1.

Ο Biagio Valentini, που γεννήθηκε στις 25 Μαρτίου 1914, ιταλός υπήκοος και κάτοικος Γαλλίας, εργάστηκε διαδοχικά στην ιταλία και στη Γαλλία. Μέχρι το 1957 εργάστηκε στην ιταλία και βάσει αυτού απολαύει, από ηλικίας 60 ετών, συντάξεως γήρατος ποσού ισοδύναμου προς 15 γαλλικά φράγκα (FF) ημερησίως. Η σύνταξη αυτή, που αποκτήθηκε κατόπιν εισφοράς, χορηγείται από το Istituto nazionale per la previdenza sociale (INPS) (Εθνικό Ίδρυμα Κοινωνικής Πρόνοιας). Εν συνεχεία από την 1η Απριλίου 1963 μέχρι τις 23 Σεπτεμβρίου 1977, εργάστηκε στη Γαλλία, στη Villeurbanne (Rhône) ως ξυλουργός. Το 1977, σε ηλικία 63 ετών, έπαυσε να εργάζεται ως μισθωτός και ζήτησε από την Association pour l'emploi dans l'industrie et le commerce της περιοχής της Λυών ASSEDIO να υπαχθεί στο σύστημα της «εξασφαλίσεως πόρων», το οποίο θεσπίστηκε με το πρόσθεμα της 13ης Ιουνίου 1977 στο παράρτημα του κανονισμού περί του συστήματος ειδικών επιδομάτων, και που αφορά την κατάσταση των άνεργων μισθωτών άνω των 60 ετών. Το σύστημα αυτό προβλέπει ότι ο μισθωτός που αποχωρεί μπορεί να διεκδικήσει επιδόματα ίσα προς το 70 % του μέσου ημερομισθίου του, που υπολογίζεται κατά τον ίδιο τρόπο με το ειδικό επίδομα ανεργίας, δηλαδή γενικά σε συνάρτηση με το μέσο μισθό των τριών τελευταίων μηνών. Από τα έγγραφα και στοιχεία που έχουν προσκομίσει οι διάδικοι προκύπτει ότι το «σύστημα εξασφαλίσεως πόρων» είναι αποτέλεσμα ενός ισομερούς συστήματος που θεσπίστηκε με συμφωνίες μεταξύ των κοινωνικών εταίρων στη Γαλλία. Το πρόσθεμα της 13ης Ιουλίου 1977 είχε συναφθεί μεταξύ της Union nationale interprofessionnelle pour l'emploi dans l'industrie et le commerce (UNEDIC) και του κράτους, δυνάμει του άρθρου L 351-8 του Εργατικού Κώδικα, και στο πλαίσιο της εθνικής διεπαγγελματικής συμφωνίας της 13ης Ιουνίου 1977, η οποία συμπλήρωσε και τροποποίησε την εθνική διεπαγγελματική συμφωνία της 27ης Μαρτίου 1972. Οι δύο αυτές συμφωνίες αποτελούν παραρτήματα της συμβάσεως της 31ης Δεκεμβρίου 1958, η οποία θέσπισε το σύστημα ασφαλίσεως έναντι ανεργίας με τη δημιουργία ενός εθνικού διεπαγγελματικού συστήματος ειδικών επιδομάτων στους χωρίς απασχόληση εργαζομένους στη βιομηχανία και το εμπόριο, σύστημα διαχειριζόμενο από την UNEDIC και την ASSEDIO (Ένωση για την απασχόλιση στη βιομηχανία και το εμπόριο), δηλαδή όχι από οργανισμό που έχει δημιουργηθεί από το κράτος, αλλά από αυτόνομους οργανισμούς. Ενώ η συμφωνία της 27ης Μαρτίου 1972 προέβλεπε μια συμπληρωματική παροχή που αντιπροσώπευε 70 % του προηγούμενου μισθού προς όφελος των δικαιούχων του συστήματος ασφαλίσεως ανεργίας, όταν αυτοί είχαν απολυθεί μετά την ηλικία των 60 ετών και συγκέντρωναν, επιπλέον, ορισμένες ιδιαίτερες προϋποθέσεις, η συμφωνία της Ι3ης Ιουνίου 1977 επεκτείνει το σύστημα αυτό, κατά τη διάρκεια μιας προσωρινής περιόδου, στους ηλικίας άνω των 60 ετών εργαζομένους που παραιτούνται και τροποποιεί προσωρινά ορισμένες διατάξεις της προηγούμενης συμφωνίας και του επισυναπτόμενου κανονισμού. Η συμφωνία της 13ης Ιουνίου 1977 τέθηκε σε ισχύ στις 11 Ιουλίου 1977· η διάρκεια της περιορίζονταν αρχικά μέχρι τις 31 Μαρτίου 1979, εν συνεχεία δε παρατάθηκε. Για να απολαύει του συστήματος εξασφαλίσεως πόρων, ο μισθωτός οφείλει, κατά τη συμφωνία αυτή, να συγκεντρώνει πέντε προϋποθέσεις: — πρώτον, η σύμβαση εργασίας πρέπει να έχει διακοπεί είτε κατόπιν απολύσεως είτε κατόπιν παραιτήσεως· — δεύτερον, πρέπει να είναι τουλάχιστον ηλικίας 60 ετών — τρίτον, πρέπει να υπάγονταν επί 10 έτη σε σύστημα κοινωνικής ασφαλίσεως μισθωτών λόγω δραστηριότητας που ασκούσε στο πεδίο εφαρμογής του συστήματος ασφαλίσεως ανεργίας και να δικαιολογεί τη συνεχή απασχόληση του επί ένα έτος σε μία ή περισσότερες επιχειρήσεις κατά τα πέντε έτη που προηγούνται της απολύσεως ή της παραιτήσεως· — τέταρτον, δεν πρέπει να συγκεντρώνει τις προϋποθέσεις, κατά το χρόνο υπο-6ολής της αιτήσεως, για να απολαύει της συντάξεως γήρατος των κοινωνικών ασφαλίσεων με συντελεστή που εφαρμόζεται για την ηλικία των 65 ετών, ούτε της εκκαθαρισμένης συμπληρωματικής συντάξεως χωρίς την εφαρμογή συντελεστή πρόωρης συνταξιοδοτήσεως· — πέμπτον, δεν πρέπει να έχει εκκαθαρίσει τη σύνταξη του των κοινωνικών ασφαλίσεων. Το άρθρο 2, παράγραφος 2, της συμφωνίας ορίζει ότι οι μισθωτοί που έχουν εκκαθαρίσει τη σύνταξη γήρατος προ της διακοπής της συμβάσεως εργασίας δικαιούνται παροχών, αλλά το ύψος των παροχών αυτών μειώνεται κατά το ποσό της συντάξεως γήρατος ώστε να μην υπερβαίνει το όριο του 70 ο/ο του προηγούμενου μισθού. Σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, το άρθρο 38 του προσθέματος που αναφέρεται παραπάνω, όπως αυτό διαμορφώθηκε στις 21 Σεπτεμβρίου 1979, ορίζει ότι οι μισθωτοί, που έχουν εκκαθαρίσει μια πρόσοδο γήρατος ισόβιου χαρακτήρα προ της διακοπής της συμβάσεως τους εργασίας, απολαύουν ημερήσιου επιδόματος εξασφαλίσεως πόρων, το οποίο μειώνεται κατά τρόπο ώστε, προστιθέμενο στην πρόσοδο γήρατος που αντιστοιχεί σε μία ημέρα, το σύνολο των δύο παροχών να αντιπροσωπεύει κατ' ανώτατο όριο 70 o/ο του ημερομισθίου αναφοράς. Για τη χορήγηση και τον υπολογισμό της εξασφαλίσεως των πόρων, λαμβάνονται, επομένως, υπόψη όλες οι παροχές λόγω γήρατος, δηλαδή οποιαδήποτε σύνταξη πρόσοδος ή εκκαθαρισμένη περιοδική παροχή κατ' εφαρμογή ενός γενικού, ειδικού ή κλαδικού συστήματος, είτε η περιοδική παροχή, πρόσοδος ή σύνταξη είναι πλήρης ή αναλογική. Η ASSEDIO της Λυών χορήγησε στον Valentini το επίδομα «εξασφαλίσεως πόρων» παρέχοντας σ' αυτόν εισόδημα που αντιπροσώπευε 70 o/ο του προηγούμενου μισθού του. Εντούτοις, η ASSEDIC, αναφερόμενη στο άρθρο 2, παράγραφος 2, της διεπαγγελματικής συμφωνίας της 13ης Ιουνίου 1977 που αναφέρθηκε παραπάνω, αφαίρεσε από το ποσό αυτό το ποσό της ιταλικής συντάξεως γήρατος που ο Valentini είχε αποκτήσει στην Ιταλία. Δεδομένου ότι η ιταλική σύνταξη γήρατος του Valentini ανέρχονταν σε 15 FF ημερησίως και το ημερομίσθιο του σε 84,90 FF, η ASSEDIC της Λυών υπολόγισε το ημερήσιο επίδομα του, λαμβάνοντας υπόψη τις αυξήσεις που χορηγήθηκαν αργότερα σύμφωνα με τον κανονισμό, και κατέβαλε στον Valentini, κατά το χρονικό διάστημα κατά το οποίο είχε δικαίωμα, ημερήσια επιδόματα ύψους 47,05 FF αρχικά (απο τις 23 Σεπτεμβρίου 1977), αυξανόμενα σε 57,60 FF (από την 1η Απριλίου 1977). Στις 14 Μαΐου 1980, ο Valentini άσκησε αγωγή κατά της ASSEDIC της Λυών ενώπιον του Tribunal de grande instance της Λυών, ζητώντας από το εν λόγω δικαστήριο να αναγνωρίσει «ότι η μείωση του επιδόματος εξασφαλίσεως πόρων ήταν αδικαιολόγητη» και «να καταδικάσει την ASSEDIC να του καταβάλει τα ποσά που παρακρατήθηκαν αδικαιολόγητα από τις 23 Σεπτεμβρίου 1977». Υποστήριξε ότι, κατά παράβαση των άρθρων 7, 48 και 51 της συνθήκης ΕΟΚ, ελήφθη υπόψη η ιταλική του σύνταξη για τον υπολογισμό του επιδόματος του. Αντίθετα, η ASSEDIC της Λυών ζήτησε από το Tribunal de grande instance να απορρίψει την αγωγή του Valentini, στηριζόμενη στο άρθρο 51 της συνθήκης ΕΟΚ και στο άρθρο 67 του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου, σύμφωνα με τα οποία, κατά την άποψη της, ο εργαζόμενος που τίθεται στη διάθεση των υπηρεσιών απασχολήσεως του κράτους μέλους στο οποίο έχει την κατοικία του, απολαύει παροχών κατά τη νομοθεσία του κράτους μέλους όπου εγγράφεται ως αιτών εργασία. Προέβαλε ότι η μη εφαρμογή της διατάξεως περί μη σωρεύσεως θα δημιουργούσε για τον ενάγοντα στην κύρια δίκη κατάσταση περισσότερο ευνοϊκή από εκείνη του εργαζόμενου γαλλικής ιθαγένειας. Δεδομένου ότι ο ενάγων στην κύρια δίκη επικαλέστηκε τις διατάξεις του κοινοτικού δικαίου, το Tribunal de grande instance της Λυών ανέβαλε, στις 2 Ιουνίου 1982, την έκδοση της οριστικής του αποφάσεως: «μέχρις ότου το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, ερμηνεύοντας το άρθρο 36 του κανονισμού αριθ. 1408/71, της 14ης Ιουνίου 1971, και το άρθρο 51 της συνθήκης της Ρώμης, κρίνει αν, κατ' εφαρμογή των κειμένων αυτών, ένας εργαζόμενος, ιταλός υπήκοος, κάτοικος Γαλλίας, δικαιούχος συντάξεως γήρατος παρεχόμενης από την Ιταλία από της συμπληρώσεως του 60ού έτους της ηλικίας του και ο οποίος απολαύει στη Γαλλία της εξασφαλίσεως πόρων κατά 70 ο/ο του ημερομισθίου του, όπως αυτό προβλέπεται στο πρόσθεμα της 13ης Ιουνίου 1977 του παραρτήματος του κανονισμού περί του συστήματος χορηγήσεως επιδομάτων στους ανέργους μισθωτούς, μπορεί να διεκδικήσει τη σώρευση της ιταλικής συντάξεως με το γαλλικό επίδομα 70 ο/ο του ημερομισθίου του, ή αν, αντιθέτως, ο γαλλικός οργανισμός ASSEDIC, που του χορηγεί το επίδομα αυτό, δικαιούται να αφαιρέσει από το ποσό του εν λόγω επιδόματος τα καταβαλλόμενα από τον ιταλικό οργανισμό ποσά».