ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΕΚΤΟ ΤΜΗΜΑ) ΤΗΣ 19ΗΣ ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1994. - GESTION HOTELERA INTERNACIONAL SA ΚΑΤΑ COMUNIDAD AUTONOMA DE CANARIAS, AYUNTAMIENTO DE LAS PALMAS DE GRAN CANARIA ΚΑΙ GRAN CASINO DE LAS PALMAS SA. - ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ: TRIBUNAL SUPERIOR DE JUSTICIA DE CANARIAS - ΙΣΠΑΝΙΑ. - ΟΔΗΓΙΑ 71/305/ΕΟΚ - ΕΝΝΟΙΑ ΤΩΝ "ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ". - ΥΠΟΘΕΣΗ C-331/92.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1994 σελίδα I-01329



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

Προσέγγιση των νομοθεσιών - Διαδικασίες συνάψεως συμβάσεων δημοσίων έργων - Οδηγία 71/305 - Πεδίο εφαρμογής - Μικτή σύμβαση που αφορά συγχρόνως την εκτέλεση έργων και την παραχώρηση πραγμάτων - Παρεπόμενος χαρακτήρας των έργων σε σχέση με την παραχώρηση πραγμάτων - Αποκλεισμός - Εκτίμηση του εθνικού δικαστηρίου

(Οδηγία 71/305 του Συμβουλίου)

Περίληψη

Μικτή σύμβαση η οποία αφορά συγχρόνως την εκτέλεση εργασιών και την παραχώρηση πραγμάτων δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 71/305, περί συντονισμού των διαδικασιών για τη σύναψη συμβάσεων δημοσίων έργων, εάν η εκτέλεση των έργων παρουσιάζει παρεπόμενο μόνον χαρακτήρα σε σχέση με την παραχώρηση πραγμάτων.

Στο εθνικό δικαστήριο εναπόκειται να αποφανθεί αν τα έργα έχουν παρεπόμενο χαρακτήρα σε σχέση με το κύριο αντικείμενο του διαγωνισμού.

Διάδικοι

Στην υπόθεση C-331/92,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Tribunal Superior de Justicia de Canarias (Ισπανία) προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ

Gestion Hotelera Internacional SA

και

Comunidad Autonoma de Canarias,

Ayuntamiento de Las Palmas de Gran Canaria,

Gran Casino de Las Palmas SA,

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του άρθρου 1, στοιχείο α', της οδηγίας 71/305/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 26ης Ιουλίου 1971, περί συντονισμού των διαδίκων για τη σύναψη συμβάσεων δημοσίων έργων (ΕΕ ειδ. έκδ. 17/001, σ. 7),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα),

συγκείμενο από τους G. F. Mancini, πρόεδρο τμήματος, M. Diez de Velasco, Κ. Ν. Κακούρη, F. A. Schockweiler και P. J. G. Kapteyn (εισηγητή), δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: C. O. Lenz

γραμματέας: J.-G. Giraud

λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:

- η Comunidad Autonoma de Canarias, εκπροσωπουμένη από τον Manuel Aznar Vallejo, Letrado del Servicio Juridico de la Administracion de la Comunnidad Autonoma de Canarias, δικηγόρο Las Palmas de Gran Canaria,

- η Ayuntamiento de Las Palmas de Gran Canaria, εκπροσωπουμένη από τους Francisco Lopez Diaz, Procurador de los Trivunales, και Claudio Piernavieja Dominguez, δικηγόρο Las Palmas de Gran Canaria,

- το Βασίλειο της Ισπανίας, εκπροσωπούμενο από τους Alberto Jose Navarro Gonzalez, γενικό διευθυντή της υπηρεσίας συντονισμού κοινοτικών νομικών και θεσμικών θεμάτων, και Miguel Bravo-Ferrer Delgado, abogado del Estado,

- η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπουμένη αρχικά από τον Rafael Pellicer, μέλος της Νομικής Υπηρεσίας, και στη συνέχεια από τον Hendrik van Lier, νομικό σύμβουλο, και τη Maria Blanca Rodriguez Galindo, μέλος της Νομικής Υπηρεσίας,

έχοντας υπόψη την έκθεση τoυ εισηγητή δικαστή,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 9ης Δεκεμβρίου 1993,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με Διάταξη της 10ης Ιουλίου 1992, η οπoία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 31 Ιουλίου 1992, το Tribunal Superior de Justicia de Canarias υπέβαλε, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, δύο προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία της οδηγίας 71/305/EOK του Συμβουλίου, της 26ης Ιουλίου 1971, περί συντονισμού των διαδικασιών για τη σύναψη συμβάσεων δημοσίων έργων (ΕΕ, ειδ. έκδ. 17/001, σ. 7, στο εξής: οδηγία 71/305).

2 Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν κατά την εκδίκαση ένδικης διαφοράς μεταξύ, αφενός, της εταιρίας Gestion Hotelera Internacional και, αφετέρου, της Comunidad Autonoma de Canarias (Αυτόνομη Κοινότητα των Καναρίων Νήσων, στο εξής:Comunidad Autonoma), της δημοτικής αρχής της πόλεως Las Palmas de Gran Canaria (στο εξής: Δήμος Las Palmas) καθώς και της ετιαρίας Gran Casino de Las Palmas.

3 Mε περιφερειακό διάταγμα της 17ης Ιουλίου 1989 του Συμβουλίου της Προεδρίας της Κυβερνήσεως των Καναρίων Νήσων, το οποίο δημοσιεύθηκε στο Boletin Oficial de Canarias της 19ης Ιουλίου 1989, προκηρύχθηκαν δύο διαγωνισμοί, ο πρώτος για την παραχώρηση οριστικής αδείας εγκαταστάσεως και λειτουργίας επιχειρήσεως τυχηρών παιγνίων στους χώρους του ξενοδοχείου Santa Catalina της πόλεως Las Palmas και ο δεύτερος για τη χρήση των εγκαταστάσεων του ξενοδοχείου και την εκμετάλλευση της ξενοδοχειακής επιχειρήσεως. Δεδομένου ότι το εν λόγω ξενοδοχείο ανήκει στον Δήμο Las Palmas, ο δεύτερος διαγωνισμός προκηρύχθηκε από την Κυβέρνηση των Καναρίων Νήσων στο όνομα της δημοτικής αρχής της πόλεως αυτής δυνάμει συμφωνίας συνεργασίας μεταξύ των δύο αυτών αρχών.

4 Η συγγραφή υποχρεώσεων για την παραχώρηση της αδείας εγκαταστάσεως και λειτουργίας επιχειρήσεως τυχηρών παιγνίων περιέχεται στο παράρτημα Ι του προμνησθέντος περιφερειακού διατάγματος (στο εξής: παράρτημα Ι). Μεταξύ των όρων που πρέπει να πληρούν οι πιθανοί ανάδοχοι, το άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο γ', περίπτωση i, του παραρτήματος αυτού προβλέπει ότι

"γ') μοναδικός και αποκλειστικός εταιρικός σκοπός (τους) θα είναι η εκμετάλλευση τυχηρών παιγνίων. Εν τούτοις, ο εταιρικός σκοπός της επιχειρήσεως θα μπορεί να περιλαμβάνει το δικαίωμα προσφοράς και παροχής προσθέτων υπηρεσιών στις οποίες αναφέρεται το άρθρο 2, παράγραφος 2, της παρούσας συγγραφής υποχρεώσεων.

(...)

i) (οι πιθανοί ανάδοχοι πρέπει) να συμμετέχουν στον διαγωνισμό για την παραχώρηση της χρήσεως των εγκαταστάσεων και της εκμεταλλεύσεως της ξενοδοχειακής επιχειρήσεως, η συγγραφή υποχρεώσεων του οποίου περιέχεται στο παράρτημα ΙΙ του παρόντος διατάγματος".

5 Δυνάμει του άρθρου 3, παράγραφος 3, στοιχείο ζ', του παραρτήματος Ι, η αίτηση πρέπει να συνοδεύεται από τα διαγράμματα και τα σχέδια του χώρου εγκαταστάσεως των παιγνίων όπου θα αναφέρονται όλα τα τεχνικά χαρακτηριστικά, συμπεριλαμβανομένων των συμπληρωματικών εργασιών ή προσαρμογών που θα κρίνονταν αναγκαίες.

6 Το άρθρο 4, παράγραφος 3, του ιδίου παραρτήματος απαριθμεί τα στοιχεία που πρέπει να γνωστοποιηθούν στον ανάδοχο, όπως τα επιτρεπόμενα παίγνια, η ελεύθερη είσοδος στο καζίνο και το ανεκχώρητο της αδείας. Το άρθρο 5, παράγραφος 2, στοιχείο β', ορίζει ότι η αίτηση περί παραχωρήσεως αδείας εγκαταστάσεως και λειτουργίας επιχειρήσεως τυχηρών παιγνίων πρέπει να συνοδεύεται από αντίγραφο της δημοτικής αδείας εκτελέσεως ορισμένων εργασιών καθώς και από βεβαίωση περατώσεώς τους.

7 Η συγγραφή υποχρεώσεων περί παραχωρήσεως της χρήσεως των εγκαταστάσεων του ξενοδοχείου και της εκμεταλλεύσεως της ξενοδοχειακής επιχειρήσεως, η οποία επαναλαμβάνεται στο παράρτημα ΙΙ του περιφερειακού διατάγματος (στο εξής: παράρτημα ΙΙ), διευκρινίζει, στο άρθρο 2, ότι μόνον οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν πραγματικά στον διαγωνισμό για την παραχώρηση οριστικής αδείας εγκαταστάσεως και λειτουργίας επιχειρήσεως τυχηρών παιγνίων μπορούν να υποβάλουν προσφορές για τον δεύτερο αυτό διαγωνισμό.

8 Δυνάμει του άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο α', του παραρτήματος ΙΙ, ο ανάδοχος υποχρεούται να επενδύσει τουλάχιστον ένα δισεκατομμύριο πεσέτες (ΡΤΑ) για τις εγκαταστάσεις του ξενοδοχείου και να προσφέρει τουλάχιστον ένα δισεκατομμύριο ΡΤΑ για τη χρήση του συνόλου του ξενοδοχείου και του καζίνο κατά την αρχική διάρκεια ισχύος της αδείας. Το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο β', προβλέπει ότι η ανάδοχος επιχείρηση πρέπει να προβεί στην εκτέλεση των αναγκαίων εργασιών ανακαινίσεως, διαρρυθμίσεως και επισκευής των εγκαταστάσεων προκειμένου το ξενοδοχείο και οι πέριξ αυτού χώροι να μπορούν να παραμείνουν στην κατηγορία των "πέντε αστέρων" και να μπορούν να προσφέρουν τις υποχρεωτικές συμπληρωματικές υπηρεσίες. Το άρθρο 3, παράγραφος 3, του παραρτήματος ΙΙ ορίζει ότι η υποβληθησομένη προσφορά για τις εργασίες αυτές θα πρέπει να καθορίζει τα βασικά σχέδια των εργασιών, τον προϋπολογισμό τους και τις προθεσμίες εκτελέσεως.

9 Ενώιον του εθνικού δικαστηρίου, η Gestion Hotelera Internacional, η οποία ήταν μισθώτρια του ξενοδοχείου κατά τον χρόνο της διαδικασίας του διαγωνισμού, ζήτησε την ακύρωση των προκηρυχθέντων από την Κυβέρνηση των Καναρίων Νήσων διαγωνισμών καθώς και της κατακυρώσεως που έγινε εν τω μεταξύ στην εταιρία Gran Casino de Las Palmas με το περιφερειακό διάταγμα της 10ης Ιανουαρίου 1990. Η αίτηση ακυρώσεως στηρίζεται στο γεγονός ότι, σύμφωνα με τη συγγραφή υποχρεώσεων, οι ανάδοχοι έπρεπε να εκτελέσουν εργασίες ανακαινίσεως του καζίνο και του ξενοδοχείου και, επομένως, το περιφερειακό διάταγμα που περιείχε τις προκηρύξεις διαγωνισμού έπρεπε να είχε δημοσιευθεί στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, σύμφωνα με την οδηγία 71/305.

10 'Εχοντας αμφιβολίες ως προς την ερμηνεία του κοινοτικού δικαίου, το Tribunal Superior de Justicia de Canarias ανέστειλε την ενώπιόν του διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:

"1) Εμπίπτει στην έννοια 'συμβάσεις δημοσίων έργων' του άρθρου 1, στοιχείο α', της οδηγίας 71/305/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 26ης Ιουλίου 1971 μια 'μικτή σύμβαση η οποία αποτελείται από σύμβαση έργου και την παραχώρηση πραγμάτων' ;

2) Είναι συνεπώς υποχρεωμένες οι αναθέτουσες αρχές, όταν θέλουν να συνάψουν σύμβαση με τα χαρακτηριστικά αυτά, να δημοσιεύσουν την προκήρυξη στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευερωπαϊκών Κοινοτήτων;"

Επί του παραδεκτού

11 Η Comunidad Autonoma καθώς και η δημοτική αρχή της πόλεως Las Palmas υποστηρίζουν ότι δεν υπήρχε λόγος παραπομπής της υποθέσεως από το εθνικό δικαστήριο στο Δικαστήριο, διότι η οδηγία 71/305 έχει μεταφερθεί στο εσωτερικό δίκαιο και, επομένως, παρέλκει πλέον η αναφορά σε αυτήν.

12 Επ' αυτού πρέπει να υπομνηστεί ότι, κατά πάγια νομολογία, εναπόκειται αποκλειστικά στα εθνικά δικαστήρια που επιλαμβάνονται της διαφοράς και αναλαμβάνουν την ευθύνη της εκδοθησομένης δικαστικής αποφάσεως να εκτιμούν, ενόψει των ιδιαιτεροτήτων κάθε υποθέσεως, τόσο την αναγκαιότητα της προδικαστικής αποφάσεως για την έκδοση της δικής τους αποφάσεως όσο και τη σκοπιμότητα των ερωτημάτων που υποβάλλουν στο Δικαστήριο (βλ., ιδίως, απόφαση της 27ης Οκτωβρίου 1993 στην υπόθεση C-127/92, Enderby, Συλλογή 1993, σ. Ι-0000, σκέψη 10).

13 Εξάλλου, κατά πάγια νομολογία, η ερμηνεία οδηγίας μπορεί να είναι χρήσιμη στο εθνικό δικαστήριο προκειμένου να διασφαλίζεται ότι ο νόμος που την έχει μεταφέρει στο εσωτερικό δίκαιο θα ερμηνεύεται και θα εφαρμόζεται σύμφωνα με τις επιταγές του κοινοτικού δικαίου (βλ. απόφαση της 20ής Μαΐου 1976 στην υπόθεση 111/75, Mazzalai, Rec. σ. 657, σκέψη 10).

14 Επομένως, πρέπει να εξεταστούν τα ερωτήματα τα οποία υπέβαλε το αιτούν δικαστήριο.

Επί της ουσίας

Επί του πρώτου ερωτήματος

15 Κατ' αρχάς, πρέπει να υπομνηστεί ότι η οδηγία 71/305 δίδει τον ορισμό των συμβάσεων δημοσίων έργων στο άρθρο 1. Σύμφωνα με το στοιχείο α' της διατάξεως αυτής, πρέπει να πρόκειται για "συμβάσεις εξ επαχθούς αιτίας συναπτόμενες εγγράφως μεταξύ αφενός μεν ενός εργολήπτου (φυσικού ή νομικού προσώπου), αφετέρου δε μιας αναθετούσης αρχής (...)", η οποία ορίζεται στο στοιχείο β' ως το δημόσιο, οι περιφερειακές ή τοπικές αρχές και τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου τα απαριθμούμενα στο παράρτημα Ι της οδηγίας.

16 Επιπλέον, η σύμβαση αυτή πρέπει να έχει ως αντικείμενο μια από τις δραστηριότητες που προβλέπονται στο άρθρο 2 της οδηγίας 71/304/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 26ης Ιουλίου 1971, περί καταργήσεως των περιορισμών στην ελεύθερη παροχή υπηρεσιών στον τομέα των συμβάσεων δημοσίων έργων και στην ανάθεση συμβάσεων δημοσίων έργων μέσω πρακτορείου ή υποκαταστημάτων (ΕΕ ειδ. έκδ. 17/001, σ. 3). Ο κατάλογος αυτών των επαγγελματικών δραστηριοτήτων ο οποίος περιέχεται σε παράρτημα της οδηγίας αυτής αναφέρει τις δραστηριότητες κατασκευών και έργων πολιτικού μηχανικού.

17 Για να δοθούν στο αιτούν δικαστήριο τα ερμηνευτικά στοιχεία που του είναι χρήσιμα για την επίλυση της διαφοράς στην κύρια δίκη, πρέπει να αναλυθεί εν συνεχεία η εν λόγω σύμβαση, όπως περιγράφεται στη δικογραφία.

18 Η διαδικασία του διαγωνισμού άρχισε με τη δημοσίευση δύο προσκλήσεων για την υποβολή προσφορών από την Κυβέρνηση των Καναρίων Νήσων. Η πρώτη, σχετικά με το καζίνο, δημοσιεύθηκε στο όνομα της Αυτόνομης Κοινότητας των Καναρίων Νήσων, ενώ η δεύτερη, σχετικά με την εκμετάλλευση ξενοδοχείου, δημοσιεύθηκε στο όνομα του Δήμου Las Palmas.

19 H αναθέτουσα αρχή πρότεινε τη δημιουργία επιχειρήσεως τυχηρών παιγνίων στους χώρους του ξενοδοχείου Santa Catalina, η κυριότητα του οποίου ανήκει στον Δήμο. Επιδίωκε να κατακυρώσει τη σύμβαση αυτή σε επιχείρηση που θα ανελάμβανε επίσης την εκμετάλλευση της ξενοδοχειακής επιχειρήσεως. Προς τον σκοπό αυτό, το άρθρο 2 του παραρτήματος ΙΙ διευκρίνιζε ότι γίνονται δεκτές να συμμετάσχουν μόνον οι επιχειρήσεις εκείνες που θα υπέβαλλαν επίσης προσφορές για την οριστική άδεια εγκαταστάσεως και λειτουργίας ειπχερήσεως παιγνίων.

20 Πρώτον, από τη συμφωνία συνεργασίας μεταξύ του Δήμου Las Palmas και της Κυβερνήσεως των Καναρίων Νήσων, όπως περιγράφεται από το αιτούν δικαστήριο, και από το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο β', του παραρτήματος ΙΙ προκύπτει ότι ο ανάδοχος θα υποχρεούται να εκτελέσει μια σειρά εργασιών όχι μόνο στα παραρτήματα του ξενοδοχείου, αλλά και σ' εκείνα του καζίνο. Οι εργασίες αυτές έπρεπε να καταστήσουν τους χώρους καταλλήλους για την άσκηση των δραστηριοτήτων για τις οποίες προορίζονταν.

21 Δεύτερον, το παράρτημα ΙΙ, το οποίο απαριθμεί τις ελάχιστες προϋποθέσεις οι οποίες πρέπει να πληρούνται για τη λήψη αδείας εγκαταστάσεως και λειτουργίας του καζίνο καθώς και για τη χρήση του προβλεπομένου χώρου αυτής της εγκαταστάσεως και την εκμετάλλευση της ξενοδοχειακής επιχειρήσεως, υποχρέωνε τον ανάδοχο να προβεί στην εκτέλεση εργασιών ανακαινίσεως, διαρρυθμίσεως και επισκευής των εγκαταστάσεων του ξενοδοχείου ύψους τουλάχιστον ενός δισεκατομμυρίου ΡΤΑ.

22 Τέλος, κατά το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο β', του παραρτήματος ΙΙ, ο ανάδοχος όφειλε να εξασφαλίσει ότι το ξενοδοχείο θα παρέμενε στην κατηγορία των "πέντε αστέρων" και ότι θα μπορούσε να προσφέρει συμπληρωματικές υποχρεωτικές υπηρεσίες. Συναφώς, τα άρθρο 3, παράγραφος 3, στοιχείο ζ', του παραρτήματος Ι του επέβαλλε να υποδείξει τις συμπληρωματικές εργασίες ή τις προσαρμογές που θα κρίνονταν αναγκαίες για την εκμετάλλευση του καζίνο.

23 Από την ανάλυση αυτή προκύπτει ότι το κύριο αντικείμενο του διαγωνισμού συνίστατο, αφενός, στην εγκατάσταση και τη λειτουργία καζίνο και, αφετέρου, στην εκμετάλλευση ξενοδοχειακής επιχειρήσεως. Δεν αμφισβητείται ότι οι συμβάσεις αυτές, εξεταζόμενες υπ' αυτό το πρίσμα, δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 71/305.

24 Στη συνέχεια φαίνεται ότι, πρώτον, τα προαναφερόμενα έγγραφα δεν περιείχαν καμιά περιγραφή του αντικειμένου των πραγματοποιηθησομένων εργασιών, τόσο σχετικά με την εγκατάσταση και την έναρξη λειτουργίας του καζίνο όσο και με την εκμετάλλευση του ξενοδοχείου , ότι, δεύτερον, δεν προβλεπόταν καμιά αμοιβή για τις εργασίες αυτές και ότι, τρίτον, ο ανάδοχος λόγω του αυστηρού ορισμού του εταιρικού σκοπού του στο άρθρο 2, παράγραφος 1, στοιχείο γ', του παραρτήματος Ι, δεν μπορούσε να τις εκτελέσει ο ίδιος.

25 Το ζήτημα που αντιμετωπίζει το αιτούν δικαστήριο είναι αν μια τέτοια μικτή σύμβαση, η οποία αφορά συγχρόνως την εκτέλεση εργασιών και την παραχώρηση πραγμάτων, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 71/305.

26 Πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι, οσάκις οι πραγματοποιηθησόμενες εργασίες στο ξενοδοχείο και στο καζίνο έχουν παρεπόμενο μόνο χαρακτήρα σε σχέση με το κύριο αντικείμενο της συμβάσεως, το σύνολο του διαγωνισμού αυτού δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί σύμβαση δημοσίων έργων κατά την έννοια της οδηγίας 71/305.

27 Η ερμηνεία αυτή ενισχύεται από την οδηγία 92/50/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 1992, για τον συντονισμό των διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών (ΕΕ L 209, σ. 1). Σύμφωνα με την δεκάτη έκτη αιτιολογική της σκέψη, από την οδηγία 71/305 προκύπτει, συγκεκριμένα, ότι μια σύμβαση μπορεί να θεωρείται ως σύμβαση δημοσίων έργων μόνον εφόσον ο σκοπός της συνίσταται στην εκτέλεση ενός έργου και ότι, εφόσον τα έργα αυτά γίνονται επικουρικώς και δεν αποτελούν το αντικείμενο της συμβάσεως, δεν μπορούν να δικαιολογήσουν τον χαρακτηρισμό της συμβάσεως ως συμβάσεως δημοσίων έργων.

28 Στο εθνικό δικαστήριο εναπόκειται να αποφανθεί αν οι εργασίες έχουν παρεπόμενο χαρακτήρα σε σχέση με το κύριο αντικείμενο του διαγωνισμού.

29 Συνεπώς, στο πρώτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι μικτή σύμβαση η οποία αφορά συγχρόνως την εκτέλεση εργασιών και την παραχώρηση πραγμάτων δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 71/305, εάν η εκτέλεση των εργασιών παρουσιάζει παρεπόμενο μόνο χαρακτήρα σε σχέση με την παραχώρηση πραγμάτων.

Επί του δευτέρου ερωτήματος

30 Ενόψει της απαντήσεως που δόθηκε στο πρώτο ερώτημα, παρέλκει η εξέταση του δευτέρου.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

31 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Ισπανική Κυβέρνηση και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα),

κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε, με Διάταξη της 10ης Ιουλίου 1992, το Tribunal Superior de Justicia de Canarias, αποφαίνεται:

Μικτή σύμβαση η οποία αφορά συγχρόνως την εκτέλεση εργασιών και την παραχώρηση πραγμάτων δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 71/305/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 26ης Ιουλίου 1971, περί συντονισμού των διαδικασιών για τη σύναψη συμβάσεων δημοσίων έργων, εάν η εκτέλεση των εργασιών παρουσιάζει παρεπόμενο μόνο χαρακτήρα σε σχέση με την παραχώρηση πραγμάτων.