ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ

HENRIK SAUGMANDSGAARD ØE

της 16ης Ιουλίου 2020 ( 1 )

Συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C‑682/18 και C‑683/18

Frank Peterson

κατά

Google LLC,

YouTube LLC,

YouTube Inc.,

Google Germany GmbH (C-682/18)

και

Elsevier Inc.

κατά

Cyando AG (C-683/18)

[αιτήσεις του Bundesgerichtshof

(Ανώτατου Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου, Γερμανία)

για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]

«Προδικαστική παραπομπή – Διανοητική ιδιοκτησία – Δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας και συγγενικά δικαιώματα – Οδηγία 2001/29/ΕΚ – Άρθρο 3 – Παρουσίαση στο κοινό – Έννοια – Ανάρτηση προστατευόμενων έργων σε διαδικτυακές πλατφόρμες από χρήστες των πλατφορμών αυτών, χωρίς προηγούμενη άδεια από τους δικαιούχους – Έλλειψη κύριας ευθύνης των διαχειριστών αυτών των πλατφορμών – Δευτερεύουσα ευθύνη των διαχειριστών αυτών για τις παράνομες πράξεις που τελούν οι χρήστες των πλατφορμών τους – Ζήτημα το οποίο δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 3 της οδηγίας 2001/29 – Οδηγία 2000/31/ΕΚ – Άρθρο 14 – Απαλλαγή από την ευθύνη για τους φορείς παροχής “υπηρεσίας της κοινωνίας της πληροφορίας η οποία συνίσταται στην αποθήκευση πληροφοριών παρεχομένων από έναν αποδέκτη υπηρεσίας” – Έννοια – Δυνατότητα απαλλαγής των εν λόγω διαχειριστών από ενδεχόμενη ευθύνη τους λόγω των πληροφοριών που αποθηκεύουν κατόπιν αιτήματος των χρηστών των πλατφορμών τους – Προϋποθέσεις απαλλαγής από την ευθύνη αυτή – Άρθρο 14, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ – Έννοιες της “πραγματικής γνώσης της παράνομης δραστηριότητας ή πληροφορίας” και της “γνώσης γεγονότων ή περιστάσεων από τις οποίες προκύπτει η παράνομη δραστηριότητα ή πληροφορία” – Συγκεκριμένες παράνομες πληροφορίες – Άρθρο 8, παράγραφος 3, της οδηγίας 2001/29/ΕΚ – Ασφαλιστικά μέτρα κατά των διαμεσολαβητών των οποίων οι υπηρεσίες χρησιμοποιούνται από τρίτο για την προσβολή δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας ή συγγενικού δικαιώματος – Προϋποθέσεις αίτησης ασφαλιστικών μέτρων»

Περιεχόμενα

I. Εισαγωγή II. Το νομικό πλαίσιο Α. Η οδηγία 2000/31 Β. Η οδηγία 2001/29 III. Οι διαφορές των κύριων δικών Α. Υπόθεση C-682/18 1. YouTube 2. Η αγωγή του F. Peterson Β. Υπόθεση C-683/18 1. Uploaded 2. Η αγωγή της Elsevier IV. Τα προδικαστικά ερωτήματα και η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου V. Ανάλυση Α. Επί της έννοιας της «παρουσίασης στο κοινό», κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29 (πρώτα προδικαστικά ερωτήματα) 1. Επί της μη τέλεσης, καταρχήν, πράξεων «παρουσίασης στο κοινό» από διαχειριστές πλατφορμών όπως η YouTube και η Cyando 2. Επί της μη ρύθμισης, από το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29, της δευτερεύουσας ευθύνης των προσώπων που διευκολύνουν την τέλεση, από τρίτους, παράνομων πράξεων «παρουσίασης στο κοινό» 3. Επικουρικώς – επί του ζητήματος αν διαχειριστές όπως η YouTube και η Cyando διευκολύνουν ηθελημένως την τέλεση παράνομων πράξεων από τρίτους Β. Επί του πεδίου εφαρμογής της απαλλαγής από την ευθύνη που προβλέπεται στο άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/31 (δεύτερα προδικαστικά ερωτήματα) Γ. Επί της προϋπόθεσης για την απαλλαγή από την ευθύνη που έγκειται στην έλλειψη γνώσης ή επίγνωσης της παράνομης πληροφορίας, η οποία προβλέπεται στο άρθρο 14, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 2000/31 (τρίτα προδικαστικά ερωτήματα) Δ. Επί των προϋποθέσεων λήψης ασφαλιστικών μέτρων κατά διαμεσολαβητή, βάσει του άρθρου 8, παράγραφος 3, της οδηγίας 2001/29 (τέταρτα προδικαστικά ερωτήματα) Ε. Επικουρικώς – επί της έννοιας του «παραβάτη» κατά το άρθρο 13 της οδηγίας 2004/48 (πέμπτα και έκτα προδικαστικά ερωτήματα) ΣΤ. Επί της άποψης ότι ο σκοπός υψηλού επιπέδου προστασίας του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας δεν δικαιολογεί διαφορετική ερμηνεία των οδηγιών 2000/31 και 2001/29 VI. Πρόταση

I. Εισαγωγή

1. Οι υπό κρίση αιτήσεις προδικαστικής αποφάσεως υποβλήθηκαν από το Bundesgerichtshof (Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο, Γερμανία). Αφορούν την ερμηνεία της οδηγίας 2000/31/ΕΚ για ορισμένες νομικές πτυχές των υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, ιδίως του ηλεκτρονικού εμπορίου, στην εσωτερική αγορά («οδηγία για το ηλεκτρονικό εμπόριο») ( 2 ), της οδηγίας 2001/29/ΕΚ για την εναρμόνιση ορισμένων πτυχών του δικαιώματος του δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων στην κοινωνία της πληροφορίας ( 3 ) καθώς και της οδηγίας 2004/48/ΕΚ σχετικά με την επιβολή των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας ( 4 ).

2. Οι αιτήσεις αυτές εντάσσονται στο πλαίσιο δύο ενδίκων διαφορών. Στην πρώτη, ο Frank Peterson, μουσικός παραγωγός, άσκησε αγωγή κατά της YouTube LLC και της μητρικής εταιρίας της, Google LLC, η οποία αφορά την ανάρτηση στην πλατφόρμα διαμοιρασμού βίντεο YouTube, από χρήστες της πλατφόρμας αυτής και χωρίς την άδεια του F. Peterson, διαφόρων φωνογραφημάτων επί των οποίων ο ενάγων διατείνεται ότι έχει δικαιώματα. Στη δεύτερη, η Elsevier Inc., εκδοτικός όμιλος, άσκησε αγωγή κατά της Cyando AG, η οποία αφορά την ανάρτηση στην πλατφόρμα φιλοξενίας και ανταλλαγής αρχείων Uploaded, την οποία εκμεταλλεύεται η Cyando AG, από χρήστες της πλατφόρμας αυτής και χωρίς την άδεια της Elsevier, διαφόρων έργων των οποίων τα αποκλειστικά δικαιώματα κατέχει η Elsevier.

3. Τα έξι προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε το αιτούν δικαστήριο σε καθεμιά από τις αιτήσεις προδικαστικής αποφάσεως περιστρέφονται γύρω από το ιδιαίτερα λεπτό ζήτημα της ευθύνης των διαχειριστών διαδικτυακών πλατφορμών για τα προστατευόμενα με δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας έργα που αναρτούν παρανόμως στις πλατφόρμες αυτές οι χρήστες τους.

4. Η φύση και η έκταση της ευθύνης αυτής εξαρτώνται, μεταξύ άλλων, από την ερμηνεία του άρθρου 3 της οδηγίας 2001/29, το οποίο αναγνωρίζει στους δημιουργούς το αποκλειστικό δικαίωμα να παρουσιάζουν τα έργα τους στο κοινό, και του άρθρου 14 της οδηγίας 2000/31, το οποίο χορηγεί στους μεσάζοντες παροχής υπηρεσιών απαλλαγή από την ευθύνη για τις πληροφορίες που αποθηκεύουν κατόπιν αιτήματος των χρηστών των υπηρεσιών τους. Επομένως, οι υπό κρίση υποθέσεις παρέχουν στο Δικαστήριο την ευκαιρία να διευκρινίσει, ειδικότερα, αν η πρώτη διάταξη μπορεί να αντιταχθεί στους διαχειριστές πλατφορμών, αν οι διαχειριστές αυτοί μπορούν να επικαλεστούν τη δεύτερη διάταξη καθώς και τον τρόπο με τον οποίο οι διατάξεις αυτές συνδέονται μεταξύ τους.

5. Οι διαφορές απόψεων επί του ζητήματος αυτού είναι έντονες. Καθ’ ορισμένους, οι διαδικτυακές πλατφόρμες παρέχουν τη δυνατότητα προσβολής των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας σε ευρεία κλίμακα, προσβολή από την οποία οι διαχειριστές τους αποκομίζουν όφελος εις βάρος των δικαιούχων, και τούτο δικαιολογεί την επιβολή, στους διαχειριστές, σημαντικών υποχρεώσεων ελέγχου του περιεχομένου που αναρτούν στις πλατφόρμες αυτές οι χρήστες τους. Κατ’ άλλους, η επιβολή τέτοιων υποχρεώσεων ελέγχου στους διαχειριστές θα επηρεάσει σημαντικά τη δραστηριότητά τους καθώς και τα δικαιώματα των χρηστών και θα παρακωλύσει τη διαδικτυακή ελευθερία έκφρασης και δημιουργίας.

6. Η αντιπαράθεση απόψεων επιτάθηκε περαιτέρω κατά τις συζητήσεις που προηγήθηκαν της έκδοσης, από τον νομοθέτη της Ένωσης, της οδηγίας (ΕΕ) 2019/790 για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και τα συγγενικά δικαιώματα στην ψηφιακή ενιαία αγορά και την τροποποίηση των οδηγιών 96/9/ΕΚ και 2001/29/ΕΚ ( 5 ). Το άρθρο 17 της νέας αυτής οδηγίας προβλέπει, όσον αφορά τους διαχειριστές όπως η YouTube, καθεστώς ειδικής ευθύνης για τα έργα που αναρτώνται παρανόμως από τους χρήστες των πλατφορμών τους. Διευκρινίζεται, εντούτοις, ότι η οδηγία αυτή, η οποία τέθηκε σε ισχύ κατά τη διάρκεια των παρουσών προδικαστικών διαδικασιών, δεν εφαρμόζεται στις υποθέσεις των κύριων δικών. Επομένως, οι υποθέσεις αυτές θα πρέπει να κριθούν υπό το πρίσμα του προϊσχύσαντος νομικού πλαισίου, ανεξαρτήτως των λύσεων που θέσπισε προσφάτως ο νομοθέτης της Ένωσης.

7. Στις παρούσες προτάσεις, θα προτείνω στο Δικαστήριο να αποφανθεί ότι οι διαχειριστές πλατφορμών όπως η YouTube και η Cyando δεν τελούν, καταρχήν, πράξεις «παρουσίασης στο κοινό», κατά την έννοια του άρθρου 3 της οδηγίας 2001/29, και, ως εκ τούτου, δεν ευθύνονται άμεσα για παράβαση της διάταξης αυτής, όταν οι χρήστες τους αναρτούν παρανόμως προστατευόμενα έργα. Θα εξηγήσω, επίσης, τον λόγο για τον οποίο οι διαχειριστές αυτοί μπορούν, καταρχήν, να τύχουν της προβλεπόμενης στο άρθρο 14 της οδηγίας 2000/31 απαλλαγής από την ευθύνη, με την επιφύλαξη των προϋποθέσεων που θα περιγράψω. Τέλος, θα εξηγήσω ότι οι δικαιούχοι μπορούν, δυνάμει του δικαίου της Ένωσης, να ζητήσουν τη λήψη ασφαλιστικών μέτρων κατά των εν λόγω διαχειριστών, με τα οποία δύνανται να τους επιβληθούν νέες υποχρεώσεις, υπό προϋποθέσεις που θα διευκρινίσω.

II. Το νομικό πλαίσιο

Α. Η οδηγία 2000/31

8. Το τμήμα 4 της οδηγίας 2000/31, το οποίο φέρει τον τίτλο «Ευθύνη των μεσαζόντων παροχής υπηρεσιών», περιλαμβάνει τα άρθρα 12 έως 15 της οδηγίας αυτής.

9. Το άρθρο 14 της εν λόγω οδηγίας, με τίτλο «Φιλοξενία», ορίζει τα εξής: «1. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι σε περίπτωση παροχής μιας υπηρεσίας της κοινωνίας της πληροφορίας η οποία συνίσταται στην αποθήκευση πληροφοριών παρεχομένων από έναν αποδέκτη υπηρεσίας, δεν υφίσταται ευθύνη του φορέα παροχής της υπηρεσίας για τις πληροφορίες που αποθηκεύονται μετά από αίτηση αποδέκτη της υπηρεσίας, υπό τον όρο ότι: α) ο φορέας παροχής της υπηρεσίας δεν γνωρίζει πραγματικά ότι πρόκειται για παράνομη δραστηριότητα ή πληροφορία και ότι, σε ό,τι αφορά αξιώσεις αποζημιώσεως, δεν γνωρίζει τα γεγονότα ή τις περιστάσεις από τις οποίες προκύπτει η παράνομη δραστηριότητα ή πληροφορία, ή β) ο φορέας παροχής της υπηρεσίας, μόλις αντιληφθεί τα προαναφερθέντα, αποσύρει ταχέως τις πληροφορίες ή καθιστά την πρόσβαση σε αυτές αδύνατη. 2. Η παράγραφος 1 δεν εφαρμόζεται όταν ο αποδέκτης της υπηρεσίας ενεργεί υπό την εξουσία ή υπό τον έλεγχο του φορέα παροχής της υπηρεσίας. 3. Το παρόν άρθρο δεν θίγει τη δυνατότητα δικαστικής ή διοικητικής αρχής, σύμφωνα με τα νομικά συστήματα των κρατών μελών, να απαιτούν από τον φορέα παροχής υπηρεσιών να προβεί στην παύση ή στην πρόληψη παράβασης, ούτε θίγει τη δυνατότητα των κρατών μελών να θεσπίζουν διαδικασίες για την απόσυρση των πληροφοριών ή την απενεργοποίηση της πρόσβασης σε αυτές.»

10. Το άρθρο 15 της ίδιας οδηγίας, το οποίο επιγράφεται «Απουσία γενικής υποχρέωσης ελέγχου», προβλέπει στην παράγραφο 1 τα εξής: «Τα κράτη μέλη δεν επιβάλλουν στους φορείς παροχής υπηρεσιών, για την παροχή των υπηρεσιών που αναφέρονται στα άρθρα 12, 13 και 14, γενική υποχρέωση ελέγχου των πληροφοριών που μεταδίδουν ή αποθηκεύουν ούτε γενική υποχρέωση δραστήριας αναζήτησης γεγονότων ή περιστάσεων που δείχνουν ότι πρόκειται για παράνομες δραστηριότητες.»

Β. Η οδηγία 2001/29

11. Κατά την αιτιολογική σκέψη 27 της οδηγίας 2001/29, «[η] απλή παροχή των υλικών μέσων για τη διευκόλυνση ή την πραγματοποίηση της παρουσίασης δεν αποτελεί καθαυτή παρουσίαση κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας».

12. Το άρθρο 3 της οδηγίας αυτής, με τίτλο «Δικαίωμα παρουσίασης έργων στο κοινό και δικαίωμα διάθεσης άλλων αντικειμένων στο κοινό», ορίζει τα ακόλουθα: «1. Τα κράτη μέλη παρέχουν στους δημιουργούς το αποκλειστικό δικαίωμα να επιτρέπουν ή να απαγορεύουν κάθε παρουσίαση στο κοινό των έργων τους, ενσυρμάτως ή ασυρμάτως, καθώς και να καθιστούν προσιτά τα έργα τους στο κοινό κατά τρόπο ώστε οποιοσδήποτε να έχει πρόσβαση σε αυτά όπου και όταν επιλέγει ο ίδιος. 2. Τα κράτη μέλη παρέχουν το αποκλειστικό δικαίωμα να επιτρέπουν ή να απαγορεύουν τη διάθεση στο κοινό, ενσυρμάτως ή ασυρμάτως, κατά τρόπο ώστε οποιοσδήποτε να έχει πρόσβαση σε αυτά όπου και όταν επιλέγει ο ίδιος: α) στους καλλιτέχνες ερμηνευτές ή εκτελεστές, όσον αφορά την εγγραφή σε υλικό φορέα των ερμηνειών ή εκτελέσεών τους, β) στους παραγωγούς φωνογραφημάτων, όσον αφορά τα φωνογραφήματά τους, […] 3. Τα δικαιώματα που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2 δεν αναλώνονται με οιαδήποτε πράξη παρουσίασης ή διάθεσης στο κοινό, με την έννοια του παρόντος άρθρου.»

13. Το άρθρο 8 της εν λόγω οδηγίας, το οποίο επιγράφεται «Κυρώσεις και μέσα έννομης προστασίας», προβλέπει στην παράγραφο 3 ότι «[τ]α κράτη μέλη μεριμνούν ώστε οι δικαιούχοι να μπορούν να ζητούν τη λήψη ασφαλιστικών μέτρων κατά των διαμεσολαβητών οι υπηρεσίες των οποίων χρησιμοποιούνται από τρίτο για την προσβολή δικαιώματος του δημιουργού ή συγγενικού δικαιώματος».

III. Οι διαφορές των κύριων δικών

Α. Υπόθεση C-682/18

1. YouTube

14. Η YouTube είναι διαδικτυακή πλατφόρμα την οποία διαχειρίζεται η ομώνυμη εταιρία, της οποίας μοναδική εταίρος και νόμιμη εκπρόσωπος είναι η Google. Η πλατφόρμα αυτή, η οποία περιλαμβάνει διάφορους διαδικτυακούς τόπους και εφαρμογές για έξυπνες συσκευές, παρέχει στους χρήστες της τη δυνατότητα να ανταλλάσσουν βίντεο στο διαδίκτυο.

15. Για την ανάρτηση βίντεο στο YouTube απαιτείται η δημιουργία λογαριασμού –με όνομα χρήστη και κωδικό πρόσβασης– και η αποδοχή των γενικών όρων χρήσης της πλατφόρμας αυτής. Ο χρήστης που αναρτά βίντεο, κατόπιν εγγραφής του με τον τρόπο που προεκτέθηκε, μπορεί να επιλέξει να το διατηρήσει «ιδιωτικό» ή να το δημοσιεύσει στην πλατφόρμα. Στη δεύτερη περίπτωση, το βίντεο αυτό μπορεί να προβληθεί σε συνεχή ροή (streaming) από την εν λόγω πλατφόρμα και να ανταλλαχθεί μεταξύ χρηστών του διαδικτύου καθώς και να σχολιαστεί από τους άλλους εγγεγραμμένους χρήστες. Οι εγγεγραμμένοι χρήστες μπορούν, επίσης, να δημιουργήσουν «κανάλια» στα οποία συγκεντρώνουν τα βίντεό τους.

16. Η ανάρτηση βίντεο στην πλατφόρμα αυτή πραγματοποιείται αυτομάτως, χωρίς προηγούμενη προβολή τους ή έλεγχο εκ μέρους της Google ή της YouTube. Σχεδόν 35 ώρες βίντεο δημοσιεύονται τοιουτοτρόπως ανά λεπτό ( 6 ), και τούτο αντιπροσωπεύει αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες βίντεο ημερησίως.

17. Η YouTube περιλαμβάνει στην πλατφόρμα της λειτουργία αναζήτησης και επεξεργάζεται τα αποτελέσματα της αναζήτησης, η οποία λαμβάνει, μεταξύ άλλων, τη μορφή αξιολόγησης της γεωγραφικής συνάφειας των βίντεο σε συνάρτηση με την περιοχή του χρήστη. Το αποτέλεσμα της αξιολόγησης αυτής συνοψίζεται στην αρχική σελίδα σε κατηγορίες υπό τους τίτλους «ζωντανά τώρα», «προωθητικά βίντεο» και «τάσεις». Η YouTube ευρετηριάζει τα διαθέσιμα βίντεο και κανάλια σε κατηγορίες που φέρουν τίτλους όπως «ψυχαγωγία», «μουσική» ή «ταινίες και προγράμματα». Εξάλλου, όταν ένας εγγεγραμμένος χρήστης χρησιμοποιεί την πλατφόρμα, έχει στη διάθεσή του μια συνοπτική παρουσίαση «προτεινόμενων βίντεο», των οποίων το περιεχόμενο εξαρτάται από τα βίντεο που έχει ήδη παρακολουθήσει.

18. Η YouTube αντλεί από την πλατφόρμα της, μεταξύ άλλων, διαφημιστικά έσοδα. Συγκεκριμένα, στο περιθώριο της αρχικής σελίδας της πλατφόρμας εμφανίζονται διαφημιστικά πλαίσια τρίτων διαφημιζομένων. Επιπλέον, σε ορισμένα βίντεο παρεμβάλλονται διαφημίσεις, όμως τούτο προϋποθέτει τη σύναψη ειδικής σύμβασης μεταξύ των ενδιαφερόμενων χρηστών και της YouTube.

19. Δυνάμει των γενικών όρων χρήσης της YouTube, κάθε χρήστης χορηγεί σε αυτήν, επί των βίντεο που αναρτά και έως την απόσυρσή τους από την πλατφόρμα, μια παγκόσμιας ισχύος, μη αποκλειστική και απαλλαγμένη από την καταβολή τελών άδεια χρήσης, αναπαραγωγής, διανομής, δημιουργίας παράγωγων έργων, προβολής και εκτέλεσης σε σχέση με τη διάθεση της πλατφόρμας και τις δραστηριότητες της YouTube, περιλαμβανομένης της διαφήμισης.

20. Αποδεχόμενος τους γενικούς όρους χρήσης, ο χρήστης επιβεβαιώνει ότι διαθέτει κάθε δικαίωμα, συμφωνία, έγκριση και άδεια που απαιτούνται επί των βίντεο που αναρτά. Εξάλλου, στις «Οδηγίες κοινότητας», η YouTube ζητεί από τους χρήστες να σέβονται τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Επιπλέον, σε κάθε ανάρτηση, οι χρήστες ενημερώνονται ότι δεν επιτρέπεται η δημοσίευση στην πλατφόρμα οιουδήποτε βίντεο που προσβάλλει τα δικαιώματα αυτά.

21. Η YouTube έχει εγκαταστήσει διάφορα τεχνικά μέσα με σκοπό την παύση και την πρόληψη των προσβολών στην πλατφόρμα της. Καθένας μπορεί να της υποβάλει εγγράφως, με τηλεομοιοτυπία, μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου ή ηλεκτρονικό έντυπο, αναφορά για την ύπαρξη παράνομου βίντεο. Υπάρχει μάλιστα στην πλατφόρμα της ένα πλήκτρο ειδοποίησης χάρη στο οποίο μπορεί να επισημανθεί απρεπές ή παράνομο περιεχόμενο. Οι δικαιούχοι έχουν επίσης τη δυνατότητα, μέσω ειδικής διαδικασίας προειδοποίησης, να επιτύχουν τη διαγραφή από την πλατφόρμα έως δέκα βίντεο που προσδιορίζονται συγκεκριμένα ανά αναφορά, υποδεικνύοντας τις σχετικές διαδικτυακές διευθύνσεις (URL).

22. Επιπλέον, η YouTube έχει εγκαταστήσει πρόγραμμα επαλήθευσης περιεχομένου (Content Verification Program). Το πρόγραμμα αυτό είναι διαθέσιμο στις επιχειρήσεις που έχουν εγγραφεί για τον σκοπό αυτό, όχι όμως και στους απλούς ιδιώτες. Το εν λόγω πρόγραμμα προσφέρει στους ενδιαφερόμενους δικαιούχους διάφορα εργαλεία, τα οποία τους παρέχουν τη δυνατότητα να ελέγχουν ευχερέστερα τη χρήση των έργων τους στην πλατφόρμα. Μεταξύ άλλων, οι δικαιούχοι μπορούν να σημειώσουν απευθείας σε ειδικό κατάλογο τα βίντεο που, κατ’ αυτούς, προσβάλλουν τα δικαιώματά τους. Εάν ένα βίντεο απενεργοποιηθεί λόγω τέτοιας αναφοράς, ο χρήστης που το ανάρτησε λαμβάνει ειδοποίηση ότι ο λογαριασμός του θα απενεργοποιηθεί σε περίπτωση επανάληψης της προσβολής. Η YouTube θέτει, επίσης, στη διάθεση των δικαιούχων που συμμετέχουν στο πρόγραμμα αυτό ένα λογισμικό αναγνώρισης περιεχομένου, με την ονομασία «Content ID», το οποίο ανέπτυξε η Google και προορίζεται να εντοπίζει αυτομάτως τα βίντεο που χρησιμοποιούν τα έργα τους. Συναφώς, σύμφωνα με τις εξηγήσεις που παρέσχε η Google, οι δικαιούχοι θα πρέπει να θέσουν στη διάθεση της YouTube οπτικοακουστικά αρχεία αναφοράς για την αναγνώριση των επίμαχων έργων. Το Content ID δημιουργεί από τα εν λόγω αρχεία «δακτυλικά αποτυπώματα», τα οποία διατηρούνται σε βάση δεδομένων. Το Content ID σαρώνει αυτομάτως κάθε βίντεο που αναρτάται στο YouTube και το αντιπαραβάλλει με τα «αποτυπώματα» αυτά. Το λογισμικό μπορεί να αναγνωρίσει στο πλαίσιο αυτό το οπτικοακουστικό σήμα, περιλαμβανομένης της μελωδίας που αναπαράγεται αυτούσια ή ως απομίμηση. Όταν εντοπίζεται αντιστοιχία, οι ενδιαφερόμενοι δικαιούχοι ενημερώνονται αυτομάτως. Αυτοί έχουν τη δυνατότητα να απενεργοποιήσουν τα επίμαχα βίντεο. Εναλλακτικώς, οι δικαιούχοι μπορούν να επιλέξουν να παρακολουθούν τη χρήση των βίντεο αυτών στο YouTube μέσω των στατιστικών παρακολούθησης. Μπορούν, επίσης, να επιλέξουν να αποκομίσουν οικονομικό όφελος από τα εν λόγω βίντεο παρεμβάλλοντας σε αυτά διαφημίσεις ή να εισπράξουν μέρος των εσόδων από τις διαφημίσεις που παρεμβλήθηκαν προηγουμένως στα βίντεο, κατόπιν αιτήματος των χρηστών που τα ανάρτησαν.

2. Η αγωγή του F. Peterson

23. Στις 6 και 7 Νοεμβρίου 2008 δημοσιεύθηκαν στο YouTube, από χρήστες της πλατφόρμας αυτής, μουσικά έργα από τον δίσκο «A Winter Symphony» της καλλιτέχνιδας Sarah Brightman και ιδιωτικές ηχογραφήσεις συναυλιών της περιοδείας της «Symphony Tour», σε συνδυασμό με σταθερές και κινούμενες εικόνες.

24. Με επιστολή της 7ης Νοεμβρίου 2008, ο F. Peterson, ο οποίος επικαλείται δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και συγγενικά δικαιώματα επί των επίμαχων μουσικών έργων και ηχογραφήσεων ( 7 ), απευθύνθηκε στη Google Germany GmbH και ζήτησε, κατ’ ουσίαν, από την εταιρία αυτή και από τη Google την απόσυρση των επίδικων βίντεο, επ’ απειλή κυρώσεων εις βάρος τους σε περίπτωση μη συμμόρφωσης. Για τον σκοπό αυτό, ο F. Peterson προσκόμισε στιγμιότυπα οθόνης από τα βίντεο αυτά. Η YouTube αναζήτησε με χειροκίνητο τρόπο, μέσω των στιγμιότυπων οθόνης, τις διαδικτυακές διευθύνσεις (URL) των εν λόγω βίντεο, και τις απενεργοποίησε. Εντούτοις, οι διάδικοι της κύριας δίκης διαφωνούν όσον αφορά την έκταση αυτών των μέτρων απενεργοποίησης.

25. Στις 19 Νοεμβρίου 2008 ήταν εκ νέου δυνατή η πρόσβαση, μέσω της YouTube, στις ηχογραφήσεις συναυλιών της Sarah Brightman, σε συνδυασμό με σταθερές και κινούμενες εικόνες.

26. Ο F. Peterson άσκησε εν συνεχεία αγωγή, μεταξύ άλλων ( 8 ) κατά της Google και της YouTube, ενώπιον του Landgericht Hamburg (πρωτοδικείου Αμβούργου, Γερμανία). Στο πλαίσιο αυτό, ο F. Peterson ζήτησε, κατ’ ουσίαν, να εκδοθεί απόφαση που να διατάσσει την παύση της προσβολής, απαγορεύοντας τη διάθεση στο κοινό, από τις εταιρίες αυτές, δώδεκα ηχογραφήσεων ή ερμηνειών από τον δίσκο «A Winter Symphony» και δώδεκα έργων ή ερμηνειών από τις συναυλίες της «Symphony Tour» ή, επικουρικώς, απαγορεύοντας την τέλεση των πράξεων αυτών από τρίτους. Ο F. Peterson ζήτησε, επίσης, να του παρασχεθούν πληροφορίες για τις επίμαχες δραστηριότητες προσβολής των πνευματικών δικαιωμάτων του και για τον κύκλο εργασιών ή τα κέρδη που αποκόμισε η YouTube από τις δραστηριότητες αυτές. Επιπλέον, ζήτησε να αναγνωριστεί, μεταξύ άλλων, η υποχρέωση της εταιρίας αυτής να του καταβάλει αποζημίωση για τη διάθεση στο κοινό των επίδικων βίντεο. Τέλος, ο F. Peterson ζήτησε, επικουρικώς, να του παρασχεθούν πληροφορίες για τους χρήστες που είχαν αναρτήσει τα βίντεο αυτά.

27. Με απόφαση της 3ης Σεπτεμβρίου 2010, το Landgericht Hamburg (πρωτοδικείο Αμβούργου) έκανε δεκτή την αγωγή όσον αφορά τρία μουσικά έργα και την απέρριψε κατά τα λοιπά. Τόσο ο F. Peterson όσο και η YouTube και η Google άσκησαν έφεση κατά της απόφασης αυτής.

28. Με απόφαση της 1ης Ιουλίου 2015, το Oberlandesgericht Hamburg (εφετείο Αμβούργου, Γερμανία) μεταρρύθμισε εν μέρει την πρωτόδικη απόφαση. Απαγόρευσε στη YouTube και στην Google, επ’ απειλή χρηματικής ποινής, να παρέχουν σε τρίτους τη δυνατότητα να θέτουν στη διάθεση του κοινού ηχογραφήσεις ή ερμηνείες επτά μουσικών έργων του δίσκου «A Winter Symphony». Επίσης, διέταξε τις εν λόγω εταιρίες να παράσχουν στον F. Peterson διάφορες πληροφορίες για τους χρήστες που είχαν αναρτήσει τα επίδικα βίντεο. Το δικαστήριο αυτό απέρριψε κατά τα λοιπά την αγωγή του F. Peterson.

29. Ο F. Peterson άσκησε αναίρεση ενώπιον του Bundesgerichtshof (Ανώτατου Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου). Υπό τις συνθήκες αυτές, με απόφαση της 13ης Σεπτεμβρίου 2018, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 6 Νοεμβρίου 2018, το Bundesgerichtshof (Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει προδικαστικά ερωτήματα στο Δικαστήριο.

Β. Υπόθεση C-683/18

1. Uploaded

30. Η Uploaded είναι πλατφόρμα φιλοξενίας και ανταλλαγής αρχείων –καλούμενη συνήθως Sharehoster ή Cyberlocker– την οποία διαχειρίζεται η Cyando. Η πλατφόρμα αυτή είναι προσβάσιμη μέσω διαφόρων διαδικτυακών τόπων και παρέχει αποθηκευτικό χώρο και τη δυνατότητα στον καθένα να φιλοξενεί σε αυτήν διαδικτυακά, δωρεάν, αρχεία με οποιοδήποτε περιεχόμενο. Για τη χρήση της Uploaded είναι απαραίτητη η δημιουργία λογαριασμού με όνομα χρήστη και κωδικό πρόσβασης διά της παροχής, μεταξύ άλλων, μιας διεύθυνσης ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Η διαδικασία ανάρτησης πραγματοποιείται αυτομάτως και χωρίς να προηγηθεί προβολή ή έλεγχος από τη Cyando. Κάθε φορά που ο χρήστης αποθηκεύει ένα αρχείο, παράγεται αυτομάτως ένας ηλεκτρονικός σύνδεσμος για τη μεταφόρτωσή του (download-link), ο οποίος γνωστοποιείται στον χρήστη. Η Uploaded δεν διαθέτει ούτε ευρετήριο ούτε λειτουργία αναζήτησης των αρχείων που φιλοξενούνται σε αυτήν. Εντούτοις, οι χρήστες μπορούν να ανταλλάσσουν ελεύθερα αυτούς τους συνδέσμους μεταφόρτωσης στο διαδίκτυο, όπως για παράδειγμα σε ιστολόγια, ιστοσελίδες φιλοξενίας δημόσιων συζητήσεων, ή ακόμη και σε «συλλογές ηλεκτρονικών συνδέσμων», ήτοι διαδικτυακούς τόπους που ευρετηριάζουν τους συνδέσμους αυτούς, παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τα αρχεία στα οποία παραπέμπουν οι εν λόγω σύνδεσμοι και παρέχουν τη δυνατότητα στους χρήστες του διαδικτύου να αναζητούν τα αρχεία που επιθυμούν να μεταφορτώσουν.

31. Εφόσον ο χρήστης διαθέτει λογαριασμό και τους κατάλληλους ηλεκτρονικούς συνδέσμους, η μεταφόρτωση των αρχείων που φιλοξενούνται στην Uploaded μπορεί να γίνει χωρίς χρέωση. Εντούτοις, οι χρήστες που διαθέτουν απλή δωρεάν πρόσβαση στην πλατφόρμα έχουν περιορισμένες δυνατότητες μεταφόρτωσης (όσον αφορά, μεταξύ άλλων, τη μέγιστη ποσότητα μεταφορτώσιμων δεδομένων, την ταχύτητα μεταφόρτωσης, τον αριθμό ταυτόχρονων μεταφορτώσεων κ.λπ.). Πλην όμως οι χρήστες μπορούν να αποκτήσουν συνδρομή επί πληρωμή ώστε να μπορούν να μεταφορτώνουν σημαντικά μεγαλύτερο όγκο σε καθημερινή βάση, χωρίς περιορισμούς όσον αφορά την ταχύτητα ή τον αριθμό ταυτόχρονων μεταφορτώσεων και χωρίς χρόνο αναμονής μεταξύ των μεταφορτώσεων. Εξάλλου, η Cyando θέσπισε ένα πρόγραμμα «συνεργασίας» στο πλαίσιο του οποίου καταβάλλει, σε ορισμένους χρήστες που αναρτούν αρχεία στην Uploaded, αμοιβή ανάλογη προς τον αριθμό μεταφορτώσεων των αρχείων αυτών.

32. Στους γενικούς όρους χρήσης της Uploaded προβλέπεται ότι δεν επιτρέπεται η χρήση της πλατφόρμας αυτής κατά τρόπο που προσβάλλει τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας. Παρά ταύτα έχει διαπιστωθεί ότι η εν λόγω πλατφόρμα χρησιμοποιείται στην πράξη για νόμιμες χρήσεις αλλά, «σε μεγάλο βαθμό» ( 9 ), και για χρήσεις που προσβάλλουν το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας, κάτι το οποίο γνωρίζει η Cyando. Συναφώς, η Cyando έχει ενημερωθεί για την ύπαρξη, στους εξυπηρετητές της, άνω των 9500 προστατευόμενων έργων, τα οποία αναρτήθηκαν χωρίς προηγούμενη άδεια από τους δικαιούχους και για τα οποία έχουν ανταλλαχθεί σύνδεσμοι μεταφόρτωσης σε περίπου 800 γνωστούς σε αυτήν διαδικτυακούς τόπους (συλλογές ηλεκτρονικών συνδέσμων, ιστολόγια και ιστοσελίδες φιλοξενίας δημόσιων συζητήσεων).

2. Η αγωγή της Elsevier

33. Από την απόφαση περί παραπομπής στην υπόθεση C-683/18 προκύπτει ότι ορισμένα προστατευόμενα έργα, των οποίων τα αποκλειστικά δικαιώματα εκμετάλλευσης κατέχει η Elsevier, φιλοξενήθηκαν στην πλατφόρμα Uploaded και τέθηκαν στη διάθεση του κοινού, χωρίς την άδεια της εταιρίας αυτής, μέσω συλλογών ηλεκτρονικών συνδέσμων, ιστολογίων και άλλων ιστοσελίδων φιλοξενίας δημόσιων συζητήσεων. Ειδικότερα, κατόπιν αναζητήσεων που πραγματοποίησε από τις 11 έως τις 13 Δεκεμβρίου 2013, η Elsevier ενημέρωσε τη Cyando, με δύο επιστολές που της απέστειλε στις 10 και 17 Ιανουαρίου 2014, ότι αρχεία τα οποία περιέχουν τρία από τα έργα αυτά, ήτοι τα έργα «Gray’s Anatomy for Students», «Atlas of Human Anatomy» και «Campbell-Walsh Urology», είναι αποθηκευμένα στους εξυπηρετητές της και ότι το κοινό μπορεί να έχει ελεύθερα πρόσβαση σε αυτά μέσω των συλλογών ηλεκτρονικών συνδέσμων rehabgate.com, avaxhome.ws και bookarchive.ws.

34. Η Elsevier άσκησε αγωγή, η οποία επιδόθηκε στις 17 Ιουλίου 2014, κατά της Cyando ενώπιον του Landgericht München (πρωτοδικείου Μονάχου, Γερμανία). Στο πλαίσιο αυτό, η Elsevier ζήτησε, μεταξύ άλλων, από το δικαστήριο να υποχρεωθεί η Cyando, ως δράστης, σε παύση της προσβολής των δικαιωμάτων της πνευματικής ιδιοκτησίας επί των επίδικων έργων, επικουρικώς δε ως συμμετέχουσα στις πράξεις προσβολής, και όλως επικουρικώς ως «διαταράσσουσα». Η Elsevier ζήτησε επίσης να υποχρεωθεί η Cyando να της παράσχει ορισμένες πληροφορίες. Επιπλέον, η ενάγουσα ζήτησε από το ως άνω δικαστήριο να αναγνωρίσει την υποχρέωση της εναγομένης να της καταβάλει αποζημίωση για τις εν λόγω πράξεις προσβολής των δικαιωμάτων της πνευματικής ιδιοκτησίας.

35. Με απόφαση της 18ης Μαρτίου 2016, το Landgericht München (πρωτοδικείο Μονάχου) υποχρέωσε τη Cyando, ως συμμετέχουσα, να παύσει την προσβολή των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας επί των τριών έργων που διαλαμβάνονται στις επιστολές της 10ης και της 17ης Ιανουαρίου 2014 και δέχθηκε τα επικουρικά αιτήματα της Elsevier. Το εν λόγω δικαστήριο απέρριψε κατά τα λοιπά την αγωγή.

36. Τόσο η Elsevier όσο και η Cyando άσκησαν έφεση κατά της απόφασης αυτής. Με απόφαση της 2ας Μαρτίου 2017, το Oberlandesgericht München (εφετείο Μονάχου, Γερμανία) μεταρρύθμισε την πρωτόδικη απόφαση. Το δευτεροβάθμιο δικαστήριο εξέδωσε απόφαση με την οποία υποχρέωσε τη Cyando, ως «διαταράσσουσα», να παύσει τις πράξεις προσβολής οι οποίες αφορούσαν τα τρία έργα που διαλαμβάνονται στις επιστολές της 10ης και της 17ης Ιανουαρίου 2014, δεχόμενο το όλως επικουρικό αίτημα της Elsevier. Το εφετείο απέρριψε την αγωγή κατά τα λοιπά.

37. Η Elsevier άσκησε αναίρεση ενώπιον του Bundesgerichtshof (Ανωτάτου Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου, Γερμανία). Υπό τις συνθήκες αυτές, με απόφαση της 20ής Σεπτεμβρίου 2018, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 6 Νοεμβρίου 2018, το Bundesgerichtshof (Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει την ενώπιόν του διαδικασία και να υποβάλει προδικαστικά ερωτήματα στο Δικαστήριο.

IV. Τα προδικαστικά ερωτήματα και η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου

38. Στην υπόθεση C-682/18, το Bundesgerichtshof (Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο) υπέβαλε στο Δικαστήριο τα εξής προδικαστικά ερωτήματα: «1) Διενεργεί ο διαχειριστής διαδικτυακής πλατφόρμας διαμοιρασμού βίντεο, μέσω της οποίας οι χρήστες καθιστούν προσιτά στο κοινό, χωρίς τη συγκατάθεση των δικαιούχων, βίντεο με περιεχόμενο που προστατεύεται από το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας, πράξη παρουσιάσεως κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας [2001/29], όταν – ο εν λόγω διαχειριστής αποκομίζει διαφημιστικά έσοδα από την πλατφόρμα, – η διαδικασία της αναρτήσεως πραγματοποιείται αυτομάτως και χωρίς να προηγηθεί προβολή ή έλεγχος από τον διαχειριστή, – βάσει των όρων χρήσεως, για όσο χρόνο το κάθε βίντεο παραμένει αναρτημένο, ο διαχειριστής αποκτά παγκόσμιας ισχύος, μη αποκλειστική και απαλλαγμένη από την καταβολή τελών άδεια χρήσεως των βίντεο, – ο διαχειριστής επισημαίνει, με τους όρους χρήσεως και στο πλαίσιο της διαδικασίας αναρτήσεως, ότι δεν επιτρέπεται η ανάρτηση περιεχομένου που προσβάλλει το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας, – ο διαχειριστής θέτει στη διάθεση των δικαιούχων εργαλεία με τα οποία αυτοί μπορούν να επιτύχουν την απενεργοποίηση των βίντεο που προσβάλλουν δικαιώματα, – ο διαχειριστής επεξεργάζεται τα αποτελέσματα αναζητήσεως, στην πλατφόρμα, με τη μορφή καταλόγων κατατάξεως και κατηγοριών περιεχομένου, και παρέχει τη δυνατότητα προβολής μιας συνοπτικής παρουσιάσεως προτεινόμενων στους εγγεγραμμένους χρήστες βίντεο, με γνώμονα τα βίντεο που αυτοί έχουν ήδη παρακολουθήσει, εφόσον ο διαχειριστής δεν γνωρίζει συγκεκριμένα ότι διατίθεται περιεχόμενο που προσβάλλει το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας ή, μόλις το αντιληφθεί, διαγράφει ταχέως το εν λόγω περιεχόμενο ή καθιστά ταχέως την πρόσβαση σε αυτό αδύνατη; 2) Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα: Εμπίπτει η δραστηριότητα του διαχειριστή διαδικτυακής πλατφόρμας διαμοιρασμού βίντεο, υπό τις περιγραφόμενες στο πρώτο ερώτημα συνθήκες, στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 14, παράγραφος 1, της οδηγίας [2000/31]; 3) Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο δεύτερο ερώτημα: Πρέπει, βάσει του άρθρου 14, παράγραφος 1, της οδηγίας [2000/31], η πραγματική γνώση ότι πρόκειται για παράνομη δραστηριότητα ή πληροφορία και η γνώση των γεγονότων ή των περιστάσεων από τις οποίες προκύπτει η παράνομη δραστηριότητα ή πληροφορία να αφορούν συγκεκριμένες παράνομες δραστηριότητες ή πληροφορίες; 4) Επίσης σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο δεύτερο ερώτημα: Συνάδει με το άρθρο 8, παράγραφος 3, της οδηγίας [2001/29] το να μπορεί ο δικαιούχος να ζητήσει τη λήψη ασφαλιστικών μέτρων κατά φορέα παροχής υπηρεσιών, του οποίου οι υπηρεσίες συνίστανται στην αποθήκευση πληροφοριών καταχωριζόμενων από χρήστη και χρησιμοποιούνται από τον χρήστη για την προσβολή δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας ή συγγενικού δικαιώματος, μόνον εφόσον τέτοιου είδους προσβολή δικαιώματος επαναλήφθηκε κατόπιν προηγούμενης επισημάνσεως περί σαφούς προσβολής δικαιώματος; 5) Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στο πρώτο και στο δεύτερο ερώτημα: Πρέπει ο διαχειριστής διαδικτυακής πλατφόρμας διαμοιρασμού βίντεο, υπό τις περιγραφόμενες στο πρώτο ερώτημα συνθήκες, να θεωρηθεί ως παραβάτης κατά την έννοια του άρθρου 11, πρώτη περίοδος, και του άρθρου 13 της οδηγίας [2004/48]; 6) Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο πέμπτο ερώτημα: Μπορεί η υποχρέωση τέτοιου παραβάτη περί καταβολής αποζημιώσεως βάσει του άρθρου 13, παράγραφος 1, της οδηγίας [2004/48] να εξαρτηθεί από το αν ο παραβάτης ενήργησε εκ προθέσεως όσον αφορά τόσο τη δική του πράξη προσβολής δικαιώματος όσο και την τελεσθείσα από τον τρίτο πράξη προσβολής δικαιώματος και από το αν γνώριζε ή όφειλε ευλόγως να γνωρίζει ότι γίνεται χρήση της πλατφόρμας από χρήστες για συγκεκριμένες προσβολές δικαιωμάτων;»

39. Στην υπόθεση C-683/18, το Bundesgerichtshof (Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο) υπέβαλε επίσης στο Δικαστήριο έξι προδικαστικά ερωτήματα, εκ των οποίων το δεύτερο, το τρίτο, το τέταρτο, το πέμπτο και το έκτο είναι κατ’ ουσίαν πανομοιότυπα με εκείνα που υποβλήθηκαν στην υπόθεση C-682/18. Διαφέρει μόνον το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το οποίο έχει ως εξής: «1) α) Διενεργεί ο διαχειριστής υπηρεσίας [φιλοξενίας και ανταλλαγής αρχείων], μέσω της οποίας οι χρήστες καθιστούν προσιτά στο κοινό, χωρίς τη συγκατάθεση των δικαιούχων, δεδομένα με περιεχόμενο που προστατεύεται από το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας, πράξη παρουσιάσεως κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας [2001/29], όταν – [η ανάρτηση αρχείου] πραγματοποιείται αυτομάτως και χωρίς να προηγηθεί προβολή ή έλεγχος από τον διαχειριστή, – ο διαχειριστής επισημαίνει, με τους όρους χρήσεως, ότι δεν επιτρέπεται η ανάρτηση περιεχομένου που προσβάλλει το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας, – ο διαχειριστής αποκομίζει έσοδα από τη διαχείριση της υπηρεσίας, – η υπηρεσία χρησιμοποιείται για νόμιμες εφαρμογές, αλλά ο διαχειριστής γνωρίζει ότι επίσης διατίθεται, σε μεγάλη έκταση (πλέον των 9500 έργων), περιεχόμενο που προσβάλλει το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας, – ο διαχειριστής δεν προσφέρει πίνακα περιεχομένων και λειτουργία αναζητήσεως, όμως οι διατιθέμενοι από αυτόν απεριόριστοι ηλεκτρονικοί σύνδεσμοι για μεταφόρτωση εντάσσονται από τρίτους σε συλλογές ηλεκτρονικών συνδέσμων στο διαδίκτυο, που περιέχουν πληροφορίες σχετικά με το περιεχόμενο των αρχείων και διευκολύνουν την αναζήτηση συγκεκριμένου περιεχομένου, – μέσω του τρόπου διαμορφώσεως της αμοιβής που καταβάλλει για τις μεταφορτώσεις, η οποία συναρτάται με τη ζήτηση, ο διαχειριστής παρέχει κίνητρο για την ανάρτηση περιεχομένου που προστατεύεται από το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας, το οποίο διαφορετικά μπορεί να αποκτηθεί από τους χρήστες μόνο με χρέωση και – η παροχή της δυνατότητας αναρτήσεως των αρχείων ανωνύμως αυξάνει την πιθανότητα να μην κληθούν να λογοδοτήσουν οι χρήστες για τις προσβολές του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας; β) Ασκεί επιρροή, όσον αφορά την εκτίμηση των ανωτέρω, το ότι μέσω της υπηρεσίας shared hosting διατίθεται σε ποσοστό 90 έως 96 % περιεχόμενο που προσβάλλει το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας;»

40. Με απόφαση του Προέδρου του Δικαστηρίου της 18ης Δεκεμβρίου 2018, αποφασίστηκε η συνεκδίκαση των υποθέσεων C-682/18 και C-683/18, λαμβανομένης υπόψη της συνάφειάς τους, προς διευκόλυνση της έγγραφης και της προφορικής διαδικασίας και προς έκδοση κοινής αποφάσεως.

41. Ο F. Peterson, η Elsevier, η Google, η Cyando, η Γερμανική, η Γαλλική και η Φινλανδική Κυβέρνηση καθώς και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατέθεσαν γραπτές παρατηρήσεις ενώπιον του Δικαστηρίου. Οι ίδιοι μετέχοντες στη διαδικασία, με εξαίρεση τη Φινλανδική Κυβέρνηση, παρέστησαν κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 26ης Νοεμβρίου 2019.

V. Ανάλυση

42. Οι υπό κρίση υποθέσεις έχουν ως υπόβαθρο τις υπηρεσίες «web 2.0». Υπενθυμίζεται ότι, από τα μέσα της δεκαετίας του 2000, διάφορες τεχνολογικές αλλαγές (από την αύξηση του παγκόσμιου εύρους ζώνης έως την ευρεία διάδοση των συνδέσεων υψηλής ταχύτητας) αλλά και κοινωνικές αλλαγές (μεταβολή της στάσης των χρηστών του διαδικτύου όσον αφορά την ιδιωτική ζωή ή τη βούληση ανταλλαγής, συνεισφοράς και δημιουργίας διαδικτυακών κοινοτήτων) είχαν ως συνέπεια την ανάπτυξη στο διαδίκτυο δυναμικών και διαδραστικών υπηρεσιών, όπως ιστολόγια, κοινωνικά δίκτυα και πλατφόρμες διαμοιρασμού, εργαλεία τα οποία παρέχουν στους χρήστες τους τη δυνατότητα να ανταλλάσσουν διαδικτυακά κάθε είδους περιεχόμενο, το οποίο προσδιορίζεται, για τον λόγο αυτό, με τους όρους user-created content ή user-generated content. Οι φορείς παροχής των εν λόγω υπηρεσιών ισχυρίζονται ότι παρέχουν στους χρήστες του διαδικτύου τη δυνατότητα να παύσουν να είναι παθητικοί καταναλωτές ψυχαγωγίας, γνωμών ή πληροφοριών και να συμμετέχουν ενεργά στη δημιουργία και στην ανταλλαγή του περιεχομένου αυτού στο διαδίκτυο. Το σύμφυτο με την επιτυχία της υπηρεσίας αυτής αποτέλεσμα ενός δικτύου παρέσχε σύντομα, σε μικρό αριθμό φορέων παροχής τέτοιων υπηρεσιών, τη δυνατότητα μετάβασης από το καθεστώς νεοσύστατης εταιρίας σε εκείνο επιχείρησης κατέχουσας δεσπόζουσα θέση στην αγορά ( 10 ).

43. Η επίμαχη στην υπόθεση C-682/18 πλατφόρμα YouTube αποτελεί τέτοιο αντιπροσωπευτικό παράδειγμα. Η πλατφόρμα αυτή παρέχει στους χρήστες της (οι οποίοι κατά τη Google υπερβαίνουν το 1,9 δισεκατομμύριο) τη δυνατότητα να ανταλλάσσουν διαδικτυακά περιεχόμενα και, ειδικότερα, τις δημιουργίες τους. Καθημερινά αναρτώνται σε αυτήν πολλά βίντεο, τα οποία περιλαμβάνουν πολιτιστικά και ψυχαγωγικά περιεχόμενα, όπως μουσικές συνθέσεις τις οποίες δημοσιεύουν αναδυόμενοι καλλιτέχνες που μπορούν να βρουν ευρύ κοινό, ενημερωτικά περιεχόμενα σε ποικιλία θεμάτων, όπως πολιτική, αθλητισμός ή θρησκεία, ή ακόμη «εκπαιδευτικά» περιεχόμενα τα οποία παρέχουν τη δυνατότητα στον καθένα να μάθει να μαγειρεύει, να παίζει κιθάρα, να επιδιορθώνει ένα ποδήλατο κ.λπ. Στο YouTube δεν δημοσιεύεται περιεχόμενο μόνον από ιδιώτες, αλλά και από δημόσιους οργανισμούς και επαγγελματίες, στους οποίους συγκαταλέγονται καθιερωμένες επιχειρήσεις μέσων ενημέρωσης, όπως τηλεοπτικοί σταθμοί ή δισκογραφικές εταιρίες. Η YouTube είναι οργανωμένη βάσει ενός περίπλοκου οικονομικού μοντέλου το οποίο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την πώληση διαφημιστικού χώρου στην πλατφόρμα της ( 11 ). Επιπλέον, η YouTube θέσπισε ένα σύστημα βάσει του οποίου μοιράζεται ποσοστό των διαφημιστικών εσόδων της με ορισμένους χρήστες που παρέχουν τα περιεχόμενα, και τούτο παρέχει τη δυνατότητα στους χρήστες αυτούς να αντλούν εισόδημα από την πλατφόρμα ( 12 ).

44. Η επίδικη στην υπόθεση C-683/18 πλατφόρμα Uploaded αντικατοπτρίζει μια κατάσταση η οποία έχει ασφαλώς σχέση με την προαναφερόμενη, αλλά και διαφέρει από αυτήν. Γενικά, το Cyberlocker παρέχει στους χρήστες του έναν χώρο διαδικτυακής αποθήκευσης και τη δυνατότητα αποθήκευσης κάθε είδους αρχείων «στο υπολογιστικό νέφος» με σκοπό την πρόσβαση σε αυτά ανά πάσα στιγμή, από οποιονδήποτε τόπο και μέσω οιασδήποτε συσκευής. Ως Sharehoster, η Uploaded ενσωματώνει επίσης λειτουργία ανταλλαγής των αρχείων που φιλοξενούνται σε αυτήν. Συγκεκριμένα, οι χρήστες έχουν τη δυνατότητα να γνωστοποιήσουν σε τρίτους τους ηλεκτρονικούς συνδέσμους μεταφόρτωσης (download-links) που παράγονται για κάθε αναρτημένο αρχείο. Κατά την Cyando, σκοπός της λειτουργίας αυτής είναι να παρέχει στον καθένα τη δυνατότητα να μεταβιβάζει ευχερώς ογκώδη αρχεία στα μέλη της οικογένειάς του, στους φίλους του ή και σε εμπορικούς εταίρους. Επιπλέον, χάρη στη λειτουργία αυτή, οι χρήστες μπορούν να ανταλλάσσουν στο διαδίκτυο περιεχόμενα ελεύθερα δικαιωμάτων ή τα δικά τους έργα. Τα Cyberlockers εφαρμόζουν διαφορετικά εμπορικά μοντέλα. Όσον αφορά την Uploaded, η αμοιβή της προέρχεται από την πώληση συνδρομών που επηρεάζουν, μεταξύ άλλων, τη δυνατότητα μεταφόρτωσης των φιλοξενούμενων στην πλατφόρμα αρχείων.

45. Πλατφόρμες όπως η YouTube και η Uploaded μπορούν, επομένως, να χρησιμοποιηθούν για διάφορες νόμιμες χρήσεις, αλλά χρησιμοποιούνται και παρανόμως. Ειδικότερα, τα βίντεο που ανταλλάσσονται στο YouTube ενδέχεται να περιέχουν προστατευόμενα έργα και να προσβάλλουν τα δικαιώματα των δημιουργών τους. Εξάλλου, ένα Sharehoster όπως η Uploaded αποτελεί, λόγω της ικανότητας αποθήκευσης και μεταβίβασης ογκωδών αρχείων που διαθέτει, χρήσιμο εργαλείο για την παράνομη ανταλλαγή αντιγράφων, μεταξύ άλλων, κινηματογραφικών ή μουσικών έργων.

46. Οι δικαιούχοι όπως ο F. Peterson και η Elsevier, υποστηριζόμενοι εν προκειμένω από τη Γαλλική Κυβέρνηση, παρουσιάζουν επομένως τις επίμαχες πλατφόρμες και τους διαχειριστές τους με μελανά χρώματα. Κατ’ αυτούς, οι διαχειριστές αυτοί, καθιστώντας εφικτή, στο πλαίσιο των πλατφορμών τους, την αποκεντρωμένη και ανεξέλεγκτη παροχή περιεχομένου από οποιονδήποτε χρήστη του διαδικτύου, δημιουργούν σημαντικό κίνδυνο προσβολής του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας. Ο κίνδυνος αυτός είναι ακόμη μεγαλύτερος εάν ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι το περιεχόμενο που δημοσιεύεται στις εν λόγω πλατφόρμες βρίσκεται παντού ανά πάσα στιγμή και αόριστος αριθμός χρηστών του διαδικτύου ανά τον κόσμο έχει αμέσως πρόσβαση σ’ αυτό ( 13 ). Οι δικαιούχοι προβάλλουν επίσης τις δυσχέρειες που αντιμετωπίζουν προκειμένου να στραφούν κατά των χρηστών που προσβάλλουν τοιουτοτρόπως τα δικαιώματά τους μέσω των εν λόγω πλατφορμών, λόγω της αφερεγγυότητας, της ανωνυμίας τους ή και του τόπου όπου βρίσκονται.

47. Τα επιχειρήματα των δικαιούχων δεν αφορούν μόνον τον κίνδυνο προσβολής δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας λόγω της δραστηριότητας διαχειριστών όπως η YouTube ή η Cyando. Οι δικαιούχοι προσάπτουν γενικότερα στους διαχειριστές αυτούς –και ιδίως στη YouTube– ότι μετέβαλαν ριζικά, εις βάρος των δικαιούχων, την αξιακή αλυσίδα στην οικονομία του πολιτισμού. Κατ’ ουσίαν, οι δικαιούχοι υποστηρίζουν ότι οι εν λόγω διαχειριστές παροτρύνουν τους χρήστες των πλατφορμών τους να αναρτούν ελκυστικά περιεχόμενα, τα οποία, στις περισσότερες περιπτώσεις, προστατεύονται από το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας. Οι διαχειριστές αποκομίζουν οικονομικό όφελος από τα περιεχόμενα αυτά, μεταξύ άλλων χάρη στη διαφήμιση (μοντέλο «YouTube») ή στις συνδρομές (μοντέλο «Cyando»), και αντλούν από αυτά σημαντικά κέρδη, χωρίς εντούτοις να αποκτούν άδειες εκμετάλλευσης από τους δικαιούχους ούτε, επομένως, να καταβάλλουν σε αυτούς αμοιβή. Ως εκ τούτου, κατά τους δικαιούχους, οι διαχειριστές πλατφορμών εισπράττουν το μεγαλύτερο μέρος της αξίας που παράγεται από τα εν λόγω περιεχόμενα, εις βάρος των δικαιούχων – πρόκειται για το επιχείρημα της απόκλισης αξίας (value gap), το οποίο εξετάστηκε στο πλαίσιο έκδοσης της οδηγίας 2019/790. Επιπλέον, πλατφόρμες όπως η YouTube υπονομεύουν τη δυνατότητα των δικαιούχων να εκμεταλλευθούν κανονικά τα έργα τους. Συγκεκριμένα, οι πλατφόρμες αυτές ασκούν αθέμιτο ανταγωνισμό στα παραδοσιακά μέσα (ραδιοτηλεοπτικούς σταθμούς κ.λπ.) και στους φορείς παροχής ψηφιακού περιεχομένου (Spotify, Netflix κ.λπ.) που αποκτούν, από την πλευρά τους, το περιεχόμενο το οποίο μεταδίδουν έναντι αμοιβής από τους δικαιούχους και είναι μάλιστα, λόγω του αθέμιτου αυτού ανταγωνισμού, έτοιμοι να καταβάλουν στους δικαιούχους χαμηλότερη αμοιβή προκειμένου να παραμείνουν ανταγωνιστικοί ( 14 ). Επομένως, προκειμένου να επιτύχουν το υψηλό επίπεδο προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας τους, στο οποίο αποσκοπεί το δίκαιο της Ένωσης, καθώς και εύλογη αμοιβή για τη χρήση των έργων τους ( 15 ), οι δικαιούχοι πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να απευθυνθούν στους ίδιους τους διαχειριστές πλατφορμών.

48. Στο σημείο αυτό, αξίζει να υπομνησθεί ότι το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29 προβλέπει, για τους δημιουργούς, το αποκλειστικό δικαίωμα να επιτρέπουν ή να απαγορεύουν κάθε «παρουσίαση στο κοινό» των έργων τους καθώς και να καθιστούν προσιτά τα έργα αυτά στο κοινό κατά τρόπο ώστε οποιοσδήποτε να έχει πρόσβαση σε αυτά όπου και όταν το επιλέγει ο ίδιος ( 16 ). Προσβολή του αποκλειστικού αυτού δικαιώματος υφίσταται όταν προστατευόμενο έργο παρουσιάζεται στο κοινό από τρίτο χωρίς προηγούμενη άδεια του δημιουργού του ( 17 ), εκτός εάν η παρουσίαση αυτή εμπίπτει σε οποιαδήποτε από τις εξαιρέσεις και τους περιορισμούς που απαριθμούνται εξαντλητικώς στο άρθρο 5 της οδηγίας αυτής ( 18 ).

49. Πάντως, κατά τους δικαιούχους, διαχειριστές όπως η YouTube και η Cyando πραγματοποιούν, από κοινού με τους χρήστες των πλατφορμών τους, την «παρουσίαση στο κοινό» των έργων που αναρτούν οι χρήστες. Ως εκ τούτου, οι διαχειριστές αυτοί θα πρέπει, για το σύνολο των αρχείων που προτίθενται να ανταλλάξουν οι χρήστες, να ελέγχουν, πριν από την ανάρτησή τους, αν περιέχουν προστατευόμενα έργα, να προσδιορίζουν τα υφιστάμενα δικαιώματα επ’ αυτών και να λαμβάνουν οι ίδιοι, συνήθως έναντι αμοιβής, άδεια εκμετάλλευσης από τους δικαιούχους των σχετικών δικαιωμάτων ή, ελλείψει τέτοιας άδειας, να εμποδίζουν τη σχετική ανάρτηση. Οσάκις οι διαχειριστές δεν συμμορφώνονται προς τις υποχρεώσεις αυτές και, ως εκ τούτου, δημοσιεύονται παρανόμως έργα στις πλατφόρμες τους, θα είναι άμεσα υπεύθυνοι, βάσει του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29. Για τον ίδιο λόγο, οι εν λόγω διαχειριστές υποχρεούνται, μεταξύ άλλων, δυνάμει του άρθρου 13 της οδηγίας 2004/48, να καταβάλουν αποζημίωση στους θιγόμενους δικαιούχους.

50. Η YouTube και η Cyando, υποστηριζόμενες εν προκειμένω από τη Φινλανδική Κυβέρνηση και την Επιτροπή, αντιτάσσουν ότι είναι απλώς διαμεσολαβητές οι οποίοι προμηθεύουν τα εργαλεία που παρέχουν τη δυνατότητα στους χρήστες των πλατφορμών τους να παρουσιάζουν έργα στο κοινό. Επομένως, την «παρουσίαση στο κοινό», κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29, δεν πραγματοποιούν οι διαχειριστές, αλλά οι εν λόγω χρήστες, όταν ανταλλάσσουν διαδικτυακά, από τις πλατφόρμες αυτές, αρχεία τα οποία περιέχουν προστατευόμενα έργα. Συνεπώς, οι ίδιοι οι χρήστες έχουν την άμεση ευθύνη σε περίπτωση παράνομης «παρουσίασης». Εν πάση περιπτώσει, οι εν λόγω διαχειριστές εκτιμούν ότι εμπίπτουν στη διάταξη του άρθρου 14, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/31. Η διάταξη αυτή τους απαλλάσσει από κάθε ευθύνη η οποία τυχόν απορρέει από τα παράνομα αρχεία που αποθηκεύουν κατόπιν αιτήματος των χρηστών των πλατφορμών τους, εφόσον, κατ’ ουσίαν, δεν γνωρίζουν ότι είναι παράνομα ή, ενδεχομένως, τα διαγράφουν ταχέως. Επιπλέον, δεν είναι δυνατόν να επιβληθεί στους διαχειριστές αυτούς, βάσει του άρθρου 15, παράγραφος 1, της εν λόγω οδηγίας, γενική υποχρέωση ελέγχου των αρχείων που αποθηκεύουν ή ενεργού αναζήτησης γεγονότων ή περιστάσεων που καταδεικνύουν ότι πρόκειται για παράνομες δραστηριότητες. Συνεπώς, η YouTube και η Cyando εκτιμούν ότι, βάσει των διατάξεων αυτών, δεν υποχρεούνται να ελέγχουν το σύνολο των αρχείων που παρέχουν οι χρήστες των πλατφορμών τους πριν από την ανάρτησή τους, αλλά, κατ’ ουσίαν, να αντιδρούν με ικανοποιητικό τρόπο στις ειδοποιήσεις εκ μέρους των δικαιούχων που επισημαίνουν τον παράνομο χαρακτήρα ορισμένων αρχείων.

51. Στο πλαίσιο αυτό, σκοπός των πρώτων προδικαστικών ερωτημάτων που υπέβαλε το Bundesgerichtshof (Ανώτατο Ομοσπονδιακό Δικαστήριο) είναι να διευκρινιστεί αν η δραστηριότητα διαχειριστών πλατφορμών όπως η YouTube και η Cyando εμπίπτει στην έννοια της «παρουσίασης στο κοινό», κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29. Με τα δεύτερα προδικαστικά ερωτήματα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί αν οι διαχειριστές αυτοί μπορούν να τύχουν της προβλεπόμενης στο άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/31 απαλλαγής από την ευθύνη για τα αρχεία που αποθηκεύουν κατόπιν αιτήματος των χρηστών τους. Τα ερωτήματα αυτά είναι αλληλένδετα. Συγκεκριμένα, με τις οδηγίες 2000/31 και 2001/29, βούληση του νομοθέτη της Ένωσης ήταν να εγκαθιδρύσει ένα σαφές κανονιστικό πλαίσιο ευθύνης των μεσαζόντων παροχής υπηρεσιών σε περίπτωση προσβολής του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας στο επίπεδο της Ένωσης ( 19 ). Επομένως, το άρθρο 3, παράγραφος 1, της πρώτης οδηγίας και το άρθρο 14, παράγραφος 1, της δεύτερης οδηγίας πρέπει να ερμηνευθούν με συνεκτικό τρόπο ( 20 ).

52. Στις ενότητες Α και Β των παρουσών προτάσεων θα εξετάσω διαδοχικά τις δύο αυτές διατάξεις ( 21 ).

Α. Επί της έννοιας της «παρουσίασης στο κοινό», κατά το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29 (πρώτα προδικαστικά ερωτήματα)

53. Με τα πρώτα προδικαστικά ερωτήματα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν ο διαχειριστής πλατφόρμας διαμοιρασμού βίντεο και ο διαχειριστής πλατφόρμας φιλοξενίας και ανταλλαγής αρχείων τελούν πράξη «παρουσίασης στο κοινό» κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29, όταν χρήστης των πλατφορμών τους αναρτά σε αυτές προστατευόμενο έργο.

54. Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η προβλεπόμενη στο άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29 έννοια της «παρουσίασης στο κοινό» είναι αυτοτελής έννοια του δικαίου της Ένωσης, της οποίας η σημασία και το περιεχόμενο πρέπει να προσδιοριστούν βάσει του γράμματος της διάταξης αυτής, του πλαισίου στο οποίο εντάσσεται και των σκοπών που επιδιώκει η συγκεκριμένη οδηγία ( 22 ). Επιπλέον, η έννοια αυτή πρέπει να ερμηνεύεται, στο μέτρο του δυνατού, υπό το πρίσμα των αντίστοιχων εννοιών που περιέχονται σε ρυθμίσεις του διεθνούς δικαίου που δεσμεύουν την Ένωση ( 23 ).

55. Κατά τη νομολογία αυτή, η έννοια της «παρουσίασης στο κοινό» απαρτίζεται από δύο σωρευτικά στοιχεία, ήτοι μια πράξη «παρουσίασης» του έργου και την παρουσίαση του έργου αυτού σε «κοινό» ( 24 ).

56. Συναφώς, αφενός, η έννοια της «παρουσίασης» αφορά, όπως διευκρινίζεται στην αιτιολογική σκέψη 23 της οδηγίας 2001/29, κάθε μετάδοση (ή αναμετάδοση) έργου σε κοινό το οποίο δεν παρίσταται στον τόπο της παρουσίασης, ανεξαρτήτως της χρησιμοποιούμενης τεχνικής μεθόδου ( 25 ). Με άλλα λόγια, ένα πρόσωπο τελεί πράξη «παρουσίασης» όταν μεταδίδει και καθιστά τοιουτοτρόπως αντιληπτό ένα έργο ( 26 ) εξ αποστάσεως ( 27 ). Χαρακτηριστικό παράδειγμα της μετάδοσης αυτής είναι, όπως επισημαίνεται στην ως άνω αιτιολογική σκέψη, η ραδιοτηλεοπτική μετάδοση έργου, ο δε όρος «αναμετάδοση» αφορά, ειδικότερα, την ταυτόχρονη αναμετάδοση ραδιοτηλεοπτικής εκπομπής μέσω καλωδίων, δορυφόρου ή και του διαδικτύου.

57. Εξάλλου, η έννοια της «παρουσίασης» περιλαμβάνει, όπως υπομνήσθηκε στο σημείο 48 των παρουσών προτάσεων, την έννοια της «διάθεσης». Η δεύτερη αυτή κατηγορία αφορά, όπως διευκρινίζεται στην αιτιολογική σκέψη 25 και στο άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29, τις κατ’ αίτησιν μεταδόσεις με διαλογική μορφή, οι οποίες χαρακτηρίζονται από το γεγονός ότι καθένας μπορεί να έχει πρόσβαση στο έργο όπου και όταν επιλέγει ο ίδιος. Επομένως, η έννοια της «διάθεσης» καλύπτει το γεγονός ότι ένα πρόσωπο παρέχει σε «κοινό» τη δυνατότητα πρόσβασης σε έργο μεταδιδόμενο υπό τις συνθήκες αυτές, συνήθως μέσω της ανάρτησής του σε διαδικτυακό τόπο ( 28 ).

58. Αφετέρου, η έννοια του «κοινού» παραπέμπει σε «ακαθόριστο» και «αρκετά μεγάλο» αριθμό προσώπων. Επομένως, η έννοια αυτή καταλαμβάνει πρόσωπα γενικώς, και όχι καθορισμένα πρόσωπα τα οποία ανήκουν σε ιδιωτική ομάδα, και προϋποθέτει ένα ελάχιστο όριο ( 29 ).

59. Εν προκειμένω, λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, δεν χωρεί αμφιβολία ότι, όταν ένα προστατευόμενο έργο ανταλλάσσεται διαδικτυακά, από πλατφόρμα όπως η YouTube ή η Uploaded, το έργο αυτό «καθίσταται προσιτό στο κοινό» κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29.

60. Συγκεκριμένα, όταν ένα βίντεο που περιέχει προστατευόμενο έργο δημοσιεύεται στο YouTube, καθένας μπορεί να το προβάλλει σε συνεχή ροή (streaming) από την πλατφόρμα αυτή, όπου και όταν επιλέγει ο ίδιος. Το ίδιο συμβαίνει και όταν ένα αρχείο που περιέχει ορισμένο έργο φιλοξενείται στην Uploaded και ο σχετικός ηλεκτρονικός σύνδεσμος μεταφόρτωσης (download link) ανταλλάσσεται ελεύθερα στο διαδίκτυο σε συλλογές ηλεκτρονικών συνδέσμων, ιστολόγια ή ακόμη ιστοσελίδες φιλοξενίας δημόσιων συζητήσεων ( 30 ). Σε αμφότερες τις περιπτώσεις, το έργο τίθεται στη διάθεση «κοινού» ( 31 ) ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι η προβολή ή η μεταφόρτωσή του πραγματοποιούνται κατόπιν αίτησης μεμονωμένων προσώπων στο πλαίσιο μετάδοσης «από έναν προς έναν». Συγκεκριμένα, πρέπει, συναφώς, να ληφθεί υπόψη ο αριθμός των προσώπων που μπορούν να έχουν πρόσβαση στο έργο παράλληλα και διαδοχικά ( 32 ). Στην προμνησθείσα περίπτωση, το έργο μπορεί να προβληθεί ή να μεταφορτωθεί, κατά περίπτωση, από το σύνολο των υφιστάμενων και δυνητικών επισκεπτών του YouTube ή του διαδικτυακού τόπου στον οποίο ανταλλάσσεται ο σύνδεσμος αυτός – ήτοι, προδήλως, από έναν «ακαθόριστο» και «αρκετά μεγάλο» αριθμό προσώπων ( 33 ).

61. Ως εκ τούτου, η δημοσίευση από τρίτο προστατευόμενου έργου στο διαδίκτυο, μέσω πλατφόρμας όπως η YouTube ή η Uploaded, χωρίς προηγούμενη άδεια από τον δημιουργό του, όταν η δημοσίευση αυτή δεν εμπίπτει στις εξαιρέσεις και στους περιορισμούς που προβλέπονται στο άρθρο 5 της οδηγίας 2001/29, συνεπάγεται προσβολή του αποκλειστικού δικαιώματος «παρουσίασης στο κοινό» το οποίο αναγνωρίζει στον δημιουργό το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής.

62. Κατόπιν των προεκτεθέντων, το ερώτημα είναι ποιος τελεί την εν λόγω πράξη «παρουσίασης» και φέρει ενδεχομένως ευθύνη γι’ αυτήν: ο χρήστης που αναρτά το σχετικό έργο, ο διαχειριστής της πλατφόρμας ή και οι δύο από κοινού;

63. Στο σημείο αυτό, επισημαίνεται ότι ο F. Peterson και η Elsevier προέβαλαν, επί του ζητήματος αυτού, επιχειρήματα τα οποία στηρίζονται σε διαφορετική συλλογιστική. Κατ’ αυτούς, διαχειριστές όπως η YouTube και η Cyando ευθύνονται βάσει του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29 διότι, καταρχάς, συμμετέχουν ενεργά στην «παρουσίαση στο κοινό» των έργων που αναρτούν οι χρήστες των πλατφορμών τους, με αποτέλεσμα να πραγματοποιούν οι ίδιοι την «παρουσίαση» αυτή, εν συνεχεία, γνωρίζουν ότι οι χρήστες αυτοί ανταλλάσσουν παρανόμως προστατευόμενα έργα και, επιπλέον, τους παροτρύνουν ηθελημένως να το πράξουν και, τέλος, επιδεικνύουν συναφώς αμέλεια, παραλείποντας να τηρήσουν ορισμένες υποχρεώσεις μέριμνας που επιβάλλονται σε αυτούς για την αντιστάθμιση του κινδύνου προσβολής δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας που οφείλεται στη δραστηριότητά τους ( 34 ).

64. Κατά τη γνώμη μου, η επιχειρηματολογία αυτή συνδυάζει δύο ζητήματα. Αφενός, εάν θεωρηθεί ότι διαχειριστές όπως η YouTube και η Cyando πραγματοποιούν την «παρουσίαση στο κοινό» των έργων που αναρτούν οι χρήστες των πλατφορμών τους, οι διαχειριστές αυτοί έχουν ενδεχομένως άμεση (ή «κύρια») ευθύνη βάσει του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29. Το ζήτημα αν όντως συντρέχει τέτοια περίπτωση είναι αντικειμενικό και δεν εξαρτάται από άλλου είδους εκτιμήσεις, όπως σχετικά με την ύπαρξη γνώσης ή αμέλειας. Συγκεκριμένα, η απάντηση στο ερώτημα αυτό εξαρτάται, καταρχήν, αποκλειστικά και μόνον από το αν οι εν λόγω διαχειριστές τελούν πράξεις «παρουσίασης» και αν οι πράξεις αυτές τελούνται χωρίς την άδεια των δημιουργών των σχετικών έργων. Στην ενότητα 1 θα εκθέσω, ακολουθώντας αυτό το πλαίσιο ανάλυσης και εξετάζοντας μόνον τα σχετικά επιχειρήματα, τους λόγους για τους οποίους, καταρχήν, μόνον οι χρήστες που αναρτούν προστατευόμενα έργα πραγματοποιούν την «παρουσίαση στο κοινό» των έργων αυτών. Επομένως, κατά κανόνα, την κύρια ευθύνη που ενδέχεται να απορρέει από την «παρουσίαση» αυτή έχουν μόνον οι εν λόγω χρήστες.

65. Αφετέρου, το ζήτημα αν διαχειριστές όπως η YouTube και η Cyando ευθύνονται για τις προσβολές του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας εκ μέρους των χρηστών των πλατφορμών τους, διότι, για παράδειγμα, γνώριζαν τις προσβολές αυτές και παρέλειψαν ηθελημένως να ενεργήσουν, ή παρότρυναν τους χρήστες να προβούν στις προσβολές αυτές, ή ακόμη επέδειξαν συναφώς αμέλεια, δεν εμπίπτει, κατά τη γνώμη μου, στο άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29. Όπως θα εξηγήσω στην ενότητα 2, καίτοι το Δικαστήριο ερμήνευσε τη διάταξη αυτή, στις αποφάσεις GS Media ( 35 ), Stichting Brein I («Filmspeler») ( 36 ) και Stichting Brein II («The Pirate Bay») ( 37 ), υπό την έννοια ότι μπορεί να καλύπτει την ευθύνη για πράξεις τρίτων (καλούμενη «παρεπόμενη», «επικουρική», «δευτερεύουσα» ή και «έμμεση» ευθύνη), εκτιμώ, προσωπικά, ότι η ευθύνη αυτή δεν έχει, στην πραγματικότητα, εναρμονιστεί από το δίκαιο της Ένωσης. Εμπίπτει, επομένως, στους κανόνες περί αστικής ευθύνης που προβλέπει το δίκαιο των κρατών μελών. Επικουρικώς, θα εξετάσω στην ενότητα 3 τη δραστηριότητα των εν λόγω διαχειριστών, λαμβανομένου υπόψη του πλαισίου ανάλυσης που προκύπτει από τις αποφάσεις αυτές και τα σχετικά επιχειρήματα.

1. Επί της μη τέλεσης, καταρχήν, πράξεων «παρουσίασης στο κοινό» από διαχειριστές πλατφορμών όπως η YouTube και η Cyando

66. Όπως εξέθεσα στα σημεία 55 έως 58 των παρουσών προτάσεων, η πράξη «παρουσίασης στο κοινό», κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29, αντιστοιχεί σε μετάδοση προστατευόμενου έργου σε κοινό. Στο πλαίσιο αυτό, η πράξη «διάθεσης» συνίσταται στην προσφορά, στα μέλη του κοινού, της δυνατότητας μετάδοσης του έργου αυτού, η οποία μπορεί να πραγματοποιηθεί κατόπιν αίτησής τους, όπου και όταν το επιλέγουν τα ίδια.

67. Επομένως, κάθε μετάδοση έργου στο κοινό απαιτεί, κατά κανόνα, μια αλληλουχία παρεμβάσεων από πλειάδα προσώπων τα οποία συμμετέχουν, υπό διαφορετικές ιδιότητες και σε διαφορετικούς βαθμούς, στη μετάδοση αυτή. Για παράδειγμα, η δυνατότητα των τηλεθεατών να παρακολουθήσουν ένα ραδιοτηλεοπτικό έργο στις συσκευές τηλεόρασής τους είναι αποτέλεσμα των συνδυασμένων προσπαθειών, μεταξύ άλλων, ενός ραδιοτηλεοπτικού οργανισμού, ενός ή περισσότερων φορέων μετάδοσης, του φορέα εκμετάλλευσης του δικτύου ερτζιανών κυμάτων καθώς και των προσώπων που προμήθευσαν τις κεραίες και τις συσκευές τηλεόρασης των τηλεθεατών.

68. Όλες αυτές οι παρεμβάσεις δεν μπορούν να θεωρηθούν ως πράξεις «παρουσίασης στο κοινό» κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29. Άλλως, κάθε κρίκος της αλυσίδας θα ευθυνόταν έναντι των δημιουργών, ανεξαρτήτως της φύσης της δραστηριότητάς του. Για την αποφυγή του κινδύνου μιας τέτοιας διασταλτικής ερμηνείας, ο νομοθέτης της Ένωσης διευκρίνισε, στην αιτιολογική σκέψη 27 της οδηγίας αυτής, ότι η «απλή παροχή των υλικών μέσων για τη διευκόλυνση ή την πραγματοποίηση της παρουσίασης δεν αποτελεί καθαυτή παρουσίαση κατά την έννοια της [οδηγίας αυτής]» ( 38 ).

69. Πρέπει επομένως να γίνει διάκριση, στην αλυσίδα παρεμβάσεων η οποία αποτελεί εγγενές χαρακτηριστικό κάθε μετάδοσης έργου σε κοινό, μεταξύ του προσώπου ( 39 ) που τελεί την πράξη «παρουσίασης στο κοινό», κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29, και των φορέων παροχής υπηρεσιών οι οποίοι, παρέχοντας τα «υλικά μέσα» που καθιστούν δυνατή τη μετάδοση αυτή, ενεργούν ως διαμεσολαβητές μεταξύ του προσώπου αυτού και του κοινού ( 40 ).

70. Εν προκειμένω, φρονώ, όπως και η Google, η Cyando, η Φινλανδική Κυβέρνηση και η Επιτροπή, ότι ο ρόλος των διαχειριστών όπως η YouTube και η Cyando στην «παρουσίαση στο κοινό» έργων που αναρτούν οι χρήστες των πλατφορμών τους είναι, καταρχήν, ρόλος τέτοιου διαμεσολαβητή. Η αντίρρηση του F. Peterson, της Elsevier καθώς και της Γερμανικής και της Γαλλικής Κυβέρνησης ότι οι εν λόγω διαχειριστές βαίνουν πέραν του ρόλου αυτού αντικατοπτρίζει, κατά τη γνώμη μου, τον εσφαλμένο τρόπο με τον οποίο αντιλαμβάνονται τη διάκριση μεταξύ «απλής παροχής των υλικών μέσων» και πράξης «παρουσίασης».

71. Υπενθυμίζεται ότι οι αρχές που διέπουν τη διάκριση αυτή διατυπώθηκαν ήδη στην πρώτη απόφαση που εξέδωσε το Δικαστήριο σχετικά με το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29, ήτοι στην απόφαση SGAE ( 41 ). Στην απόφαση αυτή, το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η λήψη από ξενοδοχειακό συγκρότημα ραδιοτηλεοπτικής εκπομπής και η διανομή της, μέσω συσκευών τηλεόρασης, στους πελάτες που διαμένουν στα δωμάτια του συγκροτήματος συνιστά πράξη «παρουσίασης στο κοινό» των έργων που περιέχονται στην εκπομπή αυτή. Καίτοι η εγκατάσταση των συσκευών τηλεόρασης στα δωμάτια συνιστούσε, αυτή καθεαυτήν, «παροχή των υλικών μέσων», η παρέμβαση του ξενοδοχειακού συγκροτήματος δεν περιορίστηκε στην παροχή αυτή. Συγκεκριμένα, διανέμοντας τη ραδιοτηλεοπτική εκπομπή στις εν λόγω συσκευές, το ξενοδοχειακό συγκρότημα μετέδωσε ηθελημένως ( 42 ) τα έργα που αυτή περιείχε στους πελάτες του –οι οποίοι συνιστούσαν όχι μόνον «κοινό», αλλά επιπλέον «νέο κοινό», ήτοι πρόσωπα τα οποία δεν είχαν ληφθεί υπόψη από τους δημιουργούς των έργων αυτών, όταν επέτρεψαν τη ραδιοτηλεοπτική εκπομπή τους ( 43 )– οι οποίοι, καίτοι ευρίσκονταν εντός της ζώνης λήψης της εκπομπής, δεν μπορούσαν, καταρχήν, να έχουν πρόσβαση στα εν λόγω έργα χωρίς την παρέμβασή του ( 44 ).

72. Από την απόφαση αυτή συνάγεται ότι, όταν ένα έργο μεταδίδεται σε κοινό, το πρόσωπο που τελεί την πράξη «παρουσίασης» –εν αντιθέσει προς εκείνα που «παρέχουν τα υλικά μέσα»– είναι εκείνο το οποίο παρεμβαίνει ηθελημένως για τη μετάδοση του έργου αυτού σε κοινό και, επομένως, χωρίς την παρέμβασή του, το κοινό αυτό δεν θα είχε πρόσβαση στο έργο. Ενεργώντας τοιουτοτρόπως, το πρόσωπο αυτό διαδραματίζει –κατά την παγιωθείσα στην επακόλουθη νομολογία του Δικαστηρίου φράση– «καθοριστικό ρόλο» ( 45 ) στη μετάδοση αυτή.

73. Η επεξήγηση αυτή μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο παρανόησης. Θεωρητικά, κάθε διαμεσολαβητής διαδραματίζει σημαντικό, ακόμη και απαραίτητο, ρόλο στη μετάδοση αυτή, δεδομένου ότι είναι ένας από τους κρίκους της αλυσίδας που καθιστά δυνατή την πραγματοποίησή της. Εντούτοις, ο ρόλος που διαδραματίζει το πρόσωπο που τελεί πράξη παρουσίασης είναι πιο κρίσιμος. Ο ρόλος του είναι «καθοριστικός» από τη στιγμή που αποφασίζει να μεταδώσει συγκεκριμένο έργο σε κοινό και δρομολογεί ενεργά την «παρουσίαση» αυτή.

74. Αντιθέτως, οι μεσάζοντες παροχής υπηρεσιών, των οποίων οι υπηρεσίες χρησιμοποιούνται για να καταστεί δυνατή ή για να πραγματοποιηθεί η «παρουσίαση», δεν αποφασίζουν οι ίδιοι να μεταδώσουν τα έργα σε κοινό. Ακολουθούν συναφώς τις οδηγίες που τους δίνουν οι χρήστες των υπηρεσιών τους. Οι χρήστες αποφασίζουν να μεταδώσουν συγκεκριμένο περιεχόμενο και δρομολογούν ενεργά την «παρουσίασή» του, παρέχοντας το περιεχόμενο αυτό στους διαμεσολαβητές και εντάσσοντάς το, τοιουτοτρόπως, σε μια διαδικασία που συνεπάγεται τη μετάδοσή του σε «κοινό» ( 46 ). Επομένως, οι χρήστες είναι, καταρχήν, αυτοί που διαδραματίζουν, αφ’ εαυτών, τον «καθοριστικό ρόλο» κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου και τελούν τις πράξεις «παρουσίασης στο κοινό». Χωρίς την παρέμβασή τους, οι διαμεσολαβητές δεν θα είχαν κανένα περιεχόμενο να μεταδώσουν και το «κοινό» δεν θα είχε πρόσβαση στα εν λόγω έργα ( 47 ).

75. Αντιθέτως, ο φορέας παροχής υπηρεσιών υπερβαίνει τον ρόλο του διαμεσολαβητή όταν παρεμβαίνει ενεργά στην «παρουσίαση στο κοινό» των έργων ( 48 ). Τούτο συμβαίνει, αφενός, εάν ο εν λόγω φορέας επιλέγει το μεταδιδόμενο περιεχόμενο, το καθορίζει κατ’ άλλον τρόπο ή ακόμη το παρουσιάζει στο κοινό κατά τέτοιον τρόπο ώστε να φαίνεται ότι είναι δικό του ( 49 ). Στις περιπτώσεις αυτές, ο φορέας παροχής υπηρεσιών πραγματοποιεί την «παρουσίαση» από κοινού με τον τρίτο που προμήθευσε αρχικώς το περιεχόμενο ( 50 ). Το ίδιο ισχύει, αφετέρου, εάν ο εν λόγω φορέας παροχής υπηρεσιών προβεί ο ίδιος σε επακόλουθη χρήση της εν λόγω «παρουσίασης», αναμεταδίδοντάς την σε «νέο κοινό» ή με «διαφορετικό τεχνικό τρόπο» ( 51 ). Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, ο φορέας παροχής υπηρεσιών δεν περιορίζεται απλώς σε «παροχή των υλικών μέσων», κατά την έννοια της αιτιολογικής σκέψης 27 της οδηγίας 2001/29. Διαδραματίζει, στην πραγματικότητα, «καθοριστικό ρόλο» ( 52 ) διότι αποφασίζει, ηθελημένως, να παρουσιάσει συγκεκριμένο έργο σε κοινό ( 53 ).

76. Από τα προεκτεθέντα συνάγεται ότι, εν αντιθέσει προς όσα υποστηρίζουν ο F. Peterson και η Γερμανική Κυβέρνηση, το γεγονός και μόνον ότι πλατφόρμες όπως η YouTube ή η Uploaded παρέχουν στο κοινό τη δυνατότητα πρόσβασης σε προστατευόμενα έργα δεν συνεπάγεται ότι οι διαχειριστές τους τελούν την «παρουσίαση στο κοινό» των έργων αυτών, κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29 ( 54 ).

77. Συγκεκριμένα, καταρχάς, όπως υποστηρίζουν η Google και η Φινλανδική Κυβέρνηση, στο μέτρο που τα επίμαχα έργα αναρτήθηκαν από τους χρήστες των πλατφορμών αυτών ( 55 ), οι χρήστες διαδραματίζουν «καθοριστικό ρόλο» στη διάθεση των έργων στο κοινό. Αυτοί αποφάσισαν να παρουσιάσουν τα εν λόγω έργα στο κοινό, μέσω των συγκεκριμένων πλατφορμών, επιλέγοντάς τα καταλλήλως, στην περίπτωση της YouTube, και ανταλλάσσοντας τους αντίστοιχους ηλεκτρονικούς συνδέσμους μεταφόρτωσης (download links) στο διαδίκτυο, στην περίπτωση της Uploaded ( 56 ). Χωρίς την παρέμβασή τους, οι διαχειριστές των πλατφορμών αυτών δεν θα είχαν κανένα περιεχόμενο να μεταδώσουν και το κοινό δεν θα είχε πρόσβαση στα εν λόγω έργα.

78. Εν συνεχεία, υπενθυμίζεται ότι η διαδικασία ανάρτησης αρχείου σε πλατφόρμα όπως η YouTube ή η Uploaded, εφόσον δρομολογηθεί από τον χρήστη, πραγματοποιείται αυτομάτως ( 57 ), χωρίς ο διαχειριστής της πλατφόρμας αυτής να επιλέγει ή να καθορίζει άλλως τα περιεχόμενα που δημοσιεύονται σε αυτήν. Διευκρινίζεται ότι τυχόν προηγούμενος έλεγχος που διενεργείται από τον διαχειριστή, ενδεχομένως με αυτοματοποιημένο τρόπο, δεν συνιστά, κατ’ εμέ, επιλογή του ( 58 ), στο μέτρο που περιορίζεται μόνο στον εντοπισμό παράνομων περιεχομένων και, επομένως, δεν αντικατοπτρίζει βούληση του εν λόγω διαχειριστή να παρουσιάσει ορισμένα περιεχόμενα (και όχι άλλα) στο κοινό ( 59 ).

79. Τέλος, οι διαχειριστές αυτοί δεν προβαίνουν σε επακόλουθη χρήση των «παρουσιάσεων στο κοινό» που δρομολογούν οι χρήστες τους, στο μέτρο που δεν αναμεταδίδουν τα σχετικά έργα σε «νέο κοινό» ή με «διαφορετικό τεχνικό τρόπο» ( 60 ). Καταρχήν, υπάρχει μία και μόνη «παρουσίαση», αυτή την οποία αποφασίζουν οι εμπλεκόμενοι χρήστες.

80. Ως εκ τούτου, κατ’ εμέ, διαχειριστές όπως η YouTube και η Cyando περιορίζονται, καταρχήν, απλώς στην παροχή «των υλικών μέσων», όπως εκθέτει η αιτιολογική σκέψη 27 της οδηγίας 2001/29, τα οποία παρέχουν στους χρήστες των πλατφορμών τους τη δυνατότητα να πραγματοποιήσουν την «παρουσίαση στο κοινό», κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής, των έργων που καθορίζουν οι χρήστες. Κατά τη γνώμη μου, κανένα από τα επιχειρήματα που προβλήθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου δεν μπορεί να κλονίσει την ερμηνεία αυτή.

81. Πρώτον, εν αντιθέσει προς τον F. Peterson, την Elsevier καθώς και τη Γερμανική και τη Γαλλική Κυβέρνηση, εκτιμώ ότι είναι άνευ σημασίας τόσο το γεγονός ότι ένας διαχειριστής όπως η YouTube διαμορφώνει τον τρόπο παρουσίασης, στην πλατφόρμα του, των βίντεο που αναρτούν οι χρήστες, ενσωματώνοντάς τα σε τυποποιημένη διεπαφή προβολής και ευρετηριάζοντάς τα υπό διάφορους τίτλους, όσο και το γεγονός ότι ο διαχειριστής αυτός παρέχει λειτουργία αναζήτησης και επεξεργάζεται τα αποτελέσματα της αναζήτησης, τα οποία συνοψίζονται στην αρχική σελίδα με τη μορφή κατάταξης των βίντεο σε διάφορες κατηγορίες ( 61 ).

82. Επ’ αυτού, παρατηρώ ότι ο εν λόγω τρόπος παρουσίασης και οι ως άνω διαφορετικές λειτουργίες επιχειρούν να εξορθολογίσουν την οργάνωση της πλατφόρμας, να διευκολύνουν τη χρήση της και, ως εκ τούτου, να βελτιστοποιήσουν την πρόσβαση στα φιλοξενούμενα βίντεο. Η απαίτηση που συνάγεται από την αιτιολογική σκέψη 27 της οδηγίας 2001/29 να περιορίζεται ο φορέας παροχής υπηρεσιών σε «απλή» παροχή των υλικών μέσων, προκειμένου να μην τελεί πράξη «παρουσίασης στο κοινό», δεν σημαίνει, κατά τη γνώμη μου, ότι ο φορέας αυτός δεν μπορεί να βελτιστοποιήσει την πρόσβαση στο μεταδιδόμενο περιεχόμενο οργανώνοντας την υπηρεσία του ( 62 ). Συγκεκριμένα, καμία διάταξη δεν επιβάλλει να είναι «απλά» τα «υλικά μέσα» αυτά καθεαυτά. Επομένως, κατ’ εμέ, δεν ασκεί καμία επιρροή το γεγονός ότι μια διαδικτυακή πλατφόρμα είναι ως έναν βαθμό προηγμένη, με σκοπό τη διευκόλυνση της χρήσης της. Κατά τη γνώμη μου, το όριο που δεν πρέπει να υπερβεί ο φορέας παροχής υπηρεσιών είναι εκείνο της ενεργού παρέμβασης στην παρουσίαση των έργων στο κοινό, όπως εκτίθεται στο σημείο 75 των παρουσών προτάσεων.

83. Πάντως, ο τρόπος παρουσίασης και οι λειτουργίες αυτές δεν είναι, κατ’ εμέ, ικανές να αποδείξουν ότι ο διαχειριστής υπερβαίνει το όριο αυτό. Μεταξύ άλλων, δεν αποδεικνύουν ότι ο διαχειριστής καθορίζει τα περιεχόμενα που αναρτούν οι χρήστες στην πλατφόρμα. Ειδικότερα, η βελτιστοποίηση της πρόσβασης στα περιεχόμενα δεν πρέπει να συγχέεται με τη βελτιστοποίηση των περιεχομένων αφ’ εαυτών. Οι διαχειριστές καθορίζουν το περιεχόμενο μόνο στη δεύτερη περίπτωση ( 63 ). Επιπλέον, το γεγονός ότι μια πλατφόρμα όπως η YouTube περιλαμβάνει τυποποιημένη διεπαφή προβολής δεν μπορεί, κατ’ εμέ, να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι ο διαχειριστής της παρουσιάζει το περιεχόμενο στο κοινό κατά τρόπο ώστε να φαίνεται ότι είναι δικό του, εφόσον η διεπαφή αυτή υποδεικνύει, για κάθε βίντεο, τον χρήστη που το ανάρτησε.

84. Δεύτερον, ούτε το γεγονός ότι οι εγγεγραμμένοι χρήστες μιας πλατφόρμας όπως η YouTube έχουν στη διάθεσή τους συνοπτική παρουσίαση «προτεινόμενων» βίντεο είναι, κατά τη γνώμη μου, καθοριστικής σημασίας. Ουδείς αμφισβητεί ότι οι προτάσεις αυτές ασκούν επιρροή στα περιεχόμενα που προβάλλουν οι χρήστες. Εντούτοις, στο μέτρο που παράγονται αυτομάτως, βάσει των βίντεο που παρακολούθησε προηγουμένως ο ενδιαφερόμενος χρήστης, και μοναδικός σκοπός τους είναι να διευκολύνουν την πρόσβαση του εν λόγω χρήστη σε παρεμφερή βίντεο, οι εν λόγω προτάσεις ουδόλως αντικατοπτρίζουν απόφαση του διαχειριστή να παρουσιάσει συγκεκριμένο έργο σε κοινό. Εν πάση περιπτώσει, γεγονός παραμένει ότι ο εν λόγω διαχειριστής δεν καθορίζει, εκ των προτέρων, τα έργα που είναι διαθέσιμα στην πλατφόρμα του.

85. Τρίτον, εν αντιθέσει προς όσα υποστηρίζουν ο F. Peterson και η Elsevier, η ερμηνεία που προτείνω δεν κλονίζεται από το γεγονός ότι ένας διαχειριστής όπως η YouTube προβλέπει, στους γενικούς όρους χρήσης της πλατφόρμας του, ότι κάθε χρήστης του παραχωρεί μια παγκόσμιας ισχύος, μη αποκλειστική και απαλλαγμένη από την καταβολή τελών άδεια εκμετάλλευσης των βίντεο που αναρτά. Πράγματι, μια τέτοια ρήτρα ( 64 ), βάσει της οποίας ο διαχειριστής της πλατφόρμας μπορεί να μεταδίδει περιεχόμενο το οποίο ανάρτησαν οι χρήστες της, και με την οποία ο διαχειριστής αποκτά επίσης, αυτομάτως και συστηματικώς, δικαιώματα επί του συνόλου των αναρτημένων περιεχομένων ( 65 ), δεν αποδεικνύει αυτή καθεαυτήν ότι ο διαχειριστής αυτός παρεμβαίνει ενεργά στην «παρουσίαση στο κοινό» των έργων, υπό την έννοια που εκτίθεται στο σημείο 75 των παρουσών προτάσεων. Συγκεκριμένα, επειδή ακριβώς η εν λόγω ρήτρα εφαρμόζεται συστηματικώς και αυτομάτως σε κάθε αναρτημένο περιεχόμενο, δεν μπορεί εξ αυτής να συναχθεί ότι ο διαχειριστής αποφασίζει για τα μεταδιδόμενα περιεχόμενα. Αντιθέτως, όταν ο διαχειριστής χρησιμοποιεί ο ίδιος εκ νέου, βάσει της εν λόγω άδειας εκμετάλλευσης, τα περιεχόμενα που αναρτούν οι χρήστες της πλατφόρμας του ( 66 ), τότε τελεί, στο μέτρο αυτό, πράξεις «παρουσίασης στο κοινό».

86. Τέταρτον, δεν με πείθει, επίσης, το επιχείρημα του F. Peterson και της Elsevier ότι το οικονομικό μοντέλο που εφαρμόζουν διαχειριστές όπως η YouTube ή η Cyando αποδεικνύει ότι οι εν λόγω διαχειριστές δεν περιορίζονται απλώς στην «παροχή των υλικών μέσων», κατά την έννοια της αιτιολογικής σκέψης 27 της οδηγίας 2001/29, αλλά πραγματοποιούν την «παρουσίαση στο κοινό» των έργων που αναρτούν οι χρήστες των πλατφορμών τους. Συναφώς, οι ενάγοντες των κύριων δικών υποστηρίζουν ότι η αμοιβή που λαμβάνουν οι διαχειριστές αυτοί, η οποία προέρχεται μεταξύ άλλων από την πώληση διαφημιστικού χώρου (μοντέλο YouTube) ή συνδρομών (μοντέλο Cyando), δεν είναι αντάλλαγμα για την παροχή τεχνικής υπηρεσίας –συγκεκριμένα, οι διαχειριστές δεν ζητούν από τους χρήστες αμοιβή για τον χώρο αποθήκευσης αυτόν καθεαυτόν– αλλά εξαρτάται από την ελκυστικότητα των περιεχομένων που αναρτώνται στις πλατφόρμες τους. Συγκεκριμένα, στην περίπτωση της YouTube, τα διαφημιστικά έσοδα που αποκομίζει είναι μεγαλύτερα λόγω της υψηλής επισκεψιμότητας της πλατφόρμας της και, στην περίπτωση της Cyando, η προοπτική της δυνατότητας ευχερούς πραγματοποίησης πολλαπλών μεταφορτώσεων ελκυστικών περιεχομένων ωθεί τους χρήστες του διαδικτύου να εγγραφούν συνδρομητές.

87. Γενικώς, ο κερδοσκοπικός σκοπός τον οποίο επιδιώκει ο φορέας παροχής υπηρεσιών είναι, κατ’ εμέ, στοιχείο του οποίου η χρησιμότητα για τη διάκριση των πράξεων «παρουσίασης στο κοινό» από την «παροχή υλικών μέσων» είναι μάλλον σχετική. Αφενός, υπενθυμίζεται ότι, κατόπιν περίσκεψης ( 67 ), το Δικαστήριο αποφάνθηκε στην απόφαση Reha Training ( 68 ), ορθώς κατά τη γνώμη μου, ότι ο κερδοσκοπικός χαρακτήρας δεν είναι κριτήριο της έννοιας της «παρουσίασης στο κοινό», αλλά μπορεί να ληφθεί υπόψη για τον υπολογισμό ενδεχόμενης αμοιβής ή αποζημίωσης οφειλόμενης στον δημιουργό λόγω της «παρουσίασης» αυτής ( 69 ). Επομένως, ο κερδοσκοπικός χαρακτήρας μπορεί να συνιστά, το πολύ, ένδειξη της ύπαρξης τέτοιας «παρουσίασης» ( 70 ). Πάντως, ο κερδοσκοπικός σκοπός τον οποίο επιδιώκει ο φορέας παροχής υπηρεσιών δεν αποτελεί χρήσιμη ένδειξη για τη διάκριση αυτή, αφετέρου, και για τον λόγο ότι η παροχή «υλικών μέσων» που καθιστούν εφικτή την «παρουσίαση στο κοινό» πραγματοποιείται, κατά κανόνα, για κερδοσκοπικό σκοπό ( 71 ). Συγκεκριμένα, η μεγάλη πλειονότητα των διαδικτυακών διαμεσολαβητών παρέχουν τις υπηρεσίες τους επ’ αμοιβή.

88. Ειδικότερα, το γεγονός ότι η αμοιβή που εισπράττουν διαχειριστές όπως η YouTube και η Cyando εξαρτάται από την ελκυστικότητα των περιεχομένων που αναρτούν στις πλατφόρμες τους οι χρήστες αυτών δεν μπορεί να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι οι διαχειριστές πραγματοποιούν οι ίδιοι την «παρουσίαση στο κοινό» των έργων που θα μπορούσαν να ευρίσκονται σε αυτές. Υπενθυμίζω ότι, κατ’ εμέ, το αποφασιστικό κριτήριο είναι αν ο φορέας παροχής υπηρεσιών παρεμβαίνει ενεργά στην «παρουσίαση» αυτή, όπως εξέθεσα στο σημείο 75 των παρουσών προτάσεων. Πάντως, κατά τη γνώμη μου, το γεγονός αυτό, αφ’ εαυτού, δεν αποδεικνύει κάτι τέτοιο ( 72 ).

89. Εκτιμώ ότι η ερμηνεία που προτείνω επιβεβαιώνεται από τη νομολογία του Δικαστηρίου στον τομέα του δικαίου των σημάτων. Συναφώς υπενθυμίζεται ότι, στην απόφαση Google France, το Δικαστήριο, σε μείζονα σύνθεση, αποφάνθηκε ότι η χρήση, ως λέξεων-κλειδιών στο πλαίσιο υπηρεσίας αντιστοίχισης στο διαδίκτυο, όπως η υπηρεσία AdWords την οποία παρέχει η Google, σημείων πανομοιότυπων ή παρόμοιων με σήματα, χωρίς τη συγκατάθεση των δικαιούχων τους, συνιστά απαγορευμένη χρήση των σημάτων αυτών, κατά την έννοια του δικαίου της Ένωσης. Εντούτοις, η χρήση αυτή πραγματοποιείται από τον χρήστη της υπηρεσίας αντιστοίχισης, ο οποίος επέλεξε τα σημεία αυτά ως λέξεις-κλειδιά, και όχι από τον φορέα παροχής της υπηρεσίας, ο οποίος απλώς παρέχει στον χρήστη τα μέσα για να το πράξει. Το γεγονός ότι ο εν λόγω φορέας αμείβεται από τους πελάτες του για τη χρήση τέτοιων σημείων είναι αλυσιτελές. Συγκεκριμένα, κατά το Δικαστήριο, «το γεγονός ότι δημιουργεί τις αναγκαίες τεχνικές προϋποθέσεις για τη χρήση ενός σημείου και ότι αμείβεται για την υπηρεσία αυτή δεν σημαίνει ότι ο παρέχων την υπηρεσία αυτή χρησιμοποιεί ο ίδιος το εν λόγω σημείο» ( 73 ).

90. Ομοίως, στην απόφαση L’Oréal κατά eBay, το Δικαστήριο έκρινε, εκ νέου σε μείζονα σύνθεση, ότι η χρήση, σε προσφορές προς πώληση που δημοσιεύονται σε διαδικτυακή αγορά, σημείων που αντιστοιχούν σε σήματα, χωρίς τη συγκατάθεση των δικαιούχων τους, συνιστά απαγορευμένη χρήση των σημάτων αυτών. Εντούτοις, και στην περίπτωση αυτή, η απαγορευμένη χρήση δεν πραγματοποιείται από τον διαχειριστή της αγοράς, αλλά από τους χρήστες που δημοσίευσαν αυτές τις προσφορές προς πώληση. Συγκεκριμένα, στο μέτρο που ο διαχειριστής αυτός παρέχει στους χρήστες της υπηρεσίας του μόνον τη δυνατότητα να αναρτούν τέτοιες προσφορές προς πώληση και, ενδεχομένως, να χρησιμοποιούν τέτοια σημεία στην εν λόγω αγορά, δεν κάνει ο ίδιος χρήση των σημείων αυτών ( 74 ).

91. Δεν αμφισβητείται ότι η eBay, ειδικότερα, διαμορφώνει τη γενική παρουσίαση των διαφημίσεων των πωλητών χρηστών της, τις ευρετηριάζει σε διάφορες κατηγορίες και έχει εγκαταστήσει λειτουργία αναζήτησης. Ο εν λόγω διαχειριστής προτείνει αυτομάτως, στους αγοραστές χρήστες, προσφορές παρεμφερείς με εκείνες που εξέτασαν προηγουμένως. Εξάλλου, η επίμαχη αμοιβή των διαχειριστών στις υποθέσεις επί των οποίων εκδόθηκαν οι αποφάσεις Google France και L’Oréal κατά eBay εξαρτάται από την ελκυστικότητα των περιεχομένων που παρέχουν οι χρήστες των υπηρεσιών τους. Η Google, στο πλαίσιο της υπηρεσίας AdWords, αμείβεται βάσει του αριθμού των κλικ στους διαφημιστικούς συνδέσμους που χρησιμοποιούν τις λέξεις-κλειδιά που επέλεξαν οι διαφημιζόμενοι χρήστες ( 75 ). Η eBay εισπράττει ποσοστό επί των συναλλαγών που πραγματοποιούνται από τις προσφορές προς πώληση που αναρτώνται στην αγορά της ( 76 ). Προφανώς, το Δικαστήριο δεν θεώρησε καθοριστικές, έστω και λυσιτελείς, τις διαφορετικές αυτές περιστάσεις, διότι δεν τις μνημόνευσε καν στη συλλογιστική του. Ως εκ τούτου, διερωτώμαι για ποιους λόγους οι περιστάσεις αυτές θα έπρεπε να έχουν, στις υπό κρίση υποθέσεις, τη σημασία που προτείνουν οι ενάγοντες των κύριων δικών ( 77 ).

92. Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα πρώτα προδικαστικά ερωτήματα ότι ο διαχειριστής πλατφόρμας διαμοιρασμού βίντεο και ο διαχειριστής πλατφόρμας φιλοξενίας και ανταλλαγής αρχείων δεν τελούν πράξη «παρουσίασης στο κοινό» κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29, όταν χρήστης των πλατφορμών τους αναρτά σε αυτές προστατευόμενο έργο.

93. Ως εκ τούτου, οι διαχειριστές αυτοί δεν μπορούν να φέρουν άμεσα ευθύνη, βάσει του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29, όταν τρίτοι θέτουν στη διάθεση του κοινού προστατευόμενα έργα, μέσω των πλατφορμών τους, χωρίς την προηγούμενη άδεια των δικαιούχων και χωρίς να τυγχάνει εφαρμογής οιαδήποτε εξαίρεση ή περιορισμός. Το συμπέρασμα αυτό δεν αποκλείει το ενδεχόμενο στοιχειοθέτησης κάποιου είδους δευτερεύουσας ευθύνης των εν λόγω διαχειριστών. Εντούτοις, το ζήτημα αυτό πρέπει να εξεταστεί λαμβανομένων υπόψη των κανόνων περί αστικής ευθύνης που προβλέπει το δίκαιο των κρατών μελών, οι οποίοι πρέπει να σέβονται τους περιορισμούς που επιβάλλουν τα άρθρα 14 και 15 της οδηγίας 2000/31 ( 78 ).

2. Επί της μη ρύθμισης, από το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29, της δευτερεύουσας ευθύνης των προσώπων που διευκολύνουν την τέλεση, από τρίτους, παράνομων πράξεων «παρουσίασης στο κοινό»

94. Προκαταρκτικώς υπενθυμίζεται, καταρχάς, ότι, στην απόφαση GS Media, το Δικαστήριο αποφάνθηκε, στο πνεύμα της απόφασης Svensson κ.λπ. ( 79 ), ότι η τοποθέτηση υπερσυνδέσμων σε διαδικτυακό τόπο, οι οποίοι παραπέμπουν σε έργα δημοσιευμένα νομίμως σε άλλο διαδικτυακό τόπο, μπορεί να συνιστά «παρουσίαση στο κοινό», κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29. Το Δικαστήριο θεώρησε, κατ’ ουσίαν, ότι ένα πρόσωπο διαδραματίζει «καθοριστικό ρόλο» τοποθετώντας τέτοιους συνδέσμους, καθόσον παρέχει στο κοινό «άμεση πρόσβαση» στα σχετικά έργα. Εντούτοις, η εν λόγω τοποθέτηση συνδέσμων συνιστά «παρουσίαση στο κοινό», μόνον εφόσον αποδεικνύεται ότι το πρόσωπο που την πραγματοποίησε γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει ότι οι σύνδεσμοι αυτοί παρέχουν πρόσβαση σε παρανόμως δημοσιευθέντα έργα, γνώση η οποία πρέπει να τεκμαίρεται όταν το πρόσωπο αυτό επιδιώκει κερδοσκοπικό σκοπό ( 80 ).

95. Εν συνεχεία, στην απόφαση Stichting Brein I («Filmspeler»), το Δικαστήριο έκρινε ότι συνιστά «παρουσίαση στο κοινό» η πώληση συσκευής ανάγνωσης πολυμέσων στην οποία είχαν προηγουμένως εγκατασταθεί πρόσθετα περιέχοντα υπερσυνδέσμους προς διαδικτυακούς τόπους που μετέδιδαν παρανόμως σε συνεχή ροή (streaming) προστατευόμενα έργα. Στην υπόθεση αυτή, το Δικαστήριο θεώρησε ότι ο πωλητής της συσκευής ανάγνωσης πολυμέσων δεν περιοριζόταν απλώς σε «παροχή των υλικών μέσων», αλλά διαδραμάτιζε, αντιθέτως, «καθοριστικό ρόλο» στην παρουσίαση των έργων διότι, χωρίς τα πρόσθετα που είχε εγκαταστήσει προηγουμένως στην εν λόγω συσκευή, οι αγοραστές της «θα μπορούσαν δυσχερώς να έχουν πρόσβαση στα έργα αυτά», δεδομένου ότι οι σχετικοί διαδικτυακοί τόποι μετάδοσης σε συνεχή ροή (streaming) δεν μπορούν να εντοπιστούν εύκολα από το κοινό. Επιπλέον, το Δικαστήριο έλαβε υπόψη το γεγονός ότι ο αγοραστής της εν λόγω συσκευής γνώριζε ότι τα πρόσθετα παρείχαν δυνατότητα πρόσβασης σε παρανόμως μεταδιδόμενα στο διαδίκτυο έργα ( 81 ).

96. Τέλος, στην απόφαση Stichting Brein II («The Pirate Bay»), το Δικαστήριο έκρινε ότι συνιστά «παρουσίαση στο κοινό» η διάθεση και η διαχείριση διαδικτυακής πλατφόρμας, στην οποία αποθηκεύονται και ευρετηριάζονται αρχεία torrent, τα οποία αναρτώνται από τους χρήστες της, παρέχοντας σε αυτούς τη δυνατότητα να ανταλλάσσουν και να μεταφορτώνουν προστατευόμενα έργα στο πλαίσιο δικτύου peer-to-peer. Κατά το Δικαστήριο, οι διαχειριστές της πλατφόρμας αυτής δεν περιορίζονταν σε «απλή παροχή των υλικών μέσων», αλλά διαδραμάτιζαν «καθοριστικό ρόλο» στη διάθεση των έργων, διότι προσέφεραν, στην πλατφόρμα, διάφορα μέσα, όπως λειτουργία αναζήτησης και ευρετήριο των φιλοξενούμενων αρχείων torrent, τα οποία διευκόλυναν τον εντοπισμό των αρχείων αυτών. Επομένως, χωρίς την παρέμβασή τους, «η ανταλλαγή των έργων αυτών από τους χρήστες δεν θα ήταν εφικτή ή, τουλάχιστον, θα ήταν δυσχερέστερη». Και στην περίπτωση αυτή, το Δικαστήριο υπογράμμισε το γεγονός ότι οι διαχειριστές της εν λόγω πλατφόρμας γνώριζαν ότι η ανταλλαγή των έργων μέσω της πλατφόρμας αυτής ήταν, γενικώς, παράνομη ( 82 ).

97. Καταρχήν, όπως προεκτέθηκε στο σημείο 56 των παρουσών προτάσεων, όπως επισημαίνεται στην αιτιολογική σκέψη 23 της οδηγίας 2001/29 και όπως έχει επανειλημμένως αποφανθεί το Δικαστήριο ( 83 ), η «παρουσίαση στο κοινό» κατά την έννοια του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής αντιστοιχεί στη μετάδοση έργου σε κοινό. Επιπλέον, στην ως άνω αιτιολογική σκέψη διευκρινίζεται ότι η διάταξη αυτή «δεν θα πρέπει να καλύπτει άλλες πράξεις». Στην περίπτωση διάθεσης, αρκεί μεν να παρέχεται πρόσβαση του κοινού στο έργο, πλην όμως η πρόσβαση αυτή πρέπει να συνεπάγεται, όπως διευκρινίστηκε στο σημείο 57 των παρουσών προτάσεων, τη δυνατότητα μετάδοσης του έργου αυτού, η οποία πραγματοποιείται κατόπιν αιτήματος μέλους του κοινού.

98. Εντούτοις, στις τρεις αποφάσεις που εξετάστηκαν στην παρούσα ενότητα, καμία από τις επίδικες πράξεις δεν συνιστά, κατά τη γνώμη μου, πραγματική ή δυνητική μετάδοση έργου σε κοινό. Η απόφαση Stichting Brein II («The Pirate Bay») παρέχει συναφώς το πιο αντιπροσωπευτικό παράδειγμα. Επειδή τα έργα που ανταλλάσσονταν στο δίκτυο peer-to-peer δεν ήταν δημοσιευμένα στην επίδικη πλατφόρμα, οι διαχειριστές της δεν ήταν, από πρακτική άποψη, σε θέση να τα μεταδώσουν στο κοινό. Στην πραγματικότητα, η πλατφόρμα αυτή διευκόλυνε μόνον τις μεταδόσεις που πραγματοποιούσαν οι χρήστες της στο δίκτυο αυτό ( 84 ). Το ίδιο συνέβαινε και στις περιπτώσεις τις οποίες αφορούσαν οι αποφάσεις GS Media και Stichting Brein I («Filmspeler»). Η τοποθέτηση των υπερσυνδέσμων και η πώληση της συσκευής ανάγνωσης πολυμέσων, οι οποίες αποτέλεσαν αντικείμενο εξέτασης στις εν λόγω υποθέσεις, διευκόλυναν την πρόσβαση στα έργα που τίθεντο παρανόμως στη διάθεση του κοινού στους σχετικούς διαδικτυακούς τόπους ( 85 ).

99. Εν ολίγοις, κατά τη γνώμη μου, στις αποφάσεις αυτές, το Δικαστήριο ενέταξε στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29 πράξεις οι οποίες δεν συνιστούν, αυτές καθεαυτές, πραγματικές ή δυνητικές μεταδόσεις έργων, αλλά οι οποίες διευκολύνουν την πραγματοποίηση τέτοιων παράνομων μεταδόσεων από τρίτους ( 86 ).

100. Επιπλέον, στις ίδιες αποφάσεις, το Δικαστήριο ενέταξε στην έννοια της «παρουσίασης στο κοινό» ένα κριτήριο που συνδέεται με τη γνώση του παράνομου χαρακτήρα. Όπως, όμως, υποστήριξαν η Elsevier και η Γαλλική Κυβέρνηση, καταρχήν, η έννοια αυτή δεν περιλαμβάνει το κριτήριο αυτό. Καίτοι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η ύπαρξη «παρουσίασης στο κοινό» προϋποθέτει ότι το ενδιαφερόμενο πρόσωπο παρεμβαίνει «έχοντας πλήρη επίγνωση των συνεπειών της συμπεριφοράς του», «σκοπίμως», «ηθελημένως» ή ακόμη «απευθύνεται ειδικώς» σε κοινό ( 87 ), φρονώ ότι σκοπός των διαφορετικών αυτών εκφράσεων είναι να υποδείξουν ότι, καταρχήν, όπως προεκτέθηκε στο σημείο 72 των παρουσών προτάσεων, η εν λόγω έννοια συνεπάγεται βούληση μετάδοσης ενός έργου σε κοινό ( 88 ). Το ζήτημα αυτό διαφέρει a priori από το ζήτημα αν το πρόσωπο που πραγματοποιεί την «παρουσίαση στο κοινό» ενός έργου χωρίς την άδεια του δημιουργού γνωρίζει ότι η «παρουσίαση» αυτή είναι, καταρχήν, παράνομη.

101. Συναφώς, όπως προεκτέθηκε στο σημείο 64 των παρουσών προτάσεων, βάσει του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29, η ύπαρξη «παρουσίασης στο κοινό» θεωρείται γενικώς –με την επιφύλαξη της ελαφράς διαφοροποίησης που επισημάνθηκε στο προηγούμενο σημείο– αντικειμενικό γεγονός. Ο νόμιμος ή παράνομος χαρακτήρας της «παρουσίασης» αυτής δεν εξαρτάται, καταρχήν, από τη γνώση του προσώπου που την πραγματοποιεί, αλλά κατ’ ουσίαν από το αν ο δημιουργός επέτρεψε την εν λόγω «παρουσίαση» ( 89 ). Αντιθέτως, η γνώση του προσώπου αυτού λαμβάνεται υπόψη στο στάδιο των κυρώσεων και υποχρεώσεων αποζημίωσης που ενδέχεται να του επιβληθούν. Ειδικότερα, από το άρθρο 13 της οδηγίας 2004/48 προκύπτει ότι πρόσωπο το οποίο προέβη σε προσβολή δικαιώματος διανοητικής ιδιοκτησίας εν γνώσει του ή ενώ μπορούσε ευλόγως να το γνωρίζει, υποχρεούται να καταβάλει στον δικαιούχο αποζημίωση αντίστοιχη προς την πραγματική ζημία που υπέστη ο δικαιούχος λόγω της προσβολής. Αντιστρόφως, όταν ένα πρόσωπο προβεί σε τέτοια προσβολή εν αγνοία του ή ενώ δεν υπήρχαν βάσιμοι λόγοι να το γνωρίζει, μπορεί να του επιβληθεί λιγότερο βαριά κύρωση, η οποία λαμβάνει τη μορφή της αναζήτησης των κερδών που αποκόμισε ή της καταβολής προκαθορισμένης αποζημίωσης ( 90 ).

102. Το γεγονός δε ότι ένα πρόσωπο –ιδίως ένας μεσάζων παροχής υπηρεσιών– διευκολύνει εν γνώσει του την τέλεση από τρίτους παράνομων πράξεων «παρουσίασης στο κοινό» συνιστά ασφαλώς επιλήψιμη συμπεριφορά. Εντούτοις, γίνεται γενικώς δεκτό ότι, στην περίπτωση αυτή, πρόκειται για ζήτημα δευτερεύουσας ευθύνης, το οποίο εμπίπτει στους κανόνες περί αστικής ευθύνης που προβλέπει το δίκαιο των κρατών μελών ( 91 ). Αυτή η δευτερεύουσα ευθύνη για πράξεις προσβολής του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας που τέλεσαν τρίτοι εμπεριέχει, εξάλλου, συνήθως ένα ηθικό στοιχείο όπως τη γνώση του παράνομου χαρακτήρα ή την πρόθεση ( 92 ).

103. Πάντως, δεδομένου ότι το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29 εναρμονίζει το ουσιαστικό περιεχόμενο του δικαιώματος «παρουσίασης στον κοινό», η διάταξη αυτή καθορίζει, κατά τη γνώμη μου, τις πράξεις που εμπίπτουν στο αποκλειστικό αυτό δικαίωμα και, στο μέτρο αυτό, την κύρια ευθύνη των προσώπων που τελούν τέτοιες παράνομες πράξεις. Αντιθέτως, από κανένα στοιχείο στο γράμμα της διάταξης αυτής ή στις άλλες διατάξεις της εν λόγω οδηγίας δεν προκύπτει ότι η οδηγία αυτή αποσκοπεί να ρυθμίσει και ζητήματα δευτερεύουσας ευθύνης ( 93 ). Η δε επισήμανση αυτή χρήζει ακόμη μεγαλύτερης προσοχής διότι, όταν ο νομοθέτης της Ένωσης επιθυμεί να καλύψει τα ζητήματα αυτά με τις πράξεις που θεσπίζει, δεν παραλείπει να το διευκρινίσει ( 94 ).

104. Για τους λόγους αυτούς διατηρώ επιφυλάξεις όσον αφορά τη συλλογιστική που ακολούθησε το Δικαστήριο στις αποφάσεις GS Media, Stichting Brein I («Filmspeler») και Stichting Brein II («The Pirate Bay»). Ανεξαρτήτως αν θα ήταν ευκταίο να υπάρχει, στο επίπεδο της Ένωσης, ομοιόμορφη λύση για τις ενέργειες των προσώπων που διευκολύνουν ηθελημένως την τέλεση παράνομων πράξεων από τρίτους και αν η ομοιομορφία αυτή θα συνέβαλλε στη διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας, τέτοια λύση δεν προβλέπεται, κατά τη γνώμη μου, στο παρόν στάδιο εξέλιξης του δικαίου της Ένωσης ( 95 ). Στον νομοθέτη της Ένωσης εναπόκειται, ωστόσο, να περιλάβει ένα καθεστώς δευτερεύουσας ευθύνης στο δίκαιο της Ένωσης.

105. Τονίζω ότι πρέπει ασφαλώς να καταστέλλονται η τοποθέτηση υπερσυνδέσμων που παραπέμπουν σε έργα τα οποία έχουν δημοσιευθεί παρανόμως σε διαδικτυακό τόπο με πλήρη επίγνωση του παράνομου χαρακτήρα τους, η πώληση συσκευής ανάγνωσης πολυμέσων όπως η «Filmspeler» και η διαχείριση πλατφόρμας όπως η «The Pirate Bay». Εντούτοις, για την επίτευξη του αποτελέσματος αυτού, δεν απαιτείται η υπαγωγή των ενεργειών αυτών στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 3, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29. Κατά τη γνώμη μου, η απάντηση στις ενέργειες αυτές μπορεί και πρέπει να αναζητηθεί στο αστικό δίκαιο των κρατών μελών –ακόμη και στο ποινικό τους δίκαιο. Επομένως, η ερμηνεία που προτείνω δεν αφήνει τους δημιουργούς απροστάτευτους στον τομέα αυτόν.

106. Κατά τα λοιπά, υπενθυμίζεται ότι, στις αποφάσεις Google France και L’Oréal κατά eBay, το Δικαστήριο επέλεξε, στον τομέα του δικαίου των σημάτων, να μην επεκτείνει το πεδίο της κύριας ευθύνης στις ενέργειες των διαμεσολαβητών που θα μπορούσαν να συμβάλλουν στις πράξεις προσβολής των σημάτων που τελούν οι χρήστες των υπηρεσιών τους. Το Δικαστήριο παρέπεμψε ορθώς, όσον αφορά το ζήτημα αυτό, στους κανόνες περί αστικής ευθύνης που προβλέπει το δίκαιο των κρατών μελών και στους περιορισμούς που θέτει η οδηγία 2000/31 ( 96 ). Ως εκ τούτου, διερωτώμαι αν είναι αναγκαίο να αποκλίνω από την προσέγγιση αυτή στον τομέα των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, δεδομένου ότι, στους δύο αυτούς τομείς, το δίκαιο της Ένωσης έχει παρόμοιο επίπεδο εναρμόνισης και επιδιώκει τον ίδιο σκοπό της υψηλού επιπέδου προστασίας της διανοητικής ιδιοκτησίας.

3. Επικουρικώς – επί του ζητήματος αν διαχειριστές όπως η YouTube και η Cyando διευκολύνουν ηθελημένως την τέλεση παράνομων πράξεων από τρίτους

107. Για την περίπτωση που το Δικαστήριο κρίνει σκόπιμο να εφαρμόσει, στις υπό κρίση υποθέσεις, το πλαίσιο ανάλυσης που ακολούθησε στις αποφάσεις GS Media, Stichting Brein I («Filmspeler») και Stichting Brein II («The Pirate Bay»), παρά τις επιφυλάξεις που διατύπωσα στην προηγούμενη ενότητα, θα εξετάσω, επικουρικώς, τις υπό κρίση υποθέσεις λαμβανομένου υπόψη του συγκεκριμένου πλαισίου ανάλυσης.

108. Όπως αντιλαμβάνομαι τις αποφάσεις αυτές, η παρέμβαση, στη μετάδοση ενός έργου σε κοινό, ενός προσώπου διαφορετικού από εκείνο που, έχοντας αποφασίσει τη μετάδοση αυτή, τελεί την πράξη «παρουσίασης στο κοινό» αυτή καθεαυτήν, πρέπει να εξομοιώνεται με πράξη «παρουσίασης» εφόσον πληρούνται δύο κριτήρια.

109. Αφενός, το πρόσωπο αυτό πρέπει να διαδραματίζει «καθοριστικό ρόλο» στην εν λόγω μετάδοση. Ο δε «ρόλος» του είναι καθοριστικός, όπως συνάγεται από τις εν λόγω αποφάσεις, όταν το πρόσωπο αυτό διευκολύνει την εν λόγω μετάδοση ( 97 ). Εν προκειμένω, είναι πρόδηλο ότι το κριτήριο αυτό πληρούται στην περίπτωση διαχειριστών όπως η YouTube και η Cyando.

110. Αφετέρου, η παρέμβαση του εν λόγω προσώπου πρέπει να είναι «ηθελημένη», υπό την έννοια ότι το πρόσωπο πρέπει να γνωρίζει τον παράνομο χαρακτήρα της παρουσίασης που διευκολύνει. Ο τρόπος ερμηνείας του κριτηρίου αυτού στις υπό κρίση υποθέσεις είναι πολύ λιγότερο πρόδηλος. Το όλο πρόβλημα οφείλεται στην έλλειψη πλαισίου για το εν λόγω υποκειμενικό στοιχείο στο δίκαιο της Ένωσης. Επομένως, μπορώ μόνο να διατυπώσω υποθέσεις, εμπνεόμενος από τις ενδείξεις που προκύπτουν από τις αποφάσεις GS Media, Stichting Brein I («Filmspeler») και Stichting Brein II («The Pirate Bay»), τις εθνικές νομολογίες σε θέματα δευτερεύουσας ευθύνης και τη λογική που συνάγεται από τις προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν οι μεσάζοντες παροχής υπηρεσιών, βάσει του άρθρου 14, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ και βʹ, της οδηγίας 2000/31, για να τύχουν της προβλεπόμενης στη διάταξη αυτή απαλλαγής από την ευθύνη ( 98 ).

111. Συναφώς, όπως εκτιμά το αιτούν δικαστήριο και όπως υποστηρίζει η Επιτροπή, ένας διαχειριστής όπως η YouTube ή η Cyando μπορεί ευχερώς να θεωρηθεί ότι παρεμβαίνει «ηθελημένως» στην παράνομη «παρουσίαση στο κοινό» συγκεκριμένου έργου μέσω της πλατφόρμας του, εάν είχε γνώση ή επίγνωση της ύπαρξης του αρχείου που περιέχει το επίμαχο έργο –ιδίως εάν είχε λάβει σχετική ειδοποίηση– και δεν ενήργησε ταχέως, από τη στιγμή που απέκτησε αυτή τη γνώση ή επίγνωση, για να αποσύρει το αρχείο αυτό ή να καταστήσει αδύνατη την πρόσβαση σε αυτό ( 99 ). Συγκεκριμένα, σε μια τέτοια περίπτωση, μπορεί ευλόγως να υποστηριχθεί ότι, παραλείποντας να ενεργήσει, ενώ είχε την εξουσία να το πράξει, ο διαχειριστής εγκρίνει αυτή την παράνομη «παρουσίαση» ή επιδεικνύει συναφώς πρόδηλη αμέλεια. Το ερώτημα υπό ποιες περιστάσεις ο διαχειριστής αποκτά τέτοια γνώση ή επίγνωση και το αν ενδεχομένως ενήργησε «ταχέως» πρέπει, κατά τη γνώμη μου, να εξεταστούν βάσει των ίδιων αρχών με εκείνες που εφαρμόζονται στο πλαίσιο των προϋποθέσεων του άρθρου 14, παράγραφος 1, στοιχεία αʹ και βʹ, της οδηγίας 2000/31 ( 100 ).

112. Αντιθέτως, είμαι της γνώμης, όπως και η Επιτροπή, και εν αντιθέσει προς τον F. Peterson, την Elsevier καθώς και τη Γερμανική και τη Γαλλική Κυβέρνηση, ότι η γνώση του παράνομου χαρακτήρα δεν μπορεί να τεκμαίρεται για τον λόγο ότι ο εμπλεκόμενος διαχειριστής επιδιώκει κερδοσκοπικό σκοπό.

113. Είναι αληθές ότι, στην απόφαση GS Media, το Δικαστήριο έκρινε ότι, όταν το πρόσωπο που τοποθετεί σε διαδικτυακό τόπο υπερσυνδέσμους που παραπέμπουν σε προστατευόμενα έργα, τα οποία έχουν δημοσιευθεί χωρίς την άδεια του δημιουργού τους σε άλλον διαδικτυακό τόπο, πράττει κάτι τέτοιο με κερδοσκοπικό σκοπό, πρέπει να θεωρείται κατά (μαχητό) τεκμήριο ότι γνωρίζει τον προστατευόμενο χαρακτήρα των έργων αυτών και την έλλειψη άδειας ( 101 ). Εντούτοις, πέραν του ότι, στην επακόλουθη νομολογία του, το Δικαστήριο περιόρισε την εφαρμογή της λύσης αυτής στους υπερσυνδέσμους ( 102 ), εκτιμώ ότι, εν πάση περιπτώσει, το τεκμήριο αυτό δεν μπορεί να εφαρμοστεί εν προκειμένω.

114. Στην υπόθεση επί της οποίας εκδόθηκε η απόφαση GS Media, ο διαχειριστής του επίμαχου διαδικτυακού τόπου είχε τοποθετήσει ο ίδιος τους επίδικους υπερσυνδέσμους. Γνώριζε, επομένως, τα περιεχόμενα στα οποία αυτοί παρέπεμπαν. Όπως υποστηρίζει η Cyando, η περίσταση αυτή συνιστούσε τη βάση για την κατά τεκμήριο απόδειξη ενός πραγματικού στοιχείου. Στη βάση αυτή, το Δικαστήριο μπορούσε να αναμένει από τον εν λόγω διαχειριστή να προβεί, πριν τοποθετήσει τους υπερσυνδέσμους, στους «αναγκαίους ελέγχους» ώστε να βεβαιωθεί ότι δεν επρόκειτο για προστατευόμενα έργα που ήταν παρανόμως δημοσιευμένα στον διαδικτυακό τόπο στον οποίο παρέπεμπαν οι υπερσύνδεσμοι αυτοί ( 103 ).

115. Αντιθέτως, υπενθυμίζεται ότι ο διαχειριστής πλατφόρμας δεν είναι, καταρχήν, αυτός που αναρτά το περιεχόμενό της. Η εφαρμογή, στο πλαίσιο αυτό, της λύσης που προκρίθηκε στην απόφαση GS Media θα είχε ως αποτέλεσμα να τεκμαίρεται ότι ο εν λόγω διαχειριστής, εφόσον επιδιώκει γενικώς κερδοσκοπικό σκοπό, δεν γνωρίζει μόνον όλα τα αρχεία που βρίσκονται στους εξυπηρετητές του, αλλά και τον ενδεχομένως παράνομο χαρακτήρα τους, και να φέρει το βάρος ανατροπής του τεκμηρίου αυτού αποδεικνύοντας ότι προέβη στους «αναγκαίους ελέγχους». Κατά τη γνώμη μου, πάντως, η λύση αυτή θα ισοδυναμούσε με την επιβολή στον εν λόγω διαχειριστή της γενικής υποχρέωσης ελέγχου των πληροφοριών που αποθηκεύει και ενεργού αναζήτησης γεγονότων ή περιστάσεων που καταδεικνύουν ότι πρόκειται για παράνομες δραστηριότητες, σε αντίθεση προς την απαγόρευση που τίθεται, συναφώς, στο άρθρο 15, παράγραφος 1, της οδηγίας 2000/31 ( 104 ).

116. Απομένει ακόμη να εξεταστεί αν, όπως υποστηρίζουν ο F. Peterson, η Elsevier και η Γαλλική Κυβέρνηση, διαχειριστές όπως η YouTube και η Cyando θα μπορούσαν να θεωρηθούν υπεύθυνοι σε περίπτωση που γνώριζαν, γενικώς και αφηρημένως, ότι τρίτοι χρησιμοποιούν τις πλατφόρμες τους (μεταξύ άλλων) για να ανταλλάξουν διαδικτυακά, παρανόμως, προστατευόμενα έργα.

117. Το ζήτημα αυτό είναι εξαιρετικά περίπλοκο. Πολλά προϊόντα ή υπηρεσίες μπορούν, όπως οι πλατφόρμες YouTube και Uploaded, να χρησιμοποιηθούν για νόμιμους, ακόμη και κοινωνικά επιθυμητούς, σκοπούς, αλλά και για παράνομους σκοπούς. Κατά τη γνώμη μου, δεν είναι δυνατόν ο προμηθευτής προϊόντων ή υπηρεσιών να θεωρηθεί υπεύθυνος για τις παράνομες χρήσεις τους από τρίτους για τον λόγο και μόνον ότι γνωρίζει ή έχει υπόνοιες για τέτοιου είδους χρήσεις. Ένα τόσο χαμηλό όριο στοιχειοθέτησης ευθύνης θα μπορούσε να αποθαρρύνει την κατασκευή και εμπορία των σχετικών προϊόντων ή παροχή των υπηρεσιών εις βάρος των νόμιμων χρήσεών τους και, κατ’ επέκταση, να αναστείλει την ανάπτυξη παρεμφερών ή καινοτόμων προϊόντων ή υπηρεσιών ( 105 ).

118. Δεν μπορεί, επίσης, να έχει καθοριστική σημασία ούτε το γεγονός και μόνον ότι ο προμηθευτής αποκομίζει κέρδη από τις παράνομες αυτές χρήσεις. Συναφώς, ο F. Peterson, η Elsevier και η Γαλλική Κυβέρνηση υπογράμμισαν ότι η YouTube χρηματοδοτείται, μεταξύ άλλων, από διαφημίσεις που προβάλλονται στην πλατφόρμα της, ότι τα διαφημιστικά έσοδά της αυξάνονται ανάλογα με την ελκυστικότητα των περιεχομένων που δημοσιεύονται σε αυτή και ότι, κατά «γενική παραδοχή», στη «μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων» πρόκειται για προστατευόμενα έργα τα οποία έχουν αναρτηθεί χωρίς την άδεια των δημιουργών τους. Πέραν του ότι θεωρώ κάπως απλοϊκή τη συλλογιστική αυτή όσον αφορά πλατφόρμες όπως η YouTube ( 106 ), παρατηρώ ότι τα έσοδα από τις διαφημίσεις που προβάλλονται αδιακρίτως στην πλατφόρμα αυτή εξαρτώνται από τη γενική επισκεψιμότητα – και, ως εκ τούτου, είναι συνάρτηση τόσο των νόμιμων όσο και των παράνομων χρήσεών της. Πάντως, οιοσδήποτε προμηθευτής προϊόντος ή υπηρεσίας που μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο και των δύο ειδών χρήσεων θα αντλήσει, αναπόφευκτα, μέρος των κερδών του από τους χρήστες που αγοράζουν ή χρησιμοποιούν το προϊόν ή την υπηρεσία για παράνομους σκοπούς. Επομένως, πρέπει να αποδειχθούν και άλλες περιστάσεις.

119. Συναφώς, δεν πρέπει να παροράται ο σκοπός ενός καθεστώτος δευτερεύουσας ευθύνης. Όπως προκύπτει από το σημείο 117 των παρουσών προτάσεων, κατά τη γνώμη μου, το καθεστώς αυτό πρέπει να τείνει στην αποτροπή συμπεριφορών που διευκολύνουν τις πράξεις προσβολής του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας, χωρίς εντούτοις να αποθαρρύνει την καινοτομία ή να παρακωλύει τη δυνατότητα νόμιμης χρήσης των προϊόντων ή των υπηρεσιών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν και για παράνομους σκοπούς.

120. Στο πλαίσιο αυτό, όπως υποστηρίζει και η Φινλανδική Κυβέρνηση, εκτιμώ ότι ένας φορέας παροχής υπηρεσιών μπορεί να ευθύνεται χωρίς να απαιτείται να αποδειχθεί ότι είχε γνώση ή επίγνωση συγκεκριμένων πράξεων προσβολής του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας, όταν αποδεικνύεται ότι ο φορέας αυτός είχε την πρόθεση, παρέχοντας την υπηρεσία του, να διευκολύνει την τέλεση τέτοιων πράξεων προσβολής εκ μέρους τρίτων. Φρονώ ότι οι αποφάσεις Stichting Brein I («Filmspeler») και Stichting Brein II («The Pirate Bay») πρέπει να ερμηνευθούν υπ’ αυτήν την έννοια. Στην πρώτη απόφαση, το Δικαστήριο υπογράμμισε ότι ο πωλητής της συσκευής «Filmspeler» γνώριζε γενικώς ότι η συσκευή αυτή μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για παράνομους σκοπούς ( 107 ). Στη δεύτερη απόφαση, το Δικαστήριο επισήμανε ότι οι διαχειριστές της πλατφόρμας «The Pirate Bay» γνώριζαν, γενικώς, ότι αυτή διευκολύνει την πρόσβαση σε έργα που ανταλλάσσονται χωρίς προηγούμενη άδεια των δημιουργών τους και ότι, εν πάση περιπτώσει, δεν μπορούσαν να αγνοούν κάτι τέτοιο, δεδομένου ότι πολύ μεγάλο μέρος των αρχείων torrent που ευρίσκονταν στην πλατφόρμα αυτή παρέπεμπαν σε τέτοια έργα ( 108 ). Πάντως, στις υποθέσεις επί των οποίων εκδόθηκαν οι αποφάσεις αυτές, τα πρόσωπα αυτά δήλωναν απερίφραστα την πρόθεσή τους να διευκολύνουν, μέσω της συσκευής ανάγνωσης πολυμέσων ή της πλατφόρμας τους, την τέλεση παράνομων πράξεων «παρουσίασης στο κοινό» από τρίτους ( 109 ).

121. Εν προκειμένω, ούτε η YouTube ούτε η Cyando προωθούν απερίφραστα τις παράνομες χρήσεις των πλατφορμών τους. Εντούτοις, ο F. Peterson και η Elsevier υποστηρίζουν ότι οι συγκεκριμένοι διαχειριστές πρέπει να θεωρηθούν υπεύθυνοι λαμβανομένου υπόψη του τρόπου οργάνωσης των υπηρεσιών τους. Επ’ αυτού, υπενθυμίζω ότι οι ενάγοντες των κύριων δικών προβάλλουν διάφορα επιχειρήματα: πρώτον, οι εν λόγω διαχειριστές εθελοτυφλούν ως προς τις παράνομες χρήσεις των πλατφορμών τους (παρέχοντας στους χρήστες τους τη δυνατότητα να δημοσιεύουν σε αυτές περιεχόμενα με αυτοματοποιημένο τρόπο και χωρίς προηγούμενο έλεγχο), δεύτερον, τους παροτρύνουν να προβαίνουν σε τέτοιες παράνομες χρήσεις και, τρίτον, επέδειξαν αμέλεια ως προς τις χρήσεις αυτές (δεδομένου ότι αθέτησαν υποχρεώσεις μέριμνας παραλείποντας, και στην περίπτωση αυτή, να προβούν σε έλεγχο του περιεχομένου πριν από την ανάρτησή του) ( 110 ).

122. Επιβάλλονται εξαρχής ορισμένες διευκρινίσεις. Κατά τη γνώμη μου, ο διαχειριστής δεν μπορεί να είναι υπεύθυνος, λόγω εθελοτυφλίας ή υπαίτιας αμέλειας, για τον λόγο και μόνον ότι παρέχει στους χρήστες της πλατφόρμας του τη δυνατότητα να δημοσιεύουν σε αυτήν, με αυτοματοποιημένο τρόπο, περιεχόμενο το οποίο δεν ελέγχει γενικώς πριν από την ανάρτησή του. Αφενός, δεν μπορεί να υποστηριχθεί ευλόγως, όπως εντούτοις πράττει η Elsevier, ότι, οργανώνοντας τοιουτοτρόπως την πλατφόρμα του, ο διαχειριστής αυτός αποσκοπεί απλώς να αποφύγει κάθε ευθύνη ( 111 ). Αφετέρου, το άρθρο 15 της οδηγίας 2000/31 δεν επιτρέπει να αναμένεται από τον φορέα παροχής υπηρεσιών να ελέγχει, γενικώς και αφηρημένως, τις πληροφορίες που αποθηκεύει και να αναζητεί ενεργώς παράνομες δραστηριότητες στους εξυπηρετητές του. Επομένως, το γεγονός ότι δεν διενεργεί τέτοιο γενικευμένο έλεγχο δεν μπορεί να θεωρηθεί εθελοτυφλία ή αμέλεια ( 112 ). Εξάλλου, γενικώς, η αμέλεια και μόνον του φορέα παροχής υπηρεσιών δεν πρέπει, εξ ορισμού, να αρκεί, με την επιφύλαξη της περίπτωσης που διαλαμβάνεται στο σημείο 111 των παρουσών προτάσεων, για να αποδειχθεί ότι παρεμβαίνει «ηθελημένως» προς διευκόλυνση των πράξεων προσβολής του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας εκ μέρους των χρηστών της υπηρεσίας του.

123. Κατόπιν των προεκτεθέντων, εκτιμώ ότι ο τρόπος με τον οποίο ο φορέας παροχής υπηρεσιών οργανώνει την παροχή των υπηρεσιών του μπορεί όντως, υπό ορισμένες περιστάσεις, να α