ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΠΡΩΤΟ ΤΜΗΜΑ) ΤΗΣ 14ΗΣ ΜΑΡΤΙΟΥ 1989. - ADALINO BALDI ΚΑΤΑ CAISSE DE COMPENSATION POUR ALLOCATIONS FAMILIALES DE L'UNION DES CLASSES MOYENNES. - ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ ΤΟΥ TRIBUNAL DE TRAVAIL ΤΗΣ ΝΑΜΥΡ. - ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ - ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΚΑ ΕΠΙΔΟΜΑΤΑ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 1/88.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1989 σελίδα 00667



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

1. Κοινωνική ασφάλιση των διακινουμένων εργαζομένων - Παροχές υπέρ ορφανών - Ορφανό τέκνο εργαζομένου - 'Εννοια - Ορφανό τέκνο του συζύγου εργαζομένου - Δεν καλύπτεται

(Κανονισμός 1408/71 του Συμβουλίου, άρθρα 2 και 78, παράγραφος 2)

2. Κοινωνική ασφάλιση των διακινουμένων εργαζομένων - Οικογενειακά επιδόματα - Εργαζόμενος που υπάγεται στη νομοθεσία κράτους μέλους - Μέλη της οικογενείας που κατοικούν σε άλλο κράτος μέλος - Δικαίωμα λήψεως οικογενειακών επιδομάτων κατά τη νομοθεσία στην οποία υπόκειται ο εργαζόμενος

(Κανονισμός 1408/71 του Συμβουλίου, άρθρο 73)

3. Κοινωνική ασφάλιση των διακινουμένων εργαζομένων - Οικογενειακά επιδόματα - Δικαιούχοι συντάξεων - Παροχές καταβαλλόμενες από το κράτος κατοικίας του δικαιούχου συντάξεως αναπηρίας - Υψηλότερες παροχές χορηγούμενες από άλλο κράτος μέλος - Δικαίωμα λήψεως συμπληρώματος παροχών

((Κανονισμός 1408/71 του Συμβουλίου, άρθρο 77, παράγραφος 2, στοιχεία α) και β), i) ))

Περίληψη

1. Από τη διατύπωση του άρθρου 78, παράγραφος 2, του κανονισμού 1408/71 προκύπτει ότι η εν λόγω διάταξη θέτει εκποδών τις προϋποθέσεις περί κατοικίας στο εθνικό έδαφος μόνο προκειμένου για "ορφανό αποθανόντος εργαζομένου". Εξάλλου, το άρθρο 2 του ίδιου κανονισμού, το οποίο καθορίζει το προσωπικό εφαρμοργής του, διακρίνει σαφώς μεταξύ των ιδίων των εργαζομένων, αφενός, και των μελών της οικογενείας και των επιζώντων τους, αφετέρου. Επομένως, η έκφραση "οργανό αποθανόντος εργαζομένου" δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι καλύπτει την περίπτωση τέκνων που έμειναν ορφανά μετά το θάνατο μέλους της οικογενείας του εργαζομένου το οποίο δεν είχε το ίδιο την ιδιότητα αυτή. Κατά συνέπεια, το προαναφερθέν άρθρο 78, παράγραφος 2, αφορά μόνο την περίπτωση ορφανού του οποίου ο αποβιώσας γονέας είχε ο ίδιος την ιδιότητα του εργαζομένου.

2. Από το άρθρο 73 του κανονισμού 1408/71 προκύπτει ότι ο εργαζόμενος, ενόσω εξακολουθεί να υπάγεται στην κοινωνικοασφαλιστική νομοθεσία ενός κράτους μέλους, δικαιούται, για τα μέλη της οικογενείας του που κατοικούν στο έδαφος άλλου κράτους μέλους, τα οικογενειακά επιδόματα που προβλέπει η νομοθεσία του πρώτου κράτους, σαν να κατοικούσαν τα μέλη αυτά στο έδαφός του.

3. 'Οταν, στις περιπτώσεις στις οποίες αναφέρεται η παράγραφος 2, στοιχεία α) και β), i), του άρθρου 77 του κανονισμού 1408/71, το ποσό των παροχών που καταβάλλει το κράτος κατοικίας υπολείπεται του ποσού των παροχών τις οποίες χορηγεί το άλλο κράτος που τις οφείλει, ο εργαζόμενος διατηρεί το δικαίωμα επί του υψηλοτέρου ποσού και δικαιούται να λαμβάνει από τον αρμόδιο κοινωνικό ασφαλιστικό φορέα του τελευταίου αυτού κράτους συμπλήρωμα παροχών ίσο με τη διαφορά μεταξύ του ποσού των καταβαλλομένων από το κράτος κατοικίας παροχών και του ποσού των παροχών που χορηγούνται από το άλλο υπόχρεο κράτος στους δικαιούχους συντάξεως αναπηρίας, αυξημένων, ανάλογα με την περίπτωση, κατά το συμπληρωματικό ποσό που προβλέπεται από τη νομοθεσία του τελευταίου αυτού κράτους για τα τέκνα των εν λόγω δικαιούχων.

Διάδικοι

Στην υπόθεση 1/88,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Tribunal du travail του Namur (Βέλγιο) προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του παραπέμποντος δικαστηρίου, μεταξύ

Adalino Baldi, συνταξιούχου, κατοίκου Pistoia (Ιταλία),

και

Caisse de compensation pour allocations familiales de l' Union des classes moyennes, με έδρα το Wierde (Βέλγιο),

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς και τις οικογένειές τους που διακινούνται εντός της Κοινότητος (ΕΕ ειδ. έκδ. 05/001, σ. 73),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα)

συγκείμενο από τους R. Joliet, πρόεδρο τμήματος, Sir Gordon Slynn και G. C. Rodriguez Iglesias, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: J. Mischo

γραμματέας: B. Pastor, υπάλληλος διοικήσεως

λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που κατέθεσαν:

- ο A. Baldi, αιτών-ενάγων της κύριας δίκης, κατά την έγγραφη διαδικασία, διά του D. Rossini, συνδικαλιστικού εκπροσώπου,

- το Caisse de compensation pour allocations familiales de l' Union des classes moyennes, καθού-εναγόμενο της κύριας δίκης, κατά την έγγραφη διαδικασία, διά του A. Geubelle, δικηγόρου Namur,

- η βελγική κυβέρνηση, κατά την έγγραφη διαδικασία διά του M. Justaert, επικεφαλής του γραφείου του Υπουργού Κοινωνικών Υποθέσεων και Θεσμικών Μεταρρυθμίσεων,

- η γαλλική κυβέρνηση, διά της E. Belliard κατά την έγγραφη διαδικασία και διά του C. Chavance κατά την προφορική διαδικασία,

- η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, διά της Κ. Banks, μέλους της νομικής της υπηρεσίας,

έχοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας της 30ής Νοεμβρίου 1988,

αφού άκουσε τις προτάσεις του γενικού εισαγγελέα που αναπτύχθηκαν κατά τη συνεδρίαση της 24ης Ιανουαρίου 1989,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με απόφαση της 3ης Δεκεμβρίου 1987, η οποία περιήλθε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 6 Ιανουαρίου 1988, το Tribunal du travail του Namur (Βέλγιο) υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 78, παράγραφος 2, του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς και τις οικγένειές τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας (ΕΕ ειδ. έκδ. 05/001, σ. 73).

2 Το εν λόγω ερώτημα ανέκυψε στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ του Adalino Baldi, ιταλού υπηκόου υπαχθέντος στη βελγική νομοθεσία περί κοινωνικής ασφαλίσεως, και ενός βελγικού φορέα κοινωνικής ασφαλίσεως, του Caisse de compensation pour allocations familiales de l' Union des classes moyennes (στο εξής: Ταμείο Συμψηφισμού), η οποία αφορά τη χορήγηση οικογενειακών επιδομάτων για περίοδο κατά την οποία ο υιός του Baldi κατοικούσε στην Ιταλία.

3 Ο Baldi εργάστηκε ως μισθωτός, αρχικά στην Ιταλία και κατόπιν από το 1952, στο Βέλγιο. Ο υιός του γεννήθηκε στις 6 Ιουνίου 1959. Στις 10 Μαρτίου 1961, απεβίωσε η σύζυγος του Baldi, η οποία ουδέποτε απέκτησε την ιδιότητα του εργαζομένου.

4 Από του θανάτου της, το Ταμείο Συμψηφισμού κατέβαλλε στον Baldi οικογενειακά επιδόματα αυξημένα κατά το συμπληρωματικό ποσό που προβλέπει η βελγική νομοθεσία για τα ορφανά των οποίων τουλάχιστον ο ένας γονέας (είτε αυτός που έχει αποβιώσει είτε αυτός που βρίσκεται ακόμα στη ζωή) έχει ή είχε στο παρελθόν την ιδιότητα του μισθωτού εργαζομένου (άρθρο 56α, παράγραφος 1, του βασιλικού διατάγματος της 19ης Δεκεμβρίου 1939 περί κωδικοποιήσεως των νόμων περί οικογενειακών επιδομάτων υπέρ των μισθωτών εργαζομένων, Moniteur belge της 22.12.1939).

5 Στις 6 Απριλίου 1977, ο Baldi έπαυσε να εργάζεται για λόγους υγείας. Την 1η Αυγούστου 1977, εγκατέλειψε μαζί με το τέκνο του το Βέλγιο και εγκαταστάθηκε στην Ιταλία. Παρά ταύτα, το Ταμείο Συμψηφισμού εξακολούθησε να καταβάλλει στον ενδιαφερόμενο τα βελγικά οικογενειακά επιδόματα, αυξημένα κατά το συμπληρωματικό ποσό που προβλέπεται για τα ορφανά.

6 'Ηδη από το 1972, ο Baldi ελάμβανε μία ιταλική σύνταξη αναπηρίας. Από της επανόδου του στην Ιταλία, ελάμβανε τα ιταλικά οικογενειακά επιδόματα που συνδέονται με την εν λόγω σύνταξη. Ωστόσο, το ποσό των ιταλικών οικογενειακών επιδομάτων ήταν χαμηλότερο από το ποσό των αυξημένων κατά το πρόσθετο ποσό για ορφανά βελγικών οικογενειακών επιδομάτων, τα οποία εξακολουθούσε να εισπράττει από αλλού.

7 Στις 6 Απριλίου 1978, αναγνωρίστηκε στον Baldi η ιδιότητα του αναπήρου κατά τη βελγική νομοθεσία. Από την ημερομηνία αυτή, άρχισε να εισπράττει και βελγική σύνταξη αναπηρίας επιπλέον της ιταλικής.

8 Μερικά χρόνια μετά την επάνοδο του Baldi και του υιού του στην Ιταλία, το Ταμείο Συμψηφισμού έκρινε ότι θα έπρεπε να είχε σταματήσει κάθε καταβολή βελγικών οικογενειακών επιδομάτων από της επανόδου του τέκνου στην Ιταλία. Το άρθρο 51, τρίτο εδάφιο, των προαναφερθέντων κωδικοποιημένων νόμων ορίζει ότι "τα οικογενειακά επιδόματα δεν καταβάλλονται υπέρ τέκνων τα οποία διαβιούν εκτός του Βασιλείου". Κατά συνέπεια, στις 31 Αυγούστου 1981, το Ταμείο σταμάτησε την καταβολή των επιδομάτων. Περαιτέρω, κάλεσε τον Baldi να επιστρέψει το ποσό των 309 202 βελγικών φράγκων, το οποίο αντιστοιχούσε στα οικογενειακά επιδόματα που του είχε καταβάλει μετά την επάνοδο του τέκνου στην Ιταλία.

9 Ο Baldi δεν επέστρεψε το εν λόγω ποσό, ζήτησε δε από το Ταμείο Συμψηφισμού να του καταβάλει, αναδρομικώς από την ημέρα που σταμάτησε την καταβολή των επιδομάτων, τη διαφορά μεταξύ των ιταλικών οικογενειακών επιδομάτων και εκείνων τα οποία θα εδικαιούτο να λαμβάνει εάν το τέκνο εξακολουθούσε να κατοικεί στο Βέλγιο. Υποστήριξε σχετικά ότι το άρθρο 78, παράγραφος 2, του κανονισμού 1408/71 θέτει εκποδών τις προϋποθέσεις περί κατοικίας στο εθνικό έδαφος ακόμη και στην περίπτωση κατά την οποία ο αποβιώσας γονέας δεν απέκτησε ποτέ την ιδιότητα εργαζομένου, εφόσον ο γονέας που βρίσκεται στη ζωή είχε στο παρελθόν την ιδιότητα αυτή.

10 Το άρθρο 78, παράγραφος 2, του κανονισμού 1408/71 έχει ως εξής:

"2. Οι παροχές για ορφανά χορηγούνται, οποιοδήποτε κι αν είναι το κράτος μέλος κατοικίας του ορφανού ή του φυσικού ή νομικού προσώπου που βαρύνεται με την πραγματική συντήρησή του, κατά τους ακόλουθους κανόνες:

α) για το ορφανό αποθανόντος εργαζομένου, ο οποίος είχε υπαχθεί στη νομοθεσία ενός μόνον κράτους μέλους, σύμφωνα με τη νομοθεσία του κράτους αυτού

β) για το ορφανό αποθανόντος εργαζομένου, ο οποίος είχε υπαχθεί στις νομοθεσίες πολλών κρατών μελών:

i) σύμφωνα με τη νομοθεσία του κράτους στο έδαφος του οποίου κατοικεί το ορφανό, αν το δικαίωμα για μία από τις παροχές που αναφέρονται στην παράγραφο 1 εγεννήθη κατά τη νομοθεσία του Κράτους αυτού ..."

11 Το Ταμείο Συμψηφισμού υποστήριξε, αντίθετα, ότι η προαναφερθείσα διάταξη θέτει εκποδών τις προϋποθέσεις περί κατοικίας μόνον ως προς τα ορφανά των οποίων ο αποβιώσας γονέας είχε την ιδιότητα του εργαζομένου, η προϋπόθεση δε αυτή δεν πληρούται στην προκειμένη περίπτωση. Κατά συνέπεια, το Ταμείο Συμψηφισμού δεν δέχτηκε το αίτημα του Baldi.

12 Ο Baldi προσέβαλε την απόφαση αυτή ενώπιον του Tribunal du travail του Namur. Το Ταμείο άσκησε ενώπιον του δικαστηρίου αυτού ανταγωγή, ζητώντας την επιστροφή του ποσού, το οποίο θεωρεί ότι κατέβαλε αχρεωστήτως στον Baldi αφότου το τέκνο έπαυσε να κατοικεί στο Βέλγιο.

13 Το Tribunal du travail του Namur, με απόφαση της 3ης Δεκεμβρίου 1987, ανέστειλε τη διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης, το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:

"'Εχει το άρθρο 78, παράγραφος 2, του κοινοτικού κανονισμού 1408/71 την έννοια ότι το ορφανό υπέρ του οποίου καταβάλλονται οικογενειακά επιδόματα του ύψους που προβλέπεται ειδικά για ορφανά, μετά τον θάνατο της μητέρας του η οποία δεν είχε την ιδιότητα του εργαζομένου, είναι δυνατόν να απωλέσει το δικαίωμα λήψεως των οικογενειακών επιδομάτων τα οποία του κατεβάλλοντο με δαπάνες ορισμένου κράτους μέλους λόγω μεταφοράς της κατοικίας του στο έδαφος άλλου κράτους μέλους από το οποίο θα λαμβάνει πλέον οικογενεικά επιδόματα διαφορετικού, όμως, ύψους ή έχει την έννοια ότι δικαιούται να λαμβάνει από τον αρμόδιο ασφαλιστικό φορέα του πρώτου κράτους μέλους τη διαφορά μεταξύ των οικογενειακών επιδομάτων που εισπράττει από το δεύτερο κράτος μέλος και των επιδομάτων που εισέπραττε προηγουμένως ως ορφανό;"

14 Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της υποθέσεως της κύριας δίκης και η εφαρμοστέαα νομοθεσία, καθώς και το περιεχόμενο των γραπτών παρατηρήσεων του κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δνε επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνο καθόσον αυτό απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.

15 Πρέπει καταρχάς να επισημανθεί ότι από τη διατύπωση του άρθρου 78, παράγραφος 2, του κανονισμού 1408/71 προκύπτει ότι η εν λόγω διάταξη θέτει εκποδών τις προϋποθέσεις περί κατοικίας στο εθνικό έδαφος μόνο προκειμένου για τα οικογενειακά επιδόματα που προβλέπονται για το "ορφανό αποθανόντος εργαζομένου". Εξάλλου, το άρθρο 2 του κανονισμού 1408/71, το οποίο καθορίζει το προσωπικό πεδίο εφαρμογής του εν λόγω κανονισμού, διακρίνει σαφώς μεταξύ των ιδίων των εργαζομένων, αφενός, και των μελών της οικογενείας και των επιζώντων τους, αφετέρου. Επομένως, η έκφραση "ορφανό αποθανόντος εργαζομένου" δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι καλύπτει την περίπτωση τέκνων που έμειναν ορφανά μετά το θάνατο μέλους της οικογενείας του εργαζομένου το οποίο δεν είχε το ίδιο την ιδιότητα αυτή.

16 Κατά συνέπεια, το άρθρο 78, παράγραφος 2, του κανονισμού 1408/71 αφορά μόνο την περίπτωση ορφανού του οποίου ο αποβιώσας γονέας είχε ο ίδιος την ιδιότητα του εργαζομένου.

17 Πρέπει, ωστόσο, να ερευνηθεί μήπως το αίτημα ενός προσώπου που βρίσκεται στην κατάσταση του Baldi μπορεί να θεμελιωθεί σε άλλες διατάξεις του κανονισμού 1408/71. Στη συνέχεια, θα γίνει αναφορά στα πραγματικά περιστατικά της υποθέσεως της κύριας δίκης απλώς και μόνον για να επισημανθούν τα χαρακτηριστικά στοιχεία της εν λόγω καταστάσεως.

18 Στο σημείο αυτό πρέπει να αναφερθεί ότι το άρθρο 73, παράγραφος 1, του κανονισμού 1408/71 ορίζει ότι "ο εργαζόμενος που υπάγεται στη νομοθεσία κράτους μέλους εκτός της Γαλλίας δικαιούται οικογενειακών παροχών για τα μέλη της οικογενείας του που κατοικούν στο έδαφος άλλου κράτους μέλους κατά τη νομοθεσία του πρώτου κράτους, σαν να κατοικούσαν τα μέλη αυτά στο έδαφός του".

19 Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι, μετά την επάνοδο του τέκνου στην Ιταλία, Ο Baldi εδικαιούτο να λαμβάνει τα βελγικά οικογενειακά επιδόματα, συμπεριλαμβανομένου του συμπληρωματικού ποσού για ορφανά, για όσο χρόνο μπορούσε να επικαλείται την ιδιότητα του εργαζομένου κατά τη βελγική νομοθεσία. 'Οσον αφορά το δικαίωμα λήψεως των ιταλικών οικογενειακών επιδομάτων τα οποία συνδέονται με την ιταλική σύνταξη αναπηρίας του Baldi, τελούσε σε αναστολή κατά το εν λόγω διάστημα, σύμφωνα με το άρθρο 79, παράγραφος 3, του κανονισμού 1408/71. Η διάταξη αυτή ορίζει ότι το δικαίωμα λήψεως παροχών που οφείλονται δυνάμει του άρθρου 77 του κανονισμού 1408/71 (παροχές για τέκνα συντηρούμενα από δικαιούχους συντάξεων) αναστέλλεται, αν τα τέκνα δικαιούνται οικογενειακών παροχών ή επιδομάτων κατά τη νομοθεσία κράτους μέλους λόγω ασκήσεως επαγγελματικής δραστηριότητας.

20 'Οσον αφορά, εξάλλου, τα δικαιώματα του Baldi, από τη στιγμή που απώλεσε την ιδιότητα του εργαζομένου από πλευράς βελγικής νομοθεσίας, πρέπει να εξεταστούν υπό το φως του άρθρου 77 του κανονισμού 1408/71.

21 Από το άρθρο 77, παράγραφος 2, στοιχείο α), του εν λόγω κανονισμού προκύπτει ότι, αν ο Baldi, επί ορισμένο χρονικό διάστημα, εδικαιούτο συντάξεως αναπηρίας δυνάμει μόνο της ιταλικής νομοθεσίας, εδικαιούτο κατά το διάστημα αυτό να λαμβάνει τα ιταλικά οικογενειακά επιδόματα. Η προαναφερθείσα διάταξη ορίζει, πράγματι, ότι ο δικαιούχος συντάξεως, η οποία οφείλεται δυνάμει της νομοθεσίας ενός μόνο κράτους μέλους, δικαιούται να λαμβάνει τα (προβλεπόμενα) οικογενειακά επιδόματα σύμφωνα με τη νομοθεσία αυτού του κράτους μέλους. Εξάλλου, από τη στιγμή που ο Baldi απέκτησε δικαίωμα λήψεως βελγικής συντάξεως αναπηρίας, επιπλέον της ιταλικής συντάξεώς του αναπηρίας, εξακολούθησε να έχει δικαίωμα λήψεως των ιταλικών οικογενειακών επιδομάτων, κατ' εφαρμογήν, αυτή τη φορά, του άρθρου 77, παράγραφος 2, στοιχείο β), i), του κανονισμού 1408/71. Η τελευταία αυτή διάταξη ορίζει, συγκεκριμένα, ότι ο δικαιούχος συντάξεων οι οποίες οφείλονται δυνάμει της νομοθεσίας περισσοτέρων κρατών μελών δικαιούται να λαμβάνει τα οικογενειακά επιδόματα σύμφωνα με τη νομοθεσία του κράτους στο έδαφος του οποίου κατοικεί, αν το δικαίωμα για μια από τις παροχές γεννήθηκε, όπως εν προκειμένω, δυνάμει της νομοθεσίας του κράτους αυτού.

22 Τόσο για την περίοδο που διέπεται από το άρθρο 77, παράγραφος 2, στοιχείο α) (σύνταξη οφειλόμενη δυνάμει μόνο της ιταλικής νομοθεσίας) όσο και για την περίοδο που διέπεται από το άρθρο 77, παράγραφος 2, στοιχείο β), i), (συντάξεις οφειλόμενες δυνάμει της ιταλικής και της βελγικής νομοθεσίας), ο Baldi έχει δικαίωμα λήψεως, από το Ταμείο Συμψηφισμού, συμπληρώματος βελγικών οικογενειακών επιδομάτων, εάν αυτά ανέρχονται σε ποσό υψηλότερο εκείνου των ιταλικών οικογενειακών επιδομάτων. Από σχετική πάγια νομολογία του Δικαστηρίου προκύπτει ότι οι κανόνες που περιέχονται στον κανονισμό 1408/71 πρέπει να εξασφαλίζουν στους εργαζομένους που διακινούνται εντός της Κοινότητας το σύνολο των παροχών επί των οποίων έχουν αποκτήσει δικαίωμα στα διάφορα κράτη μέλη "με ανώτατο όριο το υψηλότερο ποσό" των παροχών αυτών. Κατά συνέπεια, ενόψει των αρχών αυτών, δεν είναι δυνατόν οι διατάξεις του άρθρου 77, παράγραφος 2, στοιχείο β), i), του κανονισμού 1408/71 να εφαρμόζονται κατά τρόπο στερούντα από τον εργαζόμενο, με την αντικατάσταση των παροχών, που οφείλονται από ένα κράτος μέλος, από τις παροχές που χορηγούνται από άλλο κράτος μέλος, το δικαίωμα επί ευνοϊκοτέρων παροχών (απόφαση της 12ης Ιουνίου 1980 στην υπόθεση 733/79, Laterza, Rec. 1980, σ. 1915 ομοίως, απόφαση της 12ης Ιουλίου 1984 στην υπόθεση 242/83, Patteri, Συλλογή 1984, σ. 3171). Τα αυτά ισχύουν και για την εφαρμογή του άρθρου 77, παράγραφος 2, στοιχείοι α), του κανονισμού 1408/71.

23 'Οσον αφορά το ζήτημα του ύψους του συμπληρώματος των οικογενειακών επιδομάτων που δικαιούται ο Baldi από το Ταμείο Συμψηφισμού κατά τη διεπόμενη από το άρθρο 77 του κανονισμού 1408/71 περίοδο, πρέπει να αναφερθεί ότι η διάταξη αυτή διευκρινίζει στην παράγραφο 1 ότι "ο όρος 'παροχές' , υπό το πνεύμα του παρόντος άρθρου, καθορίζει τα οικογενειακά επιδόματα που προβλέπονται για τους δικαιούχους συντάξεως γήρατος, αναπηρίας ..., καθώς και τις προσαυξήσεις ή τα συμπληρώματα των συντάξεων αυτών λόγω τέκνων των δικαιούχων ...".

24 Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι το συμπλήρωμα των βελγικών οικογενειακών επιδομάτων, το οποίο μπορεί να απαιτήσει ο Baldi για την περίοδο που διέπεται από το άρθρο 77 του κανονισμού 1408/71, ισούται με τη διαφορά μεταξύ του ποσού των ιταλικών οικογενειακών επιδομάτων και του ποσού των βελγικών οικογενειακών επιδομάτων που χορηγούνται στους δικαιούχους συντάξεως αναπηρίας, αυξημένου, ενδεχομένως, κατά το συμπληρωματικό ποσό που προβλέπει η βελγική νομοθεσία για τα τέκνα των εν λόγω δικαιούχων.

25 Για τους λόγους αυτούς, στο ερώτημα που υπέβαλε το Tribunal du travail του Namur πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι:

- το άρθρο 78, παράγραφος 2, του κανονισμού 1408/71 αφορά μόνο την περίπτωση ορφανού του οποίου ο αποβιώσας γονέας είχε ο ίδιος την ιδιότητα του εργαζομένου

- από το άρθρο 73 του κανονισμού 1408/71 προκύπτει ότι ο εργαζόμενος, επί όσο χρόνο εξακολουθεί να υπάγεται στη νομοθεσία περί κοινωνικής ασφαλίσεως ενός κράτους μέλους, δικαιούται να λαμβάνει για τα μέλη της οικογενείας του που κατοικούν στο έδαφος άλλου κράτους μέλους τις οικογενειακές παροχές που προβλέπονται από τη νομοθεσία του πρώτου κράτους, σαν να κατοικούσαν τα εν λόγω μέλη στο έδαφος του τελευταίου

- όταν, στις περιπτώσεις στις οποίες αναφέρεται η παράγραφος 2, στοιχεία α) και β), i), του άρθρου 77 του κανονισμού 1408/71, το ποσό των παροχών που καταβάλλει το κράτος κατοικίας υπολείπεται του ποσού των παροχών τις οποίες χορηγεί το άλλο κράτος που τις οφείλει, ο εργαζόμενος διατηρεί το δικαίωμα επί του υψηλοτέρου ποσού και δικαιούται να λαμβάνει από τον αρμόδιο κοινωνικό ασφαλιστικό φορέα του τελευταίου αυτού κράτους συμπλήρωμα παροχών ίσο με τη διαφορά μεταξύ του ποσού των καταβαλλομένων από το κράτος κατοικίας παροχών και του ποσού των παροχών που χορηγούνται από το άλλο υπόχρεο κράτος στους δικαιούχους συντάξεως αναπηρίας, αυξημένων, ανάλογα με την περίπτωση, κατά το συμπληρωματικό ποσό που προβλέπεται από τη νομοθεσία του τελευταίου αυτού κράτους για τα τέκνα των εν λόγω δικαιούχων.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

26 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η βελγική και η γαλλική κυβέρνηση καθώς και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης το χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),

κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε το Tribunal du travail του Namur με απόφαση της 3ης Δεκεμβρίου 1987, αποφαίνεται:

1)Το άρθρο 78, παράγραφος 2, του κανονισμού 1408/71 αφορά μόνο την περίπτωση ορφανού του οποίου ο αποβιώσας γονέας είχε ο ίδιος την ιδιότητα του εργαζομένου.

2)Από το άρθρο 73 του κανονισμού 1408/71 προκύπτει ότι ο εργαζόμενος, επί όσο χρόνο εξακολουθεί να υπάγεται στη νομοθεσία περί κοινωνικής ασφαλίσεως ενός κράτους μέλους, δικαιούται να λαμβάνει για τα μέλη της οικογενείας του που κατοικούν στο έδαφος άλλου κράτους μέλους τις οικογενειακές παροχές που προβλέπονται από τη νομοθεσία του πρώτου κράτους, σαν να κατοικούσαν τα εν λόγω μέλη στο έδαφος του τελευταίου.

3) 'Οταν, στις περιπτώσεις στις οποίες αναφέρεται η παράγραφος 2, στοιχεία α) και β), i), του άρθρου 77 του κανονισμού 1408/71, το ποσό των παροχών που καταβάλλει το κράτος κατοικίας υπολείπεται του ποσού των παροχών τις οποίες χορηγεί το άλλο κράτος που τις οφείλει, ο εργαζόμενος διατηρεί το δικαίωμα επί του υψηλοτέρου ποσού και δικαιούται να λαμβάνει από τον αρμόδιο κοινωνικό ασφαλιστικό φορέα του τελευταίου αυτού κράτους συμπλήρωμα παροχών ίσο με τη διαφορά μεταξύ του ποσού των καταβαλλομένων από το κράτος κατοικίας παροχών και του ποσού των παροχών που χορηγούνται από το άλλο υπόχρεο κράτος στους δικαιούχους συντάξεως αναπηρίας, αυξημένων, ανάλογα με την περίπτωση, κατά το συμπληρωματικό ποσό που προβλέπεται από τη νομοθεσία του τελευταίου αυτού κράτους για τα τέκνα των εν λόγω δικαιούχων.