Προσωρινό κείμενο

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ

MACIEJ SZPUNAR

της 14ης Ιουλίου 2022 ( )

Υποθέσεις C‑31/22 P(I), C‑32/22 P(I) και C‑74/22 P(I)

Atlas Copco Airpower,

Atlas Copco AB [C‑31/22 P(I)]

Anheuser-Busch Inbev,

Ampar [C‑32/22 P(I)]

Soudal NV,

Esko-Graphics BVBA [C‑74/22 P(I)]

κατά

Magnetrol International

και Ευρωπαϊκής Επιτροπής

«Αίτηση αναιρέσεως – Παρέμβαση – Αίτηση αναιρέσεως αποφάσεως η οποία αφορά αίτηση παρεμβάσεως – Παρεμβάσεις οι οποίες επετράπησαν στο πλαίσιο αναιρετικής διαδικασίας κατά αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου – Αναίρεση της εν λόγω απόφασης και αναπομπή της υπόθεσης στο Γενικό Δικαστήριο – Σιωπηρός αποκλεισμός, από το Γενικό Δικαστήριο, της συμμετοχής των παρεμβαινόντων στην αναιρετική διαδικασία ως διαδίκων στην κατ’ αναπομπή διαδικασία»





I. Εισαγωγή

1. Με τις υπό κρίση υποθέσεις εγείρεται ρητώς το καινοφανές ζήτημα της διατήρησης στην κατ’ αναπομπή διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου της ιδιότητας του παρεμβαίνοντος, την οποία το Δικαστήριο έκανε δεκτή στην αναιρετική διαδικασία. Το ζήτημα αυτό παρέχει επίσης στο Δικαστήριο την ευκαιρία να αποφανθεί επί των κανόνων σχετικά με το παραδεκτό των αιτήσεων αναιρέσεως αποφάσεων με τις οποίες απορρίπτεται αίτηση παρεμβάσεως.

II. Το νομικό πλαίσιο

Α. Ο Οργανισμός του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης

2. Το άρθρο 39, πρώτο εδάφιο, του πρωτοκόλλου (αριθ. 3) περί του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Οργανισμός του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης) ορίζει τα εξής:

«Ο [Π]ρόεδρος του Δικαστηρίου δύναται να αποφασίζει, με συνοπτική διαδικασία, η οποία παρεκκλίνει, κατά το αναγκαίο μέτρο, από ορισμένους κανόνες που περιέχονται στον παρόντα Οργανισμό και η οποία θα καθορισθεί από τον κανονισμό διαδικασίας, επί αιτήσεως αναβολής σύμφωνα με το άρθρο 278 [ΣΛΕΕ] και το άρθρο 157 της Συνθήκης ΕΚΑΕ, λήψεως προσωρινών μέτρων σύμφωνα με το άρθρο 279 [ΣΛΕΕ], ή αναστολής της αναγκαστικής εκτελέσεως σύμφωνα με το άρθρο 299, τέταρτο εδάφιο[,] [ΣΛΕΕ] ή το άρθρο 164, τρίτο εδάφιο[,] της Συνθήκης ΕΚΑΕ.»

3. Το άρθρο 40, πρώτο, δεύτερο και τέταρτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης ορίζει τα ακόλουθα:

«Τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της Ένωσης δύνανται να παρεμβαίνουν στις διαφορές που υποβάλλονται στο Δικαστήριο.

Το ίδιο δικαίωμα έχουν τα λοιπά όργανα και οι οργανισμοί της Ένωσης καθώς και κάθε άλλο πρόσωπο το οποίο έχει συμφέρον στην επίλυση της διαφοράς που έχει υποβληθεί στο Δικαστήριο. Τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα δεν δύνανται να παρεμβαίνουν στις υποθέσεις μεταξύ κρατών μελών, μεταξύ θεσμικών οργάνων της Ένωσης ή μεταξύ κρατών μελών, αφενός, και θεσμικών οργάνων της Ένωσης, αφετέρου.

[...]

Η παρέμβαση έχει ως αντικείμενο την υποστήριξη των αιτημάτων του ενός των διαδίκων.»

4. Το άρθρο 56, πρώτο και τρίτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης προβλέπει τα εξής:

«Κατά των οριστικών αποφάσεων του Γενικού Δικαστηρίου [της Ευρωπαϊκής Ένωσης], καθώς και κατά των αποφάσεων που επιλύουν εν μέρει τη διαφορά ως προς την ουσία ή επιλύουν δικονομικό ζήτημα που αφορά ένσταση αναρμοδιότητας ή απαραδέκτου, μπορεί να ασκηθεί αναίρεση ενώπιον του Δικαστηρίου, σε δύο μήνες από της κοινοποιήσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως.

[...]

Με εξαίρεση τις περιπτώσεις δικών μεταξύ της Ένωσης και των υπαλλήλων τους, αναίρεση μπορούν να ασκήσουν και τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της Ένωσης που δεν παρενέβησαν στη δίκη ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου. Στην περίπτωση αυτή, τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα ευρίσκονται στην ίδια ακριβώς θέση με τα κράτη μέλη ή τα θεσμικά όργανα που παρενέβησαν πρωτοδίκως.»

5. Το άρθρο 57 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχει ως εξής:

«Κάθε πρόσωπο η αίτηση παρεμβάσεως του οποίου απορρίφθηκε από το Γενικό Δικαστήριο μπορεί να ασκήσει αναίρεση ενώπιον του Δικαστηρίου, εντός δύο εβδομάδων από της κοινοποιήσεως της απορριπτικής αποφάσεως.

Οι διάδικοι μπορούν να ασκήσουν αναίρεση ενώπιον του Δικαστηρίου κατά των αποφάσεων του Γενικού Δικαστηρίου που εκδόθηκαν με βάση το άρθρο 278 ή 279 ή το άρθρο 299[,] τέταρτο εδάφιο[,] [ΣΛΕΕ] ή με βάση τα άρθρα 157 ή το άρθρο 164, τρίτο εδάφιο[,] της Συνθήκης ΕΚΑΕ, εντός δύο μηνών από της κοινοποιήσεώς του.

Η αναίρεση που προβλέπεται στο πρώτο και δεύτερο εδάφιο του παρόντος άρθρου, εκδικάζεται με τη διαδικασία του άρθρου 39.»

6. Το άρθρο 61, πρώτο και δεύτερο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης ορίζει τα ακόλουθα:

«Εάν η αναίρεση κριθεί βάσιμη, το Δικαστήριο αναιρεί την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου. Στην περίπτωση αυτή, μπορεί είτε το ίδιο να αποφανθεί οριστικά επί της διαφοράς, εφόσον είναι ώριμη προς εκδίκαση, είτε να την αναπέμψει στο Γενικό Δικαστήριο για να την κρίνει.

Σε περίπτωση αναπομπής, το Γενικό Δικαστήριο δεσμεύεται ως προς τα νομικά ζητήματα που έχουν επιλυθεί με την απόφαση του Δικαστηρίου.»

Β. Ο Κανονισμός Διαδικασίας του Δικαστηρίου

7. Το άρθρο 172 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, το οποίο φέρει τον τίτλο «Διάδικοι που επιτρέπεται να καταθέσουν υπόμνημα επί της αιτήσεως αναιρέσεως», ορίζει τα εξής:

«Κάθε διάδικος της συγκεκριμένης ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου υποθέσεως που έχει συμφέρον να γίνει δεκτή ή να απορριφθεί η αίτηση αναιρέσεως μπορεί να υποβάλει υπόμνημα επί της αιτήσεως αναιρέσεως εντός δύο μηνών από την επίδοσή της. Η προθεσμία αυτή δεν παρατείνεται.»

Γ. Ο Κανονισμός Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου

8. Το άρθρο 1, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου έχει ως εξής:

«2. Στο πλαίσιο της εφαρμογής του παρόντος κανονισμού:

[...]

γ) με τους όρους “διάδικος” και “διάδικοι”, χρησιμοποιούμενους χωρίς άλλη ένδειξη, νοείται κάθε διάδικος, συμπεριλαμβανομένων των παρεμβαινόντων·

[...]».

9. Το άρθρο 142 του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, το οποίο φέρει τον τίτλο «Αντικείμενο και συνέπειες της παρεμβάσεως», προβλέπει τα ακόλουθα:

«1. Η παρέμβαση έχει ως αντικείμενο αποκλειστικά την υποστήριξη, εν όλω ή εν μέρει, των αιτημάτων του ενός των κύριων διαδίκων. Δεν συνεπάγεται τα ίδια δικονομικά δικαιώματα με εκείνα των κύριων διαδίκων, ιδίως δε το δικαίωμα να ζητηθεί η διεξαγωγή επ’ ακροατηρίου συζητήσεως.

2. Η παρέμβαση είναι παρεπόμενη της κύριας διαφοράς. Καθίσταται άνευ αντικειμένου σε περίπτωση διαγραφής της υποθέσεως από το πρωτόκολλο του Γενικού Δικαστηρίου, κατόπιν παραιτήσεως ή συμφωνίας μεταξύ των κύριων διαδίκων ή σε περίπτωση που η προσφυγή κριθεί απαράδεκτη.

3. Ο παρεμβαίνων αποδέχεται τη δίκη στο στάδιο που αυτή βρίσκεται κατά τον χρόνο της παρεμβάσεώς του.»

10. Το άρθρο 143, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, το οποίο φέρει τον τίτλο «Αίτηση παρεμβάσεως», ορίζει τα εξής:

«1. Η αίτηση παρεμβάσεως κατατίθεται εντός προθεσμίας έξι εβδομάδων, η οποία αρχίζει από τη δημοσίευση που προβλέπεται στο άρθρο 79.»

11. Το άρθρο 217, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου ορίζει τα ακόλουθα:

«Αν η μεταγενεστέρως αναιρεθείσα από το Δικαστήριο απόφαση ή διάταξη εκδόθηκε μετά την περάτωση της έγγραφης διαδικασίας επί της ουσίας ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, οι διάδικοι της ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου δίκης μπορούν, εντός δύο μηνών από την επίδοση της αποφάσεως ή διατάξεως του Δικαστηρίου, να υποβάλουν τις γραπτές παρατηρήσεις τους σχετικά με τις συνέπειες που θα πρέπει να αντληθούν από την απόφαση ή διάταξη του Δικαστηρίου για την επίλυση της διαφοράς. Η προθεσμία αυτή δεν παρατείνεται.»

12. Το άρθρο 219 του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, το οποίο φέρει τον τίτλο «Δικαστικά έξοδα», ορίζει τα εξής:

«Το Γενικό Δικαστήριο αποφαίνεται επί των δικαστικών εξόδων όσον αφορά, αφενός, τις ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου διαδικασίες και, αφετέρου, την ενώπιον του Δικαστηρίου αναιρετική διαδικασία.»

III. Το ιστορικό των διαφορών

13. Με την απόφαση (ΕΕ) 2016/1699 της Επιτροπής, της 11ης Ιανουαρίου 2016, σχετικά με το καθεστώς κρατικών ενισχύσεων όσον αφορά τη φορολογική απαλλαγή των πλεοναζόντων κερδών SA.37667 (2015/C) (πρώην 2015/NN) το οποίο έθεσε σε εφαρμογή το Βέλγιο (ΕΕ 2016, L 260, σ. 61, στο εξής: επίμαχη απόφαση), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπίστωσε ότι οι απαλλαγές που χορηγήθηκαν από το Βασίλειο του Βελγίου συνιστούσαν καθεστώς ενισχύσεων, υπό την έννοια του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, το οποίο ήταν μη συμβατό με την εσωτερική αγορά και είχε τεθεί σε εφαρμογή κατά παράβαση του άρθρου 108, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ. Η Επιτροπή διέταξε την ανάκτηση των κατ’ αυτόν τον τρόπο χορηγηθεισών ενισχύσεων από τους δικαιούχους, των οποίων ο οριστικός κατάλογος έπρεπε να καταρτισθεί σε μεταγενέστερο στάδιο από το Βασίλειο του Βελγίου.

IV. Η διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και ενώπιον του Δικαστηρίου και τα αιτήματα των διαδίκων

14. Με δικόγραφα που κατέθεσαν στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου στις 22 Μαρτίου και στις 25 Μαΐου 2016, αντιστοίχως, το Βασίλειο του Βελγίου και η Magnetrol International NV άσκησαν προσφυγές με αίτημα την ακύρωση της επίμαχης απόφασης.

15. Το Γενικό Δικαστήριο αποφάσισε τη συνεκδίκαση των υποθέσεων T‑131/16, Βέλγιο κατά Επιτροπής, και T‑263/16, Magnetrol International κατά Επιτροπής, προς διευκόλυνση της προφορικής διαδικασίας και της προς έκδοση κοινής αποφάσεως περατώνουσας τη δίκη.

16. Με την απόφαση της 14ης Φεβρουαρίου 2019, Βέλγιο και Magnetrol International κατά Επιτροπής (T‑131/16 και T‑263/16, EU:T:2019:91), το Γενικό Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης ακύρωσε την επίμαχη απόφαση.

17. Στις 24 Απριλίου 2019 η Επιτροπή άσκησε αναίρεση κατά της απόφασης αυτής.

18. Με διατάξεις του Προέδρου του Δικαστηρίου της 15ης Οκτωβρίου 2019 επετράπη στις Soudal NV, Esko-Graphics BVBA, Flir Systems Trading Belgium BVBA, Anheuser-Busch InBev SA/NV, Ampar BVBA, Atlas Copco Airpower SAS, Atlas Copco AB, Wabco Europe BVBA και Celio International NV να παρέμβουν υπέρ της Magnetrol International.

19. Με την απόφαση της 16ης Σεπτεμβρίου 2021, Επιτροπή κατά Βελγίου και Magnetrol International (C‑337/19 P, EU:C:2021:741), το Δικαστήριο:

– αναίρεσε την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 14ης Φεβρουαρίου 2019, Βέλγιο και Magnetrol International κατά Επιτροπής (T‑131/16 και T‑263/16, EU:T:2019:91)·

– απέρριψε τον πρώτο και τον δεύτερο λόγο ακυρώσεως στην υπόθεση T‑131/16, καθώς και τον πρώτο λόγο ακυρώσεως και το πρώτο σκέλος του τρίτου λόγου ακυρώσεως στην υπόθεση T‑263/16·

– ανέπεμψε την υπόθεση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου προκειμένου αυτό να αποφανθεί επί του τρίτου, του τέταρτου και του πέμπτου λόγου ακυρώσεως στην υπόθεση T‑131/16, καθώς και επί του δεύτερου λόγου ακυρώσεως, επί του δεύτερου και του τρίτου σκέλους του τρίτου λόγου ακυρώσεως και επί του τέταρτου λόγου ακυρώσεως στην υπόθεση T‑263/16, και

– επιφυλάχθηκε ως προς τα δικαστικά έξοδα.

20. Οι Soudal και Esko-Graphics καθώς και οι Atlas Copco Airpower και Atlas Copco, Anheuser-Busch Inbev και Ampar υπέβαλαν στο Γενικό Δικαστήριο παρατηρήσεις σχετικά με τα συμπεράσματα που έπρεπε να αντληθούν, για την επίλυση της διαφοράς, από την απόφαση της 16ης Σεπτεμβρίου 2021, Επιτροπή κατά Βελγίου και Magnetrol International (C‑337/19 P, EU:C:2021:741), με υπομνήματα της 16ης και της 25ης Νοεμβρίου 2021, αντιστοίχως.

21. Στις 17 Δεκεμβρίου 2021 οι Atlas Copco Airpower, Atlas Copco, Anheuser-Busch Inbev, Ampar, Soudal και Esko-Graphics έλαβαν από τη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου το από 6ης Δεκεμβρίου 2021 έγγραφο, με το οποίο τους γνωστοποιούνταν ότι, δεδομένου ότι οι προμνησθείσες παρατηρήσεις δεν συνιστούν έγγραφο προβλεπόμενο από τον Κανονισμό Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, ο πρόεδρος του επιληφθέντος της υποθέσεως τμήματος του Γενικού Δικαστηρίου αποφάσισε να μην περιληφθούν στη δικογραφία της υπόθεσης.

22. Με έγγραφο της 29ης Δεκεμβρίου 2021, προς τον Πρόεδρο και τα μέλη του Γενικού Δικαστηρίου, οι ανωτέρω έξι εταιρίες, παραπέμποντας στο σκεπτικό της διάταξης του Προέδρου του Δικαστηρίου της 15ης Οκτωβρίου 2019, Επιτροπή κατά Βελγίου και Magnetrol International (C‑337/19 P, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2019:915), και στη νομολογία του Γενικού Δικαστηρίου, ζήτησαν, αφενός, να διορθωθεί η «πλάνη» (oversight) στην οποία υπέπεσε το Γενικό Δικαστήριο αρνούμενο να περιλάβει τις παρατηρήσεις τους στη δικογραφία της υπόθεσης και, αφετέρου, να επιβεβαιωθεί η ιδιότητά τους ως παρεμβαινουσών ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.

23. Με το εν λόγω έγγραφο, οι έξι προμνησθείσες εταιρίες ζήτησαν από το Γενικό Δικαστήριο να απαντήσει εντός πέντε ημερών, στο μέτρο που θα αναγκάζονταν να ασκήσουν αναίρεση, εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, κατά κάθε ενδεχόμενης σιωπηρής άρνησης αναγνώρισης της ιδιότητάς τους ως παρεμβαινουσών στην υπόθεση.

24. Στις 10 Ιανουαρίου 2022 οι Atlas Copco Airpower και Atlas Copco καθώς και οι Anheuser-Busch Inbev και Ampar άσκησαν αναιρέσεις στις υποθέσεις C‑31/22 P και C‑32/22 P, αντιστοίχως.

25. Με έγγραφο της 11ης Ιανουαρίου 2022, ο Γραμματέας του Γενικού Δικαστηρίου βεβαίωσε την παραλαβή του από 29ης Δεκεμβρίου 2021 εγγράφου της Soudal και της Esko-Graphics και επέστησε την προσοχή των εταιριών στο γεγονός ότι ο Κανονισμός Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου δεν προβλέπει την υποβολή παρατηρήσεων, στην υπόθεση T‑263/16 RENV, από τους παρεμβαίνοντες στους οποίους επετράπη να μετάσχουν στη διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου στην υπόθεση C‑337/19 P.

26. Στις 28 Ιανουαρίου 2022 οι Soudal και Esko-Graphics άσκησαν αναίρεση στο πλαίσιο της υποθέσεως C‑74/22 P.

27. Η Atlas Copco Airpower και η Atlas Copco ζητούν από το Δικαστήριο:

– να αναιρέσει την απόφαση που περιέχεται στο έγγραφο του Γενικού Δικαστηρίου της 6ης Δεκεμβρίου 2021 του οποίου ήταν αποδέκτες, και

– να διατάξει ότι η Atlas Copco Airpower και η Atlas Copco πρέπει να διατηρήσουν την ιδιότητα των παρεμβαινουσών στην υπόθεση T‑263/16 RENV κατόπιν της εκ μέρους του Δικαστηρίου αναπομπής της εν λόγω υποθέσεως στο Γενικό Δικαστήριο.

28. Η Anheuser-Busch Inbev και η Ampar ζητούν από το Δικαστήριο:

– να αναιρέσει την απόφαση που περιέχεται στο έγγραφο του Γενικού Δικαστηρίου της 6ης Δεκεμβρίου 2021 του οποίου ήταν αποδέκτες, και

– να διατάξει ότι η Anheuser-Busch Inbev και η Ampar πρέπει να διατηρήσουν την ιδιότητα των παρεμβαινουσών στην υπόθεση T‑263/16 RENV κατόπιν της εκ μέρους του Δικαστηρίου αναπομπής της εν λόγω υποθέσεως στο Γενικό Δικαστήριο.

29. Η Soudal και η Esko-Graphics ζητούν από το Δικαστήριο:

– να αναιρέσει την απόφαση που περιέχεται στο έγγραφο του Γενικού Δικαστηρίου της 6ης Δεκεμβρίου 2021 του οποίου ήταν αποδέκτες·

– να διατάξει να περιληφθούν οι γραπτές παρατηρήσεις τους στη δικογραφία της υπόθεσης, και

– να διαπιστώσει ότι η Soudal και η Esko-Graphics διατηρούν την ιδιότητα των παρεμβαινουσών στην υπόθεση T‑263/16 RENV κατόπιν της εκ μέρους του Δικαστηρίου αναπομπής της εν λόγω υποθέσεως στο Γενικό Δικαστήριο.

30. Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:

– να κρίνει απαράδεκτες τις αιτήσεις αναιρέσεως·

– άλλως, να απορρίψει τις αιτήσεις αναιρέσεως ως αβάσιμες·

– να καταδικάσει τις αναιρεσείουσες στα δικαστικά έξοδα.

31. Δεν διεξήχθη επ’ ακροατηρίου συζήτηση.

V. Ανάλυση

Α. Επί του παραδεκτού

1. Επί του παραδεκτού των αιτήσεων αναιρέσεως στις υποθέσεις C‑31/22 P και C‑32/22 P

32. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι οι αιτήσεις αναιρέσεως στις υποθέσεις C‑31/22 P και C‑32/22 P είναι απαράδεκτες καθόσον βασίζονται στο άρθρο 57 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η εν λόγω διάταξη προβλέπει τη δυνατότητα άσκησης αναιρέσεως κατά αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου με την οποία απορρίφθηκε αίτηση παρεμβάσεως· κατά την Επιτροπή, όμως, στις δύο ως άνω υποθέσεις, το Γενικό Δικαστήριο δεν εξέδωσε τέτοια απόφαση. Το Γενικό Δικαστήριο αποφάσισε απλώς να μην περιλάβει στη δικογραφία της υπόθεσης T‑263/16 RENV τις γραπτές παρατηρήσεις που υπέβαλαν οι Atlas Copco Airpower και Atlas Copco καθώς και οι Anheuser‑Busch Inbev και Ampar.

33. Επισημαίνω εξαρχής, όπως και η Επιτροπή, ότι σκοπός του από 6ης Δεκεμβρίου 2021 εγγράφου του Γενικού Δικαστηρίου ήταν να ενημερωθούν οι Atlas Copco Airpower και Atlas Copco καθώς και οι Anheuser-Busch Inbev και Ampar ότι οι παρατηρήσεις που είχαν υποβάλει δεν είχαν πρωτοκολληθεί, καθόσον δεν συνιστούσαν έγγραφα προβλεπόμενα από τον Κανονισμό Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου. Επιπλέον, είναι αληθές ότι οι Atlas Copco Airpower και Atlas Copco καθώς και οι Anheuser-Busch Inbev και Ampar δεν υπέβαλαν επισήμως αίτηση παρεμβάσεως. Επομένως, από τυπικής απόψεως, η απόφαση που περιέχεται στο επίμαχο έγγραφο δεν συνιστά απόρριψη αιτήσεως παρεμβάσεως και, εκ πρώτης όψεως, δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο αιτήσεως αναιρέσεως βάσει του άρθρου 57 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

34. Φρονώ, εντούτοις, ότι η τυπολατρική ερμηνεία της διάταξης αυτής δεν είναι ικανοποιητική. Λαμβανομένου υπόψη του όλως ιδιαίτερου πλαισίου στο οποίο εντάσσονται οι υπό κρίση υποθέσεις, το οποίο χαρακτηρίζεται, μεταξύ άλλων, από το γεγονός ότι οι οικείες εταιρίες μπορούσαν δικαιολογημένα να πιστεύουν ότι διατήρησαν την ιδιότητα των παρεμβαινουσών στην κατ’ αναπομπή διαδικασία, θεωρώ ότι απλώς και μόνον το ότι, με την απόφασή του, το Γενικό Δικαστήριο δεν απορρίπτει ρητώς την ιδιότητα του παρεμβαίνοντος δεν δύναται αφ’ εαυτού να αποκλείσει το ενδεχόμενο σιωπηρής απόρριψης της εν λόγω ιδιότητας.

35. Συγκεκριμένα, οι Atlas Copco Airpower και Atlas Copco καθώς και οι Anheuser-Busch Inbev και Ampar υπέβαλαν, στο Γενικό Δικαστήριο, παρατηρήσεις «δυνάμει του άρθρου 217, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου», το οποίο αφορά τους διαδίκους στην ενώπιόν του δίκη. Υπ’ αυτή την έννοια, επικαλούνται τη συγκεκριμένη ιδιότητα, ως παρεμβαίνουσες.

36. Υπό τις συνθήκες αυτές, η απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου να μην περιλάβει τις επίμαχες παρατηρήσεις στη δικογραφία συνεπάγεται, εμμέσως πλην σαφώς, απόφαση άρνησης αναγνώρισης της ιδιότητας των Atlas Copco Airpower και Atlas Copco καθώς και των Anheuser-Busch Inbev και Ampar ως παρεμβαινουσών.

37. Τέτοια σιωπηρή απόφαση, η οποία παράγει, κατά τη γνώμη μου, τα ίδια αποτελέσματα με απόφαση απόρριψης αιτήσεως παρεμβάσεως ή περάτωσης παρεμβάσεως, μπορεί, όπως και η τελευταία αυτή απόφαση, να αποτελέσει αντικείμενο αιτήσεως αναιρέσεως βάσει του άρθρου 57 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

38. Τούτο ισχύει κατά μείζονα λόγο καθότι η ερμηνεία που προτείνω να δοθεί στην επίμαχη διάταξη είναι, στην πράξη, η μόνη που μπορεί να διασφαλίσει την ένδικη προστασία των αιτουσών την παρέμβαση των οποίων η ιδιότητα ως παρεμβαινουσών αναγνωρίστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου και, εν τέλει, να διασφαλίσει την αποτελεσματικότητα του δικαιώματος παρέμβασης που κατοχυρώνεται στο άρθρο 40 του εν λόγω Οργανισμού, στο μέτρο που δεν διαθέτουν κανένα άλλο μέσο ένδικης προστασίας.

39. Αφενός, φρονώ ότι δεν μπορεί να απαιτείται από διάδικο που έχει την ιδιότητα του παρεμβαίνοντος ενώπιον του Δικαστηρίου να υποβάλει επίσημη αίτηση παρεμβάσεως ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου, με μοναδικό σκοπό να έχει εν συνεχεία τη δυνατότητα να ασκήσει αναίρεση κατά της απόφασης απόρριψης της εν λόγω αίτησης, η οποία κατά σύστημα θα εκδίδεται. Συγκεκριμένα, η αίτηση θα είναι πάντοτε εκπρόθεσμη, καθόσον, προφανώς, δεν θα έχει υποβληθεί εντός των έξι εβδομάδων από τη δημοσίευση του σχετικού εισαγωγικού δικογράφου της δίκης, όπως απαιτεί το άρθρο 143 του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου.

40. Αφετέρου, δεν συνιστά ενδεχόμενο μέσο ένδικης προστασίας ούτε και η άσκηση προσφυγής κατά της αποφάσεως του Γενικού Δικαστηρίου περί περατώσεως της διαδικασίας, στο μέτρο που τέτοια προσφυγή μπορούν να ασκήσουν μόνο οι διάδικοι της ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου δίκης και, επομένως, οι διάδικοι των οποίων έχει αναγνωριστεί η ιδιότητα ως παρεμβαινόντων ενώπιόν του.

41. Υπό τις συνθήκες αυτές, φρονώ ότι οι αιτήσεις αναιρέσεως στις υποθέσεις C‑31/22 P και C‑32/22 P θα πρέπει να κριθούν παραδεκτές.

2. Επί του παραδεκτού της αιτήσεως αναιρέσεως στην υπόθεση C‑74/22 P

42. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η αίτηση αναιρέσεως στην υπόθεση C‑74/22 P είναι απαράδεκτη. Επισημαίνει, αφενός, ότι η απόφαση της οποίας ζητείται η αναίρεση δεν εμπίπτει σε καμία από τις κατηγορίες που προβλέπονται στο άρθρο 56 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ότι, επομένως, οι Soudal και Esko-Graphics δεν μπορούν να θεμελιώσουν την αίτηση αναιρέσεως επί της διατάξεως αυτής.

43. Αφετέρου, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, ακόμη και αν γίνει δεκτό ότι η αίτηση αναιρέσεως μπορεί να επαναχαρακτηριστεί ως «αίτηση αναιρέσεως υποβληθείσα δυνάμει του άρθρου 57 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης», κάτι το οποίο η ίδια αμφισβητεί, η αίτηση αναιρέσεως θα πρέπει επίσης να απορριφθεί για τους ίδιους λόγους με εκείνους που προέβαλε στο πλαίσιο των υποθέσεων C‑31/22 P και C‑32/22 P. Κατά την Επιτροπή, η εν λόγω αίτηση αναιρέσεως είναι, εν πάση περιπτώσει, εκπρόθεσμη.

44. Κατά τη γνώμη μου, καθόσον βασίζεται στο άρθρο 56 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η αίτηση αναιρέσεως θα πρέπει να κριθεί απαράδεκτη, δεδομένου ότι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση δεν επιλύει ούτε τη διαφορά ούτε δικονομικό ζήτημα που αφορά ένσταση αναρμοδιότητας ή απαραδέκτου.

45. Αφενός, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η εκδίκαση της υπόθεσης T‑263/16 RENV συνεχίζεται ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου μετά την έκδοση της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης, με την οποία δεν επιλύεται επί της ουσίας κανένα ζήτημα της διαφοράς.

46. Αφετέρου, μολονότι οι σχετικές με αίτηση παρεμβάσεως διαφωνίες συνιστούν όντως δικονομικό ζήτημα, εντούτοις δεν αφορούν ένσταση αναρμοδιότητας ή απαραδέκτου, δηλαδή τα μόνα δικονομικά ζητήματα τα οποία μνημονεύονται στο άρθρο 56 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συγκεκριμένα, οι ενστάσεις απαραδέκτου ή αναρμοδιότητας υπόκεινται, τόσο ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου όσο και ενώπιον του Δικαστηρίου, σε ειδικούς κανόνες ( ) και σκοπούν στην περάτωση της δίκης χωρίς το δικαστήριο να εισέλθει στην ουσία της υπόθεσης. Το γεγονός ότι μπορεί να έχουν ως αποτέλεσμα την περάτωση της δίκης δικαιολογεί, άλλωστε, την επιλογή της υπαγωγής των αιτήσεων αναιρέσεως που ασκούνται κατά των εν λόγω αποφάσεων στο ίδιο καθεστώς με εκείνο στο οποίο υπόκεινται οι αιτήσεις αναιρέσεως που ασκούνται κατά των αποφάσεων περάτωσης της δίκης μετά την εξέταση της επίδικης διαφοράς επί της ουσίας.

47. Αντιθέτως, η φύση των ζητημάτων που αφορούν παρέμβαση είναι διαφορετική. Όπως υπογραμμίζεται στον Κανονισμό Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, η παρέμβαση είναι παρεπόμενη της κύριας διαφοράς ( ), οι δε σχετικές με αυτήν αποφάσεις δεν μπορούν σε καμία περίπτωση να περατώσουν τη δίκη.

48. Υπό τις συνθήκες αυτές, φρονώ ότι η αναιρεσιβαλλόμενη απόφαση δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο αιτήσεως αναιρέσεως βάσει του άρθρου 56 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης και ότι, επομένως, η αίτηση αναιρέσεως στην υπόθεση C‑74/22 P θα πρέπει να κριθεί απαράδεκτη συναφώς.

49. Εντούτοις, από τη νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει επίσης ότι το δικαιοδοτικό όργανο, προκειμένου να διασφαλίσει την πρακτική αποτελεσματικότητα του δικογράφου της προσφυγής, δύναται, βάσει εκτίμησης του συνόλου του δικογράφου, να ερμηνεύσει την προσφυγή μη περιοριζόμενο στην ονομασία που της δίδει ρητώς ο προσφεύγων ( ). Ομοίως, το Δικαστήριο έχει εξετάσει επίσης δύο εναλλακτικές βάσεις αιτήσεως αναιρέσεως, μη περιοριζόμενο στη βάση που προσδιόρισε η αναιρεσείουσα ( ).

50. Επομένως, κατά τη γνώμη μου, το Δικαστήριο δύναται, προκειμένου να διασφαλίσει την πρακτική αποτελεσματικότητα της αιτήσεως αναιρέσεως, να χαρακτηρίσει την επίμαχη αίτηση αναιρέσεως ως «αναίρεση ασκηθείσα βάσει του άρθρου 57 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης», δεδομένου ότι προκύπτει σαφώς από τα αιτήματά τους ότι, με την εν λόγω αίτηση αναιρέσεως, οι διάδικοι προσβάλλουν απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου με την οποία δεν αναγνωρίστηκε η ιδιότητά τους ως παρεμβαινουσών.

51. Εντούτοις, φρονώ ότι ο συγκεκριμένος εκ νέου χαρακτηρισμός δεν καθιστά παραδεκτή την αίτηση αναιρέσεως στην υπόθεση C‑74/22 P. Όπως και η Επιτροπή, θεωρώ ότι η εν λόγω αίτηση αναιρέσεως είναι, εν πάση περιπτώσει, εκπρόθεσμη.

52. Κατά το άρθρο 57 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Soudal και η Esko-Graphics έπρεπε να υποβάλουν την αίτηση αναιρέσεως εντός προθεσμίας δύο εβδομάδων από την έκδοση της απόφασης με την οποία απορρίπτεται η αίτηση παρεμβάσεως ή περατώνεται η σχετική διαδικασία, παρεκτεινόμενης κατά δέκα ημέρες λόγω αποστάσεως.

53. Η επίμαχη απορριπτική απόφαση περιέχεται, όμως, στο από 6ης Δεκεμβρίου 2021 έγγραφο του Γενικού Δικαστηρίου, το οποίο κοινοποιήθηκε στους διαδίκους στις 17 Δεκεμβρίου 2021. Συγκεκριμένα, με το εν λόγω έγγραφο, το Γενικό Δικαστήριο αρνήθηκε, εμμέσως πλην σαφώς, να αναγνωρίσει στη Soudal και στην Esko-Graphics την ιδιότητα των παρεμβαινουσών και, επομένως, η αίτηση αναιρέσεως έπρεπε να υποβληθεί, το αργότερο, στις 10 Ιανουαρίου 2022.

54. Ως εκ τούτου, κατά τη γνώμη μου, η αίτηση αναιρέσεως είναι απαράδεκτη καθότι εκπρόθεσμη.

55. Το συμπέρασμα αυτό δεν αναιρείται από τα επιχειρήματα των διαδίκων, οι οποίοι υποστηρίζουν, αφενός, ότι η προθεσμία άσκησης της αναιρέσεως δεν αρχίζει με το από 6ης Δεκεμβρίου 2021 έγγραφο αλλά με εκείνο της 11ης Ιανουαρίου 2022 και, αφετέρου, ότι η Soudal και η Esko-Graphics υπέπεσαν σε συγγνωστή πλάνη.

56. Όσον αφορά, κατά πρώτον, το χρονικό σημείο έναρξης της προθεσμίας άσκησης της αναιρέσεως, επισημαίνω ότι το από 11ης Ιανουαρίου 2022 δεύτερο έγγραφο του Γενικού Δικαστηρίου έχει αμιγώς επιβεβαιωτικό χαρακτήρα. Κατά πάγια νομολογία, μια απόφαση απλώς επιβεβαιώνει προηγουμένη απόφαση όταν δεν περιέχει κανένα νέο στοιχείο σε σχέση με την προγενέστερη πράξη και δεν προηγήθηκε αυτής επανεξέταση της κατάστασης του αποδέκτη της πράξης αυτής ( ).

57. Το από 11ης Ιανουαρίου 2022 έγγραφο αποτελεί, όμως, απάντηση στο αίτημα της Soudal και της Esko-Graphics προς το Γενικό Δικαστήριο να επιβεβαιώσει ότι εξακολουθούν να μετέχουν στη διαδικασία ως παρεμβαίνουσες, με την οποία το Γενικό Δικαστήριο απλώς επαναλαμβάνει τα συμπεράσματα που εξέθεσε με το από 6ης Δεκεμβρίου 2021 έγγραφο. Επισημαίνω, επιπλέον, ότι οι ίδιες οι Soudal και Esko-Graphics επισημαίνουν, απαντώντας στις ερωτήσεις του Δικαστηρίου, ότι «το δεύτερο έγγραφο επιβεβαίωσε το περιεχόμενο του πρώτου».

58. Επομένως, το από 11ης Ιανουαρίου 2022 έγγραφο συνιστά απλώς και μόνο επιβεβαίωση του από 6ης Δεκεμβρίου 2021 εγγράφου και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως το χρονικό σημείο έναρξης της προθεσμίας άσκησης αναιρέσεως.

59. Όσον αφορά, κατά δεύτερον, την ύπαρξη συγγνωστής πλάνης σε σχέση με την προθεσμία άσκησης της αναιρέσεως βάσει του άρθρου 57 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, στο πλαίσιο των κανόνων περί προθεσμιών άσκησης προσφυγών, η έννοια της «συγγνωστής πλάνης», βάσει της οποίας επιτρέπεται εξαίρεση από τις ως άνω προθεσμίες, αφορά αποκλειστικώς εξαιρετικές περιστάσεις στις οποίες, ιδίως, το οικείο όργανο επέδειξε συμπεριφορά η οποία, αφ’ εαυτής ή κυρίως, μπορούσε να προκαλέσει επιτρεπτή σύγχυση σε καλόπιστο διάδικο που επέδειξε όλη την επιμέλεια που απαιτείται από συναλλασσόμενο με συνήθη ενημέρωση ( ).

60. Φρονώ ότι δεν συντρέχουν τέτοιες περιστάσεις. Είναι αληθές ότι η απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου που περιέχεται στο από 6ης Δεκεμβρίου 2021 έγγραφό του, καθόσον δεν απορρίπτει ρητώς την ιδιότητα της Soudal και της Esko-Graphics ως παρεμβαινουσών, δεν είναι σαφής. Εντούτοις, η συγκεκριμένη έλλειψη σαφήνειας δεν αρκεί αφ’ εαυτής για την πρόκληση επιτρεπτής σύγχυσης σε καλόπιστο διάδικο που επέδειξε όλη την επιμέλεια που απαιτείται από συναλλασσόμενο με συνήθη ενημέρωση.

61. Επισημαίνω, ειδικότερα, ότι, απαντώντας στο από 6ης Δεκεμβρίου 2021 έγγραφο του Γενικού Δικαστηρίου, η Soudal και η Esko-Graphics ζήτησαν από το Γενικό Δικαστήριο να διορθώσει την παράλειψη η οποία είχε ως αποτέλεσμα να μη γίνουν δεκτές οι παρατηρήσεις τους και να επιβεβαιώσει την ιδιότητά τους ως παρεμβαινουσών.

62. Υπογραμμίζω ότι ακόμη πιο σημαντικό είναι το στοιχείο ότι, με το από 29ης Δεκεμβρίου 2021 έγγραφό τους προς το Γενικό Δικαστήριο, η Soudal και η Esko-Graphics ζήτησαν από το Γενικό Δικαστήριο να απαντήσει στο αίτημα επιβεβαίωσης της ιδιότητάς τους ως ενδιαφερόμενων μερών εντός πέντε ημερών, στο μέτρο που, σε περίπτωση αρνητικής απάντησης του Γενικού Δικαστηρίου, θα «αναγκάζονταν να ασκήσουν αναίρεση, εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών, κατά κάθε ενδεχόμενης σιωπηρής άρνησης αναγνώρισης σε αυτές της ιδιότητας των παρεμβαινουσών».

63. Επομένως, από τα ως άνω στοιχεία συνάγεται ότι όχι μόνο η Soudal και η Esko-Graphics είχαν, ορθώς, ερμηνεύσει το από 6ης Δεκεμβρίου 2021 έγγραφο του Γενικού Δικαστηρίου ως σιωπηρή, πλην όμως σαφή, άρνηση αναγνώρισης της ιδιότητάς τους ως ενδιαφερόμενων μερών, αλλά, πρωτίστως, ότι είχαν πλήρως επίγνωση των προθεσμιών για την υποβολή αιτήσεως αναιρέσεως τέτοιας απόφασης, καθόσον αρχική πρόθεσή τους ήταν να ασκήσουν την εν λόγω αναίρεση εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών.

64. Το γεγονός ότι η επίμαχη αναίρεση ασκήθηκε εκπροθέσμως δεν οφείλεται, συνεπώς, σε συγγνωστή πλάνη λόγω έλλειψης σαφήνειας της απόφασης του Γενικού Δικαστηρίου που περιέχεται στο από 6ης Δεκεμβρίου 2021 έγγραφο, αλλά αποκλειστικώς στη συμπεριφορά της Soudal και της Esko-Graphics.

65. Υπό τις συνθήκες αυτές, η αίτηση αναιρέσεως στην υπόθεση C‑74/22 P πρέπει να απορριφθεί ως απαράδεκτη, καθόσον ασκήθηκε εκπροθέσμως.

Β. Επί της ουσίας

66. Επισημαίνω ευθύς εξαρχής ότι οι παρατηρήσεις επί της ουσίας που θα εκθέσω εν συνεχεία αφορούν μόνον τις υποθέσεις C‑31/22 P και C‑32/22 P, στο μέτρο που θεωρώ ότι η αίτηση αναιρέσεως στην υπόθεση C‑74/22 P θα πρέπει να κριθεί απαράδεκτη. Διευκρινίζω, εντούτοις, ότι, σε περίπτωση που το Δικαστήριο δεν συμμερίζεται την ανάλυσή μου, οι παρατηρήσεις που ακολουθούν θα μπορούν να τύχουν εφαρμογής και στην υπόθεση αυτή.

67. Προς στήριξη των αιτήσεων αναιρέσεως, οι Atlas Copco Airpower, Atlas Copco, Anheuser-Busch Inbev και Ampar (στο εξής: αναιρεσείουσες) προβάλλουν έναν μόνο λόγο αναιρέσεως, ο οποίος περιλαμβάνει δύο σκέλη. Στο πλαίσιο του πρώτου σκέλους του μόνου λόγου αναιρέσεως, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο παραβλέποντας τη νομολογία του, βάσει της οποίας οι διάδικοι στους οποίους επετράπη να παρέμβουν στην αναιρετική διαδικασία διατηρούν την ιδιότητα αυτή και στην κατ’ αναπομπή διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου. Στο πλαίσιο του δεύτερου σκέλους του μόνου λόγου αναιρέσεως, οι αναιρεσείουσες υποστηρίζουν, επιπλέον, ότι το Γενικό Δικαστήριο παρέβη το άρθρο 217, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου. Κατά τις αναιρεσείουσες, από τη νομολογία του Γενικού Δικαστηρίου προκύπτει ότι η εν λόγω διάταξη έχει την έννοια ότι η φράση «διάδικοι της ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου δίκης», που αφορά τους διαδίκους στους οποίους επετράπη να υποβάλουν παρατηρήσεις μετά την αναπομπή της υπόθεσης από το Δικαστήριο, καταλαμβάνει επίσης τους διαδίκους στους οποίους επετράπη να παρέμβουν στην αναιρετική διαδικασία.

68. Δεδομένου ότι αμφότερα τα σκέλη του μόνου λόγου αναιρέσεως αφορούν το ζήτημα της διατήρησης της ιδιότητας του παρεμβαίνοντος, θα τα εξετάσω από κοινού.

69. Θα ξεκινήσω την ανάλυσή μου υπογραμμίζοντας ότι, καίτοι τα κείμενα που εφαρμόζονται στην παρέμβαση δεν είναι σαφή όσον αφορά το ζήτημα της διατήρησης της ιδιότητας του παρεμβαίνοντος (ενότητα 1), εντούτοις η νομολογία σχετικά με την παρέμβαση παρέχει χρήσιμες ενδείξεις οι οποίες συνηγορούν υπέρ της διατήρησης της ιδιότητας του παρεμβαίνοντος στην κατ’ αναπομπή διαδικασία (ενότητα 2). Θα εκθέσω ότι, κατά τη γνώμη μου, η διατήρηση της ιδιότητας του παρεμβαίνοντος προκύπτει επίσης από τη λειτουργική συνέχεια της αναιρετικής και της κατ’ αναπομπή διαδικασίας (ενότητα 3). Τέλος, θα εκθέσω ορισμένες πρόσθετες παρατηρήσεις όσον αφορά τη σχέση μεταξύ της λύσης που προτείνω και της πρακτικής των καλούμενων «πιλοτικών» υποθέσεων (ενότητα 4).

1. Επί της έλλειψης σαφήνειας των σχετικών με την παρέμβαση κειμένων

70. Το ζήτημα της διατήρησης, στην κατ’ αναπομπή διαδικασία, της ιδιότητας του παρεμβαίνοντος που αναγνωρίστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου σχετίζεται άμεσα με την ερμηνεία του άρθρου 217, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, το οποίο διέπει την κατ’ αναπομπή διαδικασία μετά την αναίρεση απόφασης.

71. Η προμνησθείσα διάταξη επιτρέπει στους «διαδίκους της ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου δίκης» να υποβάλουν τις γραπτές παρατηρήσεις τους σχετικά με τις συνέπειες που θα πρέπει να αντληθούν από την απόφαση του Δικαστηρίου περί αναπομπής ( ), όταν η έγγραφη διαδικασία επί της ουσίας περατώθηκε πριν από την αναιρετική διαδικασία. Μολονότι η φράση «διάδικοι ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου» περιλαμβάνει και τους παρεμβαίνοντες ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου ( ), πρέπει να διευκρινιστεί αν αφορά εκείνους των οποίων η αίτηση παρεμβάσεως έγινε δεκτή από το Δικαστήριο στην αναιρετική διαδικασία.

72. Οι διατάξεις, όμως, που διέπουν την παρέμβαση δεν παρέχουν σαφή απάντηση στο ως άνω ζήτημα, ελλείψει δε ρητής διάταξης προβλέπουσας τη συνέχεια της παρέμβασης που επετράπη στην αναιρετική διαδικασία, εγείρεται το ζήτημα μήπως η σιωπή των διατάξεων θα έπρεπε να νοηθεί ως σιωπηρή επιβεβαίωση της παύσης της εν λόγω ιδιότητας κατά το πέρας της ενώπιον του Δικαστηρίου διαδικασίας.

73. Η ως άνω ερμηνεία μπορεί να επιρρωννύεται από το ότι οι κρίσιμες διατάξεις επιβεβαιώνουν ρητώς τη συνέχεια της παρέμβασης σε ανάλογες περιπτώσεις. Αφενός, δεν χωρεί αμφιβολία, κατά το άρθρο 217, παράγραφος 1, του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, ότι οι διάδικοι στους οποίους επετράπη να παρέμβουν στην επί της ουσίας διαδικασία ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου δύνανται να παρέμβουν στην κατ’ αναπομπή διαδικασία. Αφετέρου, το άρθρο 172 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου προβλέπει ότι οι παρεμβαίνοντες επί της ουσίας ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου μπορούν να παρέμβουν στην αναιρετική διαδικασία, υπό την προϋπόθεση ότι έχουν συμφέρον σε αυτήν. Η μη ύπαρξη αντίστοιχης διάταξης στην αντίθετη περίπτωση, η οποία θα επιβεβαίωνε πέραν πάσης αμφιβολίας τη συνέχεια της παρέμβασης που επέτρεψε το Δικαστήριο στην αναιρετική διαδικασία, θα μπορούσε να ερμηνευθεί a contrario ως επιβεβαίωση της παύσης της δυνατότητας παρέμβασης.

74. Εντούτοις, κατά τη γνώμη μου, η ερμηνεία αυτή επιδέχεται αμφισβήτηση. Κατ’ αρχάς, από το άρθρο 40, δεύτερο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης προκύπτει σαφώς ότι το δικαίωμα παρέμβασης εξαρτάται από την ύπαρξη συμφέροντος του παρεμβαίνοντος στην επίλυση της διαφοράς. Μολονότι, όμως, τέτοιο συμφέρον υφίσταται κατά την αναιρετική διαδικασία, όπως προβλέπεται ρητώς στο άρθρο 172 του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, κανένα στοιχείο δεν οδηγεί στο συμπέρασμα ότι παύει να υφίσταται στην κατ’ αναπομπή διαδικασία, δεδομένου ότι, εξ ορισμού, η διαφορά δεν έχει ακόμη επιλυθεί ( ).

75. Εν συνεχεία, μολονότι, βεβαίως, κατά το άρθρο 40 σε συνδυασμό με το άρθρο 56, τρίτο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα της Ένωσης, ως «προνομιούχοι» παρεμβαίνοντες, μπορούν πάντοτε να παρέμβουν στην αναιρετική διαδικασία ( ), δεν μπορεί να συναχθεί a contrario από τη διάταξη αυτή ότι οι μη προνομιούχοι διάδικοι δεν μπορούν ποτέ να παρέμβουν, αλλά μόνον ότι η εν λόγω παρέμβαση εξαρτάται από την ύπαρξη συμφέροντος στην επίλυση της διαφοράς.

76. Τέλος, λαμβανομένου υπόψη του αναμφισβήτητου συμφέροντος του παρεμβαίνοντος στην επίλυση της διαφοράς, το οποίο επιβεβαίωσε το Δικαστήριο κατά την αναιρετική διαδικασία, η αδυναμία λυσιτελούς υποβολής νέας αίτησης παρεμβάσεως στην κατ’ αναπομπή διαδικασία άπαξ και παρέλθει η σχετική προθεσμία ( ) μπορεί να ερμηνευθεί ως σιωπηρή επιβεβαίωση του συνεχούς χαρακτήρα της παρέμβασης.

77. Υπό τις συνθήκες αυτές, φρονώ ότι τα κείμενα δεν παρέχουν, αφ’ εαυτών, τη δυνατότητα να δοθεί απάντηση στο ζήτημα της διατήρησης της ιδιότητας του παρεμβαίνοντος στην κατ’ αναπομπή διαδικασία. Επομένως, θα εξετάσω το ζήτημα της διάρκειας της παρέμβασης υπό το πρίσμα της νομολογίας, η οποία θεωρώ ότι περιέχει χρήσιμες ενδείξεις για την επίλυση του ζητήματος που υποβλήθηκε στην κρίση του Δικαστηρίου.

2. Επί της σχετικής με τη διάρκεια της παρέμβασης νομολογία

78. Εκ πρώτης όψεως, οι λύσεις που εφάρμοσε η νομολογία μπορεί να φαίνεται ότι ενέχουν αντιφάσεις. Εντούτοις, διασυνδέονται μεταξύ τους κατά τρόπο συνεκτικό, καθόσον υπαγορεύονται από το συμφέρον στην επίλυση της διαφοράς στο οποίο ερείδεται το δικαίωμα παρέμβασης.

79. Η πρώτη λύση απορρέει από τη νομολογία του Γενικού Δικαστηρίου που επικαλούνται οι αναιρεσείουσες, κατά την οποία οι διάδικοι στους οποίους επετράπη να μετάσχουν στην αναιρετική διαδικασία διατηρούν την ιδιότητά τους στην κατ’ αναπομπή διαδικασία, τούτο δε τους παρέχει, μεταξύ άλλων, τη δυνατότητα να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους επί των συμπερασμάτων που πρέπει να αντληθούν από την απόφαση του Δικαστηρίου. Αντιθέτως προς όσα υποστηρίζει η Επιτροπή με τις γραπτές παρατηρήσεις της, η συγκεκριμένη λύση δεν βασίζεται στις δύο μεμονωμένες αποφάσεις που την καθιέρωσαν και την επιβεβαίωσαν ρητώς ( ), αλλά μπορεί επίσης να συναχθεί από τη μεταχείριση που επιφυλάχθηκε στους παρεμβαίνοντες σε πλείονες υποθέσεις που αναπέμφθηκαν ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου ( ). Βάσει του σκεπτικού του Γενικού Δικαστηρίου στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση Ισπανία κ.λπ. κατά Επιτροπής ( ), η λύση αυτή βασίζεται στο συμφέρον ορθής απονομής της δικαιοσύνης, καθόσον προάγει τη συνέχεια της συζήτησης στο πλαίσιο της κατ’ αντιμωλίαν διαδικασίας, μετά την αναπομπή εκ μέρους του Δικαστηρίου.

80. Η δεύτερη από τις προμνησθείσες νομολογιακές λύσεις παρέχει στους διαδίκους τη δυνατότητα να προβάλουν το απαράδεκτο παρέμβασης η οποία επετράπη σε προγενέστερο στάδιο της διαδικασίας. Επομένως, το γεγονός ότι επετράπη σε προγενέστερο στάδιο στον παρεμβαίνοντα να μετάσχει στη δίκη δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να εξετασθεί εκ νέου το παραδεκτό της παρέμβασης, είτε επ’ ευκαιρία της εξέτασης της υπόθεσης επί της ουσίας ( ) είτε στο πλαίσιο της αναιρετικής διαδικασίας ( ). Ως εκ τούτου, το δικαίωμα παρεμβάσεως δεν είναι ποτέ οριστικώς κεκτημένο και μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση σε περίπτωση μεταβολής περιστάσεων οι οποίες επιφέρουν την απώλεια του συμφέροντος στην επίλυση της διαφοράς ( ).

81. Υπογραμμίζω ότι οι προεκτεθείσες νομολογιακές λύσεις δεν προκύπτουν ρητώς από τα νομοθετήματα που ρυθμίζουν τη διαδικασία ενώπιον των δικαστηρίων της Ένωσης. Βασίζονται, αντιθέτως, στην υποκείμενη λογική του δικαιώματος παρέμβασης, του οποίου η αναγνώριση βασίζεται στην ύπαρξη άμεσου και ενεστώτος συμφέροντος στην επίλυση της διαφοράς ( ). Συγκεκριμένα, το Γενικό Δικαστήριο μπορεί να δεχθεί στην κατ’ αναπομπή διαδικασία τους παρεμβαίνοντες στους οποίους επετράπη να μετάσχουν στην αναιρετική διαδικασία, καθότι το εν λόγω συμφέρον παραμένει, κατ’ αρχήν, ενεστώς έως την οριστική επίλυση της διαφοράς. Εξάλλου, λόγω της ενδεχόμενης απώλειας του εν λόγω συμφέροντος κατά τη διάρκεια της δίκης, ως αποτέλεσμα ενδεχόμενης μεταβολής περιστάσεων, οι διάδικοι μπορούν να προσβάλουν, οποτεδήποτε κατά τη διαδικασία, το παραδεκτό προηγουμένως επιτραπείσας παρέμβασης.

82. Επομένως, από τις ισχύουσες διατάξεις και από τη νομολογία σχετικά με την παρέμβαση προκύπτει ότι η ιδιότητα του παρεμβαίνοντος παρέχει στον ενδιαφερόμενο δικονομικό δικαίωμα και τις συναφείς δικονομικές εγγυήσεις, που αντικατοπτρίζουν το συμφέρον του στην επίλυση της διαφοράς, και ότι η εν λόγω ιδιότητα μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση σε περίπτωση μεταγενέστερης μεταβολής περιστάσεων η οποία επιφέρει την απώλεια του εν λόγω συμφέροντος.

83. Σε περίπτωση μερικής αναιρέσεως της απόφασης του Γενικού Δικαστηρίου και συνακόλουθης αναπομπής, φρονώ ότι ο διάδικος στον οποίο επετράπη να μετάσχει στην αναιρετική διαδικασία θα πρέπει, κατ’ αρχήν, να διατηρεί τη νομιμοποίηση προς άσκηση παρέμβασης, στο μέτρο που το συμφέρον του κατά το πέρας της αναιρετικής διαδικασίας παραμένει κατ’ ανάγκην ενεστώς έως την οριστική επίλυσης της διαφοράς.

3. Επί της λειτουργικής συνέχειας της διαδικασίας κατά την αναπομπή

84. Η προεκτεθείσα διατήρηση του συμφέροντος στην επίλυση της διαφοράς προκύπτει, επιπλέον, από τη λειτουργική συνέχεια μεταξύ της αναιρετικής διαδικασίας και της κατ’ αναπομπή διαδικασίας, η δεύτερη εκ των οποίων χρησιμεύει στην άντληση των συνεπειών της πρώτης.

85. Αφενός, το άρθρο 219 του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου καταδεικνύει την εν λόγω συνέχεια, δεδομένου ότι βάσει αυτού ανατίθεται στο Γενικό Δικαστήριο η έκδοση απόφασης επί των δικαστικών εξόδων στα οποία υποβλήθηκε ο παρεμβαίνων κατά την αναιρετική διαδικασία, στο μέτρο που η αξία της παρέμβασης μπορεί να εκτιμηθεί πλήρως μόνο κατά τον χρόνο οριστικής επίλυσης της διαφοράς.

86. Αφετέρου, φρονώ ότι η εν λόγω συνέχεια προκύπτει επίσης από τη δυνατότητα του Δικαστηρίου να αποφανθεί επί της ουσίας της υπόθεσης, δεδομένου ότι η υπόθεση αναπέμπεται ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου μόνον όταν η υπόθεση δεν είναι ώριμη προς εκδίκαση. Επομένως, η αναπομπή εξαρτάται εξ ολοκλήρου από την πρόοδο της εκδίκασης της υπόθεσης ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου και, κατά τη γνώμη μου, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η υπόθεση που αναπέμπεται είναι διαφορετική από την υπόθεση της αναιρετικής διαδικασίας, στο πλαίσιο της οποίας διατάχθηκε η αναπομπή, κατά μείζονα λόγο καθότι η διαδικασία θεωρείται υποχρεωτικώς ενιαία όταν το Δικαστήριο εκδίδει την απόφασή του.

87. Συναφώς, επισημαίνω ότι η μη αποδοχή της διατήρησης της ιδιότητας του παρεμβαίνοντος στην κατ’ αναπομπή διαδικασία θα συνεπάγεται κατ’ ανάγκην ασυμμετρία ως προς τη μεταχείριση των διαδίκων στους οποίους επετράπη να μετάσχουν στη διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου, ανάλογα με το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η δίκη κατά το πέρας της αναιρετικής διαδικασίας. Επομένως, σε περίπτωση που το Δικαστήριο αποφανθεί επί της ουσίας στο πέρας της αναιρετικής διαδικασίας, θα επιτρέπεται στους διαδίκους που μετείχαν στην αναιρετική διαδικασία να παρέμβουν έως την οριστική επίλυση της διαφοράς. Σε αντίθετη περίπτωση, θα χάνουν την ιδιότητά τους στην κατ’ αναπομπή διαδικασία. Κατά τη γνώμη μου, κανένα στοιχείο δεν δικαιολογεί τέτοια διαφοροποίηση των δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται στους παρεμβαίνοντες. Εξάλλου, σε περίπτωση υποβολής δεύτερης αιτήσεως αναιρέσεως μετά την κατ’ αναπομπή διαδικασία, η λύση αυτή μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα δύο διαδοχικές παρεμβάσεις ενώπιον του Δικαστηρίου, αποκλείοντας το ενδιαφερόμενο μέρος από την ενδιάμεση συζήτηση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου. Ο κατακερματισμός της δικονομικής μεταχείρισης τον οποίο συνεπάγεται η εν λόγω λύση δεν δικαιολογείται υπό το πρίσμα της γενικής οικονομίας του δικαιώματος παρέμβασης, το οποίο βασίζεται στο συμφέρον του παρεμβαίνοντος στην επίλυση της διαφοράς και στη λειτουργική συνέχεια μεταξύ της αναιρετικής διαδικασίας και της κατ’ αναπομπή διαδικασίας.

88. Υπό τις συνθήκες αυτές, οι συστημικές παρατηρήσεις, οι οποίες αντλούνται από τη συνέπεια των λύσεων που προέκρινε η νομολογία και από τη συνέχεια μεταξύ της αναιρετικής διαδικασίας και της συνακόλουθης αναπομπής, συνηγορούν, κατά τη γνώμη μου, υπέρ της διατήρησης της ιδιότητας του παρεμβαίνοντος, κατόπιν της εκ μέρους του Δικαστηρίου αναπομπής, με την επιφύλαξη ενδεχόμενης απώλειας του συμφέροντος άσκησης παρέμβασης λόγω μεταγενέστερης μεταβολής περιστάσεων.

4. Συμπληρωματικές παρατηρήσεις σχετικά με την πρακτική των «πιλοτικών υποθέσεων»

89. Υπενθυμίζω ότι η πρακτική των καλούμενων πιλοτικών υποθέσεων συνίσταται στην κατά προτεραιότητα εξέταση της επίμαχης υπόθεσης, ενώ οι εκκρεμείς διαδικασίες σε παρεμφερείς υποθέσεις αναστέλλονται εν αναμονή της έκδοσης απόφασης επ’ αυτής. Μέσω της διευκόλυνσης της συγκέντρωσης της κατ’ αντιμωλίαν διαδικασίας, η εν λόγω πρακτική τείνει στη διασφάλιση ομοιόμορφης και αποτελεσματικής εξέτασης συνόλου παρεμφερών υποθέσεων, καθιστώντας συγχρόνως δυνατή την εξοικονόμηση των μέσων που χρησιμοποιεί το Γενικό Δικαστήριο.

90. Η μεταχείριση των αναιρεσειουσών στις υπό κρίση υποθέσεις μπορεί, επομένως, να αποδοθεί στη βούληση του Γενικού Δικαστηρίου να αποτρέψει ενδεχόμενες καθυστερήσεις ως αποτέλεσμα της αποδοχής των παρεμβάσεων στην κατ’ αναπομπή διαδικασία. Εντούτοις, φρονώ ότι η λύση που προτείνω δεν θα επηρεάσει την προτεραιότητα που αναγνωρίστηκε, εν προκειμένω, στην υπόθεση Magnetrol International κατά Επιτροπής (T‑263/16), την οποία το Γενικό Δικαστήριο χαρακτήρισε πιλοτική και στην οποία οι αναιρεσείουσες επιθυμούν να παρέμβουν.

91. Ειδικότερα, δεν με πείθουν τα επιχειρήματα της Επιτροπής, κατά τα οποία η αποδοχή των παρεμβάσεων στην πιλοτική κατ’ αναπομπή διαδικασία θα ισοδυναμεί με «καταστρατήγηση» της αναστολής της διαδικασίας στις υποθέσεις T‑278/16 και T‑370/16, στις οποίες την προσφυγή άσκησαν οι αναιρεσείουσες. Το παραδεκτό παρέμβασης εκτιμάται ανεξαρτήτως της μεταχείρισης του ενδιαφερομένου ως κυρίου διαδίκου σε άλλη διαφορά, εκτός εάν η έκβαση της εν λόγω διαφοράς ασκεί επιρροή στο συμφέρον του παρέμβασης. Ειδικότερα, κατά πάγια νομολογία, η παρέλευση της σχετικής προθεσμίας, η οποία εμποδίζει τον ενδιαφερόμενο να προσβάλει μέσω άμεσης προσφυγής την απόφαση της οποίας είναι αποδέκτης, δεν αποκλείει παρέμβασή του στο πλαίσιο διαδικασίας την οποία κινεί άλλος αποδέκτης της ίδιας απόφασης ( ). Η αίτηση παρεμβάσεως η οποία γίνεται δεκτή υπό τις συνθήκες αυτές δεν θεωρείται απόπειρα καταστρατήγησης της δικονομικής προθεσμίας, καθότι το παραδεκτό της παρέμβασης εκτιμάται λαμβανομένου υπόψη αποκλειστικώς και μόνον του συμφέροντος του αιτούντος στην επίλυση της διαφοράς.

92. Λαμβανομένων υπόψη των παρατηρήσεων που προεκτέθηκαν, δεν θεωρώ ότι η μέριμνα διασφάλισης της αποτελεσματικής εκδίκασης της πιλοτικής υπόθεσης ( ) δικαιολογεί την αποστέρηση της ιδιότητας του παρεμβαίνοντος, της οποίας η αναγνώριση παρέχει στον ενδιαφερόμενο δικαίωμα συμμετοχής στην εκδίκαση της διαφοράς και τις συνακόλουθες εγγυήσεις.

93. Σε περίπτωση όπως η επίμαχη εν προκειμένω, στην οποία οι παρεμβαίνοντες καταλέγονται στους αποδέκτες της προσβαλλόμενης στην πιλοτική υπόθεση απόφασης, η συγκέντρωση της κατ’ αντιμωλίαν διαδικασίας είναι, επιπλέον, σκόπιμη, καθόσον επιτρέπει την παρέμβαση των διαδίκων που προβάλλουν άμεσο συμφέρον ως προς την επίλυση της διαφοράς, η οποία είναι καθοριστικής σημασίας για τη συνέχεια που πρόκειται να δοθεί στις υποθέσεις των οποίων η εκδίκαση έχει ανασταλεί.

VI. Πρόταση

94. Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο:

– να απορρίψει την αίτηση αναιρέσεως στην υπόθεση C‑74/22 P ως απαράδεκτη·

– να αναιρέσει την απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης που περιέχεται στο από 6ης Δεκεμβρίου 2021 έγγραφο στις υποθέσεις C‑31/22 P και C‑32/22 P.