Προτάσεις της γενικης εισαγγελέα Stix-Hackl της 14ης Δεκεμβρίου 2000. - Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Γαλλικής Δημοκρατίας. - Παράβαση κράτους - Ποιότητα των προοριζομένων για την παραγωγή ποσίμου ύδατος υδάτων επιφανείας - Οδηγία 75/440/ΕΟΚ - Προϋποθέσεις παραγωγής στη Βρετάνη ύδατος προοριζόμενου για ανθρώπινη κατανάλωση. - Υπόθεση C-266/99.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 2001 σελίδα I-01981



Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα

I - Αντικείμενο της διαφοράς

1. Στην παρούσα υπόθεση ζητείται από το Δικαστήριο να διαπιστώσει ότι η Γαλλική Δημοκρατία, παραλείπουσα να μεταφέρει πλήρως στην εσωτερική της νομοθεσία την οδηγία 75/440/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 16ης Ιουνίου 1975, περί της απαιτουμένης ποιότητος των υδάτων επιφάνειας που προορίζονται για την παραγωγή ποσίμου ύδατος στα κράτη μέλη , παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το κοινοτικό δίκαιο.

ΙΙ - Η οδηγία 75/440

2. Οι κρίσιμες για την παρούσα υπόθεση διατάξεις της οδηγίας 75/440 έχουν ως εξής:

«Άρθρο 3

1. Τα κράτη μέλη καθορίζουν για όλα τα σημεία δειγματοληψίας ή για κάθε σημείο δειγματοληψίας τις εφαρμοστέες τιμές στα ύδατα επιφανείας ως προς τις παραμέτρους που προσδιορίζονται στο παράρτημα ΙΙ.

Ως προς τις παραμέτρους για τις οποίες καμία διαβάθμιση δεν αναφέρεται στον πίνακα του παραρτήματος ΙΙ, τα κράτη μέλη δύνανται να μην καθορίσουν τιμές κατ' εφαρμογή του πρώτου εδαφίου, εφόσον δεν έχουν καθορισθεί οι αριθμοί σύμφωνα με την προβλεπομένη διαδικασία του άρθρου 9.

2. Οι τιμές που ορίζονται βάσει της παραγράφου 1 δεν δύνανται να είναι λιγότερο αυστηρές από εκείνες που καθορίζονται στις στήλες Ι του παραρτήματος ΙΙ.

3. Όταν οι τιμές παρουσιάζονται στις στήλες G του παραρτήματος ΙΙ, με ή χωρίς αντίστοιχη τιμή στις στήλες Ι του ιδίου παραρτήματος, τα κράτη μέλη προσπαθούν να τις τηρήσουν ως οδηγούς με την επιφύλαξη του άρθρου 6.

Άρθρο 4

1. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα αναγκαία μέτρα, ώστε τα ύδατα επιφανείας να ανταποκρίνονται προς τις τιμές που ορίζονται βάσει του άρθρου 3. Εκ του λόγου τούτου, κάθε κράτος μέλος εφαρμόζει χωρίς διάκριση την παρούσα οδηγία για τα εθνικά ύδατα και γι' αυτά που διασχίζουν τα σύνορά του.

2. Στα πλαίσια των στόχων της παρούσας οδηγίας, τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα απαραίτητα μέτρα για να εξασφαλίσουν τη συνεχή βελτίωση του περιβάλλοντος. Για τον σκοπό αυτό καθορίζουν συστηματικό πρόγραμμα δράσεως που περιλαμβάνει χρονοδιάγραμμα για τη βελτίωση των υδάτων επιφανείας και ιδίως των υδάτων της κατηγορίας Α3. ρος τον σκοπό αυτό πρέπει να πραγματοποιηθούν ουσιαστικές βελτιώσεις στο πλαίσιο εθνικών προγραμμάτων κατά τα δέκα προσεχή έτη.

Για τον καθορισμό του προβλεπομένου στο πρώτο εδάφιο χρονοδιαγράμματος πρέπει να ληφθεί υπόψη αφενός η αναγκαιότητα βελτιώσεως της ποιότητος του περιβάλλοντος και ιδίως των υδάτων και αφετέρου οι οικονομικοί και τεχνικοί περιορισμοί που υπάρχουν ή δύνανται να προκύψουν στις διάφορες περιοχές της Κοινότητος.

Η Επιτροπή θα εξετάσει λεπτομερώς τα σχέδια δράσεως τα οποία προβλέπονται στο πρώτο εδάφιο, συμπεριλαμβανομένων των χρονοδιαγραμμάτων και θα υποβάλει, αν είναι αναγκαίο, κατάλληλες προτάσεις στο Συμβούλιο.

3. Τα ύδατα επιφανείας τα οποία έχουν φυσικά, χημικά και μικροβιολογικά χαρακτηριστικά κατώτερα των υποχρεωτικών περιοριστικών τιμών που αντιστοιχούν στη μέθοδο επεξεργασίας Α3 δεν δύνανται να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή ποσίμου ύδατος. Εν τούτοις ύδωρ τέτοιας κατώτερης ποιότητος δύναται να χρησιμοποιηθεί κατ' εξαίρεση, αν υποστεί την κατάλληλη επεξεργασία, συμπεριλαμβανομένης της αναμίξεως, ώστε να ανακτήσει ποιοτικά χαρακτηριστικά ύδατος σύμφωνα με τα πρότυπα της ποιότητος του ποσίμου ύδατος. Η Επιτροπή πρέπει να ενημερώνεται για τους λόγους της εξαιρέσεως αυτής, βάσει σχεδίου διαχειρίσεως υδατίνων πόρων εντός της ενδιαφερομένης περιοχής, το ταχύτερο δυνατό σε περίπτωση υφισταμένων εγκαταστάσεων, και εκ των προτέρων σε περιπτώσεις νέων εγκαταστάσεων. Η Επιτροπή θα εξετάσει λεπτομερώς τους λόγους αυτούς και όπου είναι απαραίτητο θα υποβάλει στο Συμβούλιο κατάλληλες προτάσεις.»

ΙΙΙ - Η προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία

3. Η οδηγία 75/440 δημοσιεύθηκε στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων στη γαλλική γλώσσα στις 25 Ιουλίου 1975. Σύμφωνα με το άρθρο 10 της οδηγίας θα έπρεπε αυτή να έχει μεταφερθεί στην εσωτερική νομοθεσία εντός δύο ετών. Συνεπώς, η προθεσμία αυτή έχει παρέλθει, όσον αφορά τη Γαλλική Δημοκρατία, από 25ης Ιουλίου 1977. Όσον αφορά τις «ουσιαστικές βελτιώσεις» σε σχέση με τη βελτίωση των υδάτων επιφανείας, το άρθρο 4, παράγραφος 2, της οδηγίας 75/440 προβλέπει περίοδο δέκα ετών.

4. Κατόπιν σειράς καταγγελιών που αφορούσαν το περιεχόμενο σε νιτρικά άλατα των προοριζομένων για την παραγωγή ποσίμου ύδατος υδάτων επιφανείας της Βρετάνης, η Επιτροπή ζήτησε, την 1η Απριλίου 1992, από τη Γαλλική Δημοκρατία να την ενημερώσει σχετικώς. Η Γαλλική Δημοκρατία απάντησε στις 11 Μα_ου 1993. Η όχληση της Επιτροπής φέρει ημερομηνία 30 Νοεμβρίου 1993. Οι απαντήσεις της Γαλλικής Δημοκρατίας χρονολογούνται από 1ης Φεβρουαρίου 1994, από 28ης Νοεμβρίου 1994 και από 1ης Μαρτίου 1995. Η Επιτροπή απέστειλε την αιτιολογημένη γνώμη της στις 28 Οκτωβρίου 1997. Η Επιτροπή υπογραμμίζει τη μη τήρηση εκ μέρους της Γαλλικής Δημοκρατίας των υποχρεώσεων που απορρέουν από το άρθρο 4, παράγραφοι 1, 2 και 3 της οδηγίας 75/440. Η Επιτροπή έταξε δίμηνη προθεσμία από της κοινοποιήσεως της αιτιολογημένης γνώμης προκειμένου η Γαλλική Δημοκρατία να διατυπώσει την απάντησή της. Η Γαλλική Δημοκρατία απάντησε με επιστολή της 2ας Ιανουαρίου 1998. Με την επιστολή αυτή ανακοίνωσε ότι περισσότερα ενημερωτικά στοιχεία θα παρασχεθούν εντός προθεσμίας έξι εβδομάδων από της λήξεως της προθεσμίας που είχε ταχθεί για απάντηση στην αιτιολογημένη γνώμη. Τις πρόσθετες αυτές πληροφορίες τις παρέσχε η Γαλλική Δημοκρατία στις 18 Ιουνίου 1998. Στις 15 Ιουλίου 1999 η Επιτροπή άσκησε ενώπιον του Δικαστηρίου την παρούσα προσφυγή κατά της Γαλλικής Δημοκρατίας.

IV - Η επιχειρηματολογία των διαδίκων

5. Κατά την άποψη της Επιτροπής η Γαλλική Δημοκρατία παρέβη τις διατάξεις και των τριών παραγράφων του άρθρου 4 της οδηγίας 75/440, όσον αφορά τις απαιτήσεις ποιότητας των προοριζομένων για παραγωγή ποσίμου ύδατος επιφανειακών υδάτων στη Βρετάνη. Η Επιτροπή στήριξε την προσφυγή της σε τρεις λόγους:

1) Υπέρβαση των επιτρεπομένων ανωτάτων ορίων για νιτρικά άλατα (παράβαση του άρθρου 4, παράγραφος 1, της οδηγίας 75/440).

2) αράλειψη καταρτίσεως και υποβολής ενός συστηματικού προγράμματος δράσεως που να περιλαμβάνει χρονοδιάγραμμα για τη βελτίωση των επιφανειακών υδάτων (παράβαση του άρθρου 4, παράγραφος 2, της οδηγίας 75/440).

3) Χρησιμοποίηση κακής ποιότητας επιφανειακών υδάτων για την παραγωγή ποσίμου ύδατος, χωρίς υποβολή στην Επιτροπή σχεδίου διαχειρίσεως υδατίνων πόρων (παράβαση του άρθρου 4, παράγραφος 3, της οδηγίας 75/440).

Η Επιτροπή ζητεί από το Δικαστήριο:

- να αναγνωρίστεί ότι η Γαλλική Δημοκρατία, παραλείπουσα να λάβει τα απαραίτητα μέτρα ώστε η ποιότητα των προοριζομένων για την παραγωγή ποσίμου ύδατος επιφανειακών υδάτων να αντιστοιχεί στις τιμές που καθορίζονται βάσει του άρθρου 3 της οδηγίας 75/440, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την εν λόγω οδηγία και, ειδικότερα, από το άρθρο 4 αυτής·

- να καταδικάσει τη Γαλλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.

Η Γαλλική Δημοκρατία δεν αμφισβητεί την υπέρβαση των ανωτάτων ορίων που καθορίζει η οδηγία 75/440, δεν δέχεται όμως ότι η κατάσταση συνέχισε σταθερά να επιδεινώνεται με την πάροδο των ετών.

Στη Γαλλική Δημοκρατία καταβλήθηκαν συστηματικές προσπάθειες ήδη από το τέλος της δεκαετίας του '80 για τη βελτίωση της ποιότητας των προοριζομένων για παραγωγή ποσίμου ύδατος επιφανειακών υδάτων. ρος τούτο έχουν καταρτιστεί πολλά σχέδια τα οποία έχουν υποβληθεί στην Επιτροπή.

Η Γαλλική Δημοκρατία δεν αμφισβητεί ότι χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ποσίμου ύδατος επιφανειακά ύδατα με περιεκτικότητα σε νιτρικά άλατα μη επιτρεπόμενη βάσει της οδηγίας 75/440, υποστηρίζει, όμως, ότι έχει ενημερώσει την Επιτροπή σχετικά με τα απαιτούμενα σχέδια διαχειρίσεως.

Η Γαλλική Δημοκρατία ζητεί από το Δικαστήριο:

- να απορρίψει τις δύο αιτιάσεις εξ ολοκλήρου και την τρίτη καθόσον έχει ως αντικείμενο την παράλειψη καταρτίσεως σχεδίου διαχειρίσεως των υδάτινων πόρων·

- να διαπιστώσει ότι έχουν ληφθεί μέτρα προς αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος που ανέκυψε σε ορισμένους σταθμούς λήψεως και διανομής όσον αφορά την υπέρβαση της ανώτατης επιτρεπομένης τιμής περιεκτικότητας σε νιτρικά άλατα των 50 mg ανά λίτρο ύδατος το οποίο προορίζεται για την παραγωγή ποσίμου ύδατος.

V - Εκτίμηση

6. Είναι περισσότερο λυσιτελές οι τρεις αιτιάσεις επί των οποίων στηρίζεται η προσφυγή της Επιτροπής να αναλυθούν διαδοχικώς:

Α - Άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας 75/440 (υπέρβαση των επιτρεπομένων ανωτάτων τιμών)

7. Η Γαλλική Δημοκρατία δεν αμφισβητεί τον ισχυρισμό της Επιτροπής ότι δεν μπόρεσε να διασφαλίσει ότι όλα τα προοριζόμενα για παραγωγή ποσίμου ύδατος επιφανειακά ύδατα της Βρετάνης δεν θα έχουν περιεκτικότητα σε νιτρικά άλατα μεγαλύτερη των 50 mg ανά λίτρο (άρθρο 4, παράγραφος 1, σε συνδυασμό με το άρθρο 3 και το παράρτημα ΙΙ της οδηγίας).

8. Το γράμμα του άρθρου 4, παράγραφος 1, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 75/440 επιβάλλει ρητώς στα κράτη μέλη μετά τη λήξη της προθεσμίας για τη μεταφορά της οδηγίας στην εσωτερική έννομη τάξη να έχουν εξασφαλίσει ότι όλα τα προοριζόμενα για την παραγωγή ποσίμου ύδατος επιφανειακά ύδατα θα έχουν περιεκτικότητα σε νιτρικά άλατα η οποία δεν θα υπερβαίνει τις καθοριζόμενες ανώτατες τιμές.

Η Γαλλική Δημοκρατία παρέβη την υποχρέωση αυτή.

Β - Άρθρο 4, παράγραφος 2, της οδηγίας 75/440 (παράλειψη βελτιώσεως του περιβάλλοντος, παράλειψη καταρτίσεως συστηματικού σχεδίου)

9. Η διάταξη αυτή της οδηγίας θέτει δύο ζητήματα:

10. ρώτον, υποχρεούνται τα κράτη μέλη να εξασφαλίσουν την «συνεχή βελτίωση του περιβάλλοντος», όσον αφορά την ποιότητα των επιφανειακών υδάτων που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ποσίμου ύδατος. Για τη βελτίωση αυτή, η οποία δεν διευκρινίζεται περισσότερο, τάσσεται προθεσμία δέκα ετών.

11. έραν αυτού, τα κράτη μέλη υποχρεούνται (ειδικότερα) να καταρτίστουν προς τούτο «συστηματικό πρόγραμμα δράσεως που να περιλαμβάνει χρονοδιάγραμμα» και να το διαβιβάσουν στην Επιτροπή, η οποία και θα το εγκρίνει. Η υποχρέωση αυτή εμπίπτει στη γενική προθεσμία των δύο ετών για τη μεταφορά της οδηγίας 75/440 στην εσωτερική έννομη τάξη.

1) αράλειψη της συνεχούς βελτιώσεως της ποιότητας των επιφανειακών υδάτων

12. ροκειμένου να δοθεί απάντηση στο ερώτημα αν το άρθρο 4, παράγραφος 2, περιλαμβάνει μία υποχρέωση αποτελέσματος ή αν απλώς υποχρεώνει τα κράτη μέλη να καταβάλλουν σχετικές προσπάθειες, πρέπει να εξεταστεί η σχέση μεταξύ α) του άρθρου 4, παράγραφος 1 (ανώτατες τιμές) και του άρθρου 3, παράγραφος 3 (ενδεικτικές τιμές) της οδηγίας 75/440 με β) το άρθρο 4, παράγραφος 2, της οδηγίας 75/440 (βελτίωση του περιβάλλοντος). Το άρθρο 4, παράγραφος 1, επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να διασφαλίζουν, όσον αφορά ορισμένες επιβλαβείς ουσίες, υποχρεωτικώς, ορισμένες ανώτατες τιμές. Το άρθρο 3, παράγραφος 3, της οδηγίας επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να επιδιώξουν την επίτευξη συγκεκριμένων, ακόμα χαμηλότερων, τιμών. ρόκειται για τις ενδεικτικές τιμές που αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙ στις στήλες G.

13. Η Γαλλική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι η διάταξη του άρθρου 4, παράγραφος 2, σε αντίθεση με εκείνη του άρθρου 4, παράγραφος 1, δεν επιβάλλει δεσμευτική υποχρέωση, αλλά προβλέπει απλώς την καταβολή προσπαθειών για την περαιτέρω βελτίωση, καθώς και το προς τούτο ενδεικνυόμενο μέσο. Επικαλείται σχετικως την απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση C-337/89, Επιτροπή κατά Ηνωμένου Βασιλείου , όπου το Δικαστήριο διέκρινε σαφώς μεταξύ δεσμευτικών και μη δεσμευτικών τιμών. Υποστηρίζει, επίσης, ότι η οποιαδήποτε βελτίωση σε σχέση με την κατάσταση που επικρατούσε το έτος 1975 πληροί τις απαιτήσεις του άρθρου 4, παράγραφος 2.

14. ρέπει να γίνει δεκτή η άποψη της Γαλλικής Δημοκρατίας ότι η οδηγία 75/440 δεν πρέπει να ερμηνευθεί έτσι ώστε οι μη δεσμευτικές ενδεικτικές τιμές του άρθρου 3, παράγραφος 3, να καταστούν δεσμευτικές μέσω του άρθρου 4, παράγραφος 2. Αυτό προκύπτει από την ανωτέρω συστηματική παρουσίαση.

15. Κατά την άποψή μου, το άρθρο 4, παράγραφος 2, της οδηγίας 75/440 επιδιώκει σκοπό διαφορετικό από εκείνον του άρθρου 4, παράγραφος 1, και του άρθρου 3, παράγραφος 3. Με τη διάταξη του άρθρου 4, παράγραφος 2, επιδιώκεται προφανώς να διασφαλιστεί ότι τα κράτη μέλη δεν θα βελτιώσουν άπαξ μόνο την ποιότητα των υδάτων μέχρις ενός ορισμένου ελαχίστου επιπέδου και ότι, στην καλύτερη περίπτωση, θα διατηρήσουν το επίπεδο αυτό, αλλά αποσκοπεί στη διασφάλιση της διαρκούς βελτιώσεως, έστω και μετά την επίτευξη των οριακών τιμών: το άρθρο 4, παράγραφος 2, επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση «να εξασφαλίζουν τη συνεχή βελτίωση του περιβάλλοντος», τάσσοντας προς τούτο μία μεγαλύτερη προθεσμία από εκείνη που προβλέπεται για τη μεταφορά της οδηγίας 75/440 στην εσωτερική έννομη τάξη, δεδομένου ότι οι βελτιώσεις αυτές πρέπει να επιτευχθούν «κατά τα δέκα προσεχή έτη».

16. Συνεπώς, είναι προφανές ότι η διάταξη του άρθρου 4, παράγραφος 2, δεν απαιτεί μόνον την καταβολή προσπαθειών, αλλά την επίτευξη πραγματικών μειώσεων των επιμέρους επιβλαβών ουσιών, περιλαμβανομένων των νιτρικών αλάτων. Βεβαίως, η διάταξη αυτή δεν επιβάλλει ρητώς ποιοτικά και ποσοτικά όρια ως προς τις βελτιώσεις, αλλά πάντως από τη σημαντικά μακρύτερη προθεσμία που προβλέπει συνάγεται το συμπέρασμα ότι σκοπός του άρθρου 4, παράγραφος 2, είναι η επίτευξη μιας ποιότητας υδάτων που να ανταποκρίνεται στις οριακές τιμές που υποχρεούνται να εξασφαλίσουν τα κράτη μέλη εντός της διετούς προθεσμίας μεταφοράς της οδηγίας στην εσωτερική τους έννομη τάξη, σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας.

17. Η ρύθμιση αυτή, εξάλλου, δεν μπορεί να ερμηνευθεί υπό την έννοια - την οποία προφανώς υποστηρίζει η Γαλλική Δημοκρατία - ότι η βελτίωση πρέπει να επιτευχθεί μόνον σε σχέση με την κατάσταση που επικρατούσε το έτος 1975, έτσι ώστε οποιαδήποτε βελτίωση αυτής της καταστάσεως να συνιστά εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από το άρθρο 4, παράγραφος 2. Κατά την άποψή μου, οι διαφορετικές προθεσμίες που προβλέπονται στις παραγράφους 1 και 2 του άρθρου 4 αποκτούν ένα νόημα μόνον όταν θεωρηθεί ότι οι κατά το άρθρο 4, παράγραφος 2, «ουσιαστικές βελτιώσεις» δεν επιτυγχάνονται διά της επιτεύξεως του σκοπού που τάσσεται στην παράγραφο 1.

18. Συνεπώς, κατά το άρθρο 4, παράγραφος 2, της οδηγίας 75/440 πρέπει «κατά τα δέκα προσεχή έτη» να επιτευχθούν τιμές περιεκτικότητας σε νιτρικά άλατα κατώτερες από την τιμή των 50 mg ανά λίτρο. Βάσει αυτής της συστηματικής αναλύσεως, επομένως, η μη επίτευξη της ανώτατης τιμής που ορίζεται στην παράγραφο 1 μπορεί να αποτελέσει παράβαση της παραγράφου 2.

19. Κατά συνέπεια, η Γαλλική Δημοκρατία δεν συμμορφώθηκε με το άρθρο 4, παράγραφος 2, της οδηγίας 75/440 σε σχέση με τη διαπιστωθείσα από την Επιτροπή υπέρβαση της ανώτατης τιμής των 50 mg ανά λίτρο σε σχέση με την περιεκτικότητα των επιφανειακών υδάτων σε νιτρικά άλατα, τη διαπιστωθείσα στις εξετασθείσες περιοχές της Βρετάνης.

20. Αντιθέτως προς τη Γαλλική Δημοκρατία η Επιτροπή υποστηρίζει ότι στη Βρετάνη παρατηρήθηκε επιδείνωση της καταστάσεως και ότι η επιδείνωση αυτή είναι διαρκής και αυξανόμενη. Η Γαλλική Δημοκρατία ζητεί από το Δικαστήριο να διαπιστώσει ότι κατέβαλε προσπάθειες και ότι σε ορισμένες τοποθεσίες παρατηρήθηκαν βελτιώσεις σε σχέση με την κατάσταση που επικρατούσε το έτος 1975. Η Γαλλική Δημοκρατία επικαλείται σχετικώς την απόφαση του Δικαστηρίου στην υπόθεση C-365/97, Επιτροπή κατά Ιταλίας , στην οποία γίνεται παραπομπή στην υπόθεση C-387/97, Επιτροπή κατά Ελλάδας .

21. Η νομολογία αυτή στο μέτρο που διαπιστώνει ότι τα κράτη μέλη έχουν περιθώριο διακρίσεως ως προς την επιλογή των μέσων βελτιώσεως του περιβάλλοντος, στο πλαίσιο μεταφοράς της οδηγίας στην εσωτερική έννομη τάξη τους, δεν παρέχει έρεισμα στο αίτημα αυτό της Γαλλικής Δημοκρατίας . Δεν αντιφάσκει προς το άρθρο 4, παράγραφος 2, της οδηγίας 75/440 η «διαπίστωση επιτεύξεως» αυτών των βελτιώσεων, κάτι το οποίο - όπως προαναφέρθηκε - δεν επέτυχε η Γαλλική Δημοκρατία σχετικά με τα προοριζόμενα για την παραγωγή ποσίμου ύδατος επιφανειακά ύδατα της Βρετάνης.

22. Εξάλλου, αρκεί η παρατήρηση ότι η κατά το άρθρο 226 ΕΚ διαδικασία αποβλέπει στο να αναγνωριστεί αν ένα κράτος μέλος παρέβη ή όχι τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη. Επομένως, δεν απόκειται στο Δικαστήριο να διαπιστώσει, στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας, κατά πόσον καταβλήθηκαν προσπάθειες για την εκπλήρωση αυτών των υποχρεώσεων.

23. Επομένως, αρκεί σχετικώς η διαπίστωση ότι η Γαλλική Δημοκρατία δεν μπόρεσε, εντός της προβλεπόμενης από το άρθρο 4, παράγραφος 2, της οδηγίας 75/440 προθεσμίας των «προσεχών δέκα ετών», να εξασφαλίσει στη Βρετάνη σημαντικές βελτιώσεις προς την κατεύθυνση μειώσεως της περιεκτικότητας σε επιβλαβείς ουσίες, περιλαμβανομένων των νιτρικών αλάτων για τα οποία καθορίζεται ανώτατο όριο 50 mg ανά λίτρο, των προοριζομένων για την παραγωγή ποσίμου ύδατος επιφανειακών υδάτων.

2) αράλειψη καταρτίσεως προγράμματος δράσεως περιλαμβάνοντος χρονοδιάγραμμα

24. Η Γαλλική Δημοκρατία υποστηρίζει ότι τόσο ορισμένα από τα υποβληθέντα έγγραφα όσο και το σύνολο των διαβιβασθέντων στην Επιτροπή πληροφοριών πληρούν τις απαιτήσεις της οδηγίας 75/440 ως προς την κατάρτιση «συστηματικού προγράμματος δράσεως περιλαμβάνοντος χρονοδιάγραμμα», κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 2. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι κανένα από τα υποβληθέντα έγγραφα δεν πληροί τις απαιτήσεις του άρθρου 4, παράγραφος 2, της οδηγίας. Ακόμα και το σύνολο των υποβληθέντων εγγράφων δεν μπορεί, κατά την άποψη της Επιτροπής, να θεωρηθεί ως «συστηματικό πρόγραμμα δράσεως», κατά την έννοια της σχετικής διατάξεως της οδηγίας· όλα τα μέτρα που προκύπτουν από τα έγγραφα αυτά είναι - όπως αποδεικνύουν οι σε μεγάλο βαθμό μη σύμφωνες τιμές νιτρικών αλάτων - «σαφώς αναποτελεσματικά και μη ανταποκρινόμενα στην κατάσταση». Δεδομένου ότι η Γαλλική Δημοκρατία έλαβε τα πρώτα από τα μέτρα αυτά περί το τέλος της δεκαετίας του '80 υφίσταται, κατά την άποψη της Επιτροπής, εν πάση περιπτώσει, σαφής καθυστέρηση μεταφοράς της οδηγίας στην εθνική έννομη τάξη.

25. Η Γαλλική Δημοκρατία υποστηρίζει, επίσης, ότι από το άρθρο 4, παράγραφος 2, της οδηγίας 75/440 προκύπτει υποχρέωση της Επιτροπής να προβαίνει σε επισταμένη εξέταση των εγγράφων που της διαβιβάζουν τα κράτη μέλη, σε σχέση με τον χαρακτηρισμό τους ως «προγραμμάτων» κατά την έννοια αυτής της διατάξεως. Αν από την εξέταση αυτή προκύψει ανάγκη κριτικής των μέσων, η Επιτροπή υποχρεούται να διαβουλευθεί με τα οικεία κράτη μέλη και να υποβάλει, ενδεχομένως, στο Συμβούλιο, τις κατάλληλες προτάσεις.

α) Επί του χαρακτήρα του συστηματικού προγράμματος

26. Η Γαλλική Δημοκρατία επικαλέστηκε, στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας, σειρά παραδειγμάτων προκειμένου να στηρίξει την άποψή της ως προς την επαρκή εκπλήρωση της υποχρεώσεως καταρτίσεως ενός συστηματικού προγράμματος. Από τα έγγραφα, όμως, τα οποία κατατέθηκαν στο Δικαστήριο πολύ δύσκολα μπορεί να συναχθεί αν υπάρχει και ποια είναι η μέθοδος που ακολουθείται για τη μείωση των επιβλαβών ουσιών που περιέχουν τα προοριζόμενα για την παραγωγή ποσίμου ύδατος επιφανειακά ύδατα στη Γαλλία και, ειδικότερα, στη Βρετάνη. Από όσο γίνεται αντιληπτό, τέσσερα ουσιαστικά προγράμματα θα μπορούσαν ίσως να ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις του άρθρου 4, παράγραφος 2, της οδηγίας 75/440: τα προγράμματα ΒΕΡ Ι και ΒΕΡ ΙΙ, το πρόγραμμα ΡΜΡΟΑ, καθώς και τα προγράμματα αναρρόφησης των καλουμένων ZES και SDAGE. Κατά την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου η διαπίστωση παραβάσεως της Συνθήκης πρέπει να γίνεται βάσει της καταστάσεως που έχει διαμορφωθεί στο οικείο κράτος μέλος κατά την πάροδο της προθεσμίας η οποία τάχθηκε με την αιτιολογημένη γνώμη . Η κατάσταση αυτή μπορεί, κατά το δυνατόν, να συνοψιστεί ως εξής:

27. Το πρόγραμμα «Bretagne Eau Pure (BEP) Ι» το οποίο ακολούθησε το ΒΕΡ ΙΙ (σχετικώς κατωτέρω) απέβλεπε πρωτίστως στη βελτίωση της ποιότητας των υδάτων της ακτής. Από το 1994, λόγω επιδεινώσεως της καταστάσεως των επιφανειακών υδάτων της Βρετάνης, οι γαλλικές αρχές προέβησαν σε επαναπροσανατολισμό του ΒΕΡ, με αποτέλεσμα το ΒΕΡ ΙΙ να αποτελεί το πρώτο πρόγραμμα το οποίο κυρίως αποβλέπει σε βελτίωση των προοριζομένων για την παραγωγή ποσίμου ύδατος επιφανειακών υδάτων. Εντούτοις, το ΒΕΡ ΙΙ είχε περιορισμένη μόνο εφαρμογή στη Βρετάνη, καθόσον αφορά μόνο τις 20 περισσότερο προβληματικές λεκάνες απορροής. Το πρόγραμμα συνίσταται κυρίως σε ενημερωτικές δράσεις και μελέτες. Η εκτέλεσή του προέβλεπε την κατάρτιση επιμέρους προγραμμάτων, η οποία έπρεπε να γίνει βάσει συμβάσεων μεταξύ οργανισμών τοπικής αυτοδιοικήσεως, φορέων υδροδοτήσεως και του καλουμένου Syndicat Mixte. Κατά τον κρίσιμο για την παρούσα υπόθεση χρόνο είχαν υπογραφεί δύο μόνο τέτοιες συμβάσεις (το 1956 και το 1997).

28. Από το 1994 περίπου υφίσταται ένα εθνικό πρόγραμμα για τον έλεγχο των μολύνσεων γεωργικής προελεύσεως (Programme de Maîtrise des Pollutions d'Origine Agricole, στο εξής: PMPOA), το οποίο συμφωνήθηκε μεταξύ των Υπουργείων Γεωργίας και εριβάλλοντος και των εκπροσώπων των γεωργών. ρος τούτο απαιτείται η λήψη διαρθρωτικών μέτρων για τον περιορισμό του αζώτου οργανικής προελεύσεως και για την παρότρυνση των γεωργών για την αλλαγή των μεθόδων που χρησιμοποιούν ώστε να περιοριστεί η περιεκτικότητα σε νιτρικά άλατα των επιφανειακών υδάτων. Το πρόγραμμα PMPOA το οποίο, καταρχήν, εφαρμόζεται σε ολόκληρη τη χώρα, περιλαμβάνει μόνο γεωργικές εκμεταλλεύσεις οι οποίες υπερβαίνουν ένα ορισμένο μέγεθος, καλύπτοντας κατ' ανώτατο όριο το ένα τρίτο εκείνων των εκμεταλλεύσεων από τις οποίες προέρχονται τα δύο τρίτα των νιτρικών αλάτων γεωργικής προελεύσεως. Όπως προκύπτει από την καταρτισθείσα κατόπιν αιτήσεως της Γαλλικής Κυβερνήσεως έκθεση σχετικά με το PMPOA, η εφαρμογή του προγράμματος προχωρεί με βραδείς ρυθμούς.

29. Ο νόμος 92-3 της 3ης Ιανουαρίου 1992 προβλέπει, για τις μεγάλες υδρολογικές λεκάνες, την κατάρτιση ενός κατευθυντηρίου σχεδίου διαχειρίσεως υδάτων (schéma directeur d'aménagement et de gestion des eaux, στο εξής: SDAGE) εκ μέρους μιας αρμόδιας επιτροπής και κατόπιν διαβουλεύσεως με τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοικήσεως. Βάσει αυτού του σχεδίου έπρεπε να καταρτιστούν τοπικά προγράμματα διαχειρίσεως των υδάτων (schémas d'aménagement et de gestion des eaux, στο εξής: SAGE) στο επίπεδο των επιμέρους λεκανών απορροής (στη Βρετάνη το SDAGE προβλέπει 16 τέτοιες περιοχές) τα οποία να ανταποκρίνονται στους σκοπούς και τις απαιτήσεις των SDAGE και να δεσμεύουν τους δημόσιους φορείς κατά τη λήψη των αποφάσεών τους. Η Γαλλική Δημοκρατία δεν αμφισβητεί ότι κατά τον κρίσιμο για την παρούσα υπόθεση χρόνο δεν εφαρμοζόταν κανένα SAGE.

30. Σκοπός των ισχυουσών σε εθνικό επίπεδο ZES (zones en excédents structurel, στο εξής: ZES) είναι η αναρρόφηση του αζώτου στις περιοχές εκείνες της Γαλλίας όπου το πρόβλημα αυτό είναι οξύτερο. Στις καθοριζόμενες ZES πρέπει να εξυγιανθεί το έδαφος από το περιεχόμενο σ' αυτό άζωτο ώστε να βελτιωθεί η περιεκτικότητα σε νιτρικά άλατα των επιφανειακών υδάτων. Τα προγράμματα αναρρόφησης συνιστούν μια συνολική στρατηγική σε επίπεδο περιφέρειας. Εξ όσων η ίδια η Γαλλική Δημοκρατία προβάλλει, έχουν μεν καθοριστεί οι αντίστοιχες ζώνες στη Βρετάνη, όμως η εφαρμογή των προγραμμάτων αναρρόφησης βρισκόταν ακόμα σε «πρώιμο στάδιο» κατά τον κρίσιμο για την παρούσα υπόθεση χρόνο.

31. Η Επιτροπή επισημαίνει δύο διαφορετικές πτυχές, κατόπιν της προσεκτικότερης μελέτης των διαβιβασθέντων από τη Γαλλική Δημοκρατία εγγράφων:

- πρώτον, δεν πρόκειται για σειρά προγραμμάτων ή για ένα συνολικό πρόγραμμα ούτε βέβαια για ένα συστηματικό πρόγραμμα κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 2, της οδηγίας 75/440,

- δεύτερον, τα ληφθέντα μέτρα είναι αναποτελεσματικά και μη ανταποκρινόμενα στην κατάσταση.

32. Αρχικώς, όσον αφορά τον χαρακτηρισμό των εκ μέρους της Γαλλικής Δημοκρατίας διαβιβασθέντων εγγράφων ως «συστηματικού προγράμματος περιλαμβάνοντος χρονοδιάγραμμα», το Δικαστήριο έχει επανειλημμένως αποφανθεί ως προς τις απαιτήσεις που πρέπει να πληροί ένα «συστηματικό πρόγραμμα». Στην υπόθεση C-58/89, Επιτροπή κατά Γερμανίας , το Δικαστήριο υπογράμμισε ότι καταρχήν και ένα σύνολο περισσοτέρων προγραμμάτων βελτιώσεως, που έχουν τοπικώς περιορισμένη εφαρμογή, μπορούν να αποτελέσουν «πρόγραμμα» κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 2, της οδηγίας 75/440, εφόσον από το σύνολο των υποβληθέντων εγγράφων προκύπτει ο χαρακτήρας ενός «συνολικού προγράμματος». Στην ίδια υπόθεση τόνισε ότι ένα συστηματικό πρόγραμμα κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 2, μπορεί «να υλοποιηθεί σταδιακά τηρουμένων ορισμένων προτεραιοτήτων» . Στην υπόθεση C-207/97, Επιτροπή κατά Βελγίου , το Δικαστήριο υπογράμμισε ότι: «Ο ειδικός χαρακτήρας των εν λόγω προγραμμάτων συνίσταται στο ότι τα προγράμματα αυτά πρέπει να έχουν πληρότητα και συνοχή και να αποτελούν συγκεκριμένο και διαρθρωμένο σχεδιασμό, καλύπτοντα το σύνολο της εθνικής επικρατείας. Επομένως, διαφέρουν τόσο από τα γενικά προγράμματα εξυγιάνσεως όσο και από τα εξειδικευμένα μέτρα.» Στην υπόθεση C-298/97, Επιτροπή κατά Ισπανίας , το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι: «Tα επιμέρους πρακτικά μέτρα ή οι αποσπασματικές ρυθμίσεις δεν αποτελούν εκπλήρωση της υποχρεώσεως του κράτους μέλους να καταρτίσει ένα συνολικό πρόγραμμα για την επίτευξη ορισμένων στόχων [...]». Στην υπόθεση C-58/89, Επιτροπή κατά Γερμανίας , το Δικαστήριο, προκειμένου να αποφανθεί ως προς το αν συντρέχει ο χαρακτήρας «προγράμματος», στηρίχθηκε στον σκοπό που πρέπει να εξυπηρετεί ένα πρόγραμμα και οποίος συνίσταται, στην περίπτωση του άρθρου 4, παράγραφος 2, της οδηγίας 75/440, στο να παρασχεθεί η δυνατότητα στην Επιτροπή να διαπιστώσει τη μείωση των επιβλαβών ουσιών στα όρια που προβλέπει η οδηγία, να συγκρίνει σε κοινοτικό επίπεδο τα ληφθέντα μέτρα και να παρουσιάσει τα αποτελέσματα σε μια συνθετική της έκθεση προς το Συμβούλιο. Στην υπόθεση C-214/97, Επιτροπή κατά ορτογαλίας , το Δικαστήριο υπογράμμισε ότι όλα τα έγγραφα που υποβάλλονται ως «προγράμματα» πρέπει, εν πάση περιπτώσει, να περιλαμβάνουν μέτρα σταδιακής εφαρμογής.

33. Το ΒΕΡ Ι επικεντρώνεται στη βελτίωση της ποιότητας των υδάτων των ακτών. Τα ύδατα αυτά δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 75/440. Το άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας 75/440 εξομοιώνει τα «επιφανειακά ύδατα» με τα «γλυκά ύδατα». Το καταρχήν πανεθνικής κλίμακας PMPOA, λόγω της περιορισμένης εφαρμογής του επί εκμεταλλεύσεων ορισμένου μεγέθους, αφορά μικρό μόνο μέρος των γεωργικών εκμεταλλεύσεων της Βρετάνης. Το πρόγραμμα αναρρόφησης ZES και το ΒΕΡ ΙΙ αφορούν ειδικά τμήματα της περιφέρειας της Βρετάνης, όχι όμως το σύνολο των επιφανειακών υδάτων με σημαντικά υψηλές τιμές περιεκτικότητας σε νιτρικά άλατα. Εξάλλου, το σχέδιο ZES, σύμφωνα με τα όσα η ίδια η Γαλλική Κυβέρνηση ανέφερε, κατά τον κρίσιμο για την παρούσα υπόθεση χρόνο βρισκόταν ακόμα σε ένα αρχικό στάδιο εφαρμογής του στη Βρετάνη. Ακόμα όμως και στο πλαίσιο του ΒΕΡ ΙΙ συνήφθησαν στη Βρετάνη δύο μόνο συμφωνίες οι οποίες θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν ως βάση για τη λήψη περαιτέρω μέτρων. Επίσης, στο πλαίσιο του SDAGE για τη Βρετάνη δεν είχε ακόμα εφαρμοστεί, κατά τον κρίσιμο για την παρούσα υπόθεση χρόνο, κανένα μέτρο.

34. Συνεπώς, αυτά τα μέτρα που παρουσίασε η Γαλλική Δημοκρατία, καθόσον γίνεται αντιληπτό, έχουν, ακόμα και όσον αφορά τη Βρετάνη, περιορισμένο τομέα εφαρμογής από απόψεως ουσιαστικής ή γεωγραφικής, ή έχουν τον χαρακτήρα, λαμβανομένου υπόψη του περιορισμένου κύκλου των αποδεκτών τους, μιας μεμονωμένης απλώς ενέργειας. Εξάλλου, στερούνται συνολικής θεωρήσεως. Δεν υπάρχουν χρονικά όρια ούτε η απαιτούμενη κατά τη νομολογία του Δικαστηρίου αναγκαία συνέπεια.

35. Όπως είναι προφανές, η Γαλλική Δημοκρατία κοινοποίησε μόλις στις 18 Ιουνίου 1998 με σχετική επιστολή της, αναλόγως των τόπων δειγματοληψίας και των διαφόρων ζωνών, κατάλογο όλων των επιφανειακών υδάτων της Βρετάνης που προορίζονται για την παραγωγή ποσίμου ύδατος, μαζί με συστηματική μνεία, για κάθε μία από τις προβληματικές ζώνες, των προεκτεθέντων προγραμμάτων. άντως, δεν καθορίζονται σκοποί ούτε προθεσμίες προς επίτευξή τους. Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η ύπαρξη παραβάσεως του κοινοτικού δικαίου πρέπει να κρίνεται κατά τη λήξη της προθεσμίας που τάχθηκε για απάντηση στην αιτιολογημένη γνώμη . Η προθεσμία αυτή είχε εκπνεύσει όταν η Γαλλική Δημοκρατία απηύθυνε την ως άνω επιστολή.

36. Συνεπώς, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η Γαλλική Δημοκρατία δεν ανταποκρίθηκε στην υποχρέωσή της να υποβάλει «συστηματικό πρόγραμμα δράσεως που να περιλαμβάνει χρονοδιάγραμμα» σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 2, της οδηγίας 75/440.

37. Η Επιτροπή ισχυρίζεται, δεύτερον, ότι τα προγράμματα και το σύνολο μέτρων που παρουσίασε η Γαλλική Δημοκρατία, στερούνται συστηματικού χαρακτήρα, είναι αναποτελεσματικά και απρόσφορα για την αντιμετώπιση της συγκεκριμένης καταστάσεως.

38. Επιβάλλεται σχετικώς η διαπίστωση ότι η αποτελεσματικότητα και το πρόσφορο των μέτρων που αποσκοπούν στην απάλειψη των επιβλαβών ουσιών από τα επιφανειακά ύδατα μπορεί να διαπιστωθεί μόνο εκ των υστέρων. Η κατάρτιση προγραμμάτων, κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 2, της οδηγίας 75/440 πρέπει να γίνει εντός της προθεσμίας που προβλέπεται για τη μεταφορά της οδηγίας, δηλαδή εντός δύο ετών. Η επίτευξη των βελτιώσεων (δηλαδή η απόδειξη της αποτελεσματικότητάς τους) πρέπει να γίνει εντός προθεσμίας δέκα ετών. Έχει ήδη διαπιστωθεί ότι η Γαλλική Δημοκρατία δεν επέτυχε καμία βελτίωση, κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 2, έτσι ώστε το ζήτημα της αποτελεσματικότητας δεν μπορεί να αποτελέσει κριτήριο, στο πλαίσιο πλέον του χαρακτηρισμού του ως «συστηματικού προγράμματος δράσεως».

β) Υποχρέωση της Επιτροπής να προβεί σε επισταμένη εξέταση

39. Σύμφωνα με την άποψη που διατύπωσε σχετικώς η Γαλλική Δημοκρατία, η Επιτροπή παρέλειψε να εξετάσει τα έγγραφα που υπέβαλαν οι γαλλικές αρχές, υπό το πρίσμα τηρήσεως των υποχρεώσεων που απορρέουν από το άρθρο 4, παράγραφος 2, της οδηγίας 75/440, και να επισημάνει τις τυχόν ελλείψεις. Η Γαλλική Δημοκρατία στηρίζει την άποψή της αναφορικά με μία τέτοια υποχρέωση της Επιτροπής, στο άρθρο 4, παράγραφος 2, πέμπτη περίοδο, της οδηγίας 75/440, κατά το οποίο η Επιτροπή «θα εξετάσει λεπτομερώς τα σχέδια δράσεως [...] συμπεριλαμβανομένων των χρονοδιαγραμμάτων και θα υποβάλει, αν είναι αναγκαίο, κατάλληλες προτάσεις στο Συμβούλιο».

40. Το επιχείρημα αυτό δεν μπορεί να γίνει δεκτό. Η οδηγία 75/440 δεν προβλέπει γενική υποχρέωση της Επιτροπής, πέραν των υποχρεώσεων εξετάσεως που προκύπτουν από το άρθρο 226 ΕΚ, να συζητά με τα κράτη μέλη περί της ποιότητας των εγγράφων που έχουν περιληφθεί στη δικογραφία. Εξάλλου, εξακολουθεί να υφίσταται μία κάποια αμφιβολία ως προς τις έννομες συνέπειες αυτής της προβαλλόμενης παραβάσεως της Επιτροπής στο πλαίσιο της παρούσας υπόθεσης. Η ίδια η Γαλλική Δημοκρατία ανέφερε, στο πλαίσιο της προφορικής διαδικασίας, ότι δεν μπορούν να θιγούν τα δικαιώματα και οι υποχρεώσεις που απορρέουν για την Επιτροπή από το άρθρο 226 ΕΚ.

Γ - Το άρθρο 4, παράγραφος 3 (παραγωγή ποσίμου ύδατος, παράλειψη κοινοποιήσεως ενός σχεδίου διαχειρίσεως)

41. Όπως προαναφέρθηκε, η Γαλλική Δημοκρατία δεν μπόρεσε να εξασφαλίσει ότι σε όλες τις ζώνες της Βρετάνης όπου χρησιμοποιούνται επιφανειακά ύδατα για την παραγωγή ποσίμου ύδατος, η περιεκτικότητα σε νιτρικά άλατα δεν θα υπερβαίνει το ανώτατο όριο των 50 mg ανά λίτρο, που επιτρέπεται δυνάμει του άρθρου 4, παράγραφος 2, σε συνδυασμό με το άρθρο 3 και το παράρτημα ΙΙ της οδηγίας 75/440. Εξάλλου, η Γαλλική Δημοκρατία δεν αμφισβητεί ότι, τουλάχιστον μερικώς, χρησιμοποίησε στη Βρετάνη επιφανειακά ύδατα που δεν ανταποκρίνονται στα επιβαλλόμενα με την οδηγία κριτήρια.

42. Βεβαίως, το άρθρο 4, παράγραφος 3, πρώτη περίοδος, της οδηγίας 75/440 απαγορεύει καταρχήν αυτόν τον τρόπο δράσεως, επιτρέποντάς τον, πάντως, υπό ορισμένες προϋποθέσεις. ράγματι, τέτοιας ποιότητας ύδατα μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παραγωγή ποσίμου ύδατος, υπό την προϋπόθεση ότι αυτό γίνεται «βάσει σχεδίου διαχειρίσεως υδατίνων πόρων» εντός της σχετικής περιοχής και ότι τα σχέδια αυτά θα κοινοποιηθούν «το ταχύτερο δυνατό» και «εκ των προτέρων σε περιπτώσεις νέων εγκαταστάσεων». Επομένως, η ύπαρξη «σχεδίου διαχειρίσεως» αποτελεί μία από τις προϋποθέσεις από τις οποίες εξαρτάται, κατ' εξαίρεση, η έγκριση χρησιμοποιήσεως επιφανειακών υδάτων που παρουσιάζουν υψηλή περιεκτικότητα ορισμένων ουσιών.

43. Οι διάδικοι διαφωνούν ως προς το αν η Γαλλική Δημοκρατία υπέβαλε ένα ή περισσότερα από αυτά τα «σχέδια διαχειρίσεως», κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας 75/440.

44. Κατά την άποψη της Επιτροπής, η Γαλλία δεν ανταποκρίθηκε στην υποχρέωση που προβλέπει το άρθρο 4, παράγραφος 3, της οδηγίας 75/440, ιδίως διότι τα κατατεθέντα έγγραφα δεν περιελάμβαναν τον σκοπό της βελτιώσεως της ποιότητας του ύδατος και ήταν προφανώς αναποτελεσματικά.

45. Για να μπορέσουν να χαρακτηριστούν ως «σχέδια διαχειρίσεως», κατά την έννοια της εφαρμοστέας εν προκειμένω διατάξεως, τα μέτρα που ανακοίνωσε η Γαλλική Δημοκρατία, επιβάλλεται πρώτον να διευκρινιστεί ότι «τα σχέδια διαχειρίσεως» που προβλέπει το άρθρο 4, παράγραφος 3, της οδηγίας 75/440, επιδιώκουν, κατά την άποψή μου, σκοπό διαφορετικό από τα «συστηματικά προγράμματα δράσεως», του άρθρου 4, παράγραφος 2. Τα «σχέδια διαχειρίσεως» των υδατίνων πόρων, για τα οποία γίνεται λόγος στο άρθρο 4, παράγραφος 3, επιδιώκουν, κατά την άποψή μου, διαφορετικούς περιβαλλοντικούς και υγειονομικούς σκοπούς. ράγματι, κατ' αντίθεση προς τα προγράμματα για τα οποία γίνεται λόγος στο άρθρο 4, παράγραφος 2, προβλέπονται όχι για την επιτήρηση των προβληματικών επιφανειακών υδάτων, λόγω της περιεκτικότητάς τους σε επιβλαβείς ουσίες, αλλά για να δοθεί μία συνολική εικόνα της χρησιμοποιήσεως των μη προβληματικών από απόψεως αυτής επιφανειακών υδάτων. Δεδομένου ότι, στην πράξη, για την παραγωγή ποσίμου ύδατος χρησιμοποιούνται συνήθως τα ρητώς αναφερόμενα στο άρθρο 4, παράγραφος 3, επιφανειακά ύδατα που περιέχουν επιβλαβείς ουσίες με επιφανειακά ύδατα που δεν περιέχουν τέτοιες ουσίες, τα σχέδια διαχειρίσεως των υδατίνων πόρων αποσκοπούν στο να παράσχουν στην Επιτροπή τη δυνατότητα να σχηματίσει μία συνολική εικόνα της χρησιμοποιήσεως των μολυσμένων και των λιγότερο μολυσμένων υδάτων και να υποβάλει στο Συμβούλιο, ενδεχομένως, τις κατάλληλες προτάσεις. Εάν, όμως, τα σχέδια διαχειρίσεως αποσκοπούν, κατά το άρθρο 4, παράγραφος 3, στην παρακολούθηση των προβληματικών επιφανειακών υδάτων, λόγω της περιεκτικότητάς τους σε επιβλαβείς ουσίες, μπορεί να υποτεθεί ότι τα σχέδια αυτά δεν έχουν ως σκοπό να τάσσουν στόχους για τη βελτίωση της ποιότητας των προβληματικών από αυτής της απόψεως επιφανειακών υδάτων. Επομενως, το επιχείρημα της Επιτροπής δεν μπορεί να γίνει δεκτό.

46. Όσον αφορά το ζήτημα της καταρτίσεως και υποβολής, εκ μέρους της Γαλλίας, σχεδίων διαχειρίσεως κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 3, δεύτερη φράση, επιβάλλεται, επομένως, η διαπίστωση ότι, στο μέτρο που μπορεί κανείς να διαπιστώσει, μόνο τα SAGE περιέχουν δείγματα καταρτίσεως τέτοιων σχεδίων διαχειρίσεως. Όπως, όμως, δέχθηκαν οι ίδιες οι γαλλικές αρχές, το πρόγραμμα αυτό δεν συνεχίστηκε. ροφανώς μόλις με την επιστολή της 18ης Ιουνίου 1998 η Γαλλική Δημοκρατία κατέθεσε στο φάκελο συνοπτική παρουσίαση όλων των επιφανειακών υδάτων της Βρετάνης που περιέχουν νιτρικά άλατα, μαζί με λεπτομερείς εξηγήσεις σχετικά με την ανάμειξη αυτών των υδάτων με άλλα επιφανειακά ύδατα μη περιέχοντα επιβλαβείς ουσίες.

47. Όπως έχει ήδη σημειωθεί, τα έγγραφα αυτά διαβιβάστηκαν μετά την εκπνοή της προθεσμίας που είχε ταχθεί για την απάντηση στην αιτιολογημένη γνώμη.

48. Συνεπώς, η Γαλλική Δημοκρατία παρέλειψε να καταθέσει εγκαίρως σχέδιο διαχειρίσεως που να δικαιολογεί την προβλεπόμενη από το άρθρο 4, παράγραφος 3, πρώτη περίοδος, παρέκκλιση και, επομένως, δεν ανταποκρίθηκε στις προϋποθέσεις από τις οποίες εξαρτάται η χρησιμοποίηση επιφανειακών υδάτων για την παραγωγή ποσίμου ύδατος.

VI - ρόταση

49. Βάσει των ανωτέρω, φρονώ ότι η Γαλλική Δημοκρατία, όσον αφορά τα επιφανειακά ύδατα της Βρετάνης που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ποσίμου ύδατος,

- παρέβη την υποχρέωση που υπέχει από το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας 75/440, καθόσον δεν διασφάλισε την τήρηση των επιτρεπομένων ανωτάτων ορίων περιεκτικότητας σε νιτρικά άλατα,

- παρέβη την υποχρέωση που υπέχει από το άρθρο 4, παράγραφος 2, της οδηγίας 75/440, καθόσον δεν επέτυχε ουσιαστική βελτίωση του περιβάλλοντος ούτε υπέβαλε συστηματικό πρόγραμμα δράσεως που να περιλαμβάνει χρονοδιάγραμμα,

- παρέβη την υποχρέωση που υπέχει από το άρθρο 4, παράγραφος 3, της οδηγίας 75/440, καθόσον παρέβη την υποχρέωση χρησιμοποιήσεως επιφανειακών υδάτων περιεχόντων νιτρικά άλατα σε ποσοστό υψηλότερο του επιτρεπομένου, προς παραγωγή ποσίμου ύδατος.

Βάσει όλων αυτών των σκέψεων προτείνω στο Δικαστήριο

1) να αναγνωρίσει ότι η Γαλλική Δημοκρατία, παραλείπουσα να λάβει αναγκαίες διατάξεις κατά το άρθρο 4, παράγραφοι 1, 2 και 3, της οδηγίας 75/440/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 16ης Ιουνίου 1975, περί της απαιτουμένης ποιότητος των υδάτων επιφάνειας που προορίζονται για την παραγωγή ποσίμου ύδατος στα κράτη μέλη, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την οδηγία αυτή·

2) να καταδικάσει τη Γαλλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.