ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ 7ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1982. - ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΚΑΤΑ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. - ΠΑΡΑΒΑΣΗ ΚΡΑΤΟΥΣ - ΟΔΗΓΙΑ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΦΟΡΟΥ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΩΣ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΩΝ ΚΑΠΝΩΝ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 41/82.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1982 σελίδα 04213



Περίληψη

Διάδικοι

Αντικείμενο της υπόθεσης

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

Κράτη μέλη — Υποχρεώσεις — Εκτέλεση τών οδηγιών — Παράβαση — Δικαιολόγηση εκ τής εσωτερικής εννόμου τάξεως — Ανεπίτρεπτη

( Συνθήκη ΕΟΚ , άρθρα 169 καί 189 , τρίτη παράγραφος )

Περίληψη

Τά κράτη μέλη δέν δύνανται νά επικαλεσθούν διατάξεις , τήν ακολουθουμένη πρακτική ή καταστάσεις τής εσωτερικής εννόμου τάξεώς τους γιά νά δικαιολογή σουν τή μή τήρηση τών υποχρεώσεων καί προθεσμιών πού απορρέουν από τίς κοινοτικές οδηγίες .

Διάδικοι

Στήν υπόθεση 41/82 ,

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ , εκπροσωπουμένη από τόν David Gilmour , νομικό σύμβουλο , επικουρούμενο από τόν Guido Berardis , μέλος τής νομικής της υπηρεσίας , μέ αντίκλητο στό Λουξεμβούργο τόν Oreste Montalto , κτίριο Jean Monnet , Kirchberg ,

προσφεύγουσα ,

κατά

ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ , εκπροσωπουμένης από τήν Avvocatura dello Stato , διά τού Oscar Fiumara , μέ τόπο επιδόσεων στό Λουξεμβούργο τήν Ιταλική Πρεσβεία ,

καθ’ ης ,

Αντικείμενο της υπόθεσης

πού έχει ως αντικείμενο νά αναγνωρισθεί οτι η Ιταλική Δημοκρατία , μή θεσπίζοντας εντός τής ορισθείσης προθεσμίας τίς αναγκαίες διατάξεις γιά νά συμμορφωθεί πρός τίς οδηγίες τού Συμβουλίου 72/464 , τής 19ης Δεκεμβρίου 1972 , περί τών φόρων , πλήν τών φόρων κύκλου εργασιών , οι οποίοι επιβαρύνουν τήν κατανάλωση τών επεξεργασμένων καπνών ( ΕΕ ειδ . έκδ . 09/001 , σ . 35 ) καί 77/805 τής 19ης Δεκεμβρίου 1977 , περί τροποποιήσεως τής οδηγίας 72/464 ( ΕΕ ειδ . έκδ . 09/001 , σ . 93 ), παρέβη τίς υποχρεώσεις πού υπέχει εκ τής συνθήκης ΕΟΚ ,

Σκεπτικό της απόφασης

1 Μέ δικόγραφο πού κατέθεσε στή γραμματεία τού Δικαστηρίου στίς 4 Φεβρουαρίου 1982 , η Επιτροπή τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ήσκησε , δυνάμει τού άρθρου 169 τής συνθήκης ΕΟΚ , προσφυγή μέ τήν οποία ζητείται νά αναγνωρισθεί οτι η Ιταλική Δημοκρατία παρέβη τίς υποχρεώσεις πού υπέχει εκ τού άρθρου 189 , παράγραφος 3 , τής συνθήκης , παραλείποντας νά θεσπίσει τίς ανα γκαίες διατάξεις γιά νά συμμορφωθεί πρός τίς οδηγίες τού Συμβουλίου 72/464 , τής 19ης Δεκεμβρίου 1972 , καί 77/805 , τής 19ης Δεκεμβρίου 1977 , περί τών φόρων , πλήν τών φόρων κύκλου εργασιών , οι οποίοι επιβαρύνουν τήν κατανάλωση τών επεξεργασμένων καπνών ( ΕΕ ειδ . έκδ . 09/001 , σ . 35 καί σ . 93 ).

2 Η οδηγία τού Συμβουλίου 72/464 έχει ως αντικείμενο τήν εναρμόνιση τής διαρθρώσεως τών φόρων πού επιβαρύνουν τήν κατανάλωση επεξεργασμένων καπνών , ωστε νά καταργηθούν προοδευτικά από τά διάφορα εθνικά συστήματα οι παράγοντες πού ειναι ικανοί νά εμποδίσουν τήν ελεύθερη κυκλοφορία καί νά νοθεύσουν τούς ορους ανταγωνισμού . Γιά νά επιτύχει τόν στόχο αυτό , ο κοινοτικός νομοθέτης δημιούργησε ενα σύστημα πού εξασφαλίζει τήν προοδευτική μείωση τής επιπτώσεως τού φόρου καί πού συνίσταται στό συνδυασμό , γιά τό φόρο πού επιβαρύνει τήν κατανάλωση σιγαρέττων ( φόρος καπνού ), ενός αναλογικού φόρου καπνού καί ενός παγίου φόρου καπνού , τό ποσό τού οποίου καθορίζεται από κάθε κράτος μέλος σύμφωνα μέ κοινοτικά κριτήρια . Δυνάμει τού άρθρου 4 τής οδηγίας , ο αναλογικός φόρος υπολογίζεται επί τής μεγίστης τιμής λιανικής πωλήσεως , συμπεριλαμβανομένων τών δασμών , ενώ ο πάγιος φόρος καπνού υπολογίζεται ανά μονάδα προϊόντος . Ο συντελεστής τού αναλογικού φόρου καπνού καί τό ποσό παγίου φόρου καπνού πρέπει νά ειναι ίδιοι γιά ολα τά σιγαρέττα .

3 Σύμφωνα μέ τό άρθρο 8 τής ανωτέρω οδηγίας , τά κράτη μέλη οφείλουν νά καθορίσουν τό ποσό παγίου φόρου καπνού πού επιβάλλεται επί τών σιγαρέττων βάσει κοινών κανόνων καί , γιά πρώτη φορά δι’ αναγωγής στά σιγαρέττα τής περισσότερο ζητουμένης κατηγορίας τιμών , σύμφωνα μέ τά γνωστά κατά τήν 1η Ιανουαρίου 1973 στοιχεία . Η παράγραφος 2 τού άρθρου 8 ορίζει οτι τό ποσό αυτό δέν δύναται νά ειναι κατώτερο τού 5 % ή ανώτερο τού 75 % τού σωρευτικού ποσού τού φόρου καπνού ( πάγιο στοιχείο σύν αναλογικό στοιχείο ad valorem ) πού επιβάλλεται επί τών σιγαρέττων αυτών .

4 Τό άρθρο 12 τής οδηγίας ορίζει οτι τά κράτη μέλη θέτουν σέ ισχύ τό αργότερο μέχρι τήν 1η Ιουλίου 1973 τίς νομοθετικές , κανονιστικές καί διοικητικές διατάξεις πού ειναι αναγκαίες γιά νά συμμορφωθούν πρός τήν οδηγία καί ενημερώνουν αμέσως περί αυτού τήν Επιτροπή .

5 Φαίνεται οτι , μέχρι τόν Οκτώβριο τού 1976 , η Επιτροπή δέν ειχε προβάλει καμμία αντίρρηση οσον αφορά τό ασυμβίβαστο πρός τό άρθρο 8 , παράγραφος 2 , τής οδηγίας τού παγίου στοιχείου τού φόρου καπνού πού επιβάλλεται επί τών σιγαρέττων στήν Ιταλία .

6 Κατόπιν τής αυξήσεως , στίς 2 Οκτωβρίου 1976 , τής τιμής τών σιγαρέττων στήν Ιταλία , άρα καί τής βάσεως επιβολής τού φόρου καπνού ad valorem , η Επιτροπή διεπίστωσε οτι ο πάγιος φόρος αντιπροσώπευε ποσοστό μόνο 3,96 % τού σωρευτικού ποσού τού φόρου καπνού αντί τού προβλεπομένου κατωτάτου ορίου τού 5 % . Έτσι , μέ έγγραφο τής 8ης Ιουλίου 1977 , διεμαρτυρήθη πρός τήν ιταλική κυβέρνηση .

7 Η ιταλική κυβέρνηση , μέ έγγραφο τής 7ης Σεπτεμβρίου 1977 , διευκρίνισε οτι η τιμή τών σιγαρέττων μέ τίς περισσότερες πωλήσεις στήν ιταλική αγορά ειχε ήδη αυξηθεί , μέ υπουργική απόφαση τής 4ης Μαρτίου 1976 , από 350 σέ 400 λιρέτες ανά πακέτο τών 20 σιγαρέττων , πράγμα πού ειχε ως αποτέλεσμα νά μειώσει σέ 4,5 % τό ποσοστό ( σέ σχέση μέ τό σωρευτικό ποσό τού φόρου καπνού ) τού παγίου στοιχείου , χωρίς η Επιτροπή νά προβάλει επ’ αυτού οιαδήποτε αντίρρηση . Κατά τήν ιταλική κυβέρνηση η οδηγία 72/464 δέν προέβλεπε τήν αυτόματη προσαρμογή τού συστήματος πρός τίς μεταβολές τών οικονομικο-εμπορικών καί όχι φορολογικών στοιχείων τών διαφόρων τιμών .

8 Εν τώ μεταξύ ετέθη σέ ισχύ η οδηγία 77/805 τής 19ης Νοεμβρίου 1977 , πού ενεκαινίασε τό δεύτερο στάδιο τής εναρμονίσεως τής διαρθρώσεως τού φόρου καταναλώσεως επεξεργασμένων καπνών , τό οποίο εκάλυπτε τήν περίοδο από 1ης Ιουλίου 1978 μέχρι 31ης Δεκεμβρίου 1980 . Η οδηγία αυτή συνεπλήρωσε τήν οδηγία 72/464 , προσθέτοντας , μεταξύ άλλων , τό άρθρο 10β . Κατά τήν πρώτη παράγραφο τού άρθρου αυτού , τό ποσό τού παγίου φόρου σιγαρέττων καθορίζεται δι’ αναφοράς πρός τά σιγαρέττα τής πλέον ζητουμένης κατηγορίας , σύμφωνα μέ τά γνωστά κατά τήν 1η Ιανουαρίου κάθε έτους στοιχεία , αρχής γενομένης από τήν 1η Ιανουαρίου 1978 .

9 Η παράγραφος 2 τού ιδίου άρθρου ορίζει οτι τό πάγιο στοιχείο δέν δύναται νά ειναι κατώτερο τού 5 % ούτε ανώτερο τού 55 % τού ποσού τής συνολικής φορολογικής επιβαρύνσεως πού προκύπτει από τό άθροισμα τού αναλογικού φόρου καταναλώσεως , τού παγίου φόρου καί τού φόρου κύκλου εργασιών , τών επιβαλλομένων επί τών σιγαρέττων αυτών .

10 Επομένως , στήν Ιταλία , τό ποσοστό τού παγίου στοιχείου σέ σχέση μέ τό συνολικό προϊόν τού φόρου ειχε κατέλθει από 3,96 % σέ 2,36 % .

11 Μέ τηλετυπικό μήνυμα τής 23ης Οκτωβρίου 1978 , η ιταλική κυβέρνηση εγνωστοποίησε στήν Επιτροπή οτι τό σχέδιο νόμου περί θέσεως σέ εφαρμογή τού δευτέρου σταδίου τής εναρμονίσεως , πού προβλέπεται από τήν οδηγία 75/805 , ειχε ήδη εγκριθεί από τό υπουργικό συμβούλιο καί ευρίσκετο ήδη στό κοινοβούλιο . Διευκρινίσθη δέ οτι «τό κείμενο αυτό δίνει επίσης λύση καί στό πρόβλημα πού ήγειρε η Επιτροπή μέ τό υπ’ αριθ . 7295 , από 8ης Ιουλίου 1977 , έγγραφό της , οσον αφορά τόν υπολογισμό τής σχέσεως μεταξύ τού παγίου στοιχείου καί τού στοιχείου ad valorem τού φόρου καπνού» .

12 Δεδομένου οτι τό σχέδιο νόμου δέν ενεκρίθη από τό Κοινοβούλιο , η Επιτροπή , μέ έγγραφο τής 11ης Φεβρουαρίου 1980 ώχλησε καί πάλι τήν ιταλική κυβέρνηση . Στήν επιστολή αυτή δέν εδόθη απάντηση .

13 Στίς 31 Οκτωβρίου 1980 , η Επιτροπή εκοινοποίησε στήν Ιταλική Δημοκρατία μία αιτιολογημένη γνώμη . Η ιταλική κυβέρνηση απήντησε , στίς 2 Φεβρουαρίου 1981 , μέ έγγραφο στό οποίο διαβεβαίωνε οτι ειχε υποβάλει στό κοινοβούλιο , στίς 16 Μα ΐου 1980 νέο κείμενο σχεδίου νόμου περί αναδιαρθρώσεως τού συστήματος φορολογίας πού εξασφαλίζει τήν τελεία ευθυγράμμιση τής εθνικής νομοθεσίας πρός τήν ισχύουσα κοινοτική κανονιστική ρύθμιση . Μέχρι στιγμής , καμμία σχετική νομοθετική πράξη δέν έχει εγκριθεί από τό ιταλικό κοινοβούλιο .

14 Η ιταλική κυβέρνηση δέν αμφισβητεί οτι δέν εξεπλήρωσε τίς εν λόγω υποχρεώσεις . Παρατηρεί οτι η καθυστέρηση στήν προσαρμογή τής νομοθεσίας της πρός τίς οδηγίες οφείλεται στήν ανάγκη προσφυγής στή νομοθετική διαδικασία γιά τήν εφαρμογή τους , πράγμα πού συνεπάγεται καθυστερήσεις , πού συνδέονται μέ τίς απαιτήσεις καί τίς περιστάσεις πού προσιδιάζουν στήν κοινοβουλευτική οδό . Πράγματι , λόγω τής πρόωρης διαλύσεως τών τμημάτων δέν εδόθη συνέχεια στό πρώτο σχέδιο νόμου πού ειχε καταθέσει η κυβέρνηση . Τό δέ δεύτερο εξετάζεται ακόμη επί τού παρόντος από τίς αρμόδιες επιτροπές τής Βουλής .

15 Οι περιστάσεις αυτές δέν εξαλείφουν τήν παράβαση πού αποδίδεται στήν Ιταλική Δημοκρατία . Σύμφωνα μέ παγία νομολογία , τά κράτη μέλη δέν δύνανται νά επικαλεσθούν διατάξεις , τήν ακολουθουμένη πρακτική ή καταστάσεις τής εσωτερικής εννόμου τάξεώς τους γιά νά δικαιολογήσουν τή μή τήρηση τών υποχρεώσεων καί προθεσμιών πού απορρέουν από τίς κοινοτικές οδηγίες .

16 Πρέπει , επομένως , νά αναγνωρισθεί οτι η Ιταλική Δημοκρατία , παραλείποντας νά θεσπίσει τίς αναγκαίες διατάξεις γιά νά συμμορφωθεί μέ τίς εν λόγω οδηγίες , παρέβη τίς υποχρεώσεις πού υπέχει εκ τής συνθήκης .

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί τών δικαστικών εξόδων

17 Σύμφωνα μέ τό άρθρο 69 , παράγραφος 2 , τού κανονισμού διαδικασίας , ο ηττώμενος διάδικος καταδικάζεται στά δικαστικά έξοδα .

18 Επειδή η καθ’ ης ηττήθη , πρέπει νά καταδικασθεί στά δικαστικά έξοδα .

Διατακτικό

Διά ταύτα

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

κρίνει καί αποφασίζει :

1 ) Παραλείποντας νά θεσπίσει τίς αναγκαίες διατάξεις γιά νά συμμορφωθεί πρός τίς οδηγίες τού Συμβουλίου 72/464 , τής 19ης Δεκεμβρίου 1972 , καί 77/805 , τής 19ης Δεκεμβρίου 1977 , περί τών φόρων , πλήν τών φόρων κύκλου εργασιών , οι οποίοι επιβαρύνουν τήν κατανάλωση τών επεξεργα σμένων καπνών ( ΕΕ ειδ . έκδ . 09/001 σ . 35 καί σ . 93 ), η Ιταλική Δημοκρατία παρέβη τίς υποχρεώσεις πού υπέχει εκ τής συνθήκης .

2)Καταδικάζει τήν καθ’ ης στά δικαστικά έξοδα .