Συλλογή της Νομολογίας  
ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (πέμπτο τμήμα) 
της 15ης Σεπτεμβρίου 2016 * 
«Προδικαστική παραπομπή — Κρατικές ενισχύσεις — Μακροχρόνιες συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής  
ενέργειας — Αποζημιώσεις που καταβάλλονται σε περίπτωση εκούσιας καταγγελίας — Απόφαση της  
Επιτροπής με την οποία διαπιστώνεται η συμβατότητα κρατικής ενισχύσεως με την εσωτερική  
αγορά — Έλεγχος από τον εθνικό δικαστή του κατά πόσον μια ενίσχυση είναι σύννομη —  
Ετήσια αναπροσαρμογή του λανθάνοντος κόστους — Χρονικό σημείο κατά το οποίο λαμβάνεται  
υπόψη η συμμετοχή ενός παραγωγού ενέργειας σε όμιλο επιχειρήσεων»  
Στηνυπόθεση C-574/14, 
με αντικείμενο αίτηση προδικαστικής αποφάσεως δυνάμει του άρθρου 267 ΣΛΕΕ, που υπέβαλε το Sąd 
Najw yższy (Ανώτατο Δικαστήριο, Πολωνία) με απόφαση της 8ης Οκτωβρίου 2014 , η οποία περιήλθε 
στο Δικαστήριο στις 11 Δεκεμβρίου 2014 , στο πλαίσιο της δίκης 
PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A. 
κατά 
Prezes Ur zędu Regulacji Energetyki, 
ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα), 
συγκείμενο από τους J. L. da Cruz Vilaça, πρόεδρο τμήματος, A. Tizzano (εισηγητή), αντιπρόεδρο του  
Δικαστηρίου, F. Biltgen, A. Borg Barthet και E. Levits, δικαστές,  
γενικός εισαγγελέας: M. Campos Sánchez-Bordona  
γραμματέας: M. Aleksejev, υπάλληλος διοικήσεως,  
έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της  
27ης Ιανουαρίου 2016 ,  
λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:  
— η PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna S.A., εκπροσωπούμενη από τον A. Jodkowski, 
adwokat, 
— ο Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, εκπροσωπούμενος από τους Z. Muras και A. Walkiewicz, 
— η Πολωνική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους B. Majczyna και M. Rzotkiewicz, καθώς και 
από την E. Gromnicka, 
* Γλώσσα διαδικασίας: η πολωνική. 
EL 
ECLI:EU:C:2016 :686 1 
ΑΠΟΦΑΣΗ της 15.9.2016 – ΥΠΟΘΕΣΗ C-574/14 
PGE 
— η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τις K. Herrmann και P. Němečková, καθώς και από 
τον R. Sauer, 
αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 
14ης Απριλίου 2016 , 
εκδίδει τηνακόλουθη 
Απόφαση 
1 Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως αφορά τηνερμηνεία του άρθρου 107 ΣΛΕΕ και του άρθρου 4, 
παράγραφος 3, ΣΕΕ, σε συνδυασμό με τις διατάξεις της αποφάσεως 2009 /287/ΕΚ της Επιτροπής, της 
25ης Σεπτεμβρίου 2007 , σχετικά με κρατική ενίσχυση την οποία χορήγησε η Πολωνία ως μέρος 
συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και σχετικά με κρατική ενίσχυση την οποία σκοπεύει να 
χορηγήσει η Πολωνία ως αποζημίωση για την εκούσια καταγγελία συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής 
ενέργειας (ΕΕ 2009 , L 83, σ. 1). 
2 Η αίτηση αυτή υποβλήθηκε στο πλαίσιο ένδικης διαφοράς μεταξύ της PGE Górnictwo i Energetyka 
Konwencjonalna S.A. (στο εξής: PGE) και του Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (προέδρου της 
ρυθμιστικής αρχής ενέργειας, Πολωνία, στο εξής: πρόεδρος της URE) όσοναφορά τονκαθορισμό του 
ποσού της ετήσιας αναπροσαρμογής της αποζημιώσεως, αναφορικώς με το έτος 2009 , για τη λήψη της 
οποίας είναι επιλέξιμη η PGE στο πλαίσιο του λεγόμενου «λανθάνοντος» κόστους. 
Το νομικό πλαίσιο 
Το δίκαιο της Ένωσης 
Η ανακοίνωση σχετικά με τη μέθοδο ανάλυσης των κρατικών ενισχύσεων που σχετίζονται με λανθάνον 
κόστος 
3 Η οδηγία 96/92/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 19ης Δεκεμβρίου 1996 , 
σχετικά με τους κοινούς κανόνες για την εσωτερική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας (ΕΕ 1997 , L 27, 
σ. 20), εκδόθηκε με προοπτική την επίτευξη μιας ανταγωνιστικής αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας. Η 
μεταφορά της οδηγίας αυτής στην εσωτερική έννομη τάξη συνοδεύτηκε, σε ορισμένα κράτη μέλη, 
από τη χορήγηση κρατικών ενισχύσεων στις εθνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον τομέα 
ηλεκτρικής ενέργειας. 
4 Στο πλαίσιο αυτό, στις 26 Ιουλίου 2001 , η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση σχετικά με τη 
μέθοδο ανάλυσης των κρατικών ενισχύσεων που σχετίζονται με λανθάνον κόστος (στο εξής: 
μεθοδολογία του λανθάνοντος κόστους). 
5 Κατά το σημείο 2, έκτο εδάφιο, της μεθοδολογίας του λανθάνοντος κόστους, σκοπός της είναι να 
αποσαφηνίσει τη μέθοδο που η Επιτροπή προτίθεται να υιοθετήσει στο πλαίσιο της εφαρμογής των 
κανόνων της Συνθήκης ΛΕΕ όσον αφορά τις κρατικές ενισχύσεις για την αντιστάθμιση του κόστους 
αναληφθεισών υποχρεώσεων ή εγγυήσεων που ενδέχεται να μην μπορούν να τηρηθούν λόγω του 
ανοίγματος του τομέα της ηλεκτρικής ενέργειας στον ανταγωνισμό, το οποίο καθιερώνεται με την 
οδηγία 96/92. 
6 Στο σημείο 3 της ως άνω μεθοδολογίας αποσαφηνίζεται ότι η έννοια του «λανθάνοντος κόστους» 
αφορά τις αναληφθείσες υποχρεώσεις ή τις εγγυήσεις λειτουργίας που μπορούν, στηνπράξη, να έχουν 
διάφορες μορφές, ιδίως δε τις μορφές τωνμακροχρόνιωνσυμβάσεωναγοράς, τωνεπενδύσεωνπου 
ECLI:EU:C:2016 :686 2 
ΑΠΟΦΑΣΗ της 15.9.2016 – ΥΠΟΘΕΣΗ C-574/14 
PGE 
πραγματοποιούνται με έμμεση ή άμεση εγγύηση απορρόφησης της παραγωγής καθώς και των 
επενδύσεων εκτός συνήθους δραστηριότητας. Ειδικότερα, το σημείο 3.3 της ενλόγω μεθοδολογίας 
προβλέπει ότι, για να αναγνωριστούν ως λανθάνον κόστος από την Επιτροπή, αυτές οι αναληφθείσες 
υποχρεώσεις ή εγγυήσεις λειτουργίας πρέπει: 
«[...] να είναι τέτοιες ώστε να ενδέχεται να μην μπορούν να τηρηθούν λόγω των διατάξεων της οδηγίας 
96/92. Κατά συνέπεια, για να αποτελεί λανθάνον κόστος, μια υποχρέωση ή εγγύηση πρέπει να μην 
είναι πλέον οικονομικά βιώσιμη λόγω των συνεπειών της οδηγίας και να επηρεάζει αισθητά την 
ανταγωνιστικότητα της ενδιαφερόμενης επιχείρησης. Αυτό πρέπει ιδίως να αναγκάσει την επιχείρηση 
να προβεί σε κατάλληλες λογιστικές εγγραφές (π.χ. σχηματισμός προβλέψεων) προκειμένου να λάβει 
υπόψη τις προβλέψιμες επιπτώσεις αυτώντωνεγγυήσεωνή υποχρεώσεων. 
Ότανιδίως από τις ενλόγω υποχρεώσεις ή εγγυήσεις προκύπτει ότι, ελλείψει ενισχύσεων ή 
μεταβατικώνμέτρων, μπορεί να τεθεί σε κίνδυνο η βιωσιμότητα των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων, 
θεωρείται ότι αυτές οι υποχρεώσεις ή εγγυήσεις πληρούντις προϋποθέσεις του προηγούμενου 
εδαφίου. 
Οι επιπτώσεις των εν λόγω υποχρεώσεων ή εγγυήσεων στην ανταγωνιστικότητα ή στη βιωσιμότητα 
των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων θα αξιολογούνται σε επίπεδο ενοποιημένων επιχειρήσεων. Για να 
μπορεί να θεωρηθεί ότι οι εν λόγω υποχρεώσεις και εγγυήσεις αποτελούν λανθάνον κόστος, πρέπει 
να είναι δυνατή η εξακρίβωση σχέσ ης αιτίας-αιτιατού μεταξύ της θέσης σε ισχύ της οδηγίας 96/92 και 
των δυσχερε ιών που αντιμετωπίζουν οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις να εκπληρώσουν ή να 
εξασφαλίσουντηντήρηση αυτώντωνυποχρεώσεωνή εγγυήσεων. Για να προσδιορίσει τη σχέσ η 
αιτίας-αιτιατού, η Επιτροπή θα λαμβάνει ιδίως υπόψη τις μειώσεις των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας ή 
τις απώλειες μεριδίων αγοράς των ενδιαφερόμενων επιχειρήσεων. Οι υποχρεώσεις ή εγγυήσεις που 
δενθα μπορούσανν α τηρηθούν, ανεξάρτητα από τη θέση σε ισχύ της οδηγίας, δεναποτελούν 
λανθάνον κόστος.» 
7 Τα σημεία 4.2, 4.3 και 4.5, τα οποία παρατίθενται υπό το σημείο 4, πέμπτο εδάφιο, της μεθοδολογίας 
του λανθάνοντος κόστους, έχουνως εξής: 
«4.2 Ο μηχανισμός καταβολής της ενίσχυσης πρέπει να επιτρέπει να λαμβάνεται υπόψη η πραγματική 
εξέλιξη του ανταγωνισμού. Η εξέλιξη αυτή θα μπορεί να προσδιορίζεται βάσει ποσοτικών κυρίως 
παραγόντων (τιμές, μερίδια αγοράς, άλλα κατάλληλα μεγέθη που επισημαίνονται από το κράτος 
μέλος). Εφόσον η εξέλιξη των όρων του ανταγωνισμού επηρεάζει άμεσα το ποσό του επιλέξιμου 
λανθάνοντος κόστους, το ποσό της καταβληθείσας ενίσχυσης εξαρτάται κατ’ ανάγκη από τη 
διαμόρφωση συνθηκών πραγματικού ανταγωνισμού και ο υπολογισμός των καταβαλλόμενων 
ενισχύσεων πρέπει να λαμβάνει υπόψη την εξέλιξη κατάλληλων παραγόντων που επιτρέπουν τον 
προσδιορισμό του επιτευχθέντος βαθμού ανταγωνισμού. 
4.3 Το κράτος μέλος αναλαμβάνει να υποβάλλει στην Επιτροπή ετήσια έκθεση που αποσκοπεί ιδίως 
στο να διευκρινίσει την εξέλιξη του ανταγωνισμού στην εθνική αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, 
επισημαίνοντας ιδίως τις παρατηρηθείσες μεταβολές κατάλληλων ποσοτικών παραγόντων. Η 
ετήσια έκθεση θα αναφέρει λεπτομερώς τον τρόπο υπολογισμού του λανθάνοντος κόστους που 
λαμβάνεται υπόψη για κάθε έτος και τα ποσά των ενισχύσεων που καταβλήθηκαν. 
[...] 
4.5 Το ανώτατο ποσό των ενισχύσεων που μπορούν να καταβληθούν σε μια επιχείρηση για την 
αντιστάθμιση λανθάνοντος κόστους πρέπει να αναφέρεται εκ των προτέρων. Το ποσό αυτό 
πρέπει να λαμβάνει υπόψη κάθε ενδεχόμενη βελτίωση της παραγωγικότητας της επιχείρησης. 
ECLI:EU:C:2016 :686 3 
ΑΠΟΦΑΣΗ της 15.9.2016 – ΥΠΟΘΕΣΗ C-574/14 
PGE 
Ομοίως, ο λεπτομερής τρόπος υπολογισμού και χρηματοδότησης των ενισχύσεων που προορίζονται να 
αντισταθμίσουν στοιχεία λανθάνοντος κόστους, καθώς και η ανώτατη διάρκεια καταβολής των 
ενισχύσεων αυτών πρέπει να καθορίζονται επακριβώς εκ των προτέρων. Στηνκοινοποίηση των 
ενισχύσεων θα διευκρινίζεται ιδίως ο τρόπος με τον οποίο λαμβάνεται υπόψη στον υπολογισμό του 
λανθάνοντος κόστους η εξέλιξη των διαφόρων παραγόντων που αναφέρονται στο σημείο 4.2.» 
Η απόφαση 2009 /287 
8 Το άρθρο 1 της αποφάσεως 2009 /287, το οποίο αφορά μακροχρόνιες συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής 
ενέργειας που έχουν συναφθεί μεταξύ του δημόσιου φορέα εκμεταλλεύσεως του πολωνικού δικτύου 
ηλεκτρικής ενέργειας, Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. (στο εξής: PSE), και ορισμένων εταιριών 
που δραστηριοποιούνται στον οικείο τομέα, έχει ως εξής: 
«1. Οι συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ της [PSE] και τωνεπιχειρήσεωνπου 
αναφέρονται στο προσάρτημα 1 του [Ustawa o zasadach pokry wania kosztów powstałych u 
w ytwórców w związku z przedterminow ym rozwiązaniem umów długoterminow ych sprzedaży mocy i 
energii elektrycznej (νόμου σχετικά με τις προϋποθέσεις κάλυψης του κόστους που επωμίζονται 
επιχειρήσεις σε σχέσ η με τηνπρόωρη καταγγελία μακροχρόνιωνσυμβάσεωναγοράς ηλεκτρικής 
ενέργειας), της 29ης Ιουνίου 2007 (Dz. U. του 2007 , αριθ. 130, θέση 905, στο εξής: νόμος KDT),] 
συνιστούν,[από της προσχωρήσεως της Πολωνίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση], κρατικές ενισχύσεις προς 
τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας κατά την έννοια του άρθρου [107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ]. 
2. Οι κρατικές ενισχύσεις που αναφέρονται στο άρθρο 1 παράγραφος 1 χορηγήθηκανπαρανόμως και 
δενείν αι συμβιβάσιμες με την[εσωτερική] αγορά.» 
9 Το άρθρο 4 της αποφάσεως αυτής ορίζει τα εξής: 
«1. Η αποζημίωση που προβλέπεται στοννόμο [KDT] συνιστά κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του 
άρθρου [107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ] προς τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας που παρατίθενται 
στο προσάρτημα 2 του ενλόγω νόμου. 
2. Οι κρατικές ενισχύσεις που προβλέπονται στο άρθρο 4 παράγραφος 1 είναι συμβιβάσιμες με την 
[εσωτερική] αγορά βάσει της μεθοδολογίας του λανθάνοντος κόστους. 
3. Το μέγιστο ποσό αποζημίωσης που προβλέπεται στοννόμο [KDT] είναι το ποσό που προκύπτει 
μετά τηναφαίρεση του συνόλου τωνεσόδωνπου παρήχθησανα πό τα περιουσιακά στοιχεία βάσει 
των συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας και το οποίο είναι διαθέσιμο για την κάλυψη του 
κόστους επένδυσης.» 
Το πολωνικό δίκαιο 
10 Κατά τη δεκαετία του 1990 , ο εκσυγχρονισμός της σχετικής με την ηλεκτρική ενέργεια υποδομής στην 
Πολωνία απαίτησε την πραγματοποίηση σημαντικών επενδύσεων. Δεδομένου ότι η οικονομική 
κατάσταση των εθνικών παραγωγών δεν παρείχε τη δυνατότητα υλοποιήσεως τέτοιων επενδύσεων, οι 
ενλόγω παραγωγοί συνήψανμε τηνPSE μακροχρόνιες συμβάσεις αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας (στο 
εξής: ΣΑΗΕ). 
11 Δυνάμει των συμβάσεων αυτών, οι ενδιαφερόμενοι παραγωγοί ηλεκτρικής ενέργειας ανέλαβαν τη 
δέσμευση να προβούν σε δημιουργία νέας παραγωγικής ικανότητας στον οικείο τομέα, να 
εκσυγχρονίσουν τον εξοπλισμό τους και να προμηθεύουν την PSE με μια ελάχιστη σταθερή ποσότητα 
ηλεκτρικής ενέργειας, παραγόμενη εντός συγκεκριμένων εγκαταστάσεων. Η PSE, από τηνπλευρά της, 
ECLI:EU:C:2016 :686 4 
ΑΠΟΦΑΣΗ της 15.9.2016 – ΥΠΟΘΕΣΗ C-574/14 
PGE 
ανέλαβε τη δέσμευση να αγοράζει, κατ’ ελάχιστον, τηνελάχιστη συνομολογηθείσα ποσότητα 
ηλεκτρικής ενέργειας, έναντι τιμήματος βασιζόμενου στην αρχή της μετακυλίσεως του κόστους στον 
πελάτη. 
12 Κατόπιντης εν άρξεως ισχύος της οδηγίας 96/92, ο νόμος KDT προέβλεψε τη δυνατότητα, η οποία 
παρασχέθηκε στους παραγωγούς που μνημονεύονται στο προσάρτημα 1 αυτού, να προβούν σε 
καταγγελία τωνΣΑΗΕ που είχανσυν άψει με τηνPSE. 
13 Ειδικότερα, ο νόμος KDT καθιέρωσε, για τους παραγωγούς που προέβησανα υτοβούλως σε 
καταγγελία τωνενλόγω συμβάσεων, δικαίωμα αποζημιώσεως για το λανθάνον κόστος, σύμφωνα με 
τους όρους που ο ενλόγω νόμος προβλέπει. Ως εκ τούτου, οι ως άνω παραγωγοί ηλεκτρικής 
ενέργειας, οι οποίοι ήσανσυμβαλλόμεν α μέρη σε ΣΑΗΕ, μπορούν να λαμβάνουν μια τέτοια 
αποζημίωση κάθε έτος, κατ’ αρχήνγια διάρκεια αντιστοιχούσα προς αυτήντης ΣΑΗΕ που αποτέλεσε 
αντικείμενο πρόωρης καταγγελίας. 
14 Σύμφωνα με τον νόμο KDT, η αποζημίωση πρέπει να καλύπτει το λανθάνον κόστος. Ειδικότερα, ο 
προβλεπόμενος από τον εν λόγω νόμο μηχανισμός αποζημιώσεως προβλέπει προκαταβολή ενός 
ποσού στον παραγωγό για το λανθάνον κόστος, ποσού του οποίου το ύψος δεν μπορεί πάντως να 
υπερβαίνει το προβλεπόμενο από τον εν λόγω νόμο ποσό, και, στη συνέχεια, ετήσια εκκαθάριση του 
ποσού της προκαταβολής που χορήγησε ο πρόεδρος της URE βάσει, ιδίως, τωνπραγματικών 
οικονομικών αποτελεσμάτων. 
15 Προς τούτο, ο πρόεδρος της URE ορίζει το ποσό της οφειλομένης αποζημιώσεως για συγκεκριμένο 
έτος. Ως εκ τούτου, είτε ο παραγωγός υπέχει υποχρέωση να επιστρέψει μέρος του προκαταβληθέντος 
ποσού στο σύστημα είτε χορηγούνται σ’ αυτόνσυμπληρωματικοί πόροι. Ενσυνεχεία, κατά το πέρας 
της περιόδου αναπροσαρμογής, ένας τελικός απολογισμός των καταβληθέντων και των οφειλομένων 
στον παραγωγό ποσών λαμβάνει χώρα υπό τη μορφή τελικής αναπροσαρμογής. 
16 Το άρθρο 2, σημείο 12, του νόμου KDT ορίζει το «λανθάνον κόστος» ως τα έξοδα του παραγωγού, 
που δεν καλύπτονται από τα έσοδα από την πώληση της παραχθείσας ηλεκτρικής ενέργειας, τα 
αποθέματα και τις παρεπόμενες υπηρεσίες σε μια υποκείμενη στον ανταγωνισμό αγορά κατόπιν της 
πρόωρης καταγγελίας μιας ΣΑΗΕ, τα οποία αφορούν δαπάνες του παραγωγού για επενδύσεις επί 
περιουσιακών στοιχείων σχετιζομένων με την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας στις οποίες υποβλήθηκε 
ο παραγωγός μέχρι την 1η Μαΐου 2004 . 
17 Το άρθρο 32, παράγραφος 1, του νόμου KDT, το οποίο διέπει τονμηχανισμό υπολογισμού της 
αναπροσαρμογής του λανθάνοντος κόστους για τους παραγωγούς που μετέχουν σε όμιλο 
επιχειρήσεων, προβλέπει τα εξής: 
«Εφόσονο παραγωγός που ήλθε σε συμφων περί λύσεως μετέχει σε όμιλο , ία επιχειρήσεων
λαμβάνονται υπόψη κατά τον υπολογισμό του λανθάνοντος κόστους τα αναφερόμενα υπό τα στοιχεία 
“N”, “SD”, “R” και “P” μεγέθη, στα οποία αναφέρεται το άρθρο 27, παράγραφος 1, σε σχέσ η με κάθε 
παραγωγό και κάθε επιχείρηση που μετέχει στονόμιλο επιχειρήσεωνκαι ασκεί οικονομική 
δραστηριότητα στον τομέα της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας στην πολωνική επικράτεια σε 
μονάδες παραγωγής που μνημονεύονται στο προσάρτημα 7 του παρόντος νόμου». 
18 Το προσάρτημα 1 του νόμου KDT περιλαμβάνει κατάλογο των παραγωγών που είναι συμβαλλόμενα 
μέρη σε ΣΑΗΕ και κατονομάζει τις μονάδες παραγωγής τις οποίες αφορούν οι εν λόγω συμβάσεις. 
19 Το προσάρτημα 7 του νόμου αυτού περιλαμβάνει κατάλογο των μονάδων παραγωγής που 
λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό του λανθάνοντος κόστους των παραγωγών, κατάλογο ο 
οποίος λαμβάνεται υπόψη κατά την αναπροσαρμογή του λανθάνοντος κόστους. 
ECLI:EU:C:2016 :686 5 
ΑΠΟΦΑΣΗ της 15.9.2016 – ΥΠΟΘΕΣΗ C-574/14 
PGE 
Η διαφορά της κύριας δίκης και τα προδικαστικά ερωτή ματα 
20 Από τηναπόφαση περί παραπομπής προκύπτει ότι η PGE, η οποία ασκούσε, κατά τονχρόνο των 
πραγματικώνπεριστατικώνπου έδωσανλαβή για τη διαφορά της κύριας δίκης, τις δραστηριότητές 
της υπό τηνεπωνυμία Zespół Elektrowni Dolna Odra S.A., και η Elektrownia Bełchatów S.A. (στο 
εξής: ELB) δεναποτελούσανμέρος του ίδιου ομίλου επιχειρήσεωνκατά τηνπερίοδο κατά τηνοποία 
η PGE ανέλαβε υποχρεώσεις, η αποπληρωμή τωνοποίωνδημιούργησε το επίμαχο στηνκύρια δίκη 
λανθάνον κόστος. Η Zespół Elektrowni Dolna Odra S.A. παρετίθετο στο προσάρτημα 1 του νόμου 
KDT ως παραγωγός και συμβαλλόμενο μέρος σε μια ΣΑΗΕ μαζί με την PSE. Ως προς την ELB, οι 
μονάδες παραγωγής της είχαν καταγραφεί στο προσάρτημα 7 του ως άνω νόμου και η εταιρία αυτή 
παρουσιαζότανως αποτελούσα μέρος της εταιρίας χαρτοφυλακίου BOT, ήτοι ενός ομίλου άλλου από 
αυτόνστονοποίο ανήκε η PGE. Ωστόσο, κατά την ημερομηνία εκδόσεως του νόμου KDT καθώς και 
κατά τηνημερομηνία εκδόσεως της αποφάσεως 2009 /287, η PGE και η ELB αποτελούσανμέρος του 
ίδιου ομίλου. 
21 Η ELB δενήτανσυμβαλλόμενο μέρος σε μια ΣΑΗΕ μαζί με τηνPSE και, ως εκ τούτου, δενείχε την 
ιδιότητα του «παραγωγού», κατά την έννοια του νόμου KDT. Αντιθέτως, η ELB είχε τηνιδιότητα της 
«επιχειρήσεως», κατά την έννοια του άρθρου 32 του νόμου αυτού, τα οικονομικά αποτελέσματα της 
οποίας λαμβάνονται υπόψη κατά την αναπροσαρμογή του λανθάνοντος κόστους ενός παραγωγού 
που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του ενλόγω νόμου. 
22 Με απόφαση της 30ής Ιουλίου 2010 , ο πρόεδρος της URE όρισε το ποσό της ετήσιας 
αναπροσαρμογής του λανθάνοντος κόστους όσον αφορά την PGE σε 24 077 793 πολωνικά ζλότι 
(PLN) (περίπου 4 988 900 ευρώ) για το έτος 2009 . Κατ’ εφαρμογή του άρθρου 32 του νόμου KDT, ο 
πρόεδρος της URE προέβη σε αναπροσαρμογή του λανθάνοντος κόστους της PGE, η οποία 
αποτελούσε μέρος ενός ομίλου επιχειρήσεων σύμφωνα με τον ορισμό που περιλαμβάνεται στο 
άρθρο 2, παράγραφος 1, του νόμου αυτού. Σύμφωνα με τις διαπιστώσεις στις οποίες κατέληξε ο 
πρόεδρος της URE, η ELB ανήκε, κατά το έτος 2009 , στονίδιο όμιλο επιχειρήσεωνμε τηνPGE και 
μετείχε στο σύστημα τωνκρατικώνενισχύσεων, χωρίς, εντούτοις, να εισπράττει πόρους προς κάλυψη 
του λανθάνοντος κόστους. 
23 Η PGE άσκησε προσφυγή περί μεταρρυθμίσεως της ως άνω αποφάσεως του προέδρου της URE 
ενώπιον του Sąd Okręgow y w Warszawie (περιφερειακού δικαστηρίου της Βαρσοβίας, Πολωνία). 
Ειδικότερα, η PGE ζήτησε να καθοριστεί η ετήσια αναπροσαρμογή του λανθάνοντος κόστους στο 
ποσό των 116 985 205 PLN (περίπου 26 435 046 ευρώ) ή να ακυρωθεί η ως άνω απόφαση στο σύνολό 
της. Με τηνπροσφυγή της, η PGE προέβαλε ότι το άρθρο 32, παράγραφος 1, του νόμου KDT είχε 
εφαρμογή αποκλειστικώς επί τωνεπιχειρήσεωνπου είχανπαρατεθεί στο προσάρτημα 7 του νόμου 
αυτού ως αποτελούσες όμιλο επιχειρήσεων. Κατά την PGE, στονβαθμό που, σύμφωνα με το ως άνω 
προσάρτημα, η ELB δεναποτελούσε μέρος του ίδιου ομίλου επιχειρήσεωνμε αυτόνστονοποίο ανήκε 
η PGE, ο πρόεδρος της URE αβασίμως προέβη σε αναπροσαρμογή του λανθάνοντος κόστους όσον 
αφορά την PGE λαμβάνοντας υπόψη του τα οικονομικά αποτελέσματα της ELB. 
24 Με απόφαση της 4ης Ιουνίου 2012 , το Sąd Okręgow y w Warszawie (περιφερειακό δικαστήριο της 
Βαρσοβίας) έκανε δεκτή την προσφυγή της PGE και καθόρισε το ποσό της αναπροσαρμογής του 
λανθάνοντος κόστους στα 116 985 205 PLN (περίπου 26 435 046 ευρώ). 
25 Ο πρόεδρος της URE άσκησε έφεση κατά της ως άνω αποφάσεως ενώπιον του Sąd Apelacyjny w 
Warszawie (Εφετείου της Βαρσοβίας, Πολωνία), το οποίο απέρριψε τηνενλόγω έφεση με απόφαση 
της 17ης Ιανουαρίου 2013 . Με τηναπόφαση αυτή, το Εφετείο εκτίμησε ότι, προκειμένου να 
λαμβάνονται υπόψη, στο πλαίσιο της αναπροσαρμογής του λανθάνοντος κόστους, τα πραγματικά 
οικονομικά αποτελέσματα άλλης επιχειρήσεως, ήταν αναγκαίο η επιχείρηση αυτή να ανήκει στον ίδιο 
όμιλο επιχειρήσεωνμε τηνPGE κατά το χρονικό σημείο της εκδόσεως του νόμου KDT. Ωστόσο, 
ECLI:EU:C:2016 :686 6 
ΑΠΟΦΑΣΗ της 15.9.2016 – ΥΠΟΘΕΣΗ C-574/14 
PGE 
σύμφωνα με το προσάρτημα 7 του ενλόγω νόμου, στο οποίο παραπέμπει το άρθρο 32 αυτού, η ELB 
δεν μπορούσε να θεωρηθεί ως ανήκουσα στον ίδιο όμιλο επιχειρήσεων με την PGE προς τονσκοπό 
της αναπροσαρμογής της αποζημιώσεως για το λανθάνον κόστος. 
26 Στις 15 Ιουλίου 2013 , ο πρόεδρος της URE άσκησε αναίρεση ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, του 
Sąd Najw yższy (Ανωτάτου Δικαστηρίου, Πολωνία), κατά της αποφάσεως του Sąd Apelacyjny w 
Warszawie (Εφετείου της Βαρσοβίας) της 17ης Ιανουαρίου 2013 . Ο πρόεδρος της URE υποστηρίζει 
ότι, προκειμένου να λάβει χώρα ερμηνεία της έννοιας του «ομίλου επιχειρήσεων», κατά το πνεύμα του 
άρθρου 2, παράγραφος 1, του νόμου KDT, δενχωρεί παραπομπή στο προσάρτημα 7 του νόμου KDT, 
αλλά θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη μόνον οι επιχειρήσεις που ανήκουν σε συγκεκριμένο όμιλο 
επιχειρήσεων κατά το χρονικό σημείο ενάρξεως ισχύος του νόμου αυτού. 
27 Αντιθέτως, κατά τηνάποψη του προέδρου της URE, όπως προκύπτει από τα σημεία 3.3 και 4.2 της 
μεθοδολογίας του λανθάνοντος κόστους, είναι αναγκαίο το εν λόγω κόστος να υπολογίζεται 
λαμβανομένης υπόψη της πραγματικής συμμετοχής των παραγωγών ενέργειας, οι οποίοι υπάγονται 
στονν KDT, σε όμιλο επιχειρήσεωνγια κάθε έτος κατά το οποίο πραγματοποιείται η όμο 
αναπροσαρμογή του λανθάνοντος κόστους. Πάντως, δεδομένου ότι η PGE ανήκε, κατά την 
ημερομηνία εκδόσεως της αποφάσεως του προέδρου της URE, στονίδιο όμιλο επιχειρήσεωνμε την 
ELB, τα οικονομικά αποτελέσματα της τελευταίας αυτής επιχειρήσεως θα πρέπει να λαμβάνονται 
υπόψη στο πλαίσιο της αναπροσαρμογής του ποσού του λανθάνοντος κόστους όσον αφορά την PGE. 
28 Υπό τις συνθήκες αυτές, το Sąd Najw yższy (Ανώτατο Δικαστήριο) αποφάσισε να αναστείλει τη 
διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα: 
«1) Έχει το άρθρο 107 ΣΛΕΕ, σε συνδυασμό με το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ και το άρθρο 4, 
παράγραφος 2, της αποφάσεως [2009 /287,] την έννοια ότι, ότανη Επιτροπή χαρακτηρίζει μια 
κρατική ενίσχυση ως συμβατή με την κοινή αγορά, τα εθνικά δικαστήρια δεν μπορούν να 
ελέγξουνκατά πόσονοι εθνικές διατάξεις, που θεωρήθηκε ότι συνιστούν αποδεκτή κρατική 
ενίσχυση, είναι σύμφωνες προς τις αρχές που εξέθεσε η Επιτροπή στη [μεθοδολογία του 
λανθάνοντος κόστους]; 
2) Έχει το άρθρο 107 ΣΛΕΕ, σε συνδυασμό με το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ και το άρθρο 4, 
παράγραφοι 1 και 2, της αποφάσεως [2009 /287], υπό το πρίσμα τωνσημείων3.3 και 4.2 της 
[μεθοδολογίας του λανθάνοντος κόστους,] την έννοια ότι, κατά τηνεκτέλεση κρατικού 
προγράμματος ενισχύσεων που η Επιτροπή έχει διαπιστώσει ότι είναι συμβατό με την κοινή 
αγορά, η ετήσια αναπροσαρμογή του λανθάνοντος κόστους για τους μετέχοντες σε όμιλο 
επιχειρήσεων παραγωγούς γίνεται με δεδομένο ότι κρίσιμη είναι μόνον η συμμετοχή του 
παραγωγού σε όμιλο όπως αυτή υφίστατο σύμφωνα με τα προσαρτήματα της νομικής πράξεως 
που έλεγξε η Επιτροπή, ή πρέπει σε κάθε έτος κατά το οποίο πραγματοποιείται η 
αναπροσαρμογή του λανθάνοντος κόστους να ελέγχεται κατά πόσον ο ωφελούμενος από το 
συνδεόμενο με το λανθάνον κόστος κρατικό πρόγραμμα ενισχύσεων μετέχει πράγματι, κατά το εν 
λόγω χρονικό διάστημα, στονόμιλο στονοποίο μετέχουνκαι οι υπόλοιποι υπαγόμενοι στο 
πρόγραμμα ενισχύσεων παραγωγοί;» 
Επί των προδικαστικών ερωτη μάτων 
Επί του πρώτου ερωτήματος 
29 Με το πρώτο ερώτημά του, το αιτούνδικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το 
άρθρο 107 ΣΛΕΕ και το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ, σε συνδυασμό με το άρθρο 4, παράγραφος 2, 
της αποφάσεως 2009 /287, πρέπει να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι, ότανη Επιτροπή έχει εξετάσει 
ένα καθεστώς κρατικών ενισχύσεων υπό το πρίσμα της μεθοδολογίας του λανθάνοντος κόστους και 
ECLI:EU:C:2016 :686 7 
ΑΠΟΦΑΣΗ της 15.9.2016 – ΥΠΟΘΕΣΗ C-574/14 
PGE 
έχει κρίνει το ενλόγω καθεστώς συμβατό με τηνεσωτερική αγορά πριναπό τηνεφαρμογή του, οι 
εθνικές αρχές και τα εθνικά δικαστήρια δεν επιτρέπεται να προβαίνουν με τη σειρά τους, κατά το 
χρονικό διάστημα εφαρμογής της οικείας ενισχύσεως, σε έλεγχο του κατά πόσονη ενίσχυση αυτή 
είναι σύμφωνη με τις αρχές που εκτίθενται στην εν λόγω μεθοδολογία. 
30 Προκειμένου να δοθεί απάντηση στο ως άνω ερώτημα, πρέπει να υπομνηστεί ότι, κατά πάγια 
νομολογία του Δικαστηρίου, στο πλαίσιο του συστήματος ελέγχου τωνκρατικώνενισχύσεωντο οποίο 
έχει θεσπιστεί με τη Συνθήκη ΛΕΕ, τα εθνικά δικαστήρια, αφενός, και η Επιτροπή, αφετέρου, 
διαδραματίζουνρόλους που είν αι συμπληρωματικοί, αλλά διακριτοί (βλ., υπό την έννοια αυτή, 
απόφαση της 21ης Νοεμβρίου 2013 , Deutsche Lufthansa, C-284/12, EU:C:2013 :755, σκέψη 27 και εκεί 
παρατιθέμενη νομολογία). 
31 Ειδικότερα, τα εθνικά δικαστήρια μεριμνούν για τη διασφάλιση, μέχρι τηντελική απόφαση της 
Επιτροπής, τωνδικαιωμάτωντωνυποκειμένωνδικαίου ενώπιοντυχόνπαραβάσεως, από τις κρατικές 
αρχές, της απαγορεύσεως του άρθρου 108, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ (απόφαση της 21ης Νοεμβρίου 
2013 , Deutsche Lufthansa, C-284/12, EU:C:2013 :755, σκέψη 28 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία). 
Προς τούτο, τα εθνικά δικαστήρια μπορούν να επιλαμβάνονται διαφορών οι οποίες τα υποχρεώνουν 
να ερμηνεύσουν και να εφαρμόσουν την έννοια της «κρατικής ενισχύσεως» του άρθρου 107, 
παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, προκειμένου να κρίνουν αν ένα κρατικό μέτρο που ελήφθη χωρίς να τηρηθεί η 
διαδικασία προηγουμένου ελέγχου του άρθρου 108, παράγραφος 3, ΣΛΕΕ έπρεπε να είχε υποβληθεί 
στη διαδικασία αυτή (βλ., υπό την έννοια αυτή, απόφαση της 18ης Ιουλίου 2007 , Lucchini, C-119/05, 
EU:C:2007 :434, σκέψη 50 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία). 
32 Αντιθέτως, τα ως άνω δικαστήρια δεν είναι αρμόδια να αποφαίνονται επί της συμβατότητας μέτρων 
ενισχύσεως ή ενός καθεστώτος κρατικών ενισχύσεων με την εσωτερική αγορά. Πράγματι, κατά πάγια 
νομολογία του Δικαστηρίου, η εκτίμηση της ως άνω συμβατότητας εμπίπτει στην αποκλειστική 
αρμοδιότητα της Επιτροπής, η οποία ενεργεί υπό τον έλεγχο των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης 
(βλ., υπό την έννοια αυτή, αποφάσεις της 18ης Ιουλίου 2007 , Lucchini, C-119/05, EU:C:2007 :434, 
σκέψεις 51 και 52 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία, και της 21ης Νοεμβρίου 2013 , Deutsche 
Lufthansa, C-284/12, EU:C:2013 :755, σκέψη 28 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία). 
33 Πρέπει επίσης να υπομνηστεί ότι η εφαρμογή των κανόνων της Ένωσης στον τομέα των κρατικών 
ενισχύσεων στηρίζεται στην υποχρέωση καλόπιστης συνεργασίας μεταξύ, αφενός, ικών τωνεθν
δικαστηρίωνκαι, αφετέρου, της Επιτροπής και των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης, στο πλαίσιο 
της οποίας κάθε ένας ενεργεί σύμφωνα με τον ρόλο που του έχει ανατεθεί από τη Συνθήκη. Στο 
πλαίσιο της συνεργασίας αυτής, τα εθνικά δικαστήρια πρέπει να διατάσσουν όλα τα γενικά ή ειδικά 
μέτρα που είναι κατάλληλα για να διασφαλιστεί η εκτέλεση των υποχρεώσεων που απορρέουν από το 
δίκαιο της Ένωσης και να απέχουν από τη λήψη μέτρων ικανών να θέσουν σε κίνδυνο την επίτευξη 
τωνσκοπώντης Συνθήκης, όπως προκύπτει από το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ. Έτσι, τα εθνικά 
δικαστήρια πρέπει, ειδικότερα, να απέχουν από την έκδοση αποφάσεων που αντιστρατεύονται 
απόφαση της Επιτροπής, ακόμη και ανη απόφαση αυτή έχει προσωρινό χαρακτήρα (βλ. απόφαση της 
21ης Νοεμβρίου 2013 , Deutsche Lufthansa, C-284/12, EU:C:2013 :755, σκέψη 41). 
34 Ενπροκειμένω, όπως προκύπτει από τηναπόφαση περί παραπομπής, το αιτούνδικαστήριο ζητεί ν α 
διευκρινιστεί αν πρέπει να λαμβάνει χώρα αξιολόγηση του κατά πόσον το καθεστώς ενισχύσεων που 
προβλέπεται από εθνικό νόμο, όπως είναι ο νόμος KDT, είναι σύμφωνο με τις αρχές που εκτίθενται 
στη μεθοδολογία του λανθάνοντος κόστους, μολονότι η Επιτροπή, με τηναπόφασή της 2009 /287, 
έχει ήδη διαπιστώσει τη συμβατότητα του ενλόγω καθεστώτος ενισχύσεωνμε τηνεσωτερική αγορά. 
35 Συναφώς, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι, αφού εκτίμησε, στο άρθρο 1 της ως άνω αποφάσεως, ότι το 
επίμαχο στηνκύρια δίκη καθεστώς αποζημιώσεως συνιστούσε «κρατική ενίσχυση», κατά την έννοια 
του άρθρου 107, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, προς τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας, η Επιτροπή 
ECLI:EU:C:2016 :686 8 
ΑΠΟΦΑΣΗ της 15.9.2016 – ΥΠΟΘΕΣΗ C-574/14 
PGE 
επέτρεψε οριστικά το ενλόγω καθεστώς, εφόσονέκρινε, στο άρθρο 4, παράγραφος 2, της ως άνω 
αποφάσεως, ότι οι αποζημιώσεις για το λανθάνον κόστος ήσαν συμβατές με την εσωτερική αγορά, 
ακριβώς «βάσει της μεθοδολογίας του λανθάνοντος κόστους». 
36 Υπό τις συνθήκες αυτές, εάν παρεχόταν σε εθνικό δικαστήριο η δυνατότητα, στο πλαίσιο της 
εκτελέσεως ενός καθεστώτος κρατικών ενισχύσεων όπως το επίμαχο στην κύρια δίκη, να αποφανθεί, 
με τη σειρά του, επί της συμβατότητας ενός τέτοιου καθεστώτος με την εσωτερική αγορά, τούτο θα 
είχε ως συνέπεια, κατ’ ουσίαν, το να απονεμηθεί στο εν λόγω δικαστήριο η εξουσία να υποκαταστήσει 
με τη δική του εκτίμηση εκείνη της Επιτροπής, ενπροκειμένω δε τηνεκτίμηση που διατύπωσε η 
Επιτροπή με τηναπόφασή της 2009 /287. Κατά τοντρόπο αυτό, θα παρεχότανστο ενλόγω 
δικαστήριο η δυνατότητα, χωρίς να τηρείται η παρατεθείσα στη σκέψη 32 της παρούσας αποφάσεως 
νομολογία, να σφετερισθεί αποκλειστικές αρμοδιότητες της Επιτροπής όσον αφορά την εκτίμηση της 
συμβατότητας τωνκρατικώνενισχύσεωνμε τηνεσωτερική αγορά. 
37 Επιπλέον, εάν αναγνωριζόταν σε εθνικό δικαστήριο η δυνατότητα να προβεί σε μια τέτοια εκτίμηση, 
τούτο ακριβώς θα οδηγούσε το ενλόγω δικαστήριο στο ν α υπερβεί τα όρια τωναρμοδιοτήτωντου με 
τις οποίες επιδιώκεται η διασφάλιση της τηρήσεως του δικαίου της Ένωσης στον τομέα των κρατικών 
ενισχύσεων, αρμοδιοτήτωνοι οποίες υπομνήσθηκανστη σκέψη 31 της παρούσας αποφάσεως, καθώς 
και στο να παραβεί την υποχρέωση καλόπιστης συνεργασίας με τα όργανα της Ένωσης, για τηνοποία 
έγινε λόγος στη σκέψη 33 της παρούσας αποφάσεως. Πράγματι, δεν είναι δυνατό να αποκλεισθεί 
–όπως, εξάλλου, πιθανότατα ισχύει εν προκειμένω– το ενδεχόμενο ότι ο πραγματοποιούμενος από το 
οικείο εθνικό δικαστήριο έλεγχος θα μπορούσε να το ωθήσει στο να λάβει μια απόφαση που να 
αντιβαίνει σε αυτήν την οποία εξέδωσε η Επιτροπή και η οποία, εξάλλου, είναι οριστική. 
38 Είναι βεβαίως αληθές ότι, ότανη Επιτροπή αποφασίζει σχετικά με το ζήτημα της συμβατότητας ενός 
καθεστώτος κρατικώνενισχύσεωνμε τηνεσωτερική αγορά, δεν είναι δυνατό να αποκλεισθεί η 
πιθανότητα το πραγματικό πλαίσιο, το οποίο ελήφθη υπόψη από το ενλόγω θεσμικό όργανο, να 
μεταβληθεί μεταξύ του χρονικού σημείου κατά το οποίο το εν λόγω θεσμικό όργανο προβαίνει στην 
εξέταση του ως άνω πραγματικού πλαισίου και του χρονικού σημείου κατά το οποίο εκδίδει την 
οριστική απόφασή του. Μια τέτοια περίσταση μπορεί πράγματι να οδηγήσει το εθνικό δικαστήριο, το 
οποίο είναι επιφορτισμένο με την εξέταση του αν ένα συγκεκριμένο μέτρο εμπίπτει σε επιτρεπόμενο 
καθεστώς ενισχύσεων, στο να διερωτηθεί ως προς το κατά πόσον η απόφαση της Επιτροπής διατηρεί 
συναφώς τη σημασία της. 
39 Ωστόσο, όπως επισήμανε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 53 τωνπροτάσεώντου, ένα τέτοιο 
πρόβλημα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με εκχώρηση στα εθνικά δικαστήρια των αποκλειστικών 
αρμοδιοτήτωντης Επιτροπής, αλλά, αντιθέτως, η λύση πρέπει να αναζητηθεί στην οριοθέτηση των 
συμπληρωματικών, αλλά διακριτώνρόλων, οι οποίοι υπομνήσθηκαν στις σκέψεις 30 έως 33 της 
παρούσας αποφάσεως και τους οποίους διαδραματίζουνοι ως άνω αρχές στοντομέα τωνκρατικών 
ενισχύσεων. 
40 Ως εκ τούτου, αν το εθνικό δικαστήριο έχει αμφιβολίες ως προς την ερμηνεία αποφάσεως της 
Επιτροπής με την οποία ένα συγκεκριμένο μέτρο χαρακτηρίσθηκε ως κρατική ενίσχυση, το ενλόγω 
εθνικό δικαστήριο δύναται να ζητήσει από το ως άνω θεσμικό όργανο διευκρινίσεις ή, ανάλογα με τις 
περιστάσεις, δύναται ή οφείλει, σύμφωνα με το άρθρο 267, δεύτερο και τρίτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, να θέσει 
προδικαστικό ερώτημα στο Δικαστήριο όσοναφορά τηνερμηνεία του άρθρου 107 ΣΛΕΕ (βλ. υπό την 
έννοια αυτή, μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 11ης Ιουλίου 1996 , SFEI κ.λπ., C-39/94, EU:C:1996 :285, 
σκέψεις 50 και 51, και της 21ης Νοεμβρίου 2013 , Deutsche Lufthansa, C-284/12, EU:C:2013 :755, 
σκέψη 44). 
41 Κατόπιντωναν σκέψεωνστο ερώτημα να η ότι το ωτέρω , πρώτο πρέπει δοθεί απάντηση 
άρθρο 107 ΣΛΕΕ και το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕΕ, σε συνδυασμό με το άρθρο 4, παράγραφος 2, 
της αποφάσεως 2009 /287, έχουν την έννοια ότι, ότανη Επιτροπή έχει εξετάσει έν α καθεστώς 
κρατικών ενισχύσεων υπό το πρίσμα της μεθοδολογίας του λανθάνοντος κόστους και έχει κρίνει το εν 
ECLI:EU:C:2016 :686 9 
ΑΠΟΦΑΣΗ της 15.9.2016 – ΥΠΟΘΕΣΗ C-574/14 
PGE 
λόγω καθεστώς συμβατό με τηνεσωτερική αγορά πριναπό τηνεφαρμογή του, οι εθνικές αρχές και τα 
εθνικά δικαστήρια δεν επιτρέπεται να προβαίνουν με τη σειρά τους, κατά το χρονικό διάστημα 
εφαρμογής της οικείας ενισχύσεως, σε έλεγχο του κατά πόσον η ενίσχυση αυτή είναι σύμφωνη με τις 
αρχές που εκτίθενται στην εν λόγω μεθοδολογία. 
Επί του δευτέρου ερωτήματος 
42 Με το δεύτερο ερώτημά του, το αιτούνδικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 4, 
παράγραφοι 1 και 2, της αποφάσεως 2009 /287, υπό το πρίσμα της μεθοδολογίας του λανθάνοντος 
κόστους και υπό περιστάσεις όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας δίκης, έχει την έννοια ότι, κατά 
τονκαθορισμό της ετήσιας αν απροσαρμογής της καταβλητέας σε παραγωγό που μετέχει σε όμιλο 
επιχειρήσεων αποζημιώσεως για το λανθάνον κόστος, η συμμετοχή του ενλόγω παραγωγού σε όμιλο 
και, συνακόλουθα, το οικονομικό αποτέλεσμα του εν λόγω ομίλου πρέπει να λαμβάνονται υπόψη 
κατά το χρονικό σημείο κατά το οποίο η Επιτροπή εξέτασε τη συμβατότητα του συστήματος 
αποζημιώσεως για το λανθάνον κόστος με την εσωτερική αγορά ή, αντιθέτως, κατά τηνημερομηνία 
κατά τηνοποία πραγματοποιήθηκε η ενλόγω αν απροσαρμογή. 
43 Προκειμένου να δοθεί χρήσιμη απάντηση στο αιτούν δικαστήριο, πρέπει να υπομνησθεί ότι το εν λόγω 
δικαστήριο επιζητεί να αποσαφηνιστούν τα κριτήρια που είναι εφαρμοστέα προς τον σκοπό του 
υπολογισμού, λαμβανομένων υπόψη των πραγματικών περιστάσεων της υποθέσεως της κύριας δίκης, 
του ποσού της ετήσιας αναπροσαρμογής της αποζημιώσεως, ως προς το έτος 2009 , για το λανθάνον 
κόστος που έχει αναγνωριστεί ότι υφίσταται όσον αφορά την PGE δυνάμει του νόμου KDT. 
44 Ειδικότερα, όπως προκύπτει από τηναπόφαση περί παραπομπής, το κρίσιμο ζήτημα, κατά τηνάποψη 
του αιτούντος δικαστηρίου, συνίσταται στο να προσδιορισθεί αν, προς τονσκοπό του ενλόγω 
υπολογισμού, πρέπει να επιλεγεί μια «στατική» προσέγγιση ή, μάλλον, μια «δυναμική» προσέγγιση. 
Στηνπρώτη περίπτωση, θα έπρεπε να λαμβάνεται υπόψη μόνον η δομή του ομίλου επιχειρήσεων, 
όπως αυτή περιγράφεται στο προσάρτημα 7 του νόμου KDT και επί τη βάσει της οποίας η Επιτροπή 
επέτρεψε το επίμαχο στηνκύρια δίκη καθεστώς κρατικώνενισχύσεων. Στη δεύτερη περίπτωση, θα 
ήταν επιβεβλημένο να αναπροσαρμοστεί, κατά τηνημερομηνία της εκδόσεως της αποφάσεως του 
προέδρου της URE της 30ής Ιουλίου 2010 , για τηνοποία γίνεται λόγος στη σκέψη 22 της παρούσας 
αποφάσεως, το ποσό της οφειλομένης στην PGE αποζημιώσεως λαμβάνοντας, επίσης, υπόψη το 
οικονομικό αποτέλεσμα της ELB, η οποία, καίτοι δενείχε παρατεθεί στο ενλόγω προσάρτημα ως 
ανήκουσα στον ίδιο όμιλο με την PGE, εντάχθηκε στον εν λόγω όμιλο κατά το έτος 2009 . 
45 Συναφώς, πρέπει να επισημανθεί, όπως υπομνήσθηκε στη σκέψη 35 της παρούσας αποφάσεως, ότι 
σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 2, της αποφάσεως 2009 /287 η Επιτροπή επέτρεψε το 
προβλεπόμενο από τον νόμο KDT καθεστώς αποζημιώσεων για το λανθάνον κόστος, το οποίο 
κρίθηκε συμβατό με τηνεσωτερική αγορά ακριβώς «βάσει της μεθοδολογίας του λανθάνοντος 
κόστους». 
46 Εξ αυτών προκύπτει ότι οι σχετικές διατάξεις της εν λόγω αποφάσεως πρέπει να ερμηνευθούν υπό το 
πρίσμα της μεθοδολογίας αυτής προκειμένου να αποσαφηνισθούν τα κριτήρια σύμφωνα με τα οποία 
επιβάλλεται να υπολογισθούν το ετήσιο ποσό της αποζημιώσεως για το λανθάνον κόστος καθώς και 
η ενδεχόμενη τελική αναπροσαρμογή του εν λόγω ποσού. 
47 Η μεθοδολογία του λανθάνοντος κόστους προβλέπει τη σε δύο στάδια αξιολόγηση της κρατικής 
ενισχύσεως που έχει χορηγηθεί υπό τη μορφή αποζημιώσεως για το λανθάνον κόστος. Το πρώτο 
στάδιο, το οποίο παρατίθεται στο σημείο 3 της ως άνω μεθοδολογίας, έχει ως σκοπό να ορισθεί το 
κόστος το οποίο μπορεί να θεωρηθεί ως «λανθάνον κόστος». Το δεύτερο στάδιο, το οποίο 
περιγράφεται στο σημείο 4 της ενλόγω μεθοδολογίας, αφορά τονμηχανισμό υπολογισμού της 
ECLI:EU:C:2016 :686 10 
ΑΠΟΦΑΣΗ της 15.9.2016 – ΥΠΟΘΕΣΗ C-574/14 
PGE 
πραγματικής αποζημιώσεως που πρόκειται να καταβληθεί στον ωφελούμενο παραγωγό σε σχέσ η με το 
λανθάνον κόστος, λαμβανομένης υπόψη της διαμορφώσεως συνθηκών γνήσιου ανταγωνισμού στην 
αγορά. 
48 Όπως επισήμανε κατ’ ουσίανο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 63 τωνπροτάσεώντου, η μεθοδολογία 
του λανθάνοντος κόστους στηρίζεται στην παραδοχή ότι οι όροι του ανταγωνισμού στην αγορά 
ηλεκτρικής ενέργειας καταγράφουν αισθητή εξέλιξη και, ως εκ τούτου, η ενλόγω μεθοδολογία 
συνηγορεί υπέρ της συνεκτιμήσεως μεταβολών που σχετίζονται με ορισμένες πτυχές της εν λόγω 
αγοράς εντός του οικείου κράτους μέλους. 
49 Ειδικότερα, πρέπει να επισημανθεί ότι, σύμφωνα με το σημείο 4.2 της ως άνω μεθοδολογίας,«[ο] 
μηχανισμός καταβολής της ενίσχυσης πρέπει να επιτρέπει να λαμβάνεται υπόψη η πραγματική 
εξέλιξη του ανταγωνισμού», η οποία θα μπορεί να προσδιορίζεται βάσει ποσοτικών κυρίως 
παραγόντων, όπως είναι οι τιμές και τα μερίδια αγοράς. Επιπλέον, σύμφωνα με το ίδιο σημείο, 
εφόσον η εξέλιξη των όρων του ανταγωνισμού επηρεάζει άμεσα το ποσό του επιλέξιμου λανθάνοντος 
κόστους,«το ποσό της καταβληθείσας ενίσχυσης εξαρτάται κατ’ ανάγκη από τη διαμόρφωση 
συνθηκών πραγματικού ανταγωνισμού και ο υπολογισμός των καταβαλλόμενων ενισχύσεων πρέπει να 
λαμβάνει υπόψη την εξέλιξη κατάλληλων παραγόντων που επιτρέπουν τον προσδιορισμό του 
επιτευχθέντος βαθμού ανταγωνισμού». 
50 Πρέπει επίσης να υπογραμμιστεί ότι, δυνάμει του σημείου 4.3 της ενλόγω μεθοδολογίας, τα κράτη 
μέλη υπέχουντηνυποχρέωση ν α υποβάλλουνστηνΕπιτροπή ετήσια έκθεση «που αποσκοπεί ιδίως 
στο να διευκρινίσει την εξέλιξη του ανταγωνισμού» στοντομέα της ηλεκτρικής έργειας, εν
επισημαίνοντας, μεταξύ άλλων, τις παρατηρηθείσες διακυμάνσεις κατάλληλων ποσοτικών 
παραγόντων. Η έκθεση αυτή πρέπει, ιδίως, να περιέχει πληροφοριακά στοιχεία που αφορούν τυχόν 
μεταβολές σχετιζόμενες με τη δομή της αγοράς της ενέργειας εντός του οικείου κράτους μέλους. 
51 Υπό τις συνθήκες αυτές, δεδομένου ότι η απόφαση 2009 /287, σύμφωνα με το άρθρο της 4, 
παράγραφος 2, στηρίζεται ακριβώς στη μεθοδολογία του λανθάνοντος κόστους και δεδομένου ότι η 
ενλόγω απόφαση αποσκοπεί, όπως προκύπτει, ιδίως, από τις αιτιολογικές σκέψεις της 36, 38 και 40, 
στο να έχει εφαρμογή επί των καταβαλλόμενων από το 2006 έως το 2025 αποζημιώσεωνγια το 
λανθάνον κόστος, επιβάλλεται να γίνει δεκτό ότι η εν λόγω απόφαση εντάσσεται στην ίδια εξελικτική 
λογική με την ως άνω μεθοδολογία και πρέπει να ερμηνεύεται, επομένως, σύμφωνα με μια «δυναμική» 
προσέγγιση. 
52 Ως εκ τούτου, η ετήσια αναπροσαρμογή της αποζημιώσεως για το λανθάνον κόστος πρέπει να 
πραγματοποιείται λαμβανομένης υπόψη της πραγματικής καταστάσεως της αγοράς κατά το χρονικό 
σημείο κατά το οποίο υπολογίζεται το ποσό αυτό, πράγμα το οποίο συνεπάγεται τη διενέργεια 
αξιολογήσεως της εξελίξεως του ανταγωνισμού στην οικεία αγορά. 
53 Επομένως, η απόφαση 2009 /287 πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι όλες οι μεταβολές ως προς 
το ιδιοκτησιακό καθεστώς τωνπαραγουσώνηλεκτρική ενέργεια εταιριώνεμπίπτουνστο πεδίο 
εφαρμογής της ενλόγω αποφάσεως και, ως εκ τούτου, οι εν λόγω μεταβολές πρέπει να λαμβάνονται 
υπόψη από τις εθνικές αρχές ή τα εθνικά δικαστήρια οσάκις προβαίνουν σε διόρθωση του ετήσιου 
ποσού της αποζημιώσεως για το λανθάνον κόστος. 
54 Εξάλλου, όπως ορθώς επισήμανε η Επιτροπή κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η ίδια η αντίληψη 
περί διορθώσεως, σε αντίθεση με την περίπτωση της προκαταβολής, συνίσταται στο να λαμβάνονται 
υπόψη νέα στοιχεία τα οποία ανέκυψαν μετά τη χορήγηση της αποζημιώσεως για το λανθάνον 
κόστος και θα μπορεί να περιορίζεται σε απλή παραπομπή στη δομή του ομίλου επιχειρήσεων ως 
αυτή είχε αποκρυσταλλωθεί προγενεστέρως σε εθνική νομοθετική πράξη. 
ECLI:EU:C:2016 :686 11 
ΑΠΟΦΑΣΗ της 15.9.2016 – ΥΠΟΘΕΣΗ C-574/14 
PGE 
55 Επιπλέον, η συνεκτίμηση τέτοιου είδους στοιχείων στο πλαίσιο του υπολογισμού της αναπροσαρμογής 
της αποζημιώσεως εμφανίζει το πλεονέκτημα ότι παρέχε ι τη δυνατότητα να αποφεύγεται η 
συστηματική εκ νέου κίνηση της προβλεπόμενης από το άρθρο 108 ΣΛΕΕ διαδικασίας προηγουμένου 
ελέγχου άπαξ και ανακύπτει η παραμικρή μεταβολή ως προς τη δομή των οικείων ομίλων 
επιχειρήσεων. 
56 Κατόπιντωναν ωτέρω σκέψεων, στο δεύτερο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 4, 
παράγραφοι 1 και 2, της αποφάσεως 2009 /287, υπό το πρίσμα της μεθοδολογίας του λανθάνοντος 
κόστους και υπό περιστάσεις όπως αυτές της υποθέσεως της κύριας δίκης, έχει την έννοια ότι, κατά 
τονκαθορισμό της ετήσιας αν απροσαρμογής της καταβλητέας σε παραγωγό που μετέχει σε όμιλο 
επιχειρήσεων αποζημιώσεως για το λανθάνον κόστος, η συμμετοχή του ενλόγω παραγωγού σε όμιλο 
και, συνακόλουθα, το οικονομικό αποτέλεσμα του εν λόγω ομίλου πρέπει να λαμβάνονται υπόψη 
κατά τηνημερομηνία κατά τηνοποία πραγματοποιήθηκε η αν απροσαρμογή. 
Επί των δικαστικών εξόδων 
57 Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα 
παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί 
επί τωνδικαστικώνεξόδων. Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκανόσοι υπέβαλανπαρατηρήσεις στο 
Δικαστήριο, πληντωνως άνω διαδίκων, δεναποδίδονται. 
Για τους λόγους αυτούς, το Δικαστήριο (πέμπτο τμήμα) αποφαίνεται: 
1) Το άρθρο 1 0 7 ΣΛΕ Ε και το άρθρο 4, παράγραφος 3, ΣΕ Ε, σε συνδυασμό με το άρθρο 4, 
παράγραφος 2, της αποφάσεως 2 0 0 9 / 2 8 7 / ΕΚ της Επιτροπής, της 2 5ης Σεπτεμβρίου 2 0 0 7 , 
σχετικά με κρατική ενίσχυση την οποία χορήγησε η Πολωνία ως μέρος συμβάσεων αγοράς 
ηλεκτρικής ενέργειας και σχετικά με κρατική ενίσχυση την οποία σκοπεύει να χορηγήσει η 
Πολωνία ως αποζημίωση για την εκούσια καταγγελία συμβάσεων αγοράς ηλεκτρικής 
ενέργειας, έχουν την έννοια ότι, όταν η Ευρωπαϊκ ή Επιτροπή έχει εξετάσει ένα καθεστώς 
κρατικών ενισχύσεων υπό το πρίσμα της ανακοινώσεως της Επιτροπής, της 2 6ης Ιουλίου 
2 0 0 1 , σχετικά με τη μέθοδο ανάλυσης των κρατικών ενισχύσεων που σχετίζονται με 
λανθάνον κόστος και έχει κρίνει το εν λόγω καθεστώς συμβατό με την εσωτερική αγορά 
πριν από την εφαρμογή του, οι εθνικές αρχές και τα εθνικά δικαστήρια δεν επιτρέπεται να 
προβαίνουν με τη σειρά τους, κατά το χρονικό διάστημα εφαρμογής της οικείας ενισχύσεως, 
σε έλεγχο του κατά πόσον η ενίσχυση αυτή είναι σύμφωνη με τις αρχές που εκτίθενται στην 
εν λόγω μεθοδολογία. 
2) Το άρθρο 4, παράγραφοι 1 και 2, της αποφάσεως 2 0 0 9 / 2 8 7 , υπό το πρίσμα της 
ανακοινώσεως της Επιτροπής, της 2 6ης Ιουλίου 2 0 0 1 , σχετικά με τη μέθοδο ανάλυσης των 
κρατικών ενισχύσεων που σχετίζονται με λανθάνον κόστος, και υπό περιστάσεις όπως αυτές 
της υποθέσεως της κύριας δίκης, έχει την έννοια ότι, κατά τον καθορισμό της ετήσιας 
αναπ ροσαρμογής της καταβλητέας σε παραγωγό που μετέχει σε όμιλο επιχειρήσεων 
αποζημιώσεως για το λανθάνον κόστος, η συμμετοχή του εν λόγω παραγωγού σε όμιλο και, 
συνακόλουθα, το οικονομικό αποτέλεσμα του εν λόγω ομίλου πρέπει να λαμβάνονται υπόψη 
κατά την ημερομηνία κατά την οποία πραγματοποιήθηκε η αναπ ροσαρμογή. 
(υπογραφές) 
ECLI:EU:C:2016 :686 12