Απόφαση του Δικαστηρίου (πέμπτο τμήμα) της 25ης Μαΐου 2000. - Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Βασιλείου του Βελγίου. - Παράßαση κράτους μέλους - Οδηγία 76/160/ΕΟΚ - Ποιότητα των υδάτων κολυμßήσεως. - Υπόθεση C-307/98.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 2000 σελίδα I-03933



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

1 Προσέγγιση των νομοθεσιών - Ποιότητα των υδάτων κολυμβήσεως - Οδηγία 76/160 - Ύδατα κολυμβήσεως - Έννοια - Εξαίρεση των υδάτων των περιοχών κολυμβήσεως από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας λόγω του ότι δεν συνηθίζεται πλέον η κολύμβηση - Τα κράτη μέλη φέρουν το βάρος αποδείξεως - Αβαθή ύδατα - Δεν ασκεί επιρροή

(Οδηγία 76/160 του Συμβουλίου, άρθρο 1 § 2, στοιχ. αα, δεύτερη περίπτωση και παράρτημα)

2 Προσέγγιση των νομοθεσιών - Ποιότητα των υδάτων κολυμβήσεως - Οδηγία 76/160 - Εκτέλεση εκ μέρους των κρατών μελών - Υποχρέωση επιτεύξεως αποτελέσματος

(Οδηγία 76/160 του Συμβουλίου)

3 Προσέγγιση των νομοθεσιών - Ποιότητα των υδάτων κολυμβήσεως - Οδηγία 76/160 - Προστασία της δημόσιας υγείας - Υποχρέωση των κρατών μελών να απαγορεύουν την κολύμβηση σε συγκεκριμένες ζώνες - ςΕκταση

(Οδηγία 76/160 του Συμβουλίου, άρθρο 3)

Περίληψη

1 Ο όρος «ύδατα κολυμβήσεως», στο άρθρο 1, παράγραφος 2, στοιχείο αα, δεύτερη περίπτωση, της οδηγίας 76/160, περί της ποιότητος των υδάτων κολυμβήσεως, υπό το φως του σκοπού της οδηγίας, όπως αυτός εκφράζεται στις αιτιολογικές της σκέψεις, έχει την έννοια ότι απαγορεύεται ο αποκλεισμός των υδάτων των περιοχών κολυμβήσεως από το πεδίο εφαρμογής της εν λόγω οδηγίας, εκ μόνου του λόγου ότι ο αριθμός των λουομένων δεν υπερβαίνει ένα ορισμένο όριο.

Επιπλέον, εναπόκειται στο κράτος μέλος που υποστηρίζει ότι σε ορισμένες περιοχές δεν συνηθίζεται πλέον η κολύμβηση και το οποίο κατά συνέπεια επιθυμεί να μη θεωρούνται αυτές πλέον ζώνες κολυμβήσεως κατά την έννοια της οδηγίας 76/160 να αποδείξει, αφενός, ότι σε κάθε μία από τις οικείες περιοχές δεν συνηθίζεται η κολύμβηση και, αφετέρου, ότι αυτό δεν οφείλεται στη μη τήρηση στις εν λόγω περιοχές των οριακών τιμών που καθορίζει το άρθρο 3 της οδηγίας αυτής.

Συναφώς, όσον αφορά το μικρό βάθος των υδάτων, αυτό και μόνο δεν αρκεί προκειμένου να επιτραπεί σε κράτος μέλος να εξαιρέσει ορισμένες τοποθεσίες περιοχών κολυμβήσεως κατά την έννοια της οδηγίας 76/160. Πράγματι, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ότι το μικρό βάθος των υδάτων προσελκύει ειδικές ομάδες του πληθυσμού όπως οι ηλικιωμένοι ή τα παιδιά. Εν πάση περιπτώσει, όπως ορθώς επισημαίνει η Επιτροπή, δεν μπορεί να συναχθεί από την παράμετρο που προβλέπει το σημείο 11 του παραρτήματος της οδηγίας 76/160, κατά το οποίο η απαιτούμενη διαύγεια των υδάτων πρέπει να είναι κατ' ελάχιστον όριο ένα μέτρο, ότι μόνον οι περιοχές στις οποίες το βάθος των υδάτων είναι περισσότερο από ένα μέτρο πρέπει να θεωρούνται περιοχές κολυμβήσεως κατά την έννοια της εν λόγω οδηγίας. Η παράμετρος αυτή σημαίνει μόνον ότι η διαύγεια των υδάτων των περιοχών κολυμβήσεως πρέπει να είναι κατ' ελάχιστον όριο ένα μέτρο ή, εάν το βάθος αυτών είναι μικρότερο του ενός μέτρου, ότι πρέπει να υπάρχει πλήρης διαύγεια.

(βλ. σκέψεις 28-30, 33-34)

2 Η οδηγία 76/160, περί της ποιότητας των υδάτων κολυμβήσεως, της οποίας το άρθρο 4, παράγραφος 1, εξαγγέλλει την υποχρέωση των κρατών μελών να θεσπίσουν τις αναγκαίες διατάξεις προκειμένου η ποιότητα των υδάτων τους να καταστεί σύμφωνη προς τις φυσικοχημικές και μικροβιολογικές τιμές που ορίζει η οδηγία εντός προθεσμίας δέκα ετών από την κοινοποίησή της, επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση επιτεύξεως των προβλεπομένων αποτελεσμάτων, εντός της τασσομένης προθεσμίας, χωρίς να τους παρέχει τη δυνατότητα να επικαλούνται, εκτός των παρεκκλίσεων που η οδηγία προβλέπει, ιδιάζουσες περιστάσεις προκειμένου να δικαιολογήσουν τη μη τήρηση της υποχρεώσεως αυτής.

(βλ. σκέψεις 48-49)

3 Η ανάγκη προστασίας της δημόσιας υγείας δεν συνεπάγεται την υποχρέωση του κράτους μέλους να απαγορεύει την κολύμβηση σε μια καθορισμένη περιοχή παρά μόνον όταν, λαμβανομένων υπόψη των τοπικών συνθηκών, η σημασία των σημειωθεισών υπερβάσεων των οριακών τιμών που καθορίζει το άρθρο 3 της οδηγίας 76/160 ή η φύση αυτών των οριακών τιμών συνεπάγονται κινδύνους για τη δημόσια υγεία.

(βλ. σκέψη 62)

Διάδικοι

Στην υπόθεση C-307/98,

Επιτροπή των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τους F. de Sousa Fialho, μέλος της Νομικής Υπηρεσίας, και O. Couvert-Castιra, δημόσιο υπάλληλο κράτους μέλους που έχει αποσπασθεί στην ανωτέρω υπηρεσία, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Carlos Gσmez de la Cruz, μέλος της Νομικής Υπηρεσίας, Centre Wagner, Kirchberg,

προσφεύγουσα,

κατά

Βασιλείου του Βελγίου, εκπροσωπουμένου αρχικά από τον J. Devadder, γενικό σύμβουλο στη γενική διεύθυνση νομικών υποθέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών, Εξωτερικού Εμπορίου και Συνεργασίας για την Ανάπτυξη, στη συνέχεια από τον Y. Houyet, αναπληρωτή σύμβουλο στην ίδια διεύθυνση, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο την Πρεσβεία του Βελγίου, 4, rue des Girondins,

καθού,

">που έχει ως αντικείμενο να διαπιστωθεί ότι το Βασίλειο του Βελγίου, μη θεσπίζοντας εντός δέκα ετών από της κοινοποιήσεως της οδηγίας 76/160/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 8ης Δεκεμβρίου 1975, περί της ποιότητος των υδάτων κολυμβήσεως (ΕΕ ειδ. έκδ. 15/001, σ. 108), τα αναγκαία μέτρα προκειμένου η ποιότητα των υδάτων κολυμβήσεως να καταστεί σύμφωνη με τις οριακές τιμές που καθορίζει το άρθρο 3 της οδηγίας, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 4 της οδηγίας αυτής καθώς και από το άρθρο 189, τρίτο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρο 249, τρίτο εδάφιο, ΕΚ),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

(πέμπτο τμήμα),

συγκείμενο από τους D. A. O. Edward, πρόεδρο τμήματος, J. C. Moitinho de Almeida (εισηγητή), C. Gulmann, J.-P. Puissochet και M. Wathelet, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: D. Ruiz-Jarabo Colomer

γραμματέας: D. Louterman-Hubeau, κύρια υπάλληλος διοικήσεως,

έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,

αφού άκουσε τις αγορεύσεις των διαδίκων κατά τη συνεδρίαση της 29ης Σεπτεμβρίου 1999, κατά την οποία η Επιτροπή εκπροσωπήθηκε από τους G. Valero Jordana, μέλος της Νομικής Υπηρεσίας, και O. Couvert-Castιra, και το Βασίλειο του Βελγίου από την A. Snoecx, σύμβουλο στο Υπουργείο Εξωτερικών, Εξωτερικού Εμπορίου και Συνεργασίας για την Ανάπτυξη,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 28ης Οκτωβρίου 1999,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 5 Αυγούστου 1998, η Επιτροπή των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων άσκησε, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρου 226 ΕΚ), προσφυγή με αντικείμενο να διαπιστωθεί ότι το Βασίλειο του Βελγίου, μη θεσπίζοντας εντός δέκα ετών από την κοινοποίηση της οδηγίας 76/160/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 8ης Δεκεμβρίου 1975, περί της ποιότητος των υδάτων κολυμβήσεως (ΕΕ ειδ. έκδ. 15/001, σ. 108), τα αναγκαία μέτρα προκειμένου η ποιότητα των υδάτων κολυμβήσεως να καταστεί σύμφωνη με τις οριακές τιμές που καθορίζει το άρθρο 3 της οδηγίας, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 4 της οδηγίας αυτής καθώς και από το άρθρο 189, τρίτο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρο 249, τρίτο εδάφιο, ΕΚ).

2 Με την προσφυγή αυτή, η Επιτροπή προσάπτει κατ' ουσίαν στο Βασίλειο του Βελγίου

- ότι απέκλεισε, χωρίς προσήκουσες αιτιολογίες, από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 76/160 πολλές περιοχές κολυμβήσεως στα εσωτερικά ύδατα·

- ότι δεν θέσπισε τα αναγκαία μέτρα για να καταστεί η ποιότητα των υδάτων κολυμβήσεως σύμφωνη με τις οριακές τιμές που καθορίζει το άρθρο 3 της εν λόγω οδηγίας και ότι δεν πέτυχε τα αποτελέσματα που απαιτεί αυτή·

- ότι δεν προέβλεψε, με την κανονιστική της ρύθμιση, την υποχρέωση να απαγορεύεται η κολύμβηση εντός των περιοχών όπου η ποιότητα των υδάτων δεν είναι σύμφωνη με τις οριακές τιμές που καθορίζει το άρθρο 3 της εν λόγω οδηγίας.

Η κοινοτική κανονιστική ρύθμιση

3 Η οδηγία 76/160 σκοπεί, σύμφωνα με την πρώτη αιτιολογική της σκέψη, στην προστασία του περιβάλλοντος και της δημοσίας υγείας μέσω της μειώσεως της ρυπάνσεως των υδάτων κολυμβήσεως και της προστασίας αυτών από περαιτέρω υποβάθμιση. Προς τούτο, η οδηγία προβλέπει, για τη μέτρηση της ποιότητας των υδάτων κολυμβήσεως, μικροβιολογικές και φυσικοχημικές παραμέτρους που ορίζονται στο παράρτημά της στις οποίες αντιστοιχούν υποχρεωτικές τιμές (Ι) και ενδεικτικές ή κατευθυντήριες τιμές (G).

4 Το άρθρο 1 της οδηγίας 76/160 ορίζει:

«1. Η παρούσα οδηγία αφορά την ποιότητα των υδάτων κολυμβήσεως, εξαιρέσει των υδάτων τα οποία χρησιμοποιούνται για θεραπευτικούς σκοπούς και των υδάτων τα οποία χρησιμοποιούνται για πισίνες (κολυμβητήρια).

2. Κατά την έννοια της παρούσης οδηγίας νοούνται ως:

α) "ύδατα κολυμβήσεως" τα γλυκέα ρέοντα ή λιμνάζοντα ύδατα ή μέρη αυτών, όπως και το ύδωρ της θαλάσσης, στα οποία η κολύμβηση:

- επιτρέπεται σαφώς από τις αρμόδιες αρχές κάθε κράτους μέλους,

ή

- δεν απαγορεύεται και συνηθίζεται από μεγάλο αριθμό λουομένων·

β) "περιοχή κολυμβήσεως", στο μέρος το οποίο υπάρχουν ύδατα κολυμβήσεως·

γ) "κολυμβητική περίοδος", η χρονική περίοδος κατά την οποία παρατηρείται μεγάλος αριθμός λουομένων, λαμβανομένων υπόψη των τοπικών χρήσεων λουομένων και των τυχόν τοπικών διατάξεων περί της κολυμβήσεως όπως και των μετεωρολογικών συνθηκών.»

5 Σύμφωνα με το άρθρο 3 της οδηγίας 76/160, τα κράτη μέλη καθορίζουν τις τιμές που εφαρμόζονται στα ύδατα κολυμβήσεως όσον αφορά τις μικροβιολογικές και φυσικοχημικές παραμέτρους που ορίζονται στο παράρτημά της, οι τιμές όμως αυτές δεν πρέπει να είναι λιγότερο αυστηρές από τις τιμές που ορίζονται στη στήλη (Ι) του παραρτήματος αυτού.

6 Το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας 76/160, προβλέπει:

«Τα κράτη μέλη πρέπει να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να καταστεί η ποιότης των υδάτων κολυμβήσεως εντός προθεσμίας 10 ετών από της κοινοποιήσεως της παρούσης οδηγίας σύμφωνη προς τις οριακές τιμές που καθορίζονται δυνάμει του άρθρου 3.»

7 Σύμφωνα με το άρθρο 5 της οδηγίας 76/160:

«1. Για την εφαρμογή του άρθρου 4, τα ύδατα κολυμβήσεως θεωρούνται ότι ανταποκρίνονται στις σχετικές παραμέτρους:

αν τα δείγματα των εν λόγω υδάτων, που λαμβάνονται από τον ίδιο χώρο δειγματοληψίας και με τη συχνότητα που προβλέπεται στο παράρτημα, δεικνύουν ότι τα ύδατα ανταποκρίνονται στις τιμές των παραμέτρων για την ποιότητα του συγκεκριμένου ύδατος σε ποσοστό:

- 95 % των δειγμάτων στην περίπτωση παραμέτρων που είναι σύμφωνες με τις παραμέτρους που ορίζονται στη στήλη I του παραρτήματος,

- 90 % των δειγμάτων σε όλες τις άλλες περιπτώσεις, εξαιρέσει των παραμέτρων "ολικά κολοβακτηρίδια" και "κολοβακτηρίδια κοπράνων" όπου το ποσοστό των δειγμάτων δύναται να είναι 80 %,

και εφ' όσον για το 5 %, 10 % ή 20 % των δειγμάτων που κατά περίπτωση δεν συμφωνούν:

- το ύδωρ δεν παρεκκλίνει των τιμών των εν λόγω παραμέτρων πλέον του 50 %, εκτός της περιπτώσεως των μικροβιολογικών παραμέτρων, του pH και του διαλελυμένου οξυγόνου,

- τα διαδοχικά δείγματα ύδατος, που λαμβάνονται σε κατάλληλη στατιστικώς συχνότητα, δεν παρεκκλίνουν των αντιστοίχων παραμετρικών τιμών.

2. Οι υπερβάσεις των τιμών που προβλέπονται στο άρθρο 3 δεν λαμβάνονται υπόψη στον υπολογισμό των ποσοστών που προβλέπονται στην παράγραφο 1, όταν είναι αποτέλεσμα πλημμυρών, φυσικών καταστροφών ή εκτάκτων μετεωρολογικών συνθηκών.»

8 Σύμφωνα με το άρθρο 6 της οδηγίας 76/160, τα κράτη μέλη πραγματοποιούν δειγματοληψίες των οποίων η ελαχίστη συχνότητα καθορίζεται στο παράρτημα της οδηγίας προκειμένου να εξακριβώνεται η ποιότητα των υδάτων κολυμβήσεως.

9 Το άρθρο 8 της οδηγίας 76/160 διευκρινίζει:

«Παρεκκλίσεις από την παρούσα οδηγία προβλέπονται:

α) για ορισμένες παραμέτρους που χαρακτηρίζονται στο παράρτημα με (Ο), λόγω εξαιρετικών μετεωρολογικών ή γεωγραφικών συνθηκών·

β) όταν τα ύδατα κολυμβήσεως υπόκεινται σε φυσικό εμπλουτισμό με ορισμένες ουσίες, ο οποίος προκαλεί υπέρβαση των οριακών τιμών που καθορίζονται στο παράρτημα.

Φυσικός εμπλουτισμός νοείται η διαδικασία διά της οποίας ένας καθορισμένος όγκος ύδατος λαμβάνει από το έδαφος ορισμένες ουσίες που περιέχονται σ' αυτό χωρίς ανθρώπινη επέμβαση.

Σε καμία περίπτωση δεν είναι δυνατόν οι παρεκκλίσεις που προβλέπονται από το άρθρο αυτό να μην ανταποκρίνονται στις επιταγές περί προστασίας της δημοσίας υγείας.

Όταν ένα κράτος μέλος προβεί σε μια παρέκκλιση πληροφορεί αμέσως την Επιτροπή περί αυτού, ορίζοντας επακριβώς τους λόγους και τη διάρκεια της παρεκκλίσεως.»

10 Το άρθρο 12 της οδηγίας 76/160 προβλέπει:

«1. Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις νομοθετικές κανονιστικές, και διοικητικές διατάξεις που είναι αναγκαίες για τη συμμόρφωσή τους προς την παρούσα οδηγία εντός προθεσμίας δύο ετών από της κοινοποιήσεως αυτής. Πληροφορούν δε περί αυτού αμέσως την Επιτροπή.

2. Τα κράτη μέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή το κείμενο των κυρίων διατάξεων εσωτερικού δικαίου που εφαρμόζουν στον τομέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία.»

11 Επιπλέον, σύμφωνα με το άρθρο 13 της οδηγίας 76/160, τα κράτη μέλη ανακοινώνουν τακτικά στην Επιτροπή, το πρώτον δε τέσσερα έτη μετά την κοινοποίηση της οδηγίας, μία συνοπτική έκθεση περί των υδάτων κολυμβήσεως και των πλέον σημαντικών χαρακτηριστικών τους. Αυτή η συνθετική έκθεση είναι ετήσια αρχής γενομένης από την 1η Ιανουαρίου 1993, κατόπιν της τροποποιήσεως της διατάξεως αυτής με την οδηγία 91/692/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 23ης Δεκεμβρίου 1991, για την τυποποίηση και τον εξορθολογισμό των εκθέσεων που αφορούν την εφαρμογή ορισμένων οδηγιών για το περιβάλλον (ΕΕ L 377, σ. 48).

Η προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία

12 Η Επιτροπή, αφού εξέτασε την έκθεση περί της ποιότητας των υδάτων κολυμβήσεως στο Βέλγιο για τα έτη 1983 έως 1987, με έγγραφο της 8ης Οκτωβρίου 1987, επέστησε την προσοχή των βελγικών αρχών επί των διαφόρων παραβάσεων της οδηγίας 76/160, μεταξύ άλλων επί της υπερβάσεως των οριακών τιμών, του αποκλεισμού ορισμένων περιοχών κολυμβήσεως και της ανεπαρκούς συχνότητας των αναλύσεων. Με έγγραφο της 11ης Φεβρουαρίου 1988, οι βελγικές αρχές απάντησαν προσκομίζοντας ορισμένα στοιχεία επί των ζητημάτων που έθεσε η Επιτροπή.

13 Με έγγραφο της 21ης Ιουνίου 1988, η Επιτροπή ανακοίνωσε στο Βασίλειο του Βελγίου ότι της είχε περιέλθει καταγγελία ότι η κολύμβηση επιτρεπόταν στην Περιφέρεια της Βαλλωνίας σε πολλές περιοχές των οποίων τα ύδατα δεν ανταπροκρίνονταν στις παραμέτρους που προβλέπει το παράρτημα της οδηγίας 76/160 και οι οποίες εξαιρέθηκαν του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας αυτής.

14 Με έγγραφο της 6ης Οκτωβρίου 1988, οι βελγικές αρχές απάντησαν ότι η εφαρμογή της οδηγίας 76/160 είχε καθυστερήσει λόγω πρακτικών δυσχερειών οφειλομένων στην αποκέντρωση των διοικητικών υπηρεσιών.

15 Με έγγραφο οχλήσεως της 25ης Σεπτεμβρίου 1989, η Επιτροπή κάλεσε το Βασίλειο του Βελγίου να υποβάλει τις παρατηρήσεις του εντός δύο μηνών, έγγραφο επί του οποίου το Βασίλειο του Βελγίου απάντησε στις 4 Ιανουαρίου 1990 διαπιστώνοντας ότι η εν λόγω οδηγία είχε εφαρμοστεί εσφαλμένως και διευκρινίζοντας ότι διάφορα μέτρα είχαν ληφθεί προκειμένου να βελτιωθεί η ποιότητα των υδάτων κολυμβήσεως στη χώρα.

16 Με έγγραφο της 14ης Νοεμβρίου 1995, η Επιτροπή ενημέρωσε τις βελγικές αρχές ότι δεν θα προέβαινε στην αποστολή αιτιολογημένης γνώμης αν αυτές της διαβίβαζαν πλήρη και εμπεριστατωμένα στοιχεία επί των προγραμμάτων εξυγιάνσεως των περιοχών κολυμβήσεως στις οποίες είχε σημειωθεί υπέρβαση των οριακών τιμών που καθορίζει η οδηγία 76/160.

17 Απαντώντας στο αίτημα της Επιτροπής, οι βελγικές αρχές της διαβίβασαν διάφορα ενημερωτικά στοιχεία, στις 31 Ιανουαρίου 1996, για την Περιφέρεια της Φλάνδρας και, στις 13 Μαρτίου 1996, για την Περιφέρεια της Βαλλωνίας.

18 Στις 27 Δεκεμβρίου 1996, η Επιτροπή απηύθυνε στο Βασίλειο του Βελγίου αιτιολογημένη γνώμη καλώντας το να λάβει τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις που υπείχε από την οδηγία 76/160 εντός δύο μηνών από της κοινοποιήσεως της εν λόγω γνώμης. Με τη γνώμη αυτή, η Επιτροπή επισήμανε, πρώτον, ότι σε πολλές περιοχές κολυμβήσεως στο εσωτερικό δεν τηρούνταν οι παράμετροι που όριζε το παράρτημα της οδηγίας αυτής. Δεύτερον, έκρινε ανεπαρκή τα στοιχεία που προσεκόμισε σχετικά με τα προγράμματα εξυγιάνσεως των εσωτερικών υδάτων κολυμβήσεως, τόσο εκείνα που αφορούσαν την Περιφέρεια της Φλάνδρας όσο και εκείνα που αφορούσαν την Περιφέρεια της Βαλλωνίας. Τρίτον, η Επιτροπή αντέκρουσε το επιχείρημα ότι ο όγκος των ρεόντων υδάτων της Βαλλωνίας δεν ήταν επαρκής το καλοκαίρι ώστε να παρέχει τη δυνατότητα κολυμβήσεως. Τέλος, η Επιτροπή ισχυρίστηκε ότι, πλην εξαιρέσεων που μνημονεύονταν στις εκθέσεις επί της ποιότητας των υδάτων κολυμβήσεως, οι αρμόδιες αρχές δεν είχαν κάνει χρήση της δυνατότητας να απαγορεύουν την κολύμβηση σε ύδατα που δεν ήταν σύμφωνα με τις παραμέτρους που καθόριζε το παράρτημα της οδηγίας 76/160.

19 Οι βελγικές αρχές απάντησαν στην αιτιολογημένη γνώμη με έγγραφα της 12ης Φεβρουαρίου 1997, όσον αφορά την Περιφέρεια των Βρυξελλών, στις 6 Μαρτίου 1997, όσον αφορά την Περιφέρεια της Φλάνδρας, και την 1η Ιουλίου 1997, όσον αφορά την Περιφέρεια της Βαλλωνίας.

20 Φρονώντας ότι τα έγγραφα αυτά δεν προσέθεταν κανένα νέο στοιχείο όσον αφορά την Περιφέρεια της Φλάνδρας και ότι, όσον αφορά την Περιφέρεια της Βαλλωνίας, αφενός, οι βελγικές αρχές είχαν μειώσει τον αριθμό των τοποθεσιών κολυμβήσεως κατά τρόπο μη ανταποκρινόμενο στις απαιτήσεις της οδηγίας 76/160 και, αφετέρου, ότι δεν αποδείχθηκε επαρκώς κατά νόμο ότι η κολύμβηση πράγματι απαγορευόταν στις μολυσμένες τοποθεσίες στις οποίες σύχναζαν οι λουόμενοι, η Επιτροπή αποφάσισε να ασκήσει την παρούσα προσφυγή.

Επί της ουσίας

Επί του αποκλεισμού, χωρίς προσήκουσες αιτιολογίες, από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 76/160 πολλών περιοχών κολυμβήσεως σε εσωτερικά ύδατα

21 Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η Περιφέρεια της Βαλλωνίας περιόρισε το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 76/160 αποκλείοντας, χωρίς προσήκουσες αιτιολογίες, από τις ετήσιες εκθέσεις επί της ποιότητας των υδάτων κολυμβήσεως πολλές περιοχές κολυμβήσεως σε εσωτερικά ύδατα που στο παρελθόν περιλαμβάνονταν στις εκθέσεις αυτές.

22 Οι βελγικές αρχές υποστηρίζουν ότι οι μόνες περιοχές που πρέπει να θεωρηθούν «περιοχές κολυμβήσεως» στο εσωτερικό κατά την έννοια της οδηγίας 76/160 είναι δέκα περιοχές που μνημονεύονται στην έκθεση περί της ποιότητας των υδάτων κολυμβήσεως για την κολυμβητική περίοδο του 1996 και στις οποίες η κολύμβηση επιτρέπεται ρητώς. Στις περιοχές αυτές ελήφθησαν δείγματα σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 6 της εν λόγω οδηγίας. Οσάκις διαπιστωνόταν υπέρβαση των τιμών που ορίζει το άρθρο 3 της οδηγίας αυτής, η κολύμβηση απαγορευόταν και επομένως η οικεία περιοχή εξαιρούνταν προσωρινά ή οριστικά από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 76/160.

23 Πρώτον, οι βελγικές αρχές αναγνωρίζουν ότι η Περιφέρεια της Βαλλωνίας διεβίβασε, στο πλαίσιο της μέριμνάς της για διαφάνεια, στην Επιτροπή τα αποτελέσματα που ελήφθησαν για 28 άλλες περιοχές κολυμβήσεως στο πλαίσιο ενός δικτύου μελετών της βακτηριολογικής ποιότητας των υδάτινων ρευμάτων της Βαλλωνίας. Πάντως, όταν, κατόπιν της διαβιβάσεως αυτής, οι περιοχές αυτές ελήφθησαν υπόψη στην έκθεση περί της ποιότητας των υδάτων κολυμβήσεως για την κολυμβητική περίοδο του 1991, η Περιφέρεια της Βαλλωνίας επέστησε την προσοχή της Επιτροπής στο γεγονός ότι οι περιοχές αυτές στερούνταν υποδομής για την υποδοχή των λουομένων και ότι ουδείς ή ελάχιστοι ήσαν εκείνοι που σύχναζαν στις περιοχές αυτές. Συνεπώς, οι περιοχές αυτές δεν έπρεπε να θεωρηθούν περιοχές κολυμβήσεως κατά την έννοια της οδηγίας 76/160.

24 Δεύτερον, οι βελγικές αρχές επισημαίνουν ότι το μόνο κριτήριο που έκανε δεκτό η Περιφέρεια της Βαλλωνίας για τον καθορισμό των περιοχών κολυμβήσεως είναι αυτό που χρησιμοποιείται στο άρθρο 1, παράγραφος 2, της οδηγίας 76/160 για τον ορισμό της έννοιας των «υδάτων κολυμβήσεως», ήτοι το γεγονός ότι η κολύμβηση συνηθίζεται από «μεγάλο αριθμό λουομένων».

25 Στοιχεία όπως το μικρό βάθος των υδάτων, η έλλειψη υποδομής, η χρήση καγιάκ ή οι δυσμενείς κλιματολογικές συνθήκες έχουν σημασία για τον καθορισμό του εάν η κολύμβηση στις περιοχές αυτές δεν συνηθίζεται καθόλου ή συνηθίζεται ελάχιστα και του εάν, κατά συνέπεια, οι εν λόγω περιοχές πρέπει να θεωρηθούν περιοχές κολυμβήσεως κατά την έννοια της οδηγίας 76/160. Οι βελγικές αρχές παραπέμπουν συναφώς στα ακόλουθα αποσπάσματα της προτάσεως οδηγίας COM(74) 2255 τελικό του Συμβουλίου, της 3ης Φεβρουαρίου 1975, τα οποία δεν περιελήφθησαν στο τελικό κείμενο της οδηγίας:

- Η οδηγία αφορά μόνον τις περιοχές στις οποίες η κολύμβηση επιτρέπεται ή είναι ανεκτή. Στις περιοχές όπου δεν επιτρέπεται η κολύμβηση, ο λουόμενος αναλαμβάνει τους σχετικούς κινδύνους (σημείο 3.2).

- Ιδιαίτερη προσοχή δίδεται στις περιοχές όπου η πυκνότητα των λουομένων υπερβαίνει τον μέσο όρο των 10 000 προσώπων ανά γραμμικό χιλιόμετρο παραλίας ή όχθης (σημείο 3.4).

- Οι κίνδυνοι που διατρέχει ο λουόμενος από άποψη υγείας είναι ανάλογοι προς τον χρόνο παραμονής του εντός των υδάτων και ποικίλλουν σημαντικά ανάλογα με την εξωτερική θερμοκρασία και στη συνέχεια τη θερμοκρασία των υδάτων. Η οδηγία τάσσει κατά συνέπεια, όσον αφορά τα θαλάσσια ύδατα που αποτελούν τον προτιμώμενο τόπο κολυμβήσεως, λιγότερο αυστηρές προϋποθέσεις για τις περιοχές όπου η γενικά χαμηλή θερμοκρατία των υδάτων (κάτω των 20_ C) περιορίζει τη διάρκεια της κολυμβήσεως σε σχέση με άλλες περιοχές όπου μπορεί κανείς να κολυμπά ολόκληρη την ημέρα (σημείο 3.5).

- Η παρατεταμένη κατάδυση ολόκληρου του σώματος εντός των υδάτων είναι η κύρια δραστηριότητα που καθορίζει τα χαρακτηριστικά από φυσικής και χημικής απόψεως που απαιτούνται από τα ύδατα κολυμβήσεως (σημείο 3.6).

26 Επιπλέον, οι βελγικές αρχές υποστηρίζουν ότι ο επιχείρημά τους ότι το μικρό βάθος των υδάτων, κατώτερο των 50 εκατοστών σε πολλά μέρη λόγω του ανεπαρκούς όγκου των υδάτινων ρευμάτων, περιορίζει την κολύμβηση επιβεβαιώνεται από την απαίτηση, που μνημονεύεται στο σημείο 11 του παραρτήματος της οδηγίας 76/160, να είναι διαυγή τα ύδατα κολυμβήσεως τουλάχιστον σε βάθος ενός μέτρου. Η απαίτηση αυτή συνιστά σημαντική ένδειξη του ότι η κολύμβηση θεωρείται γενικώς ότι απαιτεί βάθος ενός μέτρου.

27 Τρίτον, οι βελγικές αρχές ισχυρίζονται ότι η μνεία ως περιοχών κολυμβήσεως δεκαέξι τουλάχιστον περιοχών, που στο εξής δεν περιλαμβάνονται στις ετήσιες εκθέσεις, σε διαφημιστικό φυλλάδιο σχετικά με περιοχές για κατασκήνωση, το οποίο δημοσίευσε το 1998 η Περιφέρεια της Βαλλωνίας, δεν σημαίνει ότι στην περιοχή αυτή η κολύμβηση συνηθίζεται από μεγάλο αριθμό λουομένων ούτε ότι είναι δυνατή στις περιοχές αυτές, δεδομένου ότι το βάθος ενδέχεται να είναι ανεπαρκές. Την ευθύνη για τα πληροφοριακά αυτά στοιχεία φέρουν μόνον οι ιδιοκτήτες των κατασκηνώσεων, οι οποίοι επιδιώκουν να παρουσιάσουν τις εγκαταστάσεις τους πιο ελκυστικές.

28 Πρέπει να υπομνησθεί ότι, σύμφωνα με το άρθρο 1, παράγραφος 2, στοιχείο αα, δεύτερη περίπτωση, της οδηγίας 76/160, πρέπει να θεωρούνται ως «ύδατα κολυμβήσεως» τα γλυκέα, ρέοντα ή λιμνάζοντα ύδατα ή μέρη αυτών και το ύδωρ της θαλάσσης, στα οποία η κολύμβηση δεν απαγορεύεται και συνηθίζεται από μεγάλο αριθμό λουομένων. Ο όρος αυτός πρέπει να ερμηνεύεται υπό το φως του σκοπού της οδηγίας, όπως διατυπώνεται στις δύο πρώτες αιτιολογικές σκέψεις της, κατά τις οποίες «(...) είναι απαραίτητο για την προστασία του περιβάλλοντος και της δημοσίας υγείας να μειωθεί η ρύπανση των υδάτων κολυμβήσεως και να προστατευθούν αυτά από περαιτέρω ρύπανση» και «ο έλεγχος των υδάτων κολυμβήσεως είναι απαραίτητος για να επιτευχθούν, στα πλαίσια της λειτουργίας της κοινής αγοράς, οι στόχοι της Κοινότητος περί βελτιώσεως των όρων ζωής, αρμονικής αναπτύξεως των οικονομικών δραστηριοτήτων στο σύνολο της Κοινότητος, και συνεχούς και ισορροπημένης επεκτάσεως» (απόφαση της 14ης Ιουλίου 1993, C-56/90, Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου, Συλλογή 1993, σ. I-4109, σκέψη 33).

29 Οι στόχοι αυτοί δεν θα επιτυγχάνονταν εάν ήταν δυνατόν τα ύδατα των περιοχών κολυμβήσεως, τα οποία επί σειρά ετών υποβάλλονταν στους ελέγχους που προβλέπει η οδηγία 76/160 και τα αποτελέσματα των οποίων αποστέλλονταν στην Κοινότητα προκειμένου να δημοσιευθούν στις ετήσιες εκθέσεις της περί της ποιότητος των υδάτων κολυμβήσεως στα κράτη μέλη, να εξαιρούνται του πεδίου εφαρμογής της εν λόγω οδηγίας αποκλειστικά λόγω του ότι ο αριθμός των λουομένων είναι κατώτερος ορισμένου ορίου.

30 Επιπλέον, εναπόκειται στο κράτος μέλος που υποστηρίζει ότι σε ορισμένες περιοχές δεν συνηθίζεται πλέον η κολύμβηση και το οποίο κατά συνέπεια επιθυμεί να μη θεωρούνται αυτές πλέον ζώνες κολυμβήσεως κατά την έννοια της οδηγίας 76/160 να αποδείξει, αφενός, ότι σε κάθε μία από τις οικείες περιοχές δεν συνηθίζεται η κολύμβηση και, αφετέρου, ότι αυτό δεν οφείλεται στη μη τήρηση στις εν λόγω περιοχές των οριακών τιμών που καθορίζει το άρθρο 3 της οδηγίας αυτής.

31 Πάντως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι οι βελγικές αρχές δεν προσεκόμισαν τα αποδεικτικά αυτά στοιχεία για κάθε μία από τις οικείες περιοχές.

32 Πρώτον, η μνεία τουλάχιστον δεκαέξι περιοχών ως περιοχών κολυμβήσεως σε διαφημιστικό φυλλάδιο σχετικά με κατασκηνωτικούς χώρους προϋποθέτει την ύπαρξη ορισμένης υποδομής, όπως εγκαταστάσεις υγιεινής, εγγύς των περιοχών αυτών. Υπό τις συνθήκες αυτές, η μνεία αυτή αποτελεί ένδειξη του ότι στις περιοχές αυτές εξακολουθεί να συνηθίζεται η κολύμβηση από μεγάλο αριθμό λουομένων των οποίων η υγεία πρέπει να προστατευθεί.

33 Δεύτερον, όσον αφορά το μικρό βάθος των υδάτων, αυτό και μόνο δεν αρκεί προκειμένου να επιτραπεί σε κράτος μέλος να εξαιρέσει ορισμένες τοποθεσίες περιοχών κολυμβήσεως κατά την έννοια της οδηγίας 76/160.

34 Συγκεκριμένα, δεν μπορεί να αποκλειστεί ότι το μικρό βάθος των υδάτων προσελκύει ειδικές ομάδες του πληθυσμού όπως οι ηλικιωμένοι ή τα παιδιά. Εν πάση περιπτώσει, όπως ορθώς επισημαίνει η Επιτροπή, δεν μπορεί να συναχθεί από την παράμετρο που προβλέπει το σημείο 11 του παραρτήματος της οδηγίας 76/160, κατά το οποίο η απαιτούμενη διαύγεια των υδάτων πρέπει να είναι κατ' ελάχιστον όριο ένα μέτρο, ότι μόνον οι περιοχές στις οποίες το βάθος των υδάτων είναι περισσότερο από ένα μέτρο πρέπει να θεωρούνται περιοχές κολυμβήσεως κατά την έννοια της εν λόγω οδηγίας. Η παράμετρος αυτή σημαίνει μόνον ότι η διαύγεια των υδάτων των περιοχών κολυμβήσεως πρέπει να είναι κατ' ελάχιστον όριο ένα μέτρο ή, εάν το βάθος αυτών είναι μικρότερο του ενός μέτρου, ότι πρέπει να υπάρχει πλήρης διαύγεια.

35 Τρίτον, οι βελγικές αρχές δεν απέδειξαν ότι η χρήση του καγιάκ στις εν λόγω περιοχές είναι μαζική και αδιάκοπη με αποτέλεσμα η κολύμβηση να καθίσταται στις περιοχές αυτές αδύνατη.

36 Τέταρτον, ούτε η ύπαρξη δυσμενών κλιματολογικών συνθηκών παρέχει τη δυνατότητα σε κράτος μέλος να θεωρήσει ότι ορισμένες τοποθεσίες δεν εμπίπτουν στις περιοχές κολυμβήσεως κατά την έννοια της οδηγίας 76/160.

37 Αντιθέτως, πρέπει να υπομνησθεί ότι η ύπαρξη των κλιματολογικών αυτών συνθηκών είναι δυνατό, κατά τις διατάξεις της οδηγίας 76/160, να ληφθεί υπόψη κατά τον καθορισμό της «κολυμβητικής περιόδου». Συγκεκριμένα, το άρθρο 1 της εν λόγω οδηγίας ορίζει την «κολυμβητική περίοδο» ως «τη χρονική περίοδο κατά την οποία παρατηρείται μεγάλος αριθμός λουομένων, λαμβανομένων υπόψη των τοπικών χρήσεων λουομένων και των τυχόν τοπικών διατάξεων περί της κολυμβήσεως όπως και των μετεωρολογικών συνθηκών».

38 Επιπλέον, σύμφωνα με τα άρθρα 5, παράγραφος 2, και 8 της οδηγίας 76/160, έκτακτες μετεωρολογικές συνθήκες παρέχουν τη δυνατότητα να μη ληφθούν υπόψη υπερβάσεις των οριακών τιμών που καθορίζει το άρθρο 3 της εν λόγω οδηγίας ή να προβλεφθούν παρεκκλίσεις από τις επιταγές της οδηγίας αυτής, υπό τον όρο, στην τελευταία αυτή περίπτωση, ότι η Επιτροπή ενημερώνεται αμέσως περί αυτού και ότι ορίζονται επακριβώς οι λόγοι και η διάρκεια της παρεκκλίσεως.

39 Ωστόσο, δεν αμφισβητείται ότι οι βελγικές αρχές δεν επικαλέστηκαν τις διατάξεις αυτές, που πρέπει να ερμηνεύονται συσταλτικά.

40 Τέλος, πρέπει να επισημανθεί ότι η ερμηνεία των διατάξεων της οδηγίας 76/160 στις σκέψεις 32 έως 39 της παρούσας αποφάσεως δεν μπορεί να τεθεί εν αμφιβόλω από τα αποσπάσματα της προτάσεως οδηγίας της 3ης Φεβρουαρίου 1975, που επικαλούνται οι βελγικές αρχές, τα οποία δεν περιελήφθησαν στο τελικό κείμενο της οδηγίας 76/160, όπως άλλωστε και οι ίδιες ρητώς το αναγνωρίζουν.

41 Συνεπώς, πρέπει να συναχθεί ότι το Βασίλειο του Βελγίου, εξαιρώντας, χωρίς προσήκουσες αιτιολογίες, από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 76/160 πολλές περιοχές κολυμβήσεως στα εσωτερικά ύδατα, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 4, παράγραφος 1, της εν λόγω οδηγίας.

Επί της μη λήψεως των αναγκαίων μέτρων για να καταστεί η ποιότητα των υδάτων κολυμβήσεως σύμφωνη με τις οριακές τιμές που καθορίζει το άρθρο 3 της οδηγίας 76/160 και επί της μη επιτεύξεως των αποτελεσμάτων που απαιτεί η οδηγία αυτή

42 Η Επιτροπή προσάπτει στις βελγικές αρχές, αφενός, ότι δεν έλαβαν τα αναγκαία μέτρα για να καταστεί η ποιότητα των υδάτων κολυμβήσεως σύμφωνη με τις οριακές τιμές που καθορίζει το άρθρο 3 της οδηγίας 76/160 και, αφετέρου, ότι δεν πέτυχαν τα αποτελέσματα που απαιτεί η οδηγία αυτή.

43 Οι αιτιάσεις αυτές πρέπει να εξετασθούν από κοινού δεδομένου ότι το αποτέλεσμα που τα κράτη μέλη πρέπει να επιτύχουν βάσει του άρθρου 4 της οδηγίας 76/160 συνίσταται στο να καταστεί η ποιότητα των υδάτων κολυμβήσεως σύμφωνη με τις οριακές τιμές που καθορίζει το άρθρο 3 της εν λόγω οδηγίας.

44 Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι τα επενδυτικά προγράμματα για τον βιολογικό καθαρισμό των υδάτων είναι ανεπαρκή τόσο στην Περιφέρεια της Φλάνδρας όσο και στην Περιφέρεια της Βαλλωνίας. Κατά την Επιτροπή, οι βελγικές αρχές αναφέρουν τη δημιουργία υποδομών επεξεργασίας των υδάτων γενικώς, χωρίς να προσδιορίζουν τις επιπτώσεις που έχει η λειτουργία τους στη βελτίωση της ποιότητας των υδάτων κολυμβήσεως. Στην Περιφέρεια της Φλάνδρας, δεν καλύπτονται καν όλες οι περιοχές κολυμβήσεως από το πρόγραμμα βιολογικού καθαρισμού των υδάτων. Στην Περιφέρεια της Βαλλωνίας, το πρόγραμμα δεν περιέχει διευκρινίσεις ούτε ως προς τις ημερομηνίες ενάρξεως και περατώσεως των προβλεπομένων εργασιών υποδομής ούτε ως προς την ακριβή τοποθεσία των εργασιών αυτών.

45 Κατά την Επιτροπή, οι βελγικές αρχές παρέβησαν το άρθρο 4 της οδηγίας 76/160 μη λαμβάνοντας τα αναγκαία μέτρα για να καταστεί η ποιότητα των υδάτων κολυμβήσεως σύμφωνη με τις οριακές τιμές που καθορίζει το άρθρο 3 της εν λόγω οδηγίας. Ειδικότερα, τα αποτελέσματα που επιτάσσει το άρθρο 5 της οδηγίας αυτής, για την εφαρμογή του άρθρου 4, δεν επιτεύχθηκαν, χωρίς να τυγχάνει εφαρμογής καμία από τις παρεκκλίσεις που προβλέπει η οδηγία. Σύμφωνα με την έκθεση επί της ποιότητας των υδάτων κολυμβήσεως κατά τη διάρκεια της κολυμβητικής περιόδου του 1995 για ολόκληρο το Βέλγιο, το ποσοστό συμφωνίας των περιοχών κολυμβήσεως γλυκέων υδάτων με τις οριακές τιμές της οδηγίας είναι 41,4 %.

46 Οι βελγικές αρχές υποστηρίζουν ότι, όσον αφορά την Περιφέρεια της Φλάνδρας, ελήφθησαν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να διασφαλιστούν οι απαραίτητες βελτιώσεις της ποιότητας των υδάτων κολυμβήσεως στις όποιες περιοχές αυτές ήταν αναγκαίο. Υποστηρίζουν ότι προγράμματα δράσεως με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας των υδάτων υποβλήθηκαν πολλάκις στην Επιτροπή. Τα προγράμματα αυτά περιελάμβαναν τόσο επενδύσεις σχετικά με ορισμένες υποδομές βιολογικού καθαρισμού, με σκοπό τη βελτίωση της ποιότητας των υδάτων παράκτιων περιοχών κολυμβήσεως, όσο και δείγμα των διακοινοτικών επενδυτικών προγραμμάτων σχετικά με τις περιοχές κολυμβήσεως γλυκέων υδάτων επιφανείας.

47 Οι βελγικές αρχές προσθέτουν ότι ένα ποσοστό συμφωνίας των υδάτων κολυμβήσεως της τάξεως του 100 % σε σχέση με τις επιταγές της οδηγίας 76/160 αποτελεί ανέφικτο στόχο. Συγκεκριμένα, η κολύμβηση σε φυσικό περιβάλλον συνεπάγεται κινδύνους για την υγεία οι οποίοι δεν μπορούν τελείως να ελεγχθούν και οι οποίοι συνδέονται με παράνομες απορρίψεις υδάτων, με τη χρήση κοπρώνων και με τη ρύπανση που προκαλούν οι ίδιοι οι λουόμενοι.

48 Πρέπει να υπομνησθεί κατ' αρχάς ότι η οδηγία 76/160, με το άρθρο της 4, παράγραφος 1, υποχρεώνει τα κράτη μέλη να λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα για να καταστεί η ποιότητα των υδάτων κολυμβήσεως σύμφωνη προς τις οριακές τιμές που καθορίζονται δυνάμει του άρθρου 3 της εν λόγω οδηγίας εντός προθεσμίας δέκα ετών από της κοινοποιήσεως της οδηγίας αυτής, της προθεσμίας αυτής ούσας μεγαλυτέρας από την προβλεπόμενη για τη μεταφορά της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο, ώστε να παρασχεθεί στα κράτη μέλη η δυνατότητα να ανταποκριθούν στην επιταγή αυτή (προαναφερθείσα απόφαση Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου, σκέψη 42, και απόφαση της 8ης Ιουνίου 1999, C-198/97, Επιτροπή κατά Γερμανίας, Συλλογή 1999, σ. I-3257, σκέψη 35).

49 Επομένως, η οδηγία 76/160 επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση επιτεύξεως ορισμένων αποτελεσμάτων, χωρίς να τους παρέχει τη δυνατότητα να επικαλούνται, εκτός των παρεκκλίσεων που η οδηγία προβλέπει, εξαιρετικές περιστάσεις προκειμένου να δικαιολογήσουν τη μη τήρηση της υποχρεώσεως αυτής (βλ. προαναφερθείσα απόφαση Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου, σκέψη 43· απόφαση της 12ης Φεβρουαρίου 1998, C-92/96, Επιτροπή κατά Ισπανίας, Συλλογή 1998, σ. I-505, σκέψη 28, και προαναφερθείσα απόφαση Επιτροπή κατά Γερμανίας, σκέψη 35).

50 Όμως, οι βελγικές αρχές δεν επικαλούνται καμία από τις παρεκκλίσεις αυτές. Ούτε άλλωστε αμφισβητούν ότι, σύμφωνα με την έκθεση περί της ποιότητας των υδάτων κολυμβήσεως σχετικά με την κολυμβητική περίοδο του 1995, το ποσοστό συμφωνίας των περιοχών κολυμβήσεως γλυκέων υδάτων με τις οριακές τιμές της οδηγίας ήταν της τάξεως του 41,4 % για ολόκληρο το Βέλγιο.

51 Υπό τις συνθήκες αυτές, το γεγονός ότι, όσον αφορά την Περιφέρεια της Φλάνδρας, ελήφθησαν τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να διασφαλιστούν οι απαραίτητες βελτιώσεις της ποιότητας των υδάτων κολυμβήσεως δεν μπορεί να δικαιολογήσει τη μη επίτευξη των αποτελεσμάτων που καθορίζει η οδηγία 76/160 (βλ., με το πνεύμα αυτό, τις προαναφερθείσες αποφάσεις Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου, σκέψη 44, και Επιτροπή κατά Γερμανίας, σκέψη 35).

52 Ακολούθως, όσον αφορά το επιχείρημα των βελγικών αρχών ότι είναι αδύνατο να επιτευχθεί ποσοστό συμφωνίας 100 % των υδάτων κολυμβήσεως σε φυσικό περιβάλλον με τις οριακές τιμές της οδηγίας, πρέπει να υπομνησθεί ότι, δυνάμει του άρθρου 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 76/160, τα ύδατα κολυμβήσεως θεωρούνται ότι ανταποκρίνονται στις σχετικές παραμέτρους αν τα δείγματα που λαμβάνονται από τον ίδιο χώρο δειγματοληψίας και με τη συχνότητα που προβλέπεται στο παράρτημα της οδηγίας δεικνύουν ότι τα ύδατα ανταποκρίνονται στις τιμές των παραμέτρων για την ποιότητα του συγκεκριμένου ύδατος σε ποσοστό 95 %, 90 % ή 80 % των δειγμάτων αυτών, ανάλογα με τις περιπτώσεις που προβλέπει η διάταξη αυτή.

53 Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι, σε ορισμένες περιστάσεις και υπό τις προϋποθέσεις που προβλέπει το άρθρο 5, παράγραφος 1, τρίτη και τέταρτη περίπτωση, της οδηγίας 76/160, τα ύδατα κολυμβήσεως θεωρούνται ότι ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις της οδηγίας έστω και εάν το 5 %, 10 % ή 20 % των δειγμάτων που ελήφθησαν από τον ίδιο χώρο δειγματοληψίας δεν ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις αυτές.

54 Τέλος, ακόμη και αν υποτεθεί, στο πλαίσιο της οδηγίας 76/160, ότι τυχόν απόλυτη αδυναμία εκτελέσεως των υποχρεώσεων που απορρέουν από την εν λόγω οδηγία μπορεί να δικαιολογεί παράβασή της, οι βελγικές αρχές δεν απέδειξαν πέραν τούτου ότι στην προκειμένη περίπτωση υπήρξε παρόμοια αδυναμία (προαναφερθείσα απόφαση Επιτροπή κατά Γερμανίας, σκέψη 41).

55 Επομένως, πρέπει να συναχθεί ότι το Βασίλειο του Βελγίου, μη λαμβάνοντας τα αναγκαία μέτρα για να καταστεί η ποιότητα των υδάτων κολυμβήσεως σύμφωνη με τις οριακές τιμές που καθορίζει το άρθρο 3 της οδηγίας 76/160 και μη επιτυγχάνοντας τα αποτελέσματα που απαιτεί η οδηγία αυτή, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 4, παράγραφος 1, της εν λόγω οδηγίας.

Επί της υποχρεώσεως περί απαγορεύσεως της κολυμβήσεως στις περιοχές όπου η ποιότητα των υδάτων δεν είναι σύμφωνη με τις οριακές τιμές που καθορίζει το άρθρο 3 της οδηγίας 76/160

56 Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι τα μέτρα που προβλέπει η βελγική κανονιστική ρύθμιση σε περίπτωση υπερβάσεως των οριακών τιμών που καθορίζει το άρθρο 3 της οδηγίας 76/160 σε μια περιοχή κολυμβήσεως είναι ανεπαρκή. Επισημαίνει συναφώς ότι η απόφαση απαγορεύσεως της κολυμβήσεως ανήκει στους δήμους και τις κοινότητες, οι οποίοι ενημερώνονται από τις υγειονομικές υπηρεσίες για ενδεχόμενες υπερβάσεις των οριακών τιμών στις περιοχές κολυμβήσεως που βρίσκονται στο έδαφός τους, ότι οι βελγικές αρχές όμως δεν ήταν βέβαιες ότι οι δήμοι και οι κοινότητες ακολουθούσαν πράγματι τις υποδείξεις προς αυτές να απαγορεύουν την κολύμβηση. Μόνο μία απόφαση των δημοτικών αρχών της 17ης Ιουνίου 1996, με την οποία απαγορευόταν η κολύμβηση σε περιοχή μολυσμένη από σαλμονέλες, ανακοινώθηκε όσον αφορά την Περιφέρεια της Βαλλωνίας και η ετήσια έκθεση της Επιτροπής περί της ποιότητας των υδάτων κολυμβήσεως για την κολυμβητική περίοδο του 1995 έδειχνε ότι η απαγόρευση αυτή ουδεμία περιοχή αφορούσε.

57 Πάντως, η ορθή εφαρμογή της οδηγίας 76/160 προϋποθέτει την υποχρέωση απαγορεύσεως της κολυμβήσεως σε περίπτωση υπερβάσεως των οριακών τιμών σε μια καθορισμένη περιοχή. Η υποχρέωση αυτή, που δεν προβλέπεται, βεβαίως, ρητώς από την οδηγία 76/160, απορρέει από τις συνδυασμένες διατάξεις των άρθρων 1, παράγραφος 2, στοιχείο αα, και 4, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής, ερμηνευόμενες υπό το φως του σκοπού της οδηγίας αυτής, ο οποίος διατυπώνεται στην πρώτη αιτιολογική της σκέψη και υπενθυμίζεται στο άρθρο της 8, τρίτο εδάφιο, που αφορά μεταξύ άλλων τη διασφάλιση της προστασίας της δημόσιας υγείας. Άνευ της απαγορεύσεως αυτής, οι λουόμενοι εκθέτουν πράγματι την υγεία τους σε πολλούς κινδύνους.

58 Οι βελγικές αρχές υποστηρίζουν ότι, οσάκις οι έλεγχοι αποκαλύπτουν, σε περιοχή κολυμβήσεως, υπέρβαση των οριακών τιμών που καθορίζει το άρθρο της οδηγίας 76/160, οι υγειονομικές υπηρεσίες ειδοποιούν τους οικείους δήμους και τις κοινότητες οι οποίοι απαγορεύουν την κολύμβηση στην περιοχή αυτή κατόπιν διαβουλεύσεων με όλες τις ενδιαφερόμενες υπηρεσίες. Η πρόταση για απαγόρευση της κολυμβήσεως ακολουθούνταν πάντοτε. Με τον τρόπο αυτό, η οικεία περιοχή κολυμβήσεως εξαιρούνταν, προσωρινά ή οριστικά, από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 76/160. Οι βελγικές αρχές αμφισβητούν την ερμηνεία της οδηγίας 76/160 που προτείνει η Επιτροπή, κατά την οποία η βελγική κανονιστική ρύθμιση έπρεπε να επιβάλει στους δήμους και τις κοινότητες την υποχρέωση απαγορεύσεως της κολυμβήσεως σε περίπτωση υπερβάσεως των οριακών τιμών σε μια περιοχή.

59 Πρέπει κατ' αρχάς να επισημανθεί ότι, σε περίπτωση υπερβάσεως σε μια περιοχή κολυμβήσεως των οριακών τιμών που καθορίζει το άρθρο 3 της οδηγίας 76/160, το οικείο κράτος μέλος είναι υποχρεωμένο, σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής, να λάβει τα αναγκαία μέτρα για να καταστεί η ποιότητα των υδάτων κολυμβήσεως σύμφωνη προς τις εν λόγω οριακές τιμές.

60 Επιβάλλεται ακολούθως η διαπίστωση ότι ουδεμία διάταξη της οδηγίας 76/160 θεσπίζει υποχρέωση απαγορεύσεως της κολυμβήσεως σε μια περιοχή αμέσως μόλις σημειωθεί σε αυτήν υπέρβαση των εν λόγω οριακών τιμών.

61 Τέλος, η υποχρέωση αυτή δεν θα μπορούσε να συναχθεί ούτε από τον σκοπό της οδηγίας 76/160, ο οποίος αφορά, καθώς υπενθυμίζεται στη σκέψη 25 της παρούσας αποφάσεως, τη διασφάλιση της προστασίας της δημόσιας υγείας.

62 Η ανάγκη προστασίας της δημόσιας υγείας δεν συνεπάγεται την υποχρέωση, για το κράτος μέλος, να απαγορεύει την κολύμβηση σε μια καθορισμένη περιοχή παρά μόνον όταν, λαμβανομένων υπόψη των τοπικών συνθηκών, η σημασία των υπερβάσεων που σημειώθηκαν στην περιοχή αυτή ή η φύση των οριακών τιμών που δεν τηρήθηκαν συνεπάγονται κινδύνους για τη δημόσια υγεία.

63 Κατά συνέπεια, λαμβανομένης υπόψη της διατυπώσεως των διατάξεων της οδηγίας 76/160, η Επιτροπή δεν μπορεί να προσάψει στο Βασίλειο του Βελγίου ότι δεν προέβλεψε, με την κανονιστική του ρύθμιση, την υποχρέωση να απαγορεύεται η κολύμβηση στις περιοχές όπου η ποιότητα των υδάτων δεν είναι σύμφωνη προς τις οριακές τιμές που καθορίζει το άρθρο 3 της εν λόγω οδηγίας 76/160.

64 Ως εκ τούτου, η τρίτη αυτή αιτίαση πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμη.

65 Υπό τις συνθήκες αυτές, πρέπει να συναχθεί ότι το Βασίλειο του Βελγίου,

- εξαιρώντας, χωρίς προσήκουσες αιτιολογίες, από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 76/160 πολλές περιοχές κολυμβήσεως εσωτερικών υδάτων, και

- μη λαμβάνοντας, εντός προθεσμίας δέκα ετών από της κοινοποιήσεως της οδηγίας αυτής, τα αναγκαία μέτρα για να καταστεί η ποιότητα των υδάτων κολυμβήσεως σύμφωνη με τις οριακές τιμές που καθορίζει το άρθρο 3 της εν λόγω οδηγίας και μη επιτυγχάνοντας τα αποτελέσματα που απαιτεί η οδηγία αυτή,

παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 4, παράγραφος 1, της εν λόγω οδηγίας.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

66 Σύμφωνα με το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπήρχε σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Επιτροπή έχει ζητήσει την καταδίκη του Βασιλείου του Βελγίου και το Βασίλειο του Βελγίου ηττήθηκε ως προς τους κυριότερους ισχυρισμούς της, πρέπει το κράτος αυτό να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

(πέμπτο τμήμα)

αποφασίζει:

1) - Εξαιρώντας, χωρίς προσήκουσες αιτιολογίες, από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 76/160/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 8ης Δεκεμβρίου 1975, περί της ποιότητας των υδάτων κολυμβήσεως, πολλές περιοχές κολυμβήσεως εσωτερικών υδάτων, και

- μη λαμβάνοντας, εντός προθεσμίας δέκα ετών από της κοινοποιήσεως της οδηγίας αυτής, τα αναγκαία μέτρα για να καταστεί η ποιότητα των υδάτων κολυμβήσεως σύμφωνη με τις οριακές τιμές που καθορίζει το άρθρο 3 της εν λόγω οδηγίας και μη επιτυγχάνοντας τα αποτελέσματα που απαιτεί η οδηγία αυτή,

το Βασίλειο του Βελγίου παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 4, παράγραφος 1, της εν λόγω οδηγίας.

2) Απορρίπτει την προσφυγή κατά τα λοιπά.

3) Καταδικάζει το Βασίλειο του Βελγίου στα δικαστικά έξοδα.