Προσωρινό κείμενο

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ

GIOVANNI PITRUZZELLA

της 30ής Ιουνίου 2022 ( )

Υπόθεση C‑205/21

Ποινική διαδικασία

κατά

V.S.,

παρισταμένου του

Ministerstvo na vatreshnite raboti, Glavna direktsia za borba s organiziranata prestapnost

[αίτηση του Spetsializiran nakazatelen sad

(ποινικού δικαστηρίου ειδικών αρμοδιοτήτων, Βουλγαρία)

για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]

«Προδικαστική παραπομπή – Προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα – Οδηγία (ΕΕ) 2016/680 – Κατηγορούμενος – Αστυνομική καταγραφή δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα – Ευαίσθητα δεδομένα – Βιομετρικά και γενετικά δεδομένα – Διενέργεια μέσω καταναγκασμού – Σκοπός πρόληψης και διερεύνησης ποινικών αδικημάτων – Εκκρεμής ποινική διαδικασία – Σύγκριση με δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που συλλέχθηκαν στο πλαίσιο προγενέστερων ερευνών – Αποτελεσματική δικαστική προστασία – Επεξεργασία των δεδομένων – Αρχές – Ελαχιστοποίηση των δεδομένων – Απολύτως αναγκαίος χαρακτήρας της επεξεργασίας»





1. Όταν τίθεται στην υπηρεσία της ποινικής καταστολής, η πρόοδος της τεχνολογίας είναι τόσο συναρπαστική όσο και απειλητική σε σχέση με τα θεμελιώδη δικαιώματα ( ). Η υπό κρίση αίτηση προδικαστικής αποφάσεως παρέχει εκ νέου στο Δικαστήριο την ευκαιρία να ερμηνεύσει πράξη του δικαίου της Ένωσης που αφορά την προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και σχεδιάσθηκε ως μηχανισμός παροχής διασφαλίσεων στο πλαίσιο ποινικής πολιτικής που έχει ως στόχο την πλήρη αποτελεσματικότητα, μολονότι μια δημοκρατική κοινωνία, διεπόμενη από την αρχή του κράτους δικαίου, θα πρέπει, παραδόξως, να διακρίνει κάποια αρετή στα ενδεχόμενα λάθη της εν λόγω πολιτικής. Κατά κάποιον τρόπο, η υπό κρίση υπόθεση συνιστά έκφανση, στον τομέα της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, της αρχής κατά την οποία ο κίνδυνος αθώωσης ενόχου είναι προτιμότερος από τον κίνδυνο καταδίκης αθώου ( ).

I. Το νομικό πλαίσιο

Α. Η οδηγία 2016/680

2. Το άρθρο 4 της οδηγίας (ΕΕ) 2016/680 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από αρμόδιες αρχές για τους σκοπούς της πρόληψης, διερεύνησης, ανίχνευσης ή δίωξης ποινικών αδικημάτων ή της εκτέλεσης ποινικών κυρώσεων και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της απόφασης‑πλαίσιο 2008/977/ΔΕΥ του Συμβουλίου ( ), καθιερώνει τις αρχές που διέπουν την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Η εν λόγω διάταξη έχει ως εξής:

«1. Τα κράτη μέλη προβλέπουν ότι τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα:

α) υποβάλλονται σε σύννομη και δίκαιη επεξεργασία·

β) συλλέγονται για καθορισμένους, ρητούς και νόμιμους σκοπούς και δεν υποβάλλονται σε επεξεργασία κατά τρόπο ασύμβατο προς τους σκοπούς αυτούς·

γ) είναι κατάλληλα, συναφή και όχι υπερβολικά σε σχέση με τους σκοπούς για τους οποίους υποβάλλονται σε επεξεργασία·

[...]».

3. Το άρθρο 6, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2016/680 προβλέπει τα εξής:

«Τα κράτη μέλη, κατά περίπτωση και στον βαθμό του εφικτού, προβλέπουν ότι ο υπεύθυνος επεξεργασίας διακρίνει σαφώς μεταξύ δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα διαφορετικών κατηγοριών υποκειμένων, παραδείγματος χάριν:

α) προσώπων σε σχέση με τα οποία υπάρχουν σοβαροί λόγοι να πιστεύεται ότι διέπραξαν ή πρόκειται να διαπράξουν ποινικό αδίκημα».

4. Το άρθρο 8 της οδηγίας 2016/680 αφορά τη νομιμότητα της επεξεργασίας και έχει ως εξής:

«1. Τα κράτη μέλη προβλέπουν ότι η επεξεργασία είναι σύννομη μόνον εάν και στον βαθμό που είναι απαραίτητη για την εκτέλεση καθήκοντος που ασκείται από αρχή αρμόδια για τους σκοπούς που προβλέπονται στο άρθρο 1 παράγραφος 1 και βασίζεται στο δίκαιο της Ένωσης ή των κρατών μελών.

2. Το δίκαιο κράτους μέλους που ρυθμίζει την επεξεργασία στο πλαίσιο της παρούσας οδηγίας καθορίζει τουλάχιστον τους στόχους της επεξεργασίας, τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που υποβάλλονται σε επεξεργασία και τους σκοπούς της επεξεργασίας.»

5. Το άρθρο 10 της οδηγίας 2016/680 προβλέπει τα εξής:

«Η επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που αποκαλύπτουν τη φυλετική ή εθνοτική καταγωγή, τα πολιτικά φρονήματα, τις θρησκευτικές ή φιλοσοφικές πεποιθήσεις, ή τη συμμετοχή σε συνδικαλιστική οργάνωση, καθώς και η επεξεργασία γενετικών δεδομένων, βιομετρικών δεδομένων για την αποκλειστική ταυτοποίηση ενός φυσικού προσώπου ή δεδομένων που αφορούν στην υγεία ή τη σεξουαλική ζωή ή τον σεξουαλικό προσανατολισμό επιτρέπονται μόνο όταν είναι απολύτως αναγκαίες, με την επιφύλαξη των κατάλληλων διασφαλίσεων για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες του υποκειμένου των δεδομένων και εφόσον:

α) επιτρέπονται από το δίκαιο της Ένωσης ή των κρατών μελών·

β) επιβάλλονται για την προστασία των ζωτικών συμφερόντων του υποκειμένου των δεδομένων ή άλλου φυσικού προσώπου· ή

γ) η επεξεργασία αυτή αφορά σε δεδομένα τα οποία έχουν προδήλως δημοσιοποιηθεί από το υποκείμενο των δεδομένων.»

Β. Το βουλγαρικό δίκαιο

6. Το άρθρο 68 του zakon sa Ministerstvo na vatreshnite raboti (νόμου περί του Υπουργείου Εσωτερικών ( ), στο εξής: ZMVR) έχει ως εξής:

«1. Οι αστυνομικές αρχές προβαίνουν σε αστυνομική καταγραφή των προσώπων που κατηγορούνται για αυτεπαγγέλτως διωκόμενο εκ προθέσεως τελεσθέν ποινικό αδίκημα. Οι αρμόδιες για την προκαταρκτική διαδικασία αρχές υποχρεούνται να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για τη διενέργεια της καταγραφής από τις αστυνομικές αρχές.

2. Η αστυνομική καταγραφή συνιστά κατηγορία επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των προσώπων που μνημονεύονται στην παράγραφο 1, η οποία διενεργείται βάσει των όρων του παρόντος νόμου.

3. Για τον σκοπό της αστυνομικής καταγραφής, οι αστυνομικές αρχές:

1) συλλέγουν τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που μνημονεύονται στο άρθρο 18 του zakon za balgaskite lichni dokumenti [( )] ·

2) λαμβάνουν τα δακτυλικά αποτυπώματα των προσώπων και τα φωτογραφίζουν·

3) λαμβάνουν δείγματα για την κατάρτιση προφίλ DNA των προσώπων.

4. Η συναίνεση του προσώπου δεν απαιτείται για τη διενέργεια των πράξεων που μνημονεύονται στην παράγραφο 3, σημείο 1.

5. Τα πρόσωπα υποχρεούνται να συνεργάζονται και να μην εμποδίζουν ούτε να παρακωλύουν την άσκηση από τις αστυνομικές αρχές των πράξεων που μνημονεύονται στην παράγραφο 3. Σε περίπτωση άρνησης συνεργασίας του προσώπου, οι πράξεις που μνημονεύονται στην παράγραφο 3, σημεία 2 και 3, διενεργούνται μέσω καταναγκασμού κατόπιν αδείας του αρμόδιου πρωτοβάθμιου δικαστηρίου στη δικαιοδοσία του οποίου υπάγεται το αυτεπαγγέλτως διωκόμενο ποινικό αδίκημα για το οποίο κατηγορείται το πρόσωπο.

6. Η αστυνομική καταγραφή καταστρέφεται με γραπτή απόφαση του υπευθύνου επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, ή των εξουσιοδοτημένων από αυτόν υπαλλήλων, αυτεπαγγέλτως ή κατόπιν αιτιολογημένης έγγραφης αίτησης του καταγεγραμμένου προσώπου, όταν:

1) η καταγραφή διενεργήθηκε κατά παράβαση του νόμου·

2) η ποινική διαδικασία διεκόπη, εκτός των περιπτώσεων που προβλέπονται στο άρθρο 24, παράγραφος 3, του [nakazartelno-protsesualen kodeks (κώδικα ποινικής δικονομίας, στο εξής: NPK)]·

3) η ποινική διαδικασία περατώθηκε με αμετάκλητη αθωωτική απόφαση·

4) δεν στοιχειοθετήθηκε η ποινική ευθύνη του προσώπου και επιβλήθηκε σε αυτό διοικητική κύρωση·

5) το πρόσωπο απεβίωσε και, στην περίπτωση αυτή, την αίτηση μπορούν να υποβάλουν οι διάδοχοί του.

7. Οι όροι διενέργειας και καταστροφής της αστυνομικής καταγραφής καθορίζονται με κανονιστική απόφαση του συμβουλίου Υπουργών».

7. Το άρθρο 2, παράγραφος 1, του naredba za reda za izvarshvane i snemane na politseyska registratsia (κανονισμού περί των όρων διενέργειας και καταστροφής της αστυνομικής καταγραφής, στο εξής: NRISPR) ( ) προβλέπει ότι «[η] αστυνομική καταγραφή είναι πράξη επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα [...] η οποία διενεργείται σύμφωνα με τις προϋποθέσεις [του ZMVR] με σκοπό την προστασία της εθνικής ασφάλειας, την καταπολέμηση της εγκληματικότητας και την τήρηση της δημοσίας τάξεως».

II. Η διαφορά της κύριας δίκης, τα προδικαστικά ερωτήματα και η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου

8. Κατά της V.S. κινήθηκε ποινική διαδικασία λόγω μη βεβαίωσης και μη καταβολής φορολογικών οφειλών δύο εμπορικών εταιριών. Την 1η Μαρτίου 2021 απαγγέλθηκαν στη V.S. κατηγορίες για συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση συσταθείσα με σκοπό τον προσπορισμό περιουσιακού οφέλους. Το κατηγορητήριο περιήλθε σε γνώση της V.S. στις 15 Μαρτίου 2021. Την ίδια ημερομηνία, η V.S. κλήθηκε να συνεργασθεί για τη διενέργεια αστυνομικής καταγραφής που συνίστατο στη λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων ( ), φωτογραφίας ( ) και δείγματος για την κατάρτιση προφίλ DNA. Λόγω της αρνήσεώς της να συμπράξει, η V.S. συμπλήρωσε έντυπο με το οποίο δήλωσε ότι ενημερώθηκε μεν για την ύπαρξη νομικής βάσης για τη διενέργεια της εν λόγω καταγραφής, πλην όμως δεν συναίνει με τη λήψη δακτυλικών αποτυπωμάτων, φωτογραφίας και δείγματος για την κατάρτιση προφίλ DNA και τη διενέργεια της καταγραφής που την αφορά.

9. Στις 24 Μαρτίου 2021 ο αναπληρωτής διευθυντής της Glavna direktsiya za borba s organiziranata prestapnost (Γενικής Διεύθυνσης για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος) του Ministerstvo na vatreshnite raboti (Υπουργείου Εσωτερικών, Βουλγαρία) υπέβαλε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, Spetsializiran nakazatelen sad (ποινικού δικαστηρίου ειδικών αρμοδιοτήτων, Βουλγαρία), αίτηση για τη διενέργεια αστυνομικής καταγραφής μέσω καταναγκασμού εις βάρος της V.S., η οποία αρνείτο να συνεργασθεί.

10. Στην αίτηση μνημονεύονται η εκκρεμής ποινική διαδικασία εις βάρος της V.S. και η ύπαρξη επαρκών αποδείξεων της ενοχής της. Επισημαίνεται επίσης ότι έχουν απαγγελθεί επισήμως κατηγορίες εις βάρος της V.S. για την τέλεση ποινικού αδικήματος καθώς και ότι εκείνη εναντιώθηκε στη λήψη φωτογραφίας, δακτυλικών αποτυπωμάτων και δείγματος για την κατάρτιση προφίλ DNA για σκοπούς αστυνομικής καταγραφής. Στην αίτηση προσαρτώνται μόνο δύο φωτοαντίγραφα: αυτό του κατηγορητήριου και αυτό της δήλωσης της V.S. περί μη συναινέσεως στην αστυνομική καταγραφή. Τα λοιπά στοιχεία του φακέλου δεν διαβιβάσθηκαν στο αιτούν δικαστήριο.

11. Κατά πρώτον, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινισθεί αν το άρθρο 10 της οδηγίας 2016/680, το οποίο επιτρέπει, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, την επεξεργασία βιομετρικών και γενετικών δεδομένων, μεταφέρθηκε ορθώς στο βουλγαρικό δίκαιο. Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι οι διατάξεις που ρυθμίζουν την αστυνομική καταγραφή παραπέμπουν μόνο στον κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 ( ) και όχι στην οδηγία 2016/680. Παρατηρεί, όμως, ότι, δυνάμει του άρθρου του 2, παράγραφος 2, στοιχείο δʹ, ο ΓΚΠΔ δεν εφαρμόζεται στην επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από αρμόδια όργανα για τους σκοπούς της πρόληψης, της διερεύνησης, της ανίχνευσης ή της δίωξης ποινικών αδικημάτων, δεδομένου ότι η εν λόγω επεξεργασία διέπεται, κατά το άρθρο της 1, παράγραφος 1, από την οδηγία 2016/680.

12. Κατά δεύτερον, εάν ήθελε θεωρηθεί ότι το άρθρο 10 της οδηγίας 2016/680 μεταφέρθηκε ορθώς στο εθνικό δίκαιο ή ότι υφίσταται νόμιμη νομική βάση στο εν λόγω δίκαιο για την επεξεργασία βιομετρικών και γενετικών δεδομένων, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινισθεί αν πληρούται η απαίτηση που προβλέπεται στο άρθρο 10, στοιχείο αʹ, της εν λόγω οδηγίας, κατά την οποία η επίμαχη επεξεργασία πρέπει να επιτρέπεται από το δίκαιο της Ένωσης ή των κρατών μελών, παρά την ενδεχόμενη ύπαρξη αντίφασης μεταξύ των εφαρμοστέων διατάξεων του εθνικού δικαίου.

13. Κατά τρίτον, το αιτούν δικαστήριο παρατηρεί ότι, δυνάμει του άρθρου 6, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2016/680, επιτρέπεται, για σκοπούς καταπολέμησης της εγκληματικότητας, η επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα προσώπων σε σχέση με τα οποία υπάρχουν σοβαροί λόγοι να πιστεύεται ότι διέπραξαν ποινικό αδίκημα. Εξάλλου, το αιτούν δικαστήριο μνημονεύει την αιτιολογική σκέψη 31, τρίτη περίοδος, της εν λόγω οδηγίας, κατά την οποία η επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα προσώπων που είναι ύποπτα για την τέλεση αδικήματος χωρίς να έχουν καταδικασθεί δεν θα πρέπει να εμποδίζει την εφαρμογή του δικαιώματος του τεκμηρίου της αθωότητας. Το αιτούν δικαστήριο θεωρεί, επομένως, ότι έχει εφαρμογή το άρθρο 48 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: Χάρτης).

14. Αφενός, όμως, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι, δυνάμει του άρθρου 219, παράγραφος 1, του NPK, είναι απαραίτητο να συγκεντρωθούν «επαρκή αποδεικτικά στοιχεία της ενοχής συγκεκριμένου προσώπου». Ζητεί δε να διευκρινισθεί αν το κριτήριο αυτό αντιστοιχεί σε εκείνο που θεσπίζεται στο άρθρο 6, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2016/680 με τη φράση «σοβαροί λόγοι να πιστεύεται ότι [τα πρόσωπα] διέπραξαν [...] ποινικό αδίκημα». Το αιτούν δικαστήριο είναι μάλλον της γνώμης ότι, για την επεξεργασία βιομετρικών και γενετικών δεδομένων, είναι απαραίτητη η συγκέντρωση αποδείξεων πιο πειστικών από εκείνες που είναι αναγκαίες, δυνάμει του εθνικού δικαίου, για την απαγγελία κατηγοριών εις βάρος προσώπου, πράξη η οποία σκοπεί την ενημέρωση του προσώπου για τις εις βάρος του υπόνοιες και για τη δυνατότητα που έχει να αμυνθεί.

15. Αφετέρου, το αιτούν δικαστήριο διαπιστώνει ότι το άρθρο 68 του ZMVR δεν προβλέπει ότι, στο πλαίσιο της διαδικασίας υποχρεωτικής διενέργειας της αστυνομικής καταγραφής, το επιληφθέν δικαστήριο ελέγχει καθ’ οιονδήποτε τρόπο την ύπαρξη σοβαρών λόγων, κατά την έννοια του άρθρου 6, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2016/680, δεδομένου ότι αρκεί η διαπίστωση και μόνον ότι στο πρόσωπο απαγγέλθηκαν κατηγορίες για αυτεπαγγέλτως διωκόμενο εκ προθέσεως τελεσθέν ποινικό αδίκημα. Επομένως, το αιτούν δικαστήριο δεν είναι αρμόδιο να εκτιμήσει αν υφίστανται επαρκείς ή σοβαρές αποδείξεις προς στήριξη της απαγγελίας κατηγοριών ούτε μπορεί, στην πράξη, να προβεί σε τέτοια εκτίμηση, στο μέτρο που έχει στη διάθεσή του μόνον τα αντίγραφα του κατηγορητήριου και της δήλωσης περί μη συναινέσεως στην αστυνομική καταγραφή. Το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινισθεί αν, υπό τις συνθήκες αυτές, μπορεί να θεωρηθεί ότι το πρόσωπο που αρνήθηκε να υποβληθεί στην εν λόγω αστυνομική καταγραφή τυγχάνει αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας και του σεβασμού του τεκμηρίου αθωότητας, όπως κατοχυρώνονται από τα άρθρα 47 και 48 του Χάρτη.

16. Κατά τέταρτον, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2016/680 ορίζει ότι τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα συλλέγονται για καθορισμένους, ρητούς και νόμιμους σκοπούς, το δε άρθρο 8, παράγραφος 2, της ίδιας οδηγίας προβλέπει ότι το δίκαιο του κράτους μέλους πρέπει να καθορίζει τους στόχους και τους σκοπούς της επεξεργασίας. Επιπλέον, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι, δυνάμει του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, και του άρθρου 8, παράγραφος 1, της εν λόγω οδηγίας, η συλλογή δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα δεν πρέπει να βαίνει πέραν του αναγκαίου μέτρου. Παρατηρεί επίσης, όσον αφορά ειδικότερα τα βιομετρικά και γενετικά δεδομένα, ότι, κατά το άρθρο 10 της οδηγίας 2016/680, η επεξεργασία τους επιτρέπεται μόνον όταν είναι «απολύτως αναγκαί[α]».

17. Το αιτούν δικαστήριο συνάγει από τις προμνησθείσες διατάξεις της οδηγίας 2016/680 ότι το εθνικό δίκαιο πρέπει να αναγνωρίζει στις αρμόδιες αρχές κάποια διακριτική ευχέρεια, όταν προβαίνουν στην αστυνομική καταγραφή, η οποία πρέπει να αφορά τόσο το αν η συλλογή των σχετικών δεδομένων πρέπει να διενεργηθεί όσο και το αν η εν λόγω συλλογή πρέπει να καλύπτει όλα τα προμνησθέντα δεδομένα. Εξάλλου, το αιτούν δικαστήριο θεωρεί επίσης ότι από την απαίτηση περί «απολύτως αναγκαίας» επεξεργασίας πρέπει να συναχθεί ότι η συλλογή τέτοιων δεδομένων μπορεί να διενεργείται μόνο με κατάλληλη αιτιολογία του αναγκαίου χαρακτήρα της. Η αστυνομική καταγραφή εφαρμόζεται, όμως, υποχρεωτικώς σε όλα τα πρόσωπα τα οποία κατηγορούνται για αυτεπαγγέλτως διωκόμενα εκ προθέσεως τελεσθέντα ποινικά αδικήματα και στις τρεις κατηγορίες συλλογής δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που προβλέπονται στο εν λόγω άρθρο, ήτοι τη λήψη φωτογραφιών, δακτυλικών αποτυπωμάτων και δείγματος για την κατάρτιση προφίλ DNA.

18. Επιπλέον, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι στον ZMVR μνημονεύονται μόνον οι στόχοι της εν λόγω επεξεργασίας, ήτοι η άσκηση δραστηριότητας έρευνας, μεταξύ άλλων για την προστασία της εθνικής ασφάλειας, την καταπολέμηση της εγκληματικότητας και την τήρηση της δημοσίας τάξεως. Αντιθέτως, η εθνική νομοθεσία δεν απαιτεί να διαπιστώνεται η συγκεκριμένη αναγκαιότητα συλλογής όλων των σχετικών βιομετρικών και γενετικών δεδομένων ή, ενδεχομένως, μόνο μέρους αυτών. Επομένως, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινισθεί αν η προϋπόθεση που προβλέπεται από το εθνικό δίκαιο για την αστυνομική καταγραφή –ήτοι η απαγγελία κατηγορίας για αυτεπαγγέλτως διωκόμενο εκ προθέσεως τελεσθέν ποινικό αδίκημα– αρκεί για την πλήρωση των απαιτήσεων της οδηγίας 2016/680.

19. Υπό τις συνθήκες αυτές, το Spetsializiran nakazatelen sad (ποινικό δικαστήριο ειδικών αρμοδιοτήτων) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και, με απόφαση που περιήλθε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου την 31η Μαρτίου 2021, να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:

«1) Μπορεί να γίνει δεκτό ότι το άρθρο 10 της οδηγίας 2016/680 έχει μεταφερθεί εγκύρως στο εθνικό δίκαιο [...], μέσω της παραπομπής στην παρόμοια διάταξη του άρθρου 9 του [ΓΚΠΔ];

2) Πληρούται η απαίτηση που απορρέει από τις συνδυασμένες διατάξεις του άρθρου 10, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2016/680 και των άρθρων [3, 8 και 52] του Χάρτη, κατά την οποία ο περιορισμός της ακεραιότητας του προσώπου και της προστασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα πρέπει να προβλέπεται από τον νόμο, όταν υπάρχουν αντιφατικές εθνικές διατάξεις όσον αφορά το επιτρεπτό της επεξεργασίας γενετικών και βιομετρικών δεδομένων για τους σκοπούς της αστυνομικής καταγραφής;

3) Συνάδει με το άρθρο 6, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2016/680, σε συνδυασμό με το άρθρο 48 του Χάρτη, εθνικός νόμος, ήτοι το άρθρο 68, παράγραφος 4, του Zakon za ministerstvo na vatreshnite raboti (νόμου περί του Υπουργείου Εσωτερικών), ο οποίος προβλέπει ότι, σε περίπτωση που ο κατηγορούμενος για αυτεπαγγέλτως διωκόμενο εκ προθέσεως τελεσθέν ποινικό αδίκημα αρνείται να συνεργασθεί οικειοθελώς για τη συλλογή προσωπικών δεδομένων (λήψη φωτογραφιών, δακτυλικού αποτυπώματος και δείγματος για τη δημιουργία προφίλ DNA), το δικαστήριο οφείλει να διατάξει τη μέσω καταναγκασμού συλλογή των εν λόγω δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, χωρίς να μπορεί να εκτιμήσει αν υπάρχουν σοβαροί λόγοι να πιστεύεται ότι το πρόσωπο αυτό έχει τελέσει το ποινικό αδίκημα για το οποίο κατηγορείται;

4) Συνάδει με το άρθρο 10, με το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ και γʹ, καθώς και με το άρθρο 8, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας 2016/680, ο εθνικός νόμος, ήτοι το άρθρο 68, παράγραφοι 1 έως 3, του Zakon za ministerstvo na vatreshnite raboti (νόμου περί του Υπουργείου Εσωτερικών), που προβλέπει ως γενικό κανόνα τη λήψη φωτογραφιών, δακτυλικού αποτυπώματος και δείγματος για τη δημιουργία προφίλ DNA για όλα τα πρόσωπα που κατηγορούνται για αυτεπαγγέλτως διωκόμενο εκ προθέσεως τελεσθέν ποινικό αδίκημα;»

20. Γραπτές παρατηρήσεις υπέβαλαν στο Δικαστήριο η Βουλγαρική και η Γαλλική Κυβέρνηση καθώς και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Το Υπουργείο Εσωτερικών, η Βουλγαρική και η Γαλλική Κυβέρνηση καθώς και η Επιτροπή υπέβαλαν επίσης στο Δικαστήριο τις απαντήσεις στις γραπτές ερωτήσεις που τους είχε θέσει.

21. Σύμφωνα με το αίτημα του Δικαστηρίου, οι παρούσες προτάσεις θα επικεντρωθούν στο τρίτο και στο τέταρτο προδικαστικό ερώτημα.

III. Ανάλυση

22. Προκαταρκτικώς, επιθυμώ να υπενθυμίσω τα ακόλουθα στοιχεία.

23. Όσον αφορά τον χαρακτηρισμό των δεδομένων που συλλέγονται και υποβάλλονται σε επεξεργασία ( ) κατά την αστυνομική καταγραφή, είναι πρόδηλο ότι το δείγμα που λαμβάνεται για την κατάρτιση προφίλ DNA του υποκειμένου των δεδομένων είναι γενετικό δεδομένο, κατά την έννοια του άρθρου 3, σημείο 12, της οδηγίας 2016/680. Τα δακτυλικά αποτυπώματα ( ) είναι βιομετρικά δεδομένα, όπως επιβεβαιώνεται από το άρθρο 3, σημείο 13, της εν λόγω οδηγίας. Οι δε φωτογραφίες ( ) μπορούν επίσης να συνιστούν βιομετρικά δεδομένα, όπως προβλέπεται και στο άρθρο 3, σημείο 13, της οδηγίας 2016/680. Επομένως, η αστυνομική καταγραφή αφορά δύο κατηγορίες δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα: τα λεγόμενα «κλασσικά» δεδομένα, όπως δεδομένα προσωπικής και οικογενειακής κατάστασης, τα οποία υπάγονται στο γενικό καθεστώς που θεσπίζει η οδηγία 2016/680, και τα λεγόμενα «ιδιαίτερα», αν όχι ευαίσθητα, δεδομένα, όπως είναι οι φωτογραφίες, τα δακτυλικά αποτυπώματα και τα δείγματα που λαμβάνονται για την κατάρτιση του προφίλ DNA του υποκειμένου των δεδομένων. Παρατηρώ, εντούτοις, ότι τα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε το αιτούν δικαστήριο αφορούν μόνο τα εν λόγω «ιδιαίτερα» δεδομένα. Στο πλαίσιο των μέτρων που καθιστούν υποχρεωτική τη συλλογή και την επεξεργασία δεδομένων, περιλαμβανομένων ευαίσθητων, από αρχές που διεξάγουν έρευνες, τέτοια μέτρα συνιστούν προδήλως, και υπό την επιφύλαξη της ενδεχόμενης δικαιολόγησής τους, επέμβαση στο δικαίωμα του υποκειμένου των δεδομένων στον σεβασμό της ιδιωτικής ζωής του και στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που το αφορούν ( ). Η εν λόγω επέμβαση καθίσταται έτι σοβαρότερη όταν τα δεδομένα είναι ευαίσθητα ( ). Πάντως, παρά τους κινδύνους παρέκκλισης και κατάχρησης των οποίων έχει επίγνωση ο νομοθέτης της Ένωσης, η επεξεργασία της ειδικής αυτής κατηγορίας δεδομένων από τις αστυνομικές αρχές, μεταξύ άλλων για σκοπούς καταχώρισης στα αρχεία τους, δεν απαγορεύεται καθότι η αποτελεσματικότητα της εν λόγω επεξεργασίας για την εκτέλεση των καθηκόντων των εν λόγω αρχών είναι αποδεδειγμένη ( ). Επομένως, στην υπό κρίση υπόθεση πρέπει να αναζητηθεί η κατάλληλη ισορροπία μεταξύ, αφενός, των επιταγών που σχετίζονται με την ομαλή διεξαγωγή της ποινικής έρευνας και, αφετέρου, της εξίσου σημαντικής επιταγής να διασφαλίζεται επίπεδο ενισχυμένης προστασίας των εν λόγω ειδικών δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα.

Α. Επί του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος

24. Με το τρίτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί κατ’ ουσίαν να διευκρινισθεί αν το άρθρο 6, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2016/680, σε συνδυασμό με τα άρθρα 47 και 48 του Χάρτη, έχει την έννοια ότι αντιβαίνει σε αυτό εθνική νομοθεσία η οποία προβλέπει ότι, σε περίπτωση άρνησης του προσώπου που κατηγορείται για αυτεπαγγέλτως διωκόμενο εκ προθέσεως τελεσθέν ποινικό αδίκημα να συνεργασθεί στη διαδικασία καταγραφής των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που το αφορούν (ήτοι, τουλάχιστον φωτογραφία, δακτυλικά αποτυπώματα και το προφίλ DNA που καταρτίζεται κατόπιν λήψης δείγματος υλικού), το δικαστήριο που επιλαμβάνεται σχετικής αίτησης οφείλει να διατάξει τη μέσω καταναγκασμού συλλογή των εν λόγω δεδομένων, χωρίς να μπορεί να εκτιμήσει την ύπαρξη σοβαρών λόγων να πιστεύεται ότι το υποκείμενο των δεδομένων τέλεσε όντως το ποινικό αδίκημα για το οποίο κατηγορείται.

25. Το εθνικό νομοθετικό και κανονιστικό πλαίσιο χαρακτηρίζεται από τα ακόλουθα στοιχεία. Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι όλα σχεδόν τα αδικήματα που προβλέπονται από τον βουλγαρικό ποινικό κώδικα διώκονται αυτεπαγγέλτως, ήτοι οι κατηγορίες απαγγέλλονται με πρωτοβουλία του εισαγγελέα. Εξάλλου, ο NPK προβλέπει ότι, όταν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που αποδεικνύουν ότι συγκεκριμένο πρόσωπο είναι ένοχο για τη τέλεση αυτεπαγγέλτως διωκόμενου ποινικού αδικήματος, απαγγέλλονται στο εν λόγω πρόσωπο κατηγορίες ( ). Τα πρόσωπα στα οποία απαγγέλλονται κατηγορίες για το συγκεκριμένο είδος αδικημάτων υποβάλλονται σε αστυνομική καταγραφή, η οποία διέπεται, μεταξύ άλλων, από το άρθρο 68 του ZMVR. Την εν λόγω καταγραφή διενεργούν οι αστυνομικές αρχές και όχι οι αρχές που εφαρμόζουν την ποινική διαδικασία. Τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που καταγράφονται είναι τα εξής: οι πληροφορίες που αφορούν την προσωπική και οικογενειακή κατάσταση του προσώπου (ονοματεπώνυμο, ημερομηνία και τόπος γέννησης, φύλο, ιθαγένεια), η διεύθυνση και ο αριθμός δελτίου ταυτότητας καθώς και τα φυσικά χαρακτηριστικά του (ύψος, χρώμα οφθαλμών). Καταχωρίζονται επίσης τουλάχιστον μία φωτογραφία του υποκειμένου των δεδομένων, τα δακτυλικά αποτυπώματά του καθώς και το προφίλ DNA το οποίο καταρτίσθηκε κατόπιν λήψης δείγματος. Ο κατηγορούμενος υποχρεούται να συνεργάζεται και να μην παρακωλύει τη συλλογή των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που τον αφορούν. Αποκτά επισήμως την ιδιότητα του κατηγορουμένου μόνο μετά την κατάθεση του κατηγορητηρίου, από τον εισαγγελέα, στο δικαστήριο, η οποία σηματοδοτεί την έναρξη του ένδικου σταδίου της ποινικής διαδικασίας.

26. Σε περίπτωση εναντίωσης, και με τη διευκρίνιση ότι η συγκατάθεση του κατηγορουμένου μπορεί να μην απαιτείται σε περίπτωση επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που αφορά δραστηριότητες καταπολέμησης της εγκληματικότητας, ο κατηγορούμενος μπορεί να υπογράψει έγγραφη δήλωση διαφωνίας. Εν συνεχεία, η αστυνομική αρχή που είναι επιφορτισμένη με την αστυνομική καταγραφή προσφεύγει στο δικαστήριο, το οποίο θα είναι αρμόδιο σε περίπτωση που η ποινική διαδικασία που αφορά το επίμαχο αδίκημα εισέλθει στο ένδικο στάδιο, και ζητεί άδεια για να προβεί σε διενέργεια της εν λόγω καταγραφής μέσω καταναγκασμού. Η εξουσία εκτίμησης του δικαστηρίου είναι περιορισμένη καθότι καλείται να εξακριβώσει μόνον ότι το πρόσωπο κατηγορείται για αυτεπαγγέλτως διωκόμενο εκ προθέσεως τελεσθέν ποινικό αδίκημα και ότι αρνήθηκε να υποβληθεί στην αστυνομική καταγραφή. Επομένως, ο φάκελος της διαδικασίας αίτησης διενέργειας της αστυνομικής καταγραφής μέσω καταναγκασμού περιλαμβάνει μόνον αντίγραφο του κατηγορητηρίου και της δήλωσης άρνησης καταγραφής των δεδομένων. Εφόσον εξακριβώσει ότι στο υποκείμενο των δεδομένων απαγγέλθηκαν όντως κατηγορίες και ότι το υποκείμενο των δεδομένων εναντιώθηκε όντως στην αστυνομική καταγραφή, το επιληφθέν της αίτησης δικαστήριο υποχρεούται να επιτρέψει τη διενέργεια της εν λόγω καταγραφής μέσω καταναγκασμού.

27. Το άρθρο 6 της οδηγίας 2016/680, όμως, το οποίο βρίσκεται στο επίκεντρο του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος, υποχρεώνει τα κράτη μέλη, «κατά περίπτωση και στον βαθμό του εφικτού», να διακρίνουν σαφώς μεταξύ των δεδομένων διαφορετικών κατηγοριών υποκειμένων των δεδομένων, όπως «προσώπων σε σχέση με τα οποία υπάρχουν σοβαροί λόγοι να πιστεύεται ότι διέπραξαν ή πρόκειται να διαπράξουν ποινικό αδίκημα» ( ). Σκοπός της εν λόγω διάταξης είναι, όπως υπενθύμισε η Επιτροπή, να μην υφίστανται, για παράδειγμα, την ίδια επέμβαση στο θεμελιώδες δικαίωμα στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα τα θύματα ποινικών αδικημάτων και τα πρόσωπα που είναι ύποπτα για την τέλεσή τους ( ).

28. Από το γράμμα και μόνον της προμνησθείσας διάταξης προκύπτει ότι η ένταση της υποχρέωσης που επιβάλλεται στα κράτη μέλη είναι μάλλον χαμηλή, και όχι σαφώς καθορισμένη, στο μέτρο που ο κατάλογος των κατηγοριών των προσώπων δεν είναι εξαντλητικός και που η οδηγία καταλείπει στα κράτη μέλη τη μέριμνα να αντλήσουν τις συνέπειες της σαφούς διάκρισης στην οποία πρέπει να προβούν. Από αμιγώς γραμματικής απόψεως, υπό το πρίσμα της εν λόγω διάταξης, θεωρώ εξαρχής απολύτως αποδεκτό το κράτος μέλος να θεσπίσει, ως «σαφή κατηγορία», αυτήν των προσώπων στα οποία απαγγέλθηκαν κατηγορίες, ήτοι των προσώπων σε σχέση με τα οποία υπάρχουν επαρκή στοιχεία που αποδεικνύουν ότι διέπραξαν ποινικό αδίκημα.

29. Όσον αφορά τη διενέργεια, κατόπιν αδείας του δικαστηρίου, της αστυνομικής καταγραφής μέσω καταναγκασμού, επισημαίνω ότι, αφενός, αντικείμενο της οδηγίας 2016/680 δεν είναι να ρυθμίσει τις διαδικαστικές προϋποθέσεις της συλλογής των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα των προσώπων που εμπίπτουν στο άρθρο 6, στοιχείο αʹ ( ), της εν λόγω οδηγίας και ότι, αφετέρου και εν πάση περιπτώσει, όπως επισήμανε η Γαλλική Κυβέρνηση, οι αρμόδιες αρχές μπορούν να διατάξουν τα φυσικά πρόσωπα να συμμορφωθούν προς τα αιτήματα που τους απευθύνουν όπερ συνεπάγεται ότι η συγκατάθεση του υποκειμένου των δεδομένων δεν συνιστά νομική βάση για την επεξεργασία των δεδομένων από τις εν λόγω αρχές ( ). Η ως άνω διαπίστωση ισχύει επίσης όσον αφορά τα ευαίσθητα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα ( ).

1. Επί του περιορισμένου ελέγχου του δικαστηρίου στο πλαίσιο της διαδικασίας χορήγησης άδειας για τη διενέργεια της αστυνομικής καταγραφής μέσω καταναγκασμού και επί του σεβασμού του δικαιώματος αποτελεσματικής δικαστικής προσφυγής

30. Υπό τις συνθήκες αυτές, δεδομένου ότι δεν αντιβαίνει στην οδηγία 2016/680 εθνική νομοθεσία η οποία προβλέπει ότι, όσον αφορά πρόσωπα στα οποία απαγγέλθηκαν κατηγορίες, οι αρμόδιες αρχές μπορούν να διατάξουν τη λήψη των βιομετρικών και γενετικών δεδομένων σε περίπτωση άρνησης των εν λόγω προσώπων να συνεργασθούν χωρίς, εντούτοις, να ρυθμίζει τις διαδικαστικές λεπτομέρειες τοιαύτης διενέργειας της αστυνομικής καταγραφής μέσω καταναγκασμού, επιβάλλεται η διαπίστωση, στην οποία προέβη επίσης η Γαλλική Κυβέρνηση, ότι τα κράτη μέλη μπορούν, όντως, να αποφασίσουν να θεσπίσουν διαδικασία υποχρεωτικής διενέργειας, προσδίδοντας σε αυτήν είτε δικαστικό είτε διοικητικό χαρακτήρα και προβλέποντας την ανάθεση της εξουσίας λήψης απόφασης για τη μέσω καταναγκασμού διενέργεια της συλλογής των δεδομένων είτε σε δικαστική είτε σε διοικητική αρχή.

31. Στο κεφάλαιο VIII, η οδηγία 2016/680 προβλέπει τις προσφυγές που πρέπει να τίθενται στη διάθεση των προσώπων των οποίων τα δεδομένα υποβάλλονται σε επεξεργασία. Οι εν λόγω προσφυγές περιλαμβάνουν τη δυνατότητα υποβολής καταγγελίας σε ενιαία εποπτική αρχή ( ), τη δυνατότητα άσκησης αποτελεσματικής δικαστικής προσφυγής κατά κάθε νομικά δεσμευτικής απόφασης εποπτικής αρχής που αφορά το φυσικό πρόσωπο ( ) καθώς και τη δυνατότητα άσκησης αποτελεσματικής δικαστικής προσφυγής όταν το υποκείμενο των δεδομένων θεωρεί ότι συντρέχει προσβολή των δικαιωμάτων του που απορρέουν από την οδηγία 2016/680, όπως εφαρμόζονται σε εθνικό επίπεδο, λόγω επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που το αφορούν η οποία πραγματοποιήθηκε κατά παράβαση των σχετικών διατάξεων ( ). Η κατάσταση που αποτελεί αντικείμενο του τρίτου προδικαστικού ερωτήματος τοποθετείται, εντούτοις, σε στάδιο προγενέστερο των διαφόρων προεκτεθεισών περιπτώσεων.

32. Εντούτοις, δεδομένου ότι το άρθρο 68 του ZMVR, το οποίο προβλέπει τις προϋποθέσεις της διενέργειας της αστυνομικής καταγραφής μέσω καταναγκασμού που επιβάλλεται στην ειδική κατηγορία των προσώπων που κατηγορούνται για αυτεπαγγέλτως διωκόμενο εκ προθέσεως τελεσθέν ποινικό αδίκημα, συνιστά εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης ( ), κατά την έννοια του άρθρου 51, παράγραφος 1, του Χάρτη, πρέπει να διασφαλισθεί ο σεβασμός του δικαιώματος αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 47 του Χάρτη.

33. Το άρθρο 47 του Χάρτη ορίζει ότι κάθε πρόσωπο του οποίου παραβιάστηκαν τα δικαιώματα και οι ελευθερίες που διασφαλίζονται από το δίκαιο της Ένωσης έχει δικαίωμα αποτελεσματικής προσφυγής, υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στο άρθρο αυτό. Τα άρθρα 7 και 8 του Χάρτη κατοχυρώνουν το δικαίωμα στον σεβασμό της ιδιωτικής ζωής και στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα. Όπως υπενθύμισε πρόσφατα το Δικαστήριο, «[κ]ανένα από αυτά τα τρία θεμελιώδη δικαιώματα δεν αποτελεί απόλυτο προνόμιο, δεδομένου ότι έκαστο εξ αυτών, πράγματι, πρέπει να εκτιμάται σε σχέση με τη λειτουργία του στην κοινωνία» ( ). Εξάλλου, το άρθρο 52, παράγραφος 1, του Χάρτη προβλέπει ότι επιτρέπεται η επιβολή περιορισμών στην άσκηση των δικαιωμάτων και ελευθεριών που αναγνωρίζονται από αυτόν, υπό την προϋπόθεση, πρώτον, ότι οι περιορισμοί αυτοί προβλέπονται από τον νόμο, δεύτερον, ότι σέβονται το βασικό περιεχόμενο των οικείων δικαιωμάτων και ελευθεριών και, τρίτον, ότι, τηρουμένης της αρχής της αναλογικότητας, είναι αναγκαίοι και ανταποκρίνονται πραγματικά σε σκοπούς γενικού συμφέροντος που αναγνωρίζει η Ένωση ή στην ανάγκη προστασίας των δικαιωμάτων και ελευθεριών των τρίτων. Επομένως, η άσκηση του δικαιώματος αποτελεσματικής προσφυγής, το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 47 του Χάρτη, μπορεί να περιορισθεί από τον νομοθέτη της Ένωσης ή, ελλείψει σχετικής ρύθμισης της Ένωσης, από τα κράτη μέλη, αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 52, παράγραφος 1, του Χάρτη ( ).

34. Όσον αφορά την πρώτη προϋπόθεση, η υποχρέωση των προσώπων που κατηγορούνται για αυτεπαγγέλτως διωκόμενο εκ προθέσεως τελεσθέν ποινικό αδίκημα να συνεργάζονται, εκόντα άκοντα, στην αστυνομική καταγραφή, ενδεχομένως κατόπιν διαταγής του πρωτοβάθμιου δικαστηρίου που είναι αρμόδιο για την εκδίκαση του σχετικού ποινικού αδικήματος, προβλέπεται όντως στον ZMVR και εξειδικεύεται στον NRISPR. Η αποκλειστική αρμοδιότητα του εν λόγω δικαστηρίου και η αδυναμία εξακρίβωσης, στο συγκεκριμένο στάδιο της διαδικασίας, της επάρκειας των στοιχείων που μπορεί να αποδεικνύουν ότι το πρόσωπο τέλεσε το αδίκημα για το οποίο κατηγορείται, ενώ η διαδικασία η οποία αποσκοπεί στην έκδοση διαταγής για τη διενέργεια της αστυνομικής καταγραφής μέσω καταναγκασμού χαρακτηρίζεται, εξάλλου, από κάποιον βαθμό επείγοντος και δεν περιλαμβάνει εκατέρωθεν ακρόαση, προβλέπονται όντως από τον νόμο κατά την έννοια του άρθρου 52, παράγραφος 1, του Χάρτη.

35. Όσον αφορά τη δεύτερη προϋπόθεση, το Δικαστήριο έχει κρίνει επανειλημμένως ότι το βασικό περιεχόμενο του δικαιώματος αποτελεσματικής προσφυγής που κατοχυρώνεται στο άρθρο 47 του Χάρτη περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων στοιχείων, τη δυνατότητα πρόσβασης, από τον φορέα του δικαιώματος αυτού, σε αρμόδιο δικαστήριο προκειμένου να διασφαλισθεί ο σεβασμός των δικαιωμάτων τα οποία το δίκαιο της Ένωσης κατοχυρώνει υπέρ αυτού και να εξεταστούν, προς τούτο, όλα τα πραγματικά και νομικά ζητήματα σχετικά με τη διαφορά της οποίας αυτό έχει επιληφθεί ( ). Εντούτοις, η απαίτηση του σεβασμού του βασικού περιεχομένου του δικαιώματος αποτελεσματικής προσφυγής δεν συνεπάγεται ότι ο φορέας του εν λόγω δικαιώματος διαθέτει άμεσο ένδικο βοήθημα το οποίο σκοπεί, κυρίως, την αμφισβήτηση συγκεκριμένου μέτρου, εφόσον υφίστανται, εξάλλου, ενώπιον των διαφόρων αρμόδιων εθνικών δικαστηρίων, ένα ή περισσότερα μέσα ένδικης προστασίας που του παρέχουν τη δυνατότητα να επιτύχει, παρεμπιπτόντως, τον δικαστικό έλεγχο του μέτρου αυτού, διασφαλίζοντας τον σεβασμό των δικαιωμάτων και των ελευθεριών που το δίκαιο της Ένωσης κατοχυρώνει υπέρ αυτού, χωρίς να απαιτείται προς τούτο να εκτεθεί στον κίνδυνο να υποστεί κύρωση σε περίπτωση μη τήρησης του εν λόγω μέτρου ( ).

36. Συναφώς, επισημαίνω, όπως εξέθεσε η Βουλγαρική Κυβέρνηση, ότι η διαταγή διενέργειας της αστυνομικής καταγραφής εκδίδεται στο προκαταρκτικό στάδιο της ποινικής διαδικασίας, κατά το οποίο διενεργούνται οι πράξεις έρευνας και συλλογής αποδεικτικών στοιχείων στο πέρας των οποίων πρέπει να εξακριβωθεί αν τελέσθηκε αξιόποινη πράξη, ποιος είναι ο δράστης της και αν ο δράστης φέρει ποινική ευθύνη. Όταν περατωθεί η ποινική έρευνα και ανακοινωθούν τα αποδεικτικά στοιχεία, ο εισαγγελέας πρέπει να αποφασίσει την περάτωση της ποινικής διαδικασίας, την αναστολή της, την υποβολή πρότασης απαλλαγής από την ποινική ευθύνη σε συνδυασμό με την επιβολή διοικητικού προστίμου, την υποβολή πρότασης συμβιβαστικής επίλυσης της διαφοράς ή την απαγγελία κατηγοριών μέσω κατηγορητηρίου. Το ένδικο στάδιο της ποινικής διαδικασίας άρχεται με την κατάθεση του κατηγορητηρίου στο δικαστήριο.

37. Η ύπαρξη αποδεικτικών στοιχείων εις βάρος του προσώπου που υποβλήθηκε μέσω καταναγκασμού στην αστυνομική καταγραφή θα πρέπει κατ’ ανάγκην να μπορεί να εξακριβωθεί κατά την έναρξη του ένδικου σταδίου της ποινικής δίκης, κατά το οποίο το επιληφθέν δικαστήριο πρέπει να έχει τη δυνατότητα να εξετάσει όλα τα κρίσιμα νομικά και πραγματικά ζητήματα, ειδικότερα, για να εξακριβώσει ότι τα αποδεικτικά στοιχεία επί των οποίων στηρίζεται η κατηγορία δεν συνελέγησαν ή χρησιμοποιήθηκαν κατά παράβαση των δικαιωμάτων και των ελευθεριών που κατοχυρώνει υπέρ του ενδιαφερομένου το δίκαιο της Ένωσης ( ).

38. Όσον αφορά την τρίτη προϋπόθεση, η εθνική νομοθεσία που υπόκειται στον έλεγχο του Δικαστηρίου πρέπει, τηρουμένης της αρχής της αναλογικότητας, να είναι αναγκαία και να ανταποκρίνεται πραγματικά σε σκοπό γενικού συμφέροντος που αναγνωρίζει η Ένωση. Το άρθρο 68 του ZMVR ρυθμίζει τη συλλογή και την επεξεργασία ειδικών δεδομένων για ειδική κατηγορία προσώπων και εντάσσεται, συναφώς, στο πλαίσιο της οδηγίας 2016/680, η οποία θεσπίζει ειδικό καθεστώς όσον αφορά τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα και την επεξεργασία τους από τις αρμόδιες αρχές για σκοπούς πρόληψης, διερεύνησης, ανίχνευσης ή δίωξης ποινικών αδικημάτων. Επομένως, ο σκοπός τον οποίο επιδιώκει η επίμαχη στις κύριες δίκες εθνική νομοθεσία συνιστά κατ’ ανάγκην σκοπό γενικού συμφέροντος που αναγνωρίζει η Ένωση ( ). Εξάλλου, οι ανάγκες της έρευνας μπορεί επίσης να δικαιολογούν την επιλογή του εθνικού νομοθέτη να εξαιρέσει, παρά τις σοβαρές επεμβάσεις στα δικαιώματα που κατοχυρώνονται στα άρθρα 7 και 8 του Χάρτη, τη διαδικασία που έχει ως αντικείμενο την αίτηση διενέργειας της αστυνομικής καταγραφής μέσω καταναγκασμού από την εξουσία ελέγχου του δικαστηρίου όσον αφορά την τήρηση του προσωπικού πεδίου εφαρμογής της εν λόγω καταγραφής και να αναβάλει τον εν λόγω έλεγχο σε μεταγενέστερο στάδιο της διαδικασίας. Η εθνική νομοθεσία είναι σαφώς κατάλληλη για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού και δεν φαίνεται δυσανάλογη προς τον εν λόγω σκοπό, στο μέτρο που ο κατηγορούμενος έχει όντως μεταγενέστερα τη δυνατότητα να προσβάλει την αστυνομική καταγραφή, είτε ενώπιον του δικαστηρίου που διέταξε την διενέργεια της καταγραφής είτε ενώπιον άλλου δικαστηρίου.

2. Επί της μη εξακριβώσεως της επάρκειας των αποδεικτικών στοιχείων και επί του σεβασμού του τεκμηρίου αθωότητας

39. Τέλος, το αιτούν δικαστήριο εκφράζει ορισμένους προβληματισμούς σχετικούς με τον σεβασμό του τεκμηρίου αθωότητας το οποίο κατοχυρώνεται στο άρθρο 48 του Χάρτη ( ). Διερωτάται, μεταξύ άλλων, μήπως η αδυναμία ελέγχου της επάρκειας των αποδεικτικών στοιχείων βάσει των οποίων απαγγέλθηκαν οι κατηγορίες, στον χρόνο κατά τον οποίο το αρμόδιο δικαστήριο πρέπει να διατάξει την αστυνομική καταγραφή, θίγει το τεκμήριο αθωότητας του κατηγορουμένου.

40. Σε σχέση με το άρθρο 6, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2016/680, στην αιτιολογική σκέψη 31 της εν λόγω οδηγίας, η οποία αποσαφηνίζει την έννοια της εν λόγω διατάξεως, επισημαίνεται ότι η θέσπιση διαφορετικών κατηγοριών προσώπων στις οποίες πρέπει να αντιστοιχούν διαφορετικές επεξεργασίες των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που τα αφορούν «δεν θα πρέπει να εμποδίζει την εφαρμογή του δικαιώματος του τεκμηρίου της αθωότητας, όπως κατοχυρώνεται από το Χάρτη και από την ΕΣΔΑ».

41. Όπως υπομνήσθηκε ανωτέρω, το αιτούν δικαστήριο προβληματίζεται για το γεγονός ότι η απόφαση με την οποία το αρμόδιο δικαστήριο πρέπει να διατάξει την αστυνομική καταγραφή εκδίδεται στο πέρας διαδικασίας η οποία παρέχει στο εν λόγω δικαστήριο τη δυνατότητα να εκτιμήσει μόνον αν απαγγέλθηκαν όντως κατηγορίες στο υποκείμενο των δεδομένων και αν το υποκείμενο των δεδομένων εναντιώθηκε στην αστυνομική καταγραφή. Όσον αφορά τις ποινικές διαδικασίες, το άρθρο 48 του Χάρτη τέθηκε σε εφαρμογή, στο δίκαιο της Ένωσης, με την οδηγία (ΕΕ) 2016/343 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 9ης Μαρτίου 2016, για την ενίσχυση ορισμένων πτυχών του τεκμηρίου αθωότητας και του δικαιώματος παράστασης του κατηγορουμένου στη δίκη του στο πλαίσιο ποινικής διαδικασίας ( ). Η εν λόγω οδηγία εφαρμόζεται «στα φυσικά πρόσωπα που είναι ύποπτα» και «σε όλα τα στάδια της ποινικής διαδικασίας από τη στιγμή που ένα πρόσωπο θεωρείται ύποπτο [...] για τέλεση αξιόποινης πράξης [...] μέχρι την απόφαση για την τελική εκτίμηση του κατά πόσον το εν λόγω πρόσωπο διέπραξε τη σχετική αξιόποινη πράξη και μέχρι η εν λόγω απόφαση να καταστεί [αμετάκλητη]» ( ). Το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας 2016/343 υποχρεώνει τα κράτη μέλη να «λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να διασφαλίσουν ότι, όσο δεν έχει αποδειχτεί η ενοχή υπόπτου ή κατηγορουμένου σύμφωνα με τον νόμο, στις δημόσιες δηλώσεις δημόσιων αρχών καθώς και στις δικαστικές αποφάσεις, με εξαίρεση τις αποφάσεις περί της ενοχής, το εν λόγω πρόσωπο δεν αναφέρεται ως ένοχο». Ωστόσο, η ανωτέρω διάταξη «δεν θίγει τις πράξεις της εισαγγελικής αρχής που αποσκοπούν να αποδείξουν την ενοχή του υπόπτου ή του κατηγορουμένου και δεν θίγει επίσης τις προκαταρκτικές αποφάσεις δικονομικής φύσης που λαμβάνονται από δικαστικές ή άλλες αρμόδιες αρχές και βασίζονται σε υπόνοιες ή ενοχοποιητικά στοιχεία» ( ). Επιπλέον, στο άρθρο 7, παράγραφος 3, της οδηγίας 2016/343 διευκρινίζεται ότι «[η] άσκηση του δικαιώματος μη αυτοενοχοποίησης δεν εμποδίζει τις αρμόδιες αρχές από τη συγκέντρωση αποδεικτικών στοιχείων τα οποία μπορεί να προκύψουν νόμιμα μέσω άσκησης εξουσιών νόμιμου καταναγκασμού και τα οποία έχουν ύπαρξη ανεξάρτητη από τη βούληση των υπόπτων ή κατηγορουμένων».

42. Υπό τις συνθήκες αυτές, εκτιμώ ότι μπορεί να θεωρηθεί ότι η απόφαση με την οποία το αρμόδιο δικαστήριο, αφού έλαβε απλώς και μόνο γνώση της απαγγελίας κατηγοριών, η οποία τεκμαίρεται, στο συγκεκριμένο στάδιο, ότι βασίζεται σε επαρκή αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με τη συμμετοχή του υποκειμένου των δεδομένων στην τέλεση του αυτεπαγγέλτως διωκόμενου ποινικού αδικήματος, και της άρνησης του εν λόγω προσώπου να υποβληθεί στην αστυνομική καταγραφή, επιτρέπει στις αστυνομικές αρχές να προβούν στη μέσω καταναγκασμού διενέργεια της εν λόγω καταγραφής δεν μπορεί να ερμηνευθεί ως λήψη θέσης επί της ενοχής του εν λόγω προσώπου ούτε, επομένως, ως θίγουσα το τεκμήριο αθωότητας του υποκειμένου των δεδομένων ( ).

43. Αντιθέτως, δεδομένου ότι το δικαστήριο που πρέπει να διατάξει την αστυνομική καταγραφή είναι το ίδιο με εκείνο ενώπιον του οποίου θα διεξαχθεί, ενδεχομένως, η ποινική δίκη όταν εισέλθει στο ένδικο στάδιό της, το γεγονός ότι δεν μπορεί να εκτιμήσει, στο συγκεκριμένο στάδιο της ποινικής διαδικασίας, και κατά μείζονα λόγο στο πλαίσιο διαδικασίας που δεν φαίνεται να περιλαμβάνει εκατέρωθεν ακρόαση, την επάρκεια των αποδεικτικών στοιχείων φαίνεται να διασφαλίζει στον κατηγορούμενο ότι ο εν λόγω δικαστής θα είναι, όπως απαιτεί το τεκμήριο αθωότητας, «απολύτως αμερόληπτος και απροκατάληπτος όταν εξετάζει την ποινική ευθύνη του κατηγορουμένου» ( ). Εν πάση περιπτώσει, «προκειμένου να ελεγχθεί η τήρηση του τεκμηρίου αθωότητας, μια δικαστική απόφαση και η αιτιολογία της πρέπει να εξετάζεται πάντοτε συνολικά και υπό το πρίσμα των ιδιαίτερων περιστάσεων υπό τις οποίες αυτή εκδόθηκε» ( ).

44. Επομένως, από την προεκτεθείσα ανάλυση προκύπτει ότι το άρθρο 6, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2016/680, σε συνδυασμό με τα άρθρα 47 και 48 του Χάρτη, έχει την έννοια ότι δεν αντιβαίνει σε αυτό εθνική νομοθεσία, όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, η οποία προβλέπει ότι ο έλεγχος του αρμόδιου ποινικού δικαστηρίου, που επιλαμβάνεται αίτησης χορήγησης άδειας για τη διενέργεια της αστυνομικής καταγραφής μέσω καταναγκασμού των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, περιλαμβανομένων βιομετρικών και γενετικών δεδομένων, στην οποία αρνήθηκε να συνεργασθεί ο κατηγορούμενος για αυτεπαγγέλτως διωκόμενο εκ προθέσεως τελεσθέν ποινικό αδίκημα, περιορίζεται στη διαπίστωση της υπάρξεως κατηγορητηρίου και της αρνήσεως του υποκειμένου των δεδομένων να συνεργασθεί, χωρίς να μπορεί να εκτιμήσει την επάρκεια των αποδεικτικών στοιχείων που οδήγησαν στην απαγγελία κατηγοριών εις βάρος του εν λόγω υποκειμένου των δεδομένων, εφόσον το ζήτημα της επάρκειας των αποδεικτικών στοιχείων για τη θεμελίωση των απαγγελθέντων κατηγοριών θα μπορεί να προβληθεί λυσιτελώς ενώπιον του δικαστηρίου, ενδεχομένως σε μεταγενέστερο στάδιο της ποινικής διαδικασίας.

Β. Επί του τετάρτου προδικαστικού ερωτήματος

45. Με το τέταρτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί από το Δικαστήριο να ερμηνεύσει το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχεία βʹ και γʹ ( ), καθώς και τα άρθρα 8 και 10 της οδηγίας 2016/680 προκειμένου να μπορέσει να εκτιμήσει, τελικώς, τη συμβατότητα με τις εν λόγω διατάξεις του άρθρου 68 του ZMVR, από το οποίο συνάγεται ότι φωτογραφίες, δακτυλικά αποτυπώματα και δείγματα υλικού με σκοπό την κατάρτιση προφίλ DNA συλλέγονται και υποβάλλονται συστηματικά σε επεξεργασία όταν απαγγέλλονται σε ένα πρόσωπο κατηγορίες για αυτεπαγγέλτως διωκόμενο εκ προθέσεως τελεσθέν ποινικό αδίκημα.

46. Η οδηγία 2016/680 περιέχει ειδική διάταξη σχετικά με την επεξεργασία ειδικών κατηγοριών δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, όπως τα μνημονευόμενα στο τέταρτο προδικαστικό ερώτημα, και συγκεκριμένα το άρθρο 10 το οποίο προβλέπει, κατ’ ουσίαν, ότι η επεξεργασία των βιομετρικών και γενετικών δεδομένων για την αποκλειστική ταυτοποίηση φυσικού προσώπου «επιτρέπ[εται] μόνο όταν είναι απολύτως αναγκαί[α], με την επιφύλαξη των κατάλληλων διασφαλίσεων για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες του υποκειμένου των δεδομένων και εφόσον [...] επιτρέπ[εται] από το δίκαιο της Ένωσης ή των κρατών μελών» ( ).

47. Εξάλλου και κατά μείζονα λόγο, η εφαρμογή του άρθρου 10 δεν εμποδίζει την υπαγωγή της επεξεργασίας των εν λόγω ειδικών δεδομένων στις λοιπές απαιτήσεις της οδηγίας 2016/680 και, επομένως, η επεξεργασία ειδικών κατηγοριών δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα πρέπει, μεταξύ άλλων, να διενεργείται με σεβασμό του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχεία βʹ και γʹ, και του άρθρου 8 της εν λόγω οδηγίας. Εντούτοις, διαδοχική εξέταση των εν λόγω διατάξεων θα ήταν πλεοναστική και, επομένως, θεωρώ ότι οι απαιτήσεις που ανάγονται στις εν λόγω διατάξεις μπορούν να ενσωματωθούν στην ανάλυση που διενεργείται βάσει του άρθρου 10 της οδηγίας 2016/680.

48. Συγκεκριμένα, θεωρώ ότι πρέπει να εξακριβωθεί, κατά πρώτον, ότι η επεξεργασία των δεδομένων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 10 της οδηγίας 2016/680 είναι απολύτως αναγκαία. Τούτο προϋποθέτει, αφενός, να καθορισθεί το απαιτούμενο επίπεδο αναγκαιότητας και, αφετέρου, να ληφθεί επίσης υπόψη, στο πλαίσιο του κριτηρίου της αναγκαιότητας, η αρχή της ελαχιστοποίησης των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που κατοχυρώνεται στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, της εν λόγω οδηγίας ( ). Ο έλεγχος της σχέσης μεταξύ των χρησιμοποιούμενων μέσων και του επιδιωκόμενου σκοπού, ο οποίος πρέπει να είναι καθορισμένος, ρητός και νόμιμος, κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, και του άρθρου 8, παράγραφος 1, της οδηγίας 2016/680, μπορεί επίσης να διενεργηθεί στο παρόν στάδιο της ανάλυσης. Κατά δεύτερον, πρέπει να διασφαλισθεί ότι η επεξεργασία επιτρέπεται όντως από το δίκαιο του κράτους μέλους και, όπως θα καταδείξω, τούτο παραπέμπει στην ιδιότητα του νόμου υπό το πρίσμα, μεταξύ άλλων, των επιταγών του άρθρου 8, παράγραφος 2, της οδηγίας 2016/680. Κατά τρίτον, θα πρέπει να εκτιμηθεί αν η επεξεργασία που ρυθμίζεται από το άρθρο 10 της εν λόγω οδηγίας πληροί την απαίτηση περί παροχής κατάλληλων διασφαλίσεων για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες του υποκειμένου των δεδομένων.

1. Επί του απολύτως αναγκαίου χαρακτήρα της επεξεργασίας των δεδομένων που συλλέγονται κατά την αστυνομική καταγραφή

49. Επομένως, η πρώτη προϋπόθεση είναι ότι η επεξεργασία των βιομετρικών και γενετικών δεδομένων πρέπει να είναι απολύτως αναγκαία. Κατά τη γνώμη μου, δεν χωρεί αμφιβολία ότι εν προκειμένω πρόκειται περί ενισχυμένης απαιτήσεως, καθόσον το άρθρο 8, παράγραφος 1, της οδηγίας 2016/680 εξαρτά το σύννομο χαρακτήρα της επεξεργασίας μόνον από την προϋπόθεση να είναι απαραίτητη. Αναφέρω, εντούτοις, όλως ενδεικτικώς, τα κείμενα στην ισπανική, τη γερμανική, την αγγλική, την πολωνική, την πορτογαλική και τη ρουμανική γλώσσα τα οποία καθορίζουν, στο άρθρο 10 της ίδιας οδηγίας, διαφορετικά διατυπωμένο ελάχιστο όριο, καθόσον κάνουν λόγο για αυστηρώς αναγκαία ( ) επεξεργασία. Μολονότι η διαφορά, έστω λεπτή, υφίσταται, θεωρώ ότι δεν έχει πραγματικά συνέπειες όσον αφορά τη φύση του προκύπτοντος κριτηρίου. Αντιθέτως, το άρθρο 10 της οδηγίας 2016/680 επιβάλλει σαφώς ενισχυμένο επίπεδο απαίτησης, αναγκαίο λόγω των σοβαρών επεμβάσεων στο δικαίωμα στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα ( ), σε σχέση με το επίπεδο που γίνεται δεκτό στο πλαίσιο του γενικού καθεστώτος που εφαρμόζεται στα μη ιδιαίτερα δεδομένα. Ως εκ τούτου, πρέπει να αναζητείται πάντοτε η ύπαρξη αυστηρής αναγκαιότητας.

50. Για λόγους συνοχής, θα εξετάσω κατ’ αρχάς τους σκοπούς. Τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα πρέπει να συλλέγονται για καθορισμένους, ρητούς και νόμιμους σκοπούς και να μην υποβάλλονται σε επεξεργασία κατά τρόπο που δεν συνάδει με τους εν λόγω σκοπούς, και τούτο απαιτεί εξέταση του εθνικού δικαίου το οποίο διαμορφώνει, με τις διάφορες πηγές του, το νομικό καθεστώς της αστυνομικής καταγραφής, εξέταση η οποία θα πρέπει να διενεργηθεί από το αιτούν δικαστήριο. Η επίκληση και μόνο σκοπού επιδιωκόμενου βάσει του άρθρου 1, παράγραφος 1, της οδηγίας 2016/680 δεν αρκεί για να διαπιστωθεί ότι πληρούται η απαίτηση που προβλέπεται στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο βʹ, της εν λόγω οδηγίας. Μολονότι η οδηγία 2016/680 αναγνωρίζει την ανάγκη των αρμόδιων αρχών να επεξεργάζονται δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που συλλέγονται στο πλαίσιο της πρόληψης, της διερεύνησης, της ανίχνευσης ή της δίωξης συγκεκριμένων ποινικών αδικημάτων και πέραν του πλαισίου αυτού, ώστε να κατανοούν καλύτερα τις εγκληματικές δραστηριότητες και να προβαίνουν σε συσχετισμούς μεταξύ διαφορετικών διαπιστωθέντων ποινικών αδικημάτων ( ), το εθνικό δίκαιο που ρυθμίζει την εν λόγω δραστηριότητα πρέπει να προσδιορίζει τους σκοπούς της επεξεργασίας, οι οποίοι πρέπει να διατυπώνονται με σαφήνεια ( ). Επιπλέον, όσον αφορά τον σκοπό της πρόληψης, της διερεύνησης, της διαπίστωσης και της δίωξης ποινικών αδικημάτων, «μόνον η καταπολέμηση της σοβαρής εγκληματικότητας και η πρόληψη σοβαρών απειλών κατά της δημόσιας ασφάλειας μπορούν να δικαιολογήσουν σοβαρές επεμβάσεις στα θεμελιώδη δικαιώματα που κατοχυρώνονται στα άρθρα 7 και 8 του Χάρτη [...]. Επομένως, μόνον οι μη σοβαρές επεμβάσεις στα εν λόγω θεμελιώδη δικαιώματα μπορούν να δικαιολογηθούν από τον σκοπό της εν γένει πρόληψης, διερεύνησης, διαπίστωσης και δίωξης ποινικών αδικημάτων» ( ).

51. Οι εθνικές διατάξεις πρέπει να είναι σαφείς και ακριβείς ( ), ώστε τα υποκείμενα των δεδομένων να ενημερώνονται για τους κινδύνους, τους κανόνες, τις εγγυήσεις και τα δικαιώματα ( ) που σχετίζονται με την προβλεπόμενη επεξεργασία. Κατά τη γνώμη μου, ο έλεγχος του νόμιμου χαρακτήρα του επιδιωκόμενου σκοπού δεν μπορεί να περιορίζεται στην εξέταση της μνείας και μόνο, στο εθνικό δίκαιο, σκοπού κοινού με εκείνους της οδηγίας 2016/680, η δε νομιμότητα του σκοπού εξαρτάται επίσης από τις συνθήκες υπό τις οποίες επιδιώκεται. Επιπλέον, εάν οι συνθήκες της πρακτικής εφαρμογής του δεν αναλύονται επαρκώς, ο επιδιωκόμενος σκοπός, καίτοι νόμιμος, δεν θα μπορεί να θεωρηθεί ούτε ρητός ούτε καθορισμένος, κατά την έννοια πάντοτε του άρθρου 4, στοιχείο βʹ, της οδηγίας 2016/680. Ο ρητός και καθορισμένος χαρακτήρας των σκοπών είναι, όμως, απαραίτητο στοιχείο κατά την εξέταση του απολύτως αναγκαίου χαρακτήρα της επεξεργασίας.

52. Όσον αφορά την αρχή κατά την οποία τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που συλλέγονται και υποβάλλονται σε επεξεργασία πρέπει να είναι κατάλληλα, συναφή και όχι υπερβολικά σε σχέση με τους σκοπούς που επιδιώκονται με την επεξεργασία τους, πρόκειται για την αρχή της ελαχιστοποίησης των δεδομένων ( ), όπως διατυπώνεται στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2016/680.

53. Η καταλληλότητα και η συνάφεια των δεδομένων δεν δημιουργούν, εκ πρώτης όψεως, πρόβλημα, καθότι οι φωτογραφίες, τα δακτυλικά αποτυπώματα και το DNA είναι γνωστοί παράγοντες αδιαμφισβήτητης ταυτοποίησης που καθιστούν δυνατή τη διαπίστωση, μέσω σύγκρισης, της ενδεχόμενης συμμετοχής του υποκειμένου των δεδομένων στην τέλεση του ποινικού αδικήματος, είτε στο πλαίσιο εκκρεμούς ποινικής διαδικασίας είτε μέσω σύγκρισης με αποδεικτικά στοιχεία που συλλέχθηκαν στο πλαίσιο προγενέστερων διαδικασιών.

54. Η αιτιολογική σκέψη 26 της οδηγίας 2016/680 περιλαμβάνει, στην αρχή της ελαχιστοποίησης των δεδομένων, την εξακρίβωση της αναγκαίας διάρκειας διατήρησης των σχετικών δεδομένων ( ) με την επισήμανση ότι τα δεδομένα «θα πρέπει να υποβάλλονται σε επεξεργασία μόνο εάν ο σκοπός της επεξεργασίας δεν μπορεί να επιτευχθεί με άλλα μέσα» ( ). Επιπλέον, όσον αφορά παρεκκλίσεις από το θεμελιώδες δικαίωμα στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και περιορισμούς του εν λόγω δικαιώματος, οι εν λόγω παρεκκλίσεις και περιορισμοί δεν πρέπει να υπερβαίνουν το αυστηρώς αναγκαίο μέτρο ( ). Πρέπει να διαπιστώνεται εύλογη σχέση μεταξύ των δεδομένων που πρέπει να διατηρηθούν και του επιδιωκόμενου σκοπού ( ). Μολονότι δεν τίθεται ζήτημα αμφισβήτησης της αποτελεσματικής συμβολής των αρχείων δεδομένων που συμβουλεύονται οι εθνικές αρχές για την καταστολή ορισμένων, ενίοτε δε των σοβαρότερων, ποινικών αδικημάτων, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει, εντούτοις, κρίνει ότι οι σχετικοί μηχανισμοί δεν πρέπει να θεσπίζονται βάσει λογικής υπέρμετρης μεγιστοποίησης των πληροφοριών που καταχωρίζονται σε αυτά και της διάρκειας διατήρησής τους. Συγκεκριμένα, χωρίς τήρηση της αναγκαίας αναλογικότητας υπό το πρίσμα των νόμιμων σκοπών που επιδιώκουν, τα πλεονεκτήματα που οι εν λόγω μηχανισμοί παράγουν θα εξουδετερώνονταν, καθότι θα προσέβαλλαν σοβαρά τα δικαιώματα και τις ελευθερίες που τα κράτη πρέπει να διασφαλίζουν ( ).

55. Το Δικαστήριο υπενθύμισε προσφάτως, στο πλαίσιο του ΓΚΠΔ και σε σχέση με την αρχή της ελαχιστοποίησης των δεδομένων, ότι, για την ικανοποίηση της απαίτησης περί αναλογικότητας, η οποία αποτυπώνεται στη διάταξη που προβλέπει την εν λόγω αρχή, «η ρύθμιση στην οποία βασίζεται η επεξεργασία πρέπει να προβλέπει σαφείς και ακριβείς κανόνες που να διέπουν την έκταση και την εφαρμογή του οικείου μέτρου και να επιβάλλουν έναν ελάχιστο αριθμό απαιτήσεων, έτσι ώστε τα πρόσωπα των οποίων τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα αποτελούν αντικείμενο του μέτρου αυτού να έχουν επαρκείς εγγυήσεις δυνάμενες να προστατεύσουν αποτελεσματικά τα δεδομένα αυτά από κινδύνους κατάχρησης. Η ρύθμιση αυτή πρέπει να είναι νομικώς δεσμευτική στο εσωτερικό δίκαιο και, ειδικότερα, να ορίζει υπό ποιες περιστάσεις και υπό ποιες συνθήκες μπορεί να ληφθεί μέτρο το οποίο προβλέπει την επεξεργασία τέτοιων δεδομένων, προκειμένου να διασφαλίζεται κατά τον τρόπο αυτόν ότι η επέμβαση θα περιορίζεται στο απολύτως αναγκαίο» ( ). Επιπλέον, η εν λόγω ρύθμιση πρέπει «να στηρίζεται σε αντικειμενικά κριτήρια για τον προσδιορισμό των περιπτώσεων και των προϋποθέσεων» ( ) υπό τις οποίες ένα πρόσωπο είναι υποχρεωμένο να παρέχει τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που το αφορούν με σκοπό την επεξεργασία τους από τις αρμόδιες αρχές.

2. Επί της απαιτήσεως να επιτρέπεται η επεξεργασία από το εθνικό δίκαιο

56. Το άρθρο 10 της οδηγίας 2016/680 προβλέπει, ως μία από τις προϋποθέσεις για να επιτρέπεται η επεξεργασία των ειδικών κατηγοριών δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, να επιτρέπεται η εν λόγω επεξεργασία από το δίκαιο της Ένωσης ή το εθνικό δίκαιο. Στην αιτιολογική σκέψη 33 της εν λόγω οδηγίας διευκρινίζονται η έννοια της «εθνικής νομοθεσίας» καθώς και οι ιδιότητες που πρέπει να έχει. Συγκεκριμένα, η εθνική νομοθεσία πρέπει να είναι διατυπωμένη με σαφήνεια και ακρίβεια και η εφαρμογή της να είναι προβλέψιμη. Το περιεχόμενό της καθορίζεται στο άρθρο 8, παράγραφος 2, της ίδιας οδηγίας το οποίο προβλέπει ότι το εθνικό δίκαιο που ρυθμίζει επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα στο πλαίσιο της εν λόγω οδηγίας καθορίζει «τουλάχιστον τους στόχους της επεξεργασίας, τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που υποβάλλονται σε επεξεργασία και τους σκοπούς της επεξεργασίας». Η διάκριση των στόχων και των σκοπών της επεξεργασίας δεν είναι, εκ πρώτης όψεως, προφανής. Θεωρώ, εντούτοις, ότι, μολονότι ο σκοπός μπορεί να διατυπώνεται κάπως γενικόλογα, οι στόχοι θα πρέπει να διευκρινίζουν τη συγκεκριμένη και άμεση λυσιτέλεια της σχεδιαζόμενης επεξεργασίας ( ). Επομένως, η εθνική νομοθεσία πρέπει να αναδεικνύει επαρκώς τους λόγους για τους οποίους επιτρέπεται η επεξεργασία της ειδικής κατηγορίας δεδομένων.

3. Επί της υπάρξεως κατάλληλων διασφαλίσεων για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες του υποκειμένου των δεδομένων

57. Λαμβανομένων υπόψη των κινδύνων που συνεπάγεται, η επεξεργασία των λεγόμενων «ευαίσθητων» δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα πρέπει να συνοδεύεται από κατάλληλες διασφαλίσεις για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες του υποκειμένου των δεδομένων. Όπως είναι φυσικό, προκειμένου να είναι κατάλληλες, οι εν λόγω διασφαλίσεις πρέπει να προβλέπονται από τον νόμο ( ). Η εκτίμηση της ύπαρξης των εν λόγω διασφαλίσεων απαιτεί την ύπαρξη συνολικής εικόνας όλων των προϋποθέσεων ώστε να μπορεί να εκτιμηθεί το ακριβές περιεχόμενο της επίμαχης επεξεργασίας και να διασφαλισθεί αποτελεσματική προστασία από κάθε είδους ακατάλληλη και καταχρηστική επεξεργασία ( ). Συγκεκριμένα, στην αιτιολογική σκέψη 37 της οδηγίας 2016/680 μνημονεύονται, ως παραδείγματα τέτοιων διασφαλίσεων, «[η] δυνατότητα συλλογής των δεδομένων αυτών μόνο σε σχέση με άλλα δεδομένα που αφορούν το συγκεκριμένο φυσικό πρόσωπο, [η] δέουσα ασφάλεια των συλλεγόμενων δεδομένων, αυστηρότερο[ι] κανόνες σχετικά με την πρόσβαση του προσωπικού της αρμόδιας αρχής στα δεδομένα και [η] απαγόρευση διαβίβασης των εν λόγω δεδομένων». Όσον αφορά την επεξεργασία ευαίσθητων δεδομένων, δεδομένου ότι πρόκειται περί σοβαρής επεμβάσεως και λαμβανομένων υπόψη των κινδύνων κατάχρησης που ανάγονται στις ιδιότητες τις οποίες έχουν εγγενώς τα εν λόγω δεδομένα, τα ζητήματα της διάρκειας διατήρησής τους και της πρόσβασης των αρμόδιων αρχών είναι θεμελιώδους σημασίας. Επομένως, η εκτίμηση της συμβατότητας της σχεδιαζόμενης επεξεργασίας με τις απαιτήσεις του άρθρου 10 της οδηγίας 2016/680 προϋποθέτει επίσης ενδελεχή εξέταση όλων των πτυχών της σχεδιαζόμενης επεξεργασίας οι οποίες πρέπει, συνεπώς, να διατυπώνονται με σαφήνεια στο εθνικό δίκαιο ( ) και να ανταποκρίνονται στους κανόνες που καθορίζονται από το δίκαιο της Ένωσης.

4. Συμπέρασμα και προσωρινή εφαρμογή

58. Επομένως, από τα προεκτεθέντα συνάγεται ότι το άρθρο 10 της οδηγίας 2016/680, σε συνδυασμό με το άρθρο 4, στοιχεία βʹ και γʹ, και το άρθρο 8 της ίδιας οδηγίας, και ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα των άρθρων 7 και 8 και του άρθρου 52, παράγραφος 1, του Χάρτη, έχει την έννοια ότι η συλλογή και η επεξεργασία των βιομετρικών και γενετικών δεδομένων, όπως οι φωτογραφίες, τα δακτυλικά αποτυπώματα και το δείγμα που λαμβάνεται για την κατάρτιση προφίλ DNA, καθόσον συνιστούν σοβαρή επέμβαση στο δικαίωμα στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, επιτρέπονται μόνον εφόσον είναι αυστηρώς αναγκαίες για την επίτευξη των στόχων που συνδέονται με τη σοβαρή εγκληματικότητα, τους οποίους το εθνικό δίκαιο πρέπει να προσδιορίζει σαφώς. Η φύση και το πλήθος των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που υποβάλλονται σε επεξεργασία πρέπει να είναι αυστηρώς κατάλληλα και συνεπή με τον επιδιωκόμενο στόχο και σκοπό. Συναφώς, το εθνικό δίκαιο πρέπει να συνάδει με έναν από τους σκοπούς που επιδιώκονται από την οδηγία 2016/680. Πρέπει επίσης να επισημαίνει τους συγκεκριμένους στόχους που επιδιώκονται, οι οποίοι μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη του εν λόγω σκοπού. Πρέπει να διευκρινίζονται επίσης με συγκεκριμένο τρόπο οι λόγοι για τους οποίους, παρά το γεγονός ότι πρόκειται περί σοβαρής επεμβάσεως, η επεξεργασία των εν λόγω δεδομένων, και ειδικότερα των γενετικών δεδομένων, είναι αυστηρώς αναγκαία για τον συγκεκριμένο σκοπό. Επιπλέον, το εθνικό δίκαιο πρέπει να προβλέπει σαφώς τις προϋποθέσεις της επεξεργασίας σε όλες τις εκφάνσεις της, ήτοι από τη συλλογή έως την πρόσβαση στα δεδομένα και τη διαγραφή των δεδομένων, καθώς και να καθορίζει με τρόπο ακριβή και κατ’ ανάγκην αυστηρώς περιορισμένο το προσωπικό πεδίο εφαρμογής του μέτρου συλλογής και επεξεργασίας. Καμία από τις εν λόγω προϋποθέσεις δεν πρέπει να υπερβαίνει το αυστηρώς αναγκαίο μέτρο. Το καθεστώς που καθορίζεται τοιουτοτρόπως πρέπει να είναι ικανό να προστατεύει αποτελεσματικά τα πρόσωπα από τους κινδύνους κατάχρησης που ενέχει, ειδικότερα, η επεξεργασία των γενετικών δεδομένων. Θα απόκειται στο αιτούν δικαστήριο να διασφαλίσει την αυστηρή τήρηση του συνόλου των προεκτεθεισών απαιτήσεων.

59. Συγκεκριμένα, δεν θεωρώ ότι το Δικαστήριο διαθέτει το σύνολο των πληροφοριών σχετικά με το περιεχόμενο της εθνικής νομοθεσίας που διέπει την αστυνομική καταγραφή ώστε να μπορεί να αποφανθεί το ίδιο επί της συμβατότητας της αστυνομικής καταγραφής με το δίκαιο της Ένωσης. Πρέπει, εντούτοις, να επισημανθεί ότι ορισμένα στοιχεία της εν λόγω καταγραφής γεννούν ορισμένα ερωτηματικά, ακόμη και προβληματισμούς.

60. Με την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει ότι στόχος της επεξεργασίας είναι η διενέργεια μιας πράξης έρευνας και ότι η επεξεργασία εντάσσεται στο πλαίσιο της άσκησης των δραστηριοτήτων του Υπουργείου Εσωτερικών. Επιπλέον, από το άρθρο 27 του ZMVR προκύπτει ότι τα δεδομένα που καταγράφονται από την αστυνομία δυνάμει του άρθρου 68 του εν λόγω νόμου χρησιμοποιούνται «μόνο» στο πλαίσιο της προστασίας της εθνικής ασφάλειας, της καταπολέμησης της εγκληματικότητας και της τήρησης της δημόσιας τάξης ( ). Τα δεδομένα που συλλέγονται κατά την αστυνομική καταγραφή θα υποβληθούν σε επεξεργασία για τους σκοπούς της ποινικής διαδικασίας στην οποία απαγγέλθηκαν κατηγορίες στο υποκείμενο των δεδομένων, καθώς και για «άλλους σκοπούς που σχετίζονται με την καταπολέμηση της εγκληματικότητας», κατά τα υπομνήματα της Βουλγαρικής Κυβέρνησης, ενδεχομένως δε μέσω συγκρίσεως. Είναι αληθές ότι, εκ πρώτης όψεως, οι εν λόγω σκοποί φαίνεται να αντιστοιχούν στους προβλεπόμενους στο άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας 2016/680, και ειδικότερα στους σκοπούς διερεύνησης και ανίχνευσης των ποινικών αδικημάτων. Εντούτοις, η έλλειψη ακριβούς καθορισμού του επιδιωκόμενου σκοπού, ακόμη και η σώρευση των προβαλλόμενων σκοπών, καθώς και η μη επεξήγηση των λόγων για τους οποίους ένας ή πλείονες σκοποί δικαιολογούν τέτοιο μέσο (ήτοι, υπενθυμίζω, την υποχρεωτική και συστηματική συλλογή και επεξεργασία τριών ειδών δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που εμπίπτουν στις ειδικές κατηγορίες που πρέπει να τυγχάνουν ενισχυμένης προστασίας δυνάμει του άρθρου 10 της οδηγίας 2016/680, περιλαμβανομένου του προφίλ DNA των κατηγορουμένων για αυτεπαγγέλτως διωκόμενο εκ προθέσεως τελεσθέν ποινικό αδίκημα) ( ) είναι καταφανείς και υπάρχει κίνδυνος να παρακωλύσουν τα λοιπά στάδια του εφαρμοστέου κριτηρίου. Ειδικότερα, όσον αφορά την καταχώριση σε αυτοματοποιημένο αρχείο του προφίλ DNA του υποκειμένου των δεδομένων, ο εθνικός νομοθέτης πρέπει να καταβάλλει ιδιαίτερες προσπάθειες όσον αφορά την αιτιολόγηση της αναγκαιότητας χρήσης τέτοιας επεξεργασίας προκειμένου να αποδεικνύεται ότι το επιτευχθέν αποτέλεσμα είναι προϊόν προσεκτικής στάθμισης των υφιστάμενων συμφερόντων.

61. Ακόμη και αν οι σκοποί που θεωρητικά επιδιώκονται με την αστυνομική καταγραφή φαίνεται να συνάδουν με τους προβλεπόμενους στο άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας 2016/680, το εθνικό δίκαιο δεν καθόρισε ούτε διευκρίνισε τη σχέση μεταξύ του εύρους της συλλογής δεδομένων –όσον αφορά τόσο το πλήθος των υποκειμένων των δεδομένων όσο και το πλήθος των δεδομένων που συλλέγονται και υποβάλλονται σε επεξεργασία– και των επιδιωκόμενων σκοπών.

62. Δεδομένου ότι το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι η αποτελεσματικότητα των ποινικών διώξεων εξαρτάται γενικώς όχι από ένα μόνο μέσο έρευνας, αλλά από όλα τα μέσα έρευνας που διαθέτουν οι αρμόδιες εθνικές αρχές προς τον σκοπό αυτό ( ), όταν ένα κράτος μέλος επιτρέπει στις εν λόγω αρχές να συλλέγουν και να επεξεργάζονται δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα τόσο ευαίσθητα όσο το προφίλ DNA, οι λόγοι για τους οποίους τα εν λόγω δεδομένα πρέπει να υποβληθούν σε επεξεργασία για τον σκοπό της τρέχουσας έρευνας θα πρέπει να διευκρινίζονται ειδικώς.

63. Παρατηρώ επίσης ότι όλοι οι κατηγορούμενοι για αυτεπαγγέλτως διωκόμενο εκ προθέσεως τελεσθέν ποινικό αδίκημα πρέπει να υποβάλλονται στην αστυνομική καταγραφή. Το αιτούν δικαστήριο διευκρινίζει, όμως, ότι στις εν λόγω κατηγορίες (εκ προθέσεως τελεσθέν ποινικό αδίκημα / αυτεπαγγέλτως διωκόμενο ποινικό αδίκημα) εμπίπτουν σχεδόν όλα τα αδικήματα που προβλέπονται στον ποινικό κώδικα. Όλα τα δεδομένα λαμβάνονται στο στάδιο της απαγγελίας κατηγοριών, σε χρόνο κατά τον οποίο, όπως απαιτείται από το βουλγαρικό ποινικό δικονομικό δίκαιο, έχουν συγκεντρωθεί επαρκείς αποδείξεις για την ενοχή του κατηγορουμένου. Εντούτοις, σε σχέση με την αστυνομική καταγραφή, τα πρόσωπα που θα κριθούν όντως ένοχα στο πέρας της διαδικασίας δεν αντιμετωπίζονται διαφορετικά από εκείνα που δεν θα κριθούν ένοχα, με εξαίρεση, κατά τα φαινόμενα, το δικαίωμα διαγραφής των δεδομένων που υποβλήθηκαν σε επεξεργασία, όταν το πρόσωπο αθωωθεί αμετάκλητα. Δεδομένου, όμως ότι πρόκειται περί σοβαρών επεμβάσεων και περί ευαίσθητων δεδομένων που χρήζουν ενισχυμένης προστασίας, διερωτώμαι για ποιον λόγο δεν ισχύει το αντίθετο, ήτοι για ποιον λόγο η αστυνομική καταγραφή δεν διενεργείται μετά την έκδοση καταδικαστικής απόφασης για τις προσαπτόμενες πράξεις, κάτι το οποίο θα εμφάνιζε τουλάχιστον το πλεονέκτημα της ενίσχυσης του επιλεκτικού χαρακτήρα του μέτρου. Εντούτοις, το Δικαστήριο δεν διαθέτει πληροφορίες σχετικά με τους λόγους που υπαγόρευσαν την επιλογή του εθνικού νομοθέτη.

64. Εξάλλου, δεν λαμβάνεται υπόψη η φύση του ποινικού αδικήματος για το οποίο απαγγέλθηκαν κατηγορίες. Ένα ακραίο παράδειγμα δείχνει ότι ο κατηγορούμενος για πλημμέλημα σχετικό με την οδική κυκλοφορία θα τύχει της ίδιας μεταχείρισης με τον κατηγορούμενο για ανθρωποκτονία. Η νομοθεσία δεν φαίνεται να προβλέπει περιπτώσεις στις οποίες δεν διενεργείται αστυνομική καταγραφή όλων των σχετικών δεδομένων. Εντούτοις, όσον αφορά τουλάχιστον τις εκκρεμείς ποινικές διαδικασίες, δεν θα απαιτούν όλες την κατάρτιση προφίλ DNA για την εξακρίβωση της ενοχής του υποκειμένου των δεδομένων. Μολονότι, καθόσον «περιορίζεται» στους κατηγορουμένους, το μέτρο δεν είναι καθεαυτό γενικευμένο, εντούτοις, η χωρίς διαφοροποίηση εφαρμογή του εντός της ευρείας κατηγορίας των εν λόγω προσώπων γεννά σαφώς ερωτήματα. Εξάλλου, δεδομένου ότι δεν προβαίνει σε διάκριση βάσει της σοβαρότητας του ποινικού αδικήματος, το εθνικό δίκαιο δεν φαίνεται συμβατό, ως προς το ζήτημα αυτό και μόνο, με τη νομολογία που υπομνήσθηκε στο σημείο 50 των παρουσών προτάσεων.

65. Θα πρέπει επίσης να προσδοθεί ιδιαίτερη προσοχή στις προϋποθέσεις διατήρησης των δεδομένων και πρόσβασης στα εν λόγω δεδομένα, σε σχέση με τις οποίες οι πληροφορίες που παρασχέθηκαν στο Δικαστήριο είναι λιγοστές.

66. Τέλος, το ζήτημα της σύγκρισης των δεδομένων που συλλέγονται τοιουτοτρόπως με ωθεί στη διατύπωση δύο παρατηρήσεων. Κατ’ αρχάς, όσον αφορά τη σύγκριση με τα αποδεικτικά στοιχεία που συλλέχθηκαν στο πλαίσιο προγενέστερων ερευνών, η ερμηνεία του συγκεκριμένου στόχου βάσει του κριτηρίου της αυστηρής αναγκαιότητας μπορεί να δικαιολογεί ενδεχομένως την άμεση σύγκριση των στοιχείων, χωρίς να είναι αναγκαίο να διατηρηθούν τα δεδομένα των κατηγορουμένων για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Εν συνεχεία, εάν πρόθεση είναι η δημιουργία βάσης δεδομένων για τη διευκόλυνση της διαλεύκανσης μελλοντικών ποινικών αδικημάτων, δεν φαίνεται σαφώς δικαιολογημένη η καταχώριση στην εν λόγω βάση ευαίσθητων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα προσώπων σε σχέση με τα οποία, μολονότι δεν έχουν ακόμη κριθεί ένοχα, θα εφαρμοσθούν μέτρα καταπολέμησης του όλως υποθετικού κινδύνου υποτροπής που μπορεί να συνιστούν.

IV. Πρόταση

67. Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο τρίτο και στο τέταρτο προδικαστικό ερώτημα που υπέβαλε το Spetsializiran nakazatelen sad (ποινικό δικαστήριο ειδικών αρμοδιοτήτων, Βουλγαρία) ως εξής:

Το άρθρο 6, στοιχείο αʹ, της οδηγίας (ΕΕ) 2016/680 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα από αρμόδιες αρχές για τους σκοπούς της πρόληψης, διερεύνησης, ανίχνευσης ή δίωξης ποινικών αδικημάτων ή της εκτέλεσης ποινικών κυρώσεων και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της απόφασης-πλαίσιο 2008/977/ΔΕΥ του Συμβουλίου, σε συνδυασμό με τα άρθρα 47 και 48 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει την έννοια ότι δεν αντιβαίνει σε αυτό εθνική νομοθεσία, όπως η επίμαχη στην κύρια δίκη, η οποία προβλέπει ότι ο έλεγχος του αρμόδιου ποινικού δικαστηρίου, που επιλαμβάνεται αίτησης χορήγησης αδείας για τη διενέργεια της αστυνομικής καταγραφής μέσω καταναγκασμού των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, περιλαμβανομένων βιομετρικών και γενετικών δεδομένων, στην οποία αρνήθηκε να συνεργασθεί ο κατηγορούμενος για αυτεπαγγέλτως διωκόμενο εκ προθέσεως τελεσθέν ποινικό αδίκημα, περιορίζεται στη διαπίστωση της υπάρξεως κατηγορητηρίου και της αρνήσεως του υποκειμένου των δεδομένων να συνεργασθεί, χωρίς να μπορεί να εκτιμήσει την επάρκεια των αποδεικτικών στοιχείων που οδήγησαν στην απαγγελία κατηγοριών εις βάρος του εν λόγω υποκειμένου των δεδομένων, εφόσον το ζήτημα της επάρκειας των αποδεικτικών στοιχείων για τη θεμελίωση της απαγγελίας κατηγοριών μπορεί να προβληθεί λυσιτελώς ενώπιον του δικαστηρίου, ενδεχομένως σε μεταγενέστερο στάδιο της ποινικής διαδικασίας.

Το άρθρο 10 της οδηγίας 2016/680, σε συνδυασμό με το άρθρο 4, στοιχεία βʹ και γʹ, και το άρθρο 8 της ίδιας οδηγίας, και ερμηνευόμενο υπό το πρίσμα των άρθρων 7 και 8 και του άρθρου 52, παράγραφος 1, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, έχει την έννοια ότι η συλλογή και η επεξεργασία των βιομετρικών και γενετικών δεδομένων, όπως οι φωτογραφίες, τα δακτυλικά αποτυπώματα και το δείγμα που λαμβάνεται για την κατάρτιση προφίλ DNA, καθόσον συνιστούν σοβαρή επέμβαση στο δικαίωμα στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, επιτρέπονται μόνον εφόσον είναι αυστηρώς αναγκαίες για την επίτευξη των στόχων που συνδέονται με τη σοβαρή εγκληματικότητα, τους οποίους το εθνικό δίκαιο πρέπει να προσδιορίζει σαφώς. Η φύση και το πλήθος των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα που υποβάλλονται σε επεξεργασία πρέπει να είναι αυστηρώς κατάλληλα και συνεπή με τον επιδιωκόμενο στόχο και σκοπό. Συναφώς, το εθνικό δίκαιο πρέπει να επιδιώκει έναν από τους σκοπούς που επιδιώκει η οδηγία 2016/680. Πρέπει επίσης να επισημαίνει τους συγκεκριμένους στόχους που επιδιώκονται, οι οποίοι μπορούν να συμβάλουν στην επίτευξη του εν λόγω σκοπού. Πρέπει να διευκρινίζονται επίσης με συγκεκριμένο τρόπο οι λόγοι για τους οποίους, παρά το γεγονός ότι πρόκειται περί σοβαρής επεμβάσεως, η επεξεργασία των εν λόγω δεδομένων, και ειδικότερα των γενετικών δεδομένων, παρίσταται αυστηρώς αναγκαία για τον συγκεκριμένο σκοπό. Επιπλέον, το εθνικό δίκαιο πρέπει να προβλέπει σαφώς τις προϋποθέσεις της επεξεργασίας σε όλες τις επιμέρους πλευρές της, ήτοι τις προϋποθέσεις της συλλογής έως τις προϋποθέσεις της προσβάσεως στα δεδομένα και της διαγραφής τους, καθώς και να καθορίζει με τρόπο ακριβή και κατ’ ανάγκην αυστηρώς περιορισμένο το προσωπικό πεδίο εφαρμογής του μέτρου της συλλογής και της επεξεργασίας. Καμία από τις εν λόγω προϋποθέσεις δεν πρέπει να υπερβαίνει το αυστηρώς αναγκαίο μέτρο. Το καθεστώς που καθορίζεται τοιουτοτρόπως πρέπει να είναι ικανό να προστατεύει αποτελεσματικά τα πρόσωπα από τους κινδύνους κατάχρησης που ενέχει, ειδικότερα, η επεξεργασία των γενετικών δεδομένων. Απόκειται στο αιτούν δικαστήριο να διασφαλίσει την τήρηση του συνόλου των ως άνω απαιτήσεων.