ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΠΡΩΤΟ ΤΜΗΜΑ) ΤΗΣ 14ΗΣ ΜΑΙΟΥ 1981. - PIETRO FANARA ΚΑΤΑ INSTITUT NATIONAL D'ASSURANCE MALADIE-INVALIDITE. - (ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ ΤΟΥ TRIBUNAL DU TRAVAIL ΤΗΣ ΜΟΝΣ - ΒΕΛΓΙΟ). - ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ - ΑΝΑΚΤΗΣΗ ΤΟΥ ΚΑΘ'ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΕΙΣΠΡΑΧΘΕΝΤΟΣ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 111/80.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1981 σελίδα 01269



Περίληψη

Διάδικοι

Αντικείμενο της υπόθεσης

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

Κοινωνική ασφάλιση διακινούμενων εργαζομένων — Αναζήτηση αχρεωστήτου — Παροχές επί προσωρινής βάσεως — Άρθρο 111 τού κανονισμού 574/72 — Εξαντλητικός χαρακτήρας — Εθνική νομοθεσία πού περιορίζει τήν καταβολή στό δικαιούχο τής διαφοράς μεταξύ τών προσωρινών παροχών καί τών καθυστερούμενων ποσών τά οποία λήφθηκαν από αλλοδαπό φορέα — Απαράδεκτο

( Κανονισμός τού Συμβουλίου 574/72 άρθρο 45 παράγραφοι 1 καί 111 )

Περίληψη

Τό άρθρο 111 τού κανονισμού 574/72 ρυθμίζει εξαντλητικώς τό θέμα τής αναζητήσεως τού επιπλέον καταβληθέντος ποσού , οσον αφορά τίς παροχές κοινωνικής ασφαλίσεως πού οφείλονται σέ εργαζόμενο , στόν οποίο έχουν καταβληθεί παροχές επί προσωρινής βάσεως δυνάμει τού άρθρου 45 παράγραφος 1 τού ίδιου κανονισμού . Δέν αφήνει στά Κράτη μέλη καμιά δυνατότητα νά νομοθετούν στό θέμα αυτό , ούτε ιδίως νά προβλέπουν οτι οταν τά καθυστερούμενα ποσά πού λήφθηκαν από αλλοδαπό φορέα , μετατρεπόμενα σέ εθνικό νόμισμα , υπερβαίνουν τό ποσό τών προκαταβολών ή αποζημιώσεων πού έχουν καταβληθεί προσωρινά , η διαφορά δέν καταβάλλεται οταν οφείλεται είτε στή διαφορά τών αντίστοιχων τιμών συναλλάγματος πού εφαρμόστηκαν γιά τόν υπολογισμό τών οφειλόμενων από τόν αλλοδαπό φορέα ποσών καί γιά τήν πραγματοποίηση τής σέ αλλοδαπό νόμισμα εκφρασμένης αξίας είτε στή συγκυριακή αναπροσαρμογή τών αποζημιώσεων .

Διάδικοι

Στήν υπόθεση 111/80

πού έχει ως αντικείμενο αίτηση τού Tribunal du travail τής Mons πρός τό Δικαστήριο , δυνάμει τού άρθρου 177 τής συνθήκης ΕΟΚ , μέ τήν οποία ζητείται η έκδοση στό πλαίσιο τής δίκης πού εκκρεμεί ενώπιον τού εν λόγω δικαστηρίου μεταξύ

PIETRO FANARA

καί

INSTITUT NATIONAL D’ASSURANCE MALADIE-INVALIDITE

Αντικείμενο της υπόθεσης

προδικαστικής αποφάσεως περί τής ερμηνείας τών κοινοτικών κανόνων πού εφαρμόζονται στόν τομέα τής κοινωνικής ασφαλίσεως ,

Σκεπτικό της απόφασης

1 Μέ απόφαση τής 3ης Απριλίου 1980 , πού περιήλθε στό Δικαστήριο στίς 18 Απριλίου τού ιδίου έτους , τό Tribunal du travail τής Mons υπέβαλε , δυνάμει τού άρθρου 177 τής συνθήκης ΕΟΚ , προδικαστικό ερώτημα περί τής ερμηνείας τού άρθρου 51 τής συνθήκης , τών άρθρων 46 καί 51 τού κανονισμού 1408/71 τού Συμβουλίου , τής 14ης Ιουνίου 1971 , περί εφαρμογής τών συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στούς μισθωτούς καί τίς οικογένειές τους πού διακινούνται εντός τής Κοινότητας ( ΕΕ ειδ . έκδ . αριθ . Ν 149 , τόμ . 05/001 , σ . 73 ) καί τών άρθρων 107 καί 111 τού κανονισμού 574/72 τού Συμβουλίου , τής 21ης Μαρτίου 1972 , περί τού τρόπου εφαρμογής τού ανωτέρω κανονισμού 1408/71 ( ΕΕ ειδ . έκδ . αριθ . Ν 74 , τόμ . 05/001 , σ . 138 ).

2 Τό ερώτημα αυτό ανέκυψε στό πλαίσιο διαφοράς μεταξύ τού ενάγοντος στήν κυρία δίκη Pietro Fanara καί τού Institut national d’assurance maladie-invalidite ( ΙΝΑΜΙ ), βελγικού φορέα κοινωνικής ασφαλίσεως , εναγομένου στήν κύρια δίκη , η οποία αφορά τό ζήτημα άν συμβιβάζεται πρός τό κοινοτικό δίκαιο τό άρθρο 241ter τού arrete royal τής 4ης Νοεμβρίου 1963 περί εκτελέσεως τού βελγικού νόμου τής 9ης Μα ΐου 1963 , πού θεσπίζει καί οργανώνει υποχρεωτικό σύστημα κατά τής ασθένειας .

3 Ο ενάγων στήν κύρια δίκη , ιταλικής ιθαγένειας , διαμένων στό Βέλγιο , εργάσθηκε ως μισθωτός διαδοχικά στήν Ιταλία καί στό Βέλγιο . Κατέστη ανίκανος πρός εργασία από 7ης Οκτωβρίου 1975 καί κρίθηκε ανάπηρος από 7ης Οκτωβρίου 1976 . Συγκέντρωνε δέ τίς απαιτούμενες προϋποθέσεις γιά νά μπορεί νά αξιώσει τή χορήγηση παροχών αναπηρίας . Οι βελγικοί καί ιταλικοί φορείς προέβησαν στήν εκκαθάριση τών παροχών αυτών , σύμφωνα μέ τό άρθρο 40 παράγραφος 1 καί τίς διατάξεις τού τίτλου ΙΙΙ κεφάλαιο 3 τού κανονισμού 1408/71 , ιδίως δέ τού άρθρου του 46 .

4 Από τήν 1η Νοεμβρίου 1976 μέχρι τήν 28η Φεβρουαρίου 1979 , ο ενάγων στήν κυρία δίκη εισέπραξε πλήρεις βελγικές αποζημιώσεις αναπηρίας , πού τού χορηγήθηκαν προσωρινώς , δυνάμει τού άρθρου 45 παράγραφος 1 τού κανονισμού 574/72 . Μέ απόφαση πού κοινοποιήθηκε στόν ενδιαφερόμενο στίς 16 Μαρτίου 1979 , ο βελγικός φορεύς υπολόγισε οριστικά τό ποσό τής βελγικής παροχής , αφαιρώντας από τήν πλήρη βελγική αποζημίωση πού οφειλόταν τήν 1η Νοεμβρίου 1976 τό ημερήσιο ποσό τής ιταλικής συντάξεως πού αντιστοιχούσε στήν ίδια αυτή ημερομηνία . Γιά τόν υπολογισμό αυτό τό ποσό τής ιταλικής συ ντάξεως μετατράπηκε σέ βελγικά φράγκα , εφαρμόζοντας τήν ισχύουσα γιά τό τέταρτο τρίμηνο τού 1976 τιμή συναλλάγματος , δηλαδή 1 λιρέτα = 0,04744 βελγικά φράγκα . Σύμφωνα μέ τήν απόφαση καί βάσει τού υπολογισμού αυτού , ο ενάγων στήν κύρια δίκη έλαβε προσωρινώς γιά τήν ανωτέρω περίοδο τό ποσό τών 19 627 βελγικών φράγκων , τό οποίο έπρεπε νά ανακτηθεί από τό βελγικό φορέα .

5 Ο αρμόδιος ιταλικός φορέας κατέβαλε στόν εναγόμενο τής κύριας δίκης , γιά τήν περίοδο από 1ης Νοεμβρίου 1976 μέχρι 31ης Δεκεμβρίου 1978 , τό ποσό τών 846 865 λιρετών πού αντιπροσώπευε τήν ιταλική σύνταξη αναπηρίας , λαμβανομένων υπόψη τών συγκυριακών αυξήσεων τής συντάξεως αυτής . Μετά τή μετατροπή του σέ βελγικά φράγκα στήν τιμή τής ημέρας καταβολής τό ποσό αυτό αντιστοιχούσε σέ 29 538 βελγικά φράγκα . Υπήρχε λοιπόν διαφορά 9 911 βελγικών φράγκων σέ σχέση μέ τό πρός ανάκτηση ποσό .

6 Η διαφορά ενώπιον τού εθνικού δικαστηρίου αναφέρεται στήν αξίωση τού ενάγοντος στήν κύρια δίκη νά τού καταβληθεί τό ποσό αυτό από τό βελγικό φορέα . Ο βελγικός φορέας , στηριζόμενος στό άρθρο 241ter τού ανωτέρω arrete royal τής 4ης Νοεμβρίου 1963 περί εκτελέσεως τού βελγικού νόμου τής 9ης Αυγούστου 1963 , οπως προστέθηκε στό εν λόγω arrete royal από τό άρθρο 2 τού arrete royal 19 τής 14ης Δεκεμβρίου 1978 , αρνήθηκε νά καταβάλει τό υπόλοιπο αυτό στόν ενάγοντα στήν κύρια δίκη .

7 Οι διατάξεις τού άρθρου αυτού ειναι οι ακόλουθες :

«1 . Όταν τά καθυστερούμενα ποσά πού λήφθηκαν από αλλοδαπό φορέα , μετατρεπόμενα σέ βελγικό νόμισμα , δέν καλύπτουν τό ποσό τών προκαταβολών ή αποζημιώσεων πού έχουν καταβληθεί προσωρινά , η διαφορά δέν ανακτάται οταν αυτή οφείλεται είτε στή διαφορά τών αντίστοιχων τιμών συναλλάγματος πού εφαρμόσθηκαν γιά τόν υπολογισμό τών οφειλόμενων από τόν αλλοδαπό φορέα ποσών καί γιά τήν πραγματοποίηση τής σέ αλλοδαπό νόμισμα εκφρασμένης αξίας είτε στή συγκυριακή προσαρμογή τών αποζημιώσεων .

2 . Όταν τά καθυστερούμενα ποσά πού λήφθηκαν από αλλοδαπό φορέα , μετατρεπόμενα σέ βελγικό νόμισμα , υπερβαίνουν τό ποσό τών προκαταβολών ή αποζημιώσεων πού έχουν καταβληθεί προσωρινά , η διαφορά δέν καταβάλλεται οταν οφείλεται είτε στή διαφορά τών αντίστοιχων τιμών συναλλάγ ματος , πού εφαρμόσθηκαν γιά τόν υπολογισμό τών οφειλόμενων από τόν αλλοδαπό φορέα ποσών καί γιά τήν πραγματοποίηση τής σέ αλλοδαπό νόμισμα εκφρασμένης αξίας είτε στή συγκυριακή προσαρμογή τών αποζημιώσεων .

3 . Όταν τά καθυστερούμενα ποσά πού λήφθηκαν από αλλοδαπό φορέα , μετατρεπόμενα σέ βελγικό νόμισμα , υπερβαίνουν τό ποσό τών προκαταβολών ή αποζημιώσεων πού έχουν καταβληθεί προσωρινά καί τό καθ’ υπέρβαση εισπραχθέν ποσό οφείλεται στά καθυστερούμενα ποσά πού αναφέρονται σέ περίοδο κατά τήν οποία οι αποζημιώσεις δέ χορηγούνταν προκαταβολικώς ή προσωρινώς , η διαφορά καταβάλλεται στόν εργαζόμενο ή τούς κληρονόμους του ή ακόμα καί στό φορέα ο οποίος δικαιούται νά τήν αξιώσει.»

8 Υπό τίς περιστάσεις αυτές , τό ανωτέρω δικαστήριο υπέβαλε τό ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα :

«Οι διατάξεις τού κοινοτικού δικαίου καί ιδίως τό άρθρο 51 τής συνθήκης τής Ρώμης , τά άρθρα 46 καί 51 τού κανονισμού 1408/71 , καθώς καί τά άρθρα 107 καί 111 τού κανονισμού 574/72 , αφήνουν στά Κράτη μέλη καί , άν ναί , μέχρι ποίου σημείου τήν εξουσία νά αποφασίζουν , δι’ εσωτερικών κανόνων νά μή καταβάλλουν , σέ περιπτώσεις οπως η παρούσα , τή διαφορά πού προκύπτει από τό γεγονός οτι τά καθυστερημένα ποσά , πού λαμβάνονται από αλλοδαπό φορέα , οταν μετατραπούν στό εθνικό νόμισμα , υπερβαίνουν τό ποσό τών προκαταβολικών πληρωμών ή αποζημιώσεων πού έχουν καταβληθεί προσωρινώς , οταν η διαφορά οφείλεται είτε σέ διαφορά τών αντίστοιχων τιμών συναλλάγματος πού εφαρμόζονται πρός υπολογισμό τών ποσών πού οφείλει ο αλλοδαπός φορέας καί πρός διαπίστωση τής αξίας πού εκφράζεται σέ αλλοδαπό νόμισμα είτε στή συγκυριακή προσαρμογή τών αποζημιώσεων;»

9 Στή συγκεκριμένη περίπτωση , ο βελγικός φορέας ακολουθώντας τή νομολογία τού Δικαστηρίου καί ιδίως εκείνη τών αποφάσεων τής 14ης Μαρτίου 1978 ( Schaap , 98/77 , Rec . 1978 , σ . 707 ) καί τής 16ης Μα ΐου 1979 ( Mura , 236/78 , Rec . 1979 , σ . 1819 ), έκρινε οτι η εφαρμογή τών διατάξεων τού άρθρου 46 τού κανονισμού 1408/71 θά ευνοούσε λιγότερο τόν εργαζόμενο από οσο η χορήγηση τής πλήρους βελγικής συντάξεως αναπηρίας , μέ τήν εφαρμογή τής εθνικής νομοθεσίας περί μή σωρεύσεως· κατά συνέπεια , χορήγησε στόν ενδιαφερόμενο , μέ απόφαση πού κοινοποιήθηκε στίς 16 Μαρτίου 1979 , τήν πλήρη βελγική σύνταξη , αφαιρώντας τό ποσό τής ιταλικής συντάξεως .

10 Ο βελγικός φορεύς φρονεί οτι ειναι σύμφωνη πρός τό κοινοτικό δίκαιο η εφαρμογή τών ανωτέρω διατάξεων τής εθνικής νομοθεσίας περί αναζητήσεως τού αχρεωστήτου στήν περίπτωση πού καταβλήθηκε προσωρινώς ποσό υψηλότερο από τό οριστικώς οφειλόμενο .

11 Η καταβολή προσωρινών παροχών προβλέπεται από τό άρθρο 45 τού κανονισμού 574/72 . Τό άρθρο 111 τού ιδίου κανονισμού περιέχει τούς κανόνες πού ειναι εφαρμοστέοι γιά τήν αναζήτηση τού αχρεωστήτου , στήν περίπτωση πού ο φορέας Κράτους μέλους κατέβαλε στό δικαιούχο παροχών , κατά τήν εκκαθάριση τών παροχών κατ’ εφαρμογή τού τίτλου ΙΙΙ κεφάλαιο 3 τού κανονισμού 1408/71 , ποσό πού υπερβαίνει εκείνο τό οποίο δικαιούται .

12 Η νομολογία τού Δικαστηρίου πού παρατέθηκε ανωτέρω δέν αφορά τή ρύθμιση τής καταβολής προσωρινών παροχών καί τής αναζητήσεως ποσών πού υπερβαίνουν εκείνα τά οποία δικαιούνται οι ενδιαφερόμενοι . Σέ περίπτωση οπως η παρούσα εφαρμόζονται επομένως οι διατάξεις τών κανονισμών 1408/71 καί 574/72 .

13 Τό άρθρο 111 τού κανονισμού 574/72 επιτρέπει στό φορέα , ο οποίος κατέβαλε προσωρινές παροχές , νά ζητήσει από τό φορέα κάθε άλλου Κράτους μέλους , οφειλέτη αντίστοιχων παροχών υπέρ τού δικαιούχου , νά παρακρατήσει τό καθ’ υπέρβαση καταβληθέν ποσό από τίς πληρωμές καθυστερούμενων ποσών , τίς οποίες ενεργεί πρός τό δικαιούχο . Τό ποσό πού παρακρατείται κατ’ αυτό τόν τρόπο μεταβιβάζεται στό φορέα δανειστή .

14 Η διάταξη αυτή ρυθμίζει κατά τρόπο εξαντλητικό τό θέμα τής αναζητήσεως τού επιπλέον καταβληθέντος ποσού , οσον αφορά τίς παροχές κοινωνικής ασφαλίσεως πού οφείλονται σέ εργαζόμενο , στόν οποίο οι παροχές έχουν καταβληθεί προσωρινώς , δυνάμει τού άρθρου 45 παράγραφος 1 τού κανονισμού 574/72 . Δέν αφήνει στά Κράτη μέλη καμιά δυνατότητα νά νομοθετούν στό θέμα αυτό καί ιδίως νά προβλέπουν οτι , οταν τά καθυστερούμενα ποσά πού λήφθηκαν από αλλοδαπό φορέα , μετατρεπόμενα σέ εθνικό νόμισμα , υπερβαίνουν τό ποσό τών προκαταβολών ή αποζημιώσεων πού έχουν καταβληθεί προσωρινώς , η διαφορά δέν καταβάλλεται , οταν οφείλεται είτε στή διαφορά τών αντίστοιχων τιμών συναλλάγματος , πού εφαρμόσθηκαν γιά τόν υπολογισμό τών οφειλόμενων από τόν αλλοδαπό φορέα ποσών καί γιά τήν πραγματοποίηση τής σέ αλλοδαπό νόμισμα εκφρασμένης αξίας είτε στή συγκυριακή προσαρμογή τών αποζημιώσεων . Μιά τέτοια διάταξη θά ηταν επομένως ασυμβίβαστη πρός τόν κανο- νισμό 574/72 .

15 Στό ερώτημα πού υπέβαλε τό Tribunal du travail τής Mons πρέπει επομένως νά δοθεί η απάντηση οτι ειναι ασυμβίβαστη πρός τόν κανονισμό 574/72 μιά εθνική διάταξη πού προβλέπει , οσον αφορά τίς παροχές κοινωνικής ασφαλίσεως πού οφείλονται σέ εργαζόμενο , στόν οποίο έχουν καταβληθεί προσωρινές παροχές , δυνάμει τού άρθρου 45 παράγραφος 1 τού κανονισμού 574/72 , οτι σέ περίπτωση πού τά καθυστερούμενα ποσά πού λήφθηκαν από αλλοδαπό φορέα , μετατρεπόμενα σέ εθνικό νόμισμα , υπερβαίνουν τό ποσό τών προκαταβολών ή αποζημιώσεων πού έχουν καταβληθεί προσωρινώς , διαφορά δέν καταβάλλεται οταν οφείλεται είτε στή διαφορά τών αντίστοιχων τιμών συναλλάγματος , πού εφαρμόσθηκαν γιά τόν υπολογισμό τών οφειλόμενων από τόν αλλοδαπό φορέα ποσών καί γιά τήν πραγματοποίηση τής σέ αλλοδαπό νόμισμα εκφρασμένης αξίας είτε στή συγκυριακή προσαρμογή τών αποζημιώσεων .

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί τών δικαστικών εξόδων

16 Τά έξοδα στά οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων , η οποία υπέβαλε παρατηρήσεις στό Δικαστήριο , δέν αποδίδονται . Δεδομένου δέ οτι η παρούσα διαδικασία έχει , έναντι τών διαδίκων στήν κύρια δίκη , τό χαρακτήρα παρεμπίπτοντος πού ανέκυψε ενώπιον τού εθνικού δικαστηρίου , σ’ αυτό εναπόκειται νά αποφανθεί ως πρός τά δικαστικά έξοδα .

Διατακτικό

Διά ταύτα

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( πρώτο τμήμα )

κρίνοντας επί τού ερωτήματος πού τού υπέβαλε , μέ απόφαση τής 3ης Απριλίου 1980 , τό Tribunal du travail τής Mons αποφαίνεται :

«Ειναι ασυμβίβαστη πρός τόν κανονισμό 574/72 μιά εθνική διάταξη πού προβλέπει , οσον αφορά τίς παροχές κοινωνικής ασφαλίσεως πού οφείλονται σέ εργαζόμενο , στόν οποίο έχουν καταβληθεί προσωρινές παροχές , δυνάμει τού άρθρου 45 παράγραφος 1 τού κανονισμού 574/72 τού Συμβουλίου , τής 21 . 3 . 1972 , οτι σέ περίπτωση πού τά καθυστερούμενα ποσά πού λήφθηκαν από αλλοδαπό φορέα , μετατρεπόμενα σέ εθνικό νόμισμα , υπερβαίνουν τό ποσό τών προκαταβολών ή αποζημιώσεων πού έχουν καταβληθεί προσωρινώς , η διαφορά δέν καταβάλλεται οταν οφείλεται είτε στή διαφορά τών αντιστοίχων τιμών συναλλάγματος , πού εφαρμόσθηκαν γιά τόν υπολογισμό τών οφειλόμενων από τόν αλλοδαπό φορέα ποσών καί γιά τήν πραγματοποίηση τής σέ αλλοδαπό νόμισμα εκφρασμένης αξίας είτε στή συγκυριακή προσαρμογή τών αποζημιώσεων.»