Υποθέσεις T-144/07, T-147/07 έως T-150/07 και T-154/07

ThyssenKrupp Liften Ascenseurs NV κ.λπ.

κατά

Ευρωπαϊκής Επιτροπής

«Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Αγορά εγκαταστάσεως και συντηρήσεως ανελκυστήρων και κυλιόμενων κλιμάκων – Απόφαση με την οποία διαπιστώνεται παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ – Παρέμβαση στη διαδικασία υποβολής προσφορών – Κατανομή των αγορών – Καθορισμός τιμών»

Περίληψη της αποφάσεως

1. Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων – Επηρεασμός του εμπορίου μεταξύ κρατών μελών – Κριτήρια εκτιμήσεως – Δυνητικός και σημαντικός επηρεασμός – Σύμπραξη που εκτείνεται στο σύνολο του εδάφους κράτους μέλους – Στεγανοποίηση των εθνικών αγορών – Δεν επιτρέπεται

(Άρθρα 81 EΚ και 82 EΚ)

2. Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων – Επηρεασμός του εμπορίου μεταξύ κρατών μελών – Αισθητός χαρακτήρας – Εκτίμηση βάσει της θέσης και της σημασίας των συμβαλλομένων μερών στην αγορά

(Άρθρο 81 ΕΚ)

3. Ανταγωνισμός – Κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ της Επιτροπής και των εθνικών αρχών ανταγωνισμού – Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη συνεργασία στο πλαίσιο του δικτύου των αρχών ανταγωνισμού – Δικαίωμα των επιχειρήσεων να αξιώσουν την εξέταση των υποθέσεών τους από συγκεκριμένη αρχή – Δεν υφίσταται

(Άρθρα 81 ΕΚ και 82 ΕΚ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 11 § 6· ανακοίνωση 2004/C 101/03 της Επιτροπής, σημεία 8 και 31)

4. Ευρωπαϊκές Κοινότητες – Γλωσσικό καθεστώς – Κοινοποίηση των εγγράφων σε γλώσσα διαφορετική από εκείνη των μερών – Συναίνεση των μερών – Δεν συνιστά παρατυπία

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 3)

5. Ανταγωνισμός – Κανόνες της Ένωσης – Παραβάσεις – Καταλογισμός – Μητρική εταιρία και θυγατρικές – Οικονομική ενότητα – Κριτήρια εκτιμήσεως – Τεκμήριο ασκήσεως καθοριστικής επιρροής από τη μητρική εταιρία επί των θυγατρικών που της ανήκουν κατά 100 %

(Άρθρα 81 ΕΚ και 82 ΕΚ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2)

6. Ανταγωνισμός – Κανόνες της Ένωσης – Παραβάσεις – Καταλογισμός – Μητρική εταιρία και θυγατρικές – Τεκμήριο ασκήσεως καθοριστικής επιρροής από τη μητρική εταιρία επί των θυγατρικών που της ανήκουν κατά 100 %

(Άρθρα 81 ΕΚ και, 82 ΕΚ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2)

7. Ανταγωνισμός – Κανόνες της Ένωσης – Παραβάσεις – Καταλογισμός – Μητρική εταιρία και θυγατρικές – Οικονομική ενότητα – Κριτήρια εκτιμήσεως – Τεκμήριο ασκήσεως καθοριστικής επιρροής από τη μητρική εταιρία επί των θυγατρικών που της ανήκουν κατά 100 % – Παραβίαση της αρχής της εξατομίκευσης των ποινών – Δεν υφίσταται – Παραβίαση του τεκμηρίου αθωότητας – Δεν υφίσταται

(Άρθρο 81 ΕΚ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2)

8. Ανταγωνισμός – Κανόνες της Ένωσης – Παραβάσεις – Καταλογισμός – Μητρική εταιρία και θυγατρικές – Οικονομική ενότητα – Κριτήρια εκτιμήσεως – Τεκμήριο ασκήσεως καθοριστικής επιρροής από τη μητρική εταιρία επί των θυγατρικών που της ανήκουν κατά 100 % – Θυγατρική που ανήκει σε ενδιάμεση εταιρία χαρτοφυλακίου – Περίσταση που δεν αρκεί για να ανατρέψει το τεκμήριο

(Άρθρο 81 § 1, ΕΚ)

9. Πράξεις των οργάνων – Αιτιολογία – Υποχρέωση αιτιολογήσεως – Περιεχόμενο – Αποφάσεις των οργάνων – Θεραπεία της έλλειψης αιτιολογίας κατά το στάδιο της ένδικης διαδικασίας – Δεν επιτρέπεται

(Άρθρο 253 ΕΚ)

10. Διαδικασία – Αποδεικτικά μέσα – Εξέταση μαρτύρων

(Κανονισμός Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, άρθρα 64 και 65)

11. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Απόφαση με την οποία η Επιτροπή διαπιστώνει παράβαση μετά την έκδοση, εκ μέρους εθνικής αρχής ανταγωνισμού, προσωρινής απόφασης περί επιείκειας – Παραβίαση της αρχής ne bis in idem – Δεν υφίσταται

(Άρθρο 81 ΕΚ· Σύμβαση εφαρμογής της συμφωνίας του Σένγκεν, άρθρο 5· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρα 5, 14 και 23)

12. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Απόφαση με την οποία η Επιτροπή διαπιστώνει παράβαση μετά την έκδοση, εκ μέρους εθνικής αρχής ανταγωνισμού, προσωρινής απόφασης περί επιείκειας – Παραβίαση της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης – Δεν υφίσταται – Παραβίαση της αρχής της χρηστής διοίκησης – Δεν υφίσταται

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23)

13. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Σοβαρότητα της παραβάσεως – Κριτήρια εκτιμήσεως

(Άρθρα 81 ΕΚ και 82 ΕΚ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής, σημείο 1 A)

14. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Συνοχή μεταξύ των ποσών που επιβάλλονται σε διάφορες επιχειρήσεις

(Άρθρο 81 ΕΚ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής, σημείο 1 A)

15. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Σοβαρότητα της παραβάσεως – Συνεκτίμηση της οικονομικής δυνατότητας της επιχείρησης να προξενήσει ζημία

(Άρθρα 81 ΕΚ και 82 ΕΚ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής, σημείο 1 A)

16. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Αποτρεπτικός χαρακτήρας

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής, σημείο 1 A)

17. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Σοβαρότητα της παραβάσεως – Επιβαρυντικές περιστάσεις – Υποτροπή – Έννοια

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής, σημείο 2)

18. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Μείωση του προστίμου ως αντάλλαγμα για τη συνεργασία που παρέχει η επιχείρηση κατά της οποίας κινείται η διαδικασία – Προϋποθέσεις – Σημαντική προστιθέμενη αξία των αποδεικτικών στοιχείων που προσκομίζει η ενδιαφερόμενη επιχείρηση

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοίνωση 2002/C 45/03 της Επιτροπής)

19. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Μείωση του προστίμου ως αντάλλαγμα για τη συνεργασία που παρέχει η επιχείρηση κατά της οποίας κινείται η διαδικασία – Εξουσία εκτίμησης της Επιτροπής

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοίνωση 2002/C 45/03 της Επιτροπής)

20. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Μείωση του προστίμου ως αντάλλαγμα για τη συνεργασία που παρέχει η επιχείρηση κατά της οποίας κινείται η διαδικασία – Προϋποθέσεις – Μείωση του ποσού λόγω μη αμφισβήτησης

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοινώσεις της Επιτροπής 96/C 207/04 και 2002/C 45/03)

21. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Μη επιβολή ή μείωση του προστίμου ως αντάλλαγμα για τη συνεργασία που παρέχει η επιχείρηση κατά της οποίας κινείται η διαδικασία – Εφαρμογή της ανακοίνωσης για τη συνεργασία – Μείωση λόγω μη αμφισβήτησης πέραν του πεδίου εφαρμογής της ανακοίνωσης για τη συνεργασία

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοινώσεις της Επιτροπής 96/C 207/04 και 2002/C 45/03)

22. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Μη επιβολή ή μείωση του προστίμου ως αντάλλαγμα για τη συνεργασία που παρέχει η επιχείρηση κατά της οποίας κινείται η διαδικασία – Μείωση λόγω μη αμφισβήτησης πέραν του πεδίου εφαρμογής της ανακοίνωσης για τη συνεργασία – Αναλογικότητα

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοίνωση 2002/C 45/03 της Επιτροπής)

23. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Μη επιβολή ή μείωση του προστίμου ως αντάλλαγμα για τη συνεργασία που παρέχει η επιχείρηση κατά της οποίας κινείται η διαδικασία– Μειώσεις χορηγούμενες λόγω, αφενός, συνεργασίας στο πλαίσιο της ανακοίνωσης για τη συνεργασία και, αφετέρου, μη αμφισβήτησης πέραν του πεδίου εφαρμογής της ανακοίνωσης για τη συνεργασία

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοίνωση 2002/C 45/03)

24. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Παγκόσμιος κύκλος εργασιών της ενδιαφερόμενης επιχείρησης

(Άρθρο 81 ΕΚ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής, σημείο 5, στοιχείο β΄)

25. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Τήρηση της αρχής της αναλογικότητας – Προϋποθέσεις

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2)

1. Η ερμηνεία και η εφαρμογή της προϋποθέσεως των άρθρων 81 ΕΚ και 82 ΕΚ σχετικά με τις συνέπειες για το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών πρέπει να στηρίζονται στον σκοπό της εν λόγω προϋποθέσεως, ο οποίος συνίσταται στον καθορισμό των ορίων μεταξύ δικαίου της Ένωσης και εθνικών δικαίων σε θέματα ρυθμίσεως του ανταγωνισμού. Ως εκ τούτου, εμπίπτει στον τομέα του δικαίου της Ένωσης κάθε σύμπραξη και κάθε πρακτική δυνάμενη να διακυβεύσει το ελεύθερο εμπόριο μεταξύ κρατών μελών, υπονομεύοντας την υλοποίηση των στόχων περί πραγματοποιήσεως ενιαίας αγοράς μεταξύ των κρατών μελών, ιδίως μέσω της στεγανοποιήσεως των εθνικών αγορών ή της τροποποιήσεως της διαρθρώσεως του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς.

Για να μπορεί μια απόφαση, συμφωνία ή πρακτική να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών, πρέπει, βάσει ενός συνόλου νομικών ή πραγματικών στοιχείων, να πιθανολογείται επαρκώς ότι η οικεία απόφαση, συμφωνία ή πρακτική μπορεί να ασκήσει επιρροή, άμεση ή έμμεση, πραγματική ή δυνητική, στο εμπόριο μεταξύ κρατών μελών, τούτο δε κατά τρόπο δυνάμενο να εμποδίσει την υλοποίηση της ενιαίας αγοράς μεταξύ κρατών μελών. Επιπλέον, πρέπει η επιρροή αυτή να μην είναι ασήμαντη. Επομένως, η διαπίστωση επιπτώσεων στο ενδοκοινοτικό εμπόριο προϋποθέτει εν γένει τη συνδρομή πολλών παραγόντων, οι οποίοι, εκτιμώμενοι μεμονωμένα, δεν θα ήταν κατ’ ανάγκη καθοριστικοί. Μια σύμπραξη όμως η οποία εκτείνεται στο σύνολο του εδάφους κράτους μέλους συνεπάγεται, ως εκ της φύσεώς της, την εδραίωση στεγανοποιήσεων εθνικού χαρακτήρα, εμποδίζοντας με τον τρόπο αυτό την οικονομική αλληλοδιείσδυση που επιδιώκει η Συνθήκη.

(βλ. σκέψεις 55-57, 60)

2. Η επίδραση που μπορεί να ασκήσει μια συμφωνία ή εναρμονισμένη πρακτική στο εμπόριο μεταξύ κρατών μελών εκτιμάται, μεταξύ άλλων, λαμβανομένης υπόψη της θέσεως και της σημασίας των συμβαλλομένων μερών στην αγορά των σχετικών προϊόντων. Όταν οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν σε παράβαση αντιπροσωπεύουν συνολικώς το μεγαλύτερο τμήμα της προσφοράς των οικείων προϊόντων στην αγορά, η σύμπραξη αυτή μπορεί να θεωρηθεί ότι επηρεάζει αισθητά το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών.

Επιπλέον, η Επιτροπή δεν υποχρεούται να αποδεικνύει ότι οι αντίθετες προς τον ανταγωνισμό πρακτικές ασκούν αισθητή επιρροή στο εμπόριο μεταξύ κρατών μελών. Συγκεκριμένα, το μόνο που απαιτεί το άρθρο 81, παράγραφος 1, ΕΚ είναι οι συμφωνίες και οι εναρμονισμένες πρακτικές που περιορίζουν τον ανταγωνισμό να είναι ικανές να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών.

(βλ. σκέψεις 67-69)

3. Από τις διατάξεις του κανονισμού 1/2003 προκύπτει ότι η Επιτροπή εξακολουθεί να διαδραματίζει κυρίαρχο ρόλο στην έρευνα και διαπίστωση παραβάσεων των κανόνων ανταγωνισμού της Ένωσης, ο δε ρόλος αυτός δεν επηρεάζεται από την παράλληλη αρμοδιότητα που διαθέτουν οι εθνικές αρχές ανταγωνισμού δυνάμει του κανονισμού αυτού. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το άρθρο 11, παράγραφος 6, του εν λόγω κανονισμού, η Επιτροπή δικαιούται να κινήσει διαδικασία με σκοπό την έκδοση αποφάσεως ακόμα και σε περίπτωση που εθνική αρχή ανταγωνισμού έχει ήδη επιληφθεί μιας υποθέσεως, κατόπιν διαβουλεύσεως με αυτή την εθνική αρχή. Επιπλέον, σύμφωνα με την ίδια αυτή διάταξη, η κίνηση διαδικασίας από την Επιτροπή συνεπάγεται την αφαίρεση από τις εθνικές αρχές ανταγωνισμού των κρατών μελών της αρμοδιότητάς τους να εφαρμόζουν τους κανόνες ανταγωνισμού της Ένωσης στην υπόθεση αυτή.

Επιπλέον, κατά το σημείο 31 της ανακοίνωσης σχετικά με τη συνεργασία στο πλαίσιο του δικτύου των αρχών ανταγωνισμού, δεν παρέχεται ατομικό δικαίωμα στις επιχειρήσεις που εμπλέκονται σε μια παράβαση να αξιώσουν την εξέταση της υποθέσεως από συγκεκριμένη αρχή. Επομένως, μια επιχείρηση δεν μπορεί να υποστηρίζει ότι έχει δικαίωμα ή εύλογη προσδοκία να κινηθεί η διαδικασία κατά συγκεκριμένης παραβάσεως από τις εθνικές αρχές ανταγωνισμού και όχι από την Επιτροπή.

Επίσης, το σημείο 8 της εν λόγω ανακοινώσεως στερείται δεσμευτικού αποτελέσματος, καθόσον από το γράμμα του προκύπτει ότι η απλή δυνατότητα καταμερισμού των καθηκόντων στην οποία αναφέρεται δεν συνεπάγεται επιβολή στην Επιτροπή της υποχρεώσεως να μην επιλαμβάνεται υποθέσεως οσάκις πληρούνται οι προς τούτο προϋποθέσεις.

(βλ. σκέψεις 76-77, 80)

4. Η Επιτροπή αποτελεί πολύγλωσσο θεσμικό όργανο που πρέπει να θεωρείται ικανό να εργάζεται σε όλες τις επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μια προσφεύγουσα επιχείρηση δεν μπορεί να υποστηρίζει ότι η κοινοποίηση της ανακοινώσεως των αιτιάσεων και της αποφάσεως με την οποία περατώνεται διοικητική διαδικασία σε συγκεκριμένη επίσημη γλώσσα, τη στιγμή που αυτή είχε χρησιμοποιήσει δύο άλλες επίσημες γλώσσες στο πλαίσιο της διοικητικής διαδικασίας, θίγει την άσκηση των δικαιωμάτων της άμυνας, στο μέτρο που η εν λόγω επιχείρηση παραδέχεται ότι είχε συναινέσει στην κοινοποίηση των εγγράφων στη γλώσσα αυτή.

(βλ. σκέψεις 86, 414)

5. Η συμπεριφορά μιας θυγατρικής εταιρίας μπορεί να καταλογισθεί στη μητρική εταιρία, ιδίως, όταν η θυγατρική, μολονότι έχει χωριστή νομική προσωπικότητα, δεν καθορίζει κατά τρόπο αυτόνομο τη συμπεριφορά της στην αγορά, αλλά εφαρμόζει κυρίως τις οδηγίες της μητρικής εταιρίας, ενόψει, ιδίως, των υφισταμένων μεταξύ των δύο αυτών νομικών ενοτήτων οικονομικών, οργανωτικών και νομικών σχέσεων. Συγκεκριμένα, σε μια τέτοια περίπτωση, η μητρική και η θυγατρική εταιρία συναποτελούν τμήμα της ίδιας οικονομικής ενότητας και, επομένως, συνιστούν μία και μόνη επιχείρηση. Συνεπώς, το γεγονός ότι η μητρική και η θυγατρική εταιρία συνιστούν μία και μόνη επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 81 ΕΚ παρέχει τη δυνατότητα στην Επιτροπή να απευθύνει μια απόφαση περί επιβολής προστίμου στη μητρική εταιρία, χωρίς να απαιτείται να αποδείξει την εμπλοκή της εταιρίας αυτής στην παράβαση.

Στην ειδική περίπτωση κατά την οποία μια μητρική εταιρία κατέχει το 100 % του κεφαλαίου της θυγατρικής που διέπραξε παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού της Ένωσης, αφενός, η μητρική εταιρία μπορεί να ασκεί αποφασιστική επιρροή επί της συμπεριφοράς της θυγατρικής και, αφετέρου, υφίσταται μαχητό τεκμήριο ότι η εν λόγω μητρική εταιρία ασκεί όντως αποφασιστική επιρροή επί της συμπεριφοράς της θυγατρικής της.

Υπό τις συνθήκες αυτές, αρκεί να αποδείξει η Επιτροπή ότι η μητρική εταιρία κατέχει το σύνολο του κεφαλαίου μιας θυγατρικής προκειμένου να συναχθεί ότι η μητρική ασκεί αποφασιστική επιρροή επί της εμπορικής πολιτικής της θυγατρικής. Στη συνέχεια, η Επιτροπή θα είναι σε θέση να θεωρήσει τη μητρική εταιρία υπεύθυνη αλληλεγγύως και εις ολόκληρον για την καταβολή του επιβληθέντος στη θυγατρική προστίμου, εκτός αν η μητρική εταιρία, στην οποία απόκειται να ανατρέψει αυτό το τεκμήριο, αποδείξει ότι, κατ’ ουσίαν, η θυγατρική της ενεργεί αυτοτελώς στην αγορά.

(βλ. σκέψεις 94-97, 310-313)

6. Στην ειδική περίπτωση κατά την οποία μια μητρική εταιρία κατέχει το 100 % του κεφαλαίου της θυγατρικής που διέπραξε παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού της Ένωσης, υφίσταται μαχητό τεκμήριο ότι η εν λόγω μητρική εταιρία ασκεί όντως αποφασιστική επιρροή επί της συμπεριφοράς της θυγατρικής της. Οσάκις οι οργανωτικοί, οικονομικοί και νομικοί δεσμοί που υπάρχουν μεταξύ των εν λόγω επιχειρήσεων είναι ικανοί να αποδείξουν την ύπαρξη επιρροής των μητρικών εταιριών επί της στρατηγικής των θυγατρικών τους δικαιολογείται το συμπέρασμα ότι οι εταιρίες αυτές αποτελούν μια και μόνη οικονομική ενότητα.

Αντιθέτως, το γεγονός ότι οι προσφεύγουσες επιχειρήσεις συμμετείχαν στη διαδικασία αυτοτελώς και υπέβαλαν ατομική απάντηση στην ανακοίνωση των αιτιάσεων δεν είναι ικανό να ανατρέψει το τεκμήριο ευθύνης των μητρικών εταιριών για τη συμπεριφορά των θυγατρικών τους. Συγκεκριμένα, μολονότι το γεγονός ότι η μητρική εταιρία εμφανίζεται ως ο μόνος συνομιλητής της Επιτροπής όσον αφορά την οικεία παράβαση μπορεί να υποδηλώνει την πραγματική άσκηση αποφασιστικής επιρροής στη συμπεριφορά της θυγατρικής, εντούτοις, η εκ μέρους των θυγατρικών εταιριών ενός ομίλου υποβολή χωριστών απαντήσεων στην ανακοίνωση αιτιάσεων δεν μπορεί, αφ’ εαυτής, να συνιστά απόδειξη της αυτονομίας των εν λόγω θυγατρικών.

(βλ. σκέψεις 96, 125-127)

7. Δυνάμει της αρχής της εξατομικεύσεως των ποινών και των κυρώσεων, η οποία είναι εφαρμοστέα σε κάθε διοικητική διαδικασία που μπορεί να καταλήξει στην επιβολή κυρώσεων δυνάμει των κανόνων περί ανταγωνισμού της Ένωσης, σε μια επιχείρηση μπορούν να επιβληθούν κυρώσεις μόνο για τις πράξεις που της προσάπτονται ατομικώς. Εντούτοις, η αρχή αυτή πρέπει να συμβιβάζεται με την έννοια της επιχειρήσεως. Συγκεκριμένα, αυτό το οποίο παρέχει τη δυνατότητα στην Επιτροπή να απευθύνει μια απόφαση περί επιβολής προστίμου σε μητρική εταιρία ομίλου επιχειρήσεων δεν είναι η εκ μέρους της μητρικής παρακίνηση της θυγατρικής της να διαπράξει παράβαση ούτε, κατά μείζονα λόγο, η εμπλοκή της πρώτης στην εν λόγω παράβαση, αλλά το γεγονός ότι αυτές αποτελούν μία και μόνη επιχείρηση υπό την έννοια του άρθρου 81 ΕΚ. Επιπλέον, η προηγούμενη πρακτική της Επιτροπής κατά τη λήψη αποφάσεων δεν μπορεί να εφαρμοστεί αναλογικώς σε συγκεκριμένη υπόθεση. Συγκεκριμένα, οι αποφάσεις που αφορούν άλλες υποθέσεις μπορούν να έχουν ενδεικτικό μόνο χαρακτήρα, δεδομένου ότι τα πραγματικά περιστατικά των υποθέσεων δεν είναι πανομοιότυπα.

Η αρχή του τεκμηρίου αθωότητας, όπως προκύπτει ιδίως από το άρθρο 6, παράγραφος 2, της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, αποτελεί μέρος των θεμελιωδών δικαιωμάτων τα οποία προστατεύονται στην έννομη τάξη της Ένωσης, η δε αρχή αυτή επιβεβαιώθηκε και από το άρθρο 6 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και από το άρθρο 48, παράγραφος 1, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Λαμβανομένων υπόψη της φύσεως των επιδίκων παραβάσεων καθώς και της φύσεως και του βαθμού αυστηρότητας των κυρώσεων τις οποίες επισύρουν, η αρχή του τεκμηρίου αθωότητας εφαρμόζεται και επί των διαδικασιών των σχετικών με παραβάσεις των ισχυόντων για τις επιχειρήσεις κανόνων ανταγωνισμού που μπορούν να οδηγήσουν στην επιβολή προστίμων ή χρηματικών ποινών.

Στο πλαίσιο αυτό, το τεκμήριο αυτό δεν θεωρείται ότι παραβιάζεται από έναν κανόνα που διέπει τον καταλογισμό της ευθύνης για παράβαση, όπως είναι το τεκμήριο ότι η μητρική εταιρία που κατέχει το 100 % του κεφαλαίου των θυγατρικών της ασκεί αποφασιστική επιρροή σε αυτές. Συγκεκριμένα, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει κρίνει ότι το άρθρο 6, παράγραφος 2, της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου δεν απαγορεύει τα νομικά ή πραγματικά τεκμήρια που περιλαμβάνονται σε νόμους που επιβάλλουν κυρώσεις αλλά επιτάσσει στα κράτη μέλη να περιορίζουν τα τεκμήρια αυτά σε λογικά όρια, τα οποία να λαμβάνουν υπόψη τη σοβαρότητα του διακυβεύματος και τον σεβασμό των δικαιωμάτων άμυνας. Επομένως, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι υφίσταται παραβίαση του τεκμηρίου αθωότητας, όταν, σε διαδικασίες ανταγωνισμού, συνάγονται ορισμένα συμπεράσματα κατά τους κανόνες της κοινής πείρας, υπό την προϋπόθεση ότι οι οικείες επιχειρήσεις έχουν την ευχέρεια να ανατρέψουν τα συμπεράσματα αυτά.

(βλ. σκέψεις 106-108, 112, 114 )

8. Η δυνατότητα επιβολής κυρώσεως για την παραβατική συμπεριφορά θυγατρικής στην αρχική μητρική εταιρία δεν αποκλείει την επιβολή κυρώσεων σε ενδιάμεση εταιρία χαρτοφυλακίου ούτε στην ίδια τη θυγατρική, υπό την προϋπόθεση ότι η Επιτροπή θεμιτώς έκρινε ότι οι εν λόγω εταιρίες συνιστούν μία και μόνη επιχείρηση. Επομένως, στην περίπτωση αυτή, η Επιτροπή έχει τη δυνατότητα, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις του καταλογισμού, να επιλέξει να επιβάλει κυρώσεις είτε στη θυγατρική που συμμετείχε στην παράβαση είτε στην ενδιάμεση μητρική εταιρία που την ήλεγχε κατά την περίοδο αυτή είτε στην αρχική μητρική εταιρία του ομίλου. Συναφώς, στο πλαίσιο ομίλου εταιριών, σκοπός της εταιρίας χαρτοφυλακίου είναι να συγκεντρώσει τις συμμετοχές σε διάφορες εταιρίες, προκειμένου να διασφαλιστεί ενιαία διεύθυνση.

(βλ. σκέψεις 119, 122)

9. Καίτοι η Επιτροπή δεν υποχρεούται να αναλύσει, στην αιτιολογία των αποφάσεων που καλείται να λάβει για να διασφαλίσει την εφαρμογή των κανόνων του ανταγωνισμού, όλα τα πραγματικά και νομικά στοιχεία καθώς και τις σκέψεις που την οδήγησαν στη λήψη της αποφάσεώς της, εντούτοις υποχρεούται, δυνάμει του άρθρου 253 ΕΚ, να εκθέσει τουλάχιστον τα πραγματικά περιστατικά και τις σκέψεις που έχουν ουσιώδη σημασία στην οικονομία της αποφάσεώς της, παρέχοντας, κατ’ αυτόν τον τρόπο, στον δικαστή της Ένωσης και στα ενδιαφερόμενα μέρη τη δυνατότητα να γνωρίζουν τις συνθήκες υπό τις οποίες εφάρμοσε τη Συνθήκη. Εξάλλου, εκτός εξαιρετικών περιστάσεων, η αιτιολογία της αποφάσεως πρέπει να υπάρχει στο ίδιο το σώμα της αποφάσεως και δεν μπορεί να διασαφηνίζεται για πρώτη φορά και εκ των υστέρων ενώπιον του δικαστή της Ένωσης. Επομένως, η αιτιολογία πρέπει, κατ’ αρχήν, να ανακοινώνεται στον ενδιαφερόμενο ταυτοχρόνως με την απόφαση που τον βλάπτει.

(βλ. σκέψεις 133, 146, 399)

10. Όσον αφορά την εξέταση από το Γενικό Δικαστήριο των υποβαλλόμενων από διάδικο αιτήσεων για λήψη μέτρων οργανώσεως της διαδικασίας ή για διεξαγωγή αποδείξεων, το Γενικό Δικαστήριο είναι αποκλειστικά αρμόδιο να κρίνει την ενδεχόμενη ανάγκη συμπληρώσεως των πληροφοριακών στοιχείων επί των υποθέσεων των οποίων επιλαμβάνεται.

Συναφώς, δεν μπορεί να γίνει δεκτή αίτηση προσφεύγουσας επιχείρησης για την ακρόαση μαρτύρων όταν οι διευκρινίσεις που σκοπεί να αντλήσει η εν λόγω επιχείρηση από τις εν λόγω μαρτυρικές καταθέσεις έχουν ήδη παρασχεθεί στην Επιτροπή, η οποία εκτίμησε ότι τα σχετικά επιχειρήματα όχι μόνο δεν τεκμηριώνονται από έγγραφα αποδεικτικά στοιχεία, αλλά αντιφάσκουν και προς ορισμένα στοιχεία της δικογραφίας.

Η αίτηση προσκομίσεως προγενέστερης αποφάσεως της Επιτροπής δεν μπορεί να θεωρηθεί ως αναγκαία, δεδομένου ότι η προηγούμενη πρακτική της Επιτροπής κατά τη λήψη των αποφάσεών της δεν μπορεί να χρησιμεύσει ως νομικό πλαίσιο για τα πρόστιμα στον τομέα του ανταγωνισμού.

(βλ. σκέψεις 151-153, 211)

11. Η αρχή non bis in idem, την οποία επίσης καθιερώνει το άρθρο 4 του Πρωτοκόλλου 7 της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, αποτελεί θεμελιώδη αρχή του δικαίου της Ένωσης της οποίας την τήρηση εξασφαλίζει ο δικαστής. Στον τομέα του δικαίου του ανταγωνισμού της Ένωσης, η αρχή αυτή απαγορεύει στην Επιτροπή να καταδικάσει ή να διώξει μια επιχείρηση εκ νέου για αντίθετη προς τον ανταγωνισμό συμπεριφορά για την οποία της έχει επιβληθεί κύρωση ή για την οποία κρίθηκε ότι δεν έχει ευθύνη με προηγούμενη απόφαση της Επιτροπής που δεν είναι πλέον δεκτική προσφυγής. Η εφαρμογή της αρχής non bis in idem προϋποθέτει, επομένως, ότι κρίθηκε το υποστατό της παραβάσεως ή ότι ελέγχθηκε η νομιμότητα της εκτιμήσεως που διατυπώθηκε ως προς αυτήν. Συνεπώς, η αρχή non bis in idem απαγορεύει μόνο τη νέα εκτίμηση επί της ουσίας όσον αφορά το υποστατό της παραβάσεως, που θα έχει ως συνέπεια την επιβολή είτε δεύτερης κυρώσεως, η οποία προστίθεται στην πρώτη, στην περίπτωση κατά την οποία καταλογιστεί εκ νέου ευθύνη, είτε νέας κύρωσης, στην περίπτωση κατά την οποία η ευθύνη, αποκλεισθείσα με την πρώτη απόφαση, καταλογιστεί με τη δεύτερη.

Όσον αφορά το ζήτημα αν η έκδοση αποφάσεως εθνικής αρχής ανταγωνισμού μπορεί να εμποδίσει την Επιτροπή να καταδικάσει ή να διώξει την ίδια επιχείρηση εκ νέου, η εφαρμογή της αρχής non bis in idem εξαρτάται από την τριπλή προϋπόθεση της ταυτότητας των πραγματικών περιστατικών, της ταυτότητας του παραβάτη και της ταυτότητας του προστατευομένου εννόμου συμφέροντος. Συνεπώς, η αρχή αυτή απαγορεύει την επιβολή περισσότερων κυρώσεων στο ίδιο πρόσωπο για την ίδια παράνομη συμπεριφορά, προς προστασία του ίδιου εννόμου αγαθού.

Συναφώς, μια προσωρινή απόφαση περί επιείκειας που εκδίδεται από εθνική αρχή ανταγωνισμού και η οποία δεν εξαλείφει οριστικά τη δυνατότητα ασκήσεως ποινικής διώξεως για παράβαση του δικαίου του ανταγωνισμού δεν εμποδίζει την Επιτροπή να διαπιστώσει την εν λόγω παράβαση και να επιβάλει τις ανάλογες κυρώσεις.

Επιπλέον, ακόμα και αν υποτεθεί ότι το άρθρο 54 της Σύμβασης εφαρμογής της συμφωνίας του Σένγκεν, στο μέτρο που συνιστά έκφραση γενικής αρχής του δικαίου της Ένωσης, ήτοι της αρχής non bis in idem, μπορεί να προβληθεί στον τομέα του δικαίου του ανταγωνισμού της Ένωσης, πρέπει να διαπιστωθεί ότι προσωρινή απόφαση περί επιείκειας που εκδίδεται από εθνική αρχή ανταγωνισμού δεν μπορεί, εν πάση περιπτώσει, να θεωρηθεί ότι εμπίπτει στη διάταξη αυτή. Συγκεκριμένα, η χορήγηση προσωρινής απαλλαγής δεν ικανοποιεί τον αμετάκλητο χαρακτήρα που πρέπει να έχει η εξάλειψη της δυνατότητας ασκήσεως ποινικής διώξεως που απαιτεί η διάταξη αυτή.

(βλ. σκέψεις 158-161, 166-167, 174-176)

12. Όσον αφορά απόφαση της Επιτροπής με την οποία επιβάλλονται κυρώσεις για παράβαση των κανόνων του δικαίου ανταγωνισμού της Ένωσης, απόφαση εκδιδόμενη μετά από προσωρινή απόφαση περί επιείκειας που εκδίδεται από εθνική αρχή ανταγωνισμού, μια προσφεύγουσα επιχείρηση δεν μπορεί να επικαλείται την αρχή της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης όταν δεν προσκομίζει κανένα αποδεικτικό στοιχείο από το οποίο να προκύπτει, αφενός, ότι η Επιτροπή της παρέσχε ακριβείς διαβεβαιώσεις ότι οι πράξεις των εθνικών αρχών ανταγωνισμού θα την προφύλασσαν από ενδεχόμενη δίωξη και, αφετέρου, ότι στην εν λόγω επιχείρηση παρασχέθηκαν συγκεκριμένες διαβεβαιώσεις από αυτές τις εθνικές αρχές ότι οι πράξεις που εξέδωσαν θα εμπόδιζαν την Επιτροπή να διαπιστώσει την επίμαχη παράβαση και να επιβάλει τις ανάλογες κυρώσεις.

Η μη συνεκτίμηση από την Επιτροπή προσωρινής αποφάσεως περί επιείκειας εκδιδόμενης από εθνική αρχή ανταγωνισμού δεν μπορεί να συνεπάγεται ούτε και παραβίαση της αρχής της χρηστής διοικήσεως. Συγκεκριμένα, μολονότι η Επιτροπή υποχρεούται, δυνάμει της αρχής της επιείκειας, να λαμβάνει υπόψη τις κυρώσεις οι οποίες έχουν επιβληθεί στην ίδια επιχείρηση για το ίδιο πραγματικό περιστατικό, όταν πρόκειται για κυρώσεις επιβαλλόμενες για παραβάσεις του δικαίου των συμπράξεων ενός κράτους μέλους και, κατά συνέπεια, διαπραχθείσες στο έδαφος της Ένωσης, εντούτοις, μια τέτοια κατάσταση δεν υφίσταται όταν οι εθνικές αρχές ανταγωνισμού δεν έχουν επιβάλει καμία κύρωση στην προσφεύγουσα επιχείρηση.

(βλ. σκέψεις 181, 185-186)

13. Η σοβαρότητα των παραβάσεων του δικαίου του ανταγωνισμού της Ένωσης πρέπει να αποδεικνύεται βάσει ικανού αριθμού στοιχείων όπως είναι, μεταξύ άλλων, τα ιδιαίτερα περιστατικά της υποθέσεως, το πλαίσιό της και ο αποτρεπτικός χαρακτήρας των προστίμων, τούτο δε χωρίς να υφίσταται δεσμευτικός ή εξαντλητικός κατάλογος κριτηρίων που πρέπει οπωσδήποτε να λαμβάνονται υπόψη. Συναφώς, το μέγεθος της οικείας αγοράς δεν αποτελεί, καταρχήν, υποχρεωτικό στοιχείο, αλλά απλώς ενδεικτικό, μεταξύ άλλων, στοιχείο προς εκτίμηση της σοβαρότητας της παραβάσεως, η δε Επιτροπή δεν υποχρεούται να προβαίνει σε οριοθέτηση της οικείας αγοράς ή σε εκτίμηση του μεγέθους της οσάκις η επίμαχη παράβαση έχει σκοπό αντίθετο προς τον ανταγωνισμό. Συγκεκριμένα, οι κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, ΕΚΑΧ δεν προβλέπουν ότι το ποσό των προστίμων υπολογίζεται με βάση τον συνολικό κύκλο εργασιών ή τον κύκλο εργασιών που πραγματοποίησαν οι επιχειρήσεις στην οικεία αγορά. Πάντως, οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές δεν εμποδίζουν περαιτέρω να ληφθούν υπόψη αυτοί οι κύκλοι εργασιών κατά την επιμέτρηση του ποσού του προστίμου, προκειμένου να τηρηθούν οι γενικές αρχές του δικαίου της Ένωσης και όταν το επιβάλλουν οι περιστάσεις.

Στο πλαίσιο αυτό, από τη στιγμή που η Επιτροπή δεν καθόρισε το γενικό αρχικό ποσό του προστίμου για παράβαση που αφορά κράτος μέλος στηριζόμενη στο μέγεθος της επηρεασθείσας αγοράς, αλλά στήριξε την απόφασή της στη φύση της παραβάσεως αυτής και στη γεωγραφική της έκταση, η εκτίμηση ότι το γενικό αρχικό ποσό του προστίμου που καθορίστηκε για τη σύμπραξη στο εν λόγω κράτος μέλος έπρεπε να αντανακλά το φερόμενο ως περιορισμένο μέγεθος της οικείας αγοράς στηρίζεται σε εσφαλμένη προκείμενη, οπότε η απόφαση της Επιτροπής δεν παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας.

Το ίδιο ισχύει και για τη μη συνεκτίμηση του αντίκτυπου της παραβάσεως στην αγορά. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το σημείο 1 Α, πρώτο εδάφιο, των προαναφερθεισών κατευθυντηρίων γραμμών, η Επιτροπή οφείλει, στο πλαίσιο αξιολογήσεως της σοβαρότητας της παραβάσεως, να εξετάζει τον πραγματικό αντίκτυπο επί της αγοράς μόνον εφόσον προκύπτει ότι ο αντίκτυπος αυτός δύναται να εκτιμηθεί. Για να εκτιμήσει τον αντίκτυπο αυτό, η Επιτροπή οφείλει να χρησιμοποιήσει ως μέτρο τον ανταγωνισμό που θα υφίστατο υπό κανονικές συνθήκες αν δεν είχε διαπραχθεί η παράβαση. Εντούτοις, οσάκις η Επιτροπή κρίνει ότι ήταν αδύνατο να εκτιμηθούν τα ακριβή αποτελέσματα της παραβάσεως στην αγορά, χωρίς οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις να αποδεικνύουν το αντίθετο, και στηρίζει την απόφασή της στη σοβαρή φύση της παραβάσεως και στη γεωγραφική της έκταση χωρίς να συνεκτιμά τον αντίκτυπό της στην αγορά, δεν θεωρείται ότι υπερβαίνει προδήλως το περιθώριο εκτιμήσεως που διαθέτει κατά τον καθορισμό των προστίμων για τις παραβάσεις των κανόνων του ανταγωνισμού.

(βλ. σκέψεις 193, 208-211, 215-216, 218-220, 226-230, 239-240, 243)

14. Ακόμα και αν υποτεθεί ότι η Επιτροπή, οσάκις διαπιστώνει διάφορες πολύ σοβαρές παραβάσεις με μία και μόνη απόφαση, οφείλει να υπολογίζει τα πρόστιμα κατά τρόπο που να χαρακτηρίζεται από συνοχή μεταξύ των γενικών αρχικών ποσών και του μεγέθους των διαφόρων επηρεαζόμενων αγορών, ωστόσο, από κανένα στοιχείο δεν μπορεί να συναχθεί ότι τα γενικά αρχικά ποσά που καθορίστηκαν για τις παραβάσεις που διαπράχθηκαν σε διάφορα κράτη μέλη στερούνται συνοχής ή ότι υπολογίσθηκαν κατά τρόπο που παρεκκλίνει από συγκεκριμένο τρόπο υπολογισμού που φέρεται ότι εφαρμόστηκε, δεδομένου ότι η Επιτροπή καθόρισε αυστηρότερα γενικά αρχικά ποσά στις περιπτώσεις που το μέγεθος της αγοράς ήταν μεγαλύτερο, χωρίς ωστόσο να χρησιμοποιήσει ακριβή μαθηματικό τύπο, πράγμα το οποίο άλλωστε σε καμία περίπτωση δεν ήταν υποχρεωμένη να πράξει.

(βλ. σκέψεις 235-236)

15. Στο πλαίσιο του υπολογισμού των προστίμων που επιβάλλονται βάσει του άρθρου 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003, η διαφοροποιημένη μεταχείριση των σχετικών επιχειρήσεων είναι σύμφυτη με την άσκηση των εξουσιών που η διάταξη αυτή χορηγεί στην Επιτροπή. Συγκεκριμένα, στο πλαίσιο της διακριτικής της ευχέρειας, η Επιτροπή καλείται να εξατομικεύσει την κύρωση με γνώμονα τη συμπεριφορά και τα χαρακτηριστικά των σχετικών επιχειρήσεων προκειμένου να εξασφαλίσει, σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, την πλήρη αποτελεσματικότητα των κανόνων ανταγωνισμού της Ένωσης. Επομένως, κατά τις κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, ΕΚΑΧ, για δεδομένη παράβαση, θα είναι ενδεχομένως σκόπιμο, οσάκις εμπλέκονται περισσότερες επιχειρήσεις όπως συμβαίνει σε περιπτώσεις συνασπισμών επιχειρήσεων, να γίνεται στάθμιση των ειδικών ποσών, προκειμένου να ληφθεί υπόψη το ειδικό βάρος κάθε επιχειρήσεως και, κατ’ επέκταση, ο πραγματικός αντίκτυπος της παράνομης συμπεριφοράς επί του ανταγωνισμού, ιδιαίτερα αν υφίστανται σημαντικές διαφορές ως προς το μέγεθος μεταξύ επιχειρήσεων που διαπράττουν το ίδιο είδος παραβάσεως. Ειδικότερα, είναι αναγκαίο να λαμβάνεται υπόψη η πραγματική οικονομική δυνατότητα του αυτουργού της παραβάσεως να προξενήσει σημαντική ζημία σε άλλους οικονομικούς παράγοντες, ιδίως στους καταναλωτές.

Επιπλέον, κατά το σημείο 1 Α, έβδομο εδάφιο, των ίδιων κατευθυντήριων γραμμών, η διαφοροποίηση μεταξύ επιχειρήσεων που μετείχαν στη ίδια παράβαση δεν χρειάζεται να ανταποκρίνεται σε κάποιον αριθμητικό υπολογισμό. Συγκεκριμένα, οι αρχές της αναλογικότητας και της ίσης μεταχειρίσεως δεν επιβάλλουν να αντιπροσωπεύει το αρχικό ποσό του προστίμου, για το σύνολο των διαφόρων μελών της συμπράξεως, ταυτόσημο ποσοστό επί τοις εκατό του ατομικού κύκλου εργασιών. Επομένως, για να εξακριβωθεί αν η κατάταξη σε κατηγορίες των μετεχόντων σε σύμπραξη είναι σύμφωνη προς τις αρχές της ίσης μεταχειρίσεως και της αναλογικότητας, ο εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου έλεγχος νομιμότητας της ασκήσεως της διακριτικής ευχέρειας που διαθέτει συναφώς η Επιτροπή πρέπει να περιορίζεται στο αν η ως άνω κατάταξη παρουσιάζει συνοχή και είναι αντικειμενικώς δικαιολογημένη. Όταν όμως μια επιχείρηση μετέσχε μόνο σε μια πτυχή συμπράξεως, η ικανότητά της να προξενήσει σημαντική ζημία στον ανταγωνισμό είναι μικρότερη. Ως εκ τούτου, η απόφαση με την οποία η Επιτροπή καθορίζει με διαφορετικό τρόπο το ειδικό αρχικό ποσό για την επιχείρηση αυτή δεν εισάγει δυσμενείς διακρίσεις.

Εξάλλου, το γεγονός ότι το αρχικό ποσό του προστίμου δεν αντιπροσωπεύει κατ’ ανάγκην, για όλα τα μέλη μιας συμπράξεως, ταυτόσημο ποσοστό επί τοις εκατό του αντίστοιχου κύκλου εργασιών τους είναι σύμφυτο με τη μέθοδο που συνίσταται στην κατανομή των επιχειρήσεων σε κατηγορίες, η οποία συνεπάγεται τον κατ’ αποκοπήν καθορισμό του αρχικού ποσού που ορίστηκε για τις επιχειρήσεις που ανήκουν στην ίδια κατηγορία. Η μέθοδος αυτή, μολονότι έχει ως αποτέλεσμα να μη λαμβάνονται υπόψη οι διαφορές μεγέθους μεταξύ επιχειρήσεων της ίδιας κατηγορίας, δεν μπορεί, καταρχήν, να επικριθεί.

Τέλος, το δίκαιο της Ένωσης δεν περιλαμβάνει αρχή γενικής ισχύος σύμφωνα με την οποία η κύρωση πρέπει να είναι ανάλογη με τη σπουδαιότητα της επιχειρήσεως στην αγορά των προϊόντων που αποτελούν το αντικείμενο της παραβάσεως.

(βλ. σκέψεις 247-248, 253-254, 259-260, 263, 274, 277)

16. Η ανάγκη εξασφαλίσεως επαρκούς αποτρεπτικού αποτελέσματος του προστίμου, όταν δεν δικαιολογεί την γενική αύξηση των προστίμων στο πλαίσιο της υλοποίησης μιας πολιτικής ανταγωνισμού, απαιτεί το ποσό του προστίμου να προσαρμόζεται για να λαμβάνει υπόψη το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα επί της επιχειρήσεως στην οποία επιβάλλεται, τούτο δε προκειμένου το πρόστιμο να μην καταστεί αμελητέο, αλλά ούτε και υπερβολικό, ιδιαιτέρως λαμβανομένης υπόψη της οικονομικής δυνατότητας της οικείας επιχειρήσεως, σύμφωνα με τις απαιτήσεις που απορρέουν, αφενός, από την ανάγκη να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα του προστίμου και, αφετέρου, από την τήρηση της αρχής της αναλογικότητας.

Συναφώς, η Επιτροπή δικαιούται να χρησιμοποιεί τον παγκόσμιο κύκλο εργασιών κάθε επιχειρήσεως που μετέχει σε σύμπραξη ως πρόσφορο κριτήριο για τον καθορισμό πολλαπλασιαστικού συντελεστή αποτροπής. Επομένως, το μέγεθος και οι πόροι που διαθέτει μια επιχείρηση σε παγκόσμιο επίπεδο αποτελούν τα πρόσφορα κριτήρια υπό το πρίσμα του επιδιωκόμενου σκοπού, που συνίσταται στο να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα του προστίμου μέσω προσαρμογής του ποσού του αναλόγως των πόρων της επιχειρήσεως σε παγκόσμιο επίπεδο και της ικανότητάς της να συγκεντρώσει τα απαιτούμενα κεφάλαια για την καταβολή του εν λόγω προστίμου. Συγκεκριμένα, ο καθορισμός του συντελεστή προσαύξησης του αρχικού ποσού προς εξασφάλιση επαρκούς αποτρεπτικού αποτελέσματος του προστίμου αποβλέπει μάλλον στο να εξασφαλίσει την αποτελεσματικότητα του προστίμου παρά να αντικατοπτρίσει τον επιζήμιο χαρακτήρα της παραβάσεως για την υπό κανονικές συνθήκες λειτουργία του ανταγωνισμού και, ως εκ τούτου, τη σοβαρότητα της παραβάσεως αυτής.

Επιπλέον, πρέπει να θεωρηθεί δικαιολογημένη η αύξηση του αρχικού ποσού προς εξασφάλιση του αποτρεπτικού σκοπού του προστίμου, καθόσον μέσω της διαδικασίας αυτής εξασφαλίζεται η διαφορετική μεταχείριση των μελών της ίδιας συμπράξεως, προκειμένου να ληφθεί υπόψη ο τρόπος κατά τον οποίο τα εν λόγω μέλη όντως επηρεάστηκαν από το πρόστιμο. Η αύξηση αυτή δεν συνεπάγεται παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως για τον λόγο και μόνον ότι η Επιτροπή παραπέμπει στον παγκόσμιο κύκλο εργασιών των μετεχόντων στη σύμπραξη και όχι στους κύκλους εργασιών που πραγματοποιήθηκαν στο εσωτερικό της Ένωσης ή ακόμη στην οικεία εθνική αγορά, για να αξιολογήσει την αναγκαιότητα προσαυξήσεως του ποσού των προστίμων προκειμένου να εξασφαλίσει το αποτρεπτικό τους αποτέλεσμα.

(βλ. σκέψεις 285, 287, 292, 294-295)

17. Η έννοια της υποτροπής, όπως την αντιλαμβάνονται ορισμένες εθνικές έννομες τάξεις, σημαίνει την εκ μέρους του ιδίου προσώπου διάπραξη νέων παραβάσεων, μολονότι είχε τιμωρηθεί για άλλες ανάλογες παραβάσεις. Επιπλέον, το σημείο 2 των κατευθυντηρίων γραμμών για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, ΕΚΑΧ περιλαμβάνει ρητώς στον επεξηγηματικό κατάλογο των επιβαρυντικών περιστάσεων που δύνανται να δικαιολογούν προσαύξηση του βασικού ποσού του προστίμου την περίπτωση που η εμπλεκόμενη επιχείρηση ή οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις έχει/έχουν διαπράξει κατά το παρελθόν παρόμοια παράβαση.

Συναφώς, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι η Επιτροπή δύναται να θεωρεί, στο πλαίσιο αποδείξεως της συνδρομής της επιβαρυντικής περιστάσεως της υποτροπής, ότι πρέπει να καταλογίζεται σε μια επιχείρηση η ευθύνη για προγενέστερη παράβαση, για την οποία δεν της επιβλήθηκαν κυρώσεις από την Επιτροπή και στο πλαίσιο της αποδείξεως της οποίας η εν λόγω επιχείρηση δεν υπήρξε αποδέκτρια ανακοινώσεως αιτιάσεων, οπότε δεν κατέστη δυνατό στην ενδιαφερόμενη επιχείρηση, κατά τη διαδικασία που οδήγησε στην έκδοση της προγενέστερης αποφάσεως που διαπίστωσε την παράβαση, να προβάλει τα επιχειρήματά της προκειμένου να αμφισβητήσει, στον βαθμό που την αφορά, το γεγονός ότι ενδεχομένως αποτελεί οικονομική μονάδα με άλλες επιχειρήσεις.

Το συμπέρασμα αυτό επιβάλλεται κατά μείζονα λόγο καθόσον, μολονότι αληθεύει ότι η αρχή της αναλογικότητας απαιτεί να λαμβάνεται υπόψη ο χρόνος που έχει παρέλθει μεταξύ της επίμαχης παραβάσεως και μιας προγενέστερης παραβάσεως των κανόνων ανταγωνισμού προκειμένου να εκτιμηθεί το ζήτημα αν η επιχείρηση αυτή έχει την τάση να παραβαίνει τους εν λόγω κανόνες, η Επιτροπή δεν μπορεί να δεσμεύεται από ενδεχόμενη προθεσμία παραγραφής, προκειμένου να προβεί σε μια διαπίστωση υποτροπής.

Ομοίως, μολονότι όντως μπορεί ευλόγως να θεωρηθεί ότι μια μητρική εταιρία τελεί πράγματι σε γνώση προγενέστερης αποφάσεως την οποία η Επιτροπή απηύθυνε σε θυγατρική της οποίας η μητρική κατέχει σχεδόν το σύνολο του κεφαλαίου, η γνώση αυτή δεν μπορεί να θεραπεύσει την απουσία διαπιστώσεως, με την προγενέστερη απόφαση, ότι η μητρική και η θυγατρική εταιρία αποτελούν ενιαία οικονομική μονάδα, προκειμένου να καταλογισθεί στην εν λόγω μητρική εταιρία η ευθύνη για την προγενέστερη παράβαση και να προσαυξηθεί το ποσό των προστίμων που της επιβλήθηκαν λόγω υποτροπής.

(βλ. σκέψεις 308, 319-320, 322)

18. Η ανακοίνωση σχετικά με τη μη επιβολή και τη μείωση των προστίμων σε περιπτώσεις συμπράξεων συνιστά πράξη προοριζόμενη να διευκρινίσει, τηρουμένων των υπέρτερων κανόνων δικαίου, τα κριτήρια που πρόκειται να εφαρμόσει η Επιτροπή στο πλαίσιο της ασκήσεως της εξουσίας εκτιμήσεως που διαθέτει κατά τον καθορισμό των προστίμων που επιβάλλει για παραβάσεις των κανόνων του δικαίου του ανταγωνισμού της Ένωσης. Εξ αυτού προκύπτει ένας αυτοπεριορισμός της εξουσίας αυτής, ο οποίος ωστόσο δεν είναι ασυμβίβαστος με τη διατήρηση ουσιώδους περιθωρίου εκτιμήσεως για την Επιτροπή.

Επομένως, η Επιτροπή διαθέτει ευρύ περιθώριο εκτιμήσεως όταν καλείται να αξιολογήσει αν τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκομίζει επιχείρηση που έχει εκφράσει την επιθυμία να τύχει εφαρμογής της ανακοινώσεως για τη συνεργασία αντιπροσωπεύουν σημαντική προστιθέμενη αξία υπό την έννοια του σημείου 21 της εν λόγω ανακοινώσεως.

Ομοίως, η Επιτροπή, αφού διαπιστώσει ότι τα προσκομισθέντα αποδεικτικά στοιχεία αντιπροσωπεύουν σημαντική προστιθέμενη αξία κατά την έννοια του σημείου 21 της ανακοινώσεως για τη συνεργασία, διαθέτει ευρύ περιθώριο εκτιμήσεως όταν καλείται να καθορίσει το ακριβές ποσοστό κατά το οποίο πρέπει να μειωθεί το ποσό του προστίμου προς όφελος της ενδιαφερόμενης επιχειρήσεως. Συγκεκριμένα, το σημείο 23, στοιχείο β΄, πρώτο εδάφιο, της ανακοινώσεως για τη συνεργασία προβλέπει όρια μεταξύ των οποίων κυμαίνεται η μείωση του ποσού του προστίμου, με βάση τις διάφορες κατηγορίες επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στο σημείο αυτό. Λαμβανομένου υπόψη του εν λόγω περιθωρίου εκτιμήσεως, μόνον πρόδηλη υπέρβασή του μπορεί να οδηγήσει σε επιβολή κυρώσεων από τον δικαστή της Ένωσης.

Υπό τις περιστάσεις αυτές, η Επιτροπή δεν υποπίπτει σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως όταν, στο πλαίσιο μειώσεως του προστίμου δυνάμει της ανακοινώσεως για τη συνεργασία, καθορίζει το ποσό αυτό σε ύψος χαμηλότερο από τα προαναφερθέντα όρια, δεδομένου ότι οι πληροφορίες που ανακοίνωσε η ενδιαφερόμενη επιχείρηση στην Επιτροπή δεν αφορούσαν πραγματικά περιστατικά μέχρι πρότινος άγνωστα στο θεσμικό αυτό όργανο και ότι, έστω και αν τα στοιχεία αυτά ενίσχυσαν τη δυνατότητα της Επιτροπής να αποδείξει την παράβαση, εντούτοις, δεν διαθέτουν σημαντική προστιθέμενη αξία. Επιπλέον, η εν λόγω επιχείρηση δεν μπορεί ούτε να αξιώνει πρόσθετη μείωση του προστίμου που της επέβαλε η Επιτροπή για τον λόγο ότι προσκόμισε στο θεσμικό αυτό όργανο έγγραφο αποδεικτικό στοιχείο σύγχρονο της παραβάσεως, δεδομένου ότι το έγγραφο αυτό βρισκόταν ήδη στην κατοχή της Επιτροπής και ότι η επιχείρηση παρέσχε απλώς συμπληρωματικές εξηγήσεις με σκοπό να αποσαφηνίσει το περιεχόμενο του εγγράφου.

Επιπλέον, η Επιτροπή δεν μπορεί, στο πλαίσιο της εκτιμήσεως της συνεργασίας των μετεχόντων σε σύμπραξη, να αγνοεί την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως. Τούτο δεν ισχύει στην περίπτωση που, αφενός, η εκτίμηση της προστιθέμενης αξίας μιας αιτήσεως δυνάμει της ανακοινώσεως για τη συνεργασία πραγματοποιείται βάσει αποδεικτικών στοιχείων που βρίσκονται ήδη στην κατοχή της Επιτροπής και, αφετέρου, μια από τις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις προσκόμισε σύγχρονα της παραβάσεως έγγραφα αποδεικτικά στοιχεία που είχαν σημαντική προστιθέμενη αξία ενώ άλλη επιχείρηση προσκόμισε ένα μόνον σύγχρονο της παραβάσεως αποδεικτικό στοιχείο, οπότε, λαμβανομένου υπόψη ότι οι δύο επιχειρήσεις δεν βρίσκονται σε συγκρίσιμες καταστάσεις, η διαφορετική μεταχείριση που τους επιφυλάχθηκε είναι δικαιολογημένη.

(βλ. σκέψεις 332-333, 335, 337, 350, 355, 357, 361, 363, 367-369)

19. Μια προσφεύγουσα επιχείρηση στην οποία επιβάλλονται κυρώσεις για παράβαση των κανόνων του δικαίου ανταγωνισμού της Ένωσης δεν μπορεί να στηρίζεται στην αρχή in dubio pro reo προκειμένου να ζητήσει να της εφαρμοστεί ευνοϊκότερο ποσοστό μείωσης του προστίμου που της επέβαλε η Επιτροπή σε περίπτωση που εγείρονται αμφιβολίες ως προς τη νομιμότητα της αιτιολογίας της αποφάσεως σχετικά με τον καθορισμό του ποσοστού αυτού. Συγκεκριμένα, η αρχή αυτή αφορά τη διεξαγωγή αποδείξεων ως προς την ύπαρξη παραβάσεως και χρησιμεύει για τον καθορισμό του ζητήματος αν οι διαπιστώσεις περί τα πραγματικά περιστατικά στις οποίες προέβη η Επιτροπή με την προσβαλλόμενη απόφαση τεκμηριώνονται από τα προσκομισθέντα αποδεικτικά στοιχεία.

(βλ. σκέψη 343)

20. Κατ’ αντιδιαστολή προς τα οριζόμενα στο σημείο Δ.2, δεύτερη περίπτωση, της ανακοινώσεως της Επιτροπής του 1996 σχετικά με τη μη επιβολή ή τη μείωση των προστίμων σε περιπτώσεις συμπράξεων, η ανακοίνωση του 2002 σχετικά με τη μη επιβολή και τη μείωση των προστίμων σε περιπτώσεις συμπράξεων δεν προβλέπει μείωση του ποσού του προστίμου υπέρ επιχειρήσεως η οποία, αφού έχει προηγουμένως παραλάβει την ανακοίνωση των αιτιάσεων, δεν αμφισβητεί το υποστατό των πραγματικών περιστατικών στα οποία η Επιτροπή στηρίζει τις κατηγορίες της. Στο πλαίσιο της τελευταίας αυτής ανακοινώσεως, μια επιχείρηση, προκειμένου να μπορέσει να επικαλεστεί δικαίωμα μειώσεως του ποσού του προστίμου, πρέπει να υποβάλει στην Επιτροπή αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με την πιθανολογούμενη παράβαση τα οποία να αντιπροσωπεύουν σημαντική προστιθέμενη αξία σε σχέση με τα αποδεικτικά στοιχεία που έχει ήδη στην κατοχή του το θεσμικό αυτό όργανο.

Συναφώς, κατά τα σημεία 21 και 22 της ανακοινώσεως του 2002 για τη συνεργασία, η Επιτροπή, προκειμένου να αξιολογήσει την προστιθέμενη αξία των προσκομιζόμενων από επιχείρηση αποδεικτικών στοιχείων, όχι μόνο λαμβάνει υπόψη τη φύση ή/και τον βαθμό ακρίβειας των στοιχείων αυτών, αλλά συνεκτιμά επίσης αποδεικτικά στοιχεία τα οποία το θεσμικό αυτό όργανο έχει ήδη στην κατοχή του κατά τον χρόνο υποβολής της αιτήσεως εκ μέρους της οικείας επιχειρήσεως. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή πραγματοποιεί την εκτίμησή της τόσο βάσει της ποιότητας της συνεργασίας που παρέχει η ενδιαφερόμενη επιχείρηση όσο και βάσει της συγκρίσεως της προστιθέμενης αξίας που αντιπροσωπεύει η εν λόγω συνεργασία με την αξία των αποδεικτικών στοιχείων που βρίσκονται ήδη στην κατοχή της Επιτροπής.

(βλ. σκέψεις 378-379, 382, 393, 398)

21. Το δικαίωμα επικλήσεως της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης αναγνωρίζεται σε κάθε ιδιώτη που βρίσκεται σε κατάσταση από την οποία προκύπτει ότι το θεσμικό όργανο, με το να του παρέχει ακριβείς εξασφαλίσεις, του δημιούργησε βάσιμες προσδοκίες. Αντιθέτως, ουδείς μπορεί να επικαλεστεί παραβίαση της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, αν η διοίκηση δεν του παρέσχε συγκεκριμένες διαβεβαιώσεις. Συνιστούν δε τέτοιες διαβεβαιώσεις οι πληροφορίες που είναι ακριβείς, ανεπιφύλακτες και συγκλίνουσες και προέρχονται από εξουσιοδοτημένες και αξιόπιστες πηγές.

Στο πλαίσιο καθορισμού του ποσού ενός προστίμου λόγω παραβάσεως των κανόνων του δικαίου ανταγωνισμού της Ένωσης, η εκ μέρους της Επιτροπής γνωστοποίηση, με την ανακοίνωση των αιτιάσεων, ότι προτίθεται να χορηγήσει μείωση του προστίμου λόγω συνεργασίας πέραν του πεδίου εφαρμογής της ανακοινώσεως σχετικά με τη μη επιβολή και τη μείωση των προστίμων σε περιπτώσεις συμπράξεων δεν μπορεί να συνιστά συγκεκριμένη διαβεβαίωση ως προς το εύρος ή το ποσοστό της μειώσεως που πρόκειται ενδεχομένως να χορηγηθεί στις οικείες επιχειρήσεις. Ως εκ τούτου, η δήλωση αυτή σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να δημιουργήσει συναφώς την παραμικρή δικαιολογημένη εμπιστοσύνη.

Επιπλέον, ούτε η πρακτική της Επιτροπής κατά τη λήψη των αποφάσεών της μπορεί να χρησιμεύσει ως νομικό πλαίσιο για τα πρόστιμα στον τομέα του ανταγωνισμού.

(βλ. σκέψεις 421-425)

22. Η αρχή της αναλογικότητας απαιτεί οι πράξεις των θεσμικών οργάνων να μην υπερβαίνουν τα όρια του καταλλήλου και του αναγκαίου για την επίτευξη των σκοπών που νομίμως επιδιώκει η οικεία ρύθμιση, εξυπακουομένου ότι, οσάκις υφίσταται επιλογή μεταξύ περισσοτέρων καταλλήλων μέτρων, πρέπει να επιλέγεται το λιγότερο καταναγκαστικό, τα δε προκύπτοντα μειονεκτήματα δεν πρέπει να είναι δυσανάλογα προς τους επιδιωκομένους σκοπούς.

Συναφώς, δεν παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας απόφαση με την οποία η Επιτροπή χορηγεί μόνον ελάχιστη μείωση του προστίμου κατά 1 %, λόγω μη αμφισβητήσεως των πραγματικών περιστατικών, και λαμβανομένης υπόψη της ελάχιστης αξίας της συνεργασίας που προσφέρεται μετά την αποστολή της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, δεδομένου ότι η μείωση αυτή προστίθεται στις μειώσεις που χορηγήθηκαν προγενέστερα στο πλαίσιο της ανακοινώσεως σχετικά με τη μη επιβολή ή τη μείωση των προστίμων σε περιπτώσεις συμπράξεων.

(βλ. σκέψεις 428, 432, 449)

23. Η Επιτροπή δεν μπορεί, στο πλαίσιο της εκτιμήσεως της συνεργασίας των μετεχόντων σε σύμπραξη, να αγνοεί την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως. Παρά ταύτα, εκτός του ότι οι μειώσεις των ποσών των προστίμων που χορηγούνται στο πλαίσιο της ανακοινώσεως σχετικά με τη μη επιβολή ή τη μείωση των προστίμων σε περιπτώσεις συμπράξεων και οι μειώσεις που χορηγούνται λόγω συνεργασίας πέραν του πεδίου εφαρμογής της εν λόγω ανακοινώσεως εμπίπτουν σε δύο διακριτά στάδια της διαδικασίας υπολογισμού του προστίμου, επιπλέον, οι επιχειρήσεις που συνεργάστηκαν ταυτοχρόνως εντός του πεδίου εφαρμογής της εν λόγω ανακοινώσεως αλλά και πέραν αυτού, αφενός, και οι επιχειρήσεις που συνεργάστηκαν μόνον πέραν του πεδίου εφαρμογής της ίδιας ανακοινώσεως, αφετέρου, δεν βρίσκονται σε συγκρίσιμες καταστάσεις. Ως εκ τούτου, ορθώς εφαρμόζει η Επιτροπή μείωση του ποσού του προστίμου λόγω συνεργασίας πέραν του πεδίου εφαρμογής της ανακοινώσεως για τη συνεργασία, αφενός, απευθείας στο συνολικό ποσό του προστίμου που επιβλήθηκε στις επιχειρήσεις που δεν συνεργάστηκαν στο πλαίσιο της ανακοινώσεως για τη συνεργασία και, αφετέρου, στο ποσό του προστίμου που επιβλήθηκε στις επιχειρήσεις που συνεργάστηκαν στο πλαίσιο της ανακοινώσεως για τη συνεργασία, ποσό ήδη μειωμένο ακριβώς λόγω της συνεργασίας αυτής.

(βλ. σκέψεις 435-437)

24. Κατά το άρθρο 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003, για καθεμία από τις επιχειρήσεις και ενώσεις επιχειρήσεων που συμμετείχαν στην παράβαση, το πρόστιμο δεν υπερβαίνει το 10 % του συνολικού κύκλου εργασιών κατά το προηγούμενο οικονομικό έτος. Ο κύκλος εργασιών που προβλέπει η διάταξη αυτή αφορά τον παγκόσμιο κύκλο εργασιών της οικείας επιχειρήσεως. Επομένως, το ανώτατο όριο του 10 % του κύκλου εργασιών που προβλέπει η εν λόγω διάταξη πρέπει να υπολογισθεί με βάση το άθροισμα των κύκλων εργασιών όλων των επιχειρήσεων που συνιστούν οικονομική μονάδα που δρα ως επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 81 ΕΚ.

(βλ. σκέψεις 443-444)

25. Δυνάμει της αρχής της αναλογικότητας, στο πλαίσιο καθορισμού του ποσού των προστίμων λόγω παραβάσεως των κανόνων του δικαίου ανταγωνισμού της Ένωσης, τα πρόστιμα δεν πρέπει να είναι υπέρμετρα σε σχέση με τους επιδιωκόμενους σκοπούς, ήτοι σε σχέση με την τήρηση των κανόνων περί ανταγωνισμού, ενώ το ποσό του επιβαλλόμενου σε μία επιχείρηση προστίμου για παράβαση σε υπόθεση ανταγωνισμού πρέπει να είναι ανάλογο με την παράβαση, εκτιμώμενη στο σύνολό της, λαμβανομένης υπόψη, ειδικότερα, της σοβαρότητας της παραβάσεως. Επιπλέον, κατά τον καθορισμό του ποσού των προστίμων, η Επιτροπή δικαιολογημένα λαμβάνει υπόψη την αναγκαιότητα να διασφαλιστεί το επαρκώς αποτρεπτικό αποτέλεσμα των προστίμων.

Συναφώς, πρώτον, οι συμπράξεις που συνίστανται κατά κύριο λόγο σε κρυφή συνεννόηση μεταξύ ανταγωνιστών, αφενός, για την κατανομή των αγορών ή την παγίωση μεριδίων αγορών μέσω της κατανομής έργων πωλήσεως και εγκαταστάσεως ανελκυστήρων και/ή νέων κυλιόμενων κλιμάκων, και, αφετέρου, για την αποχή από τον ανταγωνισμό όσον αφορά τη συντήρηση και τον εκσυγχρονισμό ανελκυστήρων και κυλιόμενων κλιμάκων, καταλέγονται, ως εκ της φύσεώς τους, μεταξύ των σοβαρότερων παραβάσεων του άρθρου 81 ΕΚ. Συναφώς, το περιορισμένο μέγεθος της επίδικης αγοράς, ακόμα και αν υποτεθεί αποδεδειγμένο, είναι μικρότερης σημασίας σε σχέση με το σύνολο των λοιπών στοιχείων από τα οποία αποδεικνύεται η σοβαρότητα της παραβάσεως.

Δεύτερον, ο κανόνας της αναλογικότητας των προστίμων προς το μέγεθος και την οικονομική ισχύ των ενδιαφερόμενων οικονομικών μονάδων, που ενεργούν ως επιχειρήσεις κατά την έννοια του άρθρου 81 ΕΚ, δεν παραβιάζεται εφόσον τα πρόστιμα δεν υπερβαίνουν το ανώτατο όριο που προβλέπει το άρθρο 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003, η επιβολή του οποίου σκοπό έχει να αποτρέψει το ενδεχόμενο τα πρόστιμα που επιβάλλονται να είναι δυσανάλογα σε σχέση με το μέγεθος της οικείας επιχειρήσεως.

Τρίτον, η Επιτροπή, κατά τον υπολογισμό των προστίμων, μπορεί να λαμβάνει υπόψη, μεταξύ άλλων, το μέγεθος και την οικονομική ισχύ της οικονομικής μονάδας που δρα ως επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 81 ΕΚ. Εντούτοις, η σχετική επιχείρηση που πρέπει να ληφθεί υπόψη μπορεί να μην αντιστοιχεί σε κάθε θυγατρική που μετείχε στις διαπιστωθείσες παραβάσεις αλλά στις επιχειρήσεις που αποτελούνται από τη μητρική εταιρία και το σύνολο των θυγατρικών της.

Τέταρτον, η Επιτροπή δεν υποχρεούται, κατά τον προσδιορισμό του ποσού των προστίμων αναλόγως της σοβαρότητας και της διάρκειας της παραβάσεως, να εξασφαλίζει, σε περίπτωση που επιβάλλει πρόστιμα σε περισσότερες επιχειρήσεις εμπλεκόμενες στην ίδια παράβαση, ότι τα τελικά ποσά των προστίμων στα οποία καταλήγει ο υπολογισμός της για τις οικείες επιχειρήσεις αντανακλούν κάθε διαφοροποίηση μεταξύ των επιχειρήσεων αυτών όσον αφορά τον συνολικό κύκλο εργασιών τους ή τον κύκλο εργασιών στην αγορά την οποία αφορά η παράβαση. Συγκεκριμένα, το τελικό ποσό του προστίμου δεν συνιστά, a priori, κατάλληλο στοιχείο για να καθοριστεί αν το πρόστιμο είναι ενδεχομένως δυσανάλογο προς τη σπουδαιότητα των συμμετεχόντων στη σύμπραξη. Ο καθορισμός του τελικού ποσού του προστίμου είναι, μεταξύ άλλων, συνάρτηση διαφόρων περιστάσεων, που ανάγονται στην ατομική συμπεριφορά της συγκεκριμένης επιχειρήσεως και όχι στο οικείο μερίδιο αγοράς ή στον κύκλο εργασιών της, όπως είναι η διάρκεια της παραβάσεως, η ύπαρξη επιβαρυντικών ή ελαφρυντικών περιστάσεων και ο βαθμός συνεργασίας της επιχειρήσεως αυτής.

(βλ. σκέψεις 450-456)

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (όγδοο τμήμα)

της 13ης Ιουλίου 2011 ( )

«Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Αγορά εγκαταστάσεως και συντηρήσεως ανελκυστήρων και κυλιόμενων κλιμάκων – Απόφαση με την οποία διαπιστώνεται παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ – Παρέμβαση στη διαδικασία υποβολής προσφορών – Κατανομή των αγορών – Καθορισμός τιμών

Στις υποθέσεις T‑144/07, T‑147/07, T‑148/07, T‑149/07, T‑150/07 και T‑154/07,

ThyssenKrupp Liften Ascenseurs NV, με έδρα τις Βρυξέλλες (Βέλγιο), εκπροσωπούμενη αρχικώς από τους V. Turner και D. Mes, στη συνέχεια, από τους O. W. Brower και J. Blockx, δικηγόρους,

προσφεύγουσα στην υπόθεση T‑144/07,

ThyssenKrupp Aufzüge GmbH, με έδρα το Neuhausen auf den Fildern (Γερμανία),

ThyssenKrupp Fahrtreppen GmbH, με έδρα το Αμβούργο (Γερμανία),

εκπροσωπούμενες αρχικώς από τους U. Itzen και K. Blau-Hansen, στη συνέχεια, από τους U. Itzen, K. Blau-Hansen και S. Thomas και, τέλος, από τους K. Blau-Hansen και M. Thomas, δικηγόρους

προσφεύγουσες στην υπόθεση T‑147/07,

ThyssenKrupp Ascenseurs Luxembourg Sàrl, με έδρα το Howald (Λουξεμβούργο), εκπροσωπούμενη από τους K. Beckmann, S. Dethof και U. Itzen, δικηγόρους,

προσφεύγουσα στην υπόθεση T‑148/07,

ThyssenKrupp Elevator AG, με έδρα το Ντύσσελντορφ (Γερμανία), εκπροσωπούμενη από τους T. Klose και J. Ziebarth, δικηγόρους,

προσφεύγουσα στην υπόθεση T‑149/07,

ThyssenKrupp AG, με έδρα το Duisbourg (Γερμανία), εκπροσωπούμενη, αρχικώς, από τους M. Klusmann και S. Thomas, δικηγόρους, στη συνέχεια, από τον Μ. Klusmann,

προσφεύγουσα στην υπόθεση T‑150/07,

ThyssenKrupp Liften BV, με έδρα το Krimpen aan den IJssel (Κάτω Χώρες), εκπροσωπούμενη από τους O. W. Brouwer και A. Stoffer, δικηγόρους,

προσφεύγουσα στην υπόθεση T‑154/07,

κατά

Ευρωπαϊκής Επιτροπής, στις υποθέσεις T‑144/07 και T‑154/07, εκπροσωπούμενης από τους A. Bouquet και R. Sauer, επικουρούμενους από τους F. Wijckmans και F. Tuytschaever, δικηγόρους, στις υποθέσεις T‑147/07 και T‑148/07, αρχικώς εκπροσωπούμενης από τους R. Sauer και O. Weber, στη συνέχεια, από τoν R. Sauer και την K. Mojzesowicz, και στις υποθέσεις T‑149/07 και T‑150/07, εκπροσωπούμενης από τον R. Sauer και την Κ. Mojzesowicz,

καθής,

με αντικείμενο αίτηση ακυρώσεως της αποφάσεως C(2007) 512 τελικό της Επιτροπής, της 21ης Φεβρουαρίου 2007, σχετικά με διαδικασία δυνάμει του άρθρου 81 [ΕΚ] (Υπόθεση COMP/E-1/38.823 – Ανελκυστήρες και κυλιόμενες κλίμακες) ή, επικουρικώς, αίτηση μειώσεως του ποσού των προστίμων που επιβλήθηκαν στις προσφεύγουσες,

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (όγδοο τμήμα),

συγκείμενο από την M. E. Martins Ribeiro (εισηγήτρια), Πρόεδρο, τους N. Wahl και A. Dittrich, δικαστές,

γραμματέας: K. Andová, υπάλληλος διοικήσεως

λαμβάνοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν των ακροάσεων της 3ης, της 7ης και της 10ης Σεπτεμβρίου 2009,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

1 Οι υπό κρίση υποθέσεις αφορούν αίτηση ακυρώσεως της αποφάσεως C(2007) 512 τελικό της Επιτροπής, της 21ης Φεβρουαρίου 2007, σχετικά με διαδικασία δυνάμει του άρθρου 81 ΕΚ (Υπόθεση COMP/E-1/38.823 – Ανελκυστήρες και κυλιόμενες κλίμακες) (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση), περίληψη της οποίας έχει δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης της 26ης Μαρτίου 2008 (ΕΕ C 75, σ. 19) ή, επικουρικώς, αίτηση μειώσεως του ποσού των προστίμων που επιβλήθηκαν στις προσφεύγουσες.

2 Με την προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων διαπίστωσε ότι οι ακόλουθες εταιρίες παραβίασαν το άρθρο 81 ΕΚ:

– η Kone Belgium SA (στο εξής: Kone Belgique), η Kone GmbH (στο εξής: Kone Allemagne), η Kone Luxembourg Sàrl (στο εξής: Kone Luxembourg), η Kone BV Liften en Roltrappen (στο εξής: Kone Pays-Bas) και η Kone Oyj (στο εξής: KG) (στο εξής, από κοινού ή χωριστά: Kone)

– η Otis SA (στο εξής: Οtis Belgique), η Otis GmbH & Co. OHG (στο εξής: Otis Allemagne), η General Technic-Otis Sàrl (στο εξής: GTO), η General Technic Sàrl (στο εξής: GT), η Otis BV (στο εξής: Otis Pays-Bas), η Otis Elevator Company (στο εξής: OEC) και η United Technologies Corporation (στο εξής: UTC) (στο εξής, από κοινού ή χωριστά: Otis)

– η Schindler SA (στο εξής: Schindler Belgique), η Schindler Deutschland Holding GmbH (στο εξής: Schindler Allemagne), η Schindler Sàrl (στο εξής: Schindler Luxembourg), η Schindler Liften BV (στο εξής: Schindler Pays-Bas) και η Schindler Holding Ltd (στο εξής: Schindler Holding) (στο εξής, από κοινού ή χωριστά: Schindler)

– η ThyssenKrupp Liften Ascenseurs NV (στο εξής: TKLA), η ThyssenKrupp Aufzüge GmbH (στο εξής: TKA), η ThyssenKrupp Fahrtreppen GmbH (στο εξής: TKF), η ThyssenKrupp Elevator AG (στο εξής: TKE), η ThyssenKrupp AG (στο εξής: TKAG), η ThyssenKrupp Ascenseurs Luxembourg Sàrl (στο εξής: TKAL) και η ThyssenKrupp Liften BV (στο εξής: TKL) (στο εξής, από κοινού ή χωριστά: ThyssenKrupp)·

– η Mitsubishi Elevator Europe BV (στο εξής: MEE).

3 Οι προσφεύγουσες TKLA, TKA, TKF, TKAL, TKE, TKAG και TKL ανήκουν στον επιχειρηματικό όμιλο ThyssenKrupp, ο οποίος δραστηριοποιείται στον τομέα των ανελκυστήρων, του χάλυβα, της αυτοκινητοβιομηχανίας, των τεχνολογιών και των υπηρεσιών. Η μητρική εταιρία του ομίλου είναι η εισηγμένη στο χρηματιστήριο επιχείρηση TKAG. Η ΤΚΕ αποτελεί θυγατρική της TKAG κατά 100 % και είναι η κύρια επιχείρηση που ηγείται του ομίλου στον τομέα των ανελκυστήρων υπό την ιδιότητά της ως ενδιάμεσης εταιρίας χαρτοφυλακίου (αιτιολογικές σκέψεις 33 έως 37 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

4 Ο όμιλος ThyssenKrupp ασκεί τις δραστηριότητές του στον τομέα των κυλιόμενων κλιμάκων και των ανελκυστήρων μέσω εθνικών θυγατρικών. Οι θυγατρικές αυτές είναι, μεταξύ άλλων, η TKLA στο Βέλγιο, οι TKA και TKF στη Γερμανία, η TKAL στο Λουξεμβούργο και η TKL στις Κάτω Χώρες (αιτιολογικές σκέψεις 33 έως 37 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Κατ’ αντιδιαστολή προς την TKL, η οποία δεν αποτελεί θυγατρική της ΤΚΕ, οι λοιπές προαναφερθείσες εταιρίες είναι άμεσες ή έμμεσες θυγατρικές επιχειρήσεις των ΤΚΕ και TKAG κατά ποσοστό 100 %.

Διοικητική διαδικασία

1. Έρευνα της Επιτροπής

5 Κατά τη διάρκεια του θέρους του 2003, διαβιβάστηκαν στην Επιτροπή πληροφορίες σχετικά με την ενδεχόμενη ύπαρξη συμπράξεως μεταξύ των τεσσάρων κύριων Ευρωπαίων κατασκευαστών ανελκυστήρων και κυλιόμενων κλιμάκων που ασκούσαν τις δραστηριότητές τους στο έδαφος της Ένωσης, ήτοι των Kone, Otis, Schindler και ThyssenKrupp (αιτιολογικές σκέψεις 3 και 91 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

Βέλγιο

6 Από τις 28 Ιανουαρίου 1994 και κατά τη διάρκεια του Μαρτίου του 2004, η Επιτροπή, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 14, παράγραφοι 2 και 3, του κανονισμού 17 του Συμβουλίου, της 6ης Φεβρουαρίου 1962, πρώτου κανονισμού εφαρμογής των άρθρων 81 [ΕΚ] και 82 [ΕΚ] (ΕΕ ειδ. έκδ. 08/001, σ. 25), διεξήγαγε επιτόπιους ελέγχους, μεταξύ άλλων, στις εγκαταστάσεις των θυγατρικών της Kone, της Otis, της Schindler και της ThyssenKrupp στο Βέλγιο (αιτιολογικές σκέψεις 92, 93, 95 και 97 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

7 Κατόπιν των ελέγχων αυτών, οι Kone, Otis, ThyssenKrupp και Schindler υπέβαλαν αιτήσεις δυνάμει της ανακοινώσεως της Επιτροπής σχετικά με τη μη επιβολή και τη μείωση των προστίμων σε περιπτώσεις συμπράξεων (καρτέλ) (ΕΕ 2002, C 45, σ. 3) (στο εξής: ανακοίνωση του 2002 για τη συνεργασία). Οι αιτήσεις αυτές συμπληρώθηκαν από τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις (αιτιολογικές σκέψεις 94, 96, 98 και 103 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

8 Στις 29 Ιουνίου 2004, χορηγήθηκε στην Kone απαλλαγή υπό όρους κατ’ εφαρμογή του σημείου 8, στοιχείο β΄, της εν λόγω ανακοινώσεως (αιτιολογική σκέψη 99 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

9 Μεταξύ Σεπτεμβρίου και Δεκεμβρίου 2004, η Επιτροπή απέστειλε επίσης αιτήσεις παροχής πληροφοριών, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 18 του κανονισμού (ΕΚ) 1/2003 του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2002, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα 81 [ΕΚ] και 82 [ΕΚ] (ΕΕ 2003, L 1, σ. 1) στις επιχειρήσεις που μετείχαν στην παράβαση στο Βέλγιο, σε πολλούς πελάτες στο εν λόγω κράτος μέλος και στη βελγική ένωση Agoria (αιτιολογικές σκέψεις 101 και 102 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

Γερμανία

10 Από τις 28 Ιανουαρίου 1994 και κατά τη διάρκεια του Μαρτίου του 2004, η Επιτροπή, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 14, παράγραφος 3, του κανονισμού 17, διεξήγαγε επιτόπιους ελέγχους, μεταξύ άλλων, στις εγκαταστάσεις των θυγατρικών της Otis και της ThyssenKrupp στη Γερμανία (αιτιολογικές σκέψεις 104 και 106 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

11 Στις 12 και στις 18 Φεβρουαρίου 2004, η Kone συμπλήρωσε την από 2 Φεβρουαρίου 2004 αίτησή της δυνάμει της ανακοινώσεως του 2002 για τη συνεργασία, όσον αφορά το Βέλγιο, με πληροφορίες σχετικές με τη Γερμανία. Ομοίως, η Otis, μεταξύ Μαρτίου 2004 και Φεβρουαρίου 2005, συμπλήρωσε την αίτησή της, όσον αφορά το Βέλγιο, με πληροφορίες σχετικές με τη Γερμανία. Η Schindler υπέβαλε, στις 25 Νοεμβρίου 2004, αίτηση δυνάμει της εν λόγω ανακοινώσεως που περιείχε πληροφορίες σχετικές με τη Γερμανία, η οποία συμπληρώθηκε μεταξύ Δεκεμβρίου 2004 και Φεβρουαρίου 2005. Τέλος, τον Δεκέμβριο του 2005, η ThyssenKrupp διαβίβασε στην Επιτροπή αίτηση που αφορούσε τη Γερμανία, επίσης βάσει της ανακοινώσεως του 2002 για τη συνεργασία (αιτιολογικές σκέψεις 105, 107, 112 και 114 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

12 Μεταξύ Σεπτεμβρίου και Νοεμβρίου 2004, η Επιτροπή απέστειλε επίσης αιτήσεις παροχής πληροφοριών, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 18 του κανονισμού 1/2003, στις επιχειρήσεις που μετείχαν στην παράβαση στη Γερμανία, σε πολλούς πελάτες στο εν λόγω κράτος μέλος και στις ενώσεις VDMA, VFA και VMA (αιτιολογικές σκέψεις 110, 111 και 113 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

Λουξεμβούργο

13 Στις 5 Φεβρουαρίου 2004, η Kone συμπλήρωσε την από 2 Φεβρουαρίου 2004 αίτησή της όσον αφορά το Βέλγιο με πληροφορίες σχετικές με το Λουξεμβούργο. Η Otis και η ThyssenKrupp υπέβαλαν προφορικώς αίτηση δυνάμει της ανακοινώσεως του 2002 για τη συνεργασία όσον αφορά το Λουξεμβούργο. Δυνάμει της ίδιας ανακοινώσεως, υποβλήθηκε αίτηση όσον αφορά το Λουξεμβούργο και από τη Schindler (αιτιολογικές σκέψεις 115, 118, 119 και 124 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

14 Από τις 9 Μαρτίου 2004, η Επιτροπή, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 14, παράγραφος 3, του κανονισμού 17, διεξήγαγε επιτόπιους ελέγχους, μεταξύ άλλων, στις εγκαταστάσεις των θυγατρικών της Schindler και της ThyssenKrupp στο Λουξεμβούργο (αιτιολογική σκέψη 116 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

15 Στις 29 Ιουνίου 2004, χορηγήθηκε στην Kone απαλλαγή υπό όρους κατ’ εφαρμογή του σημείου 8, στοιχείο β΄, της ανακοινώσεως του 2002 για τη συνεργασία σχετικά με το τμήμα της αιτήσεώς της που αφορούσε το Λουξεμβούργο (αιτιολογική σκέψη 120 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

16 Τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο του 2004, η Επιτροπή απέστειλε αιτήσεις παροχής πληροφοριών, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 18 του κανονισμού 1/2003, στις επιχειρήσεις που μετείχαν στην παράβαση στο Λουξεμβούργο, σε πολλούς πελάτες στο εν λόγω κράτος μέλος και στη Fédération luxembourgeoise des ascensoristes (λουξεμβουργιανή ένωση κατασκευαστών ανελκυστήρων).

Κάτω Χώρες

17 Τον Μάρτιο του 2004, η Otis υπέβαλε αίτηση, δυνάμει της ανακοινώσεως του 2002 για τη συνεργασία, όσον αφορά τις Κάτω Χώρες, η οποία συμπληρώθηκε εκ των υστέρων. Τον Απρίλιο του 2004 υποβλήθηκε αίτηση δυνάμει της ίδιας ανακοινώσεως και από την ThyssenKrupp, η οποία επίσης συμπληρώθηκε μεταγενέστερα κατ’ επανάληψη. Τέλος, στις 19 Ιουλίου 2004, η Kone συμπλήρωσε την από 2 Φεβρουαρίου αίτησή της, όσον αφορά το Βέλγιο, με πληροφορίες σχετικές με τις Κάτω Χώρες (αιτιολογικές σκέψεις 127, 129 και 130 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

18 Στις 27 Ιουλίου 2004, χορηγήθηκε στην Otis απαλλαγή υπό όρους κατ’ εφαρμογή του σημείου 8, στοιχείο β΄, της εν λόγω ανακοινώσεως (αιτιολογική σκέψη 131 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

19 Από τις 28 Απριλίου 2004, η Επιτροπή, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 14, παράγραφος 3, του κανονισμού 17, διεξήγαγε επιτόπιους ελέγχους, μεταξύ άλλων, στις εγκαταστάσεις των θυγατρικών της Kone, της Schindler, της ThyssenKrupp και της MEE στις Κάτω Χώρες καθώς και στις εγκαταστάσεις της ενώσεως Boschduin (αιτιολογική σκέψη 128 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

20 Τον Σεπτέμβριο του 2004, η Επιτροπή απέστειλε αιτήσεις παροχής πληροφοριών, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 18 του κανονισμού 1/2003, στις επιχειρήσεις που μετείχαν στην παράβαση στις Κάτω Χώρες, σε πολλούς πελάτες στο εν λόγω κράτος μέλος και στις ενώσεις VLR και Boschduin (αιτιολογικές σκέψεις 133 και 134 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

2. Ανακοίνωση των αιτιάσεων

21 Στις 7 Οκτωβρίου 2005, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση των αιτιάσεων απευθυνόμενη, μεταξύ άλλων, στις προαναφερθείσες στη σκέψη 2 ανωτέρω εταιρίες. Όλοι οι αποδέκτες της ανακοινώσεως των αιτιάσεων διαβίβασαν γραπτές παρατηρήσεις προς απάντηση στις αιτιάσεις που είχε διατυπώσει η Επιτροπή (αιτιολογικές σκέψεις 135 και 137 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

22 Επ’ ακροατηρίου συζήτηση δεν διεξήχθη, δεδομένου ότι κανένας από τους αποδέκτες της ανακοινώσεως των αιτιάσεων δεν υπέβαλε σχετικό αίτημα (αιτιολογική σκέψη 138 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

3. Η προσβαλλόμενη απόφαση

23 Στις 21 Φεβρουαρίου 2007, η Επιτροπή εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, με την οποία διαπίστωσε ότι οι εταιρίες προς τις οποίες η απόφαση αυτή απευθύνεται είχαν μετάσχει σε τέσσερις ενιαίες, σύνθετες και διαρκείς παραβάσεις του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ εντός τεσσάρων κρατών μελών, συνιστάμενες στην κατανομή αγορών, μέσω συμφωνιών ή συμπράξεων περί αναθέσεως δημοσίων έργων και συμβάσεων με αντικείμενο την πώληση, την εγκατάσταση, τη συντήρηση και τον εκσυγχρονισμό ανελκυστήρων και κυλιομένων κλιμάκων (αιτιολογική σκέψη 2 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

24 Όσον αφορά τους αποδέκτες της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η Επιτροπή έκρινε ότι, πλην των θυγατρικών των ενδιαφερόμενων εταιριών στο Βέλγιο, στη Γερμανία, στο Λουξεμβούργο και στις Κάτω Χώρες, οι μητρικές εταιρίες των εν λόγω θυγατρικών έπρεπε να θεωρηθούν αλληλεγγύως και εις ολόκληρον υπεύθυνες για τις παραβάσεις του άρθρου 81 ΕΚ που είχαν διαπράξει οι αντίστοιχες θυγατρικές τους, για τον λόγο ότι είχαν τη δυνατότητα να ασκούν αποφασιστική επιρροή στην εμπορική τους πολιτική κατά τη διάρκεια της παραβάσεως και ότι ευλόγως μπορούσε να υποτεθεί ότι χρησιμοποίησαν την εξουσία τους αυτή (αιτιολογικές σκέψεις 608, 615, 622, 627 και 634 έως 641της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Οι μητρικές εταιρίες της ΜΕΕ δεν θεωρήθηκαν αλληλεγγύως και εις ολόκληρον υπεύθυνες για τη συμπεριφορά της θυγατρικής τους, για τον λόγο ότι δεν κατέστη δυνατό να αποδειχθεί ότι είχαν ασκήσει αποφασιστική επιρροή στη συμπεριφορά της εταιρίας αυτής (αιτιολογική σκέψη 643 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

25 Για τον υπολογισμό των ποσών των προστίμων, η Επιτροπή εφάρμοσε, με την προσβαλλόμενη απόφαση, τη μεθοδολογία που εκτίθεται με τις κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, [ΑΧ] (ΕΕ 1998, C 9, σ. 3, στο εξής: κατευθυντήριες γραμμές του 1998). Η Επιτροπή εξέτασε επίσης αν, και σε ποιο μέτρο, οι οικείες επιχειρήσεις ικανοποιούσαν τις απαιτήσεις τις προβλεπόμενες στην ανακοίνωση του 2002 για τη συνεργασία.

26 Η Επιτροπή χαρακτήρισε τις παραβάσεις ως «πολύ σοβαρές» λαμβανομένης υπόψη της φύσεώς τους και του γεγονότος ότι καθεμία από αυτές κάλυπτε το σύνολο του εδάφους ενός κράτους μέλους (Βελγίου, Γερμανίας, Λουξεμβούργου και Κάτω Χωρών) έστω και αν ο πραγματικός τους αντίκτυπος δεν μπορούσε να εκτιμηθεί (αιτιολογική σκέψη 671 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

27 Η Επιτροπή, προκειμένου να λάβει υπόψη την πραγματική οικονομική δυνατότητα των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων να προξενήσουν σημαντική ζημία στον ανταγωνισμό, προέβη, για κάθε χώρα, σε κατάταξη των εν λόγω επιχειρήσεων σε διάφορες κατηγορίες αναλόγως του κύκλου εργασιών που καθεμία είχε πραγματοποιήσει στην αγορά των ανελκυστήρων ή/και των κυλιόμενων κλιμάκων, συμπεριλαμβανομένων, κατά περίπτωση, των υπηρεσιών συντηρήσεως και εκσυγχρονισμού (αιτιολογικές σκέψεις 672 και 673 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

28 Όσον αφορά τη σύμπραξη στο Βέλγιο, η Kone και η Schindler κατετάγησαν στην πρώτη κατηγορία, στην οποία το αρχικό ποσό του προστίμου, καθοριζόμενο βάσει της σοβαρότητας της παραβάσεως, ανερχόταν στα 40 000 000 ευρώ. Η Otis κατετάγη στη δεύτερη κατηγορία, στην οποία το αρχικό ποσό του προστίμου ανερχόταν στα 27 000 000 ευρώ. Η ThyssenKrupp κατετάγη στην τρίτη κατηγορία, στην οποία το αρχικό ποσό του προστίμου ανερχόταν στα 16 500 000 ευρώ (αιτιολογικές σκέψεις 674 και 675 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Εφαρμόστηκε δε πολλαπλασιαστικός συντελεστής 1,7 στο αρχικό ποσό του επιβαλλόμενου στην Otis προστίμου και πολλαπλασιαστικός συντελεστής 2 στο αρχικό ποσό του επιβαλλόμενου στην ThyssenKrupp προστίμου, προκειμένου να ληφθεί υπόψη το μέγεθος και οι πόροι των εταιριών αυτών σε παγκόσμια κλίμακα, με αποτέλεσμα τα αρχικά ποσά των προστίμων τους να αυξηθούν στα 45 900 000 ευρώ και στα 33 000 000 ευρώ αντιστοίχως (αιτιολογικές σκέψεις 690 και 691 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Δεδομένου ότι η παράβαση διήρκεσε επτά έτη και οκτώ μήνες (από τις 9 Μαΐου 1996 μέχρι τις 29 Ιανουαρίου 2004), η Επιτροπή προσαύξησε το αρχικό ποσό του προστίμου των οικείων επιχειρήσεων κατά 75 %. Επομένως, το βασικό ποσό του προστίμου καθορίστηκε στα 70 000 000 ευρώ για την Kone, στα 80 325 000 ευρώ για την Otis, στα 70 000 000 ευρώ για τη Schindler και στα 57 750 000 ευρώ για την ThyssenKrupp (αιτιολογικές σκέψεις 692 και 696 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Η Επιτροπή έκρινε ότι η ThyssenKrupp πρέπει να θεωρηθεί υπότροπος και προσαύξησε περαιτέρω το πρόστιμό της κατά 50 % λόγω της επιβαρυντικής αυτής περιστάσεως (αιτιολογικές σκέψεις 697, 698 και 708 έως 710 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Δεν διαπιστώθηκε η συνδρομή καμίας ελαφρυντικής περιστάσεως προς όφελος των οικείων επιχειρήσεων (αιτιολογικές σκέψεις 733, 734, 749, 750 και 753 έως 755 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Κατ’ εφαρμογή της ανακοινώσεως του 2002 για τη συνεργασία, στην Kone χορηγήθηκε πλήρης απαλλαγή από τα πρόστιμα. Στην Otis χορηγήθηκε, αφενός, μείωση του ποσού του προστίμου της τάξεως του 40 %, εντός των προβλεπόμενων ορίων του σημείου 23, στοιχείο β΄, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίπτωση, της εν λόγω ανακοινώσεως, και, αφετέρου, μείωση του ποσού του προστίμου της τάξεως του 1 %, λόγω μη αμφισβητήσεως των πραγματικών περιστατικών. Στην ThyssenKrupp χορηγήθηκε, αφενός, μείωση του ποσού του προστίμου της τάξεως του 20 %, εντός των προβλεπόμενων ορίων του σημείου 23, στοιχείο β΄, πρώτο εδάφιο, δεύτερη περίπτωση, της εν λόγω ανακοινώσεως, και, αφετέρου, μείωση του ποσού του προστίμου της τάξεως του 1 %, λόγω μη αμφισβητήσεως των πραγματικών περιστατικών. Στη Schindler χορηγήθηκε μείωση του ποσού του προστίμου της τάξεως του 1 %, λόγω μη αμφισβητήσεως των πραγματικών περιστατικών (αιτιολογικές σκέψεις 760 έως 777 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

29 Όσον αφορά τη σύμπραξη στη Γερμανία, η Kone, η Otis και η ThyssenKrupp κατετάγησαν στην πρώτη κατηγορία, στην οποία το αρχικό ποσό του προστίμου ανερχόταν στα 70 000 000 ευρώ. Η Schindler κατετάγη στη δεύτερη κατηγορία, στην οποία το αρχικό ποσό του προστίμου ανερχόταν στα 17 000 000 ευρώ (αιτιολογικές σκέψεις 676 έως 679 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Εφαρμόστηκε δε πολλαπλασιαστικός συντελεστής 1,7 στο αρχικό ποσό του επιβαλλόμενου στην Otis προστίμου και πολλαπλασιαστικός συντελεστής 2 στο αρχικό ποσό του επιβαλλόμενου στην ThyssenKrupp προστίμου, προκειμένου να ληφθεί υπόψη το μέγεθος και οι πόροι των εταιριών αυτών σε παγκόσμια κλίμακα, με αποτέλεσμα τα αρχικά ποσά των προστίμων τους να αυξηθούν στα 119 000 000 ευρώ και στα 140 000 000 ευρώ αντιστοίχως (αιτιολογικές σκέψεις 690 και 691 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Δεδομένου ότι η παράβαση που διέπραξαν οι Kone, Otis και ThyssenKrupp διήρκεσε οκτώ έτη και τέσσερις μήνες (από την 1η Αυγούστου 1995 έως τις 5 Δεκεμβρίου 2003), η Επιτροπή προσαύξησε το αρχικό ποσό του προστίμου των οικείων επιχειρήσεων κατά 80 %. Δεδομένου ότι η παράβαση που διέπραξε η Schindler διήρκεσε πέντε έτη και τέσσερις μήνες (από την 1η Αυγούστου 1995 έως τις 6 Δεκεμβρίου 2000), η Επιτροπή προσαύξησε το αρχικό ποσό του προστίμου της επιχειρήσεως αυτής κατά 50 %. Επομένως, το βασικό ποσό του προστίμου καθορίστηκε στα 126 000 000 ευρώ για την Kone, στα 214 200 000 ευρώ για την Otis, στα 25 500 000 ευρώ για τη Schindler και στα 252 000 000 ευρώ για την ThyssenKrupp (αιτιολογικές σκέψεις 693 και 696 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Η Επιτροπή έκρινε ότι η ThyssenKrupp πρέπει να θεωρηθεί υπότροπος και προσαύξησε περαιτέρω το πρόστιμό της κατά 50 % λόγω της επιβαρυντικής αυτής περιστάσεως (αιτιολογικές σκέψεις 697 έως 707 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Δεν διαπιστώθηκε η συνδρομή καμίας ελαφρυντικής περιστάσεως προς όφελος των οικείων επιχειρήσεων (αιτιολογικές σκέψεις 727 έως 729, 735, 736, 742 έως 744, 749, 750 και 753 έως 755της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Στην Kone χορηγήθηκε, αφενός, η ανώτατη απαλλαγή του 50 % από τα πρόστιμα την οποία προβλέπει το σημείο 23, στοιχείο β΄, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίπτωση, της ανακοινώσεως του 2002 για τη συνεργασία και, αφετέρου, μείωση του ποσού του προστίμου της τάξεως του 1 %, λόγω μη αμφισβητήσεως των πραγματικών περιστατικών. Στην Otis χορηγήθηκε, αφενός, μείωση του ποσού του προστίμου της τάξεως του 25 %, εντός των προβλεπόμενων ορίων του σημείου 23, στοιχείο β΄, πρώτο εδάφιο, δεύτερη περίπτωση, της εν λόγω ανακοινώσεως, και, αφετέρου, μείωση του ποσού του προστίμου της τάξεως του 1 %, λόγω μη αμφισβητήσεως των πραγματικών περιστατικών. Στη Schindler χορηγήθηκε, αφενός, μείωση του ποσού του προστίμου της τάξεως του 15 %, εντός των προβλεπόμενων ορίων του σημείου 23, στοιχείο β΄, πρώτο εδάφιο, τρίτη περίπτωση, της εν λόγω ανακοινώσεως, και, αφετέρου, μείωση του ποσού του προστίμου της τάξεως του 1 %, λόγω μη αμφισβητήσεως των πραγματικών περιστατικών. Στην ThyssenKrupp χορηγήθηκε μείωση του ποσού του προστίμου της τάξεως του 1 %, λόγω μη αμφισβητήσεως των πραγματικών περιστατικών (αιτιολογικές σκέψεις 778 έως 813 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

30 Όσον αφορά τη σύμπραξη στο Λουξεμβούργο, η Otis και η Schindler κατετάγησαν στην πρώτη κατηγορία, στην οποία το αρχικό ποσό του προστίμου ανερχόταν στα 10 000 000 ευρώ. Η Kone και η ThyssenKrupp κατετάγησαν στη δεύτερη κατηγορία, στην οποία το αρχικό ποσό του προστίμου ανερχόταν στα 2 500 000 ευρώ (αιτιολογικές σκέψεις 680 έως 683 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Εφαρμόστηκε δε πολλαπλασιαστικός συντελεστής 1,7 στο αρχικό ποσό του επιβαλλόμενου στην Otis προστίμου και πολλαπλασιαστικός συντελεστής 2 στο αρχικό ποσό του επιβαλλόμενου στην ThyssenKrupp προστίμου, προκειμένου να ληφθεί υπόψη το μέγεθος και οι πόροι των εταιριών αυτών σε παγκόσμια κλίμακα, με αποτέλεσμα τα αρχικά ποσά των προστίμων τους να αυξηθούν στα 17 000 000 ευρώ και στα 5 000 000 ευρώ αντιστοίχως (αιτιολογικές σκέψεις 690 και 691 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Δεδομένου ότι η παράβαση διήρκεσε οκτώ έτη και τρεις μήνες (από τις 7 Δεκεμβρίου 1995 έως τις 9 Μαρτίου 2004), η Επιτροπή προσαύξησε το αρχικό ποσό του προστίμου των οικείων επιχειρήσεων κατά 80 %. Επομένως, το βασικό ποσό του προστίμου καθορίστηκε στα 4 500 000 ευρώ για την Kone, στα 30 600 000 ευρώ για την Otis, στα 18 000 000 ευρώ για τη Schindler και στα 9 000 000 ευρώ για την ThyssenKrupp (αιτιολογικές σκέψεις 694 και 696 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Η Επιτροπή έκρινε ότι η ThyssenKrupp πρέπει να θεωρηθεί υπότροπος και προσαύξησε περαιτέρω το πρόστιμό της κατά 50 % λόγω της επιβαρυντικής αυτής περιστάσεως (αιτιολογικές σκέψεις 697, 698 και 711 έως 714 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Δεν διαπιστώθηκε η συνδρομή καμίας ελαφρυντικής περιστάσεως προς όφελος των οικείων επιχειρήσεων (αιτιολογικές σκέψεις 730, 749, 750 και 753 έως 755 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Κατ’ εφαρμογή της ανακοινώσεως του 2002 για τη συνεργασία, στην Kone χορηγήθηκε πλήρης απαλλαγή από τα πρόστιμα. Στην Otis χορηγήθηκε, αφενός, μείωση του ποσού του προστίμου της τάξεως του 40 %, εντός των προβλεπόμενων ορίων του σημείου 23, στοιχείο β΄, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίπτωση, της εν λόγω ανακοινώσεως, και, αφετέρου, μείωση του ποσού του προστίμου της τάξεως του 1 %, λόγω μη αμφισβητήσεως των πραγματικών περιστατικών (αιτιολογικές σκέψεις 814 έως 835 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

31 Όσον αφορά τη σύμπραξη στις Κάτω Χώρες, η Kone κατετάγη στην πρώτη κατηγορία, στην οποία το αρχικό ποσό του προστίμου ανερχόταν στα 55 000 000 ευρώ. Η Otis κατετάγη στη δεύτερη κατηγορία, στην οποία το αρχικό ποσό του προστίμου ανερχόταν στα 41 000 000 ευρώ. Η Schindler κατετάγη στην τρίτη κατηγορία, στην οποία το αρχικό ποσό του προστίμου ανερχόταν στα 24 500 000 ευρώ. Η ThyssenKrupp και η ΜΕΕ κατετάγησαν στην τέταρτη κατηγορία, στην οποία το αρχικό ποσό του προστίμου ανερχόταν στα 8 500 000 ευρώ (αιτιολογικές σκέψεις 684 και 685 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Εφαρμόστηκε δε πολλαπλασιαστικός συντελεστής 1,7 στο αρχικό ποσό του επιβαλλόμενου στην Otis προστίμου και πολλαπλασιαστικός συντελεστής 2 στο αρχικό ποσό του επιβαλλόμενου στην ThyssenKrupp προστίμου, προκειμένου να ληφθεί υπόψη το μέγεθος και οι πόροι των εταιριών αυτών σε παγκόσμια κλίμακα, με αποτέλεσμα τα αρχικά ποσά των προστίμων τους να αυξηθούν στα 69 700 000 ευρώ και στα 17 000 000 ευρώ αντιστοίχως (αιτιολογικές σκέψεις 690 και 691 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Δεδομένου ότι η παράβαση που διέπραξαν οι Otis και ThyssenKrupp διήρκεσε πέντε έτη και δέκα μήνες (από τις 15 Απριλίου 1998 έως τις 5 Μαρτίου 2004), η Επιτροπή προσαύξησε το αρχικό ποσό του προστίμου των οικείων επιχειρήσεων κατά 55 %. Δεδομένου ότι η παράβαση που διέπραξαν οι Kone και Schindler διήρκεσε τέσσερα έτη και εννέα μήνες (από την 1η Ιουνίου 1999 έως τις 5 Μαρτίου 2004), η Επιτροπή προσαύξησε το αρχικό ποσό του προστίμου των οικείων επιχειρήσεων κατά 45 %. Δεδομένου ότι η παράβαση που διέπραξε η ΜΕΕ διήρκεσε τέσσερα έτη και ένα μήνα (από τις 11 Ιανουαρίου 2000 έως τις 5 Μαρτίου 2004), η Επιτροπή προσαύξησε το αρχικό ποσό του προστίμου της επιχειρήσεως αυτής κατά 40 %. Επομένως, το βασικό ποσό του προστίμου καθορίστηκε στα 79 750 000 ευρώ για την Kone, στα 108 035 000 ευρώ για την Otis, στα 35 525 000 ευρώ για τη Schindler, στα 26 350 000 ευρώ για την ThyssenKrupp και στα 11 900 000 για τη ΜΕΕ (αιτιολογικές σκέψεις 695 και 696 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Η Επιτροπή έκρινε ότι η ThyssenKrupp πρέπει να θεωρηθεί υπότροπος και προσαύξησε περαιτέρω το πρόστιμό της κατά 50 % λόγω της επιβαρυντικής αυτής περιστάσεως (αιτιολογικές σκέψεις 697, 698 και 715 έως 720 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Δεν διαπιστώθηκε η συνδρομή καμίας ελαφρυντικής περιστάσεως προς όφελος των οικείων επιχειρήσεων (αιτιολογικές σκέψεις 724 έως 726, 731, 732, 737, 739 έως 741, 745 έως 748 και 751 έως 755 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Κατ’ εφαρμογή της ανακοινώσεως του 2002 για τη συνεργασία, στην Otis χορηγήθηκε πλήρης απαλλαγή από τα πρόστιμα. Στην ThyssenKrupp χορηγήθηκε, αφενός, μείωση του ποσού του προστίμου της τάξεως του 40 %, εντός των προβλεπόμενων ορίων του σημείου 23, στοιχείο β΄, πρώτο εδάφιο, πρώτη περίπτωση, της εν λόγω ανακοινώσεως, και, αφετέρου, μείωση του ποσού του προστίμου της τάξεως του 1 %, λόγω μη αμφισβητήσεως των πραγματικών περιστατικών. Στις Schindler και ΜΕΕ χορηγήθηκε μείωση του ποσού του προστίμου της τάξεως του 1 %, λόγω μη αμφισβητήσεως των πραγματικών περιστατικών (αιτιολογικές σκέψεις 836 έως 855 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

32 Το διατακτικό της προσβαλλομένης αποφάσεως έχει ως ακολούθως:

«Άρθρο πρώτο

1. Όσον αφορά το Βέλγιο, οι ακόλουθες επιχειρήσεις παραβίασαν το άρθρο 81 [ΕΚ], συμφωνώντας, ανά τακτά χρονικά διαστήματα και από κοινού, κατά τη διάρκεια των προσδιοριζόμενων περιόδων, στο πλαίσιο συμφωνιών και εναρμονισμένων πρακτικών σε εθνικό επίπεδο σχετικών με ανελκυστήρες και κυλιόμενες κλίμακες, να καταμερίζουν τις αγορές, να κατανέμουν μεταξύ τους δημόσιους και ιδιωτικούς διαγωνισμούς και άλλες συμβάσεις βάσει προκαθορισμένων ποσοστών σε σχέση με την πώληση και εγκατάσταση, και να μην υιοθετούν ανταγωνιστική συμπεριφορά σε σχέση με τις συμβάσεις συντηρήσεως και εκσυγχρονισμού:

– η Kone: η [KC] και η [Kone Belgique]: από τις 9 Μαΐου 1996 έως τις 29 Ιανουαρίου 2004·

– η Otis: η [UTC], η [OEC] και η [Otis Belgique]: από τις 9 Μαΐου 1996 έως τις 29 Ιανουαρίου 2004·

– η Schindler: η Schindler Holding […] και η [Schindler Belgique]: από τις 9 Μαΐου 1996 έως τις 29 Ιανουαρίου 2004· και

– η ThyssenKrupp: η [TKAG], η [TKE] και η [TKLA]: από τις 9 Μαΐου 1996 έως τις 29 Ιανουαρίου 2004.

2. Όσον αφορά τη Γερμανία, οι ακόλουθες επιχειρήσεις παραβίασαν το άρθρο 81 [ΕΚ], συμφωνώντας, ανά τακτά χρονικά διαστήματα και από κοινού, κατά τη διάρκεια των προσδιοριζόμενων περιόδων, στο πλαίσιο συμφωνιών και εναρμονισμένων πρακτικών σε εθνικό επίπεδο σχετικών με ανελκυστήρες και κυλιόμενες κλίμακες, να καταμερίζουν τις αγορές, να κατανέμουν μεταξύ τους δημόσιους και ιδιωτικούς διαγωνισμούς και άλλες συμβάσεις βάσει προκαθορισμένων ποσοστών σε σχέση με την πώληση και εγκατάσταση:

– η Kone: η [KC] και η [Kone Allemagne]: από την 1η Αυγούστου 1995 έως τις 5 Δεκεμβρίου 2003·

– η Otis: η [UTC], η [OEC] και η [Otis Allemagne]: από την 1η Αυγούστου 1995 έως τις 5 Δεκεμβρίου 2003·

– η Schindler: η Schindler Holding […] και [Schindler Allemagne]: από την 1η Αυγούστου 1995 έως τις 5 Δεκεμβρίου 2003· και

– η ThyssenKrupp: η [TKAG], η [TKE], η [TKA] και [TKF]: από την 1η Αυγούστου 1995 έως τις 5 Δεκεμβρίου 2003.

3. Όσον αφορά το Λουξεμβούργο, οι ακόλουθες επιχειρήσεις παραβίασαν το άρθρο 81 [ΕΚ], συμφωνώντας, ανά τακτά χρονικά διαστήματα και από κοινού, κατά τη διάρκεια των προσδιοριζόμενων περιόδων, στο πλαίσιο συμφωνιών και εναρμονισμένων πρακτικών σε εθνικό επίπεδο σχετικών με ανελκυστήρες και κυλιόμενες κλίμακες, να καταμερίζουν τις αγορές, να κατανέμουν μεταξύ τους δημόσιους και ιδιωτικούς διαγωνισμούς και άλλες συμβάσεις βάσει προκαθορισμένων ποσοστών σε σχέση με την πώληση και εγκατάσταση, και να μην υιοθετούν ανταγωνιστική συμπεριφορά όσον αφορά τις συμβάσεις συντηρήσεως και εκσυγχρονισμού:

– η Kone: η [KC] και η [Kone Luxembourg]: από τις 7 Δεκεμβρίου 1995 έως τις 29 Ιανουαρίου 2004·

– η Otis: η [UTC], η [OEC], και η [Otis Belgique], η [GTO] και η [GT]: από τις 7 Δεκεμβρίου 1995 έως τις 29 Ιανουαρίου 2004·

– η Schindler: η Schindler Holding […] και η [Schindler Luxembourg]: από τις 7 Δεκεμβρίου 1995 έως τις 29 Ιανουαρίου 2004· και

– ThyssenKrupp: η [TKAG], η [TKE] και η [TKAL]: από τις 7 Δεκεμβρίου 1995 έως τις 29 Ιανουαρίου 2004.

4. Όσον αφορά τις Κάτω Χώρες, οι ακόλουθες επιχειρήσεις παραβίασαν το άρθρο 81 [ΕΚ], συμφωνώντας, ανά τακτά χρονικά διαστήματα και από κοινού, κατά τη διάρκεια των προσδιοριζόμενων περιόδων, στο πλαίσιο συμφωνιών και εναρμονισμένων πρακτικών σε εθνικό επίπεδο σχετικών με ανελκυστήρες και κυλιόμενες κλίμακες, να καταμερίζουν τις αγορές, να κατανέμουν μεταξύ τους δημόσιους και ιδιωτικούς διαγωνισμούς και άλλες συμβάσεις βάσει προκαθορισμένων ποσοστών όσον αφορά την πώληση και εγκατάσταση, και να μην υιοθετούν ανταγωνιστική συμπεριφορά σε σχέση με τις συμβάσεις συντηρήσεως και εκσυγχρονισμού:

– η Kone: η [KC] και η [Kone Pays-Bas]: από την 1η Ιουνίου 1999 έως τις 5 Μαρτίου 2004·

– η Otis: η [UTC], η [OEC] και η [Otis Pays-Bas]: από τις 15 Απριλίου 1998 έως τις 5 Μαρτίου 2004·

– η Schindler: η Schindler Holding […] και η [Schindler Pays-Bas]: από την 1η Ιουνίου 1999 έως τις 5 Μαρτίου 2004·

– η ThyssenKrupp: η [TKAG] και η [TKL]: από τις 15 Απριλίου 1998 έως τις 5 Μαρτίου 2004· και

– η [MEE]: από τις 11 Ιανουαρίου 2000 έως τις 5 Μαρτίου 2004.

Άρθρο 2

1. Για τις διαπραχθείσες στο Βέλγιο παραβάσεις του άρθρου 1, παράγραφος 1, επιβάλλονται τα ακόλουθα πρόστιμα:

– στην Kone: στις [KC] και [Kone Belgique], εις ολόκληρον: 0 ευρώ·

– στην Otis: στις [UTC], [OEC] και [Otis Belgique], εις ολόκληρον: 47 713 050 ευρώ·

– στη Schindler: στις Schindler Holding […] και Schindler Belgique], εις ολόκληρον: 69 300 000 ευρώ· και

– στην ThyssenKrupp: στις [TKAG], [TKE] και [TKLA], εις ολόκληρον: 68 607 000 ευρώ.

2. Για τις διαπραχθείσες στη Γερμανία παραβάσεις του άρθρου 1, παράγραφος 2, επιβάλλονται τα ακόλουθα πρόστιμα:

– στην Kone: στις [KC] και [Kone Allemagne], εις ολόκληρον: 62 370 000 ευρώ·

– στην Otis: στις [UTC], [OEC] και [Otis Allemagne], εις ολόκληρον: 159 043 500 ευρώ·

– στη Schindler: στις Schindler Holding […] και [Schindler Allemagne], εις ολόκληρον: 21 458 250 ευρώ· και

– στην ThyssenKrupp: στις [TKAG], [TKE], [TKA] και [TKF], εις ολόκληρον: 374 220 000 ευρώ.

3. Για τις διαπραχθείσες στο Λουξεμβούργο παραβάσεις του άρθρου 1, παράγραφος 3, επιβάλλονται τα ακόλουθα πρόστιμα:

– στην Kone: στις [KC] και [Kone Luxembourg], εις ολόκληρον: 0 ευρώ·

– στην Otis: στις [UTC], [OEC], [Otis Belgique], [GTO] και [GT], εις ολόκληρον: 18 176 400 ευρώ·

– στη Schindler: στις Schindler Holding […] και [Schindler Luxembourg], εις ολόκληρον: 17 820 000 ευρώ· και

– στην ThyssenKrupp: στις [TKAG], [TKE] και [TKAL], εις ολόκληρον: 13 365 000 ευρώ.

4. Για τις διαπραχθείσες στις Κάτω Χώρες παραβάσεις του άρθρου 1, παράγραφος 4, επιβάλλονται τα ακόλουθα πρόστιμα:

– στην Kone: στις [KC] και [Kone Pays-Bas], εις ολόκληρον: 79 750 000 ευρώ·

– στην Otis: στις [UTC], [OEC] και [Otis Pays-Bas], εις ολόκληρον: 0 ευρώ·

– στη Schindler: στις Schindler Holding […] και [Schindler Pays-Bas], εις ολόκληρον: 35 169 750 ευρώ·

– στην ThyssenKrupp: στις [TKAG] και [TKL], εις ολόκληρον: 23 477 850 ευρώ· και

– στη [MEE]: 1 841 400 ευρώ.

[…]»

Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων

33 Με δικόγραφα που κατέθεσαν στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου (νυν Γενικού Δικαστηρίου) στις 7 Μαΐου 2007 (στις υποθέσεις T‑144/07, T‑147/07, T‑148/07, T‑149/07 και T‑150/07) και στις 8 Μαΐου 2007 (στην υπόθεση T-154/07), οι προσφεύγουσες άσκησαν την υπό κρίση προσφυγή.

34 Κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή, το Γενικό Δικαστήριο (όγδοο τμήμα) αποφάσισε να προχωρήσει στην προφορική διαδικασία στις υπό κρίση υποθέσεις και, στο πλαίσιο των μέτρων οργανώσεως της διαδικασίας τα οποία προβλέπει το άρθρο 64 του Κανονισμού Διαδικασίας, έθεσε γραπτές ερωτήσεις στους διαδίκους και τους κάλεσε να προσκομίσουν ορισμένα έγγραφα. Οι διάδικοι ανταποκρίθηκαν εντός της ταχθείσας προθεσμίας.

35 Οι διάδικοι των υποθέσεων T‑144/07, T‑147/07, T‑148/07, T‑149/07, T‑150/07 και T‑154/07 αγόρευσαν και απάντησαν στις προφορικές ερωτήσεις του Γενικού Δικαστηρίου κατά τις επ’ ακροατηρίου συζητήσεις της 3ης, της 7ης και της 10ης Σεπτεμβρίου 2009. Κατόπιν τούτου, η προφορική διαδικασία στις υποθέσεις ‑144/07 και T‑148/07 περατώθηκε.

36 Κατόπιν σχετικής αιτήσεως που τους απηύθυνε το Γενικό Δικαστήριο κατά τις επ’ ακροατηρίου συζητήσεις, οι προσφεύγουσες στις υποθέσεις T‑147/07, T-149/07, T‑150/07 και T‑154/07 προσκόμισαν ορισμένα έγγραφα.

37 Με έγγραφα της 14ης και 15ης Σεπτεμβρίου 2009, οι προσφεύγουσες των υποθέσεων T‑147/07, T‑148/07, T‑149/07, T‑150/07 και T‑154/07 κατέθεσαν στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου «διορθωτικό», σχετικό με τον λόγο ακυρώσεως που αντλείται από εσφαλμένη διαπίστωση υποτροπής.

38 Με διατάξεις της 20ής Οκτωβρίου 2009, επαναλήφθηκε η προφορική διαδικασία στις υποθέσεις T‑144/07 και T‑148/07.

39 Τα «διορθωτικά» των προσφευγουσών περιελήφθησαν στη δικογραφία των υποθέσεων που αναφέρονται με τη σκέψη 37 ανωτέρω. Η Επιτροπή κατέθεσε παρατηρήσεις επί των εν λόγω διορθωτικών και επισήμανε, μεταξύ άλλων, ότι τα έγγραφα αυτά είναι απαράδεκτα. Οι προσφεύγουσες κατέθεσαν παρατηρήσεις συναφώς και, εν συνεχεία, περατώθηκε η προφορική διαδικασία στις υποθέσεις αυτές.

40 Αφού άκουσε τους διαδίκους στις αγορεύσεις τους επί του ζητήματος αυτού κατά την επ’ ακροατηρίου διαδικασία, το Γενικό Δικαστήριο αποφάσισε τη συνεκδίκαση των υπό κρίση υποθέσεων προς έκδοση κοινής αποφάσεως, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 50 του κανονισμού διαδικασίας.

41 Οι προσφεύγουσες των υποθέσεων T‑144/07, T‑147/07, T‑148/07, T‑149/07, T‑150/07 και T‑154/07 ζητούν από το Γενικό Δικαστήριο:

– να ακυρώσει την προσβαλλόμενη απόφαση κατά το μέτρο που τις αφορά·

– επικουρικώς, να μειώσει το ποσό του επιβληθέντος προστίμου·

– να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.

42 Σε κάθε υπόθεση, η Επιτροπή ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:

– να απορρίψει την προσφυγή·

– να καταδικάσει τις προσφεύγουσες στα δικαστικά έξοδα.

Επί της ουσίας

1. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

43 Με τις προσφυγές που άσκησαν οι προσφεύγουσες των υποθέσεων T‑144/07, T‑147/07, T‑148/07, T‑149/07, T‑150/07 και T‑154/07 επιδιώκεται διττός σκοπός, ήτοι, κυρίως, να ακυρωθεί η προσβαλλόμενη απόφαση και, επικουρικώς, να ακυρωθεί ή να μειωθεί το ποσό των προστίμων που επιβλήθηκαν στις προσφεύγουσες.

44 Προς στήριξη των προσφυγών τους, οι προσφεύγουσες προβάλλουν δέκα λόγους ακυρώσεως. Οι δύο πρώτοι λόγοι, αντλούμενοι αντιστοίχως από αναρμοδιότητα της Επιτροπής και από τον καταχρηστικό χαρακτήρα της διαδικασίας αποδείξεως όσον αφορά την ευθύνη εις ολόκληρον για την παράβαση, εντάσσονται στο πλαίσιο των αιτημάτων ακυρώσεως της προσβαλλόμενης αποφάσεως.

45 Οι λοιποί οκτώ λόγοι που προβάλλουν οι προσφεύγουσες αφορούν τον καθορισμό του ποσού των προστίμων και, κατά συνέπεια, εντάσσονται στο πλαίσιο των αιτημάτων ακυρώσεως ή μειώσεως των προστίμων. Ο πρώτος λόγος, που προβάλλουν οι προσφεύγουσες των υποθέσεων T‑144/07, T‑148/07, T‑149/07, T‑150/07 και T‑154/07, αντλείται από παραβίαση της αρχής non bis in idem. Ο δεύτερος λόγος, που προβάλλουν οι προσφεύγουσες των υποθέσεων T‑147/07, T‑148/07, T‑149/07, T‑150/07 και T‑154/07, αντλείται από παράβαση των κατευθυντηρίων γραμμών του 1998, από παραβίαση των αρχών της αναλογικότητας και της ίσης μεταχειρίσεως καθώς και από προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας κατά τον καθορισμό του αρχικού ποσού των προστίμων βάσει της σοβαρότητας της παραβάσεως. Ο τρίτος λόγος, που προβάλλουν όλες οι προσφεύγουσες, αντλείται από παράβαση των κατευθυντηρίων γραμμών του 1998, από παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας, από παραβίαση του άρθρου 253 ΕΚ και από παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως κατά την εφαρμογή του πολλαπλασιαστικού συντελεστή κατηγορίας προκειμένου να ληφθεί υπόψη το αποτρεπτικό αποτέλεσμα κατά τον καθορισμό του αρχικού ποσού των προστίμων. Ο τέταρτος λόγος, που προβάλλουν όλες οι προσφεύγουσες, αντλείται από παράβαση των κατευθυντηρίων γραμμών του 1998, από παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας καθώς και από προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας κατά την προσαύξηση κατά 50 % του βασικού ποσού των προστίμων λόγω υποτροπής. Ο πέμπτος λόγος, που προβάλλουν όλες οι προσφεύγουσες, αντλείται από παραβίαση της ανακοινώσεως του 2002 για τη συνεργασία και από παραβίαση των αρχών της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και της ίσης μεταχειρίσεως κατά την αξιολόγηση του βαθμού συνεργασίας των προσφευγουσών. Ο έκτος λόγος, που προβάλλουν όλες οι προσφεύγουσες, αντλείται από παραβίαση των αρχών της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, της ίσης μεταχειρίσεως, της αναλογικότητας και της χρηστής διοικήσεως κατά τον καθορισμό του ποσού μειώσεως των προστίμων που χορηγήθηκε λόγω συνεργασίας στο πλαίσιο της ανακοινώσεως του 2002 για τη συνεργασία. Ο έβδομος λόγος, που προβάλλουν όλες οι προσφεύγουσες, αντλείται από παράβαση του άρθρου 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003. Τέλος, ο όγδοος λόγος ακυρώσεως, που προβάλλουν οι προσφεύγουσες των υποθέσεων T‑144/07, T‑149/07, T‑150/07 και T‑154/07, αντλείται από παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας κατά τον υπολογισμό του τελικού ποσού των προστίμων.

2. Επί των αιτημάτων ακυρώσεως της προσβαλλόμενης αποφάσεως

Επί του λόγου που αντλείται από αναρμοδιότητα της Επιτροπής

46 Ο παρών λόγος ακυρώσεως θα αναλυθεί κατά τα δύο σκέλη του. Το πρώτο σκέλος αντλείται από παράβαση του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ, στο μέτρο που οι οικείες συμπράξεις δεν επηρεάζουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών. Το δεύτερο σκέλος, που προβάλλεται επικουρικώς, αντλείται από παραβίαση του κανονισμού 1/2003, από παραβίαση της ανακοινώσεως της Επιτροπής σχετικά με τη συνεργασία στο πλαίσιο του δικτύου των αρχών ανταγωνισμού (ΕΕ 2004, C 101, σ. 43) (στο εξής: ανακοίνωση για τη συνεργασία στο πλαίσιο του δικτύου) και από παραβίαση των αρχών της ίσης μεταχειρίσεως και της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, δεδομένου ότι η Επιτροπή όφειλε να έχει παραχωρήσει στις ενδιαφερόμενες εθνικές αρχές την πρωτοβουλία κινήσεως της διαδικασίας κατά των παραβάσεων.

Επί του πρώτου σκέλους, αντλούμενου από παράβαση του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ, στο μέτρο που οι οικείες συμπράξεις δεν επηρεάζουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών

47 Με την αιτιολογική σκέψη 602 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι «η εφαρμογή και η υλοποίηση, εκ μέρους των τεσσάρων κατασκευαστών ανελκυστήρων και κυλιόμενων κλιμάκων (στους οποίους περιλαμβάνεται και η ΜΕΕ στην περίπτωση των Κάτω Χωρών), του συστήματος ανάθεσης έργων, σε κάθε ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, λαμβανομένων υπόψη των πολιτικών παραπομπής των πελατών που υιοθετούσαν οι εν λόγω κατασκευαστές, ήταν σε θέση να προκαλέσουν εκτροπή του εμπορίου από την πορεία που θα είχε ακολουθήσει στην αντίθετη περίπτωση». Η Επιτροπή στηρίζει την εκτίμησή της αυτή στα ακόλουθα στοιχεία.

48 Πρώτον, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι «στο εσωτερικό της Ένωσης, λαμβάνουν χώρα ορισμένες διασυνοριακές συναλλαγές που αφορούν την πώληση και εγκατάσταση ανελκυστήρων και κυλιόμενων κλιμάκων καθώς και την παροχή υπηρεσιών συντήρησης και εκσυγχρονισμού» (αιτιολογική σκέψη 86 της προσβαλλόμενης αποφάσεως· βλ., επίσης, αιτιολογική σκέψη 596 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

49 Κατά την Επιτροπή, ο φάκελός της «περιλαμβάνει πολλά παραδείγματα διασυνοριακών συναλλαγών στις οποίες εμπλέκονται ουσιαστικά ΜΜΕ (μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις), αλλά επίσης τουλάχιστον μια μεγάλη επιχείρηση, [η ΜΕΕ, η οποία] προμηθεύει και τη βελγική αγορά μέσω της θυγατρικής της στις Κάτω Χώρες» (αιτιολογική σκέψη 87 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Επιπλέον, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι «οι τέσσερις κύριοι κατασκευαστές ανταποκρίνονται επίσης ενίοτε σε διασυνοριακού χαρακτήρα προσκλήσεις για την υποβολή προσφορών εντός της Ένωσης» και παραθέτει ορισμένα παραδείγματα προς στήριξη αυτής της θέσης (αιτιολογική σκέψη 88 της προσβαλλόμενης αποφάσεως· βλ., επίσης, αιτιολογική σκέψη 78 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Κατά την Επιτροπή, «οι πελάτες τείνουν ολοένα και περισσότερο να επιλέγουν προμηθευτές εκτός των εθνικών συνόρων» (αιτιολογική 596 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

50 Επιπλέον, κατά την Επιτροπή, υπάρχει «τάση σύμφωνα με την οποία οι μεγάλες επιχειρήσεις (πολυεθνικές) και οι όμιλοι επιχειρήσεων που έχουν παρουσία σε πολλά κράτη μέλη, όπως είναι οι διεθνείς ξενοδοχειακές αλυσίδες, προτιμούν να συνάπτουν συμβάσεις που καλύπτουν περισσότερα του ενός κράτη μέλη (αιτιολογική σκέψη 89 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

51 Δεύτερον, η Επιτροπή παραπέμπει στην πολιτική παραπομπής πελατών που εφαρμόζουν οι τέσσερις μεγαλύτεροι κατασκευαστές ανελκυστήρων και κυλιόμενων κλιμάκων στην Ευρώπη. Κατά την Επιτροπή, «ο αριθμός των διασυνοριακών συναλλαγών θα ήταν υψηλότερος αν […] οι εν λόγω κατασκευαστές δεν εφάρμοζαν εσκεμμένα πολιτική που σκοπεί στην απόρριψη σχεδόν όλων των διασυνοριακών αιτήσεων καθορισμού τιμών και στην παραπομπή των πελατών στην οικεία εθνική θυγατρική (αιτιολογική σκέψη 90 της προσβαλλόμενης αποφάσεως· βλ., επίσης, αιτιολογική σκέψη 596 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

52 Τρίτον, στο πλαίσιο της νομικής της εκτιμήσεως, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι «το γεγονός ότι οριζόντια σύμπραξη καλύπτει ένα και μόνον κράτος μέλος δεν σημαίνει ότι οι παράνομες συμφωνίες δεν μπορούν να επηρεάζουν το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών» (αιτιολογική σκέψη 595 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Επιπλέον, το θεσμικό αυτό όργανο υπενθυμίζει ότι, κατά πάγια νομολογία, «[η] επιρροή που μπορεί να ασκεί μια συμφωνία στο μεταξύ κρατών μελών εμπόριο εκτιμάται ιδίως ενόψει της θέσεως και της σημασίας των συμβαλλομένων στην αγορά των οικείων προϊόντων [απόφαση του Δικαστηρίου της 28ης Απριλίου 1998, C‑306/96, Javico, Συλλογή 1998, σ. I‑1983, σκέψη] (αιτιολογική σκέψη 600 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Η Επιτροπή υποστηρίζει περαιτέρω ότι, «[λαμβανομένης υπόψη της] σημασίας του τμήματος του κύκλου εργασιών που πραγματοποιούν οι τέσσερις κύριοι κατασκευαστές ανελκυστήρων και κυλιόμενων κλιμάκων στον τομέα των πωλήσεων, της εγκατάστασης, της συντήρησης και του εκσυγχρονισμού ανελκυστήρων και κυλιόμενων κλιμάκων και δεδομένου ότι οι εν λόγω κατασκευαστές προέβλεψαν και εφάρμοσαν, σε συνδυασμό με την πολιτική παραπομπής πελατών, ένα σύστημα ανάθεσης έργων εκτεινόμενο στο σύνολο της επικράτειας του Βελγίου, του Λουξεμβούργου, της Γερμανίας και των Κάτω Χωρών, αντιστοίχως, συνάγεται ότι επηρεάστηκε αρνητικά η ικανότητα των αλλοδαπών επιχειρήσεων να πωλήσουν τα προϊόντα και τις υπηρεσίες τους στις εν λόγω χώρες καθόσον, στις χώρες αυτές, είχαν να αντιμετωπίσουν όμιλο κατασκευαστών που συνολικώς αντιπροσώπευε το μεγαλύτερο τμήμα της προσφοράς στην αγορά» (αιτιολογική σκέψη 600 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

53 Οι προσφεύγουσες των υποθέσεων T-144/07, T-147/07, T-148/07, T‑149/07, T‑150/07 και T-154/07 υποστηρίζουν, κατ’ ουσίαν, ότι οι παραβάσεις δεν επηρέασαν αισθητά το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών, οπότε δεν συνιστούν παραβάσεις του άρθρου 81 ΕΚ.

54 Όπως προκύπτει από τη διατύπωση των άρθρων 81 ΕΚ και 82 ΕΚ, για να έχουν οι κανόνες περί ανταγωνισμού της Ένωσης εφαρμογή σε μια σύμπραξη ή μια καταχρηστική πρακτική, πρέπει αυτή να μπορεί να έχει επιπτώσεις στο εμπόριο μεταξύ κρατών μελών (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 13ης Ιουλίου 2006, C‑295/04 έως C‑298/04, Manfredi κ.λπ., Συλλογή 2006. σ. I‑6619, σκέψη 40).

55 Η ερμηνεία και η εφαρμογή της προϋποθέσεως αυτής σχετικά με τις συνέπειες για το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών πρέπει να στηρίζονται στον σκοπό της εν λόγω προϋποθέσεως, ο οποίος συνίσταται στον καθορισμό των ορίων μεταξύ δικαίου της Ένωσης και εθνικών δικαίων σε θέματα ρυθμίσεως του ανταγωνισμού. Ως εκ τούτου, εμπίπτει στον τομέα του δικαίου της Ένωσης κάθε σύμπραξη και κάθε πρακτική δυνάμενη να διακυβεύσει το ελεύθερο εμπόριο μεταξύ κρατών μελών, υπονομεύοντας την υλοποίηση των στόχων περί πραγματοποιήσεως ενιαίας αγοράς μεταξύ των κρατών μελών, ιδίως μέσω της στεγανοποιήσεως των εθνικών αγορών, ή της τροποποιήσεως της διαρθρώσεως του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς (προπαρατεθείσα στη σκέψη 54 ανωτέρω απόφαση Manfredi κ.λπ., σκέψη 41· αποφάσεις της 23ης Νοεμβρίου 2006, C‑238/05, Asnef-Equifax και Administración del Estado, Συλλογή 2006, σ. I‑11125, σκέψη 33, και της 25ης Ιανουαρίου 2007, C‑407/04 P, Dalmine κατά Επιτροπής, Συλλογή 2007, σ. I‑829, σκέψη 89).

56 Για να μπορεί μια απόφαση, συμφωνία ή πρακτική να επηρεάσει το μεταξύ κρατών μελών εμπόριο, πρέπει, βάσει ενός συνόλου νομικών ή πραγματικών στοιχείων, να πιθανολογείται επαρκώς ότι η οικεία απόφαση, συμφωνία ή πρακτική μπορεί να ασκήσει επιρροή, άμεση ή έμμεση, πραγματική ή δυνητική, στο εμπόριο μεταξύ κρατών μελών, τούτο δε κατά τρόπο δυνάμενο να εμποδίσει την υλοποίηση της ενιαίας αγοράς μεταξύ κρατών μελών. Επιπλέον, πρέπει η επιρροή αυτή να μην είναι ασήμαντη (αποφάσεις Javico, προπαρατεθείσα στη σκέψη 52, σκέψη 16· της 21ης Ιανουαρίου 1999, Bagnasco κ.λπ., C-215/96 και C‑216/96, Συλλογή 1999, σ. I-135, σκέψη 47· προπαρατεθείσα στη σκέψη 54 ανωτέρω απόφαση Manfredi κ.λπ., σκέψη 42· προπαρατεθείσες στη σκέψη 55 ανωτέρω αποφάσεις Asnef-Equifax και Administración del Estado και Dalmine κατά Επιτροπής, σκέψεις 34 και 90 αντιστοίχως).

57 Επομένως, η διαπίστωση επιπτώσεων στο ενδοκοινοτικό εμπόριο προϋποθέτει εν γένει τη συνδρομή πολλών παραγόντων, οι οποίοι, εκτιμώμενοι μεμονωμένα, δεν θα ήταν κατ’ ανάγκη καθοριστικοί (βλ. προαναφερθείσα στη σκέψη 56 ανωτέρω απόφαση Bagnasco κ.λπ., σκέψη 47· προαναφερθείσα στη σκέψη 54 ανωτέρω απόφαση Manfredi κ.λπ., σκέψη 43· προαναφερθείσα στη σκέψη 55 ανωτέρω απόφαση Asnef-Equifax et Administración del Estado, σκέψη 35).

58 Κατά τις προσφεύγουσες, οι παραβάσεις που περιλαμβάνει το άρθρο 1 της προσβαλλόμενης αποφάσεως δεν επηρεάζουν το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών, δεδομένου ότι οι δραστηριότητες στον τομέα των ανελκυστήρων και των κυλιόμενων κλιμάκων είναι οργανωμένες σε εθνικό, και μάλιστα τοπικό, επίπεδο, λαμβανομένου ειδικότερα υπόψη ότι η εγκατάσταση και η συντήρηση ανελκυστήρων και κυλιόμενων κλιμάκων συνιστούν εργασίες πεπειραμένων επαγγελματιών που μπορούν να πραγματοποιηθούν μόνο σε τοπικό επίπεδο για λόγους οικονομικής αποτελεσματικότητας, καθόσον είναι ανάγκη να τηρούνται ταχύτατες προθεσμίες παρέμβασης καθώς και οι σχετικές εθνικές νομοθεσίες. Επομένως, διακρατικές συναλλαγές παρατηρούνται μόνον κατ’ εξαίρεση. Η ίδια η Επιτροπ