Υπόθεση T-132/07

Fuji Electric Co. Ltd

κατά

Ευρωπαϊκής Επιτροπής

«Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Αγορά των σχετικών με εξοπλισμούς μεταγωγής με μόνωση αερίου έργων – Απόφαση διαπιστώνουσα παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας για τον ΕΟΧ – Κατανομή της αγοράς – Απόδειξη της παραβάσεως – Δυνατότητα καταλογισμού της παραβατικής συμπεριφοράς – Διάρκεια της παραβάσεως – Πρόστιμα – Ελαφρυντικές περιστάσεις – Συνεργασία»

Περίληψη της αποφάσεως

1. Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Επιχείρηση – Έννοια – Οικονομική ενότητα – Καταλογισμός των παραβάσεων

(Άρθρο 81 § 1, ΕΚ· Συμφωνία ΕΟΧ, άρθρο 53)

2. Ανταγωνισμός – Κοινοτικοί κανόνες – Παραβάσεις – Καταλογισμός

(Άρθρο 81 § 1, ΕΚ· Συμφωνία ΕΟΧ, άρθρο 53)

3. Ανταγωνισμός – Διοικητική διαδικασία – Απόφαση της Επιτροπής διαπιστώνουσα παράβαση – Η Επιτροπή φέρει το βάρος αποδείξεως τόσο της παραβάσεως όσο και της διάρκειάς της – Περιεχόμενο του βάρους αποδείξεως

(Άρθρο 81 § 1, ΕΚ· Συμφωνία ΕΟΧ, άρθρο 53)

4. Ανταγωνισμός – Διοικητική διαδικασία – Απόφαση της Επιτροπής διαπιστώνουσα παράβαση – Αποδεικτικά μέσα – Επίκληση δέσμης ενδείξεων

(Άρθρο 81 § 1, ΕΚ· Συμφωνία ΕΟΧ, άρθρο 53)

5. Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Απόδειξη – Εκτίμηση της αποδεικτικής ισχύος εγγράφου – Κριτήρια

(Άρθρο 81 § 1, ΕΚ· Συμφωνία ΕΟΧ, άρθρο 53)

6. Κοινοτικό δίκαιο – Αρχές – Θεμελιώδη δικαιώματα – Τεκμήριο αθωότητας – Διαδικασία επί των υποθέσεων ανταγωνισμού – Εφαρμόζεται

(Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη, προοίμιο· άρθρο 6 § 2, ΕΕ· άρθρο 81 § 1, ΕΚ· Συμφωνία ΕΟΧ, άρθρο 53· Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρο 47)

7. Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Συμμετοχή σε συναντήσεις με αντίθετο προς τον ανταγωνισμό περιεχόμενο

(Άρθρο 81 ΕΚ· Συμφωνία ΕΟΧ, άρθρο 53)

8. Ανταγωνισμός – Διοικητική διαδικασία – Ανακοίνωση των αιτιάσεων – Υποχρέωση απαντήσεως – Δεν υφίσταται

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 18)

9. Προσφυγή ακυρώσεως – Παραδεκτό – Φυσικά ή νομικά πρόσωπα – Αναγνώριση, κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας, εκ μέρους της επιχειρήσεως που είναι αποδέκτης ανακοινώσεως αιτιάσεων, των πραγματικών ή νομικών στοιχείων που δικαιολογούν τον καταλογισμό της παραβάσεως σε αυτή – Περιορισμός του δικαιώματος ασκήσεως προσφυγής – Παραβίαση των θεμελιωδών αρχών της νομιμότητας και του σεβασμού των δικαιωμάτων άμυνας

(Άρθρα 81 ΕΚ και 230, εδ. 4, ΕΚ· Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, άρθρα 47 και 52 § 1)

10. Πράξεις των οργάνων – Αιτιολογία – Υποχρέωση αιτιολογήσεως – Περιεχόμενο – Απόφαση περί εφαρμογής των κανόνων του ανταγωνισμού

(Άρθρο 81 ΕΚ· Συμφωνία ΕΟΧ, άρθρο 53)

11. Προσφυγή ακυρώσεως – Λόγοι – Παράβαση ουσιώδους τύπου – Αυτεπάγγελτη εξέταση από τον δικαστή

(Άρθρα 81 ΕΚ και 230 ΕΚ· Συμφωνία ΕΟΧ, άρθρο 53)

12. Ανταγωνισμός – Κοινοτικοί κανόνες – Παράβαση διαπραχθείσα από θυγατρική εταιρία – Καταλογισμός στη μητρική εταιρία – Η Επιτροπή φέρει το βάρος αποδείξεως

(Άρθρο 81 § 1, ΕΚ· Συμφωνία ΕΟΧ, άρθρο 53)

13. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Εξουσία εκτιμήσεως της Επιτροπής – Πλήρης δικαιοδοσία του Γενικού Δικαστηρίου – Δυνατότητα συνεκτιμήσεως πρόσθετων πληροφοριακών στοιχείων που δεν μνημονεύονται στην απόφαση περί επιβολής προστίμου

(Άρθρα 263 ΣΛΕΕ και 264 ΣΛΕΕ· κανονισμοί του Συμβουλίου 17, άρθρο 15 § 4, και 1/2003, άρθρο 23 § 2, στοιχείο α΄)

14. Ανταγωνισμός – Διοικητική διαδικασία – Σεβασμός των δικαιωμάτων άμυνας – Ανακοίνωση των αιτιάσεων – Προσκόμιση πρόσθετων πληροφοριακών στοιχείων μετά την αποστολή της ανακοινώσεως αιτιάσεων – Επιτρέπεται – Προϋποθέσεις

(Άρθρο 81 § 1, ΕΚ)

15. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Μη επιβολή ή μείωση του προστίμου ως αντάλλαγμα για τη συνεργασία που παρέχει η επιχείρηση κατά της οποίας κινείται η διαδικασία – Απαιτείται η συμπεριφορά της επιχειρήσεως να διευκόλυνε την εκ μέρους της Επιτροπής διαπίστωση της παραβάσεως

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοίνωση 2002/C 45/03 της Επιτροπής, σημείο 26)

1. Το άρθρο 81, παράγραφος 1, ΕΚ, επιβάλλοντας στις επιχειρήσεις την απαγόρευση να συνάπτουν συμφωνίες ή να μετέχουν σε εναρμονισμένες πρακτικές δυνάμενες να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών και έχουσες ως σκοπό ή ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς, αφορά οικονομικές ενότητες, εκάστη των οποίων συνίσταται σε ενιαία οργάνωση προσωπικών, υλικών και άυλων στοιχείων που έχουν ταχθεί στη διαρκή επιδίωξη ορισμένου οικονομικού σκοπού, οργάνωση η οποία δύναται να συντελέσει στη διάπραξη παραβάσεως προβλεπομένης από τη διάταξη αυτήν.

Εντούτοις, προκειμένου να καθίσταται δυνατή η εφαρμογή και η εκτέλεσή τους, οι αποφάσεις που λαμβάνονται κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 81 ΕΚ πρέπει να απευθύνονται σε οντότητες με νομική προσωπικότητα. Επομένως, όταν η Επιτροπή εκδίδει απόφαση κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ, πρέπει να προσδιορίζει τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα τα οποία μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνα για τη συμπεριφορά της οικείας επιχειρήσεως και να υποστούν συναφώς κυρώσεις και τα οποία θα είναι οι αποδέκτες της εν λόγω αποφάσεως.

(βλ. σκέψεις 56-57)

2. Οσάκις προσωπική ευθύνη για τη συμμετοχή μίας και της αυτής επιχειρήσεως, κατά την έννοια του δικαίου του ανταγωνισμού, σε παράβαση δύναται να αποδοθεί σε πλείονα πρόσωπα, τα πρόσωπα αυτά ευθύνονται αλληλεγγύως για τη συγκεκριμένη παράβαση.

Εξάλλου, προσωπικώς και αλληλεγγύως για τη συμμετοχή μίας και της αυτής επιχειρήσεως σε παράβαση δύναται να ευθύνεται το πρόσωπο υπό του οποίου την ευθύνη ή τη διεύθυνση τελούσε η επιχείρηση κατά τον χρόνο διαπράξεως της παραβάσεως, καθώς και το πρόσωπο το οποίο, έχοντας τη δυνατότητα να ασκεί ουσιαστικό έλεγχο επί της επιχειρήσεως και να καθορίζει τη συμπεριφορά της στην αγορά, διηύθυνε εμμέσως την εν λόγω επιχείρηση κατά τον χρόνο διαπράξεως της παραβάσεως.

Επομένως, η αρχή της προσωπικής ευθύνης, σύμφωνα με την οποία ένα πρόσωπο δύναται να υπέχει ευθύνη μόνο για τις πράξεις που το ίδιο έχει διαπράξει, πρέπει να ερμηνεύεται ως αφορώσα τόσο την ατομική ευθύνη του προσώπου που διηύθυνε άμεσα την επιχείρηση κατά τον χρόνο διαπράξεως της παραβάσεως όσο και την ατομική ευθύνη του προσώπου που, κατά το ίδιο χρονικό σημείο, διηύθυνε εμμέσως την εν λόγω επιχείρηση.

(βλ. σκέψεις 58-59, 153)

3. Σε θέματα βάρους αποδείξεως, απόκειται, αφενός, στον διάδικο ή την αρχή που προβάλλει παράβαση των κανόνων του δικαίου του ανταγωνισμού να αποδείξει την παράβαση, αποδεικνύοντας, επαρκώς κατά νόμον, τα περιστατικά που τη στοιχειοθετούν, και, αφετέρου, στην επιχείρηση που αμύνεται με συγκεκριμένο μέσο έναντι της διαπιστώσεως παραβάσεως να αποδείξει ότι συντρέχουν οι όροι για την ευδοκίμηση του αμυντικού αυτού μέσου, υποχρεώνοντας σε μια τέτοια περίπτωση την εν λόγω αρχή να προσφύγει σε άλλα αποδεικτικά στοιχεία.

Η διάρκεια της παραβάσεως αποτελεί εγγενές στοιχείο της κατ’ άρθρο 81, παράγραφος 1, ΕΚ έννοιας της παραβάσεως, το βάρος αποδείξεως του οποίου φέρει, κατ’ αρχήν, η Επιτροπή.

Η εν λόγω κατανομή του βάρους αποδείξεως δύναται, εντούτοις, να διαφοροποιηθεί στην περίπτωση κατά την οποία τα πραγματικά στοιχεία που επικαλείται ένας διάδικος είναι ικανά να υποχρεώσουν τον άλλο διάδικο να παράσχει εξήγηση ή αιτιολογία, ελλείψει της οποίας να επιτρέπεται να συναχθεί ότι προσκομίστηκαν αποδεικτικά στοιχεία.

(βλ. σκέψεις 84-85)

4. Όσον αφορά τα αποδεικτικά στοιχεία που μπορούν να ληφθούν υπόψη από την Επιτροπή, η αρχή που ισχύει στο δίκαιο του ανταγωνισμού είναι αυτή της ελεύθερης εκτιμήσεως των αποδείξεων.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, η ύπαρξη θίγουσας τον ανταγωνισμό πρακτικής ή συμφωνίας πρέπει να συναχθεί από έναν ορισμένο αριθμό συμπτώσεων και ενδείξεων οι οποίες, συνολικά θεωρούμενες, μπορούν να αποτελέσουν, ελλείψει άλλης εύλογης εξηγήσεως, απόδειξη περί παραβάσεως των κανόνων ανταγωνισμού. Τέτοιου είδους ενδείξεις και συμπτώσεις δεν δίδουν απλώς πληροφορίες για την ύπαρξη και μόνον αντίθετων προς τους κανόνες περί ανταγωνισμού συμπεριφορών ή συμφωνιών, αλλά και για τη διάρκεια συνεχιζομένων συμπεριφορών ή για το χρονικό διάστημα εφαρμογής αντίθετων προς τον ανταγωνισμό συμφωνιών.

Εν πάση περιπτώσει, προς στήριξη της εδραίας πεποιθήσεώς της περί της υπάρξεως παραβάσεως, η Επιτροπή οφείλει να επικαλείται ακριβή και συγκλίνοντα αποδεικτικά στοιχεία. Εντούτοις, δεν απαιτείται κατ’ ανάγκην να πληροί έκαστο των προσκομιζόμενων από την Επιτροπή αποδεικτικών στοιχείων τα εν λόγω κριτήρια ως προς ένα έκαστο των στοιχείων της παραβάσεως. Αρκεί η δέσμη των ενδείξεων που επικαλείται το εν λόγω όργανο, σφαιρικώς εκτιμώμενη, να ανταποκρίνεται στην επιταγή αυτή.

Όσον αφορά τη διάρκεια της παραβάσεως, κατ’ επιταγήν της νομολογίας, στην περίπτωση κατά την οποία ελλείπουν στοιχεία δυνάμενα να αποδείξουν άμεσα τη διάρκεια αυτή, η Επιτροπή οφείλει να στηρίζεται, τουλάχιστον, σε αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με πραγματικά περιστατικά που εμφανίζουν αποχρώσα χρονική εγγύτητα, ούτως ώστε να μπορεί ευλόγως να συναχθεί ότι η εν λόγω παράβαση συνεχίσθηκε αδιαλείπτως μεταξύ δύο συγκεκριμένων ημερομηνιών.

(βλ. σκέψεις 86-87)

5. Όσον αφορά την αξία των διαφόρων αποδεικτικών στοιχείων, επιβάλλεται να τονισθεί ότι το μόνο πρόσφορο κριτήριο προς εκτίμηση των προσκομιζόμενων αποδείξεων είναι η αξιοπιστία τους. Σύμφωνα με τους κανόνες που διέπουν εν γένει την απόδειξη, η αξιοπιστία και, συνεπώς, η αποδεικτική αξία ενός εγγράφου αποτελεί συνάρτηση της προελεύσεώς του, των περιστάσεων υπό τις οποίες συνετάχθη, του αποδέκτη του και του περιεχομένου του. Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να αποδίδεται, μεταξύ άλλων, στο γεγονός ότι το έγγραφο συνετάχθη σε άμεση συνάφεια με τα πραγματικά περιστατικά ή από μάρτυρα με άμεση γνώση των εν λόγω περιστατικών. Τα έγγραφα από τα οποία προκύπτει ότι πραγματοποιήθηκαν επαφές μεταξύ διαφόρων επιχειρήσεων και ότι οι επιχειρήσεις αυτές επεδίωξαν συγκεκριμένα τον σκοπό εξαλείψεως εκ των προτέρων της αβεβαιότητας που σχετίζεται με τη μελλοντική συμπεριφορά των ανταγωνιστών τους αποδεικνύουν επαρκώς κατά νόμον την ύπαρξη εναρμονισμένης πρακτικής. Εξάλλου, δηλώσεις αντίθετες προς τα συμφέροντα του δηλούντος πρέπει, κατ’ αρχήν, να θεωρούνται ως ιδιαιτέρως αξιόπιστα αποδεικτικά στοιχεία.

(βλ. σκέψη 88)

6. Στο πλαίσιο προσφυγής ακυρώσεως στρεφομένης κατά αποφάσεως της Επιτροπής με την οποία διαπιστώνεται η ύπαρξη παραβάσεως του δικαίου του ανταγωνισμού και επιβάλλεται πρόστιμο στους αποδέκτες της, η ύπαρξη αμφιβολίας του δικαστή πρέπει να αποβαίνει υπέρ των αποδεκτών της αποφάσεως, οπότε ο δικαστής δεν δύναται να αποφανθεί ότι η Επιτροπή απέδειξε επαρκώς κατά νόμον την ύπαρξη της επίδικης παραβάσεως, αν διατηρεί αμφιβολίες ως προς το ζήτημα αυτό. Συγκεκριμένα, στην περίπτωση αυτή, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η αρχή του τεκμηρίου αθωότητας, όπως αυτή κατοχυρώνεται με το άρθρο 6, παράγραφος 2, της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, η οποία αποτελεί μέρος των θεμελιωδών δικαιωμάτων τα οποία, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, όπως επιβεβαιώνεται, εξάλλου, από το προοίμιο της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξεως και το άρθρο 6, παράγραφος 2, της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και από το άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προστατεύονται εντός της έννομης τάξεως της Ένωσης. Δεδομένης της φύσεως των οικείων παραβάσεων, καθώς και της φύσεως και της βαρύτητας των κυρώσεων που αυτές επισύρουν, η αρχή του τεκμηρίου αθωότητας εφαρμόζεται και επί των διαδικασιών που σχετίζονται με παραβάσεις των κανόνων του δικαίου του ανταγωνισμού που μπορούν να οδηγήσουν στην επιβολή προστίμων ή χρηματικών ποινών.

(βλ. σκέψη 89)

7. Μια επιχείρηση η οποία δεν αποστασιοποιείται δημοσίως από τα αποτελέσματα συναντήσεως στην οποία έλαβε μέρος ή συμφωνίας της οποίας αποτελούσε μέρος παραμένει, κατ’ αρχήν, πλήρως υπεύθυνη για τη συμμετοχή της στη σύμπραξη. Πράγματι, θα ήταν εξαιρετικά ευχερές για τις επιχειρήσεις να ελαχιστοποιούν τον κίνδυνο καταβολής επαχθούς προστίμου αν αυτές ηδύναντο να αντλούν οφέλη από παράνομη σύμπραξη και να επιτυγχάνουν εν συνεχεία μείωση του προστίμου με την αιτιολογία ότι διαδραμάτισαν περιορισμένο μόνο ρόλο στη διάπραξη της παραβάσεως, όταν, αντιθέτως, η στάση τους παρακίνησε άλλες επιχειρήσεις να συμπεριφερθούν κατά τρόπο πιο επιζήμιο για τον ανταγωνισμό. Επομένως, ακόμη και αν υποτεθεί ότι η πρώτη εμπλεκόμενη επιχείρηση δεν συμμορφώθηκε προς το σύνολο των συμφωνιών που συνομολογήθηκαν στο πλαίσιο της συμπράξεως, το στοιχείο αυτό δεν αρκεί, ελλείψει αποδείξεως περί δημόσιας αποστασιοποιήσεώς της από τα λοιπά μέλη της συμπράξεως, για την απαλλαγή της από την ευθύνη που υπέχει λόγω της συμμετοχής της στις εν λόγω συμφωνίες και, μέσω αυτών, στη διαπιστωθείσα παράβαση.

(βλ. σκέψη 100)

8. Το δίκαιο ανταγωνισμού δεν έχει την έννοια ότι επιβάλλει σε επιχείρηση, στο πλαίσιο της διοικητικής διαδικασίας, την υποχρέωση να απαντήσει στην ανακοίνωση των αιτιάσεων που της έχει απευθύνει η Επιτροπή. Συγκεκριμένα, ούτε οι κανόνες που καθορίζουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των επιχειρήσεων στο πλαίσιο της προβλεπόμενης από το δίκαιο του ανταγωνισμού διοικητικής διαδικασίας ούτε κάποια γενική αρχή του δικαίου επιβάλλει στις εν λόγω επιχειρήσεις υποχρέωση άλλην πέραν της υποχρεώσεως παροχής στην Επιτροπή των πληροφοριακών στοιχείων που αυτή τους ζητεί δυνάμει του άρθρου 18 του κανονισμού 1/2003. Εξάλλου, ελλείψει νομικής βάσεως, η επιβολή μιας τέτοιας υποχρεώσεως δεν θα μπορούσε ευχερώς να θεωρηθεί συμβατή με την αρχή του σεβασμού των δικαιωμάτων άμυνας, καθώς θα καθιστούσε δυσχερή την ενώπιον του δικαστή άσκηση προσφυγής εκ μέρους επιχειρήσεως η οποία, για οιονδήποτε λόγο, δεν απάντησε σε ανακοίνωση αιτιάσεων.

Επομένως, μολονότι η νομιμότητα της αποφάσεως της Επιτροπής, με την οποία διαπιστώνει ότι ένα πρόσωπο παραβίασε το δίκαιο του ανταγωνισμού και του επιβάλλει, βάσει της διαπιστώσεως αυτής, πρόστιμο, μπορεί να εκτιμάται μόνο σε σχέση με τα πραγματικά και νομικά στοιχεία που υφίσταντο κατά την ημερομηνία εκδόσεως της εν λόγω αποφάσεως, δεν προκύπτει ότι ο ενδιαφερόμενος υποχρεούται να προσκομίσει στην Επιτροπή, από το στάδιο της διοικητικής διαδικασίας, όλα τα στοιχεία τα οποία επιθυμεί να επικαλεστεί προς στήριξη προσφυγής ακυρώσεως, ασκούμενης ενώπιον του δικαστή της Ένωσης κατά της εκδιδόμενης με την ολοκλήρωση της διοικητικής διαδικασίας αποφάσεως.

(βλ. σκέψεις 124, 158)

9. Οσάκις ο ενδιαφερόμενος αποφασίζει αυτοβούλως να συνεργασθεί και, στο πλαίσιο της διοικητικής διαδικασίας, αναγνωρίζει ρητώς ή σιωπηρώς τα πραγματικά ή νομικά στοιχεία που δικαιολογούν τον καταλογισμό της παραβάσεως σε αυτόν, δεν παύει να διατηρεί πλήρως το δικαίωμα ασκήσεως προσφυγής του οποίου απολαύει δυνάμει του άρθρου 230, τέταρτο εδάφιο, ΕΚ.

Ελλείψει ρητώς προβλεπόμενης προς τούτο νομικής βάσεως, ενδεχόμενος περιορισμός του δικαιώματος αυτού θα ήταν αντίθετος προς τις θεμελιώδεις αρχές της νομιμότητας και του σεβασμού των δικαιωμάτων άμυνας. Κατά τα λοιπά, το δικαίωμα ασκήσεως αποτελεσματικής ένδικης προσφυγής και το δικαίωμα του ιδιώτη για εκδίκαση της υποθέσεώς του από αμερόληπτο δικαστήριο κατοχυρώνονται με το άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και, κατά το άρθρο 52, παράγραφος 1, του εν λόγω Χάρτη, οιοσδήποτε περιορισμός στην άσκηση των κατοχυρούμενων από αυτόν δικαιωμάτων και ελευθεριών πρέπει να προβλέπεται από τον νόμο.

(βλ. σκέψη 159)

10. Η αιτιολογία βλαπτικής αποφάσεως πρέπει να καθιστά δυνατή την αποτελεσματική άσκηση του ελέγχου της νομιμότητάς της και να παρέχει στον ενδιαφερόμενο τα στοιχεία που είναι αναγκαία ώστε αυτός να είναι σε θέση να κρίνει αν η απόφαση είναι ή όχι βάσιμη και, αφετέρου, ότι ο επαρκής ή μη χαρακτήρας της εν λόγω αιτιολογίας πρέπει να αξιολογείται σε συνάρτηση με τις περιστάσεις της συγκεκριμένης περιπτώσεως, ιδίως δε σε συνάρτηση με το περιεχόμενο της πράξεως, τη φύση των προβαλλόμενων λόγων και το συμφέρον που έχουν ενδεχομένως οι αποδέκτες της για τη λήψη διευκρινίσεων.

Προκειμένου να επιτελεί τις προαναφερθείσες λειτουργίες, μια επαρκής αιτιολογία πρέπει να εμφαίνει, κατά τρόπο σαφή και αναμφίλεκτο, τη συλλογιστική της αρχής της Ένωσης που εξέδωσε την προσβαλλόμενη πράξη.

Εξάλλου, όταν απόφαση εφαρμογής του άρθρου 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ αφορά πλείονες αποδέκτες και εγείρει ζήτημα καταλογισμού της ευθύνης για την παράβαση, πρέπει να περιέχει επαρκή αιτιολογία ως προς έναν έκαστο των αποδεκτών της, ειδικότερα ως προς εκείνους οι οποίοι, κατά την εν λόγω απόφαση, πρέπει να υποστούν τις συνέπειες της παραβάσεως.

(βλ. σκέψη 162)

11. Στο πλαίσιο προσφυγής ακυρώσεως αποφάσεως εφαρμογής του άρθρου 81 EΚ και του άρθρου 53 της συμφωνίας για τον ΕΟΧ, το γεγονός ότι προσφεύγων προβάλλει ουσιαστικό λόγο, αντλούμενο από πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως, και όχι από πλημμελή ή ανεπαρκή αιτιολογία, ήτοι λόγο απτόμενο της παραβάσεως ουσιώδους τύπου, κατά την έννοια του άρθρου 230 ΕΚ, δεν στερεί στον κοινοτικό δικαστή τη δυνατότητα να λάβει υπόψη αυτεπαγγέλτως έναν τέτοιο λόγο, εφόσον πρόκειται για λόγο δημοσίας τάξεως ο οποίος μπορεί, αν όχι επιβάλλεται, να εξετάζεται αυτεπαγγέλτως, υπό τον όρο τηρήσεως της αρχής της εκατέρωθεν ακροάσεως.

(βλ. σκέψη 163)

12. Για τους σκοπούς της εφαρμογής των κανόνων του ανταγωνισμού, το γεγονός ότι μια θυγατρική εταιρεία έχει χωριστή νομική προσωπικότητα δεν αρκεί για τον αποκλεισμό της δυνατότητας καταλογισμού της συμπεριφοράς της στη μητρική της εταιρεία, ιδίως όταν η εν λόγω θυγατρική δεν καθορίζει κατά τρόπο αυτόνομο τη συμπεριφορά της στην αγορά, αλλά ακολουθεί κατά το πλείστον τις οδηγίες της μητρικής της εταιρείας.

Στο πλαίσιο αυτό, απόκειται, κατ’ αρχήν, στην Επιτροπή να αποδείξει ότι η μητρική ή οι μητρικές εταιρείες έχουν ασκήσει πράγματι αποφασιστική επιρροή επί της συμπεριφοράς της θυγατρικής τους στην αγορά, τούτο δε βάσει συνόλου αποδεικτικών στοιχείων, στα οποία καταλέγεται, ειδικότερα, η εξουσία διοικήσεως που ασκεί η μητρική ή οι μητρικές εταιρείες επί της θυγατρικής τους. Μια μητρική εταιρεία θεωρείται εν γένει ότι έχει τη δυνατότητα να ασκεί τω όντι καθοριστική επιρροή επί της θυγατρικής της εταιρείας και, ειδικότερα, επί της συμπεριφοράς αυτής στην αγορά, όταν κατέχει το μεγαλύτερο μέρος του εταιρικού κεφαλαίου της.

Εντούτοις, μια μειοψηφική συμμετοχή δύναται να παρέχει σε μητρική εταιρεία τη δυνατότητα να ασκεί τω όντι καθοριστική επιρροή επί της συμπεριφοράς της θυγατρικής της στην αγορά, εάν συνοδεύεται από δικαιώματα τα οποία βαίνουν πέραν αυτών που αναγνωρίζονται κατά κανόνα στους μειοψηφούντες μετόχους για την προστασία των οικονομικών τους συμφερόντων και τα οποία, εξεταζόμενα υπό το πρίσμα δέσμης συγκλινουσών ενδείξεων νομικής ή οικονομικής φύσεως, δύνανται να αποδεικνύουν ότι ασκείται καθοριστική επιρροή επί της συμπεριφοράς της θυγατρικής εταιρείας στην αγορά. Η Επιτροπή δύναται επομένως να αποδείξει την πραγματική άσκηση καθοριστικής επιρροής βασιζόμενη σε δέσμη ενδείξεων, ακόμη και αν μία εκάστη των ενδείξεων αυτών, μεμονωμένως θεωρούμενη, δεν έχει αποχρώσα αποδεικτική αξία.

Η πραγματική άσκηση εξουσίας διοικήσεως εκ μέρους της μητρικής ή των μητρικών εταιρειών επί της θυγατρικής τους δύναται να απορρέει απευθείας από την εφαρμογή ισχυουσών καταστατικών διατάξεων ή συμβάσεως μεταξύ των μητρικών εταιρειών με αντικείμενο τη διαχείριση της κοινής θυγατρικής εταιρείας, συνομολογηθείσας συμφώνως προς τις εν λόγω καταστατικές διατάξεις. Ο βαθμός αναμείξεως της μητρικής εταιρείας στη διαχείριση της θυγατρικής της μπορεί επίσης να πιστοποιείται από την παρουσία, στην ηγεσία της θυγατρικής εταιρείας, πολυάριθμων προσώπων τα οποία κατέχουν διευθυντικές θέσεις στη μητρική εταιρεία. Μια τέτοια σωρευτική κατοχή θέσεων παρέχει αφεύκτως στη μητρική εταιρεία τη δυνατότητα να επηρεάζει κατά τρόπο αποφασιστικό τη συμπεριφορά της θυγατρικής της στην αγορά, καθόσον παρέχει στα μέλη της διοικήσεως της μητρικής εταιρείας τη δυνατότητα να μεριμνούν, στο πλαίσιο της ασκήσεως των διευθυντικών καθηκόντων τους στους κόλπους της θυγατρικής, για την ευθυγράμμιση της εμπορικής πολιτικής αυτής με τις κατευθυντήριες γραμμές που χαράσσει η διοίκηση της μητρικής εταιρείας. Η επίτευξη ενός τέτοιου στόχου είναι εφικτή ακόμη και όταν το μέλος ή τα μέλη της μητρικής εταιρείας που ασκούν διευθυντικά καθήκοντα στη θυγατρική εταιρεία δεν έχουν την ιδιότητα του εντολοδόχου της μητρικής εταιρείας. Τέλος, η ανάμειξη της μητρικής ή των μητρικών εταιρειών στη διαχείριση της θυγατρικής δύναται να είναι απότοκος των επιχειρηματικών σχέσεων των δύο εταιρειών. Συγκεκριμένα, οσάκις μια μητρική εταιρεία είναι συγχρόνως προμηθευτής ή πελάτης της θυγατρικής της, έχει ιδιαίτερο συμφέρον να διευθύνει τις δραστηριότητες παραγωγής ή διανομής αυτής, προκειμένου να επωφελείται πλήρως από την υπεραξία που προκύπτει από την καθετοποίηση της παραγωγικής διαδικασίας που επιτυγχάνεται κατ’ αυτόν τον τρόπο.

Εξάλλου, για να καταλογισθούν σε μια μητρική εταιρεία οι πράξεις που τέλεσε η θυγατρική της, ουδόλως απαιτείται να αποδειχθεί ότι η εν λόγω μητρική εταιρεία τελούσε εν γνώσει της προσαπτόμενης συμπεριφοράς ή εμπλέκεται άμεσα σ’ αυτή. Συγκεκριμένα, το στοιχείο που παρέχει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να απευθύνει σε μητρική εταιρεία ομίλου εταιρειών απόφαση επιβάλλουσα πρόστιμα δεν είναι η εκ μέρους της μητρικής εταιρείας παρακίνηση της θυγατρικής της να διαπράξει παράβαση ούτε, κατά μείζονα λόγο, η ανάμειξη της μητρικής εταιρείας στην εν λόγω παράβαση, αλλά το γεγονός ότι, κατά τον χρόνο διαπράξεως της παραβάσεως, οι δύο εταιρείες είχαν υιοθετήσει ενιαία συμπεριφορά στην αγορά.

(βλ. σκέψεις 179-184, 196)

13. Βαίνοντας πέραν του απλού ελέγχου νομιμότητας, ο οποίος διενεργείται στο πλαίσιο προσφυγής ακυρώσεως κατά το άρθρο 263 ΣΛΕΕ και ο οποίος δύναται να οδηγήσει είτε στην απόρριψη της προσφυγής ακυρώσεως είτε στην ακύρωση της προσβαλλόμενης πράξεως, όπως προβλέπεται στο άρθρο 264 ΣΛΕΕ, η πλήρης δικαιοδοσία παρέχει στον δικαστή της Ένωσης την εξουσία να μεταρρυθμίσει την προσβαλλόμενη πράξη, ακόμη και άνευ ακυρώσεώς της, λαμβάνοντας υπόψη όλες τις πραγματικές περιστάσεις, προκειμένου να τροποποιήσει, επί παραδείγματι, το ύψος του επιβληθέντος προστίμου λόγω παραβάσεως των κανόνων του ανταγωνισμού.

Επομένως, σε τομείς στους οποίους η Επιτροπή διατηρεί περιθώριο εκτιμήσεως, όπως ο καθορισμός του συντελεστή προσαυξήσεως του προστίμου λόγω της διάρκειας της παραβάσεως ή η αναγκαιότητα εξασφαλίσεως της αποτρεπτικής λειτουργίας της κυρώσεως ή όπως η αξιολόγηση της ποιότητας και της λυσιτέλειας της συνεργασίας επιχειρήσεως κατά το στάδιο της διοικητικής διαδικασίας, ιδίως σε σχέση με τη συμβολή άλλων επιχειρήσεων, το γεγονός ότι ο έλεγχος νομιμότητας που διενεργείται στο πλαίσιο της προσφυγής ακυρώσεως κατά το άρθρο 263 ΣΛΕΕ περιορίζεται στην εξακρίβωση της απουσίας πρόδηλης πλάνης εκτιμήσεως δεν αποκλείει, κατ’ αρχήν, την εκ μέρους του δικαστή της Ένωσης άσκηση της πλήρους δικαιοδοσίας του.

Στο πλαίσιο της πλήρους δικαιοδοσίας του, ο δικαστής της Ένωσης είναι αρμόδιος να αξιολογεί, βάσει των κριτηρίων που ορίζει ανά περίπτωση το άρθρο 15, παράγραφος 4, του κανονισμού 17 ή το άρθρο 23, παράγραφος 2, στοιχείο α΄, του κανονισμού 1/2003, κατά πόσο το ύψος των προστίμων είναι το προσήκον. Η αξιολόγηση αυτή δύναται να δικαιολογεί την εκ μέρους των διαδίκων προσκόμιση και την εκ μέρους του δικαστή συνεκτίμηση πρόσθετων πληροφοριακών στοιχείων που δεν μνημονεύονται στην απόφαση της Επιτροπής.

(βλ. σκέψεις 208-209)

14. Η ανακοίνωση των αιτιάσεων πρέπει, βεβαίως, να παρέχει στους ενδιαφερομένους τη δυνατότητα να λάβουν πράγματι γνώση των συμπεριφορών που τους προσάπτει η Επιτροπή· η επιταγή αυτή τηρείται οσάκις η τελική απόφαση δεν αποδίδει στους ενδιαφερομένους παραβάσεις διαφορετικές εκείνων που τους προσάπτονται με την ανακοίνωση των αιτιάσεων και εφόσον αυτή στηρίζεται αποκλειστικώς σε πραγματικά περιστατικά επί των οποίων οι ενδιαφερόμενοι είχαν την ευκαιρία να τοποθετηθούν.

Μολονότι οι παραβάσεις που καταλογίζονται σε επιχείρηση με απόφαση της Επιτροπής δεν πρέπει να διαφέρουν από τις γνωστοποιηθείσες με την ανακοίνωση των αιτιάσεων, το αυτό δεν ισχύει για τα πραγματικά περιστατικά που ελήφθησαν υπόψη, διότι, ως προς αυτά, αρκεί να έχει δοθεί στις οικείες επιχειρήσεις η δυνατότητα να διατυπώσουν την άποψή τους επί του συνόλου των εις βάρος τους θεωρηθέντων ως αποδεδειγμένων γεγονότων. Συγκεκριμένα, ουδεμία διάταξη απαγορεύει στην Επιτροπή να κοινοποιεί στους ενδιαφερομένους, μετά την αποστολή της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, νέα έγγραφα τα οποία εκτιμά ότι στηρίζουν τη θέση της, υπό τον όρον ότι παρέχεται στις οικείες επιχειρήσεις ο αναγκαίος χρόνος προκειμένου να διατυπώσουν συναφώς την άποψή τους.

(βλ. σκέψη 238)

15. Μολονότι είναι αληθές ότι η ημερομηνία υποβολής αποδεικτικών στοιχείων στην Επιτροπή ασκεί επιρροή στον χαρακτηρισμό τους ως στοιχείων σημαντικής προστιθέμενης αξίας, καθόσον ο χαρακτηρισμός αυτός εξαρτάται από τα αποδεικτικά στοιχεία που περιέχονται ήδη στον φάκελο της Επιτροπής κατά την ημερομηνία υποβολής των νέων αυτών στοιχείων, το γεγονός και μόνον ότι τα εν λόγω στοιχεία υποβλήθηκαν μετά την κοινοποίηση της ανακοινώσεως των αιτιάσεων δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να κομίζουν αυτά, ακόμη και σε αυτό το προχωρημένο στάδιο της διοικητικής διαδικασίας, σημαντική προστιθέμενη αξία. Ειδικότερα, με αίτηση βάσει της ανακοινώσεως περί επιεικούς μεταχειρίσεως υποβαλλόμενη μετά την αποστολή της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, μια επιχείρηση δύναται να επικεντρωθεί στα πραγματικά περιστατικά τα οποία, κατά την άποψή της, δεν έχουν αποδειχθεί επαρκώς κατά νόμον, προκειμένου να προσδώσει στα υποβαλλόμενα στοιχεία σημαντική προστιθέμενη αξία σε σχέση με τα αποδεικτικά στοιχεία που έχει ήδη στην κατοχή της η Επιτροπή.

Εξάλλου, η παράγραφος 26 της ανακοινώσεως περί επιεικούς μεταχειρίσεως επιβάλλει απλώς στην Επιτροπή μια διαδικαστική υποχρέωση. Το εν λόγω άρθρο δεν ορίζει ότι κάθε συνεργασία επιχειρήσεως στην απόδειξη της παραβάσεως στερείται κατ’ ανάγκην οιασδήποτε αξίας αν επέρχεται μετά την κοινοποίηση της ανακοινώσεως των αιτιάσεων. Επιβάλλεται, επιπροσθέτως, η επισήμανση ότι μια τέτοια συνεργασία δύναται να αποδειχθεί ιδιαιτέρως λυσιτελής στην περίπτωση κατά την οποία τα υποβαλλόμενα από την επιχείρηση στοιχεία ήταν προηγουμένως άγνωστα στην Επιτροπή και ασκούν άμεση επιρροή επί της σοβαρότητας ή της διάρκειας της εικαζόμενης συμπράξεως.

(βλ. σκέψεις 239-240)

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (δεύτερο τμήμα)

της 12ης Ιουλίου 2011 ( )

«Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Αγορά των σχετικών με εξοπλισμούς μεταγωγής με μόνωση αερίου έργων – Απόφαση διαπιστώνουσα παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας για τον ΕΟΧ – Κατανομή της αγοράς – Απόδειξη της παραβάσεως – Δυνατότητα καταλογισμού της παραβατικής συμπεριφοράς – Διάρκεια της παραβάσεως – Πρόστιμα – Ελαφρυντικές περιστάσεις – Συνεργασία»

Στην υπόθεση T‑132/07,

Fuji Electric Co. Ltd, πρώην Fuji Electric Holdings Co. Ltd και διάδοχος της Fuji Electric Systems Co. Ltd, με έδρα στο Kawasaki (Ιαπωνία), εκπροσωπούμενη από τους P. Chappatte και P. Walter, solicitors,

προσφεύγουσα,

κατά

Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εκπροσωπούμενης αρχικώς από τον F. Arbault, εν συνεχεία από τους X. Lewis, J. Bourke και F. Ronkes Agerbeek, και, τέλος, από τους N. Khan και Ronkes Agerbeek, επικουρούμενους από τον J. Holmes, barrister,

καθής,

που έχει ως αντικείμενο προσφυγή με την οποία ζητείται η μερική ακύρωση της αποφάσεως C(2006) 6762 τελικό της Επιτροπής, της 24ης Ιανουαρίου 2007, σχετικά με διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 81 [EΚ] και του άρθρου 53 της [Σ]υμφωνίας για τον ΕΟΧ (υπόθεση COMP/F/38.899 – Εξοπλισμός μεταγωγής με μόνωση αερίου), καθώς και η μείωση του επιβληθέντος στη Fuji Electric Holdings και στη Fuji Electric Systems προστίμου,

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα),

συγκείμενο από τους I. Pelikánová (εισηγήτρια), πρόεδρο, K. Jürimäe και S. Soldevila Fragoso, δικαστές,

γραμματέας: K. Andová, υπάλληλος διοικήσεως,

έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 9ης Φεβρουαρίου 2010,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Ιστορικό της διαφοράς

1 Το ιστορικό της διαφοράς, όπως προκύπτει κατά βάσιν από τις διαπιστώσεις στις οποίες προέβη η Επιτροπή με την απόφαση C(2006) 6762 τελικό της Επιτροπής, της 24ης Ιανουαρίου 2007, σχετικά με διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 81 [ΕΚ] και του άρθρου 53 της [Σ]υμφωνίας για τον ΕΟΧ (υπόθεση COMP/F/38.899 – Εξοπλισμός μεταγωγής με μόνωση αερίου) (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση), έχει ως ακολούθως.

1. Προϊόν

2 Ο εξοπλισμός μεταγωγής με μόνωση αερίου (στο εξής: ΕΜΜΑ) χρησιμοποιείται για τον έλεγχο της ενεργειακής ροής στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας. Πρόκειται για ηλεκτρολογικό υλικό βαρέος τύπου που χρησιμοποιείται ως κύριο εξάρτημα ετοιμοπαράδοτων υποσταθμών ηλεκτρικής ενέργειας.

3 Οι υποσταθμοί είναι βοηθητικοί σταθμοί μετασχηματισμού του ηλεκτρικού ρεύματος. Τα βασικά εξαρτήματα των υποσταθμών, πέραν του μετασχηματιστή, είναι τα συστήματα ελέγχου, οι διακόπτες, οι συσσωρευτές, οι φορτιστές και ο εξοπλισμός μεταγωγής. Η λειτουργία του εξοπλισμού μεταγωγής συνίσταται στην προστασία του μετασχηματιστή από υπερφόρτωση και/ή στην απομόνωση του κυκλώματος και του μετασχηματιστή που έχει υποστεί βλάβη.

4 Ο εξοπλισμός μεταγωγής φέρει είτε μόνωση αερίου είτε μόνωση αέρα είτε υβριδική μόνωση, η οποία συνδυάζει τις δύο προηγούμενες τεχνικές. Οι ΕΜΜΑ πωλούνται σε όλον τον κόσμο ως αναπόσπαστο τμήμα ετοιμοπαράδοτων υποσταθμών ηλεκτρικής ενέργειας ή ως εξάρτημα το οποίο πρέπει να ενσωματωθεί σε τέτοιους υποσταθμούς. Η αξία των ΕΜΜΑ αντιστοιχεί περίπου στο 30 έως 60 % της συνολικής τιμής των υποσταθμών.

5 Η προσβαλλόμενη απόφαση αφορά έργα ΕΜΜΑ τάσεως υψηλότερης ή ίσης των 72,5 kV (στο εξής: έργα ΕΜΜΑ), ήτοι έργα που εμπερικλείουν τους ΕΜΜΑ ως μεμονωμένο προϊόν, συμπεριλαμβανομένου του συνόλου των συναφών με αυτούς υπηρεσιών (μεταφορά, εγκατάσταση, δοκιμές, μόνωση κ.λπ.), καθώς και τους ετοιμοπαράδοτους υποσταθμούς με ενσωματωμένο ΕΜΜΑ οι οποίοι περιλαμβάνουν, πέραν του ΕΜΜΑ, τα λοιπά εξαρτήματα του υποσταθμού, όπως είναι οι μετασχηματιστές και όλες οι συναφείς υπηρεσίες (μεταφορά, καλωδίωση, εγκατάσταση, μόνωση κ.λπ.).

2. Εμπλεκόμενες επιχειρήσεις

6 Η Fuji Electric Holdings Co. Ltd (στο εξής: FEH) είναι η εταιρεία χαρτοφυλακίου του ομίλου Fuji, η οποία διευθύνει τέσσερις ασκούσες παραγωγική δραστηριότητα εταιρείες, στις οποίες καταλέγεται η Fuji Electric Systems Co. Ltd (στο εξής: FES). Ο όμιλος Fuji κατασκευάζει και εμπορεύεται ένα ευρύ φάσμα προϊόντων, μεταξύ των οποίων έργα ΕΜΜΑ. Οι δραστηριότητες του ομίλου Fuji στον τομέα των ΕΜΜΑ ασκούνταν, μεταξύ άλλων, από τις FEH και FES.

7 Την 1η Οκτωβρίου 2002 ο όμιλος Fuji εκχώρησε τις δραστηριότητές του στον τομέα των ΕΜΜΑ στην Japan AE Power Systems Corp. (στο εξής: JAEPS), εταιρεία ανήκουσα από κοινού στον όμιλο Fuji, στη Hitachi Ltd και στη Meidensha Corp.· ειδικότερα, ο όμιλος Fuji κατέχει το 30 % του εταιρικού κεφαλαίου της JAEPS, ενώ η Hitachi Ltd και η Meidensha Corp., αντιστοίχως, το λοιπό 50 % και 20 %.

3. Διοικητική διαδικασία

8 Την 3η Μαρτίου 2004 η εταιρεία ABB Ltd επισήμανε στην Επιτροπή την ύπαρξη αντίθετων προς τους κανόνες του ανταγωνισμού πρακτικών στον τομέα των έργων ΕΜΜΑ και υπέβαλε προφορική αίτηση απαλλαγής από πρόστιμα, βάσει της ανακοινώσεως της Επιτροπής της 19ης Φεβρουαρίου 2002, σχετικά με τη μη επιβολή και τη μείωση των προστίμων σε περιπτώσεις συμπράξεων (ΕΕ 2002, C 45, σ. 3, στο εξής: ανακοίνωση περί επιεικούς μεταχειρίσεως).

9 Οι καταγγελθείσες από την ABB πρακτικές συνίσταντο σε συντονισμό των πωλήσεων έργων ΕΜΜΑ παγκοσμίως, ο οποίος συνεπαγόταν κατανομή των αγορών, καθορισμό ποσοστώσεων και διατήρηση των αντίστοιχων μεριδίων αγοράς, ανάθεση έργων ΕΜΜΑ σε προκαθορισμένους προς τούτο κατασκευαστές και νόθευση μειοδοτικών διαγωνισμών, με σκοπό την ανάθεση των συμβάσεων σε συγκεκριμένους κατασκευαστές, καθορισμό τιμών μέσω πολύπλοκων συμφωνιών για μη ανατεθέντα έργα ΕΜΜΑ, καταγγελία συμβάσεων δικαιοχρήσεως με εταιρείες που δεν μετείχαν στη σύμπραξη και ανταλλαγή ευαίσθητων πληροφοριακών στοιχείων σε σχέση με την αγορά.

10 Η υποβληθείσα από την ABB προφορική αίτηση απαλλαγής από πρόστιμα συμπληρώθηκε, κατά το πλείστον την 7η Μαΐου 2004, με προφορικές παρατηρήσεις και αποδεικτικά έγγραφα. Την 25η Απριλίου 2004 η Επιτροπή εξέδωσε απόφαση περί απαλλαγής της ABB υπό όρους.

11 Βάσει των δηλώσεων της ABB, η Επιτροπή κίνησε έρευνα και την 11η και 12η Μαΐου 2004 διενήργησε επιτόπιους ελέγχους στις εγκαταστάσεις διαφόρων εταιρειών οι οποίες δραστηριοποιούνταν στον τομέα των ΕΜΜΑ.

12 Μεταξύ 14ης και 25ης Μαΐου 2004 ο όμιλος Areva, στο πλαίσιο της συνεργασίας του με την Επιτροπή, διαβίβασε σε αυτήν, βάσει της ανακοινώσεως περί επιεικούς μεταχειρίσεως, διάφορα αποδεικτικά έγγραφα, καθώς και πληροφοριακά στοιχεία.

13 Την 30ή Ιουλίου 2004, στο πλαίσιο της συνεργασίας του με την Επιτροπή, ο όμιλος του οποίου μητρική εταιρεία ήταν η VA Technologie AG (στο εξής: όμιλος VA Tech) διαβίβασε στην Επιτροπή, βάσει της ανακοινώσεως περί επιεικούς μεταχειρίσεως, διάφορα αποδεικτικά έγγραφα, καθώς και πληροφοριακά στοιχεία.

14 Από της 9ης Σεπτεμβρίου 2004, οπότε και εγκαινιάσθηκε ομοίως η συνεργασία τους με την Επιτροπή, οι εκπρόσωποι του ομίλου Hitachi ή της JAEPS άρχισαν να διαβιβάζουν στην Επιτροπή, βάσει της ανακοινώσεως περί επιεικούς μεταχειρίσεως, αποδεικτικά έγγραφα, καθώς και πληροφοριακά στοιχεία.

15 Την 4η Οκτωβρίου 2004 η FEH και η FES απάντησαν σε αίτηση παροχής πληροφοριακών στοιχείων την οποία τους είχε απευθύνει η Επιτροπή δυνάμει του άρθρου 18 του κανονισμού (ΕΚ) 1/2003 του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2002, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα 81 [ΕΚ] και 82 [ΕΚ] (ΕΕ L 1, σ. 1) (στο εξής: απάντηση της 4ης Οκτωβρίου 2004 επί της αιτήσεως παροχής πληροφοριακών στοιχείων). Την ίδια ημέρα απάντησε σε αίτηση παροχής πληροφοριακών στοιχείων της Επιτροπής και η ABB.

16 Την 4η Νοεμβρίου 2004 η Mitsubishi Electric System Corp. (στο εξής: Melco) υπέβαλε στην Επιτροπή αίτηση, βάσει της ανακοινώσεως περί επιεικούς μεταχειρίσεως, η οποία αφορούσε «το ιστορικό της συμμετοχής της σε ορισμένες συμφωνίες σχετικές με την αγορά των [έργων] ΕΜΜΑ».

17 Την 5η Νοεμβρίου 2004 ο όμιλος Areva απάντησε σε αίτηση της Επιτροπής για παροχή πληροφοριακών στοιχείων.

18 Την 20ή Απριλίου 2006 η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση αιτιάσεων, την οποία απηύθυνε, πέραν των FEH και FES, στην ABB, στην Alstom, ανώνυμη εταιρεία, στην Areva, ανώνυμη εταιρεία, στην Areva T & D AG, στην Areva T & D Holding SA και στην Areva T & D SA (στο εξής, ομού: εταιρείες του ομίλου Areva), στη Hitachi και στη Hitachi Europe Ltd (στο εξής, ομού: εταιρείες του ομίλου Hitachi), στην JAEPS, στη Melco, στη Nuova Magrini Galileo SpA, στη Schneider Electric SA (στο εξής: Schneider), στη Siemens AG, στην Toshiba Corp., καθώς και σε πέντε εταιρείες του ομίλου VA Tech, μεταξύ των οποίων η VA Technologie.

19 Την 30ή Ιουνίου 2006, η FEH και η FES διαβίβασαν εμπροθέσμως στην Επιτροπή τις παρατηρήσεις τους επί της ανακοινώσεως των αιτιάσεων. Στην εν λόγω απάντησή τους επί της ανακοινώσεως των αιτιάσεων η FEH και η FES επισύναψαν διάφορες δηλώσεις και έγγραφα, ζητώντας την εμπιστευτική μεταχείρισή τους. Στην ανακοίνωση των αιτιάσεων απάντησαν εγγράφως εντός της ταχθείσας προθεσμίας ομοίως η ABB, η Alstom, οι εταιρείες του ομίλου Areva, οι εταιρείες του ομίλου Hitachi ή η JAEPS, η Melco, η Schneider, η Siemens AG Österreich, η Siemens και η Toshiba.

20 Στο πλαίσιο συνεργασίας τους με την Επιτροπή, με έγγραφο της 12ης Ιουλίου 2006, η FEH και η FES διαβίβασαν σε αυτήν, βάσει της ανακοινώσεως περί επιεικούς μεταχειρίσεως, διάφορα αποδεικτικά έγγραφα, καθώς και πληροφοριακά στοιχεία.

21 Τη 14η Ιουλίου 2006 η ABB απέστειλε στην Επιτροπή «συμπληρωματική απάντηση επί της ανακοινώσεως των αιτιάσεων».

22 Τη 18η και τη 19η Ιουλίου 2006 η Επιτροπή προέβη σε ακρόαση των εταιρειών στις οποίες είχε απευθύνει την ανακοίνωση των αιτιάσεων.

23 Την 25η Αυγούστου 2006 η Επιτροπή έθεσε υπόψη των μετεχόντων στη διαδικασία μερών, με σκοπό την εκ μέρους τους υποβολή παρατηρήσεων, αποσπάσματα της μη εμπιστευτικής εκδοχής της απαντήσεως της FEH και της FES επί της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, την αίτηση που είχαν υποβάλει η FEH και η FES βάσει της ανακοινώσεως περί επιεικούς μεταχειρίσεως τη 12η Ιουλίου 2006, τη συμπληρωματική απάντηση της ΑΒΒ επί της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, καθώς και συμπληρωματικά έγγραφα.

24 Την 11η Σεπτεμβρίου 2006 η FEH και η FES υπέβαλαν τις παρατηρήσεις τους επί της συμπληρωματικής απαντήσεως της ABB επί της ανακοινώσεως των αιτιάσεων.

25 Με έγγραφο της 29ης Σεπτεμβρίου 2006 η FEH και η FES διαβίβασαν στην Επιτροπή νέα μαρτυρία, προερχόμενη από πρώην υπάλληλό τους, τον M. H.

26 Με έγγραφο της 10ης Νοεμβρίου 2006 η FEH και η FES υπέβαλαν στην Επιτροπή τις παρατηρήσεις τους επί των σχολίων που είχαν διατυπώσει οι εταιρείες του ομίλου Hitachi ή η JAEPS, με έγγραφο της 29ης Σεπτεμβρίου 2006, επί του ζητήματος της διοικήσεως της JAEPS.

27 Με έγγραφο της 14ης Νοεμβρίου 2006 η Επιτροπή ζήτησε από τη FEH και τη FES να διατυπώσουν πρόσθετα σχόλια επί διαφόρων αποδεικτικών στοιχείων τα οποία αυτές θεωρούσαν ικανά να ασκήσουν επιρροή επί της τελικής αποφάσεως. Η FEH και η FES απάντησαν με έγγραφο της 21ης Νοεμβρίου 2006.

4. Προσβαλλόμενη απόφαση

28 Την 24η Ιανουαρίου 2007 η Επιτροπή εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση, περίληψη της οποίας δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα της 10ης Ιανουαρίου 2008 (ΕΕ C 5, σ. 7). Η απόφαση αυτή κοινοποιήθηκε στη FEH και στη FES την 9η Φεβρουαρίου 2007.

29 Πέραν των FEH και FES, αποδέκτες της προσβαλλόμενης αποφάσεως είναι η ABB, η Alstom, οι εταιρείες του ομίλου Areva, οι εταιρείες του ομίλου Hitachi, η JAEPS, η Melco, η Nuova Magrini Galileo, η Schneider, η Siemens, η Siemens AG Österreich, η Siemens Transmission & Distribution Ltd (στο εξής: Reyrolle), η Siemens Transmission & Distribution SA, η Toshiba και η VA Tech Transmission & Distribution GmbH & Co. KEG.

30 Με τις αιτιολογικές σκέψεις 113 έως 123 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η Επιτροπή επισήμανε ότι οι μετασχούσες στη σύμπραξη επιχειρήσεις είχαν συντονίσει την ανάθεση έργων ΕΜΜΑ σε παγκόσμια κλίμακα, εξαιρουμένων ορισμένων αγορών, βάσει συνομολογηθέντων κανόνων, με σκοπό τη διατήρηση ποσοστώσεων οι οποίες σε μεγάλο βαθμό αντιστοιχούσαν στα εκτιμώμενα μερίδια που αυτές παραδοσιακώς κατείχαν στην αγορά. Η Επιτροπή διευκρίνισε ότι η ανάθεση έργων ΕΜΜΑ τελείτο βάσει μιας κοινής «ιαπωνικής» ποσοστώσεως και μιας κοινής «ευρωπαϊκής» ποσοστώσεως, οι οποίες εν συνεχεία κατανέμονταν αντιστοίχως μεταξύ των Ιαπώνων και των Ευρωπαίων κατασκευαστών. Με συμφωνία υπογραφείσα στη Βιέννη τη 15η Απριλίου 1988 (στο εξής: συμφωνία GQ) είχαν καθορισθεί οι κανόνες για την κατανομή των έργων ΕΜΜΑ μεταξύ των Ιαπώνων και των Ευρωπαίων κατασκευαστών, καθώς και οι κανόνες για τον καταλογισμό της αξίας των έργων στην αντίστοιχη ποσόστωση. Επιπροσθέτως, με τις αιτιολογικές σκέψεις 124 έως 132 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η Επιτροπή διευκρίνισε ότι οι μετασχούσες στη σύμπραξη επιχειρήσεις είχαν καταλήξει σε άτυπη συμφωνία (στο εξής: κοινό σύμφωνο), δυνάμει της οποίας τα έργα ΕΜΜΑ στην Ιαπωνία, αφενός, και στις χώρες των Ευρωπαίων κατασκευαστών, αφετέρου, οι οποίες αποκαλούνταν ομού «κατασκευάστριες χώρες» ΕΜΜΑ, προορίζονταν αποκλειστικώς για τις μετέχουσες στο καρτέλ ιαπωνικές και ευρωπαϊκές εταιρείες, αντιστοίχως. Τα έργα ΕΜΜΑ στις «κατασκευάστριες χώρες» δεν εμπερικλείονταν στην ανταλλαγή πληροφοριακών στοιχείων μεταξύ των δύο ομάδων και δεν καταλογίζονταν στις αντίστοιχες ποσοστώσεις.

31 Η συμφωνία GQ περιελάμβανε επίσης κανόνες σχετικούς με την ανταλλαγή, μεταξύ των δύο αυτών ομάδων κατασκευαστών, των πληροφοριακών στοιχείων που ήταν αναγκαία για τη λειτουργία του καρτέλ, την οποία εξασφάλιζαν οι γραμματείς των δύο ομάδων, για τη νόθευση των σχετικών διαγωνισμών και για τον καθορισμό τιμών για τα έργα ΕΜΜΑ που δεν ηδύναντο να ανατεθούν. Κατά το παράρτημά της 2, η συμφωνία GQ εφαρμοζόταν σε παγκόσμιο επίπεδο, με εξαίρεση τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά, την Ιαπωνία και 17 χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Επιπλέον, βάσει του κοινού συμφώνου, τα έργα ΕΜΜΑ στις λοιπές, πλην των «κατασκευαστριών», ευρωπαϊκές χώρες προορίζονταν αποκλειστικώς για την ομάδα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων του καρτέλ, καθώς οι αντίστοιχες ιαπωνικές επιχειρήσεις είχαν αναλάβει τη δέσμευση να μη μετέχουν σε διαγωνισμούς για έργα ΕΜΜΑ στην Ευρώπη.

32 Κατά την Επιτροπή, η διαμοίραση των έργων ΕΜΜΑ μεταξύ των Ευρωπαίων κατασκευαστών ρυθμιζόταν από συμφωνία υπογραφείσα επίσης στη Βιέννη, τη 15η Απριλίου 1988, με τίτλο «E-Group Operation Agreement for GQ-Agreement» (στο εξής: συμφωνία EQ). Η Επιτροπή επισήμανε ότι η κατανομή έργων ΕΜΜΑ στην Ευρώπη πραγματοποιείτο βάσει κανόνων και διαδικασιών όμοιων με τους ισχύοντες για την ανάθεση έργων ΕΜΜΑ σε άλλες χώρες. Ειδικότερα, τα έργα ΕΜΜΑ στην Ευρώπη έπρεπε επίσης να αποτελούν αντικείμενο κοινοποιήσεως, καταγραφής, αναθέσεως, προσχεδιασμένης αναθέσεως ή κοστολογήσεως στο κατώτατο δυνατό επίπεδο.

33 Με την αιτιολογική σκέψη 142 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι, στις συμφωνίες GQ και EQ, καθώς και στο πλαίσιο της οργανώσεως και της λειτουργίας της συμπράξεως, τα διάφορα μέλη της συμπράξεως ταυτοποιούνταν με κωδικό, αποτελούμενο από ψηφία, προκειμένου για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, και από γράμματα, προκειμένου για τις ιαπωνικές επιχειρήσεις. Οι αρχικοί κωδικοί αντικαταστάθηκαν με αριθμούς τον Ιούλιο του 2002.

34 Με το άρθρο 1, στοιχείο ζ΄, της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η FEH είχε παραβεί το άρθρο 81 ΕΚ και το άρθρο 53 της Συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (στο εξής: Συμφωνία για τον ΕΟΧ), διά της συμμετοχής της σε σύνολο συμφωνιών και εναρμονισμένων πρακτικών στον τομέα των έργων ΕΜΜΑ εντός του ΕΟΧ κατά το διάστημα από της 15ης Απριλίου 1988 έως την 11η Μαΐου 2004, ενώ, με το άρθρο 1, στοιχείο η΄, της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι στην παράβαση είχε μετάσχει κατά το ίδιο διάστημα και η FES. Επιπροσθέτως, με το άρθρο 1, στοιχείο ια΄, της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η JAEPS είχε μετάσχει στην ίδια παράβαση κατά το χρονικό διάστημα από 1ης Οκτωβρίου 2002 έως την 11η Μαΐου 2004.

35 Για τις διαπιστωθείσες με το άρθρο 1 της προσβαλλόμενης αποφάσεως παραβάσεις επιβλήθηκε αλληλεγγύως και εις ολόκληρον στη FEH και στη FES, με το άρθρο 2 της ιδίας αποφάσεως, πρόστιμο ύψους 2 400 000 ευρώ, ενώ, με το άρθρο 2, στοιχείο στ΄, της προσβαλλόμενης αποφάσεως, επιβλήθηκε σε αυτές αλληλεγγύως και εις ολόκληρον με την JAEPS και τη Hitachi πρόστιμο ύψους 1 350 000 ευρώ.

Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων

36 Με δικόγραφο που κατέθεσαν στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου [νυν Γενικού Δικαστηρίου, στο εξής: Γενικό Δικαστήριο] τη 19η Απριλίου 2007, η FEH και η FES άσκησαν την υπό κρίση προσφυγή. Με το εν λόγω δικόγραφο, η FEH και η FES επισήμαναν, μεταξύ άλλων, ότι το κείμενο του δικογράφου, τα παραρτήματά του και τα κατατεθέντα στη Γραμματεία έγγραφα περιείχαν εμπιστευτικές πληροφορίες, οι οποίες έπρεπε να τύχουν αντίστοιχης εμπιστευτικής μεταχειρίσεως έναντι τρίτων.

37 Κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή, το Γενικό Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) αποφάσισε να προχωρήσει στην προφορική διαδικασία και, στο πλαίσιο των μέτρων οργανώσεως της διαδικασίας που προβλέπονται από το άρθρο 64 του Κανονισμού Διαδικασίας, κάλεσε τους διαδίκους να προσκομίσουν ορισμένα έγγραφα και απηύθυνε σε αυτούς ορισμένες ερωτήσεις. Οι διάδικοι ανταποκρίθηκαν εμπροθέσμως.

38 Με έγγραφο που πρωτοκολλήθηκε στη Γραμματεία του Γενικού Δικαστηρίου την 26η Ιανουαρίου 2010 η FEH και η FES υπέβαλαν ορισμένες παρατηρήσεις επί της εκθέσεως ακροατηρίου, που τους είχε κοινοποιηθεί την 11η Ιανουαρίου 2010, σε σχέση με το χρονικό σημείο κατά το οποίο αυτές είχαν εκχωρήσει τις δραστηριότητές τους στον τομέα των ΕΜΜΑ στην JAEPS, καθώς και σε σχέση με το χρονικό σημείο κατά το οποίο είχαν αποκτήσει συμμετοχή στην JAEPS.

39 Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 9ης Φεβρουαρίου 2010 οι διάδικοι αγόρευσαν και απάντησαν στις ερωτήσεις του Γενικού Δικαστηρίου. Η FEH και η FES διευκρίνισαν, μεταξύ άλλων, ότι σκοπός των παρατηρήσεών τους επί της εκθέσεως ακροατηρίου δεν ήταν η παρεμπίπτουσα προβολή λόγου ακυρώσεως αντλούμενου από πραγματική πλάνη της Επιτροπής, η οποία, με την προσβαλλόμενη απόφαση, δέχθηκε ότι η FES, ως μητρική εταιρεία της JAEPS, ήταν υπεύθυνη για τη συμμετοχή της JAEPS, μέσω των δραστηριοτήτων αυτής στον τομέα των ΕΜΜΑ, στην παράβαση κατά το διάστημα μεταξύ 1ης Οκτωβρίου 2002 και 30ής Σεπτεμβρίου 2003. Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση το Γενικό Δικαστήριο έλαβε νέο μέτρο οργανώσεως της διαδικασίας, καλώντας τη FEH και τη FES να αποσαφηνίσουν το αντικείμενο του αιτήματος εμπιστευτικής μεταχειρίσεως που είχαν διατυπώσει με το δικόγραφο της προσφυγής τους (βλ. ανωτέρω, σκέψη 36). Οι εν λόγω παρατηρήσεις της FEH και της FES και το προαναφερθέν μέτρο οργανώσεως της διαδικασίας καταχωρίσθηκαν στα πρακτικά της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως. Με έγγραφο της 23ης Φεβρουαρίου 2010 η FEH και η FES προσδιόρισαν το αντικείμενο του αιτήματός τους εμπιστευτικής μεταχειρίσεως.

40 Η προφορική διαδικασία περατώθηκε την 3η Μαρτίου 2010.

41 Με διάταξη της 25ης Νοεμβρίου 2010 το Γενικό Δικαστήριο διέταξε την επανάληψη της προφορικής διαδικασίας και, στο πλαίσιο των μέτρων οργανώσεων της διαδικασίας που προβλέπονται από το άρθρο 64 του Κανονισμού Διαδικασίας, απηύθυνε νέες ερωτήσεις στους διαδίκους. Οι διάδικοι κλήθηκαν, μεταξύ άλλων, να προσδιορίσουν τις συνέπειες, που έχουν, κατά την άποψή τους, επί της υπό κρίση υποθέσεως, οι σκέψεις 87 έως 92 της αποφάσεως του Δικαστηρίου της 1ης Ιουλίου 2010, C‑407/08 P, Knauf Gips κατά Επιτροπής (που δεν έχει δημοσιευθεί ακόμη στη Συλλογή). Οι διάδικοι απάντησαν στις ερωτήσεις του Γενικού Δικαστηρίου εμπροθέσμως.

42 Η προφορική διαδικασία περατώθηκε τη 10η Ιανουαρίου 2011.

43 Με έγγραφο της 22ας Ιουνίου 2011, στο οποίο επισυνάπτονταν συναφή στοιχεία, ο εκπρόσωπος της FEH και της FES ενημέρωσε το Γενικό Δικαστήριο ότι, από 1ης Απριλίου 2011, μετά την απορρόφησή της από τη FEH, η FES είχε παύσει να υφίσταται και ότι η νέα εμπορική επωνυμία της FEH ήταν Fuji Electric Co. Ltd (στο εξής: προσφεύγουσα). Με απόφαση του προέδρου του δευτέρου τμήματος του Γενικού Δικαστηρίου της 29ης Ιουνίου 2011, το έγγραφο αυτό περιελήφθη στη δικογραφία, ενώ ενημερώθηκε συναφώς η Επιτροπή.

44 Η προσφεύγουσα, πρώην FEH και διάδοχος της FES, ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:

– να ακυρώσει το άρθρο 1, στοιχείο ζ΄, της προσβαλλόμενης αποφάσεως, καθόσον με αυτό γίνεται δεκτό ότι η προσαπτόμενη στη FEH παράβαση συνεχίσθηκε μετά τον Σεπτέμβριο του 2000·

– να ακυρώσει το άρθρο 1, στοιχείο η΄, της προσβαλλόμενης αποφάσεως·

– να ακυρώσει το άρθρο 2, στοιχείο δ΄, της προσβαλλόμενης αποφάσεως, καθόσον με αυτό η FES ορίζεται αλληλεγγύως υπόχρεη για την καταβολή του επιβληθέντος προστίμου·

– να ακυρώσει το άρθρο 2, στοιχείο στ΄, της προσβαλλόμενης αποφάσεως, καθόσον με αυτό η FES και η FES ορίζονται αλληλεγγύως υπόχρεες για την καταβολή του επιβληθέντος προστίμου·

– να μειώσει το ύψος του επιβληθέντος στη FEH και στη FES προστίμου·

– να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.

45 Η Επιτροπή ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:

– να απορρίψει την προσφυγή ως αβάσιμη·

– να καταδικάσει την προσφεύγουσα στα δικαστικά έξοδα.

Σκεπτικό

46 Μολονότι η FEH και η FES άσκησαν από κοινού την υπό κρίση προσφυγή, τα συμφέροντά τους, στο πλαίσιο αυτής, ταυτίζονταν μόνον εν μέρει, όπως προκύπτει από τα σημεία του δικογράφου που συνοψίζουν το αντικείμενο της ένδικης διαφοράς. Εντούτοις, από 1ης Απριλίου 2011, τα συμφέροντα της FEH και της FES εκπροσωπούνται ομού από την προσφεύγουσα.

47 Στο πλαίσιο της υπό κρίση υποθέσεως, η προσφεύγουσα ζητεί, κατ’ ουσίαν, την ακύρωση του άρθρου 1, στοιχείο ζ΄, της προσβαλλόμενης αποφάσεως, με το οποίο η Επιτροπή αποφασίζει ότι η FEH υπέχει ατομική ευθύνη για την παράβαση για το διάστημα από τον Σεπτέμβριο του 2000 έως την 30ή Σεπτεμβρίου 2002, καθώς και την ακύρωση του άρθρου 2, στοιχείο δ΄, της προσβαλλόμενης αποφάσεως, με το οποίο η Επιτροπή επιβάλλει συνακολούθως στη FEH πρόστιμο ύψους 2 400 000 ευρώ, για την καταβολή του οποίου η FEH είναι αλληλεγγύως υπόχρεη με τη FES. Προς στήριξη του εν λόγω αιτήματός της, η προσφεύγουσα προβάλλει τρεις λόγους ακυρώσεως, αντλούμενους, αντιστοίχως, από πρόδηλες πλάνες εκτιμήσεως, καθώς και από προσβολή του δικαιώματος για δίκαιη δίκη και παραβίαση της αρχής του τεκμηρίου αθωότητας, από παράβαση των κανόνων περί κατανομής του βάρους αποδείξεως και από παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως.

48 Επιπροσθέτως, η προσφεύγουσα ζητεί την ακύρωση του άρθρου 1, στοιχείο η΄, της προσβαλλόμενης αποφάσεως, με το οποίο η Επιτροπή κρίνει ότι η FES υπέχει ατομική ευθύνη για την παράβαση για το διάστημα από της 15ης Απριλίου 1988 έως την 11η Μαΐου 2004, καθώς και την ακύρωση του άρθρου 2, στοιχεία δ΄ και στ΄, της προσβαλλόμενης αποφάσεως, με το οποίο η Επιτροπή επιβάλλει συνακολούθως στη FES πρόστιμο ύψους 2 400 000 ευρώ, για την καταβολή του οποίου η FES είναι αλληλεγγύως υπόχρεη με τη FEH, καθώς και πρόστιμο ύψους 1 350 000 ευρώ, για την καταβολή του οποίου η FES είναι αλληλεγγύως υπόχρεη με τη FEH, την JAEPS και τη Hitachi. Προς στήριξη του εν λόγω αιτήματός της, η προσφεύγουσα προβάλλει πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως στο πλαίσιο του τετάρτου λόγου ακυρώσεως.

49 Η προσφεύγουσα ζητεί, επίσης, την ακύρωση του άρθρου 2, στοιχείο στ΄, της προσβαλλόμενης αποφάσεως, καθόσον αυτό βασίζεται στη διαπίστωση της Επιτροπής ότι η FEH και η FES μπορούσαν να θεωρηθούν ατομικώς υπεύθυνες για τη συμμετοχή της JAEPS στην παράβαση κατά το διάστημα από της 1ης Οκτωβρίου 2002 έως την 11η Μαΐου 2004 και καθόσον με αυτό η Επιτροπή επιβάλλει συνακολούθως στις εν λόγω εταιρείες πρόστιμο ύψους 1 350 000 ευρώ, για την καταβολή του οποίου αυτές είναι αλληλεγγύως υπόχρεες με την JAEPS και τη Hitachi. Προς στήριξη του συγκεκριμένου αιτήματός της, η προσφεύγουσα προβάλλει πρόδηλες πλάνες εκτιμήσεως στο πλαίσιο του τετάρτου και του πέμπτου λόγου ακυρώσεως.

50 Η προσφεύγουσα ζητεί, τέλος, τη μείωση των προστίμων που επιβλήθηκαν στη FEH και στη FES με το άρθρο 2, στοιχεία δ΄ και στ΄, της προσβαλλόμενης αποφάσεως. Προς στήριξη του εν λόγω αιτήματός της, η προσφεύγουσα αναπτύσσει επιχειρηματολογία στο πλαίσιο πρόσθετου λόγου, του έκτου λόγου ακυρώσεως.

1. Επί του αιτήματος μερικής ακυρώσεως της προσβαλλόμενης αποφάσεως

51 Προς στήριξη του αιτήματός της μερικής ακυρώσεως της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η προσφεύγουσα προβάλλει πέντε λόγους ακυρώσεως.

52 Στο πλαίσιο των τριών πρώτων λόγων ακυρώσεως, η προσφεύγουσα υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι το άρθρο 1, στοιχείο ζ΄, και το άρθρο 2, στοιχείο δ΄, της προσβαλλόμενης αποφάσεως πρέπει να ακυρωθούν, καθόσον η Επιτροπή διαπίστωσε ή στηρίχθηκε στη διαπίστωση ότι η FES παρέβη το άρθρο 81 ΕΚ και το άρθρο 53 της Συμφωνίας για τον ΕΟΧ κατά το διάστημα μεταξύ Σεπτεμβρίου 2000 και 30ής Σεπτεμβρίου 2002, ημερομηνίας κατά την οποία ο όμιλος Fuji εκχώρησε τις δραστηριότητές του στον τομέα των ΕΜΜΑ στην JAEPS. Ο πρώτος λόγος ακυρώσεως αντλείται από πρόδηλες πλάνες εκτιμήσεως, προσβολή του δικαιώματος για δίκαιη δίκη, παραβίαση της αρχής του τεκμηρίου αθωότητας και της αρχής in dubio pro reo, καθόσον, με την προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή δέχθηκε ότι η FEH εξακολούθησε να μετέχει στη σύμπραξη που απορρέει από τη συμφωνία GQ μετά τη συνάντηση των Ιαπώνων μελών της συμπράξεως, η οποία έλαβε χώρα «τον Σεπτέμβριο ή περί τον Σεπτέμβριο του 2000». Ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως αντλείται από παράβαση, εκ μέρους της Επιτροπής, των κανόνων περί κατανομής του βάρους αποδείξεως. Ο τρίτος λόγος ακυρώσεως αντλείται από παραβίαση, εκ μέρους της Επιτροπής, της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως.

53 Στο πλαίσιο του τετάρτου λόγου ακυρώσεως, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι το άρθρο 1, στοιχείο η΄, και το άρθρο 2, στοιχεία δ΄ και στ΄, της προσβαλλόμενης αποφάσεως πρέπει, στον βαθμό κατά τον οποίο ορίζουν ότι η FES είναι αλληλεγγύως υπόχρεη για την καταβολή των επιβληθέντων προστίμων, να ακυρωθούν, καθόσον βασίζονται σε προδήλως πεπλανημένη εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών της υπό κρίση υποθέσεως, ήτοι στην εκτίμηση ότι η FES ηδύνατο να θεωρηθεί ατομικώς υπεύθυνη για την παράβαση για το διάστημα από της 15ης Απριλίου 1988 έως την 11η Μαΐου 2004.

54 Στο πλαίσιο του πέμπτου λόγου ακυρώσεως, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι το άρθρο 2, στοιχείο στ΄, της προσβαλλόμενης αποφάσεως πρέπει να ακυρωθεί, καθόσον βασίζεται σε προδήλως πεπλανημένη εκτίμηση των πραγματικών περιστατικών της υπό κρίση υποθέσεως, ήτοι στην εκτίμηση ότι η FEH και η FES μπορούσαν, ως μητρικές εταιρείες της JAEPS, να θεωρηθούν ατομικώς και αλληλεγγύως με τη Hitachi και την JAEPS υπεύθυνες για την παράβαση για το διάστημα από της 1ης Οκτωβρίου 2002 έως την 11η Μαΐου 2004.

Προκαταρκτικές παρατηρήσεις περί των επιχειρήσεων που εμπλέκονται στη διαπιστωθείσα με το άρθρο 1, στοιχεία ζ΄ και η΄, της προσβαλλόμενης αποφάσεως παράβαση, καθώς και περί της ευθύνης που υπέχουν για τον λόγο αυτόν η FEH και η FES

55 Προ της εξετάσεως των πέντε πρώτων λόγων ακυρώσεως που προβάλλει η προσφεύγουσα, επιβάλλεται να προσδιορισθούν οι επιχειρήσεις των οποίων η συμμετοχή στην παράβαση προσάπτεται, με το άρθρο 1, στοιχεία ζ΄ και η΄, της προσβαλλόμενης αποφάσεως, στη FEH και στη FES.

56 Συναφώς, επιβάλλεται η υπόμνηση ότι το δίκαιο του ανταγωνισμού αφορά «επιχειρήσεις» και ότι, στο πλαίσιο αυτό, ο όρος «επιχείρηση» πρέπει να νοείται ως δηλών μία οικονομική ενότητα από πλευράς αντικειμένου της επίδικης παραβάσεως (βλ., συναφώς, απόφαση του Δικαστηρίου της 12ης Ιουλίου 1984, 170/83, Hydrotherm Gerätebau, Συλλογή 1984, σ. 2999, σκέψη 11· αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 29ης Ιουνίου 2000, T‑234/95, DSG κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. II‑2603, σκέψη 124, και της 15ης Σεπτεμβρίου 2005, T‑325/01, DaimlerChrysler κατά Επιτροπής, Συλλογή 2005, σ. II‑3319, σκέψη 85). Το άρθρο 81, παράγραφος 1, ΕΚ, επιβάλλοντας στις επιχειρήσεις, μεταξύ άλλων, την απαγόρευση να συνάπτουν συμφωνίες ή να μετέχουν σε εναρμονισμένες πρακτικές δυνάμενες να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών και έχουσες ως σκοπό ή ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς, αφορά οικονομικές οντότητες, εκάστη των οποίων συνίσταται σε ενιαία οργάνωση προσωπικών, υλικών και άυλων στοιχείων που έχουν ταχθεί στη διαρκή επιδίωξη ορισμένου οικονομικού σκοπού, οργάνωση η οποία δύναται να συντελέσει στη διάπραξη παραβάσεως τυποποιούμενης με τις διατάξεις του εν λόγω άρθρου (βλ., συναφώς, αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 17ης Δεκεμβρίου 1991, T‑6/89, Enichem Anic κατά Επιτροπής, Συλλογή 1991, σ. II‑1623, σκέψη 235, και της 10ης Μαρτίου 1992, T‑11/89, Shell κατά Επιτροπής, Συλλογή 1992, σ. II‑757, σκέψη 311).

57 Εντούτοις, προκειμένου να καθίσταται δυνατή η εφαρμογή και η εκτέλεσή τους, οι αποφάσεις που λαμβάνονται κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 81 ΕΚ πρέπει να απευθύνονται σε οντότητες με νομική προσωπικότητα (βλ., συναφώς, αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 20ής Απριλίου 1999, T‑305/94 έως T‑307/94, T‑313/94 έως T‑316/94, T‑318/94, T‑325/94, T‑328/94, T‑329/94 και T‑335/94, Limburgse Vinyl Maatschappij κ.λπ. κατά Επιτροπής, γνωστή ως «PVC II», Συλλογή 1999, σ. II‑931, σκέψη 978, και της 12ης Δεκεμβρίου 2007, T‑112/05, Akzo Nobel κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2007, σ. II‑5049, σκέψη 59). Επομένως, όταν η Επιτροπή εκδίδει απόφαση κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ, πρέπει να προσδιορίζει τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα τα οποία μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνα για τη συμπεριφορά της οικείας επιχειρήσεως και να υποστούν συναφώς κυρώσεις και τα οποία θα είναι οι αποδέκτες της εν λόγω αποφάσεως (βλ., συναφώς, προπαρατεθείσα με τη σκέψη 11 απόφαση Hydrotherm Gerätebau, σκέψη 56).

58 Συμφώνως προς την αρχή της προσωπικής ευθύνης (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 14ης Ιουλίου 1972, 48/69, Imperial Chemical Industries κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1972-1973, σ. 99, σκέψεις 131 έως 141, της 8ης Ιουλίου 1999, C‑49/92 P, Επιτροπή κατά Anic Partecipazioni, Συλλογή 1999, σ. I‑4125, σκέψη 78, και της 11ης Δεκεμβρίου 2007, C‑280/06, ETI κ.λπ., Συλλογή 2007, σ. I‑10893, σκέψη 39· βλ., επίσης, προτάσεις της γενικής εισαγγελέως J. Kokott στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η προπαρατεθείσα απόφαση ETI κ.λπ., Συλλογή 2007, σ. I‑10896, σημεία 71 επ.), κατά την οποία ένα πρόσωπο δύναται να υπέχει ευθύνη μόνο για τις πράξεις που το ίδιο έχει διαπράξει (προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Γ. Κοσμά στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η προπαρατεθείσα απόφαση Επιτροπή κατά Anic Partecipazioni, Συλλογή 1999, σ. I‑4130, σημείο 74), το πρόσωπο που διηύθυνε την οικεία επιχείρηση κατά τον χρόνο συμμετοχής της στην παράβαση ευθύνεται κατ’ αρχήν γι’ αυτήν, ακόμη και αν, κατά τον χρόνο εκδόσεως της αποφάσεως με την οποία διαπιστώνεται η παράβαση, η επιχείρηση τελεί υπό την ευθύνη ή τη διεύθυνση άλλου προσώπου (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 16ης Νοεμβρίου 2000, C‑297/98 P, SCA Holding κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. I‑10101, σκέψη 27, και C‑286/98 P, Stora Kopparbergs Bergslags κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. I‑9925, σκέψη 37· συναφώς βλ., επίσης, απόφαση του Δικαστηρίου της 16ης Νοεμβρίου 2000, C‑279/98 P, Cascades κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. I‑9693, σκέψη 79).

59 Κατά τη νομολογία, οσάκις προσωπική ευθύνη για τη συμμετοχή μίας και της αυτής επιχειρήσεως, κατά την έννοια του δικαίου του ανταγωνισμού, σε παράβαση δύναται να αποδοθεί σε πλείονα πρόσωπα, τα πρόσωπα αυτά ευθύνονται αλληλεγγύως για τη συγκεκριμένη παράβαση (βλ., συναφώς, αποφάσεις του Δικαστηρίου της 6ης Μαρτίου 1974, 6/73 και 7/73, Istituto Chemioterapico Italiano και Commercial Solvents κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1974, σ. 113, σκέψη 41, και της 16ης Νοεμβρίου 2000, C‑294/98 P, Metsä-Serla κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. I‑10065, σκέψεις 33 και 34· αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 20ής Μαρτίου 2002, Τ-9/99, HFB κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2002, σ. ΙΙ-1487, σκέψεις 54, 524 και 525, της 15ης Ιουνίου 2005, T‑71/03, T‑74/03, T‑87/03 και T‑91/03, Tokai Carbon κ.λπ. κατά Επιτροπής, που δεν έχει δημοσιευθεί στη Συλλογή, σκέψη 62, και προπαρατεθείσα με τη σκέψη 57 απόφαση Akzo Nobel κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψεις 57 έως 62). Από τις προμνησθείσες αποφάσεις προκύπτει, εξάλλου, ότι προσωπικώς και αλληλεγγύως για τη συμμετοχή μίας και της αυτής επιχειρήσεως σε παράβαση δύναται να ευθύνεται το πρόσωπο υπό του οποίου την ευθύνη ή τη διεύθυνση τελούσε η επιχείρηση κατά τον χρόνο διαπράξεως της παραβάσεως, καθώς και το πρόσωπο το οποίο, έχοντας τη δυνατότητα να ασκεί ουσιαστικό έλεγχο επί της επιχειρήσεως και να καθορίζει τη συμπεριφορά της στην αγορά, διηύθυνε εμμέσως την εν λόγω επιχείρηση κατά τον χρόνο διαπράξεως της παραβάσεως (συναφώς βλ., επίσης, απόφαση του Δικαστηρίου της 3ης Σεπτεμβρίου 2009, C‑322/07 P, C‑327/07 P και C‑338/07 P, Papierfabrik August Koehler κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2009, σ. I‑7191, σκέψεις 40, 43 και 44). Επομένως, η προμνησθείσα με τη σκέψη 58 νομολογία πρέπει να ερμηνεύεται ως αφορώσα τόσο την ατομική ευθύνη του προσώπου που διηύθυνε άμεσα την επιχείρηση κατά τον χρόνο διαπράξεως της παραβάσεως, όσο και την ατομική ευθύνη του προσώπου που, κατά το ίδιο χρονικό σημείο, διηύθυνε εμμέσως την εν λόγω επιχείρηση.

60 Οι προμνησθείσες με τις σκέψεις 56 έως 59 νομολογιακές θέσεις εφαρμόζονται, κατ’ αναλογίαν, στο άρθρο 53, παράγραφος 1, της Συμφωνίας για τον ΕΟΧ και στις αποφάσεις που λαμβάνει η Επιτροπή κατ’ εφαρμογήν του άρθρου αυτού.

61 Από την προσβαλλόμενη απόφαση και, ιδίως, από την περιγραφή του «τομέα τον οποίο αφορά η διαδικασία» (αιτιολογικές σκέψεις 5 έως 87 της προσβαλλόμενης αποφάσεως) και των «επιχειρήσεων που εμπλέκονται στη διαδικασία» (αιτιολογικές σκέψεις 28 έως 44 και 482 της προσβαλλόμενης αποφάσεως) ή της «διαφοροποιημένης μεταχειρίσεως» που προβλέπεται για τις επιχειρήσεις αυτές προκύπτει ότι η Επιτροπή ταυτοποίησε μεταξύ των επιχειρήσεων που μετέσχαν στη διαπιστωθείσα με το άρθρο 1 της προσβαλλόμενης αποφάσεως παράβαση, αφενός, την ενιαία οργάνωση προσωπικών, υλικών και άυλων στοιχείων η οποία ασκούσε τις δραστηριότητες του ομίλου Fuji στον τομέα των ΕΜΜΑ κατά το διάστημα από της 15ης Απριλίου 1988 έως την 30ή Σεπτεμβρίου 2002 (στο εξής: πρώτη εμπλεκόμενη επιχείρηση), και, αφετέρου, την ενιαία οργάνωση προσωπικών, υλικών και άυλων στοιχείων η οποία ασκούσε τις δραστηριότητες του ομίλου Fuji, της Hitachi και της Meidensha, δραστηριότητες οι οποίες εκχωρήθηκαν στην JAEPS, κατά το διάστημα από της 1ης Οκτωβρίου 2002 έως την 11η Μαΐου 2004 (στο εξής: δεύτερη εμπλεκόμενη επιχείρηση).

62 Επιπροσθέτως, από την αιτιολογική σκέψη 379 της προσβαλλόμενης αποφάσεως προκύπτει ότι η FEH και η FES κρίθηκαν ατομικώς και αλληλεγγύως υπεύθυνες για τη συμμετοχή της πρώτης εμπλεκόμενης επιχειρήσεως στην παράβαση κατά το διάστημα από της 15ης Απριλίου 1988 έως την 30ή Σεπτεμβρίου 2002. Από τις αιτιολογικές σκέψεις 32, 33 και 373 της προσβαλλόμενης αποφάσεως συνάγεται ότι η ευθύνη την οποία υπέχουν για τον λόγο αυτόν η FEH και η FES απορρέει από το γεγονός ότι αυτές «ήταν επικεφαλής» ή διηύθυναν, «από κοινού με άλλους», την πρώτη εμπλεκόμενη επιχείρηση κατά το ίδιο διάστημα και ότι, συνεπώς, εμπλέκονταν άμεσα στη συμμετοχή της εν λόγω επιχειρήσεως στην παράβαση.

63 Από την αιτιολογική σκέψη 380 της προσβαλλόμενης αποφάσεως προκύπτει, περαιτέρω, ότι η FEH και η FES κρίθηκαν ατομικώς και αλληλεγγύως με τη Hitachi και την JAEPS υπεύθυνες για τη συμμετοχή της δεύτερης εμπλεκόμενης επιχειρήσεως στην παράβαση κατά το διάστημα από της 1ης Οκτωβρίου 2002 έως την 11η Μαΐου 2004. Προκύπτει επίσης, ιδίως από τις αιτιολογικές σκέψεις 380, 385 και 402 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, ότι η ευθύνη την οποία υπέχουν για τον λόγο αυτόν η FEH και η FES απορρέει αποκλειστικώς από το γεγονός ότι αυτές είχαν καθορίσει από κοινού με τη Hitachi την εμπορική συμπεριφορά της JAEPS, ήτοι της κοινής θυγατρικής τους εταιρείας η οποία ήταν άμεσα υπεύθυνη για τη δεύτερη εμπλεκόμενη επιχείρηση, και ότι, συνεπώς, εμπλέκονταν άμεσα στη συμμετοχή της εν λόγω επιχειρήσεως στην παράβαση, ως μητρικές εταιρείες της JAEPS.

64 Οι πέντε πρώτοι λόγοι ακυρώσεως που προβάλλει η προσφεύγουσα πρέπει, επομένως, να εξετασθούν υπό το πρίσμα των ανωτέρω διαπιστώσεων. Προς διευκόλυνση και επιτάχυνση της διαδικασίας, επιβάλλεται η συνεξέταση των δύο πρώτων λόγων ακυρώσεως, οι οποίοι αντλούνται από πρόδηλες πλάνες εκτιμήσεως, καθώς και από προσβολή του δικαιώματος για δίκαιη δίκη, παραβίαση της αρχής του τεκμηρίου αθωότητας και της αρχής in dubio pro reo, καθώς και παράβαση των κανόνων περί κατανομής του βάρους αποδείξεως.

Επί του πρώτου και του δευτέρου λόγου ακυρώσεως, που αντλούνται από πρόδηλες πλάνες εκτιμήσεως, καθώς και από προσβολή του δικαιώματος για δίκαιη δίκη, παραβίαση της αρχής του τεκμηρίου αθωότητας και της αρχής in dubio pro reo, καθώς και παράβαση των κανόνων περί κατανομής του βάρους αποδείξεως

Επιχειρήματα των διαδίκων

65 Με τον πρώτο και τον δεύτερο λόγο ακυρώσεως, η προσφεύγουσα προσάπτει, κατ’ ουσίαν, στην Επιτροπή σειρά πρόδηλων πλανών εκτιμήσεως και παράβαση των κανόνων περί κατανομής του βάρους αποδείξεως, καθόσον, με το άρθρο 1, στοιχείο ζ΄, της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η Επιτροπή έκρινε ότι η FEH υπέχει ατομική ευθύνη για τη συμμετοχή της πρώτης εμπλεκόμενης επιχειρήσεως στην παράβαση κατά το διάστημα από της συναντήσεως των Ιαπώνων μελών της συμπράξεως, η οποία έλαβε χώρα «τον Σεπτέμβριο ή περί τον Σεπτέμβριο του 2000», έως την 30ή Σεπτεμβρίου 2002, ημερομηνία κατά την οποία ο όμιλος Fuji εκχώρησε τις δραστηριότητές του στον τομέα των ΕΜΜΑ στην JAEPS, και καθόσον, με το άρθρο 2, στοιχείο δ΄, της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η Επιτροπή επέβαλε συνακολούθως στη FEH, αλληλεγγύως με τη FES, πρόστιμο ύψους 2 400 000 ευρώ. Κατά την προσφεύγουσα, η Επιτροπή δεν απέδειξε επαρκώς κατά νόμον, ως όφειλε, ότι η πρώτη εμπλεκόμενη επιχείρηση εξακολούθησε να μετέχει στην «απορρέουσα από τη συμφωνία GQ σύμπραξη», η οποία συνεχίσθηκε μετά τη συνάντηση των Ιαπώνων μελών της συμπράξεως που έλαβε χώρα «τον Σεπτέμβριο ή περί τον Σεπτέμβριο του 2000». Εξάλλου, κατά την προσφεύγουσα, η συλλογιστική της Επιτροπής ενέχει ως προς το σημείο αυτό διάφορες πρόδηλες πλάνες εκτιμήσεως των αποδεικτικών στοιχείων.

66 Η Επιτροπή αποκρούει τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας και ζητεί την απόρριψη του πρώτου και του δευτέρου λόγου ακυρώσεως.

Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου

67 Προ της επί της ουσίας εξετάσεως του πρώτου και του δευτέρου λόγου ακυρώσεως, επιβάλλεται, αφενός, ο προσδιορισμός του αντικειμένου της αμφισβητήσεως στην οποία κατατείνουν οι λόγοι αυτοί, καθώς και των αιτιολογικών σκέψεων της προσβαλλόμενης αποφάσεως που θίγονται συναφώς και, αφετέρου, η υπόμνηση των κανόνων που ισχύουν για την απόδειξη παραβάσεως του άρθρου 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας για τον ΕΟΧ, καθώς για την απόδειξη της συμμετοχής επιχειρήσεως σε τέτοια παράβαση.

– Επί του ακριβούς αντικειμένου της αμφισβητήσεως που επιχειρείται με τον πρώτο και τον δεύτερο λόγο ακυρώσεως

68 Εν προκειμένω, η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί ούτε τη συμμετοχή της πρώτης εμπλεκόμενης επιχειρήσεως στην παράβαση κατά το διάστημα από της 15ης Απριλίου 1988 έως τον Σεπτέμβριο του 2000, ούτε την ατομική ευθύνη που η FEH υπέχει λόγω της συμμετοχής αυτής. Η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί, εξάλλου, ότι διηύθυνε, από κοινού με άλλες εταιρείες, την πρώτη εμπλεκόμενη επιχείρηση κατά το διάστημα από τον Σεπτέμβριο του 2000 έως την 30ή Σεπτεμβρίου 2002.

69 Επιπροσθέτως, μολονότι η προσφεύγουσα διακρίνει την «απορρέουσα από τη συμφωνία GQ σύμπραξη», η οποία τερματίσθηκε με την αποχώρηση της Siemens και της Hitachi, από την «απορρέουσα από το νέο σχέδιο σύμπραξη», η οποία εγκαινιάσθηκε στα μέσα του 2002, δεν προβάλλει λόγους ακυρώσεως ή επιχειρήματα ειδικώς προς αμφισβήτηση των εκτιμήσεων τις οποίες διατυπώνει η Επιτροπή με τις αιτιολογικές σκέψεις 2, 3, 248 και 270 έως 299 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, κατά τις οποίες οι διάφορες συμφωνίες και εναρμονισμένες πρακτικές κατά το διάστημα από της 15ης Απριλίου 1988 έως την 11η Μαΐου 2004 αποτελούσαν απλώς διαφορετικές εκφάνσεις ενός ενιαίου και κοινού σχεδίου. Συνεπώς, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι, με τον πρώτο και τον δεύτερο λόγο ακυρώσεως, η προσφεύγουσα έθεσε εγκύρως υπό αμφισβήτηση τις εν λόγω εκτιμήσεις και, κατά συνέπεια, τον ενιαίο και διαρκή χαρακτήρα της παραβάσεως.

70 Τέλος, η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί ότι η δεύτερη εμπλεκόμενη επιχείρηση μετέσχε στην παράβαση κατά το διάστημα από της 1ης Οκτωβρίου 2002 έως την 11η Μαΐου 2004. Η προσφεύγουσα αποκρούει απλώς τον καταλογισμό οιασδήποτε ευθύνης στη FEH και, κατά συνέπεια, την επιβολή προστίμου σε αυτήν, καθόσον η FEH δεν είχε καθορίσει τη συμπεριφορά της JAEPS στην αγορά και, συνεπώς, δεν ήταν αναμεμειγμένη, ως μητρική εταιρεία της JAEPS, στη συμμετοχή της δεύτερης εμπλεκόμενης επιχειρήσεως στην παράβαση (βλ. κατωτέρω, σκέψεις 173 επ.).

71 Αντιθέτως, η προσφεύγουσα προσάπτει στην Επιτροπή πεπλανημένη εκτίμηση των υποβληθέντων σε αυτήν αποδεικτικών στοιχείων, καθώς και προσβολή του δικαιώματός της για δίκαιη δίκη, παραβίαση της αρχής του τεκμηρίου αθωότητας και της αρχής in dubio pro reo και παράβαση των κανόνων περί κατανομής του βάρους αποδείξεως, καθόσον η Επιτροπή δέχθηκε ότι η διαπιστωθείσα με το άρθρο 1 της προσβαλλόμενης αποφάσεως παράβαση συνεχίσθηκε κατά το διάστημα μεταξύ Σεπτεμβρίου 2000 και 30ής Σεπτεμβρίου 2002, ότι η πρώτη εμπλεκόμενη επιχείρηση εξακολούθησε να μετέχει στην παράβαση και ότι η FEH υπέχει ατομική ευθύνη λόγω του ελέγχου που ασκούσε στη συγκεκριμένη επιχείρηση κατά τον χρόνο διαπράξεως της παραβάσεως. Κατά την προσφεύγουσα, η Επιτροπή δεν ανταποκρίθηκε στο αποδεικτικό βάρος που έφερε, καθώς, με την προσβαλλόμενη απόφαση, δεν απέδειξε επαρκώς κατά νόμον και άνευ προδήλως πεπλανημένης εκτιμήσεως των αποδεικτικών στοιχείων ότι η πρώτη εμπλεκόμενη επιχείρηση εξακολούθησε να μετέχει, υπό τη διεύθυνσή της FEH, στη διαπιστωθείσα με το άρθρο 1 της προσβαλλόμενης αποφάσεως παράβαση, η οποία συνεχίσθηκε κατά το διάστημα μεταξύ 1ης Οκτωβρίου 2002 και 11ης Μαΐου 2004.

72 Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, υπό τις περιστάσεις της υπό κρίση υποθέσεως, απέκειτο στις εταιρείες του ομίλου Fuji να αποδείξουν ότι η πρώτη εμπλεκόμενη επιχείρηση είχε παύσει να μετέχει στην παράβαση κατά το επίδικο διάστημα.

73 Λαμβανομένων υπόψη των επιχειρημάτων των διαδίκων, επιβάλλεται να εξετασθεί αν, με την προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή απέδειξε επαρκώς κατά νόμον ότι η παράβαση συνεχίσθηκε, με τη συμμετοχή της πρώτης εμπλεκόμενης επιχειρήσεως, κατά το διάστημα μεταξύ Σεπτεμβρίου 2000 και 30ής Σεπτεμβρίου 2002.

– Επί των αιτιολογικών σκέψεων της προσβαλλόμενης αποφάσεως οι οποίες θίγονται με τον πρώτο και τον δεύτερο λόγο ακυρώσεως

74 Οι εκτιμήσεις της Επιτροπής που σχετίζονται, αφενός, με τη συνέχιση της παραβάσεως που διαπιστώνεται με το άρθρο 1 προσβαλλόμενης αποφάσεως κατά το διάστημα μεταξύ Σεπτεμβρίου 2000 και 30ής Σεπτεμβρίου 2002 και, αφετέρου, με τη συμμετοχή της δεύτερης εμπλεκόμενης επιχειρήσεως στην εν λόγω παράβαση κατά το ίδιο διάστημα είναι οι ακόλουθες.

75 Με την αιτιολογική σκέψη 323 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι οι συμφωνίες και/ή εναρμονισμένες πρακτικές μεταξύ των κατασκευαστών ΕΜΜΑ είχαν διαρκέσει τουλάχιστον από της 15ης Απριλίου 1988 έως την 11η Μαΐου 2004. Η εντοπιζόμενη στην εν λόγω αιτιολογική σκέψη μνεία του έτους «1998», αντί του έτους «1988», οφείλεται σαφώς σε παρόραμα, το οποίο χρήζει διορθώσεως.

76 Με τις αιτιολογικές σκέψεις 324, 326 και 373 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η FEH και η FES είχαν μετάσχει στην παράβαση κατά το διάστημα από της 15ης Απριλίου 1988, ημερομηνίας συνομολογήσεως και θέσεως σε ισχύ των συμφωνιών GQ και EQ, έως την 11η Μαΐου 2004, ημερομηνία της τελευταίας συναντήσεως εργασίας των μελών της συμπράξεως, η οποία διεκόπη αιφνιδίως λόγω των επιτόπιων έλεγχων της Επιτροπής. Η εντοπιζόμενη στην αιτιολογική σκέψη 324 της προσβαλλόμενης αποφάσεως μνεία του έτους «1998», αντί του έτους «1988», οφείλεται σαφώς σε παρόραμα, το οποίο χρήζει διορθώσεως.

77 Με τις αιτιολογικές σκέψεις 177 έως 216 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η Επιτροπή παρουσιάζει «το χρονικό της συμπράξεως». Στο πλαίσιο αυτό, με τις αιτιολογικές σκέψεις 178 και 179 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η Επιτροπή διαπιστώνει τα εξής:

«(178) Η Siemens έπαυσε να μετέχει στις συναντήσεις της συμπράξεως τον Σεπτέμβριο του 1999, ακολουθούμενη το 2000 από τις Hitachi και Schneider/VA Tech. Η αποχώρηση της Siemens είχε ιδιαιτέρως αποσταθεροποιητικό αντίκτυπο στην ευρωπαϊκή πτυχή της συμπράξεως, διότι η εν λόγω εταιρεία είχε αναλάβει καθήκοντα γραμματέως της ευρωπαϊκής ομάδας της συμπράξεως από το 1988 και αποτελούσε σημαντικό παράγοντα της αγοράς, τόσο εντός όσο και εκτός Ευρώπης. Μολοντούτο, οι δραστηριότητες της συμπράξεως συνεχίσθηκαν και καθήκοντα γραμματέως της ευρωπαϊκής ομάδας ανέλαβε η Alstom. Λόγω της μειώσεως του αριθμού των μετεχόντων σε σχέση με το 1988, η υλικοτεχνική υποστήριξη απλουστεύθηκε, καθώς δεν ήταν πλέον αναγκαία η οργάνωση της συμπράξεως επί τη βάσει πολύπλοκης δομής.

(179) Το 2002 η Siemens, η Hitachi και η VA Tech επέστρεψαν στη σύμπραξη. […]»

78 Με τις αιτιολογικές σκέψεις 270 έως 299 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η Επιτροπή εκθέτει τους λόγους για τους οποίους θεωρεί ότι «το σύνολο των συμφωνιών της υπό εξέταση υποθέσεως παρουσιάζει τα χαρακτηριστικά ενιαίας και διαρκούς παραβάσεως». Με την αιτιολογική σκέψη 279 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η Επιτροπή επισημαίνει ότι «[ο]ρισμένα μέλη της συμπράξεως υποστηρίζουν ότι, λόγω της εξελίξεως της συμπράξεως, η φύση αυτής είχε μεταβληθεί από τον Σεπτέμβριο του 2002 και ότι, συνεπώς, επιβάλλεται η διάκριση δύο επιμέρους παραβάσεων αντί της καταφάσεως μιας ενιαίας και διαρκούς παραβάσεως». Εντούτοις, με τις αιτιολογικές σκέψεις 279 έως 299 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η Επιτροπή εκθέτει τα στοιχεία που, κατά την άποψή της, πιστοποιούν ότι οι διάφορες συμφωνίες και εναρμονισμένες πρακτικές κατά το διάστημα μεταξύ 15ης Απριλίου 1988 και 11ης Μαΐου 2004 αποτελούν απλώς διαφορετικές εκφάνσεις ενός ενιαίου και κοινού σχεδίου, διευκρινίζοντας περαιτέρω ότι ο κατακερματισμός μιας παραβάσεως όπως η προκειμένη, η οποία παρουσιάζει σαφή συνέχεια και χαρακτηρίζεται από ενιαίο σκοπό, σε πλείονες επιμέρους παραβάσεις θα ήταν αφύσικος.

79 Με την αιτιολογική σκέψη 284 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η Επιτροπή επισημαίνει τα ακόλουθα:

«Η εξήγηση που παρέσχε η ΑΒΒ για τις περιγραφείσες πρακτικές είναι συνεπής με τα γεγονότα και τα στοιχεία του φακέλου, συμπεριλαμβανομένων των έγγραφων συμφωνιών. Οι δηλώσεις στις οποίες προέβησαν οι εν λόγω επιχειρήσεις, κατά τις οποίες υφίσταντο δύο διαδοχικές παραβάσεις, αποκλίνουν σημαντικά ως προς την ημερομηνία τερματισμού της πρώτης παραβάσεως [βλ. κατωτέρω, αιτιολογική σκέψη 290]. Οι αποκλίνουσες αυτές δηλώσεις διαφέρουν και από τις έγγραφες αποδείξεις που συνελέγησαν κατά τους επιτόπιους ελέγχους. Λεπτομερέστερη ανάλυση καταδεικνύει ότι οι διιστάμενες αυτές δηλώσεις συνιστούν στην πραγματικότητα απλές διαβεβαιώσεις (καμία εκ των οποίων δεν είναι σύγχρονη με τα πραγματικά περιστατικά), οι οποίες δεν ερείδονται σε κανένα ομόχρονο των γεγονότων ή άλλως πως καθοριστικής σημασίας στοιχείο αποδεικνύον ότι η σύμπραξη για τα [έργα] ΕΜΜΑ τερματίσθηκε κατά τις συγκεκριμένες ημερομηνίες. Οι εν λόγω δηλώσεις δεν συνιστούν αποδείξεις περί των πραγματικών περιστατικών αλλά εκτιμήσεις των εμπλεκόμενων μερών περί τα γεγονότα ή επαγωγικούς συλλογισμούς μαρτύρων οι οποίοι περιέχονται σε έγγραφα συντεταγμένα, καθ’ υπόδειξιν των δικηγόρων, προς υπεράσπιση των εμπλεκόμενων στην παρούσα διαδικασία εταιρειών. Τα εμπλεκόμενα μέρη έχουν την τάση να παρουσιάζουν τις ημερομηνίες κατά τις οποίες θεωρούν ότι η σύμπραξη λειτουργούσε κατά τρόπο λιγότερο αποτελεσματικό ως ημερομηνίες κατά τις οποίες η σύμπραξη τερματίσθηκε de facto.»

80 Με την αιτιολογική σκέψη 290 της προσβαλλόμενης αποφάσεως επισημαίνονται, εξάλλου, τα ακόλουθα:

«(290) Η Επιτροπή δεν μπορεί να στηριχθεί στις δηλώσεις [των εταιρειών του ομίλου] Areva, [της] Melco, [των εταιρειών του ομίλου] Hitachi [ή] της JAEPS και [της] Toshiba, κατά τις οποίες, αντιστοίχως, η σύμπραξη τερματίσθηκε το πρώτον είτε εντός του 1997 ([θέση των εταιρειών του ομίλου] Areva [διατυπωθείσα με την υποβληθείσα δυνάμει της ανακοινώσεως περί επιεικούς μεταχειρίσεως αίτησή τους, βλ. ανωτέρω, σκέψη 12], είτε τον Σεπτέμβριο του 1999 (θέση της Melco [διατυπωθείσα με την απάντησή της επί της ανακοινώσεως των αιτιάσεων]) και της Toshiba [(διατυπωθείσα με την απάντησή της επί της ανακοινώσεως των αιτιάσεων]) ή εντός του 1999, μετά την αποχώρηση της Siemens, ([θέση των εταιρειών του ομίλου] Hitachi [ή] της JAEPS [διατυπωθείσα με την απάντησή τους επί της ανακοινώσεως των αιτιάσεων]), είτε ακόμη περί τον Σεπτέμβριο του 2000 ([θέση των FEH και FES διατυπωθείσα με την απάντησή τους επί της ανακοινώσεως των αιτιάσεων]). Οι δηλώσεις των ως άνω εταιρειών δεν είναι αξιόπιστες ως προς το σημείο αυτό, διότι αντιφάσκουν μεταξύ τους, ενώ, όπως επισημάνθηκε, αντιφάσκουν και με τα αποδεικτικά στοιχεία που περιέχονται στον φάκελο της υποθέσεως. Η Melco, η Toshiba, η Fuji, η ABB, η Alstom, η Reyrolle/VA Tech και η Magrini/Schneider (εν συνεχεία VAS και VA Tech) εξακολούθησαν να λαμβάνουν μέρος σε πολυμερείς συναντήσεις το 2000 και/ή το 2001 (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 191 έως 198 της προσβαλλόμενης αποφάσεως). Εξάλλου, οι δηλώσεις αυτές είναι διφορούμενες και στερούνται αποδεικτικής ισχύος.»

81 Με τις αιτιολογικές σκέψεις 191 έως 198 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η Επιτροπή παραθέτει στοιχεία υποβληθέντα από την ABB ή τις εταιρείες του ομίλου Fuji, τα οποία, κατά την άποψή της, αποδεικνύουν ότι η σύμπραξη συνεχίσθηκε μετά την αποχώρηση της Siemens, τον Σεπτέμβριο του 1999, την οποία ακολούθησαν το 2000 η Hitachi και η «Schneider/VA Tech», και έως τη επιστροφή των εν λόγω εταιρειών στη σύμπραξη, σταδιακώς από τον Μάρτιο του 2002. Κατ’ αρχάς, με τις αιτιολογικές σκέψεις 191 έως 196 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η Επιτροπή επικαλείται έγγραφα κοινοποιηθέντα από την ABB με την αίτησή της απαλλαγής από πρόστιμα (βλ. ανωτέρω, σκέψη 8) και, συγκεκριμένα, τηλεομοιοτυπήματα που αντήλλαξαν οι ABB, Melco και Alstom κατά το διάστημα μεταξύ 18ης Δεκεμβρίου 2000 και 22ας Ιανουαρίου 2001 και τα οποία αφορούν συναντήσεις και αναθέσεις έργων ΕΜΜΑ. Εν συνεχεία, με την αιτιολογική σκέψη 197 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η Επιτροπή αναφέρεται σε έγγραφο με ημερομηνία 12 Μαΐου 2000, κοινοποιηθέν από την ABB με την αίτησή της απαλλαγής από πρόστιμα, το οποίο περιέχει κατάλογο με τις «συναντήσεις της επιτροπής» κατά τα έτη 2000-2001. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, όπως προκύπτει από τον κατάλογο αυτό, στις συναντήσεις μετείχαν οι Reyrolle, Alstom, Schneider, ABB, Melco και Toshiba, αλλά όχι η Siemens και η «JAEPS (Hitachi)», στοιχείο που συμφωνεί με την από 4 Οκτωβρίου 2004 απάντηση της ΑΒΒ επί αιτήσεως παροχής πληροφοριακών στοιχείων που της είχε απευθύνει η Επιτροπή (βλ. ανωτέρω, σκέψη 15), «σύμφωνα με την οποία οι δύο αυτές εταιρείες δεν μετείχαν στη σύμπραξη κατά τον χρόνο εκείνο». Τέλος, με την αιτιολογική σκέψη 198 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η Επιτροπή επικαλείται σύνολο εγγράφων, τα οποία παρασχέθηκαν, αφενός, από τις FEH και FES, με την υποβληθείσα βάσει της ανακοινώσεως περί επιεικούς μεταχειρίσεως αίτησή τους, και, αφετέρου, από την ΑBB, με έγγραφο της 7ης Μαΐου 2004, συμπληρωματικό της αιτήσεώς της απαλλαγής από πρόστιμα (βλ. ανωτέρω, σκέψη 10)· από τα έγγραφα αυτά προκύπτουν συμφωνίες που συνομολογήθηκαν μεταξύ των μελών της συμπράξεως για οκτώ έργα ΕΜΜΑ, τα οποία έφεραν, στο πλαίσιο της συμπράξεως, τους αριθμούς αναφοράς [εμπιστευτικό] ( ), πράγμα που αποδεικνύει ότι η σύμπραξη ήταν ενεργή κατά το εν λόγω διάστημα.

82 Με τις αιτιολογικές σκέψεις 372 επ. της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η Επιτροπή διαπιστώνει, επίσης, ότι η πρώτη εμπλεκόμενη επιχείρηση εξακολούθησε να μετέχει στη σύμπραξη μετά τη συνάντηση των Ιαπώνων μελών της συμπράξεως η οποία έλαβε χώρα «τον Σεπτέμβριο ή περί τον Σεπτέμβριο του 2000». Το οικείο απόσπασμα της προσβαλλόμενης αποφάσεως έχει ως εξής:

«(372) Για τον καταλογισμό της ευθύνης στις οικείες νομικές οντότητες [του ομίλου] Fuji επιβάλλεται η διάκριση δύο περιόδων: της περιόδου προ της εκχωρήσεως και της περιόδου μετά την εκχώρηση των δραστηριοτήτων [του ομίλου] Fuji στον τομέα των ΕΜΜΑ στην JAEPS την 1η Οκτωβρίου 2002.

(373) [Η FEH] και [η FES] μετέσχαν στις συμπαιγνιακές ενέργειες που περιγράφονται με την παρούσα απόφαση τουλάχιστον από της 15ης Απριλίου 1988 (ημερομηνίας κατά την οποία η Fuji προσχώρησε στη συμφωνία GQ) έως την 30ή Σεπτεμβρίου 2002 (οι δραστηριότητες [του ομίλου] Fuji [στον τομέα] ΕΜΜΑ εκχωρήθηκαν στην JAEPS την 1η Οκτωβρίου 2002). Η [FEH] κατέχει το 100 % του κεφαλαίου της [FES].

Επιχειρήματα της Fuji

(374) Η Fuji παραδέχεται ότι μετέσχε στη σύμπραξη που περιγράφεται με την ανακοίνωση των αιτιάσεων κατά το διάστημα μεταξύ 1988 και Σεπτεμβρίου 2000, αλλά όχι πέραν του καταληκτικού αυτού σημείου. Η συμμετοχή της Fuji στη σύμπραξη τερματίσθηκε “το αργότερο τον Σεπτέμβριο ή περί τον Σεπτέμβριο του 2000. Η Fuji ουδέποτε μετέσχε στο νέο σχέδιο” καθώς δεν έλαβε μέρος στις κοινές συναντήσεις με τους Ευρωπαίους προμηθευτές ούτε συνέχισε την ανταλλαγή πληροφοριών.

(375) Η Fuji υποστηρίζει ότι, μολονότι ορισμένα σχέδια συμφωνιών υποβληθέντα από την [ίδια] (βλ. αιτιολογική σκέψη 198) “ισχύουν ρητώς πέραν της ημερομηνίας αυτής (Σεπτέμβριος 2000), η Fuji δεν ήταν σε θέση να ενεργήσει επί τη βάσει τους μετά τον Σεπτέμβριο του 2000, καθώς όλες οι ‘προθεσμίες υποβολής προσφορών είχαν εκπνεύσει προ πολλών μηνών’. Επιπροσθέτως, η Fuji είχε καταλάβει ότι οι προγενέστερες συμφωνίες που συνδέονταν με τη συμφωνία GQ δεν είχαν δεσμευτική ισχύ μεταξύ των μελών της συμπράξεως· η Fuji δεν επέτυχε την ανάθεση καμίας συμβάσεως και συνεπώς δεν άντλησε όφελος από καμία συμφωνία.”

Εκτίμηση της Επιτροπής

(376) Δεδομένου ότι η Fuji δεν ήταν μέλος της επιτροπής “Ευρώπη/Ιαπωνία”, δεν ήταν σε θέση να συναντά τους Ευρωπαίους κατασκευαστές ούτε σε επίπεδο διαχειρίσεως ούτε στο πλαίσιο των ομάδων εργασίας, αλλά αποκλειστικώς κατά τις ετήσιες συναντήσεις. Εξάλλου, οι ετήσιες συναντήσεις δεν διαδραμάτιζαν ουσιώδη ρόλο στην υλοποίηση της συμπράξεως, όπως επιβεβαίωσε εμμέσως η Fuji παραδεχόμενη ότι μετέσχε ομοίως στη σύμπραξη το 2000 (έτος κατά το οποίο δεν έλαβε χώρα καμία ετήσια συνάντηση).

(377) Η δήλωση της Fuji ότι αποχώρησε από τη σύμπραξη περί τον Σεπτέμβριο του 2000 δεν επιβεβαιώθηκε από κανένα εκ των μετεχόντων στη διαδικασία μερών, καίτοι πρόκειται για στοιχείο το οποίο ετέθη υπόψη αυτών προς διατύπωση σχολίων. Η δήλωση της Fuji είναι εξάλλου ασαφής, καθόσον, ενώ αυτή διατείνεται ότι αποχώρησε από τη σύμπραξη “τον Σεπτέμβριο ή περί τον Σεπτέμβριο του 2000”, σε άλλο σημείο του ιδίου εγγράφου δηλώνει ότι η αποχώρησή της έλαβε χώρα “το αργότερο τον Σεπτέμβριο του 2000”. Η Fuji δηλώνει επίσης ότι “το τελευταίο δελτίο συμφωνίας που έλαβε ο [Οz.] έφερε την ημερομηνία 28 Σεπτεμβρίου 2000” και ότι, “μετά την ημερομηνία αυτήν, η Fuji διέκοψε την επικοινωνία της με τα μέλη της συμπράξεως στο πλαίσιο της συμφωνίας GQ”. Βάσει του εν λόγω δελτίου συμφωνίας η Fuji καλείτο να υποβάλει “προσυμφωνημένη” προσφορά σε πελάτη προκειμένου να δημιουργήσει την εντύπωση ότι υφίσταται ανταγωνισμός για το έργο· η Fuji δεν παρέχει, όμως, κανένα στοιχείο το οποίο να αποδεικνύει ότι απεσύρθη από το έργο ή ότι υπέβαλε προσφορά υπό πραγματικά ανταγωνιστικούς όρους. Επιπροσθέτως, κατά τη δήλωση του [I.H.], η Fuji αποχώρησε από τη σύμπραξη “λίγο μετά τη Siemens”, ενώ έχει αποδειχθεί ότι η Siemens αποχώρησε τον Σεπτέμβριο του 1999. Ούτε όμως η δήλωση αυτή επιβεβαιώνεται, καθώς από καμία ένδειξη ή αποδεικτικό στοιχείο του φακέλου δεν δύναται να συναχθεί ότι η Fuji αποστασιοποιήθηκε ανοικτά από τη σύμβαση τον Σεπτέμβριο του 2000.

(378) Τέλος, ακόμη και αν η Επιτροπή όφειλε να αναγνωρίσει την απουσία οιασδήποτε επικοινωνίας μεταξύ της συμπράξεως και της Fuji έως την ίδρυση της JAEPS, επιβάλλεται να ληφθεί υπόψη ομοίως το γεγονός ότι, στο πλαίσιο των εμπορικών της δραστηριοτήτων, η Fuji δεν ηδύνατο να αγνοήσει τις ήδη ανταλλαγείσες πληροφορίες και ότι οι ήδη συνομολογηθείσες συμφωνίες εξακολουθούσαν να ισχύουν. Από τα περιλαμβανόμενα στον φάκελο αποδεικτικά στοιχεία και, ιδίως, από τις παρασχεθείσες από τη Fuji πληροφορίες προκύπτει ότι αυτή μετείχε σε ορισμένες συμφωνίες για τις οποίες γίνεται μνεία με την αιτιολογική σκέψη 198, των οποίων η ισχύς εκτεινόταν πέραν του Σεπτεμβρίου του 2000 και των οποίων η μη τήρηση επέσυρε κυρώσεις. Μολονότι η Επιτροπή παρέσχε στη Fuji τη δυνατότητα να διατυπώσει παρατηρήσεις και να υποβάλει πρόσθετα αποδεικτικά στοιχεία προς αμφισβήτηση των συμπερασμάτων αυτών, η Fuji δεν υπέβαλε κανένα στοιχείο το οποίο να αποδεικνύει ότι αυτή είχε αποχωρήσει από τις συμφωνίες, ότι είχε πράγματι εναντιωθεί σε αυτές ή ότι δεν τις είχε τηρήσει. Τουναντίον, το γεγονός ότι, όπως επισημαίνει η Fuji, όλες “οι προθεσμίες υποβολής προσφορών είχαν εκπνεύσει προ πολλών μηνών” επιρρωννύει απλώς το συμπέρασμα ότι οι συμφωνίες είχαν ήδη συνομολογηθεί και τεθεί σε ισχύ. Επιπροσθέτως, το γεγονός ότι η προσφορά της Fuji δεν θα προκρινόταν εν τέλει (στοιχείο το οποίο προβάλλεται επίσης άνευ υποβολής συναφών αποδείξεων) δεν θέτει εν αμφιβόλω τα προεκτεθέντα συμπεράσματα. Πρώτον, η Fuji μετέσχε σε όλες τις απαριθμούμενες συμφωνίες, χωρίς, ωστόσο, να τις έχει η ίδια οργανώσει ή να ωφελείται κατ’ ανάγκην η ίδια από αυτές. Η παρουσία της στον κατάλογο σήμαινε ότι αυτή έπρεπε να υποβάλλει προσφορές, αλλά όχι κατ’ ανάγκην να επιλέγεται. Δεύτερον, ακόμη και αν η Fuji οριζόταν από τα μέλη της συμπράξεως ως επικρατών υποψήφιος (στοιχείο το οποίο η Fuji ούτε υποστήριξε ούτε απέδειξε), τούτο δεν εγγυόταν πλήρως την τελική επιλογή της προσφοράς της, καθώς υφίστατο πάντα το ενδεχόμενο προκρίσεως της προσφοράς άλλων υποψηφίων που δεν μετείχαν στη σύμπραξη.

(379) Για τους λόγους που εκτέθηκαν με τις αιτιολογικές σκέψεις 334 και 373, η [FEH] και η [FES] πρέπει να θεωρηθούν αλληλεγγύως και εις ολόκληρον υπεύθυνες για τη συμμετοχή της Fuji στην παράβαση κατά το διάστημα από της 15ης Απριλίου 1988 έως την 30ή Σεπτεμβρίου 2002.»

– Επί των κανόνων που ισχύουν για την απόδειξη παραβάσεως του άρθρου 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας για τον ΕΟΧ, καθώς και για την απόδειξη της συμμετοχής επιχειρήσεως σε τέτοια παράβαση

83 Καθόσον οι διάδικοι διαφωνούν ως προς το ζήτημα της κατανομής του βάρους αποδείξεως και, εν γένει, ως προς το ζήτημα της τηρήσεως ή μη, εν προκειμένω, των κανόνων που ισχύουν για την απόδειξη παραβάσεως του άρθρου 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας για τον ΕΟΧ, καθώς και για την απόδειξη της συμμετοχής επιχειρήσεως σε τέτοια παράβαση, επιβάλλεται εκ προοιμίου η υπόμνηση των κανόνων που διέπουν το εν λόγω ζήτημα.

84 Κατά πάγια νομολογία περί του βάρους αποδείξεως, απόκειται, αφενός, στον διάδικο ή την αρχή που προβάλλει παράβαση των κανόνων του δικαίου του ανταγωνισμού να αποδείξει την παράβαση, αποδεικνύοντας, επαρκώς κατά νόμον, τα περιστατικά που τη στοιχειοθετούν, και, αφετέρου, στην επιχείρηση που αμύνεται με συγκεκριμένο μέσο έναντι της διαπιστώσεως παραβάσεως να αποδείξει ότι συντρέχουν οι όροι για την ευδοκίμηση του αμυντικού αυτού μέσου, υποχρεώνοντας σε μια τέτοια περίπτωση την εν λόγω αρχή να προσφύγει σε άλλα αποδεικτικά στοιχεία (απόφαση του Πρωτοδικείου της 16ης Νοεμβρίου 2006, T‑120/04, Peróxidos Orgánicos κατά Επιτροπής, Συλλογή 2006, σ. II‑4441, σκέψη 50· βλ. επίσης, συναφώς, αποφάσεις του Δικαστηρίου της 17ης Δεκεμβρίου 1998, C-185/95 P, Baustahlgewebe κατά Επιτροπής, Συλλογή 1998, σ. I‑8417, σκέψη 58, και της 7ης Ιανουαρίου 2004, C‑204/00 P, C‑205/00 P, C‑211/00 P, C‑213/00 P, C‑217/00 P και C‑219/00P, Aalborg Portland κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2004, σ. I‑123, σκέψη 78). Η διάρκεια της παραβάσεως αποτελεί εγγενές στοιχείο της κατ’ άρθρο 81, παράγραφος 1, ΕΚ έννοιας της παραβάσεως, το βάρος αποδείξεως του οποίου φέρει, κατ’ αρχήν, η Επιτροπή (απόφαση του Πρωτοδικείου της 7ης Ιουλίου 1994, T‑43/92, Dunlop Slazenger κατά Επιτροπής, Συλλογή 1994, σ. II‑441, σκέψη 79, και προπαρατεθείσα απόφαση Peróxidos Orgánicos κατά Επιτροπής, σκέψη 51).

85 Η εν λόγω κατανομή του βάρους αποδείξεως δύναται, εντούτοις, να διαφοροποιηθεί στην περίπτωση κατά την οποία τα πραγματικά στοιχεία που επικαλείται ένας διάδικος είναι ικανά να υποχρεώσουν τον άλλο διάδικο να παράσχει εξήγηση ή αιτιολογία, ελλείψει της οποίας να επιτρέπεται να συναχθεί ότι ο πρώτος διάδικος απηλλάγη του αποδεικτικού του βάρους (βλ., συναφώς, προπαρατεθείσες με τη σκέψη 84 αποφάσεις Aalborg Portland κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 79, και Peróxidos Orgánicos κατά Επιτροπής, σκέψη 53).

86 Όσον αφορά τα αποδεικτικά στοιχεία που μπορούν να ληφθούν υπόψη από την Επιτροπή, η αρχή που ισχύει στο δίκαιο του ανταγωνισμού είναι αυτή της ελεύθερης εκτιμήσεως των αποδείξεων (απόφαση του Δικαστηρίου της 25ης Ιανουαρίου 2007, C‑407/04 P, Dalmine κατά Επιτροπής, Συλλογή 2007, σ. I‑829, σκέψη 63· απόφαση του Πρωτοδικείου της 8ης Ιουλίου 2004, T‑67/00, T‑68/00, T‑71/00 και T‑78/00, JFE Engineering κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2004, σ. II‑2501, σκέψη 273). Δεδομένου ότι η απαγόρευση συμμετοχής σε πρακτικές και συμφωνίες που θίγουν τον ανταγωνισμό, καθώς και οι κυρώσεις που η παραβίαση της απαγορεύσεως αυτής επισύρει είναι ευρέως γνωστές, είναι σύνηθες οι δραστηριότητες που οι εν λόγω συμφωνίες και πρακτικές εμπερικλείουν να ασκούνται κατά τρόπο συγκεκαλυμμένο, οι συναντήσεις να διεξάγονται μυστικώς, κατά το πλείστον σε τρίτες χώρες, και ο αριθμός των συναφών με αυτές εγγράφων να περιορίζεται στο ελάχιστο. Ακόμη και όταν η Επιτροπή ανακαλύπτει στοιχεία τα οποία πιστοποιούν κατά τρόπο σαφή παράνομες επαφές μεταξύ επιχειρήσεων, όπως είναι τα πρακτικά συναντήσεως, τα στοιχεία αυτά είναι κατά κανόνα αποσπασματικά και διάσπαρτα, με αποτέλεσμα να είναι συχνά αναγκαία η ανασύνθεση ορισμένων λεπτομερειών διά επαγωγικών συλλογισμών. Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, η ύπαρξη πρακτικής ή συμφωνίας θίγουσας τον ανταγωνισμό πρέπει να συναχθεί από ορισμένο αριθμό συμπτώσεων και ενδείξεων οι οποίες, ομού θεωρούμενες και ελλείψει άλλης εύλογης εξηγήσεως, δύνανται να αποτελέσουν απόδειξη περί παραβάσεως των κανόνων του ανταγωνισμού (προπαρατεθείσα με τη σκέψη 84 απόφαση Aalborg Portland κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψεις 55 έως 57). Τέτοιου είδους στοιχεία και συμπτώσεις καθιστούν δυνατή την αποκάλυψη όχι μόνον της υπάρξεως αντίθετων προς τους κανόνες του ανταγωνισμού μορφών συμπεριφοράς ή συμφωνιών, αλλά και της διάρκειας μιας αντίθετης προς τους κανόνες του ανταγωνισμού συμπεριφοράς, καθώς και του χρονικού διαστήματος εφαρμογής συμφωνίας συνομολογηθείσας κατά παράβαση των κανόνων του δικαίου του ανταγωνισμού (απόφαση του Δικαστηρίου της 21ης Σεπτεμβρίου 2006, C‑113/04 P, Technische Unie κατά Επιτροπής, Συλλογή 2006, σ. I‑8831, σκέψη 166).

87 Εν πάση περιπτώσει, προς στήριξη της εδραίας πεποιθήσεώς της περί της υπάρξεως παραβάσεως, η Επιτροπή οφείλει να επικαλείται ακριβή και συγκλίνοντα αποδεικτικά στοιχεία (βλ. απόφαση του Πρωτοδικείου της 6ης Ιουλίου 2000, T‑62/98, Volkswagen κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. II‑2707, σκέψεις 43 και 72 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία, προπαρατεθείσα με τη σκέψη 86 απόφαση JFE Engineering κατά Επιτροπής, σκέψη 179 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία, και απόφαση του Πρωτοδικείου της 25ης Οκτωβρίου 2005, T‑38/02, Groupe Danone κατά Επιτροπής, Συλλογή 2005, σ. II‑4407, σκέψη 217). Εντούτοις, δεν απαιτείται κατ’ ανάγκην να πληροί έκαστο των προσκομιζόμενων από την Επιτροπή αποδεικτικών στοιχείων τα εν λόγω κριτήρια ως προς ένα έκαστο των στοιχείων της παραβάσεως. Αρκεί η δέσμη των ενδείξεων που επικαλείται το εν λόγω όργανο, σφαιρικώς εκτιμώμενη, να ανταποκρίνεται στην επιταγή αυτή (προπαρατεθείσα με τη σκέψη 86 απόφαση JFE Engineering κατά Επιτροπής, σκέψη 180, και προπαρατεθείσα απόφαση Groupe Danone κατά Επιτροπής, σκέψη 218· συναφώς βλ., επίσης, προπαρατεθείσα με τη σκέψη 57 απόφαση «PVC II», σκέψεις 768 έως 778 και, ιδίως, σκέψη 777). Όσον αφορά τη διάρκεια της παραβάσεως, κατ’ επιταγήν της νομολογίας, στην περίπτωση κατά την οποία ελλείπουν στοιχεία δυνάμενα να αποδείξουν άμεσα τη διάρκεια αυτή, η Επιτροπή οφείλει να στηρίζεται, τουλάχιστον, σε αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με πραγματικά περιστατικά που εμφανίζουν αποχρώσα χρονική εγγύτητα, ούτως ώστε να μπορεί ευλόγως να συναχθεί ότι η εν λόγω παράβαση συνεχίσθηκε αδιαλείπτως μεταξύ δύο συγκεκριμένων ημερομηνιών (προπαρατεθείσα με τη σκέψη 86 απόφαση Technische Unie κατά Επιτροπής, σκέψη 169, και προπαρατεθείσες με τη σκέψη 84 απόφαση Dunlop Slazenger κατά Επιτροπής, σκέψη 79, και Peróxidos Orgánicos κατά Επιτροπής, σκέψη 51).

88 Όσον αφορά την αξία των διαφόρων αποδεικτικών στοιχείων, επιβάλλεται να τονισθεί ότι το μόνο πρόσφορο κριτήριο προς εκτίμηση των προσκομιζόμενων αποδείξεων είναι η αξιοπιστία τους (προπαρατεθείσα με τη σκέψη 63 απόφαση Dalmine κατά Επιτροπής, σκέψη 63· βλ. απόφαση του Πρωτοδικείου της 8ης Ιουλίου 2004, T‑44/00, Mannesmannröhren-Werke κατά Επιτροπής, Συλλογή 2004, σ. II‑2223, σκέψη 84 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία, και προπαρατεθείσα με τη σκέψη 86 απόφαση JFE Engineering κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 273). Σύμφωνα με τους κανόνες που διέπουν εν γένει την απόδειξη, η αξιοπιστία και, συνεπώς, η αποδεικτική αξία ενός εγγράφου αποτελεί συνάρτηση της προελεύσεώς του, των περιστάσεων υπό τις οποίες συνετάχθη, του αποδέκτη του και του περιεχομένου του (απόφαση του Πρωτοδικείου της 15ης Μαρτίου 2000, T‑25/95, T‑26/95, T‑30/95 έως T‑32/95, T‑34/95 έως T‑39/95, T‑42/95 έως T‑46/95, T‑48/95, T‑50/95 έως T‑65/95, T‑68/95 έως T‑71/95, T‑87/95, T‑88/95, T‑103/95 και T‑104/95, Cimenteries CBR κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. II‑491, σκέψη 1053, και προτάσεις του δικαστή B. Vesterdorf, ασκήσαντος καθήκοντα γενικού εισαγγελέα στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση του Πρωτοδικείου της 24ης Οκτωβρίου 1991, Τ‑1/89, Rhône Poulenc κατά Επιτροπής, Συλλογή 1991, σ. ΙΙ-867, ΙΙ-869, II‑956). Ιδιαίτερη σημασία πρέπει να αποδίδεται στο γεγονός ότι το έγγραφο συνετάχθη σε άμεση συνάφεια με τα πραγματικά περιστατικά (απόφαση του Πρωτοδικείου της 11ης Μαρτίου 1999, T‑157/94, Ensidesa κατά Επιτροπής, Συλλογή 1999, σ. II‑707, σκέψη 312) ή από μάρτυρα με άμεση γνώση των εν λόγω περιστατικών (προπαρατεθείσα με τη σκέψη 86 απόφαση JFE Engineering κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 207). Τα έγγραφα από τα οποία προκύπτει ότι πραγματοποιήθηκαν επαφές μεταξύ διαφόρων επιχειρήσεων και ότι οι επιχειρήσεις αυτές επεδίωξαν συγκεκριμένα τον σκοπό εξαλείψεως εκ των προτέρων της αβεβαιότητας που σχετίζεται με τη μελλοντική συμπεριφορά των ανταγωνιστών τους αποδεικνύουν επαρκώς κατά νόμον την ύπαρξη εναρμονισμένης πρακτικής (βλ., συναφώς, απόφαση του Δικαστηρίου της 16ης Δεκεμβρίου 1975, 40/73 έως 48/73, 50/73, 54/73 έως 56/73, 111/73, 113/73 και 114/73, Suiker Unie κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1975, σ. 507, σκέψεις 175 και 179). Εξάλλου, δηλώσεις αντίθετες προς τα συμφέροντα του δηλούντος πρέπει, κατ’ αρχήν, να θεωρούνται ως ιδιαιτέρως αξιόπιστα αποδεικτικά στοιχεία (βλ., συναφώς, προπαρατεθείσα με τη σκέψη 86 απόφαση JFE Engineering κατά Επιτροπής, σκέψεις 207, 211 και 212).

89 Τέλος, επιβάλλεται η υπόμνηση ότι έργο του δικαστή που επιλαμβάνεται προσφυγής ακυρώσεως ασκηθείσας δυνάμει του άρθρου 230 ΕΚ κατά αποφάσεως της Επιτροπής με την οποία διαπιστώνεται η ύπαρξη παραβάσεως των κανόνων του δικαίου του ανταγωνισμού και επιβάλλονται πρόστιμα στους αποδέκτες της είναι να εκτιμά αν οι αποδείξεις και τα λοιπά στοιχεία που επικαλείται η Επιτροπή με την απόφασή της επαρκούν προς απόδειξη της παραβάσεως (προπαρατεθείσα με τη σκέψη 86 απόφαση JFE Engineering κατά Επιτροπής, σκέψεις 174 και 175· συναφώς βλ., επίσης, προπαρατεθείσα με τη σκέψη 57 απόφαση «PVC II», σκέψη 891). Ενδεχόμενη αμφιβολία του δικαστή πρέπει να αποβαίνει υπέρ των αποδεκτών της αποφάσεως και, συνεπώς, ο δικαστής δεν δύναται να αποφανθεί ότι η Επιτροπή απέδειξε επαρκώς κατά νόμον την ύπαρξη της επίδικης παραβάσεως, αν διατηρεί αμφιβολίες ως προς το ζήτημα αυτό (προπαρατεθείσα με τη σκέψη 86 απόφαση JFE Engineering κατά Επιτροπής, σκέψη 177, και προπαρατεθείσα με τη σκέψη 215 απόφαση Groupe Danone κατά Επιτροπής, σκέψη 215). Συγκεκριμένα, στη δεύτερη αυτή περίπτωση, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η αρχή του τεκμηρίου αθωότητας, όπως αυτή κατοχυρώνεται με το άρθρο 6, παράγραφος 2, της Συμβάσεως για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών, που υπεγράφη στη Ρώμη την 4η Νοεμβρίου 1950 (στο εξής: ΕΣΔΑ), τεκμηρίου που αποτελεί μέρος των θεμελιωδών δικαιωμάτων, τα οποία, κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου, η οποία επιβεβαιώνεται, εξάλλου, από το προοίμιο της Ενιαίας Ευρωπαϊκής Πράξεως και το άρθρο 6, παράγραφος 2, της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και από το άρθρο 47 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η διακήρυξη του οποίου έγινε στη Νίκαια την 7η Δεκεμβρίου 2000 (ΕΕ C 364, σ. 1), προστατεύονται εντός της έννομης τάξεως της Ένωσης. Δεδομένης της φύσεως των οικείων παραβάσεων, καθώς και της φύσεως και της βαρύτητας των κυρώσεων που αυτές επισύρουν, η αρχή του τεκμηρίου αθωότητας εφαρμόζεται και επί των διαδικασιών που σχετίζονται με παραβάσεις των κανόνων του δικαίου του ανταγωνισμού που μπορούν να οδηγήσουν στην επιβολή προστίμων ή χρηματικών ποινών (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 8ης Ιουλίου 1999, C‑199/92 P, Hüls κατά Επιτροπής, Συλλογή 1999, σ. I‑4287, σκέψεις 149 και 150, και C‑235/92 P, Montecatini κατά Επιτροπής, Συλλογή 1999, σ. I‑4539, σκέψεις 175 και 176· προπαρατεθείσα με τη σκέψη 87 απόφαση Groupe Danone κατά Επιτροπής, σκέψη 216).

90 Η ύπαρξη παραβάσεως πρέπει να αξιολογείται αποκλειστικώς βάσει των αποδεικτικών στοιχείων που επικαλείται η Επιτροπή με την απόφασή της περί διαπιστώσεως της παραβάσεως και, συνεπώς, το μόνο καθοριστικής σημασίας ζήτημα είναι αν, επί της ουσίας, η παράβαση αποδεικνύεται ή όχι με τα εν λόγω αποδεικτικά στοιχεία (προπαρατεθείσα με τη σκέψη 88 απόφαση Cimenteries CBR κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 726).

91 Η προμνησθείσα νομολογία εφαρμόζεται κατ’ αναλογίαν στο άρθρο 53 της Συμφωνίας για τον ΕΟΧ και στις αποφάσεις που εκδίδει η Επιτροπή κατ’ εφαρμογήν του άρθρου αυτού.

92 Υπό το πρίσμα αυτών ακριβώς, ήτοι των προμνησθέντων με τις σκέψεις 84 έως 91, κανόνων πρέπει να εξακριβωθεί εάν, με την προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή επικαλέσθηκε στοιχεία αρκούντως αξιόπιστα, ακριβή και συγκλίνοντα προς στήριξη, στο πλαίσιο σφαιρικής εκτιμήσεως και κατόπιν εξετάσεως των εναλλακτικών εξηγήσεων ή δικαιολογητικών επιχειρημάτων που προέβαλε η προσφεύγουσα, της εδραίας πεποιθήσεως ότι η διαπιστωθείσα με το άρθρο 1 της προσβαλλόμενης αποφάσεως παράβαση συνεχίσθηκε, με τη συμμετοχή της πρώτης εμπλεκόμενης επιχειρήσεως, κατά το διάστημα μεταξύ Σεπτεμβρίου 2000 και 30ής Σεπτεμβρίου 2002 και ότι, συνεπώς, η FEH μπορούσε να θεωρηθεί ατομικώς υπεύθυνη για τον λόγο ότι, κατά τον χρόνο διαπράξεως της παραβάσεως, διηύθυνε την πρώτη εμπλεκόμενη επιχείρηση.

– Επί των αποδεικτικών στοιχείων επί των οποίων θεμελιώνεται η προσβαλλόμενη απόφαση

93 Επιβάλλεται εκ προοιμίου η υπόμνηση των βασικών πραγματικών στοιχείων επί των οποίων η Επιτροπή στήριξε, με την προσβαλλόμενη απόφαση, την εκτίμησή της ότι η διαπιστωθείσα με το άρθρο 1 της προσβαλλόμενης αποφάσεως παράβαση συνεχίσθηκε, με τη συμμετοχή της πρώτης εμπλεκόμενης επιχειρήσεως, κατά το διάστημα μεταξύ Σεπτεμβρίου 2000 και 30ής Σεπτεμβρίου 2002.

94 Με την αιτιολογική σκέψη 290 της προσβαλλόμενης αποφάσεως η Επιτροπή επισημαίνει ότι δεν έλαβε υπόψη τις δηλώσεις της FEH και της FES, των εταιρειών του ομίλου Areva, της Melco, των εταιρειών του ομίλου Hitachi ή της JAEPS και της Toshiba, κατά τις οποίες η σύμπραξη τερματίσθηκε το πρώτον είτε εντός του 1997, είτε τον Σεπτέμβριο του 1999 ή εντός του 1999, μετά την αποχώρηση της Siemens, είτε ακόμη περί τον Σεπτέμβριο του 2000, για τον λόγο ότι οι δηλώσεις αυτές είναι αναξιόπιστες ή, ακόμη, διότι είναι διφορούμενες και στερούνται αποδεικτικής ισχύος, αφού αντιφάσκουν μεταξύ τους και προσκρούουν στα αποδεικτικά στοιχεία που περιέχονται στον φάκελο της υποθέσεως (βλ. ανωτέρω, σκέψη 80). Με την ίδια αιτιολογική σκέψη, σε συνδυασμό με τις αιτιολογικές σκέψεις 191 έως 198, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η πρώτη εμπλεκόμενη επιχείρηση καθώς και άλλες επιχειρήσεις εξακολούθησαν να λαμβάνουν μέρος σε πολυμερείς συναντήσεις το 2000 και/ή το 2001. Τα στοιχεία επί των οποίων στηρίζεται η Επιτροπή προκειμένου να αποδείξει ότι η σύμπραξη εξακολούθησε να λειτουργεί –με τη συμμετοχή της πρώτης εμπλεκόμενης επιχειρήσεως– μετά την αποχώρηση της «Schneider/VA Tech», τη 13η Δεκεμβρίου 2000, αναφέρθηκαν ανωτέρω, με τη σκέψη 81 της παρούσας αποφάσεως.

95 Όσον αφορά, κατ’ αρχάς, τα τηλεομοιοτυπήματα που αντήλλαξαν ορισμένα μέλη της συμπράξεως κατά το διάστημα μεταξύ 18ης Δεκεμβρίου 2000 και 22ας Ιανουαρίου 2001, σε σχέση με τις συναντήσεις και την ανάθεση έργων ΕΜΜΑ, επιβάλλεται η επισήμανση ότι, όπως αναγνωρίζει η Επιτροπή, οι επιχειρήσεις που έλαβαν μέρος σε αυτή την αλληλογραφία είναι αποκλειστικώς η Alstom (μετέπειτα Areva), η Melco και η ABB. Επομένως, όπως ορθώς επισημαίνει η προσφεύγουσα, μολονότι η αλληλογραφία αυτή, η οποία ανάγεται στον χρόνο των πραγματικών περιστατικών, συνιστά αξιόπιστη και ακριβή ένδειξη για τις δραστηριότητες της συμπράξεως περί τους μήνες Δεκέμβριο του 2000 και Ιανουάριο του 2001, ουδεμία ένδειξη παρέχει περί της συμμετοχής της πρώτης εμπλεκόμενης επιχειρήσεως.

96 Όσον αφορά, περαιτέρω, τον κατάλογο της 12ης Μαΐου 2000, επιβάλλεται η επισήμανση ότι στο έγγραφο αυτό απαριθμούνται δεκατρείς «συναντήσεις της επιτροπής», οι οποίες είχαν προγραμματισθεί για το διάστημα μεταξύ 18ης Μαΐου 2000 και 17ης Μαΐου 2001. Ο επιζήμιος για τον ανταγωνισμό σκοπός των εν λόγω «συναντήσεων της επιτροπής» δύναται να συναχθεί από το γεγονός ότι εκάστη των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων είναι καταχωρισμένη στον κατάλογο με τον κωδικό που χρησιμοποιούσε στο πλαίσιο της συμπράξεως, όπως οι κωδικοί αυτοί παρατίθενται με τις αιτιολογικές σκέψεις 142 και 197 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, και ότι, όπως επιβεβαίωσαν πολλά μέλη της συμπράξεως και προκύπτει, εξάλλου, από τις αιτιολογικές σκέψεις 150 και 151 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, είχαν προγραμματισθεί συναντήσεις οργάνων –της κοινής επιτροπής «Ευρώπη/Ιαπωνία» και της επιτροπής «Ευρώπη»–επιφορτισμένων με τη λειτουργία της συμπράξεως. Εξάλλου, δεδομένου ότι η διεξαγωγή έξι εκ των συναντήσεων αυτών επιβεβαιώνεται είτε από ορισμένα μέλη της συμπράξεως είτε από άλλα στοιχεία της δικογραφίας, όπως σημειώματα για δαπάνες ταξιδίου ή σημειώσεις σε προσωπικά ημερολόγια, οι δραστηριότητες της συμπράξεως μπορούν να θεωρηθούν αποδεδειγμένες