Διάταξη του Δικαστηρίου της 20ης Οκτωßρίου 2000. - Johann Vogler κατά Landwirtschaftliche Alterskasse Schwaben. - Αίτηση για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως: Sozialgericht Augsburg - Γερμανία. - Άρθρο 104, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας - Κοινωνική ασφάλιση - Ελευθερία εγκαταστάσεως - Καθορισμός της εφαρμοστέας νομοθεσίας - Μη μισθωτές δραστηριότητες ασκούμενες σε περισσότερα κράτη μέλη - Άρθρα 13, παράγραφος 1, και 14α, σημείο 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71 - Αποκλειστικός χαρακτήρας του εφαρμοστέου δικαίου. - Υπόθεση C-242/99.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 2000 σελίδα I-09083



Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

Κοινωνική ασφάλιση των διακινουμένων εργαζομένων Εφαρμοστέα νομοθεσία Καθορισμός βάσει του κοινοτικού δικαίου Εργαζόμενος ασκών μη μισθωτές δραστηριότητες εντός περισσοτέρων κρατών μελών και έχων την κατοικία του στο έδαφος ενός από αυτά Αρχή του αποκλειστικού χαρακτήρα του εφαρμοστέου δικαίου αραβίαση των αρχών της επικουρικότητας και της αναλογικότητας Δεν υφίσταται Απλουστευμένη διαδικασία

(Κανονισμός Διαδικασίας του Δικαστηρίου, άρθρο 104 § 3· κανονισμός 1408/71 του Συμβουλίου, άρθρα 13 § 1 και 14α, σημ. 2)

Διάδικοι

Στην υπόθεση C-242/99,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Sozialgericht Augsburg (Γερμανία) προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρου 234 ΕΚ), με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ

Johann Vogler

και

Landwirtschaftliche Alterskasse Schwaben,

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς το κύρος και την ερμηνεία των άρθρων 13, παράγραφος 1, και 14α, σημείο 2, καθώς και ως προς την ερμηνεία των άρθρων 13, παράγραφος 2, στοιχείο β_, 14α, σημείο 3, και 14γ του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, κατά την τροποποιηθείσα και ενημερωθείσα διατύπωσή του με τον κανονισμό (ΕΚ) 118/97 του Συμβουλίου, της 2ας Δεκεμβρίου 1996 (ΕΕ 1997, L 28, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 307/1999 του Συμβουλίου, της 8ης Φεβρουαρίου 1999 (ΕΕ L 38, σ. 1),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

συγκείμενο από τους G. C. Rodríguez Iglesias, ρόεδρο, C. Gulmann, A. La Pergola, Μ. Wathelet (εισηγητή) και Β. Σκουρή, προέδρους τμήματος, D. A. O. Edward, J.-P. Puissochet, P. Jann, L. Sevón, R. Schintgen, και F. Macken, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: Γ. Κοσμάς

γραμματέας: R. Grass

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα,

εκδίδει την ακόλουθη

Διάταξη

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με διάταξη της 26ης Απριλίου 1999, που περιήλθε στη Δικαστήριο στις 25 Ιουνίου 1999, το Sozialgericht Augsburg υπέβαλε, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρου 234 ΕΚ), προδικαστικά ερωτήματα ως προς το κύρος και την ερμηνεία των άρθρων 13, παράγραφος 1, και 14α, σημείο 2, καθώς και ως προς την ερμηνεία των άρθρων 13, παράγραφος 2, στοιχείο β_, 14α, σημείο 3, και 14γ του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, κατά την τροποποιηθείσα και ενημερωθείσα διατύπωσή του με τον κανονισμό (ΕΚ) 118/97 του Συμβουλίου, της 2ας Δεκεμβρίου 1996 (ΕΕ 1997, L 28, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 307/1999 του Συμβουλίου, της 8ης Φεβρουαρίου 1999 (ΕΕ L 38, σ. 1, στο εξής: κανονισμός 1408/71).

2 Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ του J. Vogler και του Landwirtschaftliche Alterskasse Schwaben (γεωργικού ταμείου ασφαλίσεως γήρατος του Schwaben, στο εξής: ΓΤΑΓ), αναφορικά με την υπαγωγή του πρώτου στο γερμανικό σύστημα ασφαλίσεως γήρατος των γεωργών.

Το κοινοτικό δίκαιο

3 Σύμφωνα με το άρθρο 13, παράγραφος 1, πρώτη φράση, του κανονισμού 1408/71:

«Με την επιφύλαξη των άρθρων 14γ και 14στ, τα πρόσωπα για τα οποία ισχύει ο παρών κανονισμός υπόκεινται στη νομοθεσία ενός μόνου κράτους μέλους.»

4 Το άρθρο 13, παράγραφος 2, στοιχείο β_, του ίδιου κανονισμού προβλέπει συναφώς:

«το πρόσωπο που ασκεί μη μισθωτή δραστηριότητα στο έδαφος κράτους μέλους υπόκειται στη νομοθεσία του κράτους αυτού, ακόμη και αν κατοικεί στο έδαφος άλλου κράτους μέλους».

5 Κατά παρέκκλιση, το άρθρο 14α, σημεία 2 και 3, του κανονισμού 1408/71 προβλέπει τα εξής:

«2) το πρόσωπο που ασκεί κανονικά μη μισθωτή δραστηριότητα στο έδαφος δύο ή περισσότερων κρατών μελών υπόκειται στη νομοθεσία του κράτους μέλους στο έδαφος του οποίου κατοικεί, αν ασκεί μέρος της δραστηριότητάς του στο έδαφος αυτού του κράτους μέλους.

3) (...)»

6 ροκειμένου επιπλέον για πρόσωπο που ασκεί συγχρόνως μισθωτή και μη μισθωτή δραστηριότητα σε διαφορετικά κράτη μέλη, το άρθρο 14γ του εν λόγω κανονισμού προβλέπει ότι υπόκειται:

«α) με την επιφύλαξη του στοιχείου β_, στη νομοθεσία του κράτους μέλους στο έδαφος του οποίου ασκεί μισθωτή δραστηριότητα ή, αν ασκεί μισθωτή δραστηριότητα στο έδαφος δύο ή περισσοτέρων κρατών μελών, στη νομοθεσία η οποία καθορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 14 σημεία 2 ή 3·

β) στις περιπτώσεις που αναφέρονται στο παράρτημα VII:

στη νομοθεσία του κράτους μέλους στο έδαφος του οποίου ασκεί μισθωτή δραστηριότητα, η οποία νομοθεσία καθορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 14 σημεία 2 ή 3, αν ασκεί μισθωτή δραστηριότητα στο έδαφος δύο ή περισσοτέρων κρατών μέλων

και

στη νομοθεσία του κράτους μέλους στο έδαφος του οποίου ασκεί μη μισθωτή δραστηριότητα, η οποία νομοθεσία καθορίζεται σύμφωνα με το άρθρο 14α σημεία 2, 3 και 4, αν ασκεί μη μισθωτή δραστηριότητα στο έδαφος δύο ή περισσοτέρων κρατών μελών.»

7 Το σημείο 3 του παραρτήματος VII του κανονισμού 1408/71 αναφέρεται συναφώς στην ακόλουθη περίπτωση:

«Για τα γεωργικά καθεστώτα ασφάλισης ατυχημάτων και ασφάλισης γήρατος: άσκηση μη μισθωτής γεωργικής δραστηριότητας στη Γερμανία και μισθωτής δραστηριότητας σε άλλο κράτος μέλος.»

8 Σύμφωνα τέλος με το άρθρο 14δ, παράγραφος 1, του κανονισμού 1408/71:

«Το πρόσωπο που αναφέρεται (...) στο άρθρο 14α, σημεία 2, 3 και 4, και στο άρθρο 14γ, στοιχείο α_, θεωρείται, για τους σκοπούς εφαρμογής της νομοθεσίας που καθορίζεται σύμφωνα με αυτές τις διατάξεις, ότι άσκησε το σύνολο της επαγγελματικής του δραστηριότητας ή των επαγγελματικών του δραστηριοτήτων στο έδαφος του ενδιαφερόμενου κράτους μέλους.»

Η διαφορά της κύριας δίκης

9 Ο J. Vogler, Αυστριακός υπήκοος, κατοικεί στην Αυστρία όπου ασκεί μη μισθωτή δραστηριότητα ως ξενοδόχος. Εκμεταλλεύεται επίσης, ως αυτοτελώς απασχολούμενος, γεωργική επιχείρηση στη Γερμανία.

10 Στην Αυστρία, ο J. Vogler υπάγεται στη Sozialversicherung der gewerblichen Wirtschaft (κοινωνική ασφάλιση των ασκούντων επιχειρηματική δραστηριότητα στη βιομηχανία ή το εμπόριο), όσον αφορά τους ασφαλιστικούς κινδύνους ασθενείας, γήρατος και ατυχήματος.

11 Με απόφαση της 20ής Μαρτίου 1998, η οποία επικυρώθηκε στις 30 Απριλίου 1998, το ΓΤΑΓ έκρινε ότι ο J. Vogler, ως εκμεταλλευόμενος γεωργική επιχείρηση, έπρεπε επίσης να υπάγεται και να καταβάλλει εισφορά σε ασφαλιστικό φορέα στο πλαίσιο της γερμανικής νομοθεσίας περί ασφαλίσεως γήρατος των γεωργών (ήτοι του Gesetz über die Alterssicherung der Landwirte).

12 O J. Vogler προσέφυγε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου λόγω της διαφοράς του με το ΓΤΑΓ, προβάλλοντας ότι, σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 13, παράγραφος 1, και 14α, σημείο 2, του κανονισμού 1408/71, ήταν υποχρεωμένος να καταβάλλει εισφορές κοινωνικής ασφαλίσεως μόνο στην Αυστρία.

13 Το ΓΤΑΓ θεώρησε απεναντίας ότι, θεσπίζοντας τις ανωτέρω διατάξεις, ο κοινοτικός νομοθέτης υπερέβη την εξουσία εκτιμήσεως την οποία διαθέτει. Κατά την άποψή του, η αποκλειστική υπαγωγή σε ασφαλιστικό φορέα στην Αυστρία ενέχει τον κίνδυνο να μη ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες της γερμανικής νομοθεσίας περί ασφαλίσεως γήρατος των γεωργών, η οποία σκοπεί στην πρόληψη της γηράνσεως των κατόχων γεωργικής εκμεταλλεύσεως εξαρτώντας τη χορήγηση συντάξεως γήρατος από την εκχώρηση της επιχειρήσεως. Τέτοιες ιδιαιτερότητες ελήφθησαν όμως υπόψη, στην περίπτωση παράλληλης ασκήσεως μισθωτών και μη μισθωτών δραστηριοτήτων, από τις συνδυασμένες διατάξεις του άρθρου 14γ, στοιχείο β_, και του παραρτήματος VII, σημείο 3, του κανονισμού 1408/71 διότι, σύμφωνα με τις διατάξεις αυτές, ένα πρόσωπο που ασκεί στη Γερμανία μη μισθωτή γεωργική δραστηριότητα και έχει σε άλλο κράτος μέλος μισθωτή απασχόληση υπόκειται συγχρόνως στις νομοθεσίες των δύο αυτών κρατών μελών. Αυτό δεν συμβαίνει όταν, όπως στην υπόθεση της κύριας δίκης, ο ενδιαφερόμενος ασκεί μη μισθωτή δραστηριότητα σε δύο κράτη μέλη.

14 Το ΓΤΑΓ προσέθεσε ότι είναι ιδίως ασυμβίβαστο με τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας, που διατυπώνονται στο άρθρο 3 Β της Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρο 5 ΕΚ), τα εμπίπτοντα στον κανονισμό 1408/71 πρόσωπα να υπόκεινται καταρχήν στην περί κοινωνικής ασφαλίσεως νομοθεσία ενός μόνου κράτους μέλους. Τα κράτη μέλη είναι μόνα αρμόδια να ρυθμίζουν την κοινωνική τους πολιτική, στον δε κοινοτικό νομοθέτη απόκειται μόνο να συντονίζει, χωρίς να εναρμονίζει, τα συστήματα κοινωνικής ασφαλίσεως των κρατών μελών.

15 Επιπλέον, κατά την άποψη του ΓΤΑΓ, η αποκλειστική υπαγωγή στο σύστημα κοινωνικής ασφαλίσεως ενός μόνου κράτους μέλους δεν είναι αναγκαία για να εξασφαλίσει την ελευθερία εγκαταστάσεως και την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών. Οι περιττές διπλές ασφαλίσεις θα μπορούσαν να αποφευχθούν με λιγότερο ριζικά μέτρα, π.χ. με τον περιορισμό της αρχής του αποκλειστικού χαρακτήρα της εφαρμοστέας νομοθεσίας στον ασφαλιστικό κίνδυνο «ασθένεια».

16 Συμμεριζόμενο την ανάλυση του ΓΤΑΓ και έχοντας αμφιβολίες ως προς το κύρος και την ερμηνεία των άρθρων 13, παράγραφος 1, και 14α, σημείο 2, καθώς και ως προς την ερμηνεία των άρθρων 13, παράγραφος 2, στοιχείο β_, 14α, σημείο 3, και 14γ του κανονισμού 1408/71, το Sozialgericht Augsburg αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:

«1) Το άρθρο 13, παράγραφος 1, σε συνδυασμό με το άρθρο 14α, σημείο 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και τα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 118/97 του Συμβουλίου, της 2ας Δεκεμβρίου 1996 (ΕΕ L 28 της 30ής Ιανουαρίου 1997), τελευταία δε με τον κανονισμό (ΕΚ) 307/99 του Συμβουλίου, της 8ης Φεβρουαρίου 1999, είναι ανίσχυρο, διότι για την υλοποίηση του δικαιώματος εγκαταστάσεως κατά το άρθρο 52 της Συνθήκης ΕΚ δεν είναι αναγκαίο, υπό την έννοια των άρθρων 51 και 235 της Συνθήκης ΕΚ, σε συνδυασμό εκάστοτε με το άρθρο 3 Β, δεύτερο και τρίτο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΚ, να προβλέπεται ότι ένα πρόσωπο το οποίο υπάγεται στο Sozialversicherung der gewerblichen Wirtschaft όσον αφορά την ασφάλιση ασθενείας, γήρατος και ατυχήματος, επειδή εκμεταλλεύεται ξενοδοχείο ως ελεύθερος επαγγελματίας, ενώ, συγχρόνως, υπάγεται, κατ' αρχήν, στο γερμανικό σύστημα ασφαλίσεως γήρατος των γεωργών, επειδή εκμεταλλεύεται, ως ελεύθερος επαγγελματίας, γεωργική επιχείρηση στη Γερμανία, υπόκειται, επειδή κατοικεί στην Αυστρία, αποκλειστικά στην αυστριακή νομοθεσία, όχι μόνον όσον αφορά τον κίνδυνο "ασθένεια" αλλά επίσης όσον αφορά τους κινδύνους "γήρας" και "αναπηρία" ή "εργατικά ατυχήματα και επαγγελματικές ασθένειες";

2) Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα: Έχει το άρθρο 13, παράγραφος 2, στοιχείο β_, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71 την έννοια ότι ένα πρόσωπο που ασκεί στο έδαφος περισσοτέρων του ενός κρατών μελών πλείονες μη μισθωτές δραστηριότητες υπόκειται στη νομοθεσία των κρατών αυτών (εν προκειμένω της Αυστρίας και της Γερμανίας) και μάλιστα ακόμη και στην περίπτωση που κατοικεί στο έδαφος ενός μόνον κράτους μέλους (εν προκειμένω της Αυστρίας);

3) Ή εφαρμόζεται το άρθρο 14α, σημείο 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71 μόνο στα πρόσωπα που ασκούν κανονικά στο έδαφος δύο ή περισσοτέρων κρατών μελών ορισμένη μη μισθωτή δραστηριότητα, όχι όμως δύο διαφορετικές μη μισθωτές δραστηριότητες; Ή εφαρμόζεται το άρθρο 14α, σημείο 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71 και στα πρόσωπα που ασκούν κανονικά στο έδαφος δύο ή περισσοτέρων κρατών μελών δύο ή περισσότερες μη μισθωτές δραστηριότητες που δεν έχουν σχέση μεταξύ τους;

4) οια είναι η σχέση μεταξύ των άρθρων 14α, σημείο 3, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71 και του άρθρου 14α, σημείο 2, του κανονισμού αυτού; Έχει το άρθρο 14α, σημείο 3, την έννοια ότι η υπαγωγή του προσώπου που εκμεταλλεύεται γεωργική επιχείρηση σε υποχρεωτικό σύστημα κοινωνικής ασφαλίσεως διέπεται πάντοτε από τη νομοθεσία του κράτους της έδρας της επιχειρήσεως, ακόμη κι όταν το πρόσωπο αυτό ασκεί σε άλλο κράτος μέλος μία ή περισσότερες άλλες μη μισθωτές δραστηριότητες;

5) Ή η ρύθμιση του άρθρου 14γ του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71, σε συνδυασμό με το παράρτημα VII για την εφαρμογή του άρθρου 14γ, στοιχείο β_, σημείο 3, παρουσιάζει κενό, όσον αφορά τα συστήματα ασφαλίσεως ατυχήματος και γήρατος των γεωργών, στην περίπτωση κατά την οποία οι γεωργοί ασκούν στη Γερμανία μη μισθωτή γεωργική δραστηριότητα και, συγχρόνως, ασκούν σε άλλο κράτος μέλος όχι μισθωτή, αλλά μη μισθωτή δραστηριότητα (εν προκειμένω τη δραστηριότητα του ξενοδόχου στην Αυστρία);

Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως: Μπορεί το άρθρο 14γ, στοιχείο β_, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71, σε συνδυασμό με το παράρτημα VII (εφαρμογή του άρθρου 14γ, στοιχείο β_), να εφαρμοστεί κατ' αναλογία στην υπό κρίση περίπτωση, που αφορά την άσκηση δύο διαφορετικών μη μισθωτών δραστηριοτήτων (ξενοδόχου στην Αυστρία και γεωργού στη Γερμανία);»

17 Με το πρώτο ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατ' ουσίαν αν το άρθρο 13, παράγραφος 1, σε συνδυασμό με το άρθρο 14α, σημείο 2, του κανονισμού 1408/71, είναι μη συμβατά με το άρθρο 3 Β, δεύτερο και τρίτο εδάφιο, της Συνθήκης καθόσον προβλέπουν ότι ένα πρόσωπο που εκμεταλλεύεται συγχρόνως, ως μη μισθωτός εργαζόμενος, γεωργική επιχείρηση στη Γερμανία και, επίσης ως μη μισθωτός εργαζόμενος, ένα ξενοδοχείο στην Αυστρία, όπου κατοικεί, υπόκειται αποκλειστικά στην περί κοινωνικής ασφαλίσεως νομοθεσία του τελευταίου αυτού κράτους.

18 Διαπιστώνεται συναφώς ότι η απάντηση στο εν λόγω ερώτημα δεν αφήνει περιθώριο ουδεμίας ευλόγου αμφιβολίας, και επομένως το Δικαστήριο, σύμφωνα με το άρθρο 104, παράγραφος 3, του Κανονισμού Διαδικασίας, πρέπει να αποφανθεί με αιτιολογημένη διάταξη.

19 ράγματι, από τη διατύπωση του άρθρου 13, παράγραφος 1, του κανονισμού 1408/71 προκύπτει σαφώς ότι, υπό την επιφύλαξη του άρθρου 14γ του εν λόγω κανονισμού, ο εργαζόμενος που εμπίπτει στον κανονισμό υπόκειται στη νομοθεσία ενός μόνου κράτους μέλους. Από τη διατύπωση του άρθρου 14α, σημείο 2, προκύπτει επίσης σαφώς ότι, όταν ένα πρόσωπο «ασκεί κανονικά μη μισθωτή δραστηριότητα στο έδαφος δύο ή περισσότερων κρατών μελών, υπόκειται στη νομοθεσία του κράτους μέλους στο έδαφος του οποίου κατοικεί, αν ασκεί μέρος της δραστηριότητάς του στο έδαφος αυτού του κράτους μέλους».

20 Αυτό σημαίνει ότι, εν προκειμένω, ο J. Vogler υπόκειται αποκλειστικά, σύμφωνα με τον κανονισμό 1408/71, στο σύστημα κοινωνικής ασφαλίσεως που εισάγει η αυστριακή νομοθεσία.

21 Όπως παρατήρησαν η Γερμανική Κυβέρνηση και η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου καθώς και το Συμβούλιο και η Επιτροπή, τα άρθρα 13, παράγραφος 1, και 14α, σημείο 2, του κανονισμού 1408/71, σε συνδυασμό μεταξύ τους, τα οποία εφαρμόζονται στους μη μισθωτούς εργαζομένους οι οποίοι ασκούν τις επαγγελματικές τους δραστηριότητες σε δύο ή περισσότερα κράτη μέλη, δεν μπορούν να θεωρηθούν ως αντίθετα προς τις αρχές της επικουρικότητας και της αναλογικότητας.

22 ρέπει πράγματι να υπομνησθεί ότι οι διαφορές μεταξύ των εθνικών συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως αποτελούν πηγή περιορισμών της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων την οποία καθιερώνουν τα άρθρα 8 Α, 48, 52 και 59 της Συνθήκης ΕΚ (νυν, κατόπιν τροποποιήσεως, άρθρα 18 ΕΚ, 39 ΕΚ, 43 ΕΚ και 49 ΕΚ). Το άρθρο 51 της Συνθήκης ΕΚ (νυν, κατόπιν τροποποιήσεως, άρθρο 42 ΕΚ) προβλέπει εξάλλου, για την εξασφάλιση της πραγματικής ασκήσεως του δικαιώματος ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων, την υποχρέωση του Συμβουλίου να λάβει προς τον σκοπό αυτό μέτρα στον τομέα της κοινωνικής ασφαλίσεως.

23 Εφόσον το Συμβούλιο διαπίστωσε την ανάγκη επεκτάσεως της εφαρμογής του κανονισμού 1408/71 στους μη μισθωτούς εργαζομένους και στα μέλη των οικογενειών τους, ώστε να εξαλειφθούν τα εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία αυτής της κατηγορίας εργαζομένων, η επίτευξη του στόχου αυτού, ιδίως με τη θέσπιση κανόνων για τον καθορισμό της εφαρμοστέας νομοθεσίας, προϋπέθετε κατ' ανάγκη δράση σε κοινοτικό επίπεδο, πράγμα που συνέβη με τη θέσπιση του κανονισμού (ΕΟΚ) 1390/81, της 12ης Μα_ου 1981 (ΕΕ L 143, σ. 1). Υπό τις συνθήκες αυτές, ουδεμία παραβίαση της αρχής της επικουρικότητας μπορεί να διαπιστωθεί αναφορικά με τη λήψη μέτρων συντονισμού των εθνικών συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως, προοριζόμενων να διασφαλίσουν την ελεύθερη κυκλοφορία και την ελεύθερη διαμονή των προσώπων εντός της Κοινότητας.

24 Όσον αφορά το κατά πόσον η καθιέρωση, στο άρθρο 13, παράγραφος 1, του κανονισμού 1408/71, της αρχής του αποκλειστικού χαρακτήρα της εφαρμοστέας νομοθεσίας και ο προσδιορισμός, στο άρθρο 14α, σημείο 2, του ίδιου κανονισμού, της νομοθεσίας του κράτους μέλους κατοικίας του εργαζομένου ως εφαρμοστέας νομοθεσίας σε περίπτωση ασκήσεως μη μισθωτής δραστηριότητας στο έδαφος δύο ή περισσοτέρων κρατών μελών είναι συμβατά με την αρχή της αναλογικότητας, αρκεί η υπόμνηση ότι το Συμβούλιο διαθέτει ευρεία εξουσία εκτιμήσεως ως προς την επιλογή των πλέον καταλλήλων μέτρων για την επίτευξη του επιδιωκομένου από το άρθρο 51 της Συνθήκης αποτελέσματος (απόφαση της 22ας Νοεμβρίου 1995, C-443/93, Βουγιούκας, Συλλογή 1995, σ. Ι-4033, σκέψη 35). Αυτό πρέπει να ισχύει επίσης όταν πρόκειται για τη λήψη, στον τομέα της κοινωνικής ασφαλίσεως, των μέτρων που προορίζονται να διασφαλίσουν την ελευθερία εγκαταστάσεως. Κατά συνέπεια, ο δικαστικός έλεγχος της ασκήσεως τέτοιας αρμοδιότητας πρέπει να περιορίζεται στην εξέταση του αν η άσκηση αυτή ενέχει πρόδηλο σφάλμα ή κατάχρηση εξουσίας ή αν το οικείο κοινοτικό όργανο υπερέβη προδήλως τα όρια της εξουσίας εκτιμήσεώς του (βλ., κατά την έννοια αυτή, απόφαση της 12ης Νοεμβρίου 1996, C-84/94, Ηνωμένο Βασίλειο κατά Συμβουλίου, Συλλογή 1996, σ. Ι-5755, σκέψη 58).

25 Οι προβαλλόμενες από το ΓΤΑΓ εκτιμήσεις ουδόλως επιτρέπουν όμως να διαπιστωθεί ότι τα άρθρα 13, παράγραφος 1, και 14α, σημείο 2, του κανονισμού 1408/71 ενέχουν πρόδηλο σφάλμα ή κατάχρηση εξουσίας ή ότι το Συμβούλιο υπερέβη τα όρια της εξουσίας εκτιμήσεώς του θεσπίζοντας τις διατάξεις αυτές.

26 Αφενός, όπως έκρινε επανειλημμένα το Δικαστήριο, με την αρχή του αποκλειστικού χαρακτήρα της εφαρμοστέας νομοθεσίας σκοπείται η αποφυγή των περιπλοκών που μπορούν να προκύψουν από την παράλληλη εφαρμογή περισσοτέρων εθνικών νομοθεσιών (βλ. ιδίως απόφαση της 3ης Μα_ου 1990, C-2/89, Kits van Heijningen, Συλλογή 1990, σ. Ι-1755, σκέψη 12).

27 Αφετέρου, η σύνδεση του εργαζομένου με τη νομοθεσία του κράτους μέλους της κατοικίας του, σε περίπτωση ασκήσεως μιας ή περισσοτέρων μη μισθωτών δραστηριοτήτων στο έδαφος δύο ή περισσοτέρων κρατών μελών, ουδόλως είναι παράλογη.

28 Στο αιτούν δικαστήριο πρέπει επομένως να δοθεί η απάντηση, αφενός, ότι από την εξέταση του πρώτου υποβληθέντος ερωτήματος δεν προέκυψε κανένα στοιχείο ικανό να θίξει το κύρος των άρθρων 13, παράγραφος 1, και 14α, σημείο 2, σε συνδυασμό μεταξύ τους, του κανονισμού 1408/71 και, αφετέρου, ότι από τις διατάξεις αυτές απορρέει ότι ένα πρόσωπο το οποίο εκμεταλλεύεται συγχρόνως, ως μη μισθωτός εργαζόμενος, μία γεωργική επιχείρηση στη Γερμανία και, επίσης ως μη μισθωτός εργαζόμενος, ένα ξενοδοχείο στην Αυστρία, όπου κατοικεί, υπόκειται αποκλειστικά στην περί κοινωνικής ασφαλίσεως νομοθεσία του τελευταίου αυτού κράτους.

29 Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, δεν συντρέχει λόγος απαντήσεως στα λοιπά προδικαστικά ερωτήματα.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

30 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Γερμανική Κυβέρνηση και η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς και το Συμβούλιο και η Επιτροπή, που υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

διατάσσει:

Από την εξέταση του πρώτου υποβληθέντος ερωτήματος δεν προέκυψε κανένα στοιχείο ικανό να θίξει το κύρος των άρθρων 13, παράγραφος 1, και 14α, σημείο 2, σε συνδυασμό μεταξύ τους, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, κατά την τροποποιηθείσα και ενημερωθείσα διατύπωσή του με τον κανονισμό (ΕΚ) 118/97 του Συμβουλίου, της 2ας Δεκεμβρίου 1996, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 307/1999 του Συμβουλίου, της 8ης Φεβρουαρίου 1999. Από τις διατάξεις αυτές προκύπτει ότι ένα πρόσωπο το οποίο εκμεταλλεύεται συγχρόνως, ως μη μισθωτός εργαζόμενος, μία γεωργική επιχείρηση στη Γερμανία και, επίσης ως μη μισθωτός εργαζόμενος, ένα ξενοδοχείο στην Αυστρία, όπου κατοικεί, υπόκειται αποκλειστικά στην περί κοινωνικής ασφαλίσεως νομοθεσία του τελευταίου αυτού κράτους.