ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΕΚΤΟ ΤΜΗΜΑ) ΤΗΣ 17ΗΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1993. - BURKHARD MOERLINS ΚΑΤΑ ZUCKERFABRIK KOENIGSLUTTER-TWUELPSTEDT AG. - ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ: LANDGERICHT BRAUNSCHWEIG - ΓΕΡΜΑΝΙΑ. - ΖΑΧΑΡΗ - ΠΟΣΟΣΤΩΣΕΙΣ - ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΕΘΝΙΚΩΝ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΞΕΩΝ. - ΥΠΟΘΕΣΗ C-134/92.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1993 σελίδα I-06017



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

Γεωργία * Κοινή οργάνωση των αγορών * Ζάχαρη * Ποσοστώσεις παραγωγής * Σχέσεις μεταξύ ζαχαροβιομηχάνων και παραγωγών τεύτλων * Προσφορές του βιομηχάνου για την αγορά ποσοτήτων τεύτλων που προορίζονται για την παραγωγή ζάχαρης εντός των ορίων των ποσοστώσεων Α και Β * Λεπτομέρειες της μεταξύ των πωλητών κατανομής των προς παράδοση ποσοτήτων * Κοινοτική αρμοδιότητα * Ο κοινοτικός νομοθέτης δεν άσκησε την αρμοδιότητά του * Εφαρμογή του εθνικού δικαίου * 'Ορια

(Κανονισμός 1785/81 του Συμβουλίου)

Περίληψη

Εφόσον ο κοινοτικός νομοθέτης δεν άσκησε ακόμη την αρμοδιότητα που του παρέχει ο κανονισμός 1785/81, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα της ζάχαρης, για τη θέσπιση των λεπτομερειών της κατανομής μεταξύ των πωλητών των ποσοτήτων ζαχαροτεύτλων που ο βιομήχανος προσφέρεται να αγοράσει, πριν από τη σπορά, για την παραγωγή της ζάχαρης εντός των ορίων των ποσοστώσεων Α και Β, ο εν λόγω κανονισμός δεν απαγορεύει, ως προς την κατανομή αυτή, την εφαρμογή του εθνικού δικαίου, το οποίο επιβάλλει την ίση μεταχείριση τόσο μεταξύ προμηθευτών, δυνάμει του δικαίου περί καρτέλ, όσο και μεταξύ μετόχων ανώνυμης εταιρίας παρεπομένων παροχών, δυνάμει του δικαίου περί εταιριών. Πάντως, ακόμη και αν τα κράτη μέλη δικαιούνται να εφαρμόζουν το εθνικό τους δίκαιο, δεν απαλλλάσσονται της υποχρεώσεως να τηρούν τις αρχές και τους γενικούς κανόνες που διέπουν την κοινή γεωργική πολιτική.

Διάδικοι

Στην υπόθεση C-134/92,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Landgericht Braunschweig προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ

Burkhard Moerlins

και

Zuckerfabrik Koenigslutter-Twuelpstedt AG,

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του κανονισμού (ΕΟΚ) 1785/81 του Συμβουλίου, της 30ής Ιουνίου 1981, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα της ζάχαρης (ΕΕ L 177, σ. 4),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα),

συγκείμενο από τους G. F. Mancini, πρόεδρο τμήματος, M. Diez de Velasco, Κ. Ν. Κακούρη, F. A. Schockweiler και P. J. G. Kapteyn, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: M. Darmon

γραμματέας: H. A. Ruehl, κύριος υπάλληλος διοικήσεως,

λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:

* ο Burkhard Moerlins, εκπροσωπούμενος από τον B. Tammen, δικηγόρο Braunschweig,

* η Γερμανική Κυβέρνηση, εκπροσωπουμένη από τον E. Roeder, Ministerialrat του Oμοσπονδιακού Υπουργείου Οικονομίας, και τον C. D. Quassowski, Regierungsdirektor του ιδίου υπουργείου,

* η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπουμένη από τον U. Woelker, μέλος της Νομικής Υπηρεσίας, επικουρούμενο από τον R. Winkler, δικηγόρο Βρυξελλών,

έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,

αφού άκουσε τις προφορικές παρατηρήσεις της Zuckerfabrik Koenigslutter-Twuelpstedt AG, εκπροσωπουμένης από τον B. Huck, δικηγόρο Braunschweig, και της Επιτροπής, κατά τη συνεδρίαση της 27ης Μαΐου 1993,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 16ης Σεπτεμβρίου 1993,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με διάταξη της 7ης Απριλίου 1992, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 27 Απριλίου 1992, το Landgericht Braunschweig υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, δύο προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία του κανονισμού (ΕΟΚ) 1785/81 του Συμβουλίου, της 30ής Ιουνίου 1981, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα της ζάχαρης (ΕΕ L 177, σ. 4, στο εξής: κανονισμός 1785/81).

2 Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ των Burkhard Moerlins (στο εξής: Moerlins) και της εταιρίας Zuckerfabrik Koenigslutter-Twuelpstedt (στο εξής: Zuckerfabrik) σχετικά με την κατανομή ποσοτήτων παραδόσεως ζαχαροτεύτλων στο πλαίσιο ετησίων συμφωνητικών.

3 Ο Moerlins είναι παραγωγός ζαχαροτεύτλων εγκατεστημένος στη Γερμανία και μέτοχος της ζαχαροβιομηχανίας Zuckerfabrik. Το καταστατικό της εταιρίας αυτής προβλέπει ότι οι μέτοχοι υποχρεούνται να της παραδίδουν όσα τεύτλα παράγουν.

4 Ο κανονισμός 1785/81 θεσπίζει, ιδίως, ένα σύστημα ποσοστώσεων για την παραγωγή ζάχαρης. Κατ' εφαρμογή του συστήματος αυτού, η ζάχαρη χωρίζεται σε τρεις κατηγορίες Α, Β και Γ, από τις οποίες οι δύο πρώτες αποτελούν αντικείμενο ποσοστώσεως. Οι ποσότητες ζάχαρης Α και Β τυγχάνουν εγγυήσεων όσον αφορά την τιμή, η δε ελαχίστη τιμή της ζάχαρης Β είναι κατώτερη της ελαχίστης τιμής της ζάχαρης Α.

5 Το άρθρο 30 του κανονισμού 1785/81 καθιερώνει, στο πλαίσιο των συμφωνητικών σχετικά με τις παραδόσεις τεύτλων που προορίζονται για την παραγωγή ζάχαρης, διάκριση μεταξύ των τεύτλων ανάλογα με το αν οι ποσότητες ζάχαρης που θα παραχθούν από αυτά περιλαμβάνονται εντός των ορίων της ποσοστώσεως Α ή της ποσοστώσεως Β.

6 Από τον φάκελο προκύπτει ότι, κατ' εφαρμογή της διατάξεως αυτής, η Zuckerfabrik χορήγησε στον Moerlins ποσότητες παραδόσεως ζαχαροτεύτλων τόσο στο πλαίσιο της ποσοστώσεως Α όσο και στο πλαίσιο της ποσοστώσεως Β. Εκτιμώντας ότι η ισορροπία μεταξύ των ποσοτήτων αυτών πρέπει να αποκατασταθεί με αύξηση εκείνων που χορηγήθηκαν στο πλαίσιο της ποσοστώσεως Α, ο Moerlins άσκησε αγωγή κατά της Zuckerfabrik ενώπιον του Landgericht Braunschweig, ζητώντας να υποχρεωθεί αυτή στη σύναψη νέου συμφωνητικού παραδόσεως.

7 Το Landgericht Braunschweig έκρινε ότι η αγωγή έθετε ζητήματα ερμηνείας του κοινοτικού δικαίου και, κατόπιν αυτού, αποφάσισε να υποβάλει τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:

"1) Κατά πόσον απαγορεύουν τα άρθρα 7 και 30 (μεταξύ άλλων διατάξεων) του κανονισμού (ΕΟΚ) 1785/81 του Συμβουλίου, της 30ής Ιουνίου 1981, κατά την εκτίμηση των κριτηρίων προς τα οποία οφείλουν να συμμορφούνται οι ζαχαροβιομήχανοι για την κατανομή μεταξύ των πωλητών των ποσοτήτων τεύτλων που οι ζαχαροβιομήχανοι προσφέρονται να αγοράσουν πριν από τη σπορά για την παραγωγή ζάχαρης εντός των ορίων των ποσοστώσεων Α και Β, την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού του γερμανικού δικαίου περί καρτέλ και του νομικού καθεστώτος της γερμανικού δικαίου Nebenleistungsaktiengesellschaft (ανώνυμος εταιρία παρεπομένων εις είδος παροχών), δυνάμει του οποίου ο μέτοχος υποχρεούται σε περιοδικές εις είδος παροχές (καλούμενες 'παρεπόμενες υποχρεώσεις' );

2) Κατά τη σύναψη συμφωνιών για την αγορά και την πώληση ζαχαροτεύτλων, ποια κριτήρια παρέχει η κοινή οργάνωση αγοράς στον τομέα της ζάχαρης, ως απευθείας εφαρμοστέο δίκαιο, στο εθνικό ενοχικό περί συμβάσεων δίκαιο ενόψει της κατανομής των ποσοτήτων ζαχαροτεύτλων που ο βιομήχανος προσφέρεται να αγοράσει πριν από τη σπορά για την παραγωγή της ζάχαρης εντός των ορίων των ποσοστώσεων Α και Β;"

8 Στην έκθεση ακροατηρίου αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της διαφοράς της κύριας δίκης, η εθνική κανονιστική ρύθμιση, η εξέλιξη της διαδικασίας, καθώς και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.

9 Με το πρώτο ερώτημα, το εθνικό δικαστήριο ερωτά κατ' ουσίαν κατά πόσον ο κανονισμός 1785/81 απαγορεύει την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως των προμηθευτών, δυνάμει του γερμανικού δικαίου περί καρτέλ, και των μετόχων ανώνυμης εταιρίας παρεπομένων παροχών, δυνάμει του γερμανικού δικαίου περί εταιριών, στον τομέα της κατανομής των ποσοτήτων ζαχαροτεύτλων μεταξύ των πωλητών. Με το δεύτερο ερώτημα, το εθνικό δικαστήριο ζητεί από το Δικαστήριο να υποδείξει ποια είναι τα κριτήρια που η κοινή οργάνωση αγοράς στον τομέα της ζάχαρης παρέχει προκειμένου να πραγματοποιηθεί η εν λόγω κατανομή. Δεδομένου ότι τα ερωτήματα αυτά συνδέονται στενώς, πρέπει να εξετασθούν μαζί.

10 Πρώτον, πρέπει να παρατηρηθεί ότι το άρθρο 30 του κανονισμού 1785/81 περιέχει διατάξεις σχετικά με την κατανομή μεταξύ των πωλητών των ποσοτήτων τεύτλων που προορίζονται για την παραγωγή της ζάχαρης. Κατά την παράγραφο 5 του άρθρου αυτού, οι λεπτομέρειες εφαρμογής της εν λόγω διατάξεως θεσπίζονται σύμφωνα με την προβλεπομένη στο άρθρο 41 διαδικασία. Από τη διατύπωση της παραγράφου 5 προκύπτει ότι μέρος των λεπτομερειών αυτών αποτελούν τα κριτήρια προς τα οποία πρέπει να συμμορφώνονται οι ζαχαροβιομήχανοι για την κατανομή των ποσοτήτων τεύτλων μεταξύ των πωλητών τεύτλων για τις οποίες πρέπει να συναφθούν συμφωνητικά πριν από τη σπορά. Πάντως, οι εν λόγω λεπτομέρειες εφαρμογής δεν έχουν ακόμη θεσπισθεί.

11 Δεύτερον, πρέπει να αναφερθεί ότι το άρθρο 7, παράγραφος 3, του ιδίου κανονισμού παρέχει στο Συμβούλιο την εξουσία θεσπίσεως των διατάξεων-πλαισίων, προς τις οποίες, κατά την παράγραφο 1 του εν λόγω άρθρου, πρέπει να συμφωνούν οι διεπαγγελματικές συμφωνίες καθώς και τα συμφωνητικά που συνάπτονται μεταξύ των πωλητών και των αγοραστών τεύτλων.

12 Πρέπει να τονισθεί συναφώς ότι ο κανονισμός (ΕΟΚ) 206/68 του Συμβουλίου, της 20ής Φεβρουαρίου 1968, περί καθορισμού των διατάξεων-πλαισίων για τα συμφωνητικά και τις διεπαγγελματικές συμφωνίες που αφορούν την αγορά τεύτλων (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/033, σ. 3), ο οποίος δεν καταργήθηκε με τον κανονισμό 1785/81, επίσης δεν προβλέπει διατάξεις σχετικά με την κατανομή των ποσοτήτων τεύτλων μεταξύ των πωλητών.

13 Τρίτον, πρέπει να αναφερθεί το άρθρο 7, παράγραφος 5, του κανονισμού 1785/81, κατά το οποίο, ελλείψει διεπαγγελματικών συμφωνιών, το οικείο κράτος μέλος δύναται να λάβει τα αναγκαία μέτρα για τη διαφύλαξη των συμφερόντων των ενδιαφερομένων μερών.

14 Ομοίως, ο κανονισμός (ΕΟΚ) 741/75 του Συμβουλίου, της 18ης Μαρτίου 1975, περί θεσπίσεως ειδικών κανόνων για την αγορά των ζαχαροτεύτλων (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/012, σ. 26), διευκρινίζει στο άρθρο 1, πρώτο εδάφιο:

"Εφόσον δεν έγινε συμφωνία, προ της σποράς, μέσω διεπαγγελματικών συμφωνιών, για την κατανομή μεταξύ πωλητών των ποσοτήτων τεύτλων που ο βιομήχανος προσφέρεται να αγοράσει για την παραγωγή ζάχαρης εντός των ορίων της βασικής ποσοστώσεως, το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος δύναται να προβλέψει κανόνες για την κατανομή."

15 Απ' όλες αυτές τις διατάξεις προκύπτει, πρώτον, ότι ο κοινοτικός νομοθέτης είναι αρμόδιος για τη θέσπιση των λεπτομερειών της κατανομής, μεταξύ των πωλητών, των ποσοτήτων ζαχαροτεύτλων που ο βιομήχανος προσφέρεται να αγοράσει, πριν από τη σπορά, για την παραγωγή της ζάχαρης εντός των ορίων των ποσοστώσεων Α και Β, αλλ' ότι δεν έχει ακόμη θεσπίσει συναφείς κανόνες.

16 Δεύτερον, διαπιστώνεται ότι, σύμφωνα με τους ίδιους αυτούς κανονισμούς, ελλείψει κοινοτικών κανόνων ή συμφωνιών συναφθεισών στο πλαίσιο διεπαγγελματικής συμφωνίας, τα κράτη μέλη δικαιούνται να προβούν, σύμφωνα με τους κανόνες του δικού τους εθνικού δικαίου, σ' αυτήν την κατανομή.

17 Επομένως, ο κανονισμός 1785/81 δεν απαγορεύει την εφαρμογή του εθνικού δικαίου περί καρτέλ και περί εταιριών όσον αφορά την κατανομή των ποσοτήτων ζαχαροτεύτλων μεταξύ των πωλητών αυτών εντός των ορίων των ποσοστώσεων Α και Β. Πάντως, αν και δικαιούνται να εφαρμόζουν το εθνικό δίκαιό τους, τα κράτη μέλη δεν απαλλάσσονται της υποχρεώσεως να τηρούν τις αρχές και τους γενικούς κανόνες που διέπουν την κοινή γεωργική πολιτική.

18 Συνεπώς, στα υποβληθέντα προδικαστικά ερωτήματα πρέπει να δοθεί ως απάντηση ότι, δεδομένου ότι το κοινοτικό δίκαιο δεν έχει ακόμη καθορίσει τα κριτήρια της κατανομής μεταξύ των πωλητών των ποσοτήτων ζαχαροτεύτλων που ο βιομήχανος προσφέρεται να αγοράσει πριν από τη σπορά για την παραγωγή της ζάχαρης εντός των ορίων των ποσοστώσεων Α και Β, ο κανονισμός 1785/81 δεν απαγορεύει την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως των προμηθευτών, που απορρέει από το εθνικό δίκαιο περί καρτέλ, και των μετόχων ανώνυμης εταιρίας παρεπομένων παροχών, που απορρέει από το εθνικό δίκαιο περί εταιριών, ως προς την εν λόγω κατανομή. Πάντως, ακόμη και αν τα κράτη μέλη δικαιούνται να εφαρμόζουν το εθνικό τους δίκαιο, δεν απαλλλάσσονται της υποχρεώσεως να τηρούν τις αρχές και τους γενικούς κανόνες που διέπουν την κοινή γεωργική πολιτική.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

19 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Γερμανική Κυβέρνηση και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οι οποίες κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα),

κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε με διάταξη της 7ης Απριλίου 1992 το Landgericht Braunschweig, αποφαίνεται:

Δεδομένου ότι το κοινοτικό δίκαιο δεν έχει ακόμη καθορίσει τα κριτήρια της κατανομής μεταξύ των πωλητών των ποσοτήτων ζαχαροτεύτλων που ο βιομήχανος προσφέρεται να αγοράσει πριν από τη σπορά για την παραγωγή της ζάχαρης εντός των ορίων των ποσοστώσεων Α και Β, ο κανονισμός 1785/81 δεν απαγορεύει την εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως των προμηθευτών, που απορρέει από το εθνικό δίκαιο περί καρτέλ, και των μετόχων ανώνυμης εταιρίας παρεπομένων παροχών, που απορρέει από το εθνικό δίκαιο περί εταιριών, ως προς την εν λόγω κατανομή. Πάντως, ακόμη και αν τα κράτη μέλη δικαιούνται να εφαρμόζουν το εθνικό τους δίκαιο, δεν απαλλλάσσονται της υποχρεώσεως να τηρούν τις αρχές και τους γενικούς κανόνες που διέπουν την κοινή γεωργική πολιτική.