ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΤΡΙΤΟ ΤΜΗΜΑ) ΤΗΣ 11ΗΣ ΙΟΥΛΙΟΥ 1985. - S A SAINT HERBLAIN DISTRIBUTION, S A PARIS DISTRIBUTION ΚΑΙ ASSOCIATION DES CENTRES DISTRIBUTEURS EDOUARD LECLERC ΚΑΤΑ SYNDICAT DES LIBRAIRIES DE LOIRE - OCEAN. - ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ ΤΟΥ TRIBUNAL DE GRANDE INSTANCE ΤΗΣ ΝΑΝΤΗΣ. - ΕΝΙΑΙΑ ΤΙΜΗ ΤΩΝ ΒΙΒΛΙΩΝ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 299/83.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1985 σελίδα 02515



Περίληψη

Διάδικοι

Αντικείμενο της υπόθεσης

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

1 . Ανταγωνισμός — Κοινοτικοί κανόνες — Εθνική νομοθεσία περί της τιμής των βιβλίων — Συμβιβαστό — Προϋποθέσεις

[ Συνθήκη EOK , άρθρα 3 , στοιχείο στ ), 5 , παράγραφος 2 , και 85 ]

2 . Ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων — Ποσοτικοί περιορισμοί — Μέτρα ισοδύναμου αποτελέσματος — Νομοθεσία περί της τιμής των βιβλίων — Απαγόρευση — Προϋποθέσεις

( Συνθήκη EOK , άρθρο 30 )

Περίληψη

1 . Στο παρόν στάδιο του κοινοτικού δικαίου , το άρθρο 5 , παράγραφος 2 , σε συνδυασμό με τα άρθρα 3 , στοιχείο στ ), και 85 της Συνθήκης , δεν απαγορεύει στα κράτη μέλη να θεσπίζουν νομοθεσία , κατά την οποία η λιανική τιμή πωλήσεως των βιβλίων πρέπει να καθορίζεται από τον εκδότη ή τον εισαγωγέα του βιβλίου και επιβάλλεται σε όλους τους λιανοπωλητές , υπό τον όρο πάντως ότι η νομοθεσία αυτή τηρεί τις λοιπές ειδικές διατάξεις της Συνθήκης και ιδίως εκείνες που αφορούν την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων .

2 . Στο πλαίσιο εθνικής νομοθεσίας περί της τιμής των βιβλίων , συνιστούν μέτρα αποτελέσματος ισοδύναμου με ποσοτικό περιορισμό επί των εισαγωγών , τα οποία απαγορεύει το άρθρο 30 της Συνθήκης , οι διατάξεις κατά τις οποίες ο καθορισμός της λιανικής τιμής πωλήσεως του βιβλίου εναπόκειται στον εισαγωγέα , δηλαδή στον κύριο αντιπρόσωπο , ο οποίος οφείλει να προβεί στις διατυπώσεις σχετικά με την προβλεπόμενη από το νόμο κατάθεση ενός αντιτύπου του βιβλίου αυτού , ή που επιβάλλουν , όσον αφορά την πώληση βιβλίων που εκδίδονται στο ίδιο το οικείο κράτος μέλος και επανεισάγονται , αφού προηγουμένως εξαχθούν σε άλλο κράτος μέλος , την τήρηση της τιμής πωλήσεως που καθορίζει ο εκδότης , εκτός αν από αντικειμενικά στοιχεία αποδεικνύεται ότι τα εν λόγω βιβλία εξήχθησαν με αποκλειστικό σκοπό την επανεισαγωγή τους και την κατ’ αυτόν τον τρόπο καταστρατήγηση της εν λόγω νομοθεσίας .

Διάδικοι

Στην υπόθεση 299/83 ,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Tribunal de grande instance της Νάντης προς το Δικαστήριο , κατ’ εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης EOK , με την οποία ζητείται , στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του παραπέμποντος δικαστηρίου μεταξύ

SA Saint-Herblain distribution , Centre distributeur Leclerc , στο Saint-Herblain , και SA Paris distribution , Centre distributeur Leclerc , στη Νάντη ,

και

Association des Centres distributeurs Edouard Leclerc , στο Παρίσι , αφενός ,

και

Syndicat des libraires de Loire-Ocean , στο Angers , αφετέρου ,

Αντικείμενο της υπόθεσης

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία των άρθρων 3 , στοιχείο στ ), και 5 της Συνθήκης EOK ,

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με απόφαση της 22ας Νοεμβρίου 1983 , η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 29 Δεκεμβρίου 1983 , το Tribunal de grande instance της Νάντης υπέβαλε , δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης EOK , προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία διαφόρων κανόνων κοινοτικού δικαίου και ιδίως των διατάξεων σχετικά με την ελεύθερη άσκηση του ανταγωνισμού στην κοινή αγορά , καθώς και των άρθρων 3 , στοιχείο στ ), και 5 της Συνθήκης EOK , προκειμένου να μπορέσει να κρίνει αν συμβιβάζεται προς το κοινοτικό δίκαιο εθνική ρύθμιση που υποχρεώνει τους εμπόρους λιανικής πωλήσεως να πωλούν τα βιβλία τους σε τιμή καθοριζόμενη από τον εκδότη ή τον εισαγωγέα .

2 Το εν λόγω ερώτημα ανέκυψε στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ των Syndicat des libraires de Loire-Ocean και των εταιριών Saint-Herblain distribution και Paris distribution , οι οποίες έχουν την εκμετάλλευση των γνωστών υπό την επωνυμία « Centre distributeur Leclerc » καταστημάτων , και της Association des Centres distributeurs Edouard Leclerc , η οποία περιλαμβάνει υπό την αυτή επωνυμία καταστήματα , που έχουν τη φήμη ότι ακολουθούν πολιτική χαμηλών τιμών . H διαφορά ανάγεται στη μη τήρηση εκ μέρους των Centres distributeurs Leclerc των τιμών πωλήσεως στο κοινό που καθορί ζονται σύμφωνα με το νόμο 81-766 , της 10ης Αυγούστου 1981 , σχετικά με την τιμή των βιβλίων [ JORF ( Επίσημη Εφημερίδα της Γαλλικής Δημοκρατίας ) της 11.8.1981 ] .

3 Δυνάμει του γαλλικού νόμου της 10ης Αυγούστου 1981 , οι εκδότες ή οι εισαγωγείς βιβλίων οφείλουν να καθορίζουν την τιμή πωλήσεως στο κοινό των βιβλίων που εκδίδουν ή εισάγουν . Οι λιανοπωλητές είναι υποχρεωμένοι να τηρούν πραγματική τιμή πωλήσεως στο κοινό , η οποία να κυμαίνεται μεταξύ του 95 και 100 % της εν λόγω τιμής . O νόμος προβλέπει εξαιρέσεις από την υποχρέωση τηρήσεως της εν λόγω τιμής για ορισμένους ιδιωτικούς ή δημόσιους οργανισμούς , όπως οι βιβλιοθήκες και τα εκπαιδευτικά ιδρύματα , ενώ υπό ορισμένες προϋποθέσεις επιτρέπει έκπτωση . Σε περίπτωση παραβάσεως των διατάξεων του νόμου , οι ανταγωνιστές και οι διάφορες ενώσεις έχουν τη δυνατότητα να ασκήσουν αγωγή με αντικείμενο την παύση της παράβασης ή την αποκατάσταση της ζημίας , προβλέπεται δε και ποινική δίωξη .

4 Όσον αφορά τα εισαγόμενα βιβλία , το άρθρο 1 , τελευταία παράγραφος , του νόμου της 10ης Αυγούστου 1981 ορίζει ότι « όταν η εισαγωγή αφορά βιβλία που έχουν εκδοθεί στη Γαλλία , η τιμή πωλήσεως στο κοινό που καθορίζει ο εισαγωγέας είναι τουλάχιστον ίση με εκείνη που έχει καθορίσει ο εκδότης » . Το decret 81-1068 της 3ης Δεκεμβρίου 1981 ( JORF της 4.12.1981 ), που θεσπίστηκε κατ’ εφαρμογή του νόμου της 10ης Αυγούστου 1981 , ορίζει περαιτέρω ότι « θεωρείται ως εισαγωγέας ... ο αντιπρόσωπος που έχει την κεντρική διάθεση των εισαγόμενων βιβλίων , ο οποίος φέρει και την προβλεπόμενη από το άρθρο 8 του νόμου της 21ης Ιουλίου 1943 υποχρέωση » , συγκεκριμένα την υποχρέωση καταθέσεως ενός πλήρους αντιτύπου στο γραφείο νομίμων καταθέσεων του Υπουργείου Εσωτερικών .

5 Το Tribunal de grande instance της Νάντης , το οποίο επελήφθη αιτήσεως του Syndicat des libraires de Loire-Ocean με αντικείμενο την παύση εκ μέρους των εταιριών Saint-Herblain distribution και Paris distribution — οι οποίες προσεπικάλεσαν σε αναγκαστική παρέμβαση την Association des Centres distributeurs Edouard Leclerc και ζήτησαν την έκδοση κοινής αποφάσεως — της πωλήσεως βιβλίων σε τιμή κατώτερη από εκείνη που καθορίστηκε σύμφωνα με την προαναφερθείσα νομοθεσία , υπέβαλε στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα :

« Τα άρθρα 3 , στοιχείο στ ), και 5 της Συνθήκης EOK έχουν την έννοια ότι απαγορεύουν στα κράτη μέλη τη θέσπιση , με νομοθετική ή κανονιστική πράξη , συστήματος που να υποχρεώνει τους λιανοπωλητές να πωλούν τα βιβλία που εκδίδονται στα κράτη αυτά ή που εισάγονται σ’ αυτά , ιδίως από τα λοιπά κράτη μέλη , την τιμή που καθόρισε ο εκδότης ή ο εισαγωγέας , χωρίς να είναι δυνατή εφαρμογή σ’ αυτή την τιμή έκπτωσης μεγαλύτερης από 5 % ; »

6 Πρέπει να υπομνηστεί ότι ανάλογο προδικαστικό ερώτημα υπέβαλε το Cour d’appel του Poitiers στο πλαίσιο ταυτόσημης δίκης και αποτέλεσε αντικείμενο της απόφασης του Δικαστηρίου της 10ης Ιανουαρίου 1985 ( Association des Centres distributeurs Leclerc και Thouars distribution και λοιποί , υπόθεση 229/83 , Συλλογή 1985 , σ . 17 ).

7 Το Tribunal de grande instance της Νάντης , το οποίο έλαβε γνώση της εν λόγω απόφασης , γνωστοποίησε στο Δικαστήριο ότι εμμένει στην αίτησή του για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως .

8 Από την εξέταση της υπό κρίση υπόθεσης δεν ανέκυψε κανένα νέο στοιχείο σε σχέση με την υπόθεση 229/83 . Υπό τις περιστάσεις αυτές , αρκεί η παραπομπή στην αιτιολογία της απόφασης της 10ης Ιανουαρίου 1985 , αντίτυπο της οποίας επισυνάπτεται στην παρούσα απόφαση .

9 Επομένως , στο υποβληθέν από το Tribunal de grande instance της Νάντης προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί απάντηση ανάλογη με εκείνη που δόθηκε στην απόφαση της 10ης Ιανουαρίου 1985 , ότι δηλαδή :

— στο παρόν στάδιο του κοινοτικού δικαίου , το άρθρο 5 , παράγραφος 2 , σε συνδυασμό με τα άρθρα 3 , στοιχείο στ ), και 85 της Συνθήκης , δεν απαγορεύει στα κράτη μέλη να θεσπίζουν νομοθεσία , κατά την οποία η λιανική τιμή πωλήσεως των βιβλίων πρέπει να καθορίζεται από τον εκδότη ή τον εισαγωγέα του βιβλίου και επιβάλλεται σε όλους τους λιανοπωλητές υπό τον όρο πάντως ότι η νομοθεσία αυτή τηρεί τις λοιπές ειδικές διατάξεις της Συνθήκης και ιδίως εκείνες που αφορούν την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων , και

— στο πλαίσιο μιας τέτοιας εθνικής νομοθεσίας , συνιστούν μέτρα αποτελέσματος ισοδύναμου με ποσοτικό περιορισμό επί των εισαγωγών , τα οποία απαγορεύει το άρθρο 30 της Συνθήκης , οι διατάξεις

— κατά τις οποίες ο καθορισμός της λιανικής τιμής πωλήσεως του βιβλίου εναπόκειται στον εισαγωγέα , δηλαδή στον κύριο αντιπρόσωπο , ο οποίος οφείλει να προβεί στις διατυπώσεις σχετικά με την προβλεπόμενη από το νόμο κατάθεση ενός αντιτύπου του βιβλίου αυτού ,

— ή που επιβάλλουν , όσον αφορά την πώληση βιβλίων που εκδίδονται στο ίδιο το οικείο κράτος μέλος και επανεισάγονται , αφού προηγουμένως εξαχθούν σε άλλο κράτος μέλος , την τήρηση της τιμής πωλήσεως που καθορίζει ο εκδότης , εκτός αν από αντικειμενικά στοιχεία αποδεικνύεται ότι τα εν λόγω βιβλία εξήχθησαν με αποκλειστικό σκοπό την επανεισαγωγή τους και την κατ’ αυτόν τον τρόπο καταστρατήγηση της εν λόγω νομοθεσίας .

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

10 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η γαλλική κυβέρνηση και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων , οι οποίες κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο , δεν αποδίδονται . Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει έναντι των διαδίκων της κύριας δίκης το χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου , σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων .

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( τρίτο τμήμα ),

κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε το Tribunal de grande instance της Νάντης , με την από 22 Νοεμβρίου 1983 απόφασή του , αποφαίνεται :

1 ) Στο παρόν στάδιο του κοινοτικού δικαίου , το άρθρο 5 , παράγραφος 2 , σε συνδυασμό με τα άρθρα 3 , στοιχείο στ ), και 85 της Συνθήκης , δεν απαγορεύει στα κράτη μέλη να θεσπίζουν νομοθεσία , κατά την οποία η λιανική τιμή πωλήσεως των βιβλίων πρέπει να καθορίζεται από τον εκδότη ή τον εισαγωγέα του βιβλίου και επιβάλλεται σε όλους τους λιανοπωλητές , υπό τον όρο πάντως ότι η νομοθεσία αυτή τηρεί τις λοιπές ειδικές διατάξεις της Συνθήκης και ιδίως εκείνες που αφορούν την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων .

2 ) Στο πλαίσιο μιας τέτοιας εθνικής νομοθεσίας , συνιστούν μέτρα αποτελέσματος ισοδύναμο με ποσοτικό περιορισμό επί των εισαγωγών , τα οποία απαγορεύει το άρθρο 30 της Συνθήκης , οι διατάξεις

— κατά τις οποίες ο καθορισμός της λιανικής τιμής πωλήσεως του βιβλίου εναπόκειται στον εισαγωγέα , δηλαδή στον κύριο αντιπρόσωπο , ο οποίος οφείλει να προβεί στις διατυπώσεις σχετικά με την προβλεπόμενη από το νόμο κατάθεση ενός αντιτύπου του βιβλίου αυτού ,

— ή που επιβάλλουν , όσον αφορά την πώληση βιβλίων που εκδίδονται στο ίδιο το οικείο κράτος μέλος και επανεισάγονται , αφού προηγουμένως εξαχθούν σε άλλο κράτος μέλος , την τήρηση της τιμής πωλήσεως που καθορίζει ο εκδότης , εκτός αν από αντικειμενικά στοιχεία αποδεικνύεται ότι τα εν λόγω βιβλία εξήχθησαν με αποκλειστικό σκοπό την επανεισαγωγή τους και την κατ’ αυτόν τον τρόπο καταστρατήγηση της εν λόγω νομοθεσίας .