Απόφαση του Δικαστηρίου (δεύτερο τμήμα) της 24ης Ιανουαρίου 2002. - Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Ιταλικής Δημοκρατίας. - Παράβαση κράτους μέλους - Περιβάλλον - Απόβλητα - Οδηγίες 75/442/ΕΟΚ, 91/689/ΕΟΚ και 94/62/ΕΚ - Σχέδια διαχειρίσεως αποβλήτων. - Υπόθεση C-466/99.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 2002 σελίδα I-00851



Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

Κράτη μέλη - Υποχρεώσεις - Εκτέλεση των οδηγιών - Μη αμφισβητούμενη παράβαση

(Άρθρο 226 ΕΚ)

Διάδικοι

Στην υπόθεση C-466/99,

Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από την L. Ström και τον G. Bisogni, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο,

προσφεύγουσα,

κατά

Ιταλικής Δημοκρατίας, εκπροσωπούμενης από τον U. Leanza, επικουρούμενο από τον P. G. Ferri, avvocato dello Stato, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο,

καθής,

που έχει ως αντικείμενο να αναγνωριστεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία, μη ανακοινώνοντας στην Επιτροπή τα στοιχεία που αφορούν τα σχέδια διαχειρίσεως και διαθέσεως των αποβλήτων, των επικίνδυνων αποβλήτων, των συσκευασιών και των απορριμμάτων συσκευασίας, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 7 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 1975, περί των στερεών αποβλήτων (ΕΕ ειδ. έκδ. 15/001, σ. 86), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 91/156/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Μαρτίου 1991 (ΕΕ L 78, σ. 32), 6 της οδηγίας 91/689/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 1991, για τα επικίνδυνα απόβλητα (ΕΕ L 377, σ. 20), και 14 της οδηγίας 94/62/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1994, για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας (ΕΕ L 365, σ. 10),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα),

συγκείμενο από την N. Colneric, πρόεδρο τμήματος, και τους R. Schintgen και Β. Σκουρή (εισηγητή), δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: J. Mischo

γραμματέας: H. von Holstein, βοηθός γραμματέας,

έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,

αφού άκουσε τις αγορεύσεις των διαδίκων κατά τη συνεδρίαση της 12ης Ιουλίου 2001, στην οποία η Επιτροπή εκπροσωπήθηκε από την L. Ström και τον Μ. Stancanelli και η Ιταλική Δημοκρατία από τον G. Aiello, avvocato dello Stato,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 20ής Σεπτεμβρίου 2001,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 3 Δεκεμβρίου 1999, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων άσκησε, βάσει του άρθρου 226 ΕΚ, προσφυγή με την οποία ζητεί να αναγνωριστεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία, μη ανακοινώνοντας στην Επιτροπή τα στοιχεία που αφορούν τα σχέδια διαχειρίσεως και διαθέσεως των αποβλήτων, των επικίνδυνων αποβλήτων, των συσκευασιών και των απορριμμάτων συσκευασίας, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 7 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 1975, περί των στερεών αποβλήτων (ΕΕ ειδ. έκδ. 15/001, σ. 86), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 91/156/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Μαρτίου 1991 (ΕΕ L 78, σ. 32), 6 της οδηγίας 91/689/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 1991, για τα επικίνδυνα απόβλητα (ΕΕ L 377, σ. 20), και 14 της οδηγίας 94/62/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1994, για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας (ΕΕ L 365, σ. 10).

Το νομικό πλαίσιο

Η οδηγία 75/442, όπως έχει τροποποιηθεί

2 Η οδηγία 75/442, όπως έχει τροποποιηθεί, έχει ως αντικείμενο τη διασφάλιση της διαθέσεως και της αξιοποιήσεως των αποβλήτων, ενθαρρύνοντας επίσης τη λήψη μέτρων για τον περιορισμό της παραγωγής αποβλήτων, ιδίως διά της αναπτύξεως καθαρών τεχνολογιών και διά της παραγωγής ανακυκλωσίμων και επαναχρησιμοποιησίμων προϊόντων.

3 Το άρθρο 7, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας 75/442, όπως προκύπτει από την τροποποίηση της οδηγίας 75/442 με την οδηγία 91/156, προβλέπει:

«1. Για την επίτευξη των στόχων των άρθρων 3, 4 και 5, η αρμόδια αρχή ή [οι αρμόδιες] αρχές που προβλέπονται στο άρθρο 6 υποχρεούνται να συντάξουν, το ταχύτερο δυνατό, ένα ή περισσότερα σχέδια διαχείρισης των αποβλήτων. Τα σχέδια αυτά αφορούν, ιδίως :

- τον τύπο, την ποσότητα και την προέλευση των αποβλήτων που θα πρέπει να αξιοποιηθούν ή να διατεθούν,

- τις γενικές τεχνικές προδιαγραφές,

- όλες τις ειδικές διατάξεις που αφορούν συγκεκριμένους τύπους αποβλήτων,

- τις κατάλληλες τοποθεσίες ή εγκαταστάσεις διάθεσης των αποβλήτων.

Αυτά τα σχέδια μπορούν να συμπεριλαμβάνουν, π.χ.:

- τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα που είναι εξουσιοδοτημένα για τη διαχείριση των αποβλήτων,

- την εκτίμηση του κόστους των εργασιών αξιοποίησης και διάθεσης,

- τα κατάλληλα μέτρα για την ενθάρρυνση της ορθολογικής οργάνωσης της συλλογής, της διαλογής και της επεξεργασίας των αποβλήτων.

2. Τα κράτη μέλη συνεργάζονται, ενδεχομένως, με τα άλλα κράτη μέλη και την Επιτροπή για την εκπόνηση των σχεδίων αυτών, τα οποία γνωστοποιούν στην Επιτροπή.»

4 Σύμφωνα με το άρθρο 2, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 91/156, τα κράτη μέλη όφειλαν να θεσπίσουν τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθούν προς αυτήν το αργότερο μέχρι την 1η Απριλίου 1993.

Η οδηγία 91/689

5 Η οδηγία 91/689 έχει ως αντικείμενο, σύμφωνα με το άρθρο της 1, παράγραφος 1, την προσέγγιση των νομοθεσιών των κρατών μελών σχετικά με την ελεγχόμενη διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων.

6 Το άρθρο 6 της οδηγίας 91/689 ορίζει:

«1. Σύμφωνα με το άρθρο 7 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ, οι αρμόδιες αρχές καταρτίζουν, είτε χωριστά είτε στο πλαίσιο των γενικών σχεδίων διαχείρισης των αποβλήτων, σχέδια για τη διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων, τα οποία και δημοσιεύουν.

2. Η Επιτροπή προβαίνει σε συγκριτική αξιολόγηση των σχεδίων αυτών, ιδίως όσον αφορά τις μεθόδους διάθεσης και αξιοποίησης. Θέτει δε τις πληροφορίες αυτές στη διάθεση των αρμοδίων αρχών των κρατών μελών, τα οποία το ζητούν.»

7 Το άρθρο 10, παράγραφος 1, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 91/689 προέβλεπε ότι τα κράτη μέλη όφειλαν να θεσπίσουν τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθούν προς αυτήν πριν από τις 12 Δεκεμβρίου 1993. Η λήξη της προθεσμίας αυτής μετατέθηκε για την 27η Ιουνίου 1995 με το άρθρο 1, σημείο 1, της οδηγίας 94/31/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1994, για την τροποποίηση της οδηγίας 91/689 (ΕΕ L 168, σ. 28).

Η οδηγία 94/62

8 Η οδηγία 94/62 αποσκοπεί, σύμφωνα με το άρθρο της 1, παράγραφος 1, στην εναρμόνιση των εθνικών μέτρων που αφορούν τη διαχείριση των συσκευασιών και των απορριμμάτων συσκευασίας, προκειμένου, αφενός, να προληφθούν και να μειωθούν οι επιπτώσεις τους επί του περιβάλλοντος όλων των κρατών μελών και των τρίτων χωρών και να εξασφαλιστεί, με τον τρόπο αυτό, υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος και, αφετέρου, να διασφαλιστεί η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και να αποφευχθούν εμπόδια στο εμπόριο καθώς και στρεβλώσεις και περιορισμοί του ανταγωνισμού εντός της Κοινότητας.

9 Το άρθρο 14 της οδηγίας 94/62, που φέρει τίτλο «Σχέδια διαχείρισης», ορίζει τα εξής:

«Σύμφωνα με τους στόχους και τα μέτρα που αναφέρονται στην παρούσα οδηγία, τα κράτη μέλη περιλαμβάνουν στα σχέδια διαχείρισης αποβλήτων που απαιτούνται σύμφωνα με το άρθρο 7 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ ειδικό κεφάλαιο για τη διαχείριση των συσκευασιών και των απορριμμάτων συσκευασίας [...]».

10 Σύμφωνα με το άρθρο 22, παράγραφος 1, της οδηγίας 94/62:

«Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που είναι αναγκαίες για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία πριν από τις 30 Ιουνίου 1996. ληροφορούν αμέσως την Επιτροπή σχετικά.»

Το πραγματικό πλαίσιο και η προ της ασκήσεως προσφυγής διαδικασία

11 ροκειμένου να συμμορφωθούν προς τις υποχρεώσεις που προβλέπουν οι οδηγίες 75/442, όπως έχει τροποποιηθεί, 91/689 και 94/62, οι ιταλικές αρχές διαβίβασαν στην Επιτροπή σειρά περιφερειακών σχεδίων για τη διαχείριση των αποβλήτων.

12 Η Επιτροπή δεν έλαβε τέτοια σχέδια ούτε για τις περιφέρειες της Σικελίας και της Basilicata ούτε για τέσσερις νομούς της Τοσκάνης, ήτοι για τη Φλωρεντία, το Λιβόρνο, την ίζα και τη Λούκα. Επιπλέον, θεώρησε ότι ορισμένα από τα ανακοινωθέντα σχέδια δεν ήταν πλήρη. Ως εκ τούτου, όχλησε την Ιταλική Δημοκρατία, με έγγραφο της 14ης Ιανουαρίου 1998, να υποβάλει εντός προθεσμίας δύο μηνών τις παρατηρήσεις της σχετικά με την παράβαση των άρθρων 7 της οδηγίας 75/442, όπως έχει τροποποιηθεί, 6 της οδηγίας 91/689 και 14 της οδηγίας 94/62, η οποία της προσαπτόταν με το εν λόγω έγγραφο.

13 Επειδή δεν δόθηκε απάντηση στην όχληση, η Επιτροπή κοινοποίησε στην Ιταλική Δημοκρατία, με έγγραφο της 21ης Οκτωβρίου 1998, αιτιολογημένη γνώμη με την οποία την καλούσε να λάβει τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθεί προς την εν λόγω γνώμη εντός προθεσμίας δύο μηνών από την κοινοποίησή της. Δεδομένου ότι η Ιταλική Δημοκρατία δεν απάντησε σ' αυτή τη γνώμη, η Επιτροπή άσκησε την υπό κρίση προσφυγή.

Η παράβαση και η εκτίμηση του Δικαστηρίου

14 Η Επιτροπή ισχυρίζεται, με το δικόγραφο της προσφυγής της, ότι δεν αμφισβητείται ότι η Ιταλική Δημοκρατία όφειλε να της ανακοινώσει στοιχεία σχετικά με την κατάρτιση σχεδίων διαθέσεως των αποβλήτων, των επικίνδυνων αποβλήτων, των συσκευασιών και των απορριμμάτων συσκευασίας, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 7 της οδηγίας 75/442, όπως έχει τροποποιηθεί, 6 της οδηγίας 91/689 και 14 της οδηγίας 94/62.

15 Τα εν λόγω στοιχεία δεν ανακοινώθηκαν στην Επιτροπή στο σύνολό τους, ακόμη και μετά την κοινοποίηση της αιτιολογημένης γνώμης στην Ιταλική Δημοκρατία. Επομένως, η τελευταία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει βάσει του κοινοτικού δικαίου.

16 Με το υπόμνημα αντικρούσεως, η Ιταλική Κυβέρνηση δεν αμφισβητεί ότι η περιγραφόμενη στο δικόγραφο της προσφυγής κατάσταση συνιστά παραβάσεις των υποχρεώσεων που απορρέουν από τις οδηγίες 75/442, όπως έχει τροποποιηθεί, 91/689 και 94/62. ροτίθεται να παρέμβει ιδιαίτερα δυναμικά για να θέσει τέρμα σ' αυτές τις παραβάσεις. Υποστηρίζει, ωστόσο, ότι τα στοιχεία που προσκόμισε η Επιτροπή δεν είναι επαρκή για να θεμελιώσουν πλήρως το συμπέρασμα της τελευταίας ότι συντρέχει γενική και ενιαία παράβαση των τριών αυτών οδηγιών.

17 Συγκεκριμένα, η Ιταλική Κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι η περιγραφόμενη στο δικόγραφο της προσφυγής κατάσταση συνιστά από κάθε άποψη παράβαση μόνον των υποχρεώσεων που απορρέουν από την οδηγία 94/62. Αντιθέτως, όσον αφορά τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις οδηγίες 75/442, όπως έχει τροποποιηθεί, και 91/689, υφίσταται μόνο μερική παράβαση, δεδομένου ότι η Επιτροπή διαπίστωσε αποκλειστικά την απουσία σχεδίων σε δύο περιφέρειες και την ανεπάρκεια του περιεχομένου των σχεδίων σε επτά περιφέρειες.

18 Όσον αφορά τη θέση που έλαβε η Ιταλική Κυβέρνηση με το υπόμνημα αντικρούσεως, η Επιτροπή περιόρισε, με το υπόμνημα απαντήσεως, το περιεχόμενο του αιτήματος περί διαπιστώσεως παραβάσεως διευκρινίζοντας ότι, όσον αφορά τις υποχρεώσεις που προβλέπουν τα άρθρα 7 της οδηγίας 75/442, όπως έχει τροποποιηθεί, και 6 της οδηγίας 91/689, η αιτίαση περί παραβάσεως αφορά μόνον τις περιφέρειες της Σικελίας και της Basilicata. Όσον αφορά την κατάσταση των περιφερειών της Καλαβρίας, του Λατίου, της Λομβαρδίας, της Απουλίας, της Σαρδηνίας, της Τοσκάνης και της Βενετίας, που ανακοίνωσαν ατελή σχέδια, η Επιτροπή τονίζει ότι θα αποτελέσει αντικείμενο χωριστής εξετάσεως.

19 Από τα προαναφερθέντα προκύπτει ότι, κατά την ημερομηνία λήξεως της ταχθείσας με την αιτιολογημένη γνώμη προθεσμίας, η Ιταλική Κυβέρνηση δεν είχε ανακοινώσει στην Επιτροπή τα στοιχεία που αφορούν τα σχέδια διαχειρίσεως και διαθέσεως των επικίνδυνων αποβλήτων για τις περιφέρειες της Σικελίας και της Basilicata ούτε τα στοιχεία που αφορούν τα σχέδια διαχειρίσεως των συσκευασιών και απορριμμάτων συσκευασίας για το σύνολο των περιφερειών της Ιταλίας.

20 Επομένως, επιβάλλεται να διαπιστωθεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία, μη ανακοινώνοντας στην Επιτροπή τα στοιχεία που αφορούν τα σχέδια διαχειρίσεως και διαθέσεως των αποβλήτων και των επικίνδυνων αποβλήτων για τις περιφέρειες της Σικελίας και της Basilicata και τα στοιχεία που αφορούν τα σχέδια διαχειρίσεως των συσκευασιών και των απορριμμάτων συσκευασίας για το σύνολο των περιφερειών της Ιταλίας, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 7 της οδηγίας 75/442, όπως έχει τροποποιηθεί, 6 της οδηγίας 91/689 και 14 της οδηγίας 94/62.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

21 Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπήρχε σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Επιτροπή διατύπωσε σχετικό αίτημα και η Ιταλική Δημοκρατία ηττήθηκε, το κράτος μέλος αυτό επιβάλλεται να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα)

αποφασίζει:

1) Η Ιταλική Δημοκρατία, μη ανακοινώνοντας στην Επιτροπή τα στοιχεία που αφορούν τα σχέδια διαχειρίσεως και διαθέσεως των αποβλήτων και των επικίνδυνων αποβλήτων για τις περιφέρειες της Σικελίας και της Basilicata και τα στοιχεία που αφορούν τα σχέδια διαχειρίσεως των συσκευασιών και των απορριμμάτων συσκευασίας για το σύνολο των περιφερειών της Ιταλίας, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 7 της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 1975, περί των στερεών αποβλήτων, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 91/156/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Μαρτίου 1991, 6 της οδηγίας 91/689/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Δεκεμβρίου 1991, για τα επικίνδυνα απόβλητα, και 14 της οδηγίας 94/62/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1994, για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας.

2) Καταδικάζει την Ιταλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.