Απόφαση του Πρωτοδικείου (τρίτο πενταμελές τμήμα) της 14ης Μαΐου 1998. - Mayr-Melnhof Kartongesellschaft mbH κατά Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. - Ανταγωνισμός - Άρθρο 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης ΕΚ - Έννοια συμφωνίας - Ανταλλαγή πληροφοριών - Διαταγή - Πρόστιμο - Επιμέτρηση - Αιτιολογία - Ελαφρυντικές περιστάσεις - Δικαιώματα του αμυνομένου - Συνεργασία κατά τη διοικητική διαδικασία - Αρχή της ίσης μεταχειρίσεως. - Υπόθεση T-347/94.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1998 σελίδα II-01751



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

1 Πράξεις των οργάνων - Αιτιολογία - Υποχρέωση - Έκταση

(Συνθήκη ΕΚ, άρθρο 190)

2 Ανταγωνισμός - Συμπράξεις - Συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων - Έννοια - Σύμπτωση βουλήσεων ως προς την ακολουθητέα στην αγορά συμπεριφορά

(Συνθήκη ΕΚ, άρθρο 85 § 1)

3 Ανταγωνισμός - Συμπράξεις - Συμμετοχή σε συναντήσεις επιχειρήσεων έχουσες αντίθετο προς τον ανταγωνισμό σκοπό - Περίσταση από την οποία, ελλείψει αποστασιοποιήσεως από τις λαμβανόμενες αποφάσεις, συνάγεται συμμετοχή στη σύμπραξη

(Συνθήκη ΕΚ, άρθρο 85 § 1)

4 Ανταγωνισμός - Διοικητική διαδικασία - Παύση των παραβάσεων - Επιβαλλόμενες στις επιχειρήσεις υποχρεώσεις - Αναλογικότητα - Κριτήρια

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 3 § 1)

5 Ανταγωνισμός - Πρόστιμα - Ύψος - Επιμέτρηση - Κριτήρια - Σοβαρότητα των παραβάσεων - Επιβαρυντικές περιστάσεις - Απόκρυψη της συμπράξεως - Αποδεικνύεται από την έλλειψη σημειώσεων από τις συναντήσεις των μετεχουσών στη σύμπραξη επιχειρήσεων

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15)

6 Ανταγωνισμός - Πρόστιμα - Ύψος - Επιμέτρηση - Κριτήρια - Σοβαρότητα και διάρκεια των παραβάσεων - Στοιχεία εκτιμήσεως - Δυνατότητα αυξήσεως του επιπέδου των προστίμων προς ενίσχυση του αποτρεπτικού τους αποτελέσματος

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15 § 2)

7 Πράξεις των οργάνων - Αιτιολογία - Υποχρέωση - Έκταση - Απόφαση επιβάλλουσα πρόστιμα σε πλείονες επιχειρήσεις λόγω παραβάσεως των κανόνων ανταγωνισμού

(Συνθήκη ΕΚ, άρθρο 190· κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15)

8 Ανταγωνισμός - Πρόστιμα - Ύψος - Επιμέτρηση - Κριτήρια - Στάση της επιχειρήσεως κατά τη διοικητική διαδικασία - Οι μειώσεις προστίμου υπέρ των επιχειρήσεων που δεν αναγνώρισαν ρητά ότι τους πραγματικούς ισχυρισμούς της Επιτροπής είναι παράνομες - Μια επιχείρηση δεν μπορεί να επικαλεστεί την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως για να τύχει παράνομης μειώσεως

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15)

9 Κοινοτικό δίκαιο - Αρχές - Θεμελιώδη δικαιώματα - Η τήρησή τους διασφαλίζεται από τον κοινοτικό δικαστή - Λαμβάνεται υπόψη η Ευρωπαϋκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου

(Συνθήκη για την Ευρωπαϋκή Ένωση, άρθρο ΣΤ § 2)

10 Ανταγωνισμός - Διοικητική διαδικασία - Σεβασμός των δικαιωμάτων του αμυνομένου - Γνωστοποίηση σε μια επιχείρηση της δυνατότητας να τύχει μειώσεως προστίμου αν αναγνωρίσει τους πραγματικούς ισχυρισμούς της Επιτροπής, χωρίς να διευκρινίζεται η έκταση αυτής της μειώσεως - Επιτρέπεται

11 Ανταγωνισμός - Πρόστιμα - Ύψος - Επιμέτρηση - Κριτήρια - Σοβαρότητα των παραβάσεων - Ελαφρυντικές περιστάσεις - Υποχρέωση της Επιτροπής να συνεχίσει την πρακτική των προηγουμένων αποφάσεών της - Δεν υφίσταται

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15)

12 Ανταγωνισμός - Πρόστιμα - Ύψος - Επιμέτρηση - Κριτήρια - Παρελθούσα συμπεριφορά της επιχειρήσεως

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15 § 2)

13 Ανταγωνισμός - Κοινοτικοί κανόνες - Παραβάσεις - Διάπραξη εκ προθέσεως - Έννοια

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15)

14 Ανταγωνισμός - Πρόστιμα - Ύψος - Επιμέτρηση - Ποιος κύκλος εργασιών λαμβάνεται υπόψη - Αγορά αναφοράς - Ίση μεταχείριση

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15 § 2)

15 Ανταγωνισμός - Πρόστιμα - Ύψος - Επιμέτρηση - Ποιος κύκλος εργασιών λαμβάνεται υπόψη - Κύκλος εργασιών επιχειρήσεως την οποία εξαγόρασε η καθής επιχείρηση κατά τη διάρκεια του έτους αναφοράς - Συνυπολογίζεται, αν η παράβαση διαπράχθηκε από αμφότερες τις επιχειρήσεις, καταλογίζεται όμως μόνο στην αγοράστρια εταιρία

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15 § 2)

Περίληψη

1 Η υποχρέωση αιτιολογήσεως μιας ατομικής αποφάσεως σκοπό έχει να επιτρέψει στον κοινοτικό δικαστή να ασκήσει τον έλεγχό του επί της νομιμότητας της αποφάσεως και να παράσχει στον ενδιαφερόμενο ικανές ενδείξεις ως προς το αν η απόφαση έχει επαρκές έρεισμα ή αν ενδεχομένως πάσχει ελάττωμα λόγω του οποίου θα μπορούσε να αμφισβητηθεί το κύρος της, το δε περιεχόμενο της υποχρεώσεως αυτής εξαρτάται από τη φύση της περί ης πρόκειται πράξεως και από το πλαίσιο εντός του οποίου εκδόθηκε.

Και ναι μεν, δυνάμει του άρθρου 190 της Συνθήκης, η Επιτροπή υποχρεούται να μνημονεύει τα πραγματικά και νομικά στοιχεία, τα οποία δικαιολογούν την απόφασή της, και τις εκτιμήσεις που την ώθησαν στη λήψη της, δεν απαιτείται όμως να συζητεί όλα τα πραγματικά και νομικά ζητήματα που ανέκυψαν κατά τη διοικητική διαδικασία.

2 Για να υφίσταται συμφωνία κατά την έννοια του άρθρου 85, παράγραφος 1, αρκεί οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις να έχουν εκφράσει την κοινή τους βούληση να συμπεριφέρονται στην αγορά καθ' ορισμένο τρόπο. Υπ' αυτές τις συνθήκες, παρέλκει να ερευνηθεί αν οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις θεωρούσαν ότι υπεχρεούντο - νομικώς, πραγματικώς ή ηθικώς - να τηρήσουν τη συμφωνηθείσα συμπεριφορά.

Μετέχουν σε συμφωνία οι επιχειρήσεις που έχουν εκφράσει την κοινή τους βούληση να προβαίνουν σε ομοιόμορφες και ταυτόχρονες ανατιμήσεις, να ελέγχουν την προσφορά μέσω ελέγχου των διαστημάτων διακοπής της παραγωγής και να διατηρούν τα μερίδιά τους στην αγορά σε σταθερά επίπεδα, με περιστασιακές τροποποιήσεις.

3 Το γεγονός ότι μια επιχείρηση δεν συμμορφώνεται προς τα αποτελέσματα των συναντήσεων που έχουν αντικείμενο προδήλως αντίθετο προς τον ανταγωνισμό ουδόλως μειώνει την ευθύνη της για τη συμμετοχή της στη σύμπραξη, άπαξ αυτή δεν αποστασιοποιήθηκε δημοσίως από το περιεχόμενο των συναντήσεων. Επομένως, και αν ακόμη υποτεθεί ότι η συμπεριφορά μιας τέτοιας επιχειρήσεως στην αγορά δεν συνήδε προς τα συμφωνηθέντα, το γεγονός αυτό ουδόλως επηρεάζει την ευθύνη της εκ παραβάσεως του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης.

4 Η εφαρμογή του άρθρου 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 17 μπορεί να συνεπάγεται απαγόρευση εξακολουθήσεως ορισμένων δραστηριοτήτων, πρακτικών ή καταστάσεων που έχουν κριθεί παράνομες, αλλά και απαγόρευση παρόμοιας συμπεριφοράς στο μέλλον. Επί πλέον, κατά το μέτρο που η εφαρμογή της διατάξεως αυτής πρέπει να γίνεται σε συνάρτηση προς τη διαπιστωθείσα παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού, η Επιτροπή έχει την εξουσία να καθορίζει την έκταση των υποχρεώσεων τις οποίες υπέχουν οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις προκειμένου να τεθεί τέρμα στην εν λόγω παράβαση. Οι βαρύνουσες, όμως, κατ' αυτόν τον τρόπο τις επιχειρήσεις υποχρεώσεις δεν πρέπει να υπερβαίνουν το μέτρο που είναι ενδεδειγμένο και αναγκαίο για να επιτευχθεί ο επιδιωκόμενος σκοπός, δηλαδή η αποκατάσταση της νομιμότητας σε σχέση με τους κανόνες που παραβιάστηκαν.

Δεν πληροί τις προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 17 μια απαγόρευση που αποσκοπεί στην παρεμπόδιση της ανταλλαγής αμιγώς στατιστικών πληροφοριών μη εχουσών τον χαρακτήρα ατομικών ή δυναμένων να εξατομικευθούν πληροφοριών, εφόσον αφενός μεν από την απόφαση δεν προκύπτει ότι η Επιτροπή θεώρησε αυτή καθαυτή την ανταλλαγή στατιστικών στοιχείων ως παράβαση του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης, αφετέρου δε το γεγονός και μόνον ότι ένα σύστημα ανταλλαγής στατιστικών πληροφοριών ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί για αντίθετους στον ανταγωνισμό σκοπούς δεν το καθιστά αντίθετο προς τη διάταξη αυτή, διότι, υπ' αυτές τις συνθήκες, πρέπει να διαπιστωθεί ότι αυτό παράγει συγκεκριμένα αντίθετα στον ανταγωνισμό αποτελέσματα.

5 Το ότι οι επιχειρήσεις που μετείχαν σε σύμπραξη ως προς τις τιμές συντόνιζαν τις αναγγελίες των ανατιμήσεών τους και απετρέποντο από του να τηρούν σημειώσεις κατά τις σχετικές συναντήσεις αποδεικνύει ότι είχαν επίγνωση του παρανόμου της συμπεριφοράς τους και ότι ελάμβαναν μέτρα αποκρύψεως της συμπαιγνίας. Η Επιτροπή δύναται να θεωρεί τα μέτρα αυτά ως επιβαρυντική περίσταση κατά την εκτίμηση της βαρύτητας της παραβάσεως.

Σχετικώς, η έλλειψη επισήμων πρακτικών και η σχεδόν παντελής έλλειψη σημειώσεων εσωτερικής χρήσεως από τις εν λόγω συναντήσεις ενδέχεται να συνιστούν, εν όψει του πλήθους, της χρονικής διάρκειας και της φύσεως των εν λόγω συζητήσεων, επαρκή απόδειξη του ισχυρισμού της Επιτροπής ότι οι μετέχοντες απετρέποντο από του να τηρούν σημειώσεις.

6 Κατά τον καθορισμό του ύψους του προστίμου λόγω παραβάσεως των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού λαμβάνονται υπόψη η σοβαρότητα της παραβάσεως και η διάρκειά της. Συναφώς, η σοβαρότητα των παραβάσεων πρέπει να αποδεικνύεται βάσει μεγάλου αριθμού στοιχείων όπως είναι, ιδίως, τα ιδιαίτερα περιστατικά της υποθέσεως, το πλαίσιό της και ο αποτρεπτικός χαρακτήρας των προστίμων, και τούτο χωρίς να υφίσταται δεσμευτικός ή εξαντλητικός κατάλογος κριτηρίων που πρέπει οπωσδήποτε να λαμβάνονται υπόψη.

Κατά την εκτίμηση του γενικού επιπέδου των προστίμων, η Επιτροπή ευλόγως λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι εξακολουθούν να εμφανίζονται σχετικά συχνά κατάφωρες παραβάσεις των κοινοτικών κανόνων του ανταγωνισμού και, επομένως, έχει τη δυνατότητα να αυξάνει το ύψος των προστίμων προκειμένου να ενισχύει το προληπτικό τους αποτέλεσμα. Κατά συνέπεια, το ότι η Επιτροπή επέβαλε στο παρελθόν πρόστιμα ορισμένου ύψους για ορισμένες μορφές παραβάσεων δεν της στερεί τη δυνατότητα να αυξάνει το ύψος αυτό, εντός των ορίων που τίθενται με τον κανονισμό 17, αν αυτό είναι αναγκαίο προκειμένου να κατοχυρωθεί η εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής ανταγωνισμού.

Περαιτέρω, κατά τον καθορισμό του γενικού επιπέδου των προστίμων, η Επιτροπή δύναται να συνεκτιμά τη μακρά διάρκεια και τον κατάφωρο χαρακτήρα παραβάσεως του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης, η οποία διαπράχθηκε παρά την προειδοποίηση την οποία θα όφειλε να συνιστά η προηγούμενη πρακτική των αποφάσεων της Επιτροπής.

7 Προκειμένου περί αποφάσεως που επιβάλλει πρόστιμα σε πλείονες επιχειρήσεις λόγω παραβάσεως των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού, η έκταση της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως πρέπει να προσδιορίζεται ιδίως με γνώμονα το γεγονός ότι η σοβαρότητα των παραβάσεων πρέπει να αποδεικνύεται βάσει μεγάλου αριθμού στοιχείων όπως είναι, ιδίως, τα ιδιαίτερα περιστατικά της υποθέσεως, το πλαίσιό της και ο αποτρεπτικός χαρακτήρας των προστίμων, και τούτο χωρίς να υφίσταται δεσμευτικός ή εξαντλητικός κατάλογος κριτηρίων που πρέπει οπωσδήποτε να λαμβάνονται υπόψη.

Επί πλέον, κατά τον καθορισμό του ύψους κάθε προστίμου, η Επιτροπή διαθέτει εξουσία εκτιμήσεως και δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι υποχρεούται να εφαρμόζει προς τούτο κάποιον συγκεκριμένο μαθηματικό τύπο.

Τέλος, η αιτιολογία αποφάσεως πρέπει να περιλαμβάνεται στο σώμα της αποφάσεως, ενώ εξηγήσεις παρεχόμενες μεταγενεστέρως από την Επιτροπή δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη, πλην ειδικών περιστάσεων.

Όταν διαπιστώνει, σε μια απόφαση, παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού και επιβάλλει πρόστιμα στις επιχειρήσεις που έχουν μετάσχει σ' αυτήν, η Επιτροπή οφείλει, εφόσον έχει λάβει κατά σύστημα υπόψη ορισμένα βασικά στοιχεία προς καθορισμό του ύψους των προστίμων, να μνημονεύει τα στοιχεία αυτά στο σώμα της αποφάσεως, ώστε να παρέχει στους αποδέκτες της τη δυνατότητα να επαληθεύουν αν το ύψος του προστίμου καθορίστηκε προσηκόντως και να εκτιμούν μήπως ασκήθηκε διάκριση.

8 Κατά την επιμέτρηση προστίμου λόγω παραβάσεως των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού, μείωση του προστίμου λόγω συνεργασίας κατά τη διοικητική διαδικασία δικαιολογείται μόνον εάν η συμπεριφορά της κατηγορουμένης επιχειρήσεως διευκόλυνε την εκ μέρους της Επιτροπής διαπίστωση της παραβάσεως και, ενδεχομένως, τον τερματισμό της.

Εν προκειμένω, μια επιχείρηση που δηλώνει ρητά ότι δεν αμφισβητεί τους πραγματικούς ισχυρισμούς στους οποίους στηρίζει τις αιτιάσεις της η Επιτροπή ενδέχεται να θεωρηθεί ότι συμβάλλει στη διευκόλυνση του έργου της Επιτροπής που συνίσταται στη διαπίστωση και τη δίωξη των παραβάσεων των κοινοτικών κανόνων του ανταγωνισμού. Με τις αποφάσεις με τις οποίες διαπιστώνει παράβαση αυτών των κανόνων, η Επιτροπή δύναται να θεωρήσει ότι μια τέτοια συμπεριφορά συνιστά αναγνώριση των πραγματικών ισχυρισμών και, άρα, ως στοιχείο αποδείξεως του βασίμου αυτών. Μια τέτοια συμπεριφορά μπορεί, επομένως, να δικαιολογεί μείωση του προστίμου.

Άλλως έχουν τα πράγματα όταν μια επιχείρηση αμφισβητεί, με την απάντησή της στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, τους βασικούς ισχυρισμούς που προβάλλει με αυτήν η Επιτροπή, δεν δίνει καμμία απάντηση ή απλώς δηλώνει ότι δεν λαμβάνει θέση επί των υπ' αυτής προβαλλομένων ισχυρισμών. Πράγματι, τηρώντας μια τέτοια στάση κατά τη διοικητική διαδικασία, η επιχείρηση δεν συμβάλλει στη διευκόλυνση του έργου της Επιτροπής.

Επειδή οι μειώσεις προστίμου μπορούν να θεωρηθούν επιτρεπτές μόνον εφόσον οι οικείες επιχειρήσεις δηλώσουν ρητά ότι δεν αμφισβητούν τους πραγματικούς ισχυρισμούς, μια επιχείρηση που δεν τηρεί τέτοια στάση δεν μπορεί να αξιώσει μείωση λόγω συνεργασίας κατά τη διοικητική διαδικασία, διότι, και αν ακόμη υποτεθεί ότι, μειώνοντας τα πρόστιμα που επέβαλε σε άλλες επιχειρήσεις που επίσης δεν είχαν κάνει τέτοια ρητή δήλωση, η Επιτροπή εφάρμοσε παράνομο κριτήριο, η τήρηση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως πρέπει να συνδυάζεται με την τήρηση της αρχής της νομιμότητας, σύμφωνα με την οποία κανείς δεν μπορεί να επικαλείται υπέρ αυτού παρανομία που διαπράχθηκε προς όφελος τρίτου.

9 Ο κοινοτικός δικαστής δεν είναι αρμόδιος να κρίνει τη νομιμότητα μιας διοικητικής εξετάσεως επί του δικαίου του ανταγωνισμού υπό το πρίσμα των διατάξεων της Ευρωπαϋκής Συμβάσεως για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, καθ' όσον αυτές δεν αποτελούν αφ' εαυτών μέρος του κοινοτικού δικαίου.

Τα θεμελιώδη, όμως, δικαιώματα αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα των γενικών αρχών του δικαίου, την τήρηση των οποίων διασφαλίζει ο κοινοτικός δικαστής. Προς τον σκοπό αυτό, ο κοινοτικός δικαστής εμπνέεται από τις κοινές συνταγματικές παραδόσεις των κρατών μελών καθώς και από τα στοιχεία που παρέχουν τα διεθνή νομοθετικά κείμενα, που αφορούν την προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου στα οποία έχουν συνεργασθεί και προσχωρήσει τα κράτη μέλη. Συναφώς, ιδιαίτερη σημασία έχει η Ευρωπαϋκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

10 Το ότι η Επιτροπή γνωστοποίησε σε μια επιχείρηση που μετέχει σε διοικητική εξέταση ότι ενδέχεται να υπάρξει μείωση του προστίμου αν αυτή αναγνωρίσει τα βασικά στοιχεία ή το σύνολο των πραγματικών ισχυρισμών της Επιτροπής, χωρίς να διευκρινίζει την έκταση αυτής της μειώσεως, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως άσκηση πιέσεως επ' αυτής της επιχειρήσεως. Ενεργώντας κατ' αυτόν τον τρόπο, η Επιτροπή δεν παραγνωρίζει τη θεμελιώδη για την κοινοτική έννομη τάξη αρχή του σεβασμού των δικαιωμάτων του αμυνομένου.

11 Κατά τον καθορισμό του ύψους του προστίμου λόγω παραβάσεως των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού, η σοβαρότητα των παραβάσεων πρέπει να αποδεικνύεται βάσει μεγάλου αριθμού στοιχείων όπως είναι, ιδίως, τα ιδιαίτερα περιστατικά της υποθέσεως, το πλαίσιό της και ο αποτρεπτικός χαρακτήρας των προστίμων, και τούτο χωρίς να υφίσταται δεσμευτικός ή εξαντλητικός κατάλογος κριτηρίων που πρέπει οπωσδήποτε να λαμβάνονται υπόψη.

Κατά συνέπεια, το γεγονός και μόνον ότι η Επιτροπή έχει θεωρήσει, κατά την προηγούμενη πρακτική των αποφάσεών της, ότι ορισμένα στοιχεία συνιστούσαν ελαφρυντικές περιστάσεις κατά την επιμέτρηση του προστίμου δεν σημαίνει ότι υποχρεούται να εκφέρει την ίδια κρίση και σε μεταγενέστερη απόφασή της.

12 Κατά τον καθορισμό του ύψους του προστίμου λόγω παραβάσεως των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού, το γεγονός ότι η Επιτροπή έχει ήδη διαπιστώσει, στο παρελθόν, ότι μια επιχείρηση είχε παραβεί τους κανόνες ανταγωνισμού και της έχει, ενδεχομένως, επιβάλει κυρώσεις για τον λόγο αυτόν, μπορεί να ληφθεί ως επιβαρυντική για την επιχείρηση αυτή περίσταση· αντιθέτως, η έλλειψη προηγουμένης παραβάσεως συνιστά κανονική περίσταση, την οποία η Επιτροπή δεν υποχρεούται να λάβει υπόψη ως ελαφρυντική.

13 Για να μπορεί να θεωρηθεί ότι μια παράβαση των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού διαπράχθηκε εκ προθέσεως, δεν είναι απαραίτητο η επιχείρηση να είχε επίγνωση ότι παρέβαινε την απαγόρευση του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης. Αρκεί το ότι δεν μπορούσε να αγνοεί ότι η επίμαχη συμπεριφορά είχε ως αντικείμενο τον περιορισμό του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς.

14 Κατά την επιμέτρηση των κατ' ιδίαν προστίμων τα οποία επιβάλλει σε πλείονες επιχειρήσεις λόγω παραβάσεως των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού, η αρχή της ίσης μεταχειρίσεως επιβάλλει στην Επιτροπή να χρησιμοποιεί τον κύκλο εργασιών τον οποίο πραγματοποίησαν οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις εντός της ίδιας αγοράς αναφοράς.

15 Όταν δύο επιχειρήσεις μετέχουν σε παράβαση των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού, η δε μία ανέλαβε τον έλεγχο της άλλης κατά τη διάρκεια του έτους αναφοράς που λαμβάνεται για τον υπολογισμό του κύκλου εργασιών που χρησιμοποιείται προς επιμέτρηση του επιβαλλομένου προστίμου, ούτως ώστε να της καταλογίσει η Επιτροπή τη συμπεριφορά της εξαγορασθείσας επιχειρήσεως για την προ της εξαγοράς και για την μετά την εξαγορά περίοδο, η Επιτροπή δύναται να περιλάβει, κατά τον υπολογισμό του προστίμου το οποίο επιβάλλει στην αγοράστρια επιχείρηση, τον κύκλο εργασιών τον οποίο πραγματοποίησε η εξαγορασθείσα επιχείρηση κατά το εν λόγω έτος αναφοράς.

Διάδικοι

Στην υπόθεση T-347/94,

Mayr-Melnhof Kartongesellschaft mbH, εταιρία αυστριακού δικαίου, με έδρα τη Βιέννη, εκπροσωπούμενη αρχικώς μεν από τους Otfried Lieberknecht, Burkhard Richter, Klaus Benner, δικηγόρους Dόsseldorf, και Michel Waelbroeck, δικηγόρο Βρυξελλών, έπειτα δε από τους Michel Waelbroeck και Denis Waelbroeck, δικηγόρους Βρυξελλών, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον δικηγόρο Alex Bonn, 7, Val Sainte-Croix,

προσφεύγουσα,

κατά

Επιτροπής των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων, εκπροσωπουμένης από τους Bernd Langeheine και Richard Lyal, μέλη της Νομικής Υπηρεσίας, επικουρούμενους από τον Dirk Schroeder, δικηγόρο Κολωνίας, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Carlos Gσmez de la Cruz, μέλος της Νομικής Υπηρεσίας, Centre Wagner, Kirchberg,

καθής,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση ακυρώσεως της αποφάσεως 94/601/ΕΚ της Επιτροπής, της 13ης Ιουλίου 1994, σχετικά με μια διαδικασία βάσει του άρθρου 85 της Συνθήκης ΕΚ (IV/C/33.833 - Ξαρτόνι) (ΕΕ 1994, L 243, σ. 1),

ΤΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑ$ΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ

(τρίτο πενταμελές τμήμα),

συγκείμενο από τους B. Vesterdorf, Πρόεδρο, C. P. Briλt, P. Lindh, A. Potocki και J. D. Cooke, δικαστές,

γραμματέας: J. Palacio Gonzαlez, υπάλληλος διοικήσεως,

έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας που διεξήχθη από τις 25 Ιουνίου έως τις 8 Ιουλίου 1997,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

Ιστορικό της διαφοράς

1 Η παρούσα υπόθεση αφορά την απόφαση 94/601/ΕΚ της Επιτροπής, της 13ης Ιουλίου 1994, σχετικά με μια διαδικασία βάσει του άρθρου 85 της Συνθήκης ΕΚ (IV/C/33.833 - Ξαρτόνι) (ΕΕ 1994, L 243, σ. 1), όπως διορθώθηκε πριν από τη δημοσίευσή της με απόφαση της Επιτροπής της 26ης Ιουλίου 1994 [C(94) 2135 τελικό] (στο εξής: απόφαση). Με την απόφαση, επιβλήθηκαν πρόστιμα σε 19 κατασκευαστές προμηθευτές χαρτονιού εγκατεστημένους εντός της Κοινότητας, λόγω παραβάσεων του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης.

2 Το προϋόν που αποτελεί αντικείμενο της αποφάσεως είναι το χαρτόνι. Στην απόφαση μνημονεύονται τρεις τύποι χαρτονιού, που περιγράφονται ως ανήκοντες στις ποιότητες GC, GD και SBS.

3 Το χαρτόνι ποιότητας GD (στο εξής: χαρτόνι GD) είναι μονωτική ινόπλακα λευκής επιστρώσεως (ανακυκλωμένο χαρτί), που χρησιμοποιείται συνήθως για τη συσκευασία μη εδωδίμων προϋόντων.

4 Το χαρτόνι ποιότητας GC (στο εξής: χαρτόνι GC) περιβάλλεται από λευκή επίστρωση και χρησιμοποιείται συνήθως για τη συσκευασία τροφίμων. Το χαρτόνι GC έχει ανώτερη ποιότητα από το χαρτόνι GD. Κατά το καλυπτόμενο από την απόφαση χρονικό διάστημα, η διαφορά τιμής μεταξύ των δύο αυτών προϋόντων ήταν συνήθως της τάξεως του 30 %. Σε μικρότερη έκταση, το χαρτόνι GC υψηλής ποιότητας χρησιμοποιείται επίσης για γραφικές εφαρμογές.

5 Με τα αρχικά SBS χαρακτηρίζεται το εντελώς λευκό χαρτόνι (στο εξής: χαρτόνι SBS). Η τιμή του προϋόντος αυτού υπερβαίνει κατά 20 % περίπου την του χαρτονιού GC. Ξρησιμοποιείται για τη συσκευασία τροφίμων, καλλυντικών, φαρμακευτικών προϋόντων και σιγαρέτων, κυρίως όμως για γραφικές εφαρμογές.

6 Με επιστολή της 22ας Νοεμβρίου 1990, η British Printing Industries Federation, οργάνωση που αντιπροσωπεύει τις περισσότερες βιομηχανίες εκτυπώσεως χαρτονιού στο Ηνωμένο Βασίλειο (στο εξής: BPIF), κατέθεσε στην Επιτροπή ανεπίσημη καταγγελία. Υποστήριξε ότι οι παραγωγοί χαρτονιού που εφοδιάζουν την αγορά του Ηνωμένου Βασιλείου είχαν προβεί σε μια σειρά ταυτοχρόνων και ενιαίων αυξήσεων των τιμών και ζητούσε από την Επιτροπή να διενεργήσει ελέγχους για να διαπιστωθεί κατά πόσον είχε διαπραχθεί παράβαση των κοινοτικών κανόνων περί ανταγωνισμού. Για να προσδώσει δημοσιότητα στην πρωτοβουλία της, η BPIF εξέδωσε ανακοινωθέν Τύπου. Στοιχεία αυτού του ανακοινωθέντος περιέλαβε ο ειδικευμένος εμπορικός Τύπος κατά τον μήνα Δεκέμβριο του 1990.

7 Στις 12 Δεκεμβρίου 1990, η Fιdιration franηaise de cartonnage υπέβαλε επίσης ανεπίσημη καταγγελία στην Επιτροπή, παρόμοια με εκείνη της BPIF, στην οποία διατύπωνε κατηγορίες σχετικά με τη γαλλική αγορά χαρτονιού.

8 Στις 23 και 24 Απριλίου 1991, υπάλληλοι της Επιτροπής διενήργησαν, βάσει του άρθρου 14, παράγραφος 3, του κανονισμού 17 του Συμβουλίου, της 6ης Φεβρουαρίου 1962, πρώτος κανονισμός εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της Συνθήκης (ΕΕ ειδ. έκδ. 08/001, σ. 25, στο εξής: κανονισμός 17), ταυτοχρόνους ελέγχους χωρίς προειδοποίηση στα κτίρια και τις εγκαταστάσεις ορισμένων επιχειρήσεων και εμπορικών συνδέσμων του κλάδου του χαρτονιού.

9 Μετά τους ελέγχους αυτούς, η Επιτροπή απηύθυνε αίτηση παροχής πληροφοριών και εγγράφων βάσει του άρθρου 11 του κανονισμού 17 σε όλους τους αποδέκτες της αποφάσεως.

10 Τα στοιχεία τα οποία συνέλεξε στο πλαίσιο αυτών των ελέγχων και αιτήσεων παροχής πληροφοριών και εγγράφων οδήγησαν την Επιτροπή στο συμπέρασμα ότι οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις είχαν, από τα μέσα του 1986 μέχρι τον Απρίλιο του 1991 τουλάχιστον (στις πλείστες των περιπτώσεων), μετάσχει σε παράβαση του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης.

11 Αποφάσισε, κατά συνέπεια, να κινήσει την κατ' εφαρμογήν της διατάξεως αυτής προβλεπόμενη διαδικασία. Με επιστολή της 21ης Δεκεμβρίου 1992, απηύθυνε ανακοίνωση των αιτιάσεων σε κάθε μια από τις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις. Όλες οι αποδέκτριες επιχειρήσεις απάντησαν γραπτώς. Εννέα εξ αυτών ζήτησαν να εκθέσουν προφορικώς τις παρατηρήσεις τους. Η ακρόασή τους διενεργήθηκε από τις 7 έως τις 9 Ιουνίου 1993.

12 Κατά το πέρας της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέδωσε την απόφαση, η οποία περιέχει τις ακόλουθες διατάξεις:

«Άρθρο 1

Οι επιχειρήσεις Buchmann GmbH, Cascades SA, Enso-Gutzeit Oy, Europa Carton AG, Finnboard - the Finnish Board Mills Association, Fiskeby Board AB, Gruber & Weber GmbH & Co KG, Kartonfabriek De Eendracht NV (με εμπορική επωνυμία BPB de Eendracht NV) Koninklijke KNP BT NV (πρώην Koninklijke Nederlandse Papierfabrieken NV), Laakmann Karton GmbH & Co. KG, Mo Och Domsjφ AB (MoDo), Mayr-Melnhof Gesellschaft mbH, Papeteries de Lancey SA, Rena Kartonfabrik AS, Sarriσ SpA, SCA Holding Ltd [πρώην Reed Paper & Board (UK) Ltd], Stora Kopparberge Bergslags AB, Enso Espaρola SA (πρώην Tampella Espaρola SA) και Moritz J. Weig GmbH & Co. KG παρέβησαν το άρθρο 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης με τη συμμετοχή τους:

- στην περίπτωση της Buchmann και της Rena από τον Μάρτιο του 1988 περίπου μέχρι τα τέλη του 1990 τουλάχιστον,

- στην περίπτωση της Enso Espaρola, τουλάχιστον από τον Μάρτιο του 1988 μέχρι το τέλος Απριλίου 1991 τουλάχιστον,

- στην περίπτωση της Gruber & Weber από το 1988 τουλάχιστον μέχρι τα τέλη του 1990,

- στις υπόλοιπες περιπτώσεις, από τα μέσα του 1986 μέχρι τον Απρίλιο του 1991 τουλάχιστον,

σε μία συμφωνία και μια εναρμονισμένη πρακτική με τις οποίες, από τα μέσα του 1986, οι προμηθευτές χαρτονιού στην Κοινότητα:

- πραγματοποίησαν σε τακτά χρονικά διαστήματα σειρά μυστικών και θεσμοθετημένων συναντήσεων για να συζητήσουν και να υιοθετήσουν ένα κοινό βιομηχανικό σχέδιο περιορισμού του ανταγωνισμού,

- συμφώνησαν τακτικές αυξήσεις των τιμών για κάθε ποιότητα του προϋόντος σε κάθε εθνικό νόμισμα,

- προσχεδίασαν και εφήρμοσαν ταυτόχρονες και ενιαίες αυξήσεις των τιμών σε ολόκληρη την Κοινότητα,

- συμφώνησαν άτυπα να διατηρηθούν σταθερά τα μερίδια των σημαντικότερων παραγωγών στην αγορά με κατά καιρούς τροποποιήσεις,

- έλαβαν, όλο και συχνότερα από τις αρχές του 1990, εναρμονισμένα μέτρα ελέγχου της προσφοράς του προϋόντος στην κοινοτική αγορά, για να εξασφαλίσουν την εφαρμογή των εν λόγω εναρμονισμένων αυξήσεων των τιμών,

- αντήλλαξαν εμπορικές πληροφορίες (για τις παραδόσεις, τις τιμές, την παύση της λειτουργίας των εργοστασίων, τις ανεκτέλεστες παραγγελίες και τα ποσοστά χρησιμοποίησης των μηχανημάτων) για τη στήριξη των παραπάνω μέτρων.

(...)

Άρθρο 3

Με την παρούσα απόφαση επιβάλλονται, για τις παραβάσεις του άρθρου 1 που διαπιστώθηκαν, τα ακόλουθα πρόστιμα στις παρακάτω επιχειρήσεις:

(...)

xi) Mayr-Melnhof Karton Gesellschaft mbH, πρόστιμο 21 000 000 ECU·

(...)».

13 Κατά την απόφαση, η παράβαση εξελίχθηκε στο πλαίσιο ενός φορέα γνωστού ως Product Group Paperboard (στο εξής: PG Paperboard), ο οποίος απετελείτο από διάφορες ομάδες ή επιτροπές.

14 Εντός του φορέα αυτού συστάθηκε, περί τα μέσα του 1986, μια Presidents Working Group (ομάδα εργασίας προέδρων, στο εξής: PWG), αποτελούμενη από υψηλά ισταμένους εκπροσώπους των (οκτώ περίπου) μεγαλυτέρων παραγωγών χαρτονιού της Κοινότητας.

15 Η PWG είχε ως βασική δραστηριότητα να συζητεί και να διαβουλεύεται για την αγορά, τα μερίδια αγοράς, τις τιμές και την παραγωγική ικανότητα. Ειδικότερα, ελάμβανε βασικές αποφάσεις τόσο για το χρονοδιάγραμμα όσο και για το επίπεδο των αυξήσεων των τιμών που θα πραγματοποιούσαν οι παραγωγοί.

16 Η PWG υπέβαλλε εκθέσεις στην President Conference (συμβούλιο προέδρων, στο εξής: PC), στην οποία μετείχαν (κατά το μάλλον ή ήττον τακτικά) όλοι σχεδόν οι διευθύνοντες σύμβουλοι των οικείων επιχειρήσεων. Η PC συνερχόταν κατά την υπό κρίση περίοδο δύο φορές ετησίως.

17 Περί τα τέλη του 1987, συστάθηκε η Joint Marketing Committee (κοινή επιτροπή μάρκετινγκ, στο εξής: JMC). Βασικό της έργο ήταν αφενός μεν να προσδιορίζει εάν και, εφόσον ναι, με ποιον τρόπο θα μπορούσαν να τεθούν σε ισχύ οι αυξήσεις των τιμών, αφετέρου δε να επεξεργάζεται τις λεπτομέρειες των πρωτοβουλιών για τις τιμές που απεφάσιζε η PWG για καθεμία χώρα μεμονωμένα και για τους κυριοτέρους πελάτες με στόχο τη δημιουργία ενός συστήματος ισοδυνάμων τιμών στην Ευρώπη.

18 Τέλος, η «οικονομική επιτροπή» (στο εξής: ΟΕ) συζητούσε θέματα όπως οι διακυμάνσεις των τιμών στις εθνικές αγορές και οι ανεκτέλεστες παραγγελίες και γνωστοποιούσε τα πορίσματά της στην JMC ή, πριν από τα τέλη του 1987, στην προκάτοχο της JMC, Marketing Committee. H ΟΕ απετελείτο από διευθυντές μάρκετινγκ ή/και πωλήσεων των περισσοτέρων από τις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις και συνερχόταν περισσότερες από μία φορές ετησίως.

19 Όπως προκύπτει ακόμη από την απόφαση, η Επιτροπή έκρινε ότι οι δραστηριότητες της PG Paperboard υπεβοηθούντο από την ανταλλαγή πληροφοριών που γινόταν μέσω της εταιρείας καταπιστευτικής διαχειρίσεως Fides με έδρα τη Ζυρίχη (Ελβετία). Κατά την απόφαση, τα περισσότερα μέλη της PG Paperboard υπέβαλλαν στη Fides περιοδικές εκθέσεις σχετικά με τις παραγγελίες, την παραγωγή, τις πωλήσεις και τη χρησιμοποίηση της παραγωγικής ικανότητας. Οι εκθέσεις αυτές συγκεντρώνονταν στο πλαίσιο του συστήματος Fides, τα δε συγκεντρωμένα κατ' αυτόν τον τρόπο στοιχεία διαβιβάζονταν στη συνέχεια στους μετέχοντες.

20 Η προσφεύγουσα Mayr-Melnhof Kartongesellschaft mbH (στο εξής: Mayr-Melnhof) μετείχε, κατά την απόφαση, στις συναντήσεις των τεσσάρων προαναφερθέντων οργάνων της PG Paperboard, ήτοι της PWG, της PC, της JMC και της ΟΕ.

21 Καθ' όλη την κρίσιμη περίοδο, οι δραστηριότητες διαχειρίσεως και μάρκετινγκ της Mayr-Melnhof και της FS-Karton - κατασκευάστριας χαρτονιού στη Γερμανία, την οποία απέκτησε η πρώτη το 1984, - ήσαν απόλυτα ενοποιημένες. Συνεπώς, η Mayr-Melnhof θεωρήθηκε υπεύθυνη για τη συμμετοχή της FS-Karton στη σύμπραξη (αιτιολογική σκέψη 150 της αποφάσεως).

22 Η Mayr-Melnhof θεωρήθηκε επίσης υπεύθυνη για τη συμμετοχή στην παράβαση της θυγατρικής της Deisswil, εγκατεστημένης στη Ελβετία, της οποίας κατείχε το 66 %, για όλη τη διάρκεια της παραβάσεως (ίδια αιτιολογική σκέψη). Θεωρήθηκε επίσης υπεύθυνη για τη συμμετοχή στην παράβαση της Mayr-Melnhof Eerbeek BV (στο εξής: Eerbeek), εγκατεστημένης στις Κάτω Ξώρες, την οποία απέκτησε τον Σεπτέμβριο του 1990. Για τη συμπεριφορά της Eerbeek θεωρήθηκε υπεύθυνη από την ημερομηνία εξαγοράς της, ήτοι την 1η Ιανουαρίου 1990.

Διαδικασία

23 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη γραμματεία του Πρωτοδικείου στις 18 Οκτωβρίου 1994, η προσφεύγουσα άσκησε την υπό κρίση προσφυγή.

24 Κατά της αποφάσεως προσέφυγαν επίσης δεκαέξι από τις λοιπές δεκαοκτώ επιχειρήσεις που θεωρήθηκαν υπαίτιες της παραβάσεως (υποθέσεις T-295/94, T-301/94, T-304/94, T-308/94, T-309/94, T-310/94, T-311/94, T-317/94, T-319/94, T-327/94, T-334/94, T-337/94, T-338/94, T-348/94, T-352/94 και T-354/94).

25 Με επιστολή που κατέθεσε στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου στις 10 Ιουνίου 1996, η προσφεύγουσα στην υπόθεση T-301/94, Laakmann Karton GmbH, παραιτήθηκε της προσφυγής της, η δε υπόθεση διαγράφηκε από το πρωτόκολλο του Πρωτοδικείου με διάταξη της 18ης Ιουλίου 1996, T-301/94, Laakmann Karton κατά Επιτροπής (που δεν έχει δημοσιευθεί στη Συλλογή).

26 Κατά της αποφάσεως προσέφυγαν επίσης τέσσερις φινλανδικές επιχειρήσεις, μέλη του επαγγελματικού ομίλου Finnboard και ευθυνόμενες αλληλεγγύως, υπ' αυτή τους την ιδιότητα, για την πληρωμή του επιβληθέντος σ' αυτόν προστίμου (συνεκδικαζόμενες υποθέσεις T-339/94, T-340/94, T-341/94 και T-342/94).

27 Τέλος, προσφυγή άσκησε ο σύνδεσμος CEPI-Cartonboard, μη αποδέκτης της αποφάσεως. Παραιτήθηκε όμως της προσφυγής του με επιστολή που κατέθεσε στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου στις 8 Ιανουαρίου 1997, η δε υπόθεση διαγράφηκε από το πρωτόκολλο του Πρωτοδικείου με διάταξη της 6ης Μαρτίου 1997, T-312/94, CEPI-Cartonboard κατά Επιτροπής (που δεν έχει δημοσιευθεί στη Συλλογή).

28 Με επιστολή της 5ης Φεβρουαρίου 1997, το Πρωτοδικείο κάλεσε τους διαδίκους να μετάσχουν σε ανεπίσημη συνάντηση, ιδίως για ν' αναπτύξουν τις παρατηρήσεις τους επί του ενδεχομένου της συνεκδικάσεως των υποθέσεων T-295/94, T-304/94, T-308/94, T-309/94, T-310/94, T-311/94, T-317/94, T-319/94, T-327/94, T-334/94, T-337/94, T-338/94, T-347/94, T-348/94, T-352/94 και T-354/94, προς διευκόλυνση της προφορικής διαδικασίας. Κατά την εν λόγω συνάντηση, που πραγματοποιήθηκε στις 29 Απριλίου 1997, οι διάδικοι αποδέχθηκαν τη συνεκδίκαση αυτή.

29 Με διάταξη της 4ης Ιουνίου 1997, ο πρόεδρος του τρίτου πενταμελούς τμήματος του Πρωτοδικείου αποφάσισε να συνεκδικάσει λόγω συναφείας τις προαναφερθείσες υποθέσεις προς διευκόλυνση της προφορικής διαδικασίας, σύμφωνα με το άρθρο 50 του Κανονισμού Διαδικασίας, δέχθηκε δε αίτηση εμπιστευτικού χειρισμού την οποία υπέβαλε η προσφεύγουσα της παρούσας υποθέσεως.

30 Με διάταξη της 20ής Ιουνίου 1997, δέχθηκε αίτηση εμπιστευτικού χειρισμού την οποία υπέβαλε η προσφεύγουσα της υποθέσεως T-337/94 σχετικά με έγγραφο το οποίο προσκόμισε εις απάντηση γραπτής ερωτήσεως του Πρωτοδικείου.

31 Κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή, το Πρωτοδικείο (τρίτο πενταμελές τμήμα) αποφάσισε να λάβει μέτρα οργανώσεως της διαδικασίας, ζητώντας από τους διαδίκους να απαντήσουν σε ορισμένες γραπτές ερωτήσεις και να προσκομίσουν ορισμένα έγγραφα. Οι διάδικοι ανταποκρίθηκαν στα αιτήματα αυτά.

32 Οι διάδικοι των απαριθμουμένων στη σκέψη 28 υποθέσεων αγόρευσαν και απάντησαν στις προφορικές ερωτήσεις του Πρωτοδικείου κατά τη δημόσια συνεδρίαση που διεξήχθη από τις 25 Ιουνίου έως τις 8 Ιουλίου 1997.

Αιτήματα των διαδίκων

33 Η προσφεύγουσα ζητεί από το Πρωτοδικείο:

- να ακυρώσει το άρθρο 1 της αποφάσεως·

- να ακυρώσει το άρθρο 2 της αποφάσεως·

- να ακυρώσει το άρθρο 3 της αποφάσεως ή να μειώσει το καθοριζόμενο με τη διάταξη αυτή ποσό του προστίμου·

- να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.

34 Η Επιτροπή ζητεί από το Πρωτοδικείο:

- να απορρίψει την προσφυγή·

- να καταδικάσει την προσφεύγουσα στα δικαστικά έξοδα.

Επί του αιτήματος ακυρώσεως του άρθρου 1 της αποφάσεως

Α - Επί των λόγων ακυρώσεως περί παραβάσεως ουσιώδους τύπου

Επί του λόγου ακυρώσεως περί παραβάσεως του άρθρου 190 της Συνθήκης

Επιχειρήματα των διαδίκων

35 Η προσφεύγουσα υπενθυμίζει ότι σκοπός της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως είναι να προστατεύονται οι διοικούμενοι και να διευκολύνεται ο κοινοτικός δικαστής στην άσκηση του δικαστικού του ελέγχου (απόφαση του Δικαστηρίου της 20ής Μαρτίου 1959, 18/57, Nold κατά Ανωτάτης Αρχής, Συλλογή τόμος 1954-1964, σ. 323). Ειδικότερα, η Επιτροπή υποχρεούται να μνημονεύει τα πραγματικά και νομικά στοιχεία που την οδήγησαν να λάβει την απόφασή της από τα οποία εξαρτάται η κατά νόμον δικαιολόγησή της.

36 Περαιτέρω, μπορεί να μην απαντά μόνον σε όσα επιχειρήματα των αποδεκτών της αποφάσεως κρίνει όλως αβάσιμα (απόφαση του Πρωτοδικείου της 10ης Μαρτίου 1992, T-15/89, Chemie Linz κατά Επιτροπής, Συλλογή 1992, σ. II-1275, σκέψη 328). Εν προκειμένω, παρέβη την αρχή αυτή, διότι παρέλειψε να απαντήσει σε σωρεία βασικών επιχειρημάτων της προσφεύγουσας.

37 Βασικά, η Επιτροπή αγνόησε την επιχειρηματολογία ότι οι φερόμενες συμφωνίες και εναρμονισμένες πρακτικές δεν είχαν αισθητό αντίκτυπο στην κατάσταση της αγοράς. Η επιχειρηματολογία αυτή στηρίχτηκε σε εμπεριστατωμένη μελέτη, την έκθεση της London Economics (στο εξής: έκθεση LE). Η απόφαση (αιτιολογική σκέψη 115) δεν προσκομίζει καμμία απάντηση στις προβαλλόμενες στην έκθεση αυτή απόψεις.

38 Επί πλέον, η Επιτροπή παρέλειψε να εξετάσει τις ιδιομορφίες της αγοράς, τις οποίες εξέθεσε η προσφεύγουσα τόσο με την απάντησή της στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, όσο και κατά την ενώπιον της Επιτροπής ακρόαση. Οι τακτικές ανατιμήσεις, που συνηθίζονται στον κλάδο, μνημονεύονται στην απόφαση μόνον ως πραγματικό στοιχείο που συμβάλλει στην απόδειξη της υπάρξεως της φερομένης συμπράξεως (αιτιολογικές σκέψεις 18 έως 20). Ενεργώντας κατ' αυτόν τον τρόπο, η Επιτροπή παρέλειψε, κατά παράβαση του άρθρου 190 της Συνθήκης, να λάβει θέση επί των εξηγήσεων της προσφεύγουασς.

39 Τέλος, η Επιτροπή στηρίχτηκε σε εσφαλμένο ορισμό του κέρδους.

40 Η καθής υπενθυμίζει ότι η απόφαση είναι επαρκώς αιτιολογημένη, όταν μνημονεύει τα πραγματικά και νομικά στοιχεία που την οδήγησαν να λάβει την απόφασή της από τα οποία εξαρτάται η κατά νόμον δικαιολόγησή της (απόφαση του Πρωτοδικείου της 24ης Οκτωβρίου 1991, T-3/89, Atochem κατά Επιτροπής, Συλλογή 1991, σ. II-1177, σκέψη 222). Οι επιταγές αυτές πληρούνται πλήρως εν προκειμένω.

41 Υποστηρίζει ότι έλαβε θέση επί της εκθέσεως LE, όχι μόνον στην αιτιολογική σκέψη 115 της αποφάσεως, αλλά και στις αιτιολογικές σκέψεις 16, 21 και 101. Η απόφαση περιέχει επίσης εμπεριστατωμένη περιγραφή της αγοράς του χαρτονιού (αιτιολογικές σκέψεις 6 έως 21). Ειδικότερα, η Επιτροπή εξέτασε τόσο τις επενδυτικές ανάγκες της αγοράς (αιτιολογική σκέψη 13), όσο και την ισχύουσα στον τομέα συνήθεια να γίνονται ταυτόχρονες ανατιμήσεις σε ορισμένες στιγμές του έτους (αιτιολογική σκέψη 18).

Εκτίμηση του Πρωτοδικείου

42 Κατά πάγια νομολογία, η υποχρέωση αιτιολογήσεως μιας ατομικής αποφάσεως σκοπό έχει να επιτρέψει στον κοινοτικό δικαστή να ασκήσει τον έλεγχό του επί της νομιμότητας της αποφάσεως και να παράσχει στον ενδιαφερόμενο ικανές ενδείξεις ως προς το αν η απόφαση έχει επαρκές έρεισμα ή αν ενδεχομένως πάσχει ελάττωμα λόγω του οποίου θα μπορούσε να αμφισβητηθεί το κύρος της, το δε περιεχόμενο της υποχρεώσεως αυτής εξαρτάται από τη φύση της περί ης πρόκειται πράξεως και από το πλαίσιο εντός του οποίου εκδόθηκε (βλ., μεταξύ άλλων, απόφαση του Πρωτοδικείου της 11ης Δεκεμβρίου 1996, T-49/95, Van Megen Sports κατά Επιτροπής, Συλλογή 1994, σ. ΙΙ-1799, σκέψη 51). Και ναι μεν η Επιτροπή υποχρεούται, βάσει του άρθρου 190 της Συνθήκης, να μνημονεύει τα πραγματικά και νομικά στοιχεία από τα οποία εξαρτάται η νόμιμη δικαιολόγηση της αποφάσεως και τις σκέψεις που την οδήγησαν να την λάβει, δεν απαιτείται όμως να λαμβάνει θέση εφ' όλων των πραγματικών και νομικών ζητημάτων που ανακινήθηκαν κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας (βλ. ιδίως απόφαση του Δικαστηρίου της 29ης Οκτωβρίου 1980, 209/78 έως 215/78 και 218/78, Van Landewyck κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1980/III, σ. 207, σκέψη 66).

43 Εν προκειμένω, η απόφαση αιτιολογεί λεπτομερώς γιατί η Επιτροπή έκρινε ότι δεν έπρεπε να δεχθεί την επιχειρηματολογία ορισμένων επιχειρήσεων, μεταξύ των οποίων και της προσφεύγουσας, ότι η διαπιστωθείσα παράβαση δεν επέφερε αποτελέσματα στην αγορά (βλ. ιδίως αιτιολογικές σκέψεις 101, 102 και 115 της αποφάσεως). Ομοίως, στην απόφαση εξετάστηκαν όλες οι ιδιομορφίες της αγοράς τις οποίες επικαλέστηκε η προσφεύγουσα (βλ. ιδίως αιτιολογικές σκέψεις 13 και 18).

44 Τέλος, η επιχειρηματολογία με την οποία η προσφεύγουσα αμφισβητεί την ακρίβεια της κρίσεως της Επιτροπής σχετικά με το κέρδος το οποίο πορίστηκαν οι παραγωγοί του τομέα (βλ. σκέψη 39 ανωτέρω), καθ' όσον εμπίπτει στην εξέταση του βασίμου της αποφάσεως, δεν ασκεί επιρροή στο παρόν πλαίσιο.

45 Επομένως, ο παρών λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.

Επί του λόγου ακυρώσεως περί παραβάσεως των περί αποδείξεως κανόνων του κοινοτικού δικαίου

46 Η προσφεύγουσα διατείνεται ότι η Επιτροπή παραγνώρισε τους περί αποδείξεως κανόνες του κοινοτικού δικαίου, καθ' όσον στηρίχτηκε σε απλά τεκμήρια και υποθέσεις και σε φανταστικές εμπειρικές θεωρίες. Ειδικότερα, η Επιτροπή υπερεκτίμησε την αποδεικτική ισχύ των δηλώσεων της Stora, δεδομένου ότι η επιχείρηση αυτή ανελάμβανε, σύμφωνα με όσα λέει η Επιτροπή, την κύρια ευθύνη των φερομένων παραβάσεων (αιτιολογική σκέψη 46 της αποφάσεως).

47 Με την επιχειρηματολογία της αυτή, η προσφεύγουσα αμφισβητεί, στην πραγματικότητα, τον τρόπο με τον οποίο η Επιτροπή εκτιμά τα αποδεικτικά στοιχεία τα οποία επικαλείται στην απόφαση. Εφόσον μια τέτοια επιχειρηματολογία εμπίπτει στην εξέταση του βασίμου της αποφάσεως, ο παρών λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.

Β - Επί των λόγων ακυρώσεως περί παραβάσεως ουσιαστικών κανόνων

Επί του λόγου ακυρώσεως περί ελλείψεως συμφωνιών ως προς τις τιμές

Επιχειρήματα των διαδίκων

48 Η προσφεύγουσα εκθέτει, κατ' αρχάς, ορισμένες ιδιομορφίες της αγοράς του χαρτονιού, ουσιώδεις για την κατανόηση του τρόπου σχηματισμού των τιμών καταλόγου και των τιμών των συναλλαγών. Για να μπορούν να μετακυλίουν τις ενδεχόμενες ανατιμήσεις του χαρτονιού στους πελάτες τους, οι μεταποιητές απαιτούσαν ανέκαθεν από τους παραγωγούς χαρτονιού να καθορίζουν τις τιμές για κάθε εξάμηνο και να τους γνωστοποιούν τις προθέσεις τους σχετικά με τις ανατιμήσεις δυο μήνες πριν τουλάχιστον. Οι μεταποιητές απαιτούσαν οι ενδεχόμενες ανατιμήσεις του χαρτονιού να είναι της τάξεως του 5 % τουλάχιστον.

49 Οι συναντήσεις μεταξύ παραγωγών χαρτονιού, επομένως, δεν είχαν τη σημασία την οποία τους αποδίδει η Επιτροπή. Συγκεκριμένα, η αντίληψη που είχαν οι παραγωγοί για το ύψος κάθε ανατιμήσεως επηρεαζόταν από τις αυξήσεις του κόστους που τους έθιγαν όλους κατά τον ίδιο, λίγο ως πολύ, τρόπο. Όλες οι ανατιμήσεις ήσαν απολύτως αναγκαίες λόγω των αυξήσεων του κόστους παραγωγής.

50 Επί πλέον, οι παραγωγοί δεν ήσαν υποχρεωμένοι να συμφωνούν με την απόφαση την οποία ελάμβανε ένας μόνος παραγωγός να αυξήσει τις τιμές καθ' ορισμένο ποσό. Συνηθίζεται, όμως, σ' αυτού του είδους την αγορά αγαθών μαζικής παραγωγής, λίγο ως πολύ ομοιογενών, οι πωλήσεις να γίνονται βάσει ενιαίων τιμών καταλόγου, πράγμα που σημαίνει ότι, στις κατ' ιδίαν διαπραγματεύσεις με τους πελάτες, λειτουργεί πραγματικός ανταγωνισμός.

51 Η αγορά εξασφάλιζε τη διαφάνεια των πρωτοβουλιών για τις τιμές, διότι, άπαξ απεστέλλοντο οι επιστολές με τις οποίες ανεγγέλλοντο οι ανατιμήσεις, οι παραγωγοί, κατά τη διάρκεια της προθεσμίας την οποία απαιτούσαν οι μεταποιητές, διέθεταν επαρκή χρόνο για να λάβουν γνώση των πρωτοβουλιών τις οποίες είχαν κατά νουν άλλοι παραγωγοί, καθώς και της αντιδράσεως των αγοραστών, πριν αποφασίσουν οι ίδιοι αν θα τις ακολουθήσουν ή όχι. Προσθέτει ότι η Επιτροπή δεν υποστήριξε ότι υπήρχαν περιορισμοί του ανταγωνισμού επηρεάζοντες τις κατ' ιδίαν διαπραγματεύσεις επί των τιμών με τους αγοραστές.

52 Η Επιτροπή παρέλειψε να λάβει υπόψη το γεγονός ότι η ζήτηση χαρτονιού καθορίζεται αποκλειστικά από τη ζήτηση συσκευασίμων αγαθών. Συνεπώς, ένας παραγωγός δεν μπορεί καν να κερδίσει κατ' ανάγκην μερίδια αγοράς μειώνοντας τις τιμές του, δεδομένου ότι συχνάκις οι μεταποιητές προσαρμόστηκαν στις ποιότητες χαρτονιού του συνήθους προμηθευτή τους και ότι μπορούν, χωρίς μεγάλη δυσχέρεια, να τον ωθήσουν να μειώσει και τις τιμές του.

53 Τέλος, η Επιτροπή δεν έλαβε προσηκόντως υπόψη τις βαρειές επενδύσεις που ήσαν αναγκαίες στον τομέα του χαρτονιού.

54 Η προσφεύγουσα ακολούθως διατείνεται ότι συμφωνία κατά την έννοια του άρθρου 85 της Συνθήκης υφίσταται μόνον όταν οι επιχειρήσεις έχουν εκφράσει την κοινή τους βούληση να συμπεριφέρονται στην αγορά καθ' ορισμένο τρόπο (προαναφερθείσα απόφαση Chemie Linz κατά Επιτροπής, σκέψη 301). Κατά συνέπεια, η έννοια της συμφωνίας εμπεριέχει την ύπαρξη υποχρεώσεως συνισταμένης στην πραγματική βούληση όσων συμμετέχουν να δεσμευτούν, υποχρεώσεως που δεν πρέπει κατ' ανάγκην να είναι νομικώς δεσμευτική. Για να διαπιστωθεί η ύπαρξη συμφωνίας, πρέπει οι ενδιαφερόμενοι να αναλαμβάνουν την ηθική τουλάχιστον υποχρέωση ότι θα συμπεριφέρονται σύμφωνα με όσα έχουν συνομολογήσει. Η Επιτροπή όμως δεν ισχυρίστηκε καν, στην απόφαση, ότι οι επιχειρήσεις είχαν όντως δεσμευτεί ότι θα τηρήσουν ορισμένη συμπεριφορά σκοπούσα στον περιορισμό του ανταγωνισμού.

55 Η προσφεύγουσα παραδέχεται ότι μετέσχε σε ανταλλαγές πληροφοριών επί των προβλεπομένων ανατιμήσεων και ότι οι ανταλλαγές αυτές πληροφοριών μπορούν να θεωρηθούν ως εναρμονισμένη πρακτική περιορίζουσα τον ανταγωνισμό. Τα αποδεικτικά, όμως, στοιχεία, τα οποία επικαλείται η Επιτροπή στις αιτιολογικές σκέψεις 74 επ. της αποφάσεως, δεν στοιχειοθετούν την ύπαρξη συμφωνιών. Ειδικότερα, η δεύτερη δήλωση της Stora (παράρτημα 39 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων), στην οποία στηρίζεται η Επιτροπή, δεν περιέχει καμμία ένδειξη περί υπάρξεως τέτοιων συμφωνιών. Άλλωστε, οι δηλώσεις της Stora δεν έχουν καμμία αποδεικτική ισχύ.

56 Περαιτέρω, το ότι οι παραγωγοί προέβησαν σε ανατιμήσεις, που ήσαν σε μεγάλο βαθμό ομοιόμορφες και τέθηκαν σε ισχύ λίγο ως πολύ ταυτόχρονα, δεν αποδεικνύει ότι υπήρχαν δεσμευτικές συμφωνίες για τις τιμές. Τα στοιχεία αυτά αντανακλούν απλώς τις ειδικές συνθήκες της οικείας αγοράς.

57 Τέλος, η προσφεύγουσα αμφισβητεί την ύπαρξη αιτιώδους συναφείας μεταξύ των συζητήσεων για τις αυξήσεις των τιμών καταλόγου και των τιμών των συναλλαγών που σημειώθηκαν στην αγορά· αμφισβητεί, κατά συνέπεια, ότι οι πραγματικές ανατιμήσεις μπορούν να θεωρηθούν ως απόδειξη της υπάρξεως συμφωνιών για τις τιμές.

58 Η Επιτροπή διατείνεται ότι για να υφίσταται, κατά τη νομολογία, συμφωνία κατά την έννοια του άρθρου 85, αρκεί να έχουν εκφράσει οι επιχειρήσεις την κοινή τους βούληση να συμπεριφέρονται στην αγορά καθ' ορισμένο τρόπο (βλ. απόφαση του Πρωτοδικείου της 17ης Δεκεμβρίου 1991, T-7/89, Hercules Chemicals κατά Επιτροπής, Συλλογή 1991, σ. II-1711, σκέψη 256).

59 Τονίζει ότι, στις αιτιολογικές σκέψεις 72 έως 90 της αποφάσεως, παρέθεσε λεπτομερώς τις αποδείξεις που θεμελιώνουν τη φύση της επίδικης παραβάσεως. Σύμφωνα με τις αποδείξεις αυτές, οι παραγωγοί χαρτονιού συνεννούνταν εκ των προτέρων, στην PWG, σχετικά με την έκταση κάθε ανατιμήσεως και συμφωνούσαν ποιος από αυτούς θα ανήγγελλε πρώτος την αύξηση (και πότε), και καθώς και ποιες ημερομηνίες θα ακολουθούσαν οι λοιποί κατασκευαστές αποστέλλοντας δικές τους αναγγελίες ανατιμήσεων (αιτιολογική σκέψη 73 της αποφάσεως).

60 Υπ' αυτές τις συνθήκες, η επιχειρηματολογία της προσφεύγουσας ότι η συχνότητα και η φύση των αναγγελιών των ανατιμήσεων εξηγούντο από τις επιθυμίες των πελατών δεν αναιρεί την ύπαρξη συμφωνιών. Ούτε η επιχειρηματολογία της περί της διαφάνειας της αγοράς, την οποία δημιουργούσαν οι επιστολές αναγγελίας των ανατιμήσεων, και περί των χαρακτηριστικών της αγοράς ασκεί επιρροή, διότι οι επιχειρήσεις αποδεδειγμένα είχαν συνομολογήσει τις ανατιμήσεις εκ των προτέρων.

61 Περαιτέρω, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η συμπαιγνία ως προς τις τιμές αποτελούσε μέρος γενικότερου σχεδίου. Συγκεκριμένα, σε ένα τόσο σύνθετο σύστημα συμφωνιών, τα επί μέρους μέτρα έπρεπε να συνεκτιμώνται σε συνάρτηση προς τον γενικό σκοπό της συμπράξεως (αιτιολογική σκέψη 128 της αποφάσεως). Δεδομένου ότι οι συμπράξεις ετίθεντο με αύξοντα ρυθμό σε εφαρμογή, ότι οι πρωτοβουλίες για τις τιμές προγραμματίζονταν και υλοποιούνταν από κοινού και ότι υπήρχε συμφωνία επί των μεριδίων αγοράς και του ελέγχου του όγκου των πωλήσεων, η Επιτροπή εμμένει στα παρατιθέμενα στις αιτιολογικές σκέψεις 131 και 132 συμπεράσματά της, ότι η παράβαση έπρεπε να χαρακτηρισθεί ως εναρμονισμένη πρακτική από το δεύτερο εξάμηνο του 1986 και εμφάνιζε, από τα τέλη του 1987, όλα τα χαρακτηριστικά μιας πραγματικής συμφωνίας κατά την έννοια του άρθρου 85 της Συνθήκης.

62 Τέλος, υποστηρίζει ότι οι ανατιμήσεις επηρέασαν τις πράγματι χρεωθείσες τιμές.

Εκτίμηση του Πρωτοδικείου

63 Η προσφεύγουσα παραδέχεται τη συμμετοχή της σε διαβούλευση για τις μελλοντικές ανατιμήσεις.

64 Κατά την απόφαση, οι μνημονευόμενες στο άρθρο 1 αυτής επιχειρήσεις ευθύνονταν για τον «κατόπιν συμφωνίας τακτικό καθορισμό των αυξήσεων των τιμών που θα γίνονται σε κάθε εθνική αγορά» (αιτιολογική σκέψη 130, δεύτερο εδάφιο, τρίτη περίπτωση). Όπως υπέμνησε η Επιτροπή (σκέψη 61 ανωτέρω), εθεώρησε ότι συμφωνία υπήρχε από τα τέλη του 1987.

65 Κατά πάγια νομολογία, για να υφίσταται συμφωνία κατά την έννοια του άρθρου 85, παράγραφος 1, αρκεί οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις να έχουν εκφράσει την κοινή τους βούληση να συμπεριφέρονται στην αγορά καθ' ορισμένο τρόπο (βλ. ιδίως αποφάσεις του Δικαστηρίου της 15ης Ιουλίου 1970, 41/69, ACF Chemiefarma κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1969-1971, σ. 397, σκέψη 112, και Van Landewyck κ.λπ. κατά Επιτροπής, όπ.π., σκέψη 86, και προαναφερθείσα απόφαση Hercules Chemicals κατά Επιτροπής, σκέψη 256). Υπ' αυτές τις συνθήκες, παρέλκει να ερευνηθεί, αντιθέτως προς ό,τι υποστηρίζει η προσφεύγουσα, αν οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις θεωρούσαν ότι υπεχρεούντο - νομικώς, πραγματικώς ή ηθικώς - να τηρήσουν τη συμφωνηθείσα συμπεριφορά.

66 Πρέπει, επομένως, να ερευνηθεί αν η Επιτροπή απέδειξε ότι οι αποδέκτριες της αποφάσεως επιχειρήσεις είχαν εκφράσει την κοινή τους βούληση να τηρήσουν στην αγορά ορισμένη συμπεριφορά ως προς τις τιμές.

67 Όσον αφορά τις πρωτοβουλίες για τις τιμές, η Stora δηλώνει, μεταξύ άλλων, τα εξής (παράρτημα 39 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, παράγραφοι 27, 28 και 30):

«(...) το 1987, το παραγωγικό δυναμικό και η κατανάλωση ήσαν περίπου σε ισορροπία. Το έτος εκείνο, το παραγωγικό δυναμικό υπερέβαινε την κατανάλωση κατά 5 %. Η διαφορά αυτή (που ήταν κατά πολύ μικρότερη απ' όσην είχε καταγράψει μέχρι τότε ο κλάδος) παρέσχε στην PWG την ευκαιρία να επιτύχει συμφωνία επί των ανατιμήσεων από το 1987 και εφεξής, με κάποια βεβαιότητα ότι η εφαρμογή των ανατιμήσεων θα ήταν επιτυχής. Όταν η ευκαιρία αυτή εμφανίστηκε, το μέλημα των κατασκευαστών ήταν να αντισταθμίσουν τις ζημίες που είχαν υποστεί κατά τα παρελθόντα έτη.

Η PWG εθεώρησε ότι έπρεπε να τεθεί σε εφαρμογή μια πρώτη ανατίμηση 10 % το 1988. Αυτή αντιπροσώπευε, π.χ., ανατίμηση 50 FF για 100 χιλιόγραμμα ποιότητας GC και ανατίμηση 35 FF για 100 χιλιόγραμμα ποιότητας GD στη γαλλική αγορά. Παρόμοιες ανατιμήσεις εφαρμόστηκαν σε άλλες χώρες. Επακολούθησαν ανατιμήσεις ισοδύναμες σε απόλυτους τιμές, πράγμα που μείωνε το ποσοστό της ανατιμήσεως.

(...)

Η PWG συζητούσε και συμφωνούσε ποιος κατασκευαστής θα ανήγγελλε πρώτος κάθε ανατίμηση και πότε οι λοιποί βασικοί κατασκευαστές θα ανήγγελλαν τις δικές τους. Το σχέδιο δεν ήταν κάθε φορά το ίδιο.»

68 Και προσθέτει (παράρτημα 39 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, παράγραφοι 13 και 14):

«(...) σκοπός της JMC ήταν ιδίως να καταρτίζει συγκριτικούς τιμοκαταλόγους για ορισμένους μεγάλους πελάτες και να εκπονεί, για κάθε χώρα, τις λεπτομέρειες της εφαρμογής των αποφάσεων τις οποίες ελάμβανε για τις τιμές η PWG, τόσο για τις ποιότητες GC όσο και για τις ποιότητες GD.

Η JMC συζητούσε για τη λεπτομερή ανά αγορά εφαρμογή των αποφάσεων τις οποίες ελάμβανε για τις τιμές η PWG και έδινε αναφορά στην τελευταία.»

69 Κατά τη Stora, επομένως, οι συναντώμενες στο πλαίσιο της PWG και της JMC επιχειρήσεις εξέφραζαν την κοινή τους βούληση να προβαίνουν σε όμοιες και ταυτόχρονες ανατιμήσεις στις επί μέρους εθνικές αγορές.

70 Τις δηλώσεις της Stora στηρίζουν, ως προς το ζήτημα αυτό, διάφορα αποδεικτικά έγγραφα, τα οποία επικαλείται η Επιτροπή στις αιτιολογικές σκέψεις 74 επ. της αποφάσεως.

71 Αρκεί να αναφερθούν, συναφώς, οι τρεις τιμοκατάλογοι που μνημονεύονται στις αιτιολογικές σκέψεις 79, 80 και 83 της αποφάσεως. Οι κατάλογοι, τους οποίους η Επιτροπή έλαβε από τις εγκαταστάσεις της Rena (παραρτήματα 110 και 111 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων) και της Finnboard (UK) Ltd, περιλαμβάνουν στοιχεία για διαφόρους τύπους χαρτονιού και για διάφορες χώρες της Κοινότητας, για τις ακριβείς ημερομηνίες και τα ακριβή ποσά των ανατιμήσεων τις οποίες εφάρμοσαν οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις τον Απρίλιο του 1989, τον Σεπτέμβριο/Οκτώβριο του 1989 και τον Απρίλιο του 1990. Τα στοιχεία των τριών τιμοκαταλόγων, που αφορούν τις ανατιμήσεις και τις ημερομηνίες εφαρμογής τους, επιβεβαιώνονται από την πράγματι εκδηλωθείσα συμπεριφορά των επιχειρήσεων στην αγορά (βλ. τους συνημμένους στην απόφαση πίνακες Δ, Ε και Στ του παραρτήματος της αποφάσεως).

72 Επί πλέον, η Επιτροπή έλαβε από τη Rena χειρόγραφες σημειώσεις που αναφέρονται σε συνεδρίαση της JMC της 6ης Σεπτεμβρίου 1990 (παράρτημα 118 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων) και περιέχουν, μεταξύ άλλων, το εξής χωρίο:

«Την επόμενη εβδομάδα, τον Σεπτέμβριο θα ανακοινωθεί αύξηση των τιμών

Γαλλία 40 FF

Κάτω Ξώρες 14

Γερμανία 12 DM

Ιταλία 80 LΙΤ

Βέλγιο 2,50 BFR

Ελβετία 9 SF

Ηνωμένο Βασίλειο 40 UK£

Ιρλανδία 45 IR£

Η αύξηση των τιμών θα είναι "η ίδια" για όλες τις ποιότητες, GD, UD, GT, GC κ.λπ. θα είναι ίση.

Μόνο μία αύξηση της τιμής ετησίως.

Για τις παραδόσεις από 7 Ιανουαρίου.

Όχι αργότερα από τις 31 Ιανουαρίου.

Επιστολή της 14ης Σεπτεμβρίου για την αύξηση των τιμών (Mayr-Melnhof).

19 Σεπτεμβρίου η Feldmόhle διαβιβάζει επιστολή.

Η Cascades πριν από το τέλος Σεπτεμβρίου.

Όλοι πρέπει να αποστείλουν τις επιστολές τους πριν από τις 8 Οκτωβρίου».

73 Η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί ότι οι τρεις προαναφερθέντες τιμοκατάλογοι αφορούν διαβούλευση για τις τιμές, ούτε ότι το παράρτημα 118 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων αφορά τη συνεδρίαση της JMC της 6ης Σεπτεμβρίου 1990.

74 Κατά συνέπεια, χωρίς να είναι αναγκαίο να εξετάσει άλλα αποδεικτικά στοιχεία, το Πρωτοδικείο θεωρεί ότι η Επιτροπή απέδειξε ότι οι επιχειρήσεις που μετείχαν στις συναντήσεις της PWG και της JMC είχαν εκφράσει την κοινή τους βούληση να προβούν σε ομοιόμορφες και ταυτόχρονες ανατιμήσεις. Δικαιολογημένα, επομένως, η Επιτροπή χαρακτήρισε τη συμφωνία ως σύμπτωση βουλήσεων μεταξύ της προσφεύγουσας και άλλων παραγωγών χαρτονιού επί των πρωτοβουλιών για τις τιμές από τα τέλη του 1987.

75 Υπ' αυτές τις συνθήκες, τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας περί ιδιομορφίας της αγοράς χαρτονιού αφενός και περί της ελλείψεως αιτιώδους συναφείας μεταξύ των αυξήσεων των τιμών καταλόγου και των αυξήσεων των τιμών των συναλλαγών αφετέρου δεν ασκούν επιρροή. Συγκεκριμένα, και αν ακόμη υποτεθεί ότι οι προβληθέντες από την προσφεύγουσα πραγματικοί ισχυρισμοί είναι βάσιμοι, δεν αναιρείται ο χαρακτηρισμός της συμφωνίας ως παραβάσεως την οποία διέπραξε η προσφεύγουσα ως προς τις τιμές από τα τέλη του 1987.

76 Επομένως, ο παρών λόγος ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.

Επί του λόγου ακυρώσεως περί ελλείψεως συμφωνίας και εναρμονισμένης πρακτικής σχετικά με τη φερόμενη πολιτική της «τιμής πριν από την ποσότητα»

Επιχειρήματα των διαδίκων

77 Τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας εντάσσονται σε τρεις κατηγορίες.

78 Πρώτον, η προσφεύγουσα επιχειρηματολογεί ότι δεν υπήρξε συμφωνία και εναρμονισμένη πρακτική σχετικά με τη διατήρηση των μεριδίων αγοράς σε σταθερό επίπεδο.

79 Υποστηρίζει ότι οι ισχυρισμοί της Επιτροπής περί διαβουλεύσεως για το «πάγωμα» των μεριδίων αγοράς των βασικών παραγωγών χαρτονιού στηρίζονται αποκλειστικά στις δηλώσεις της Stora και σε ένα εμπιστευτικό σημείωμα, με ημερομηνία της 28ης Δεκεμβρίου 1988, που βρέθηκε στην FS-Karton (παράρτημα 73 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων). Τα έγγραφα όμως αυτά δεν περιέχουν κανένα στοιχείο που να αποδεικνύει την ύπαρξη συμφωνίας ή εναρμονισμένης πρακτικής «παγώματος» των μεριδίων αγοράς.

80 Το παράρτημα 73 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων αποτελεί απλώς έκθεση της γενικής καταστάσεως συνταχθείσα από τον διευθυντή μάρκετινγκ της FS-Karton· σκοπός της είναι να δικαιολογήσει, στη διεύθυνση του ομίλου, τη στασιμότητα του κύκλου εργασιών της FS-Karton. Συναφώς, από το σημείωμα αυτό προκύπτει ότι ο διευθυντής μάρκετινγκ είχε διατυπώσει επιφυλάξεις για τη νέα πολιτική πωλήσεων του ομίλου, κατά την οποία επιβαλλόταν στις θυγατρικές απόλυτη πειθαρχία τιμών, έστω και αν αυτό συνεπαγόταν μείωση του όγκου των πωλήσεων. Το σημείωμα αποδεικνύει ότι τέτοια απόφαση είχε ληφθεί από τη διεύθυνση του ομίλου και είχε επιβληθεί στον διευθυντή μάρκετινγκ της FS-Karton. Αυτός άλλωστε δεν εγνώριζε το περιεχόμενο των συζητήσεων που γίνονταν εντός της PG Paperboard.

81 Ως προς τις δηλώσεις της Stora, δεν περιέχουν κανένα στοιχείο που να αποδεικνύει την ύπαρξη της φερομένης βασικής συμφωνίας για κάποια λεγόμενη πολιτική της «τιμής πριν από την ποσότητα». Συγκεκριμένα, η δεύτερη δήλωση της Stora αναφέρει μόνο «συζητήσεις» επί των μεριδίων αγοράς (παράρτημα 39 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, σ. 4 και 11). Ομοίως, η τρίτη δήλωση της Stora (παράρτημα 43 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων) αναφέρεται σε «discussions» και σε «understandings» (σ. 1 και 2). Περαιτέρω, γίνεται λόγος όχι για βασική συμφωνία, αλλά για διάφορες μεμονωμένες συμφωνίες που στηρίζονται στις αριθμητικές τιμές του προηγουμένου έτους, συμφωνίες άλλωστε μη επιβεβαιούμενες από άλλα έγγραφα. Η Stora δεν χρησιμοποίησε τον όρο «συμφωνία» με την ιδιαίτερη έννοια του άρθρου 85 της Συνθήκης (βλ. ανωτέρω σκέψεις 54 επ.), διότι, όπως δήλωσε η ίδια, οι «συμφωνίες» τις οποίες πραγματοποιούσαν οι παραγωγοί δεν ήσαν αναγκαστικές και ετηρούντο μόνον εφόσον ικανοποιούσαν το δικό τους συμφέρον (παράρτημα 39 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, σ. 4, και αιτιολογική σκέψη 59 της αποφάσεως).

82 Επί πλέον, η αξιοπιστία των δηλώσεων της Stora είναι αμφίβολη, δεδομένου ότι η συνεργασία αυτής της επιχειρήσεως με την Επιτροπή μπορεί να εξηγηθεί από τις συζητήσεις για το ύψος της μειώσεως του προστίμου η οποία θα εχορηγείτο ως αντάλλαγμα.

83 Τέλος, το χειρόγραφο σημείωμα της 11ης Ιανουαρίου 1990 που βρέθηκε στον διευθυντή πωλήσεων της FS-Karton (παράρτημα 113 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, αιτιολογικές σκέψεις 84 έως 86 της αποφάσεως) συντάχθηκε στο πλαίσιο της προετοιμασίας εσωτερικής εκθέσεως που προοριζόταν για τη διεύθυνση της Mayr-Melnhof, οι δε πληροφορίες τις οποίες περιλαμβάνει στηρίζονται σε προσωπικές εικασίες του διευθυντή, καθώς και σε στοιχεία τα οποία απεκόμισε από συζητήσεις με συναδέλφους και πελάτες. Τα λοιπά έγγραφα τα οποία μνημονεύει η Επιτροπή δεν παρέχουν έρεισμα στους ισχυρισμούς της.

84 Δεύτερον, η προσφεύγουσα επικαλείται την εξέλιξη των μεριδίων της στην αγορά. Επισημαίνει σχετικώς ότι η αύξηση της παραγωγικής ικανότητας της FS-Karton κατά 200 000 τόννους κατ' έτος το 1990 μαρτυρεί ότι πρόθεσή της ήταν να αυξήσει το μερίδιό της στην αγορά στο έδαφος όπου είχε τις κυριότερες διεξόδους της, ήτοι στην κοινοτική αγορά. Το ότι εξήγε σε μη κοινοτικές αγορές δεν έχει καμμία σχέση με τον πραγματικό έλεγχο της προσφοράς, αλλά αντιστοιχεί στους στοιχειώδεις κανόνες μιας συμπεριφοράς σύμφωνης προς τα δεδομένα της αγοράς. Συγκεκριμένα, η πολιτική της «τιμής πριν από την ποσότητα» την οποία ακολουθούσε στηριζόταν σε δική της απόφαση, που αποσκοπούσε στην αποφυγή της γενικευμένης καταρρεύσεως των τιμών στην κοινοτική αγορά.

85 Περαιτέρω, τα μερίδια αγοράς των διαφόρων παραγωγών, περιλαμβανομένων και των δικών της, επίσης εξελίχθηκαν. Αποκρούει την ανάλυση της Επιτροπής, κατά την οποία οι διακυμάνσεις των μεριδίων αγοράς εξηγούνταν από το γεγονός ότι τα μερίδια της αγοράς δεν ήσαν παγιωμένα, αλλά υπέκειντο κατά περιόδους σε αναπροσαρμογές και επαναδιαπραγματεύσεις, και ότι οι συζητήσεις για τα μερίδια αγοράς άρχιζαν κάθε χρόνο σε νέα βάση. Πράγματι, είναι όλως αναπόδεικτοι οι ισχυρισμοί αυτοί, όπως και ο ισχυρισμός της Επιτροπής ότι οι παραγωγοί που αύξαναν το μερίδιό τους στην αγορά είχαν ανακληθεί στην τάξη.

86 Τρίτον, η προσφεύγουσα αναπτύσσει επιχειρηματολογία σχετική με τα διαστήματα διακοπής και την εξέλιξη του όγκου παραγωγής.

87 Κατ' αρχάς, η Επιτροπή δεν έλαβε δεόντως υπόψη το γεγονός ότι η ευρωπαϋκή αγορά του χαρτονιού είναι μια αγορά αγοραστών. Περιγράφει συναφώς τα χαρακτηριστικά των σχέσεων μεταξύ παραγωγών και των πελατών τους.

88 Ακολούθως, ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή δεν παρέσχε την παραμικρή απόδειξη περί διακανονισμού των διαστημάτων διακοπής μεταξύ των μεγάλων κατασκευαστών. Οι ισχυρισμοί αυτοί στηρίζονται μόνο σε κάποιους αόριστους υπαινιγμούς που περιέχονται στη δεύτερη δήλωση της Stora. Περαιτέρω, η Επιτροπή ουδέποτε απάντησε στο επιχείρημά της ότι είχε ανέκαθεν χρησιμοποιήσει το maximum της παραγωγικής της ικανότητας, επιχείρημα ωστόσο το οποίο επιρρωννύει ένας - συνημμένος στο δικόγραφο της προσφυγής - πίνακας για τη χρήση του παραγωγικού της δυναμικού. Ο χρόνος πραγματικής διακοπής των μηχανών που σημειώθηκε το 1990 στα εργοστάσια της Mayr-Melnhof εδικαιολογείτο από τη θέση σε λειτουργία μιας νέας μηχανής, εργασίες συντηρήσεως, δοκιμές και εργασίες μετατροπής.

89 Απαντώντας στην επιχειρηματολογία της προσφεύγουσας, η Επιτροπή αναφέρεται, κατ ουσίαν, στις διαπιστώσεις που περιέχονται στην απόφαση σχετικά με την πολιτική της «τιμής πριν από την ποσότητα» (αιτιολογικές σκέψεις 51 έως 60). Παραπέμπει επίσης στη δεύτερη δήλωση της Stora (παράρτημα 39 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, ειδικότερα σ. 3, 12, 14 και 15).

90 Όσον αφορά ειδικότερα το «πάγωμα» των υφισταμένων μεριδίων αγοράς των βασικών κατασκευαστών, διατείνεται ότι αυτό ήταν απαραίτητο στοιχείο της πολιτικής της «τιμής πριν από την ποσότητα», που αποσκοπούσε στον έλεγχο της πολιτικής που πράγματι ακολουθούσαν τα μέλη της συμπράξεως ως προς τις ποσότητες. Το ότι υπήρχε διαβούλευση για το «πάγωμα» των μεριδίων αγοράς αποδεικνύεται ιδίως από το εμπιστευτικό σημείωμα που βρέθηκε στην FS-Karton (παράρτημα 73 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων). Περαιτέρω, υπενθυμίζει ότι η απόφαση μνημονεύει πλήθος άλλων αποδεικτικών στοιχείων, τα οποία η Mayr-Melnhof ουδόλως μνημονεύει και τα οποία επιρρωννύουν με ακρίβεια τα όσα περιέχονται στη δεύτερη δήλωση της Stora, καθώς και στο εμπιστευτικό σημείωμα της FS-Karton (βλ. αιτιολογικές σκέψεις 84, 87, 94 και 95 της αποφάσεως, καθώς και τα εκεί διαλαμβανόμενα έγγραφα).

91 Ως προς τις δηλώσεις της Stora, η Επιτροπή επαναλαμβάνει ότι η σύμπτωση βουλήσεων για την τήρηση κοινής μελλοντικής συμπεριφοράς στην αγορά συνιστά παράβαση του άρθρου 85 της Συνθήκης. Τις δηλώσεις αυτές επιρρωννύουν, καθ' όλα τα βασικά τους σημεία, και άλλα έγγραφα· επομένως, δεν συντρέχει λόγος αμφιβολίας ως προς την αξιοπιστία τους. Αμφισβητεί, άλλωστε, ότι συμφώνησε με τη Stora για το ύψος του προστίμου και την προσδοκώμενη λόγω της συνεργασίας της μείωση.

92 Ως προς την επιχειρηματολογία για το παραγωγικό δυναμικό της προσφεύγουσας, η Επιτροπή τονίζει ότι η κατανάλωση χαρτονιού στη Δυτική Ευρώπη αυξήθηκε κατά 18,6 % μεταξύ 1987 και 1990, πράγμα που σημαίνει ότι κάποια αύξηση του παραγωγικού δυναμικού του κλάδου ήταν αναγκαία για να ικανοποιηθεί η αύξηση της ζητήσεως. Αυτή όμως η ανάπτυξη του παραγωγικού δυναμικού, που προέκυπτε ιδίως από το γεγονός ότι τέθηκε σε λειτουργία ένα νέο μηχάνημα στην FS-Karton, δεν συνοδεύεται κατ' ανάγκην από μετακίνηση των μεριδίων αγοράς.

93 Κανένα στοιχείο δεν αποδεικνύει ότι η παραγωγή που προέκυψε από το νεοδημιουργηθέν στην FS-Karton παραγωγικό δυναμικό εκποιήθηκε μέσα στην κοινοτική αγορά. Σύμφωνα με τα προσκομισθέντα από την προσφεύγουσα έγγραφα, αφενός μεν το μερίδιό της στην αγορά αυξήθηκε, μεταξύ 1987 και 1991, μόνο κατά 0,6 % για τις ποιότητες GD και κατά 0,3 % για τις ποιότητες GC, αφετέρου δε το νεοδημιουργηθέν στην FS-Karton παραγωγικό δυναμικό δεν επέφερε καμμία αύξηση των μεριδίων της στην αγορά. Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι η προσφεύγουσα, όπως παραδέχεται η ίδια, προέβη σε εξαγωγές προς τρίτες χώρες, για ν' αποφύγει πτώση των τιμών στην κοινοτική αγορά, πράγμα που αντιστοιχεί ακριβώς προς τους σκόπους που επιδιώκονταν με την πολιτική της «τιμής πριν από την ποσότητα».

94 Εξ άλλου, και αν ακόμη τα μερίδια της προσφεύγουσας στην αγορά αυξήθηκαν, το γεγονός αυτό δεν συγχωρεί τη συμμετοχή της σε συνομιλίες κατά τις οποίες καθορίζονταν κατ' έτος τα μερίδια των κυριοτέρων κατασκευαστών χαρτονιού στην αγορά (αιτιολογική σκέψη 60 της αποφάσεως).

95 Όσον αφορά, τέλος, τις διακοπές της παραγωγής, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι τα έγγραφα τα οποία προσκόμισε η προσφεύγουσα κατά την μετά την άσκηση της προσφυγής διαδικασία πιστοποιούν ότι, ιδίως το 1990, το ποσοστό χρησιμοποιήσεως ορισμένων εργοστασίων είχε μειωθεί σημαντικά σε σχέση με τα παρελθόντα έτη και ότι, το 1991, το ποσοστό χρησιμοποιήσεως του εργοστασίου του Hirschwang είχε επίσης μειωθεί σημαντικά σε σχέση με τα παρελθόντα έτη.

96 Εν πάση δε περιπτώσει, δεν έχει σημασία το αν η προσφεύγουσα όντως παρήγε το maximum του παραγωγικού της δυναμικού. Επειδή αφενός μεν πρόκειται για σύνθετο σύστημα συμφωνιών που απέβλεπε ιδίως στον έλεγχο της προσφοράς και τον καταμερισμό των αγορών εντός της Κοινότητας, αφετέρου δε η προσφεύγουσα μετείχε στις συναντήσεις της PWG, κατά τις οποίες καθοριζόταν η επίδικη πολιτική, η προσφεύγουσα ευθύνεται για το σύνολο της διαπραχθείσας από τους κατασκευαστές παραβάσεως (αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 10ης Μαρτίου 1992, T-13/89, ICI κατά Επιτροπής, Συλλογή 1992, σ. II-1021, σκέψεις 256 έως 261 και 305, και Hercules Chemicals κατά Επιτροπής, όπ.π., σκέψη 272).

Εκτίμηση του Πρωτοδικείου

1. Περί της υπάρξεως διαβουλεύσεως για την παγίωση των μεριδίων αγοράς και διαβουλεύσεως για τον έλεγχο της προσφοράς

97 Κατά το άρθρο 1 της αποφάσεως, οι αποδέκτριες της αποφάσεως επιχειρήσεις παρέβησαν το άρθρο 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης συμμετέχοντας, κατά την περίοδο αναφοράς, σε συμφωνία και εναρμονισμένη πρακτική με τις οποίες οι προμηθευτές χαρτονιού στην Κοινότητα, μεταξύ άλλων, «συμφώνησαν άτυπα να διατηρηθούν σταθερά τα μερίδια των σημαντικότερων παραγωγών στην αγορά με κατά καιρούς τροποποιήσεις» και «έλαβαν, όλο και συχνότερα από τις αρχές του 1991, εναρμονισμένα μέτρα ελέγχου της προσφοράς του προϋόντος στην κοινοτική αγορά, για να εξασφαλίσουν την εφαρμογή των εν λόγω εναρμονισμένων αυξήσεων των τιμών».

98 Κατά την Επιτροπή, οι δύο αυτές μορφές συμπαιγνίας, οι οποίες περιγράφονται στην απόφαση ως «επιβολή πειθαρχίας στην αγορά», εισήχθησαν για πρώτη φορά κατά την περίοδο αναφοράς από τους μετέχοντες στις συναντήσεις της PWG. Ειδικότερα, όπως προκύπτει από την αιτιολογική σκέψη 37, τρίτο εδάφιο, της αποφάσεως, το αληθές έργο της PWG, όπως περιγράφεται από τη Stora, «ήταν η διεξαγωγή "συζητήσεων και συνεννοήσεων για την αγορά, τα μερίδια της αγοράς, τις τιμές, τις αυξήσεις των τιμών και την παραγωγική ικανότητα"».

99 Όσο για τον ρόλο της PWG στη συμπαιγνία περί τα μερίδια αγοράς, η απόφαση (αιτιολογική σκέψη 37, πέμπτο εδάφιο) επισημαίνει: «Σε συνδυασμό με τις ενέργειες για αύξηση των τιμών, η PWG πραγματοποιούσε λεπτομερείς συζητήσεις για τα μερίδια των εθνικών ομίλων και των μεμονωμένων ομίλων παραγωγών στην αγορά της Δυτικής Ευρώπης. Κατόπιν αυτών, οι συμμετέχοντες κατέληγαν σε ορισμένες "άτυπες συμφωνίες" για τα αντίστοιχα μερίδια της αγοράς, με στόχο να μην τεθούν σε κίνδυνο οι συντονισμένες πρωτοβουλίες για τις τιμές λόγω υπερβάλλουσας προσφοράς. Οι μεγαλύτεροι όμιλοι παραγωγών συμφωνούσαν στην ουσία να διατηρήσουν τα μερίδιά τους στην αγορά στα επίπεδα που εγνωστοποιούντο κάθε χρόνο μέσω των στοιχείων για την ετήσια παραγωγή και τις πωλήσεις, τα οποία η Fides ανακοίνωσε στην τελική τους μορφή τον Μάρτιο του επόμενου έτους. Σε κάθε συνεδρίαση της PWG αναλύονταν οι εξελίξεις των μεριδίων της αγοράς βάσει των μηνιαίων εκθέσεων της Fides και, εάν προέκυπταν σημαντικές διακυμάνσεις, εζητούντο εξηγήσεις από την επιχείρηση που εθεωρείτο υπεύθυνη».

100 Κατά την αιτιολογική σκέψη 52, «η συμφωνία που επιτεύχθηκε στην PWG κατά το 1987 προέβλεπε το "πάγωμα" στα τότε επίπεδα των μεριδίων των κυριότερων παραγωγών στην αγορά της Δυτικής Ευρώπης, χωρίς προσπάθειες για την προσέλκυση νέων πελατών ή την επέκταση των υφιστάμενων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων με επιθετική πολιτική τιμολόγησης».

101 Στην αιτιολογική σκέψη 56, πρώτο εδάφιο, τονίζεται: «Η βασική άτυπη συμφωνία μεταξύ των κυριότερων παραγωγών για τη διατήρηση των αντίστοιχων μεριδίων τους στην αγορά συνέχισε να ισχύει καθόλη την περίοδο που καλύπτει η παρούσα απόφαση». Κατά την αιτιολογική σκέψη 57, «η "εξέλιξη των μεριδίων της αγοράς" αναλυόταν σε κάθε συνεδρίαση της PWG βάσει προσωρινών στατιστικών στοιχείων». Τέλος, στην αιτιολογική σκέψη 56, τελευταίο εδάφιο, τονίζεται: «Οι επιχειρήσεις που συμμετείχαν στις συζητήσεις αυτές για τα μερίδια της αγοράς ήταν εκείνες που εκπροσωπούντο στην PWG, και συγκεκριμένα η Cascades, η Finnboard, η KNP (μέχρι το 1988), η [Μayr-Μelnhof], η MoDo, η Sarriσ, οι δύο όμιλοι παραγωγών της Stora, CBC και Feldmόhle, και (από το 1988) η Weig».

102 Πρέπει να θεωρηθεί ότι η Επιτροπή ορθώς δέχτηκε την ύπαρξη συμπαιγνίας ως προς τα μερίδια αγοράς μεταξύ των μετεχόντων στις συναντήσεις της PWG.

103 Ειδικότερα, η ανάλυση της Επιτροπής στηρίζεται ουσιαστικά στις δηλώσεις της Stora (παραρτήματα 39 και 43 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων), ενισχύεται δε από το παράρτημα 73 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων.

104 Στο παράρτημα 39 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, η Stora εξηγεί:«Η PWG συνεδρίαζε από το 1986 για να συνδράμει στην επιβολή πειθαρχίας στην αγορά (...). Μεταξύ άλλων (θεμιτών) δραστηριοτήτων, είχε ως αντικείμενο τη συζήτηση και τη συνεννόηση για την αγορά, τα μερίδια της αγοράς, τις τιμές, τις αυξήσεις των τιμών, τη ζήτηση και την παραγωγική ικανότητα. Ο ρόλος της ήταν, μεταξύ άλλων, να αξιολογεί και να παρουσιάζει στο συμβούλιο προέδρων την ακριβή κατάσταση της προσφοράς και της ζήτησης στην αγορά και τα μέτρα που έπρεπε να ληφθούν για να επιβληθεί τάξη σε αυτήν».

105 Όσον αφορά ειδικότερα τη σύμπραξη σχετικά με τα μερίδια αγοράς, η Stora δηλώνει ότι, «στο πλαίσιο της PWG, εξετάζονταν τα μερίδια τα οποία κατελάμβαναν οι εθνικοί όμιλοι της Ευρωπαϋκής Κοινότητας, της ΕΖΕΣ και των λοιπών χωρών τις οποίες εφοδίαζαν τα μέλη της PG Paperboard» και ότι η PWG «διερευνούσε τη δυνατότητα να διατηρηθούν τα μερίδια αγοράς στα επίπεδα του προηγουμένου έτους» (παράρτημα 39 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, παράγραφος 19). Επισημαίνει άλλωστε (ίδιο έγγραφο, παράγραφος 2) ότι, «κατά την ίδια περίοδο, έλαβαν επίσης χώρα συζητήσεις σχετικά με τα μερίδια αγοράς των κατασκευαστών στην Ευρώπη, έχοντας ως πρώτη περίοδο αναφοράς τα επίπεδα του 1987».

106 Σε απάντησή της σε ερώτημα της Επιτροπής της 23ης Δεκεμβρίου 1991, την οποία απέστειλε στις 14 Φεβρουαρίου 1992 (παράρτημα 43 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων), η Stora διευκρινίζει ακόμη: «Οι συμπράξεις σχετικά με τα μερίδια αγοράς τις οποίες συνήπταν τα μέλη της PWG αφορούσαν την Ευρώπη στο σύνολό της. Οι συμπράξεις αυτές στηρίζονταν σε ετήσιους συνολικούς αριθμούς του προηγουμένου έτους, οι οποίοι είχαν συνήθως διαμορφωθεί οριστικά και ήσαν διαθέσιμοι από τον μήνα Μάρτιο του επομένου έτους» (σημείο 1.1).

107 Ο ισχυρισμός αυτός επιβεβαιώνεται, στο ίδιο έγγραφο, από τα κάτωθι: «(...) οι συζητήσεις κατέληγαν σε συμπράξεις, οι οποίες, κατά κανόνα, συνήπτοντο κατά τον μήνα Μάρτιο κάθε έτους, μεταξύ των μελών της PWG, με σκοπό τη διατήρηση των μεριδίων τους στα επίπεδα του προηγουμένου έτους» (σημείο 1.4). Η Stora επισημαίνει ότι «κανένα μέτρο δεν λαμβανόταν για να εξασφαλισθεί η συμμόρφωση προς τις συμπράξεις» και ότι οι μετέχοντες στις συναντήσεις της PWG «είχαν επίγνωση ότι, εάν κατελάμβαναν κατ' εξαίρεση θέσεις σε ορισμένες αγορές εφοδιαζόμενες από άλλους, αυτοί θα έπρατταν το ίδιο σε άλλες αγορές» (ίδιο σημείο).

108 Τέλος, δηλώνει ότι στις συζητήσεις σχετικά με τα μερίδια αγοράς έλαβε μέρος και η Mayr-Melnhof (σημείο 1.2).

109 Τους ισχυρισμούς της Stora ότι υπήρξε συμπαιγνία περί τα μερίδια αγοράς στηρίζει το παράρτημα 73 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων. Το έγγραφο αυτό, που βρέθηκε στις εγκαταστάσεις της FS-Karton, είναι εμπιστευτικό σημείωμα με ημερομηνία 28 Δεκεμβρίου 1988, το οποίο απηύθυνε ο υπεύθυνος πωλήσεων διευθυντής μάρκετινγκ του ομίλου Mayr-Melnhof/FS-Karton στη Γερμανία (ονόματι Katzner) προς τον γενικό διευθυντή της Mayr-Melnhof στην Αυστρία (ονόματι Grφller), με αντικείμενο την κατάσταση της αγοράς.

110 Κατά το έγγραφο αυτό, που μνημονεύεται στις αιτιολογικές σκέψεις 53 έως 55, η αποφασισθείσα το 1987 στενότερη συνεργασία στο πλαίσιο του «κύκλου των προέδρων» («Prδsidentenkreis»), δημιούργησε «κερδισμένους» και «χαμένους». Ο συντάκτης του σημειώματος κατατάσσει την προσφεύγουσα μεταξύ των «χαμένων» για σειρά λόγων, και ιδίως για τους κάτωθι:

«2) Η σύναψη συμφωνίας κατέστη δυνατή μόνο χάρη στην επιβολή "κυρώσεως" - απαίτησαν από μας να κάνουμε "θυσίες".

3) Έπρεπε να "παγώσουν" τα μερίδια αγοράς του 1987, να διατηρηθούν οι υφιστάμενες επαφές και να μην κατακτηθεί καμμία νέα δραστηριότητα ή ποιότητα διά της προσφοράς ευνοϋκών τιμών (το αποτέλεσμα θα γίνει αισθητό τον Ιανουάριο του 1989 - αν όλοι οι μετέχοντες παραμείνουν συνεπείς).»

111 Τα παραπάνω αποσπάσματα πρέπει να γίνουν αντιληπτά στη γενικότερη αλληλουχία του σημειώματος.

112 Συναφώς, ο συντάκτης του μνημονεύει, προεισαγωγικώς, τη στενότερη συνεργασία σε ευρωπαϋκή κλίμακα στο πλαίσιο του «κύκλου των προέδρων». Την έκφραση αυτή ερμήνευσε η προσφεύγουσα ως καταλαμβάνουσα ταυτόχρονα την PWG και την PC στο γενικότερό τους πλαίσιο, χωρίς δηλαδή να αναφέρεται σε κάποιο γεγονός ή κάποια συγκεκριμένη συνάντηση (παράρτημα 75 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, σημείο 2.a).

113 Ο συντάκτης αναφέρει, ακολούθως, ότι η συνεργασία αυτή οδήγησε σε «πειθαρχία όσον αφορά τις τιμές», από την οποία προκύπτουν «κερδισμένοι» και «χαμένοι».

114 Στο πλαίσιο αυτής, επομένως, της πειθαρχίας, την οποία αποφάσισε ο «κύκλος των προέδρων», πρέπει να γίνει νοητή η έκφραση που αναφέρεται στα μερίδια αγοράς που έπρεπε να παγιωθούν στα επίπεδα του 1987.

115 Περαιτέρω, η παραπομπή στο 1987 ως έτος αναφοράς συμφωνεί με τη δεύτερη δήλωση της Stora (παράρτημα 39 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, βλ. σκέψη 84 ανωτέρω).

116 Όσο για τον ρόλο τον οποίο διαδραμάτισε η PWG στη συμπαιγνία για τον έλεγχο του εφοδιασμού, την οποία χαρακτήριζε η εξέταση των διαστημάτων διακοπής λειτουργίας των μηχανών, η απόφαση αναφέρει ότι η PWG διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην εφαρμογή των διαστημάτων διακοπής λειτουργίας, όταν από το 1990, αυξήθηκε το παραγωγικό δυναμικό και υποχώρησε η ζήτηση: «(...) από τις αρχές του 1990, οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις (...) θεώρησαν αναγκαίο να συνεννοηθούν για την ανάγκη προσωρινής παύσης της παραγωγής στα πλαίσια της PWG. Οι μεγαλύτεροι παραγωγοί ανεγνώριζαν ότι δεν μπορούσαν να αυξήσουν τη ζήτηση με μείωση των τιμών και ότι η συνέχιση της χρησιμοποίησης όλης της παραγωγικής ικανότητας θα είχε απλώς ως αποτέλεσμα την πτώση των τιμών. Θεωρητικά, η περίοδος προσωρινής παύσης της παραγωγής που ήταν απαραίτητη για την εξισορρόπηση της προσφοράς και της ζήτησης μπορούσε να υπολογισθεί βάσει των εκθέσεων για την παραγωγική ικανότητα» (αιτιολογική σκέψη 70).

117 Η απόφαση επισημαίνει περαιτέρω: «Ωστόσο, η PWG δεν κατένεμε επίσημα το "χρόνο προσωρινής παύσης της παραγωγής" που αντιστοιχούσε σε κάθε παραγωγό. Σύμφωνα με τη Stora, αντιμετωπίζονταν πρακτικές δυσκολίες για την κατάρτιση ενός συντονισμένου σχεδίου όσον αφορά το χρόνο προσωρινής διακοπής της παραγωγής για όλους τους παραγωγούς. Η Stora αναφέρει ότι για τους λόγους αυτούς "υπήρχε μόνον ένα χαλαρό σύστημα ενθάρρυνσης"» (αιτιολογική σκέψη 71).

118 Πρέπει να θεωρηθεί ότι η Επιτροπή απέδειξε επαρκώς κατά νόμον την ύπαρξη συμπαιγνίας ως προς τα διαστήματα διακοπής της παραγωγής μεταξύ των μετεχόντων στις συναντήσεις της PWG.

119 Τα έγγραφα τα οποία προσκόμισε ενισχύουν την ανάλυσή της.

120 Με τη δεύτερη δήλωσή της (παράρτημα 39 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, παράγραφος 24), η Stora εξηγεί: «Με την υιοθέτηση, από την PWG, της πολιτικής της τιμής πριν από την ποσότητα και την προοδευτική εφαρμογή συστήματος ισοδυνάμων τιμών από το 1988, τα μέλη της PWG αναγνώρισαν ότι η τήρηση των διαστημάτων διακοπής της λειτουργίας ήταν αναγκαία για τη διατήρηση των τιμών ενώπιον της μειωμένης αυξήσεως της ζητήσεως. Αν οι κατασκευαστές δεν τηρούσαν τα διαστήματα διακοπής της λειτουργίας, θα τους ήταν αδύνατο να διατηρήσουν τις συμφωνηθείσες τιμές ενώπιον του αυξανομένου πλεονάσματος του παραγωγικού δυναμικού».

121 Στην επόμενη παράγραφο της δηλώσεώς της, προσθέτει: «Το 1988 και 1989, η βιομηχανία μπορούσε να λειτουργήσει σχεδόν με το πλήρες δυναμικό της. Τα διαστήματα διακοπής, πέρα από το φυσιολογικό κλείσιμο λόγω επισκευών και διακοπών, κατέστησαν αναγκαία από το 1990 και μετά (...). Ακολούθως, αποδείχθηκαν αναγκαίες οι διακοπές λειτουργίας, όταν τα κύματα παραγγελιών σταματούσαν, για να διατηρηθεί η πολιτική της τιμής πριν από την ποσότητα. Τα διαστήματα διακοπής τα οποία όφειλαν να τηρούν οι παραγωγοί (για να εξασφαλίζουν τη διατήρηση της ισορροπίας μεταξύ παραγωγής και καταναλώσεως) μπορούσαν να υπολογίζονται βάσει των εκθέσεων για τις ποσότητες. Η PWG δεν υπεδείκνυε ρητά τα διαστήματα διακοπής που έπρεπε να τηρηθούν, παρ' όλον ότι υπήρχε κάποιο χαλαρό σύστημα ενθαρρύνσεως (...)».

122 Όσο για το παράρτημα 73 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, οι λόγοι τους οποίους επικαλείται ο συντάκτης για να εξηγήσει γιατί η προσφεύγουσα ήταν μεταξύ των «χαμένων» κατά τον χρόνο της συντάξεώς της αποτελούν σημαντικά αποδεικτικά στοιχεία περί της υπάρξεως συμπαιγνίας μεταξύ των μετεχόντων στις συναντήσεις της PWG όσον αφορά τα διαστήματα διακοπής.

123 Ειδικότερα, ο συντάκτης διαπιστώνει:

«4) Στο σημείο αυτό η αντίληψη των ενδιαφερομένων μερών ως προς τον επιδιωκόμενο στόχο αρχίζει να διίσταται.

(...)

c) Όλοι οι υπεύθυνοι πωλήσεων και πράκτορές μας στην Ευρώπη ελευθερώθηκαν από τον όγκο πωλήσεων του προϋπολογισμού τους και ακολουθήθηκε μια αυστηρή πολιτική τιμών, μη επιδεχόμενη καμμία σχεδόν εξαίρεση (συχνά οι συνεργάτες μας δεν κατάλαβαν την αλλαγή στάσεώς μας απέναντι στην αγορά - στο παρελθόν, η μόνη απαίτηση αφορούσε τις ποσότητες, ενώ εφεξής σημασία είχε μόνο η πειθαρχία ως προς τις τιμές, με κίνδυνο να χρειαστεί να σταματήσουν οι μηχανές).»

124 Η προσφεύγουσα υποστηρίζει, στο παράρτημα 75 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων και στα ενώπιον του Πρωτοδικείου δικόγραφά της (σκέψη 80 ανωτέρω) ότι το σημείωμα, άρα και το παρατιθέμενο ανωτέρω χωρίο, αφορά την εσωτερική κατάσταση της επιχειρήσεως. Αν αναλυθεί όμως υπό το πρίσμα του γενικοτέρου πλαισίου του σημειώματος, το απόσπασμα αυτό εξηγεί πώς εφαρμοζόταν, σε επίπεδο εμπορικών υπευθύνων, μια αυστηρή πολιτική χαρασσόμενη από τον «κύκλο των προέδρων». Το έγγραφο, επομένως, σημαίνει ότι οι μετέχοντες στη συμφωνία του 1987, δηλαδή τουλάχιστον οι μετέχοντες στις συναντήσεις της PWG, αναμφισβήτητα στάθμισαν ποιες θα ήσαν οι συνέπειες της χαρασσομένης πολιτικής, στην περίπτωση που αυτή θα εφαρμοζόταν αυστηρά.

125 Το γεγονός ότι μεταξύ των κατασκευαστών γινόταν, κατά την προπαρασκευή των ανατιμήσεων, συζήτηση για τα διαστήματα διακοπής επιρρωννύεται ιδίως από το από 6 Σεπτεμβρίου 1990 σημείωμα της Rena (παράρτημα 118 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων), που παραθέτει τα ποσά των ανατιμήσεων σε διάφορες χώρες, τις ημερομηνίες των μελλοντικών αναγγελιών αυτών των ανατιμήσεων, καθώς και κατάσταση των καταχωρισμένων παραγγελιών εκφρασμένη σε ημέρες εργασίας για διαφόρους κατασκευαστές.

126 Ο συντάκτης του εγγράφου σημειώνει ότι ορισμένοι κατασκευαστές προέβλεπαν διαστήματα διακοπής, πράγμα που εκφράζει, π.χ., ως εξής:

«Kopparfors 5 - 15 days 5/9 will stop for five days».

127 Η προσφεύγουσα, που μετέσχε στη συνάντηση της JMC, στην οποία αναφέρεται το σημείωμα (βλ. στον συνημμένο στην απόφαση πίνακα 4), μνημονεύεται επανειλημμένα στο έγγραφο αυτό. Μνημονεύεται, ειδικότερα, η ημερομηνία κατά την οποία αυτή όφειλε να αποστείλει τις επιστολές περί ανακοινώσεως των ανατιμήσεων. Επί πλέον, σημειώνονται τα εξής:

«Deiswill 5 days (GC) 2.5 week for GD plan to stop within 2 weeks step (?)»

128 Βάσει των προεκτεθέντων, συμπεραίνεται ότι η Επιτροπή απέδειξε επαρκώς κατά νόμον την ύπαρξη συμπαιγνίας ως προς τα μερίδια αγοράς μεταξύ των μετεχόντων στις συναντήσεις της PWG, καθώς και συμπαιγνίας ως προς τα διαστήματα διακοπής της παραγωγής μεταξύ των αυτών επιχειρήσεων. Καθόσον η συμμετοχή της προσφεύγουσας στις συναντήσεις της PWG δεν αμφισβητείται, η επιχείρηση δε αυτή κατονομάζεται ρητώς στα κυριότερα επιβαρυντικά αποδεικτικά στοιχεία (δηλώσεις της Stora και παράρτημα 73 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων), ορθώς η Επιτροπή εθεώρησε την προσφεύγουσα υπαίτια συμμετοχής στις δύο αυτές πτυχές της συμπαιγνίας.

129 Τη διαπίστωση αυτή δεν αποδυναμώνουν οι επικρίσεις της προσφεύγουσας κατά των δηλώσεων της Stora, με τις οποίες αυτή αμφισβητεί την αποδεικτική τους ισχύ.

130 Συγκεκριμένα, οι δηλώσεις της Stora αδιαμφισβήτητα προέρχονται από μια από τις επιχειρήσεις που φέρονται μετασχούσες στην καταλογιζόμενη παράβαση και ότι περιέχουν λεπτομερή περιγραφή της φύσεως των συζητήσεων που διεξήγοντο εντός των οργάνων της PG Paperboard, του στόχου τον οποίον επιδίωκαν οι μετέχουσες σ' αυτό επιχειρήσεις, καθώς και της συμμετοχής των εν λόγω επιχειρήσεων στις συναντήσεις των διαφόρων οργάνων του. Καθόσον δε το καίριο αυτό αποδεικτικό στοιχείο επιρρωννύεται από άλλα έγγραφα της δικογραφίας, παρέχει πρόσφορο έρεισμα στους ισχυρισμούς της Επιτροπής.

131 Άπαξ η Επιτροπή απέδειξε την ύπαρξη των δύο αυτών πτυχών της συμπαιγνίας, παρέλκει η εξέταση των επικρίσεων της προσφεύγουσας κατά του παραρτήματος 113 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων.

2. Περί της πραγματικής συμπεριφοράς της προσφεύγουσας

132 Ούτε τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας ότι η πραγματική συμπεριφορά της στην αγορά διαψεύδει τους ισχυρισμούς της Επιτροπής περί υπάρξεως των δύο αμφισβητουμένων πτυχών της συμπαιγνίας, μπορεί να γίνει δεκτό.

133 Πρώτον, η ύπαρξη συμπαιγνίας μεταξύ των μελών της PWG επί των δύο πτυχών της «πολιτικής της τιμής πριν από την ποσότητα» δεν πρέπει να συγχέεται με την εφαρμογή τους. Συγκεκριμένα, η ισχύς των προσκομισθεισών από την Επιτροπή αποδείξεων είναι τέτοια, ώστε οι πληροφορίες οι σχετικές με την πραγματική συμπεριφορά της προσφεύγουσας στην αγορά να μη δύνανται να επηρεάσουν τα συμπεράσματα της Επιτροπής σχετικά με την ίδια την ύπαρξη συμπαιγνίας επί των δύο πτυχών της επίμαχης πολιτικής. Οι ισχυρισμοί της προσφεύγουσας θα μπορούσαν, το πολύ, να τείνουν εις απόδειξη του ότι η συμπεριφορά της δεν ακολουθούσε τα συμφωνηθέντα μεταξύ των επιχειρήσεων που συνηντώντο εντός της PWG.

134 Δεύτερον, τα συμπεράσματα της Επιτροπής δεν αντικρούονται από τις πληροφορίες τις οποίες παρέχει η προσφεύγουσα. Δέον να τονισθεί ότι η Επιτροπή παραδέχεται ρητώς ότι η συμπαιγνία επί των μεριδίων αγοράς δεν ενείχε «επίσημο μηχανισμό κυρώσεων ή αποζημίωσης για την εφαρμογή της άτυπης συμφωνίας σχετικά με τα μερίδια της αγοράς» και ότι τα μερίδια αγοράς ορισμένων μεγάλων παραγωγών σημείωναν ισχνή αύξηση από έτος σε έτος (αιτιολογικές σκέψεις 59 και 60). Επί πλέον, η Επιτροπή συνομολογεί ότι, εφόσον ο κλάδος λειτούργησε με το πλήρες δυναμικό του μέχρι τις αρχές του 1990, δεν χρειάσθηκε σχεδόν καμμία προσωρινή παύση της παραγωγής μέχρι τότε (αιτιολογική σκέψη 70).

135 Τρίτον, κατά πάγια νομολογία, το γεγονός ότι μια επιχείρηση δεν συμμορφώνεται προς τα αποτελέσματα των συναντήσεων που έχουν αντικείμενο προδήλως αντίθετο προς τον ανταγωνισμό ουδόλως μειώνει την ευθύνη της για τη συμμετοχή της στη σύμπραξη, άπαξ αυτή δεν αποστασιοποιήθηκε δημοσίως από το περιεχόμενο των συναντήσεων (βλ., π.χ., απόφαση του Πρωτοδικείου της 6ης Απριλίου 1995, T-141/89, Trιfileurope κατά Επιτροπής, Συλλογή 1995, σ. II-791, σκέψη 85). Επομένως, και αν ακόμη υποτεθεί ότι η συμπεριφορά της προσφεύγουσας στην αγορά δεν συνήδε προς τα συμφωνηθέντα, ιδίως αν, όπως ισχυρίστηκε, χρησιμοποίησε πλήρως το παραγωγικό της δυναμικό κατά το 1990, το γεγονός αυτό ουδόλως επηρεάζει την ευθύνη της εκ παραβάσεως του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης.

3. Περί του νομικού χαρακτηρισμού της διαβουλεύσεως για την παγίωση των μεριδίων αγοράς και της διαβουλεύσεως για τον έλεγχο της προσφοράς

136 Το ζήτημα του νομικού χαρακτηρισμού της διαβουλεύσεως για την παγίωση των μεριδίων αγοράς και της διαβουλεύσεως για τον έλεγχο της προσφοράς πρέπει να εξετασθεί στο πλαίσιο του λόγου ακυρώσεως περί ελλείψεως κοινού σχεδίου στον κλάδο για τον περιορισμό του ανταγωνισμού (κατωτέρω σκέψεις 137 επ.).

Επί του λόγου ακυρώσεως περί ελλείψεως κοινού για τον κλάδο σχεδίου περιορισμού του ανταγωνισμού

Επιχειρήματα των διαδίκων

137 Η προσφεύγουσα αμφισβητεί ότι η Επιτροπή απέδειξε την ύπαρξη συμφωνίας αφορώσας κοινό για τον κλάδο σχέδιο περιορισμού του ανταγωνισμού. Συναφώς, στηρίζεται στα ίδια, κατ' ουσίαν, επιχειρήματα που προέβαλε και στους δύο προηγουμένους λόγους ακυρώσεως.

138 Περαιτέρω, η αιτίαση περί υπάρξεως τέτοιου σχεδίου δεν προσδιορίζει σε τί υποτίθεται ότι συνίσταται το κεφάλαιο της κατηγορίας που εμπίπτει στο άρθρο 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης. Κατά την προσφεύγουσα, δεν συνήφθη δεσμευτική για τους συμμετέχοντες συμφωνία που να τους υποχρεώνει να ακολουθήσουν κοινό για τον κλάδο σχέδιο περιορισμού του ανταγωνισμού (για την έννοια της συμφωνίας, βλ. ανωτέρω σκέψεις 54 επ.).

139 Στον παρόντα λόγο ακυρώσεως η Επιτροπή απαντά στο πλαίσιο της επιχειρηματολογίας της επί του λόγου περί ελλείψεως συμφωνίας για τις τιμές (βλ. ανωτέρω σκέψεις 58 επ.).

Εκτίμηση του Πρωτοδικείου

140 Διαπιστώθηκε ανωτέρω ότι όσες επιχειρήσεις συναντώνταν στο πλαίσιο της PWG μετείχαν σε συμπαιγνία ως προς τα μερίδια αγοράς, σε συμπαιγνία ως προς τα διαστήματα διακοπής και σε συμπαιγνία ως προς τις τιμές.

141 Το άρθρο 1 της αποφάσεως ορίζει ότι οι κατονομαζόμενες στη διάταξη αυτή επιχειρήσεις παρέβησαν το άρθρο 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης συμμετέχοντας, κατά την οριζόμενη περίοδο, σε συμφωνία και εναρμονισμένη πρακτική με τις οποίες, από τα μέσα του 1986, οι προμηθευτές χαρτονιού στην Κοινότητα, μεταξύ άλλων, «πραγματοποίησαν σε τακτά χρονικά διαστήματα σειρά μυστικών και θεσμοθετημένων συναντήσεων για να συζητήσουν και να υιοθετήσουν ένα κοινό βιομηχανικό σχέδιο περιορισμού του ανταγωνισμού».

142 Κατά το σκεπτικό της αποφάσεως, «από τα τέλη του 1987, με την υλοποίηση της προοδευτικής αθέμιτης συνεργασίας των παραγωγών στο σύστημα "η τιμή πριν από την ποσότητα", η παράβαση παρουσίαζε όλα τα χαρακτηριστικά μιας πραγματικής "συμφωνίας" κατά την έννοια του άρθρου 85» (αιτιολογική σκέψη 131, πρώτο εδάφιο).

143 Πρέπει να γίνει δεκτό ότι ορθώς η Επιτροπή χαρακτήρισε ως συμφωνία κατά την έννοια του άρθρου 85, παράγραφος 1, την ενισχυμένη συνεργασία μεταξύ όσων μετείχαν στις συναντήσεις της PWG από τα τέλη του 1987. Και τούτο διότι οι επιχειρήσεις αυτές εξεδήλωσαν την κοινή τους βούληση να συμπεριφέρονται στην αγορά καθ' ορισμένο τρόπο (βλ. ιδίως τις αποφάσεις που παρατίθενται ανωτέρω στη σκέψη 65). Συναφώς, βάσει των προεκτεθέντων, διαπιστώνεται ότι οι επιχειρήσεις αυτές εξεδήλωσαν την κοινή τους βούληση να προβαίνουν σε ομοιόμορφες και ταυτόχρονες ανατιμήσεις, να ελέγχουν την προσφορά μέσω ελέγχου των διαστημάτων διακοπής της παραγωγής και να διατηρούν τα μερίδιά τους στην αγορά σε σταθερά επίπεδα, με περιστασιακές τροποποιήσεις.

144 Όσον αφορά το χρονικό διάστημα μεταξύ των μέσων του 1986 και του τέλους του 1987, η Επιτροπή αναφέρει στην απόφασή της (αιτιολογική σκέψη 131) τα εξής: «Μολονότι η αθέμιτη συνεργασία μεταξύ των παραγωγών δεν κατέληξε στη συμφωνία για την "τιμή πριν από την ποσότητα" παρά μόνο κατά τα τέλη του 1987, αυτό δεν σημαίνει ότι η συμπεριφορά τους κατά τους προηγούμενους 18 μήνες δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 85.» Καθ' όσον η έναρξη της συμπαιγνίας για τα διαστήματα διακοπής και της συμπαιγνίας για τα μερίδια αγοράς πρέπει να οριστεί στα τέλη του 1987, ο ισχυρισμός αυτός της Επιτροπής δεν μπορεί παρά να αφορά τη συμπαιγνία για τις τιμές.

145 Δεδομένου, όμως, ότι η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί τη συμμετοχή της σε εναρμονισμένη πρακτική για τις τιμές (σκέψη 55 ανωτέρω), παρέλκει η εξέταση του βασίμου αυτού του ισχυρισμού.

146 Επειδή κανένα από τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας δεν έγινε δεκτό, πρέπει να απορριφθεί ο λόγος ακυρώσεως.

Επί του λόγου ακυρώσεως ότι το σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών της Fides ήταν νόμιμο

Επιχειρήματα των διαδίκων

147 Η προσφεύγουσα διατείνεται ότι κακώς η Επιτροπή εθεώρησε ότι το σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών της Fides αποτελούσε ουσιώδες στοιχείο στην εφαρμογή των φερομένων συμφωνιών για τις ποσοστώσεις και τις ποσότητες. Συγκεκριμένα, τα στοιχεία τα οποία κοινοποιούνταν στην Fides στο πλαίσιο του συστήματος ανταλλαγής πληροφοριών συγκεφαλαιώνονταν ανά χώρα και, επομένως, δεν διευκόλυναν τον έλεγχο οποιασδήποτε συμφωνίας η εναρμονισμένης συμπεριφοράς.

148 Τα ανταλλασσόμενα για τις ανεκτέλεστες παραγγελίες στοιχεία, όπως τα επεξεργαζόταν η Fides, παρείχαν στους παραγωγούς μια απλή μόνον εποπτεία της συνολικής καταστάσεως της αγοράς. Όσο για τα συγκεντρωτικά στοιχεία, που αφορούσαν μόνο τις ήδη συναφθείσες παραγγελίες, ενδεχόμενη ανταλλαγή τους δεν μπορούσε να πλήξει τον ανταγωνισμό. Αντιθέτως, χρησίμευε ως βάση για τις ατομικές ενέργειες των παραγωγών (διακοπές μηχανών, πωλήσεις στις αγορές των τρίτων χωρών, κ.λπ.).

149 Όσο για τις εκθέσεις για το παραγωγικό δυναμικό, εκείνες τις οποίες διένεμε η Fides περιείχαν, κατ' ουσίαν, μόνο τα ήδη γνωστά στην αγορά στοιχεία, που περιλαμβάνονταν σε εγχειρίδια προσιτά στους πάντες.

150 Η Επιτροπή σημειώνει ότι οι ανταλλασσόμενες πληροφορίες εχρησιμοποιούντο για τον προγραμματισμό της εναρμονισμένης συμπεριφοράς ολόκληρου του κλάδου ως προς τις τιμές και τις ποσότητες (αιτιολογική σκέψη 134 της αποφάσεως).

151 Περαιτέρω, τα στοιχεία για το παραγωγικό δυναμικό, σε συνδυασμό με όσα αφορούσαν τις ανεκτέλεστες παραγγελίες, παρείχαν στους κατασκευαστές χαρτονιού τη δυνατότητα να γνωρίζουν το ποσοστό χρησιμοποιήσεως του δυναμικού του κλάδου. Τα στοιχεία όμως που αφορούσαν τις ανεκτέλεστες παραγγελίες δεν ήσαν προσιτά στους πελάτες και, άρα, δεν υπήρχε γενική διαφάνεια της αγοράς. Επί πλέον, για να εκτιμηθεί η σημασία των εκθέσεων για το παραγωγικό δυναμικό, έπρεπε να ληφθεί υπόψη το σύνολο των ανταλλασσομένων στοιχείων.

152 Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι ανταλλαγή πληροφοριών που εξυπηρετεί διαβουλεύσεις εμπίπτει αυτόχρημα στο άρθρο 85 της Συνθήκης. Συνεπώς, δεν έχει σημασία αν οι στατιστικές για τις παραγγελίες περιείχαν ή όχι στοιχεία δυνάμενα να εξατομικευθούν.

Εκτίμηση του Πρωτοδικείου

153 Κατά το άρθρο 1 της αποφάσεως, οι κατονομαζόμενες στη διάταξη αυτή επιχειρήσεις παρέβησαν το άρθρο 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης συμμετέχοντας σε συμφωνία και εναρμονισμένη πρακτική με τις οποίες, μεταξύ άλλων, «αντήλλαξαν εμπορικές πληροφορίες (για τις παραδόσεις, τις τιμές, την παύση της λειτουργίας των εργοστασίων, τις ανεκτέλεστες παραγγελίες και τα ποσοστά χρησιμοποίησης των μηχανημάτων) για τη στήριξη των παραπάνω μέτρων», ήτοι της συμπαιγνίας ως προς τις τιμές, της συμπαιγνίας ως προς τα μερίδια αγοράς και της συμπαιγνίας ως προς την παύση της λειτουργίας των εργοστασίων.

154 Ως προς το σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών της Fides, η απόφαση πρέπει, εν όψει του διατακτικού της και της αιτιολογικής σκέψεως 134, τρίτο εδάφιο, να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι η Επιτροπή θεώρησε το σύστημα Fides αντίθετο προς το άρθρο 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης, ως υποστήριγμα της διαπιστωθείσας συμπράξεως.

155 Η αιτιολογική σκέψη 134, τρίτο εδάφιο, της αποφάσεως διευκρινίζει ότι το σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών Fides «συνέβαλε ουσιαστικά:

- στον έλεγχο της εξέλιξης των μεριδίων της αγοράς,

- στον έλεγχο των συνθηκών προσφοράς και ζήτησης για να διατηρηθεί η πλήρης χρησιμοποίηση της παραγωγικής ικανότητας,

- στη λήψη αποφάσεων σχετικά με τη δυνατότητα καθιέρωσης συντονισμένων αυξήσεων των τιμών,

- στον καθορισμό του απαιτούμενου χρόνου προσωρινής διακοπής της παραγωγής.»

ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΠΤΙΚΟΥ ΣΤΟ ΕΓΓΡΑΦΟ: 694A0347.1

156 Όπως προκύπτει άλλωστε από την απόφαση, οι στατιστικές της Fides εξετάζονταν και συζητούνταν στο πλαίσιο της PWG. Συγκεκριμένα, η αιτιολογική σκέψη 57, πρώτο εδάφιο, που παραπέμπει επίσης στην αιτιολογική σκέψη 63, αναφέρει: «Η "εξέλιξη των μεριδίων της αγοράς" αναλυόταν σε κάθε συνεδρίαση της PWG βάσει προσωρινών στατιστικών στοιχείων». Επί πλέον, η αιτιολογική σκέψη 69, πρώτο εδάφιο, αναφέρει: «Συγκρίνοντας τις εβδομαδιαίες ανεκτέλεστες παραγγελίες ["Weekly Order Backlog"] και τη διαθέσιμη παραγωγική ικανότητα, η PWG εκτιμούσε τη συνολική κατάσταση της ζήτησης στη βιομηχανία χαρτονιού».

157 Οι αιτιάσεις αυτές της Επιτροπής πρέπει να θεωρηθούν αποδεδειγμένες.

158 Πρώτον, η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί το ότι οι στατιστικές της Fides συζητούνταν στο πλαίσιο της PWG.

159 Δεύτερον, καλώς η Επιτροπή έκρινε ότι οι στατιστικές της Fides εχρησιμοποιούντο, εντός του οργάνου αυτού, αφενός μεν για «τον έλεγχο της εξέλιξης των μεριδίων της αγοράς» (αιτιολογική σκέψη 134, τρίτο εδάφιο, πρώτη περίπτωση), αφετέρου δε για «τον έλεγχο των συνθηκών προσφοράς και ζήτησης για να διατηρηθεί η πλήρης χρησιμοποίηση της παραγωγικής ικανότητας» και «τον καθορισμό του απαιτούμενου χρόνου προσωρινής διακοπής της παραγωγής» (αιτιολογική σκέψη 134, τρίτο εδάφιο, δεύτερη και τέταρτη περίπτωση).

160 Συγκεκριμένα, ως προς τη χρήση των στατιστικών της Fides για «τον έλεγχο της εξέλιξης των μεριδίων της αγοράς», η Stora αναγνώρισε ότι, «αν από την ανάλυση των στατιστικών προέκυπτε ότι τα επίπεδα των πωλήσεων των εθνικών ομίλων εμφάνιζαν μεγάλες διαφορές, τα μέλη της PWG [...] παρότρυναν άλληλα και εδεσμεύοντο να περιορίσουν τις διακυμάνσεις στις εθνικές αγορές» (παράρτημα 39 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, παράγραφος 19).

161 Ομοίως, κατά το παράρτημα 43 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων (σημείο 1.1):

«Οι διακυμάνσεις της προσφοράς στις εθνικές αγορές εξετάζονταν και συζητούνταν σε κάθε PWG (ήτοι κάθε δύο ή τρεις μήνες) βάσει των προσωρινών στατιστικών της Fides [...] Οι στατιστικές αυτές καταρτίζονταν ανά μήνα, το δε σύνολο υπολογιζόταν επί του ημερολογιακού έτους και όχι βάσει ολόκληρης της οικονομικής χρήσεως. Οι διακυμάνσεις που προέκυπταν από τις στατιστικές δεν αντανακλούσαν κατ' ανάγκην ακριβώς την οριστική κατάσταση του τέλους του έτους· εξ ου και δεν ήταν ασφαλές να στηριχθεί κανείς στις διακυμάνσεις αυτές.

Θα ήταν άτοπο για τους βασικούς μετέχοντες στην PWG παραγωγούς να συζητούν λεπτομερώς για τα μερίδια αγοράς σε εθνική βάση, εφόσον οι παραγωγοί δεν ήσαν εις θέση να προσδιορίσουν τον τελικό προορισμό των παραδόσεών τους.

[...]

Οι συμπράξεις σχετικά με τα μερίδια αγοράς τις οποίες συνήπταν τα μέλη της PWG αφορούσαν την Ευρώπη στο σύνολό της. Οι συμπράξεις αυτές στηρίζονταν σε ετήσιους συνολικούς αριθμούς του προηγουμένου έτους, οι οποίοι είχαν συνήθως διαμορφωθεί οριστικά και ήσαν διαθέσιμοι από τον μήνα Μάρτιο του επομένου έτους».

162 Όσο για τη χρησιμοποίηση των στατιστικών της Fides για «τον έλεγχο των συνθηκών προσφοράς και ζήτησης για να διατηρηθεί η πλήρης χρησιμοποίηση της παραγωγικής ικανότητας» και «τον καθορισμό του απαιτούμενου χρόνου προσωρινής διακοπής της παραγωγής», αρκεί να γίνει παραπομπή στη δήλωση της Stora (παράρτημα 39 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, παράγραφος 5):

«Αλληλένδετη προς την πρωτοβουλία για τις τιμές του 1987 ήταν η ανάγκη διατηρήσεως κάποιας ισορροπίας μεταξύ παραγωγής και καταναλώσεως (πολιτική της τιμής πριν από την ποσότητα). Κατά το 1988 και 1989, οι παραγωγοί χρησιμοποίησαν πλήρως ή σχεδόν πλήρως το παραγωγικό τους δυναμικό. Το 1990, ο συνδυασμός του αυξημένου παραγωγικού δυναμικού και της φθίνουσας αυξήσεως της ζητήσεως ώθησε τους παραγωγούς να αρχίσουν να εφαρμόζουν διαστήματα διακοπής, με σκοπό τη διατήρηση της ισορροπίας μεταξύ παραγωγής και καταναλώσεως. [...] Από τις ετήσιες εκθέσεις του παραγωγικού δυναμικού οι παραγωγοί μπορούσαν να συνάγουν για πόσο χρόνο έπρεπε να διακόψουν την παραγωγή και να ενθαρρύνουν αλλήλους για την τήρηση ενός χρόνου διακοπής που αρκούσε για τη διατήρηση της ισορροπίας μεταξύ παραγωγής και της ζητήσεως. [...] Τέτοια διαστήματα διακοπής δεν εφαρμόζονταν από όλους τους παραγωγούς, πράγμα που είχε ως συνέπεια ορισμένοι εξ αυτών, κατά κανόνα οι σημαντικότεροι, να υφίστανται αναλογικά μεγαλύτερες απώλειες ποσοτήτων στην προσπάθειά τους να διατηρήσουν τις τιμές στο ίδιο επίπεδο» (στην ίδια κατεύθυνση, παράγραφος 25 του ίδιου εγγράφου).

163 Οι δηλώσεις της Stora ενισχύονται εμμέσως από τα παραρτήματα 73 και 75 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων. Πράγματι, όπως προκύπτει από το παράρτημα 73 (βλ. ανωτέρω σκέψεις 109 επ.), ο υπεύθυνος πωλήσεων διευθυντής μάρκετινγκ του ομίλου Mayr-Melnhof/FS-Karton στη Γερμανία (ονόματι Katzner) πρότεινε στον γενικό διευθυντή της προσφεύγουσας στην Αυστρία τροποποίηση του τότε ισχύοντος συστήματος ανταλλαγής πληροφοριών της Fides (σ. 5, αριθ. 5, υπό τον τίτλο «Kontrolle»). Όπως προκύπτει από το παράρτημα 75 (σ. 11), απάντηση της προσφεύγουσας σε αίτηση παροχής πληροφοριών, οι «κανόνες της Fides τροποποιήθηκαν αργότερα λίγο ως πολύ σύμφωνα με τις προτάσεις» που μνημονεύονται στο παράρτημα 73 (βλ. επίσης αιτιολογική σκέψη 63, δεύτερο εδάφιο, της αποφάσεως). Εν όψει του γενικού νοήματος του παραρτήματος 73, η διατυπωθείσα από τον Katzner αίτηση τροποποιήσεως του συστήματος ανταλλαγής πληροφοριών της Fides πρέπει να γίνει αντιληπτή υπό την έννοια ότι το σύστημα αυτό δεν επέτρεπε επαρκή έλεγχο της εξελίξεως των μεριδίων αγοράς και/ή της εξετάσεως των διαστημάτων διακοπής και έπρεπε, επομένως, να βελτιωθεί ώστε να εξασφαλίζει καλύτερο έλεγχο.

164 Βάσει αυτών των αποδείξεων και εν όψει του γεγονότος ότι η Επιτροπή καλώς εθεώρησε ότι η προσφεύγουσα μετείχε σε συμπαιγνία ως προς τα διαστήματα διακοπής και σε συμπαιγνία ως προς τα μερίδια αγοράς εντός της PWG, ο παρών λόγος ακυρώσεως πρέπει ν' απορριφθεί.

Επί του αιτήματος ακυρώσεως του άρθρου 2 της αποφάσεως

Επιχειρήματα των διαδίκων

165 Η προσφεύγουσα διατείνεται, κυρίως μεν, ότι ως προς την απαγόρευση ανταλλαγής πληροφοριών για το μέλλον, το άρθρο 2 της αποφάσεως είναι διατυπωμένο κατά τρόπο τόσο γενικό και αόριστο, που καθιστά αδύνατη την εκτίμηση της φύσεως των στοιχείων που θα μπορούν νομίμως να ανταλλάσσονται στο μέλλον. Συγκεκριμένα, παρέχεται η εντύπωση ότι ολόκληρο σχεδόν το σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών μπορεί να θεωρηθεί ως εμπίπτον στην απαγόρευση αυτή.

166 Περαιτέρω, το άρθρο 2 της αποφάσεως είναι άνευ αντικειμένου καθ' όσον αφορά μέτρα που εγκαταλείφθηκαν με την αναδιοργάνωση του συστήματος ανταλλαγής πληροφοριών και τη δημιουργία του συνδέσμου CEPI-Cartonboard (βλ. αιτιολογική σκέψη 106 της αποφάσεως).

167 Επικουρικώς δε, η προσφεύγουσα διατείνεται ότι το άρθρο 2 της αποφάσεως πρέπει ν' ακυρωθεί, καθ' όσον απαγορεύει την ανταλλαγή όλων των στοιχείων, ακόμη και συγκεφαλαιωμένων, σχετικά με την κατάσταση των εισερχομένων και των ανεκτελέστων παραγγελιών, ήτοι στοιχείων αμιγώς στατιστικών [βλ. ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τις συμφωνίες, αποφάσεις και εναρμονισμένες πρακτικές στη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων (JO 1968, C 75, σ. 3, διορθωτικό στην JO 1968, C 84, σ. 14), και Έβδομη Έκθεση επί της πολιτικής ανταγωνισμού, παράγραφος 7].

168 Η ανταλλαγή πάντως τέτοιων πληροφοριών δεν θίγει την αρχή ότι κάθε επιχειρηματίας πρέπει να διαμορφώνει αυτόνομα την πολιτική που προτίθεται να ακολουθήσει στην κοινή αγορά (απόφαση του Πρωτοδικείου της 17ης Δεκεμβρίου 1991, T-4/89, BASF κατά Επιτροπής, Συλλογή 1991, σ. II-1523, σκέψη 240). Συγκεκριμένα, η ανταλλαγή στοιχείων καθαρώς ιστορικών και μη δυναμένων να εξατομικευθούν δεν αντιβαίνει στη Συνθήκη, εκτός εάν συνοδεύεται από κάποια στενότερη συνεργασία μεταξύ των επιχειρήσεων.

169 Τέλος, η προσφεύγουσα διατείνεται ότι το άρθρο 2 της αποφάσεως προδικάζει την έκβαση της κοινοποιήσεως του συστήματος ανταλλαγής πληροφοριών την οποία απηύθυνε ο σύνδεσμος CEPI-Cartonboard στην Επιτροπή. Εν όψει μιας τέτοιας κοινοποιήσεως, η Επιτροπή υποχρεούται να ερευνήσει αν συντρέχουν οι προϋποθέσεις απαλλαγής. Το κοινοποιηθέν όμως από τον CEPI-Cartonboard σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών αφορά ακριβώς την ανταλλαγή ιστορικών στοιχείων σχετικά με την κατάσταση των εισερχομένων και των ανεκτελέστων παραγγελιών.

170 Η Επιτροπή αμφισβητεί το ότι η απαγόρευση ανταλλαγής πληροφοριών για το μέλλον είναι υπερβολικά αόριστη. Συγκεκριμένα, αρκεί το διατακτικό και το αιτιολογικό της αποφάσεως να εμφαίνουν σε ποια αντίθετη στον ανταγωνισμό συμπεριφορά πρέπει να τεθεί τέρμα (απόφαση της 16ης Δεκεμβρίου 1975, 40/73 έως 48/73, 50/73, 54/73, 55/73, 56/73, 111/73, 113/73 και 114/73, Suiker Unie κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1975, σ. 507, σκέψεις 122 έως 124). Εν προκειμένω, το άρθρο 2, πρώτο εδάφιο, στοιχεία αα έως γγ, της αποφάσεως περιλαμβάνει αφ' εαυτού λεπτομερή περιγραφή της φύσεως της μη επιτρεπομένης ανταλλαγής πληροφοριών. Περαιτέρω, τα διαπιστωθέντα πραγματικά περιστατικά σχετικά με τις ανταλλασσόμενες πληροφορίες εξετέθησαν λεπτομερώς στις αιτιολογικές σκέψεις 61 έως 68, 105 και 106 της αποφάσεως. Επί πλέον, η απόφαση περιέχει ακριβή περιγραφή των περιοριστικών αποτελεσμάτων τα οποία παρήγαγε η ανταλλαγή πληροφοριών επί των συνθηκών του ανταγωνισμού (αιτιολογικές σκέψεις 134 και 166). Συνεπώς, το περιεχόμενο της απαγορεύσεως προκύπτει σαφώς από μια ανάγνωση του άρθρου 2 της αποφάσεως σε συνδυασμό προς το σκεπτικό της.

171 Το δεύτερο και το τρίτο εδάφιο του άρθρου 2 της αποφάσεως περιέχει απλώς εξηγήσεις για τη μορφή την οποία μπορεί να προσλάβει μια επιτρεπτή ανταλλαγή πληροφοριών.

172 Η Επιτροπή αμφισβητεί επίσης το ότι η απαγόρευση έχει υπέρμετρα ευρύ περιεχόμενο. Συγκεκριμένα, το σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών εξακολούθησε να είναι ασυμβίβαστο με το άρθρο 85 ακόμη και μετά τις τροποποιήσεις τις οποίες επέφερε το PWG στις 27 Νοεμβρίου 1991 (αιτιολογικές σκέψεις 105 και 106 της αποφάσεως). Για να εκτιμηθεί η ανταλλαγή πληροφοριών, πρέπει να ληφθεί υπόψη ο υψηλός βαθμός συγκεντρώσεως του τομέα, καθώς και η εξαίρετη γνώση της δομής και της πολιτικής των επί μέρους επιχειρήσεων, απόρροια της προηγηθείσας συνεργασίας εντός της PG Paperboard. Σε αγορές που χαρακτηρίζονται από συγκέντρωση, τα υπολειπόμενα περιθώρια ανταγωνισμού έγκεινται κυρίως στην αβεβαιότητα και στο απόρρητο που υπάρχουν μεταξύ των κυριοτέρων προσφερόντων ως προς τις συνθήκες της αγοράς. Η συχνή, όμως, ανταλλαγή πληροφοριών για τις ανεκτέλεστες παραγγελίες καθιστά τεχνητά την αγορά τόσο διαφανή, ώστε τα υπολειπόμενα περιθώρια ανταγωνισμού να μη μπορούν, σε τελική ανάλυση, να ενεργοποιηθούν.

173 Περαιτέρω, η εβδομαδιαία ανταλλαγή στατιστικών επί των εισερχομένων παραγγελιών, σε συνδυασμό προς τις εκθέσεις για την παραγωγική ικανότητα, καθιστά γνωστή τη χρήση της παραγωγικής ικανότητας του κλάδου και τον προγραμματισμό των διακοπών της παραγωγής σε επίπεδο κλάδου. Οι παραγωγοί μπορούν έτσι να διατηρούν ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζητήσεως και να εμποδίζουν πτώση των τιμών σε περίπτωση πτώσεως της ζητήσεως. Για την παρατήρηση αυτών των φαινομένων, δεν έχει σημασία η εξατομίκευση των μεγεθών, όπως άλλωστε δεν έχει σημασία το γεγονός ότι τα μεγέθη αυτά αφορούν τις ήδη συναφθείσες παραγγελίες. Ορθώς επομένως κατέληξε η Επιτροπή ότι η ανταλλαγή πληροφοριών επί της καταστάσεως των εισερχομένων και των ανεκτελέστων παραγγελιών, έστω και υπό συγκεφαλαιωτική μορφή, αντιβαίνει στο άρθρο 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης, διότι το συμπέρασμα αυτό δικαιολογείται από τις πληροφορίες που συνέλεξε κατά την εξέταση της υποθέσεως.

174 Όσον αφορά, τέλος, το κοινοποιηθέν τον CEPI-Cartonboard σύστημα ανταλλαγής πληροφοριών, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι είναι διάφορο από την ανταλλαγή πληροφοριών που απετέλεσαν αντικείμενο της αποφάσεως, ιδίως διότι ο CEPI-Cartonboard επέφερε κάποιες τροποποιήσεις στο σύστημά του, ώστε να λάβει υπόψη τις επιφυλάξεις της Επιτροπής. Συνεπώς