνει ότι και οι τέσσερις υπεισέρχονται στη διαδικασία καθορισμού των τιμών που εζητούντο από τους πελάτες. Πρέπει, συναφώς, να επισημανθεί αφενός μεν ότι από μια ανάγνωση των οδηγιών καθορισμού τιμών που έστελνε η προσφεύγουσα στα γραφεία πωλήσεών της προκύπτει ότι η "target price" ("τιμή-στόχος") ισοδυναμεί σχεδόν πάντα προς τη "list price" ("τιμή καταλόγου") και οι δύο είναι λίγο υψηλότερες από τις "Rock bottoms" ("ελάχιστες τιμές"), οι οποίες "have to be used with care by each product manager or area sales manager at certain specific accounts (for instance certain key customers)" ["πρέπει να χρησιμοποιούνται με περίσκεψη από κάθε υπεύθυνο προϊόντος ή κάθε υπεύθυνο πωλήσεων της περιοχής για ορισμένους ειδικούς λογαριασμούς (παραδείγματος χάριν, για ορισμένους στρατηγικούς πελάτες)"] αφετέρου δε ότι οι επιδιωκόμενες τιμές που καθορίζονταν κατά τις συναντήσεις εμφανίζονταν - στις οδηγίες καθορισμού τιμών της DSM - ως τιμές-στόχοι και ως τιμές καταλόγου, έστω και αν τα γραφεία πωλήσεων μπορούσαν κατ' εξαίρεση να αποστούν απ' αυτές καταφεύγοντας στις ελάχιστες τιμές. Σχετικώς, πρέπει να παρατηρηθεί ότι η προσφεύγουσα δεν εξηγεί πειστικά γιατί είχε υποδείξει στα γραφεία πωλήσεών της να χρησιμοποιούν με προσοχή τις ελάχιστες τιμές, διότι, αν διαβάσει κανείς το ίδιο το κείμενο αυτών των οδηγιών καθορισμού τιμών, αυτό αναφέρει όχι ότι η κάθοδος κάτω από τις τιμές αυτές πρέπει να γίνεται με προσοχή, αλλά ότι αυτές οι τιμές πρέπει να χρησιμοποιούνται με περίσκεψη.

127 Έτσι, παρά τα διαφόρα είδη τιμών της προσφεύγουσας, αυτή προσπάθησε, κατά το μέτρο του δυνατού και σύμφωνα με τη δική της τεχνική καθορισμού των τιμών, να μετακυλίσει στα γραφεία πωλήσεών της και, κατ' επέκταση, στους πελάτες της, τις επιδιωκόμενες τιμές που καθορίζονταν κατά τις συναντήσεις.

128 Πρέπει, περαιτέρω, να εξεταστούν οι ειδικότερες ενδείξεις που προσκόμισε η προσφεύγουσα προκειμένου να αποδείξει ότι δεν συμμετέσχε στις διάφορες πρωτοβουλίες καθορισμού τιμών.

129 Όσον αφορά τη συμμετοχή της προσφεύγουσας στην πρωτοβουλία καθορισμού τιμών Ιουλίου-Δεκεμβρίου 1979, πρέπει αφενός μεν να σημειωθεί ότι η Απόφαση (αιτιολογική σκέψη 29) αναφέρει ότι πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις παραγωγών κατά το πρώτο εξάμηνο του 1979, έστω και αν δεν μπόρεσε να εντοπίσει τον τόπο και τον χρόνο της διεξαγωγής τους, αφετέρου δε να υπομνηστεί ότι το Πρωτοδικείο ήδη δέχτηκε ότι η Επιτροπή απέδειξε επαρκώς κατά νόμον τη συμμετοχή της προσφεύγουσας στις συναντήσεις αυτές. Εξ άλλου, από τις συγκλίνουσες οδηγίες καθορισμού τιμών που έδωσαν η ATO, η BASF, η Hoechst, η ICI, η Linz και η Shell, προκύπτει ότι η πρωτοβουλία που απέβλεπε στην επίτευξη της τιμής των 2,05 DM/kg την 1η Σεπτεμβρίου 1979 είχε αποφασιστεί και αναγγελθεί στα τέλη Ιουλίου. Η ύπαρξη της πρωτοβουλίας αυτής και η αναβολή της για την 1η Δεκεμβρίου 1979 αποδεικνύονται από τα πρακτικά της συναντήσεως της 26ης και 27ης Σεπτεμβρίου 1979 (γ. αιτ. παράρτ. 12), όπου αναφέρονται τα εξής: "2.05 remains the target. Clearly 2.05 not achievable in Oct., not in Nov. Plan now is 2.05 on 1/12" ("Το 2,05 παραμένει ως στόχος. Προφανώς το 2,05 δεν μπορεί να επιτευχθεί τον Οκτώβριο, ούτε τον Νοέμβριο. Το τωρινό σχέδιο είναι 2,05 την 1η Δεκεμβρίου").

130 Επομένως, η Επιτροπή απέδειξε επαρκώς κατά νόμον ότι η ανατίμηση του Σεπτεμβρίου του 1979 ήταν αποτέλεσμα του καθορισμού επιδιωκομένων τιμών από την προσφεύγουσα και άλλους παραγωγούς για τη χρονική περίοδο Ιουλίου-Δεκεμβρίου 1979.

131 Εξ άλλου, το Πρωτοδικείο διαπιστώνει ότι η προσφεύγουσα, συμμετέχοντας στις συναντήσεις του 1980 και του Ιανουαρίου του 1981, κατά τις οποίες αποφασίστηκε, οργανώθηκε και ελεγχόταν η πρωτοβουλία καθορισμού τιμών των αρχών του 1981 και δίνοντας οδηγίες καθορισμού τιμών που αντιστοιχούσαν προς τις επιδιωκόμενες τιμές που είχαν καθοριστεί κατά τις συναντήσεις αυτές, έλαβε μέρος σ' αυτήν την πρωτοβουλία τιμών, είναι δε αλυσιτελής ο ισχυρισμός της ότι, στις οδηγίες της για τον καθορισμό τιμών, οι επιδιωκόμενες τιμές που καθορίζονταν κατά τις συναντήσεις χρησιμοποιούνταν ως τιμές καταλόγου και όχι ως ελάχιστες τιμές.

132 Ομοίως, το Πρωτοδικείο διαπιστώνει ότι η προσφεύγουσα, μετέχοντας στις συναντήσεις κατά τις οποίες αποφασίστηκε, οργανώθηκε και ελεγχόταν η πρωτοβουλία του Αυγούστου-Δεκεμβρίου 1981 και δίνοντας οδηγίες καθορισμού τιμών ταυτόσημες με εκείνες που έδωσαν για την ίδια περίοδο άλλοι παραγωγοί, μετέσχε σ' αυτή την πρωτοβουλία καθορισμού τιμών.

133 Όσον αφορά την πρωτοβουλία καθορισμού τιμών του Ιουνίου-Ιουλίου 1982, το Πρωτοδικείο διαπιστώνει ότι, όπως προκύπτει από τα πρακτικά της συναντήσεως της 13ης Μαΐου 1982 (γ. αιτ. παράρτ. 24), η πρωτοβουλία αυτή αποφασίστηκε κατά την εν λόγω συνάντηση, στην οποία μετέσχε και η προσφεύγουσα. Ως προς το ζήτημα αν όντως η προσφεύγουσα παρέδωσε, όπως ισχυρίζεται, στην Επιτροπή την οδηγία της για τον καθορισμό των τιμών του Ιουνίου 1982, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, όπως προκύπτει από την εξέταση του σχετικού εγγράφου το οποίο προσκόμισε η προσφεύγουσα (παράρτημα 43 της απαντήσεως της DSM στην ανακοίνωση των αιτιάσεων) και το οποίο επιγράφεται "Price list Stamylan P./April/May/June" ("τιμοκατάλογος του Stamylan P./Απριλίου/Μαΐου/Ιουνίου"), με ημερομηνία 18 Μαρτίου 1982, ο κατάλογος αυτός, παρά την επικεφαλίδα που φέρει, δεν προβλέπει τιμές-στόχους για τον Ιούνιο του 1982, δεδομένου ότι, δίπλα στη στήλη για τον μήνα Ιούνιο, αναγράφονται τα εξής: "In case of need to be discussed with marketing Stamylan P." ("Σε περίπτωση ανάγκης, να συζητηθούν ταυτόχρονα με τη διαπραγμάτευση του Stamylan P."). Το έγγραφο αυτό δεν αποτελεί, επομένως, οδηγία της προσφεύγουσας για τον καθορισμό των τιμών του Ιουνίου του 1982 κατά συνέπεια, τέτοια οδηγία δεν δόθηκε πριν από τη συνάντηση της 13ης Μαΐου 1982, κατά την οποία συνομολογήθηκε η επιδιωκόμενη τιμή για τον Ιούνιο.

134 Όσον αφορά τις πρωτοβουλίες του Σεπτεμβρίου-Νοεμβρίου 1982 και του Ιουλίου-Νοεμβρίου 1983, το Πρωτοδικείο επισημαίνει ότι η συμμετοχή της προσφεύγουσας στις πρωτοβουλίες αυτές προκύπτει από τη συμμετοχή της στις συναντήσεις κατά τις οποίες αποφασίστηκαν, οργανώθηκαν και ελέγχονταν αυτές οι οδηγίες καθορισμού τιμών, καθώς και από τη σύμπτωση των οδηγιών καθορισμού τιμών που έδωσε η προσφεύγουσα με τις επιδιωκόμενες τιμές που καθορίστηκαν κατά τις συναντήσεις αυτές και με τις οδηγίες που έδωσαν άλλοι παραγωγοί.

135 Όσον αφορά την τελευταία πρωτοβουλία καθορισμού τιμών, πρέπει να σημειωθεί ότι η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί ότι οι οδηγίες της για τον καθορισμό τιμών συμπίπτουν με εκείνες των άλλων παραγωγών δεν ευσταθεί όμως η εξήγησή της ότι η σύμπτωση αυτή οφειλόταν στην ανοδική τάση της αγοράς η συγκυρία αυτή ναι μεν μπορεί να εξηγήσει το ότι έδωσε οδηγίες ανατιμήσεως, δεν εξηγεί όμως και το ότι οι ανατιμήσεις τις οποίες προέβλεπαν οι διάφοροι παραγωγοί ήσαν ισόποσες. Όσον αφορά, άλλωστε, τον μήνα Σεπτέμβριο, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι ο τιμοκατάλογος τον οποίο είχε καταρτίσει η προσφεύγουσα στις 2 Αυγούστου 1983 (προσφ. παράρτ. 12) και που έπρεπε να τεθεί σε ισχύ την 1η Σεπτεμβρίου 1983, προβλέπει τιμές που συμπίπτουν με τις τιμές των άλλων παραγωγών για όλες τις ποιότητες και σε όλα τα νομίσματα. Και ναι μεν είναι αλήθεια ότι για τον Οκτώβριο και τον Νοέμβριο του 1983 δεν διατίθενται οδηγίες της προσφεύγουσας για τον καθορισμό τιμών, η συμμετοχή της όμως στο τελευταίο στάδιο της υπό κρίση πρωτοβουλίας συνάγεται από τη συμμετοχή της στις συναντήσεις κατά τις οποίες αποφασίστηκε και οργανώθηκε η πρωτοβουλία αυτή.

136 Πρέπει να προστεθεί ότι καλώς η Επιτροπή συνήγαγε από την απάντηση της ICI στην αίτηση παροχής πληροφοριών (γ. αιτ. παράρτ. 8), όπου αναφέρεται ότι: "' Target prices' for the basic grade of each principal category of polypropylene as proposed by producers from time to time since 1 January 1979 are set forth in Schedule (...)" ["Οι κατά καιρούς προταθείσες από τους παραγωγούς 'τιμές-στόχοι' , από την 1η Ιανουαρίου 1979 και εντεύθεν, για τη βασική ποιότητα καθεμιάς από τις βασικές κατηγορίες πολυπροπυλενίου εκτίθενται στο παράρτημα (...)"], ότι οι πρωτοβουλίες αυτές εντάσσονταν σε σύστημα καθορισμού επιδιωκομένων τιμών.

137 Πρέπει, εξ άλλου, να παρατηρηθεί ότι, για να θεμελιώσει τις προεκτεθείσες διαπιστώσεις των πραγματικών περιστατικών, η Επιτροπή δεν χρειαζόταν να καταφύγει σε έγγραφα τα οποία δεν είχε μνημονεύσει στις ανακοινώσεις των αιτιάσεων ή τα οποία δεν είχε κοινοποιήσει στην προσφεύγουσα.

138 Από τα προεκτ