ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ 6ΗΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1981. - C. BROEKMEULEN ΚΑΤΑ HUISARTS REGISTRATIE COMMISSIE. - (ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ ΤΗΣ COMMISSIE VAN BEROEP HUISARTSGENEESKUNDE, ΧΑΓΗ). - ΔΙΚΑΙΩΜΑ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ : ΙΑΤΡΟΙ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 246/80.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1981 σελίδα 02311

Σουηδική ειδική έκδοση σελίδα 00199

Φινλανδική ειδική έκδοση σελίδα 00205

Ισπανική ειδική έκδοση σελίδα 00625



Περίληψη

Διάδικοι

Αντικείμενο της υπόθεσης

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

1 . Προδικαστικά ερωτήματα — Παραπομπή στό Δικαστήριο — Εθνικό δικαστήριο κατά τήν έννοια τού άρθρου 177 τής συνθήκης — Έννοια — Επιτροπή προσφυγών πού έχει συσταθεί από επαγγελματικό οργανισμό

( Συνθήκη ΕΟΚ , άρθρο 177 )

2 . Ελεύθερη κυκλοφορία τών προσώπων — Ελευθερία εγκαταστάσεως καί ελεύθερη παροχή υπηρεσιών — Διατάξεις τής συνθήκης — Προσωπικό πεδίο εφαρμογής — Έκταση

( Συνθήκη ΕΟΚ , άρθρο 3 στοιχείο γ , 48 , 52 καί 59 )

3 . Ελεύθερη κυκλοφορία τών προσώπων — Ελευθερία εγκαταστάσεως καί ελεύθερη παροχή υπηρεσιών — Ιατροί — Υπήκοος Κράτους μέλους κάτοχος διπλώματος ενός άλλου Κράτους μέλους , πού αναφέρεται στό άρθρο 3 τής οδηγίας 75/362 — Δικαίωμα εγκαταστάσεως ως γενικού ιατρού σέ ενα Κράτος μέλος , τού οποίου ειναι υπήκοος — Πρόσθετες απαιτήσεις εκπαιδεύσεως — Ανεπίτρεπτο

( Οδηγία τού Συμβουλίου 75/362 , άρθρα 2 καί 3 )

Περίληψη

1 . Άν κατά τό νομικό σύστημα ενός Κράτους μέλους , η φροντίδα γιά τήν εκτέλεση τών διατάξεων πού εξέδωσαν τά όργανα τής Κοινότητος έχει ανατεθεί σέ εναν επαγγελματικό οργανισμό , ο οποίος τελεί , μέχρις ενός ορισμένου σημείου , υπό τόν έλεγχο τής διοικήσεως , καί άν ο οργανισμός αυτός θεσπίζει , μέσα σ’ αυτό τό πλαίσιο , καί σέ συνεργασία μέ τίς αρμόδιες διοικητικές αρχές , ένδικα μέσα , πρόσφορα νά επηρεάσουν τήν άσκηση τών δικαιωμάτων πού παρέχει τό κοινοτικό δίκαιο , τό ωφέλιμο αποτέλεσμα αυτού τού δικαίου επιβάλλει νά δύναται τό Δικαστήριο νά αποφανθεί επί τών ζητημάτων ερμηνείας καί κύρους πού ειναι δυνατόν νά ανακύψουν στό πλαίσιο μιάς τέτοιας διαφοράς .

Από τά ανωτέρω προκύπτει οτι λόγω ελλείψεως πρόσφορου ενδίκου μέσου ενώ πιον τών τακτικών δικαστηρίων , επί θέματος , πού αφορά τήν εφαρμογή τού κοινοτικού δικαίου η επιτροπή προσφυγών , πού έχει συσταθεί από εναν τέτοιο οργανισμό , ασκεί τά καθήκοντά της μέ τήν έγκριση τών δημοσίων αρχών καί λειτουργεί μέ τήν συνδρομή τους , καί τής οποίας οι αποφάσεις , πού εκδίδονται κατ’ αντιδικία , αναγνωρίζονται πράγματι ως οριστικές , πρέπει νά θεωρηθεί ως δικαστήριο ενός Κράτους μέλους κατά τήν έννοια τού άρθρου 177 τής συνθήκης ΕΟΚ .

2 . Η ελεύθερη κυκλοφορία τών προσώπων , η ελευθερία εγκαταστάσεως καί η ελεύθερη παροχή υπηρεσιών πού εξασφαλίζονται από τά άρθρα 3 στοιχείο γ , 48 , 52 καί 59 τής συνθήκης , πού αποτελούν θεμελιώδεις ελευθερίες εντός τού συστήματος τής Κοινότητος , δέν θά επραγματώνοντο πλήρως άν τά Κράτη μέλη ηδύναντο νά αρνηθούν τό ευεργέτημα τών διατάξεων τού κοινοτικού δικαίου , στούς υπηκόους τους πού έχουν κάνει χρήση τών υπαρχουσών διευκολύνσεων στόν τομέα τής κυκλοφορίας καί τής εγκαταστάσεως καί πού έχουν αποκτήσει , μέσω τών διευκολύνσεων αυτών , τά επαγγελματικά προσόντα πού αναφέρονται στήν οδηγία περί αμοιβαίας αναγνωρίσεως τών διπλωμάτων σέ ενα Κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο , τού οποίου έχουν τήν ιθαγένεια .

3 . Η οδηγία 75/362 πρέπει νά ερμηνευθεί κατά τήν έννοια οτι ο υπήκοος ενός Κράτους μέλους , πού απέκτησε σέ ενα άλλο Κράτος μέλος δίπλωμα πού αναφέρεται στό άρθρο 3 τής οδηγίας , καί ο οποίος , υπό τήν ιδιότητα αυτή , δύναται νά διατηρεί ιατρείο γενικού ιατρού σ’ αυτό τό άλλο Κράτος μέλος , δικαιούται νά εγκατασταθεί ως γενικός ιατρός στό Κράτος μέλος , τού οποίου ειναι υπήκοος , ακόμη καί άν τό Κράτος μέλος αυτό εξαρτά τήν είσοδο σ’ αυτό τό επάγγελμα τών κατόχων διπλωμάτων ιατρικής , πού εχορηγήθησαν στό έδαφός του , από πρόσθετες προϋποθέσεις εκπαιδεύσεως .

Διάδικοι

Στήν υπόθεση 246/80 ,

πού έχει ως αντικείμενο αίτηση τής Commissie van Beroep Huisartsgeneeskunde ( επιτροπή προσφυγών επί θεμάτων γενικής ιατρικής ), Χάγη , πρός τό Δικαστήριο , κατ’ εφαρμογή τού άρθρου 177 τής συνθήκης ΕΟΚ , μέ τήν οποία ζητείται , στό πλαίσιο τής διαφοράς πού εκκρεμεί ενώπιον τής ως άνω επιτροπής μεταξύ

C . BROEKMEULEN , ιατρού Kerkdriel ,

καί

HUISARTS REGISTRATIE COMMISSIE ( επιτροπή μητρώου γενικών ιατρών ),

Αντικείμενο της υπόθεσης

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως πρός τήν ερμηνεία τής οδηγίας 75/362 τού Συμβουλίου τής 16ης Ιουνίου 1975 περί αμοιβαίας αναγνωρίσεως διπλω μάτων , πιστοποιητικών καί άλλων τίτλων ιατρικής καί περί τών μέτρων πρός διευκόλυνση τής πραγματικής ασκήσεως τού δικαιώματος εγκαταστάσεως καί τού δικαιώματος τής ελευθέρας παροχής υπηρεσιών ( ΕΕ , ειδ . έκδ . L 167 , 06/001 , σ . 196 ) καί τής οδηγίας 75/363 τού Συμβουλίου τής 16ης Ιουνίου 1975 περί τού συντονισμού τών νομοθετικών , κανονιστικών καί διοικητικών διατάξεων πού αφορούν τίς δραστηριότητες τών ιατρών ( ΕΕ , ειδ . έκδ ., L 167 , 06/001 , σελ . 209 ),

Σκεπτικό της απόφασης

1 Μέ απόφαση τής 21ης Οκτωβρίου 1980 πού περιήλθε στό Δικαστήριο στίς 11 Νοεμβρίου 1980 , η Commissie van Beroep Huisartsgeneeskunde ( επιτροπή προσφυγών σχετικών μέ τήν γενική ιατρική ), μέ εδρα τήν Χάγη , υπέβαλε , δυνάμει τού άρθρου 177 τής συνθήκης ΕΟΚ , προδικαστικό ερώτημα ως πρός τήν ερμηνεία τών οδηγιών 75/362 καί 75/363 τού Συμβουλίου , τής 16ης Ιουνίου 1975 , από τίς οποίες η πρώτη αφορά τήν αμοιβαία αναγνώριση τών διπλωμάτων , πιστοποιητικών καί άλλων τίτλων ιατρικής καί τά μέτρα πρός διευκόλυνση τής πραγματικής ασκήσεως τού δικαιώματος εγκαταστάσεως καί τού δικαιώματος τής ελεύθερης παροχής υπηρεσιών καί η δεύτερη τόν συντονισμό τών νομοθετικών κανονιστικών καί διοικητικών διατάξεων πού αφορούν τίς δραστηριότητες τών ιατρών ( ΕΕ , ειδ . έκδ . L 167 , 06/002 , σ . 196 καί σ . 209 ).

2 Αυτό τό ερώτημα ανέκυψε στό πλαίσιο προσφυγής πού ήσκησε ενας ολλανδικής ιθαγενείας ιατρός , ο Broekmeulen , στόν οποίο , αφού απέκτησε δίπλωμα διδάκτορος ιατρικής , χειρουργικής καί μαιευτικής στό Βέλγιο , στό Καθολικό Πανεπιστήμιο τής Λουβαίνης , καί αφού τού εχορηγήθη από τήν Ολλανδή Υφυπουργό Δημοσίας Υγιεινής καί Περιβάλλοντος άδεια ασκήσεως τής ιατρικής στίς Κάτω Χώρες , δέν ενεκρίθη η εγγραφή του ως «huisarts» ( γενικός ιατρός ) από τήν επιτροπή μητρώου γενικών ιατρών ( Huisarts Registratie Commissie ).

3 Από τήν δικογραφία , καθώς καί από τίς πληροφορίες πού παρεσχέθησαν από τούς διαδίκους , συνάγεται οτι η επιτροπή μητρώου γενικών ιατρών καί η επιτροπή προσφυγών σχετικών μέ τήν γενική ιατρική ειναι όργανα πού συνέστησε η Βασιλική Ολλανδική Ένωση γιά τήν προαγωγή τής ιατρικής ( στό εξής : η Ένωση ). Η Ένωση πού έχει συσταθεί υπό τήν μορφή σωματείου ιδιωτικού δικαίου , συμφώνως πρός τό ολλανδικό δίκαιο καί τής οποίας μέλη ειναι η μεγάλη πλειοψηφία τών ιατρών πού ασκούν δραστηριότητα στίς Κάτω Χώρες , αποβλέπει , μεταξύ άλλων , στήν βελτίωση τής εκπαιδεύσεως τών ιατρών , συμπεριλαμβανομένων καί τών μεταπτυχιακών σπουδών , τόσο στόν τομέα τής θεωρίας , οσο καί τής πρακτικής . Ο εσωτερικός κανονισμός τής Ενώσεως περιλαμβάνει διατάξεις περί αναγνωρίσεως καί εγγραφής τών ειδικευμένων ιατρών , τών ειδικών κοινωνικής ιατρικής καί τών γενικών ιατρών . Βάσει τού καταστατικού τής Ενώσεως , αυτές οι διατάξεις τού εσωτερικού κανονισμού δέν δύνανται νά τροποποιηθούν χωρίς τήν συναίνεση τών αρμοδίων γιά τήν πανεπιστημιακή εκπαίδευση καί τήν δημοσία υγεία υπουργών .

4 Τά άρθρα 1101-1135 τού εσωτερικού κανονισμού αφορούν τήν αναγνώριση καί τήν εγγραφή τών γενικών ιατρών . Αυτές οι διατάξεις προβλέπουν τήν ιδρυση τριών οργάνων : Ενός συλλόγου γενικής ιατρικής ( College voor Huisartsgeneeskunde ), πού η αρμοδιότης του συνίσταται κυρίως στό νά καθορίζει τίς προϋποθέσεις καταρτίσεως τών γενικών ιατρών . Μιάς επιτροπής μητρώου γενικών ιατρών ( Huisarts Registratie Commissie ) αρμοδίας κυρίως νά προβαίνει στήν εγγραφή ως γενικών ιατρών τών ιατρών πού υποβάλλουν σχετική αίτηση καί πού πληρούν τίς προϋποθέσεις πού έχουν καθορισθεί από τόν σύλλογο γενικής ιατρικής . Τέλος , μιάς επιτροπής προσφυγών σχετικών μέ τήν γενική ιατρική ( Commissie van Beroep Huisartsgeneeskunde ) επιφορτισμένης μέ τήν εξέταση τών προσφυγών πού ασκούνται κατά τών αποφάσεων τής επιτροπής μητρώου γενικών ιατρών .

5 Στήν προκειμένη περίπτωση , η επιτροπή μητρώου ηρνήθη τήν εγγραφή τού Broekmeulen ως γενικού ιατρού , μέ τήν αιτιολογία οτι δέν συνεκέντρωνε τίς προϋποθέσεις πού ειχαν καθορισθεί μέ τίς αποφάσεις τού συλλόγου γενικής ιατρικής . Βάσει αυτών τών αποφάσεων ο Broekmeulen θά έπρεπε νά παρακολουθήσει , οπως ακριβώς οι Ολλανδοί ιατροί , κάτοχοι πανεπιστημιακού διπλώματος ιατρικής ολλανδικού πανεπιστημίου , μαθήματα επιμορφώσεως γενικής ιατρικής διαρκείας ενός έτους , πρίν δυνηθεί νά εγγραφεί στό μητρώο γενικών ιατρών .

6 Η επιτροπή μητρώου εθεώρησε οτι οι αποφάσεις τού συλλόγου γενικής ιατρικής προέβλεπαν ρητώς οτι οι υπήκοοι άλλων Κρατών μελών , κάτοχοι διπλώματος ιατρικής πού έχει χορηγηθεί από άλλο Κράτος μέλος καί αναγνωρισθεί βάσει τών οδηγιών 75/362 καί 75/363 , καί οι οποίοι έχουν τήν άδεια νά ασκήσουν τό επάγγελμα τού ιατρού στίς Κάτω Χώρες , δύνανται νά εγγραφούν στό μητρώο τών γενικών ιατρών κατόπιν αιτήσεώς τους . Ο Broekmeulen ομως δέν ηταν δυνατόν νά τύχει αυτής τής εξαιρέσεως , λόγω τής ολλανδικής του υπηκοότητος .

7 Επιληφθείσα σχετικώς , κατόπιν αιτήσεως προσφυγής ενώπιόν της κατ’ αυτής τής αποφάσεως , η επιτροπή προσφυγών ανέβαλε τήν έκδοση αποφάσεως καί υπέβαλε στό Δικαστήριο , γιά τήν έκδοση προδικαστικής αποφάσεως , τό ερώτημα , άν πρέπει νά συναχθεί από τίς οδηγίες 75/362 καί 75/363 οτι ενας Ολλανδός πού απέκτησε στό Βέλγιο τό κρατικό δίπλωμα διδάκτορος ιατρικής , χειρουργικής καί μαιευτικής καί ο οποίος , υπό τήν ιδιότητά του αυτή δύναται νά διατηρεί ιατρείο γενικού ιατρού στό Βέλγιο , έχει τό δικαίωμα , σέ περίπτωση εγκαταστάσεως στίς Κάτω Χώρες , νά εγγραφεί στό μητρώο γενικών ιατρών τής Ενώσεως , χωρίς προηγουμένως νά παρακολουθήσει τήν σχετική γιά τήν γενική ιατρική εκπαίδευση στίς Κάτω Χώρες . Η επιτροπή προσφυγών διευκρίνησε οτι βάσει τών νομοθετικών διατάξεων πού ισχύουν στίς Κάτω Χώρες , η εγγραφή στό μητρώο ειναι δυνατή μόνον μετά τό πέρας τής εν λόγω εκπαιδεύσεως καί οτι ενας ιατρός δέν δύναται νά διατηρεί ιατρείο γενικής ιατρικής στίς Κάτω Χώρες , παρά μόνον μετά τήν εγγραφή του στό εν λόγω μητρώο .

Επί τής δυνατότητος εφαρμογής τού άρθρου 177

8 Επειδή η επιτροπή προσφυγών ειναι όργανο πού συνεστήθη από τήν Ένωση , πρέπει νά εξετασθεί , κατά πρώτον , άν πρέπει νά θεωρηθεί ως δικαστήριο Κράτους μέλους , κατά τήν έννοια τού άρθρου 177 τής συνθήκης .

9 Συμφώνως πρός τόν εσωτερικό κανονισμό τής Ενώσεως , η επιτροπή προσφυγών , διορισμένη γιά μιά περίοδο πέντε ετών , αποτελείται από τρία μέλη πού ορίζονται από τίς ολλανδικές ιατρικές σχολές , τρία μέλη πού ορίζονται από τό διοικητικό συμβούλιο τής Ενώσεως καί τρία μέλη , πού ορίζονται από τούς αρμοδίους γιά τήν πανεπιστημιακή εκπαίδευση καί τήν δημοσία υγεία υπουργούς , καί τής οποίας ο πρόεδρος επιλέγεται , κατά προτίμηση , μεταξύ ανωτέρων δικαστικών . Από τά ανωτέρω προκύπτει οτι η σύνθεση τής επιτροπής προσφυγών φέρει έντονα τό χαρακτηριστικό τής συμμετοχής τών ολλανδικών αρχών .

10 Βάσει τού ανωτέρω εσωτερικού κανονισμού , η επιτροπή προσφυγών αποφαίνεται κατόπιν κατ’ αντιδικία διαδικασίας , αφού ακουσθούν η επιτροπή μητρώου γενικών ιατρών καί ο ενδιαφερόμενος ιατρός , καθώς , ενδεχομένως , καί ο σύμβουλος ή δικηγόρος του .

11 Η Ολλανδική Κυβέρνηση διευκρίνησε οτι , κατά τήν γνώμη της , η επιτροπή προσφυγών δέν δύναται νά θεωρηθεί ως δικαστήριο κατά τήν έννοια τού ολλανδικού δικαίου . Παρετήρησε ομως οτι τό γεγονός αυτό δέν ειναι καθοριστικό γιά τήν ερμηνεία τού άρθρου 177 τής συνθήκης καί οτι τό ζήτημα , άν ενα όργανο , οπως η επιτροπή προσφυγών δύναται νά απευθυνθεί προδικαστικώς στό Δικαστήριο δυνάμει αυτού τού άρθρου , πρέπει νά εξετασθεί υπό τό φώς τών εξουσιών πού ασκεί μέσα στό σύστημα τών ενδίκων μέσων πού παρέχονται σέ οσους θεωρούν οτι έχουν υποστεί ζημία από παράβαση τού κοινοτικού δικαίου .

12 Επ’ αυτού τού θέματος , η απόφαση περί παραπομπής αναφέρεται σ’ ενα βασιλικό διάταγμα τού 1966 ( «Verstrekkingenbesluit» ), πού εξεδόθη βάσει τού νόμου περί ασφαλίσεως έναντι ασθενειών , συμφώνως πρός τόν οποίο , μόνον ο ιατρός πού ειναι εγγεγραμμένος στό μητρώο γενικών ιατρών πού τηρείται από τήν Ένωση δύναται νά θεωρείται γενικός ιατρός κατά τήν έννοια αυτού τού διατάγματος . Οι ιατροί πού δέν ειναι εγγεγραμμένοι στό μητρώο δέν δύνανται νά διατηρούν ιατρείο αναγνωρισμένο από τά ταμεία προνοίας . Η μή εγγραφή στό μητρώο συνεπάγεται , υπ’ αυτές τίς συνθήκες , τήν αδυναμία τού γενικού ιατρού νά δέχεται ασθενείς πού καλύπτονται από τήν κοινωνική ασφάλιση . Πράγματι , η άσκηση τού επαγγέλματος τού ανεξαρτήτου ιατρού καθίσταται επίσης αδύνατη , επειδή τά ιδιωτικά ασφαλιστικά ταμεία χαρακτηρίζουν στά ασφαλιστήριά τους τόν γενικό ιατρό συμφώνως πρός τίς διατάξεις τού ανωτέρω διατάγματος .

13 Από τήν εξέταση τής ολλανδικής νομοθεσίας , καθώς καί από τό καταστατικό τού εσωτερικού κανονισμού τής Ενώσεως συνάγεται οτι ενας ιατρός , πού προτίθεται νά εγκατασταθεί στίς Κάτω Χώρες , δέν δύναται , πράγματι , νά ασκήσει τό επάγγελμά του χωρίς νά ειναι αναγνωρισμένος καί εγγεγραμμένος στό σχετικό μητρώο , είτε ως ειδικός ιατρός είτε ως ειδικός τής κοινωνικής ιατρικής είτε ως γενικός ιατρός , καί οτι τό σύστημα πού λειτουργεί μέ αυτόν τόν τρόπο ειναι αποτέλεσμα στενής συνεργασίας μεταξύ τών ιατρών πού ανήκουν στήν Ένωση , τών ιατρικών σχολών καί τών δημοσίων αρχών , πού ειναι αρμόδιες γιά τήν πανεπιστημιακή εκπαίδευση καί τήν δημοσία υγεία .

14 Ειναι φανερό , λοιπόν , οτι τό ολλανδικό σύστημα δημοσίας υγείας τόσο στόν τομέα τής κοινωνικής ασφαλίσεως , οσο καί στόν τομέα τής ελευθέρας ιατρικής , στηρίζεται στούς χαρακτηρισμούς πού αναγνωρίζει η Ένωση στούς ιατρούς , καί οτι η εγγραφή στό μητρώο ως γενικού ιατρού αποδεικνύεται απαραίτητη γιά κάθε ιατρό πού εγκαθίσταται στίς Κάτω Χώρες μέ σκοπό τήν άσκηση τής γενικής ιατρικής .

15 Κατά συνέπεια , ενας γενικός ιατρός , πού επικαλείται τά δικαιώματα , πού τού παρέχει τό κοινοτικό δίκαιο στόν τομέα τού δικαιώματος εγκαταστάσεως καί τής ελευθέρας παροχής τών υπηρεσιών , υποχρεούται νά απευθυνθεί στήν επιτροπή μητρώου γενικών ιατρών , πού έχει ιδρυθεί από τήν Ένωση καί σέ περίπτωση αρνήσεως εγγραφής του , νά ασκήσει προσφυγή ενώπιον τής επιτροπής προσφυγών σχετικών μέ τήν γενική ιατρική . Η Ολλανδική Κυβέρνηση εξέθεσε οτι ενας ιατρός πού δέν ειναι μέλος τής Ενώσεως έχει τό δικαίωμα νά προσβάλει τήν ανωτέρω απορριπτική απόφαση ενώπιον τών τακτικών δικαστηρίων , αλλά οτι τήν ολλανδική νομολογία δέν απησχόλησε αυτό τό θέμα . Στήν πράξη , ολοι οι ιατροί , μέλη ή μή τής Ενώσεως , τών οποίων απερρίφθη η αίτηση περί εγγραφής ως γενικών ιατρών , προσφεύγουν ενώπιον τής επιτροπής προσφυγών , τής οποίας οι αποφάσεις , καθ’ οσον γνωρίζει η Ολλανδική Κυβέρνηση , δέν προσεβλήθησαν ποτέ ενώπιον τακτικού δικαστηρίου .

16 Γιά νά δοθεί απάντηση στό ερώτημα περί τής δυνατότητος εφαρμογής , στήν προκειμένη περίπτωση , τού άρθρου 177 τής συνθήκης , πρέπει νά τονισθεί οτι εναπόκειται στά Κράτη μέλη νά λάβουν , καθένα στό έδαφός του , τά αναγκαία μέτρα γιά τήν εξασφάλιση τής πλήρους εκτελέσεως τών διατάξεων πού έχουν εκδοθεί από τά όργανα τής Κοινότητος . Άν , συμφώνως πρός τό νομικό σύστημα ενός Κράτους μέλους , η φροντίδα γιά τήν εκτέλεση τέτοιου είδους διατάξεων ανατίθεται σ’ εναν επαγγελματικό οργανισμό , πού υπόκειται σέ ορισμένη διοικητική εποπτεία , καί άν αυτός ο οργανισμός προβλέπει , μέσα σ’ αυτό τό πλαίσιο καί σέ συνεργασία μέ τίς αρμόδιες δημόσιες υπηρεσίες , ένδικα μέσα πού δύναται νά επηρεάσουν τήν άσκηση τών δικαιωμάτων πού παρέχει τό κοινοτικό δίκαιο , θά πρέπει πρός διασφάλιση τής πρακτικής αποτελεσματικότητος τού τελευταίου , νά δύναται τό Δικαστήριο νά αποφανθεί επί τών ζητημάτων ερμηνείας καί κύρους πού ειναι δυνατόν νά τεθούν στό πλαίσιο μιάς τέτοιας διαφοράς .

17 Από τό σύνολο τών ανωτέρω σκέψεων προκύπτει οτι λόγω τής ελείψεως , στήν πράξη , αποτελεσματικού ενδίκου μέσου ενώπιον τών τακτικών δικαστηρίων , επί θεμάτων πού αφορούν τήν εφαρμογή τού κοινοτικού δικαίου , η επιτροπή προσφυγών , πού ασκεί τά καθήκοντά της μέ τήν έγκριση τών δημοσίων αρχών καί λειτουργεί μέ τήν συνδρομή τους , καί τής οποίας οι αποφάσεις , πού εκδίδονται κατόπιν κατ’ αντιδικία διαδικασίας , στήν πραγματικότητα αναγνωρίζονται ως οριστικές , πρέπει νά θεωρηθεί ως δικαστήριο ενός Κράτος μέλους , κατά τήν έννοια τού άρθρου 177 τής συνθήκης . Συνεπώς , τό Δικαστήριο ειναι αρμόδιο νά απαντήσει στό υποβληθέν ερώτημα .

Επί τού τεθέντος ερωτήματος

18 Τό ερώτημα πού έχει υποβληθεί από τό εθνικό δικαστήριο αφορά , κατ’ αρχάς , τό άν ενας Ολλανδός υπήκοος κάτοχος βελγικού διπλώματος , τό οποίο αναφέ ρεται στό άρθρο 3 τής οδηγίας 75/362 , καί τό οποίο ολα τά Κράτη μέλη αναγνωρίζουν βάσει τού άρθρου 2 τής ιδίας οδηγίας , δύναται νά επικαλεσθεί τίς ανωτέρω διατάξεις οταν προτίθεται νά εγκατασταθεί στίς Κάτω Χώρες .

19 Συμφώνως πρός τό άρθρο 2 τής οδηγίας , κάθε Κράτος μέλος αναγνωρίζει τά διπλώματα πού απαριθμούνται στό άρθρο 3 καί «πού χορηγούνται στούς υπηκόους τών Κρατών μελών από τά άλλα Κράτη μέλη» . Από τήν διατύπωση αυτής τής διατάξεως προκύπτει οτι δύνανται νά τήν επικαλεσθούν , εντός ενός Κράτους μέλους , οι υπήκοοι ολων τών Κρατών μελών πού τούς έχει χορηγηθεί , από ενα άλλο Κράτος μέλος , ενα δίπλωμα από αυτά πού απαριθμούνται στό άρθρο 3 .

20 Αυτή η ερμηνεία ειναι εξ άλλου σύμφωνη μέ τίς επιταγές πού απορρέουν από τίς αρχές τής ελευθέρας κυκλοφορίας τών προσώπων , τής ελευθερίας εγκαταστάσεως καί τής ελευθέρας παροχής υπηρεσιών πού εξασφαλίζονται από τά άρθρα 3 στοιχείο γ , 48 , 52 καί 59 τής συνθήκης . Πράγματι , αυτές οι θεμελιώδεις εντός τού συστήματος τής Κοινότητος ελευθερίες δέν θά επραγματοποιούντο πλήρως άν τά Κράτη μέλη ηδύναντο νά αρνηθούν τήν ευνοϊκή μεταχείριση τών διατάξεων τού κοινοτικού δικαίου ως πρός οσους από τούς υπηκόους τους έχουν κάνει χρήση τών διευκολύνσεων πού παρέχονται στόν τομέα τής κυκλοφορίας καί τής εγκαταστάσεως καί έχουν αποκτήσει χάρη σ’ αυτές τίς διατάξεις τά επαγγελματικά προσόντα πού αναφέρονται στήν οδηγία μέσα σέ ενα άλλο Κράτος μέλος από εκείνο , τού οποίου έχουν τήν ιθαγένεια .

21 Τό δεύτερο πρόβλημα , στό οποίο αναφέρεται τό υποβληθέν ερώτημα , συνίσταται στό άν ενα Κράτος μέλος δύναται νά εξαρτήσει τήν άσκηση τής γενικής ιατρικής από εναν κάτοχο διπλώματος , πού έχει αποκτηθεί σέ ενα άλλο Κράτος μέλος καί έχει αναγνωρισθεί βάσει τών διατάξεων τής οδηγίας 75/362 , από τήν συμπλήρωση μιάς περιόδου συμπληρωματικής εκπαιδεύσεως , προϋπόθεση πού αυτό τό Κράτος μέλος θέτει καί γιά τούς κατόχους διπλωμάτων ιατρικής , πού έχουν χορηγηθεί επί τού εδάφους του .

22 Η επιτροπή μητρώου γενικών ιατρών , καθ’ ης η προσφυγή στήν κυρία δίκη , υπεστήριξε οτι η οδηγία 75/362 δέν περιέχει κανόνες περί τής επαγγελματικής επιμορφώσεως τών γενικών ιατρών , μετά τίς πτυχιακές εξετάσεις στήν ιατρική . Η πρόσφατη εξέλιξη τών αντιλήψεων δείχνει οτι η γενική ιατρική ειναι ειδικός κλάδος , ανάλογος πρός τίς ειδικότητες , γιά τίς οποίες τό άρθρο 8 τής οδηγίας δέχεται τήν δυνατότητα γιά τά Κράτη μέλη νά απαιτούν , ακόμη καί από τούς κατόχους διπλωμάτων πού έχουν χορηγηθεί από άλλα Κράτη μέλη , ενα χρονικό διάστημα συμπληρωματικής εκπαιδεύσεως . Εξ άλλου , η ελευθερία εγκαταστάσεως τών ιατρών δέν πρέπει νά θίγει τίς προσπάθειες τών Κρατών μελών γιά τήν οργάνωση ενός οσον τό δυνατόν καλυτέρου συστήματος υγείας .

23 Αυτός ο συλλογισμός ειναι ομως ασυμβίβαστος πρός τήν οικονομία τής οδηγίας 75/362 , πού στηρίζεται στήν διάκριση μεταξύ τής αναγνωρίσεως τών διπλωμάτων ιατρού ( άρθρα 2 καί 3 ) καί τής αναγνωρίσεως τών διπλωμάτων τού ειδικευμένου ιατρού ( άρθρα 4 εως 8 ). Τό άρθρο 2 επιβάλλει στά Κράτη μέλη τήν υποχρέωση νά αναγνωρίζουν τήν ισοτιμία τών διπλωμάτων πού αναφέρονται στό άρθρο 3 καί πού αφορά τήν είσοδο στό επάγγελμα τού ανεξαρτήτου ιατρού καί τήν άσκησή του . Η οδηγία επιτρέπει στό Κράτος μέλος τής εγκαταστάσεως , συμφώνως πρός τά άρθρα 3 εως 8 , νά θέτει πρόσθετες προϋποθέσεις μόνον οσον αφορά τήν επιμόρφωση τών ειδικευμένων ιατρών . Αυτή η ερμηνεία επιβεβαιώνεται , εξ άλλου , από τίς αιτιολογικές σκέψεις τής οδηγίας , συμφώνως πρός τίς οποίες η οδηγία αυτή «αποσκοπεί στήν αναγνώριση τών διπλωμάτων . . . ιατρικής πού επιτρέπουν τήν πρόσβαση στήν ιατρική δραστηριότητα , [άσκηση τής ιατρικής] , καθώς καί τών διπλωμάτων . . . ιατρικής ειδικότητος» .

24 Ειναι βέβαιο καί συνάγεται εξ άλλου από τήν διατύπωση τών άρθρων 5 καί 7 τής οδηγίας οτι ο χαρακτηρισμός τού γενικού ιατρού , υπό τήν έννοια τής ολλανδικής νομοθεσίας , δέν αναγνωρίζεται ως ειδικότης από τήν οδηγία . Από αυτό προκύπτει οτι υπό συνθήκες , οπως αυτές πού υφίστανται στίς Κάτω Χώρες , οπου η άσκηση τής ιατρικής εξαρτάται από τήν αναγνώριση τής ιδιότητος τού γενικού ιατρού , η άδεια ασκήσεως επαγγέλματος πού παρέχεται στόν κάτοχο διπλώματος πού εχορηγήθη εντός ενός άλλου Κράτους μέλους απορρέει από αυτήν τήν ίδια τήν αναγνώριση τού διπλώματος δυνάμει τού άρθρου 2 τής οδηγίας καί όχι από τήν πρόσθετη ιδιότητα πού αποκτά στό κράτος εγκαταστάσεως .

25 Πρέπει νά τονισθεί , εξ άλλου , οτι οι ιατροί υπήκοοι ενός άλλου Κράτους μέλους , πού έχουν αποκτήσει δίπλωμα αναγνωρισμένο βάσει τής οδηγίας 75/362 σέ ενα άλλο Κράτος μέλος πλήν τών Κάτω Χωρών δύνανται νά ασκούν στίς Κάτω Χώρες τό επάγγελμα τού γενικού ιατρού , χωρίς νά έχουν υποστεί πρόσθετη εκπαίδευση . Από τούς προηγουμένους συλλογισμούς επεται οτι γιά εναν ιατρό ολλανδικής ιθαγενείας πού έχει αποκτήσει ενα παρόμοιο δίπλωμα , η είσοδος στό επάγγελμα τού γενικού ιατρού δέν δύναται νά εξαρτηθεί από άλλες προϋποθέσεις .

26 Πρέπει τέλος νά σημειωθεί οτι τό άρθρο 21 τής οδηγίας 75/362 επιτρέπει ρητώς στά Κράτη μέλη , γιά μιά μεταβατική περίοδο πέντε ετών , νά επιβάλλουν τήν υποχρέωση συμπληρώσεως μιάς προπαρασκευαστικής ασκήσεως . Μετά τό πέρας αυτής τής περιόδου , ενα Κράτος μέλος δέν έχει , επομένως , τό δικαίωμα νά αξιώνει αυτήν τήν άσκηση ή οποιαδήποτε άλλη πρόσθετη εκπαίδευση , από τούς ιατρούς πού εγκαθίστανται στό έδαφός του ως γενικοί ιατροί καί οι οποίοι ειναι κάτοχοι διπλωμάτων , πού έχουν αποκτηθεί εντός ενός άλλου Κράτους μέλους καί αναγνωρισθεί δυνάμει τής οδηγίας .

27 Κατά συνέπεια , στό υποβληθέν από τήν Commissie van Beroep Huisartsgeneeskunde ερώτημα , πρέπει νά δοθεί η απάντηση οτι η οδηγία 75/362 πρέπει νά ερμηνευθεί υπό τήν έννοια οτι ο υπήκοος ενός Κράτους μέλους , πού απέκτησε σέ ενα άλλο Κράτος μέλος δίπλωμα , αναφερόμενο στό άρθρο 3 τής οδηγίας , καί ο οποίος , υπό τήν ιδιότητα αυτή , δύναται νά διατηρεί ιατρείο γενικού ιατρού σ’ αυτό τό άλλο Κράτος μέλος , δικαιούται νά εγκατασταθεί ως γενικός ιατρός στό Κράτος μέλος , τού οποίου ειναι υπήκοος , ακόμη καί άν αυτό τό Κράτος μέλος εξαρτά τήν είσοδο σ’ αυτό τό επάγγελμα τών κατόχων διπλωμάτων ιατρικής , πού εχορηγήθησαν στό έδαφός του , από πρόσθετες προϋποθέσεις εκπαιδεύσεως .

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί τών δικαστικών εξόδων

28 Τά έξοδα , στά οποία υπεβλήθησαν η Ολλανδική Κυβέρνηση καί η Επιτροπή τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων , οι οποίες κατέθεσαν παρατηρήσεις στό Δικαστήριο , δέν αποδίδονται . Δεδομένου οτι η παρούσα διαδικασία έχει ως πρός τούς διαδίκους τής κυρίας δίκης τόν χαρακτήρα παρεμπίπτοντος , πού ανέκυψε ενώπιον τού εθνικού δικαστηρίου , σ’ αυτό εναπόκειται νά αποφανθεί επί τών δικαστικών εξόδων .

Διατακτικό

Διά ταύτα

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

κρίνοντας επί τών ερωτημάτων πού τού υπέβαλε η Commissie van Beroep Huisartsgeneeskunde μέ απόφαση τής 21ης Οκτωβρίου 1981 , αποφαίνεται :

Η οδηγία 75/362 πρέπει νά ερμηνευθεί υπό τήν έννοια οτι ο υπήκοος ενός Κράτους μέλους , πού απέκτησε σέ ενα άλλο Κράτος μέλος δίπλωμα , αναφερόμενο στό άρθρο 3 τής οδηγίας , καί ο οποίος , υπό τήν ιδιότητα αυτή , δύναται νά διατηρεί ιατρείο γενικού ιατρού σ’ αυτό τό άλλο Κράτος μέλος , δικαιούται νά εγκατασταθεί ως γενικός ιατρός στό Κράτος μέλος , τού οποίου ειναι υπήκοος , ακόμη καί άν αυτό τό Κράτος μέλος εξαρτά τήν είσοδο σ’ αυτό τό επάγγελμα τών κατόχων διπλωμάτων ιατρικής , πού εχορηγήθησαν στό έδαφός του , από πρόσθετες προϋποθέσεις εκπαδεύσεως .