II —

Με το δεύτερο σκέλος της απαντήσεως πρέπει, νομίζω, να διευκρινιστεί το ζήτημα, υπό ποιες προϋποθέσεις η άσκηση του δικαιώματος επί του σήματος μπορεί να επηρεαστεί από τις διατάξεις του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης. Σχετικά πρέπει, νομίζω, να γίνει διάκριση μεταξύ τριών περιπτώσεων: Περίπτωση πρώτη: τα προβαλλόμενα δικαιώματα πηγάζουν αποκλειστικά από την εθνική νομοθεσία. Περίπτωση δεύτερη: τα προβαλλόμενα δικαιώματα πηγάζουν, εν μέρει τουλάχιστον, από σύμβαση που δεν είχε άλλο αντικείμενο ή άλλη συνέπεια παρά να επιτρέψει στον αγοραστή του δικαιώματος επί του σήματος να καλύπτεται από την προστασία που παρέχει το εθνικό δίκαιο στο νόμιμο δικαιούχο ενός σήματος. Περίπτωση τρίτη: τα προβαλλόμενα δικαιώματα πηγάζουν από σύμβαση η οποία δημιουργεί δικαιώματα ή υποχρεώσεις άλλα από αυτά που πηγάζουν αναγκαστικά από το εθνικό δίκαιο στον τομέα των σημάτων ή η οποία συνδέεται προς άλλες συμβάσεις που δεσμεύουν τους ίδιους συμβαλλομένους ή ακόμα προς παρόμοιες συμβάσεις που έχουν συναφθεί μεταξύ του αρχικού δικαιούχου του σήματος και άλλων δικαιούχων δυνάμει αδείας ή μεταβιβάσεως. Ας μου επιτραπεί να εξετάσω καθεμιά απ' αυτές τις περιπτώσεις. Όσον αφορά την πρώτη περίπτωση, αρκεί, νομίζω, να διαπιστωθεί, όπως έκανε το Δικαστήριο σχετικά με το δίπλωμα ευρεσιτεχνίας στην απόφαση Parke Davis της 29 Φεβρουαρίου 1968, ότι: α) το δικαίωμα επί του σήματος καθεαυτό και ανεξάρτητα από κάθε σύμβαση της οποίας θα μπορούσε να είναι αντικείμενο δεν παρουσιάζει συγγένεια προς καμιά από τις κατηγορίες συμφωνιών που αναφέρει το άρθρο 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης, αλλά στηρίζεται σε νομικό θεσμό που αναγνωρίζει ένα κράτος και έτσι δεν συγκεντρώνει στοιχεία συμφωνίας ή εναρμονισμένης πρακτικής, όπως απαιτεί η προαναφερθείσα διάταξη· β) δεν αποκλείεται, ωστόσο, η δυνατότητα εφαρμογής των διατάξεων του άρθρου αυτού ακόμα και σ' αυτήν την περίπτωση όταν η χρήση ενός ή περισσοτέρων σημάτων έχει αποτελέσει αντικείμενο συμφωνίας μεταξύ των επιχειρήσεων και θα έπρεπε να καταλήξει στη δημιουργία καταστάσεως ικανής να υπαχθεί στις έννοιες των συμφωνιών μεταξύ επιχειρήσεων, των αποφάσεων ενώσεων επιχειρήσεων ή της εναρμονισμένης πρακτικής κατά το άρθρο 85, παράγραφος 1. Όσον αφορά τη δεύτερη περίπτωση, κατά την οποία τα προβαλλόμενα δικαιώματα δεν πηγάζουν παρά από σύμβαση που είχε ως μόνο αντικείμενο και ως μόνη συνέπεια να παράσχει στον λόγω αδείας ή μεταβιβάσεως δικαιούχο την προστασία που παρέχει η εθνική νομοθεσία προς το νόμιμο δικαιούχο σήματος, η κατάσταση είναι, κατά τη γνώμη μου, παρόμοια, αν όχι ακριβώς η ίδια, με της πρώτης περιπτώσεως που μόλις εξέτασα. Πράγματι, αν η σύμβαση έχει αποκλειστικά ως αντικείμενο ή ως συνέπεια να επιτρέψει στον αγοραστή την απόλαυση των δικαιωμάτων που αναγνωρίζει ή θα αναγνώριζε η εθνική νομοθεσία στον αρχικό δικαιούχο του σήματος και αν δεν μπορεί παρά να θεωρηθεί μεμονωμένα, η κατάσταση του αγοραστή παρουσιάζει έντονες ομοιότητες προς αυτήν του αρχικού δικαιούχου. Στην περίπτωση αυτή η συναφθείσα σύμβαση δεν μπορεί καθεαυτή να υπαχθεί στην κατηγορία των αναφερομένων στο άρθρο 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης και μόνο σε περίπτωση που ο συσχετισμός της προς άλλες συμβάσεις θα δημιουργούσε την εντύπωση εναρμονισμένης πρακτικής μεταξύ επιχειρήσεων θα μπορούσε να τεθεί ζήτημα, αν αυτή η εναρμονισμένη πρακτική μπορεί να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών και έχει ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα τη νόθευση του ανταγωνισμού. Πολύ λεπτότερα είναι τα ζητήματα που γεννώνται κατά την τρίτη από τις περιπτώσεις που διάκρινα παραπάνω. Πρόκειται για την περίπτωση κατά την οποία η σύμβαση οριστικής μεταβιβάσεως ή παραχωρήσεως αδείας εκμεταλλεύσεως του δικαιώματος επί του σήματος, θεωρούμενη είτε μόνη είτε σε συνδυασμό προς άλλες συμβάσεις που έχουν συναφθεί μεταξύ των ιδίων συμβαλλομένων ή προς παράλληλες συμβάσεις που συνδέουν τους αρχικούς δικαιούχους του σήματος με άλλους δικαιούχους λόγω μεταβιβάσεως ή παραχωρήσεως αδείας, έχει αντικείμενο ή αποτέλεσμα ευρύτερο από την αναγνώριση, υπέρ του δικαιούχου, λόγω μεταβιβάσεως ή παραχωρήσεως αδείας, μόνων των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων που πηγάζουν από τις εθνικές νομοθεσίες. Η νομολογία του Δικαστηρίου έχει ήδη παράσχει σχετικά ορισμένες ενδείξεις που θα θεωρήσει ίσως χρήσιμο να διευκρινίσει και να συμπληρώσει με την ευκαιρία της υπό κρίση υποθέσεως. Έχει ήδη κριθεί με την απόφαση Grundig ότι, όταν μία σύμβαση παραχωρήσεως αδείας χρήσεως σήματος (και ισχύει η ίδια κρίση, mutatis mutandis, προκειμένου περί συμβάσεως μεταβιβάσεως) είναι στενά συνδεδεμένη προς σύμβαση αποκλειστικής αντιπροσωπεύσεως, το κύρος της εξαρτάται από το κύρος της τελευταίας αυτής συμβάσεως από την άποψη του άρθρου 85, παράγραφος 1. Δεν θα έπρεπε όμως σήμερα να προχωρήσουμε λίγο περισσότερο; Προβλήθηκε ο ισχυρισμός, ότι η συμβατική σχέση που επικαλείται ή θα μπορούσε να επικαλεστεί η Sirena εμπίπτει στις διατάξεις του άρθρου 85. Υποστηρίζεται πράγματι από την εταιρία Novimpex ότι η συμβατική αυτή σχέση, θεωρούμενη τόσο καθεαυτή όσο και σε συνδυασμό προς παράλληλες συμβάσεις που συνήψε η Mark Allen με γαλλικές, βελγικές, ολλανδικές και γερμανικές εταιρίες, φανερώνει την ύπαρξη συμφωνιών, αποφάσεων ή τουλάχιστον εναρμονισμένων πρακτικών, οι οποίες απαγορεύονται από την προαναφερθείσα διάταξη της Συνθήκης. Ως προς το σημείο αυτό γίνεται ιδίως επίκληση επιστολής με ημερομηνία 11 Ιουλίου 1969, απευθυνόμενη από την εταιρία Mark Allen στο δικαιούχο του σήματος Prep στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας. Απο την επιστολή αυτη προκύπτει, όπως υποστηρίζεται, ότι η Mark Allen θεωρεί ότι έχει παραχωρήσει σε γαλλικές, βελγικές, ολλανδικές, γερμανικές και ιταλικές εταιρίες «exclusive distribution rights» (αποκλειστικά δικαιώματα διανομής) και ότι — παραθέτω — : «the rights for the sale and distribution of Prep under Prep trade mark in Italy is (sic) the exclusive rights and licence of Sirena» (τα δικαιώματα πωλήσεως και διανομής Prep υπό το σήμα Prep στην Ιταλία περιλαμβάνονται στα αποκλειστικά δικαιώματα και την άδεια της Sirena), δήλωση που, σε συνδυασμό προς άλλα χωρία της ίδιας επιστολής δείχνει, κατά τη Novimpex, ότι οι μεταβιβάσεις των δικαιωμάτων επί του σήματος στις οποίες προέβη η Mark Allen συνεπάγονται απαγόρευστ εξαγωγής με προορισμό χώρα όπου επίσης μπορεί να χρησιμοποιείται το σήμα αυτί κατόπιν μεταβιβάσεως, ακόμα κι αν η χώ ρα αυτή είναι μέλος της Κοινής Αγοράς. Στο πλαίσιο διαδικασίας του άρθρου 177 της Συνθήκης και λαμβανομένης υπόψη της γραμματικής διατυπώσεως των υποβληθέντων ερωτημάτων, το Δικαστήριο δεν θα μπορέσει, νομίζω, να κρίνει περί της ουσιαστικής αξίας αυτής της επιχειρηματολογίας. Δεν πρέπει, όμως, άραγε να δοθούν στο ιταλικό δικαστήριο μερικές κατευθύνσεις σχετικά με την ερμηνεία του κοινοτικού δικαίου, στην οποία ενδεχομένως θα πρέπει να προβεί προκειμένου να διευκρινίσει το αμφισβητούμενο αυτό ζήτημα της υποθέσεως που έχει επιληφθεί; Νομίζω πως ναι, καθόσον μάλιστα, προκειμένου περί υποθέσεως η οποία ήχθη ενώπιον του ιδίου δικαστηρίου, η Επιτροπή έλαβε θέση επί προβλήματος αρκετά σχετικού με αυτό που ανέκυψε εν προκειμένω. Επρόκειτο για μια υπόθεση σχετική με την εισαγωγή ηλεκτρικών ξυριστικών μηχανών με το σήμα Remington από μια εταιρία εισαγωγέων, την οποία επιχειρούσε να εμποδίσει ο δικαιούχος του σήματος στην Ιταλία, συγκεκριμένα η εταιρία «Remington Rand Italia» που παρήγε τέτοιες μηχανές. Η Επιτροπή, επιληφθείσα κατά τη διάρκεια της δίκης, επισήμανε σύμφωνα με το Δελτίο των Κοινοτήτων αρ. 8 του 1969, σ. 40 έως 42, προς τις ενδιαφερόμενες εταιρίες ότι — παραθέτω — «η συμφωνία περί παραχωρήσεως αδείας χρήσεως σήματος, όπως είχε ερμηνευτεί και εφαρμοστεί από τα μέρη, δικαιολογούσε ορισμένες επιφυλάξεις ως προς το αν συμβιβαζόταν προς τις διατάξεις του άρθρου 85 της Συνθήκης. Πράγματι, η χρήση της συμφωνίας ως μέσου κατά του παράλληλου εισαγωγέα δεν είχε χαρακτήρα αντιδράσεως λόγω αντιποιήσεως, εφόσον και οι ηλεκτρικές ξυριστικές μηχανές που είχε εισαγάγει στην Ιταλία έφεραν νομίμως αυθεντικό σήμα Remington, αλλά είχε σκοπό να τον εμποδίσει να εισάγει στην Ιταλία ξυριστικές μηχανές που προέρχονταν από άλλες χώρες της Κοινής Αγοράς. Η συμφωνία, εφαρμοζόμενη κατ' αυτό τον τρόπο, εξασφαλίζοντας απόλυτη εδαφική προστασία στην εταιρία Remington Rand Italia, επηρέαζε το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών και περιόριζε τον ανταγωνισμό σχετικά με τα εν λόγω προϊόντα επιδιώκοντας σκοπούς ξένους προς τη συνήθη λειτουργία του σήματος». Η κατάσταση είναι, ασφαλώς, κάπως διαφορετική στην προκειμένη περίπτωση, καθόσον η εταιρία «Remington Rand Italia» ήταν θυγατρική της αμερικανικής εταιρίας, πράγμα που δεν φαίνεται να συμβαίνει όσον αφορά τη Sirena. Το δικαστήριο, όμως, του Μιλάνου που γνωρίζει βεβαίως αυτή την απόφαση, μολονότι ο μεταξύ των διαδίκων συμβιβασμός, που έγινε αφού έλαβε θέση η Επιτροπή, το απάλλαξε από το να συναγάγει τις συνέπειες αυτής της απόφασης, θα εκπλησσόταν ίσως λόγω του ότι το Δικαστήριο δεν του παρείχε καμιά οδηγία τέτοια ώστε να αντιληφθεί αν οι αρχές περί ερμηνείας του κοινοτικού δικαίου στις οποίες στηριζόταν η στάση της Επιτροπής στην υπόθεση που επενθύμισα παραπάνω θεωρείτο από το Δικαστήριο ότι έχει ή ότι δεν έχει νομικό έρεισμα. Προτείνω, επομένως, να διαφωτιστεί, τουλάχιστον συνοπτικά το ιταλικό δικαστήριο σχετικά με το περιεχόμενο των κοινοτικών διατάξεων τις οποίες θα θεωρήσει ενδεχομένως ότι πρέπει να λάβει υπόψη προκειμένου να εκτιμήσει την αξία της επιχειρηματολογίας που αναπτύσσει η Novimpex. Μπορεί, νομίζω, το Δικαστήριο να περιοριστεί σχετικά σε τέσσερις διαπιστώσεις, πολλές από τις οποίες προκύπτουν από αποφάσεις του.