*
EL
ΣυλλογήτηςΝομολογίας
*
ECLI:EU:C:2015 :615 1ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟ Υ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (έβδομο τμήμα)
της 17ης Σεπτεμβρίου 2015  
Γλώσσα διαδικασίας: η γ ερμανική.«Προδικαστική παραπομπή — Δασμολογική και στατιστική ονοματολογία — Κατάταξη των 
εμπορευμάτων — Μείγματα αμινοξέων που χρ ησιμοποιούνται για την παρασκευή ειδών διατροφής για 
βρέφη και παιδιά αλλεργικά στις πρωτεΐνες αγελαδινού γάλακτος — Κατάταξη στις δασμολογικές 
κλάσεις 2106 “παρασκευάσματα διατροφής” ή 3003 “φάρμακα”»
Στην υπόθεση C-344/14,
με αν τικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυ νάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το 
Bundesfinanzhof (Ανώτατο Ο μοσπονδιακό Φ ορολογικό Δ ικαστήριο) (Γερμανία) με απόφαση της 
20ής Μαΐου 2014 , η ο ποία περιήλθε στο Δ ικαστήριο στις 17 Ιουλίου 2014 , στο π λαίσιο της δίκης
Kyowa Hakko Europe GmbH
κατά
Hauptzollamt Hannover,
ΤΟ Δ ΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έβδομο τμήμα),
συγκείμενο από το υς J.-C. Bonichot, πρόεδρο τμήματος, J. L. da C ruz Vilaça και Κ. Λυκούργο 
(εισηγητή), δικαστές,
γενική εισαγγελέας: E. Sharpston
γραμματέας: A. Calot Escobar
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία,
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:
— η Kyowa H akko E urope G mbH, εκπροσωπούμενη από το υς M . Tervooren, Rechtsanwalt, και 
P. Kalski,
— η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από το υς B.-R. Killmann κ αι A. Caeiros,
κατόπιν της αποφάσεως που έλαβε, αφού άκουσε τ η γενική εισαγγελέα, να ε κδικάσει την υπόθεση 
χωρίς ανά πτυξη προτάσεων,
εκδίδει την ακόλουθη
2 ECLI:EU:C:2015 :615ΑΠΟΦΑΣΗτης17.9.2015 —ΥΠΟΘΕΣΗC-344/14
KYOWAHAKKOEUROPE
Απόφαση
1 Η αίτηση προδικαστικής απόφασης αφορά την ερ μηνεία των δασμολογικών κλάσεων 2106 κ αι 3003 
της Συνδυασμένης Ον οματολογίας που περιλαμβάνεται στο π αράρτημα I το υ κανονισμού (ΕΟΚ) 
2658 /87 το υ Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1987 , για τη δασμολογική και στατιστική ονοματολογία 
και το Κ οινό Δασμολόγιο ( ΕΕ L 256, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 1214 /2007 τ ης 
Επιτροπής, της 20ής Σεπτεμβρίου 2007 ( ΕΕ L 286, σ. 1, στο εξής: ΣΟ).
2 Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο π λαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της Kyowa Hakko E urope G mbH 
(στο ε ξής: Kyowa Hakko) και του Hauptzollamt Hannover (κεντρικού τελωνείου το υ Ανόβερου, στο 
εξής: Hauptzollamt) σχε τικά μ ε δεσμευτικές δασμολογικές πληροφορίες (στο ε ξής: Δ Δ Π) που 
αφορούσαν τ ην κατάταξη μειγμάτων αμινοξέων που χρ ησιμοποιούνται για την παρασκευή ειδών 
διατροφής για βρέφη και παιδιά αλλεργικά στις πρωτεΐνες αγελαδινού γάλακτος.
Το νο μικό πλαίσιο
3 Η ΣΟ, που θεσπίστηκε με τον κανονισμό 2658 /87, στηρίζεται στο εναρμονισμένο σύστημα περιγραφής 
και κωδ ικοποίησης των εμπορευμάτων, το ο ποίο κ αταρτίστηκε από το Σ υμβούλιο Τ ελωνειακής 
Συνεργασίας, νυν Παγκόσμιο Ο ργανισμό Τελωνείων (ΠΟΤ), και θεσπίστηκε με τη Διεθνή Σύμβαση 
για το ε ναρμονισμένο σύστημα περιγραφής και κωδ ικοποίησης των εμπορευμάτων, η ο ποία συνήφθη 
στις Βρυξέλλες στις 14 Ιουνίου 1983 ( στο ε ξής: ΕΣ). Η σ ύμβαση αυτή εγκρίθηκε, μαζί με το 
τροποποιητικό π ρωτόκολλο της 24ης Ιουνίου 1986 , εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Ο ικονομικής 
Κοινότητας με την απόφαση 87 /369/ΕΟΚ το υ Συμβουλίου, της 7ης Απριλίου 1987 ( EE L 198, σ. 1).
4 Το δεύτερο μέρος της ΣΟ, που τιτ λοφορείται «Πίνακας δασμών», περιλαμβάνει ένα τ μήμα IV, το 
οποίο π εριέχει μεταξύ ά λλων το κ εφάλαιο 21, που τιτ λοφορείται «Διάφορα π αρασκευάσματα 
διατροφής».
5 Το κεφάλαιο 21 τ ης ΣΟ περιλαμβάνει την κλάση 2106 , η ο ποία περιγράφεται ως εξής:
«2106 Π αρασκευάσματα διατροφής που δεν κατονομάζονται ούτε περιλαμβάνονται αλλού».
6 Το εν λόγω κεφάλαιο 21 π εριλαμβάνει και τις εξής διακρίσεις:
«2106 10 - Συμπυκνώματα πρωτεϊνών και ουσίες πρωτεϊνικής σύστασης:
[...] [...]
2106 90 - Άλλα:
[...] [...] 
- - Άλλα:
2106 90 92 - - - Που δεν περιέχουν λιπαρές ύλες που προέρχονται από το γ άλα, 
ζαχαρόζη, ισογλυκόζη, γλυκόζη, άμυλα κάθε είδους ή π ου περιέχουν κατά 
βάρος λιγότερο το υ 1,5 % λιπαρές ύλες που προέρχονται από το γ άλα, 
λιγότερο το υ 5 % ζαχαρόζη ή ι σογλυκόζη, λιγότερο το υ 5 % γλυκόζη ή 
άμυλα κάθε είδους»
7 Η σημείωση 1 το υ εν λόγω κεφαλαίου 21 έχε ι ως εξής:
«Το κεφάλαιο αυτό δ εν περιλαμβάνει:
[...]
ECLI:EU:C:2015 :615 3ΑΠΟΦΑΣΗτης17.9.2015 —ΥΠΟΘΕΣΗC-344/14
KYOWAHAKKOEUROPE
στ) τις ζύμες συσκευασμένες ως φάρμακα και τα άλλα προϊόντα των κλάσεων 3003 ή 3004 .
[…]»
8 Το δεύτερο μέρος της ΣΟ, που τιτ λοφορείται «Πίνακας δασμών», περιλαμβάνει επίσης ένα τ μήμα VI, 
το ο ποίο π εριέχει μεταξύ άλλων το κ εφάλαιο 30, που τιτ λοφορείται «Φαρμακευτικά προϊόντα».
9 Το κεφάλαιο 30 τ ης ΣΟ περιλαμβάνει την κλάση 3003 , η ο ποία περιγράφεται ως εξής:
«3003 Φ άρμακα (με εξαίρεση τα προϊόντα των κλάσεων 3002 , 3005 ή 3006 ) που αποτελούνται από 
προϊόντα ανα μειγμένα μ εταξύ το υς, παρασκευασμένα γι α θεραπευτικούς ή π ροφυλακτικούς σκοπούς, 
αλλά που δεν παρουσιάζονται με μορφή δόσεων ούτε είναι συσκευασμένα γι α τη λιανική πώληση».
10 Το εν λόγω κεφάλαιο 30 π εριλαμβάνει και τις εξής διακρίσεις:
«3003 10 00 - Που περιέχουν πενικιλίνες ή π αράγωγα των προϊόντων αυτών, με δομή 
πενικιλανικού οξέος, ή σ τρεπτομυκίνες ή π αράγωγα των προϊόντων αυτών
3003 20 00 - Που περιέχουν άλλα αν τιβιοτικά 
- Που περιέχουν ορμόνες ή ά λλα προϊόντα της κλάσης 2937 , αλλά δεν 
περιέχουν αν τιβιοτικά
[...] [...]
3003 40 00 - Που περιέχουν αλκαλοειδή ή π αράγωγά το υς, αλλά δεν περιέχουν ούτε 
ορμόνες, ούτε άλλα προϊόντα της κλάσης 2937 , ούτε αν τιβιοτικά
[...] [...]
3003 90 - Άλλα»
11 Το εν λόγω κεφάλαιο 30 τ ης ΣΟ περιλαμβάνει την κλάση 3004 , η ο ποία περιγράφεται ως εξής:
«3004 Φ άρμακα (με εξαίρεση τα προϊόντα των κλάσεων 3002 , 3005 ή 3006 ) που αποτελούνται από 
προϊόντα ανα μειγμένα ή μ η ανα μειγμένα, παρασκευασμένα γι α θεραπευτικούς ή π ροφυλακτικούς 
σκοπούς, που π αρουσιάζονται με μορφή δόσεων (στα ο ποία π εριλαμβάνονται και εκείνα π ου 
προορίζονται να χ ορηγηθούν διαδερμικά) ή ε ίναι συσκευασμένα γι α τη λιανική πώληση:
12 Η σημείωση 1 το υ κεφαλαίου 30 τ ης ΣΟ έχε ι ως εξής:
«Το κεφάλαιο αυτό δ εν περιλαμβάνει:
α) τα διαιτητικά τρόφιμα, εμπλουτισμένα τ ρόφιμα, τρόφιμα γι α διαβητικούς, συμπληρωματικά 
τρόφιμα, το νωτικά π οτά κ αι μ εταλλικά ν ερά, άλλα α πό τ α ε νδοφλέβια δ ιατροφικά 
παρασκευάσματα (τμήμα IV)».
13 Η συμπληρωματική σημείωση 1 το υ κεφαλαίου 30 τ ης ΣΟ ανα φέρει τα εξής:
«Η κλάση 3004 π εριλαμβάνει φυτοθεραπευτικά παρασκευάσματα και παρασκευάσματα με βάση τις 
ακόλουθες δραστικές ουσίες: βιταμίνες, ανόργανες ουσίες, απαραίτητα αμινοξέα ή λ ιπαρά οξέα σε 
συσκευασίες για τη λιανική πώληση. Τα π αρασκευάσματα αυτά κατατάσσονται στην κλάση 3004 ε άν 
στην ετικέτα, στη συσκευασία ή σ τις συνοδευτικές οδηγίες χρ ήσεως ανα γράφονται τα ακόλουθα 
στοιχεία:
α) οι κ αθορισμένες ασθένειες, αδιαθεσίες ή σ υμπτώματά το υς για τα οποία γί νεται χρ ήση το υ 
προϊόντος·
4 ECLI:EU:C:2015 :615ΑΠΟΦΑΣΗτης17.9.2015 —ΥΠΟΘΕΣΗC-344/14
KYOWAHAKKOEUROPE
β) η συγκέντρωση σε δ ραστική ουσία ή ο υσίες που περιέχεται ή π εριέχονται·
γ) η δοσολογία και
δ) ο τρόπος λήψεως ή χ ορήγησης.
Στον κωδ ικό α υτό π εριλαμβάνονται ομοιοπαθητικά φ αρμακευτικά π αρασκευάσματα ότ αν α υτά 
πληρούν τους προαναφερόμενους όρους των στοιχείων αʹ, γ ʹ και δ ʹ.
Όσον αφορά τα παρασκευάσματα με βάση βιταμίνες, αν όργανες ουσίες, απαραίτητα αμινοξέα ή 
λιπαρά οξέα, η π εριεκτικότητα σε μ ία από τις παραπάνω ουσίες στη συνιστώμενη ημερήσια δόση, που 
αναφέρεται στην ετικέτα, πρέπει να ε ίναι σημαντικά μεγαλύτερη από τη συνιστώμενη ημερήσια δόση 
για τη διατήρηση της καλής κατάστασης του οργανισμού και της υγείας.»
14 Περαιτέρω, οι ε πεξηγηματικές σημειώσεις του ΕΣ που δημοσιεύονται από το ν Παγκόσμιο Ο ργανισμό 
Τελωνείων (έκδοση 2007 ), όσον αφορά την κλάση 30 .03 το υ ΕΣ, που αν τιστοιχεί στην κλάση 3003 
της ΣΟ (στο εξής: επεξηγηματικές σημειώσεις του ΕΣ), ανα φέρουν μεταξύ άλλων τα εξής:
«Οι συναφείς προς την παρούσα κλάση διατάξεις δεν εφαρμόζονται ούτε στα τρόφιμα ούτε στα ποτά 
(όπως: διαιτητικά τρόφιμα, εμπλουτισμένα τ ρόφιμα, τρόφιμα γι α διαβητικούς, τονωτικά ποτά και 
φυσικά και τεχνητά μεταλλικά νερά), τα οποία ακολουθούν δικό το υς καθεστώς. Τούτο σ υμβαίνει 
κυρίως στην περίπτωση των παρασκευασμάτων διατροφής που περιέχουν μόνο θρεπτικές ουσίες. Τα 
σημαντικότερα θρεπτικά στοιχεία που περιέχονται στα τρόφιμα είναι οι π ρωτεΐνες, οι υδ ατάνθρακες 
και τα λίπη. Οι βιταμίνες και τα αν όργανα ά λατα είναι επίσης σημαντικά για τη διατροφή.
Το ίδιο ισχύει για τρόφιμα και ποτά στα οποία προστίθενται ιαματικές δραστικές ουσίες, εφόσον οι 
ουσίες αυτές έχουν ως μόνο σκοπό να δ ημιουργήσουν μεγαλύτερη διαιτητική ισορροπία, να α υξήσουν 
την ενεργειακή ή θ ρεπτική αξία το υ προϊόντος, να μ εταβάλουν τη γεύση το υ και δεν αφαιρούν από το 
προϊόν τον χαρακτήρα το υ παρασκευάσματος διατροφής.
[...]
Επιπλέον, η π αρούσα κλάση δεν καλύπτει τα συμπληρώματα διατροφής που περιέχουν βιταμίνες και 
ανόργανα ά λατα και προορίζονται για τη διατήρηση της καλής υγείας το υ οργανισμού, πλην όμως 
δεν φέρουν ενδείξεις σχε τικά με την πρόληψη και τη θεραπεία μιας ασθένειας. Τα ε ν λόγω προϊόντα, 
τα οποία διατίθενται συνήθως σε υ γρή μορφή, αλλά δεν μπορούν να π αρουσιάζονται υπό μορφή 
σκόνης ή δ ισκίων, εμπίπτουν γενικώς στην κλάση 21 .06 ή σ το κ εφάλαιο 22.
Εξακολουθούν, αν τιθέτως, να κ ατατάσσονται εδώ τ α παρασκευάσματα στα οποία οι δ ιατροφικές 
ουσίες ή τ α ποτά χρ ησιμεύουν απλώς ως υπόθεμα, έκδοχο ή γ λυκαντικό για την ιαματική ουσία ή τι ς 
ιαματικές ουσίες, προκειμένου ιδίως να δ ιευκολύνουν την απορρόφησή το υς.»
Η διαφορά της κ ύριας δίκης και τ α προδικαστικά ε ρωτή ματα
15 Η K yowa H akko π αράγει μείγματα αμινοξέων, αποκαλούμενα RM 0630 κ αι RM 0789 , τα οποία 
συντίθενται από διάφορα μεμονωμένα π ολύ καθαρά αμινοξέα (στο ε ξής: επίδικα προϊόντα). Τα 
επίδικα π ροϊόντα π αρασκευάζονται κατά τρόπο π ου να μ ην π εριέχουν π ρωτεΐνες αγελαδινού 
γάλακτος. Η K yowa Hakko π ρομηθεύει, χύδην, τα προϊόντα αυτά σε μ ια άλλη επιχείρηση η ο ποία τα 
χρησιμοποιεί, προσθέτοντας υδ ατάνθρακες και λιπαρές ουσίες, για την παρασκευή ειδών διατροφής 
για β ρέφη κ αι παιδιά α λλεργικά σ τις πρωτεΐνες αγελαδινού γάλακτος. Τα ε πίδικα π ροϊόντα, 
αντικαθιστώντας τις αλλεργιογό νους πρωτεΐνες αγελαδινού γάλακτος, παρέχουν τις ουσίες που είναι 
αναγκαίες τόσο για την ανά πτυξη το υ αν οσοποιητικού συστήματος όσο και για την εν γένει ανά πτυξη 
των παιδιών αυτών.
ECLI:EU:C:2015 :615 5ΑΠΟΦΑΣΗτης17.9.2015 —ΥΠΟΘΕΣΗC-344/14
KYOWAHAKKOEUROPE
16 Με αίτηση που υπέβαλε στις 12 Αυγούστου 2008 ε νώπιον της Bundesfinanzdirektion B, γ ερμανικής 
τελωνειακής αρχής αρμόδιας για την παροχή των Δ Δ Π, η K yowa Hakko ζ ήτησε τ ην παροχή Δ Δ Π 
σχετικά με την κατάταξη των επίδικων προϊόντων στη ΣΟ. Στην αίτηση αυτή, πρότεινε την κατάταξη 
των προϊόντων αυτών στη διάκριση 3003 90 τ ης ΣΟ. Η α ρχή αυτή όμως της παρέσχε , στις 
23 Οκτωβρίου 2008 , Δ Δ Π βάσει των οποίων τα εν λόγω προϊόντα κατατάσσονταν σε μ ια διάκριση 
της κλάσεως 2106 τ ης ΣΟ, ήτοι σ τη διάκριση 2106 90 92.
17 Στις 24 Νοεμβρίου 2008 , η K yowa Hakko υ πέβαλε ένσταση ενώπιον του Hauptzollamt, αμφισβητώντας 
την κατάταξη των επίδικων προϊόντων στη ΣΟ την οποία καθόρισε η B undesfinanzdirektion B. Μ ε την 
ένσταση αυτή, υποστήριξε ότι τ α επίδικα προϊόντα έπρεπε να κ αταταγούν στην κλάση 3003 τ ης ΣΟ, 
με το α ιτιολογικό ότι μ εταποιούνταν σε π ροϊόντα που χρ ησιμοποιούνταν κυ ρίως για θεραπευτικούς 
σκοπούς σε π ερίπτωση αλλεργίας στο α γελαδινό γάλα, αλλεργιών σε ά λλα τρόφιμα, ασθενειών το υ 
πεπτικού σωλήνα, καθώς και για λόγους προφύλαξης. Με απόφαση της 5ης Ιανουαρίου 2011 , το 
Hauptzollamt απέρριψε την ως άν ω ένσταση ως αβάσιμη.
18 Την 1η Φεβρουαρίου 2011 η K yowa Hakko ά σκησε ενώπιον του Finanzgericht H amburg (φορολογικού 
δικαστηρίου το υ Α μβούργου) π ροσφυγή κ ατά τ ης α ποφάσεως α υτής. Μ ε α πόφαση τ ης 
19ης Σεπτεμβρίου 2012 , το ε ν λόγω δικαστήριο α πέρριψε την προσφυγή αυτή, κρίνοντας ότι τ α 
επίδικα προϊόντα δεν έπρεπε να κ αταταγούν στην κλάση 3003 τ ης ΣΟ. Στην απόφασή το υ, το ε ν λόγω 
δικαστήριο, στηριζόμενο στις επεξηγηματικές σημειώσεις του ΕΣ, τόνισε μ εταξύ άλλων ότι τ α επίδικα 
προϊόντα, που παρέχουν αποκλειστικά τα πρωτεϊνικά συστατικά που είναι ανα γκαία για τη διατροφή, 
έπρεπε να θ εωρηθούν, στο ι σχύον σύστημα της ΣΟ, «θρεπτικές ουσίες» και όχι «φαρμακευτικές 
δραστικές ουσίες», οπότε δεν έπρεπε να χ αρακτηριστούν ως «φάρμακα», αλλά ως «παρασκευάσματα 
διατροφής». Επιπλέον, κατά το ί διο δικαστήριο, τα επίδικα προϊόντα δεν έχουν θεραπευτική δράση.
19 Στις 2 Νοεμβρίου 2012 η K yowa H akko ά σκησε, ενώπιον το υ αιτούντος δικαστηρίου, ανα ίρεση 
(Revision) κατά της αποφάσεως του Finanzgericht H amburg. Με την ανα ίρεση αυτή, η K yowa Hakko 
εμμένει στην επιχειρηματολογία της ότι τ α επίδικα προϊόντα πρέπει να κ αταταγούν στην κλάση 3003 
της ΣΟ. Ισχυρίζεται κατ’ ουσίαν ότι οι ε πεξηγηματικές σημειώσεις του ΕΣ δεν έχουν δεσμευτική νομική 
ισχύ. Συναφώς, ανα φέρεται επίσης σε μ ια απόφαση το υ Upper Tribunal (Tax and Ch ancery Ch amber) 
[ανώτερου δικαστηρίου (τμήμα φορολογικών υποθέσεων)] (Ηνωμένο Βασίλειο), της 27ης Σεπτεμβρίου 
2013 , η ο ποία εκδόθηκε κατ’ έφεση και η ο ποία κατέταξε το ί διο με το ε πίμαχο μείγμα αμινοξέων στην 
κλάση 3003 τ ης ΣΟ.
20 Με την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, το α ιτούν δικαστήριο το νίζει, κατ’ ουσίαν, ότι η Σ Ο δεν 
παρέχε ι κανέναν ο ρισμό της εννοίας «φάρμακο». Θεωρεί ωστόσο ότι τ α επίδικα προϊόντα δεν 
μπορούν να χ αρακτηριστούν ως «φάρμακα», υπό την έννοια της κλάσεως 3003 τ ης ΣΟ. Συναφώς, το 
δικαστήριο α υτό ε κτιμά ότι τ α π ροϊόντα α υτά, καθόσον χρ ησιμοποιούνται ως υποκατάστατο 
αλλεργιογό νων γ αλακτοκομικών π ροϊόντων ε νόσω δ εν έχε ι ακόμη π λήρως ανα πτυχθεί το 
ανοσοποιητικό σύστημα το υ παιδιού που είναι αλλεργικό στις πρωτεΐνες το υ αγελαδινού γάλακτος, 
δεν φαίνονται να έχ ουν θεραπευτικό ή π ροφυλακτικό σκοπό. Τα ε πίδικα προϊόντα δεν αν τικαθιστούν, 
συγκεκριμένα, παρά ένα π αθογόνο συστατικό της συνήθους διατροφής το υ βρέφους, χωρίς να δ ρουν 
επί της αλλεργίας στις πρωτεΐνες το υ αγελαδινού γάλακτος και χωρίς να τ η θεραπεύουν ή να τ ην 
περιορίζουν.
21 Ωστόσο, καίτοι θ εωρεί ότι τ α επίδικα προϊόντα πρέπει να κ αταταγούν στην κλάση 2106 τ ης ΣΟ και 
ότι οι α ποφάσεις που έλαβαν υ πό την έννοια αυτή τό σο το H auptzollamt όσο και το F inanzgericht 
Hamburg είναι βάσιμες, το α ιτούν δικαστήριο εκτιμά ότι , λαμβανομένης υπόψη της διαφορετικής 
θέσεως που εκφράστηκε με την απόφαση το υ Upper Tribunal (T ax and Ch ancery Ch amber), της 
27ης Σεπτεμβρίου 2013 , καθίσταται ανα γκαία μ ια α πόφαση το υ Δ ικαστηρίου π ροκειμένου να 
καθοριστεί η ο ρθή κατάταξη των εν λόγω προϊόντων στη ΣΟ και, συνεπώς, να δ ιασφαλιστεί η ε νιαία 
ερμηνεία το υ δικαίου εντός της Ένωσης.
6 ECLI:EU:C:2015 :615ΑΠΟΦΑΣΗτης17.9.2015 —ΥΠΟΘΕΣΗC-344/14
KYOWAHAKKOEUROPE
22 Υπό τι ς συνθήκες αυτές, το B undesfinanzhof (Ανώτατο Ο μοσπονδιακό Φ ορολογικό Δ ικαστήριο) 
αποφάσισε να ανα στείλει την ενώπιόν το υ διαδικασία και να υ ποβάλει στο Δ ικαστήριο τα ακόλουθα 
προδικαστικά ερ ωτήματα:
«1)Πρέπει τα μείγματα αμινοξέων, όπως τα επίμαχα εν προκειμένω (RM0630 κ αι RM0789 ), από τα 
οποία (σε σ υνδυασμό με υδ ατάνθρακες και λίπη) παρασκευάζεται είδος διατροφής το ο ποίο 
αντικαθιστά ζωτική κατ’ αρχήν ουσία η ο ποία περιέχεται στη φυσιολογική διατροφή, αλλά σε 
συγκεκριμένες περιπτώσεις είναι αλλεργιογό νος, αποτρέποντας με το ν τρόπο αυτό β λάβες της 
υγείας οφειλόμενες σε α λλεργία και καθιστώντας δυ νατή την ανα κούφιση ή α κόμη και την ίαση 
στην π ερίπτωση β λαβών π ου έχ ουν ή δη επέλθει, να χ αρακτηρίζονται ως φ άρμακα π ου 
αποτελούνται από προϊόντα ανα μειγμένα μ εταξύ το υς, παρασκευασμένα γι α προφυλακτικούς ή 
θεραπευτικούς σκοπούς, κατά την έννοια της δασμολογικής κλάσεως 3003 τ ης ΣΟ;
2) Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στο π ρώτο ερ ώτημα: πρέπει τα μείγματα αμινοξέων να 
χαρακτηρίζονται ως παρασκευάσματα διατροφής της δασμολογικής κλάσεως 2106 τ ης ΣΟ, που 
σύμφωνα μ ε τη σημείωση 1, στοιχείο αʹ, του κεφαλαίου 30 τ ης ΣΟ δ εν περιλαμβάνονται στο 
κεφάλαιο α υτό, διότι δ εν ανα πτύσσουν προφυλακτική ή θ εραπευτική δράση υπερβαίνουσα την 
παροχή τροφής;»
Επί τω ν προδικαστικών ερωτη μάτων
23 Με τα ερ ωτήματα αυτά τα οποία πρέπει να ε ξεταστούν από κοινού, το α ιτούν δικαστήριο ερ ωτά, κατ’ 
ουσίαν, αν η Σ Ο έχε ι την έννοια ότι μ είγματα αμινοξέων, όπως τα επίμαχα στην κύ ρια δίκη, τα οποία 
χρησιμοποιούνται για την παρασκευή ειδών διατροφής για βρέφη και παιδιά που είναι αλλεργικά στις 
πρωτεΐνες το υ αγελαδινού γάλακτος, πρέπει να κ ατατάσσονται στην κλάση 3003 τ ης ΣΟ, ως 
«φάρμακα π ου α ποτελούνται από π ροϊόντα ανα μειγμένα μ εταξύ το υς, παρασκευασμένα γι α 
θεραπευτικούς ή π ροφυλακτικούς σκοπούς», ή σ την κλάση 2106 τ ης ονοματολογίας αυτής, ως 
«παρασκευάσματα διατροφής».
24 Κατ’ αρχάς, πρέπει να υ πογραμμιστεί ότι , όταν το Δ ικαστήριο επιλαμβάνεται αιτήσεως προδικαστικής 
αποφάσεως σε θ έματα δ ασμολογικής κατατάξεως, το έρ γο το υ σ υνίσταται μάλλον σ το να 
αποσαφηνίσει στο ε θνικό δικαστήριο τ α κ ριτήρια των οποίων η ε φαρμογή θα π αράσχει στο 
δικαστήριο α υτό τ η δυ νατότητα να κ ατατάξει ορθώς τα επίμαχα προϊόντα στη ΣΟ και όχι στο να 
προβεί το ί διο στην κατάταξη αυτή, τούτο δ ε κατά μείζονα λ όγο δ ιότι το Δ ικαστήριο δεν διαθέτει 
κατ’ ανά γκην όλα τα απαραίτητα προς το ύτο σ τοιχεία. Ως εκ το ύτου, το ε θνικό δικαστήριο είναι, σε 
κάθε περίπτωση, σε κ αλύτερη θέση να το π ράξει (βλ. αποφάσεις Proxxon, C-500/04, EU:C:2006 :111, 
σκέψη 23· Digitalnet κ.λπ., C-320/11, C-330/11, C-382/11 κ αι C-383/11, EU:C:2012 :745, σκέψη 61, 
καθώς και Vario Tek, C-178/14, EU:C:2015 :152, σκέψη 18).
25 Εν συνεχεία, πρέπει να υ πομνησθεί ότι , κατά πάγια νομολογία το υ Δικαστηρίου, χάριν της ασφάλειας 
δικαίου και προς διευκόλυνση των ελέγχων, το α ποφασιστικό κριτήριο γι α τη δασμολογική κατάταξη 
των εμπορευμάτων πρέπει να ανα ζητείται, γενικώς, στα χαρακτηριστικά το υς και τις αν τικειμενικές 
τους ιδιότητες, όπως ορίζονται στο κ είμενο της κλάσεως της ΣΟ και των σημειώσεων των τμημάτων ή 
των κ εφαλαίων α υτής (βλ., μ εταξύ ά λλων, αποφάσεις T hyssen H aniel Logistic, C -459/93, 
EU:C:1995 :160, σκέψη 8, καθώς και N utricia, C-267/13, EU:C:2014 :277, σκέψη 19 κ αι εκεί 
παρατιθέμενη νομολογία).
26 Κατά πάγια επίσης νομολογία, οι ε πεξηγηματικές σημειώσεις που έχ ουν καταρτισθεί, όσον αφορά τη 
ΣΟ, από την Επιτροπή και, όσον αφορά το Ε Σ, από το ν ΠΟΤ σ υμβάλλουν σημαντικά στην ερ μηνεία 
του περιεχομένου των διαφόρων δασμολογικών κλάσεων χωρίς όμως να έχ ουν δεσμευτική νομική ισχύ 
[βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση T NT Freight M anagement (Amsterdam), C-291/11, EU:C:2012 :459, 
σκέψη 32].
ECLI:EU:C:2015 :615 7ΑΠΟΦΑΣΗτης17.9.2015 —ΥΠΟΘΕΣΗC-344/14
KYOWAHAKKOEUROPE
27 Λαμβανομένων υπόψη των αν τικειμενικών χαρακτηριστικών και ιδιοτήτων των επίδικων προϊόντων, τα 
οποία αποτελούν μείγματα αμινοξέων που έχουν παρασκευαστεί κατά τρόπον ώστε να μ ην περιέχουν 
πρωτεΐνες αγελαδινού γάλακτος και τα οποία χρ ησιμοποιούνται για την παρασκευή ειδών διατροφής 
για βρέφη και παιδιά, τα προϊόντα αυτά θα έπρεπε, καταρχήν, να υ πάγονται στο κ εφάλαιο 21 τ ης 
ΣΟ, που τιτ λοφορείται «Διάφορα παρασκευάσματα διατροφής», και, συνεπώς, να κ ατατάσσονται 
στην κλάση 2106 «Παρασκευάσματα διατροφής που δεν κατονομάζονται ούτε περιλαμβάνονται 
αλλού».
28 Ωστόσο, από τη σημείωση 1, στοιχείο στʹ, αυτού το υ κεφαλαίου 21 α πορρέε ι ότι α ποκλείονται από το 
εν λόγω κεφάλαιο «τα άλλα προϊόντα των κλάσεων 3003 ή 3004 », δηλαδή τα προϊόντα που πρέπει να 
χαρακτηρίζονται ως «φάρμακα», υπό την έννοια των τελευταίων κλάσεων αυτών. Τίθεται, κατά 
συνέπεια, το ερ ώτημα αν τ α επίδικα προϊόντα πρέπει να λ άβουν τον χαρακτηρισμό αυτό.
29 Κατά πάγια νομολογία, για την κατάταξη προϊόντων στο κ εφάλαιο 30 τ ης ΣΟ, πρέπει να δ ιερευνάται 
αν τ α π ροϊόντα α υτά έχ ουν σαφώς καθορισμένες θεραπευτικές ή π ροφυλακτικές ιδιότητες ή 
χαρακτηριστικά, η ε πίδραση των οποίων επικεντρώνεται σε σ υγκεκριμένες λειτουργίες του αν θρωπίνου 
οργανισμού, ή, ακόμη, αν ε ίναι δυνατό να χρ ησιμοποιηθούν για την πρόληψη ή τ η θεραπεία ασθενείας 
ή παθήσεως. Ακόμη και όταν το οι κείο προϊόν δεν έχε ι ίδια θεραπευτική ή π ροφυλακτική δράση, αλλά 
είναι δυνατόν να χρ ησιμοποιηθεί για την πρόληψη ή τ η θεραπεία ασθενείας ή π αθήσεως, πρέπει, στο 
μέτρο π ου π ροορίζεται ειδικώς γι α μ ια τ έτοια χρ ήση, να θ εωρείται ως π αρασκευασθέν γι α 
θεραπευτική ή π ροφυλακτική χρ ήση (βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση Nutricia, C-267/13, EU:C:2014 :277, 
σκέψη 20).
30 Από τη νομολογία που υπομνήσθηκε στις σκέψεις 25 κ αι 29 της παρούσας αποφάσεως προκύπτει ότι ο 
προορισμός του προϊόντος μπορεί να α ποτελεί αντικειμενικό κριτήριο γι α την κατάταξη, εφόσον είναι 
συμφυής με το ε ν λόγω προϊόν, ο σ υμφυής δε αυτός χαρακτήρας πρέπει να μ πορεί να ε κτιμηθεί με 
γνώμονα τ α αν τικειμενικά χαρακτηριστικά και τις αν τικειμενικές ιδιότητες του προϊόντος αυτού. Κατά 
τη νομολογία το υ Δικαστηρίου, το π ροϊόν το ο ποίο, λόγω των αν τικειμενικών το υ χαρακτηριστικών 
και ιδιοτήτων, είναι φύσει προορισμένο για ιατρική χρ ήση μπορεί να κ αταταγεί στο κ εφάλαιο 30 τ ης 
ΣΟ (βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις Thyssen H aniel Logistic, C-459/93, EU:C:1995 :160, σκέψεις 13 
και 14, και Nutricia, C-267/13, EU:C:2014 :277, σκέψη 21).
31 Εν προκειμένω, όπως το νίστηκε στη σκέψη 23 τ ης παρούσας αποφάσεως, τα επίδικα προϊόντα 
χρησιμοποιούνται για την παρασκευή ειδών διατροφής για βρέφη και παιδιά που είναι αλλεργικά στις 
πρωτεΐνες το υ α γελαδινού γάλακτος. Τα π ροϊόντα α υτά θ α μ πορούσαν να κ αταταγούν σ το 
κεφάλαιο 30 τ ης ΣΟ μόνον αν , λόγω των αν τικειμενικών χαρακτηριστικών και ιδιοτήτων το υς, είχαν 
ίδια θεραπευτική ή π ροφυλακτική δράση ή, τουλάχιστον, προορίζονταν φ ύσει για ιατρική χρ ήση, 
πράγμα που απόκειται στο εθνικό δικαστήριο να ε ξακριβώσει.
32 Συναφώς, πρέπει να το νιστεί, πρώτον, ότι δ εν μπορούν να θ εωρηθούν ότι έχ ουν ίδια θεραπευτική 
δράση έναντι των βρεφών που είναι αλλεργικά στις πρωτεΐνες του αγελαδινού γάλακτος προϊόντα τα 
οποία, χωρίς να ε ίναι ικανά να δ ράσουν κατά της αλλεργίας ή να τ η θεραπεύσουν, χρησιμοποιούνται 
ως αμιγώς υποκατάστατα προϊόντα, τα οποία χρ ησιμεύουν απλώς για την αν τικατάσταση αυτών των 
αλλεργιογό νων πρωτεϊνών παρέχοντας τα μη αλλεργιογό να π ρωτεϊνικά συστατικά τα οποία είναι 
αναγκαία γι α τη διατροφή των βρεφών αυτών χωρίς, ωστόσο, να π ροκαλούν, από μόνα το υς, την 
εξάλειψη της αλλεργίας αυτής.
33 Δεύτερον, δεν μπορούν να θ εωρηθούν ότι έχ ουν ίδια προφυλακτική δράση αποσκοπούσα στην 
πρόληψη ασθένειας ή π αθήσεως προϊόντα των οποίων η χ ορήγηση δεν παρέχε ι σε α λλεργικό βρέφος 
που έχε ι απορροφήσει αλλεργιογό νους πρωτεΐνες αγελαδινού γάλακτος τη δυ νατότητα να α ποφύγει 
την εκδήλωση αλλεργικής αν τιδράσεως στις εν λόγω πρωτεΐνες, αλλά τα οποία χρ ησιμεύουν μάλλον 
για τη μείωση, ή κ αι την εξάλειψη, των αλλεργιογό νων πρωτεϊνών από τη διατροφή το υ οι κείου 
βρέφους, με τη χρ ήση ενός υποκατάστατου μη αλλεργιογό νου είδους διατροφής.
8 ECLI:EU:C:2015 :615ΑΠΟΦΑΣΗτης17.9.2015 —ΥΠΟΘΕΣΗC-344/14
KYOWAHAKKOEUROPE
34 Τρίτον, δεν μπορούν να θ εωρηθούν ότι π ροορίζονται φύσει για ιατρική χρ ήση, υπό την έννοια της 
νομολογίας το υ Δικαστηρίου που παρατέθηκε στις σκέψεις 29 κ αι 30 τ ης παρούσας αποφάσεως, 
προϊόντα μ ε β άση τ α ο ποία π αρασκευάζονται είδη δ ιατροφής γι α β ρέφη, τα ο ποία δ εν 
καταναλώνονται οπωσδήποτε στο π λαίσιο ιατρικής αγωγής και των οποίων η λ ήψη ομοίως δεν 
απαιτεί ιατρική επιτήρηση. Επιπλέον, τα προϊόντα αυτά, τα οποία δεν μπορούν να χρ ησιμεύσουν ούτε 
ως υπόθεμα, έκδοχο ή γ λυκαντικό για ιαματικές ουσίες, για να δ ιευκολύνουν την απορρόφησή το υς, 
δεν θα μπορούσαν να κ αταστούν, σύμφωνα μ ε τις επεξηγηματικές σημειώσεις το υ ΕΣ, στην κλάση 
3003 τ ης ΣΟ.
35 Περαιτέρω, από το γ ράμμα της σημειώσεως 1, στοιχείο αʹ, του κεφαλαίου 30 τ ης ΣΟ π ροκύπτει ότι 
αποκλείονται από το κ εφάλαιο α υτό τ α δ ιαιτητικά τρόφιμα ή π οτά, πλην των ενδοφλεβίων 
διατροφικών παρασκευασμάτων, τα οποία χρ ησιμοποιούνται για αμιγώς διατροφικούς σκοπούς (βλ., 
υπ’ αυτή την έννοια, απόφαση Nutricia, C-267/13, EU:C:2014 :277, σκέψη 28). Εντεύθεν προκύπτει ότι 
προϊόντα που παράγονται αποκλειστικά για διατροφικά παρασκευάσματα που αποτελούν μέρος της 
καθημερινής διατροφής δεν μπορούν να κ αταταγούν ως «Φάρμακα που αποτελούνται από προϊόντα 
αναμειγμένα μ εταξύ το υς, παρασκευασμένα γι α θεραπευτικούς ή π ροφυλακτικούς σκοπούς», υπό την 
έννοια της κλάσεως 3003 τ ης ΣΟ.
36 Από τις επεξηγηματικές σημειώσεις του ΕΣ προκύπτει επίσης ότι τ α παρασκευάσματα διατροφής που 
περιέχουν μόνο θρεπτικές ουσίες δεν μπορούν να κ αταταγούν ως «φάρμακα», σύμφωνα μ ε την κλάση 
30.03 το υ ΕΣ, που αν τιστοιχεί στην κλάση 3003 τ ης ΣΟ (βλ., υπό την έννοια αυτή, απόφαση LTM, 
C-201/96, EU:C:1997 :523, σκέψη 48). Τούτο ισχύει ιδίως στην περίπτωση προϊόντων που αποτελούν 
αμιγώς υποκατάστατα είδη διατροφής που δεν περιέχουν καμία δραστική φαρμακευτική ουσία κατά 
των αλλεργιών.
37 Κατόπιν το υ συνόλου των προεκτεθέντων, στα υποβληθέντα ερ ωτήματα πρέπει να δ οθεί η α πάντηση 
ότι η Σ Ο έχε ι την έννοια ότι μ είγματα α μινοξέων, όπως τα επίμαχα σ την κύ ρια δ ίκη, που 
χρησιμοποιούνται για την π αρασκευή ειδών διατροφής γι α β ρέφη κ αι παιδιά α λλεργικά σ τις 
πρωτεΐνες αγελαδινού γάλακτος, πρέπει να κ ατατάσσονται στην κλάση 2106 τ ης ονοματολογίας 
αυτής, ως «παρασκευάσματα διατροφής», εφόσον, λόγω των αν τικειμενικών χαρακτηριστικών και 
ιδιοτήτων το υς, τα προϊόντα αυτά δεν έχ ουν σαφώς καθορισμένες θεραπευτικές ή π ροφυλακτικές 
ιδιότητες ή χ αρακτηριστικά, η ε πίδραση των οποίων να ε πικεντρώνεται σε σ υγκεκριμένες λειτουργίες 
του αν θρωπίνου οργανισμού, και, συνεπώς, δεν είναι δυνατόν να χρ ησιμοποιηθούν για την πρόληψη ή 
τη θεραπεία α σθενείας ή π αθήσεως, ούτε προορίζονται φύσει για ιατρική χρ ήση, πράγμα π ου 
απόκειται στο εθνικό δικαστήριο να ε ξακριβώσει.
Επί τω ν δικαστικών εξό δων
38 Δεδομένου ότι η π αρούσα διαδικασία έχε ι ως προς το υς διαδίκους της κύ ριας δίκης το ν χαρακτήρα 
παρεμπίπτοντος που αν έκυψε ενώπιον το υ εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό ε ναπόκειται να α ποφανθεί 
επί των δικαστικών εξόδων. Τα έ ξοδα στα οποία υποβλήθηκαν ό σοι υ πέβαλαν π αρατηρήσεις στο 
Δικαστήριο, πλην των ως άν ω διαδίκων, δεν αποδίδονται.
Για το υς λόγους αυτούς, το Δ ικαστήριο (έβδομο τμήμα) αποφαίνεται:
Η Σ υνδυασμένη Ο νοματολογία π ου περιλαμβάνεται σ το πα ράρτημα I τ ου κα νονισμού (ΕΟΚ) 
2 6 5 8 / 8 7 τ ου Σ υμβουλίου, της 2 3ης Ιουλίου 1 9 8 7 , για τη δ ασμολογική και σ τατιστική 
ονοματολογία και τ ο Κ οινό Δ ασμολόγιο, όπως τ ροποποιήθηκε μ ε τ ον κα νονισμό (ΕΚ) 
1 2 1 4 / 2 0 0 7 της Ε πιτροπής, της 2 0ής Σεπτεμβρίου 2 0 0 7 , έχει την έννοια ό τι μείγματα αμινοξέ ων, 
όπως τ α επίμαχα στην κύρια δ ίκη, που χρησιμοποιούνται γ ια τη ν πα ρασκευή ε ιδών διατροφής 
για β ρέφη και παι διά α λλεργικά σ τις πρωτεΐνες αγελαδινού γάλακτος, πρέπει να κα τατάσ σονται 
στην κλάση 2 1 0 6 της ο νοματολογίας αυτής , ως «παρασκευάσματα διατροφής», εφόσον, λό γω 
των αντικειμενικών χαρακτηριστικών και ι διοτήτω ν τους, τα προϊόντα αυτά δεν έχουν σαφώς
ECLI:EU:C:2015 :615 9ΑΠΟΦΑΣΗτης17.9.2015 —ΥΠΟΘΕΣΗC-344/14
KYOWAHAKKOEUROPE
 καθορισμένες θεραπευτικές ή π ροφυλακτικές ιδιότητες ή χ αρακτηριστικά, η ε πίδραση τω ν 
οποίων να ε πικεντρώνεται σ ε συγκεκριμένες λε ιτουργίες του α νθρωπίνου ο ργανισμού, και , 
συνεπώς, δεν είναι δ υνατόν να χ ρησιμοποιηθούν για τη ν πρόληψη ή τη θ εραπεία α σ θενείας ή 
παθήσεως, ούτε προορίζονται φ ύσει για ια τρική χρήση, πράγμα π ου απ όκειται σ το εθνικό 
δικαστήριο να εξ ακριβώσει.
(υπογραφές)