Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Alber της 23ης Απριλίου 2002. - Ποινική δίκη κατά Annie Pansard και λοιπών, en présence du Comité Région pêches maritimes. - Αίτηση για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως: Tribunal de grande instance de Dinan - Γαλλία. - Καταγωγή προϊόντος αλιείας - .ρθρο 28 ΕΚ - Εθνική ρύθμιση η οποία απαγορεύει κατά περιοδικά χρονικά διαστήματα την εκφόρτωση ορισμένων προϊόντων αλιείας - Αρμοδιότητα των κρατών μελών. - Υπόθεση C-265/01.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 2003 σελίδα I-00683



Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα

I - Εισαγωγή

1. Η παρούσα αίτηση για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως αφορά, αφενός, τον καθορισμό του τόπου καταγωγής του εμπορεύματος όστρακα Saint-Jacques τα οποία αλιεύθηκαν από νηολογημένο στη Γαλλία αλιευτικό σκάφος εντός των χωρικών υδάτων της νήσου Jersey, και, αφετέρου, το αν εθνική ρύθμιση που απαγορεύει την εκφόρτωση οστράκων Saint-Jacques για ορισμένους μήνες τον χρόνο συνάδει προς την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων.

ΙΙ - Το νομικό πλαίσιο

1) Κοινοτικές διατάξεις

α) Καταγωγή εμπορευμάτων

2. Η καταγωγή των εμπορευμάτων ρυθμίζεται από απόψεως κοινοτικού δικαίου με το άρθρο 23 του κανονισμού (ΕΟΚ) 2913/92 του Συμβουλίου, της 12ης Οκτωβρίου 1992, περί θεσπίσεως κοινοτικού τελωνειακού κώδικα (στο εξής: κώδικας), το οποίο έχει ως εξής:

«1. Κατάγονται από συγκεκριμένη χώρα τα εμπορεύματα που παράγονται εξ ολοκλήρου στην εν λόγω χώρα.

2. Ως εμπορεύματα παραγόμενα εξ ολοκλήρου σε μια χώρα νοούνται:

[...]

ε) τα προϊόντα θήρας και αλιείας που διεξάγονται στη χώρα αυτή·

στ) τα προϊόντα της θαλάσσιας αλιείας και τα άλλα προϊόντα που εξάγονται από τη θάλασσα εκτός των χωρικών υδάτων μιας χώρας από πλοία νηολογημένα ή εγγεγραμμένα στη χώρα αυτή, και τα οποία φέρουν τη σημαία της χώρας αυτής·

[...]

3. Για την εφαρμογή της παραγράφου 2, η έννοια της χώρας καλύπτει επίσης και τα [χωρικά] ύδατα της εν λόγω χώρας.»

β) Αλιεία

3. Από τη δεκαετία του 1980 υφίσταται ένα ολοκληρωμένο κοινοτικό σύστημα. Δημιουργήθηκε με την έκδοση του κανονισμού (ΕΟΚ) 170/83 του Συμβουλίου, της 25ης Ιανουαρίου 1983, περί θεσπίσεως κοινοτικού καθεστώτος διατηρήσεως και διαχειρίσεως των αλιευτικών πόρων . Ο κανονισμός 170/83 τροποποιήθηκε αργότερα με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 3760/92 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1992, για τη θέσπιση κοινοτικού συστήματος για την αλιεία και την υδατοκαλλιέργεια .

4. Βάσει του κανονισμού 170/83 και στη συνέχεια βάσει του κανονισμού 3760/92, το Συμβούλιο καθόρισε για ορισμένους αλιευτικούς πόρους συνολικές ποσότητες αλιευμάτων και ποσοστώσεις για τα επιμέρους κράτη μέλη. Πάντως, για τα όστρακα Saint-Jacques δεν καθορίστηκε καμία συνολική ποσόστωση αλιεύματος.

5. Ο κανονισμός 170/83 συμπληρώθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 171/83 του Συμβουλίου, της 25ης Ιανουαρίου 1983, περί ορισμένων προσωρινών τεχνικών μέτρων διατηρήσεως των αλιευτικών πόρων . Η ρύθμιση αυτή αντικαταστάθηκε στη συνέχεια από τον κανονισμό (ΕΟΚ) 3094/86 του Συμβουλίου, της 7ης Οκτωβρίου 1986, για τη θέσπιση ορισμένων τεχνικών μέτρων διατηρήσεως των αλιευτικών πόρων , τον κανονισμό (ΕΚ) 894/97 του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 1997, για τη θέσπιση ορισμένων τεχνικών μέτρων διατηρήσεως των αλιευτικών πόρων και τελικά από τον κανονισμό (ΕΚ) 850/98 του Συμβουλίου, της 30ής Μαρτίου 1998, για τη διατήρηση των αλιευτικών πόρων μέσω τεχνικών μέτρων προστασίας των νεαρών θαλάσσιων οργανισμών (στο εξής: κανονισμός 850/98). Στα τεχνικά μέτρα περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, χρονικοί περιορισμοί της αλιείας, όπως προκύπτει από την πρώτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 171/83 και από το άρθρο 20, παράγραφος 2, αυτού.

6. Το άρθρο 46 του κανονισμού 850/98 ορίζει τα εξής:

«Τα κράτη μέλη δύνανται να λαμβάνουν μέτρα για τη διατήρηση και τη διαχείριση των αποθεμάτων:

α) στην περίπτωση αποκλειστικά τοπικών αλιευτικών αποθεμάτων που ενδιαφέρουν μόνον τους αλιείς του συγκεκριμένου κράτους μέλους

ή

β) με τη μορφή όρων ή λεπτομερών ρυθμίσεων που αποσκοπούν στον περιορισμό των αλιευμάτων μέσω της λήψης τεχνικών μέτρων:

i) που συμπληρώνουν εκείνα που ορίζονται στην κοινοτική νομοθεσία σχετικά με την αλιεία

ή

ii) που υπερβαίνουν τις ελάχιστες απαιτήσεις που ορίζονται στην εν λόγω νομοθεσία,

υπό την προϋπόθεση ότι τα εν λόγω μέτρα εφαρμόζονται αποκλειστικά για τα αλιευτικά σκάφη υπό τη σημαία του συγκεκριμένου κράτους μέλους τα οποία είναι νηολογημένα στην Κοινότητα ή για άτομα εγκατεστημένα στο συγκεκριμέναο κράτος μέλος, για αλιευτικές δραστηριότητες μη εκτελούμενες από αλιευτικό.

2. Η Επιτροπή ενημερώνεται εγκαίρως προκειμένου να υποβάλει τις παρατηρήσεις της για κάθε σχέδιο με το οποίο θεσπίζονται ή τροποποιούνται εθνικά τεχνικά μέτρα.

Εάν, εντός προθεσμίας ενός μήνα από την εν λόγω κοινοποίηση, η Επιτροπή υποβάλει σχετικό αίτημα, το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος αναστέλλει την έναρξη της ισχύος των προβλεπόμενων μέτρων μέχρι τη λήξη τρίμηνης προθεσμίας από την ημερομηνία της κοινοποίησης αυτής, ώστε να παρασχεθεί η δυνατότητα στην Επιτροπή να αποφασίσει εντός της προθεσμίας αυτής εάν τα μέτρα αυτά είναι σύμφωνα με τις διατάξεις της παραγράφου 1.

Εφόσον η Επιτροπή διαπιστώσει, με απόφαση την οποία ανακοινώνει σε όλα τα κράτη μέλη, ότι ένα σχεδιαζόμενο μέτρο δεν πληροί τις διατάξεις της παραγράφου 1, το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος δεν δύναται να θέσει σε ισχύ το εν λόγω μέτρο, εκτός και εάν επιφέρει τις αναγκαίες τροποποιήσεις.

Το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος ενημερώνει αμέσως τα λοιπά κράτη μέλη και την Επιτροπή σχετικά με τα μέτρα που έχει θεσπίσει, αφού προβεί στις τυχόν αναγκαίες τροποποιήσεις.

3. Τα κράτη μέλη παρέχουν στην Επιτροπή, μετά από αίτησή της, όλα τα στοιχεία που απαιτούνται για να εκτιμηθεί κατά πόσο τα εθνικά τεχνικά μέτρα πληρούν τις διατάξεις της παραγράφου 1.»

7. Οι κανονισμοί 171/83, 3094/86 και 894/97 περιέχουν ρυθμίσεις αντίστοιχες προς το άρθρο 46.

2) Εθνικές διατάξεις

8. Με την υπουργική απόφαση 794 P3, της 19ης Μαρτίου 1980 (στο εξής: υπουργική απόφαση), η Γαλλία απαγόρευσε την αλιεία (άρθρο 1) και την εκφόρτωση (άρθρο 3) οστράκων Saint-Jacques στην παράκτια ζώνη μεταξύ των βελγικών και των ισπανικών συνόρων κατά το χρονικό διάστημα από 15 Μα_ου έως 30 Σεπτεμβρίου.

ΙΙΙ - Περιστατικά και προδικαστικά ερωτήματα

9. Η Pansard και οι Bourret και Kermarec αλίευαν όστρακα Saint-Jacques με υπό γαλλική σημαία σκάφος στα ύδατα του Jersey. Η άδεια αλιείας τους εκδόθηκε από τις αρχές του Jersey. Εκφόρτωναν τα αλιευόμενα όστρακα Saint-Jacques στις γαλλικές ακτές και συγκεκριμένα από τις 24 Μα_ου έως τις 2 Ιουνίου 2001 στο Saint-Cast-Le-Guildo και στις 30 Ιουλίου 2001 στο Saint-Suliac. Λόγω παραβάσεως της παρατεθείσας υπουργικής αποφάσεως ασκήθηκε κατ' αυτών ποινική δίκη ενώπιον του Tribunal de grande instance de Dinan.

10. Οι κατηγορούμενοι έθεσαν στο πλαίσιο της κύριας δίκης το ζήτημα αν το γαλλικό δίκαιο συνάδει προς το κοινοτικό δίκαιο. Έχουν την άποψη ότι τα εκφορτωθέντα όστρακα Saint-Jacques είναι εισαγόμενα προϊόντα και ότι η υπουργική απόφαση συνιστά παράβαση του άρθρου 28 ΕΚ.

11. Το επιληφθέν της υποθέσεως της κύριας δίκης δικαστήριο υποβάλλει επομένως στο Δικαστήριο τα ακόλουθα ερωτήματα για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως:

«1) Μπορούν τα όστρακα Saint-Jacques που αλιεύονται υπό τις προαναφερθείσες συνθήκες να θεωρηθούν εισαγόμενα προϊόντα, παρά τη γαλλική νομοθεσία που εφαρμόζει στα προϊόντα αλιείας το νομικό καθεστώς της σημαίας του αλιευτικού σκάφους;

2) Θίγουν οι διατάξεις της Συνθήκης του Μάαστριχτ, που απαγορεύουν τα μέτρα ισοδυνάμου αποτελέσματος προς ποσοτικούς περιορισμούς των εισαγωγών, το κύρος της υπουργικής αποφάσεως της 19ης Μαρτίου 1980, η οποία απαγορεύει την εκφόρτωση οστράκων Saint-Jacques κατά την περίοδο απαγορεύσεως της αλιείας;»

IV - Οι απόψεις των μετεχόντων της διαδικασίας

1) Η Γαλλική Κυβέρνηση

12. Επί του πρώτου ερωτήματος, η Γαλλική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι τα εκφορτωθέντα όστρακα Saint-Jacques είναι γαλλικής καταγωγής και, κατά συνέπεια, δεν μπορούν να θεωρηθούν ως εισαχθέντα στη Γαλλία προϊόντα.

13. Στο κοινοτικό δίκαιο καθοριστικό στοιχείο για τον προσδιορισμό της καταγωγής είναι το άρθρο 23 του τελωνειακού κώδικα. Κατά την παράγραφο 2, στοιχείο στ_, αυτού, προϊόντα καταγωγής μιας χώρας είναι τα προϊόντα της θαλάσσιας αλιείας και τα λοιπά προϊόντα που εξάγονται από τη θάλασσα εκτός των χωρικών υδάτων μιας χώρας από πλοία νηολογημένα ή εγγεγραμμένα στη χώρα αυτή και τα οποία φέρουν τη σημαία της χώρας αυτής. Τα όστρακα Saint-Jacques αλιεύθηκαν εκτός των χωρικών υδάτων της Γαλλίας, δηλαδή στα χωρικά ύδατα του Jersey. Επομένως, αποφασιστικό στοιχείο για τον προσδιορισμό της καταγωγής είναι το ότι το πλοίο είναι νηολογημένο στη Γαλλία και πλέει υπό γαλλική σημαία. Κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση, η Γαλλική Κυβέρνηση συμπλήρωσε τους ισχυρισμούς της και εξέθεσε ότι το άρθρο 23, παράγραφος 2, στοιχείο στ_, του τελωνειακού κώδικα πρέπει να θεωρηθεί ότι έχει την έννοια ότι οι λέξεις «εκτός των χωρικών υδάτων μιας χώρας» και «νηολογημένα στη χώρα αυτή» αφορούν μία και την αυτή χώρα. Κατά την άποψή της, η ρύθμιση αυτή δεν μπορεί να νοηθεί ως οριοθέτηση μεταξύ των επικρατειών των διαφόρων κρατών μελών, διότι αυτό θα αντέφασκε προς την εσωτερική αγορά.

14. Η Γαλλική Κυβέρνηση θεωρεί ότι η άποψή της επιβεβαιώνεται από τη νομολογία του Δικαστηρίου επί του άρθρου 4, παράγραφος 2, στοιχείο στ_, του κανονισμού (ΕΟΚ) 802/68 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1968, περί κοινού ορισμού της εννοίας της καταγωγής των εμπορευμάτων . Ο κανονισμός αυτός καταργήθηκε βεβαίως από τον τελωνειακό κώδικα. Εντούτοις, οι καθοριστικές για τον προσδιορισμό της καταγωγής διατάξεις είναι ως προς τη διατύπωσή τους σχεδόν πανομοιότυπες και η νομολογία επί του άρθρου 4 του κανονισμού 802/68 μπορεί επομένως να εφαρμοστεί αναλόγως στο άρθρο 23 του τελωνειακού κώδικα .

15. Κατά τη νομολογία αυτή, η καταγωγή του ψαριού προσδιορίζεται βάσει της σημαίας ή της νηολογήσεως του πλοίου που το αλιεύει . Αυτό ισχύει ανεξαρτήτως του τόπου αλιεύσεως .

16. Επί του δευτέρου ερωτήματος, η Γαλλική Κυβέρνηση επισημαίνει κατ' αρχάς ότι, κατά πάγια νομολογία, το Δικαστήριο δεν έχει στο πλαίσιο της διαδικασίας για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως αρμοδιότητα να αποφαίνεται επί του συμβατού εθνικής διατάξεως κράτους μέλους με το κοινοτικό δίκαιο. Επομένως, το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να διατυπωθεί υπό την έννοια αν η ερμηνεία του άρθρου 28 ΕΚ απαγορεύει σε κράτος μέλος τη θέσπιση ρυθμίσεως που δεν επιτρέπει την εκφόρτωση οστράκων Saint-Jacques κατά τη διάρκεια της απαγορεύσεως της αλιείας.

17. Κατά πάγια νομολογία, εθνική ρύθμιση εμπίπτει στο άρθρο 28 ΕΚ μόνον εφόσον ρυθμίζει περιπτώσεις που έχουν σχέση με την εισαγωγή εμπορευμάτων στο πλαίσιο του ενδοκοινοτικού εμπορίου. Αυτό εντούτοις δεν συμβαίνει εν προκειμένω, διότι, όπως εκτέθηκε στην απάντηση στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα, τα εκφορτωθέντα όστρακα Saint-Jacques δεν είναι εισαγόμενα εμπορεύματα, αλλά εμπορεύματα γαλλικής καταγωγής.

2) Η Ολλανδική Κυβέρνηση

18. Η Ολλανδική Κυβέρνηση υποστήριξε κατά την προφορική διαδικασία την εκ μέρους της Γαλλικής Κυβερνήσεως ερμηνεία του τελωνειακού κώδικα. Κατά τη δική της επίσης άποψη, το άρθρο 23, παράγραφος 2, στοιχείο στ_, του κανονισμού 2913/92 λαμβάνει υπόψη, για τον προσδιορισμό της καταγωγής των εμπορευμάτων, το κράτος της σημαίας. Η ερμηνεία αυτή της διατάξεως μπορεί, παράλληλα με το γράμμα της, να στηριχθεί και στην πάγια πρακτική κατά τη διαχείριση των ποσοστώσεων αλιείας, η οποία λαμβάνει ως συνδετικό στοιχείο το κράτος της σημαίας. Τέλος, η Ολλανδική Κυβέρνηση παραθέτει ακόμη τη σύμβαση για το δίκαιο της θάλασσας των Ηνωμένων Εθνών, οι διατάξεις της οποίας για τους φυσικούς πόρους στηρίζονται ομοίως στο κράτος της σημαίας του συγκεκριμένου πλοίου που προβαίνει στην απόληψη των πόρων.

19. Υπέρ του ότι δεν πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ο τόπος της αλιείας συνηγορεί το ότι θα ήταν, άλλως, δυνατό να ανακύψει σημαντικό πρόβλημα κατά την εξακρίβωση των αλιευομένων ψαριών, ιδίως όταν ψάρια αλιεύονται σε διαφορετικούς τόπους. Το πρόβλημα αυτό μπορεί να αποφευχθεί αν η καταγωγή προσδιορίζεται όχι βάσει του τόπου της αλιείας αλλά βάσει του κράτους της σημαίας.

3) Η Επιτροπή

20. Η Επιτροπή φρονεί επί του πρώτου ερωτήματος ότι τα όστρακα Saint-Jacques είναι βρετανικά και επομένως εισαγόμενα προϊόντα. Το άρθρο 23, παράγραφος 2, στοιχεία ε_ και στ_, του τελωνειακού κώδικα θέτουν τα κριτήρια για τον προσδιορισμό της καταγωγής των αλιευμάτων. Αν τα ψάρια αλιεύονται εντός μιας χώρας - και εδώ περιλαμβάνονται κατά το άρθρο 23, παράγραφος 3 και τα θαλάσσια ύδατα - τότε έχουν την καταγωγή τους σ' αυτή τη χώρα. Αν εντούτοις αλιεύονται εκτός των χωρικών υδάτων, η καταγωγή των ψαριών προσδιορίζεται ανάλογα με τη σημαία που φέρει το πλοίο που διενεργεί την αλιεία ή με τον τόπο νηολογήσεώς του.

21. Στην παρούσα περίπτωση, τα όστρακα Saint-Jacques αλιεύθηκαν στα χωρικά ύδατα του Jersey και επομένως εντός της χώρας. Κατά συνέπεια, είναι βρετανικής καταγωγής και κατά την εκφόρτωσή τους στη Γαλλία πρέπει να θεωρηθούν ως εισαγόμενα προϊόντα.

22. Κατά την προφορική διαδικασία η Επιτροπή τόνισε ακόμη ότι το άρθρο 23, παράγραφος 3, του τελωνειακού κώδικα περιλαμβάνει στην έννοια της «χώρας» κατά την παράγραφο 2 τα χωρικά ύδατα. Η ρύθμιση αυτή εντάσσεται στο πλαίσιο της διακρίσεως μεταξύ της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης και των χωρικών υδάτων από τη σύμβαση για το δίκαιο της θάλασσας των Ηνωμένων Εθνών.

23. Επί του δευτέρου ερωτήματος, η Επιτροπή εκθέτει ότι αποκλείεται η χρησιμοποίηση του άρθρου 30 ΕΚ, διότι υφίστανται κοινοτικές ρυθμίσεις. Βεβαίως, δεν έχει θεσπιστεί ειδική ρύθμιση για τη διαχείριση των αποθεμάτων οστράκων Saint-Jacques. Εντούτοις, είχε επέλθει στον τομέα της αλιείας κοινοτική εναρμόνιση σε επαρκή βαθμό. Το άρθρο 46, παράγραφος 1, του κανονισμού 850/98 έχει ορίσει εξαντλητικώς τους τομείς στους οποίους παραμένει στα κράτη μέλη αρμοδιότητα να λαμβάνουν μέτρα για τη διατήρηση και διαχείριση αλιευτικών πόρων.

24. Εν πάση περιπτώσει, η αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων αντίκειται σε εθνική ρύθμιση η οποία - όπως εν προκειμένω η υπουργική απόφαση - απαγορεύει επί ορισμένους μήνες των εκφόρτωση οστράκων Saint-Jacques που κατάγονται από άλλο κράτος μέλος. Μια τέτοια απαγόρευση συνιστά μέτρο ισοδυνάμου αποτελέσματος προς ποσοτικό περιορισμό των εισαγωγών κατά την έννοια του άρθρου 28 ΕΚ.

25. Δικαιολόγηση κατά το άρθρο 30 ΕΚ αποκλείεται. Η περιεχόμενη στην υπουργική απόφαση διάταξη χρησιμεύει βεβαίως για την προστασία των φυσικών πόρων. Ο σκοπός αυτός δεν μπορεί να θεωρηθεί ως επιτακτική ανάγκη κατά την έννοια της νομολογίας του Δικαστηρίου, αλλά αντιθέτως πρέπει να υπαχθεί στη δικαιολογητική αιτία «προστασία της ζωής των ζώων» κατά την έννοια του άρθρου 30 ΕΚ. Σε τελική ανάλυση, το μέτρο αυτό δεν μπορεί πάντως να θεωρηθεί δικαιολογημένο, δεδομένου ότι συνιστά παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας. Για την Επιτροπή, ο επιδιωκόμενος με την απαγόρευση σκοπός μπορεί να επιτευχθεί το ίδιο αποτελεσματικά με μέτρα που περιορίζουν λιγότερο το ενδοκοινοτικό εμπόριο.

26. Επιπλέον, η υπουργική απόφαση δεν μπορεί να τύχει εφαρμογής λόγω διαδικαστικού ελαττώματος. Βεβαίως αυτή εκδόθηκε πριν από τη θέση σε εφαρμογή κοινοτικών ρυθμίσεων για τη διατήρηση και τη διαχείριση των αλιευτικών πόρων. Όμως, με το άρθρο 20, παράγραφοι 2 και 3, του κανονισμού 171/83 επιβάλλεται στα κράτη μέλη υποχρέωση ενημερώσεως της Επιτροπής για ήδη υφιστάμενα εθνικά μέτρα. Η ρύθμιση αυτή αντικαταστάθηκε στη συνέχεια από άλλες διατάξεις οι οποίες εντούτοις προέβλεψαν μια τέτοια υποχρέωση ενημερώσεως. Η Επιτροπή αναφέρεται στο άρθρο 14 του κανονισμού 3094/86 , στο άρθρο 17 του κανονισμού 894/97 και στο άρθρο 46 του κανονισμού 850/98 . Η Γαλλία, πάντως, ουδέποτε πληροφόρησε την Επιτροπή για την υπουργική απόφαση. Επομένως, αφότου υφίστανται οι κοινοτικές ρυθμίσεις, η υπουργική απόφαση πάσχει τυπικό ελάττωμα που συνεπάγεται την αδυναμία εφαρμογής της.

27. Τελικώς, η Επιτροπή προβάλλει ότι η απόφαση συνιστά παράβαση του άρθρου 10 του κανονισμού 3760/92 . Κατά το άρθρο αυτό, τα κράτη μέλη είχαν απλώς και μόνον αρμοδιότητα να λάβουν μέτρα για τη διατήρηση και διαχείριση των πόρων στα ύδατα που υπάγονται στην κυριαρχία ή τη δικαιοδοσία τους. Επομένως, καθόσον η απόφαση περιλαμβάνει όστρακα Saint-Jacques, τα οποία αλιεύονται στα ύδατα άλλων κρατών μελών, η Γαλλία υπερέβη την αρμοδιότητά της.

V - Εκτίμηση

1) Επί του πρώτου ερωτήματος

28. Στο πλαίσιο του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος πρόκειται για τον προσδιορισμό της καταγωγής των οστράκων Saint-Jacques: πρόκειται για γαλλικά όστρακα ή για όστρακα από τη νήσο του Jersey;

29. Κατ' αρχάς, πρέπει να διευκρινιστεί ότι το Jersey υπόκειται, βάσει του άρθρου 299, παράγραφος 6, στοιχείο γ_, ΕΚ, σε ειδικό καθεστώς. Κατά το άρθρο 1 του πρωτοκόλλου 3 περί των αγγλο-νορμανδικών νήσων και της νήσου Man (έγγραφα που αφορούν την προσχώρηση του Βασιλείου της Δανίας, της Ιρλανδίας, του Βασιλείου της Νορβηγίας και του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες ), η κοινοτική ρύθμιση στον τελωνειακό τομέα και στον τομέα των ποσοτικών περιορισμών εφαρμόζεται στις αγγλο-νορμανδικές νήσους κατά τον ίδιο τρόπο όπως στο Ηνωμένο Βασίλειο. Επομένως, για τον προσδιορισμό της καταγωγής ενός εμπορεύματος ισχύουν για το Jersey οι γενικές κοινοτικές ρυθμίσεις, επομένως και ο τελωνειακός κώδικας.

30. Κατά το άρθρο 23, παράγραφος 1, του τελωνειακού κώδικα, κατάγονται από συγκεκριμένη χώρα τα εμπορεύματα που παράγονται εξ ολοκλήρου σ' αυτήν. Το άρθρο 23, παράγραφος 2, στοιχείο ε_, του τελωνειακού κώδικα ορίζει ότι τα προϊόντα αλιείας παράγονται εξ ολοκλήρου σε μια χώρα όταν αυτή διεξάγεται στην εν λόγω χώρα. Κατά το άρθρο 23, παράγραφος 3, του τελωνειακού κώδικα, η έννοια της «χώρας» καλύπτει επίσης και τα θαλάσσια ύδατα της εν λόγω χώρας. Εκτός των χωρικών υδάτων μιας χώρας προσδιορίζεται η καταγωγή προϊόντων της θαλάσσιας αλιείας και άλλων προϊόντων που λαμβάνονται από τη θάλασσα σύμφωνα με το άρθρο 23, παράγραφος 2, στοιχείο στ_, του τελωνειακού κώδικα, βάσει της χώρας στην οποία είναι νηολογημένο το πλοίο που διενεργεί την αλιεία ή της σημαίας που αυτό φέρει.

31. Η Γαλλική Κυβέρνηση, αναφερόμενη στη νομολογία που αφορά το άρθρο 4 του κανονισμού 802/68, υποστηρίζει την άποψη ότι πρόκειται για γαλλικά όστρακα Saint-Jacques δεδομένου ότι αλιεύθηκαν από πλοίο με γαλλική σημαία. Εντούτοις, η αναφορά στη νομολογία αυτή δεν πείθει. Και οι δύο παρατεθείσες από τη Γαλλική Κυβέρνηση αποφάσεις αποδίδουν σημασία στη σημαία την οποία φέρει το αλιευτικό σκάφος . Όμως, το άρθρο 4 του κανονισμού 802/68 αντικαταστάθηκε με το άρθρο 23 του κανονισμού 2913/92. Αμφότερες οι διατάξεις διαφέρουν σε ένα ουσιώδες σημείο. Σε αντίθεση προς την παλαιά ρύθμιση, κατά την οποία η καταγωγή ψαριών προσδιορίζεται ανεξαρτήτως του τόπου της αλιείας αποκλειστικώς βάσει της σημαίας του αλιευτικού σκάφους, το κείμενο του εφ' εξής ισχύοντος άρθρου 23 του κανονισμού 2913/92 λαμβάνει ως βάση τον τόπο της αλιείας. Κάνει διάκριση μεταξύ αλιεύσεων πραγματοποιούμενων εντός και πραγματοποιούμενων εκτός των χωρικών υδάτων μιας χώρας, χωρίς να έχει σημασία η σημαία που φέρει το αλιευτικό σκάφος.

32. Η ερμηνεία αυτή, βάσει του γράμματος του άρθρου 23, παραγράφος 2, και σε συνδυασμό με την παράγραφο 3, επιρρωννύεται περαιτέρω από το πνεύμα και τον σκοπό της ρυθμίσεως. Το άρθρο 23 περιέχεται στον τελωνειακό κώδικα, ένα νομοθέτημα του οποίου το πνεύμα και ο σκοπός συνίστανται στην επίτευξη εσόδων για την Κοινότητα υπό τη μορφή δασμών. Η υποστηριζόμενη από τη Γαλλική και την Ολλανδική Κυβέρνηση άποψη ότι σημασία έχει η σημαία καταλήγει εντούτοις στο αποτέλεσμα ότι ψάρια, τα οποία αλιεύονται από σκάφη εντός χωρικών υδάτων άλλων κρατών, μπορούν να «εισάγονται» απαλλαγμένα δασμών στο κράτος μέλος του οποίου τη σημαία έχουν τα σκάφη και, επομένως, και στην Κοινότητα, διότι, λόγω της αλιείας από νηολογημένο στην Κοινότητα σκάφος, καθίστανται πράγματι εμπορεύματα τα οποία βρίσκονται σε ελεύθερη κυκλοφορία εντός της Κοινότητας. Έτσι, τα όστρακα Saint-Jacques, τα οποία π.χ. αλιεύονται στα χωρικά ύδατα της Αργεντινής - ας υποτεθεί για τους σκοπούς του επιχειρήματος ότι υπάρχουν εκεί όστρακα Saint-Jacques - από νηολογημένο στη Γαλλία σκάφος με άδεια αλιείας εκδοθείσα από τις αρχές της Αργεντινής, θα πρέπει να θεωρηθούν γαλλικά όστρακα Saint-Jacques. Αυτό αντιφάσκει προς το πνεύμα του τελωνειακού κώδικα που συνίσταται στην επίτευξη εσόδων.

33. Το εν προκειμένω ερμηνευτικό αποτέλεσμα ανταποκρίνεται επιπλέον στην οικονομία των διατάξεων του κοινοτικού δικαίου για τη διαχείριση των αλιευτικών πόρων. Οι κανονισμοί 170/83 και 171/83, οι οποίοι θα εξεταστούν περαιτέρω στο πλαίσιο της αναλύσεως του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος, δημιούργησαν ένα ολοκληρωμένο κοινοτικό καθεστώς της διαχειρίσεως των αλιευτικών πόρων. Κατά το άρθρο 20 του κανονισμού 171/83, στο οποίο αντιστοιχεί σήμερα το ήδη παρατεθέν άρθρο 46 του κανονισμού 850/98, τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα να λαμβάνουν μέτρα για τη διατήρηση και τη διαχείριση των αποθεμάτων, όταν αυτά αφορούν αποκλειστικά τοπικά αποθέματα που ενδιαφέρουν μόνον τους αλιείς του συγκεκριμένου κράτους μέλους ή όταν τα μέτρα εφαρμόζονται αποκλειστικά για αλιευτικά σκάφη με τη σημαία του συγκεκριμένου κράτους μέλους ή για τα εγκατεστημένα στο συγκεκριμένο κράτος μέλος πρόσωπα. Με άλλα λόγια, τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίζουν ρυθμίσεις σε σχέση με τα αποτελέσματα τα οποία απαντούν στον χώρο της κυριαρχίας τους, επομένως στα χωρικά τους ύδατα, ή σε σχέση με σκάφη ή πρόσωπα που υπόκεινται στην κυριαρχία τους. Η Γαλλική Κυβέρνηση επιχείρησε να θεμελιώσει τη νομιμότητα της υπουργικής αποφάσεως του 1980 στο επιχείρημα ότι η απόφαση αυτή έχει εφαρμογή μόνο σε γαλλικά αποθέματα, σε γαλλικά σκάφη και σε Γάλλους υπηκόους, ότι δηλαδή ρυθμίζει μια καθαρά εσωτερική κατάσταση, η οποία εξαιρείται από το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 28 ΕΚ. Αν γίνει δεκτή η ερμηνεία που δίνουν στο άρθρο 23 του τελωνειακού κώδικα η Γαλλική και η Ολλανδική Κυβέρνηση, αυτό θα είχε εντούτοις ως συνέπεια ότι η Γαλλική Κυβέρνηση θα μπορούσε να ρυθμίζει την αλιεία οστράκων Saint-Jacques από Γάλλους αλιείς εκτός της επικράτειάς της, δηλαδή εντός των χωρικών υδάτων του Jersey. Εντούτοις, βάσει του προπαρατεθέντος άρθρου 46 του κανονισμού 850/98, μόνον το Jersey έχει εξουσία να ρυθμίζει τη διαχείριση των οστράκων Saint-Jacques στο έδαφος που υπόκειται στην κυριαρχία του, επομένως περιλαμβανομένων των χωρικών υδάτων του Jersey. Γι' αυτόν τον λόγο επίσης, το άρθρο 23 του τελωνειακού κώδικα δεν μπορεί να νοηθεί παρά υπό την έννοια ότι σημασία έχει ο τόπος της αλιείας και όχι το κράτος της σημαίας.

34. Στο πλαίσιο της κύριας δίκης, τα όστρακα Saint-Jacques αλιεύθηκαν στα χωρικά ύδατα της νήσου Jersey. Κατά τον τελωνειακό κώδικα, και ιδίως κατά το άρθρο 23, τα αλιευθέντα στα χωρικά ύδατα του Jersey όστρακα Saint-Jacques είναι βρετανικής καταγωγής. Κατά συνέπεια, πρέπει να θεωρηθούν ως εισαχθέντα στη Γαλλία προϊόντα.

35. Επομένως, ως προσωρινό συμπέρασμα, στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι όστρακα Saint-Jacques, τα οποία αλιεύονται στα χωρικά ύδατα του Jersey από νηολογημένο στη Γαλλία σκάφος βάσει άδειας αλιείας εκδοθείσας από τις αρχές του Jersey, είναι καταγωγής Ηνωμένου Βασιλείου και, επομένως, πρέπει να θεωρηθούν ως εισαχθέντα στη Γαλλία προϊόντα.

2) Επί του δευτέρου ερωτήματος

α) Ερμηνεία του προδικαστικού ερωτήματος

36. Ως προς το δεύτερο ερώτημα, πρέπει κατ' αρχάς να επισημανθεί, χάριν διευκρινίσεως, ότι το Δικαστήριο, κατά πάγια νομολογία, στα πλαίσια της κινούμενης δυνάμει του άρθρου 234 ΕΚ διαδικασίας, δεν είναι αρμόδιο να αποφαίνεται επί του συμβατού ενός εθνικού μέτρου προς το κοινοτικό δίκαιο. Πάντως, είναι αρμόδιο να παρέχει στα εθνικά δικαστήρια όλα τα ερμηνευτικά στοιχεία που άπτονται του κοινοτικού δικαίου και που επιτρέπουν σ' αυτά να εκτιμούν το συμβατό αυτό για την εκδίκαση της εκκρεμούς ενώπιόν του υποθέσεως . Επομένως, το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να αναδιατυπωθεί υπό την έννοια ότι με αυτό ερωτάται αν το άρθρο 28 ΕΚ έχει την έννοια ότι αντίκειται στην εφαρμογή εθνικής ρυθμίσεως η οποία απαγορεύει ορισμένους μήνες την εκφόρτωση οστράκων Saint-Jacques που κατάγονται από άλλο κράτος μέλος.

β) Η ύπαρξη μέτρου ισοδυνάμου αποτελέσματος προς ποσοτικούς περιορισμούς επί των εισαγωγών

37. Το άρθρο 28 ΕΚ απαγορεύει ποσοτικούς περιορισμούς επί των εισαγωγών καθώς και όλα τα μέτρα ισοδυνάμου αποτελέσματος μεταξύ των κρατών μελών. Κατά πάγια νομολογία, μέτρο ισοδυνάμου αποτελέσματος προς ποσοτικό περιορισμό αποτελεί κάθε μέτρο ικανό να παρεμποδίσει άμεσα ή έμμεσα, πραγματικά ή δυνητικά, το ενδοκοινοτικό εμπόριο .

38. Η επίμαχη υπουργική απόφαση απαγορεύει την αλιεία οστράκων Saint-Jacques στα γαλλικά χωρικά ύδατα και την εκφόρτωσή τους στις γαλλικές ακτές του Ατλαντικού κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ 15 Μα_ου και 30 Σεπτεμβρίου. Συναφώς, πρόκειται για γενική απαγόρευση εκφορτώσεως, η οποία δεν κάνει διάκριση ανάλογα με την καταγωγή των οστράκων Saint-Jacques.

39. Καθόσον η υπουργική απόφαση ρυθμίζει την αλιεία οστράκων Saint-Jacques, δεν μπορεί, λόγω της αρχής της εδαφικότητας, να πρόκειται παρά μόνο για την αλιεία οστράκων Saint-Jacques στα γαλλικά χωρικά ύδατα, επομένως για γαλλικά όστρακα Saint-Jacques. Επομένως, εν προκειμένω δεν υφίσταται κανένα στοιχείο αλλοδαπότητας.

40. Ως προς την εκφόρτωση των οστράκων Saint-Jacques, επιβάλλεται πάντως η διαπίστωση ότι η επίδικη υπουργική απόφαση δεν κάνει διάκριση μεταξύ γαλλικών οστράκων Saint-Jacques και τέτοιων οστράκων μη γαλλικής καταγωγής. Η εν προκειμένω επίδικη απόφαση έχει εφαρμογή και σε αλιευόμενα εντός των χωρικών υδάτων του Jersey όστρακα Saint-Jacques, επομένως σε όστρακα Saint-Jacques βρετανικής καταγωγής. Κατά το σημείο αυτό, η υπουργική απόφαση ρυθμίζει περίπτωση εμπεριέχουσα στοιχεία αλλοδαπότητας.

41. Απαγορεύσεις εκφορτώσεως ψαριών καταγωγής άλλων κρατών μελών αποτελούν κατά τη νομολογία εμπόδια στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων που είναι ασυμβίβαστα προς το άρθρο 28 ΕΚ . Επομένως, η εν προκειμένω επίδικη υπουργική απόφαση, καθόσον περιέχει γενική απαγόρευση εκφορτώσεως, αποτελεί μέτρο που μπορεί να εμποδίσει το ενδοκοινοτικό εμπόριο. Στο μέτρο αυτό, δεν συμβιβάζεται προς το άρθρο 28 ΕΚ.

γ) Δικαιολόγηση του μέτρου

42. Επομένως, τίθεται το ερώτημα αν το μέτρο δικαιολογείται κατ' άρθρο 30 ΕΚ. Η απαγόρευση της εκφορτώσεως ισχύει για την επιβληθείσα μεταξύ 15 Μα_ου και 30 Σεπτεμβρίου 1999 απαγόρευση αλιείας οστράκων Saint-Jacques στα γαλλικά χωρικά ύδατα. Επομένως, μπορεί να θεωρηθεί ότι το μέτρο δικαιολογείται για την προστασία των αποθεμάτων οστράκων Saint-Jacques, δηλαδή, κατά την ορολογία του άρθρου 30 ΕΚ, για την προστασία της υγείας και της ζωής των ζώων.

43. Η προστασία της υγείας των ζώων αναγνωρίζεται κατ' αρχήν ως επιτακτική απαίτηση επιδιώκουσα σκοπό γενικού συμφέροντος. Συναφώς, η προστασία των αποθεμάτων των οστράκων Saint-Jacques μπορεί να δικαιολογήσει περιορισμούς στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων.

44. Εντούτοις, πρέπει εν προκειμένω να επισημανθεί ότι, κατά πάγια νομολογία, η επίκληση του άρθρου 30 ΕΚ και των αναγνωριζομένων από αυτό ουσιωδών απαιτήσεων δεν είναι πλέον δυνατή, οσάκις υφίσταται κοινοτικό μέτρο εναρμονίσεως για την πραγματοποίηση του ειδικού σκοπού που θα επιδίωκε η επίκληση του άρθρου 30 . Με άλλα λόγια, αποκλείεται δικαιολόγηση λόγω της προστασίας των αποθεμάτων οστράκων Saint-Jacques, όταν υπάρχουν κοινοτικά μέτρα που διασφαλίζουν τα αποθέματα των οστράκων Saint-Jacques.

45. Όπως προείπα εκθέτοντας το νομικό πλαίσιο, η διαχείριση των αλιευτικών πόρων ρυθμίζεται ήδη από τη δεκαετία του '80 με διατάξεις κοινοτικού δικαίου· κατ' αρχάς, με τον κανονισμό 170/83, ο οποίος αργότερα αντικαταστάθηκε από τον κανονισμό 3760/92. Πάντως, όπως η Επιτροπή παραδέχεται, ειδικά για τη διαχείριση οστράκων Saint-Jacques δεν έχει μέχρι τούδε θεσπιστεί κοινοτική ρύθμιση ούτε έχει καθοριστεί συνολική ποσότητα αλιεύσεως ούτε έχουν ληφθεί άλλα μέτρα για την προστασία των αποθεμάτων των οστράκων Saint-Jacques. Κατά τούτο, η παρούσα περίπτωση είναι διαφορετική από την παρατεθείσα από την Επιτροπή κατά την προφορική διαδικασία υπόθεση Van den Burg, στην οποία η επίμαχη οδηγία περιείχε ολοκληρωμένη ουσιαστική ρύθμιση στον τομέα της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών . Επίκληση του άρθρου 30 ΕΚ δεν φαίνεται να αποκλείεται εκ των προτέρων στην παρούσα περίπτωση.

46. Η Επιτροπή επιδιώκει εντούτοις να αποκλείσει την επίκληση του άρθρου 30 με το επιχείρημα ότι υφίσταται πλήρες σύστημα της διαχειρίσεως των αλιευτικών πόρων. Η Γαλλία έχει απλώς την εξουσία να αναλαμβάνει δράση εντός του πλαισίου που έχει δημιουργηθεί από το κοινοτικό δίκαιο ιδίως από το άρθρο 46 του κανονισμού 850/98 και τους προηγούμενους κανονισμούς. Η υπουργική απόφαση δεν ανταποκρίνεται στους όρους αυτούς, διότι δεν κοινοποιήθηκε στην Επιτροπή. Από της εκδόσεως όμως του κανονισμού 171/83, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να ανακοινώνουν στην Επιτροπή μέτρα που θεωρούν αναγκαία στο πλαίσιο της διαχειρίσεως των αλιευτικών πόρων. Αναφερόμενη στις αποφάσεις επί των υποθέσεως Enichem Base και CIA Security International , η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η υπουργική απόφαση δεν μπορεί να έχει εφαρμογή, διότι δεν κοινοποιήθηκε.

47. Συγχρόνως με την έκδοση του κανονισμού 170/83, ο κοινοτικός νομοθέτης εξέδωσε τον κανονισμό 171/83. Χρονικοί περιορισμοί της αλιείας περιλαμβάνονται στα τεχνικά μέτρα κατά την έννοια αυτού του κανονισμού. Αυτό προκύπτει από την πρώτη αιτιολογική σκέψη καθώς και από τον τίτλο IV του κανονισμού, ο οποίος επιγράφεται «Απαγόρευση αλιεύσεως ορισμένων ειδών σε ορισμένες ζώνες κατά τη διάρκεια ορισμένων περιόδων». Κατά το άρθρο 20, παράγραφος 2, του κανονισμού, τεχνικά μέτρα των κρατών μελών πρέπει να ανακοινώνονται στην Επιτροπή κατά το άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 101/76 του Συμβουλίου, περί θεσπίσεως κοινής διαρθρωτικής πολιτικής στον τομέα της αλιείας . Αυτή η υποχρέωση ανακοινώσεως υφίσταται σήμερα βάσει του άρθρου 46 του κανονισμού 850/98.

48. Η υπουργική απόφαση ρυθμίζει μια χρονική απαγόρευση εκφορτώσεως, η οποία συνδέεται με μια χρονική απαγόρευση αλιείας. Επομένως, αποτελεί τεχνικό μέτρο κατά την έννοια του κανονισμού 850/98. Ως εκ τούτου, υπόκειται στην υποχρέωση κοινοποιήσεως κατά το άρθρο 46 του κανονισμού. Εντούτοις, δεν αμφισβητείται ότι η Επιτροπή δεν ενημερώθηκε για την ύπαρξη της αποφάσεως. Το γεγονός αυτό θέτει το ερώτημα ποιες επιπτώσεις έχει η παράβαση αυτής της υποχρεώσεως ανακοινώσεως, ιδίως δε το αν η απαγόρευση αυτή συνεπάγεται αδυναμία εφαρμογής της υπουργικής αποφάσεως έναντι των ιδιωτών.

49. Στην παρατεθείσα από την Επιτροπή απόφαση Enichem Base, το Δικαστήριο δεν συνήγαγε πάντως από την παράβαση της περιεχόμενης στο άρθρο 3, παράγραφος 2, της οδηγίας 75/442/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 1975, περί των στερεών αποβλήτων υποχρεώσεως κοινοποιήσεως την έλλειψη δυνατότητας εφαρμογής των μη κοινοποιηθέντων εθνικών μέτρων. Ως αιτιολόγηση αυτής της κρίσεως εξέθεσε ότι η οδηγία δεν καθιερώνει καμία διαδικασία κοινοτικού ελέγχου των σχεδίων που πρέπει να κοινοποιούνται και ότι η θέση σε ισχύ των σκοπουμένων ρυθμίσεων δεν εξαρτάται από το αν συμφωνεί ή δεν αντιτίθεται η Επιτροπή. Η υποχρέωση πληροφορήσεως διευκολύνει απλώς την Επιτροπή να ελέγχει αν απαιτείται η θέσπιση κοινοτικών μέτρων εναρμονίσεως και αν τα σχέδια που της υποβάλλονται συμβιβάζονται ή όχι με το κοινοτικό δίκαιο και να αντλεί ενδεχομένως τις ανάλογες συνέπειες. Ούτε από το γράμμα ούτε από τον σκοπό της διατάξεως μπορεί να συναχθεί ότι η αθέτηση της υποχρεώσεως περί προηγουμένης ενημερώσεως της Επιτροπής θα είχε ως συνέπεια να καθίστανται παράνομες οι εθνικές ρυθμίσεις .

50. Σε αντίθεση προς την περίπτωση αυτή, το Δικαστήριο, στην από την Επιτροπή επίσης παρατεθείσα απόφαση επί της υποθέσεως CIA Security International, συνήγαγε από τη μη τήρηση της υποχρεώσεως κοινοποιήσεως κατά τα άρθρα 8 και 9 της οδηγίας 83/189/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 28ης Μαρτίου 1983, για την καθιέρωση μιας διαδικασίας πληροφόρησης στον τομέα των τεχνικών προτύπων και προδιαγραφών , την αδυναμία εφαρμογής της οικείας εθνικής ρυθμίσεως. Αιτιολόγησε την κρίση αυτή εκθέτοντας ότι η υποχρέωση κοινοποιήσεως συνιστά ουσιώδες μέσο για την πραγματοποίηση του κοινοτικού προληπτικού ελέγχου και εξυπηρετεί την προστασία της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων. Η αποτελεσματικότητα του ελέγχου αυτού ενισχύεται ακόμη περισσότερο όταν η παράβαση του καθήκοντος κοινοποιήσεως θεωρείται ως ουσιώδης διαδικαστική πλημμέλεια ικανή να συνεπάγεται τη μη δυνατότητα εφαρμογής στους ιδιώτες των επιμάχων τεχνικών κανόνων . Σε αντίθεση προς την οδηγία 75/442, η οδηγία 83/189 δεν επιδιώκει μόνον τον σκοπό πληροφορήσεως της Επιτροπής, αλλά και τον απώτερο σκοπό της εξαλείψεως ή του περιορισμού των εμποδίων στο εμπόριο, της ενημερώσεως των άλλων κρατών μελών περί των τεχνικών κανονιστικών ρυθμίσεων που μελετώνται από ένα κράτος, της παροχής προς την Επιτροπή και προς τα άλλα κράτη μέλη του αναγκαίου χρόνου προκειμένου να ενεργήσουν και να προτείνουν τροποποιήσεις που επιτρέπουν την ελαχιστοποίηση των περιορισμών στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων οι οποίοι απορρέουν από το μελετώμενο μέτρο και της παροχής στην Επιτροπή του αναγκαίου χρόνου προκειμένου να προτείνει οδηγία εναρμονίσεως. Εξάλλου, τα άρθρα 8 και 9 της οδηγίας 83/189 δεν εξαρτούν την ημερομηνία θέσεως σε ισχύ του μέτρου από τη συμφωνία ή τη μη αντίθεση της Επιτροπής . Σε συνάρτηση προς τα ανωτέρω, το Δικαστήριο εξετάζει αν υφίστανται, όσον αφορά την οδηγία 83/189, συναφείς λόγοι που εμποδίζουν να γίνει δεκτή η μη δυνατότητα εφαρμογής μη κοινοποιηθέντων μέτρων. Εξέτασε ιδίως την αντίρρηση ότι αυτό θα είχε ως συνέπεια τη δημιουργία κενού δικαίου στην εθνική έννομη τάξη. Εντούτοις, λόγω της υφιστάμενης κατά το άρθρο 9, παράγραφος 3, της οδηγίας 83/189 δυνατότητας χρήσεως της διαδικασίας κατεπείγοντος, δεν δέχθηκε αυτή την αντίρρηση .

51. Η διαδικασία κοινοποιήσεως κατά το άρθρο 46 του κανονισμού 850/98 πρέπει να εξεταστεί λεπτομερέστερα βάσει της νομολογίας αυτής. Κατ' αρχάς, μπορεί να διαπιστωθεί ότι, όπως κατά τα άρθρα 8 και 9 της οδηγία 83/489, έτσι και κατά το άρθρο 46, παράγραφος 2, του κανονισμού 850/98 το χρονικό σημείο της ενάρξεως ισχύος ενός μη κοινοποιηθέντος εθνικού μέτρου εξαρτάται από τη συμφωνία ή την έλλειψη αντιθέσεως εκ μέρους της Επιτροπής. Επιπλέον όμως, και η ίδια η θέση σε ισχύ του μέτρου εξαρτάται από τη σύμφωνη γνώμη της Επιτροπής. Πράγματι, κατά την παράγραφο 2, τρίτο εδάφιο, της διατάξεως αυτής, το κράτος μέλος δεν μπορεί να θέσει σε ισχύ το μέτρο στην περίπτωση που η Επιτροπή διαπιστώσει ότι δεν συμβιβάζεται προς την παράγραφο 1 αυτής της διατάξεως, εκτός αν προβεί στις απαιτούμενες τροποποιήσεις. Η δυνατότητα αυτή επεμβάσεως της Επιτροπής υπερβαίνει κατά πολύ την καθαυτή πληροφόρηση της Επιτροπής. Τα ανακοινούμενα εθνικά μέτρα υπόκεινται σε έλεγχο νομιμότητας από την Επιτροπή. Αυτό συνηγορεί υπέρ του ότι πρέπει να λαμβάνεται ως δεδομένη η αδυναμία εφαρμογής έναντι ιδιωτών ενός μη ανακοινωθέντος κατά το άρθρο 46 του κανονισμού 850/98 εθνικού μέτρου.

52. Δεν βλέπω λόγους οι οποίοι, στο πλαίσιο του κανονισμού 850/98, εμποδίζουν να γίνει δεκτή η δυνατότητα μη εφαρμογής μιας μη κοινοποιηθείσας εθνικής ρυθμίσεως. Ειδικότερα, κατά το άρθρο 45, παράγραφος 2, του κανονισμού, υφίσταται για τα κράτη μέλη η δυνατότητα σε επείγουσες περιπτώσεις να λαμβάνουν ενδεχομένως μέτρα διατηρήσεως που δεν συνεπάγονται δυσμενή διάκριση. Τα μέτρα αυτά μπορούν να τεθούν αμέσως σε ισχύ, για δε την Επιτροπή ισχύουν σύντομες προθεσμίες διατυπώσεως αντιρρήσεων. Και κατά τούτο επίσης η νομική κατάσταση φαίνεται να προσομοιάζει προς αυτή που προβλέπει η οδηγία 83/189, στο πλαίσιο της οποίας το Δικαστήριο αναφέρθηκε στη διαδικασία επείγοντος του άρθρου 9, παράγραφος 3, της οδηγίας αυτής.

53. Επομένως, ως προσωρινό συμπέρασμα επιβάλλεται η διαπίστωση ότι μη κοινοποιηθείσα κατά το άρθρο 46 του κανονισμού 850/98 διάταξη περί τεχνικών μέτρων της αλιείας δεν μπορεί να έχει εφαρμογή έναντι των ιδιωτών.

54. Πρέπει πάντως να ληφθεί υπόψη ότι ως προς την εκμετάλλευση των οστράκων Saint-Jacques δεν έχει θεσπιστεί κανενός είδους ουσιαστική ρύθμιση στο κοινοτικό δίκαιο. Εδώ η αδυναμία εφαρμογής του εθνικού μέτρου προκύπτει ενδεχομένως απλώς και μόνον από μια τυπική παράβαση του κοινοτικού δικαίου. Ο από απόψεως περιεχομένου ή, ουσιαστικός, έλεγχος του συμβατού της υπουργικής αποφάσεως πρέπει να πραγματοποιηθεί αποκλειστικώς βάσει των άρθρων 28 και 30 ΕΚ. Επομένως, τίθεται το ερώτημα αν πρέπει να αποκλειστεί η επίκληση του άρθρου 30 ΕΚ απλώς και μόνο λόγω παραβάσεως της υποχρεώσεως κοινοποιήσεως κατά το άρθρο 46 του κανονισμού 850/98.

55. Τελικά, ο αποκλεισμός της επικλήσεως του άρθρου 30 ΕΚ εκτός του πλαισίου του κανονισμού 850/98 φαίνεται πάντως δικαιολογημένος. Το κοινοτικό δίκαιο ρύθμισε πλήρως, με τους κανονισμούς 170/83 και 171/83, τη διαχείριση των αλιευτικών πόρων. Ελλείψει θεσπίσεως, στο πλαίσιο των κανονισμών 170/83 και 3760/92, επιμέρους μέτρων σε σχέση με ορισμένο αλιευτικό πόρο, εξακολουθεί πάντοτε να απαιτείται η τήρηση των διατάξεων περί των τεχνικών μέτρων.

56. Όπως προκύπτει από το άρθρο 46 του κανονισμού 850/98, στα κράτη μέλη παρέχεται ρητώς η εξουσία να θεσπίζουν, εφόσον δεν υφίστανται κοινοτικές ρυθμίσεις, κανόνες που ισχύουν για τα χωρικά τους ύδατα και τα ψάρια τους. Πάντως, οι κανόνες αυτοί πρέπει να συνάδουν προς το κοινοτικό δίκαιο, επομένως και προς την αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων. Επιπλέον, πρέπει να ανακοινώνονται στην Επιτροπή προκειμένου αυτή να μπορεί ενδεχομένως να εμποδίσει εθνικές διατάξεις που αντιβαίνουν προς το κοινοτικό δίκαιο. Επομένως, και όταν δεν έχει θεσπιστεί καμία ουσιαστική ρύθμιση σε σχέση με τα όστρακα Saint-Jacques, η Γαλλία υποχρεούται πάντως να τηρεί τις γενικές διατάξεις για τη λήψη εθνικών τεχνικών μέτρων. Οι διατάξεις του κοινοτικού δικαίου έχουν συναφώς αποκλειστικό χαρακτήρα.

57. Επομένως, δεδομένου ότι η ρύθμιση του άρθρου 46 του κανονισμού 850/98 δεν τηρήθηκε εν προκειμένω, η υπουργική απόφαση πρέπει να παραμείνει ανεφάρμοστη έναντι των ιδιωτών. Κατά συνέπεια, αποκλείεται δικαιολόγηση της υπουργικής αποφάσεως προς τον σκοπό προστασίας της ζωής των ζώων κατά την έννοια του άρθρου 30 ΕΚ.

58. Επομένως, στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 28 ΕΚ έχει την έννοια ότι δεν επιτρέπει την εφαρμογή εθνικής διατάξεως η οποία απαγορεύει την εκφόρτωση οστράκων Saint-Jacques, κατά την περίοδο απαγορεύσεως της αλιείας μεταξύ 15 Μα_ου και 30 Σεπτεμβρίου, χωρίς να λαμβάνει υπόψη την καταγωγή τους, και η οποία επιπλέον δεν ανακοινώθηκε, αντίθετα προς τις διατάξεις του κοινοτικού δικαίου, στην Επιτροπή πριν από τη θέση της σε ισχύ.

δ) Αναλογικότητα

59. Όλως δευτερευόντως και για την περίπτωση κατά την οποία το Δικαστήριο δεν ακολουθήσει την ανωτέρω διαγραφείσα οδό και επιτρέψει την επίκληση του άρθρου 30 ΕΚ, πρέπει να εξεταστεί αν αποκλείεται δικαιολόγηση χάριν της προστασίας της ζωής των ζώων, για τον λόγο ότι η υπουργική απόφαση δεν ανταποκρίνεται προς την αρχή της αναλογικότητας. Κατά πάγια νομολογία, στους τομείς στους οποίους δεν υφίσταται κοινοτική ρύθμιση, εμπόδια στο ενδοκοινοτικό εμπόριο που ανακύπτουν από διαφορές των εθνικών διατάξεων πρέπει να γίνονται δεκτά στον βαθμό που οι διατάξεις αυτές εφαρμόζονται αδιακρίτως επί των εγχωρίων και επί των εισαγομένων προϊόντων και μπορούν να δικαιολογηθούν ως αναγκαίες για την ικανοποίηση επιτακτικών αναγκών. Πάντως, οι εν λόγω διατάξεις επιτρέπονται μόνον εφόσον είναι ανάλογες προς τον επιδιωκόμενο σκοπό και ο σκοπός αυτός να μη μπορεί να επιτευχθεί με μέτρα που περιορίζουν λιγότερο το ενδοκοινοτικό εμπόριο .

60. Η απαγόρευση εκφορτώσεως σκοπεί να αποτρέπει τους αλιείς να αλιεύουν όστρακα Saint-Jacques κατά το χρονικό διάστημα απαγορεύσεως της αλιείας, όπως αυτή ορίζεται. Η απαγόρευση εκφορτώσεως οστράκων Saint-Jacques μπορεί, επομένως, να προστατεύσει τη ζωή και τα αποθέματα αυτών.

61. Ένα μέτρο βαίνει πέραν του αναγκαίου όταν ο επιδιωκόμενος σκοπός μπορεί να επιτευχθεί το ίδιο αποτελεσματικά με μέτρα τα οποία περιορίζουν λιγότερο το ενδοκοινοτικό εμπόριο. Η απαγόρευση εκφορτώσεως αφορά τα όστρακα Saint-Jacques τα οποία αλιεύθηκαν τόσο σε γαλλικά όσο και σε άλλα χωρικά ύδατα. Ηπιότερο έναντι αυτής της ρυθμίσεως μέτρο θα ήταν η απαγόρευση απλώς της εκφορτώσεως οστράκων Saint-Jacques γαλλικής καταγωγής. Αυτό θα αρκούσε για να εφαρμοστεί η απαγόρευση αλιείας σε γαλλικά χωρικά ύδατα, χωρίς ως εκ τούτου να θίγεται το ενδοκοινοτικό εμπόριο.

62. Αμφίβολο είναι πάντως αν η απαγόρευση εκφορτώσεως που περιορίζεται στα όστρακα Saint-Jacques γαλλικής καταγωγής είναι ομοίως πρόσφορη για την προστασία της ζωής των ζώων και των αποθεμάτων των οστράκων Saint-Jacques. Αυτό θα μπορούσε να είναι αμφισβητήσιμο κατά το μέτρο που δεν μπορεί κατ' αρχήν να διαγνωστεί κατά την εκφόρτωση ποιας καταγωγής είναι τα όστρακα Saint-Jacques, δηλαδή αν είναι εγχώρια ή εισαγόμενα προϊόντα.

63. Πάντως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η αβεβαιότητα αυτή μπορεί να αντιμετωπιστεί με ενισχυμένους ελέγχους στα χωρικά ύδατα. Οι δυσχέρειες τις οποίες συνεπάγεται ένας τέτοιος έλεγχος των αλιευμάτων δεν πρέπει να είναι μεγαλύτερες και διαφορετικές από εκείνες που συναντώνται στους ελέγχους ως προς άλλα ψάρια για τα οποία υπάρχουν ποσοστώσεις αλιείας, η τήρηση των οποίων πρέπει να διασφαλίζεται με αντίστοιχους ελέγχους. Εξάλλου, δυσχέρειες κατά τη διοικητική εφαρμογή ενός μέτρου δεν δικαιολογούν, κατ' αρχήν, περιορισμό στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων .

64. Επομένως, κατόπιν αυτών επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η υπουργική απόφαση αντιβαίνει προς το κοινοτικό δίκαιο κατά το ότι, προκειμένου να προστατεύσει τα όστρακα Saint-Jacques στα γαλλικά χωρικά ύδατα, περιορίζει την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων πέραν του αναγκαίου μέτρου.

VI - Πρόταση

65. Βάσει των προηγουμένων σκέψεων, προτείνεται να δοθούν στα προδικαστικά ερωτήματα οι ακόλουθες απαντήσεις:

«1) Όστρακα Saint-Jacques, που αλιεύονται στα χωρικά ύδατα του Jersey βάσει εκδοθείσας από τις αρχές του Jersey άδειας αλιείας από νηολογημένο στη Γαλλία πλοίο και φέρον γαλλική σημαία, πρέπει να θεωρούνται ως εισαγόμενα στη Γαλλία προϊόντα.

2) Το άρθρο 28 ΕΚ εμποδίζει την εφαρμογή εθνικής διατάξεως που απαγορεύει την εκφόρτωση οστράκων Saint-Jacques κατά τον χρόνο απαγορεύσεως της αλιείας μεταξύ 15 Μα_ου και 30 Σεπτεμβρίου ανεξαρτήτως της καταγωγής τους και η οποία εξάλλου, σε αντίθεση προς τις διατάξεις του κοινοτικού δικαίου, δεν γνωστοποιήθηκε στην Επιτροπή πριν τεθεί σε ισχύ».