ΠΡΟΤΆΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΫ ΕΙΣΑΓΓΕΛΈΑ

SIR GORDON SLYNN

της 12ης Δεκεμβρίου 1985 ( *1 )

Κύριε πρόεδρε,

κύριοι δικαστές,

Το 1978, η εταιρεία Bienengräber & Co. υπέβαλε τελωνειακή διασάφηση προκειμένου να θέσει σε ελεύθερη κυκλοφορία στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας ενδύματα και εξαρτήματα για ένα ομοίωμα που αποκαλείται « Monchhichi » ή, όπως φαίνεται, σε ορισμένες χώρες « Kiki ». Και η εταιρεία και οι τελωνειακές αρχές συμφωνούν ότι η κατάταξη αυτών των ειδών ενδύσεως εξαρτάται από την κατάταξη του ίδιου του ομοιώματος Monchhichi στο κεφάλαιο 97 του κοινού δασμολογίου. Το κεφάλαιο αυτό τιτλοφορείται « Παιχνίδια για παιδιά και ενήλικες, είδη διασκέδασης και αθλητισμού», η δε σημείωση 4 του κεφαλαίου αυτού ορίζει: « Με την επιφύλαξη της παραπάνω σημείωσης 1, τα μέρη, ξεχωριστά τεμάχια και εξαρτήματα που αναγνωρίζονται ότι προορίζονται αποκλειστικά ή κύρια για τα είδη του κεφαλαίου αυτού, κατατάσσονται μαζί με τα είδη αυτά ». Τίθεται, συνεπώς, το ερώτημα: σε ποια κλάση του κοινού δασμολογίου εμπίπτει το Monchhichi;

Η Bienengräber ζήτησε την υπαγωγή των εμπορευμάτων αυτών στη δασμολογική κλάση 97.02 — Κούκλες κάθε είδους. Οι τελωνειακές αρχές υποστήριξαν ότι τα εν λόγω εμπορεύματα εμπίπτουν στη δασμολογική κλάση 97.03 — Άλλα παιχνίδια. Η δεύτερη αυτή κλάση συνεπάγεται την επιβολή υψηλότερου δασμού και, όπως αναφέρθηκε στο Δικαστήριο, πρόκειται για σημαντικά ποσά, λόγω του αριθμού των Monchhichi που εισήχθησαν στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας.

Για την ερμηνεία των κλάσεων του κοινού δασμολογίου, μπορούν να ληφθούν υπόψη οι επεξηγηματικές σημειώσεις, καθώς επίσης και οι επεξηγηματικές σημειώσεις, που συνέταξε το Συμβούλιο Τελωνειακής Συνεργασίας και για τις οποίες αυθεντικές γλώσσες είναι η αγγλική και η γαλλική ( υπόθεση 74/79, Hako Schuh κατά Hauptzollamt Frankfurt am Main-Ost, ( 1980) ECR, σ. 311, ιδιαίτερα σ. 318).

Η σημείωση 3 του κεφαλαίου 97 του κοινού δασμολογίου έχει ως εξής: « In Heading no. 97.02 the term “ dolls ” is to be taken to apply to such articles as are representations of human beings » ( Στην κλάση 97.02 δεν περιλαμβάνονται παρά μόνον οι κούκλες που αναπαριστάνουν ανθρώπους). Ακριβώς το ίδιο εκφράζεται με ανάλογη διατύπωση στο γαλλικό κείμενο και, όπως το αντιλαμβάνομαι, στο γερμανικό κείμενο.

Στις επεξηγηματικές σημειώσεις του Συμβουλίου Τελωνειακής Συνεργασίας υπάρχει, στις γενικές σημειώσεις του κεφαλαίου, ανάλογος ορισμός: « In Heading no. 97.02 the term “ dolls ” is to be taken to apply only to such articles as are representations of human beings ». Ανάλογη διατύπωση υπάρχει και στο γαλλικό κείμενο.

Εξάλλου, οι ειδικές σημειώσεις για την κλάση 97.02 αναφέρουν στα αγγλικά: «the term “ dolls ” is to be taken to apply only to such articles as are representations of human beings ( including those of a caricature type ) ». Η διατύπωση του γαλλικού κειμένου είναι, ίσως, λίγο περισσότερο σαφής: « par poupées, il y a lieu d'entendre uniquement des articles representant l'être humain, même s'il s'agit de sujets difformes », και κατόπιν, μέσα σε παρένθεση, « ( polichinelles, pantins ) », στα οποία πιστεύω ότι περιλαμβάνονται και ο Mr. Punch και οι μαριονέττες.

Η Bienengräber έφερε τη διαφορά ενώπιον του Finanzgericht. Βάσει σφυγμομετρήσεως την οποία διενήργησε ένας οργανισμός έρευνας της αγοράς και η οποία έδειξε ότι το 71 % των μητέρων που ρωτήθηκαν ήταν της γνώμης ότι το Monchhichi παρίστανε μάλλον ζώο και όχι άνθρωπο, και βάσει της γνώμοδοτήσεως των ειδικών του Ιδρύματος Ερευνών και Εκπαιδεύσεως επί της Δασμολογικής Τεχνικής του Αμβούργου, το Finanzgericht αποφάνθηκε ότι το Monchhichi δεν είναι κούκλα. Θεώρησε ότι έχει, όπως διαπίστωσε και το Δικαστήριο, ορισμένα ανθρώπινα χαρακτηριστικά: χέρια, μάτια και στόμα, ίσως δε και χέρια και πόδια, δεν έχει όμως ανθρώπινη μύτη. Από την άλλη πλευρά, έχει μακριά ουρά και καλύπτεται από τρίχωμα, όπως τα ζώα, σε όλο το σώμα εκτός από το πρόσωπο, τα χέρια και τα πόδια.

Η υπόθεση ήχθη κατ' έφεση ενώπιον του Bundesfinanzhof, στο οποίο αναφέρθηκε ότι, αντίθετα από την άποψη των γερμανών ειδικών, η γαλλική commission de conciliation et d'expertise douanière θεωρεί ότι τα αντικείμενα αυτά είναι κούκλες και εμπίπτουν στην κλάση 97.02. Κατόπιν αυτών, το Bundesfinanzhof υπέβαλε στο Δικαστήριο δύο ερωτήματα. Τα ερωτήματα αυτά έχουν ως εξής:

1) Η σημείωση 3 του κεφαλαίου 97 του κοινού δασμολογίου πρέπει να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι ένα ομοίωμα μπορεί να θεωρηθεί ως αναπαράσταση ανθρώπου και, συνεπώς, ότι είναι κούκλα υπό την έννοια της διάκρισης 97.02 Α του κοινού δασμολογίου, όταν έχει αποκλειστικώς χαρακτηριστικά τα οποία — ακόμη και αν την αλλοιώνουν — ανταποκρίνονται στη φυσική μορφή του ανθρώπου;

2) Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα: οι όροι «που αναπαριστάνουν ανθρώπους » κατά τη σημείωση 3 του κεφαλαίου 97 του κοινού δασμολογίου και « κούκλες» κατά τη διάκριση 97.02 Α του κοινού δασμολογίου πρέπει να ερμηνευτούν υπό την έννοια ότι ένα ομοίωμα μπορεί να θεωρηθεί ως αναπαράσταση ανθρώπου και, συνεπώς, ως κούκλα υπό την έννοια του κοινού δασμολογίου ακόμα και όταν, εκτός από ορισμένα ανθρώπινα χαρακτηριστικά, έχει επίσης και χαρακτηριστικά ζώου; Υπό ποιες προϋποθέσεις δεν ασκεί επίδραση η ύπαρξη χαρακτηριστικών ζώου σε περίπτωση που άλλα χαρακτηριστικά δίνουν την εντύπωση ότι πρόκειται για αναπαράσταση ανθρώπου; Η απόφαση του Bundesfinanzhof να υποβάλει τα ερωτήματα αυτά στηρίζεται στο γεγονός ότι, όπως αναφέρθηκε στο Δικαστήριο, οι γαλλικές τελωνειακές αρχές έχουν την ίδια άποψη με τις γερμανικές τελωνειακές αρχές, ότι δηλαδή τα αντικείμενα αυτά αποτελούν ομοιώματα ζώων και όχι ανθρώπου, ενώ οι βελγικές τελωνειακές αρχές θεωρούν, όπως και η γαλλική commission de conciliation et d'expertise douanière, ότι τα εν λόγω αντικείμενα είναι κούκλες. Οι σημειώσεις τις οποίες ανέφερα περί του ποια αντικείμενα μπορούν να θεωρηθούν κούκλες συμφωνούν με τις σημειώσεις που αφορούν την κλάση 97.03. Οι σημειώσεις αυτές αναφέρουν συγκεκριμένα ότι η κλάση αυτή περιλαμβάνει, καταρχάς, τα « ζώα-παιχνίδια ». Συνεπώς, τα ζώα δεν είναι κούκλες. Οι σημειώσεις για την κλάση 97.02 εκφράζουν επίσης τη συνήθη σημασία της λέξης, όπως αναφέρεται π.χ. στο Collins English Dictionary, το οποίο δίνει για την κούκλα τον ακόλουθο ορισμό « small model or dummy of a human being », καθώς και στο γαλλικό λεξικό Petit Robert, το οποίο ορίζει την κούκλα ως « figurine humaine servant de jouet d'enfant ». Το πρώτο ζήτημα που ανακύπτει είναι κατά πόσο το Monchhichi θα πρέπει να εξετάζεται με ή χωρίς ενδύματα ή εξαρτήματα. Είναι σαφές, στην περίπτωση αυτή, ότι το Monchhichi μπορεί να εισαχθεί και να πωληθεί και πράγματι εισάγεται και πωλείται χωρίς ενδύματα. Από τη σημείωση 4 των σημειώσεων του κεφαλαίου 97 του κοινού δασμολογίου συνάγεται, κατά τη γνώμη μου, ότι τα ξεχωριστά εξαρτήματα θα πρέπει να εξετάζονται χωριστά. Συνεπώς, κατά την άποψη μου, τα ομοιώματα Monchhichi θα πρέπει να εξεταστούν χωρίς ενδύματα ή εξαρτήματα προκειμένου να αποφασιστεί σε ποια κλάση εμπίπτουν. Αν αυτά τα ενδύματα ή εξαρτήματα ήταν σταθερά τοποθετημένα ή αποτελούσαν αναπόσπαστο τμήμα της κούκλας ή του παιχνιδιού, η κατάσταση θα ήταν διαφορετική. Αλλά, ακόμα και αν αυτό είναι λάθος, και το σωστό είναι να εξετάζεται το Monchhichi ντυμένο, σωστό θα είναι επίσης να ληφθεί υπόψη τι βρίσκεται κάτω από το ένδυμα, συμπεριλαμβανομένου και του ότι το σώμα αυτό καλύπτεται με κάτι που μοιάζει με τρίχωμα ζώου. Το δεύτερο ερώτημα είναι: Πώς οι τελωνειακές αρχές αποφασίζουν αν ένα ομοίωμα αναπαριστά ανθρώπινο ον; Η απόφαση αυτή, όπως υπογράμμισαν οι δικαστικοί πληρεξούσιοι, εναπόκειται κυρίως στις τελωνειακές αρχές και όχι στο Δικαστήριο. Για να εξασφαλιστεί, όμως, η κατά το δυνατόν ομοιόμορφη εφαρμογή μεταξύ των κρατών μελών, θα πρέπει να δοθούν ορισμένες κατευθυντήριες οδηγίες. Όταν τα κριτήρια είναι πολύ πλατιά, δημιουργούνται αναγκαστικά ανεπιθύμητες αποκλίσεις, οφειλόμενες σε υποκειμενικές εκτιμήσεις μεταξύ των κρατών μελών: θα πρέπει να υπάρχει όσο το δυνατό μικρότερη αβεβαιότητα. Ο δικαστικός πληρεξούσιος της εταιρείας υποστήριξε ότι, το ορθό κριτήριο είναι ότι ένα ομοίωμα μπορεί να καταταγεί και ως αναπαράσταση ανθρώπου και, κατά συνέπεια, ως κούκλα, από δασμολογική άποψη, όταν, εκτός από τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά, παρουσιάζει επίσης και χαρακτηριστικά ζώου. Η ύπαρξη χαρακτηριστικών ζώου εκτός από τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά δεν επηρεάζει την κατάταξη αν μετά από προσεκτική εξέταση όλων των χαρακτηριστικών του ομοιώματος, μπορεί να θεωρηθεί ότι τα χαρακτηριστικά ανθρώπινα γνωρίσματα υπερισχύουν των χαρακτηριστικών του ζώου. Υποστήριξε, επίσης, ότι θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη τα εξαρτήματα και η εμφάνιση του ομοιώματος. Πιστεύω ότι ο ορισμός που προτείνει ο δικαστικός πληρεξούσιος της Bienengräber αφήνει και πάλι σημαντικά περιθώρια διακριτικής ευχέρειας στις τελωνειακές αρχές, τα οποία θα μπορούσαν να έχουν ως αποτέλεσμα μεγάλες αποκλίσεις. Ποσοστό 55 ο/ο ή 65 ο/ο είναι αρκετό προκειμένου να θεωρηθεί ότι τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά υπερισχύουν των χαρακτηριστικών ζώου; Κατά την άποψη μου δεν είναι αρκετό. Κατά τη γνώμη μου, η ορθή προσέγγιση του προβλήματος συνίσταται στην εξέταση του κατά πόσο το ομοίωμα παριστάνει σαφώς και χωρίς αμφιβολία ανθρώπινο ον και όχι κάποιο άλλο πλάσμα ή υβρίδιο των δύο. Προς το σκοπό αυτόν, δεν απαιτείται να υπάρχει ακριβής αναπαράσταση του ανθρωπίνου σώματος το αντικείμενο δεν παύει να είναι κούκλα αν υπάρχουν ελάχιστες αποκλίσεις από το ανθρώπινο σώμα, ή αν τα ανθρώπινα χαρακτηριστικά αποδίδονται με υπερβολικό ή γελοιογραφικό τρόπο. Από την άλλη πλευρά, όταν τα ουσιώδη χαρακτηριστικά του ομοιώματος δεν είναι τα χαρακτηριστικά του ανθρωπίνου σώματος, το ομοίωμα δεν είναι, από δασμολογική άποψη, κούκλα. Μολονότι στην προκειμένη περίπτωση η τελική απόφαση επί των πραγματικών περιστατικών εναπόκειται στις τελωνειακές αρχές, νομίζω ότι το γεγονός ότι το συγκεκριμένο αντικείμενο έχει μακριά ουρά και καλύπτεται από τρίχωμα (έστω και αν το πρόσωπο του και τα χέρια του, ή ακόμα και οι βραχίονες και τα πόδια του, αναπαριστούν ανθρώπινο ον) αποτελεί σημαντικό στοιχείο κατά της απόψεως ότι το αντικείμενο αυτό είναι κούκλα υπό την έννοια του κοινού δασμολογίου. Το γεγονός ότι το αντικείμενο φέρει ανθρώπινα ενδύματα και εμφανίζεται υπό ανθρώπινες καταστάσεις δεν νομίζω ότι αποτελεί αποφασιστικό ή έστω σημαντικό παράγοντα. Το « Paddington Bear » είναι, όπως ασφαλώς είναι γνωστό, ένα παιδικό παιχνίδι όπως όλα τα άλλα. Πρόκειται σαφώς για αρκούδα με χαρακτηριστικά ζώου, έστω και αν φέρει ενδύματα ανθρώπου. Δεν αποτελεί αναπαράσταση ανθρώπου.

Συνεπώς, κατά την άποψη μου, στα ερωτήματα που υπέβαλε το Bundesfinanzhof θα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι η κλάση 97.02 του κοινού δασμολογίου πρέπει να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι περιλαμβάνει μόνο τα ομοιώματα εκείνα, τα οποία σαφώς και χωρίς αμφιβολία αποτελούν αναπαραστάσεις ανθρωπίνων όντων — έστω και αλλοιωμένων — και τα οποία δεν έχουν ουσιώδη χαρακτηριστικά, ή ουσιώδες χαρακτηριστικό, που δεν διαθέτουν τα ανθρώπινα όντα.

Στο εθνικό δικαστήριο εναπόκειται να αποφασίσει επί των εξόδων της εταιρείας. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή δεν αποδίδονται.

( *1 ) Μετάφραση από τα αγγλικά.