ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ 24ΗΣ ΜΑΡΤΙΟΥ 1988. - ΗΝΩΜΕΝΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΗΣ ΜΕΓΑΛΗΣ ΒΡΕΤΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΒΟΡΕΙΟΥ ΙΡΛΑΝΔΙΑΣ ΚΑΤΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. - ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ ΛΟΓΑΡΙΑΣΜΩΝ ΕΓΤΠΕ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 347/85.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1988 σελίδα 01749



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

1 . Γεωργία - ΕΓΤΠΕ - Εκκαθάριση λογαριασμών - 'Αρνηση επιβαρύνσεως με δαπάνες προκύπτουσες από πλημμέλειες κατά την εφαρμογή των κοινοτικών ρυθμίσεων - 'Αρνηση της Επιτροπής περιοριζόμενη στο κόστος για το ΕΓΤΠΕ των σχετικών πλημμελειών - Βάρος αποδείξεως - Κατανομή μεταξύ Επιτροπής και ενδιαφερόμενου κράτους μέλους

(( Κανονισμός του Συμβουλίου 729/70, άρθρα 2, 3 και 5, παράγραφος 2, στοιχείο β ) ))

2 . Γεωργία - Κοινή γεωργική πολιτική - Χρηματοδότηση από το ΕΓΤΠΕ - Αρχές - 'Αρνηση επιβαρύνσεως με δαπάνες συνδεόμενες με παράνομες πρακτικές - Πρακτικές συνεπαγόμενες εξοικονόμηση πόρων όσον αφορά άλλες θέσεις του ΕΓΤΠΕ - Δεν ασκούν επιρροή

( Κανονισμός 729/70 του Συμβουλίου, άρθρα 2 και 3 )

3 . Πράξεις των οργάνων - Αιτιολογία - Υποχρεωτική - 'Εκταση - Απόφαση περί εκκαθαρίσεως λογαριασμών όσον αφορά τις χρηματοδοτούμενες από το ΕΓΤΠΕ δαπάνες

( Συνθήκη ΕΟΚ, άρθρο 190 )

Περίληψη

1 . Σε περίπτωση που η Επιτροπή αρνείται να επιβαρύνει το ΕΓΤΠΕ με ορισμένες δαπάνες, για το λόγο ότι οι δαπάνες αυτές προκλήθηκαν από καταλογιστέες σε κράτος μέλος παραβάσεις των κοινοτικών ρυθμίσεων, σ' αυτήν εναπόκειται να αποδείξει ότι το εν λόγω κράτος έχει παραβεί τους σχετικούς με την κοινή οργάνωση των γεωργικών αγορών κανόνες . Σε περίπτωση που το μη αναγνωρισθέν ποσό υπολογίστηκε λαμβάνοντας υπόψη τον τρόπο κατά τον οποίο η διαπραχθείσα πλημμέλεια επηρέασε το ύψος των δαπανών του ΕΓΤΠΕ, στο κράτος μέλος που αμφισβητεί το ποσό αυτό εναπόκειται να αποδείξει ότι οι εν λόγω δαπάνες δεν αυξήθηκαν λόγω της πλημμέλειας αυτής ή αυξήθηκαν κατά ποσό κατώτερο αυτού που υπολόγισε η Επιτροπή .

2 . Τα άρθρο 2 και 3 του κανονισμού 729/70 επιτρέπουν στην Επιτροπή να επιβαρύνει το ΕΓΤΠΕ μόνο με τα ποσά που έχουν καταβληθεί σύμφωνα με τους θεσπισμένους στους διάφορους τομείς των γεωργικών προϊόντων κανόνες, ενώ τα κράτη μέλη επιβαρύνονται με όλα τα άλλα καταβληθέντα ποσά, ιδίως τα ποσά που κακώς οι εθνικές αρχές θεώρησαν ότι τους επιτρεπόταν να καταβάλουν στο πλαίσιο της κοινής οργανώσεως των αγορών .

Εν προκειμένω, δεν ασκεί επιρροή το γεγονός ότι οι παράνομες εθνικές πρακτικές που οδήγησαν στην ανάληψη δαπανών κατά παράβαση των σχετικών με την άσκηση της κοινής γεωργικής πολιτικής κανόνων είχαν ενδεχομένως ως συνέπεια ευνοϊκά αποτελέσματα όσον αφορά τα ποσά που εγγράφονται σε άλλες θέσεις του προϋπολογισμού του ΕΓΤΠΕ . Οποιαδήποτε άλλη λύση θα είχε ως αποτέλεσμα την εκτροπή της διαδικασίας εκκαθαρίσεως λογαριασμών από τον ουσιώδη της σκοπό, δηλαδή τον έλεγχο του προσήκοντος χαρακτήρα της διενέργειας των δαπανών .

3 . Στις αποφάσεις περί εκκαθαρίσεως λογαριασμών όσον αφορά τις χρηματοδοτούμενες από το ΕΓΤΠΕ δαπάνες με τις οποίες δεν αναγνωρίζεται μέρος των δηλωθεισών δαπανών δεν απαιτείται λεπτομερής αιτιολογία, εφόσον η ενδιαφερόμενη κυβέρνηση συνεργάστηκε στενά κατά τη διαδικασία καταρτίσεως της αποφάσεως και, επομένως, γνωρίζει το λόγο για τον οποίο η Επιτροπή κρίνει ότι δεν πρέπει να επιβαρυνθεί το ΕΓΤΠΕ με τα επίμαχα ποσά .

Διάδικοι

Στην υπόθεση 347/85,

Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας, εκπροσωπούμενο από τον R . N . Ricks, του Treasury Solicitor' s Department, επικουρούμενο από τους C . Bellamy και R . Anderson, barristers, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο την εδώ πρεσβεία του, 28, boulevard Royal,

προσφεύγον,

κατά

Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενης από τον D . G . Lawrence, μέλος της νομικής της υπηρεσίας, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Γεώργιο Κρεμλή, κτίριο Jean Monnet, Kirchberg,

καθής,

που έχει ως αντικείμενο προσφυγή που ασκήθηκε βάσει του άρθρου 173 της Συνθήκης περι ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας και με την οποία ζητείται να κηρυχθούν άκυρες οι αποφάσεις 85/465/ΕΟΚ και 85/466/ΕΟΚ της Επιτροπής, της 28ης Αυγούστου 1985, περί της υποβληθείσας από το Ηνωμένο Βασίλειο εκκαθαρίσεως λογαριασμών για τις δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων, τμήμα εγγυήσεων, αντίστοιχα για τα οικονομικά έτη 1980 και 1981, κατά το μέτρο που με τις αποφάσεις αυτές δεν αναγνωρίστηκαν ορισμένες δαπάνες που διενεργήθηκαν για ενισχύσεις για το βούτυρο καταναλώσεως, για μέτρα παρεμβάσεως για το αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη και για επιστροφές λόγω εξαγωγής για το γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

συγκείμενο από τους G . Bosco, πρόεδρο τμήματος, προεδρεύοντα, J . C . Moitinho de Almeida, πρόεδρο τμήματος, Τ . Κoopmans, U . Everling, K . Kακούρη, R . Joliet και F . Schockweiler, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας : J . Mischo

γραμματέας : B . Pastor, υπάλληλος διοικήσεως

έχοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας της 9ης Ιουλίου 1987,

αφού άκουσε το γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 1ης Οκτωβρίου 1987,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 15 Νοεμβρίου 1985, το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας άσκησε, δυνάμει του άρθρου 173, πρώτο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΟΚ, προσφυγή με την οποία ζητεί την ακύρωση των αποφάσεων 85/465 και 85/466 της Επιτροπής, της 28ης Αυγούστου 1985, περί της υποβληθείσας από το Ηνωμένο Βασίλειο εκκαθαρίσεως λογαριασμών για τις δαπάνες που χρηματοδοτήθηκαν από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων, τμήμα εγγυήσεων, για τα οικονομικά έτη 1980 και 1981 ( ΕΕ 1985, L 267, σσ . 49 και 52 ).

2 Με τις εν λόγω αποφάσεις η Επιτροπή αρνήθηκε να επιβαρύνει το ΕΓΤΠΕ με ορισμένα ποσά - ήτοι : 2 193 355,97 λίρες στερλίνες ( UΚL ) για το οικονομικό έτος 1980 και 2 873 092,93 UΚL για το οικονομικό έτος 1981 - που κατέβαλε το Ηνωμένο Βασίλειο για ενισχύσεις για το βούτυρο καταναλώσεως, για μέτρα παρεμβάσεως και ενίσχυση για το αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη και για επιστροφές λόγω εξαγωγής για το γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα .

3 Κατά την Επιτροπή, τα εν λόγω ποσά αντιστοιχούν στις αυξήσεις των επιβαρύνσεων του ΕΓΤΠΕ που οφείλονται στην παράνομη πρακτική των Milk Marketing Boards ( Ενώσεις Εμπορίας Γάλακτος ) ( εφεξής : ΜΜΒ ) όσον αφορά :

α ) τον καθορισμό διαφορετικών τιμών για το πλήρες γάλα που προορίζεται για παρασκευή βουτύρου, ανάλογα με το αν το εν λόγω βούτυρο πρόκειται να πωληθεί σε πακέτα ( βούτυρο καταναλώσεως ) ή χύμα ( βούτυρο παρεμβάσεως ) και, ειδικότερα, τον καθορισμό χαμηλότερης τιμής για το γάλα που χρησιμοποιείται για την παρασκευή βουτύρου σε πακέτα

β ) τον καθορισμό διαφορετικών τιμών για το πλήρες γάλα που προορίζεται για την παραγωγή βουτύρου ή κρέμας, ανάλογα με το αν το υγρό αποκορυφωμένο γάλα που προκύπτει από την παραγωγή αυτή προοριζόταν για ζωοτροφές ή επρόκειτο να μεταποιηθεί σε σκόνη και, ειδικότερα, τον καθορισμό χαμηλότερης τιμής για το πλήρες γάλα του οποίου το εναπομείναν αποκορυφωμένο μέρος χρησιμοποιούνταν για ζωοτροφές

γ ) τον καθορισμό διαφορετικών τιμών για το πλήρες γάλα που χρησιμοποιείται για την παραγωγή βουτύρου ή κρέμας, ανάλογα με το αν το υγρό αποκορυφωμένο γάλα που προκύπτει από την παραγωγή αυτή προοριζόταν για την παρασκευή καζεΐνης ή για να μεταποιηθεί σε σκόνη και, ειδικότερα, τον καθορισμό χαμηλότερης τιμής για το πλήρες γάλα του οποίου το εναπομείναν αποκορυφωμένο μέρος χρησιμοποιόταν για την παρασκευή καζεΐνης

δ ) τον καθορισμό διαφορετικών τιμών για το πλήρες γάλα που χρησιμοποιείται για την παρασκευή ορισμένων γαλακτοκομικών προϊόντων, ανάλογα με το αν τα προϊόντα αυτά πωλούνταν εντός της Κοινότητας ή εξάγονταν σε τρίτες χώρες και, ειδικότερα, τον καθορισμό χαμηλότερης τιμής για το γάλα που χρησιμοποιείται για την παρασκευή των προϊόντων που πωλούνται εκτός της Κοινότητας .

4 Για τον υπολογισμό των μη αναγνωρισθέντων ποσών, η Επιτροπή βασίστηκε σε εκτίμηση της κατάστασης που θα είχε δημιουργηθεί στις οικείες αγορές σε περίπτωση που δεν θα υφίστατο η εν λόγω πρακτική της διαφοροποιήσεως των τιμών . Τόνισε ότι θα μπορούσε να υιοθετήσει αυστηρότερη στάση και να αρνηθεί την αναγνώριση του συνόλου των θέσεων που είχαν επηρεαστεί από την εφαρμογή των διαφορετικών τιμών στην περίπτωση αυτή, τα μη αναγνωρισθέντα για το οικονομικά έτη 1980 και 1981 ποσά θα ανέρχονταν σε 300 εκατομμύρια UΚL και όχι σε ένα ελαφρώς υπερβαίνον τα 5 εκατομμύρια UΚL ποσό . Εντούτοις, η Επιτροπή δήλωσε ότι στηρίχτηκε σε θεωρητικής φύσεως υπολογισμούς βασιζόμενους στη σύγκριση μεταξύ της πραγματικής καταστάσεως και αυτής που θα υφίστατο σε περίπτωση που είχε εφαρμοστεί σύστημα ενιαίων τιμών .

5 Δεδομένου ότι το Ηνωμένο Βασίλειο αμφισβήτησε το αποτέλεσμα των υπολογισμών της Επιτροπής, ενώ η τελευταία υπεραμύνθηκε αυτού, οι δύο διάδικοι περιορίστηκαν στην ανάπτυξη των αντίστοιχων απόψεών τους λαμβάνοντας ως βάση τη μέθοδο υπολογισμού που ακολούθησε η Επιτροπή . Κατά συνέπεια, η υπό κρίση διαφορά αφορά μόνον τα ζητήματα επί των οποίων διαφώνησαν οι διάδικοι στο πλαίσιο της εφαρμογής της εν λόγω μεθόδου .

6 Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά, η εξέλιξη της διαδικασίας, καθώς και οι ισχυρισμοί και τα επιχειρήματα των διαδίκων . Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται πιο κάτω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για να σχηματίσει κρίση το Δικαστήριο .

Επί του βάρους αποδείξεως

7 Επιβάλλεται η εξέταση των επιχειρημάτων που προέβαλαν καταρχάς οι δύο διάδικοι όσον αφορά το βάρος αποδείξεως . Κατά τη βρετανική κυβέρνηση, στο πλαίσιο μιας διαδικασίας εκκαθαρίσεως λογαριασμών όπως αυτή που αποτελεί το αντικείμενο της υπό κρίση διαφοράς, στην Επιτροπή εναπόκειται να αποδείξει πρώτα ότι η επίδικη πρακτική της διπλής τιμής συνιστά παραβίαση του κοινοτικού δικαίου . Στη συνέχεια, η Επιτροπή οφείλει να αποδείξει ότι η ίδια πρακτική είχε ως άμεση και αναπόφευκτη συνέπεια την αύξηση των δαπανών του ΕΓΤΠΕ . Τέλος, υποχρεούται να προσδιορίσει και να αιτιολογήσει το ακριβές ύψος μιας τέτοιας αύξησης .

8 Προς στήριξη της άποψής της, η βρετανική κυβέρνηση επικαλείται σχετικό υπόμνημα ( VΙ/662/85 ), με το οποίο η Επιτροπή δήλωσε ότι έπρεπε να αποδειχθεί η ύπαρξη "αναπόφευκτης και άμεσης επίπτωσης στις δαπάνες του ΕΓΤΠΕ", καθώς και αιτιώδους σύνδεσμου μεταξύ της επίδικης παράβασης και των οικονομικής φύσεως συνεπειών για το ΕΓΤΠΕ .

9 Η Επιτροπή δέχεται ότι φέρει, εν προκειμένω, το βάρος της αποδείξεως του ότι, αφενός, διαπράχθηκε παράβαση των κανόνων της κοινής οργάνωσης των γεωργικών αγορών και, αφετέρου, η παράβαση αυτή μπορούσε να έχει ως συνέπεια αύξηση των δαπανών που αναφέρονται σε ορισμένες θέσεις του προϋπολογισμού του ΕΓΤΠΕ . Αντιθέτως, διατείνεται ότι στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος εναπόκειται να αποδείξει είτε ότι η παράβαση που του προσάπτεται δεν προκάλεσε καμιά αύξηση των εν λόγω δαπανών είτε ότι μια τέτοια αύξηση υπερεκτιμήθηκε από την Επιτροπή .

10 'Οσον αφορά το υπόμνημα που επικαλέστηκε η βρετανική κυβέρνηση, η Επιτροπή απάντησε ότι το προσφεύγον παρέλειψε να αναφέρει τις δύο τελευταίες φράσεις της παραγράφου 4, οι οποίες έχουν ως εξής :

"Εντούτοις, η Επιτροπή δεν υποχρεούται να υπολογίσει με ακρίβεια την οικονομική επίπτωση μιας παράνομης ενέργειας κράτους μέλους . Εφόσον ένας τέτοιος υπολογισμός είναι αδύνατος, στο κράτος μέλος εναπόκειται, άλλως είναι δυνατό να του καταλογιστεί το σύνολο των σχετικών δαπανών, να προσκομίσει τα στοιχεία που θα επιτρέψουν τον υπολογισμό της πραγματικής επίπτωσης των ενεργειών του ( βλέπε απόφαση του Δικαστηρίου στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις 15 και 16/76 )."

11 Σχετικώς, πρέπει να τονιστεί καταρχάς ότι, υπό το φως των αρχών που διέπουν τη διαδικασία εκκαθαρίσεως των λογαριασμών του ΕΓΤΠΕ και έχουν επικυρωθεί από τη νομολογία του Δικαστηρίου ( βλέπε ιδίως αποφάσεις της 7ης Φεβρουαρίου 1979, Κάτω Χώρες κατά Επιτροπής, 11/76, ΕCR σ . 245, Γαλλία κατά Επιτροπής, 15 και 16/76, ΕCR σ . 321 ), στο πλαίσιο της κοινής οργάνωσης των γεωργικών αγορών χρηματοδοτούνται από το ΕΓΤΠΕ μόνο οι επιστροφές που χορηγούνται και οι παρεμβάσεις που διενεργούνται "σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανόνες ".

12 Είναι επίσης δεδομένο ( βλέπε ιδίως τις προαναφερθείσες αποφάσεις ) ότι δεν μπορούν να χρηματοδοτούνται από το ΕΓΤΠΕ, αλλά πρέπει, οπωσδήποτε, να επιβαρύνουν το οικείο κράτος μέλος οι επιπλέον επιβαρύνσεις που προκύπτουν από εθνικά μέτρα ικανά να διακυβεύσουν την ισότητα μεταχειρίσεως μεταξύ των επιχειρηματιών στο εσωτερικό της Κοινότητας και να νοθεύσουν, κατ' αυτό τον τρόπο, τους όρους ανταγωνισμού μεταξύ των κρατών μελών .

13 Εξάλλου, όπως προκύπτει από την προαναφερθείσα απόφαση του Δικαστηρίου της 7ης Φεβρουαρίου 1979 στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις 15 και 16/76, σε περίπτωση που δεν καθίσταται δυνατό να διαπιστωθεί με βεβαιότητα η έκταση της αύξησης των δαπανών μιας θέσης του προϋπολογισμού του ΕΓΤΠΕ, που προκλήθηκε από ασυμβίβαστο με το κοινοτικό δίκαιο εθνικό μέτρο, η Επιτροπή δεν έχει άλλη επιλογή από το να αρνηθεί τη χρηματοδότηση του συνόλου των εν λόγω δαπανών .

14 Τέλος, πρέπει να υπομνηστεί ( βλέπε ιδίως απόφαση της 17ης Ιουλίου 1984, Λουξεμβούργο κατά Επιτροπής, 49/83, Συλλογή σ . 2931 ) ότι σε περίπτωση που η Επιτροπή αρνείται να επιβαρύνει το ΕΓΤΠΕ με ορισμένες δαπάνες, για το λόγο ότι οι δαπάνες αυτές προκλήθηκαν από καταλογιστέες σε κράτος μέλος παραβάσεις των κοινοτικών ρυθμίσεων, σ' αυτό το κράτος μέλος εναπόκειται να αποδείξει ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις για τη χορήγηση της χρηματοδότησης που του αρνείται η Επιτροπή .

15 Το ίδιο ισχύει για την περίπτωση κατά την οποία, όπως συμβαίνει εν προκειμένω, η Επιτροπή, αντί να απορρίψει το σύνολο των κατά παράβαση των σχετικών κανόνων διενεργηθεισών δαπανών, προσπάθησε να διαπιστώσει τις οικονομικές επιπτώσεις της παράνομης ενέργειας μέσω υπολογισμών βασιζόμενων σε εκτίμηση της κατάστασης που θα είχε προκύψει στην οικεία αγορά αν δεν είχε διαπραχθεί η παράβαση . Σε μια τέτοια περίπτωση, το βάρος αποδείξεως του εσφαλμένου των υπολογισμών αυτών φέρει το κράτος που ζητεί την ακύρωση της απόφασης περί μη χρηματοδοτήσεως .

16 Κατά συνέπεια, πρέπει να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η Επιτροπή τήρησε τις σχετικές με την απόδειξη υποχρεώσεις της όταν διαπίστωσε την εκ μέρους ενός κράτους μέλους παράβαση των κανόνων της κοινής οργάνωσης των γεωργικών αγορών . Εφόσον η Επιτροπή αποφάσισε να υπολογίσει το ύψος των δαπανών που συνεπάγεται η παράβαση, λαμβάνοντας υπόψη τον τρόπο κατά τον οποίο η διαπραχθείσα πλημμέλεια επηρέασε το ύψος των δαπανών του ΕΓΤΠΕ - όπως συνέβη εν προκειμένω - στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος εναπόκειται να αποδείξει ότι οι εν λόγω δαπάνες δεν αυξήθηκαν λόγω της πλημμέλειας αυτής ή αυξήθηκαν κατά ποσό κατώτερο αυτού που υπολόγισε η Επιτροπή .

Επί του ζητήματος αν η επίδικη πρακτική της διαφοροποιήσεως των τιμών συμβιβάζεται με το κοινοτικό δίκαιο και μπορεί να έχει ως συνέπεια αύξηση των δαπανών του ΕΓΤΠΕ

17 Ενόψει των πιο πάνω σκέψεων σχετικά με το βάρος αποδείξεως, πρέπει να εξεταστεί, καταρχάς, αν η Επιτροπή απέδειξε κατά νόμο ότι η επίδικη πρακτική της διαφοροποιήσεως τιμών είναι ασυμβίβαστη με το κοινοτικό δίκαιο .

18 'Οσον αφορά την ύπαρξη διπλής τιμής για το γάλα, ανάλογα με το αν το απομένον αποκορυφωμένο γάλα χρησιμοποιήθηκε για ζωοτροφές ή μεταποιήθηκε σε σκόνη, η Επιτροπή, αφού τόνισε ότι μια τέτοια πρακτική είναι ασυμβίβαστη με το κοινοτικό δίκαιο, υποστήριξε ότι, σε περίπτωση που δεν υφίσταται διαφοροποίηση των τιμών, η τιμή του αποκορυφωμένου γάλακτος που χρησιμοποιείται για ζωοτροφές είναι χαμηλότερη αυτής του γάλακτος που μεταποιείται σε σκόνη . Η επίπτωση αυτής της διαφοράς ως προς την τιμή στην τελική τιμή του γάλακτος που χρησιμοποιείται για κτηνοτροφές έχει ως συνέπεια αύξηση της ζητήσεως του προϊόντος αυτού από τους κτηνοτρόφους και αντίστοιχη μείωση της ποσότητας του αποκορυφωμένου γάλακτος που προορίζεται να μεταποιηθεί σε σκόνη . Αυτό έχει ως αποτέλεσμα μείωση των ποσών που καταβάλλονται για ενισχύσεις και μέτρα παρεμβάσεως για το γάλα σε σκόνη .

19 Ομοίως, όσον αφορά την ύπαρξη διπλής τιμής για το γάλα ανάλογα με το αν το απομένον αποκορυφωμένο γάλα χρησιμοποιήθηκε για την παραγωγή καζεΐνης ή μεταποιήθηκε σε σκόνη, η Επιτροπή, αφού επισήμανε ότι μια τέτοια πρακτική είναι ασυμβίβαστη με το κοινοτικό δίκαιο, υποστήριξε ότι, σε περίπτωση καθορισμού ενιαίας τιμής, η τιμή του γάλακτος που χρησιμοποιείται για την παρασκευή καζεΐνης και, επομένως, η τιμή της καζεΐνης μειώνεται . Κατά συνέπεια, η ζήτηση του αποκορυφωμένου γάλακτος για την παραγωγή καζεΐνης θα είχε αυξηθεί, πράγμα που θα σήμαινε αντίστοιχη μείωση της ποσότητας γάλακτος σε σκόνη . Κατά συνέπεια, θα μειώνονταν οι δαπάνες που προκαλούνται από μέτρα παρεμβάσεως όσον αφορά το γάλα σε σκόνη .

20 'Οσον αφορά τη διαφοροποίηση των τιμών ανάλογα με τον τρόπο διαθέσεως στο εμπόριο του βουτύρου ( βούτυρο σε πακέτα ή βούτυρο χύμα ), η Επιτροπή αφού επισήμανε ότι μια τέτοια πρακτική είναι ασυμβίβαστη με το κοινοτικό δίκαιο, θεώρησε ότι, σε περίπτωση καθορισμού ενιαίας τιμής, η τιμή του γάλακτος που χρησιμοποιείται για την παρασκευή βουτύρου σε πακέτα θα είχε καθοριστεί στο ίδιο ανώτερο επίπεδο με την τιμή του γάλακτος που χρησιμοποιείται για την παραγωγή βουτύρου χύμα/βουτύρου παρεμβάσεως . Μια τέτοια αύξηση της τιμής του γάλακτος που χρησιμοποιείται για την παρασκευή βουτύρου σε πακέτα θα είχε ως συνέπεια αύξηση της τιμής πωλήσεως αυτού του βουτύρου και, επομένως, μείωση της κατανάλωσής του . Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα μείωση των ποσών που καταβάλλονται ως κοινοτική ενίσχυση για το βούτυρο καταναλώσεως .

21 Τέλος, όσον αφορά την ύπαρξη διπλής τιμής για το γάλα ανάλογα με το αν τα παράγωγα γαλακτοκομικά προϊόντα πωλούνταν εντός ή εκτός της Κοινότητας, η Επιτροπή, αφού τόνισε ότι μια τέτοια πρακτική είναι ασυμβίβαστη με το κοινοτικό δίκαιο, θεώρησε ότι, σε περίπτωση που δεν υφίστατο διαφοροποίηση των τιμών, το γάλα που χρησιμοποιείται για την παρασκευή των εκτός της Κοινότητας εξαγόμενων προϊόντων θα πωλούνταν στην ίδια υψηλότερη τιμή με αυτή που έχει οριστεί για τα προϊόντα που πωλούνται εντός της Κοινότητας . Αυτό έχει ως αποτέλεσμα μείωση των εξαγωγών προς τις τρίτες χώρες και, ως εκ τούτου, μείωση των ποσών που καταβάλλονται για επιστροφές λόγω εξαγωγής .

22 Η βρετανική κυβέρνηση αμφισβητεί τη θέση της Επιτροπής, κατά την οποία η επίδικη πρακτική διαφοροποιήσεως των τιμών είναι ασυμβίβαστη με τις κοινοτικές ρυθμίσεις, και υποστηρίζει ότι, εν πάση περιπτώσει, η πρακτική αυτή δεν μπορεί να συνεπάγεται οικονομικής φύσεως συνέπειες σε βάρος του ΕΓΤΠΕ .

23 'Οσον αφορά το σύστημα της διπλής τιμής για το γάλα ανάλογα με το αν το απομένον αποκορυφωμένο γάλα χρησιμοποιήθηκε για ζωοτροφές ή μεταποιήθηκε σε σκόνη, πρέπει να υπομνηστεί ότι το Δικαστήριο, με την απόφασή του της 2ας Δεκεμβρίου 1986 ( Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου, 23/84, Συλλογή 1986, σ . 3581 ), δέχτηκε ότι το σύστημα αυτό, με το να συνεπάγεται τον καθορισμό υψηλότερης τιμής για προϊόν προοριζόμενο για χρήση που αποτελεί το αντικείμενο κοινοτικού συστήματος ενισχύσεων, εμποδίζει την εύρυθμη λειτουργία του συστήματος αυτού και είναι, επομένως, ασυμβίβαστο με το κοινοτικό δίκαιο . Πράγματι, μια τέτοια υψηλότερη τιμή εμποδίζει την κοινοτική ενίσχυση που αναφέρεται στον κανονισμό 986/68 του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 1968 ( ΕΕ ειδ . έκδ . 03/003, σ . 120 ), να πετύχει το σκοπό της, δηλαδή την ενθάρρυνση, διά της διασφαλίσεως της χαμηλότερης δυνατής τιμής πωλήσεως, ευρύτερης χρησιμοποίησης του υγρού αποκορυφωμένου γάλακτος στις ζωοτροφές .

24 Το ίδιο ισχύει όσον αφορά το σύστημα της διπλής τιμής για το πλήρες γάλα, πράγμα που συνεπάγεται, όσον αφορά το υγρό αποκορυφωμένο γάλα που χρησιμοποιείται για την παραγωγή καζεΐνης, τιμή πωλήσεως υψηλότερη αυτής που έχει καθοριστεί για το γάλα που μεταποιείται σε σκόνη . 'Ενα τέτοιο σύστημα παρεμβάλλει εμπόδια στο κοινοτικό σύστημα ενισχύσεων όπως αυτό ορίζεται στον κανονισμό 987/68 του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 1968 ( ΕΕ ειδ . έκδ . 03/003, σ . 122 ), σκοπός του οποίου είναι, επίσης, η ευρύτερη χρησιμοποίηση του υγρού αποκορυφωμένου γάλακτος για τη μεταποίηση σε καζεΐνη .

25 Από τις προηγούμενες σκέψεις απορρέει ότι, όπως ορθώς υπογράμμισε η Επιτροπή, αν δεν είχαν καθοριστεί υψηλότερες τιμές πωλήσεως για το υγρό αποκορυφωμένο γάλα που χρησιμοποιείται για ζωοτροφές και για την παραγωγή καζεΐνης, η χρησιμοποίηση του γάλακτος αυτού για ζωοτροφές και για την παρασκευή καζεΐνης θα αυξανόταν, πράγμα που συνεπάγεται μείωση της χρησιμοποίησης του ίδιου γάλακτος για την παρασκευή γάλακτος σε σκόνη και, επομένως, μείωση των ποσών που χρηματοδοτούνται από το ΕΓΤΠΕ για ενισχύσεις και μέτρα παρεμβάσεως για το γάλα σε σκόνη .

26 Κατά συνέπεια, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η πρακτική της διπλής τιμής για το πλήρες γάλα, ανάλογα με το αν το απομένον αποκορυφωμένο γάλα προορίζεται για μεταποίηση σε σκόνη ή για πώληση ως ζωοτροφή ή για την παρασκευή καζεΐνης, είναι και ασυμβίβαστη με το κοινοτικό δίκαιο και ικανή να προκαλέσει αύξηση ορισμένων δαπανών του ΕΓΤΠΕ .

27 'Οσον αφορά τη διαφοροποίηση της τιμής του πλήρους γάλακτος ανάλογα με τον τρόπο διαθέσεως στο εμπόριο του βουτύρου, δηλαδή ανάλογα με το αν το παρασκευαζόμενο από το γάλα αυτό βούτυρο πωλείται σε πακέτα ή χύμα, το Δικαστήριο έχει ήδη δεχθεί, με την προαναφερθείσα απόφασή του της 2ας Δεκεμβρίου 1986, ότι η διαφοροποίηση αυτή είναι ασυμβίβαστη με το κοινοτικό δίκαιο και, ειδικότερα, με το άρθρο 9, παράγραφος 1, του κανονισμού 1422/78 του Συμβουλίου, της 20ής Ιουνίου 1978, περί της χορηγήσεως ορισμένων ειδικών δικαιωμάτων σε οργανώσεις παραγωγών γάλακτος στο Ηνωμένο Βασίλειο ( ΕΕ ειδ . έκδ . 03/021, σ . 213 ).

28 Εξάλλου, από τη δικογραφία προκύπτει ότι αυτό το σύστημα της διπλής τιμής θεσπίστηκε από τα ΜΜΒ προκειμένου να καταστεί δυνατή στους βρετανούς παραγωγούς που συσκευάζουν βούτυρο σε πακέτα η αγορά γάλακτος σε ευνοϊκότερη τιμή, ώστε να διατηρήσουν έτσι τα περιθώριά τους κέρδους στο πλαίσιο μιας κατάστασης δυσμενούς συγκυρίας . Υπό τις περιστάσεις αυτές, ορθώς η Επιτροπή θεώρησε ότι, αν δεν υφίστατο αυτό το σύστημα διπλής τιμής, οι βρετανοί παραγωγοί βουτύρου καταναλώσεως θα ήσαν υποχρεωμένοι να αυξήσουν τις τιμές τους πωλήσεως, πράγμα που θα είχε ως συνέπεια μείωση της καταναλώσεως βουτύρου και, επομένως, μείωση των ποσών που χρηματοδοτούνται από το ΕΓΤΠΕ ως ενίσχυση για το βούτυρο καταναλώσεως .

29 Κατά συνέπεια, πρέπει να συναχθεί το συμπέρασμα ότι ο καθορισμός διπλής τιμής για το πλήρες γάλα ανάλογα με το αν το βούτυρο που παρασκευάζεται από το γάλα αυτό πωλείται σε πακέτα ή χύμα είναι ασυμβίβαστος με το κοινοτικό δίκαιο και ικανός να προκαλέσει αύξηση των δαπανών του ΕΓΤΠΕ .

30 'Οσον αφορά το σύστημα διπλής τιμής για το γάλα ανάλογα με το αν τα τελικά προϊόντα προορίζονται ή όχι για εξαγωγή εκτός της Κοινότητας, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η βρετανική κυβέρνηση δέχτηκε, κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση, ότι ένα τέτοιο σύστημα συνιστά παράβαση του άρθρου 9, παράγραφος 1, του προαναφερθέντος κανονισμού 1422/78 (" a breach of article 9(1 ) of regulation 1422/78 ").

31 Εξάλλου, ορθώς η Επιτροπή παρατήρησε ότι το εν λόγω σύστημα, διά της μειώσεως της τιμής του γάλακτος που χρησιμοποιόταν για την παρασκευή γαλακτοκομικών προϊόντων πωλούμενων εκτός Κοινότητας, αποσκοπούσε κυρίως στο να ευνοηθούν οι βρετανικές εξαγωγές των προϊόντων αυτών στις αγορές των τρίτων χωρών και ότι, αν δεν υφίστατο τέτοια διαφοροποίηση τιμής, ο όγκος των εξαγωγών αυτών θα ήταν μικρότερος . Εξάλλου, το γεγονός αυτό επιβεβαιώνεται από το έγγραφο της βρετανικής κυβέρνησης προς την Επιτροπή, της 22ας Ιουλίου 1983, από το οποίο συνάγεται ότι, αν δεν υφίστατο η διπλή τιμή, ο όγκος των εξαγωγών γαλακτοκομικών προϊόντων προς τις αγορές των τρίτων χωρών θα ήταν μικρότερος . Κατά συνέπεια, ορθώς η Επιτροπή θεώρησε ότι, αν τα ΜΜΒ δεν είχαν εφαρμόσει το εν λόγω σύστημα διαφοροποιήσεως της τιμής, τα ποσά που επρόκειτο να χρηματοδοτηθούν από το ΕΓΤΠΕ ως επιστροφές κατά την εξαγωγή θα ήταν μικρότερα .

32 Κατά συνέπεια, πρέπει να συναχθεί το συμπέρασμα ότι ο καθορισμός διπλής τιμής για το πλήρες γάλα ανάλογα με το αν τα παρασκευαζόμενα από το γάλα αυτό προϊόντα πωλούνται εντός της Κοινότητας ή εξάγονται εκτός αυτής είναι και ασυμβίβαστος με το κοινοτικό δίκαιο και ικανός να προκαλέσει αύξηση των δαπανών του ΕΓΤΠΕ .

33 Κατ' αυτό τον τρόπο, δεδομένου ότι η Επιτροπή απέδειξε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο, εφαρμόζοντας τις επίδικες διαφοροποιήσεις τιμών, διέπραξε παράβαση των κανόνων της κοινής οργάνωσης των γεωργικών αγορών ικανή να προκαλέσει αύξηση ορισμένων δαπανών του ΕΓΤΠΕ, πρέπει, στη συνέχεια, να ελεγχθεί αν, παρ' όλ' αυτά, η βρετανική κυβέρνηση απέδειξε ότι οι εν λόγω παραβάσεις είχαν στην πραγματικότητα οικονομικές συνέπειες διαφορετικές από αυτές που υπολόγισε η Επιτροπή .

Επί των υπολογισμών της Επιτροπής για την εξακρίβωση της αύξησης των δαπανών του ΕΓΤΠΕ

34 Εν προκειμένω, η Επιτροπή τονίζει ότι, αντί να θεωρήσει αδύνατη την εξακρίβωση της πραγματικής αύξησης των δαπανών του ΕΓΤΠΕ που οφείλονται στην εισαγωγή των διπλών τιμών, πράγμα που θα συνεπαγόταν άρνηση χρηματοδοτήσεως του συνόλου των σχετικών με τα εν λόγω προϊόντα δαπανών που αναφέρονται στις θέσεις του προϋπολογισμού του ΕΓΤΠΕ, προσπάθησε να εξακριβώσει το ποσό αυτό με υπολογισμούς στηριζόμενους σε εκτίμηση της κατάστασης που θα προέκυπτε στις οικείες αγορές αν δεν υφίστατο η πρακτική διαφοροποιήσεως των τιμών .

35 Επιβάλλεται η παρατήρηση ότι η μέθοδος που ακολούθησε η Επιτροπή για να καταλήξει στα αποτελέσματα αυτά την υποχρέωσε να προβεί σε μία σειρά υποθέσεων όσον αφορά ιδίως το επίπεδο τιμών των ΜΜΒ και την αντίδραση της προσφοράς και ζήτησης σ' αυτό το επίπεδο τιμών .

36 Κατά των υποθέσεων αυτών η βρετανική κυβέρνηση αντιτάσσει άλλες υποθέσεις στηριζόμενες ιδίως σε διαφορετική εκτίμηση των εξής στοιχείων :

α ) το επίπεδο στο οποίο θα είχε καθοριστεί η ενιαία τιμή του γάλακτος αν δεν υφίστατο διπλή τιμή

β ) την επίπτωση που θα είχε στην τελική τιμή των σχετικών γαλακτοκομικών προϊόντων η μεταβολή της τιμής του γάλακτος, η οποία οφείλεται στον καθορισμό ενιαίας τιμής

γ ) τη μεταβολή της ζήτησης των εν λόγω προϊόντων λόγω της μεταβολής της τιμής τους .

α ) Επί του επιπέδου στο οποίο θα είχε καθοριστεί η ενιαία τιμή για το γάλα αν δεν υφίστατο η διπλή τιμή

37 'Οσον αφορά το επίπεδο της ενιαίας τιμής, η βρετανική κυβέρνηση διατείνεται κατ' ουσίαν ότι, αν δεν υφίστατο διπλή τιμή, τα ΜΜΒ θα υποχρεώνονταν να ορίσουν μια ενδιάμεση, μεταξύ των δύο υφισταμένων, τιμή, πράγμα που συνεπάγεται διαφορετικές συνέπειες από αυτές που έλαβε υπόψη της η Επιτροπή .

38 Η Επιτροπή παρατηρεί ότι η υπόθεση του καθορισμού μιας μέσης ενιαίας τιμής στερείται λογικής βάσεως . Ειδικότερα, υπογραμμίζει ότι, όσον αφορά την περίπτωση του βουτύρου και του αποκορυφωμένου γάλακτος, η ενιαία τιμή για το γάλα θα προσέγγιζε, υπό ομαλές συνθήκες, την τιμή του γάλακτος που προορίζεται για την παρασκευή προϊόντων παρεμβάσεως όπως είναι ιδίως το βούτυρο χύμα και το αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη . 'Οσον αφορά την περίπτωση των εξαγόμενων προϊόντων, η ενιαία τιμή του γάλακτος θα ήταν ίση προς αυτή που ισχύει για το γάλα που χρησιμοποιείται για την παρασκευή προϊόντων προοριζόμενων για την εσωτερική αγορά .

39 Σχετικά, πρέπει να τονιστεί ότι οι τιμές παρεμβάσεως για το βούτυρο και το αποκορυφωμένο γάλα έχουν καθοριστεί σε τέτοιο επίπεδο ώστε οι παραγωγοί γάλακτος να μπορούν να πετύχουν την ενδεικτική τιμή που αναφέρεται στον κανονισμό 804/68 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1968, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων ( ΕΕ ειδ . έκδ . 03/003, σ . 82 ). Ως εκ τούτου, σε κατάσταση πλεονασματικής παραγωγής βουτύρου και αποκορυφωμένου γάλακτος, όπως αυτή που διαπιστώθηκε στο Ηνωμένο Βασίλειο το 1980 και 1981, είναι φυσικό, όπως υπογράμμισε η Επιτροπή, η τιμή πωλήσεως του γάλακτος να έχει καθοριστεί με βάση τις τιμές παρεμβάσεως των δύο προαναφερθέντων προϊόντων .

40 'Οσον αφορά τα εξαγόμενα γαλακτοκομικά προϊόντα, πρέπει να τονιστεί ότι η βρετανική κυβέρνηση δέχτηκε ότι, όσον αφορά ορισμένα από τα προϊόντα αυτά - τα υγρά, τις κρέμες και τα μαλακά τυριά - η ενιαία τιμή του γάλακτος καθορίστηκε, προφανώς, στο επίπεδο που υπολόγισε η Επιτροπή, δηλαδή αυτό της υψηλότερης τιμής για το γάλα που χρησιμοποιείται για την παρασκευή των εντός της Κοινότητας πωλούμενων προϊόντων . Για τα άλλα εξαγόμενα προϊόντα - συμπυκνωμένο ή εβαπορέ γάλα, σοκολάτα σε κόκκους, πλήρες γάλα σε σκόνη και τυρί φέτα -, από τα στατιστικά στοιχεία της δικογραφίας προκύπτει ότι, πριν από τη θέσπιση της διπλής τιμής, οι πωλήσεις των προϊόντων αυτών στην κοινοτική αγορά υπερέβαιναν κατά πολύ τις πωλήσεις στις αγορές των τρίτων χωρών . Υπό τις περιστάσεις αυτές, πρέπει να γίνει δεκτό ότι ορθώς η Επιτροπή θεώρησε ότι η ενιαία τιμή του γάλακτος καθορίστηκε στο επίπεδο της τιμής που επικρατούσε στη σημαντικότερη αγορά, δηλαδή την αγορά των εντός της Κοινότητας πωλούμενων γαλακτοκομικών προϊόντων .

41 Υπό το φως των σκέψεων αυτών, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η βρετανική κυβέρνηση δεν απέδειξε ότι ήσαν εσφαλμένοι οι υπολογισμοί της Επιτροπής όσον αφορά το επίπεδο στο οποίο θα καθοριζόταν η ενιαία τιμή του γάλακτος αν δεν υφίστατο η διπλή τιμή .

β ) Επί της επιπτώσεως, στην τελική τιμή των σχετικών γαλακτοκομικών προϊόντων, της μεταβολής της τιμής του γάλακτος λόγω του καθορισμού ενιαίας τιμής

42 Εν προκειμένω, η βρετανική κυβέρνηση ισχυρίζεται κατ' ουσίαν ότι, ακόμα και στην περίπτωση που η ενιαία τιμή είχε καθοριστεί στο επίπεδο που υπολόγισε η Επιτροπή, οι μεταβολές της τιμής του γάλακτος οι οποίες οφείλονταν στη θέσπιση μιας τέτοιας ενιαίας τιμής δεν θα είχαν επιπτώσεις, σε μεταγενέστερο στάδιο, στις τιμές πωλήσεως των σχετικών τελικών προϊόντων ( δηλαδή, του βουτύρου σε πακέτα, του αποκορυφωμένου γάλακτος για ζωοτροφές, της καζεΐνης και των εκτός της Κοινότητας εξαγόμενων γαλακτοκομικών προϊόντων ).

43 Η Επιτροπή ορθώς απάντησε ότι, ενόψει της καταστάσεως των οικείων αγορών, οι οποίες χαρακτηρίζονταν κατά τον κρίσιμο χρόνο από έντονο μεταξύ των παραγωγών ανταγωνισμό και πολύ στενά περιθώρια κέρδους των οικείων παρασκευαστών, ήταν απολύτως λογικό να θεωρηθεί ότι αύξηση ή μείωση της τιμής της πρώτης ύλης ( του γάλακτος ) θα είχε, σε μεταγενέστερο στάδιο, επιπτώσεις στην τιμή των προαναφερθέντων τελικών προϊόντών .

44 Υπό τις περιστάσεις αυτές, πρέπει να αναγνωριστεί ότι η βρετανική κυβέρνηση δεν απέδειξε ότι ήσαν εσφαλμένοι οι υπολογισμοί της Επιτροπής σχετικά με την επίπτωση, επί της τελικής τιμής των σχετικών γαλακτοκομικών προϊόντων, της μεταβολής της τιμής του γάλακτος λόγω του καθορισμού ενιαίας τιμής .

γ ) Επί της μεταβολής της ζητήσεως των εν λόγω προϊόντων λόγω της μεταβολής της τιμής τους

45 Σχετικά, επιβάλλεται καταρχάς η παρατήρηση ότι η βρετανική κυβέρνηση δεν αντέταξε εναλλακτικούς υπολογισμούς σ' αυτούς που προέβαλε η Επιτροπή όσον αφορά τις μεταβολές της ζητήσεως του βουτύρου σε πακέτα, της καζεΐνης και των εκτός της Κοινότητας εξαγόμενων γαλακτοκομικών προϊόντων .

46 Προκειμένου περί του αποκορυφωμένου γάλακτος που προορίζεται για ζωοτροφές, η εν λόγω κυβέρνηση ισχυρίστηκε ότι η Επιτροπή όφειλε να υπολογίσει τη μεταβολή της ζητήσεως του προϊόντος αυτού, στηριζόμενη όχι σε συντελεστή ελαστικότητας - 1,27, αλλά σε συντελεστή κυμαινόμενο μεταξύ του - 0,24 και - 1,03 .

47 Επί του σημείου αυτού, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι ο συντελεστής ελαστικότητας - 1,27 καθορίστηκε από την Επιτροπή κατόπιν μακρών διμερών συνομιλιών με τις βρετανικές αρχές και ότι, στο πλαίσιο των συνομιλιών αυτών, η Επιτροπή έλαβε υπόψη τα στοιχεία και τις πληροφορίες που της παρέσχε η βρετανική κυβέρνηση, δεχθείσα να τροποποιήσει σημαντικά το συντελεστή ελαστικότητας, δηλαδή το - 4, που είχε υιοθετήσει αρχικά . Πρέπει επίσης να παρατηρηθεί ότι στη δικογραφία υπάρχει η έκθεση ενός οργανισμού ερευνών, η οποία καταρτίστηκε το 1980 κατόπιν αιτήσεως των ΜΜΒ, από την οποία προκύπτει ότι η τιμή αποτελεί σημαντικό παράγοντα - και μάλιστα, για το ένα τρίτο των χρηστών, το βασικό παράγοντα - όσον αφορά την επιλογή των ζωοτροφών .

48 Υπό τις περιστάσεις αυτές, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η βρετανική κυβέρνηση δεν απέδειξε ότι είναι εσφαλμένοι οι υπολογισμοί της Επιτροπής, όσον αφορά τη μεταβολή της ζητήσεως των εν λόγω προϊόντων .

49 Υπό το φως του συνόλου των σκέψεων όσον αφορά την εκτίμηση των στοιχείων που ελήφθησαν υπόψη για τον υπολογισμό των ποσών που δεν έγιναν αποδεκτά, πρέπει να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η βρετανική κυβέρνηση δεν απέδειξε επαρκώς κατά νόμο ότι η επίδικη πρακτική της διπλής τιμής δεν προκάλεσε καμιά αύξηση των δαπανών του ΕΓΤΠΕ ή, τουλάχιστον, προκάλεσε αύξηση μικρότερη από αυτή που είχε υπολογίσει η Επιτροπή . Κατά συνέπεια, ορθώς η τελευταία αρνήθηκε να επιβαρύνει το ΕΓΤΠΕ με δαπάνες ύψους ίσου προς αυτό που είχε υπολογίσει .

Επί της εξοικονομήσεως πόρων που πέτυχε το ΕΓΤΠΕ λόγω της πρακτικής διαφοροποιήσεως των τιμών

50 Η βρετανική κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι η επίδικη πρακτική της διπλής τιμής καίτοι προκάλεσε, αφενός, αύξηση των δαπανών για μέτρα ενισχύσεως όσον αφορά το αποκορυφωμένο γάλα σε σκόνη και για επιστροφές λόγω εξαγωγής, είχε οπωσδήποτε ως συνέπεια, αφετέρου, μείωση των δαπανών για μέτρα ενισχύσεως όσον αφορά τις ζωοτροφές και την καζεϊνη, καθώς και για μέτρα παρεμβάσεως . 'Εχοντας υπόψη τα θετικά αυτά αποτελέσματα, η βαλλόμενη πρακτική δεν είχε, εν προκειμένω, ως συνέπεια μια γενική αύξηση δαπανών του ΕΓΤΠΕ . Κατά συνέπεια, η άρνηση χρηματοδοτήσεως των επίμαχων ποσών είναι αδικαιολόγητη .

51 Η Επιτροπή απαντά ότι τα επιχειρήματα της βρετανικής κυβερνήσεως δεν μπορούν να γίνουν δεκτά, διότι στηρίζονται σε πεπλανημένη ερμηνεία τόσο των αρχών που διέπουν τη χρηματοδότηση της κοινής γεωργικής πολιτικής όσο και των κανόνων που ρυθμίζουν τη διαδικασία εκκαθαρίσεως των λογαριασμών .

52 Εν προκειμένω, πρέπει να τονιστεί ότι, κατά τα άρθρα 2 και 3 του κανονισμού 729/70 του Συμβουλίου, της 21ης Απριλίου 1970, περί χρηματοδοτήσεως της κοινής γεωργικής πολιτικής ( ΕΕ ειδ . έκδ . 03/005, σ . 93 ), το ΕΓΤΠΕ επιβαρύνεται, στο πλαίσιο της κοινής οργανώσεως των γεωργικών αγορών, με τις επιστροφές που χορηγούνται και τις παρεμβάσεις που διενεργούνται "σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανόνες ". 'Οπως έχει δεχθεί το Δικαστήριο με την απόφασή του της 7ης Φεβρουαρίου 1979 ( η προαναφερθείσα υπόθεση 11/76, Βασίλειο των Κάτω Χωρών κατά Επιτροπής ), οι διατάξεις αυτές επιτρέπουν στην Επιτροπή να επιβαρύνει το ΕΓΤΠΕ μόνο με τα ποσά που έχουν καταβληθεί σύμφωνα με τους θεσπισμένους στους διάφορους τομείς των γεωργικών προϊόντων κανόνες, ενώ τα κράτη μέλη επιβαρύνονται με όλα τα άλλα καταβληθέντα ποσά, ιδίως τα ποσά που κακώς οι εθνικές αρχές θεώρησαν ότι τους επιτρεπόταν να καταβάλουν στο πλαίσιο της κοινής οργανώσεως των αγορών .

53 Το συμπέρασμα αυτό δεν επηρεάζεται από το γεγονός ότι μια ασυμβίβαστη με το κοινοτικό δίκαιο εθνική πρακτική συνεπάγεται ενδεχομένως ευνοϊκά αποτελέσματα όσον αφορά τα ποσά που εγγράφονται σε άλλες θέσεις του προϋπολογισμού του ΕΓΤΠΕ . Συγκεκριμένα, αν τα κράτη μέλη, κατά την εκκαθάριση των λογαριασμών, μπορούσαν να αντισταθμίζουν τα θετικά και αρνητικά αποτελέσματα που απορρέουν από μια τέτοια παράνομη πρακτική, αυτό θα συνεπαγόταν ότι, καθόσον δεν υφίσταται καθαρή αύξηση των συνολικών δαπανών του ΕΓΤΠΕ, τα κράτη μέλη μπορούν να μετακυλίουν στην Κοινότητα οποιαδήποτε δαπάνη, ακόμα και αυτή που ανελήφθη κατά παράβαση των κανόνων διαχειρίσεως της κοινής γεωργικής πολιτικής και προκάλεσε στρεβλώσεις στον ανταγωνισμό μεταξύ των οικείων επιχειρηματιών . Μια τέτοια εφαρμογή της διαδικασίας εκκαθαρίσεως των λογαριασμών θα κατέληγε στο να εκτρέψει την εν λόγω διαδικασία από τον ουσιώδη σκοπό της, ο οποίος συνίσταται στον έλεγχο του αν οι χορηγηθείσες επιστροφές και οι διενεργηθείσες παρεμβάσεις έγιναν, στο πλαίσιο της κοινής οργανώσεως των αγορών, σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανόνες .

54 Ενόψει των προηγουμένων σκέψεων, πρέπει να συναχθεί το συμπέρασμα ότι ορθώς η Επιτροπή αρνήθηκε, εν προκειμένω, να επιβαρύνει το ΕΓΤΠΕ με τις δαπάνες που υπήρξαν επακόλουθο των επίδικων διαφοροποιήσεων των τιμών, χωρίς να λάβει υπόψη την εξοικονόμηση των πόρων που, ενδεχομένως, πέτυχε το ΕΓΤΠΕ λόγω της ίδιας πρακτικής .

Επί της παραβιάσεως των αρχών της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και της ασφάλειας του δικαίου

55 Η βρετανική κυβέρνηση ισχυρίζεται ακόμη ότι η Επιτροπή, εκδίδοντας τις επίδικες αποφάσεις, παραβίασε τις αρχές της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και της ασφάλειας του δικαίου . Συγκεκριμένα, η Επιτροπή προέβη σε αναδρομική εφαρμογή νέων κανόνων ποινικού χαρακτήρα αρνούμενη να επιβαρύνει το ΕΓΤΠΕ με γεωργικές δαπάνες οι οποίες, καίτοι κανονικώς αναληφθείσες, απορρέουν από πρακτική ασυμβίβαστη με τους κανόνες της κοινής οργάνωσης των αγορών .

56 Σχετικά με αυτό το λόγο ακυρώσεως, επιβάλλεται η υπόμνηση, όπως έχει ήδη γίνει δεκτό και με την προαναφερθείσα απόφαση της 2ας Δεκεμβρίου 1986, που εκδόθηκε στην υπόθεση 23/84, ότι η Επιτροπή ήδη από την πρώτη στιγμή διατύπωσε επιφυλάξεις όσον αφορά τη συμφωνία του συστήματος διαφοροποιήσεως των τιμών με το κοινοτικό δίκαιο . Επομένως, σε καμιά περίπτωση η βρετανική κυβέρνηση δεν μπορούσε να πιστεύει δικαιολογημένα ότι η Επιτροπή θα επιβάρυνε το ΕΓΤΠΕ με τις δαπάνες που υπήρξαν το επακόλουθο μιας τέτοιας πρακτικής διαφοροποιήσεως των τιμών .

57 Εξάλλου, πρέπει να αναγνωριστεί ότι η Επιτροπή ουδόλως προέβη, εν προκειμένω, σε αναδρομική εφαρμογή νέου κανόνα "ποινικού χαρακτήρα ". Η Επιτροπή, αρνούμενη να χρηματοδοτήσει τα εν λόγω ποσά, απλώς συμμορφώθηκε προς τους κανόνες που διέπουν τη χρηματοδότηση της κοινής γεωργικής πολιτικής, δυνάμει των οποίων το ΕΓΤΠΕ επιβαρύνεται μόνο με τις καταβολές που γίνονται σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανόνες και στο πλαίσιο της κοινής οργανώσεως των γεωργικών αγορών .

58 Από τις προηγούμενες σκέψεις προκύπτει ότι το επιχείρημα που αντλείται από την παραβίαση των αρχών της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης και της ασφάλειας του δικαίου δεν μπορεί να γίνει δεκτό .

Επί της ανεπαρκούς αιτιολογίας

59 Τέλος, η βρετανική κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι οι επίδικες αποφάσεις είναι ανεπαρκώς αιτιολογημένες, εφόσον η συλλογιστική στην οποία ερείδονται προκύπτει όχι από το κείμενο των ίδιων των αποφάσεων αλλά από άλλα έγγραφα .

60 Σχετικά, αρκεί να τονιστεί ότι το Δικαστήριο έχει ήδη δεχτεί ( βλέπε απόφαση της 27ης Ιανουαρίου 1981, Ιταλική Δημοκρατία κατά Επιτροπής, 1251/79, Συλλογή 1981, σ . 205 ) ότι στις αποφάσεις περί εκκαθαρίσεως λογαριασμών δεν απαιτείται λεπτομερής αιτιολογία, εφόσον η ενδιαφερόμενη κυβέρνηση συνεργάστηκε στενά κατά τη διαδικασία καταρτίσεως της αποφάσεως και, επομένως, γνωρίζει το λόγο για τον οποίο η Επιτροπή κρίνει ότι δεν πρέπει να επιβαρυνθεί το ΕΓΤΠΕ με τα επίμαχα ποσά .

61 Εν προκειμένω, από τη δικογραφία προκύπτει ότι μεταξύ βρετανικής κυβερνήσεως και Επιτροπής διεξήχθησαν μακρές διμερείς συνομιλίες σχετικά με τις επίδικες αποφάσεις . Από τη δικογραφία προκύπτει επίσης ότι, χάρη στις συνομιλίες αυτές, η βρετανική κυβέρνηση είχε τη δυνατότητα όχι μόνο να λάβει γνώση του περιεχομένου και της αιτιολογίας των εν λόγω αποφάσεων, αλλά επίσης να πετύχει την τροποποίησή τους ως προς ορισμένα σημεία .

62 Κατά συνέπεια, το αντλούμενο από την ανεπαρκή αιτιολογία επιχείρημα πρέπει να απορριφθεί .

63 Από το σύνολο των προηγουμένων σκέψεων προκύπτει ότι η άρνηση της Επιτροπής να επιβαρύνει το ΕΓΤΠΕ με τις επίμαχες δαπάνες είναι δικαιολογημένη .

Επομένως, η προσφυγή πρέπει να απορριφθεί .

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα . Επειδή το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα .

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

αποφασίζει :

1 ) Απορρίπτει την προσφυγή .

2 ) Καταδικάζει το Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και Βόρειας Ιρλανδίας στα δικαστικά έξοδα .