Απόφαση του Δικαστηρίου (έκτο τμήμα) της 25ης Ιουνίου 1997. - Ποινική δίκη κατά René Kieffer και Romain Thill. - Αίτηση για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως: Tribunal de police de Luxembourg - Μεγάλο Δουκάτο του Λουξεμβούργου. - Ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων - Ποσοτικοί περιορισμοί - Μέτρα ισοδυνάμου αποτελέσματος - Κανονισμός (ΕΟΚ) 3330/91 - Στατιστικές των συναλλαγών αγαθών - Λεπτομερής δήλωση όλων των ενδοκοινοτικών συναλλαγών - Συμβιβαστό με τα άρθρα 30 και 34 της Συνθήκης ΕΚ. - Υπόθεση C-114/96.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1997 σελίδα I-03629



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

1 Ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων - Ποσοτικοί περιορισμοί - Μέτρα ισοδυνάμου αποτελέσματος - Απαγόρευση - Περιεχόμενο

(Συνθήκη ΕΚ, άρθρο 30)

2 Προσέγγιση των νομοθεσιών - Μέτρα με τα οποία επιδιώκεται η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς - Στατιστικές των συναλλαγών αγαθών μεταξύ των κρατών μελών - Κανονισμός 3330/91 - Υποχρέωση των επιχειρήσεων να υποβάλλουν λεπτομερή δήλωση εμφαίνουσα τις ενδοκοινοτικές εισαγωγές και εξαγωγές τους - Δικαιολογημένο εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων - Νομιμότητα - Παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας - Έλλειψη

(Κανονισμός 3330/91 του Συμβουλίου)

Περίληψη

3 Η απαγόρευση των ποσοτικών περιορισμών καθώς και των μέτρων ισοδυνάμου αποτελέσματος ισχύει όχι μόνο για τα εθνικά μέτρα, αλλά και για τα μέτρα που προέρχονται από τα κοινοτικά όργανα.

4 Ο κανονισμός 3330/91 για τις στατιστικές των συναλλαγών αγαθών μεταξύ κρατών μελών, που προβλέπει την υποχρέωση των επιχειρήσεων να υποβάλλουν λεπτομερή δήλωση εμφαίνουσα τις ενδοκοινοτικές εισαγωγές και εξαγωγές τους, η οποία υποχρέωση επιβάλλεται τόσο εντός του κράτους μέλους αποστολής όσο και εντός του κράτους μέλους προορισμού του εμπορεύματος, επιδιώκει ένα δικαιολογημένο σκοπό και τα περιοριστικά αποτελέσματα που συνεπάγεται όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων είναι ανάλογα σε σχέση με τον σκοπό αυτόν. Συγκεκριμένα, ο κανονισμός αυτός έχει σκοπό να συμβάλει στην ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, καθορίζοντας ένα ικανοποιητικό επίπεδο πληροφοριών για το ενδοκοινοτικό εμπόριο αγαθών με μέσα που δεν συνεπάγονται κανέναν έλεγχο στα εσωτερικά σύνορα. Εξάλλου, τα εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων μπορούν να γίνουν δεκτά όταν αποδεικνύονται απαραίτητα για να αποκτηθούν, μέχρι λογικών ορίων, πλήρη και ακριβή πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με την κίνηση εμπορευμάτων εντός της Κοινότητας.

Άλλωστε, λαμβανομένου υπόψη του περιθωρίου εκτιμήσεως που διαθέτει ο κοινοτικός νομοθέτης στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του εναρμονίσεως, τα περιοριστικά αποτελέσματα που συνεπάγεται η ανωτέρω υποχρέωση δηλώσεως, η οποία πλήττει ειδικά το διασυνοριακό εμπόριο και επιβάλλει τη σύνταξη δηλώσεων που απαιτεί χρόνο και έξοδα, ιδίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, δεν βαίνουν πέραν των αναγκαίων ορίων για την επίτευξη του επιδιωκομένου σκοπού, καθόσον, αφενός, έχουν καθοριστεί διάφορα κατώφλια για να λαμβάνονται υπόψη τα συμφέροντα των επιχειρήσεων και για να μην τους επιβάλλεται δυσανάλογο βάρος σε σχέση με τα αποτελέσματα που οι χρησιμοποιούντες τις στατιστικές δικαιούνται να αναμένουν και, αφετέρου, τα κοινοτικά όργανα έχουν θέσει δωρεάν στη διάθεση των επιχειρήσεων σύγχρονα μέσα επεξεργασίας δεδομένων.

Διάδικοι

Στην υπόθεση C-114/96,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του tribunal de police de Luxembourg προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της ποινικής δίκης που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου κατά

Renι Kieffer και Romain Thill,

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία και το κύρος του κανονισμού (ΕΟΚ) 3330/91 του Συμβουλίου, της 7ης Νοεμβρίου 1991, για τις στατιστικές των συναλλαγών αγαθών μεταξύ κρατών μελών (ΕΕ L 316, σ. 1),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

(έκτο τμήμα),

συγκείμενο από τους G. F. Mancini (εισηγητή), πρόεδρο τμήματος, J. L. Murray και P. J. G. Kapteyn, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: M. B. Elmer

γραμματέας: H. von Holstein, βοηθός γραμματέας,

λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:

- οι R. Kieffer και R. Thill, εκπροσωπούμενοι από τους Marc Thewes, δικηγόρο Λουξεμβούργου, και Alain Schumacher, mandataire spιcial,

- η Κυβέρνηση του Λουξεμβούργου, εκπροσωπούμενη από τον Nicolas Schmit, διευθυντή οικονομικών σχέσεων και συνεργασίας στο Υπουργείο Εξωτερικών,

- το Συμβούλιο της Ευρωπαϋκής Ενώσεως, εκπροσωπούμενο από την Cristina Giorgi, νομική σύμβουλο, και τον Frιdιric Anton, μέλος της Νομικής Υπηρεσίας,

- η Επιτροπή των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον Jόrgen Grunwald, νομικό σύμβουλο, επικουρούμενο από τον Jean-Francis Pasquier, δημόσιο υπάλληλο κράτους μέλους αποσπασμένο στη Νομική Υπηρεσία,

έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,

αφού άκουσε τις προφορικές παρατηρήσεις των R. Kieffer και R. Thill, εκπροσωπουμένων από τον Marc Thewes, της Κυβερνήσεως του Λουξεμβούργου, εκπροσωπουμένης από τον Alain Lorang, του Συμβουλίου, εκπροσωπουμένου από τον Frιdιric Anton, και της Επιτροπής, εκπροσωπουμένης από τον Jόrgen Grunwald, επικουρούμενο από τον Jean-Francis Pasquier, κατά τη συνεδρίαση της 16ης Ιανουαρίου 1997,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 27ης Φεβρουαρίου 1997,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με διάταξη της 2ας Απριλίου 1996, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 9 Απριλίου 1996, το tribunal de police de Luxembourg υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΚ, δύο προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία και το κύρος του κανονισμού (ΕΟΚ) 3330/91 του Συμβουλίου, της 7ης Νοεμβρίου 1991, για τις στατιστικές των συναλλαγών αγαθών μεταξύ κρατών μελών (ΕΕ L 316, σ. 1, στο εξής: κανονισμός).

2 Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο ποινικής δίκης κατά των R. Kieffer και R. Thill, κατηγορουμένων ότι, κατά τα έτη 1993 και 1994, παρέλειψαν να παράσχουν, στον τομέα των στατιστικών δηλώσεων, τις πληροφορίες που είχαν υποχρέωση να παράσχουν βάσει του κανονισμού.

Ο κανονισμός

3 Σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού, «Όλα τα εμπορεύματα που κυκλοφορούν από ένα κράτος μέλος σε άλλο αποτελούν αντικείμενο των στατιστικών των ενδοκοινοτικών συναλλαγών αγαθών.» Συναφώς, το άρθρο 6 του κανονισμού έχει θεσπίσει ένα μόνιμο σύστημα συλλογής στατιστικών στοιχείων, το οποίο αποκαλείται «σύστημα Intrastat».

4 Δυνάμει του άρθρου 5, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού, οι ιδιώτες απαλλάσσονται από τις υποχρεώσεις που συνεπάγεται η κατάρτιση των κατ' άρθρο 4 στατιστικών. Το άρθρο 5, δεύτερο εδάφιο, πρώτη φράση, ορίζει:

«Αυτή η απαλλαγή ισχύει και για τον υπόχρεο παροχής πληροφοριών, όταν, ως υποκείμενος σε ΦΠΑ, υπόκειται, στο κράτος μέλος στο οποίο φορολογείται, σε ένα από τα ειδικά καθεστώτα που προβλέπονται στα άρθρα 24 και 25 της οδηγίας 77/388/ΕΟΚ.»

5 Το άρθρο 8, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού ορίζει ότι κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που παρεμβαίνει σε ενδοκοινοτική συναλλαγή αγαθών υπέχει την υποχρέωση παροχής των πληροφοριών που απαιτούνται από το σύστημα αυτό.

6 Οι στατιστικές πληροφορίες που απαιτεί το σύστημα Intrastat αποτελούν, δυνάμει του άρθρου 13, παράγραφος 1, του κανονισμού, το αντικείμενο περιοδικών δηλώσεων, οι οποίες πρέπει να υποβάλλονται από τον υπόχρεο παροχής πληροφοριών στις αρμόδιες εθνικές υπηρεσίες, εντός των προθεσμιών και υπό τους όρους που καθορίζει η Επιτροπή σύμφωνα με τη διαδικασία της επιτροπής διαχειρίσεως. Κατά το άρθρο 14, ο υπόχρεος παροχής πληροφοριών που δεν εκπληρώνει τις υποχρεώσεις που υπέχει από τον κανονισμό υπόκειται σε κυρώσεις που καθορίζουν τα κράτη μέλη σύμφωνα με τις οικείες εθνικές διατάξεις.

7 Σύμφωνα με το άρθρο 20, σημείο 5, του κανονισμού, ο κατ' άρθρο 8 υπόχρεος παροχής πληροφοριών είναι το φυσικό ή νομικό πρόσωπο που:

«α) διαμένει ή εδρεύει στο κράτος μέλος αποστολής και, κατά φθίνουσα σειρά σημασίας:

- έχει συνάψει, πέραν από τη σύμβαση μεταφοράς, τη σύμβαση που έχει ως αποτέλεσμα την αποστολή των εμπορευμάτων, ή

- διενεργεί μόνος του ή μέσω τρίτων την αποστολή των εμπορευμάτων, ή

- είναι κάτοχος των αποστελλόμενων εμπορευμάτων·

β) διαμένει ή εδρεύει στο κράτος μέλος άφιξης και, κατά φθίνουσα σειρά σημασίας:

- έχει συνάψει, πέραν από τη σύμβαση μεταφοράς, τη σύμβαση που έχει ως αποτέλεσμα την παράδοση των εμπορευμάτων ή

- παραλαμβάνει μόνος του ή μέσω τρίτων τα εμπορεύματα ή

- είναι κάτοχος των παραδιδομένων εμπορευμάτων.»

8 Το άρθρο 21 του κανονισμού ορίζει ότι, με την επιφύλαξη του άρθρου 34, στο υπόθεμα των στατιστικών πληροφοριών που πρέπει να διαβιβάζονται στις αρμόδιες υπηρεσίες, τα εμπορεύματα πρέπει να προσδιορίζονται κατά τέτοιον τρόπο ώστε να μπορούν να καταταγούν ευχερώς και επακριβώς στην πιο εξειδικευμένη υποδιαίρεση στην οποία υπάγονται στο πλαίσιο της εκάστοτε ισχύουσας Συνδυασμένης Ονοματολογίας και ότι, για κάθε είδος εμπορευμάτων, πρέπει επίσης να αναφέρεται ο οκταψήφιος κωδικός αριθμός που αντιστοιχεί στην ανωτέρω υποδιαίρεση της συνδυασμένης ονοματολογίας.

9 Το άρθρο 23, παράγραφοι 1 και 2, έχει ως εξής:

«1. Για κάθε είδος εμπορευμάτων, στα στατιστικά στοιχεία που διαβιβάζονται στις αρμόδιες υπηρεσίες πρέπει να περιλαμβάνονται τα ακόλουθα:

α) στο κράτος μέλος άφιξης, το κράτος μέλος προέλευσης των εμπορευμάτων κατά την έννοια του άρθρου 24, παράγραφος 1·

β) στο κράτος μέλος αποστολής, το κράτος μέλος προορισμού των εμπορευμάτων, κατά την έννοια του άρθρου 24, παράγραφος 2·

γ) η ποσότητα των εμπορευμάτων, σε καθαρή μάζα και σε συμπληρωματικές μονάδες·

δ) η αξία των εμπορευμάτων·

ε) η φύση της συναλλαγής·

στ) οι όροι παράδοσης·

ζ) ο εικαζόμενος τρόπος μεταφοράς.

2. Τα κράτη μέλη δεν δικαιούνται να απαιτούν να περιλαμβάνονται στις διαβιβαζόμενες στατιστικές πληροφορίες στοιχεία πέραν των αναφερομένων στην παράγραφο 1, εκτός από τα ακόλουθα στοιχεία:

α) στο κράτος μέλος άφιξης, η χώρα καταγωγής· ωστόσο, το στοιχείο αυτό μπορεί να ζητείται μόνο στα πλαίσια του κοινοτικού δικαίου·

β) στο κράτος μέλος αποστολής, η περιοχή καταγωγής· στο κράτος μέλος άφιξης, η περιοχή προορισμού·

γ) στο κράτος μέλος αποστολής, ο λιμένας ή αερολιμένας φόρτωσης· στο κράτος μέλος άφιξης, ο λιμένας ή αερολιμένας εκφόρτωσης·

δ) στο κράτος μέλος αποστολής και στο κράτος μέλος άφιξης, ο αναμενόμενος λιμένας ή αερολιμένας μεταφόρτωσης που βρίσκεται σε άλλο κράτος μέλος εφόσον αυτό καταρτίζει στατιστική της διαμετακόμισης·

ε) ενδεχομένως, το στατιστικό καθεστώς.»

10 Δυνάμει του άρθρου 28, παράγραφος 1, του κανονισμού, ορίζονται ως στατιστικά κατώφλια τα εκφραζόμενα σε αξία όρια στο ύψος των οποίων οι υποχρεώσεις των εκάστοτε υποχρέων παροχής πληροφοριών είτε καταργούνται είτε ελαφρύνονται. Κατώφλια απαλλαγής είναι εκείνα στα οποία εμπίπτουν οι κατ' άρθρο 5, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού υπόχρεοι παροχής πληροφοριών.

11 Σύμφωνα με το άρθρο 28, παράγραφος 4, πρώτο και δεύτερο εδάφιο, τα κατώφλια εξομοιώσεως απαλλάσσουν τους υποχρέους παροχής πληροφοριών από την υποχρέωση διαβιβάσεως των πληροφοριών που περιέχονται στις δηλώσεις του άρθρου 13, παράγραφος 1, καθότι οι υπόχρεοι αυτοί εκπληρώνουν τις σχετικές υποχρεώσεις τους με την υποβολή της περιοδικής φορολογικής δηλώσεως που οφείλουν να υποβάλλουν ως υποκείμενοι στον ΦΠΑ. Τα κατώφλια αυτά καθορίζονται από τα κράτη μέλη σε επίπεδα ανώτερα των κατωφλίων απαλλαγής. Κατά την παράγραφο 5 του ίδιου άρθρου, τα κατώφλια απλουστεύσεως επιτρέπουν στους υποχρέους παροχής πληροφοριών να αναφέρουν, στις δηλώσεις του άρθρου 13, παράγραφος 1, για κάθε είδος εμπορευμάτων, μόνο τον οκταψήφιο κωδικό αριθμό που αντιστοιχεί στην προσδιορίζουσα το είδος των εμπορευμάτων υποδιαίρεση της Συνδυασμένης Ονοματολογίας, το κράτος μέλος προελεύσεως ή προορισμού και την αξία των εμπορευμάτων. Η παράγραφος 6, πρώτο εδάφιο, του άρθρου αυτού ορίζει ότι τα κατώφλια εξομοιώσεως και απλουστεύσεως εκφράζονται σε ετήσιες αξίες ενδοκοινοτικών συναλλαγών.

12 Το άρθρο 28, παράγραφος 6, τρίτο εδάφιο, ορίζει ότι τα κατώφλια εξομοιώσεως και απλουστεύσεως εφαρμόζονται χωριστά στους ενδοκοινοτικούς φορείς κατά την αποστολή και στους ενδοκοινοτικούς φορείς κατά την άφιξη.

13 Βάσει του άρθρου 28, παράγραφος 8, τα κατώφλια απλουστεύσεως καθορίζονται σε 100 000 ECU κατά την αποστολή και σε 100 000 ECU κατά την άφιξη. Η Επιτροπή μπορεί να ανεβάσει το επίπεδο των κατωφλίων αυτών, σύμφωνα με τη διαδικασία της επιτροπής διαχειρίσεως.

14 Τα κράτη μέλη μπορούν, σύμφωνα με το άρθρο 28, παράγραφος 9, του κανονισμού, να καθορίζουν τα κατώφλιά τους σε ανώτερα επίπεδα. Στην περίπτωση που η εφαρμογή των κατωφλίων εξομοιώσεως και απλουστεύσεως από τα κράτη μέλη έχει επιπτώσεις είτε στην ποιότητα της στατιστικής του εμπορίου μεταξύ των κρατών μελών, λαμβανομένων υπόψη των πληροφοριακών στοιχείων που παρέχονται από τα κράτη μέλη, είτε στην ελάφρυνση των βαρών των υποχρέων παροχής πληροφοριών, κατά τρόπο διακυβεύοντα την επίτευξη των σκοπών του κανονισμού, το άρθρο 28, παράγραφος 10, παρέχει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να θεσπίσει διατάξεις που να αποκαθιστούν τις προϋποθέσεις ποιότητας της στατιστικής ή ελαφρύνσεως των βαρών.

15 Τέλος, το άρθρο 34 του κανονισμού ορίζει:

«1. Όσον αφορά τα εμπορεύματα στα οποία εφαρμόζεται το σύστημα Intrastat καθώς και τα άλλα εμπορεύματα, η Επιτροπή, για να διευκολύνει το έργο των υποχρέων παροχής πληροφοριών, μπορεί να θεσπίζει, σύμφωνα με το άρθρο 30, απλουστευμένες διαδικασίες συλλογής πληροφοριών και ιδίως να δημιουργεί προϋποθέσεις για αυξημένη προσφυγή στην αυτόματη επεξεργασία και στην ηλεκτρονική διαβίβαση των πληροφοριών.

2. Για να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιομορφίες της διοικητικής τους οργάνωσης, τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίζουν απλουστευμένες διαδικασίες διαφορετικές από τις προβλεπόμενες στην παράγραφο 1, με την προϋπόθεση ότι οι υπόχρεοι παροχής των πληροφοριών θα έχουν τη δυνατότητα να επιλέγουν τη διαδικασία που θα ακολουθήσουν.»

Το εθνικό νομοθετικό πλαίσιο

16 Το άρθρο 7 του λουξεμβουργιανού νόμου της 9ης Ιουλίου 1962, περί συστάσεως κεντρικής υπηρεσίας στατιστικής και οικονομικών μελετών, κολάζει με πρόστιμο την άρνηση εκπληρώσεως της επιβαλλομένης από τον κανονισμό υποχρεώσεως δηλώσεως. Το ποσό του προστίμου αυτού αυξήθηκε πολλές φορές, την τελευταία δε φορά από το άρθρο IX του νόμου της 13ης Ιουνίου 1994 περί του συστήματος των ποινών. Από τη διάταξη περί παραπομπής προκύπτει ότι σήμερα προβλέπεται πρόστιμο μεταξύ 10 001 και 100 000 φράγκων Λουξεμβούργου (LFR).

17 Το πρόστιμο αυτό επιβάλλεται σε κάθε φυσικό πρόσωπο που αρνείται να υποβάλει δήλωση, η δε ποινική αυτή καταδίκη αναγράφεται στα αποσπάσματα αριθ. 1 και 2 του ποινικού μητρώου, οπότε φέρεται σε γνώση τόσο των δικαστικών αρχών όσο και των διοικητικών μονάδων και νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου που απαριθμούνται στο άρθρο 1 της υπουργικής αποφάσεως της 22ας Νοεμβρίου 1977, με την οποία καταρτίστηκε κατάλογος των διοικητικών μονάδων και νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου που δύνανται να ζητούν το απόσπασμα αριθ. 2 του ποινικού μητρώου. Από τη διάταξη περί παραπομπής προκύπτει ότι η μη καταβολή του προστίμου ενδέχεται να έχει ως συνέπεια την προσωπική κράτηση, η οποία δύναται να διαταχθεί από τα ποινικά δικαστήρια στην περίπτωση που δεν εκτελεστεί η ποινή του προστίμου.

Το ιστορικό της διαφοράς

18 Οι κατηγορούμενοι στην κύρια δίκη, οι οποίοι είναι οι διαχειριστές της εταιρίας περιορισμένης ευθύνης Ιtablissements Kieffer & Thill, εκμεταλλεύονται στο Λουξεμβούργο ένα γκαράζ που περιλαμβάνει συνεργείο επισκευής αυτοκινήτων και έχουν επίσης ως δραστηριότητα την αγορά και πώληση αυτοκινήτων προερχομένων από ατυχήματα, μεταχειρισμένων αυτοκινήτων, ανταλλακτικών και κάθε είδους «αξεσουάρ» αυτοκινήτων.

19 Διώκονται για παράβαση της απορρέουσας από τον κανονισμό υποχρεώσεως παροχής πληροφοριών σχετικά με τις εισαγωγές και τις εξαγωγές της εταιρίας τους.

20 Οι R. Kieffer και R. Thill ομολόγησαν ότι η δραστηριότητα της εταιρίας της οποίας είναι οι διαχειριστές υπερβαίνει το κατώφλι απλουστεύσεως, το οποίο, στο Λουξεμβούργο, έχει καθοριστεί στο ποσό των 10 000 000 LFR, οπότε οφείλουν, βάσει του κανονισμού, να υποβάλλουν κάθε μήνα λεπτομερή δήλωση εμφαίνουσα όλες τις αποστολές εμπορευμάτων με προορισμό άλλο κράτος μέλος.

21 Ωστόσο, υποστηρίζουν ότι, για να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις αυτές, οφείλουν, πρώτον, είτε να προσλάβουν προσωπικό είτε να αναθέσουν την εκτέλεση των ανωτέρω υποχρεώσεων σε τρίτους, υποβαλλόμενοι σε όλες τις περιπτώσεις σε πρόσθετα έξοδα· δεύτερον, τονίζουν ότι το αναγκαίο των εξόδων αυτών έχει ως συνέπεια την τροχοπέδη, τουλάχιστον έμμεσα, στις προσπάθειες για εξαγωγές πέραν του ετησίου κατωφλίου που επιβάλλει τη σύνταξη των δηλώσεων αυτών· τέλος, ισχυρίζονται ότι το εμπόδιο αυτό ευνοεί τη διάθεση των εμπορευμάτων στην εγχώρια αγορά.

22 Το αιτούν δικαστήριο είναι της γνώμης ότι η λεπτομερής δήλωση που απαιτεί ο κανονισμός συνιστά πρόσθετο εξαναγκασμό, στον οποίο δεν υπόκεινται οι έμποροι που ασκούν την εμπορική τους δραστηριότητα μόνο στην εγχώρια αγορά. Επιπλέον, τόνισε ότι η υποχρέωση για τη δήλωση αυτή και η συνακόλουθη αύξηση των υποχρεώσεων που οι περί ων πρόκειται επιχειρήσεις οφείλουν να εκπληρώνουν ενδέχεται να έχουν αποτρεπτικό αποτέλεσμα έναντι των εγκατεστημένων στο Λουξεμβούργο μικρομεσαίων επιχειρήσεων, των οποίων οι δραστηριότητες, λαμβανομένου υπόψη του σμικρού της επικρατείας του Λουξεμβούργου, εκτείνονται πέραν του εθνικού εδάφους.

23 Υπό τις συνθήκες αυτές, θεώρησε ότι πρέπει να εξακριβωθεί αν το εμπόδιο αυτό δικαιολογείται ενόψει των σκοπών του κανονισμού και αν οι σκοποί αυτοί θα μπορούσαν να επιτευχθούν με λιγότερο περιοριστικά μέσα. Συνεπώς, αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:

«1) Εισάγει ο κανονισμός (ΕΟΚ) 3330/91 του Συμβουλίου, της 7ης Νοεμβρίου 1991, απαγορευόμενο από τα άρθρα 30 και 34 της Συνθήκης περί ιδρύσεως της ΕΟΚ μέτρο ισοδυνάμου αποτελέσματος με ποσοτικό περιορισμό των ενδοκοινοτικών συναλλαγών αγαθών, στο μέτρο που επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να λαμβάνουν από κάθε επιχείρηση που υπερβαίνει τα προβλεπόμενα κατώφλια απαλλαγής, εξομοιώσεως και απλουστεύσεως δήλωση αναφέρουσα λεπτομερώς όλες τις ενδοκοινοτικές εισαγωγές και εξαγωγές της;

2) Συνιστά για τους επιχειρηματίες μέτρο εξαναγκασμού αδικαιολόγητο και δυσανάλογο σε σχέση με τον επιδιωκόμενο σκοπό γενικού συμφέροντος και αντιβαίνει, ως εκ τούτου, στο άρθρο 3 Β, τρίτο εδάφιο, της Συνθήκης περί ιδρύσεως της ΕΟΚ, το οποίο προστέθηκε με το άρθρο Ζ, σημείο 5, της Συνθήκης για την Ευρωπαϋκή Ένωση που υπογράφηκε στο Μάαστριχτ στις 7 Φεβρουαρίου 1992, η υποχρέωση παροχής των στοιχείων που απαιτούνται κατ' εφαρμογήν του συστήματος συλλογής στοιχείων Intrastat τόσο εντός της χώρας προελεύσεως των εξαγομένων εμπορευμάτων όσο και εντός της χώρας προορισμού, σχετικά με την οποία υποχρέωση η λουξεμβουργιανή νομοθεσία προβλέπει ποινικές κυρώσεις σε περίπτωση αρνήσεως διαβιβάσεως των πληροφοριών που ζητούνται από την κεντρική υπηρεσία στατιστικής και οικονομικών μελετών;»

Τα προδικαστικά ερωτήματα

24 Με τα προδικαστικά του ερωτήματα, το αιτούν δικαστήριο ερωτά στην ουσία αν ο κανονισμός είναι ανίσχυρος στο μέτρο που επιβάλλει στα κράτη μέλη να λαμβάνουν από κάθε επιχείρηση που υπερβαίνει τα προβλεπόμενα κατώφλια απαλλαγής, εξομοιώσεως και απλουστεύσεως δήλωση εμφαίνουσα λεπτομερώς όλες τις ενδοκοινοτικές εισαγωγές και εξαγωγές της επιχειρήσεως. Αφενός, οι υποχρεώσεις που επιβλήθηκαν κατά τον τρόπο αυτόν στις επιχειρήσεις θα μπορούσαν να αποτελούν απαγορευόμενο από τα άρθρα 30 και 34 της Συνθήκης ΕΚ μέτρο ισοδυνάμου αποτελέσματος με ποσοτικό περιορισμό. Αφετέρου, η υποχρέωση παροχής των στοιχείων που απαιτούνται κατ' εφαρμογήν του συστήματος συλλογής στοιχείων Intrastat, τόσο εντός του κράτους προελεύσεως των εξαγομένων εμπορευμάτων όσο και εντός του κράτους προορισμού, θα μπορούσε να αποτελεί για τους επιχειρηματίες μέτρο εξαναγκασμού αδικαιολόγητο και δυσανάλογο σε σχέση με τον επιδιωκόμενο σκοπό γενικού συμφέροντος και, ως εκ τούτου, να παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας.

25 Όσον αφορά την πρώτη πτυχή του ζητήματος, οι κατηγορούμενοι της κύριας δίκης ισχυρίζονται ότι ο κανονισμός δημιουργεί έξοδα και εξαναγκασμούς για τις επιχειρήσεις, καθότι αυτές έχουν υποχρέωση να αναζητούν, για κάθε συναλλαγή, ασχέτως της αξίας της, ολόκληρη σειρά περιπλόκων στοιχείων, όπως είναι, ιδίως, ο οκταψήφιος κωδικός αριθμός της Συνδυασμένης Ονοματολογίας. Επιπλέον, λαμβανομένων υπόψη του λεπτομερούς της υποχρεώσεως δηλώσεως και του γεγονότος ότι αυτή επιβάλλεται τόσο εντός του κράτους μέλους αποστολής όσο και εντός του κράτους μέλους προορισμού του εμπορεύματος, υποστηρίζουν ότι η υποχρέωση δηλώσεως βαίνει πέραν των αναγκαίων ορίων.

26 Αντιθέτως, η Κυβέρνηση του Λουξεμβούργου, το Συμβούλιο και η Επιτροπή υπογραμμίζουν τη σημασία που έχει για την εσωτερική αγορά η με επαρκή ακρίβεια γνώση των ενδοκοινοτικών ροών. Επιπλέον, υποστηρίζουν ότι το περιοριστικό αποτέλεσμα που οι υποχρεώσεις δηλώσεως ενδέχεται να έχουν στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων είναι υπερβολικά έμμεσο και συμπτωματικό ώστε να μπορεί να εμποδίζει το ενδοκοινοτικό εμπόριο. Πράγματι, το νέο σύστημα συλλογής στοιχείων που καθιερώθηκε από τον κανονισμό συνεπάγεται μείωση των βαρών, σε σχέση με το παλαιό σύστημα, και καθαρά πλεονεκτήματα για τις επιχειρήσεις.

27 Συναφώς, πρέπει να υπομνησθεί ότι, κατά πάγια νομολογία, η απαγόρευση των ποσοτικών περιορισμών καθώς και των μέτρων ισοδυνάμου αποτελέσματος ισχύει όχι μόνο για τα εθνικά μέτρα, αλλά και για τα μέτρα που προέρχονται από τα κοινοτικά όργανα (βλ. υπό την έννοια αυτή, ιδίως, τις αποφάσεις της 17ης Μαου 1984, 15/83, Denkavit Nederland, Συλλογή 1984, σ. 2171, σκέψη 15, και της 9ης Αυγούστου 1994, C-51/93, Meyhui, Συλλογή 1994, σ. Ι-3879, σκέψη 11).

28 Δεν αμφισβητείται ότι το λεπτομερές της υποχρεώσεως δηλώσεως καθώς και το γεγονός ότι αυτή επιβάλλεται τόσο εντός του κράτους μέλους αποστολής όσο και εντός του κράτους μέλους προορισμού του εμπορεύματος παράγουν περιοριστικά αποτελέσματα όσον αφορά την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων.

29 Εντούτοις, σύμφωνα με την πρώτη αιτιολογική σκέψη του, ο κανονισμός έχει σκοπό να συμβάλει στην ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς, καθορίζοντας ένα ικανοποιητικό επίπεδο πληροφοριών για το ενδοκοινοτικό εμπόριο αγαθών με μέσα που δεν συνεπάγονται κανέναν έλεγχο στα εσωτερικά σύνορα. Εξάλλου, από την τρίτη αιτιολογική σκέψη του προκύπτει ότι η κοινοτική πολιτική σε ορισμένους τομείς πρέπει να στηρίζεται σε αριθμητικά στοιχεία που παρέχουν όσο το δυνατόν πιο επίκαιρη, ακριβή και λεπτομερή εικόνα της εσωτερικής αγοράς.

30 Όπως έχει ήδη διευκρινίσει το Δικαστήριο, τα εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων μπορούν να γίνουν δεκτά όταν αποδεικνύονται απαραίτητα για να αποκτηθούν, μέχρι λογικών ορίων, πλήρη και ακριβή πληροφοριακά στοιχεία σχετικά με την κίνηση εμπορευμάτων εντός της Κοινότητας (βλ., ιδίως, την απόφαση της 25ης Οκτωβρίου 1979, 159/78, Επιτροπή κατά Ιταλίας, Συλλογή τόμος 1979/ΙΙ, σ. 589, σκέψη 7).

31 Επομένως, ο σκοπός που επιδιώκει ο κανονισμός, δηλαδή να συμβάλει στην ολοκλήρωση της εσωτερικής αγοράς με την κατάρτιση στατιστικών για τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές αγαθών, εμφανίζεται δικαιολογημένος. Επιπλέον, τα περιοριστικά αποτελέσματα που συνεπάγεται ενδείκνυνται για την επίτευξη του σκοπού αυτού. Όμως, πρέπει ακόμη να εξεταστεί αν τα περιοριστικά αυτά αποτελέσματα είναι σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας.

32 Συναφώς, το Συμβούλιο υποστηρίζει πρωτίστως ότι ο κίνδυνος προσθέτων εξόδων είναι περιορισμένος, δεδομένου ότι οι επιχειρήσεις διαθέτουν όλα τα καίρια στοιχεία τη στιγμή που πραγματοποιούν τις συναλλαγές τους. Στη συνέχεια, τα διάφορα κατώφλια καθορίστηκαν ακριβώς για να επιτρέψουν το να λαμβάνονται υπόψη τα συμφέροντα των υποχρέων παροχής πληροφοριών. Τέλος, οι επιχειρήσεις έχουν δωρεάν στη διάθεσή τους σύγχρονα μέσα επεξεργασίας δεδομένων, όπως είναι, σε κοινοτικό επίπεδο, το λογισμικό εισαγωγής δεδομένων (IDEP/CN8) που αναπτύχθηκε από την Επιτροπή.

33 Κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, για να αποδειχθεί αν ένα κοινοτικό μέτρο είναι σύμφωνο με την αρχή της αναλογικότητας, πρέπει να εξακριβωθεί ότι τα μέσα που θέτει σε εφαρμογή είναι ικανά να υλοποιήσουν τον επιδιωκόμενο σκοπό και ότι δεν βαίνουν πέραν των αναγκαίων ορίων για την επίτευξή του (απόφαση της 9ης Νοεμβρίου 1995, C-426/93, Γερμανία κατά Συμβουλίου, Συλλογή 1995, σ. Ι-3723, σκέψη 42).

34 Ναι μεν είναι αλήθεια ότι η απορρέουσα από τον κανονισμό υποχρέωση δηλώσεως πλήττει ειδικά το διασυνοριακό εμπόριο και ότι η σύνταξη των δηλώσεων απαιτεί χρόνο και έξοδα, ιδίως για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, εντούτοις δεν προκύπτει εντεύθεν κατ' ανάγκην ότι τα περιοριστικά αυτά αποτελέσματα είναι δυσανάλογα με τον επιδιωκόμενο σκοπό.

35 Αφενός, ακόμη και αν οι επιχειρήσεις οφείλουν να συνδέουν κάθε συναλλαγή με την υποχρέωση δηλώσεως, έχουν καθοριστεί διάφορα κατώφλια ακριβώς για να μπορούν να λαμβάνονται υπόψη τα συμφέροντα των επιχειρήσεων και για να μην τους επιβάλλεται δυσανάλογο βάρος σε σχέση με τα αποτελέσματα που οι χρησιμοποιούντες τις στατιστικές δικαιούνται να αναμένουν.

36 Αφετέρου, όπως τόνισε ειδικά το Συμβούλιο, τα κοινοτικά όργανα έχουν θέσει δωρεάν στη διάθεση των επιχειρήσεων σύγχρονα μέσα επεξεργασίας δεδομένων, όπως το λογισμικό εισαγωγής δεδομένων IDEP/CN8.

37 Ενόψει των ανωτέρων σκέψεων, δεν προκύπτει ότι η επιβληθείσα από τον κανονισμό υποχρέωση δηλώσεως βαίνει πέραν των αναγκαίων ορίων για την επίτευξη του σκοπού που επιδιώκει ο κανονισμός. Το συμπέρασμα αυτό είναι ακόμη περισσότερο επιβεβλημένο αν ληφθεί υπόψη ότι, όπως το Δικαστήριο έχει ήδη διευκρινίσει κατ' επανάληψη, ο κοινοτικός νομοθέτης διαθέτει περιθώριο εκτιμήσεως στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του εναρμονίσεως (βλ., ιδίως, την προαναφερθείσα απόφαση Meyhui, σκέψη 21).

38 Όσο για τη δεύτερη πτυχή των ερωτημάτων του εθνικού δικαστηρίου, ακριβώς από τις σκέψεις 33 έως 37 της παρούσας αποφάσεως προκύπτει ότι η απορρέουσα από τον κανονισμό υποχρέωση δηλώσεως είναι ανάλογη με τον επιδιωκόμενο σκοπό γενικού συμφέροντος.

39 Συνεπώς, πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι από την εξέταση του κανονισμού δεν προέκυψαν στοιχεία που να μπορούν να θέσουν υπό αμφισβήτηση το κύρος του.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

40 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Κυβέρνηση του Λουξεμβούργου, το Συμβούλιο της Ευρωπαϋκής Ενώσεως και η Επιτροπή των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων, που υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους κατηγορούμενους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

(έκτο τμήμα),

κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε με διάταξη της 2ας Απριλίου 1996 το tribunal de police de Luxembourg, αποφαίνεται:

Από την εξέταση του κανονισμού (ΕΟΚ) 3330/91 του Συμβουλίου, της 7ης Νοεμβρίου 1991, για τις στατιστικές των συναλλαγών αγαθών μεταξύ κρατών μελών, δεν προέκυψαν στοιχεία που να μπορούν να θέσουν υπό αμφισβήτηση το κύρος του.