Απόφαση του Δικαστηρίου της 5ης Οκτωßρίου 2000. - Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Γαλλικής Δημοκρατίας. - Παράßαση κράτους μέλους - Οδηγία 93/38/ΕΟΚ - Δημόσιες συμßάσεις στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών - Εργασίες ηλεκτροδοτήσεως και φωτισμού δημοσίων χώρων στο διαμέρισμα Vendée - Έννοια του έργου. - Υπόθεση C-16/98.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 2000 σελίδα I-08315



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

1. ροσέγγιση των νομοθεσιών Διαδικασίες συνάψεως δημοσίων συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών Οδηγία 93/38 Έργο Έννοια Κριτήριο Οικονομική και τεχνική λειτουργία του αποτελέσματος των εργασιών Τεχνητή κατάτμηση ενός ενιαίου έργου Εργασίες ηλεκτροδοτήσεως και εργασίες φωτισμού δημοσίων χώρων Εκτίμηση

(Οδηγία 93/38 του Συμβουλίου, άρθρο 14 §§ 10, εδ. 1, δεύτερη περίοδος, και 13)

2. ροσέγγιση των νομοθεσιών Διαδικασίες συνάψεως δημοσίων συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών Οδηγία 93/38 Έργο Έννοια Ύπαρξη ενός και μόνου αναθέτοντος φορέα και δυνατότητα πραγματοποιήσεως όλων των εργασιών από μία και μόνη επιχείρηση Μη καθοριστικά κριτήρια

(Οδηγία 93/38 του Συμβουλίου, άρθρο 14 § 10, εδ. 1, πρώτη περίοδος)

3. ροσέγγιση των νομοθεσιών Διαδικασίες συνάψεως δημοσίων συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών Οδηγία 93/38 Αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων μεταξύ των προσφερόντων εριεχόμενο

(Οδηγία 93/38 του Συμβουλίου, άρθρο 4 § 2)

Περίληψη

1. ροκειμένου να κριθεί αν υπάρχει τεχνητή κατάτμηση ενός ενιαίου έργου σε πλείονες συμβάσεις, υπό την έννοια του άρθρου 14, παράγραφος 13, της οδηγίας 93/38, περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών, η διάταξη αυτή πρέπει να λαμβάνεται υπόψη σε συνδυασμό με την παράγραφο 10, πρώτο εδάφιο, του άρθρου αυτού. Συναφώς, από τον ορισμό του έργου στο άρθρο 14, παράγραφος 10, πρώτο εδάφιο, δεύτερη περίοδος, της οδηγίας 93/38 προκύπτει ότι η ύπαρξη ενός έργου πρέπει να εκτιμάται βάσει της οικονομικής και τεχνικής λειτουργίας του αποτελέσματος των οικείων εργασιών.

Επομένως, προκειμένου περί σειράς συγκεκριμένων εργασιών συντηρήσεως και επεκτάσεως οι οποίες αφορούν τα υφιστάμενα δίκτυα διανομής ηλεκτρισμού και φωτισμού δημοσίων χώρων και των οποίων το αποτέλεσμα, όταν ολοκληρωθούν, θα αποτελέσει αναπόσπαστο τμήμα της λειτουργίας την οποία εκπληρώνουν τα αντίστοιχα δίκτυα, η εκτίμηση περί της υπάρξεως ενός έργου πρέπει να πραγματοποιηθεί βάσει της οικονομικής και τεχνικής λειτουργίας την οποία εκπληρώνουν τα εν λόγω δίκτυα διανομής ηλεκτρισμού και φωτισμού δημοσίων χώρων. Ένα δίκτυο διανομής ηλεκτρισμού έχει ως προορισμό, από τεχνικής απόψεως, να μεταφέρει τον ηλεκτρισμό που παράγει ένας προμηθευτής στον τελικό συγκεκριμένο καταναλωτή· ο καταναλωτής αυτός υποχρεούται, σε οικονομικό επίπεδο, να πληρώνει τον προμηθευτή αναλόγως της καταναλώσεώς του.

Αντιθέτως, ένα δίκτυο φωτισμού δημοσίων χώρων έχει ως προορισμό, από τεχνικής απόψεως, να φωτίζει τους δημοσίους χώρους χρησιμοποιώντας προς τούτο την ηλεκτρική ενέργεια που παρέχει το δίκτυο διανομής ηλεκτρισμού. Η αρχή η οποία διασφαλίζει τον φωτισμό δημοσίων χώρων φέρει η ίδια το κόστος του φωτισμού αυτού, εκτός αν αναζητεί στη συνέχεια τα καταβληθέντα ποσά από τον εξυπηρετούμενο πληθυσμό, χωρίς να προσαρμόζει τα απαιτούμενα ποσά αναλόγως του οφέλους που αντλούν οι ενδιαφερόμενοι. Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι ένα δίκτυο διανομής ηλεκτρισμού έχει διαφορετική οικονομική και τεχνική λειτουργία απ' ό,τι ένα δίκτυο φωτισμού δημοσίων χώρων και ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι οι εργασίες που αφορούν τα δίκτυα αυτά αποτελούν τμήματα ενός ενιαίου έργου το οποίο κατατμήθηκε τεχνητώς κατά παράβαση του άρθρου 14, παράγραφοι 10, πρώτο εδάφιο, και 13, της οδηγίας.

( βλ. σκέψεις 31, 36-38, 52-56 )

2. Μολονότι η ύπαρξη ενός και μόνου αναθέτοντος φορέα και η δυνατότητα μιας και μόνης επιχειρήσεως της Κοινότητας να πραγματοποιήσει όλες τις εργασίες τις οποίες αφορούν οι οικείες συμβάσεις μπορούν, αναλόγως των συνθηκών, να αποτελέσουν ενδείξεις που επιβεβαιώνουν την ύπαρξη ενός έργου υπό την έννοια της οδηγίας 93/38, περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών, δεν μπορούν, αντιθέτως, να αποτελέσουν κριτήρια καθοριστικά προς τούτο. Έτσι, το ότι υπάρχουν πλείονες αναθέτοντες φορείς και το ότι είναι αδύνατον να πραγματοποιηθούν όλες οι σχετικές εργασίες από μία και μόνη επιχείρηση δεν μπορούν να θέσουν υπό αμφισβήτηση την ύπαρξη ενός έργου, οσάκις το συμπέρασμα αυτό επιβάλλεται κατ' εφαρμογήν των λειτουργικών κριτηρίων που καθορίζει το άρθρο 14, παράγραφος 10, πρώτο εδάφιο, δεύτερη περίοδος, της οδηγίας. ράγματι, ο ορισμός της εννοίας του έργου τον οποίο περιέχει η διάταξη αυτή δεν εξαρτά την ύπαρξη ενός έργου από στοιχεία όπως ο αριθμός των αναθετόντων φορέων ή η δυνατότητα πραγματοποιήσεως του συνόλου των εργασιών από μία και μόνη επιχείρηση.

( βλ. σκέψεις 42-43 )

3. Η αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων μεταξύ των προσφερόντων, που διατυπώνεται στο άρθρο 4, παράγραφος 2, της οδηγίας 93/38, περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών, έχει εφαρμογή σε όλες τις φάσεις της διαδικασίας συνάψεως δημόσιας συμβάσεως και όχι μόνον από τη στιγμή που ένας επιχειρηματίας έχει υποβάλει προσφορά. Η ερμηνεία αυτή είναι σύμφωνη προς τον σκοπό της οδηγίας που συνίσταται στο άνοιγμα στον κοινοτικό ανταγωνισμό των αγορών στις οποίες η οδηγία αυτή έχει εφαρμογή. ράγματι, ο σκοπός αυτός θα θιγόταν αν ένας αναθέτων φορέας μπορούσε να οργανώσει διαδικασία συνάψεως έτσι ώστε οι επιχειρηματίες των άλλων κρατών μελών, πλην αυτού εντός του οποίου συνάπτονται οι συμβάσεις, να αποτραπούν από την υποβολή προσφοράς. Επομένως, το άρθρο 4, παράγραφος 2, της οδηγίας, απαγορεύοντας κάθε διάκριση μεταξύ των προσφερόντων προστατεύει και αυτούς που απετράπησαν από την υποβολή προσφορών διότι περιήλθαν σε μειονεκτική θέση λόγω των λεπτομερειών της διαδικασίας που ακολούθησε ένας αναθέτων φορέας.

( βλ. σκέψεις 107-109 )

Διάδικοι

Στην υπόθεση C-16/98,

Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τους H. van Lier, νομικό σύμβουλο, και O. Couvert-Castéra, δημόσιο υπάλληλο κράτους μέλους αποσπασμένο στη Νομική Υπηρεσία, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον C. Gómez de la Cruz, μέλος της ίδιας υπηρεσίας, Centre Wagner, Kirchberg,

προσφεύγουσα,

κατά

Γαλλικής Δημοκρατίας, εκπροσωπούμενης από την K. Rispal-Bellanger, υποδιευθύντρια στη διεύθυνση νομικών υποθέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών, και τον P. Lalliot, γραμματέα εξωτερικών υποθέσεων στην ίδια διεύθυνση, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο την ρεσβεία της Γαλλίας, 8 B, boulevard Joseph ΙΙ,

καθής,

που έχει ως αντικείμενο να διαπιστωθεί ότι, κατά τη διαδικασία συνάψεως συμβάσεων που κίνησε το Syndicat départemental d'électrification de la Vandée τον Δεκέμβριο 1994 για την ανάθεση των εργασιών ηλεκτροδοτήσεως και φωτισμού δημοσίων χώρων, η Γαλλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 4, παράγραφος 2, 14, παράγραφοι 1, 10 και 13, καθώς και από τα άρθρα 21, 24 και 25 της οδηγίας 93/38/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1993, περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών (ΕΕ L 199, σ. 84),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ,

συγκείμενο από τους G. C. Rodríguez Iglesias, ρόεδρο, J. C. Moitinho de Almeida, L. Sevón και R. Schintgen, προέδρους τμήματος, P. J. G. Kapteyn, C. Gulmann, J.-P. Puissochet, Μ. Wathelet και Β. Σκουρή (εισηγητή), δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: F. G. Jacobs

γραμματέας: D. Louterman-Hubeau, κύρια υπάλληλος διοικήσεως,

έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,

αφού άκουσε τις αγορεύσεις των διαδίκων κατά τη συνεδρίαση της 16ης Νοεμβρίου 1999,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 24ης Φεβρουαρίου 2000,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 22 Ιανουαρίου 1998, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων άσκησε, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρου 226 ΕΚ), προσφυγή με αίτημα να διαπιστωθεί ότι, κατά τη διαδικασία συνάψεως συμβάσεων που κίνησε το Syndicat départemental d'électrification de la Vandée (στο εξής: Sydev) τον Δεκέμβριο 1994 για την ανάθεση των εργασιών ηλεκτροδοτήσεως και φωτισμού δημοσίων χώρων, η Γαλλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 4, παράγραφος 2, 14, παράγραφοι 1, 10 και 13, καθώς και από τα άρθρα 21, 24 και 25 της οδηγίας 93/38/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1993, περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών (ΕΕ L 199, σ. 84, στο εξής: οδηγία).

Νομικό πλαίσιο

2 Η οδηγία σκοπεί στην πραγματοποίηση του ανοίγματος των δημοσίων συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών.

3 Κατά το άρθρο 1, σημεία 1 και 6, της οδηγίας:

«Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, νοούνται ως:

1) δημόσιες αρχές: το κράτος, οι αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης, οι οργανισμοί δημοσίου δικαίου και οι ενώσεις μιας ή περισσότερων αρχών ή οργανισμών δημοσίου δικαίου.

Νοείται ως οργανισμός δημοσίου δικαίου, κάθε οργανισμός ο οποίος:

έχει συσταθεί με συγκεκριμένο σκοπό την κάλυψη αναγκών γενικού συμφέροντος που δεν εμπίπτουν στο βιομηχανικό ή εμπορικό τομέα και

έχει νομική προσωπικότητα και

είτε χρηματοδοτείται, κατά το μεγαλύτερο μέρος, από το κράτος, τις αρχές τοπικής αυτοδιοίκησης ή άλλους οργανισμούς δημοσίου δικαίου, είτε η διαχείρισή του υπόκειται στον έλεγχο των οργανισμών αυτών, είτε διοικείται, διευθύνεται ή εποπτεύεται από όργανο του οποίου περισσότερα από τα μισά μέλη διορίζονται από το κράτος, τις αρχές τοπικής αυτοδιοίηκησης, ή άλλους οργανισμούς δημοσίου δικαίου.

(...)

6. προσφέρων: ο προμηθευτής, ο εργολήπτης ή ο παρέχων υπηρεσίες που υποβάλλει προσφορά (...).»

4 Το άρθρο 2, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας ορίζει τα εξής:

«1. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στους αναθέτοντες φορείς οι οποίοι:

α) είναι δημόσιες αρχές ή δημόσιες επιχειρήσεις και ασκούν δραστηριότητα που αναφέρεται στην παράγραφο 2 (...)

(...)

2. Οι δραστηριότητες που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της παρούσας οδηγίας είναι οι ακόλουθες:

α) η διάθεση ή η εκμετάλλευση σταθερών δικτύων σχεδιασμένων για να παρέχουν στο κοινό υπηρεσίες στον τομέα της παραγωγής, της μεταφοράς ή της διανομής:

i) πόσιμου νερού ή

ii) ηλεκτρισμού ή

iii) αερίου ή θερμότητας

ή η τροφοδότηση των δικτύων αυτών με πόσιμο νερό, ηλεκτρισμό, αέριο ή θερμότητα·

(...)»

5 Κατά το άρθρο 4, παράγραφος 2, της οδηγίας:

«Οι αναθέτοντες φορείς μεριμνούν ώστε να μην γίνονται διακρίσεις μεταξύ προμηθευτών, εργοληπτών, ή παρεχόντων υπηρεσίες.»

6 Το άρθρο 14, παράγραφοι 1, 10 και 13, της οδηγίας ορίζει τα εξής:

«1. Η παρούσα οδηγία εφαρμόζεται στις συμβάσεις των οποίων η εκτιμώμενη αξία, χωρίς τον ΦΑ, ισούται με ή υπερβαίνει τα:

(...)

γ) 5 000 000 ECU, όσον αφορά τις συμβάσεις δημοσίων έργων.

(...)

10. Ο υπολογισμός της αξίας μιας σύμβασης έργου για την εφαρμογή της παραγράφου 1 πρέπει να βασίζεται στη συνολική αξία του έργου. Νοείται ως έργο το αποτέλεσμα συνόλου κτιριακών έργων ή έργων πολιτικού μηχανικού το οποίο προορίζεται να επιτελέσει αφ' εαυτού μια οικονομική και τεχνική λειτουργία.

Όταν, ιδίως, μια προμήθεια, ένα έργο ή μια υπηρεσία κατατμηθεί σε πολλά τμήματα, η αξία του κάθε τμήματος πρέπει να λαμβάνεται υπόψη για την εκτίμηση της αξίας που αναφέρεται στην παράγραφο 1. Όταν η σωρευτική αξία των τμημάτων ισούται με ή υπερβαίνει την αξία που αναφέρεται στην παράγραφο 1, οι διατάξεις αυτής της παραγράφου ισχύουν για όλα τα τμήματα. άντως, στην περίπτωση συμβάσεων έργων, οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να παρεκκλίνουν από την εφαρμογή της παραγράφου 1 για τμήματα των οποίων η εκτιμώμενη αξία, χωρίς τον ΦΑ, είναι κατώτερη του 1 000 000 ECU, εφόσον το συνολικό ύψος αυτών των τμημάτων δεν υπερβαίνει το 20 % της αξίας του συνόλου των τμημάτων.

(...)

13. Οι αναθέτοντες φορείς δεν μπορούν να καταστρατηγούν την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας κατανέμοντας τις συμβάσεις ή χρησιμοποιώντας ειδικές μεθόδους υπολογισμού της αξίας των συμβάσεων.»

7 Το άρθρο 20, παράγραφος 1, της οδηγίας προβλέπει ότι οι αναθέτοντες φορείς μπορούν να επιλέγουν την εφαρμογή της ανοικτής διαδικασίας, της κλειστής διαδικασίας, ή της διαδικασίας με διαπραγμάτευση, «εφόσον, υπό την επιφύλαξη της παραγράφου 2, έχει προκηρυχθεί διαγωνισμός σύμφωνα με το άρθρο 21.»

8 Το άρθρο 21, παράγραφοι 1 και 5, της οδηγίας ορίζει τα εξής:

«1. Στην περίπτωση συμβάσεων προμηθειών, έργων ή υπηρεσιών, ο διαγωνισμός προκηρύσσεται:

α) μέσω προκήρυξης συντασσόμενης σύμφωνα με το παράρτημα XII A, B ή Γ ή

β) μέσω περιοδικής ενδεικτικής προκήρυξης συντασσόμενης σύμφωνα με το παράρτημα XIV ή

γ) μέσω προκήρυξης για την ύπαρξη συστήματος προεπιλογής συντασσόμενης σύμφωνα με το παράρτημα XIII.

(...)

5. Οι προκηρύξεις που αναφέρονται στο παρόν άρθρο δημοσιεύονται στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.»

9 Το άρθρο 24, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας προβλέπει τα εξής:

«1. Οι αναθέτοντες φορείς που έχουν συνάψει σύμβαση ή οργανώσει διαγωνισμό μελετών ανακοινώνουν στην Επιτροπή, εντός προθεσμίας δύο μηνών από τη σύναψη της σύμβασης και με τις προϋποθέσεις που θα καθορίσει η Επιτροπή, σύμφωνα με τη διαδικασία που ορίζεται στο άρθρο 40, τα αποτελέσματα της διαδικασίας σύναψης της σύμβασης μέσω προκήρυξης που καταρτίζεται σύμφωνα με το παράρτημα XV ή το παράρτημα XVIII.

2. Οι πληροφορίες που περιέχονται στο τμήμα Ι του παραρτήματος XV, ή παρέχονται στο παράρτημα XVIII, δημοσιεύονται στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. (...)»

10 Το άρθρο 25, παράγραφοι 1 και 5, ορίζει τα εξής:

«1. Οι αναθέτοντες φορείς πρέπει να είναι σε θέση να αποδείξουν την ημερομηνία αποστολής προς δημοσίευση των προκηρύξεων που αναφέρονται στα άρθρα 20 έως 24.

(...)

5. Οι συμβάσεις ή διαγωνισμοί μελετών για τους οποίους δημοσιεύεται προκήρυξη στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων βάσει του άρθρου 21, παράγραφος 1 ή 4, δεν πρέπει να δημοσιεύονται με άλλον τρόπο πριν αποσταλούν στην Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Η εν λόγω δημοσίευση δεν πρέπει να περιέχει διαφορετικές πληροφορίες από εκείνες που δημοσιεύονται στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.»

11 Κατά το άρθρο 45, παράγραφος 1, της οδηγίας:

«Τα κράτη μέλη θεσπίζουν τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία και τα εφαρμόζουν το αργότερο την 1η Ιουλίου 1994. Ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά.»

Τα πραγματικά περιστατικά και η προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία

12 Στις 21 Δεκεμβρίου 1994 το Sydev, οργανισμός στον οποίο μετέχουν, σε επίπεδο διαμερίσματος, οι διάφορες διαδημοτικές ενώσεις ηλεκτροδοτήσεως, έστειλε προς δημοσίευση στο Bulletin officiel des annonces des marchés publics (επίσημο δελτίο ανακοινώσεων των δημοσίων συμβάσεων, στο εξής: BOAMP) 37 προκηρύξεις συμβάσεων σχετικών με εργασίες ηλεκτροδοτήσεως ή φωτισμού δημοσίων χώρων που έπρεπε να πραγματοποιηθούν εντός τριών ετών στο γαλλικό διαμέρισμα Vendée. Όλες αυτές οι προκηρύξεις, δημοσιευθείσες στο BOAMP της 12ης Ιανουαρίου 1995, αφορούσαν εργασίες αποτιμώμενες σε 609 000 000 γαλλικά φράγκα (FRF) για τα τρία προβλεφθέντα έτη, εκ των οποίων 483 000 000 FRF αφορούσαν τις συμβάσεις στον τομέα της ηλεκτροδοτήσεως και 126 000 000 FRF αφορούσαν τις συμβάσεις στον τομέα του φωτισμού δημοσίων χώρων.

13 Σε όλες τις δημοσιευθείσες στο BOAMP προκηρύξεις, το Sydev ορίστηκε ως ο «συνάπτων τη σύμβαση οργανισμός»· οι προσφορές έπρεπε να σταλούν στη διεύθυνση έργων του Sydev, στη διεύθυνσή του, και έπρεπε να διευκρινίζεται σε κάθε περίπτωση το όνομα της οικείας διαδημοτικής ενώσεως. Οι περιγραφές των εργασιών που έπρεπε να πραγματοποιηθούν στα δίκτυα διανομής ηλεκτρισμού, τις οποίες περιείχαν οι σχετικές προκηρύξεις, ήσαν πανομοιότυπες· αφορούσαν «τις εργασίες ηλεκτροδοτήσεως καθώς και τις συνακόλουθες παρεπόμενες εργασίες όπως, επί παραδείγματι, τις εργασίες πολιτικού μηχανικού για το τηλεφωνικό δίκτυο, τις εργασίες πολιτικού μηχανικού για το δίκτυο καλωδιακής τηλεοράσεως, το δίκτυο ραδιοφώνου». Οι περιγραφές των εργασιών που έπρεπε να πραγματοποιηθούν στα δίκτυα φωτισμού δημοσίων χώρων, τις οποίες περιείχαν οι αντίστοιχες προκηρύξεις, ήσαν επίσης πανομοιότυπες· οι εργασίες αυτές αφορούσαν «τις εργασίες φωτισμού δημοσίων χώρων καθώς και τις συνακόλουθες παρεπόμενες εργασίες όπως, επί παραδείγματι, το δίκτυο ραδιοφώνου».

14 Κατά την ίδια ημερομηνία, δηλαδή στις 21 Δεκεμβρίου 1994, το Sydev έστειλε συγχρόνως προς δημοσίευση, σε κοινοτικό επίπεδο, τις 6 κύριες προκηρύξεις συμβάσεων στον τομέα της ηλεκτροδοτήσεως. Οι προκηρύξεις αυτές, οι οποίες δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στις 6 Ιανουαρίου 1995 (ΕΕ S 3, σ. 211), επισήμαιναν ότι οι υποψηφιότητες έπρεπε να αποσταλούν στο Sydev, στη διεύθυνσή του, και έπρεπε να διευκρινίζεται σε κάθε περίπτωση το όνομα του οικείου διαδημοτικού φορέα. Σε όλες αυτές τις προκηρύξεις, ο εν λόγω φορέας οριζόταν ως αναθέτων φορέας και κατόπιν ακολουθούσε, σε όλες τις περιπτώσεις εκτός από μία, μνεία του ονόματος του οικείου τοπικού φορέα.

15 Οι συμβάσεις συνήφθησαν με την κλειστή διαδικασία προσκλήσεως για την υποβολή προσφορών βάσει κατηγοριών τιμών και με το σύστημα των δελτίων παραγγελίας. Σύμφωνα με τα πρακτικά των διαδικασιών συνάψεως που διαβίβασε η Γαλλική Κυβέρνηση, η σύναψη των συμβάσεων διεξήχθη ως εξής: σε ένα πρώτο στάδιο, καταρτίσθηκε ένας περιορισμένος κατάλογος υποψηφίων με βάση το κριτήριο αν προσκομίσθηκαν όλα τα πιστοποιητικά που βεβαιώνουν την τήρηση των διοικητικών επιταγών και την ικανότητα εκτελέσεως των εν λόγω εργασιών· σε δεύτερο στάδιο, επελέγη ένας από τους υποψηφίους, προφανώς με βάση το κριτήριο της μειοδοσίας. Οι προσφορές υποβάλλονταν υπό τη μορφή διαφοράς εκφραζομένης σε ποσοστό επί τοις εκατό σε σχέση με την προταθείσα κατηγορία τιμών· ο επιλεγείς υποψήφιος έπρεπε να λάβει την εντολή να πραγματοποιήσει συγκεκριμένες εργασίες κατά τη διάρκεια του διαστήματος των τριών ετών.

16 Οι προκηρύξεις αναθέσεως οι οποίες αφορούσαν τις 37 συμβάσεις που αποτελούν το αντικείμενο της υπό κρίση υποθέσεως (στο εξής: επίδικες συμβάσεις), περιλαμβανομένων των 6 συμβάσεων οι οποίες δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (στο εξής: ΕΕΕΚ), δημοσιεύθηκαν στο BOAMP της 29ης Σεπτεμβρίου 1995. Στις προκηρύξεις αυτές, το Sydev οριζόταν κάθε φορά ως ο «συνάψας τη σύμβαση οργανισμός». Αντιθέτως, καμία προκήρυξη αναθέσεως δεν εστάλη προς δημοσίευση στην ΕΕΕΚ.

17 Η Επιτροπή θεώρησε ότι οι επίδικες συμβάσεις αποτελούσαν τμήματα ενός ενιαίου έργου, την πρωτοβουλία για τα οποία ανέλαβε μία και μόνη αναθέτουσα αρχή, δηλαδή το Sydev, και τα οποία έπρεπε όλα να διέπονται από τους κανόνες της οδηγίας και όχι μόνον τα 6 κύρια από αυτά. Κατά συνέπεια, απηύθυνε στις γαλλικές αρχές, στις 17 Ιανουαρίου 1996, έγγραφο οχλήσεως με το οποίο έβαλε κατά της κατανομής των τμημάτων σε διαφορετικές συμβάσεις, της ελλείψεως δημοσιεύσεως σε κοινοτικό επίπεδο για τα δύο τρίτα των τμημάτων και της χρησιμοποιήσεως μιας μεθόδου παράγωγης της διαδικασίας διαρκούς προκηρύξεως διαγωνισμού, για την οποία η Επιτροπή είχε ήδη κινήσει μια άλλη διαδικασία λόγω παραβάσεως κράτους μέλους.

18 Με έγγραφο της 14ης Ιουνίου 1996, οι γαλλικές αρχές αμφισβήτησαν την προσαπτόμενη παράβαση ισχυριζόμενες ότι οι επίδικες συμβάσεις δεν χωρίστηκαν τεχνητά, αλλά ότι πράγματι τις συνήψε καθεμία από τις ενδιαφερόμενες διαδημοτικές ενώσεις ηλεκτροδοτήσεως του διαμερίσματος Vendée και ότι, για τον λόγο αυτόν, το κατώτατο όριο για τη δημοσίευση προκηρύξεως στην ΕΕΕΚ έπρεπε να εφαρμοσθεί για καθεμία από τις συμβάσεις αυτές χωριστά. Οι γαλλικές αρχές υποστήριξαν επίσης στο έγγραφο αυτό ότι οι ενδιαφερόμενες διαδημοτικές ενώσεις δεν έκαναν χρήση διαδικασίας διαρκούς προκηρύξεως διαγωνισμού κατά τη διάρκεια της συμβάσεως.

19 Στις 7 Απριλίου 1997 η Επιτροπή απηύθυνε στις γαλλικές αρχές αιτιολογημένη γνώμη σύμφωνα με την οποία, στο πλαίσιο της διαδικασίας που κίνησαν το Sydev και τα μέλη του τον Δεκέμβριο του 1994 σχετικά με τις εργασίες ηλεκτροδοτήσεως και φωτισμού δημοσίων χώρων, η Γαλλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την οδηγία και ιδίως από τα άρθρα 1, σημεία 1, 5 και 7, 4, παράγραφος 2, 14, παράγραφοι 1, 10 και 13, καθώς και από τα άρθρα 21, 24 και 25 της οδηγίας αυτής. Η Επιτροπή κάλεσε τη Γαλλική Κυβέρνηση να λάβει τα απαιτούμενα μέτρα προκειμένου να συμμορφωθεί προς αυτή την αιτιολογημένη γνώμη εντός προθεσμίας ενός μήνα από της κοινοποιήσεώς της. Την κάλεσε επίσης να της παράσχει, εντός της ίδιας προθεσμίας, σύμφωνα με το άρθρο 41 της οδηγίας, όλα τα ουσιώδη στοιχεία για την εκτίμηση της ακριβούς καταστάσεως των εργοληπτών, ιδίως δε τα πρακτικά αναθέσεως και τις συμβάσεις.

20 Με έγγραφο της 2ας Ιουλίου 1997, οι γαλλικές αρχές απάντησαν στην αιτιολογημένη γνώμη εμμένοντας στην προηγούμενη επιχειρηματολογία τους. Επισυνήψαν στο έγγραφο αυτό τα πρακτικά που αφορούσαν τις επίδικες συμβάσεις και τις πράξεις αναλήψεως δεσμεύσεως για την εκτέλεση των συμβάσεων αυτών.

21 Με σημείωμα της 16ης Δεκεμβρίου 1997, οι γαλλικές αρχές διαβίβασαν στην Επιτροπή επιπλέον έγγραφα, δηλαδή τις συγγραφές των ειδικών δοικητικών ρητρών και τις κατηγορίες τιμών των επιδίκων συμβάσεων.

22 Επειδή η Επιτροπή δεν ικανοποιήθηκε με τις απαντήσεις της Γαλλικής Κυβερνήσεως στην αιτιολογημένη γνώμη, άσκησε την υπό κρίση προσφυγή.

Επί της δυνατότητας εφαρμογής της οδηγίας στις επίδικες συμβάσεις, λαμβανομένου υπόψη του ότι αυτή δεν είχε μεταφερθεί στο εσωτερικό δίκαιο κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών

23 Δεν αμφισβητείται ότι, περί το τέλος του 1994 και τις αρχές του 1995, διάστημα κατά το οποίο διεξήχθη η διαδικασία συνάψεως των επιδίκων συμβάσεων, η Γαλλική Δημοκρατία δεν είχε ακόμη μεταφέρει την οδηγία στο εσωτερικό δίκαιο (βλ. απόφαση της 29ης Μα_ου 1997, C-311/96, Επιτροπή κατά Γαλλίας, Συλλογή 1997, σ. Ι-2939).

24 Ωστόσο, τούτο δεν μπορεί να εμποδίσει την εφαρμογή της οδηγίας στις επίδικες δημόσιες συμβάσεις, δεδομένου ότι η προθεσμία για τη μεταφορά της οδηγίας αυτής στο εσωτερικό δίκαιο, την οποία προβλέπει το άρθρο 45, παράγραφος 1, αυτής, έληξε την 1η Ιουλίου 1994, συνεπώς πριν από τη διεξαγωγή της διαδικασίας συνάψεως των εν λόγω συμβάσεων.

Επί των προβαλλομένων αιτιάσεων

25 ρος στήριξη της προσφυγής της, η Επιτροπή προβάλλει δύο σειρές αιτιάσεων.

26 ρώτον, κατά την Επιτροπή, οι επίδικες συμβάσεις συνήφθησαν κατά παράβαση του άρθρου 14, παράγραφοι 1, 10 και 13, και των άρθρων 21, 24, 25 και 4, παράγραφος 2, της οδηγίας· συγκεκριμένα, ενώ στην πραγματικότητα επρόκειτο για τμήματα ενός ενιαίου έργου, το έργο αυτό κατατμήθηκε τεχνητώς τόσο από τεχνικής όσο και από γεωγραφικής απόψεως, πράγμα το οποίο είχε ως συνέπεια την παράβαση των διατάξεων της οδηγίας που αφορούν τα κατώτατα όρια, τη δημοσιότητα και την ίση μεταχείριση των προσφερόντων.

27 Δεύτερον, οι προκηρύξεις συμβάσεων τις οποίες διαβίβασαν οι γαλλικές αρχές προς δημοσίευση στην ΕΕΕΚ ήσαν ελλιπείς, πράγμα το οποίο προκάλεσε αυτοτελείς παραβάσεις των υποχρεώσεων που απορρέουν από την οδηγία.

28 ροκειμένου το Δικαστήριο να μπορέσει να αποφανθεί επί των προσαπτομένων παραβάσεων, πρέπει προηγουμένως να εξετάσει αν υπήρξε τεχνητή κατάτμηση ενός ενιαίου έργου σε πλείονες συμβάσεις υπό την έννοια του άρθρου 14, παράγραφοι 10, πρώτο εδάφιο, και 13, της οδηγίας. Αν, κατόπιν της εξετάσεως αυτής, προκύψει ότι υπήρξε πράγματι τέτοια κατάτμηση, τότε θα πρέπει να αναλυθούν οι προβαλλόμενες παραβάσεις των λοιπών διατάξεων της οδηγίας.

Επί της αιτιάσεως που αντλείται από την προβαλλόμενη τεχνητή κατάτμηση ενός ενιαίου έργου υπό την έννοια του άρθρου 14, παράγραφοι 10, πρώτο εδάφιο, και 13, της οδηγίας

ροκαταρκτικές παρατηρήσεις

29 ροκειμένου να οριοθετηθεί η έννοια του έργου για την επίλυση της παρούσας ένδικης διαφοράς, υπενθυμίζεται εκ προοιμίου ότι, κατά το άρθρο 14, παράγραφος 10, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας, «ο υπολογισμός της αξίας μιας σύμβασης έργου για την εφαρμογή της παραγράφου 1 πρέπει να βασίζεται στη συνολική αξία του έργου. Νοείται ως έργο το αποτέλεσμα συνόλου κτιριακών έργων ή έργων πολιτικού μηχανικού το οποίο προορίζεται να επιτελέσει αφ' εαυτού μία οικονομική και τεχνική λειτουργία».

30 Το άρθρο 14, παράγραφος 13, διευκρινίζει ότι «οι αναθέτοντες φορείς δεν μπορούν να καταστρατηγούν την εφαρμογή της παρούσας οδηγίας κατανέμοντας τις συμβάσεις ή χρησιμοποιώντας ειδικές μεθόδους υπολογισμού της αξίας των συμβάσεων».

31 Η διάταξη αυτή εκφράζει με σαφήνεια τις υποχρεώσεις που υπέχουν οι αναθέτοντες φορείς από το άρθρο 14, παράγραφος 10, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας και πρέπει επομένως να ληφθεί υπόψη σε συνδυασμό με το άρθρο αυτό προκειμένου να κριθεί αν υπάρχει τεχνητή κατάτμηση του έργου.

32 Η Γαλλική Κυβέρνηση αμφισβητεί ότι η έννοια του έργου ασκεί επιρροή εν προκειμένω. Υποστηρίζει ότι η τήρηση των διαδικασιών που προβλέπει η οδηγία, άπαξ η αξία του έργου φθάσει το καθοριζόμενο όριο, δεν δικαιολογείται λόγω του ότι εκτελείται έργο, αλλά λόγω του ότι οι οικείες συμβάσεις έχουν ως αντικείμενο «κτιριακά έργα ή έργα πολιτικού μηχανικού που αναφέρονται στο παράρτημα ΧΙ» της εν λόγω οδηγίας, όπως διευκρινίζει το άρθρο 1, σημείο 4, στοιχείο β_, της οδηγίας αυτής.

33 Επισημαίνεται συναφώς ότι η επιχειρηματολογία την οποία προβάλλει η Γαλλική Κυβέρνηση αφορά τις προϋποθέσεις εφαρμογής της οδηγίας σε μια «σύμβαση έργων», όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 1, σημείο 4, στοιχείο β_, της οδηγίας αυτής και όχι τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες οι συμβάσεις δημοσίων έργων, υπό την έννοια της διατάξεως αυτής, πρέπει να θεωρούνται ως τμήμα ενός ενιαίου έργου, προκειμένου να εξακριβωθεί αν η αξία τους φθάνει το κατώτατο όριο εφαρμογής της οδηγίας το οποίο καθορίζει το άρθρο της 14, παράγραφος 1, στοιχείο γ_. Εν προκειμένω σημασία έχει μόνον το δεύτερο αυτό ζήτημα, δεδομένου ότι η Επιτροπή προσήψε ακριβώς στη Γαλλική Δημοκρατία ότι υπερέβη αυτό το κατώτατο όριο εφαρμογής, λόγω της τεχνητής κατατμήσεως του εν λόγω έργου.

34 Επομένως, η εν λόγω επιχειρηματολογία της Γαλλικής Κυβερνήσεως πρέπει να απορριφθεί.

35 ρέπει επίσης να διευκρινισθούν τα κριτήρια υπό το πρίσμα των οποίων πρέπει να εκτιμάται η ύπαρξη ενός έργου.

36 Συναφώς, από τον ορισμό του έργου στο άρθρο 14, παράγραφος 10, πρώτο εδάφιο, δεύτερη περίοδος, της οδηγίας προκύπτει ότι η ύπαρξη ενός έργου πρέπει να εκτιμάται βάσει της οικονομικής και τεχνικής λειτουργίας του αποτελέσματος των οικείων εργασιών.

37 Εν προκειμένω, πρόκειται περί σειράς συγκεκριμένων εργασιών συντηρήσεως και επεκτάσεως οι οποίες αφορούν τα υφιστάμενα δίκτυα διανομής ηλεκτρισμού και φωτισμού δημοσίων χώρων και των οποίων το αποτέλεσμα, όταν ολοκληρωθούν, θα αποτελέσει αναπόσπαστο τμήμα της λειτουργίας την οποία εκπληρώνουν τα αντίστοιχα δίκτυα.

38 Επομένως, γι' αυτό το είδος εργασιών, η εκτίμηση περί της υπάρξεως ενός έργου πρέπει να πραγματοποιηθεί βάσει της οικονομικής και τεχνικής λειτουργίας την οποία εκπληρώνουν τα εν λόγω δίκτυα διανομής ηλεκτρισμού και φωτισμού δημοσίων χώρων.

39 Κατά την έγγραφη διαδικασία, τόσο η Επιτροπή όσο και η Γαλλική Κυβέρνηση ανέπτυξαν την επιχειρηματολογία τους με αφετηρία τη σκέψη ότι η ύπαρξη ενός και μόνου αναθέτοντος φορέα αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση προκειμένου να μπορεί να θεωρηθεί ότι μια σειρά συμβάσεων σκοπεί στην εκτέλεση ενός ενιαίου έργου.

40 Ερωτηθείσα επ' αυτού κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση, η Επιτροπή διευκρίνισε ωστόσο ότι η ύπαρξη ενός και μόνου αναθέτοντος φορέα δεν αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση, αλλ' απλώς και μόνον ένδειξη της υπάρξεως ενός και μοναδικού έργου.

41 Κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση, η Επιτροπή υποστήριξε επίσης ότι πρέπει να θεωρηθεί ότι συμβάσεις σκοπούν στην εκτέλεση ενός ενιαίου έργου οσάκις έχουν τέτοια σχέση μεταξύ τους ώστε μια επιχείρηση της Κοινότητας να μπορεί να τις θεωρήσει μια ενιαία οικονομική πράξη και να υποβάλει υποψηφιότητα για την εκτέλεση του συνόλου των συμβάσεων.

42 Επισημαίνεται ότι, μολονότι η ύπαρξη ενός και μόνου αναθέτοντος φορέα και η δυνατότητα μιας επιχειρήσεως της κοινότητας να πραγματοποιήσει όλες τις εργασίες τις οποίες αφορούν οι οικείες συμβάσεις μπορούν, αναλόγως των συνθηκών, να αποτελέσουν ενδείξεις που επιβεβαιώνουν την ύπαρξη ενός έργου υπό την έννοια της οδηγίας, δεν μπορούν, αντιθέτως, να αποτελέσουν κριτήρια καθοριστικά προς τούτο. Έτσι, το ότι υπάρχουν πλείονες αναθέτοντες φορείς και το ότι είναι αδύνατον να πραγματοποιηθούν όλες οι σχετικές εργασίες από μία και μόνη επιχείρηση δεν μπορούν να θέσουν υπό αμφισβήτηση την ύπαρξη ενός έργου, οσάκις το συμπέρασμα αυτό επιβάλλεται κατ' εφαρμογήν των λειτουργικών κριτηρίων που καθορίζει το άρθρο 14, παράγραφος 10, πρώτο εδάφιο, δεύτερη περίοδος, της οδηγίας.

43 ράγματι, ο ορισμός της εννοίας του έργου τον οποίο περιέχει η διάταξη αυτή δεν εξαρτά την ύπαρξη ενός έργου από στοιχεία όπως ο αριθμός των αναθετόντων φορέων ή η δυνατότητα πραγματοποιήσεως του συνόλου των εργασιών από μία και μόνη επιχείρηση.

44 Η ερμηνεία αυτή είναι σύμφωνη προς τον σκοπό της οδηγίας, ο οποίος συνίσταται στη διασφάλιση του ότι επιχειρήσεις άλλων κρατών μελών θα είναι σε θέση να υποβάλλουν προσφορά για συμβάσεις ή σύνολα συμβάσεων που μπορεί να παρουσιάζουν ενδιαφέρον για αντικειμενικούς λόγους σχετικούς με την αξία τους.

45 Αφενός, δεν αποκλείεται, για διοικητικής ή άλλης φύσεως λόγους, ένα πρόγραμμα εργασιών για την εκτέλεση ενός έργου υπό την έννοια της οδηγίας να αποτελεί αντικείμενο πλειόνων διαδικασιών, την πρωτοβουλία για τις οποίες να ανέλαβαν διάφορες αναθέτουσες αρχές. Τούτο θα μπορούσε να συμβαίνει, επί παραδείγματι, σε περίπτωση κατασκευής δρόμου ο οποίος διασχίζει την περιφέρεια πλειόνων οργανισμών τοπικής αυτοδιοικήσεως, καθένας από τους οποίους έχει τη διοικητική ευθύνη ενός τμήματος του δρόμου. Σε μια τέτοια περίπτωση, ο προαναφερθείς σκοπός δεν θα επιτυγχανόταν αν η εφαρμογή της οδηγίας αποκλειόταν λόγω του ότι η εκτιμώμενη αξία εκάστου τμήματος του έργου είναι χαμηλότερη από το όριο των 5 000 000 ECU.

46 Αφετέρου, μια επιχείρηση της Κοινότητας μπορεί να επιθυμεί να πληροφορηθεί την αξία του συνόλου των τμημάτων που αποτελούν ένα έργο, ακόμη και αν δεν είναι σε θέση να εκτελέσει όλα τα τμήματα αυτού, διότι μόνον κατά τον τρόπο αυτόν μπορεί να εκτιμήσει την ακριβή έκταση της συμβάσεως και να προσαρμόσει τις τιμές της αναλόγως του αριθμού των τμημάτων για τα οποία σκοπεύει να υποβάλει προσφορά, περιλαμβανομένων, ενδεχομένως, των τμημάτων η αξία των οποίων είναι χαμηλότερη του κατωτάτου ορίου των 5 000 000 ECU.

47 Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι η ύπαρξη έργου εν προκειμένω πρέπει να εκτιμηθεί υπό το πρίσμα των κριτηρίων που καθορίζει το άρθρο 14, παράγραφος 10, πρώτο εδάφιο, δεύτερη περίοδος, όπως αυτά διευκρινίστηκαν στη σκέψη 38 της παρούσας αποφάσεως.

48 Δεδομένου ότι η Επιτροπή προσήψε στη Γαλλική Δημοκρατία την κατάτμηση του εν λόγω έργου τόσο βάσει τεχνικών λόγων (αυτοτελείς συμβάσεις στον τομέα της ηλεκτροδοτήσεως και του φωτισμού δημοσίων χώρων) όσο και βάσει γεωγραφικών λόγων (αυτοτελείς συμβάσεις σε επίπεδο εκάστης διαδημοτικής ενώσεως), πρέπει να εξετασθεί, πρώτον, αν υπήρξε κατάτμηση σε εργασίες ηλεκτροδοτήσεως και σε εργασίες φωτισμού δημοσίων χώρων είτε σε επίπεδο διαμερίσματος είτε σε διαδημοτικό επίπεδο· αν τούτο δεν συμβαίνει, πρέπει να διερευνηθεί, δεύτερον, αν υπήρξε κατάτμηση στο πλαίσιο εκάστης των δύο κατηγοριών εργασιών.

Επί της αιτιάσεως που αντλείται από την τεχνητή κατάτμηση του έργου σε εργασίες ηλεκτροδοτήσεως και σε εργασίες φωτισμού δημοσίων χώρων

49 ρος στήριξη της αιτιάσεώς της, η Επιτροπή επικαλείται κυρίως το γεγονός ότι γίνεται μνεία του δικτύου ραδιοφώνου τόσο σε όλες τις προκηρύξεις στον τομέα της ηλεκτροδοτήσεως όσο και στις προκηρύξεις στον τομέα του φωτισμού δημοσίων χώρων. Επικαλείται επίσης τις προκηρύξεις δημοσίων συμβάσεων τις οποίες δημοσίευσαν το Syndicat départemental de la Dordogne και το Syndicat départemental du Calvados και οι οποίες δεν διακρίνουν μεταξύ των εργασιών φωτισμού δημοσίων χώρων και των εργασιών ηλεκτροδοτήσεως.

50 Η Γαλλική Κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι, εν προκειμένω, πρόκειται περί δικτύων τοπικής διανομής ηλεκτρισμού ή φωτισμού δημοσίων χώρων ανεξαρτήτων μεταξύ τους και ότι, κατά συνέπεια, οι εργασίες που αφορούν τα δίκτυα αυτά δεν συντελούν στην πραγματοποίηση ενός ενιαίου έργου με λειτουργική ή οικονομική συνέχεια.

51 Σύμφωνα με τη διαπίστωση που έγινε στη σκέψη 38 της παρούσας αποφάσεως, προκειμένου το Δικαστήριο να αποφανθεί επί της αιτιάσεως αυτής, πρέπει να λάβει υπόψη του την οικονομική και τεχνική λειτουργία την οποία εκπληρώνουν τα εν λόγω δίκτυα διανομής ηλεκτρισμού και φωτισμού δημοσίων χώρων.

52 Ένα δίκτυο διανομής ηλεκτρισμού έχει ως προορισμό, από τεχνικής απόψεως, να μεταφέρει τον ηλεκτρισμό που παράγει ένας προμηθευτής στον τελικό συγκεκριμένο καταναλωτή· ο καταναλωτής αυτός υποχρεούται, σε οικονομικό επίπεδο, να πληρώνει τον προμηθευτή αναλόγως της καταναλώσεώς του.

53 Αντιθέτως, ένα δίκτυο φωτισμού δημοσίων χώρων έχει ως προορισμό, από τεχνικής απόψεως, να φωτίζει τους δημοσίους χώρους χρησιμοποιώντας προς τούτο την ηλεκτρική ενέργεια που παρέχει το δίκτυο διανομής ηλεκτρισμού. Η αρχή η οποία διασφαλίζει τον φωτισμό δημοσίων χώρων φέρει η ίδια το κόστος του φωτισμού αυτού, εκτός αν αναζητεί στη συνέχεια τα καταβληθέντα ποσά από τον εξυπηρετούμενο πληθυσμό, χωρίς να προσαρμόζει τα απαιτούμενα ποσά αναλόγως του οφέλους που αντλούν οι ενδιαφερόμενοι.

54 Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι ένα δίκτυο διανομής ηλεκτρισμού έχει διαφορετική οικονομική και τεχνική λειτουργία απ' ό,τι ένα δίκτυο φωτισμού δημοσίων χώρων.

55 ρέπει να προστεθεί ότι η λειτουργία αυτή παραμένει διαφορετική είτε σε επίπεδο διαμερίσματος είτε σε διαδημοτικό επίπεδο.

56 Συνεπώς, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι οι εργασίες που αφορούν τα δίκτυα διανομής ηλεκτρισμού και φωτισμού δημοσίων χώρων αποτελούν τμήματα ενός ενιαίου έργου το οποίο κατατμήθηκε τεχνητώς κατά παράβαση του άρθρου 14, παράγραφοι 10, πρώτο εδάφιο, και 13, της οδηγίας.

57 Η διαπίστωση αυτή δεν μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση από τα στοιχεία που επικαλείται η Επιτροπή.

58 Αφενός, το γεγονός ότι γίνεται μνεία των εργασιών που αφορούν το ραδιόφωνο τόσο στις προκηρύξεις που αφορούν την ηλεκτροδότηση όσο και σ' αυτές που αφορούν τον φωτισμό δημοσίων χώρων δεν σημαίνει ότι τα αντίστοιχα δίκτυα εκπληρώνουν την ίδια οικονομική και τεχνική λειτουργία. ράγματι, η μνεία αυτή μπορεί να εξηγηθεί από το ότι τμήματα του δικτύου ραδιοφώνου διέρχονται από τους αγωγούς διανομής ηλεκτρισμού και από τους στύλους του φωτισμού δημοσίων χώρων και, ως εκ τούτου, οι εργασίες σε καθένα από τα δίκτυα αυτά συνεπάγονται επεμβάσεις στο δίκτυο του ραδιοφώνου.

59 Αφετέρου, το γεγονός ότι, σε δύο άλλα γαλλικά διαμερίσματα, οι αναθέτοντες φορείς επέλεξαν να περιλάβουν στην ίδια προκήρυξη συμβάσεως τις εργασίες ηλεκτροδοτήσεως και αυτές που αφορούν τον φωτισμό δημοσίων χώρων δεν μπορεί να επηρεάσει τη διαφορετική οικονομική και τεχνική λειτουργία την οποία έχουν ως προορισμό να εξυπηρετούν τα δίκτυα αυτά.

60 Υπό τις συνθήκες αυτές, η αιτίαση που αντλείται από την τεχνητή κατάτμηση του έργου σε εργασίες ηλεκτροδοτήσεως και εργασίες φωτισμού δημοσίων χώρων πρέπει να απορριφθεί.

Επί της αιτιάσεως που αντλείται από την τεχνητή κατάτμηση του έργου όσον αφορά τις εργασίες ηλεκτροδοτήσεως

61 Η Επιτροπή προσάπτει στις γαλλικές αρχές ότι κατέτμησαν τεχνητώς, μεταξύ πλειόνων φορέων εντός του διαμερίσματος Vandée, το έργο που αφορά τις εργασίες ηλεκτροδοτήσεως. Συναφώς, επικαλείται τη γεωγραφική γειτνίαση των δικτύων, την ταυτόχρονη εξέλιξη των προγραμμάτων εργασιών, την ταύτιση των περιγραφών των εργασιών αυτών στις αντίστοιχες προκηρύξεις συμβάσεων και τον συντονισμό του συνόλου από το Sydev.

62 Η Γαλλική Κυβέρνηση ισχυρίζεται αντιθέτως ότι κάθε διαδημοτική ένωση συνήψε χωριστή σύμβαση για το δίκτυο που εμπίπτει στην αρμοδιότητά της. Συναφώς, διευκρινίζει ότι οι διαδημοτικές ενώσεις είναι υπεύθυνες για τα δίκτυα διανομής ηλεκτρικής ενέργειας χαμηλής τάσεως από μετασχηματιστές που τροφοδοτούν με ηλεκτρισμό τους καταναλωτές οι οποίοι είναι εγκατεστημένοι στην περιφέρεια της αρμοδιότητάς τους.

63 Το γεγονός ότι οι μετασχηματιστές μπορούν να είναι συνδεδεμένοι με δίκτυο καλωδίων υψηλής τάσεως δεν επιτρέπει τον ισχυρισμό ότι αποτελούν στο σύνολό τους ενιαίο δίκτυο και ότι, κατά συνέπεια, πρέπει να θεωρείται ότι όλες οι επεμβάσεις στο δίκτυο αυτό αποτελούν ενιαίο έργο. Εάν συνέβαινε τούτο, θα έπρεπε να θεωρηθεί ως τμήμα ενιαίου έργου κάθε επέμβαση σε ολόκληρο το γαλλικό δίκτυο διανομής ηλεκτρισμού· η ερμηνεία αυτή όμως θα ήταν υπερβολική και θα αντέβαινε στο γράμμα και στο πνεύμα της κοινοτικής κανονιστικής ρυθμίσεως στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων, μοναδικός σκοπός της οποίας είναι να καταστήσει δυνατόν τον συντονισμό των διαδικασιών συνάψεως τέτοιων συμβάσεων.

64 Διαπιστώνεται συναφώς ότι, ακόμη και αν, για διοικητικής φύσεως λόγους, οι διαδημοτικές ενώσεις του διαμερίσματος Vendée είναι υπεύθυνες για τα δίκτυα διανομής ηλεκτρισμού χαμηλής τάσεως στην περιφέρεια των δήμων που μετέχουν στις ενώσεις αυτές, το στοιχείο αυτό δεν μπορεί, για τους λόγους που εκτίθενται στις σκέψεις 43 και 45 της παρούσας αποφάσεως, να είναι καθοριστικό, δεδομένου ότι τα δίκτυα αυτά μπορούν να συνδέονται μεταξύ τους και ότι, θεωρούμενα στο σύνολό τους, εκπληρώνουν την ίδια οικονομική και τεχνική λειτουργία, η οποία συνίσταται στην παροχέτευση και την πώληση στους καταναλωτές του διαμερίσματος Vendée της ηλεκτρικής ενέργειας την οποία παράγει και προμηθεύει η Électricité de France.

65 Όσον αφορά το επιχείρημα της Γαλλικής Κυβερνήσεως ότι η συλλογιστική αυτή μπορεί να εφαρμοσθεί στο σύνολο του γαλλικού δικτύου διανομής ηλεκτρισμού, επισημαίνεται ότι κάθε περίπτωση συνάψεως συμβάσεως πρέπει να εκτιμάται βάσει του πλαισίου στο οποίο εντάσσεται και βάσει των ιδιαιτεροτήτων της. Εν προκειμένω, υπάρχουν σημαντικά στοιχεία, όπως η ταυτόχρονη έναρξη της διαδικασίας των επιδίκων συμβάσεων, η ομοιότητα των προκηρύξεων συμβάσεων, η ενότητα του γεωγραφικού πλαισίου εντός του οποίου κινήθηκαν οι διαδικασίες των συμβάσεων αυτών και η διασφάλιση του συντονισμού από το Sydev, οργανισμό σε επίπεδο διαμερίσματος στον οποίο μετέχουν οι διαδημοτικές ενώσεις ηλεκτροδοτήσεως, τα οποία συνηγορούν υπέρ της ενοποιήσεως των εν λόγω συμβάσεων στο επίπεδο αυτό.

66 Συνεπώς, πρέπει να γίνει δεκτή η αιτίαση αυτή της Επιτροπής και επιβάλλεται η διαπίστωση ότι οι συμβάσεις στον τομέα της ηλεκτροδοτήσεως αποτελούν τμήμα ενός ενιαίου έργου το οποίο κατατμήθηκε τεχνητώς. Επομένως, η Γαλλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 14, παράγραφοι 10, πρώτο εδάφιο, και 13, της οδηγίας.

Επί της αιτιάσεως που αντλείται από την τεχνητή κατάτμηση του έργου όσον αφορά τις εργασίες φωτισμού δημοσίων χώρων

67 Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι το έργο που αφορά τις εργασίες φωτισμού δημοσίων χώρων κατανεμήθηκε τεχνητώς μεταξύ πλειόνων φορέων εντός του διαμερίσματος Vendée. ρος στήριξη της αιτιάσεώς της επικαλείται τα ίδια επιχειρήματα με αυτά που προέβαλε προς στήριξη της αιτιάσεως που αφορά τις εργασίες ηλεκτροδοτήσεως.

68 Η Γαλλική Κυβέρνηση υπογράμμισε κατά την έγγραφη διαδικασία τον τοπικό χαρακτήρα και την ανεξαρτησία των δικτύων φωτισμού δημοσίων χώρων.

69 Διαπιστώνεται συναφώς ότι, αντιθέτως προς το δίκτυο διανομής ηλεκτρισμού, τα δίκτυα φωτισμού δημοσίων χώρων δεν είναι, από τεχνικής απόψεως, κατ' ανάγκην αλληλεξαρτώμενα, δεδομένου ότι μπορούν να περιορίζονται στις οικοδομημένες περιοχές και δεν επιβάλλεται η ύπαρξη συνδέσεως μεταξύ τους. Ομοίως, σε οικονομικό επίπεδο, δεν αποκλείεται καθένας από τους ενδιαφερομένους τοπικούς φορείς να φέρει το οικονομικό βάρος που απορρέει από την εκμετάλλευση ενός τέτοιου δικτύου. Λαμβανομένων υπόψη των στοιχείων αυτών, στην Επιτροπή απέκειτο να αποδείξει ότι, από τεχνικής και οικονομικής απόψεως, τα επίμαχα εν προκειμένω δίκτυα φωτισμού δημοσίων χώρων είχαν ενιαίο χαρακτήρα σε επίπεδο διαμερίσματος. Η Επιτροπή όμως δεν επικαλέστηκε κανένα προς τούτο στοιχείο.

70 Επομένως, ακόμη και αν η οικονομική και τεχνική λειτουργία εκάστου δικτύου φωτισμού δημοσίων χώρων είναι η ίδια με τη λειτουργία όλων των λοιπών δικτύων εντός του διαμερίσματος Vendée, δεν είναι δυνατόν να θεωρηθεί ότι όλα αυτά τα δίκτυα αποτελούν ένα σύνολο με ενιαία οικονομική και τεχνική λειτουργία σε επίπεδο διαμερίσματος.

71 Συνεπώς, αυτή η αιτίαση της Επιτροπής πρέπει να απορριφθεί.

72 Κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση, η Γαλλική Κυβέρνηση εξέφρασε αμφιβολίες σχετικά με το αν οι εργασίες στον τομέα του φωτισμού εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 93/38 ή της οδηγίας 93/37/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1993, περί συντονισμού των διαδικασιών για τη σύναψη συμβάσεων δημοσίων έργων (ΕΕ L 199, σ. 54). Συναφώς, υποστήριξε ότι το δίκτυο φωτισμού δημοσίων χώρων δεν αφορά την παραγωγή, την τροφοδοσία, τη μεταφορά ή τη διανομή ηλεκτρισμού όπως απαιτεί το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο α_, της οδηγίας 93/38, αλλά σχετίζεται περισσότερο με δραστηριότητα αφορώσα την κατανάλωση ηλεκτρισμού.

73 Ανεξαρτήτως του αν πρέπει να ληφθεί υπόψη ο ισχυρισμός αυτός, λόγω του σταδίου της διαδικασίας κατά το οποίο προβλήθηκε, αρκεί να επισημανθεί ότι, βάσει των διαπιστώσεων που έγιναν στις σκέψεις 56 και 71 της παρούσας αποφάσεως, δεν συντρέχει λόγος να εξετασθεί αν οι εργασίες στον τομέα του φωτισμού δημοσίων χώρων εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας.

Επί της αιτιάσεως που αντλείται από την παράβαση των υποχρεώσεων ως προς το κατώτατο όριο, οι οποίες απορρέουν από το άρθρο 14, παράγραφοι 1, στοιχείο γ_, και 10, δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας

74 Η Επιτροπή προσάπτει στις γαλλικές αρχές ότι, προβαίνοντας στην τεχνητή κατάτμηση της συμβάσεως που αφορά τις επίδικες εργασίες, παρέβησαν τις διατάξεις της οδηγίας περί του κατωτάτου ορίου.

75 Υπενθυμίζεται ότι το άρθρο 14, παράγραφος 1, στοιχείο γ_, καθορίζει το κατώτατο όριο εφαρμογής της οδηγίας σε 5 000 000 ECU και ότι, όσον αφορά τα τμήματα ενός έργου, η παράγραφος 10, δεύτερο εδάφιο, της ίδιας διατάξεως επιβάλλει μεν τη σώρευση της αξίας όλων των τμημάτων, αλλά επιτρέπει παρέκκλιση από την εφαρμογή της οδηγίας για τα τμήματα των οποίων η εκτιμώμενη αξία, χωρίς τον ΦΑ, είναι κατώτερη του 1 000 000 ECU, εφόσον η συνολική αξία αυτών των τμημάτων δεν υπερβαίνει το 20 % της αξίας όλων των τμημάτων.

76 Λαμβανομένης υπόψη της διαπιστώσεως που έγινε στη σκέψη 66 της παρούσας αποφάσεως, πρέπει να ερευνηθεί αν η αξία των συμβάσεων στον τομέα της ηλεκτροδοτήσεως υπερβαίνει τα προαναφερθέντα κατώτατα όρια.

77 Από τη δικογραφία προκύπτει ότι οι εν λόγω συμβάσεις, οι οποίες ανέρχονται σε 19, αντιπροσωπεύουν συνολική αξία χωρίς ΦΑ εκτιμώμενη σε 483 000 000 FRF για τα προβλεφθέντα 3 έτη. Το ποσό αυτό υπερβαίνει κατά πολύ το κατώτατο όριο των 5 000 000 ECU, το οποίο, κατά τον κρίσιμο χρόνο, αντιστοιχούσε σε 33 966 560 FRF.

78 Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι οι γαλλικές αρχές όφειλαν να εφαρμόσουν την οδηγία σε όλα τα τμήματα που αποτελούσαν τη σύμβαση σχετικά με τις εργασίες ηλεκτροδοτήσεως, πλην αυτών των οποίων η εκτιμώμενη αξία μονάδας, χωρίς τον ΦΑ, ήταν κατώτερη του ορίου του 1 000 000 ECU, το οποίο, κατά τον κρίσιμο χρόνο, αντιστοιχούσε σε ποσό 6 793 308 FRF, εφόσον η συνολική τους αξία δεν υπερέβαινε το 20 % της συνολικής αξίας όλων των τμημάτων.

79 Από τα στοιχεία που παρέσχε η Επιτροπή απαντώντας σε ερώτηση του Δικαστηρίου προκύπτει ότι, μεταξύ των συμβάσεων στον τομέα της ηλεκτροδοτήσεως, μία μόνον, της οποίας η εκτιμώμενη αξία χωρίς τον ΦΑ ανερχόταν σε 6 000 000 FRF, δεν υπερέβαινε το κατώτατο όριο του 1 000 000 ECU. Η αξία της συμβάσεως αυτής ήταν επίσης κατώτερη του 20 % της συνολικής εκτιμώμενης αξίας χωρίς τον ΦΑ όλων των εργασιών ηλεκτροδοτήσεως.

80 Οι γαλλικές αρχές δεν δημοσίευσαν προκήρυξη διαγωνισμού σε κοινοτικό επίπεδο για τις 18 υπόλοιπες συμβάσεις ηλεκτροδοτήσεως, αλλά μόνο για 6 από αυτές. Επομένως, η Γαλλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 14, παράγραφοι 1, στοιχείο γ_, και 10, δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας.

Επί της αιτιάσεως που αντλείται από την παράβαση του άρθρου 21, παράγραφοι 1 και 5, της οδηγίας

81 Υπενθυμίζεται ότι, κατά το άρθρο 21, παράγραφος 1, της οδηγίας, η προκήρυξη του διαγωνισμού για τη σύναψη συμβάσεως πρέπει να συντάσσεται σύμφωνα με υπόδειγμα που περιλαμβάνεται στο παράρτημα XII της οδηγίας αυτής· το εν λόγω άρθρο προβλέπει, στην παράγραφο 5, ότι η προκήρυξη αυτή πρέπει να δημοσιεύεται στην ΕΕΕΚ.

82 Αφενός, η Επιτροπή προσάπτει στις γαλλικές αρχές ότι, λόγω της κατατμήσεως του έργου που αφορά τις εργασίες ηλεκτροδοτήσεως, παρέλειψαν να δημοσιεύσουν προκήρυξη διαγωνισμού στην ΕΕΕΚ για το σύνολο των συμβάσεων που αφορούν το έργο αυτό, περιορισθείσες στη δημοσίευση προκηρύξεως μόνο για 6 από αυτές.

83 Αφετέρου, οι προκηρύξεις που αφορούν τις 6 αυτές συμβάσεις, τις οποίες οι γαλλικές αρχές έστειλαν προς δημοσίευση στην ΕΕΕΚ, δεν ήσαν, κατά την Επιτροπή, σύμφωνες προς το υπόδειγμα του παραρτήματος ΧΙΙ της οδηγίας, δεδομένου ότι τα στοιχεία που περιείχαν οι προκηρύξεις αυτές ήσαν ελλιπή και δεν παρέσχαν τη δυνατότητα να συμπληρωθούν πολλές από τις στήλες που προέβλεπε το υπόδειγμα. Η συμπεριφορά αυτή αποτέλεσε μια επιπλέον παράβαση του άρθρου 21, παράγραφος 1, της οδηγίας.

84 Όπως ήδη διαπιστώθηκε στη σκέψη 80 της παρούσας αποφάσεως, οι γαλλικές αρχές περιορίστηκαν στη δημοσίευση προκηρύξεως διαγωνισμού σε κοινοτικό επίπεδο για 6 μόνον από τις 18 συμβάσεις που αφορούσαν τις εργασίες ηλεκτροδοτήσεως για τις οποίες ήσαν υποχρεωμένες να δημοσιεύσουν τέτοια προκήρυξη. Έτσι, η Γαλλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 21, παράγραφοι 1 και 5, της οδηγίας, όσον αφορά τις 12 υπόλοιπες συμβάσεις.

85 Όσον αφορά τις προκηρύξεις που δημοσιεύθηκαν στην ΕΕΕΚ για τις 6 συμβάσεις στον τομέα της ηλεκτροδοτήσεως, διαπιστώνεται ότι, όπως ομολογεί η Γαλλική Δημοκρατία, η δημοσίευση αυτή ήταν ελλιπής.

86 Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι, όσον αφορά τις προκηρύξεις αυτές, η Γαλλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 21, παράγραφος 1, της οδηγίας.

Επί της αιτιάσεως που αντλείται από την παράβαση του άρθρου 24, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας

87 Η Επιτροπή προσάπτει στις γαλλικές αρχές ότι παρέλειψαν να της ανακοινώσουν τα αποτελέσματα της διαδικασίας συνάψεως των συμβάσεων στον τομέα της ηλεκτροδοτήσεως, περιλαμβανομένων αυτών για τις οποίες είχε δημοσιευθεί προκήρυξη συμβάσεως στην ΕΕΕΚ, πράγμα το οποίο εμπόδισε τη δημοσίευση στην ΕΕΕΚ της προκηρύξεως συνάψεως των συμβάσεων αυτών, κατά παράβαση των υποχρεώσεων που απορρέουν από το άρθρο 24 της οδηγίας.

88 Η Γαλλική Κυβέρνηση ομολογεί την προσαπτομένη παράβαση όσον αφορά τις 6 συμβάσεις για τις οποίες δημοσιεύθηκε προκήρυξη στην ΕΕΕΚ. Για τις υπόλοιπες συμβάσεις, εμμένει στην επιχειρηματολογία της ότι, ελλείψει τεχνικής ή γεωγραφικής κατατμήσεως, η οδηγία δεν τις αφορούσε.

89 Υπενθυμίζεται ότι το άρθρο 24, παράγραφος 1, της οδηγίας επιβάλλει στους αναθέτοντες φορείς που έχουν συνάψει σύμβαση να ανακοινώνουν στην Επιτροπή μέσω προκηρύξεως τα αποτελέσματα της διαδικασίας συνάψεως. Η παράγραφος 2 του ίδιου άρθρου καθορίζει τα στοιχεία που δημοσιεύονται στην ΕΕΕΚ.

90 Εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται ότι οι γαλλικές αρχές δεν ανακοίνωσαν στην Επιτροπή τα αποτελέσματα των 18 διαδικασιών συνάψεως που αφορούσαν τις συμβάσεις στον τομέα της ηλεκτροδοτήσεως, στις οποίες είχε εφαρμογή η οδηγία.

91 Κατά συνέπεια, διαπιστώνεται ότι η Γαλλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 24, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας.

Επί της αιτιάσεως που αντλείται από την παράβαση του άρθρου 25 της οδηγίας

92 Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι η εκ μέρους της Γαλλικής Δημοκρατίας παράβαση των άρθρων 21 και 24 της οδηγίας συνεπάγεται επίσης παράβαση του άρθρου 25 της οδηγίας αυτής όσον αφορά την αποστολή προς δημοσίευση και τη δημοσίευση των προκηρύξεων.

93 Υπενθυμίζεται ότι, κατά το άρθρο 25, παράγραφος 1, της οδηγίας, οι αναθέτοντες φορείς πρέπει να είναι σε θέση να αποδείξουν την ημερομηνία αποστολής προς δημοσίευση των προκηρύξεων που προβλέπονται στα άρθρα 20 έως 24. Η παράγραφος 5 του ιδίου άρθρου διευκρινίζει ότι οι συμβάσεις για τις οποίες δημοσιεύεται προκήρυξη στην ΕΕΕΚ δεν πρέπει να δημοσιεύονται πριν αποσταλεί η προκήρυξη αυτή στην Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

94 Λαμβανομένης υπόψη της γενικής διατυπώσεώς της, η αιτίαση της Επιτροπής προφανώς αφορά τόσο τις περιπτώσεις των συμβάσεων στον τομέα της ηλεκτροδοτήσεως για τις οποίες καμία προκήρυξη συμβάσεως ή αναθέσεως δεν απεστάλη ούτε δημοσιεύθηκε στην ΕΕΕΚ, όσο και τις περιπτώσεις στις οποίες μια προκήρυξη συμβάσεως, έστω και ελλιπής, δημοσιεύθηκε στην ΕΕΕΚ.

95 Επομένως, το Δικαστήριο πρέπει κατ' ανάγκη να διακρίνει μεταξύ των δύο περιπτώσεων για να εκτιμήσει την αιτίαση που προέβαλε η Επιτροπή.

96 ρώτον, όσον αφορά τις συμβάσεις στον τομέα της ηλεκτροδοτήσεως για τις οποίες καμία προκήρυξη συμβάσεως ή αναθέσεως δεν εστάλη προς δημοσίευση στην ΕΕΕΚ, ενώ η οδηγία είχε εφαρμογή επ' αυτών, δεν μπορεί, ακριβώς λόγω αυτής της παραλείψεως δημοσιεύσεως, να συντρέχει παράβαση του άρθρου 25, παράγραφος 1, της οδηγίας, δεδομένου ότι η διάταξη αυτή μπορεί να έχει εφαρμογή μόνον αν υπήρξε πράγματι αποστολή προς δημοσίευση.

97 Ωστόσο, δεδομένου ότι σε όλες αυτές τις περιπτώσεις δημοσιεύθηκε προκήρυξη στο BOAMP, διαπιστώνεται παράβαση του άρθρου 25, παράγραφος 5, της οδηγίας.

98 Όσον αφορά, δεύτερον, τις περιπτώσεις των συμβάσεων στον τομέα της ηλεκτροδοτήσεως στις οποίες δημοσιεύθηκε προκήρυξη συμβάσεως στην ΕΕΕΚ, ακόμη και αν υποτεθεί ότι τις αφορά η αιτίαση αυτή της Επιτροπής, επισημαίνεται ότι, λαμβανομένων υπόψη των προσκομισθέντων στο Δικαστήριο εγγράφων, οι προκηρύξεις αυτές ανέφεραν την ημερομηνία αποστολής τους, την οποία δεν αμφισβητεί η Επιτροπή, και ότι απεστάλησαν αυθημερόν προς δημοσίευση στο BOAMP.

99 Υπό τις συνθήκες αυτές, δεν μπορεί να διαπιστωθεί παράβαση του άρθρου 25, παράγραφος 5, όσον αφορά τις προκηρύξεις αυτές.

Επί της αιτιάσεως που αντλείται από την παράβαση του άρθρου 4, παράγραφος 2, της οδηγίας

100 Η Επιτροπή προσάπτει στη Γαλλική Δημοκρατία ότι παρέβη το άρθρο 4, παράγραφος 2, της οδηγίας. Η αιτίαση αυτή απορρέει από το ότι όλες οι συμβάσεις στον τομέα της ηλεκτροδοτήσεως αποτέλεσαν αντικείμενο δημοσιεύσεως σε εθνικό επίπεδο, ενώ μόνον ορισμένες από αυτές δημοσιεύθηκαν σε κοινοτικό επίπεδο και μάλιστα ελλιπώς.

101 Η διαφορά μεταξύ των δύο κατηγοριών προκηρύξεων που δημοσιεύθηκαν στο BOAMP και στην ΕΕΕΚ μπορεί να παραπλανήσει και να περιαγάγει σε μειονεκτική θέση τους προσφέροντες των άλλων κρατών μελών σε σχέση με τους ανταγωνιστές τους στο κράτος μέλος εντός του οποίου πρέπει να συναφθούν οι εν λόγω συμβάσεις. ράγματι, είναι λιγότερο ενδιαφέρον για μια επιχείρηση η οποία δεν έχει επί τόπου εγκατάσταση να απαντήσει σε 6 διαφορετικές προσκλήσεις προς υποβολή προσφορών, η αξία καθεμίας από τις οποίες μόλις υπερβαίνει τα 5 000 000 ECU απ' ό,τι σε μία πρόσκληση προς υποβολή προσφορών σχεδόν 100 000 000 ECU. Εξάλλου, ένας προσφέρων ο οποίος αγνοεί την ακριβή έκταση της συμβάσεως θα προτείνει συνήθως, κατά την Επιτροπή, λιγότερο ανταγωνιστική τιμή, υπό τις ίδιες λοιπές συνθήκες, απ' ό,τι ένας προσφέρων ο οποίος έχει γνώση του συνόλου των συμβάσεων.

102 Η Γαλλική Κυβέρνηση εμμένει, κυρίως, στην άποψή της ότι εν προκειμένω δεν χώρησε τεχνητή κατάτμηση. Επικουρικώς, υποστηρίζει ότι η διαδικασία την οποία ακολούθησε δεν εισήγαγε διάκριση μεταξύ των προσφερόντων, δεδομένου ότι όλοι οι υποψήφιοι κλήθηκαν να υποβάλουν την προσφορά τους υπό τη μορφή διαφοράς προς τα πάνω ή προς τα κάτω σε σχέση με την κατηγορία τιμών που πρότειναν οι αναθέτοντες φορείς.

103 Υπενθυμίζεται ότι, κατά το άρθρο 4, παράγραφος 2, της οδηγίας, «οι αναθέτοντες φορείς μεριμνούν ώστε να μην γίνονται διακρίσεις μεταξύ προμηθευτών, εργοληπτών, ή παρεχόντων υπηρεσίες».

104 Λόγω της φύσεως της αιτιάσεως της Επιτροπής, πρώτον, πρέπει να ελεγχθεί αν η διάταξη αυτή επιβάλλει να μην εισάγονται διακρίσεις μεταξύ των προσφερόντων, περιλαμβανομένων των εν δυνάμει προσφερόντων.

105 Συναφώς, πρέπει να ληφθεί υπόψη το άρθρο 1, σημείο 6, της οδηγίας, το οποίο ορίζει ότι, στο πλαίσιο της οδηγίας αυτής, νοείται ως «προσφέρων» ο προμηθευτής, ο εργολήπτης ή ο παρέχων υπηρεσίες που υποβάλλει προσφορά.

106 Εντεύθεν συνάγεται ότι το άρθρο 4, παράγραφος 2, της οδηγίας, αναφερόμενο στους προμηθευτές, εργολήπτες ή παρέχοντες υπηρεσίες, εννοεί επίσης τους προσφέροντες.

107 Όσον αφορά το ζήτημα αν η διάταξη αυτή αφορά επίσης τους εν δυνάμει προσφέροντες, διαπιστώνεται ότι η αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων που διατυπώνεται στο άρθρο αυτό έχει εφαρμογή σε όλες τις φάσεις της διαδικασίας συνάψεως δημόσιας συμβάσεως και όχι μόνον από τη στιγμή που ένας επιχειρηματίας έχει υποβάλει προσφορά.

108 Η ερμηνεία αυτή είναι σύμφωνη προς τον σκοπό της οδηγίας που συνίσταται στο άνοιγμα στον κοινοτικό ανταγωνισμό των αγορών στις οποίες η οδηγία αυτή έχει εφαρμογή. ράγματι, ο σκοπός αυτός θα θιγόταν αν ένας αναθέτων φορέας μπορούσε να οργανώσει διαδικασία συνάψεως έτσι ώστε οι επιχειρηματίες των άλλων κρατών μελών, πλην αυτού εντός του οποίου συνάπτονται οι συμβάσεις, να αποτραπούν από την υποβολή προσφοράς.

109 Επομένως, το άρθρο 4, παράγραφος 2, της οδηγίας, απαγορεύοντας κάθε διάκριση μεταξύ των προσφερόντων προστατεύει και αυτούς που απετράπησαν από την υποβολή προσφορών διότι περιήλθαν σε μειονεκτική θέση λόγω των λεπτομερειών της διαδικασίας που ακολούθησε ένας αναθέτων φορέας.

110 Δεύτερον, πρέπει να ελεγχθεί αν η δημοσίευση σε κοινοτικό επίπεδο μέρους μόνον των δημοσίων συμβάσεων στον τομέα της ηλεκτροδοτήσεως αποτελούσε δυσμενή διάκριση υπό την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 2.

111 Διαπιστώνεται συναφώς ότι, ελλείψει πλήρους δημοσιεύσεως σε κοινοτικό επίπεδο των συμβάσεων στον τομέα της ηλεκτροδοτήσεως στις οποίες είχε εφαρμογή η οδηγία, δεν παρασχέθηκε στους επιχειρηματίες των άλλων κρατών μελών η δυνατότητα να αποφασίσουν λαμβάνοντας υπόψη όλα τα χρήσιμα στοιχεία των οποίων έπρεπε να έχουν λάβει γνώση. Αντιθέτως, οι επιχειρηματίες που ήσαν σε θέση να συμβουλευθούν το BOAMP, οι οποίοι ήσαν, στην πλειονότητά τους, υπήκοοι του κράτους μέλους εντός του οποίου συνήφθησαν οι συμβάσεις στον τομέα της ηλεκτροδοτήσεως, διέθεταν στοιχεία αφορώντα την ακριβή έκταση του έργου που αφορούσε τις εργασίες ηλεκτροδοτήσεως.

112 Επομένως, διαπιστώνεται ότι η Γαλλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 4, παράγραφος 2, της οδηγίας.

113 Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, διαπιστώνεται ότι, δεδομένου ότι οι γαλλικοί φορείς που ήσαν αρμόδιοι για τη διαδικασία συνάψεως της δημόσιας συμβάσεως στον τομέα της ηλεκτροδοτήσεως, η οποία προκηρύχθηκε στο διαμέρισμα Vendée τον Δεκέμβριο του 1994,

προέβησαν στην κατάτμηση του έργου αυτού,

παρέλειψαν να δημοσιεύσουν στην ΕΕΕΚ προκήρυξη διαγωνισμού για το σύνολο των δημοσίων συμβάσεων οι οποίες απαρτίζουν το έργο αυτό και των οποίων η αξία υπερβαίνει το κατώτατο όριο που προβλέπει το άρθρο 14, παράγραφος 10, δεύτερο εδάφιο, τελευταία περίοδος, της οδηγίας, αλλά περιορίστηκαν στη δημοσίευση για 6 μόνον από τις συμβάσεις αυτές,

παρέλειψαν να ανακοινώσουν όλα τα στοιχεία που προβλέπει το παράρτημα ΧΙΙ της ίδιας οδηγίας όσον αφορά τις 6 προκηρύξεις διαγωνισμού που δημοσιεύθηκαν στην ΕΕΕΚ,

παρέλειψαν να ανακοινώσουν στην Επιτροπή τα απαιτούμενα στοιχεία ως προς τη σύναψη του συνόλου των δημοσίων συμβάσεων που απαρτίζουν το έργο αυτό και υπερέβησαν το κατώτατο όριο που προβλέπει το άρθρο 14, παράγραφος 10, δεύτερο εδάφιο, τελευταία περίοδος, της οδηγίας,

η Γαλλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 4, παράγραφος 2, 14, παράγραφοι 1, 10 και 13, καθώς και από τα άρθρα 21, παράγραφοι 1 και 5, 24, παράγραφοι 1 και 2, και 25, παράγραφος 5, της οδηγίας αυτής.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

114 Δυνάμει του άρθρου 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα έξοδα, εφόσον υπήρχε σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. άντως, σύμφωνα με την παράγραφο 3, πρώτο εδάφιο, του άρθρου αυτού, το Δικαστήριο μπορεί, σε περίπτωση μερικής ήττας των διαδίκων, να κατανείμει τα έξοδα ή να αποφασίσει ότι κάθε διάδικος φέρει τα δικαστικά έξοδά του.

115 Λόγω της μερικής ήττας της Επιτροπής και της Γαλλικής Δημοκρατίας, πρέπει αυτές να υποχρεωθούν να φέρουν τα έξοδά τους.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

αποφασίζει:

1) Δεδομένου ότι οι γαλλικοί φορείς που ήσαν αρμόδιοι για τη διαδικασία συνάψεως της δημόσιας συμβάσεως στον τομέα της ηλεκτροδοτήσεως, η οποία προκηρύχθηκε στο διαμέρισμα Vendée τον Δεκέμβριο του 1994,

προέβησαν στην κατάτμηση του έργου αυτού,

παρέλειψαν να δημοσιεύσουν στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων προκήρυξη διαγωνισμού για το σύνολο των δημοσίων συμβάσεων οι οποίες απαρτίζουν το έργο αυτό και των οποίων η αξία υπερβαίνει το κατώτατο όριο που προβλέπει το άρθρο 14, παράγραφος 10, δεύτερο εδάφιο, τελευταία περίοδος, της οδηγίας 93/38/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1993, περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών, αλλά περιορίστηκαν στη δημοσίευση για 6 μόνον από τις συμβάσεις αυτές,

παρέλειψαν να ανακοινώσουν όλα τα στοιχεία που προβλέπει το παράρτημα ΧΙΙ της οδηγίας 93/38 όσον αφορά τις 6 προκηρύξεις διαγωνισμού που δημοσιεύθηκαν στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων,

παρέλειψαν να ανακοινώσουν στην Επιτροπή τα απαιτούμενα στοιχεία ως προς τη σύναψη του συνόλου των δημοσίων συμβάσεων που απαρτίζουν το έργο αυτό και υπερέβησαν το κατώτατο όριο που προβλέπει το άρθρο 14, παράγραφος 10, δεύτερο εδάφιο, τελευταία περίοδος, της οδηγίας 93/98,

η Γαλλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τα άρθρα 4, παράγραφος 2, 14, παράγραφοι 1, 10 και 13, καθώς και από τα άρθρα 21, παράγραφοι 1 και 5, 24, παράγραφοι 1 και 2, και 25, παράγραφος 5, της οδηγίας αυτής.

2) Απορρίπτει την προσφυγή κατά τα λοιπά.

3) Η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων και η Γαλλική Δημοκρατία φέρουν τα δικαστικά τους έξοδα.