Απόφαση του Δικαστηρίου (πέμπτο τμήμα) της 18ης Ιανουαρίου 2001. - Ποινική δίκη κατά Skills Motor Coaches Ltd, B.J. Farmer, C.J. Burley et B. Denman. - Αίτηση για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως: Nottingham Magistrates' Court - Ηνωμένο Βασίλειο. - Κοινωνικές διατάξεις στον τομέα των οδικών μεταφορών - Φύλλα καταγραφής της συσκευής ελέγχου - Υποχρέωση αναγραφής των χρονικών περιόδων εργασίας, των διαλειμμάτων από την εργασία και των περιόδων ημερήσιας ανάπαυσης. - Υπόθεση C-297/99.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 2001 σελίδα I-00573



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

Μεταφορές - Οδικές μεταφορές - Κοινωνικές διατάξεις - _Ελεγχοι - ερίοδος εργασίας διαφορετική από την περίοδο οδηγήσεως, κατά την έννοια του άρθρου 15 του κανονισμού 3821/85 - Έννοια

(Κανονισμός 3821/85 του Συμβουλίου, άρθρο 15)

Περίληψη

$$Το άρθρο 15 του κανονισμού 3821/85 σχετικά με τη συσκευή ελέγχου στον τομέα των οδικών μεταφορών, έχει την έννοια ότι η υποχρέωση του οδηγού να καταγράφει όλες τις άλλες περιόδους εργασίας περιλαμβάνει επίσης, τις περιόδους που ο οδηγός αφιερώνει στις μετακινήσεις που απαιτούνται προκειμένου να αναλάβει όχημα υποκείμενο στην υποχρέωση εγκαταστάσεως και χρησιμοποιήσεως συσκευής ελέγχου ευρισκομένου σε τόπο διαφορετικό από την κατοικία του οδηγού ή από το κέντρο εκμεταλλεύσεως του εργοδότη, είτε αυτός έχει παράσχει σχετικώς οδηγίες είτε η επιλογή του ωραρίου και του τρόπου μεταβάσεως απόκειται στον οδηγό· πράγματι, κατά τη διάρκεια αυτών των περιόδων, ο οδηγός συμμορφώνεται σε υποχρέωση έναντι του εργοδότη του και, συνεπώς, δεν διαθέτει ελεύθερα τον χρόνο του.

Ομοίως, το άρθρο 15 έχει την έννοια ότι η ανωτέρω υποχρέωση του οδηγού αφορά, επίσης, τις περιόδους που αυτός αφιερώνει στην οδήγηση στο πλαίσιο υπηρεσίας μεταφορών η οποία δεν εμπίπτει στον τομέα εφαρμογής του κανονισμού 3821/85, πριν από την ανάληψη οχήματος υποκειμένου στην εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού.

( βλ. σκέψεις 23, 35, 39 και διατακτ. )

Διάδικοι

Στην υπόθεση C-297/99,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Nottingham Magistrates' Court (Ηνωμένο Βασίλειο) προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 234 ΕΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της ποινικής δίκης που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου κατά

Skills Motor Coaches Ltd,

B. J. Farmer,

C. J. Burley

και

B. Denman,

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του άρθρου 15 του κανονισμού (ΕΟΚ) 3821/85 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1985, σχετικά με τη συσκευή ελέγχου στον τομέα των οδικών μεταφορών (ΕΕ L 370, σ. 8),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα),

συγκείμενο από τους A. La Pergola, πρόεδρο τμήματος, Μ. Wathelet, D. A. O. Edward, P. Jann (εισηγητή) και L. Sevón, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: A. Saggio

γραμματέας: D. Louterman-Hubeau, προϊσταμένη τμήματος,

λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:

- η Skills Motor Coaches Ltd, καθώς και οι B. J. Farmer, C. J. Burley και B. Denman, εκπροσωπούμενοι από τον Μ. Laprell, barrister, εντολοδόχο των Pellys, solicitors,

- η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, εκπροσωπούμενη από την Μ. Ewing, επικουρούμενη από την S. Masters, barrister,

- η Σουηδική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον Α. Kruse,

- η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από την Μ. Wolfcarius και τον F. Benyon,

έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,

αφού άκουσε τις προφορικές παρατηρήσεις της Skills Motor Coaches Ltd καθώς και των B. J. Farmer, C. J. Burley και B. Denman, εκπροσωπουμένων από τον Μ. Laprell, της Κυβερνήσεως του Ηνωμένου Βασιλείου, εκπροσωπούμενης από την G. Amodeo, επικουρούμενης από την S. Masters, της Ολλανδικής Κυβερνήσεως, εκπροσωπούμενης από την J. van Bakel, της Σουηδικής Κυβερνήσεως, εκπροσωπούμενης από την B. Hernqvist και της Επιτροπής, εκπροσωπούμενης από τον Μ. Shotter, κατά τη συνεδρίαση της 21ης Ιουνίου 2000,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 21ης Σεπτεμβρίου 2000,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με διάταξη της 30ής Ιουνίου 1999, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 6 Αυγούστου 1999, το Nottingham Magistrates' Court υπέβαλε, κατ' εφαρμογή του άρθρου 234 ΕΚ, προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 15 του κανονισμού (ΕΟΚ) 3821/85 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1985, σχετικά με τη συσκευή ελέγχου στον τομέα των οδικών μεταφορών (ΕΕ L 370, σ. 8).

2 Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο ποινικής δίκης κατά της επιχειρήσεως Skills Motor Coaches Ltd (στο εξής: Skills) και των οδηγών της B. J. Farmer, C. J. Burley και B. Denman, οι οποίοι κατηγορήθηκαν ότι παρέβησαν τις διατάξεις τις σχετικές με τη χρησιμοποίηση της συσκευής ελέγχου στον τομέα των οδικών μεταφορών.

Νομικό πλαίσιο

Η κοινοτική νομοθεσία

3 Το άρθρο 1, σημείο 5, του κανονισμού (ΕΟΚ) 3825/85 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1985, για την εναρμόνιση ορισμένων κοινωνικών διατάξεων στον τομέα των οδικών μεταφορών (EE L 370, σ. 1), ορίζει:

«Στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού νοείται ως:

(...)

5) "ανάπαυση", κάθε περίοδος μιας ώρας τουλάχιστον, χωρίς διακοπή, κατά τη διάρκεια της οποίας ο οδηγός μπορεί να διαθέσει ελεύθερα τον χρόνο του».

4 Το άρθρο 4, σημείο 3, του ιδίου κανονισμού ορίζει ότι:

«Ο παρών κανονισμός δεν εφαρμόζεται επί των μεταφορών που εκτελούνται από:

(...)

3) οχήματα που χρησιμοποιούνται σε τακτικές επιβατικές γραμμές των οποίων η διαδρομή δεν υπερβαίνει τα 50 χιλιόμετρα».

5 Ο κανονισμός 3821/85 προβλέπει, στο άρθρο 15, παράγραφοι 2 και 3, ότι:

«2. Οι οδηγοί χρησιμοποιούν τα φύλλα καταγραφής κάθε μέρα οδήγησης, αρχίζοντας από τη στιγμή που παραλαμβάνουν το όχημα. Το φύλλο καταγραφής παραδίδεται μόνο μετά το πέρας της εργάσιμης ημέρας, εκτός αν η αντικατάστασή του επιτρέπεται με άλλο τρόπο. Τα φύλλα καταγραφής δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται για περίοδο μακρύτερη από εκείνη για την οποία έχουν προβλεφθεί.

Όταν οι οδηγοί βρίσκονται μακριά από το όχημα και κατά συνέπεια δεν μπορούν να χειριστούν τη συσκευή που ευρίσκεται στο όχημα, οι χρονικές περίοδοι που αναφέρονται στην παράγραφο 3 δεύτερη περίπτωση στοιχεία β_, γ_ και δ_, αναγράφονται ευκρινώς στα φύλλα καταγραφής, είτε χειρόγραφα είτε με αυτόματη καταγραφή ή με άλλο τρόπο, χωρίς να μουτζουρωθεί το φύλλο.

Επίσης οι οδηγοί κάνουν τις απαραίτητες αλλαγές στα φύλλα καταγραφής, στην περίπτωση που το όχημα έχει περισσότερους του ενός οδηγούς, έτσι ώστε τα στοιχεία του παραρτήματος Ι, τίτλος ΙΙ, σημεία 1 έως 3, να καταγράφονται στο φύλλο καταγραφής του οδηγού που οδηγεί πράγματι τη στιγμή εκείνη.

3. Οι οδηγοί:

- φροντίζουν ώστε ο χρόνος που αναγράφεται στο φύλλο καταγραφής να συμφωνεί με την επίσημη ώρα της χώρας όπου έχει εκδοθεί η άδεια κυκλοφορίας του οχήματος,

- χειρίζονται τους μηχανισμούς μεταγωγής της συσκευής έτσι ώστε οι παρακάτω χρονικές περίοδοι να μπορούν να καταγραφούν χωριστά και ευκρινώς:

α) κάτω από το σύμβολο: ο χρόνος οδήγησης·

β) κάτω από το σύμβολο: οι λοιπές περίοδοι εργασίας·

γ) κάτω από το σύμβολο: ο χρόνος διαθεσιμότητας, δηλαδή:

- ο χρόνος αναμονής, δηλαδή η περίοδος κατά την οποία οι οδηγοί οφείλουν να παραμένουν στις θέσεις εργασίας τους αποκλειστικά και μόνο για να αποκρίνονται σε ενδεχόμενες κλήσεις για ανάληψη ή συνέχιση της οδήγησης ή για εκτέλεση άλλων εργασιών,

- η χρονική περίοδος που διανύεται πλησίον οδηγού, όταν το όχημα ευρίσκεται σε κίνηση,

- η χρονική περίοδος που διανύεται στην κουκέτα, όταν το όχημα ευρίσκεται σε κίνηση·

δ) κάτω από το σύμβολο: τα διαλείμματα από την εργασία και οι περίοδοι ημερήσιας ανάπαυσης.»

Η εθνική νομοθεσία

6 Το άρθρο 97 του Transport Act 1968 (νόμος του 1968 περί μεταφορών) προβλέπει κυρώσεις σε περίπτωση μη τηρήσεως, μεταξύ άλλων, των διατάξεων που προβλέπουν τα άρθρα 13 έως 15 του κανονισμού 3821/85.

ραγματικά περιστατικά και διαδικασία της κύριας δίκης

7 Η Skills είναι επιχείρηση μεταφοράς επιβατών με λεωφορεία που έχει την έδρα της στο Nottingham. Εργάστηκαν σε αυτήν ως οδηγοί λεωφορείων οι B. J. Farmer, C. J. Burley και B. Denman. Στο πλαίσιο της εργασίας τους οι οδηγοί της Skills αναλαμβάνουν ενίοτε να οδηγήσουν λεωφορείο από σημείο ευρισκόμενο μακρυά από το αμαξοστάσιο ή την κατοικία τους. Οι οδηγοί επιλέγουν ελεύθερα τον τρόπο μεταβάσεώς τους στο σημείο που ορίζει η επιχείρηση.

8 Η Vehicle Inspectorate (υπηρεσία υπαγόμενη στο Υπουργείο Μεταφορών) προέβη σε έλεγχο των φύλλων καταγραφής του ταχογράφου που αφορούσαν απασχολούμενους από τη Skills οδηγούς για τον Δεκέμβριο του 1997. Η υπηρεσία αυτή εξέτασε επίσης τον τηρούμενο από τη Skills κατάλογο στον οποίο αναγράφονται οι αποστολές των οδηγών, καθώς και ο τόπος και η ώρα αναλήψεως υπηρεσίας προς πραγματοποίηση του δρομολογίου ή της υπηρεσίας που τους έχει ανατεθεί. Από τη συγκριτική εξέταση των φύλλων καταγραφής και του καταλόγου προέκυψαν ορισμένες διαφορές ως προς τις ώρες κατά τις οποίες οι B. J. Farmer, C. J. Burley και B. Denman ανέλαβαν υπηρεσία.

9 Η πρώτη κατηγορία αιτιάσεων, καλούμενη κατηγορία Α, αφορά τους B. J. Farmer και C. J. Burley. Οι οδηγοί αυτοί οδήγησαν επανειλημμένως ένα όχημα αναχωρούντες είτε από την κατοικία τους είτε από το κέντρο εκμεταλλεύσεως της Skills προκειμένου να μεταβούν στον τόπο όπου αναλάμβαναν όχημα για το οποίο υπήρχε υποχρέωση εγκαταστάσεως και χρησιμοποιήσεως ταχογράφου. Η απαιτούμενη για την πραγματοποίηση αυτής της διαδρομής χρονική περίοδος περιλαμβανόταν στον χρόνο εργασίας, σύμφωνα με τον κατάλογο, αλλά δεν σημειωνόταν χειρογράφως στα φύλλα καταγραφής σύμφωνα με το άρθρο 15 του κανονισμού 3821/85.

10 Η δεύτερη κατηγορία αιτιάσεων, η καλούμενη κατηγορία Β, αφορά τον B. Denman, ο οποίος άρχισε την εργασία του στις 18 Δεκεμβρίου 1997 σε γραμμή η οποία θα έπρεπε να θεωρηθεί ως τακτική επιβατική εθνική γραμμή και η οποία, δυνάμει του άρθρου 4, σημείο 3, του κανονισμού 3820/85 και του άρθρου 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 3821/85, δεν ενέπιπτε στο πεδίο εφαρμογής των εν λόγω κανονισμών. Ακολούθως, ο B. Denman ανέλαβε στο Nottingham όχημα υποκείμενο στην υποχρέωση χρησιμοποιήσεως ταχογράφου, χωρίς όμως στα φύλλα καταγραφής να σημειώνεται η χρονική περίοδος μεταξύ της ενάρξεως της οδηγήσεως σε τακτική επιβατική γραμμή, όπως αυτή προέκυπτε από τον κατάλογο, και της αναλήψεως οχήματος εφοδιασμένου με ταχογράφο.

11 Για τον λόγο αυτό η Skills καθώς και οι B. J. Farmer, C. J. Burley και B. Denman (στο εξής άπαντες: κατηγορούμενοι στην κύρια δίκη) κατηγορήθηκαν ότι χρησιμοποίησαν οχήματα εμπίπτοντα στο άρθρο 97 του Transport Act 1968, των οποίων το υλικό καταγραφής δεν χρησιμοποιήθηκε σύμφωνα με τις επιταγές των άρθρων 13 έως 15 του κανονισμού 3821/85.

12 Το αιτούν δικαστήριο υπενθυμίζει, κατ' αρχάς, την απόφαση της 2ας Ιουνίου 1994, C-313/92, Van Swieten (Συλλογή 1994, σ. Ι-2177), κατά την οποία η έκφραση «περίοδος 24 ωρών» του άρθρου 8, παράγραφος 1, του κανονισμού 3820/85 υποδηλώνει κάθε χρονικό διάστημα αυτής της διάρκειας, το οποίο αρχίζει από το χρονικό σημείο κατά το οποίο ο οδηγός, μετά από περίοδο εβδομαδιαίας ή ημερησίας αναπαύσεως, θέτει σε λειτουργία τον ταχογράφο. Στις περιπτώσεις στις οποίες ο χρόνος ημερησίας αναπαύσεως κατανέμεται σε δύο ή τρεις χωριστές περιόδους, το ανωτέρω χρονικό διάστημα υπολογίζεται από το τέλος της περιόδου διαρκείας τουλάχιστον 8 ωρών.

13 Δεύτερον, το αιτούν δικαστήριο αναφέρεται στην απόφαση της 9ης Ιουνίου 1994, C-394/92, Michielsen και GTS (Συλλογή 1994, σ. Ι-2497), με την οποία το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι «η ημερήσια περίοδος εργασίας», κατά την έννοια του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 3821/85, περιλαμβάνει τον χρόνο οδηγήσεως, όλες τις άλλες περιόδους εργασίας, τον χρόνο διαθεσιμότητας, τα διαλείμματα κατά την οδήγηση και τον χρόνο της ημερησίας αναπαύσεως, εφόσον δεν υπερβαίνει τη μια ώρα, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες ο οδηγός κατανέμει αυτόν τον χρόνο αναπαύσεως σε δύο ή τρεις περιόδους. Το Δικαστήριο προσέθεσε ότι η περίοδος αυτή αρχίζει από τη στιγμή κατά την οποία, μετά από εβδομαδιαία ή ημερήσια περίοδο αναπαύσεως, ο οδηγός θέτει σε λειτουργία τον ταχογράφο ή, σε περίπτωση κατανομής της ημερησίας αναπαύσεως, από το τέλος της περιόδου αναπαύσεως διαρκείας τουλάχιστον οκτώ ωρών. Λήγει στην αρχή μιας περιόδου ημερησίας αναπαύσεως ή, σε περίπτωση κατανομής της ημερησίας αναπαύσεως, στην αρχή μιας περιόδου αναπαύσεως ελάχιστης διάρκειας οκτώ συνεχών ωρών.

14 Επικαλούμενοι αυτή τη νομολογία οι κατηγορούμενοι στην κύρια δίκη, υποστηρίζουν ότι οι περίοδοι που είναι προγενέστερες της αναλήψεως οχήματος εφοδιασμένου με ταχογράφο δεν πρέπει να αναγράφονται στα φύλλα καταγραφής.

15 Έχοντας αμφιβολίες ως προς την ερμηνεία των σχετικών διατάξεων του κοινοτικού δικαίου το Nottingham Magistrates' Court αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:

«ρέπει να ερμηνεύονται οι εκφράσεις "λοιπές περίοδοι εργασίας" και "διαλείμματα από την εργασία και περίοδοι ημερήσιας ανάπαυσης", που περιλαμβάνονται στο άρθρο 15, παράγραφοι 2 και 3, του κανονισμού (ΕΟΚ) 3821/85 του Συμβουλίου, υπό την έννοια ότι περιλαμβάνουν

α) το χρονικό διάστημα που απαιτείται προκειμένου ο οδηγός να μεταβεί στον τόπο όπου θα αναλάβει όχημα για το οποίο υφίσταται υποχρέωση εγκαταστάσεως και χρησιμοποιήσεως συσκευής ελέγχου, όταν συντρέχουν οι περιστάσεις που περιγράφονται ανωτέρω σχετικά με την πρώτη σειρά κατηγοριών δηλαδή

i) ο χρόνος μεταβάσεως σύμφωνα με τις οδηγίες του εργοδότη ή

ii) ο χρόνος που απαιτείται για τη μετάβαση αυτή (που αποτελεί μέρος της περιόδου ημερήσιας ή εβδομαδιαίας αναπαύσεως η οποία έπεται της τελευταίας περιόδου εργασίας) σε περίπτωση που ο εργαζόμενος μετακινείται όταν και όπως ο ίδιος επιθυμεί;

β) το χρονικό διάστημα κατά το οποίο ο εργαζόμενος οδηγεί ή επιτελεί άλλα καθήκοντα, όταν όμως στην περίπτωση αυτή προβλέπεται απαλλαγή από την υποχρέωση εγκαταστάσεως και χρησιμοποιήσεως συσκευής ελέγχου στο όχημα, εφόσον συντρέχουν οι περιστάσεις που περιγράφονται ανωτέρω σχετικά με τη δεύτερη σειρά κατηγοριών;»

Επί του προδικαστικού ερωτήματος

16 ροκαταρκτικώς διαπιστώνεται ότι, σύμφωνα με την τρίτη αιτιολογική του σκέψη, ο κανονισμός 3821/85 αποσκοπεί στη διασφάλιση αποτελεσματικού ελέγχου των διατάξεων του κανονισμού 3820/85.

17 Σκοπός του εν λόγω κανονισμού, σύμφωνα με την πρώτη αιτιολογική του σκέψη, είναι η εναρμόνιση των όρων ανταγωνισμού και η βελτίωση των συνθηκών εργασίας των οδηγών και της οδικής ασφάλειας.

18 Στα άρθρα 6 έως 9 ο κανονισμός 3820/85 περιλαμβάνει διατάξεις σχετικές με τον χρόνο οδηγήσεως, τα διαλείμματα και τις περιόδους αναπαύσεως, οι οποίες, όπως προκύπτει από τη δέκατη τέταρτη αιτιολογική σκέψη του εν λόγω κανονισμού, εκφράζουν τη μέριμνα διασφαλίσεως της οδικής ασφάλειας.

19 ράγματι, σκοπός των διατάξεων αυτών είναι να εξασφαλίσουν στον οδηγό μιαν εναλλαγή των περιόδων οδηγήσεως και αναπαύσεως, ούτως ώστε ο οδηγός να μην παραμένει στο τιμόνι του οχήματος επί τόσο μακρό χρονικό διάστημα ώστε να οδηγεί υπό το κράτος κοπώσεως και να θέτει σε κίνδυνο την οδική ασφάλεια (προαναφερθείσα απόφαση Van Swieten, σκέψη 23).

20 Βάσει αυτών των σκέψεων πρέπει να εξεταστούν χωριστά οι δύο διαφορετικές περιπτώσεις που τέθηκαν υπό την κρίση του Δικαστηρίου.

Επί του πρώτου σκέλους του ερωτήματος

21 Με το πρώτο σκέλος του ερωτήματός του το αιτούν δικαστήριο ερωτά ουσιαστικώς αν το άρθρο 15 του κανονισμού 3821/85 έχει την έννοια ότι η υποχρέωση του οδηγού να καταγράφει όλες τις άλλες περιόδους εργασίας αφορά επίσης τις περιόδους που αφιερώνει ο οδηγός για τις αναγκαίες μετακινήσεις προκειμένου να αναλάβει όχημα υποκείμενο στην υποχρέωση εγκαταστάσεως και χρησιμοποιήσεως συσκευής ελέγχου ευρισκόμενο σε τόπο διαφορετικό από την κατοικία του οδηγού ή το κέντρο εκμεταλλεύσεως του εργοδότη. Ερωτά, επίσης, αν η απάντηση στο ερώτημα αυτό διαφέρει αναλόγως του αν ο εργοδότης έχει δώσει οδηγίες ως προς το ωράριο και τον τρόπο αυτής της μετακινήσεως.

22 Οι κατηγορούμενοι της κύριας δίκης υποστηρίζουν σχετικώς ότι οδηγός ο οποίος μετακινείται από την κατοικία του στον τόπο αναλήψεως του οχήματος επιλέγοντας ελεύθερα τον τρόπο αυτού του δρομολογίου μπορεί ελεύθερα να διαθέσει τον χρόνο του έτσι ώστε η περίοδος αυτή να πρέπει να θεωρηθεί ως περίοδος περιλαμβανόμενη στον χρόνο αναπαύσεως, κατά την έννοια του ορισμού που δίνεται στο άρθρο 1, σημείο 5, του κανονισμού 3820/85.

23 Η ερμηνεία αυτή δεν μπορεί να γίνει δεκτή. ράγματι, οδηγός ο οποίος μεταβαίνει σε συγκεκριμένο σημείο, το οποίο έχει οριστεί από τον εργοδότη του και το οποίο είναι διαφορετικό από το κέντρο εκμεταλλεύσεως της επιχειρήσεως, προκειμένου να αναλάβει και να οδηγήσει όχημα, συμμορφώνεται σε υποχρέωση έναντι του εργοδότη του. Συνεπώς, κατά τη διάρκεια αυτής της διαδρομής δεν διαθέτει ελεύθερα τον χρόνο του.

24 Εξάλλου, το Δικαστήριο έχει αποφανθεί ότι η έννοια του χρόνου εργασίας κατά το άρθρο 15 του κανονισμού 3821/85 περιλαμβάνει τις περιόδους πραγματικής δραστηριότητας του οδηγού που μπορούν να επηρεάσουν την οδήγηση, περιλαμβανομένου του χρόνου οδηγήσεως (προαναφερθείσα απόφαση Michielsen και GTS, σκέψη 14).

25 Ο χρόνος που διαθέτει ένας οδηγός προς μετάβαση στο σημείο αναλήψεως οχήματος εφοδιασμένου με ταχογράφο μπορεί να επηρεάσει την οδήγηση, καθόσον μπορεί να επηρεάσει την κατάσταση κοπώσεως του οδηγού.

26 Έχοντας υπόψη τον σκοπό του κανονισμού 3820/85 που συνίσταται στη βελτίωση της οδικής ασφάλειας, η περίοδος αυτή πρέπει, κατά συνέπεια, να θεωρηθεί ως περιλαμβανόμενη σε όλες τις άλλες περιόδους εργασίας κατά την έννοια του άρθρου 15 του κανονισμού 3821/85.

27 Η ερμηνεία αυτή συμφωνεί εξάλλου με τον σκοπό που συνίσταται στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας των οδηγών, διότι αποτρέπει το ενδεχόμενο να θεωρούνται περίοδοι αναπαύσεως περίοδοι κατά τις οποίες οι οδηγοί ασκούν δραστηριότητα προς όφελος των εργοδοτών τους.

28 Δεν έχει σχετικώς σημασία το αν ο οδηγός έχει λάβει ακριβείς οδηγίες ως προς τον τρόπο που θα πραγματοποιήσει αυτή τη διαδρομή. ράγματι, μεταβαίνοντας σε συγκεκριμένο σημείο, περισσότερο ή λιγότερο απομακρυσμένο από το κέντρο εκμεταλλεύσεως του εργοδότη του, ο οδηγός εκτελεί υπηρεσία που απορρέει από τη σχέση που τον συνδέει με τον εργοδότη του. Κατά την περίοδο αυτή δεν διαθέτει ελεύθερα τον χρόνο του.

29 Όσον αφορά το επιχείρημα των κατηγορουμένων στην κύρια δίκη ότι από τις προαναφερθείσες αποφάσεις Van Swieten και Michielsen και GTS μπορεί να συναχθεί ότι δεν χρειάζεται να σημειώνεται στα φύλλα καταγραφής οποιαδήποτε περίοδος, εφόσον το εφοδιασμένο με ταχογράφο όχημα δεν έχει αναληφθεί από τον οδηγό, υπενθυμίζεται ότι στις αποφάσεις αυτές είχε ζητηθεί από το Δικαστήριο να ερμηνεύσει τις εκφράσεις «οποιαδήποτε περίοδος 24 ωρών» του άρθρου 8, παράγραφος 1, του κανονισμού 3820/85, και «ημερήσια περίοδος εργασίας» του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 3821/85. Λαμβάνοντας υπόψη τους σκοπούς των εν λόγω κανονισμών, το Δικαστήριο όρισε ότι οι περίοδοι αυτές αρχίζουν από τη στιγμή κατά την οποία, μετά από μια εβδομαδιαία ή ημερήσια περίοδο αναπαύσεως, ο οδηγός θέτει σε λειτουργία τον ταχογράφο. Δίδοντας αυτόν τον ορισμό το Δικαστήριο αποφάνθηκε επί της περιπτώσεως κατά την οποία η οδήγηση οχήματος εφοδιασμένου με ταχογράφο άρχιζε ευθύς μετά από μια περίοδο αναπαύσεως. Από τις αποφάσεις αυτές δεν μπορεί να συναχθεί ότι το Δικαστήριο είχε την πρόθεση να αποκλείσει από τον χρόνο εργασίας τις περιόδους πραγματικής δραστηριότητας που συμπληρώνονται μετά από μια περίοδο αναπαύσεως, αλλά πριν από την ανάληψη οχήματος εφοδιασμένου με ταχογράφο.

30 Η υποχρέωση αναγραφής επί των φύλλων καταγραφής των περιόδων που είναι προγενέστερες από την ανάληψη οχήματος είναι, εξάλλου, απολύτως σύμφωνη προς το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 3821/85.

31 Καίτοι αληθεύει ότι η διάταξη αυτή προβλέπει ότι οι οδηγοί χρησιμοποιούν τα φύλλα καταγραφής κάθε ημέρα οδηγήσεως, από τη στιγμή που αναλαμβάνουν το όχημα, η χρησιμοποίηση αυτή μπορεί, πράγματι, να συνεπάγεται την καταγραφή προγενέστερων περιόδων, όπως ειδικώς απαιτείται στην περίπτωση κατά την οποία ο οδηγός απομακρύνεται από το όχημά του.

32 Από τη διάταξη αυτή προκύπτει, επίσης, ότι οι περίοδοι αυτές δεν μπορούν να θεωρηθούν ως αποτελούσες τμήμα του χρόνου οδηγήσεως, έστω και αν διατίθενται για την οδήγηση οχήματος μη υποκειμένου στην υποχρέωση τηρήσεως των περιόδων οδηγήσεως και αναπαύσεως που προβλέπει ο κανονισμός 3820/85.

33 ράγματι, όσον αφορά τις περιόδους που συμπληρώνονται μακρυά από όχημα εφοδιασμένο με ταχογράφο, στις οποίες περιλαμβάνονται ιδίως, εξ ορισμού, οι περίοδοι που διανύονται για την οδήγηση ενός άλλου οχήματος, το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 3821/85 προβλέπει απλώς την καταγραφή τους σε μια από τις στήλες που προβλέπει το άρθρο 15, παράγραφος 3, δεύτερη περίπτωση, στοιχεία β_, γ_ και δ_, εξαιρουμένης της καταγραφής στη στήλη που προβλέπεται στην ίδια περίπτωση υπό στοιχείο α_, η οποία αφορά τον χρόνο οδηγήσεως του εν λόγω οχήματος.

34 Καθόσον αυτή η πλευρά της ισχύουσας νομοθεσίας μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες επί της οδικής ασφάλειας, στον κοινοτικό νομοθέτη εναπόκειται να αποφασίσει τυχόν τροποποίηση.

35 Συνεπώς, στο πρώτο σκέλος του ερωτήματος επιβάλλεται να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 15 του κανονισμού 3821/85 έχει την έννοια ότι η υποχρέωση του οδηγού να καταγράφει όλες τις άλλες περιόδους εργασίας περιλαμβάνει, επίσης, τις περιόδους που ο οδηγός αφιερώνει στις μετακινήσεις που απαιτούνται προκειμένου να αναλάβει όχημα υποκείμενο στην υποχρέωση εγκαταστάσεως και χρησιμοποιήσεως συσκευής ελέγχου ευρισκομένου σε τόπο διαφορετικό από την κατοικία του οδηγού ή από το κέντρο εκμεταλλεύσεως του εργοδότη, είτε αυτός έχει παράσχει σχετικώς οδηγίες είτε η επιλογή του ωραρίου και του τρόπου μεταβάσεως απόκειται στον οδηγό.

Επί του δευτέρου σκέλους του ερωτήματος

36 Με το δεύτερο σκέλος του ερωτήματός του το αιτούν δικαστήριο ερωτά ουσιαστικώς αν το άρθρο 15 του κανονισμού 3821/85 έχει την έννοια ότι η υποχρέωση του οδηγού να καταγράφει όλες τις άλλες περιόδους εργασίας περιλαμβάνει, επίσης, τις περιόδους που αφιερώνει ο οδηγός για οδήγηση στο πλαίσιο υπηρεσίας μεταφορών η οποία δεν εμπίπτει στον τομέα εφαρμογής του κανονισμού 3821/85, πριν αναλάβει όχημα υποκείμενο στην εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού.

37 Δεν αμφισβητείται σχετικώς ότι μια τέτοια περίοδος συνιστά περίοδο πραγματικής δραστηριότητας του οδηγού δυνάμενη να επηρεάσει την οδήγηση, κατά τη διάρκεια της οποίας δεν διαθέτει ελευθέρως τον χρόνο του.

38 Για τους λόγους που εκτίθενται στις σκέψεις 29 έως 31 της παρούσας αποφάσεως, η υποχρέωση καταγραφής μιας τέτοιας περιόδου ισχύει - αντιθέτως προς τα επιχειρήματα των κατηγορουμένων της κύριας δίκης τα οποία εκτέθηκαν στη σκέψη 14 της παρούσας αποφάσεως - ανεξαρτήτως του αν αυτή ανάγεται σε χρόνο προγενέστερο της αναλήψεως οχήματος εφοδιασμένου με ταχογράφο.

39 Συνεπώς, στο δεύτερο σκέλος του προδικαστικού ερωτήματος πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 15 του κανονισμού 3821/85 έχει την έννοια ότι η υποχρέωση του οδηγού να καταγράφει όλες τις άλλες περιόδους εργασίας αφορά, επίσης, τις περιόδους που ο οδηγός αφιερώνει στην οδήγηση στο πλαίσιο υπηρεσίας μεταφορών η οποία δεν εμπίπτει στον τομέα εφαρμογής του κανονισμού 3821/85, πριν από την ανάληψη οχήματος υποκειμένου στην εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

40 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν οι Κυβερνήσεις του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ολλανδίας και της Σουηδίας καθώς και η Επιτροπή που υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα),

κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε με διάταξη της 30ής Ιουνίου 1999 το Nottingham Magistrates' Court, αποφαίνεται:

Το άρθρο 15 του κανονισμού (ΕΟΚ) 3821/85 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1985, σχετικά με τη συσκευή ελέγχου στον τομέα των οδικών μεταφορών, έχει την έννοια ότι η υποχρέωση του οδηγού να καταγράφει όλες τις άλλες περιόδους εργασίας περιλαμβάνει επίσης:

- τις περιόδους που ο οδηγός αφιερώνει στις μετακινήσεις που απαιτούνται προκειμένου να αναλάβει όχημα υποκείμενο στην υποχρέωση εγκαταστάσεως και χρησιμοποιήσεως συσκευής ελέγχου ευρισκομένου σε τόπο διαφορετικό από την κατοικία του οδηγού ή από το κέντρο εκμεταλλεύσεως του εργοδότη, είτε αυτός έχει παράσχει σχετικώς οδηγίες είτε η επιλογή του ωραρίου και του τρόπου μεταβάσεως απόκειται στον οδηγό·

- τις περιόδους που ο οδηγός αφιερώνει στην οδήγηση στο πλαίσιο υπηρεσίας μεταφορών η οποία δεν εμπίπτει στον τομέα εφαρμογής του κανονισμού 3821/85, πριν από την ανάληψη οχήματος υποκειμένου στην εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού.