ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ 25ΗΣ ΜΑΙΟΥ 1982. - ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΚΑΤΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΩΝ ΚΑΤΩ ΧΩΡΩΝ. - ΠΑΡΑΒΑΣΗ - ΠΟΣΙΜΟ ΥΔΩΡ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 97/81.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1982 σελίδα 01819



Περίληψη

Διάδικοι

Αντικείμενο της υπόθεσης

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

1 . Προσφυγή λόγω παραβάσεως — Απόδειξη τής παραβάσεως — Μή τήρηση τής υποχρεώσεως παροχής πληροφοριών πού επιβάλλει η οδηγία — Τεκμήριο περί μή εκτελέσεως τής οδηγίας — Δέν συνάγεται

( Συνθήκη ΕΟΚ , άρθρο 169 )

2 . Πράξεις τών οργάνων — Οδηγίες — Εκτέλεση από τά Κράτη μέλη — Θέσπιση εσωτερικών διατάξεων αναγκαστικού χαρακτήρος — Εκτέλεση διά μέσων διοικητικής πρακτικής — Ανεπαρκής

( Συνθήκη ΕΟΚ , άρθρο 189 )

Περίληψη

1 . Στά πλαίσια τής διαδικασίας λόγω παραβάσεως δυνάμει τού άρθρου 169 τής συνθήκης ΕΟΚ , στήν Επιτροπή εναπόκειται νά αποδείξει τόν ισχυρισμό οτι υπάρχει παράβαση . Η Επιτροπή οφείλει νά προσκομίσει στό Δικαστήριο τά στοιχεία πού ειναι αναγκαία γιά τήν διαπίστωση τής παραβάσεως , χωρίς νά υπάρχει δυνατότης νά στηριχθεί σέ οποιοδήποτε τεκμήριο .

Άν μία οδηγία επιβάλλει στά Κράτη μέλη τήν υποχρέωση παροχής πληροφοριών στήν Επιτροπή ως πρός τήν θέσπιση τών εθνικών διατάξεων πού ειναι αναγκαίες γιά τήν συμμόρφωση πρός τήν εν λόγω οδηγία , η παράβαση τής υποχρεώσεως αυτής από ενα Κρά- τος μέλος είτε διότι ελλείπει οποιαδήπο- τε πληροφορία είτε διότι η πληροφορία δέν ειναι επαρκώς σαφής καί ακρι- βής , δύναται νά δικαιολογήσει , αυτή καθαυτή , έναρξη τής διαδικασίας τού άρθρου 169 τής συνθήκης ΕΟΚ περί αναγνωρίσεως τής παραβάσεως αυτής , αλλά δέν δίδει τήν δυνατότητα στήν Επιτροπή νά συναγάγει τεκμήριο παραβάσεως τής υποχρεώσεως θέσεως σέ εφαρμογή τών μέτρων εκτελέσεως τής οδηγίας .

2 . Άν καί κάθε Κράτος μέλος ειναι ελεύθερο νά κατανείμει κατά τήν κρίση του τίς αρμοδιότητες στίς εσωτερικές υποθέσεις του καί νά εκτελέσει μία οδηγία μέ τήν βοήθεια μέτρων πού ελήφθησαν από τίς περιφερειακές ή τοπικές αρχές , πάντως αυτό δέν δύναται νά τό απαλλάξει από τήν υποχρέωση νά μεταφέρει τίς διατάξεις τής οδηγίας σέ διατάξεις εσωτερικού δικαίου αναγκαστικού χα- ρακτήρος . Απλή διοικητική πρακτική εκ τής φύσεώς της μεταβλητή κατά τήν βούληση τής διοικήσεως , δέν δύναται νά θεωρηθεί ως προσήκουσα εκτέλεση τής υποχρεώσεως πού απορρέει από τήν οδηγία αυτή .

Διάδικοι

Στήν υπόθεση 97/81 ,

ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ , εκπροσωπουμένη από τόν νομικό της σύμβουλο Robert Caspar Fischer , επικουρούμενο από τό μέλος τής νομικής της υπηρεσίας Auke Haagsma , μέ αντίκλητο στό Λουξεμβούργο τόν Oreste Montalto , μέλος τής νομικής της υπηρεσίας , κτίριο Jean Monnet , Kirchberg ,

προσφεύγουσα ,

κατά

ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΩΝ ΚΑΤΩ ΧΩΡΩΝ , εκπροσωπουμένου από τόν Adriaan Bos , βοηθό νομικού συμβούλου τού υπουργείου τών εξωτερικών , μέ αντίκλητο στό Λουξεμβούργο τήν Πρεσβεία τών Κάτω Χωρών , 5 , rue C . M . Spoo ,

καθ’ ου ,

Αντικείμενο της υπόθεσης

πού έχει ως αντικείμενο νά αναγνωρισθεί οτι τό Βασίλειο τών Κάτω Χωρών μή θεσπίζοντας εντός τής ταχθείσης προθεσμίας τίς αναγκαίες νομοθετικές , κανονιστικές καί διοικητικές διατάξεις πρός συμμόρφωσή του μέ τήν οδηγία 75/440 τού Συμβουλίου τής 16ης Ιουνίου 1975 , περί τής απαιτουμένης ποιότητος τών υδάτων επιφανείας πού προορίζονται γιά τήν παραγωγή ποσίμου υδατος στά Κράτη μέλη ( ΕΕ ειδ . έκδ . τόμ . 15/001 , σ . 80 ) παρέβη τήν υποχρέωση πού υπέχει δυνάμει τής συνθήκης ΕΟΚ ,

Σκεπτικό της απόφασης

1 Μέ δικόγραφο πού κατέθεσε στήν γραμματεία τού Δικαστηρίου στίς 24 Απριλίου 1981 η Επιτροπή τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ήσκησε δυνάμει τού άρθρου 169 τής συνθήκης ΕΟΚ , προσφυγή μέ τήν οποία ζητεί νά αναγνωρισθεί οτι τό Βασίλειο τών Κάτω Χωρών παραλείποντας νά λάβει εντός τής ταχθείσης προ θεσμίας τά αναγκαία νομοθετικά , κανονιστικά καί διοικητικά μέτρα πρός συμμόρφωσή του μέ τήν οδηγία 75/440 τού Συμβουλίου , τής 16ης Ιουνίου 1975 , περί τής απαιτουμένης ποιότητος τών υδάτων επιφανείας πού προορίζονται γιά τήν παραγωγή ποσίμου υδατος ( ΕΕ ειδ . έκδ . τόμ . 15/001 , σ . 80 ) παρέβη τίς υποχρεώσεις πού υπέχει δυνάμει τής συνθήκης .

2 Δυνάμει τής οδηγίας αυτής η οποία εθεσπίσθη κατ’ εφαρμογή τών άρθρων 100 καί 235 τής συνθήκης ΕΟΚ τά Κράτη μέλη υποχρεούνται νά καθορίζουν γιά ολα τά σημεία δειγματοληψίας ή γιά κάθε ενα από αυτά τίς τιμές πού εφαρμόζονται στά υδατα επιφανείας ως πρός τίς φυσικές , χημικές καί μικροβιολογικές παραμέτρους πού καθορίζονται από τήν οδηγία , νά λαμβάνουν τά αναγκαία μέτρα ωστε η ποιότης τών υδάτων επιφανείας νά καταστεί σύμφωνη πρός τίς τιμές αυτές , νά διενεργούν δειγματοληψίες σύμφωνα μέ τόν τρόπο πού καθορίζεται στήν οδηγία . Τά υδατα επιφανείας πού έχουν χαρακτηριστικά κατώτερα από ορισμένες οριακές τιμές δέν δύνανται νά χρησιμοποιηθούν γιά τήν παραγωγή ποσίμου υδατος εκτός από ορισμένες δικαιολογημένες εξαιρέσεις πού πρέπει νά εξετασθούν από τήν Επιτροπή .

3 Τό άρθρο 10 τής οδηγίας ορίζει οτι τά Κράτη μέλη θέτουν σέ ισχύ τίς νομοθετικές , κανονιστικές καί διοικητικές διατάξεις πού ειναι αναγκαίες γιά τήν συμμόρφωσή τους πρός τήν παρούσα οδηγία εντός προθεσμίας δύο ετών από τής κοινοποιήσεώς της καί η οποία έληξε στίς 18 Ιουνίου 1977 , ενημερώνουν δέ περί αυτού αμέσως τήν Επιτροπή .

4 Η Επιτροπή υποστηρίζει οτι η ολλανδική κυβέρνηση παρέβη τήν υποχρέωση παροχής πληροφοριών δυνάμει τής ανωτέρω διατάξεως . Η παράβαση δίνει τήν δυνατότητα στήν Επιτροπή , κατά τήν διάρκεια τής πρώτης φάσεως τού ελέγχου περί εφαρμογής τής οδηγίας , πού περιορίζεται σέ γενικό έλεγχο περί τού άν τά αναγκαία μέτρα εκτελέσεως ετέθησαν σέ ισχύ εντός τής ταχθείσης προθεσμίας χωρίς νά περιέχει καί εξονυχιστικό έλεγχο αυτών τών μέτρων , νά συναγάγει τεκμήριο περί παραβάσεως τής υποχρεώσεως εφαρμογής τών αναγκαίων μέτρων .

5 Η προκειμένη προσφυγή έχει πάντως ως αντικείμενο όχι παράβαση τής υποχρεώσεως παροχής πληροφοριών , αλλά παράβαση τής υποχρεώσεως θεσπίσεως τών νομοθετικών , κανονιστικών καί διοικητικών μέτρων πού ειναι αναγκαία γιά τήν συμμόρφωση πρός τήν οδηγία .

6 Πρέπει νά τονισθεί οτι , στά πλαίσια τής διαδικασίας λόγω παραβάσεως δυνάμει τού άρθρου 169 τής συνθήκης ΕΟΚ , στήν Επιτροπή εναπόκειται νά αποδείξει τόν ισχυρισμό οτι υπάρχει παράβαση . Η Επιτροπή οφείλει νά προσκομίσει στό Δικαστήριο τά στοιχεία πού ειναι αναγκαία γιά τήν διαπίστωση τής παραβάσεως , χωρίς νά υπάρχει δυνατότης νά στηριχθεί σέ οποιοδήποτε τεκμήριο .

7 Πρέπει πάντως νά τονισθεί επίσης οτι τά Κράτη μέλη υποχρεούνται , δυνάμει τού άρθρου 5 τής συνθήκης ΕΟΚ , νά διευκολύνουν τήν Επιτροπή στήν εκπλήρωση τής αποστολής της , η οποία συνίσταται ιδίως κατά τό άρθρο 155 τής συνθήκης ΕΟΚ στήν μέριμνα γιά τήν εφαρμογή τών διατάξεων τής συνθήκης , καθώς καί τών διατάξεων πού θεσπίζονται δυνάμει αυτής από τά όργανα . Γιά τήν διασφάλιση τών σκοπών αυτών η εν λόγω οδηγία , οπως καί άλλες οδηγίες , επιβάλλει στά Κράτη μέλη , μέ τό άρθρο της 12 , υποχρέωση παροχής πληροφοριών .

8 Οι πληροφορίες τίς οποίες τά Κράτη μέλη υποχρεούνται κατά τά ανωτέρω νά παράσχουν στήν Επιτροπή πρέπει νά ειναι σαφείς καί ακριβείς . Πρέπει νά αναφέρουν μέ σαφήνεια ποιά ειναι τά νομοθετικά , κανονιστικά καί διοικητικά μέτρα μέσω τών οποίων τό Κράτος μέλος θεωρεί οτι εξεπλήρωσε τίς διάφορες υποχρεώσεις πού υπέχει δυνάμει τής οδηγίας . Ελλείψει τέτοιας πληροφορίας , η Επιτροπή δέν ειναι σέ θέση νά ελέγξει άν τό Κράτος μέλος εφήρμοσε πράγματι καί πλήρως τήν οδηγία . Η παράβαση τής υποχρεώσεως αυτής από ενα Κράτος μέλος , είτε διότι ελλείπει οποιαδήποτε πληροφορία είτε διότι η πληροφορία δέν ειναι επαρκώς σαφής καί ακριβής , δύναται νά δικαιολογήσει , αυτή καθ’ εαυτή , έναρξη τής διαδικασίας τού άρθρου 169 τής συνθήκης ΕΟΚ περί αναγνωρίσεως τής παραβάσεως αυτής .

9 Εν όψει τού αντικειμένου τής προκειμένης προσφυγής καί μέ σκοπό νά εξετασθεί τό νόμω βάσιμό της ενδείκνυται νά γίνει σύγκριση τών διατάξεων αυτών μέ τά νομοθετικά , κανονιστικά καί διοικητικά μέτρα πού υφίστανται στίς Κάτω Χώρες , μέ τά οποία η ολλανδική κυβέρνηση θεωρεί οτι έθεσε σέ εφαρμογή τήν οδηγία .

10 Επ’ αυτού πρέπει νά γίνει δεκτό οτι σέ απάντηση ερωτήσεως πού έθεσε τό Δικαστήριο μετά τό πέρας τής εγγράφου διαδικασίας , η Επιτροπή διευκρίνισε οτι , οπως συνάγεται από τήν αιτιολογική έκθεση τού ολλανδικού σχεδίου νόμου περί τροποποιήσεως τού νόμου περί διανομής υδατος ( Waterleidingwet ) δέν υπάρχουν επί τού παρόντος στίς Κάτω Χώρες διατάξεις περί καθορισμού τών αναγκαίων μέτρων ωστε τά υδατα επιφανείας πού χρησιμοποιούνται γιά τήν παραγωγή ποσίμου υδατος νά καταστούν σύμφωνα μέ τίς τιμές πού ορίζονται γιά τίς παραμέτρους πού αναφέρονται στό παράρτημα τής οδηγίας , καθώς καί διατάξεις περί απαγορεύσεως τής χρησιμοποιήσεως , γιά τήν παραγωγή ποσίμου υδατος , υδάτων επιφανείας πού δέν ανταποκρίνονται στούς ορους πού ορίζει σχετικώς η οδηγία· κατά συνέπεια η ολλανδική νομοθεσία δέν περιέχει ακόμη διατάξεις εκτελέσεως τών άρθρων 3 , 4 καί 5 τής οδηγίας . Η ολλανδική κυβέρνηση τόσο μέ τίς παρατηρήσεις της επί αυτής τής απαντήσεως τής Επιτροπής , οσο καί κατά τήν διάρκεια τής προφορικής διαδικασίας , δέν αμφισβήτησε τό γεγονός αυτό καί δέν προσεκόμισε κανένα στοιχείο πού νά επιτρέπει τό συμπέρασμα οτι τέτοιες διατάξεις υφίστανται ήδη στίς Κάτω Χώρες .

11 Η ολλανδική κυβέρνηση ανεφέρθη στό γεγονός οτι ο έλεγχος τής ποιότητος τών υδάτων στίς Κάτω Χώρες εξησφαλίσθη στά πλαίσια ενός αποκεντρωμένου συστήματος . Οι περιφερειακές καί τοπικές αρχές δεσμεύονται απ’ ευθείας από τίς διατάξεις τής οδηγίας καί τήν έθεσαν σέ εφαρμογή κατά τόν έλεγχο στήν πράξη τής ποιότητος τού υδατος , υπό τήν επίβλεψη τών εθνικών αρχών .

12 Ειναι αλήθεια οτι κάθε Κράτος μέλος ειναι ελεύθερο νά κατανείμει κατά τήν κρίση του τίς αρμοδιότητες στίς εσωτερικές υποθέσεις καί νά εκτελέσει μία οδηγία μέ τήν βοήθεια μέτρων πού ελήφθησαν από τίς περιφερειακές ή τίς τοπικές αρχές . Πάντως , αυτό δέν δύναται νά τό απαλλάξει από τήν υποχρέωση νά μεταφέρει τίς διατάξεις τής οδηγίας σέ διατάξεις εσωτερικού δικαίου αναγκαστικού χαρακτήρος . Η εν λόγω οδηγία η οποία εθεσπίσθη ιδίως κατ’ εφαρμογή τού άρθρου 100 τής συνθήκης ΕΟΚ αφορά τήν προσέγγιση τών νομοθετικών , κανονιστικών καί διοικητικών διατάξεων τών Κρατών μελών επί τού εν λόγω θέματος . Απλή διοικητική πρακτική , εκ τής φύσεώς της μεταβλητή , κατά τήν βούληση τής διοικήσεως , δέν δύναται νά θεωρηθεί ως προσήκουσα εκτέλεση τής υποχρεώσεως πού απορρέει από τήν οδηγία αυτή .

13 Η ολλανδική κυβέρνηση δέν προσεκόμισε κανένα στοιχείο πού νά επιτρέπει τήν συναγωγή συμπεράσματος οτι διατάξεις μέ αναγκαστικό χαρακτήρα εθεσπίσθησαν πράγματι είτε από τίς εθνικές αρχές είτε από τίς περιφερειακές ή τοπικές αρχές , γιά τόν καθορισμό γιά ολες τίς περιοχές κολυμβήσεως ή γιά κάθε μία από αυτές εφαρμοστέων τιμών στά υδατα κολυμβήσεως καί τίς παραμέτρους πού αναφέρονται στό παράρτημα τής οδηγίας , καί γιά τήν διασφάλιση τής συμφωνίας τής ποιότητος τών υδάτων κολυμβήσεως πρός τίς τιμές πού έχουν κατά τά ανωτέρω καθορισθεί . Ειδικότερα , τό κατευθυντήριο πολυετές πρόγραμμα , στό οποίο ανεφέρθη η ολλανδική κυβέρνηση κατά τήν διάρκεια τής πρό τής δίκης μέ τήν Επιτροπή αλληλογραφίας , γιά νά ισχυρισθεί οτι τό πρόγραμμα αυτό επανελάμβανε τούς κανόνες τής οδηγίας , δέν απετέλει τότε γιά τούς υπευθύνους τού ελέγχου τής ποιότητος τών υδάτων παρά μόνο απλό καθοδηγητικό βοήθημα χωρίς νά δεσμεύει νομικώς . Κατόπιν αυτού τό ανωτέρω πρόγραμμα δέν δύναται νά θεωρηθεί ως επαρκές γιά τήν εκτέλεση τής οδηγίας .

14 Μέ τίς παρατηρήσεις της επί τής απαντήσεως τής Επιτροπής στίς ερωτήσεις πού υπέβαλε τό Δικαστήριο πρό τής συνεδριάσεως , καθώς καί κατά τήν συνεδρίαση , η ολλανδική κυβέρνηση ανεφέρθη επίσης σέ μία τροποποίηση τού νόμου περί τής ρυπάνσεως τών υδάτων επιφανείας ( Verontreiniging Oppervlaktewateren ), ο οποίος ετέθη σέ ισχύ τήν 1η Ιανουαρίου 1982 , ισχυριζόμενη οτι δυνάμει τής τροποποιήσεως αυτής τό πολυετές κατευθυντήριο πρόγραμμα επιτρέπει πλήρη εκτέλεση τής οδηγίας . Κατά τήν συνεδρίαση η Επιτροπή παρ’ ολο οτι διετήρησε αμετάβλητα τά αιτήματά της , εδήλωσε οτι η τροποποίηση αυτή τού νόμου επέτρεπε εφ’ οσον θά συνεπληρώνετο από ορισμένα διοικητικά μέτρα , νά επιτευχθεί προσήκουσα εκτέλεση τής οδηγίας . Χωρίς νά ειναι απαραίτητο νά εξετασθεί άν , εκ μόνου τού γεγονότος αυτής τής τροποποιήσεως , η παράβαση ήρθη στό σύνολό της , ενδείκνυται νά παρατηρηθεί επ’ αυτού οτι τά αναγκαία μέτρα γιά νά διασφαλισθεί η πλήρης εκτέλεση τής οδηγίας δέν εθεσπίσθησαν εμπροθέσμως καί εν πάση περιπτώσει δέν υπήρχαν κατά τόν χρόνο ασκήσεως τής προκειμένης προσφυγής .

15 Εκ τών ανωτέρω προκύπτει οτι τό Βασίλειο τών Κάτω Χωρών δέν έθεσε σέ εφαρμογή εντός τής ταχθείσης προθεσμίας τίς αναγκαίες διατάξεις γιά νά διασφαλίσει τήν πλήρη εκτέλεση τής εν λόγω οδηγίας καί πρέπει νά αναγνωρισθεί οτι παρέβη τίς υποχρεώσεις πού υπέχει δυνάμει τής συνθήκης .

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί τών δικαστικών εξόδων

16 Κατά τό άρθρο 69 , παράγραφος 2 , τού κανονισμού διαδικασίας , ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στά δικαστικά έξοδα , εφ’ οσον υπήρχε σχετικό αίτημα τού νικήσαντος διαδίκου . Εφ’ οσον τό καθ’ ου ηττήθη , πρέπει νά καταδικασθεί στά δικαστικά έξοδα .

Διατακτικό

Διά ταύτα

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

κρίνει καί αποφασίζει :

1 ) Τό Βασίλειο τών Κάτω Χωρών , παραλείποντας νά θέσει σέ ισχύ , εντός τής ταχθείσης προθεσμίας τίς αναγκαίες διατάξεις γιά νά διασφαλίσει τήν πλήρη εκτέλεση τής οδηγίας 75/440 τού Συμβουλίου , τής 16ης Ιουνίου 1975 , περί τής ποιότητος τών υδάτων επιφανείας πού προορίζονται γιά τήν παραγωγή ποσίμου υδατος παρέβη τίς υποχρεώσεις πού υπέχει δυνάμει τής συνθήκης περί ιδρύσεως τής Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητος .

2)Καταδικάζει τό Βασίλειο τών Κάτω Χωρών στά δικαστικά έξοδα .