Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Alber της 16ης Ιουλίου 1998. - Βασίλειο της Ισπανίας κατά Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. - Αλιεία - Διατήρηση των αλιευτικών αποθεμάτων - Επιθεώρηση αλιευτικών σκαφών - Πρόγραμμα αμοιßαίας διεθνούς επιθεωρήσεως που θεσπίστηκε από την Οργάνωση Αλιείας του Βορειοδυτικού Ατλαντικού. - Υπόθεση C-179/97.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1999 σελίδα I-01251



Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα

Α - Εισαγωγή

1 Η παρούσα προσφυγή αφορά το ζήτημα κατά πόσον ορισμένα τμήματα ενός εκτελεστικού κανονισμού της Επιτροπής προσκρούουν σε διεθνή σύμβαση που συνήψε η Κοινότητα ή σε βασικό κανονισμό του Συμβουλίου.

2 Η Ισπανική Κυβέρνηση αιτιάται την Επιτροπή ότι το άρθρο 4α, παράγραφος 6, του εκτελεστικού κανονισμού (ΕΟΚ) 2868/88, που προσετέθη με τον κανονισμό (ΕΚ) 494/97 (1), δεν απαιτεί τη συναίνεση του κράτους της σημαίας του σκάφους, όταν επιθεωρητές από άλλο συμβαλλόμενο μέρος επιθυμούν να επιβιβαστούν και να παραμείνουν στο σκάφος κατά τη διάρκεια επιθεωρήσεως του σκάφους στο λιμάνι. Η απαίτηση της συναινέσεως αυτής περιέχεται όμως, αφενός, σε μια - δεσμευτική από απόψεως διεθνούς δικαίου και επομένως έχουσα υπέρτερη ισχύ έναντι του κοινοτικού δικαίου - συμφωνία μεταξύ της Ευρωπαϋκής Κοινότητας και του Καναδά (2) (στο εξής: συμφωνία) και, αφετέρου, στον κανονισμό (ΕΟΚ) 1956/88 του Συμβουλίου, που τροποποιήθηκε με τον (βασικό) κανονισμό (ΕΚ) 3067/95 (3). Επειδή δεν απαιτείται η συναίνεση του κράτους της σημαίας του σκάφους, η Ισπανική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι το προσβαλλόμενο τμήμα του εκτελεστικού κανονισμού της Επιτροπής δεν είναι σύμφωνο προς την ανωτέρω διεθνή σύμβαση και τον κανονισμό του Συμβουλίου και ζητεί συνεπώς την ακύρωσή του.

3 Η Επιτροπή αμφισβητεί κατ' αρχάς τη δυνατότητα εφαρμογής της συμφωνίας, δεδομένου ότι αυτή κατέστη εν τω μεταξύ «πολυμερής» και επομένως δεν μπορεί πλέον να εφαρμοστεί, διότι ίσχυε μέχρι να καταστεί πολυμερής ή μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1995. Εκτός αυτού η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η επίδικη διάταξη ανταποκρίνεται στο πνεύμα τόσο της διεθνούς συμφωνίας όσο και του βασικού κανονισμού του Συμβουλίου, με αποτέλεσμα η ισπανική αιτίαση να είναι αβάσιμη.

4 Η Ισπανική Κυβέρνηση ζητεί

- να ακυρωθεί το άρθρο 4α, παράγραφος 6, του κανονισμού (ΕΟΚ) 2868/88 της Επιτροπής, για τη θέσπιση λεπτομερειών εφαρμογής του προγράμματος της αμοιβαίας διεθνούς επιθεώρησης που έχει εγκριθεί από την Οργάνωση Αλιείας του Βορειοδυτικού Ατλαντικού, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 494/97 της Επιτροπής, της 18ης Μαρτίου 1997,

- να καταδικαστεί η Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.

5 Η Επιτροπή ζητεί,

- να απορριφθεί η προσφυγή,

- να καταδικαστεί η προσφεύγουσα στα δικαστικά έξοδα.

Β - Οι κρίσιμες διατάξεις

6 Στο παράρτημα Ι της συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϋκής Κοινότητας και του Καναδά, που υπογράφηκε στις 20 Απριλίου 1995 και εγκρίθηκε με την απόφαση του Συμβουλίου της 22ας Δεκεμβρίου 1995 (4), αναφέρονται, όσον αφορά τη βελτίωση των επιθεωρήσεων αλιείας στον τομέα ρυθμίσεως της NAFO, στο σημείο ΙΙ.9, στοιχεία αα έως εε - έπειτα από μια απαρίθμηση των πιθανών σοβαρών παραβιάσεων - τα εξής:

«(...)

ii) Αν δικαιολογείται, ο επιθεωρητής του συμβαλλόμενου μέρους του σχετικού σκάφους απαιτεί από το σκάφος, εφόσον είναι δεόντως εξουσιοδοτημένος, να κατευθυνθεί αμέσως σε ένα κοντινό λιμάνι, επιλεγόμενο από τον πλοίαρχο (...), για εμπεριστατωμένη επιθεώρηση από την αρμόδια αρχή του κράτους σημαίας και με την παρουσία επιθεωρητή της NAFO από οποιοδήποτε άλλο συμβαλλόμενο μέρος που επιθυμεί να συμμετάσχει (...).

(...)

iv) Στην περίπτωση που ζητείται σε ένα σκάφος να κατευθυνθεί σε λιμάνι για εμπεριστατωμένη επιθεώρηση σύμφωνα με το σημείο ii, ένας επιθεωρητής της NAFO από άλλο συμβαλλόμενο μέρος μπορεί, αν συμφωνεί το συμβαλλόμενο μέρος του σκάφους, να επιβιβαστεί και να παραμείνει στο σκάφος καθώς κατευθύνεται στο λιμάνι και να παρευρίσκεται κατά τη διάρκεια της επιθεώρησης του σκάφους στο λιμάνι.

(...)»

7 Με το άρθρο 1 του κανονισμού 3067/95, για την τροποποποίηση του κανονισμού 1956/88, προσετέθη ως παράγραφος 10, σημείο ii, η ακόλουθη διάταξη:

«Εφόσον συντρέχουν λόγοι, η αρμόδια αρχή του κράτους μέλους της σημαίας ή ο επιθεωρητής του συγκεκριμένου σκάφους ο οποίος έχει εξουσιοδοτηθεί από την εν λόγω αρχή, εάν έχει τη σχετική αρμοδιότητα, ζητούν από το σκάφος να πλεύσει αμέσως σε γειτονικό λιμάνι, της επιλογής του πλοιάρχου (...), προκειμένου να επιθεωρηθεί σχολαστικά, με ευθύνη του κράτους μέλους της σημαίας και παρουσία ενός επιθεωρητή της NAFO από οποιοδήποτε άλλο συμβαλλόμενο μέρος επιθυμεί να συμμετάσχει (...).»

Στην παράγραφο 10, σημείο iv, ορίζονται τα εξής:

«Όταν ένα σκάφος κληθεί να πλεύσει σε ένα λιμάνι για σχολαστική επιθεώρηση σύμφωνα με το σημείο ii, ένας επιθεωρητής της NAFO μπορεί, εφόσον συναινεί το συμβαλλόμενο μέρος του σκάφους, να επιβιβαστεί στο σκάφος καθ' οδόν προς το λιμάνι, να παραμείνει επί του σκάφους καθ' οδόν προς το λιμάνι, να παρίσταται κατά την επιθεώρηση του σκάφους στο λιμάνι.»

8 Ο προσβαλλόμενος από την Ισπανία εκτελεστικός κανονισμός της Επιτροπής 2868/88, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 494/97 (5), ορίζει στο άρθρο 4α, παράγραφος 6, τα εξής:

«Κατά την άφιξη στον λιμένα, στον οποίο κατευθύνεται το υπό παράβαση σκάφος μετά την παρέκκλισή του από την πορεία του, υπόκειται σε αυστηρό έλεγχο που πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του κράτους μέλους της σημαίας, και ενδεχομένως παρουσία ενός επιθεωρητή της NAFO ή κάθε άλλου συμβαλλομένου μέρους, το οποίο επιθυμεί να συμμετάσχει στη διαδικασία αυτή (...).»

Στη συνέχεια το άρθρο 4β ορίζει:

«1. Όταν οι κοινοτικοί επιθεωρητές υποθέτουν ότι ένα αλιευτικό σκάφος που φέρει σημαία ενός συμβαλλομένου μέρους διέπραξε μια από τις σοβαρές παραβάσεις που απαριθμούνται στο σημείο 9 του παραρτήματος του κανονισμού (ΕΟΚ) 1956/88, ενημερώνουν σχετικά (...) τις αρμόδιες αρχές του ενδιαφερομένου κράτους σημαίας (...).»

«2. Η Επιτροπή αποφασίζει, με τη συναίνεση του συμβαλλόμενου μέρους στο οποίο ανήκει το σκάφος, εάν ο κοινοτικός επιθεωρητής θα παραμείνει επί του σκάφους κατά την παρέκκλισή του από την πορεία του. Η Επιτροπή αποφασίζει επίσης εάν είναι παρών στον αντίστοιχο έλεγχο του υπό παράβαση σκάφους που πραγματοποιείται στον λιμένα και ένας κοινοτικός επιθεωρητής.»

Γ - Η γνώμη μου επί της υποθέσεως

Επί της δυνατότητας εφαρμογής της συμφωνίας

9 Η Επιτροπή προβάλλει κατ' αρχάς την ένσταση ότι η συμφωνία δεν μπορεί πλέον να εφαρμοστεί στην παρούσα υπόθεση. Δεν ισχύει πλέον, διότι εν τω μεταξύ έχει καταστεί πολυμερής. Η συμφωνία θα ίσχυε μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 1995 το αργότερο ή μέχρι του χρονικού σημείου κατά το οποίο θα εγκρίνονταν από τη NAFO τα μέτρα που περιγράφονται στη συμφωνία, εάν αυτό γινόταν νωρίτερα. Δεδομένου όμως ότι συμφωνήθηκαν τέτοια μέτρα διεθνούς δικαίου, η συμφωνία, στην αρχική της μορφή, κατέστη άνευ αντικειμένου.

10 Στην επιχειρηματολογία αυτή η Ισπανία αντιτάσσει ότι η συμφωνία είναι δεσμευτική για την Κοινότητα σύμφωνα με το άρθρο 228, παράγραφος 7, της Συνθήκης ΕΚ. Οι κοινοτικές διατάξεις που εκδίδονται μετά τη συμφωνία αυτή δεν επιτρέπεται να είναι αντίθετες προς αυτήν. Εκτός αυτού, το Συμβούλιο, με την απόφαση της 22ας Δεκεμβρίου 1995, ενέκρινε τη σύναψη της συμφωνίας εξ ονόματος της Κοινότητας. Κατά συνέπεια, η συμφωνία εξακολουθεί να ισχύει με το αρχικό της περιεχόμενο.

11 Σύμφωνα με το άρθρο 228, παράγραφος 7, της Συνθήκης ΕΚ, οι διεθνείς συμφωνίες, στις οποίες συμμετέχει η Κοινότητα, δεσμεύουν τόσο τα κράτη μέλη όσο και τα όργανα της Κοινότητας. Ακριβώς για να προσαρμόσει τις μέχρι τότε ισχύουσες κοινοτικές διατάξεις προς τη συμφωνία, το Συμβούλιο προέβη, με τον κανονισμό 3067/95, σε τροποποίηση (6) του μέχρι τότε ισχύοντος κανονισμού 1956/88. Με την απόφαση 95/586 του Συμβουλίου εγκρίθηκε τέλος η συμφωνία εξ ονόματος της Κοινότητας.

12 Η άποψη της Επιτροπής ότι η συμφωνία δεν ισχύει πλέον θα μπορούσε να γίνει δεκτή μόνον αν με την κυρωτική απόφαση της 22ας Δεκεμβρίου 1995 είχε εγκριθεί και το μέρος «Ε. Εφαρμογή» της συμφωνίας της 20ής Απριλίου 1995, σύμφωνα με το οποίο: «(...) Τα παρόντα συμφωνηθέντα πρακτικά παύουν να ισχύουν στις 31 Δεκεμβρίου 1995 ή όταν τα μέτρα που περιγράφονται στα παρόντα συμφωνηθέντα πρακτικά εγκριθούν από τη NAFO, αν αυτό γίνει νωρίτερα».

13 Πράγματι, η (κυρωτική) απόφαση του Συμβουλίου αναφέρει, στο άρθρο 1, παράγραφος 1, ότι εγκρίνεται η συμφωνία η οποία συνήφθη υπό μορφή εγκριθέντων πρακτικών, ανταλλαγής επιστολών, ανταλλαγής υπομνημάτων και των σχετικών παραρτημάτων μεταξύ της Ευρωπαϋκής Κοινότητας και του Καναδά και ότι επισυνάπτονται στην απόφαση τα αναφερόμενα στο πρώτο εδάφιο κείμενα. Τυπικώς επομένως δεν καταργήθηκε το μέρος Ε. Εντούτοις, δεν φαίνεται να ευσταθεί η άποψη της Επιτροπής. Δεν είναι δυνατόν να εγκριθεί στις 22 Δεκεμβρίου 1995 - και να τεθεί σε ισχύ ακόμη αργότερα (άρθρο 2) - μια συμφωνία, η οποία θα έπαυε σε κάθε περίπτωση να ισχύει στις 31 Δεκεμβρίου 1995 (7).

14 Πράγματι, από την τέταρτη αιτιολογική σκέψη της αποφάσεως του Συμβουλίου προκύπτει ότι «η [οριστική] έγκριση της εν λόγω συμφωνίας είναι προς το συμφέρον της Κοινότητας» (8). Θα μπορούσε να διατυπωθεί η αντίρρηση ότι μια αιτιολογική σκέψη δεν μπορεί να θεσπίσει ουσιαστικό δίκαιο και επομένως να καταργήσει την προθεσμία ισχύος που εγκρίθηκε επίσης με την (κυρωτική) απόφαση. Παρά την όχι ιδιαίτερα επιτυχή νομική κατασκευή, από την τέταρτη αιτιολογική σκέψη προκύπτει η βούληση του Συμβουλίου να εγκριθεί (οριστικά, δηλαδή χωρίς χρονικό περιορισμό της ισχύος της) η συμφωνία που είχε συναφθεί μεταξύ της ΕΚ και του Καναδά.

15 Δεδομένου ότι η Ισπανική Κυβέρνηση προέβαλε αιτίαση για παράβαση τόσο της συμφωνίας όσο και του βασικού κανονισμού του Συμβουλίου και δεδομένου ότι οι δύο ρυθμίσεις, στο μέτρο που ενδιαφέρει την παρούσα υπόθεση, περιέχουν διατάξεις όμοιου περιεχομένου, παρέλκει τελικώς, κατά την έρευνα του βασίμου της προσφυγής, η εξέταση του ζητήματος της δυνατότητας εφαρμογής της συμφωνίας.

Επί του κύρους του άρθρου 4α, παράγραφος 6, του κανονισμού 494/97

16 Στη συνέχεια πρέπει επομένως να ερευνηθεί κατά πόσον η προσβαλλόμενη διάταξη προσκρούει στον βασικό κανονισμό του Συμβουλίου 1956/88, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 3067/95. Αν δοθεί καταφατική απάντηση στο ερώτημα αυτό, θα πρέπει να γίνει δεκτό το αίτημα της Ισπανικής Κυβερνήσεως.

17 Θα ήθελα κατ' αρχάς να υπενθυμίσω ότι, κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, όταν ένα κείμενο παραγώγου κοινοτικού δικαίου χρήζει ερμηνείας, πρέπει να ερμηνεύεται, κατά το δυνατόν, κατά τρόπο που να προκύπτει ότι είναι σύμφωνο με τις διατάξεις της Συνθήκης. Ομοίως, η ερμηνεία των εκτελεστικών κανονισμών πρέπει να είναι, κατά το δυνατόν, σύμφωνη με τις διατάξεις του βασικού κανονισμού (9).

18 Κατά την Ισπανική Κυβέρνηση όμως, ήδη από τη σύγκριση της διατυπώσεως των επίμαχων διατάξεων προκύπτει ότι η απαίτηση της συναινέσεως ελλείπει από τον εκτελεστικό κανονισμό της Επιτροπής. Δεδομένου όμως ότι η απαίτηση αυτή προβλέπεται στην παράγραφο 10, σημείο iv, της πράξεως του Συμβουλίου, το άρθρο 4α, παράγραφος 6, του κανονισμού της Επιτροπής είναι νομικά πλημμελές. Εξάλλου, η επίμαχη διάταξη δεν μπορεί να ερμηνευτεί κατά τρόπο ώστε να θεωρηθεί ότι εμπεριέχει σιωπηρά την απαίτηση αυτή.

19 Προς άμυνά της η Επιτροπή προβάλλει κατ' αρχάς το επιχείρημα ότι ο μόνος λόγος για τον οποίο η παράγραφος 10, σημείο iv, περιέχει την απαίτηση της συναινέσεως είναι ότι στο σημείο αυτό ρυθμίζεται η περίπτωση, κατά την οποία διαπιστώνεται πιθανή παράβαση στην ανοιχτή θάλασσα. Δεδομένου ότι η επιβίβαση σε πλοίο στην ανοιχτή θάλασσα δημιουργεί ζήτημα προστασίας των κυριαρχικών δικαιωμάτων του κράτους της σημαίας, για την επιβίβαση αυτή απαιτείται η συναίνεση του κράτους της σημαίας. Με αυτό το σκεπτικό θεσπίστηκε η ρύθμιση που περιέχεται στην παράγραφο 10, σημείο iv. Η προσβαλλόμενη διάταξη του εκτελεστικού κανονισμού της Επιτροπής αφορά όμως την περίπτωση επιθεωρήσεως στο λιμάνι. Η συναίνεση του κράτους της σημαίας για την επιβίβαση δεν είναι όμως πλέον απαραίτητη στο λιμάνι, διότι στην περίπτωση αυτή μπορούν με άλλο τρόπο να προστατευθούν αποτελεσματικά τα κυριαρχικά δικαιώματα του κράτους της σημαίας. Άλλη ερμηνεία δεν προκύπτει ούτε από τη συμφωνία ούτε από τον κανονισμό του Συμβουλίου.

20 Η Επιτροπή προσθέτει ότι περιέλαβε στο άρθρο 4β, παράγραφος 2, του κανονισμού 494/97 την απαίτηση συναινέσεως του κράτους της σημαίας, προκειμένου να ληφθεί υπόψη η ανάγκη προστασίας των συμφερόντων στην ανοιχτή θάλασσα.

21 Επ' αυτού η Ισπανική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η παράγραφος 10, σημείο iv, αφορά οπωσδήποτε την περίπτωση επιθεωρήσεως στο λιμάνι. Αυτό προκύπτει τόσο από τη διατύπωση όσο και από την οικονομιία των κρισίμων διατάξεων.

22 Λόγω των διαφορετικών εκτιμήσεων αφενός της παραγράφου 10, σημεία ii και iv, και αφετέρου των άρθρων 4α και 4β του κανονισμού της Επιτροπής, πρέπει κατ' αρχάς να εξεταστεί ενδελεχέστερα η δομή των διατάξεων αυτών.

23 Πρέπει να γίνει δεκτό ότι ο κανονισμός του Συμβουλίου ρυθμίζει ένα σύνολο συναφών πραγματικών καταστάσεων. Το σημείο αφετηρίας είναι η διαπίστωση ότι ένα σκάφος διέπραξε πιθανώς σοβαρή παράβαση στην ανοιχτή θάλασσα. Η κατάληξη είναι η λεπτομερής επιθεώρηση του οικείου σκάφους στο λιμάνι από έναν ή περισσότερους επιθεωρητές. Ο σκοπός του βασικού κανονισμού του Συμβουλίου συνίσταται στη θέσπιση εκτελεστικών διατάξεων για το πρόγραμμα αμοιβαίας διεθνούς επιθεωρήσεως. Εφόσον θεσπίζεται μια τέτοια ρύθμιση, υπάρχουν πολλοί λόγοι που συνηγορούν υπέρ της εξετάσεως των οικείων ρυθμίσεων με χρονολογική σειρά. Από τη διατύπωση του κανονισμού του Συμβουλίου συνάγεται ότι τηρήθηκε μια τέτοια διαδικασία.

24 Έτσι απαιτείται κατ' αρχάς η διαπίστωση ότι ένα σκάφος διέπραξε πιθανώς σοβαρή παράβαση. Στη συνέχεια, εφόσον συντρέχουν λόγοι, μπορεί να ζητηθεί από το σκάφος να καταπλεύσει αμέσως σε συγκεκριμένο λιμάνι. Τέλος, το σκάφος μπορεί, στη συνέχεια, να υποβληθεί σε σχολαστική επιθεώρηση στο λιμάνι στο οποίο κατέπλευσε.

25 Εφόσον επιλεγεί η διαδικασία αυτή, η παράγραφος 10, σημείο iv, ρυθμίζει την περαιτέρω διεξαγωγή του ελέγχου στο λιμάνι. Εφόσον συναινεί το συμβαλλόμενο μέρος του σκάφους, κάθε επιθεωρητής της NAFO έχει τα ακόλουθα δικαιώματα:

- μπορεί να επιβιβαστεί στο σκάφος κατά τη διάρκεια του πλου προς το λιμάνι,

- μπορεί να παραμείνει επί του σκάφους μέχρι τον κατάπλου στο λιμάνι και

- μπορεί να παρίσταται κατά την επιθεώρηση του σκάφους στο λιμάνι.

26 Ήδη από τη διατύπωση της διατάξεως προκύπτει ότι δεν μπορούν να γίνουν δεκτοί οι ισχυρισμοί της Επιτροπής. Είναι προφανές ότι δεν πρόκειται για το ζήτημα προστασίας των κυριαρχικών δικαιωμάτων κατά την επιθεώρηση του σκάφους στην ανοιχτή θάλασσα. Από την ανωτέρω εκτεθείσα οικονομία των κρισίμων διατάξεων προκύπτει επίσης ότι ο σκοπός της ρυθμίσεως είναι ακριβώς να καθοριστεί η διαδικασία της παρεκκλίσεως του πλοίου από την πορεία του και του κατάπλου του στο λιμάνι μέχρι τη διενέργεια της επιθεωρήσεως στο λιμάνι.

27 Στην παράγραφο 10, σημείο ii, του κανονισμού του Συμβουλίου αναφέρεται βέβαια ότι το σκάφος μπορεί να διαταχθεί να πλεύσει αμέσως προς συγκεκριμένο λιμάνι, προκειμένου να επιθεωρηθεί εκεί σχολαστικά, ενώ οποιοδήποτε άλλο συμβαλλόμενο μέρος επιθυμεί να συμμετάσχει μπορεί να αποστείλει προς τούτο επιθεωρητή της NAFO. Κρίσιμη είναι εν προκειμένω η λέξη «αποστείλει» (10). Αν ληφθεί υπόψη η διάρθρωση του προγράμματος αμοιβαίας διεθνούς επιθεώρησης, το σημείο αυτό, όπως προαναφέρθηκε, αφορά κατ' αρχήν την κατάσταση στην ανοιχτή θάλασσα. Όταν λοιπόν γίνεται λόγος για αποστολή ενός επιθεωρητή της NAFO, αυτό δεν μπορεί να θεωρηθεί παρά μόνο ως προπαρασκευαστικό μέτρο. Ως ειδικότερη διάταξη, η παράγραφος 10, σημείο iv, ρυθμίζει στη συνέχεια τη διαδικασία από το χρονικό σημείο ενάρξεως του πλου προς το λιμάνι. Για να επιβιβαστούν στο σκάφος και να μπορούν να παραμείνουν στη συνέχεια επί του σκάφους, οι επιθεωρητές της NAFO που αποστέλλονται σύμφωνα με την παράγραφο 10, σημείο ii, χρειάζονται τη συναίνεση του κράτους της σημαίας.

28 Το άρθρο 4α, παράγραφος 6, που προσετέθη στον κανονισμό 2868/88 με τον κανονισμό 494/97, ορίζει ότι, κατά την άφιξη στον λιμένα προς τον οποίο κατευθύνεται, το οικείο σκάφος υποβάλλεται σε αυστηρό έλεγχο που πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του κράτους μέλους σημαίας, και ενδεχομένως παρουσία ενός επιθεωρητή της NAFO ή κάθε άλλου συμβαλλομένου μέρους, το οποίο επιθυμεί να συμμετάσχει στη διαδικασία αυτή. Από τη διατύπωση της διατάξεως αυτής δεν προκύπτει ότι απαιτείται για τον σκοπό αυτό η συναίνεση του κράτους της σημαίας, όπως απαιτείται σύμφωνα με τον βασικό κανονισμό.

29 Εντούτοις, ήδη από τη διατύπωση της διατάξεως προκύπτει σαφώς ότι δεν πρόκειται για την κατάσταση στην ανοιχτή θάλασσα, όπως ισχυρίζεται η Επιτροπή. Όπως συμβαίνει και με τις διατάξεις της συμφωνίας και του κανονισμού του Συμβουλίου, η Επιτροπή, στο άρθρο 4α, έθεσε ως βάση τη χρονολογική σειρά των γεγονότων. Έτσι, οι παράγραφοι 1 έως 5 ρυθμίζουν τη διαδικασία από τη διαπίστωση της πιθανής παραβάσεως μέχρι τη διαταγή προς το πλοίο για κατάπλου σε συγκεκριμένο λιμάνι. Κατά συνέπεια, η παράγραφος 6 μπορεί να έχει μόνο την έννοια ότι περιγράφει την κατάσταση, στην οποία βρίσκεται το σκάφος από τον χρόνο ενάρξεως του κατάπλου προς το λιμάνι.

30 Όσον αφορά τη σχέση των άρθρων 4α και 4β του κανονισμού της Επιτροπής, θα ήθελα να παρατηρήσω ότι το άρθρο 4α αφορά μόνο τις εικαζόμενες παραβάσεις κοινοτικών σκαφών. Στην παράγραφο 2 ορίζεται επί λέξει:

«Σε συνέχεια (...) της κοινοποίησης της διαπραχθείσας καταφανούς παράβασης (...) από ένα κοινοτικό σκάφος (...) η Επιτροπή σε συνεργασία με το κράτος μέλος σημαίας μεριμνά ώστε το σκάφος να επιθεωρηθεί (...).»

Η έννοια της διατάξεως αυτής αποσαφηνίζεται από το άρθρο 4β, παράγραφος 1, όπου περιγράφεται η περαιτέρω διαδικασία, στην περίπτωση που κοινοτικοί επιθεωρητές υποθέτουν «(...) ότι ένα αλιευτικό σκάφος που φέρει σημαία ενός συμβαλλομένου μέρους (...)» διέπραξε σοβαρή παράβαση. Στην περίπτωση αυτή η Επιτροπή αποφασίζει, σύμφωνα με την παράγραφο 2, με τη συναίνεση του συμβαλλόμενου μέρους στο οποίο ανήκει το σκάφος, εάν ο κοινοτικός επιθεωρητής θα παραμείνει επί του σκάφους μετά την παρέκκλισή του από την πορεία του για να πλεύσει προς το λιμάνι.

31 Αυτό όμως σημαίνει απλώς ότι τα άρθρα 4α και 4β δεν ρυθμίζουν αφενός την κατάσταση στην ανοιχτή θάλασσα και αφετέρου την κατάσταση στο λιμάνι, αλλά ότι αντίθετα, η διάκριση στηρίζεται στα κριτήρια «κοινοτικό σκάφος» και «σκάφος άλλου συμβαλλομένου μέρους».

32 Δεν μπορεί επομένως να γίνει δεκτός ο ισχυρισμός της Επιτροπής ότι ρύθμισε με το άρθρο 4β, παράγραφος 2, την απαίτηση συναινέσεως σχετικά με όλα τα αλιευτικά σκάφη του βασικού κανονισμού.

33 Επομένως, συνάγεται το συμπέρασμα ότι το άρθρο 4α, παράγραφος 6, του κανονισμού 2868/88, που προσετέθη με τον κανονισμό 494/97, δεν περιέχει ρητώς την απαίτηση συναινέσεως για την επιβίβαση ενός επιθεωρητή της NAFO στο σκάφος και την παραμονή του στο σκάφος κατά τη διάρκεια της επιθεωρήσεως στο λιμάνι, απαίτηση η οποία περιέχεται στον βασικό κανονισμό του Συμβουλίου.

34 Τίθεται όμως το ερώτημα κατά πόσον η προσβαλλόμενη διάταξη μπορεί να ερμηνευθεί κατά τρόπο ώστε να είναι σύμφωνη προς τις διατάξεις της συμφωνίας και του βασικού κανονισμού. Αυτό στην προκειμένη περίπτωση θα ήταν δυνατόν μόνον αν στη φράση «κατά την άφιξη στον λιμένα, προς τον οποίο κατευθύνεται το υπό παράβαση σκάφος μετά την παρέκκλισή του από την πορεία του, υπόκειται σε αυστηρό έλεγχο που πραγματοποιείται υπό την αιγίδα του κράτους μέλους σημαίας, και ενδεχομένως παρουσία ενός επιθεωρητή της NAFO ή κάθε άλλου συμβαλλομένου μέρους, το οποίο επιθυμεί να συμμετάσχει στη διαδικασία αυτή» η λέξη «ενδεχομένως» ερμηνευόταν ως σημαίνουσα τη συναίνεση του κράτους μέλους της σημαίας.

35 Η Επιτροπή, η οποία εξέδωσε τη διάταξη αυτή, δεν επικαλέστηκε μια τέτοια ερμηνεία. Κατά την άποψή της, η ρύθμιση του άρθρου 4β, παράγραφος 2, ανταποκρίνεται στην απαίτηση περί συναινέσεως.

36 Δεν τίθεται όμως εν προκειμένω θέμα σύμφωνης προς τον βασικό κανονισμό ερμηνείας του άρθρου 4α, παράγραφος 6, με τη βοήθεια της λέξεως ενδεχομένως. Από την οικονομία, τη διατύπωση και την όλη διάρθρωση του βασικού κανονισμού προκύπτει ότι ρητή βούληση των συμβαλλομένων μερών ήταν να επιτρέπεται η επιβίβαση στο σκάφος άλλων επιθεωρητών στο λιμάνι και η παραμονή τους κατά τη διάρκεια της επιθεωρήσεως μόνον όταν προηγουμένως έχει συναινέσει προς τούτο το κράτος της σημαίας. Αυτή όμως η πολύ σημαντική προϋπόθεση, η οποία αποσκοπεί στη διασφάλιση της προστασίας των κυριαρχικών δικαιωμάτων του κράτους της σημαίας, δεν μπορεί να αντικατασταθεί από τη λέξη ενδεχομένως. Η λέξη αυτή αναφέρεται αντίθετα στην περίπτωση κατά την οποία ένα άλλο συμβαλλόμενο μέρος έχει κάνει, λόγω των συμβάντων στην ανοιχτή θάλασσα, χρήση της δυνατότητας να αποστείλει επιθεωρητή.

37 Δεν μπορεί επομένως να γίνει δεκτό ότι με τη χρησιμοποίηση της λέξεως ενδεχομένως νοείται η συναίνεση του κράτους της σημαίας. Η άποψη αυτή ενισχύεται εξάλλου και από τους ισχυρισμούς της ίδιας της Επιτροπής, σύμφωνα με τους οποίους η ρύθμιση του άρθρου 4α, παράγραφος 6, δεν περιλαμβάνει την απαίτηση συναινέσεως, η οποία αντίθετα προβλέπεται στο άρθρο 4β, παράγραφος 2.

38 Απ' όλα τα προηγούμενα προκύπτει ότι το άρθρο 4α, παράγραφος 6, του κανονισμού 2868/88, που προσετέθη με τον κανονισμό 494/97, είναι αντίθετο προς τον κανονισμό 1956/88, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 3067/95. Κατά συνέπεια, πρέπει να γίνει δεκτό το αίτημα της Ισπανικής Κυβερνήσεως και να ακυρωθεί η επίδικη διάταξη.

39 Το ίδιο συμπέρασμα θα συναγόταν και από την εξέταση του εκτελεστικού κανονισμού με βάση τη συμφωνία ΕΚ-Καναδά, δεδομένου ότι αυτή ταυτίζεται με τον βασικό κανονισμό ως προς το περιεχόμενο της ρυθμίσεως· λόγω όμως της συναγωγής του ίδιου συμπεράσματος, παρέλκει τελικώς η εξέταση του κύρους της συμφωνίας αυτής (11).

Επί των δικαστικών εξόδων

40 Σύμφωνα με το άρθρο 69, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του Κανονισμού Διαδικασίας του Δικαστηρίου, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα έξοδα, εφόσον υπήρχε σχετικό αίτημα του νικήσαντος διαδίκου. Δεδομένου ότι η Επιτροπή, σύμφωνα με την εδώ προτεινόμενη λύση, ηττάται, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.Δ - Πρόταση41 Κατά συνέπεια, προτείνω1) να ακυρωθεί το άρθρο 4α, παράγραφος 6, του κανονισμού (ΕΚ) 494/97 της Επιτροπής, της 18ης Μαρτίου 1997, για τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) 2868/88 για τη θέσπιση ορισμένων λεπτομερειών εφαρμογής του προγράμματος της αμοιβαίας διεθνούς επιθεώρησης που θεσπίστηκε από την Οργάνωση Αλιείας του Βορειοδυτικού Ατλαντικού, στο μέτρο που η διάταξη αυτή προβλέπει ότι το οικείο σκάφος, κατά την άφιξη στον λιμένα προς τον οποίο κατευθύνεται, υπόκειται σε αυστηρό έλεγχο που πραγματοποιείται παρουσία ενός επιθεωρητή της NAFO ή κάθε άλλου συμβαλλομένου μέρους, το οποίο επιθυμεί να συμμετάσχει στη διαδικασία αυτή, χωρίς να απαιτείται για τον σκοπό αυτό η προηγούμενη συναίνεση του συμβαλλομένου μέρους στο οποίο ανήκει το σκάφος,2) να καταδικαστεί η Επιτροπή των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων στα δικαστικά έξοδα.

(1) - Κανονισμός (ΕΟΚ) 2868/88 της Επιτροπής, της 16ης Σεπτεμβρίου 1988, για τη θέσπιση λεπτομερειών εφαρμογής του προγράμματος της αμοιβαίας διεθνούς επιθεώρησης που έχει εγκριθεί από την Οργάνωση Αλιείας του Βορειοδυτικού Ατλαντικού (ΕΕ L 257, σ. 20), που τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 494/97 της Επιτροπής, της 18ης Μαρτίου 1997 (ΕΕ L 77, σ. 5).

(2) - Απόφαση 95/586/ΕΚ του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 1995, για τη σύναψη της συμφωνίας υπό μορφή συμφωνηθέντων πρακτικών και των παραρτημάτων αυτών, ανταλλαγής επιστολών και ανταλλαγής διακοινώσεων μεταξύ της Ευρωπαϋκής Κοινότητας και του Καναδά, για την αλιεία στο πλαίσιο της σύμβασης NAFO (EE L 327, σ. 35).

(3) - Κανονισμός (ΕΟΚ) 1956/88 του Συμβουλίου, της 9ης Ιουνίου 1988, σχετικά με την έγκριση των διατάξεων για την εφαρμογή του προγράμματος της αμοιβαίας διεθνούς επιθεώρησης που εγκρίθηκε από την Οργάνωση Αλιείας του Βορειοδυτικού Ατλαντικού (NAFO) (ΕΕ L 175, σ. 1), που τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 3067/95 του Συμβουλίου, της 1ης Δεκεμβρίου 1995 (ΕΕ L 329, σ. 1).

(4) - Πρέπει να επισημανθεί ότι η συμφωνία αυτή συνήφθη έπειτα από επεισόδιο που έλαβε χώρα στις αρχές του 1995. Το ισπανικό πλοίο «ESTAI» συνελήφθη σε διεθνή ύδατα από Καναδούς επιθεωρητές με την υποψία ότι χρησιμοποιούσε απαγορευμένες μεθόδους αλιείας και οδηγήθηκε σε καναδικό λιμάνι. Κατόπιν αυτού συνήφθη η συμφωνία προς τον σκοπό στενότερης και βελτιωμένης συνεργασίας. Τα συμβάντα σχετικά με το «ESTAI» δεν αποτελούν όμως αντικείμενο της παρούσας διαφοράς.

(5) - Ο κανονισμός 494/97 εκδόθηκε με έρεισμα τον κανονισμό 1956/88, όπως είχε τροποποιηθεί με τον κανονισμό 3067/95.

(6) - Βλ. τη δεύτερη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 3067/95.

(7) - Πρέπει για άλλη μια φορά να υπενθυμιστεί ότι η συμφωνία θα έπαυε να ισχύει πριν τις 31 Δεκεμβρίου 1995, εφόσον λαμβάνονταν προηγουμένως ανάλογα μέτρα από τη NAFO. Η NAFO κοινοποίησε στα μέλη της έναν κατάλογο μέτρων με ημερομηνία 29 Σεπτεμβρίου 1995. Ο κατάλογος αυτός θα ετίθετο σε ισχύ 60 ημέρες μετά την κοινοποίηση, εφόσον δεν διατυπώνονταν ενστάσεις. Σύμφωνα με τις δηλώσεις των διαδίκων της παρούσας διαφοράς, αυτός ο κατάλογος μέτρων ετέθη σε ισχύ.

(8) - Η λέξη «οριστική» απαντά μόνο στο γερμανικό κείμενο της διατάξεως αυτής. Αυτό όμως δεν μεταβάλλει το συμπέρασμα που συνάγεται από τις παρατηρήσεις που ακολουθούν.

(9) - Αποφάσεις της 24ης Ιουνίου 1993, C-90/92, Dr. Tretter (Συλλογή 1993, σ. Ι-3569, σκέψη 11), της 10ης Μαρτίου 1971, 38/70, Tradax (Συλλογή τόμος 1969-1971, σ. 707), και της 10ης Σεπτεμβρίου 1996, C-61/94, Επιτροπή κατά Γερμανίας (Συλλογή 1996, σ. Ι-3989, σκέψη 52).

(10) - Στο κείμενο της διατάξεως αυτής στις λοιπές γλώσσες γίνεται λόγος μόνο για «παρουσία» των επιθεωρητών, πράγμα που δεν μπορεί όμως να μεταβάλει κατ' αποτέλεσμα την ερμηνεία της διατάξεως εντός του συστήματος των διατάξεων στο οποίο εντάσσεται.

(11) - Ως προς τη δυνατότητα εφαρμογής της βλ. ανωτέρω σημεία 12 και 13.