Υπόθεση C-366/10

Air Transport Association of America κ.λπ.

κατά

Secretary of State for Energy and Climate Change

[αίτηση του High Court of Justice (England & Wales), Queen’s Bench Division (Administrative Court) για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]

«Αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως — Οδηγία 2003/87/ΕΚ — Σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου — Οδηγία 2008/101/ΕΚ — Ένταξη των αεροπορικών δραστηριοτήτων στο ως άνω σύστημα — Κύρος — Σύμβαση του Σικάγου — Πρωτόκολλο του Κιότο — Συμφωνία αεροπορικών μεταφορών ΕΕ-Ηνωμένων Πολιτειών — Αρχές του εθιμικού διεθνούς δικαίου — Έννομα αποτελέσματα — Δυνατότητα επικλήσεώς τους — Εξωεδαφική εφαρμογή του δικαίου της Ένωσης — Έννοιες “επιβάρυνση” και “φόρος”»

Προτάσεις της γενικής εισαγγελέα J. Kokott της 6ης Οκτωβρίου 2011 I - 13765

Απόφαση του Δικαστηρίου (τμήμα μείζονος συνθέσεως) της 21ης Δεκεμβρίου 2011 I - 13833

Περίληψη της αποφάσεως

Διεθνείς συμφωνίες – Συμφωνίες της Ένωσης – Αποτελέσματα συμφωνίας στην Ένωση, ελλείψει διατάξεώς της η οποία να τα προβλέπει ρητώς (Άρθρα 216 § 2, ΣΛΕΕ και 267 ΣΛΕΕ) Προδικαστικά ερωτήματα – Αρμοδιότητα του Δικαστηρίου – Εξέταση του κύρους οδηγίας υπό το πρίσμα διεθνούς συμφωνίας – Σύμβαση του Σικάγου για τη διεθνή πολιτική αεροπορία – Συμφωνία η οποία δεν δεσμεύει την Ένωση – Η εξέταση υπό το πρίσμα της συμφωνίας αυτής δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου (Άρθρα 267 ΣΛΕΕ και 351 ΣΛΕΕ· οδηγία 2008/101 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου) Προδικαστικά ερωτήματα – Αρμοδιότητα του Δικαστηρίου – Εξέταση του κύρους οδηγίας υπό το πρίσμα διεθνούς συμφωνίας – Πρωτόκολλο του Κιότο στη σύμβαση-πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών περί των κλιματικών μεταβολών – Πρωτόκολλο το οποίο δεσμεύει την Ένωση – Διατάξεις οι οποίες περιέχουν αιρέσεις και δεν είναι αρκούντως ακριβείς – Η εξέταση υπό το πρίσμα των διατάξεων αυτών δεν εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου (Άρθρο 267 ΣΛΕΕ· οδηγία 2008/101 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου· αποφάσεις του Συμβουλίου 94/69 και 2002/358) Προδικαστικά ερωτήματα – Αρμοδιότητα του Δικαστηρίου – Εξέταση του κύρους οδηγίας υπό το πρίσμα διεθνούς συμφωνίας – Συμφωνία για τις αεροπορικές μεταφορές η οποία συνήφθη μεταξύ, αφενός, της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και των κρατών μελών της και, αφετέρου, των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής – Κανόνες που προορίζονται να έχουν ευθεία και άμεση εφαρμογή επί των αεροπορικών εταιριών – Η εξέταση υπό το πρίσμα των κανόνων αυτών εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου (Άρθρο 267 ΣΛΕΕ· οδηγία 2008/101 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου· αποφάσεις του Συμβουλίου και των αντιπροσώπων των κυβερνήσεων των κρατών μελών 2007/339 και 2010/465). Προδικαστικά ερωτήματα – Αρμοδιότητα του Δικαστηρίου – Εξέταση του κύρους οδηγίας υπό το πρίσμα του εθιμικού διεθνούς δικαίου – Αρχές της κυριαρχίας των κρατών επί του εναέριού τους χώρου, της έλλειψης κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών επί της ανοικτής θάλασσας και της ελευθερίας των πτήσεων πάνω από την ανοικτή θάλασσα – Η εξέταση υπό το πρίσμα των αρχών αυτών εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Δικαστηρίου – Προϋποθέσεις και όρια (Άρθρο 3 § 5, ΣΕΕ· άρθρο 267 ΣΛΕΕ· οδηγία 2008/101 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου) Δημόσιο διεθνές δίκαιο – Αρχές – Αρχές του εθιμικού διεθνούς δικαίου – Αρχή σύμφωνα με την οποία πλοίο ευρισκόμενο στην ανοικτή θάλασσα υπόκειται αποκλειστικώς στο δίκαιο της σημαίας του – Κατ’ αναλογία εφαρμογή στα αεροσκάφη που υπερίπτανται της ανοικτής θάλασσας – Αποκλείεται Περιβάλλον – Ατμοσφαιρική ρύπανση – Σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου – Ένταξη των αεροπορικών δραστηριοτήτων στο εν λόγω σύστημα – Αρμοδιότητα της Ένωσης να προχωρήσει στην ως άνω ένταξη υπό το πρίσμα των αρχών του εθιμικού διεθνούς δικαίου και, συγκεκριμένα, της αρχής της κυριαρχίας των κρατών επί του εναέριού τους χώρου, της αρχής της έλλειψης κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών επί της ανοικτής θάλασσας και της αρχής της ελευθερίας των πτήσεων πάνω από την ανοικτή θάλασσα (Άρθρο 191 § 2, ΣΛΕΕ· οδηγία 2008/101 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου) Περιβάλλον – Ατμοσφαιρική ρύπανση – Σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου – Ένταξη των αεροπορικών δραστηριοτήτων στο εν λόγω σύστημα – Αρμοδιότητα της Ένωσης να προχωρήσει στην ως άνω ένταξη υπό το πρίσμα του κανόνα της συμφωνίας “Ανοικτοί Ουρανοί” ο οποίος επιβάλλει την τήρηση των νομοθετικών και κανονιστικών διατάξεων κάθε συμβαλλόμενου μέρους (Οδηγία 2008/101 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου) Περιβάλλον – Ατμοσφαιρική ρύπανση – Σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου – Ένταξη των αεροπορικών δραστηριοτήτων στο εν λόγω σύστημα – Αρμοδιότητα της Ένωσης να προχωρήσει στην ως άνω ένταξη υπό το πρίσμα των διατάξεων της συμφωνίας “Ανοικτοί Ουρανοί” οι οποίες αφορούν τους τελωνειακούς δασμούς και τις επιβαρύνσεις (Οδηγία 2008/101 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου) Περιβάλλον – Ατμοσφαιρική ρύπανση – Σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής αερίων θερμοκηπίου – Ένταξη των αεροπορικών δραστηριοτήτων στο εν λόγω σύστημα – Αρμοδιότητα της Ένωσης να προχωρήσει στην ως άνω ένταξη υπό το πρίσμα των διατάξεων της συμφωνίας “Ανοικτοί Ουρανοί” οι οποίες αφορούν το περιβάλλον (Οδηγία 2008/101 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου)