ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ 16ΗΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 1987. - ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΚΑΤΑ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. - ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑ ΤΩΝ ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΩΝ - ΠΑΡΑΒΙΑΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΤΗΣ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΕΩΣ ΤΩΝ ΔΙΑΚΡΙΣΕΩΝ ΛΟΓΩ ΙΘΑΓΕΝΕΙΑΣ - ΕΡΕΥΝΗΤΕΣ ΤΟΥ CNR - ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΗ ΜΕΤΑΧΕΙΡΙΣΗ ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ ΑΠΑΣΧΟΛΗΣΕΩΣ ΚΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 225/85.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1987 σελίδα 02625

Σουηδική ειδική έκδοση σελίδα 00121

Φινλανδική ειδική έκδοση σελίδα 00121



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

1 . Ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων - Παρεκκλίσεις - Θέσεις στη δημόσια διοίκηση - 'Εννοια - Ερευνητές

( Συνθήκη ΕΟΚ, άρθρο 48, παράγραφος 4 )

2 . Ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων - Παρεκκλίσεις - Θέσεις στη δημόσια διοίκηση - Πρόσληψη μόνο ημεδαπών σε θέσεις που μετέχουν στην άσκηση δημόσιας εξουσίας και τη διασφάλιση των γενικών συμφερόντων του κράτους - Επιτρέπεται - Αποκλεισμός των υπηκόων άλλων κρατών μελών από το σύνολο των θέσεων του δημόσιου τομέα - Δεν επιτρέπεται

( Συνθήκη ΕΟΚ, άρθρο 48, παράγραφος 4 )

3 . Ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων - Παρεκκλίσεις - Θέσεις στη δημόσια διοίκηση - Παραίτηση κράτους μέλους από τη δυνατότητα παρεκκλίσεως - Συνέπειες - Απαγόρευση των διακρίσεων

( Συνθήκη ΕΟΚ, άρθρο 48, παράγραφοι 2 και 4 κανονισμός του Συμβουλίου 1612/68, άρθρο 7, παράγραφοι 1 και 4 )

Περίληψη

1 . Εφόσον δεν συνεπάγονται άσκηση προνομίων δημόσιας εξουσίας και ευθύνη για τη διασφάλιση των γενικών συμφερόντων του κράτους, οι θέσεις ερευνητών στο Εθνικό Συμβούλιο 'Ερευνας κράτους μέλους δεν συνιστούν θέσεις δημόσιας διοικήσεως, κατά την έννοια του άρθρου 48, παράγραφος 4, της Συνθήκης .

2 . Το κοινοτικό δίκαιο δεν απαγορεύει στα κράτη μέλη να επιφυλάσσουν, στο πλαίσιο μιας σταδιοδρομίας στο δημόσιο τομέα, μόνο στους ημεδαπούς την άσκηση καθηκόντων που συνέχονται με την άσκηση δημόσιας εξουσίας ή με την προάσπιση γενικών συμφερόντων του κράτους . 'Ομως, η δυνατότητα αποκλεισμού υπηκόων άλλων κρατών μελών από ορισμένες προαγωγές ή ορισμένες μεταθέσεις, δεν πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα το γενικό αποκλεισμό από την πρόσβαση στις θέσεις που δεν περιλαμβάνονται στην έννοια της δημόσιας διοικήσεως κατά το άρθρο 48, παράγραφος 4, της Συνθήκης .

3 . Εφόσον κράτος μέλος δέχθηκε να προσλάβει υπηκόους άλλων κρατών μελών σε θέσεις δημόσιας διοικήσεως, κατά την έννοια του άρθρου 48, παράγραφος 4, της Συνθήκης, συνιστά παράβαση της παραγράφου 2 του εν λόγω άρθρου καθώς και του άρθρου 7, παράγραφοι 1 και 4, του κανονισμού 1612/68 η αντιμετώπισή τους κατά τρόπο που εισάγει διακρίσεις σε βάρος τους ως προς τις αμοιβές και τους λοιπούς όρους εργασίας .

Διάδικοι

Στην υπόθεση 225/85,

Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον Enrico Traversa, μέλος της νομικής της υπηρεσίας, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Γεώργιο Κρεμλή, μέλος της νομικής υπηρεσίας της Επιτροπής, κτίριο Jean Monnet, Kirchberg,

προσφεύγουσα,

κατά

Ιταλικής Δημοκρατίας, εκπροσωπούμενης από τον Luigi Ferrari Bravo, προϊστάμενο της υπηρεσίας διπλωματικών διαφορών, επικουρούμενο από τον Oscar Fiumara, avvocato dello Stato, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο την πρεσβεία της Ιταλίας,

καθής,

που έχει ως αντικείμενο να αναγνωριστεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 48 της Συνθήκης ΕΟΚ και το άρθρο 7, παράγραφοι 1 και 4, του κανονισμού 1612/68 του Συμβουλίου, της 15ης Οκτωβρίου 1968, περί της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων στο εσωτερικό της Κοινότητος ( ΕΕ ειδ . έκδ . 05/001, σ . 33 ), καθόσον προέβη σε διακρίσεις σε βάρος των υπηκόων των άλλων κρατών μελών που απασχολούνται στο Consiglio Nazionale delle Ricerche ( Εθνικό Συμβούλιο Ερευνών, στο εξής : CΝR ), έναντι των ερευνητών ιταλικής ιθαγένειας που απασχολούνται επίσης στο CΝR, σε ό,τι αφορά τους όρους προσλήψεως και εργασίας,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

συγκείμενο από τους Y . Galmot, πρόεδρο τμήματος, προεδρεύοντα, Κ . Κακούρη και F . Schockweiler, προέδρους τμήματος, T . Koopmans, G . Bosco, U . Everling και J . C . Moitinho de Almeida, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας : C . O . Lenz

γραμματέας : D . Loutermann, υπάλληλος διοικήσεως

λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας της 2ας Οκτωβρίου 1986,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του στη συνεδρίαση της 27ης Ιανουαρίου 1987,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 23 Ιουλίου 1985 η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων άσκησε, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ, προσφυγή με την οποία ζητεί να αναγνωριστεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 48 της Συνθήκης ΕΟΚ και το άρθρο 7, παράγραφοι 1 και 4, του κανονισμού 1612/68 του Συμβουλίου, της 15ης Οκτωβρίου 1968, περί της ελεύθερης κυκλοφορίας των εργαζομένων στο εσωτερικό της Κοινότητος ( ΕΕ ειδ . έκδ . 05/001, σ . 33 ), καθόσον προέβη σε διακρίσεις σε βάρος των υπηκόων των άλλων κρατών μελών που απασχολούνται στο Consiglio Nazionale delle Ricerche ( Εθνικό Συμβούλιο Ερευνών, στο εξής : CΝR ) έναντι των ερευνητών ιταλικής ιθαγένειας που απασχολούνται επίσης στο CΝR, σε ό,τι αφορά τους όρους προσλήψεως και εργασίας .

2 Ο ιταλικός νόμος 70, της 20ής Μαρτίου 1975 ( GURI της 2.4.1975, αριθ . 87 ), ορίζει με το άρθρο 36, τρίτο εδάφιο, ότι το επί συμβάσει προσωπικό του CΝR κατά την ημερομηνία ενάρξεως της ισχύος του εν λόγω νόμου ( 3 Απριλίου 1975 ) αναγράφεται στο οργανόγραμμα υπό την προϋπόθεση ότι διαθέτει τους απαιτούμενους τίτλους και συγκεντρώνει τις αναγκαίες προϋποθέσεις, ενώ το τέταρτο εδάφιο του εν λόγω άρθρου προβλέπει ότι, ελλείψει θέσεων στο οργανόγραμμα, το εν λόγω επί συμβάσει προσωπικό εξακολουθεί να υπηρετεί, για αόριστο χρόνο, υπαγόμενο στο καθεστώς που προβλέπεται για τους μονίμους υπαλλήλους του αντιστοίχου επιπέδου . Και στις δύο περιπτώσεις "λαμβάνονται υπόψη τα έτη προϋπηρεσίας για τον υπολογισμό των δικαιωμάτων προαγωγής ".

3 Εξάλλου, το άρθρο 5, τρίτο εδάφιο, του προαναφερθέντος νόμου παραπέμπει στις "νομοθετικές διατάξεις περί των όρων προσλήψεως στο δημόσιο ". Μεταξύ των διατάξεων αυτών περιλαμβάνονται και οι διατάξεις του κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως των εργαζομένων με σύμβαση ιδιωτικού δικαίου στο δημόσιο ( DΡR αριθ . 3 της 10.1.1957, GURΙ, supplemento ordinario του τεύχους 22 της 25.1.1957 ), το άρθρο 2 του οποίου προβλέπει ότι "προσλαμβάνονται στο δημόσιο επί συμβάσει ιδιωτικού δικαίου όσοι πληρούν τις εξής γενικές προϋποθέσεις :

1 ) έχουν την ιταλική ιθαγένεια,

2 ) ..."

4 Κρίνοντας ότι η σχετική με την ιθαγένεια απαίτηση σε ό,τι αφορά τους υποψήφιους για εγγραφή στο οργανόγραμμα ερευνητές ( ή, όταν η εγγραφή αυτή είναι προς το παρόν αδύνατη, τη διατήρησή τους στην υπηρεσία για χρόνο αορίστου διαρκείας ) αντίκειται προς το άρθρο 48 της Συνθήκης και προς τον κανονισμό 1612/68, η Επιτροπή άσκησε την παρούσα προσφυγή παραβάσεως κατά της Ιταλικής Δημοκρατίας .

5 Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά, η διαδικασία, οι ισχυρισμοί και τα επιχειρήματα των διαδίκων . Τα στοιχεία αυτά του φακέλου της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται πιο κάτω παρά μόνον καθόσον απαιτείται για να σχηματίσει κρίση το Δικαστήριο .

6 Το πρώτο ζήτημα που θέτει η παρούσα προσφυγή είναι το αν οι θέσεις ερευνητού στο CΝR πρέπει να θεωρηθούν ως θέσεις στη δημόσια διοίκηση για τις οποίες δεν εφαρμόζεται, δυνάμει του άρθρου 48, παράγραφος 4, της Συνθήκης ο κανόνας απαγορεύσεως των διακρίσεων που διατυπώνει το άρθρο 48, παράγραφος 2, της Συνθήκης .

7 Πρέπει, σχετικώς, να τονισθεί ότι το άρθρο 48, παράγραφος 4, ως εξαίρεση από τον θεμελιώδη κανόνα της ελεύθερης κυκλοφορίας των κοινοτικών εργαζομένων και της απαγορεύσεως των διακρίσεων σε βάρος τους, πρέπει να ερμηνευθεί κατά τρόπο που να περιορίζει την έκταση εφαρμογής του σε ό,τι είναι απολύτως αναγκαίο για τη διασφάλιση των συμφερόντων που η διάταξη αυτή επιτρέπει στα κράτη μέλη να προστατεύουν .

8 'Οπως έχει τονίσει το Δικαστήριο τελευταία στην απόφασή του της 3ης Ιουλίου 1986 ( Lawrie-Blum, 66/85, Συλλογή σσ . 2121 και 2139 ), η πρόσληψη σε ορισμένες θέσεις δεν μπορεί να περιορίζεται από το γεγονός ότι σε ορισμένο κράτος μέλος τα πρόσωπα που καλούνται για να προσληφθούν στις θέσεις αυτές υπάγονται στον κανονισμό υπηρεσιακής καταστάσεως των υπαλλήλων . Πράγματι, αν η εφαρμογή του άρθρου 48, παράγραφος 4, εξηρτάτο από τη νομική φύση της σχέσεως που συνδέει τον εργαζόμενο προς τη διοίκηση, τα κράτη μέλη θα είχαν τη δυνατότητα να καθορίζουν κατά το δοκούν τις θέσεις που καλύπτει η διάταξη αυτή εξαιρέσεως .

9 Πρέπει να γίνει δεκτό ότι οι προϋποθέσεις για να θεωρηθεί μια θέση ως θέση δημόσιας διοικήσεως, κατά την έννοια της παραγράφου 4 του άρθρου 48 της Συνθήκης, τις οποίες διευκρίνισε με τη νομολογία του το Δικαστήριο, ιδίως στην απόφαση της 17ης Δεκεμβρίου 1980 ( Επιτροπή κατά Βελγίου, 149/79, Racc . σ . 3881 ), δεν συντρέχουν στην παρούσα περίπτωση . Πράγματι, από την απλή αναφορά στις γενικές αρμοδιότητες του CΝR, καθώς και από την απαρίθμηση των καθηκόντων που ασκούν όλοι οι ερευνητές του εν λόγω οργανισμού, δεν αποδεικνύεται ότι στους ερευνητές έχει ανατεθεί η άσκηση προνομίων της δημόσιας εξουσίας ή η ευθύνη της διασφαλίσεως των γενικών συμφερόντων του κράτους . Μόνο τα καθήκοντα διευθύνσεως ή συμβούλου του κράτους επί επιστημονικών και τεχνικών θεμάτων θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ότι συνέχονται με θέσεις δημόσιας διοικήσεως, κατά την έννοια του άρθρου 48, παράγραφος 4, της Συνθήκης, πλην όμως δεν αποδείχθηκε ότι οι ερευνητές του CΝR ασκούν τα καθήκοντα αυτά .

10 Ως προς το επιχείρημα που προέβαλε η ιταλική κυβέρνηση, ότι η ενσωμάτωση των αλλοδαπών ερευνητών στο μόνιμο προσωπικό του CΝR θα είχε ως συνέπεια ότι δεν θα ήταν δυνατόν να αποκλεισθεί η πρόσβασή τους, με προαγωγή, στα ανώτερα κλιμάκια του οργανισμού, αρκεί να τονιστεί ότι το κοινοτικό δίκαιο δεν απαγορεύει στα κράτη μέλη να επιφυλάσσουν, στο πλαίσιο μιας σταδιοδρομίας, μόνο στους ημεδαπούς την άσκηση καθηκόντων που συνέχονται με την άσκηση δημόσιας εξουσίας ή με την προάσπιση γενικών συμφερόντων του κράτους . 'Ομως, όπως έχει ήδη κριθεί με την προαναφερθείσα απόφαση της 17ης Δεκεμβρίου 1980, η δυνατότητα αποκλεισμού υπηκόων άλλων κρατών μελών από ορισμένες προαγωγές ή ορισμένες μεταθέσεις δεν πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα το γενικό αποκλεισμό από την πρόσβαση στις θέσεις που δεν περιλαμβάνονται στην έννοια της δημόσιας διοικήσεως κατά το άρθρο 48, παράγραφος 4, της Συνθήκης .

11 Εξάλλου, όπως έχει ήδη κρίνει το Δικαστήριο στην απόφαση της 12ης Φεβρουαρίου 1974 ( Sotgiu, 152/73, Racc . σ . 153 ), ακόμα και αν επρόκειτο για θέσεις δημοσίας διοικήσεως, κατά την έννοια του άρθρου 48, παράγραφος 4, της Συνθήκης, η διάταξη αυτή δεν μπορεί να δικαιολογήσει, εφόσον ήδη έχουν τοποθετηθεί στις θέσεις αυτές εργαζόμενοι από άλλα κράτη μέλη, μέτρα που εισάγουν διακρίσεις σε βάρος τους ως προς τις αμοιβές και τους λοιπούς όρους εργασίας .

12 Πρέπει, συνεπώς, να καθοριστεί αν η μη εφαρμογή των προαναφερθεισών διατάξεων του νόμου 70 συνεπάγεται διάκριση απαγορευόμενη από το άρθρο 48, παράγραφος 2, της Συνθήκης και από το άρθρο 7, παράγραφοι 1 και 4, του κανονισμού 1612/68 .

13 Πρέπει, σχετικώς, να τονισθεί ότι η κατάσταση των ερευνητών που έχουν την ιθαγένεια άλλων κρατών μελών συνιστά δυσμενή διάκριση, σε σχέση με την κατάσταση των ιταλών ερευνητών, ιδίως προς το μόνιμο χαρακτήρα της σχέσεως εργασίας, δεδομένου ότι παραμένουν στην υπηρεσία του CΝR με συμβάσεις ορισμένου χρόνου, χωρίς καμία διασφάλιση ως προς την ανανέωση των εν λόγω συμβάσεων . Εξάλλου, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η έλλειψη σταδιοδρομίας για τους ερευνητές που έχουν την ιθαγένεια άλλων κρατών μελών συνεπάγεται την αδυναμία προαγωγής τους σε μεγαλύτερο βαθμό και έχει επιπτώσεις στο επίπεδο των αμοιβών και των συντάξεων . Συνεπώς, οι εν λόγω ερευνητές δεν μπορούν να εισέλθουν στα ευεργετήματα ρυθμίσεως που περιλαμβάνει πλεονεκτήματα και εγγυήσεις ανάλογες με εκείνες που συνεπάγεται η κατάσταση που προβλέπεται για τους ημεδαπούς .

14 Υπό τις περιστάσεις αυτές, πρέπει να συναχθεί το συμπέρασμα ότι η Ιταλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 48 της Συνθήκης ΕΟΚ και το άρθρο 7, παράγραφοι 1 και 4, του κανονισμού 1612/68 του Συμβουλίου, της 15ης Οκτωβρίου 1968, καθόσον προέβη σε διακρίσεις σε βάρος των ερευνητών που έχουν την ιθαγένεια άλλου κράτους μέλους και απασχολούνται στο CΝR έναντι των ερευνητών ιταλικής ιθαγένειας που απασχολούνται επίσης στο CΝR, σε ό,τι αφορά τους όρους προσλήψεως και εργασίας .

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

15 Σύμφωνα με το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα . Δεδομένου ότι η καθής ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα .

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

αποφασίζει :

1 ) Η Ιταλική Δημοκρατία παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 48 της Συνθήκης ΕΟΚ και το άρθρο 7, παράγραφοι 1 και 4, του κανονισμού 1612/68 του Συμβουλίου, της 15ης Οκτωβρίου 1968, καθόσον προέβη σε διακρίσεις σε βάρος των ερευνητών που έχουν την ιθαγένεια άλλου κράτους μέλους και απασχολούνται στο Consiglio Nazionale delle Ricerche έναντι των ερευνητών ιταλικής ιθαγένειας που απασχολούνται επίσης στο Consiglio Nazionale delle Ricerche, σε ό,τι αφορά τους όρους προσλήψεως και εργασίας .

2 ) Καταδικάζει την Ιταλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα .