Απόφαση του Δικαστηρίου (πέμπτο τμήμα) της 17ης Μαρτίου 1998. - Ποινική δίκη κατά Anders Sjöberg. - Αίτηση για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως: Svea hovrätt - Σουηδία. - Κοινωνικές διατάξεις στον τομέα των οδικών μεταφορών - Παρέκκλιση ως προς τα οχήματα που χρησιμοποιούνται από τις δημόσιες αρχές για την παροχή δημοσίων υπηρεσιών που δεν ανταγωνίζονται τους επαγγελματίες μεταφορείς - Υποχρέωση του οδηγού να φέρει μαζί του απόσπασμα του προγράμματος υπηρεσίας. - Υπόθεση C-387/96.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1998 σελίδα I-01225



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

1 Μεταφορές - Οδικές μεταφορές - Κοινωνικές διατάξεις - Παρέκκλιση στην οποία εμπίπτουν τα οχήματα που χρησιμοποιούνται από τις δημόσιες αρχές για την παροχή δημοσίων υπηρεσιών που δεν ανταγωνίζονται τους επαγγελματίες μεταφορείς - Πεδίο εφαρμογής - Όχημα ανήκον σε επιχείρηση η οποία ασκεί δραστηριότητα στο πλαίσιο συμβάσεως που της απονέμει αποκλειστικό δικαίωμα για ορισμένο χρόνο - Δεν εμπίπτει

(Κανονισμός 3820/85 του Συμβουλίου, άρθρο 13 § 1, στοιχ. ββ)

2 Μεταφορές - Οδικές μεταφορές - Κοινωνικές διατάξεις - Τακτικές μεταφορές επιβατών - Υποχρέωση κατοχής αποσπάσματος του προγράμματος υπηρεσίας και αντιγράφου του πίνακα δρομολογίων - Περιεχόμενο - Εμφάνιση του αποσπάσματος του προγράμματος που αφορά μόνον την ημέρα διενεργείας του ελέγχου - Mη τήρηση της υποχρεώσεως

(Κανονισμός 3820/85 του Συμβουλίου, άρθρο 14 § 5)

Περίληψη

3 Η παρέκκλιση από τις διατάξεις του κανονισμού 3820/85, για την εναρμόνιση ορισμένων κοινωνικών διατάξεων στον τομέα των οδικών μεταφορών, στην οποία μπορούν να εμπίπτουν, δυνάμει του άρθρου 13, παράγραφος 1, στοιχείο ββ, του κανονισμού, τα οχήματα που χρησιμοποιούνται από τις δημόσιες αρχές για την παροχή δημοσίων υπηρεσιών που δεν ανταγωνίζονται τους επαγγελματίες μεταφορείς δεν έχει εφαρμογή στα οχήματα που αποτελούν ιδιοκτησία επιχειρήσεως της οποίας το κεφάλαιο ανήκει σε δημόσια αρχή και η οποία παρέχει υπηρεσία μαζικής μεταφοράς επιβατών στο πλαίσιο συμβάσεως που της απονέμει, κατόπιν διαγωνισμού στον οποίον ίσχυαν οι όροι του ανταγωνισμού, αποκλειστικό δικαίωμα για ορισμένο χρόνο.

Πράγματι, δεδομένου ότι η επιχείρηση αυτή υποχρεούται να υιοθετήσει ανταγωνιστική συμπεριφορά προκειμένου να επιτύχει την ανανέωση της συμβάσεως κατά τη λήξη της, δεν πληροί την προϋπόθεση που αφορά την έλλειψη ανταγωνισμού με τους επαγγελματίες μεταφορείς.

4 Η υποχρέωση που προβλέπει το άρθρο 14, παράγραφος 5, του κανονισμού 3820/85, για την εναρμόνιση ορισμένων κοινωνικών διατάξεων στον τομέα των οδικών μεταφορών, κατά την οποία κάθε οδηγός που εκτελεί υπηρεσία τακτικής μεταφοράς επιβατών πρέπει να φέρει μαζί του απόσπασμα του προγράμματος υπηρεσίας και αντίγραφο του πίνακα δρομολογίων, δεν τηρείται οσάκις το απόσπασμα του προγράμματος υπηρεσίας αφορά μόνον την ημέρα διενεργείας του ελέγχου.

Πράγματι, το εν λόγω απόσπασμα και το εν λόγω αντίγραφο πρέπει να παρέχουν τη δυνατότητα να ελεγχθεί αποτελεσματικά το αν ο οδηγός τήρησε τις διατάξεις που αφορούν τον χρόνο οδηγήσεως και τον χρόνο αναπαύσεως, πράγμα το οποίο συνεπάγεται ότι αυτός πρέπει είναι σε θέση να επιδείξει, όποτε αυτό του ζητηθεί από τα πρόσωπα στα οποία έχει ανατεθεί ο έλεγχος, τα αποσπάσματα που αφορούν την τρέχουσα εβδομάδα και, εν πάση περιπτώσει, την τελευταία ημέρα της προηγούμενης εβδομάδας κατά την οποία οδηγούσε.

Διάδικοι

Στην υπόθεση C-387/96,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Svea hovrδtt (Σουηδία) προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της ποινικής δίκης που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου κατά του

Anders Sjφberg,

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία των άρθρων 13 και 14 του κανονισμού (ΕΟΚ) 3820/85 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1985, για την εναρμόνιση ορισμένων κοινωνικών διατάξεων στον τομέα των οδικών μεταφορών (ΕΕ 1985, L 370, σ. 1),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

(πέμπτο τμήμα),

συγκείμενο από τους C. Gulmann, πρόεδρο τμήματος, M. Wathelet, J. C. Moitinho de Almeida, P. Jann (εισηγητή) και L. Sevσn, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: P. Lιger

γραμματέας: H. von Holstein, βοηθός γραμματέας,

λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:

- η Γαλλική Κυβέρνηση, εκροσωπούμενη από τις Catherine de Salins, υποδιευθύντρια στη διεύθυνση νομικών υποθέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών, και Anne de Bourgoing, chargι de mission στην ίδια διεύθυνση,

- η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, εκπροσωπούμενη από τον John E. Collins, Assistant Treasury Solicitor,

- η Επιτροπή των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τις Karin Oldfelt, κύρια νομική σύμβουλο, και Laura Pignataro, μέλος της Νομικής Υπηρεσίας,

έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,

αφού άκουσε τις προφορικές παρατηρήσεις του Α. Sjφberg, εκπροσωπουμένου από τον Olle Jansson, δικηγόρο Στοκχόλμης, της Σουηδικής Κυβερνήσεως, εκπροσωπουμένης από τις Lotty Nordling, rδttschef στο τμήμα εξωτερικού εμπορίου του Υπουργείου Εξωτερικών, και Kristina Svahn-Starrsjφ, hovrδttsassessor στο ίδιο τμήμα, της Γαλλικής Κυβερνήσεως, εκπροσωπουμένης από την Anne de Bourgoing, της Κυβερνήσεως του Ηνωμένου Βασιλείου, εκπροσωπουμένης από τον John E. Collins, επικουρούμενο από τη Sara Masters, barrister, και της Επιτροπής, εκπροσωπουμένης από τις Karin Oldfelt και Laura Pignataro, κατά τη συνεδρίαση της 23ης Οκτωβρίου 1997,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 16ης Δεκεμβρίου 1997,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με διάταξη της 22ας Νοεμβρίου 1996, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 27 Νοεμβρίου 1996, το Svea hovrδtt υπέβαλε, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΚ, δύο προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία των άρθρων 13 και 14 του κανονισμού (ΕΟΚ) 3820/85 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1985, για την εναρμόνιση ορισμένων κοινωνικών διατάξεων στον τομέα των οδικών μεταφορών (ΕΕ L 370, σ. 1).

2 Tα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο ποινικής δίκης κατά του A. Sjφberg λόγω παραβάσεως του άρθρου 27, παράγραφοι 1, δεύτερο εδάφιο, και 2, της fφrordning (1993:184) om kφr- och vilotider samt fδrdskrivare vid vδgtrasporter (κανονιστικής αποφάσεως περί του χρόνου οδηγήσεως και του χρόνου αναπαύσεως, καθώς και περί των ταχογράφων στις οδικές μεταφορές, στο εξής: σουηδική κανονιστική απόφαση), και του άρθρου 14 του κανονισμού 3820/85.

3 Το άρθρο 13 του κανονισμού 3820/85 προβλέπει, μεταξύ άλλων, τα εξής:

«1. Κάθε κράτος μέλος μπορεί να χορηγήσει παρεκκλίσεις από διάταξη του παρόντος κανονισμού για τις μεταφορές που γίνονται στο έδαφός του ή και στο έδαφος άλλων κρατών μελών, εφόσον αυτά τα κράτη συναινούν, για οχήματα που ανήκουν σε μία ή περισσότερες κατηγορίες από αυτές που αναφέρονται παρακάτω:

(...)

β) οχήματα που χρησιμοποιούνται από το Δημόσιο για δημόσιες υπηρεσίες που δεν ανταγωνίζονται τους επαγγελματίες μεταφορείς·

(...)

Τα κράτη μέλη ενημερώνουν την Επιτροπή σχετικά με τις παρεκκλίσεις που χορηγούν με βάση την παρούσα παράγραφο.»

4 Το άρθρο 14 ορίζει τα εξής:

«1. Στην περίπτωση τακτικών μεταφορών επιβατών

- εθνικών,

(...)

οι οποίες εμπίπτουν στον παρόντα κανονισμό, η επιχείρηση καταρτίζει πίνακα δρομολογίων και πρόγραμμα υπηρεσίας.

2. Το πρόγραμμα υπηρεσίας πρέπει να αναφέρει το όνομα και τη βάση κάθε οδηγού καθώς και το προκαθορισμένο ωράριο για τις διάφορες περιόδους οδήγησης, τις άλλες περιόδους εργασίας και τις περιόδους διαθεσιμότητας.

3. Το πρόγραμμα πρέπει να περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία που αναφέρονται στην παράγραφο 2 για ελάχιστη περίοδο που καλύπτει την τρέχουσα εβδομάδα καθώς και την προηγούμενη και την επόμενη αυτής.

4. (...)

5. Κάθε οδηγός που εκτελεί υπηρεσία η οποία αναφέρεται στην παράγραφο 1, φέρει μαζί του απόσπασμα του προγράμματος υπηρεσίας και αντίγραφο του πίνακα δρομολογίων.»

5 Η σουηδική κανονιστική απόφαση επαναλαμβάνει κατ' ουσίαν τις διατάξεις του κανονισμού 3820/85.

6 Σε κάθε διοικητική περιφέρεια της Σουηδίας, το «landsting» (η διοίκηση της περιφέρειας) έχει ως αποστολή τη διαχείριση των μαζικών οδικών μεταφορών σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. To Stockholms lδns landsting διαχειρίζεται την υπηρεσία αυτή κατ' αποκλειστικότητα μέσω ανώνυμης εταιρίας, της Aktiebolaget Storstockholms Lokaltrafik (στο εξής: SL), ολόκληρο το κεφάλαιο της οποίας του ανήκει. Η SL έχει εννέα θυγατρικές για την εκμετάλλευση του τοπικού δικτύου, μία από τις οποίες είναι η SL Buss AB.

7 Από το 1993, η παροχή των υπηρεσιών μεταφορών ανατίθεται κατόπιν διαγωνισμών. νΕτσι, απονεμήθηκε στην SL Buss AB το αποκλειστικό δικαίωμα να εξυπηρετεί ορισμένες γραμμές εντός διαφόρων ζωνών, δυνάμει συμβάσεων διαρκείας από τρία έως πέντε έτη, με δυνατότητα παρατάσεως μέχρι τα δέκα έτη.

8 Με την απόφαση της 8ης Μαου 1996, το Norrtδlje tingsrδtt καταδίκασε τον A. Sjφberg, διευθυντή της SL Buss AB, σε πρόστιμο 1 500 σουηδικών κορώνων (SKR), για παράβαση του άρθρου 14 του κανονισμού 3820/85 και της αντίστοιχης διατάξεως της σουηδικής κανονιστικής αποφάσεως.

9 Ο A. Sjφberg άσκησε έφεση κατά της αποφάσεως αυτής ενώπιον του Svea hovrδtt. Ισχυρίστηκε, μεταξύ άλλων, ότι τα οχήματα της SL Buss AB έπρεπε να θεωρηθούν οχήματα υπό την έννοια του άρθρου 13, παράγραφος 1, στοιχείο ββ, του κανονισμού 3820/85 και, επομένως, ενέπιπταν σε παρέκκλιση. Υποστήριξε επίσης ότι οι οδηγοί των δύο από τα επίμαχα οχήματα έφεραν απόσπασμα του προγράμματος υπηρεσίας που ανταποκρινόταν στα κριτήρια του άρθρου 14, παράγραφος 5, του εν λόγω κανονισμού.

10 Αντιθέτως, η εισαγγελική αρχή είχε τη γνώμη ότι η SL Buss AB είναι ιδιωτική εταιρία και όχι δημόσια αρχή και ότι, επομένως, υπόκειται στους κανόνες του ανταγωνισμού. Εξάλλου, η εισαγγελική αρχή θεώρησε ότι το απόσπασμα του προγράμματος υπηρεσίας που περιορίζεται σε μία και μόνον ημέρα δεν πληροί τις προϋποθέσεις του άρθρου 14 του κανονισμού 3820/85.

11 Υπό τις συνθήκες αυτές, το Svea hovrδtt αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:

«1) Έχει εφαρμογή η θεσπίζουσα παρέκκλιση διάταξη του άρθρου 13, παράγραφος 1, στοιχείο ββ, του κανονισμού (EOK) 3820/85 του Συμβουλίου στις υπηρεσίες μεταφορών που παρέχει το Stockholms lδns landsting μέσω της SL Buss AB;

2) Κατά το άρθρο 14, παράγραφος 5, του ίδιου κανονισμού, κάθε οδηγός που εκτελεί υπηρεσία, για την οποία κάνει λόγο το άρθρο 14, παράγραφος 1, φέρει μαζί του απόσπασμα του προγράμματος υπηρεσίας και αντίγραφο του πίνακα δρομολογίων. Προς τούτο, αρκεί το απόσπασμα του προγράμματος υπηρεσίας που αφορά μόνο μία ημέρα;»

Eπί του πρώτου ερωτήματος

12 Υπενθυμίζεται, κατ' αρχάς, ότι κατά πάγια νομολογία, στο πλαίσιο διαδικασίας του άρθρου 177 της Συνθήκης, το Δικαστήριο δεν έχει την αρμοδιότητα να εφαρμόζει τους κανόνες του κοινοτικού δικαίου σε συγκεκριμένη περίπτωση (βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση της 4ης Απριλίου 1968, 20/67, Tivoli, Συλλογή τόμος 1965-1968, σ. 741, και της 20ής Απριλίου 1988, 204/87, Bekaert, Συλλογή 1988, σ. 2029, σκέψη 5).

13 Συνεπώς, ενόψει των στοιχείων του φακέλου της κύριας δίκης, πρέπει να νοηθεί ότι με το πρώτο ερώτημα τίθεται το ζήτημα αν η παρέκκλιση στην οποία εμπίπτουν τα οχήματα που χρησιμοποιούνται από τις δημόσιες αρχές για την παροχή δημοσίων υπηρεσιών που δεν ανταγωνίζονται τους επαγγελματίες μεταφορείς και την οποία προβλέπει το άρθρο 13, παράγραφος 1, στοιχείο ββ, του κανονισμού 3820/85 έχει εφαρμογή στα οχήματα που αποτελούν ιδιοκτησία επιχειρήσεως της οποίας το κεφάλαιο ανήκει σε δημόσια αρχή και η οποία παρέχει υπηρεσία μαζικής μεταφοράς επιβατών στο πλαίσιο συμβάσεως που της απονέμει αποκλειστικό δικαίωμα για ορισμένο χρόνο.

14 Συναφώς, πρέπει κατ' αρχάς να υπομνηστεί ότι το άρθρο 13 του κανονισμού 3820/85 απαριθμεί ορισμένες κατηγορίες μεταφορών για τις οποίες τα κράτη μέλη μπορούν να χορηγούν, στο έδαφός τους, παρεκκλίσεις από κάθε διάταξη του εν λόγω κανονισμού. ύΕτσι, δεδομένου ότι το άρθρο 13 συνιστά παρέκκλιση από το γενικό καθεστώς, δεν μπορεί να ερμηνεύεται ευρέως. Επιπλέον, το περιεχόμενο των παρεκκλίσεων που προβλέπει το άρθρο αυτό πρέπει να προσδιορίζεται με γνώμονα τους σκοπούς που επιδιώκει ο κανονισμός (βλ. αποφάσεις της 21ης Μαρτίου 1996, C-335/94, Mrozek και Jδger, Συλλογή 1996, σ. Ι-1573, σκέψη 9, και C-39/95, Goupil, Συλλογή 1996, σ. Ι-1601, σκέψη 8).

15 Παρατηρείται ότι το άρθρο 13, παράγραφος 1, στοιχείο ββ, του κανονισμού 3820/85 σκοπεί να επιτρέψει στις δημόσιες αρχές των κρατών μελών να μην υπόκεινται στο αυστηρό καθεστώς που επιβάλλει ο κανονισμός αυτός, οσάκις διενεργούν μεταφορές που συνδέονται με την παροχή δημοσίων υπηρεσιών.

16 Ωστόσο, η χορήγηση της εξαιρέσεως αυτής δεν πρέπει να διακυβεύει τους στόχους του κανονισμού 3820/85 που συνίστανται, όπως προκύπτει από την πρώτη αιτιολογική σκέψη του, στην εναρμόνιση των όρων ανταγωνισμού και στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας και της οδικής ασφαλείας. Επιπλέον, σύμφωνα με την εικοστή δεύτερη αιτιολογική σκέψη, σε περίπτωση παρεκκλίσεων, τα κράτη μέλη πρέπει να διασφαλίζουν ότι το επίπεδο κοινωνικής προστασίας και οδικής ασφάλειας δεν διακυβεύεται.

17 Υπό το πρίσμα αυτών των σκέψεων πρέπει να ερμηνευθούν οι προϋποθέσεις του άρθρου 13, παράγραφος 1, στοιχείο ββ, του κανονισμού 3820/85, κατά τις οποίες τα οχήματα πρέπει να χρησιμοποιούνται από τις δημόσιες αρχές για την παροχή δημοσίων υπηρεσιών και δεν πρέπει να ανταγωνίζονται τους επαγγελματίες μεταφορείς. Πρώτα πρέπει να εξεταστεί η τελευταία αυτή προϋπόθεση.

18 Συναφώς, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το ουσιώδες στοιχείο έγκειται στην έλλειψη ανταγωνισμού κατά την εκτέλεση της συμβάσεως. Συνεπώς, κατά την Επιτροπή, μια εταιρία όπως η SL Buss AB, στην οποία έχει απονεμηθεί αποκλειστικό δικαίωμα για χρονικό διάστημα από τρία έως πέντε έτη, δεν ανταγωνίζεται κατά το διάστημα αυτό τους επαγγελματίες μεταφορείς.

19 Ωστόσο, διαπιστώνεται ότι η προϋπόθεση της ελλείψεως ανταγωνισμού με τους επαγγελματίες μεταφορείς καθιστά δυνατή, αφενός, την καλύτερη διασφάλιση της οδικής ασφαλείας και, αφετέρου, την αποφυγή της διαταράξεως του ανταγωνισμού λόγω του ότι ένας μόνο μεταφορέας απαλλάσσεται από την υποχρέωση τηρήσεως των διατάξεων του κανονισμού 3820/85.

20 Ενόψει του διπλού αυτού στόχου, η έλλειψη ανταγωνισμού με τους επαγγελματίες μεταφορείς πρέπει να εκτιμάται τόσο κατά τον χρόνο απονομής του αποκλειστικού δικαιώματος παροχής δημόσιας υπηρεσίας όσο και κατά την εκτέλεση της συμβάσεως. Πράγματι, δεν αμφισβητείται ότι, μέχρι τη σύναψη της συμβάσεως, η επιχείρηση που επιθυμεί να αναλάβει τη διαχείριση δημόσιας υπηρεσίας πρέπει να υιοθετήσει ανταγωνιστική συμπεριφορά. Ακόμη και μετά την υπογραφή της εν λόγω συμβάσεως, η ίδια αυτή επιχείρηση δεν εξαιρείται από τον ανταγωνισμό, δεδομένου ότι θα διαχειρίζεται τη δραστηριότητα αυτή έτσι ώστε η σύμβασή της να ανανεωθεί μετά τη λήξη της ισχύος της.

21 Εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται ότι η εν λόγω υπηρεσία αποτέλεσε αντικείμενο προσκλήσεως προς υποβολή προσφορών. Κατά συνέπεια, υπήρξε ανταγωνισμός μεταξύ διαφόρων επαγγελματιών μεταφορέων οι οποίοι επιθυμούσαν να ευδοκιμήσει η προσφορά τους. Είναι προφανές ότι ο ανταγωνισμός αυτός πρόκειται να εξακολουθήσει, κατά το μέτρο που θα υπάρξει νέα πρόσκληση προς υποβολή προσφορών κατά τη λήξη της ισχύος της συμβάσεως, δεδομένου ότι η διάρκειά της είναι ορισμένου χρόνου.

22 Συνεπώς, διαπιστώνεται ότι τα οχήματα που χρησιμοποιούνται από επιχείρηση στην οποία έχει απονεμηθεί το δικαίωμα αποκλειστικής διαχειρίσεως υπηρεσίας μεταφορών κατόπιν διαγωνισμού και για ορισμένο χρονικό διάστημα ανταγωνίζονται τους επαγγελματίες μεταφορείς, διότι η εν λόγω επιχείρηση υποχρεούται να υιοθετήσει ανταγωνιστική συμπεριφορά προκειμένου να επιτύχει την ανανέωση της συμβάσεως κατά τη λήξη της.

23 Δεδομένου ότι δεν πληρούται η προϋπόθεση που αφορά την έλλειψη ανταγωνισμού με τους επαγγελματίες μεταφορείς, δεν είναι αναγκαίο να εξεταστεί αν πληρούνται οι λοιπές προϋποθέσεις.

24 Κατά συνέπεια, στο πρώτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι η παρέκκλιση στην οποία εμπίπτουν τα οχήματα που χρησιμοποιούνται από τις δημόσιες αρχές για την παροχή δημοσίων υπηρεσιών που δεν ανταγωνίζονται τους επαγγελματίες μεταφορείς και την οποία προβλέπει το άρθρο 13, παράγραφος 1, στοιχείο ββ, του κανονισμού 3820/85 δεν έχει εφαρμογή στα οχήματα που αποτελούν ιδιοκτησία επιχειρήσεως της οποίας το κεφάλαιο ανήκει σε δημόσια αρχή και η οποία παρέχει υπηρεσία μαζικής μεταφοράς επιβατών στο πλαίσιο συμβάσεως που της απονέμει, κατόπιν διαγωνισμού στον οποίον ίσχυαν οι όροι του ανταγωνισμού, αποκλειστικό δικαίωμα για ορισμένο χρόνο.

Επί του δευτέρου ερωτήματος

25 Πρέπει κατ' αρχάς να υπομνηστεί ότι ο σκοπός της υποχρεώσεως κατοχής του προγράμματος υπηρεσίας έγκειται στη διασφάλιση αποτελεσματικού ελέγχου των διατάξεων του κανονισμού 3820/85.

26 Συγκεκριμένα, από την εικοστή πέμπτη αιτιολογική σκέψη του εν λόγω κανονισμού προκύπτει ότι, για τους οδηγούς οχημάτων που απασχολούνται σε τακτικές επιβατικές γραμμές, η συσκευή ελέγχου μπορεί να αντικατασταθεί από αντίγραφο του πίνακα δρομολογίων και απόσπασμα του προγράμματος της επιχειρήσεως. Η εγκατάσταση αυτής της συσκευής ελέγχου προβλέπεται από τον κανονισμό (ΕΟΚ) 3821/85 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1985, σχετικά με τη συσκευή ελέγχου στον τομέα των οδικών μεταφορών (ΕΕ L 370, σ. 8).

27 Το άρθρο 15, παράγραφος 7, του κανονισμού 3821/85 ορίζει ότι ο οδηγός πρέπει να είναι σε θέση να επιδείξει, όποτε αυτό του ζητηθεί από τα πρόσωπα στα οποία έχει ανατεθεί ο έλεγχος, τα φύλλα καταγραφής της τρέχουσας εβδομάδας και, εν πάση περιπτώσει, το φύλλο καταγραφής της τελευταίας ημέρας της προηγούμενης εβδομάδας κατά την οποία οδηγούσε. εΟσον αφορά τη διάταξη αυτή, το Δικαστήριο έχει κρίνει, με την απόφαση της 13ης Δεκεμβρίου 1991, C-158/90, Nijs και Transport Vanschoonbeek-Matterne (Συλλογή 1991, σ. Ι-6035, σκέψη 13), ότι αυτή σκοπεί στο να μπορεί να ελεγχθεί αν τηρήθηκε ο υποχρεωτικός χρόνος εβδομαδιαίας αναπαύσεως.

28 Δεδομένου ότι, στην περίπτωση των τακτικών μεταφορών επιβατών, το απόσπασμα του προγράμματος υπηρεσίας και το αντίγραφο του πίνακα δρομολογίων αντικαθιστούν τη συσκευή ελέγχου, το απόσπασμα αυτό καθώς και το αντίγραφο αυτό πρέπει να παρέχουν τη δυνατότητα να ελεγχθεί εξίσου αποτελεσματικά το αν ο οδηγός τήρησε τις διατάξεις που αφορούν τον χρόνο οδηγήσεως και τον χρόνο αναπαύσεως.

29 Κατά συνέπεια, στο δεύτερο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι η υποχρέωση που προβλέπει το άρθρο 14, παράγραφος 5, του κανονισμού 3820/85, κατά την οποία κάθε οδηγός που εκτελεί υπηρεσία την οποία αφορά το άρθρο 14, παράγραφος 1, πρέπει να φέρει μαζί του απόσπασμα του προγράμματος υπηρεσίας και αντίγραφο του πίνακα δρομολογίων, δεν τηρείται οσάκις το απόσπασμα του προγράμματος υπηρεσίας αφορά μόνον την ημέρα διενεργείας του ελέγχου.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

30 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Σουηδική και η Γαλλική Κυβέρνηση, η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου και η Επιτροπή των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων, που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

(πέμπτο τμήμα)

κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε με διάταξη της 22ας Νοεμβρίου 1996 το Svea hovrδtt, αποφαίνεται:

1) Η παρέκκλιση στην οποία εμπίπτουν τα οχήματα που χρησιμοποιούνται από τις δημόσιες αρχές για την παροχή δημοσίων υπηρεσιών που δεν ανταγωνίζονται τους επαγγελματίες μεταφορείς και την οποία προβλέπει το άρθρο 13, παράγραφος 1, στοιχείο ββ, του κανονισμού (ΕΟΚ) 3820/85 του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1985, για την εναρμόνιση ορισμένων κοινωνικών διατάξεων στον τομέα των οδικών μεταφορών, δεν έχει εφαρμογή στα οχήματα που αποτελούν ιδιοκτησία επιχειρήσεως της οποίας το κεφάλαιο ανήκει σε δημόσια αρχή και η οποία παρέχει υπηρεσία μαζικής μεταφοράς επιβατών στο πλαίσιο συμβάσεως που της απονέμει, κατόπιν διαγωνισμού στον οποίον ίσχυαν οι όροι του ανταγωνισμού, αποκλειστικό δικαίωμα για ορισμένο χρόνο.

2) Η υποχρέωση που προβλέπει το άρθρο 14, παράγραφος 5, του κανονισμού 3820/85, κατά την οποία κάθε οδηγός που εκτελεί υπηρεσία την οποία αφορά το άρθρο 14, παράγραφος 1, πρέπει να φέρει μαζί του απόσπασμα του προγράμματος υπηρεσίας και αντίγραφο του πίνακα δρομολογίων, δεν τηρείται οσάκις το απόσπασμα του προγράμματος υπηρεσίας αφορά μόνον την ημέρα διενεργείας του ελέγχου.