Απόφαση του Δικαστηρίου (έκτο τμήμα) της 23ης Ιανουαρίου 1997. - Katholische Kirchengemeinde St. Martinus Elten κατά Landwirtschaftskammer Rheinland. - Αίτηση για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως: Verwaltungsgericht Düsseldorf - Γερμανία. - Συμπληρωματική εισφορά επί του γάλακτος - Υπολογισμός της ποσότητας αναφοράς - Λαμβάνεται υπόψη ποσότητα παραχθείσα εντός άλλου κράτους μέλους. - Υπόθεση C-463/93.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1997 σελίδα I-00255



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

1 Γεωργία - Κοινή οργάνωση των αγορών - Γάλα και γαλακτοκομικά προϋόντα - Συμπληρωματική εισφορά επί του γάλακτος - Ξορήγηση ποσοτήτων αναφοράς απαλλασσομένων της εισφοράς - Εκμετάλλευση επί ιδίων και μισθωμένων γαιών, ευρισκομένων εν μέρει εντός άλλου κράτους μέλους από εκείνο που χορήγησε την ποσότητα αναφοράς - Εξάρτηση της ποσότητας αναφοράς από το σύνολο των γαιών

(Κανονισμός 857/84 του Συμβουλίου, άρθρα 2 § 1 και 12, στοιχ. γγ και δδ)

2 Γεωργία - Κοινή οργάνωση των αγορών - Γάλα και γαλακτοκομικά προϋόντα - Συμπληρωματική εισφορά επί του γάλακτος - Κανόνες περί μεταβιβάσεως των ποσοτήτων αναφοράς κατόπιν μεταβιβάσεως της κυριότητας ή της κατοχής - Πεδίο εφαρμογής - Απόδοση, κατά τη λήξη της μισθώσεως, μιας εκμεταλλεύσεως που δεν την συνεχίζει ο αποχωρών μισθωτής - Υπαγωγή

(Κανονισμός 857/84 του Συμβουλίου, άρθρο 7 § 1· κανονισμοί της Επιτροπής 1371/84, άρθρο 5, σημ. 3, και 1546/88, άρθρο 7 § 1, σημ. 3)

Περίληψη

3 Το άρθρο 2, παράγραφος 1, σε συνδυασμό με το άρθρο 12, στοιχεία γγ και δδ, του κανονισμού 857/84 περί εφαρμογής της συμπληρωματικής εισφοράς επί του γάλακτος, θέτει την αρχή ότι η ποσότητα αναφοράς έχει χορηγηθεί στις γαίες, αρκεί να έχει υπολογιστεί σε σχέση με το σύνολο των ευρισκομένων στο γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας γαιών που εκμεταλλεύθηκε ο παραγωγός κατά το έτος αναφοράς με σκοπό την παραγωγή γάλακτος. Συγκεκριμένα, αφενός, ο έχων γεωργική εκμετάλλευση, ο οποίος παράγει στο σύνολο των γαιών του, δικών του και μισθωμένων, την ποσότητα του παραδιδομένου γάλακτος και ο οποίος εκμεταλλεύεται ο ίδιος τις γαίες αυτές υπό την ιδιότητα, αντιστοίχως, του κυρίου και του μισθωτή, είναι παραγωγός υπό την έννοια του άρθρου 12, στοιχείο γγ, του ανωτέρω κανονισμού, και, αφετέρου, η έννοια της εκμεταλλεύσεως κατά το άρθρο 12, στοιχείο δδ, του ίδιου κανονισμού δεν εξαρτάται από την προϋπόθεση ότι, επί αγρομισθώσεως, οι σχετικές μονάδες παραγωγής πρέπει να βρίσκονται στο έδαφος του κράτους μέλους εντός του οποίου παραδόθηκε το γάλα και το οποίο χορήγησε την ποσότητα αναφοράς.

Επομένως, η ποσότητα αναφοράς που χορηγήθηκε το 1984 από κράτος μέλος σε παραγωγό στο πλαίσιο του συστήματος της συμπληρωματικής εισφοράς επί του γάλακτος εξαρτάται από το σύνολο των δικών του ή μισθωμένων γαιών που ο παραγωγός εκμεταλλεύθηκε κατά την περίοδο αναφοράς με σκοπό την παραγωγή γάλακτος, ακόμη και όταν μέρος των γαιών βρίσκεται σε άλλο κράτος μέλος.

4 Σε περίπτωση μισθωμένου συνόλου μονάδων γαλακτοκομικής παραγωγής, το οποίο αποτελεί εκμετάλλευση υπό την έννοια του άρθρου 12, στοιχείο δδ, του κανονισμού 857/84, ναι μεν τα σχετικά με τη μίσθωση και ιδίως τη λήξη της ζητήματα εμπίπτουν στο εφαρμοστέο εν προκειμένω εθνικό δίκαιο, πλην όμως το κοινοτικό σύστημα της συμπληρωματικής εισφοράς είναι αυτό που καθορίζει, σε επίπεδο ποσοτήτων αναφοράς που απαλλάσσονται της εισφοράς, τις συνέπειες που πρέπει να αντληθούν εντεύθεν. Συναφώς, η απόδοση, κατά τη λήξη της μισθώσεως, ενός τέτοιου συνόλου μονάδων παραγωγής έχει ανάλογες νομικές συνέπειες, υπό την έννοια του άρθρου 5, σημείο 3, του κανονισμού 1371/84 και νυν του άρθρου 7, παράγραφος 1, σημείο 3, του κανονισμού 1546/88, με αυτές που έχει η παράδοση μιας εκμεταλλεύσεως κατά την εκμίσθωσή της.

Ειδικότερα, όταν, κατά τη λήξη μιας μισθώσεως, ο πρώην μισθωτής δεν σκοπεύει να συνεχίσει την παραγωγή γάλακτος, η ποσότητα αναφοράς που αυτός διαθέτει επανέρχεται στον εκμισθωτή.

Διάδικοι

Στην υπόθεση C-463/93,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Verwaltungsgericht Dόsseldorf (Γερμανία) προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ

Katholische Kirchengemeinde St. Martinus Elten

και

Landwirtschaftskammer Rheinland,

παρισταμένων των: Arnold Derksen και

Johann Thyssen,

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του συστήματος της συμπληρωματικής εισφοράς επί του γάλακτος που θεσπίστηκε από τον κανονισμό (ΕΟΚ) 856/84 του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 1984, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) 804/68 περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϋόντων (ΕΕ L 90, σ. 10), τον κανονισμό (ΕΟΚ) 857/84 του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 1984, περί γενικών κανόνων για την εφαρμογή της εισφοράς που αναφέρεται στο άρθρο 5γ του κανονισμού (ΕΟΚ) 804/68 (ΕΕ L 90, σ. 13), όπως έχει υπό τον κανονισμό (ΕΟΚ) 590/85 του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 1985, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) 857/84 (ΕΕ L 68, σ. 1), καθώς και από τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1546/88 της Επιτροπής, της 3ης Ιουνίου 1988, σχετικά με τον καθορισμό των λεπτομερειών εφαρμογής της συμπληρωματικής εισφοράς που αναφέρεται στο άρθρο 5γ του κανονισμού (ΕΟΚ) 804/68 (ΕΕ L 139, σ. 12),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

(έκτο τμήμα),

συγκείμενο από τους J. L. Murray, πρόεδρο του τετάρτου τμήματος, προεδρεύοντα του έκτου τμήματος, Κ. Ν. Κακούρη, P. J. G. Kapteyn, G. Hirsch (εισηγητή) και H. Ragnemalm, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: D. Ruiz-Jarabo Colomer,

γραμματέας: D. Louterman-Hubeau, κύρια υπάλληλος διοικήσεως,

λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:

- η Katholische Kirchengemeinde St. Martinus Elten, εκπροσωπούμενη από τον Jόrgen Lukanow, δικηγόρο Euskirchen,

- ο A. Derksen, εκπροσωπούμενος από τον Mechtild Dόsing, δικηγόρο Mόnster,

- η Επιτροπή των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από την Claudia Schmidt, μέλος της Νομικής Υπηρεσίας,

έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,

αφού άκουσε τις προφορικές παρατηρήσεις της Katholische Kirchengemeinde St. Martinus Elten, εκπροσωπουμένης από τον Jόrgen Lukanow, του Landwirtschaftskammer Rheinland, εκπροσωπουμένου από την Adelheid Hensen, Assessorin, του A. Derksen, εκπροσωπουμένου από τον Mechtild Dόsing, και της Επιτροπής, εκπροσωπουμένης από την Claudia Schmidt, κατά τη συνεδρίαση της 2ας Μαου 1996,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 23ης Μαου 1996,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με διάταξη της 18ης Νοεμβρίου 1993, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 13 Δεκεμβρίου 1993, το Verwaltungsgericht Dόsseldorf υπέβαλε, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΚ, ένα προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία του συστήματος της συμπληρωματικής εισφοράς επί του γάλακτος που θεσπίστηκε από τον κανονισμό (ΕΟΚ) 856/84 του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 1984, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) 804/68 περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϋόντων (ΕΕ L 90, σ. 10), τον κανονισμό (ΕΟΚ) 857/84 του Συμβουλίου, της 31ης Μαρτίου 1984, περί γενικών κανόνων για την εφαρμογή της εισφοράς που αναφέρεται στο άρθρο 5γ του κανονισμού (ΕΟΚ) 804/68 (ΕΕ L 90, σ. 13), όπως έχει υπό τον κανονισμό (ΕΟΚ) 590/85 του Συμβουλίου, της 26ης Φεβρουαρίου 1985, για την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΟΚ) 857/84 (ΕΕ L 68, σ. 1), καθώς και από τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1546/88 της Επιτροπής, της 3ης Ιουνίου 1988, σχετικά με τον καθορισμό των λεπτομερειών εφαρμογής της συμπληρωματικής εισφοράς που αναφέρεται στο άρθρο 5γ του κανονισμού (ΕΟΚ) 804/68 (ΕΕ L 139, σ. 12).

2 Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο διαφοράς που ανεφύη, μετά τη λήξη μιας μισθώσεως, μεταξύ της Katholische Kirchengemeinde St. Martinus Elten (στο εξής: Kirchengemeinde), μιας εκκλησιαστικής ενορίας, και του Landwirtschaftskammer Rheinland (στο εξής: Landwirtschaftskammer), με αντικείμενο την εξάρτηση μιας ποσότητας αναφοράς από τις μισθωθείσες γαίες που βρίσκονται τόσο στη Γερμανία όσο και στις Κάτω Ξώρες.

3 H Kirchengemeinde είναι, κατά τους ισχυρισμούς της, κυρία γαιών εκτάσεως 23,7 εκταρίων περίπου, στις οποίες καλλιεργούνται αποκλειστικώς είδη ζωοτροφής. Το μεγαλύτερο μέρος, περί τα 17,7 εκτάρια, βρίσκεται στις Κάτω Ξώρες και το υπόλοιπο στη Γερμανία. Όλες οι γαίες είχαν εκμισθωθεί προ πολλού. Ο μισθωτής, που ο ίδιος ήταν κύριος μιας εκμεταλλεύσεως στη Γερμανία εκτάσεως 1,07 εκταρίου περίπου, χρησιμοποιούσε τις γαίες αυτές για να παράγει εκεί γάλα το οποίο παρέδιδε σε γερμανικό γαλακτοκομείο.

4 Για να περιορίσει την παραγωγή γάλακτος και γαλακτοκομικών προϋόντων στην Κοινότητα, ο κανονισμός 856/84 παρενέβαλε στον κανονισμό (ΕΟΚ) 804/68 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1968, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϋόντων (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/003, σ. 82), το άρθρο 5γ, το οποίο εισήγαγε μια συμπληρωματική εισφορά στις περιπτώσεις που οι παραγόμενες ποσότητες γάλακτος υπερέβαιναν μια ποσότητα αναφοράς που επρόκειτο να καθοριστεί. Κατά την εναλλακτική λύση Α του συστήματος αυτού, την οποία επέλεξαν η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας και το Βασίλειο των Κάτω Ξωρών, η απαλλασσομένη της συμπληρωματικής εισφοράς ποσότητα αναφοράς ισούται, κατ' αρχήν, προς την ποσότητα του γάλακτος που παραδόθηκε κατά το έτος αναφοράς από τον παραγωγό. Η Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας επέλεξε ως έτος αναφοράς το έτος 1983.

5 Το άρθρο 5γ, παράγραφος 3, του κανονισμού 804/68 ορίζει: «Το σύνολο των ποσοτήτων αναφοράς (...) δεν μπορεί (...) να υπερβεί μια συνολική εγγυημένη ποσότητα, η οποία ισούται με το σύνολο των ποσοτήτων γάλακτος που παραδόθηκαν σε επιχειρήσεις, οι οποίες επεξεργάζονται ή μεταποιούν το γάλα ή άλλα γαλακτοκομικά προϋόντα σε κάθε κράτος μέλος κατά τη διάρκεια του ημερολογιακού έτους 1981, προσαυξημένες κατά 1 %».

6 Έτσι, το 1984 χορηγήθηκε από το Landwirtschaftskammer στον μισθωτή μια ποσότητα αναφοράς. Υπολογισθείσα βάσει του συνόλου της σε γάλα παραγωγής του κατά το έτος αναφοράς, η ποσότητα αυτή ανερχόταν τότε σε 182 000 kg.

7 Μετά τον θάνατο, το 1989, του μισθωτή, η ποσότητα αναφοράς, η οποία κατόπιν διορθώσεως είχε καθοριστεί σε 191 004 kg, μεταβιβάστηκε κατ' αρχάς, από το Landwirtschaftskammer, σε μια αστική εταιρία που συστάθηκε από την κληρονόμο του μισθωτή και από τον Α. Derksen - παρεμβαίνοντα στην κύρια δίκη - με σκοπό την από κοινού διαχείριση των ποσοτήτων τους αναφοράς. Στη συνέχεια, μετά τη συνεπεία της λήξεως της μισθώσεως λύση της εταιρίας στις 15 Νοεμβρίου 1990, μεταβιβάστηκαν στον Α. Derksen, κατόπιν αιτήσεως της 13ης Δεκεμβρίου 1990, πέραν των δικών του ποσοτήτων αναφοράς, οι ποσότητες αναφοράς που κατείχε η κληρονόμος μετά την απόκτηση των γαιών που της ανήκαν καθώς και οι ποσότητές της αναφοράς.

8 Στις 5 Δεκεμβρίου 1991, η Kirchengemeinde ζήτησε, όσον αφορά τις εκτάσεις που βρίσκονται στις Κάτω Ξώρες, την έκδοση ενός πιστοποιητικού προβλεπομένου στο άρθρο 9, παράγραφος 2, σημείο 3, της Milch-Garantiemengen-Verordnung (κανονιστικής διατάξεως περί των εγγυημένων ποσοτήτων γάλακτος) που να βεβαιώνει υπέρ αυτής ότι, κατά τη λύση της αγρομισθώσεως και κατόπιν της αποδόσεως σε αυτήν της χρήσεως των γεωργικών εκτάσεων που βρίσκονται στις Κάτω Ξώρες, της χορηγήθηκαν οι ποσότητες αναφοράς.

9 Η αίτηση αυτή απορρίφθηκε από το Landwirtschaftskammer με το αιτιολογικό ότι, λόγω της χορηγήσεως σε κάθε κράτος μέλος μιας εγγυημένης συνολικής ποσότητας στην οποία περιλαμβάνεται κάθε ποσότητα αναφοράς, η αρχή ότι η ποσότητα αναφοράς εξαρτάται από τη χρησιμοποιουμένη έκταση περιορίζεται κατ' ανάγκη στο εθνικό έδαφος, με αποτέλεσμα να μην επιτρέπεται να εξαρτηθεί μια γερμανική γαλακτοκομική ποσόστωση από γαίες ευρισκόμενες εκτός της Γερμανίας.

10 Υπό τις συνθήκες αυτές, η Kirchengemeinde άσκησε προσφυγή ενώπιον του Verwaltungsgericht. Στη διάταξη περί παραπομπής, το ανωτέρω δικαστήριο εκφράζει αμφιβολίες ως προς τη νομιμότητα της αρνήσεως του Landwirtschaftskammer. Από τη διάταξη προκύπτει ότι το δικαστήριο αυτό εκτιμά ότι, αν οι εκτάσεις δεν βρίσκονταν στις Κάτω Ξώρες αλλά στη Γερμανία, το Landwirtschaftskammer θα είχε υποχρέωση να εκδώσει πιστοποιητικό περί μεταβιβάσεως μέρους της ποσότητας αναφοράς αναλόγου προς τις γαίες που του αντιστοιχούν.

11 Κατόπιν των ανωτέρω, το Verwaltungsgericht Dόsseldorf ανέστειλε τη διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης, το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:

«Eπιτρεπόταν να εξαρτηθεί η ποσότητα αναφοράς γάλακτος, η οποία παραχωρήθηκε στις 2 Απριλίου 1984 σε έναν Γερμανό γαλακτοπαραγωγό που διέθετε κτηνοτροφική εκμετάλλευση στη Γερμανία και μισθωμένες εκτάσεις στη Γερμανία και τις Κάτω Ξώρες και παρέδιδε το γάλα σε Γερμανό αγοραστή, εν μέρει από τις ολλανδικές αυτές μισθωμένες εκτάσεις, οπότε μετά τη λήξη της συμβάσεως μισθώσεως η αναλογούσα στις εκτάσεις αυτές ποσότητα αναφοράς μεταβιβάζεται στον εκμισθωτή, ή επιτρεπόταν να εξαρτηθεί η παραχωρηθείσα στον Γερμανό γαλακτοπαραγωγό ποσόστωση μόνον από τις γερμανικές εκτάσεις;»

12 Με το ερώτημα αυτό, το εθνικό δικαστήριο ερωτά στην ουσία, πρώτον, από ποια τμήματα των μισθωμένων γαιών που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή γάλακτος εξαρτάται η ποσότητα αναφοράς όταν μέρος των γαιών βρίσκεται σε άλλο κράτος μέλος. Δεύτερον, το εθνικό δικαστήριο ζητεί να διευκρινιστεί το καθεστώς που ισχύει για μια τέτοια ποσότητα αναφοράς σε περίπτωση λήξεως της μισθώσεως.

Ως προς την εξάρτηση της γαλακτοκομικής ποσοστώσεως από γαίες ευρισκόμενες εντός άλλου κράτους μέλους

13 Από τη διάταξη περί παραπομπής προκύπτει ότι το ζήτημα σχετίζεται με την αρχή που διέπει το σύστημα των γαλακτοκομικών ποσοστώσεων, κατά την οποία η ποσότητα αναφοράς εξαρτήθηκε, κατά τη χορήγησή της, από τις χρησιμοποιηθείσες προς παραγωγή γάλακτος γαίες. Κατά το εθνικό δικαστήριο, η αρχή αυτή έχει τεθεί από την εφαρμοστέα επί της συμπληρωματικής εισφοράς κοινοτική ρύθμιση.

14 Συναφώς, πρέπει να επισημανθεί ότι η αρχή της εξαρτήσεως της ποσότητας αναφοράς από τις γαίες απορρέει από το άρθρο 2 του κανονισμού 857/84 σε συνδυασμό με το άρθρο 12, στοιχεία γγ και δδ, του ίδιου κανονισμού.

15 Στο πλαίσιο της εναλλακτικής λύσεως Α, το άρθρο 2, παράγραφος 1, του κανονισμού 857/84 προβλέπει ότι «Η ποσότητα αναφοράς (...) είναι ίση με την ποσότητα γάλακτος ή ισοδυνάμου γάλακτος που παρέδωσε ο παραγωγός κατά το ημερολογιακό έτος 1981 (...) προσαυξημένη κατά 1 %».

16 Κατά τον ορισμό του άρθρου 12, στοιχείο γγ, του κανονισμού 857/84, παραγωγός είναι «ο κάτοχος γεωργικής εκμετάλλευσης, φυσικό ή νομικό πρόσωπο ή ομάδα φυσικών ή νομικών προσώπων, η εκμετάλλευση των οποίων βρίσκεται στο γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας». Το άρθρο 12, στοιχείο δδ, του κανονισμού αυτού θεωρεί ως «εκμετάλλευση» «το σύνολο των μονάδων παραγωγής που διαχειρίζεται ο παραγωγός και βρίσκονται στο γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας».

17 Από τους περιεχομένους στο άρθρο 12, στοιχεία γγ και δδ, του κανονισμού 857/84 ορισμούς της εννοίας «παραγωγός» και, περαιτέρω, «εκμετάλλευση» προκύπτει, κατά την απόφαση της 9ης Ιουλίου 1992, C-236/90, Maier (Συλλογή 1992, σ. Ι-4483, σκέψη 11), ότι η έννοια του παραγωγού καλύπτει μόνον τον έχοντα τη γεωργική εκμετάλλευση ο οποίος, με σκοπό την παραγωγή γάλακτος, διαχειρίζεται υπ' ευθύνη του ένα σύνολο μονάδων παραγωγής.

18 Παρ' όλον ότι με την προαναφερθείσα απόφαση Maier, σκέψεις 11 και 12, το Δικαστήριο αναγνώρισε την ιδιότητα του παραγωγού στον μισθωτή και όχι στον εκμισθωτή, πρέπει να ισχύει το ίδιο για τον έχοντα τη γεωργική εκμετάλλευση όταν παράγει την ποσότητα του παραδιδομένου γάλακτος και επί των δικών του και επί των μισθωμένων γαιών και όταν εκμεταλλεύεται ο ίδιος τις γαίες αυτές, αφενός, υπό την ιδιότητα του κυρίου και, αφετέρου, υπό την ιδιότητα του μισθωτή.

19 Ειδικότερα, όσον αφορά τις προϋποθέσεις τις οποίες πρέπει να πληροί το σύνολο των μονάδων παραγωγής που διαχειρίζεται ο παραγωγός, ήτοι τα διάφορα δικά του και μισθωμένα αγροτεμάχια, το Landwirtschaftskammer, με τις προφορικές του παρατηρήσεις, καθώς και ο Α. Derksen φρονούν ότι η ποσότητα αναφοράς εξαρτάται μόνον από τις γαίες που βρίσκονται στο κράτος μέλος που τη χορήγησε. Ο περιορισμός αυτός της εξαρτήσεως από γαίες που βρίσκονται στο κράτος μέλος που χορήγησε τη γαλακτοκομική ποσόστωση είναι αναγκαίος για να εξασφαλιστεί η σταθερότητα της εγγυημένης συνολικής ποσότητας σε κάθε κράτος μέλος. Αντιθέτως, η Kirchengemeinde και η Επιτροπή δεν δέχονται ότι ισχύει οποιαδήποτε αρχή εδαφικότητας κατά τη χορήγηση της γαλακτοκομικής ποσοστώσεως.

20 Η τελευταία αυτή άποψη πρέπει να γίνει δεκτή.

21 Συγκεκριμένα, από την απόφαση της 13ης Ιουλίου 1989, 5/88, Wachauf (Συλλογή 1989, σ. 2609, σκέψη 9), προκύπτει ότι το άρθρο 12, στοιχείο δδ, του κανονισμού 857/84 αφορά οποιοδήποτε σύνολο μονάδων παραγωγής που πληρούν δύο προϋποθέσεις, ήτοι, αφενός, το να τις διαχειρίζεται ένας παραγωγός, δηλαδή πρόσωπο που πωλεί γάλα ή άλλα γαλακτοκομικά προϋόντα απ' ευθείας στον καταναλωτή ή που παραδίδει στον αγοραστή (άρθρο 12, στοιχείο γγ, του κανονισμού 857/84), και, αφετέρου, το να βρίσκονται στο γεωγραφικό έδαφος της Κοινότητας.

22 Συνεπώς, η έννοια της εκμεταλλεύσεως δεν εξαρτάται από την προϋπόθεση ότι, επί αγρομισθώσεως, οι σχετικές μονάδες παραγωγής πρέπει να βρίσκονται στο έδαφος του κράτους μέλους εντός του οποίου παραδόθηκε το γάλα και το οποίο χορήγησε την ποσότητα αναφοράς. Έτσι, το σύστημα των ποσοτήτων αναφοράς δεν εμποδίζει το να βρίσκεται μέρος των μονάδων παραγωγής στο έδαφος άλλου κράτους μέλους εκτός από εκείνο του γαλακτοκομείου προς το οποίο παραδόθηκε το γάλα.

23 Κατά συνέπεια, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι το άρθρο 2, παράγραφος 1, σε συνδυασμό με το άρθρο 12, στοιχεία γγ και δδ, θέτει την αρχή ότι η ποσότητα αναφοράς έχει χορηγηθεί στις γαίες, αρκεί να έχει υπολογιστεί σε σχέση με το σύνολο των γαιών που εκμεταλλεύθηκε ο παραγωγός κατά το έτος αναφοράς με σκοπό την παραγωγή γάλακτος.

24 Εξάλλου, η αρχή αυτή της εξαρτήσεως της ποσότητας αναφοράς από τις γαίες που εκμεταλλευόταν ο παραγωγός κατά τη χορήγηση της ποσότητας αυτής αποτελεί ειδική έκφραση της διατυπωθείσας στην περίπτωση της μεταβιβάσεως μέρους μιας εκμεταλλεύσεως γενικής αρχής ότι η ποσότητα αναφοράς χορηγείται στον προς ον η μεταβίβαση κατ' αναλογίαν των μεταβιβασθεισών εκτάσεων (βλ. την απόφαση της 19ης Μαου 1993, C-81/91, Twijnstra, Συλλογή 1993, σ. Ι-2455, σκέψη 25).

25 Όσο για τα αποτελέσματα της ερμηνείας αυτής, πρέπει στη συνέχεια να επισημανθεί ότι το κατά τα ανωτέρω ερμηνευθέν σύστημα των ποσοτήτων αναφοράς δεν θίγει, εν προκειμένω, ούτε τις επιτακτικές ανάγκες για τη διατήρηση της σταθερότητας της χορηγήσεως σε κάθε κράτος μέλος εγγυημένων ποσοτήτων αναφοράς, όπως ισχυρίστηκαν το Landwirtschaftskammer και ο Α. Derksen, ούτε, ειδικότερα, τον επιδιωκόμενο από το σύστημα των ποσοτήτων αναφοράς στόχο που συνίσταται στον περιορισμό της κοινοτικής παραγωγής γάλακτος.

26 Κατά το άρθρο 5γ, παράγραφος 3, του κανονισμού 804/68, το άθροισμα των χορηγηθεισών από κράτος μέλος ατομικών ποσοτήτων αναφοράς δεν μπορεί να υπερβεί την εγγυημένη συνολική ποσότητα στο ίδιο κράτος μέλος. Έτσι, η εγγυημένη συνολική ποσότητα έχει ως συνέπεια τον περιορισμό κάθε εθνικής παραγωγής στις ποσότητες γάλακτος που παρήχθησαν το 1981.

27 Αν υποτεθεί ότι το 1981 - κανένα δε στοιχείο της δικογραφίας δεν αντιτίθεται στη διαπίστωση αυτή - το σύνολο της σε γάλα παραγωγής του παραγωγού, περιλαμβανομένου του μέρους της παραγωγής που αντιστοιχεί στις γαίες που βρίσκονται στο άλλο κράτος μέλος, είχε παραδοθεί σε γαλακτοκομείο του περί ου πρόκειται κράτους μέλους, το σύνολο αυτό - σε αντίθεση με τα πραγματικά περιστατικά της υποθέσεως Graff (απόφαση της 14ης Ιουλίου 1994, C-351/92, Συλλογή 1994, σ. Ι-3361) - θα είχε ληφθεί υπόψη κατά τον υπολογισμό της εγγυημένης συνολικής ποσότητας αυτού του κράτους μέλους. Με το να χορηγηθεί στη συνέχεια ποσότητα αναφοράς αντίστοιχη προς την ποσότητα που ελήφθη ως άνω υπόψη κατά τον καθορισμό της εγγυημένης συνολικής ποσότητας, αποκλείεται οποιοσδήποτε κίνδυνος υπερβάσεως της εγγυημένης συνολικής ποσότητας.

28 Συνεπώς, στο πρώτο σκέλος του ερωτήματος πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι η ποσότητα αναφοράς που χορηγήθηκε το 1984 από κράτος μέλος σε παραγωγό στο πλαίσιο του συστήματος της συμπληρωματικής εισφοράς εξαρτάται από το σύνολο των δικών του ή μισθωμένων γαιών που ο παραγωγός εκμεταλλευόταν με σκοπό την παραγωγή γάλακτος, ακόμη και όταν μέρος των γαιών βρίσκεται σε άλλο κράτος μέλος.

Ως προς το καθεστώς που ισχύει σε περίπτωση λήξεως της μισθώσεως

29 Για να δοθεί χρήσιμη απάντηση σ' αυτό το σκέλος του ερωτήματος, το οποίο αφορά το καθεστώς που ισχύει σε περίπτωση λήξεως της μισθώσεως, πρέπει να επισημανθεί κατ' αρχάς ότι από το άρθρο 7 των κανονισμών 857/84 και 1546/88 προκύπτει ότι, επί πωλήσεως, μισθώσεως ή μεταβιβάσεως διά κληρονομικής διαδοχής μιας εκμεταλλεύσεως, η αντίστοιχη ποσότητα αναφοράς μεταβιβάζεται, κατ' αρχήν, εν όλω ή εν μέρει στον αγοραστή, τον μισθωτή ή τον κληρονόμο.

30 Σε περίπτωση λήξεως της μισθώσεως, το Δικαστήριο, με την προαναφερθείσα απόφαση Wachauf, σκέψη 13, ερμήνευσε τις παραγράφους 1 και 4 του άρθρου 7 του κανονισμού 857/84, θεωρούμενες στο σύνολό τους, υπό την έννοια ότι πρόθεση του κοινοτικού νομοθέτη είναι, κατ' αρχήν, να επανέρχεται με τη λήξη της μισθώσεως η ποσότητα αναφοράς στον εκμισθωτή ο οποίος ανακτά τη φυσική εξουσία επί της εκμεταλλεύσεως, υπό την επιφύλαξη πάντως της ευχέρειας που παρέχεται στα κράτη μέλη να χορηγούν το σύνολο ή μέρος της ποσότητας αναφοράς στον αποχωρούντα μισθωτή.

31 Ειδικότερα, με βάση το άρθρο 5, σημείο 3, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1371/84 της Επιτροπής, της 16ης Μαου 1984, για τον καθορισμό των λεπτομερειών εφαρμογής της συμπληρωματικής εισφοράς που αναφέρεται στο άρθρο 5γ του κανονισμού (ΕΟΚ) 804/68 (ΕΕ L 132, σ. 11), το οποίο είχε εφαρμογή κατά τον χρόνο τελέσεως των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης και αποτελεί τώρα το άρθρο 7, παράγραφος 1, σημείο 3, του κανονισμού 1546/88, το Δικαστήριο επισήμανε με την προαναφερθείσα απόφαση Wachauf, σκέψη 15, ότι η απόδοση, κατά τη λήξη της μισθώσεως, της μισθωμένης εκμεταλλεύσεως έχει ανάλογες νομικές συνέπειες, υπό την έννοια του άρθρου 5, σημείο 3, του κανονισμού 1371/84, με αυτές που έχει η παράδοση της εκμεταλλεύσεως κατά την εκμίσθωσή της, αφού και στις δύο περιπτώσεις οι σχετικές μονάδες παραγωγής αλλάζουν κάτοχο στο πλαίσιο των συμβατικών σχέσεων που δημιουργεί η μίσθωση. Κατά συνέπεια, η απόδοση, κατά τη λήξη της μισθώσεως, ενός μισθωμένου συνόλου μονάδων γεωργικής παραγωγής αποτελεί περίπτωση εφαρμογής του άρθρου 5, σημείο 3, του κανονισμού 1371/84, αρκεί η παράδοσή του κατά την εκμίσθωση να εμπίπτει στις διατάξεις του σημείου 1 του ίδιου άρθρου, πράγμα που συμβαίνει όταν πρόκειται περί «εκμεταλλεύσεως» υπό την έννοια του άρθρου 12, στοιχείο δδ, του κανονισμού 857/84, όπως ερμηνεύθηκε ανωτέρω σε απάντηση του ερωτήματος του εθνικού δικαστηρίου.

32 Από τις σκέψεις αυτές προκύπτει ότι, ναι μεν τα σχετικά με τη μίσθωση και ιδίως τη λήξη της ζητήματα εμπίπτουν στο εφαρμοστέο εν προκειμένω εθνικό δίκαιο, πλην όμως το κοινοτικό σύστημα της συμπληρωματικής εισφοράς είναι αυτό που καθορίζει, σε επίπεδο ποσοτήτων αναφοράς, τις συνέπειες που πρέπει να αντληθούν εντεύθεν.

33 Συνεπώς, όπως τόνισε ο γενικός εισαγγελέας στο σημείο 26 των προτάσεών του, οι ποσότητες αναφοράς που διαθέτει ο μισθωτής επιστρέφουν, κατ' αρχήν, στον κύριο όταν ο πρώτος εγκαταλείπει μια εκμετάλλευση, εκτός αν τα κράτη μέλη χρησιμοποιήσουν την ευχέρεια που τους αναγνωρίζεται από το άρθρο 7, παράγραφος 4, του κανονισμού 857/84, όπως έχει υπό τον κανονισμό 590/85, και από το άρθρο 7, σημείο 4, του κανονισμού 1546/88.

34 Εν προκειμένω, το ζήτημα αν έγινε χρήση, υπέρ του αποχωρούντος μισθωτή, της ευχέρειας που προβλέπουν το άρθρο 7, παράγραφος 4, του κανονισμού 857/84, όπως έχει υπό τον κανονισμό 590/85, και το άρθρο 7, σημείο 4, του κανονισμού 1546/88 δεν ασκεί επιρροή. Ιδίως από το περιεχόμενο του άρθρου 7, παράγραφος 4, του τροποποιημένου κανονισμού 857/84 προκύπτει ότι η ευχέρεια αυτή αφορά μόνον τον αποχωρούντα μισθωτή που σκοπεύει να συνεχίσει την παραγωγή γάλακτος. Όμως, από τη δικογραφία προκύπτει ότι, μετά την πώληση της εκμεταλλεύσεώς της, η κληρονόμος δεν σκοπεύει πλέον να παράγει γάλα.

35 Συνεπώς, πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι, κατά τη λήξη μιας μισθώσεως, η ποσότητα αναφοράς επανέρχεται στον εκμισθωτή όταν ο πρώην μισθωτής δεν σκοπεύει να συνεχίσει την παραγωγή γάλακτος.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

36 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων, η οποία κατέθεσε παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

(έκτο τμήμα),

κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε με διάταξη της 18ης Νοεμβρίου 1993 το Verwaltungsgericht Dόsseldorf, αποφαίνεται:

Η ποσότητα αναφοράς που χορηγήθηκε το 1984 από κράτος μέλος σε παραγωγό στο πλαίσιο του συστήματος της συμπληρωματικής εισφοράς εξαρτάται από το σύνολο των δικών του ή μισθωμένων γαιών που ο παραγωγός εκμεταλλευόταν με σκοπό την παραγωγή γάλακτος, ακόμη και όταν μέρος των γαιών βρίσκεται σε άλλο κράτος μέλος. Κατά τη λήξη μιας μισθώσεως, η ποσότητα αναφοράς επανέρχεται στον εκμισθωτή όταν ο πρώην μισθωτής δεν σκοπεύει να συνεχίσει την παραγωγή γάλακτος.