Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Lenz της 15ης Δεκεμβρίου 1994. - ΠΟΙΝΙΚΕΣ ΔΙΚΕΣ ΚΑΤΑ ULDERICO CACCHIARELLI ΚΑΙ GINO STANGHELLINI. - ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ: PRETURA CIRCONDARIALE DI MACERATA - ΙΤΑΛΙΑ. - ΟΔΗΓΙΕΣ 76/895/ΕΟΚ ΚΑΙ 90/642/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ - ΑΝΩΤΑΤΕΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΕΣ ΚΑΤΑΛΟΙΠΩΝ ΦΥΤΟΦΑΡΜΑΚΩΝ ΕΠΑΝΩ Η ΜΕΣΑ ΣΤΑ ΓΕΩΜΗΛΑ. - ΣΥΝΕΚΔΙΚΑΣΘΕΙΣΕΣ ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ C-54/94 ΚΑΙ C-74/94.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1995 σελίδα I-00391



Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα

++++

Α * Εισαγωγή

1. Τον Μάρτιο και Απρίλιο του 1993 οι υπάλληλοι μιας ιταλικής υγειονομικής υπηρεσίας διεξήγαγαν ελέγχους σε ορισμένα καταστήματα τροφίμων. Κατά τους ελέγχους αυτούς διαπίστωσαν ότι μια παρτίδα γεωμήλων περιείχε κατάλοιπα chlorpropham (ζιζανιοκτόνο). Από τις αναλύσεις που έγιναν προέκυψε ότι τα κατάλοιπα αυτά των ακαθάριστων γεωμήλων υπερέβαιναν τις ανώτατες περιεκτικότητες που επέτρεπε η ιταλική κανονιστική ρύθμιση, ενώ ως προς τα καθαρισμένα γεώμηλα τα κατάλοιπα δεν υπερέβαιναν τα ανώτατα επιτρεπόμενα όρια. Σε μια άλλη περίπτωση οι υγειονομικές αρχές διαπίστωσαν ότι ποσότητα τηγανιτών πατατών σε βαθεία κατάψυξη περιείχε κατάλοιπα chlorpropham και propham (ένα ακόμα ζιζανιοκτόνο) σε ποσοστό που υπερέβαινε τα ανώτατα όρια που προέβλεπε η ιταλική κανονιστική ρύθμιση.

2. Βάσει αυτών των διαπιστώσεων κινήθηκε ποινική διαδικασία κατά των υπευθύνων (του Cacchiarelli στη μία περίπτωση και του Stanghellini στην άλλη) ενώπιον του Pretura Circondariale di Macerata.

3. Η κατηγορία στηρίζεται πρωτίστως σε υπουργική κανονιστική απόφαση της 18ης Ιουλίου 1990 (1), με την οποία καθορίζονταν "οι ανώτατες επιτρεπόμενες τιμές καταλοίπων δραστικών ουσιών προϊόντων υγειονομικής προστασίας επάνω ή μέσα σε τρόφιμα". Η υπουργική αυτή απόφαση εκδόθηκε με τον δηλούμενο σκοπό να μεταφέρει στην εσωτερική νομοθεσία μια σειρά οδηγίες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται, ιδίως, η οδηγία 76/895/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 23ης Νοεμβρίου 1976, περί του καθορισμού της μεγίστης περιεκτικότητος για τα κατάλοιπα των φυτοφαρμάκων επί και εντός των οπωροκηπευτικών (2).

4. Στις 27 Νοεμβρίου 1990 το Συμβούλιο εξέδωσε την οδηγία 90/642/ΕΟΚ, που αφορά τον καθορισμό των ανώτατων περιεκτικοτήτων για τα κατάλοιπα φυτοφαρμάκων επάνω ή μέσα σε ορισμένα προϊόντα φυτικής προέλευσης, συμπεριλαμβανομένων των οπωροκηπευτικών (3). Προς μεταφορά αυτής της οδηγίας στην εσωτερική έννομη τάξη ο Ιταλός Υπουργός Υγείας εξέδωσε στις 23 Δεκεμβρίου 1992 σχετικό διάταγμα (4).

5. Κατά την ανάλυση αυτών των κανονιστικών ρυθμίσεων και των διατάξεων του κοινοτικού δικαίου επί των οποίων ερείδονται ανέκυψαν ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου δύο ζητήματα.

6. Πρώτον, το Pretura Circondariale διαπίστωσε ότι τόσο η οδηγία 76/895 όσο και η οδηγία 90/642 αναφέρονται σε "φυτοφάρμακα", ενώ οι διατάξεις της ιταλικής νομοθεσίας αναφέρονται σε "δραστικές ουσίες προϊόντων υγειονομικής προστασίας". Υπονοούν, συνεπώς, όχι μόνο τα φυτοφάρμακα, υπό στενή έννοια, αλλά και τα ζιζανιοκτόνα, όπως το chlorpropham και το propham. Το εθνικό δικαστήριο διερωτάται, κατά συνέπεια, μήπως ο Ιταλός νομοθέτης, κατά τη μεταφορά των κοινοτικών οδηγιών, προχώρησε πολύ περισσότερο απαιτώντας την τήρηση ανωτάτων ορίων και για τα κατάλοιπα ζιζανιοκτόνων. Το Pretura Circondariale διατυπώνει σχετικώς την άποψη ότι ιταλική νομοθετική πράξη που βαίνει πέραν του "θεσμικού σκοπού" της * που είναι η μεταφορά μιας οδηγίας στην εσωτερική νομοθεσία * δεν μπορεί να αποτελέσει έρεισμα καταδικαστικής αποφάσεως.

7. Δεύτερον, το εθνικό δικαστήριο διαπιστώνει ότι κατά την υπουργική κανονιστική απόφαση της 18ης Ιουλίου 1990, η περιεκτικότητα σε chlorpropham και propham ελέγχεται στα αποφλοιωμένα γεώμηλα. Αντιθέτως, η οδηγία 90/642 προβλέπει ότι οι ανώτατες περιεκτικότητες καταλοίπων στην περίπτωση των γεωμήλων εξετάζονται αναφορικά με ολόκληρο το προϊόν "μετά την αφαίρεση του χώματος (εάν υπάρχει) (το χώμα αφαιρείται ξεπλένοντας με καθαρό νερό ή βουρτσίζοντας ελαφρά το ξηρό προϊόν)". Το διάταγμα της 23ης Δεκεμβρίου 1992, με το οποίο μεταφέρθηκε στην εσωτερική έννομη τάξη αυτή η οδηγία περιέχει ανάλογη διάταξη στο παράρτημα 3. Στο σημείο 4 του παραρτήματος 1 του εν λόγω διατάγματος προβλέπεται, ωστόσο, ότι το αποτέλεσμα των αναλύσεων αυτών αποσκοπεί στον έλεγχο "της τηρήσεως της κανονιστικής αποφάσεως του Υπουργού Υγείας, της 18ης Ιουλίου 1990". Το εθνικό δικαστήριο διερωτάται, κατά συνέπεια, αν ο έλεγχος των καταλοίπων αφορά ολόκληρα τα γεώμηλα ή μόνο τα αποφλοιωμένα.

8. Το Pretura Circondariale di Macerata υπέβαλε στο Δικαστήριο τα ακόλουθα ερωτήματα προς έκδοση προδικαστικής αποφάσεως (5):

"1) 'Εχει η οδηγία 90/642/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 1990, που αφορά τον καθορισμό των ανώτατων περιεκτικοτήτων για τα κατάλοιπα φυτοφαρμάκων επάνω ή μέσα σε ορισμένα προϊόντα φυτικής προέλευσης, συμπεριλαμβανομένων των οπωροκηπευτικών, την έννοια ότι περιλαμβάνει επίσης το (τα) συγκεκριμένο(α) ζιζανιοκτόνο(α);

2) 'Εχει η Κυβέρνηση της Ιταλικής Δημοκρατίας, εκδίδοντας την πράξη μεταφοράς της εν λόγω οδηγίας υπό τη μορφή κανονιστικής αποφάσεως του Υπουργού Υγείας της 23ης Δεκεμβρίου 1992, και λαμβανομένης υπόψη της επίσημης ερμηνείας που έδωσε σχετικώς, μεταφέρει ορθώς και επακριβώς στην εσωτερική έννομη τάξη την οδηγία αυτή, καθότι αφορά τον τρόπο δειγματοληψίας και αναλύσεως των γεωμήλων για τον έλεγχο τηρήσεως των ανωτάτων ορίων δραστικών ουσιών προϊόντων υγειονομικής προστασίας;"

Β * Η γνώμη μου επί της υποθέσεως

Προκαταρκτική παρατήρηση

9. Πριν προχωρήσω στην εξέταση των προδικαστικών ερωτημάτων επιθυμώ να σημειώσω ότι το αιτούν δικαστήριο θεωρεί, προφανώς, ότι οι διατάξεις περί ανώτατης περιεκτικότητας καταλοίπων στα γεώμηλα, η ερμηνεία των οποίων ζητείται, αφορούν επίσης και τις τηγανιτές πατάτες. Ενόψει των σκέψεων που θα αναπτυχθούν κατωτέρω, θεωρώ ότι το ζήτημα αυτό δεν απαιτείται να εξετασθεί ειδικότερα.

Η σχέση μεταξύ της οδηγίας 76/895 και της οδηγίας 90/642

10. Προκειμένου να δοθεί απάντηση στα προδικαστικά ερωτήματα απαιτείται να διευκρινιστεί η σχέση μεταξύ των προαναφερθεισών δύο οδηγιών της Κοινότητας.

11. Η οδηγία 76/895 * η οποία υπέστη εν το μεταξύ σειρά τροποποιήσεων (6) * καθορίζει τις μέγιστες περιεκτικότητες καταλοίπων φυτοφαρμάκων επάνω και μέσα σε οπωροκηπευτικά. Ωστόσο, κατά το άρθρο 1, η εν λόγω οδηγία εφαρμόζεται μόνο επί των προϊόντων που αναφέρονται στο παράρτημα Ι. Επίσης, κατάλοιπα φυτοφαρμάκων κατά την έννοια της οδηγίας είναι μόνο εκείνα τα κατάλοιπα που αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας. Στην αρχική του διατύπωση το παράρτημα ΙΙ της οδηγίας δεν περιείχε ούτε το chlorpropham ούτε το propham. Με την οδηγία 82/528/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 19ης Ιουλίου 1982 (7), προστέθηκε στο σχετικό πίνακα το chlorpropham. Πάντως, η οδηγία 76/895 δεν εφαρμόζεται στην παρούσα υπόθεση, δεδομένου ότι στο παράρτημα Ι της εν λόγω οδηγίας δεν περιλαμβάνονται τα γεώμηλα.

12. Η οδηγία 76/895 επέβαλε μεν ανώτατες περιεκτικότητες καταλοίπων ορισμένων φυτοφαρμάκων, επέτρεπε όμως (κατά τη διάταξη του άρθρου 3, παράγραφος 2 αυτής) στα κράτη μέλη να επιτρέπουν τη θέση σε κυκλοφορία στο έδαφός τους προϊόντων που περιέχουν κατάλοιπα φυτοφαρμάκων σε ποσότητες ανώτερες από εκείνες που καθορίζει η οδηγία. 'Οπως εύκολα γίνεται κατανοητό, η ρύθμιση αυτή δεν εξυπηρετούσε την ελεύθερη κυκλοφορία εμπορευμάτων στην εσωτερική αγορά.

13. Ο κοινοτικός νομοθέτης εξέδωσε κατόπιν, το έτος 1990, την οδηγία 90/642 η οποία αποσκοπούσε στον "καθορισμό υποχρεωτικών μέγιστων περιεκτικοτήτων" (8). Σκοπός της οδηγίας αυτής είναι να αντικαταστήσει σταδιακά την οδηγία 76/895 (9). 'Οπως, όμως, η οδηγία 76/895, ομοίως και η οδηγία 90/642 εφαρμόζεται επί ορισμένων προϊόντων και ορισμένων φυτοφαρμάκων. Η μετάβαση από την οδηγία 76/895 στην οδηγία 90/642 πραγματοποιείται * όπως ορθώς υπογράμμισε η Επιτροπή στις παρατηρήσεις της * σταδιακώς. Κανένα φυτοφάρμακο δεν μπορεί να περιληφθεί στον κατάλογο του παραρτήματος της οδηγίας 90/642, εφόσον περιλαμβάνεται στον αντίστοιχο κατάλογο της οδηγίας 76/895 (10) συνεπώς, η οδηγία 90/642 δεν θίγει την οδηγία 76/895 (11).

14. Στα προϊόντα επί των οποίων εφαρμόζεται η οδηγία 90/642 περιλαμβάνονται και τα γεώμηλα, τα οποία περιλαμβάνονται στο παράρτημα της οδηγίας αυτής.

Αρχικώς, όμως, η οδηγία 90/642 δεν περιελάμβανε κατάλογο φυτοφαρμάκων επί των οποίων να εφαρμόζεται η οδηγία. Ο κατάλογος αυτός * και οι αντίστοιχες ανώτατες περιεκτικότητες * καθορίζονται, κατά το άρθρο 1, παράγραφος 1, εδάφιο 2, της οδηγίας από το Συμβούλιο. Σχετικός κατάλογος, όμως, προστέθηκε στην οδηγία αυτή μόλις με την οδηγία 93/58/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 1993 (12). Δεδομένου ότι η οδηγία 90/642 ισχύει μόνο για τα φυτοφάρμακα που αναφέρονται στο παράρτημά της, η οδηγία αυτή καθίσταται ενεργή μόνο μετά την προσθήκη του καταλόγου αυτού. Αυτό σημαίνει ότι η συγκεκριμένη αυτή οδηγία παρέμεινε επί τρία περίπου έτη στα χαρτιά. Περιττόν να σχολιασθεί η νομοθετική αυτή πρακτική. Εκείνο, πάντως, που είναι κρίσιμο για την παρούσα υπόθεση είναι ότι στον κατάλογο που καταρτίστηκε το 1993 δεν περιλαμβάνεται ούτε το chlorpropham ούτε το propham. 'Οπως ορθώς υπογράμμισε η Επιτροπή, ούτε η οδηγία 90/642 έχει, κατά συνέπεια, εφαρμογή στην παρούσα υπόθεση.

Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος

15. Με την ανωτέρω διαπίστωση έχει ήδη δοθεί απάντηση στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα. Εφόσον οι ουσίες που αποτελούν το αντικείμενο της διαδικασίας ενώπιον του Pretura Circondariale * το chlorpropham και το propham * δεν περιλαμβάνονται στο παράρτημα της οδηγίας 90/642, η οδηγία αυτή δεν έχει εφαρμογή. Ωστόσο, από τη διάταξη παραπομπής προκύπτει ότι το εθνικό δικαστήριο επιθυμεί επίσης απάντηση στο ερώτημα αρχής αν τα ζιζανιοκτόνα εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 90/642. Οι σχετικές αμφιβολίες ενισχύονται από τη διατύπωση της οδηγίας, η οποία κάνει λόγο * όπως και η οδηγία 76/895 * για φυτοφάρμακα. 'Οπως συνάγεται από την εξέταση και άλλων σχετικών διατάξεων της κοινοτικής νομοθεσίας, ο νομοθέτης διακρίνει συνήθως μεταξύ ουσιών που καταπολεμούν τους βλαβερούς οργανισμούς (φυτοφάρμακα) και ουσιών που καταστρέφουν τα ανεπιθύμητα φυτά (ζιζανιοκτόνα) (13). Ο όρος φυτοφάρμακα χρησιμοποιείται ως όρος γένους.

16. Από το κείμενο της οδηγίας 90/642 δεν προκύπτει με σαφήνεια αν αυτή εφαρμόζεται μόνο επί φυτοφαρμάκων ή, επίσης, επί ζιζανιοκτόνων. Ορισμός του όρου "φυτοφάρμακο" δεν δίδεται. Ωστόσο, στις αιτιολογικές σκέψεις της οδηγίας αναφέρεται ότι αυτή εφαρμόζεται επί όλων των φυτοφαρμάκων * υπό την προϋπόθεση, βεβαίως, ότι η σχετική ουσία αναφέρεται στο παράρτημα της οδηγίας. Στις αιτιολογικές αυτές σκέψεις αναφέρεται ότι η απόδοση της παραγωγής επηρεάζεται συνεχώς από τους "επιβλαβείς οργανισμούς και τα ζιζάνια" και ότι είναι, κατά συνέπεια, απαραίτητο να προστατευθούν τα φυτά και τα φυτικά πρoϊόντα από τους κινδύνους αυτούς (14). Βεβαίως, στο σημείο αυτό γίνεται λόγος για "επιβλαβείς οργανισμούς". Σαφέστερη ήταν σχετικώς η οδηγία 76/895, η οποία έκανε λόγο για απειλή της παραγωγής από "επιβλαβείς οργανισμούς του φυτικού και ζωικού βασιλείου" και για την ανάγκη προστασίας από τις επιδράσεις "των επιβλαβών αυτών οργανισμών" (15). Στο παράρτημα αυτής της οδηγίας περιλαμβάνεται * όπως προαναφέρθηκε * το chlorpropham. Αυτό σημαίνει ότι η οδηγία αυτή μπορεί επίσης να εφαρμοστεί επί ζιζανιοκτόνων. Δεδομένου ότι η οδηγία 90/642 πρόκειται να αντικαταστήσει την οδηγία 76/895, μπορεί να συναχθεί το συμπέρασμα ότι οι δύο αυτές οδηγίες εφαρμόζονται επίσης και επί ζιζανιοκτόνων.

17. Η Επιτροπή οθρώς επικαλείται, επίσης, τον σκοπό της οδηγίας 90/642, που είναι η διευκόλυνση της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων με την παράλληλη απομάκρυνση κινδύνων για την υγεία και το περιβάλλον (16). Ο σκοπός αυτός δύσκολα θα μπορούσε να επιτευχθεί αν επιβάλλονταν ανώτερες περιεκτικότητες μόνο για κατάλοιπα φυτοφαρμάκων και όχι για κατάλοιπα ζιζανιοκτόνων.

18. Εξάλλου, το συμπέρασμα ότι η οδηγία 90/642 εφαρμόζεται και επί ζιζανιοκτόνων ερείδεται και επί διατάξεων του κοινοτικού δικαίου. Στην οδηγία 91/414/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 1991, σχετικά με τη διάθεση στην αγορά φυτοπροστατευτικών προϊόντων (17), ορίζεται, στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο στ', ότι τα κράτη μέλη μεριμνούν ώστε να επιτρέπουν την κυκλοφορία φυτοπροστατευτικού προϊόντος (φυτοφαρμάκου και ζιζανιοκτόνου) μόνον εφόσον έχουν πρoηγουμένως ορίσει προσωρινές ανώτατες τιμές καταλοίπων και έχουν ενημερώσει σχετικώς την Επιτροπή. Οι ανώτατες αυτές τιμές παραμένουν σε ισχύ μέχρι να ορισθούν "αντίστοιχες ανώτατες τιμές, κατά τη διαδικασία του άρθρου 1, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας 90/642/ΕΟΚ" (18). Κατά τη διάταξη αυτή επιβεβαιώνεται ότι ο κοινοτικός νομοθέτης θεωρεί ότι ανώτατες περιεκτικότητες μπορούν επίσης να καθορισθούν, βάσει της οδηγίας 90/642 για τα κατάλοιπα ζιζανιοκτόνων.

Επί του δευτέρου ερωτήματος

19. Με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα το εθνικό δικαστήριο ερωτά με ποια μέθοδο πρέπει να διαπιστώνεται η ύπαρξη καταλοίπων φυτοφαρμάκων στα γεώμηλα. Στην ουσία το ζήτημα είναι αν η μέτρηση της περιεκτικότητας σε chlorpropham και propham πρέπει να γίνεται με βάση τα ολόκληρα ή τα αποφλοιωμένα γεώμηλα. Δεδομένου ότι από την εξέταση του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος έχει ήδη προκύψει ότι η οδηγία 90/642, όπως αυτή ισχύει σήμερα, δεν εφαρμόζεται ως προς το chlorpropham και το propham, θεωρώ ότι παρέλκει να εξετασθεί περαιτέρω το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα.

20. Θα πρέπει πάντως να σημειωθεί, για λόγους πληρότητας, ότι το άρθρο 6, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 90/642 παραπέμπει, ως προς τη διεξαγωγή των ελέγχων, στη διαδικασία που προβλέπει η οδηγία 79/700/ΕΟΚ της Επιτροπής (19). Ωστόσο, ορθώς παρατήρησε σχετικώς η Επιτροπή ότι κατά το άρθρο 6, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας 90/642, η ύπαρξη κοινοτικών μεθόδων αναλύσεως δεν αποκλείει την εκ μέρους των κρατών μελών χρησιμοποίηση "άλλων ελεγμένων και επιστημονικά έγκυρων μεθόδων", υπό την προϋπόθεση ότι δεν προκύπτει κώλυμα για την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων.

Γ * Συμπέρασμα

21. Προτείνω, συνεπώς, στα ερωτήματα του Pretura Circondariale di Macerata να δοθεί η ακόλουθη απάντηση:

"Η οδηγία 90/642/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 1990, που αφορά τον καθορισμό των ανώτατων περιεκτικοτήτων για τα κατάλοιπα φυτοφαρμάκων επάνω ή μέσα σε ορισμένα προϊόντα φυτικής προέλευσης, συμπεριλαμβανομένων των οπωροκηπευτικών περιλαμβάνει και τα ζιζανιοκτόνα, υπό την προϋπόθεση ότι απαριθμούνται στον κατάλογο του παραρτήματος της εν λόγω οδηγίας. Τόσο το chlorpropham όσο και το propham δεν αναφέρονται στον εν λόγω κατάλογο. Συνεπώς, η οδηγία 90/642/ΕΟΚ δεν εφαρμόζεται επ' αυτών."

(*) Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γερμανική.

(1) * Συμπλήρωμα στην Επίσημη Εφημερίδα της Ιταλικής Δημοκρατίας (GURI) αριθ. 202, της 30ής Αυγούστου 1990.

(2) * ΕΕ ειδ. έκδ. 03/016, σ. 179.

(3) * ΕΕ L 350, σ. 71.

(4) * GURI αριθ. 305 της 30ής Δεκεμβρίου 1992, σ. 46.

(5) * Τα προδικαστικά ερωτήματα που υποβλήθηκαν στις δύο υποθέσεις είναι σχεδόν ταυτόσημα. Η ελαφρώς διαφορετική διατύπωση του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος στην υπόθεση C-74/94 αναφέρεται εντός παρενθέσεως.

(6) * Τελευταία με την οδηγία 93/58/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 29ης Ιουνίου 1993 (ΕΕ L 211, σ. 6).

(7) * ΕΕ L 234, σ. 1.

(8) * Πέμπτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας.

(9) * Βλ. 14η αιτιολογική σκέψη της οδηγίας 90/642.

(10) * 'Αρθρο 1, παράγραφος 1, και 16η αιτιολογική σκέψη της οδηγίας 90/642.

(11) * 'Αρθρο 1, παράγραφος 2, στοιχείο γ', της οδηγίας 90/642.

(12) * ΕΕ L 211, σ. 6.

(13) * Βλ. π.χ. άρθρο 2, σημείο 1, της οδηγίας 79/117/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1978, περί απαγορεύσεως της θέσεως σε κυκλοφορία και της χρησιμοποιήσεως φυτοφαρμακευτικών προϊόντων που περιέχουν ορισμένες δραστικές ουσίες (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/024, σ. 46).

(14) * Δεύτερη και τρίτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας 90/642.

(15) * Δεύτερη και τρίτη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας 76/895.

(16) * Βλ. την έκτη και όγδοη αιτιολογική σκέψη της οδηγίας 90/642.

(17) * ΕΕ L 230, σ. 1.

(18) * Βλ. επίσης διευκρινίσεις σχετικά με την κοινοτική έννοια του ανώτατου ορίου καταλοίπων στην υποσημείωση της παραγράφου 2.4.2.2 του μέρους Γ, αριθ. 2, του παραρτήματος VI της οδηγίας 91/414, το οποίο προστέθηκε με την οδηγία 94/43/ΕΚ του Συμβουλίου, της 27ης Ιουλίου 1994 (ΕΕ L 227, σ. 31).

(19) * ΕΕ L 207, σ. 26.