ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΤΡΙΤΟ ΤΜΗΜΑ) ΤΗΣ 24ΗΣ ΜΑΡΤΙΟΥ 1994. - GUIDO VAN POUCKE ΚΑΤΑ RIJKSINSTITUUT VOOR DE SOCIALE VERZEKERINGEN DER ZELFSTANDIGEN ΚΑΙ ALGEMENE SOCIALE KAS VOOR ZELFSTANDIGEN. - ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ: ARBEIDSHOF GENT - ΒΕΛΓΙΟ. - ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ ΤΩΝ ΔΙΑKΙΝΟΥΜΕΝΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ - ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΕΦΑΡΜΟΣΤΕΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ. - ΥΠΟΘΕΣΗ C-71/93.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1994 σελίδα I-01101



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

1. Κοινωνική ασφάλιση των διακινουμένων εργαζομένων - Κοινοτική κανονιστική ρύθμιση - Προσωπικό πεδίο εφαρμογής - Μόνιμος εν ενεργεία στρατιωτικός υπαγόμενος στο γενικό σύστημα ασφαλίσεως των μισθωτών εργαζομένων - Εμπίπτει - Υπαγωγή, βάσει της εθνικής νομοθεσίας, αποκλειστικώς και μόνο σε συγκεκριμένο κλάδο κοινωνικής ασφαλίσεως - Δεν έχει επίπτωση

(Κανονισμός 1408/71 του Συμβουλίου, άρθρο 2 PAR 3)

2. Κοινωνική ασφάλιση των διακινουμένων εργαζομένων - Μισθωτή δραστηριότητα κατά την έννοια του άρθρου 14γ του κανονισμού 1408/71 - 'Εννοια - Δραστηριότητα ασκούμενη από πρόσωπο υπό την ιδιότητά του ως δημοσίου υπαλλήλου εμπίπτοντος στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού - Περιλαμβάνεται

(Συνθήκη ΕΟΚ, άρθρο 48 κανονισμός 1408/71 του Συμβουλίου, άρθρο 14γ)

3. Κοινωνική ασφάλιση των διακινουμένων εργαζομένων - Εφαρμοστέο δίκαιο - Μισθωτός, εργαζόμενος σε κράτος μέλος, ασκών ταυτόχρονα μη μισθωτή δραστηριότητα σε άλλο κράτος μέλος - Υπαγωγή στη νομοθεσία του πρώτου - Υπαγωγή της μισθωτής δραστηριότητας αποκλειστικώς και μόνο σε συγκεκριμένο κλάδο κοινωνικής ασφαλίσεως - Δεν έχει επίπτωση ως προς την εφαρμογή της νομοθεσίας που διέπει τη μη μισθωτή δραστηριότητα

(Κανονισμός 1408/71 του Συμβουλίου, άρθρα 14γ και 14δ)

Περίληψη

1. Οι μόνιμοι εν ενεργεία στρατιωτικοί που υπηρετούν σε κράτος μέλος εμπίπτουν στο προσωπικό πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 1408/71 εφόσον υπάγονται, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο, στο γενικό σύστημα ασφαλίσεως των μισθωτών εργαζομένων κατ' ασθενείας και αναπηρίας, τομέας ιατρικής περιθάλψεως.

Το γεγονός ότι πρόσωπο ευρισκόμενο στην προαναφερθείσα κατάσταση εμπίπτει αποκλειστικώς και μόνο σε συγκεκριμένο κλάδο κοινωνικής ασφαλίσεως δεν έχει επίπτωση. Πράγματι, αφ' ής στιγμής ο κλάδος κοινωνικής ασφαλίσεως για τον οποίο πρόκειται διέπεται από νομοθεσία επί της οποίας εφαρμόζεται ο κανονισμός, κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 3, αυτού, τα εμπίπτοντα σ' αυτόν πρόσωπα υπάγονται όντως στην οικεία νομοθεσία, με συνέπεια να υπάγονται και στο προσωπικό πεδίο εφαρμογής του κανονισμού.

2. Στο σύστημα της Συνθήκης, οι δημόσιοι υπάλληλοι λογίζονται ως μισθωτοί εργαζόμενοι. Πράγματι, αφενός, η κοινοτική έννοια του εργαζομένου, κατά το άρθρο 48 της Συνθήκης, ορίζεται σύμφωνα με αντικειμενικά κριτήρια που χαρακτηρίζουν τη σχέση εργασίας, κύριο γνώρισμα της οποίας είναι το γεγονός ότι ένα πρόσωπο παρέχει σε άλλο πρόσωπο και υπό τη διεύθυνση του τελευταίου υπηρεσίες έναντι των οποίων λαμβάνει αμοιβή. Αφετέρου, η θέση της στη δέσμη διατάξεων της Συνθήκης και όσα διαλαμβάνει η παράγραφος 4 του άρθρου 48, βάσει της οποίας εξαιρείται από το πεδίο εφαρμογής του άρθρου η απασχόληση στη δημόσια διοίκηση, χωρίς να γίνεται διάκριση μεταξύ μονίμων και μη υπαλλήλων, καταδεικνύουν ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι συγκαταλέγονται μεταξύ των υπαλλήλων ή μισθωτών.

Συνακόλουθα, η ασκούμενη υπό την ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου δραστηριότητα προσώπου, το οποίο εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού, είναι μισθωτή δραστηριότητα κατά την έννοια του άρθρου 14γ, το οποίο καθορίζει τους ειδικούς κανόνες που ισχύουν επί προσώπων ασκούντων ταυτόχρονα μισθωτή δραστηριότητα στο έδαφος κράτους μέλους και μη μισθωτή δραστηριότητα στο έδαφος άλλου κράτους μέλους.

3. Πρόσωπο, το οποίο ασκεί ταυτόχρονα μισθωτή δραστηριότητα σε κράτος μέλος και μη μισθωτή δραστηριότητα σε άλλο κράτος μέλος, πρέπει να υπόκειται, κατ' εφαρμογήν των άρθρων 14γ και 14δ του κανονισμού 1408/71, λόγω της δεύτερης αυτής δραστηριότητας, στη νομοθεσία του πρώτου υπό τις αυτές προϋποθέσεις που θα ίσχυαν αν ασκούσε εκεί τη μη μισθωτή δραστηριότητα. Το γεγονός ότι για τη μισθωτή αυτή δραστηριότητά του η νομοθεσία επί της οποίας εφαρμόζεται ο κανονισμός 1408/71 περιορίζεται σε ορισμένους κλάδους κοινωνικής ασφαλίσεως δεν έχει επίπτωση επί της εφαρμογής της νομοθεσίας που διέπει τη μη μισθωτή δραστηριότητα.

Πράγματι, οι διατάξεις του τίτλου ΙΙ του κανονισμού, όπου εντάσσεται το άρθρο 14γ, συνιστούν πλήρες και ενιαίο σύστημα κανόνων ιδιωτικού διεθνούς δικαίου, σκοπός του οποίου είναι η υπαγωγή των εργαζομένων που διακινούνται εντός της Κοινότητας στο σύστημα κοινωνικής ασφαλίσεως ενός μόνο κράτους μέλους, ώστε να αποφεύγονται η σώρευση εφαρμοστέων εθνικών νομοθεσιών και οι εξ αυτών δυνάμενες να προκύψουν περιπλοκές.

Διάδικοι

Στην υπόθεση C-71/93,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Arbeidshof te Gent (Βέλγιο) προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ

Guido Van Poucke

και

1) Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen

2) Algemene Sociale Kas voor Zelfstandigen,

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία των άρθρων 1, 2, 13 και 14γ του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, όπως αυτός κωδικοποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 2001/83 του Συμβουλίου, της 2ας Ιουνίου 1983 (ΕΕ 1983, L 230, σ. 6),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τρίτο τμήμα),

συγκείμενο από τους J. C. Moitinho de Almeida, πρόεδρο τμήματος, F. Grevisse (εισηγητή) και M. Zuleeg, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: C. Gulmann

γραμματέας: H. A. Ruehl, κύριος υπάλληλος διοικήσεως,

λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσε:

- η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από την Μαρία Πατακιά και τον Pieter Van Nuffel, μέλη της Νομικής Υπηρεσίας,

έχοντας υπόψη την έκθεση τoυ εισηγητή δικαστή,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 2ας Φεβρουαρίου 1994,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με απόφαση της 9ης Μαρτίου 1993, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 16 Μαρτίου 1993, το Arbeidshof te Gent υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, ορισμένα προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία των άρθρων 1, 2, 13 και 14γ του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, όπως αυτός κωδικοποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 2001/83 του Συμβουλίου, της 2ας Ιουνίου 1983 (ΕΕ 1983, L 230, σ. 6, στο εξής: κανονισμός).

2 Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ του Guido Van Poucke και των Rijksinstituut voor de Sociale Verzekeringen der Zelfstandigen και Algemene Sociale Kas voor Zelfstandigen, με αντικείμενο τις εισφορές που κατέβαλε ο ενάγων-εφεσείων στο σύστημα κοινωνικών ασφαλίσεων των αυτοτελώς εργαζομένων στο Βέλγιο.

3 Ο Van Poucke ασκεί επαγγελματική δραστηριότητα υπό τη διπλή ιδιότητα του στρατιωτικού ιατρού στο Βέλγιο και του ανεξαρτήτου ιατρού στις Κάτω Χώρες. Τα βελγικά ιδρύματα κοινωνικών ασφαλίσεων των αυτοτελώς εργαζομένων κάλεσαν τον Van Poucke να καταβάλει, λόγω της ασκήσεως της δεύτερης από τις δραστηριότητές του, εισφορές.

4 Αμφισβητώντας την υπαγωγή του στο σύστημα κοινωνικής ασφαλίσεως των αυτοτελώς εργαζομένων στο Βέλγιο, ο Van Poucke άσκησε ενώπιον του Arbeidsrechtbank te Brugge αγωγή, αξιώνοντας να του επιστραφούν τα ποσά που κατέβαλε προς τούτο. Επειδή το δικαστήριο αυτό απέρριψε το αίτημά του, ο ενάγων άσκησε στη συνέχεια ενώπιον του Arbeidshof te Gent έφεση.

5 Εκτιμώντας ότι η επίλυση της διαφοράς εξηρτάτο από την ερμηνεία του κανονισμού, το Arbeidshof te Gent ανέστειλε τη διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:

"1) α) Ερώτημα απτόμενο της ερμηνείας του άρθρου 1, στοιχείο α', περίπτωση i, και του άρθρου 2, παράγραφος 3, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71, και ειδικότερα του ζητήματος αν εμπίπτει στο προσωπικό πεδίο εφαρμογής του κανονισμού μόνιμος εν ενεργεία στρατιωτικός υπηρετών στο Βέλγιο, ως προς τον οποίο επεκτάθηκε η ρύθμιση περί υποχρεωτικής ασφαλίσεως κατ' ασθενείας και αναπηρίας, τομέας ιατρικής περιθάλψεως, η οποία διέπει τους μισθωτούς.

β) Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, θεωρεί το Δικαστήριο ότι, ενόψει του ότι συγκεκριμένος κλάδος κοινωνικής ασφαλίσεως, εν προκειμένω η ασφάλιση κατ' ασθενείας και αναπηρίας, τομέας ιατρικής περιθάλψεως, διέπεται αποκλειστικώς ως προς την εφαρμογή του από νομοθετική ρύθμιση κράτους μέλους, επί της οποίας εφαρμόζεται ο κανονισμός (ΕΟΚ) 1408/71, συνάγεται εξ αυτού ότι τα πρόσωπα στα οποία αναφέρεται το άρθρο 2, παράγραφος 3, του κανονισμού υπάγονται [επίσης] ή υπήγοντο όντως στη νομοθετική ρύθμιση κράτους μέλους, επί της οποίας εφαρμόζεται ο κανονισμός, κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 3, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71;

γ) Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως επί των ερωτημάτων α' και β', έχει, κατά την κρίση του Δικαστηρίου, η έκφραση 'κατά το μέτρο που' του άρθρου 2, παράγραφος 3, του κανονισμού την έννοια ότι τυγχάνει εφαρμογής μόνον έναντι των προσώπων στα οποία αναφέρεται εν προκειμένω η διάταξη αυτή, σε σχέση με τη νομοθετική ρύθμιση κράτους μέλους επί της οποίας εφαρμόζεται ο κανονισμός;

2) Ερώτημα απτόμενο της ερμηνείας του άρθρου 13, παράγραφος 2, στοιχείο δ', και του άρθρου 14γ του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71, και ειδικότερα του ζητήματος αν η δραστηριότητα που ασκεί υπό την ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου πρόσωπο εμπίπτον στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού εξομοιώνεται, για τους σκοπούς της εφαρμογής του άρθρου 14γ, προς 'μισθωτές υπηρεσίες' .

3) Ερώτημα απτόμενο της ερμηνείας του τίτλου ΙΙ του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71, όπου απαντά το άρθρο 14γ αυτού, και ειδικότερα του ζητήματος αν το γεγονός ότι πρόσωπο το οποίο λόγω 'μισθωτής δραστηριότητας' εμπίπτει στο προσωπικό πεδίο εφαρμογής του κανονισμού και για τον λόγο αυτό είναι ασφαλισμένο αποκλειστικώς έναντι ενός μόνο κινδύνου (στην προκειμένη περίπτωση κατ' ασθενείας και αναπηρίας, στον τομέα της ιατρικής περιθάλψεως) συνεπάγεται ότι το πρόσωπο αυτό υποχρεούται να καταβάλλει, όσον αφορά τη 'μη μισθωτή δραστηριότητα' , ασφαλιστικές εισφορές αποκλειστικώς για τον κίνδυνο αυτό, ενώ η εφαρμοστέα εθνική νομοθετική ρύθμιση προβλέπει υποχρεωτική και ενιαία ασφάλιση έναντι διαφόρων κινδύνων."

Επί του πρώτου ερωτήματος

6 Με το πρώτο ερώτημα, υπό στοιχείο α', του αιτούντος δικαστηρίου ερωτάται αν μόνιμος εν ενεργεία στρατιωτικός, υπηρετών στο Βέλγιο, έναντι του οποίου επεκτάθηκε, βάσει του εθνικού δικαίου, το σύστημα υποχρεωτικής ασφαλίσεως των μισθωτών εργαζομένων κατ' ασθενείας και αναπηρίας, τομέας ιατρικής περιθάλψεως, εμπίπτει στο προσωπικό πεδίο εφαρμογής του κανονισμού.

7 Το προσωπικό πεδίο εφαρμογής του κανονισμού προσδιορίζεται στο άρθρο 2 αυτού. Κατά την παράγραφο 1 του ανωτέρω άρθρου, ο κανονισμός εφαρμόζεται στους "μισθωτούς ή μη μισθωτούς που υπάγονται ή υπήχθησαν στη νομοθεσία ενός ή περισσοτέρων από τα κράτη μέλη και είναι υπήκοοι ενός από τα κράτη μέλη(...)". Κατά την παράγραφο 3 του ιδίου άρθρου, ο κανονισμός εφαρμόζεται στους "δημοσίους υπαλλήλους και στο εξομοιούμενο προς αυτούς, σύμφωνα με την εφαρμοστέα νομοθεσία, προσωπικό κατά το μέτρο που υπάγονται ή υπήχθησαν στη νομοθεσία του κράτους μέλους επί της οποίας εφαρμόζεται ο παρών κανονισμός".

8 Το καθ' ύλην πεδίο εφαρμογής του κανονισμού προσδιορίζεται στο άρθρο 4 αυτού. Στην παράγραφο 1 του άρθρου απαριθμούνται οι διάφοροι κλάδοι κοινωνικής ασφαλίσεως τους οποίους διέπει. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ιδίως οι παροχές ασθενείας και αναπηρίας. Στην παράγραφο 4 του ιδίου άρθρου διευκρινίζεται ότι ο κανονισμός δεν τυγχάνει εφαρμογής ως προς τα "ειδικά συστήματα των δημοσίων υπαλλήλων ή των προς αυτούς εξομοιουμένων".

9 Στην προκειμένη περίπτωση, όπως προκύπτει από την απόφαση περί παραπομπής, ο ενάγων-εφεσείων υπάγεται στο βελγικό σύστημα υποχρεωτικής ασφαλίσεως των μισθωτών εργαζομένων κατ' ασθενείας και αναπηρίας, τομέας ιατρικής περιθάλψεως, το οποίο επεκτάθηκε, δυνάμει του βασιλικού διατάγματος της 28ης Νοεμβρίου 1969, στους δημοσίους υπαλλήλους και στο στρατιωτικό προσωπικό που υπηρετεί στο Βέλγιο. Πρόκειται για νομοθεσία επί της οποίας εφαρμόζεται ο κανονισμός, κατά την έννοια των διατάξεων του άρθρου 2, παράγραφος 3, αυτού. Στον βαθμό που το ευρισκόμενο στην περιγραφείσα από το αιτούν δικαστήριο κατάσταση πρόσωπο υπάγεται στη νομοθεσία αυτή, εμπίπτει στο προσωπικό πεδίο εφαρμογής του κανονισμού.

10 Πάντως, με το πρώτο ερώτημα, υπό στοιχείο β', το εθνικό δικαστήριο ερωτά αν τα πρόσωπα στα οποία αναφέρεται το άρθρο 2, παράγραφος 3, του κανονισμού υπάγονται πράγματι στην εφαρμοστέα, κατά την έννοια του προαναφερθέντος άρθρου, νομοθεσία, οσάκις εμπίπτουν μόνο σε συγκεκριμένο κλάδο κοινωνικής ασφαλίσεως.

11 Το γεγονός ότι πρόσωπο ευρισκόμενο στην περιγραφείσα με την απόφαση περί παραπομπής κατάσταση εμπίπτει αποκλειστικώς και μόνο σε συγκεκριμένο κλάδο κοινωνικής ασφαλίσεως δεν είναι δυνατό να μεταβάλει την απάντηση επί του πρώτου ερωτήματος, υπό στοιχείο α'. Αφ' ης στιγμής ο κλάδος κοινωνικής ασφαλίσεως για τον οποίο πρόκειται διέπεται από νομοθεσία επί της οποίας εφαρμόζεται ο κανονισμός, κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 3, αυτού, τα εμπίπτοντα σ' αυτόν πρόσωπα υπάγονται όντως στην οικεία νομοθεσία.

12 Με το πρώτο ερώτημα, υπό στοιχείο γ', το αιτούν δικαστήριο διερωτάται επί του ακριβούς περιεχομένου της εκφράσεως "κατά το μέτρο που" του άρθρου 2, παράγραφος 3, του κανονισμού.

13 Το άρθρο 2, παράγραφος 3, του κανονισμού, το οποίο παρατίθεται στην προεκτεθείσα σκέψη 7 της παρούσας αποφάσεως, είναι γενική διάταξη ορίζουσα το προσωπικό πεδίο εφαρμογής του κανονισμού. Σημαίνει απλώς ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι και το εξομοιούμενο προς αυτούς προσωπικό εμπίπτουν στο συγκεκριμένο πεδίο εφαρμογής εφόσον υπάγονται ή υπήχθησαν στη νομοθεσία επί της οποίας εφαρμόζεται ο κανονισμός.

14 Επομένως, η απάντηση στο πρώτο ερώτημα είναι ότι οι μόνιμοι εν ενεργεία στρατιωτικοί που υπηρετούν στο Βέλγιο εμπίπτουν στο προσωπικό πεδίο εφαρμογής του κανονισμού εφόσον υπάγονται, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο, στο γενικό σύστημα ασφαλίσεως των μισθωτών εργαζομένων κατ' ασθενείας και αναπηρίας, τομέας ιατρικής περιθάλψεως.

Επί του δευτέρου ερωτήματος

15 Με το δεύτερο ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ερωτά αν η δραστηριότητα που ασκεί υπό την ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου το πρόσωπο το οποίο εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού και στο οποίο αναφέρεται το άρθρο 13, παράγραφος 2, στοιχείο δ', αυτού είναι μισθωτή δραστηριότητα, κατά την έννοια του άρθρου 14γ, το οποίο καθορίζει τους ειδικούς κανόνες που έχουν εφαρμογή επί όσων ασκούν ταυτόχρονα μισθωτή δραστηριότητα στο έδαφος κράτους μέλους και μη μισθωτή δραστηριότητα στο έδαφος άλλου κράτους μέλους.

16 Στο ανωτέρω ερώτημα επιβάλλεται καταφατική απάντηση.

17 'Οπως υπογραμμίζει ορθώς η Επιτροπή, στο σύστημα της Συνθήκης, οι δημόσιοι υπάλληλοι λογίζονται ως μισθωτοί εργαζόμενοι. Πράγματι, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, η κοινοτική έννοια του εργαζομένου, κατά το άρθρο 48 της Συνθήκης, ορίζεται σύμφωνα με αντικειμενικά κριτήρια που χαρακτηρίζουν τη σχέση εργασίας, κύριο γνώρισμα της οποίας είναι το γεγονός ότι ένα πρόσωπο παρέχει σε άλλο πρόσωπο και υπό τη διεύθυνση του τελευταίου υπηρεσίες έναντι των οποίων λαμβάνει αμοιβή (βλ. απόφαση της 3ης Ιουλίου 1986 στην υπόθεση 66/85, Lawrie-Blum, Συλλογή 1986, σ. 2121, σκέψη 17). Η θέση της στη δέσμη διατάξεων της Συνθήκης και όσα διαλαμβάνει η παράγραφος 4 του άρθρου 48, βάσει της οποίας εξαιρείται από το πεδίο εφαρμογής του άρθρου η απασχόληση στη δημόσια διοίκηση, χωρίς να γίνεται διάκριση μεταξύ μονίμων και μη υπαλλήλων, καταδεικνύουν ότι οι δημόσιοι υπάλληλοι συγκαταλέγονται μεταξύ των υπαλλήλων ή μισθωτών. Εξάλλου, πρέπει να υπομνηστεί ότι, όταν ο κανονισμός εφαρμοζόταν μόνο στους μισθωτούς εργαζομένους και όχι στους μη μισθωτούς, οι διατάξεις περί δημοσίων υπαλλήλων περιλαμβάνονταν ήδη στον κανονισμό.

18 Γεγονός είναι ότι στο άρθρο 13, παράγραφος 2, του κανονισμού, το οποίο θεσπίζει τους γενικούς κανόνες περί προσδιορισμού της εφαρμοστέας νομοθεσίας, γίνεται μνεία των δημοσίων υπαλλήλων στο στοιχείο δ', ενώ τα ασκούντα μισθωτή δραστηριότητα πρόσωπα αναφέρονται στο στοιχείο α'. Πάντως, πρέπει να υπομνηστεί ότι τα υπό στοιχεία α' και β' πρώτα εδάφια της παραγράφου αυτής αναφέρονται στα πρόσωπα που ασκούν αντίστοιχα μισθωτή και μη μισθωτή δραστηριότητα, ενώ τα επόμενα εδάφια αφορούν ορισμένες ειδικές κατηγορίες προσώπων που ενδέχεται επίσης να ασκούν μια από τις προαναφερθείσες δραστηριότητες, όπως συμβαίνει επί παραδείγματι με τους ναυτικούς, μνεία των οποίων γίνεται στο στοιχείο γ'. Επομένως, για τους σκοπούς της εφαρμογής του κανονισμού, το ότι γίνεται χωριστή μνεία των δημοσίων υπαλλήλων στο άρθρο 13, παράγραφος 2, στοιχείο δ', αυτού, δεν αναιρεί την ιδιότητά τους ως μισθωτών.

19 Επομένως, η απάντηση στο δεύτερο ερώτημα είναι ότι η ασκούμενη υπό την ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου δραστηριότητα προσώπου, το οποίο εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού, είναι μισθωτή δραστηριότητα κατά την έννοια του άρθρου 14γ, το οποίο καθορίζει τους ειδικούς κανόνες που ισχύουν επί προσώπων ασκούντων ταυτόχρονα μισθωτή δραστηριότητα στο έδαφος κράτους μέλους και μη μισθωτή δραστηριότητα στο έδαφος άλλου κράτους μέλους.

Επί του τρίτου ερωτήματος

20 Με το τρίτο ερώτημα, το εθνικό δικαστήριο ερωτά αν η προβλεπόμενη στο άρθρο 14γ, παράγραφος 1, στοιχείο α', εφαρμογή της νομοθεσίας πρέπει να περιορίζεται, όσον αφορά τη μη μισθωτή δραστηριότητα, αποκλειστικώς στις κατηγορίες κοινωνικής ασφαλίσεως για τις οποίες ο ενδιαφερόμενος εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού λόγω της μισθωτής δραστηριότητάς του.

21 Στο ανωτέρω ερώτημα επιβάλλεται αρνητική απάντηση.

22 Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, οι διατάξεις του τίτλου ΙΙ του κανονισμού, όπου εντάσσεται το άρθρο 14γ, συνιστούν πλήρες και ενιαίο σύστημα κανόνων ιδιωτικού διεθνούς δικαίου, σκοπός του οποίου είναι η υπαγωγή των εργαζομένων που διακινούνται εντός της Κοινότητας στο σύστημα κοινωνικής ασφαλίσεως ενός μόνο κράτους μέλους, ώστε να αποφεύγονται η σώρευση εφαρμοστέων εθνικών νομοθεσιών και οι εξ αυτών δυνάμενες να προκύψουν περιπλοκές (βλ., ιδίως, απόφαση της 10ης Ιουλίου 1986 στην υπόθεση 60/85, Luijten, Συλλογή 1986, σ. 2365).

23 Το άρθρο 14γ, παράγραφος 1, στοιχείο α', του κανονισμού ορίζει ότι το πρόσωπο που ασκεί ταυτόχρονα μισθωτή δραστηριότητα στο έδαφος κράτους μέλους και μη μισθωτή δραστηριότητα στο έδαφος άλλου κράτους μέλους υπόκειται, υπό την επιφύλαξη εξαιρέσεων, στη νομοθεσία του κράτους μέλους στο έδαφος του οποίου ασκεί μισθωτή δραστηριότητα.

24 Επιπλέον, το άρθρο 14δ, παράγραφος 1, διευκρινίζει ότι, για τους σκοπούς της εφαρμογής της καθοριζομένης σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού νομοθεσίας, το εν λόγω πρόσωπο τυγχάνει της μεταχειρίσεως εκείνης που θα του επιφυλασσόταν αν ασκούσε το σύνολο της ή των επαγγελματικών δραστηριοτήτων του στο έδαφος του οικείου κράτους μέλους.

25 Επομένως, το ευρισκόμενο στην περιγραφείσα με την απόφαση περί παραπομπής κατάσταση πρόσωπο, το οποίο ασκεί ταυτόχρονα μισθωτή δραστηριότητα στο Βέλγιο και μη μισθωτή δραστηριότητα στις Κάτω Χώρες, πρέπει να υπόκειται, λόγω της δεύτερης αυτής δραστηριότητας, στην αντίστοιχη βελγική νομοθεσία υπό τις αυτές προϋποθέσεις που θα ίσχυαν αν ασκούσε τη μη μισθωτή δραστηριότητα στο Βέλγιο. Το γεγονός ότι για τη μισθωτή αυτή δραστηριότητά του η νομοθεσία επί της οποίας εφαρμόζεται ο κανονισμός περιορίζεται σε ορισμένους κλάδους κοινωνικής ασφαλίσεως δεν έχει επίπτωση επί της εφαρμογής της νομοθεσίας που διέπει τη μη μισθωτή δραστηριότητα.

26 Επομένως, στο τρίτο ερώτημα η απάντηση είναι ότι η προβλεπόμενη στο άρθρο 14γ, παράγραφος 1, στοιχείο α', του κανονισμού νομοθεσία πρέπει να εφαρμόζεται, όσον αφορά τη μη μισθωτή δραστηριότητα, υπό τις αυτές προϋποθέσεις που θα ίσχυαν αν η εν λόγω δραστηριότητα ασκούνταν στο οικείο κράτος μέλος.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

27 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, η οποία κατέθεσε παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τρίτο τμήμα),

κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε, με απόφαση της 9ης Μαρτίου 1993, το Arbeidshof te Gent του Βελγίου, αποφαίνεται:

1) Οι μόνιμοι εν ενεργεία στρατιωτικοί που υπηρετούν στο Βέλγιο εμπίπτουν στο προσωπικό πεδίο εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, εφόσον υπάγονται, σύμφωνα με το εθνικό δίκαιο, στο γενικό σύστημα ασφαλίσεως των μισθωτών εργαζομένων κατ' ασθενείας και αναπηρίας, τομέας ιατρικής περιθάλψεως.

2) Η ασκούμενη υπό την ιδιότητα του δημοσίου υπαλλήλου δραστηριότητα προσώπου, το οποίο εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού, είναι μισθωτή δραστηριότητα κατά την έννοια του άρθρου 14γ, το οποίο καθορίζει τους ειδικούς κανόνες που ισχύουν επί προσώπων ασκούντων ταυτόχρονα μισθωτή δραστηριότητα στο έδαφος κράτους μέλους και μη μισθωτή δραστηριότητα στο έδαφος άλλου κράτους μέλους.

3) Η προβλεπόμενη στο άρθρο 14γ, παράγραφος 1, στοιχείο α', του κανονισμού νομοθεσία πρέπει να εφαρμόζεται, όσον αφορά τη μη μισθωτή δραστηριότητα, υπό τις αυτές προϋποθέσεις που θα ίσχυαν αν η εν λόγω δραστηριότητα ασκούνταν στο οικείο κράτος μέλος.