ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΔΕΥΤΕΡΟ ΤΜΗΜΑ) ΤΗΣ 25ΗΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 1992. - ΠΟΙΝΙΚΗ ΔΙΚΗ ΚΑΤΑ MICHELE FERRER LADERER. - ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ: JUZGADO DE LO PENAL N. 4 DE ALICANTE - ΙΣΠΑΝΙΑ. - ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ - ΜΕΣΙΤΗΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ - ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΑ ΠΡΟΣΟΝΤΑ - ΥΠΟΘΕΣΗ C-147/91.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1992 σελίδα I-04097



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

1. Ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων - Ελευθερία εγκαταστάσεως - Ελεύθερη παροχή υπηρεσιών - Εθνική κανονιστική ρύθμιση επιτρέπουσα ορισμένες δραστηριότητες που εμπίπτουν στον τομέα των συναλλαγών επί ακινήτων μόνο στα πρόσωπα τα οποία ασκούν το κανονιστικώς ρυθμιζόμενο επάγγελμα του κτηματομεσίτη - Επιτρέπεται

(Οδηγία 67/43 του Συμβουλίου)

2. Ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων - Ελευθερία εγκαταστάσεως - Διατάξεις της Συνθήκης - Πρoσωπικό πεδίο εφαρμογής

(Συνθήκη ΕΟΚ, άρθρο 52)

Περίληψη

1. Η οδηγία 67/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Ιανουαρίου 1967, περί πραγματοποιήσεως του δικαιώματος εγκαταστάσεως και της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών των μη μισθωτών δραστηριοτήτων που υπάγονται: 1) στον τομέα των συναλλαγών επί ακινήτων (εκτός 6401) (ομάδα ex 640 ΔΤΤΒ), 2) στον τομέα ορισμένων υπηρεσιών παρεχομένων σε επιχειρήσεις που δεν έχουν ταξινομηθεί αλλού (ομάδα 839 ΔΤΤΒ), δεν αντιτίθεται σε εθνική κανονιστική ρύθμιση η οποία επιφυλάσσει ορισμένες δραστηριότητες που εμπίπτουν στον τομέα των συναλλαγών επί ακινήτων στα πρόσωπα τα οποία ασκούν το ρυθμιζόμενο κανονιστικώς επάγγελμα του κτηματομεσίτη.

2. Οι κανόνες της Συνθήκης ΕΟΚ στον τομέα της ελευθερίας εγκαταστάσεως έχουν εφαρμογή μόνο στους υπηκόους των κρατών μελών της Κοινότητας.

Διάδικοι

Στην υπόθεση C-147/91,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Juzgado de lo Penal n 4 de Alicante (Ισπανία) προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της ποινικής δίκης που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου κατά

Michele Ferrer Laderer,

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία της οδηγίας 67/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Ιανουαρίου 1967, περί πραγματοποιήσεως του δικαιώματος εγκαταστάσεως της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών των μη μισθωτών δραστηριοτήτων που υπάγονται: 1) στον τομέα των συναλλαγών επί ακινήτων (εκτός 6401) (ομάδα ex 640 ΔΤΤΒ), 2) στον τομέα ορισμένων υπηρεσιών παρεχομένων σε επιχειρήσεις που δεν έχουν ταξινομηθεί αλλού (ομάδα 839 ΔΤΤΒ) (ΕΕ ειδ. έκδ. 06/001, σ. 64),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα),

συγκείμενο από τους: F. A. Schockweiler, πρόεδρο τμήματος, G. F. Mancini και J. L. Murray, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: F. G. Jacobs

γραμματέας: H. A. Ruehl, κύριος υπάλληλος διοικήσεως,

λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:

- το Colegio Oficial de Agentes de la Propriedad Inmobiliaria, εκπροσωπούμενο από τον Jorge Jordana de Pozas Fuentes, δικηγόρο Μαδρίτης,

- το Ministerio fiscal, εκπροσωπούμενο από τον Ricardo Cabedo, Fiscal Jefe του Alicante,

- η Michele Ferrer Laderer, εκπροσωπουμένη από τον Jose Manuel Gomez Robles, δικηγόρο Μάλαγας (Ισπανία),

- Η Κυβέρνηση της Γαλλικής Δημοκρατίας, εκπροσωπουμένη από τον Philippe Pouzoulet, υποδιευθυντή στη διεύθυνση νομικών υποθέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών, και την Helene Duchene, γραμματέα εξωτερικών υποθέσεων του ίδιου υπουργείου,

- η Κυβέρνηση του Βασιλείου της Ισπανίας εκπροσωπουμένη από τον Alberto Jose Navarro Gonzalez, γενικό διευθυντή νομικού και θεσμικού συντονισμού επί κοινοτικών θεμάτων του Υφυπουργείου Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και την Gloria Calvo Diaz, abodado del Estado, της υπηρεσίας που είναι αρμόδια για τις φερόμενες ενώπιον του Δικαστηρίου νομικές υποθέσεις,

- η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπουμένη από τον Etienne Lasnet, νομικό σύμβουλο, και τον Daniel Calleja, μέλος της Νομικής Υπηρεσίας,

λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,

αφού άκουσε τις προφορικές παρατηρήσεις του Colegio Oficial de Agentes de la Propriedad Inmobiliaria, της Michele Ferrer Laderer, της Ισπανικής Κυβερνήσεως και της Επιτροπής κατά τη συνεδρίαση της 7ης Μαΐου 1992,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 4ης Ιουνίου 1992,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με Διάταξη της 16ης Μαΐου 1991, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 31 Μαΐου 1991, το Juzgado de lo Penal n 4 de Alicante υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, τρία προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία της οδηγιας 67/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Ιανουαρίου 1967, περί πραγματοποιήσεως του δικαιώματος εγκαταστάσεως της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών των μη μισθωτών δραστηριοτήτων που υπάγονται: 1) στον τομέα των συναλλαγών επί ακινήτων (εκτός 6401) (ομάδα ex 640 ΔΤΤΒ), 2) στον τομέα ορισμένων υπηρεσιών παρεχομένων σε επιχειρήσεις που δεν έχουν ταξινομηθεί αλλού (ομάδα 839 ΔΤΤΒ) (ΕΕ ειδ. έκδ. 06/001, σ. 64).

2 Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ του Ministerio Fiscal και της Michele Ferrer Laderer, κατοίκου Ισπανίας, η οποία εγκαταστάθηκε στο Alicante ως κτηματομεσίτης χωρίς να κατέχει τα απαιτούμενα επαγγελματικά προσόντα και την απαιτούμενη άδεια.

3 Αφού το Ministerio fiscal άσκησε δίωξη κατά της Michele Ferrer Laderer για αντιποίηση επαγγέλματος, κατά την έννοια του άρθρου 321 του ισπανικού ποινικού κώδικα, το επιληφθέν της υποθέσεως Juzgado de lo Penal n 4 de Alicante αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία μέχρις ότου το Δικαστήριο εκδώσει προδικαστική απόφαση επί των εξής ερωτημάτων:

"1) Είναι ισχυρά το άρθρο 1 του διατάγματος της 4ης Δεκεμβρίου 1969 και το βασιλικό διάταγμα 1464/88, με τα οποία ορίζεται ότι η διαμεσολάβηση και μεσιτεία σε θέματα αγοραπωλησίας και μισθώσεως αγροτικών και αστικών ακινήτων, ενυποθήκων δανείων επί των ακινήτων αυτών, συμβάσεως μισθώσεως αγροτικών και αστικών ακινήτων, εκχωρήσεως, μεταβιβάσεως και παροχής συμβουλών σχετικά με την αξία των ακινήτων αυτών σε περίπτωση πωλήσεως, εκχωρήσεως ή μεταβιβάσεως αποτελούν δραστηριότητες που ασκούνται αποκλειστικά από κτηματομεσίτες, ενόψει των διατάξεων των άρθρων 3, 2 και 5 της οδηγίας 67/43 του Συμβουλίου; Από την έναρξη της ισχύος της εν λόγω οδηγίας, μπορούν τα κράτη μέλη να χορηγούν, όσον αφορά τον εν λόγω τομέα που αφορά ακίνητα, το αποκλειστικό δικαίωμα ασκήσεως των συναφών δραστηριοτήτων σε συγκεκριμένη επαγγελματική ομάδα;

2) Μπορούν τα κράτη μέλη να περιορίζουν ή να αποκλείουν με οποιονδήποτε τρόπο την εφαρμογή της οδηγίας;

3) Ενόψει των διατάξεων της οδηγίας, μπορεί το ισπανικό κράτος να απαιτεί από τους υπηκόους των άλλων κρατών μελών της Κοινότητας, στα οποία η άσκηση των δραστηριοτήτων αυτών δεν εξαρτάται από παρόμοιους όρους, την κατοχή τίτλων ή τη συμμετοχή σε εξετάσεις, όπως συμβαίνει στην Ισπανία, ώστε να είναι δυνατή η εγγραφή τους στον οικείο επαγγελματικό σύλλογο και η χορήγηση αδείας ασκήσεως επαγγέλματος;"

4 Στην έκθεση ακροατηρίου αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της υποθέσεως της κύριας δίκης, η εξέλιξη της διαδικασίας και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.

5 'Οσον αφορά τα δύο πρώτα ερωτήματα, πρέπει να υπομνησθεί ότι με την απόφαση της 28ης Ιανουαρίου 1992, C-330/90 και C-331/90, Lopez Brea (Συλλογή 1992, σ. Ι-323) το Δικαστήριο, στο οποίο είχαν υποβληθεί όμοια ερωτήματα από το ίδιο ισπανικό δικαστήριο, αποφάνθηκε ήδη ότι η προαναφερθείσα οδηγία 67/43 δεν αντιτίθεται σε εθνική κανονιστική ρύθμιση η οποία επιφυλάσσει ορισμένες δραστηριότητες που εμπίπτουν στον τομέα των συναλλαγών επί ακινήτων στα πρόσωπα τα οποία ασκούν το ρυθμιζόμενο κανονιστικώς επάγγελμα του κτηματομεσίτη.

6 Για να δοθεί απάντηση στο τρίτο ερώτημα πρέπει να υπενθυμιστεί ότι, στο πλαίσιο της διαδικασίας συνεργασίας μεταξύ των εθνικών δικαστηρίων και του Δικαστηρίου την οποία θεσπίζει τό άρθρο 177, εναπόκειται στο Δικαστήριο να παράσχει στο εθνικό δικαστήριο λυσιτελή απάντηση για την επίλυση της διαφοράς της οποίας αυτό έχει επιληφθεί, ερμηνεύοντας τις διατάξεις του κοινοτικού δικαίου οι οποίες μπορούν να έχουν εφαρμογή.

7 Πρέπει να σημειωθεί ότι τις διατάξεις της Συνθήκης ΕΟΚ στον τομέα της ελευθερίας εγκαταστάσεως και τις διατάξεις του παραγώγου δικαίου, όπως εκείνες τις οδηγίας 67/43, μπορούν να επικαλούνται μόνο οι υπήκοοι των κρατών μελών της Κοινότητας που επιθυμούν να εγκατασταθούν στο έδαφος άλλου κράτους μέλους ή οι υπήκοοι αυτού του ίδιου κράτους εφόσον η κατάστασή τους έχει συνδετικά στοιχεία με κάποια από τις ρυθμιζόμενες από το κοινοτικό δίκαιο καταστάσεις.

8 Από τα έγγραφα που συνάπτονται στις παρατηρήσεις του Ministerio Fiscal και τις δηλώσεις του δικηγόρου της κατηγορουμένης της κύριας δίκης κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση ενώπιον του Δικαστηρίου προκύπτει ότι η Michele Ferrer Laderer είναι ελβετίδα υπήκοος.

9 Υπό τις συνθήκες αυτές στο τρίτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι οι κανόνες της Συνθήκης ΕΟΚ στον τομέα της ελευθερίας εγκαταστάσεως έχουν εφαρμογή μόνο στους υπηκόους των κρατών μελών της Κοινότητας.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

10 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Κυβέρνηση της Γαλλικής Δημοκρατίας, η Κυβέρνηση του Βασιλείου της Ισπανίας και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος, που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα),

κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε το Juzgado de lo Penal n 4 de Alicante, με Διάταξη της 16ης Μαΐου 1991, αποφαίνεται:

1) H οδηγία 67/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Ιανουαρίου 1967, περί πραγματοποιήσεως του δικαιώματος εγκαταστάσεως της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών των μη μισθωτών δραστηριοτήτων που υπάγονται: 1) στον τομέα των συναλλαγών επί ακινήτων (εκτός 6401) (ομάδα ex 640 ΔΤΤΒ), 2) στον τομέα ορισμένων υπηρεσιών παρεχομένων σε επιχειρήσεις που δεν έχουν ταξινομηθεί αλλού (ομάδα 839 ΔΤΤΒ), δεν αντιτίθεται σε εθνική κανονιστική ρύθμιση η οποία επιφυλάσσει ορισμένες δραστηριότητες που εμπίπτουν στον τομέα των συναλλαγών επί ακινήτων στα πρόσωπα τα οποία ασκούν το ρυθμιζόμενο κανονιστικώς επάγγελμα του κτηματομεσίτη.

2) Οι κανόνες της Συνθήκης ΕΟΚ στον τομέα της ελευθερίας εγκαταστάσεως έχουν εφαρμογή μόνο στους υπηκόους των κρατών μελών της Κοινότητας.