ΔΙΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ 25ΗΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1985. - ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΚΑΤΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΒΕΛΓΙΟΥ. - ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΗ ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΝ - ΠΡΟΣΒΑΣΗ ΣΕ ΚΥΚΛΟ ΣΠΟΥΔΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΕΩΣ ΠΟΥ ΟΡΓΑΝΩΝΟΥΝ ΤΑ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΑ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 293/85 R.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1985 σελίδα 03521

Ισπανική ειδική έκδοση σελίδα 01149



Διάδικοι

Αντικείμενο της υπόθεσης

Σκεπτικό της απόφασης

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

Διαδικασία ασφαλιστικών μέτρων — Προσωρινά μέτρα — Προϋποθέσεις χορηγήσεως — Στάθμιση όλων των σχετικών συμφερόντων

( Συνθήκη EOK , άρθρο 186· κανονισμός διαδικασίας , άρθρο 83 , παράγραφος 2 )

Διάδικοι

Στην υπόθεση 293/85 R ,

Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων , εκπροσωπούμενη από το νομικό της σύμβουλο J . Griesmar , επικουρούμενο από τους δικηγόρους Βρυξελλών G.-H . Beauthier και Λιέγης L . Misson , με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Γ . Κρεμλή , μέλος της νομικής υπηρεσίας , κτίριο Jean Monnet , Kirchberg ,

προσφεύγουσα

κατά

Βασιλείου του Βελγίου , εκπροσωπούμενο από τον κ . Hoebaer , Διευθυντή του Υπουργείου Εξωτερικών Υποθέσεων , Εξωτερικού Εμπορίου και Συνεργασίας με τις αναπτυσσόμενες χώρες , επικουρούμενο από τους δικηγόρους Βρυξελλών M . Waelbroeck και P . Deltenre , με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο την πρεσβεία του Βελγίου 4 , rue des Girondins , Residence Champagne ,

καθού ,

Αντικείμενο της υπόθεσης

που έχει ως αντικείμενο αίτηση της προσφεύγουσας με την οποία ζητεί να υποχρεωθεί το Βασίλειο του Βελγίου να θεσπίσει πάραυτα τα αναγκαία μέτρα , προκειμένου να διασφαλίσει την πρόσβαση φοιτητών ιθαγένειας άλλων κρατών μελών στην παρεχόμενη στο Βέλγιο πανεπιστημιακή εκπαίδευση , υπό τους ίδιους όρους με τους εγχώριους φοιτητές ,

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με δικόγραφο που πρωτοκολήθηκε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 2 Οκτωβρίου 1985 , η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων υπέβαλε , δυνάμει του άρθρου 186 της Συνθήκης EOK και του άρθρου 83 του κανονισμού διαδικασίας , αίτηση λήψεως προσωρινών μέτρων με την οποία ζητεί να υποχρεωθεί το Βασίλειο του Βελγίου να θεσπίσει αμελλητί τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει , μέχρι την έκδοση της αποφάσεως του Δικαστηρίου , την πρόσβαση φοιτητών ιθαγένειας άλλων κρατών μελών στην παρεχόμενη στο Βέλγιο πανεπιστημιακή εκπαίδευση υπό τους ίδιους όρους με τους εγχώριους φοιτητές .

2 Αυθημερόν , η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων άσκησε , δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης EOK , προσφυγή με την οποία ζητεί να αναγνωριστεί ότι το Βασίλειο του Βελγίου παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 5 και 7 της Συνθήκης EOK , λόγω της πολιτικής που ακολούθησε στον τομέα του πρόσθετου τέλους εγγραφής , στο εξής « δίδακτρα » ( minerval ), που υποχρεούνται να καταβάλλουν οι φοιτητές που έχουν την ιθαγένεια άλλων κρατών μελών .

3 Το καθού κατέθεσε τις γραπτές παρατηρήσεις του στις 14 Οκτωβρίου 1985 . Οι διάδικοι ανέπτυξαν προφορικά τις παρατηρήσεις τους στις 23 Οκτωβρίου 1985 .

4 Κατά την προφορική διαδικασία , η Επιτροπή , λαμβάνοντας υπόψη την απόφαση ( Gravier , υπόθεση 293/83 ) του Δικαστηρίου της 13ης Φεβρουαρίου 1985 , τροποποίησε το αίτημά της για λήψη προσωρινών μέτρων . Με την αίτηση αυτή ζητείται πλέον να υποχρεωθεί το Βασίλειο του Βελγίου να θεσπίσει αμελλητί τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να διασφαλίσει , μέχρι την έκδοση της αποφάσεως του Δικαστηρίου , την πρόσβαση φοιτητών ιθαγένειας άλλων κρατών μελών στους κύκλους σπουδών επαγγελματικής εκπαιδεύσεως που παρέχουν τα βελγικά πανεπιστημιακά ιδρύματα , υπό τους ίδιους όρους με τους εγχώριους φοιτητές .

5 Όπως προκύπτει από τη δικογραφία η προσφυγή που άσκησε η Επιτροπή δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης EOK στρέφεται κατά ορισμένων διατάξεων του βελγικού νόμου της 21ης Ιουνίου 1985 περί εκπαιδεύσεως ( Moniteur belge της 6ης Ιουλίου 1985 ). H προσφεύγουσα θεωρεί ότι ο νόμος αυτός , ο οποίος θεσπίστηκε για να ρυθμίσει τα προβλήματα των όρων προσβάσεως στην εκπαίδευση και των διδάκτρων , δεν είναι σύμφωνος , σε πολλές από τις διατάξεις του , με την απόφαση Gravier με την οποία θεωρήθηκε ως δυσμενής διάκριση , απαγορευόμενη από το άρθρο 7 της Συνθήκης , η επιβολή « διδάκτρων » ως προϋποθέσεως προσβάσεως σε κύκλο μαθημάτων επαγγελματικής εκπαιδεύσεως φοιτητών ιθαγένειας άλλων κρατών μελών , ενώ τέτοια « δίδακτρα » δεν επιβάλλονται στους εγχώριους φοιτητές .

6 Όλες οι προσβαλλόμενες διατάξεις δεν έχουν το ίδιο πεδίο εφαρμογής . Ορισμένες αφορούν ειδικά την πανεπιστημιακή εκπαίδευση , άλλες αφορούν τις άλλες μορφές εκπαιδεύσεως . Στο πλαίσιο της υπό κρίση αιτήσεως προσωρινών μέτρων , ενδιαφέρουν μόνο οι διατάξεις που αφορούν την πανεπιστημιακή εκπαίδευση και συγκεκριμένα το άρθρο 16 , παράγραφοι 1 και 2 , του νόμου της 21ης Ιουνίου 1985 .

7 Πριν αναπτυχθεί το περιεχόμενο των δύο αυτών άρθρων ενδείκνυται να εκτεθεί συνοπτικώς η κατάσταση που επικρατούσε στο Βέλγιο πριν από τη θέσπιση του προαναφερθέντος νόμου της 21ης Ιουνίου 1985 .

8 H αρχή της δωρεάν στοιχειώδους και μέσης εκπαιδεύσεως στους δύο κλάδους εκπαιδεύσεως , το δημόσιο και τον επιδοτούμενο ελεύθερο , καθιερώθηκε με το άρθρο 12 του νόμου της 29ης Μα ΐου 1959 . Από το 1972 επιτράπηκε στα πανεπιστημιακά ιδρύματα να εισπράττουν τέλη εγγραφής που καθορίστηκαν σε 12 000 βελγικά φράγκα . H βελγική κυβέρνηση καθιέρωσε από το έτος 1976/1977 πρόσθετο τέλος εγγραφής , αποκαλούμενο στο εξής « δίδακτρα » ( minerval ), που όφειλαν να καταβάλουν οι αλλοδαποί φοιτητές των οποίων οι γονείς δεν κατοικούν στο Βέλγιο . Για την πανεπιστημιακή εκπαίδευση , τα δίδακτρα , το ύψος των οποίων κυμαίνεται μεταξύ 80 000 και 265 000 βελγικών φράγκων , καθιερώθηκαν με το άρθρο 85 του νόμου της 5ης Ιανουαρίου 1976 , που τροποποίησε το άρθρο 27 του νόμου της 27ης Ιουλίου 1971 περί χρηματοδοτήσεως και ελέγχου των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων .

9 Το άρθρο 16 , παράγραφος 1 , του νόμου της 21ης Ιουνίου 1985 τροποποιεί το άρθρο 27 του προαναφερθέντος νόμου της 27ης Ιουλίου 1971 , παρέχοντας τη δυνατότητα επιδοτήσεως των φοιτητών που είναι διακινούμενοι εργαζόμενοι ή σύζυγοι των εν λόγω εργαζομένων . Αντιθέτως , το άρθρο αυτό δεν προβλέπει τη δυνατότητα επιδοτήσεως για τους υπόλοιπους φοιτητές που έχουν την ιθαγένεια κρατών μελών της EOK και την απαλλαγή τους από την υποχρέωση καταβολής των διδάκτρων όταν πηγαίνουν για πανεπιστημιακές σπουδές στο Βέλγιο . Το άρθρο 1 , παράγραφος 10 , του εκτελεστικού διατάγματος της 30ής Αυγούστου 1985 και το άρθρο 59 του νόμου της 21ης Ιουνίου 1985 προβλέπουν , αντιθέτως , ότι οι φοιτητές που έχουν την ιθαγένεια κράτους μέλους της EOK και παρακολουθούν κύκλο μαθημάτων επαγγελματικής εκπαιδεύσεως απαλλάσσονται από την καταβολή των διδάκτρων . Πρέπει ακόμα να σημειωθεί ότι το γαλλόφωνο Υπουργείο Εθνικής Παιδείας απηύθυνε , στις 2 Σεπτεμβρίου 1985 , έγγραφο προς τους πρυτάνεις των πανεπιστημίων με το οποίο διευκρινίζει ότι , « μετά την υπόθεση Gravier και την επίδραση της αποφάσεως αυτής στην εξέλιξη του δικαίου EOK , δεν μπορούν πλέον να ζητούνται τα πρόσθετα τέλη από τους φοιτητές που έχουν την ιθαγένεια χωρών της EOK και έχουν εγγραφεί » .

10 Το άρθρο 16 , παράγραφος 2 , του νόμου της 21ης Ιουνίου 1985 επιτρέπει ρητώς στα πανεπιστημιακά ιδρύματα να αρνούνται την εγγραφή φοιτητών που δεν υπολογίζονται κατά τη χρηματοδότηση των εν λόγω ιδρυμάτων . Το άρθρο 27 , παράγραφος 3 , σημείο f ), του νόμου της 27ης Ιουλίου 1971 ορίζει ότι επιχορηγήσεις καταβάλλονται σε αλλοδαπούς φοιτητές κατά το μέτρο που ο αριθμός τους δεν υπερβαίνει το 2 % του συνολικού αριθμού των βέλγων φοιτητών που είχαν ληφθεί υπόψη κανονικά κατά το προηγούμενο ακαδημαϊκό έτος .

11 Από το συνδυασμό των δύο αυτών διατάξεων και από το προαναφερθέν άρθρο 16 , παράγραφος 1 , προκύπτει ότι το βελγικό δημόσιο επιχορηγεί τους αλλοδαπούς φοιτητές μόνο κατά το μέτρο που ο αριθμός τους δεν υπερβαίνει το 2 % του συνολικού αριθμού των βέλγων φοιτητών και ότι οι κοινοτικοί φοιτητές , που έρχονται στο Βέλγιο με μοναδικό σκοπό να ακολουθήσουν πανεπιστημιακές σπουδές , θεωρούνται ως αλλοδαποί . Συνεπώς , η βελγική νομοθεσία παρέχει το δικαίωμα στους πρυτάνεις των πανεπιστημίων να αρνούνται την εγγραφή κοινοτικών φοιτητών , διότι οι τελευταίοι δεν υπολογίζονται κανονικά κατά τη χρηματοδότηση και τούτο ακόμα και στην περίπτωση που είναι διατεθειμένοι να καταβάλλουν τα αιτούμενα δίδακτρα .

12 Για να διαταχτούν προσωρινά μέτρα όπως τα αιτούμενα , το άρθρο 83 , παράγραφος 2 , του κανονισμού διαδικασίας ορίζει ότι οι αιτήσεις κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων πρέπει να προσδιορίζουν τα περιστατικά από τα οποία προκύπτει το επείγον της υποθέσεως καθώς και τους πραγματικούς και νομικούς ισχυρισμούς που δικαιολογούν , εκ πρώτης όψεως , τη λήψη του προσωρινού μέτρου το οποίο ζητείται .

13 Από την άποψη αυτή , η προσφεύγουσα προβάλλει διαφόρους ισχυρισμούς οι οποίοι δικαιολογούν , εκ πρώτης όψεως , τη χορήγηση των μέτρων που ζητεί . Βάσει της αρχής την οποία θεωρεί ότι απέδειξε , στην κύρια προσφυγή της , ότι σκοπός των πανεπιστημιακών σπουδών είναι η επαγγελματική εκπαίδευση του φοιτητή , κατά την έννοια του άρθρου 128 της Συνθήκης EOK και της προαναφερθείσας απόφασης Gravier , θεωρεί ότι η θέσπιση , στο πλαίσιο της βελγικής νομοθεσίας , του άρθρου 16 , παράγραφος 1 , του νόμου της 21ης Ιουνίου 1985 , το οποίο δεν προβλέπει απαλλαγή από τα δίδακτρα των κοινοτικών υπηκόων που έχουν έλθει στο Βέλγιο με μοναδικό σκοπό την πραγματοποίηση πανεπιστημιακών σπουδών , αντιβαίνει στην απόφαση Gravier και συνιστά δυσμενή διάκριση λόγω ιθαγενείας αντίθετη προς το άρθρο 7 , εφόσον τα δίδακτρα αυτά δεν υποχρεούνται να τα καταβάλλουν οι βέλγοι φοιτητές . Θεωρεί ότι το έγγραφο του γαλλόφωνου Υπουργού Εθνικής Παιδείας , της 2ας Σεπτεμβρίου 1985 , με το οποίο καλούνται οι πρυτάνεις των πανεπιστημίων να μη ζητούν δίδακτρα από τους φοιτητές EOK δεν αποτελεί επαρκές μέτρο για την προστασία των κοινοτικών φοιτητών . Τα πανεπιστήμια , ιδίως τα ελεύθερα , αλλά και τα κρατικά , μπορούν , πράγματι , να προβάλλουν τη νομική τους προσωπικότητα και τη δημοσιονομική και οικονομική τους αυτοτέλεια προκειμένου να τηρούν το νόμο και να μην εφαρμόσουν τις οδηγίες του υπουργού . Αναφέρει , επίσης , ότι το έγγραφο αυτό μπορεί να ανακληθεί και να τροποποιηθεί ανά πάσα στιγμή .

14 Εξάλλου , η προσφεύγουσα προσάπτει , επίσης , στο Βασίλειο του Βελγίου ότι θέσπισε το άρθρο 16 , παράγραφος 2 , του νόμου της 21ης Ιουνίου 1985 , που προβλέπει ότι τα πανεπιστήμια μπορούν να αρνηθούν την εγγραφή φοιτητών που δεν υπολογίζονται κατά τη χρηματοδότηση των πανεπιστημίων , διότι το άρθρο αυτό έχει ως αποτέλεσμα να προκαλεί επιπλέον διακρίσεις εις βάρος των κοινοτικών φοιτητών που έρχονται στο Βέλγιο με μοναδικό σκοπό να κάνουν πανεπιστημιακές σπουδές . Πράγματι , με τη συνδυασμένη εφαρμογή του άρθρου αυτού και των διαφόρων νομοθετικών διατάξεων που αναφέρθηκαν στη σκέψη 11 της παρούσας διάταξης , είναι στο εξής δυνατό να μην επιτραπεί η εγγραφή ενός κοινοτικού φοιτητή σε βελγικό πανεπιστήμιο , ενώ αυτό δεν μπορεί να συμβεί σε βέλγο φοιτητή . Υπογραμμίζει ότι τα πανεπιστήμια θα έχουν πολύ περισσότερο την τάση να αρνούνται την εγγραφή ενός κοινοτικού φοιτητή ο οποίος αρνείται να καταβάλει τα δίδακτρα , καθόσον ήδη δεν λαμβάνουν καμιά επιχορήγηση γι’ αυτόν . Υπάρχει , λοιπόν , κίνδυνος η άρνηση της εγγραφής να παραμένει ως η μόνη δυνατή επιλογή για τα πανεπιστήμια που ενδιαφέρονται για την καλή διαχείριση των οικονομικών τους και τούτο ακόμα και στην περίπτωση που ο κοινοτικός φοιτητής προσφέρεται να καταβάλει τα δίδακτρα , καθόσον τα τελευταία καλύπτουν μόλις το 50 % των δαπανών στις οποίες πράγματι υποβάλλονται τα πανεπιστήμια .

15 Με παρατηρήσεις που κατέθεσε στο πλαίσιο της διαδικασίας ασφαλιστικών μέτρων , το Βασίλειο του Βελγίου προβάλλει , καταρχάς , ένσταση απαραδέκτου κατά της προσφυγής λόγω παραλείψεως , επειδή η Επιτροπή δεν τήρησε τις διαδικαστικές εγγυήσεις του άρθρου 169 της Συνθήκης , τάσσοντας πάρα πολύ σύντομες προθεσμίες στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας . Θεωρεί , εξάλλου , ότι κανείς από τους ισχυρισμούς που προβάλλει η προσφεύγουσα δεν έχει υπέρ αυτού το fumus boni juris . Από την άποψη αυτή θεωρεί ότι η απόφαση Gravier αφορά αποκλειστικώς τον τομέα της επαγγελματικής εκπαιδεύσεως και ότι με το νόμο της 21ης Ιουνίου 1985 γίνεται ακριβής εφαρμογή των αρχών που απορρέουν από την εν λόγω απόφαση , περιορίζοντας τις συνέπειες της νομολογίας αυτής στην τεχνική επαγγελματική εκπαίδευση και εξαιρώντας την πανεπιστημιακή . Υπογραμμίζει , επίσης , ότι η θέσπιση του άρθρου 16 , παράγραφος 2 , από το Βασίλειο του Βελγίου δεν απέβλεψε στο να εισαγάγει δυσμενείς διακρίσεις εις βάρος των αλλοδαπών φοιτητών , σε σχέση με τους βέλγους φοιτητές , αλλά στο να επιβεβαιώσει νομοθετικώς το δικαίωμα των πρυτάνεων να αρνούνται την εγγραφή φοιτητών που επαναλαμβάνουν για τρίτη φορά το ίδιο έτος , είτε είναι βέλγοι είτε αλλοδαποί .

16 Ενόψει αυτής της διαστάσεως γνωμών , επιβάλλεται ο ακριβής καθορισμός των προβλημάτων που ανακύπτουν και η μελέτη τους υπό το φως της αποφάσεως Gravier . Το κύριο πρόβλημα είναι το αν η καθιέρωση ενός οικονομικού προσκόμματος για εκείνους μόνον τους φοιτητές που έχουν την ιθαγένεια άλλων κρατών μελών , όπως είναι η καταβολή διδάκτρων , για την πρόσβαση στις πανεπιστημιακές σπουδές , περιλαμβανομένων και εκείνων που υπάγονται στην επαγγελματική εκπαίδευση , είναι σύμφωνη με το κοινοτικό δίκαιο και , ιδίως , με την απόφαση Gravier .

17 Από την απόφαση Gravier συνάγεται ότι οι όροι προσβάσεως στην επαγγελματική εκπαίδευση εμπίπτουν στον τομέα εφαρμογής της Συνθήκης και ότι η επιβολή διδά κτρων , ως προϋπόθεση για την πρόσβαση σε κύκλο σπουδών επαγγελματικής εκπαιδεύσεως , σε φοιτητές που έχουν την ιθαγένεια άλλων κρατών μελών , ενώ δεν προβλέπεται παρόμοια επιβάρυνση εις βάρος των εγχώριων φοιτητών , συνιστά δυσμενή διάκριση λόγω ιθαγένειας την οποία απαγορεύει το άρθρο 7 της Συνθήκης .

18 Στο πλαίσιο της διαδικασίας ασφαλιστικών μέτρων είναι αδύνατο να προσδιορίσει το Δικαστήριο αν οι πανεπιστημιακές σπουδές περιλαμβάνονται στην επαγγελματική εκπαίδευση , κατά την έννοια της αποφάσεως Gravier , χωρίς να προδικάσει την επί της ουσίας απόφαση . Ωστόσο , δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ορισμένες πανεπιστημιακές σπουδές , ιδίως εκείνες που παρέχουν τα εφόδια για την άσκηση επαγγέλματος , επιτηδεύματος ή ειδικής εργασίας ή εκείνες που παρέχουν την απαιτούμενη ειδική ικανότητα για την άσκηση τέτοιου επαγγέλματος , επιτηδεύματος ή εργασίας να εμπίπτουν στην επαγγελματική εκπαίδευση και να μην μπορούν , επομένως , να ισχύουν ως προς αυτές διαφορετικοί όροι προσβάσεως για τους εγχώριους φοιτητές και για τους φοιτητές που έχουν την ιθαγένεια άλλων κρατών μελών . Συνεπώς , από το γεγονός ότι το άρθρο 16 , παράγραφος 1 , του νόμου της 21ης Ιουνίου 1985 επιβάλλει στους φοιτητές ιθαγένειας άλλων κρατών μελών , οι οποίοι επιθυμούν να πραγματοποιήσουν στο Βέλγιο πανεπιστημιακές σπουδές , την καταβολή διδάκτρων , ακόμα και στην περίπτωση που οι σπουδές αυτές παρουσιάζουν στενούς δεσμούς με την επαγγελματική εκπαίδευση , μπορεί να θεωρηθεί ότι οι ισχυρισμοί που προέβαλε η προσφεύγουσα μπορούν να δικαιολογήσουν , εκ πρώτης όψεως , τη λήψη του αιτηθέντος προσωρινού μέτρου .

19 Έστω και αν θεωρηθεί ότι στην παρούσα περίπτωση η προσφεύγουσα προέβαλε πραγματικούς και νομικούς ισχυρισμούς δικαιολογούντες την εκ πρώτης όψεως λήψη του αιτηθέντος προσωρινού μέτρου , το Δικαστήριο πρέπει ακόμα να εξετάσει το επείγον του μέτρου αυτού και το αν είναι απαραίτητο ώστε να προληφθεί σοβαρή και ανεπανόρθωτη ζημία .

20 Σχετικά η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι το ακαδημαϊκό έτος έχει ήδη αρχίσει και ότι , συνεπώς , είναι επείγον για τον κοινοτικό φοιτητή να γνωρίζει αν μπορεί να εγγραφεί , τουλάχιστον προσωρινώς , ή αν , αντιθέτως , ανάλογα με τις οικονομικές του δυνατότητες , θα πρέπει να καταβάλει τα δίδακτρα ή να παραιτηθεί από τις σπουδές που είχε την πρόθεση να αρχίσει ή που είχε ήδη αρχίσει . Θεωρεί προφανώς ότι κάθε κοινοτικός φοιτητής , η εγγραφή ή επανεγγραφή του οποίου θα καθίστατο αδύνατη λόγω αδυναμίας του να καταβάλει τα δίδακτρα , θα υποστεί σοβαρή και ανεπανόρθωτη ζημία . Οι κοινοτικοί φοιτητές που θα δεχτούν να καταβάλουν τα δίδακτρα θα βρεθούν στην ίδια κατάσταση , ενόψει των υψηλών ενίοτε ποσών που θα πρέπει να καταβάλουν . H ανεπανόρθωτη ζημία είναι ακόμα πιο προφανής στην περίπτωση του κοινοτικού φοιτητή που είναι διατεθειμένος να καταβάλει τα δίδακτρα , του οποίου όμως η αίτηση εγγραφής απορρίπτεται δυνάμει του άρθρου 16 , παράγραφος 2 , του νόμου της 21ης Ιουνίου 1985 .

21 Το Βασίλειο του Βελγίου αμφισβητεί ότι συντρέχει ο όρος του επείγοντος που προβλέπεται στην περίπτωση αιτήσεως ασφαλιστικών μέτρων . Θεωρεί σχετικά αποφασιστικής σημασίας το γεγονός ότι ο νόμος που επιβάλλει στους αλλοδαπούς φοιτητές να καταβάλλουν δίδακτρα υφίσταται από το 1976 και δεν έχει ποτέ ώς τώρα προσβληθεί από την προσφεύγουσα . Υπογραμμίζει , ακόμα , ότι προσωρινά μέτρα στο πλαίσιο προσφυγής λόγω παραβάσεως λαμβάνονται μόνο στην περίπτωση που το κράτος μέλος τροποποιήσει αιφνιδίως τη νομοθεσία του κατά τρόπο προδήλως αντίθετο προς τη Συνθήκη , γεγονός που δεν συμβαίνει στην παρούσα περίπτωση , εφόσον με το νόμο της 21ης Ιουνίου 1985 το Βασίλειο του Βελγίου προέβη σε ορθή εφαρμογή των αρχών που απορρέουν από την προαναφερθείσα απόφαση Gravier . Ως προς τη ζημία που υφίστανται οι κοινοτικοί φοιτητές , λόγω καταβολής διδάκτρων , δεν τη θεωρεί ως σοβαρή και ανεπανόρθωτη λόγω των δυνατοτήτων επιστροφής που τους παρέχονται , αν κριθεί , κατόπιν , ότι τα δίδακτρα καταβλήθηκαν αχρεωστήτως . Το Βασίλειο του Βελγίου θεωρεί ότι , εν πάση περιπτώσει , η ζημία που συνεπάγεται για τους κοινοτικούς φοιτητές η καταβολή διδάκτρων πρέπει να εξεταστεί σε συνδυασμό με τη ζημία που θα υποστούν τα βελγικά πανεπιστήμια αν υποχρεωθούν να εγγράψουν τους φοιτητές αυτούς χωρίς επιχορήγηση ούτε συμβολή του φοιτητή στα έξοδα σπουδών του .

22 Από στοιχεία που παρασχέθηκαν στο Δικαστήριο κατά την προφορική διαδικασία από το Βασίλειο του Βελγίου προκύπτει ότι δεν θα μπορούσαν να εγγραφούν εκείνοι κυρίως οι κοινοτικοί φοιτητές που επιθυμούν να εγγραφούν σε ελεύθερο πανεπιστήμιο , αν δεν καταβάλουν τα δίδακτρα που τους ζητούνται . Τα κρατικά πανεπιστήμια τηρούν σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό τις οδηγίες που έδωσε ο Υπουργός με το έγγραφο της 2ας Σεπτεμβρίου 1985 .

23 Παρά τη διαφωνία των διαδίκων ως προς τον ακριβή αριθμό των ενδιαφερομένων κοινοτικών φοιτητών , προκύπτει ότι ορισμένοι τουλάχιστον δεν θα μπορέσουν να εγγραφούν λόγω της αδυναμίας τους να πληρώσουν τα δίδακτρα που τους ζητούνται , ενώ το ακαδημαϊκό έτος έχει ήδη αρχίσει . O Πρόεδρος του Δικαστηρίου κρίνει , κατόπιν αυτού , ότι είναι επείγον να μπορέσουν οι εν λόγω φοιτητές να εγγραφούν χωρίς να καταβάλουν δίδακτρα , ώστε να μην υποστούν σοβαρή και ανεπανόρθωτη ζημία .

24 Εξάλλου , στο πλαίσιο της εφαρμογής του άρθρου 186 της Συνθήκης EOK , πρέπει να σταθμίζονται όλα τα θιγόμενα συμφέροντα . O Πρόεδρος του Δικαστηρίου κρίνει ότι θα μπορούσε να υπάρξει μια ισορροπία συμφερόντων των διαδίκων , αν κατά την εγγραφή τους οι κοινοτικοί φοιτητές αναλάβουν εγγράφως την προσωπική υποχρέωση να καταβάλουν τα δίδακτρα σε περίπτωση επί της ουσίας απορρίψεως της προσφυγής .

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ,

κρίνοντας κατά τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων ,

διατάσσει :

1 ) Εν αναμονή εκδόσεως αποφάσεως επί της κύριας υποθέσεως , το Βασίλειο του Βελγίου υποχρεούται :

α ) από την κοινοποίηση της παρούσας Διάταξης να λάβει , αμελλητί , όλα τα αναγκαία μέτρα ώστε να διασφαλιστεί η πρόσβαση φοιτητών ιθαγένειας άλλων κρατών μελών στους κύκλους σπουδών επαγγελματικής εκπαιδεύσεως που παρέχουν τα βελγικά πανεπιστημιακά ιδρύματα υπό τους ίδιους όρους με τους εγχώριους φοιτητές , εφόσον οι εν λόγω φοιτητές αναλάβουν εγγράφως την προσωπική υποχρέωση να καταβάλουν τα δίδακτρα σε περίπτωση επί της ουσίας απορρίψεως από το Δικαστήριο της προσφυγής . H έγγραφη αυτή προσωπική δέσμευση πρέπει να γίνει υπό τη μορφή ατομικής αναγνωρίσεως χρέους·

β ) να ενημερώσει , το βραδύτερο σε ένα μήνα , την Επιτροπή και το Δικαστήριο για τα μέτρα που έλαβε προκειμένου να συμμορφωθεί προς το σημείο 1α ) του διατακτικού της παρούσας Διάταξης .

2 ) Επιφυλάσσεται ως προς τα δικαστικά έξοδα .

Δημοσιεύτηκε στο Λουξεμβούργο στις 25 Οκτωβρίου 1985 .