ΠΡΟΤΆΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΫ ΕΙΣΑΓΓΕΛΈΑ

CARL OTTO LENZ

της 4ης Ιουλίου 1985 ( *1 )

Κύριε πρόεδρε,

Κύριοι δικαστές,

Α. Οι δύο υποθέσεις επί των οποίων αναπτύσσω σήμερα τις προτάσεις μου αφορούν την ερμηνεία της κλάσης 99.05 του κοινού δασμολογίου στην οποία περιλαμβάνονται « συλλογαί ή αντικείμενα συλλογών ζωολογίας, βοτανικής, ορυκτολογίας και ανατομίας. Είδη συλλογών παρουσιάζοντα ενδιαφέρον ιστορικόν, αρχαιολογικόν, παλαιοντολογικόν, εθνογραφικόν και νομισματικόν ». Καίτοι το Δικαστήριο δεν αποφάσισε την ένωση και συνεκδίκασή τους, οι δύο υποθέσεις συζητήθηκαν κατά την ίδια συνεδρίαση. Θα τις εξετάσω λοιπόν μαζί τις προτάσεις μου. 1. Τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης 200/84 (Erika Daiber κατά Hauptzollamt Reutlingen ) είναι τα εξής: Η προσφεύγουσα εισήγαγε το Μάιο του 1980 από τις Ηνωμένες Πολιτείες στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας μεταχειρισμένο επιβατηγό όχημα τύπου Daimler-Benz, SL-Coupé, κατασκευής 1955. Ζήτησε δε να τεθεί το όχημα σε ελεύθερη κυκλοφορία ως είδος συλλογής παρουσιάζον ιστορικό ενδιαφέρον κατά την έννοια της κλάσης 99.05 του κοινού δασμολογίου ( ΚΔ ). Το τελωνείο έκανε δεκτή την αίτηση και κατέταξε το εισαχθέν όχημα στην κλάση 99.05 του ΚΔ. Στη συνέχεια το τελωνείο άλλαξε γνώμη και δεν θεώρησε πλέον το όχημα ως είδος συλλογής παρουσιάζον ιστορικό ενδιαφέρον αλλά ως αυτοκίνητη άμαξα για τη μεταφορά προσώπων κατά την έννοια της κλάσης 87.02 Α Ι β ) του ΚΔ. Κατά την άποψη του τελωνείου, τα αυτοκίνητα οχήματα που κατασκευάστηκαν μαζικά μετά το 1950 (ανεξαρτήτως του ενδεχομένως μικρού αριθμού των κατασκευασθέντων τεμαχίων και των μετατροπών των τεχνικών χαρακτηριστικών τους ) δεν παρουσιάζουν καταρχήν « ιστορικό » ενδιαφέρον κατά την έννοια της κλάσης 99.05 του ΚΔ λόγω της πρόσφατης κατασκευής τους. Δεν έχει σημασία το ότι αυτού του είδους τα οχήματα αποκτώνται από ειδικευμένα μουσεία όπου και εκτίθενται ως αντιπροσωπευτικά δείγματα της τεχνικής προόδου της βιομηχανίας του αυτοκινήτου. Έτσι, με τροποποιητική απόφαση της 4ης Νοεμβρίου 1981 το τελωνείο τροποποίησε την από 14 Μαΐου 1980 αρχική του απόφαση και ζήτησε από την προσφεύγουσα να καταβάλει δασμούς με συντελεστή 10,9 ο/ο επί δασμολογητέας αξίας 65000 γερμανικών μάρκων, δηλαδή 6388,60 γερμανικά μάρκα. Με απόφαση της 27ης Οκτωβρίου 1982 απορρίφθηκε η ένσταση που είχε ασκηθεί κατά της τροποποιητικής αυτής απόφασης. Με Διάταξη της 25ης Ιουλίου 1984, το Finanzgericht του Baden-Württemberg — τμήματα συνεδριάζοντα στο Freibourg — ενώπιον του οποίου ασκήθηκε προσφυγή κατά της εν λόγω απόφασης επί της ενστάσεως, ζήτησε από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων να αποφανθεί προδικαστικώς επί των ακολούθων δύο ερωτημάτων: « Ποια έννοια έχουν οι όροι ” είδη συλλογών ” και ” παρουσιάζοντα ενδιαφέρον ιστορικό... εθνογραφικό... ”, της κλάσεως 99.05 του κοινού δασμολογίου: 1) Ένα αντικείμενο μπορεί να θεωρηθεί ” είδος συλλογής ” μόνο όταν είναι ιδιαίτερα σπάνιο ή αρκεί να είναι κατάλληλο να περιληφθεί σε συλλογή που καταρτίζεται σύμφωνα με επιστημονικές αρχές, ιδίως δημόσιου μουσείου (είδος μουσείου ); 2) Ένα πρωτότυπο είδος συλλογής παρουσιάζει ” ιστορικό ” ή ” εθνογραφικό ” ενδιαφέρον μόνο όταν σημαδεύει μία περίοδο από τη γενική ιστορική εξέλιξη ενός ή περισσοτέρων λαών και, υπό την έννοια αυτή, είναι σημαντικό ως δείγμα, ή αρκεί να έχει απλώς την ιδιότητα ότι συμβάλλει στην απεικόνιση της ιστορικής διαμόρφωσης ενός ειδικού κλάδου της Ιστορίας (π.χ. της ιστορίας του αυτοκινήτου); » Όπως προκύπτει από την αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως, το παραπέμπον δικαστήριο τείνει να θεωρήσει ότι το εισαχθέν όχημα εμπίπτει στην κλάση 99.05 του κοινού δασμολογίου. Κρίνει πάντως ότι δεν μπορεί να δώσει θετική απάντηση στο προδικαστικό ερώτημα. Το Δικαστήριο διαπιστώνει ότι δεν υπάρχουν στο κοινοτικό επίπεδο διευκρινίσεις ως προς το κεφάλαιο 99 του ΚΔ και επισημαίνει ότι οι επεξηγηματικές σημειώσεις του συμβουλίου τελωνειακής συνεργασίας αναφέρουν μόνο, όσον αφορά τα αντικείμενα συλλογών και αρχαιοτήτων (χωρίς να διακρίνουν), ότι τα αντικείμενα αυτά είναι συχνά « μοναδικά δείγματα » και ότι τα είδη συλλογών είναι « συχνά » μικρής υλικής αξίας ενώ το ενδιαφέρον που παρουσιάζουν στηρίζεται στη σπανιότητα, στη σύνθεση ή στην εμφάνιση τους. Το παραπεμπον δικαστήριο αναφέρεται περαιτέρω στις σχετικές γερμανικές εθνικές οδηγίες, κατά τις οποίες είδη συλλογών υπό την έννοια της κλάσης 99.05 του κοινού δασμολογίου είναι μόνο τα « πολύ σπάνια αντικείμενα », τα « μοναδικά δείγματα », τα « αναγνωρισμένης αξίας δείγματα » ενώ τα απλώς μουσειακά είδη δεν εμπίπτουν σ' αυτή την κατηγορία. Το παραπεμπον δικαστήριο κρίνει ωστόσο ότι οι εν λόγω εθνικές διοικητικές οδηγίες δεν περιορίζουν το πεδίο εφαρμογής της κλάσης 99.05 του κοινού δασμολογίου αν υποτεθεί ότι είναι ευρύτερο. Εξετάζοντας το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, το Finanzgericht του Baden-Württemberg αναφέρεται επίσης στις επεξηγηματικές σημειώσεις του συμβουλίου τελωνειακής συνεργασίας κατά τις οποίες στα παρουσιάζοντα ιστορικό ή εθνογραφικό ενδιαφέρον είδη συλλογών της κλάσης 99.05 του κοινού δασμολογίου μπορούν να περιληφθούν τα εξής αντικείμενα: « τα αντικείμενα που επιτρέπουν τη μελέτη των παντός είδους εκδηλώσεων της ανθρώπινης δραστηριότητας καθώς και των ηθών, των εθίμων, των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των σύγχρονων ή παλαιοτέρων λαών στα αντικείμενα αυτά περιλαμβάνονται π.χ. οι μούμιες, οι σαρκοφάγοι, τα όπλα, τα λατρευτικά αντικείμενα, τα ενδύματα, κλπ., τα αντικείμενα που προέρχονται από προϊστορικούς λαούς και αυτά που ανήκαν κάποτε σε διάσημους άνδρες». Κατά το παραπεμπον δικαστήριο, οι επεξηγηματικές σημειώσεις δεν αποκλείουν τη δυνατότητα να θεωρηθούν ως παρουσιάζοντα ιστορικό ενδιαφέρον τα αντικείμενα που αφορούν μόνο ορισμένους ειδικούς τομείς της ιστορίας, όπως λόγου χάρη της ιστορίας του αυτοκινήτου. 2. Όσον αφορά την κύρια δίκη στην υπόθεση 252/84 (Collector Guns GmbH & Co. KG κατά Hauptzollamt Koblenz), η προσφεύγουσα ζήτησε να εκτελωνιστούν επίσης ως είδη συλλογών παρουσιάζοντα ιστορικό ενδιαφέρον, της κλάσης 99.05 του ΚΔ, πιστόλια και θήκες πιστολιών εισαχθέντα από τις ΗΠΑ. Το τελωνείο όμως δεν θεώρησε τα εν λόγω αντικείμενα ως είδη συλλογών και τα κατέταξε, τα μεν ως όπλα, τις δε ως δερμάτινα είδη των κλάσεων 93.02 ή 42.02 του ΚΔ αντιστοίχως και εισέπραξε δασμούς ύψους 441,30 γερμανικών μάρκων. Με Διάταξη της 10ης Οκτωβρίου 1984, το Finanzgericht Rheinland-Pfalz που επελήφθη της υποθέσεως μετά την απόρριψη της σχετικής ενστάσεως, ζήτησε από το Δικαστήριο να αποφανθεί προδικαστικώς επί του ακολούθου ερωτήματος: « Ποια είναι τα ελάχιστα χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει ένα αντικείμενο ( στην προκειμένη περίπτωση πιστόλια και θήκες πιστολιών) προκειμένου να θεωρηθεί ως ”είδος συλλογής παρουσιάζον ιστορικό ενδιαφέρον ” κατά την έννοια της κλάσης 99.05 του κοινού δασμολογίου; » Το Finanzgericht αναφέρθηκε επίσης στις προαναφερθείσες επεξηγηματικές σημειώσεις του συμβουλίου τελωνειακής συνεργασίας' θεωρεί όμως ότι είναι πολύ ασαφείς ώστε δεν επιτρέπουν τη συναγωγή συμπεράσματος στη συγκεκριμένη περίπτωση. Κατά την άποψη του δηλαδή, οι επεξηγηματικές σημειώσεις δεν παρέχουν επαρκείς ενδείξεις ως προς τις ελάχιστες προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται για να μπορεί να θεωρηθεί κάποιο αντικείμενο ως είδος συλλογής με ιστορικό ενδιαφέρον και αφήνουν αναπάντητο το ζήτημα αν τα αντικείμενα που είναι απλώς μουσειακά είδη αποκλείονται του πεδίου εφαρμογής της κλάσης 99.05 του κοινού δασμολογίου. 3. α) Η προσφεύγουσα στην υπόθεση 200/84, όπως και το Finanzgericht Baden-Württemberg με την αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως, αναλύει χωριστά τις δύο έννοιες: « είδη συλλογών » και « παρουσιάζοντα ενδιαφέρον ιστορικό ». Κατά την άποψη της, είδη συλλογών είναι όλα τα αντικείμενα τα οποία οι ενδιαφερόμενοι δεν μπορούν να προμηθευτούν κατά βούληση και τα οποία δεν αναπαράγονται κατά βούληση. Η προσφεύγουσα φρονεί ότι πρόκειται για αντικείμενα που δεν χρησιμοποιούνται ούτε καταναλίσκονται σύμφωνα με τη λειτουργικότητα τους αλλά έχουν ως μόνιμο προορισμό να περιληφθούν και εκτεθούν σε συλλογή παρομοίων ή ομοειδών αντικειμένων. Εξάλλου τα είδη συλλογών έχουν πάντα, κατά την άποψη της προσφεύγουσας, μεγαλύτερη αξία από τα αντικείμενα που δεν προορίζονται να περιληφθούν σε συλλογή. Η προσφεύγουσα φρονεί ότι το στοιχείο που προσδίδει σε κάποιο αντικείμενο την ιδιότητα του είδους συλλογής δεν είναι η ιδιαίτερη σπανιότητα αλλά η σχετική σπανιότητα που καθιστά το αντικείμενο είδος συλλογής λόγω της πολύ μεγάλης του ζήτησης, προσδίδοντας του έτσι αξία που υπερβαίνει την αξία του υλικού. Η ερμηνεία αυτή του όρου « είδος συλλογής » συνεπάγεται, κατά την άποψη της προσφεύγουσας, ότι πρόκειται για μουσειακό είδος. Ο όρος « παρουσιάζοντα ενδιαφέρον ιστορικό » έχει την έννοια ότι πρέπει να εξετάζεται αν το αντικείμενο είναι ικανό να αποδώσει την ιστορική εικόνα σε κάποιον ειδικό τομέα της ιστορίας, λόγου χάρη της ιστορίας του αυτοκινήτου. Δεν είναι απαραίτητο να χαρακτηρίζει το αντικείμενο μια περίοδο της γενικής ιστορίας της εξέλιξης ενός ή περισσοτέρων λαών. Η ποικιλία των εκδηλώσεων της ανθρώπινης δραστηριότητας δεν επιτρέπει να σταθμίζεται η ιστορική αξία ενός αντικειμένου αναλόγως της σημασίας που έχει για τη γενική εξέλιξη της ανθρωπότητας, δηλαδή για τη γενική ιστορία. Αυτό θα περιόριζε την έννοια της ιστορίας κατά τρόπο απαράδεκτο. Περαιτέρω η προσφεύγουσα εκθέτει τους λόγους για τους οποίους θεωρεί ότι το αυτοκίνητο που εισήγαγε αποτελεί « μνημείο τεχνικής ». Δεν θα επαναλάβω αυτές τις πολύ ενδιαφέρουσες πάντως απόψεις διότι εν προκειμένω το Δικαστήριο καλείται απλώς να ερμηνεύσει την κλάση 99.05 του κοινού δασμολογίου. Το ζήτημα αν το εισαχθέν αυτοκίνητο εμπίπτει σ' αυτή την κλάση είναι πλέον θέμα εφαρμογής της ερμηνείας της κλάσεως 99.05 του ΚΔ, η οποία έχει κριθεί ως ορθή η συγκεκριμένη αυτή εφαρμογή ανήκει στην αρμοδιότητα του παραπέμποντος δικαστηρίου. Η προσφεύγουσα στην υπόθεση 200/84 προτείνει τελικώς την ακόλουθη απάντηση στα ερωτήματα που υπέβαλε το Finanzgericht Baden-Württemberg : « 1) Για να κριθεί αν ένα αντικείμενο αποτελεί είδος συλλογής δεν έχει σημασία το αν είναι ιδιαίτερα σπάνιο' το ζήτημα είναι μάλλον ότι το αντικείμενο δεν χρησιμοποιείται ή καταναλίσκεται σύμφωνα με τη λειτουργικότητα του αλλά έχει ως μόνιμο προορισμό να περιληφθεί και να εκτεθεί ως είδος συλλογής σε συλλογή παρομοίων ή ομοειδών αντικειμένων, είναι δηλαδή κατάλληλο να περιληφθεί σε επιστημονικώς συγκροτημένη συλλογή και συγκεκριμένα δημόσιου μουσείου. 2) Ένα είδος συλλογής παρουσιάζει ιστορικό ή εθνογραφικό ενδιαφέρον εφόσον είναι ικανό να μεταδώσει την ιστορική εικόνα σε ένα από τους ειδικούς τομείς της ιστορίας, π.χ. της ιστορίας του αυτοκινήτου. δεν απαιτείται να χαρακτηρίζει μια περίοδο της γενικής ιστορίας της εξέλιξης ενός ή περισσοτέρων λαών και να έχει ως εκ τούτου υποδειγματική αξία. Το γεγονός ότι ένα τεχνικό αντικείμενο έχει κατασκευαστεί μαζικά καθώς και ο αριθμός των αντιτύπων που υπάρχουν ακόμη σήμερα δεν έχουν σημασία' σημασία έχει μόνο το τεχνικό-ιστορικό ενδιαφέρον που παρουσιάζει το αντικείμενο. » β) Κατά την άποψη της εταιρίας Collector Guns GmbH & Co. KG, προσφεύγουσας στην υπόθεση 252/84, η « ιστορία » δεν περιορίζεται στην ιστορία των πολέμων και της βίας. Η ιστορία με τη σημερινή της έννοια περιλαμβάνει κάθε τι που αφορά τη μελέτη όλων των εκδηλώσεων της ανθρώπινης δραστηριότητας. Στην έννοια της ιστορίας εμπίπτουν ιδίως η ιστορία του πολιτισμού, η ιστορία της βιομηχανίας, η ιστορία της εξέλιξης των τεχνικών μεθόδων κατασκευής και η ιστορία της τεχνικής εν γένει. Η προσφεύγουσα φρονεί ότι η ερμηνεία κατά την οποία ως είδη συλλογών παρουσιάζοντα ιστορικό ενδιαφέρον θεωρούνται μόνο τα αντικείμενα που έχουν άμεση σχέση με συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός ή πρόσωπο είναι πολύ περιοριστική. Η προσφεύγουσα στην υπόθεση 252/84 προτείνει τελικώς την ακόλουθη απάντηση στο ερώτημα που υπέβαλε το Finanzgericht Rheinland-Pfalz: « Ως είδη συλλογών παρουσιάζοντα ιστορικό ενδιαφέρον κατά την έννοια της κλάσεως 99.05 πρέπει να θεωρούνται τα πιστόλια και οι θήκες πιστολιών που πληρούν τις ακόλουθες προϋποθέσεις: 1) δεν κατασκευάζονται πλέον μαζικά· 2) είναι πρωτότυπα τεμάχια που κατασκευάστηκαν κατά τη συγκεκριμένη περίοδο και όχι αντίγραφα· 3) δεν υπάρχουν πλέον παρά μόνο σε περιορισμένο αριθμό, μπορούν να ευρεθούν μόνο στο ειδικευμένο εμπόριο και με μεγάλη δυσκολία, σε τιμή που, κατά κανόνα, υπερβαίνει αισθητά την υλική και λειτουργική αξία τους· 4) είναι ικανά να απεικονίζουν τις εξελίξεις στον ιστορικό, κοινωνικοπολιτιστικό, βιομηχανικό και τεχνικό τομέα καθώς και στον τομέα των τεχνικών κατασκευών υπό ευρύτατη έννοια, διευκολύνοντας την απόκτηση γνώσεων σ' αυτούς τους τομείς· 5) τέλος, στην κατηγορία αυτή περιλαμβάνονται — ακόμα και αν δεν πληρούν τις προϋποθέσεις 1 ώς 4 — τα μοναδικά τεμάχια που σχετίζονται άμεσα με συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός ή πρόσωπο. » γ ) Η Επιτροπή φρονεί πρώτον, στην υπόθεση 200/84, ότι αφετηρία της συλλογιστικής της σχετικής με την ερμηνεία της κλάσεως 99.05 του ΚΔ είναι η αρχή ότι κάθε αντικείμενο το οποίο ζητείται να θεωρηθεί είδος συλλογής παρουσιάζον ενδιαφέρον ιστορικό, υπάγεται « καθεαυτό », λαμβανομένων υπόψη των υλικών, αντικειμενικών ή λειτουργικών χαρακτηριστικών του σε άλλη κλάση η οποία καλύπτει τη « συνήθη », « κανονική » ή « γενική » χρήση. Η Επιτροπή φρονεί ότι για λόγους που αφορούν την οικονομία και τη σαφήνεια του δασμολογικού συστήματος το αντικείμενο δεν κατατάσσεται στην κλάση 99.05 του ΚΔ παρά μόνο αν εισάγεται και χρησιμοποιείται όχι κατά την υλική, αντικειμενική ή λειτουργική υπόσταση που έχει στην πραγματικότητα αλλά ως είδος συλλογής. Αυτό ισχύει όταν το αντικείμενο δεν χρησιμοποιείται ή καταναλίσκεται σύμφωνα με τη λειτουργικότητα του αλλά έχει ως μόνιμο προορισμό να περιληφθεί και να εκτεθεί ως είδος συλλογής, σε συλλογή παρομοίων ή ομοειδών αντικειμένων. Το ζήτημα ποιες είναι οι ιδιότητες που διακρίνουν το είδος συλλογής από ανάλογο αντικείμενο το οποίο όμως κατατάσσεται σε διαφορετική κλάση βάσει της χρήσης ή της κατανάλωσης που του επιφυλάσσεται δεν επιδέχεται γενική απάντηση. Τα αντικειμενικά κριτήρια όπως η ηλικία, η σπανιότητα ή η προέλευση του αντικειμένου παρέχουν μεν σοβαρές ενδείξεις ως προς το αν πρόκειται για είδος συλλογής, σε τελευταία όμως ανάλυση τα μόνα καθοριστικά στοιχεία είναι υποκειμενικά: μόνη η συλλεκτική αξία του αντικειμένου είναι το αποφασιστικό στοιχείο ως προς το αν το αντικείμενο είναι ή μπορεί να αποτελέσει είδος συλλογής· αυτή όμως η ιδιότητα καθορίζεται αποκλειστικά από το ενδιαφέρον του(των) συλλέκτη( ών ). Από την ποικιλία του συλλεκτικού ενδιαφέροντος, η κλάση 99.05 του ΚΔ δέχεται μόνο το ενδιαφέρον που παρουσιάζουν τα αντικείμενα συλλογών ζωολογίας, βοτανικής, ορυκτολογίας ή ανατομίας καθώς και τα είδη συλλογών που παρουσιάζουν ενδιαφέρον ιστορικό, αρχαιολογικό, παλαιοντολογικό, εθνογραφικό και νομισματικό. Δεν ευνοούνται δηλαδή άνευ ετέρου τα είδη που υπάγονται στους τομείς της τεχνικής, της φυσικής και της χημείας. Δεν είναι λοιπόν δυνατή η ατελής εισαγωγή τους εκτός αν παρουσιάζουν ιστορικό ενδιαφέρον ή αν μπορούν να εξομοιωθούν με αρχαιολογικά αντικείμενα κατά την έννοια της κλάσης 99.06 του ΚΔ. Στη συνέχεια η Επιτροπή αναφέρει ορισμένες κατηγορίες αντικειμένων που μπορούν να θεωρηθούν ως είδη με ιστορικό ενδιαφέρον. Αναφέρει πρώτον τα αντικείμενα στα οποία αποτυπώνεται η ιστορία, όπως τα έγγραφα με ιστορική σημασία, τα πρακτικά, οι επιστολές και λοιπά παρόμοια. Δεύτερον αναφέρει τα αντικείμενα που συνδέονται με ιστορικά πρόσωπα, τα αντικείμενα προσωπικής χρήσεως, προσωπικού ενδιαφέροντος καθώς και εκείνα που ανήκαν κάποτε στην κατοχή ιστορικών προσώπων. Τρίτον, αναφέρει τα αντικείμενα τα οποία με την πάροδο του χρόνου μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελούν κατ' εξοχή μαρτυρίες ορισμένων φάσεων της ιστορικής εξέλιξης και κυρίως της κοινωνικοπολιτιστικής και της εξέλιξης ορισμένων τάσεων και ορισμένων αντιλήψεων. Τα τεχνικού χαρακτήρα αντικείμενα, όπως τα αυτοκίνητα, μπορούν να υπαχθούν στην τρίτη κατηγορία όταν το ιστορικοτεχνικό ενδιαφέρον που, υπό ορισμένες συνθήκες, τους αναγνωρίζεται ενωρίς, μεταβάλλεται με την πάροδο του χρόνου σε γενικότερο ιστορικό ενδιαφέρον, και ιδίως κοινωνικοπολιτιστικό. Τα μαζικής κατασκευής τεχνικά αντικείμενα πάντως δεν μπορούν να αποκτήσουν ιστορικό ενδιαφέρον εφόσον υπάρχουν ακόμη αρκετά αντίτυπα. Για τους λόγους αυτούς η Επιτροπή προτείνει στο Δικαστήριο να απαντήσει ως εξής στα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε το Finanzgericht του Baden-Württemberg: « 1) Η σπανιότητα ενός αντικειμένου ή η καταλληλότητα του να περιληφθεί σε επιστημονικά συγκροτημένη συλλογή ( είδος μουσείου) αποτελούν μεν ενδεχομένως σοβαρές ενδείξεις ότι πρόκειται για είδος συλλογής που παρουσιάζει ιστορικό ή εθνογραφικό ενδιαφέρον κατά την έννοια της κλάσης 99.05 του ΚΔ' ωστόσο, οι ενδείξεις αυτές και μόνο δεν αρκούν κατ' ανάγκη να προσδώσουν, εν πάση περιπτώσει, στο συγκεκριμένο αντικείμενο την ιδιότητα του είδους συλλογής. Το ζήτημα αν ένα προϊόν αποτελεί είδος συλλογής με ιστορικό ή εθνογραφικό ενδιαφέρον κρίνεται μάλλον από το κατά πόσον το κοινό αποδίδει στο εν λόγω αντικείμενο ιστορική ή εθνογραφική σημασία η οποία και του προσδίδει ιστορική ή εθνογραφική αξία. 2) Το μαζικά κατασκευαζόμενο τεχνικό αντικείμενο, όπως το αυτοκίνητο, τότε μόνο μπορεί να θεωρηθεί είδος συλλογής με ιστορικό ενδιαφέρον κατά την έννοια της κλάσης 99.05 του ΚΔ όταν το τεχνικό-ιστορικό ενδιαφέρον που παρουσιάζει μετατρέπεται σε ενδιαφέρον καθαρά ιστορικό. Επομένως, ένα μαζικά κατασκευασμένο τεχνικό αντικείμενο δεν μπορεί να θεωρηθεί ως είδος συλλογής με ιστορικό ενδιαφέρον εφόσον υπάρχουν ακόμα μερικές εκατοντάδες αντίτυπα ή το ένα τρίτο περίπου του συνόλου της σειράς. » δ ) Στην υπόθεση 252/84η Επιτροπή φρονεί ότι, σύμφωνα με την οικονομία και τη διατύπωση του ΚΔ, τα πυροβόλα όπλα χειρός υπάγονται, λόγω των ιδιοτήτων τους, στην κλάση 93.02 ( περίστροφα και πιστόλια ). Η κατάταξη αυτή δεν εξαρτάται από το ζήτημα αν το συγκεκριμένο πιστόλι χρησιμοποιείται ακόμη ή όχι, όπως δεν εξαρτάται και από το ποιος και προς ποιο σκοπό το εισήγαγε στη συγκεκριμένη περίπτωση. Η κλάση 99.05 του ΚΔ δεν είναι γενική κλάση κατατάξεως όλων των μεταχειρισμένων όπλων και των προσωπικών ενθυμίων όλων των ειδών αλλά ανταποκρίνεται σε ακριβέστερους χαρακτηρισμούς. Οι σχετικές εισαγωγές, λόγω του ότι πραγματοποιούνται από ειδικευμένο έμπορο, αποτελούν βεβαίως ένδειξη της ιδιότητας του όπλου ως είδους συλλογής, πλην όμως δεν μπορούν να θεωρηθούν ως αρκετές για να προσδώσουν στο συγκεκριμένο αντικείμενο το ατομικό χαρακτηριστικό που του επιτρέπει να διακρίνεται από κάθε άλλο παρόμοιο αντικείμενο. Αυτό ισχύει προπάντων για την έννοια « είδος μουσείου » δηλαδή για την καταλληλότητα του αντικειμένου να περιληφθεί σε επιστημονικά συγκροτημένη συλλογή και κυρίως δημόσιου μουσείου. Για την κατάταξη στην κλάση 99.05 του ΚΔ σημασία έχει μάλλον το εντελώς ειδικό ιστορικό ενδιαφέρον του πιστολιού λόγω του οποίου το εν λόγω αντικείμενο δεν μπορεί να αντικατασταθεί από άλλο παρόμοιο δείγμα. Η Επιτροπή αναφέρει σχετικώς τα αντικείμενα που συνδέονται στενά με ορισμένο ιστορικό γεγονός, πρόσωπο ή τόπο όπως, λόγου χάρη, το όπλο που χρησιμοποιήθηκε σε μια γνωστότατη απόπειρα ή αυτό που ανήκε σε κάποιο ιστορικό πρόσωπο. Δεν αρκεί το ότι ορισμένα πιστόλια, μαζικά κατασκευασμένα, αποτελούν τυπικά μεν αλλά ανώνυμα και αντικαταστατά δείγματα ορισμένης εποχής ή ορισμένου τύπου. Από τον κανονισμό 918/83 για τη θέσπιση του κοινοτικού καθεστώτος τελωνειακών ατελειών ( 1 ) προκύπτει κατά τα λοιπά ότι τα δημόσια μουσεία μπορούν να παραλαμβάνουν ατελώς αντικείμενα τα οποία προορίζονται να περιληφθούν στις συλλογές τους. Η ρύθμιση αυτή θα ήταν αδιανόητη αν θεωρηθεί ότι ο χαρακτήρας του « είδους μουσείου » που υπογραμμίζεται με την πρόθεση εισαγωγής του αντικειμένου συνεπάγεται άνευ ετέρου την κατάταξη στην κλάση 99.05 του ΚΔ για την οποία ισχύει τελωνειακή ατέλεια. Η Επιτροπή προτείνει συνεπώς την ακόλουθη απάντηση στο ερώτημα που υπέβαλε το Finanzgericht Rheinland-Pfalz: « Τα πιστόλια και οι θήκες πιστολιών τότε μόνο αποτελούν ” είδη συλλογών παρουσιάζοντα ενδιαφέρον ιστορικό ” κατά την έννοια της κλάσης 99.05 του ΚΔ όταν το συγκεκριμένο δείγμα μπορεί, βάσει αντικειμενικών κριτηρίων, να συνδεθεί με συγκεκριμένο ιστορικό γεγονός ή πρόσωπο, οπότε δεν μπορεί να αντικαστασταθεί από άλλο παρόμοιο. »

Β. Όπως το Finanzgericht Baden-Württemberg με την αίτηση εκδόσεως προδικαστικής απόφασης θα εξετάσω και εγώ με τις προτάσεις μου πρώτα τον όρο « είδη συλλογών » και στη συνέχεια την έκφραση « παρουσιάζοντα ενδιαφέρον ιστορικό ή εθνογραφικό ». Η αποσαφήνιση των δύο αυτών όρων θα δώσει συγχρόνως και την απάντηση στο προδικαστικό ερώτημα του Finanzgericht Rheinland-Pfalz, δηλαδή στο ερώτημα ποια ελάχιστα χαρακτηριστικά πρέπει να παρουσιάζει ένα αντικείμενο για να χαρακτηριστεί ως είδος συλλογής με ιστορικό ενδιαφέρον, της κλάσης 99.05 του ΚΔ. Σημειωτέον εξαρχής ότι βρισκόμαστε, όσον αφορά την ερμηνεία της κλάσης 99.05 του ΚΔ, σε παρθένο έδαφος δεδομένου ότι δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής αποφάσεις του Δικαστηρίου σχετικές με την εν λόγω κλάση ούτε κοινοτικές αποφάσεις περί κατατάξεως ούτε καν κοινοτικές επεξηγήσεις του κοινού δασμολογίου. Επομένως η έννοια της εν λόγω κλάσης πρέπει να αναζητηθεί υπό το φως των γενικών ερμηνευτικών αρχών. Στο πλαίσιο αυτό νομίζω ότι η καθαρά γραμματική ερμηνεία δεν οδηγεί σε ικανοποιητικό συμπέρασμα δεδομένου ότι η διατύπωση της κλάσης είναι κάπως διαφορετική στις διάφορες γλώσσες ( 2 ). Η κλάση 99.05 του ΚΔ πρέπει λοιπόν να ερμηνευτεί σύμφωνα με το πνεύμα, το σκοπό και την οικονομία του κοινού δασμολογίου· οι επεξηγηματικές σημειώσεις του συμβουλίου τελωνειακής συνεργασίας αποτελούν σ' αυτό το πλαίσιο σημαντικό ερμηνευτικό μέσο χωρίς πάντως να είναι νομικώς δεσμευτικές ( 3 ). 1. Θα ασχοληθώ πρώτον με την ερμηνεία του όρου « είδη συλλογών ». Το Finanzgericht Baden-Württemberg ερωτά συγκεκριμένα αν τα είδη αυτά πρέπει να είναι ιδιαίτερα σπάνια, δηλαδή ιδιαίτερα ενδιαφέροντα λόγω σπανιότητας ή αν αρκεί να είναι κατάλληλα να περιληφθούν σε επιστημονικά συγκροτημένη συλλογή ( είδη μουσείου ). Εν πρώτοις πρέπει να γίνει σύγκριση των κειμένων στις διάφορες γλώσσες που παρατίθενται σε παράρτημα στο τέλος των προτάσεων. Η κατά λέξη μετάφραση του όρου στο γαλλικό, ιταλικό και ολλανδικό κείμενο της εν λόγω κλάσης είναι « είδη για συλλογές », στο ελληνικό κείμενο « είδη συλλογών », ενώ στο αγγλικό και στο δανικό είναι « είδη για συλλέκτες ». Η σύγκριση των εκφράσεων αυτών δίνει πρώτον το συμπέρασμα ότι δεν απαιτείται κατ' ανάγκη να έχει το αντικείμενο συγκεκριμένο προορισμό, δηλαδή να περιληφθεί σε συλλογή. Αρκεί λοιπόν να είναι κατάλληλο να περιληφθεί σε συλλογή. Η ερμηνεία αυτή ανταποκρίνεται εξάλλου στις ανάγκες της τελωνειακής διοικητικής αρχής η οποία πρέπει να είναι σε θέση να κατατάσσει τα εισαγόμενα εμπορεύματα αναλόγως των αντικειμενικών τους χαρακτηριστικών και όχι αναλόγως του υποκειμενικού προορισμού που τους επιφυλάσσει ο εισαγωγέας που μπορεί ενδεχομένως να μεταβληθεί με την πάροδο του χρόνου. Για να δοθεί απάντηση στο ερώτημα αν το αντικείμενο πρέπει να είναι ιδιαίτερα σπάνιο, ιδιαίτερα ενδιαφέρον λόγω σπανιότητας ή ακόμα μοναδικό τεμάχιο πρέπει πρώτον να εξεταστούν οι επεξηγηματικές σημειώσεις του συμβουλίου τελωνειακής συνεργασίας. Όσον αφορά το κεφάλαιο 99 οι σημειώσεις αυτές αναφέρουν τα εξής: « Τα περισσότερα είδη του κεφαλαίου αυτού είναι συχνά μοναδικά τεμάχια — ή τουλάχιστον πολύ ολιγάριθμα — έργων ή αντικειμένων που δεν μπορούν εύκολα να ευρεθούν οποτεδήποτε.Κατά κανόνα δεν αποτελούν αντικείμενο συνήθων συναλλαγών αλλά ειδικού εμπορίου (π.χ. γραμματόσημα, αρχαιολογικά αντικείμενα ). Έχουν συχνά μεγάλη αξία που δεν έχει καμία σχέση με την αξία των επιμέρους στοιχείων τους. » Οι επεξηγηματικές σημειώσεις της ΟΣΤΣ δεν απαιτούν δηλαδή απόλυτη αλλά απλώς σχετική σπανιότητα. Αυτό προκύπτει και από την εξέταση του χαρακτηρισμού των εμπορευμάτων των κλάσεων 99.01 ώς 99.06 του ΚΔ. Ναι μεν οι ζωγραφικοί πίνακες και τα σχέδια της κλάσης 99.01 του ΚΔ, ενδεχομένως δε και τα πρωτότυπα έργα αγαλματοποιίας και γλυπτικής της κλάσης 99.03 του ΚΔ μπορεί να αποτελούν μοναδικά τεμάχια, πλην όμως δεν ισχύει το ίδιο κατ' ανάγκη και για τις πρωτότυπες εικόνες χαρακτικής και λιθογραφίας της κλάσης 99.02 του ΚΔ ούτε για τα αρχαιολογικά αντικείμενα της κλάσης 99.06 του ΚΔ· ούτε για τα γραμματόσημα της κλάσης 99.04 του ΚΔ απαιτείται, εκτός ορισμένων εξαιρέσεων, απόλυτη σπανιότητα. Επομένως, από την όλη οικονομία του κεφαλαίου 99 του κοινού δασμολογίου δεν προκύπτει ότι απαιτείται απόλυτη σπανιότητα, οπότε τα αντικείμενα των οποίων διασώζονται μεν ακόμη πλείονα δείγματα, όχι όμως σε πολύ μεγάλο αριθμό μπορούν κάλλιστα να υπαχθούν σ' αυτό το κεφάλαιο του κοινού δασμολογίου. Το στοιχείο πάντως που θεωρώ αποφασιστικό για το χαρακτηρισμό ενός αντικειμένου ως είδους συλλογής είναι το ότι δεν πρόκειται για αντικείμενο του συνήθους αλλά του ειδικευμένου εμπορίου. Δεν προσφέρονται μονίμως στην αγορά αλλά μόνο από καιρού εις καιρό. Ακριβώς αυτή η περιορισμένη προσφορά των εν λόγω αντικειμένων και η μεγαλύτερη ζήτηση τους εξηγούν τη μεγάλη αξία ή τιμή που έχουν συχνά, που δεν έχει καμιά σχέση με την αξία των υλικών τους. Αυτό ακριβώς δείχνει και η τιμή που καταβλήθηκε για το επίδικο στην υπόθεση 200/84 εισαχθέν αυτοκίνητο. Η τιμή των μεταχειρισμένων αυτοκινήτων είναι κατά κανόνα χαμηλότερη της τιμής των καινουργών ειδικότερα ένα μεταχειρισμένο όχημα ηλικίας 30 ετών θα έπρεπε να πωλείται σε τιμή αισθητά χαμηλότερη από ένα καινούριο όχημα του ίδιου τύπου. Όταν όμως η τιμή του μεταχειρισμένου αντικειμένου είναι πολλαπλάσια της τιμής του καινούριου αυτό αποτελεί ένδειξη του ότι η αξία του δεν αποτιμάται σε συνάρτηση με τον αρχικό του λειτουργικό προορισμό αλλά βάσει άλλων κριτηρίων. Αυτά τα άλλα κριτήρια είναι κατά κανόνα οι μορφές του συλλεκτικού ενδιαφέροντος. Κατά τα λοιπά, επιτρέψτε μου να παραπέμψω, mutatis mutandis, στις προτάσεις που ανέπτυξα στην υπόθεση 155/84 σχετικά με τη δασμολογική κατάταξη ενός έργου τέχνης ( 4 ). Τα επιχειρήματα σχετικά με την τιμή του αντικειμένου σε σύγκριση με την αξία των υλικών δεν υπήρξαν μεν αφ' εαυτών αποφασιστικά, αποτέλεσαν όμως και σ' εκείνη την υπόθεση ένα από τα στοιχεία που συνηγόρησαν υπέρ της εφαρμογής του κεφαλαίου 99 του ΚΔ. Το Δικαστήριο εξάλλου αναφέρθηκε ρητά σ' αυτή την άποψη, με την ενδέκατη σκέψη της απόφασης του. Στο ίδιο πλαίσιο πρέπει περαιτέρω να εξεταστεί η περίπτωση των προϊόντων που παρήχθησαν μαζικά στο παρελθόν. Νομίζω ότι δεν αποκλείεται η δυνατότητα να χαρακτηριστούν ως είδη συλλογών και τα αντικείμενα που κατασκευάστηκαν μαζικά κατά το παρελθόν. Τίθεται πάντως η προϋπόθεση ότι δεν κατασκευάζονται πλέον μαζικά, άρα οι ενδιαφερόμενοι δεν μπορούν πλέον να τα προμηθευτούν κατά βούληση· επιπλέον δε ότι διασώζονται μόνο σε περιορισμένο αριθμό. Πρέπει τέλος να εξεταστεί το ζήτημα αν η δυνατότητα χρησιμοποιήσεως του αντικειμένου του αφαιρεί τη δυνατότητα να θεωρηθεί είδος συλλογής. Στις κύριες δίκες πρόκειται συγκεκριμένα για το ζήτημα αν μπορεί κανείς να πυροβολήσει με τα εισαχθέντα πιστόλια ή να κινηθεί με το εισαχθέν όχημα και αν αυτό καθιστά υποχρεωτική την κατάταξη των εν λόγω αντικειμένων αναλόγως των πραγματικών τους ιδιοτήτων.Δεν νομίζω ότι η δυνατότητα χρησιμοποιήσεως του αντικειμένου πρέπει να θεωρηθεί οιονεί αρνητικό κριτήριο της κλάσεως 99.05 του ΚΔ. Ακόμη και τα πολύ παλαιά και σπανιότατα είδη συλλογών διατηρούν ενδεχομένως ανέπαφη την αρχική τους λειτουργικότητα. Το αποφασιστικό στοιχείο είναι η αντίδραση του μέσου αντικειμενικού παρατηρητή απέναντι στην αξία που αποδίδεται γενικώς στο αντικείμενο. Δεν αναφέρομαι εδώ στον υποκειμενικό προορισμό που ήδη απέρριψα ως ανεπαρκές κριτήριο αλλά στον κανονικό τρόπο χρησιμοποιήσεως που θα θεωρούσε ορθό ο μέσος αντικειμενικός παρατηρητής. Χωρίς να θέλω να επηρεάσω τη συγκεκριμένη εκτίμηση των παραπεμπόντων δικαστηρίων, δεν μπορώ πάντως να φανταστώ ότι ο μέσος ιδιοκτήτης θα χρησιμοποιούσε ως μεταφορικό μέσο για την καθημερινή του εξυπηρέτηση ένα αυτοκίνητο ηλικίας 30 ετών, οι τεχνικές επιδόσεις του οποίου δεν ανταποκρίνονται πλέον στις σημερινές προδιαγραφές, το οποίο μάλιστα είναι πολύ ακριβό και συγχρόνως σχετικά σπάνιο. Ο ίδιος συλλογισμός ισχύει νομίζω και για τα αρκετά παλαιά ή και παλαιότατα όπλα που μπορούν όμως ακόμα να χρησιμοποιηθούν. 2. Έρχομαι τώρα στο δεύτερο όρο της κλάσης 99.05 του ΚΔ επί του οποίου οι διάδικοι διαφωνούν δηλαδή στον όρο «ενδιαφέρον ιστορικό » ή « εθνογραφικό » του είδους συλλογής. Και εδώ υπάρχουν ορισμένες αμυδρές διαφορές μεταξύ των διαφόρων γλωσσικών αποδόσεων του δασμολογίου. Το αγγλικό κείμενο κάνει λόγο για « ιστορική ή εθνογραφική αξία », το αγγλικό, ελληνικό, γαλλικό και ιταλικό κείμενο, με ελάχιστες παραλλαγές για « ενδιαφέρον ιστορικό » ή « εθνογραφικό », το ολλανδικό κείμενο ομιλεί για « σημασία ιστορική » ή « εθνογραφική » ενώ το δανικό κείμενο ομιλεί απλώς για « ιστορικά » ή « εθνογραφικά αντικείμενα για συλλέκτες ». Στο επίκεντρο της αντιδικίας βρίσκεται το ζήτημα αν η ιστορία της τεχνικής μπορεί να θεωρηθεί ότι εμπίπτει στην Ιστορία κατά την έννοια της κλάσης 99.05 του ΚΔ. Εγώ πάντως θα εξετάσω συγχρόνως και το ζήτημα αν τα « τεχνικά πρότυπα αντικείμενα » εμπίπτουν εννοιολογικώς στην ιστορία ή στην εθνογραφία, διότι όπως θα εξηγήσω πιο κάτω, η ιστορία της τεχνικής μπορεί να συνδεθεί και με τις δύο αυτές έννοιες. Με τις παρατηρήσεις της η Επιτροπή υποστήριξε την περιοριστική περί ιστορίας αντίληψη, ότι δηλαδή ιστορία είναι κυρίως η καλούμενη « πολιτιστική ιστορία ». Αντιθέτως, οι προσφεύγουσες στις κύριες δίκες φρονούν ότι η ιστορία κατά την ορθότερη (υπό την έννοια της κλάσεως 99.05 του ΚΔ) εκδοχή περιλαμβάνει και την ιστορία της τεχνικής. Ας μου επιτραπεί να παραπέμψω και πάλι στις επεξηγηματικές σημειώσεις της ΟΣΤΣ όπου υπάρχει η ακόλουθη μνεία: « Οι συλλογές και τα αντικείμενα συλλογών που παρουσιάζουν ενδιαφέρον ιστορικό και εθνογραφικό, παλαιοντολογικό και αρχαιολογικό, στα οποία περιλαμβάνονται ιδίως: τα αντικείμενα που διευκολύνουν τη μελέτη όλων των υλικών εκδηλώσεων της ανθρώπινης δραστηριότητας, καθώς επίσης και των ηθών, των εθίμων, και των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των λαών που εξακολουθούν να υπάρχουν ή που δεν υπάρχουν πλέον μεταξύ αυτών των αντικειμένων είναι οι μούμιες, οι σαρκοφάγοι, τα όπλα, τα αντικείμενα λατρευτικού χαρακτήρα, τα είδη ενδύσεως κλπ., ... τα αντικείμενα που προέρχονται από πρωτόγονους λαούς και αυτά που ανήκαν κάποτε σε διάσημους άνδρες. » Όπως βλέπουμε, ούτε και οι επεξηγηματικές σημειώσεις της ΟΣΤΣ διακρίνουν σαφώς μεταξύ των επί μέρους εννοιών της κλάσης 99.05' ορθώς κατά τη γνώμη μου διότι οι έννοιες αυτές αλληλοκαλύπτονται ενδεχομένως. Δεν συμμερίζομαι την περιοριστική αντίληψη της Επιτροπής, ότι δηλαδή ιστορία είναι κυρίως η γενική ιστορία, ακριβέστερα η πολιτική ιστορία και εγγίζει μόνο στοιχειωδώς την έννοια της εθνογραφίας (όπως φαίνεται ότι προκύπτει από το προδικαστικό ερώτημα στην υπόθεση 252/84 ).Κατά τη νεώτερη αντίληψη τουλάχιστον — στην οποία και στηρίζονται οι επεξηγηματικές σημειώσεις της ΟΣΤΣ — η ιστορία δεν περιορίζεται πλέον εννοιολογικώς στην πολιτική ιστορία ή στην ιστορία των πολέμων ή των βιαίων αναμετρήσεων. Αυτό επιβεβαιώνει και ένα πρόσφατο λεξικό της γαλλικής γλώσσας, το οποίο δίνει, υπό το λήμμα « Geschichte » ( « Ιστορία » ) τις ακόλουθες επεξηγήσεις: « Υπό ευρεία έννοια, η εξέλιξη που καθίσταται εμφανής με τη διαδοχική επέλευση διαφόρων γεγονότων υπ' αυτή την εκδοχή, η φύση, η γη, τα φυτά και τα ζώα έχουν και αυτά την ιστορία τους. Υπό στενή έννοια, ο όρος ιστορία σημαίνει την εξέλιξη της ανθρωπότητας και τα επιτεύγματα του πολιτισμού της (σύνταγμα, δίκαιο, οικονομία, θρησκεία, τεχνική κλπ.) Υπό στενότατη αντίληψη, ο όρος ιστορία σημαίνει την ιστορική επιστήμη η οποία προϋποθέτει την εξαφάνιση της άμεσης ιστορικής συνείδησης και την κριτική εκτίμηση του παρελθόντος, της αξιοπιστίας και της αποδεικτικής ισχύος των ιστορικών πηγών » ( 5 ). Ακόμη και αν θεωρηθεί ορθότερο ότι η ιστορία κατά την έννοια της κλάσης 99.05 του ΚΔ δεν περιλαμβάνει τη φυσική ιστορία — ο τομέας αυτός της ιστορίας φαίνεται ότι καλύπτεται σε μεγάλο βαθμό με την αναφορά στην παλαιοντολογία, στην αρχαιολογία και στην εθνογραφία — δεν προκύπτει πάντως από την εν λόγω κλάση ότι η ιστορία είναι μόνο η καθαρά πολιτική ιστορία. Είμαι λοιπόν της γνώμης, και κατά τούτο συμφωνώ με τις επεξηγηματικές σημειώσεις της ΟΣΤΣ, ότι η ιστορία κατά την έννοια της κλάσης 99.05 του ΚΔ περιλαμβάνει τη μελέτη όλων των εκδηλώσεων της ανθρώπινης δραστηριότητας. Στην έννοια αυτή εμπίπτουν, εκτός βεβαίως από την πολιτική ιστορία, η ιστορία του πολιτισμού και η ιστορία της τεχνικής. Με την έννοια αυτή της ιστορίας συνδέεται πάντως και η εθνογραφία, δεδομένου ότι μνημονεύεται και αυτή στην κλάση 99.05 του ΚΔ. Το προαναφερθέν λεξικό περιέχει, υπό το λήμμα « Völkerkunde » ( εθνογραφία ) την ακόλουθη σημείωση: « Επιστήμη του ανθρώπου ως φορέα και προϊόντος του πολιτισμού Η συνεχής αύξηση του υλικού κατέστησε αναγκαία επί των ημερών μας την περαιτέρω ειδίκευση όχι μόνο ως προς το αντικείμενο ( ανάλυση της οικονομίας, της τεχνικής, της κατοικίας, της συγγένειας, του δικαίου, των ηθών, των εθίμων, της θρησκείας), αλλά και ως προς την περιοχή... » ( 6 ).Αφού λοιπόν η εξέλιξη της τεχνικής, δηλαδή η ιστορία της, συνδέεται και με την εθνογραφία, νομίζω ότι εμπίπτει εν πάση περιπτώσει στη κλάση 99.05 του ΚΔ, οπότε παρέλκει το ζήτημα αν περιλαμβάνεται στην ιστορία ή στην εθνογραφία. 3. Το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγω κατ' αυτόν τον τρόπο, ότι δηλαδή « είδη συλλογών παρουσιάζοντα ενδιαφέρον ιστορικό ή εθνογραφικό » μπορεί να είναι και αντικείμενα που ενδιαφέρουν την ιστορία της τεχνικής, συνάδει προς την οικονομία του κοινού δασμολογίου. Ούτε στο σημείο αυτό μπορώ να συμφωνήσω με την άποψη της Επιτροπής, ότι δηλαδή όταν πρόκειται για τόσο πολύ στασιαζόμενη δασμολογική κατάταξη πρέπει να αντιπαρατίθενται οι δύο σχετικές κλάσεις ώστε να μπορεί να προσδιοριστεί σαφώς σε ποια εμπίπτει το συγκεκριμένο αντικείμενο. Η άποψη αυτή δεν ευσταθεί εφόσον εν πάση περιπτώσει το ζήτημα αν ένα αντικείμενο πρέπει να υπαχθεί στο κεφάλαιο 99 ή σε άλλο κεφάλαιο του κοινού δασμολογίου δεν αποτελεί χαρακτηριστικό πρόβλημα δασμολογικής κατάταξης. Το ζήτημα δεν είναι αν το αντικείμενο πρέπει να υπαχθεί στο κεφάλαιο 99 ή σε άλλο κεφάλαιο: εδώ πρόκειται για ειδική περίπτωση, τα αντικείμενα δηλαδή που εμπίπτουν στο κεφάλαιο 99 εμπίπτουν επίσης, κατά κανόνα, και σε άλλα κεφάλαια του κοινού δασμολογίου. Σ' αυτήν ακριβώς τη σύγκρουση κανόνων αναφέρεται η σημείωση 4 α) του κεφαλαίου 99: « Υπό την επιφύλαξη των σημειώσεων 1, 2 και 3, κατατάσσονται στο παρόν κεφάλαιο τα είδη που εμπίπτουν συγχρόνως και σε αυτό και σε άλλα κεφάλαια του δασμολογίου. » Είναι προφανές δηλαδή ότι το δασμολόγιο δίνει προτεραιότητα στην κατάταξη στο κεφάλαιο 99. Δεν θα σχολιάσω αυτή την προτεραιότητα, καίτοι παραμένουν ασαφή ορισμένα ζητήματα, όχι όμως εν προκειμένω. 4. Τέλος, υπέρ της ευρείας ερμηνείας της κλάσης 99.05 του ΚΔ συνηγορεί και ο σκοπός του κοινού δασμολογίου. Κατά την προφορική διαδικασία επήλθε σύμπτωση απόψεων ως προς το ότι το πνεύμα του δασμολογίου συνίσταται στην προστατευτική της κοινοτικής παραγωγής λειτουργία του. Ούτε αυτή η Επιτροπή υποστήριξε ότι οι δασμοί τους οποίους εισπράττει η Κοινότητα πρέπει να θεωρηθούν ως δημοσιονομικού χαρακτήρα δασμοί — και μάλιστα παρά το ότι, σύμφωνα με το άρθρο 2, β ), της απόφασης της 21ης Απριλίου 1970 περί της αντικαταστά-. σεως των χρηματικών εισφορών των κρατών μελών από ιδίους πόρους των Κοινοτήτων, οι δασμοί αποτελούν ιδίους πόρους των Κοινοτήτων, κατά δε το οικονομικό έτος 1984 αντιπροσώπευαν ποσοστό 30 ο/ο περίπου των εσόδων. Αν λοιπόν πρέπει να θεωρηθεί ότι σκοπός του κοινού δασμολογίου είναι η προστασία της κοινοτικής παραγωγής, τίθεται τότε το ερώτημα ποια είναι η παραγωγή που χρήζει προστασίας έναντι της εισαγωγής μεταχειρισμένων προϊόντων όπως τα εν προκειμένω επίδικα. Δεν νομίζω ότι υπάρχει σχέση ανταγωνισμού μεταξύ των παλαιών αυτών αντικειμένων και των σημερινών προϊόντων της Κοινότητας. Σημειωτέον σχετικώς ότι τα εισαγόμενα κατά το κεφάλαιο 99 του ΚΔ είδη εισάγονται ατελώς: αυτός ήταν ο κανόνας κατά το χρόνο της θεσπίσεως του κοινού δασμολογίου το 1968, αυτός κατά το χρόνο των επίδικων εισαγωγών, αυτός παραμένει και σήμερα. Βεβαίως όπως παρατήρησε η Επιτροπή, κατά την ερμηνεία της ονοματολογίας του κοινού δασμολογίου δεν πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ο φορολογικός συντελεστής καθεαυτός, ο οποίος καθορίζεται είτε κατόπιν διαπραγματεύσεων είτε μονομερώς και μεταβαλλόμενος από καιρού εις καιρόν. Αυτό αποτελεί ίσως τον κανόνα, δεν χρειάζεται όμως να λάβουμε θέση επ' αυτού σήμερα. Ωστόσο, για την ερμηνεία του κεφαλαίου 99 του ΚΔ το οποίο εμφανίζει ήδη ιδιορρυθμίες διότι συντρέχει με άλλα κεφάλαια του κοινού δασμολογίου δεν πρέπει να λησμονείται τελείως η εν λόγω ατέλεια. Το κεφάλαιο 99 του ΚΔ αποβλέπει στην προώθηση των πολιτιστικών ανταλλαγών εξαιρώντας από τη δασμολόγηση τα έργα τέχνης, τα είδη συλλογών και τα αρχαιολογικά αντικείμενα ηλικίας άνω των 100 ετών. Κατ' αυτό τον τρόπο το κεφάλαιο 99 του ΚΔ συνιστά την πραγμάτωση της πρόθεσης που εκφράζεται στο άρθρο IV της συμφωνίας της 22ας Νοεμβρίου 1950 για την εισαγωγή αντικειμένων εκπαιδευτικού, επιστημονικού ή πολιτιστικού χαρακτήρα, να ευνοηθεί με όλα τα μέσα η ελεύθερη κυκλοφορία των αντικειμένων εκπαιδευτικού, επιστημονικού ή πολιτιστικού χαρακτήρα ( 7 ). Το γεγονός ότι η ειδική ρύθμιση εκ του κοινοτικού συστήματος δασμολογικών ατελειών και εκ των διατάξεων περί της ατελούς, ως προς τους δασμούς του κοινού δασμολογίου, εισαγωγής αντικειμένων εκπαιδευτικού, επιστημονικού ή μορφωτικού χαρακτήρα ( 8 ), επιτρέπει την ατελή εισαγωγή ειδών συλλογών και έργων τέχνης που προορίζονται για μουσεία και άλλα παρόμοια ιδρύματα δεν αντικρούει αυτό το συμπέρασμα. Η « ειδική ρύθμιση » και το κεφάλαιο 99 του ΚΔ έχουν διαφορετικό καθ' ύλην πεδίο εφαρμογής καίτοι, σε ορισμένες περιπτώσεις, αλληλοκαλύπτονται. Η « ειδική ρύθμιση » επιτρέπει λόγου χάρη την ατελή εισαγωγή συγχρόνων αντικειμένων μαζικής παραγωγής, όταν αυτά δεν προορίζονται για πώληση αλλά για ένταξη σε μουσείο ή άλλο αναγνωρισμένο ίδρυμα. Αντιθέτως, το κεφάλαιο 99 του ΚΔ δεν επιτρέπει ατέλειες σ' αυτή την περίπτωση. Επομένως, η ύπαρξη ειδικής ρύθμισης δεν αποτελεί αποφασιστικό στοιχείο υπέρ της περιοριστικής ερμηνείας του κεφαλαίου 99 του κοινού δασμολογίου.

Γ. Βάσει των προαναφερθέντων προτείνω στο Δικαστήριο να δώσει την ακόλουθη απάντηση στα ερωτήματα που υπέβαλαν τα Finanzgericht Baden-Württemberg και Rheinland-Pfalz: Ο όρος είδη συλλογών ενδιαφέροντος ιστορικού ή εθνογραφικού που περιέχεται στην κλάση 99.05 του ΚΔ έχει την εξής έννοια: 1) Ένα αντικείμενο μαζικής παραγωγής, ηλικίας κάτω των 100 ετών, θεωρείται ωςείδος συλλογής εφόσον: — δεν παράγεται πλέον μαζικά ούτε διατίθεται απεριόριστα αλλ' αντιθέτως εμφανίζει κάποια σπανιότητα' — κατ' αντικειμενική κρίση δεν χρησιμοποιείται πλέον ανάλογα με τον αρχικό του προορισμό· — είναι κατάλληλο να περιληφθεί σε επιστημονικώς συγκροτημένη συλλογή. Δεν ασκούν επιρροή εν προκειμένω ο υποκειμενικός προορισμός που επιφυλάσσει στο αντικείμενο ο εισαγωγέας, η δυνατότητα χρησιμοποιήσεως του ή η ιδιαίτερη σπανιότητα του. 2) Ένα είδος συλλογής παρουσιάζει ιστορικό ή εθνογραφικό ενδιαφέρον όταν χαρακτηρίζει κάποια περίοδο ή κάποιο γεγονός της γενικής ιστορίας της εξέλιξης είτε όταν μπορεί να συμβάλλει, σε συγκεκριμένους τομείς της ανθρώπινης εξέλιξης, στην απόκτηση γνώσεων ως προς τις διάφορες εκδηλώσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας. Επομένως, οι μαρτυρίες για την εξέλιξη της τεχνικής είναι δυνατόν να παρουσιάζουν ιστορικό ή εθνογραφικό ενδιαφέρον.

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ

Κλάοη 99.05 τον κοινού όασμολογίον

Zoologische, botanische, mineralogische oder anatomische Sammlungsstücke und Sammlungen; Sammlungsstücke von geschichtlichem, archäologischem, paläontologischem, völkerkundlichem oder münzkundichem Wert

Collections et specimens pour collections de zoologie et de botanique, de minéralogie et d'anatomie; objets pour collections présentant un intérêt historique, archéologique, paléontologique, ethnographique et numismatique

Collezione et esemplari per collezioni di zoologia, botanica, mineralogia, anatomia; oggetti da collezione aventi interesse storico, archeologico, paleontologico, etnografico e numismatico

Zoologische, botanische, mineralogische en anatomische verzamelingen en voorwerpen voor die verzamelingen; voorwerpen voor verzamelingen van belang uit historisch, archeologisch, paleontologisch, etnografisch of numismatiek oogpunt

Zoologiske, botaniske, mineralogiske, anatomiske, historiske, arkaeologiske, palaeontologiske, etnografiske og numismatiske samlinger og samlerobjekter

Collections and collectors' pieces of zoological, botanical, mineralogical, anatomical, historical, archaeological, ethnographic or numismatic interest

Συλλογαί ή αντικείμενα συλλογών ζωολογίας, βοτανικής, ορυκτολογίας και ανατομίας. Είδη συλλογών παρουσιάζοντα ενδιαφέρον ιστορικόν, αρχαιολογικόν, παλαιο-ντολογικόν, εθνογραφικόν και νομισματικόν

( *1 ) Μετάφραση από τα γερμανικά.

( 1 ) ΕΕ 1983, L 105, σ. 1.

( 2 ) Το κείμενο σης διάφορες γλώσσες παρατίθεται ως παράρτημα των προτάσεων.

( 3 ) Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, βλ. π.χ. απόφαση της 11ης Ιουλίου 1980 στην υπόθεση 798/79, Hauptzollamt Köln-Rheinau κατά Firma Chem-Tec, Sig. 1980, σσ. 2639 και 2646.

( 4 ) Απόφαση της 15ης Μαϊου 1985 και προτάσεις της 21ης Μαρτίου 1985 στην υπόθεση 155/84, Reinhard Onnasch κατά Hauptzollamt Berlin-Packhof, Συλλογή 1985, σ. 1449.

( 5 ) Das Neue Fischer-Lexikon, Φραγκφούρτη 1981, τόμος 3, σ. 2176' βλ. επίσης λήμμα «Histoire» στην Encyclopaedia Universalis, Παρίσι 1968, τόμος 7, σ. 423 και επόμενες.

( 6 ) 'EvS. ανσ. 6310.

( 7 ) UNTS, τόμος 131, σ. 25 και επόμενες.

( 8 ) Κανονισμός 1798/75, ΕΕ ειδ. έκδ. 02/002, σ. 87.