Απόφαση του Πρωτοδικείου (τρίτο πενταμελές τμήμα) της 14ης Μαΐου 1998. - BPB de Eendracht NV, πρώην Kartonfabriek de Eendracht NV, κατά Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. - Ανταγωνισμός - Άρθρο 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης ΕΚ - Δικαιώματα του αμυνομένου - Απόδειξη της συμμετοχής σε συμπαιγνία - Ανταλλαγή πληροφοριών - Διαταγή - Πρόστιμο - Αιτιολογία - Επιμέτρηση - Συνεργασία κατά τη διοικητική διαδικασία. - Υπόθεση T-311/94.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1998 σελίδα II-01129



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

1 Ανταγωνισμός - Διοικητική διαδικασία - Ανακοίνωση των αιτιάσεων - Αναγκαίο περιεχόμενο

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 19 § 1· κανονισμός 99/63 της Επιτροπής, άρθρο 4)

2 Πράξεις των οργάνων - Αιτιολογία - Υποχρέωση - Έκταση - Λόγος ακυρώσεως περί ελλείψεως ή ανεπαρκείας αιτιολογίας - Λόγος ακυρώσεως περί ανακριβείας της αιτιολογίας - Διακρίνονται

(Συνθήκη ΕΚ, άρθρο 190)

3 Ανταγωνισμός - Συμπράξεις - Απόδειξη - Ενδείξεις τις οποίες επικαλείται η Επιτροπή - Εκτιμώνται

(Συνθήκη ΕΚ, άρθρο 85 § 1)

4 Ανταγωνισμός - Συμπράξεις - Συμμετοχή σε συναντήσεις επιχειρήσεων έχουσες αντίθετο προς τον ανταγωνισμό σκοπό - Περίσταση από την οποία, ελλείψει αποστασιοποιήσεως από τις λαμβανόμενες αποφάσεις, συνάγεται συμμετοχή στη σύμπραξη

(Συνθήκη ΕΚ, άρθρο 85 § 1)

5 Ανταγωνισμός - Συμπράξεις - Συμφωνίες και εναρμονισμένες πρακτικές συνιστώσες ενιαία παράβαση - Σε ποιες επιχειρήσεις μπορεί να καταλογισθεί παράβαση συνισταμένη σε συμμετοχή σε συνολική σύμπραξη - Κριτήρια

(Συνθήκη ΕΚ, άρθρο 85 § 1)

6 Ανταγωνισμός - Διοικητική διαδικασία - Παύση των παραβάσεων - Επιβαλλόμενες στις επιχειρήσεις υποχρεώσεις - Αναλογικότητα - Κριτήρια

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 3 § 1)

7 Ανταγωνισμός - Πρόστιμα - Ύψος - Επιμέτρηση - Κριτήρια - Σοβαρότητα και διάρκεια των παραβάσεων - Στοιχεία εκτιμήσεως - Δυνατότητα αυξήσεως του επιπέδου των προστίμων προς ενίσχυση του αποτρεπτικού τους αποτελέσματος

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15 § 2)

8 Ανταγωνισμός - Πρόστιμα - Αρχή της ίσης μεταχειρίσεως - Μείωση του ύψους των προστίμων - Διαφορές ανάλογα με τη στάση της επιχειρήσεως κατά τη διοικητική διαδικασία - Επιτρέπονται

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15)

9 Ανταγωνισμός - Πρόστιμα - Ύψος - Επιμέτρηση - Κριτήρια - Στάση της επιχειρήσεως κατά τη διοικητική διαδικασία

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15)

Περίληψη

1 Η ανακοίνωση των αιτιάσεων - η λειτουργία της οποίας είναι να παρέχει στις επιχειρήσεις που διώκονται κατ' εφαρμογήν των κανόνων ανταγωνισμού όλα τα αναγκαία στοιχεία ώστε να μπορέσουν να αμυνθούν προσηκόντως πριν η Επιτροπή εκδώσει οριστική απόφαση - πρέπει να διατυπώνεται, συνοπτικά έστω, αλλά με αρκετή σαφήνεια, ώστε να μπορούν οι ενδιαφερόμενοι να λάβουν γνώση των ενεργειών τις οποίες τους προσάπτει η Επιτροπή.

2 Η αιτιολόγηση βλαπτικής αποφάσεως πρέπει να παρέχει στον μεν κοινοτικό δικαστή τη δυνατότητα να ασκήσει τον έλεγχό του ως προς τη νομιμότητα στον δε ενδιαφερόμενο να γνωρίζει πώς δικαιολογείται το ληφθέν μέτρο, ώστε να είναι σε θέση να υπερασπίσει τα δικαιώματά του και να εξακριβώσει αν η απόφαση είναι ή όχι βάσιμη.

Επομένως, η έλλειψη ή η ανεπάρκεια αιτιολογίας συνιστά λόγο ακυρώσεως αναγόμενο στην παράβαση ουσιώδους τύπου, ο οποίος διαφέρει, επομένως, από τον λόγο που στηρίζεται στην ανακρίβεια της αιτιολογίας της επίδικης αποφάσεως, ο έλεγχος της οποίας εμπίπτει στην εξέταση του βασίμου της αποφάσεως αυτής.

3 Οι ενδείξεις τις οποίες επικαλείται σε απόφασή της η Επιτροπή, για ν' αποδείξει ότι συγκεκριμένη επιχείρηση παρέβη το άρθρο 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης, πρέπει να εκτιμώνται όχι μεμονωμένα, αλλά στο σύνολό τους.

4 Το γεγονός ότι μια επιχείρηση δεν συμμορφώνεται προς τα αποτελέσματα των συναντήσεων που έχουν αντικείμενο προδήλως αντίθετο προς τον ανταγωνισμό ουδόλως μειώνει την ευθύνη της για τη συμμετοχή της στη σύμπραξη, άπαξ αυτή δεν αποστασιοποιήθηκε δημοσίως από το περιεχόμενο των συναντήσεων.

5 Για να μπορεί η Επιτροπή να θεωρεί καθεμιά από τις επιχειρήσεις - τις οποίες κατονομάζει σε μια απόφαση εκδιδομένη κατ' εφαρμογήν των κανόνων του ανταγωνισμού - ως υπαίτια, επί ορισμένο χρονικό διάστημα, συνολικής συμπράξεως περικλείουσας διάφορες αντίθετες προς τον ανταγωνισμό ενέργειες, πρέπει να αποδεικνύει ότι κάθε μία απ' αυτές είτε συνήνεσε στη συνομολόγηση ενός συνολικού σχεδίου καλύπτοντος τα συστατικά στοιχεία της συμπράξεως, είτε μετέσχε ευθέως, κατά το χρονικό αυτό διάστημα, σε όλα αυτά τα στοιχεία. Μια επιχείρηση μπορεί επίσης να θεωρηθεί υπαίτια συνολικής συμπράξεως, έστω και αν αποδεδειγμένα μετέσχε ευθέως σε ένα μόνον ή σε πλείονα συστατικά στοιχεία αυτής της συμπράξεως, άπαξ εγνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει αφενός μεν ότι η συμπαιγνία στην οποία μετείχε αποτελούσε μέρος ολικού σχεδίου, αφετέρου δε ότι το ολικό αυτό σχέδιο κάλυπτε όλα τα συστατικά στοιχεία της συμπράξεως. Όταν αυτό συμβαίνει, το ότι η εμπλεκόμενη επιχείρηση δεν μετέσχε ευθέως σε όλα τα συστατικά στοιχεία της συνολικής συμπράξεως δεν την απαλλάσσει της ευθύνης εκ παραβάσεως του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης. Η περίσταση όμως αυτή μπορεί να ληφθεί υπόψη κατά την εκτίμηση της βαρύτητας της παραβάσεως που διαπιστώνεται εις βάρος της.

6 Η εφαρμογή του άρθρου 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 17 μπορεί να συνεπάγεται απαγόρευση εξακολουθήσεως ορισμένων δραστηριοτήτων, πρακτικών ή καταστάσεων που έχουν κριθεί παράνομες, αλλά και απαγόρευση παρόμοιας συμπεριφοράς στο μέλλον. Επί πλέον, κατά το μέτρο που η εφαρμογή της διατάξεως αυτής πρέπει να γίνεται σε συνάρτηση προς τη διαπιστωθείσα παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού, η Επιτροπή έχει την εξουσία να καθορίζει την έκταση των υποχρεώσεων τις οποίες υπέχουν οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις προκειμένου να τεθεί τέρμα στην εν λόγω παράβαση. Οι βαρύνουσες, όμως, κατ' αυτόν τον τρόπο τις επιχειρήσεις υποχρεώσεις δεν πρέπει να υπερβαίνουν το μέτρο που είναι ενδεδειγμένο και αναγκαίο για να επιτευχθεί ο επιδιωκόμενος σκοπός, δηλαδή η αποκατάσταση της νομιμότητας σε σχέση με τους κανόνες που παραβιάστηκαν.

Δεν πληροί τις προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 17 μια απαγόρευση που αποσκοπεί στην παρεμπόδιση της ανταλλαγής αμιγώς στατιστικών πληροφοριών μη εχουσών τον χαρακτήρα ατομικών ή δυναμένων να εξατομικευθούν πληροφοριών, εφόσον αφενός μεν από την απόφαση δεν προκύπτει ότι η Επιτροπή θεώρησε αυτή καθαυτή την ανταλλαγή στατιστικών στοιχείων ως παράβαση του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης, αφετέρου δε το γεγονός και μόνον ότι ένα σύστημα ανταλλαγής στατιστικών πληροφοριών ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί για αντίθετους στον ανταγωνισμό σκοπούς δεν το καθιστά αντίθετο προς τη διάταξη αυτή, διότι, υπ' αυτές τις συνθήκες, πρέπει να διαπιστωθεί ότι αυτό παράγει συγκεκριμένα αντίθετα στον ανταγωνισμό αποτελέσματα.

7 Κατά την εκτίμηση του γενικού επιπέδου των προστίμων, η Επιτροπή ευλόγως λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι εξακολουθούν να εμφανίζονται σχετικά συχνά κατάφωρες παραβάσεις των κοινοτικών κανόνων του ανταγωνισμού και, επομένως, έχει τη δυνατότητα να αυξάνει το ύψος των προστίμων προκειμένου να ενισχύει το προληπτικό τους αποτέλεσμα. Κατά συνέπεια, το ότι η Επιτροπή επέβαλε στο παρελθόν πρόστιμα ορισμένου ύψους για ορισμένες μορφές παραβάσεων δεν της στερεί τη δυνατότητα να αυξάνει το ύψος αυτό, εντός των ορίων που τίθενται με τον κανονισμό 17, αν αυτό είναι αναγκαίο προκειμένου να κατοχυρωθεί η εφαρμογή της κοινοτικής πολιτικής ανταγωνισμού.

Περαιτέρω, κατά τον καθορισμό του γενικού επιπέδου των προστίμων, η Επιτροπή δύναται να συνεκτιμά τη μακρά διάρκεια και τον κατάφωρο χαρακτήρα παραβάσεως του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης, η οποία διαπράχθηκε παρά την προειδοποίηση την οποία θα όφειλε να συνιστά η προηγούμενη πρακτική των αποφάσεων της Επιτροπής.

8 Προσβολή της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως υπάρχει μόνον όταν παρόμοιες καταστάσεις αντιμετωπίζονται κατά τρόπο διαφορετικό ή διαφορετικές καταστάσεις αντιμετωπίζονται καθ' όμοιο τρόπο, εκτός εάν μια τέτοια αντιμετώπιση δικαιολογείται αντικειμενικώς. Η Επιτροπή δεν προσβάλλει αυτήν την αρχή, όταν εφαρμόζει μεγαλύτερη ή μικρότερη μείωση στα πρόστιμα ανάλογα με τον βαθμό στον οποίο συνεργάστηκε με αυτήν κάθε επιχείρηση κατά τη διοικητική διαδικασία.

9 Κατά την επιμέτρηση προστίμου λόγω παραβάσεως των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού, μείωση του προστίμου λόγω συνεργασίας κατά τη διοικητική διαδικασία δικαιολογείται μόνον εάν η συμπεριφορά της κατηγορουμένης επιχειρήσεως διευκόλυνε την εκ μέρους της Επιτροπής διαπίστωση της παραβάσεως και, ενδεχομένως, τον τερματισμό της.

Εν προκειμένω, μια επιχείρηση που δηλώνει ρητά ότι δεν αμφισβητεί τους πραγματικούς ισχυρισμούς στους οποίους στηρίζει τις αιτιάσεις της η Επιτροπή ενδέχεται να θεωρηθεί ότι συμβάλλει στη διευκόλυνση του έργου της Επιτροπής που συνίσταται στη διαπίστωση και τη δίωξη των παραβάσεων των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού.

Άλλως έχουν τα πράγματα όταν μια επιχείρηση αμφισβητεί, με την απάντησή της στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, τους βασικούς ή και όλους τους ισχυρισμούς που προβάλλει με αυτήν η Επιτροπή, δεν δίνει καμμία απάντηση ή απλώς δηλώνει ότι δεν λαμβάνει θέση επί των υπ' αυτής προβαλλομένων ισχυρισμών. Πράγματι, τηρώντας μια τέτοια στάση κατά τη διοικητική διαδικασία, η επιχείρηση δεν συμβάλλει στη διευκόλυνση του έργου της Επιτροπής.

Διάδικοι

Στην υπόθεση T-311/94,

BPB de Eendracht NV, πρώην Kartonfabriek de Eendracht NV, εταιρία ολλανδικού δικαίου με έδρα το Appingedam (Κάτω Ξώρες), εκπροσωπούμενη από τους Alexandre Vandencasteele, δικηγόρο Βρυξελλών, και Gordon Boyd Buchanan Jeffrey, solicitor Liverpool, με αντικλήτους στο Λουξεμβούργο τους δικηγόρους Arendt & Medernach, 8-10, Rue Mathias Hardt,

προσφεύγουσα,

κατά

Επιτροπής των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων, εκπροσωπουμένης αρχικώς μεν από τους Richard Lyal, μέλος της Νομικής Υπηρεσίας, και Rosemary Caudwell, εθνική δημόσια υπάλληλο απεσπασμένη στην Επιτροπή, ακολούθως δε από τον Richard Lyal, επικουρούμενο από τον James Flynn, barrister Αγγλίας και Ουαλίας, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Carlos Gσmez de la Cruz, μέλος της Νομικής Υπηρεσίας, Centre Wagner, Kirchberg,

καθής,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση ακυρώσεως της αποφάσεως 94/601/ΕΚ της Επιτροπής, της 13ης Ιουλίου 1994, σχετικά με μια διαδικασία βάσει του άρθρου 85 της Συνθήκης ΕΚ (IV/C/33.833 - Ξαρτόνι) (ΕΕ 1994, L 243, σ. 1),

ΤΟ ΠΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑ$ΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ

(τρίτο πενταμελές τμήμα),

συγκείμενο από τους B. Vesterdorf, Πρόεδρο, C. P. Briλt, P. Lindh, A. Potocki και J. D. Cooke, δικαστές,

γραμματέας: J. Palacio Gonzαlez, υπάλληλος διοικήσεως,

έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας που διεξήχθη από τις 25 Ιουνίου έως τις 8 Ιουλίου 1997,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

Ιστορικό της διαφοράς

1 Η παρούσα υπόθεση αφορά την απόφαση 94/601/ΕΚ της Επιτροπής, της 13ης Ιουλίου 1994, σχετικά με μια διαδικασία βάσει του άρθρου 85 της Συνθήκης ΕΚ (IV/C/33.833 - Ξαρτόνι) (ΕΕ 1994, L 243, σ. 1), όπως διορθώθηκε πριν από τη δημοσίευσή της με απόφαση της Επιτροπής της 26ης Ιουλίου 1994 [C(94) 2135 τελικό] (στο εξής: απόφαση). Με την απόφαση, επιβλήθηκαν πρόστιμα σε 19 κατασκευαστές προμηθευτές χαρτονιού εγκατεστημένους εντός της Κοινότητας, λόγω παραβάσεων του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης.

2 Το προϋόν που αποτελεί αντικείμενο της αποφάσεως είναι το χαρτόνι. Στην απόφαση μνημονεύονται τρεις τύποι χαρτονιού, που περιγράφονται ως ανήκοντες στις ποιότητες GC, GD και SBS.

3 Το χαρτόνι ποιότητας GD (στο εξής: χαρτόνι GD) είναι μονωτική ινόπλακα λευκής επιστρώσεως (ανακυκλωμένο χαρτί), που χρησιμοποιείται συνήθως για τη συσκευασία μη εδωδίμων προϋόντων.

4 Το χαρτόνι ποιότητας GC (στο εξής: χαρτόνι GC) περιβάλλεται από λευκή επίστρωση και χρησιμοποιείται συνήθως για τη συσκευασία τροφίμων. Το χαρτόνι GC έχει ανώτερη ποιότητα από το χαρτόνι GD. Κατά το καλυπτόμενο από την απόφαση χρονικό διάστημα, η διαφορά τιμής μεταξύ των δύο αυτών προϋόντων ήταν συνήθως της τάξεως του 30 %. Σε μικρότερη έκταση, το χαρτόνι GC υψηλής ποιότητας χρησιμοποιείται επίσης για γραφικές εφαρμογές.

5 Με τα αρχικά SBS χαρακτηρίζεται το εντελώς λευκό χαρτόνι (στο εξής: χαρτόνι SBS). Η τιμή του προϋόντος αυτού υπερβαίνει κατά 20 % περίπου την του χαρτονιού GC. Ξρησιμοποιείται για τη συσκευασία τροφίμων, καλλυντικών, φαρμακευτικών προϋόντων και σιγαρέτων, κυρίως όμως για γραφικές εφαρμογές.

6 Με επιστολή της 22ας Νοεμβρίου 1990, η British Printing Industries Federation, οργάνωση που αντιπροσωπεύει τις περισσότερες βιομηχανίες εκτυπώσεως χαρτονιού στο Ηνωμένο Βασίλειο (στο εξής: BPIF), κατέθεσε στην Επιτροπή ανεπίσημη καταγγελία. Υποστήριξε ότι οι παραγωγοί χαρτονιού που εφοδιάζουν την αγορά του Ηνωμένου Βασιλείου είχαν προβεί σε μια σειρά ταυτοχρόνων και ενιαίων αυξήσεων των τιμών και ζητούσε από την Επιτροπή να διενεργήσει ελέγχους για να διαπιστωθεί κατά πόσον είχε διαπραχθεί παράβαση των κοινοτικών κανόνων περί ανταγωνισμού. Για να προσδώσει δημοσιότητα στην πρωτοβουλία της, η BPIF εξέδωσε ανακοινωθέν Τύπου. Στοιχεία αυτού του ανακοινωθέντος περιέλαβε ο ειδικευμένος εμπορικός Τύπος κατά τον μήνα Δεκέμβριο του 1990.

7 Στις 12 Δεκεμβρίου 1990, η Fιdιration franηaise de cartonnage υπέβαλε επίσης ανεπίσημη καταγγελία στην Επιτροπή, παρόμοια με εκείνη της BPIF, στην οποία διατύπωνε κατηγορίες σχετικά με τη γαλλική αγορά χαρτονιού.

8 Στις 23 και 24 Απριλίου 1991, υπάλληλοι της Επιτροπής διενήργησαν, βάσει του άρθρου 14, παράγραφος 3, του κανονισμού 17 του Συμβουλίου, της 6ης Φεβρουαρίου 1962, πρώτος κανονισμός εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της Συνθήκης (ΕΕ ειδ. έκδ. 08/001, σ. 25, στο εξής: κανονισμός 17), ταυτοχρόνους ελέγχους χωρίς προειδοποίηση στα κτίρια και τις εγκαταστάσεις ορισμένων επιχειρήσεων και εμπορικών συνδέσμων του κλάδου του χαρτονιού.

9 Μετά τους ελέγχους αυτούς, η Επιτροπή απηύθυνε αίτηση παροχής πληροφοριών και εγγράφων βάσει του άρθρου 11 του κανονισμού 17 σε όλους τους αποδέκτες της αποφάσεως.

10 Τα στοιχεία τα οποία συνέλεξε στο πλαίσιο αυτών των ελέγχων και αιτήσεων παροχής πληροφοριών και εγγράφων οδήγησαν την Επιτροπή στο συμπέρασμα ότι οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις είχαν, από τα μέσα του 1986 μέχρι τον Απρίλιο του 1991 τουλάχιστον (στις πλείστες των περιπτώσεων), μετάσχει σε παράβαση του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης.

11 Αποφάσισε, κατά συνέπεια, να κινήσει την κατ' εφαρμογήν της διατάξεως αυτής προβλεπόμενη διαδικασία. Με επιστολή της 21ης Δεκεμβρίου 1992, απηύθυνε ανακοίνωση των αιτιάσεων σε κάθε μια από τις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις. Όλες οι αποδέκτριες επιχειρήσεις απάντησαν γραπτώς. Εννέα εξ αυτών ζήτησαν να εκθέσουν προφορικώς τις παρατηρήσεις τους. Η ακρόασή τους διενεργήθηκε από τις 7 έως τις 9 Ιουνίου 1993.

12 Κατά το πέρας της διαδικασίας, η Επιτροπή εξέδωσε την απόφαση, η οποία περιέχει τις ακόλουθες διατάξεις:

«Άρθρο 1

Οι επιχειρήσεις Buchmann GmbH, Cascades SA, Enso-Gutzeit Oy, Europa Carton AG, Finnboard - the Finnish Board Mills Association, Fiskeby Board AB, Gruber & Weber GmbH & Co KG, Kartonfabriek De Eendracht NV (με εμπορική επωνυμία BPB de Eendracht NV) Koninklijke KNP BT NV (πρώην Koninklijke Nederlandse Papierfabrieken NV), Laakmann Karton GmbH & Co. KG, Mo Och Domsjφ AB (MoDo), Mayr-Melnhof Gesellschaft mbH, Papeteries de Lancey SA, Rena Kartonfabrik AS, Sarriσ SpA, SCA Holding Ltd [πρώην Reed Paper & Board (UK) Ltd], Stora Kopparberge Bergslags AB, Enso Espaρola SA (πρώην Tampella Espaρola SA) και Moritz J. Weig GmbH & Co. KG παρέβησαν το άρθρο 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης με τη συμμετοχή τους:

- στην περίπτωση της Buchmann και της Rena από τον Μάρτιο του 1988 περίπου μέχρι τα τέλη του 1990 τουλάχιστον,

- στην περίπτωση της Enso Espaρola, τουλάχιστον από τον Μάρτιο του 1988 μέχρι το τέλος Απριλίου 1991 τουλάχιστον,

- στην περίπτωση της Gruber & Weber από το 1988 τουλάχιστον μέχρι τα τέλη του 1990,

- στις υπόλοιπες περιπτώσεις, από τα μέσα του 1986 μέχρι τον Απρίλιο του 1991 τουλάχιστον,

σε μία συμφωνία και μια εναρμονισμένη πρακτική με τις οποίες, από τα μέσα του 1986, οι προμηθευτές χαρτονιού στην Κοινότητα:

- πραγματοποίησαν σε τακτά χρονικά διαστήματα σειρά μυστικών και θεσμοθετημένων συναντήσεων για να συζητήσουν και να υιοθετήσουν ένα κοινό βιομηχανικό σχέδιο περιορισμού του ανταγωνισμού,

- συμφώνησαν τακτικές αυξήσεις των τιμών για κάθε ποιότητα του προϋόντος σε κάθε εθνικό νόμισμα,

- προσχεδίασαν και εφήρμοσαν ταυτόχρονες και ενιαίες αυξήσεις των τιμών σε ολόκληρη την Κοινότητα,

- συμφώνησαν άτυπα να διατηρηθούν σταθερά τα μερίδια των σημαντικότερων παραγωγών στην αγορά με κατά καιρούς τροποποιήσεις,

- έλαβαν, όλο και συχνότερα από τις αρχές του 1990, εναρμονισμένα μέτρα ελέγχου της προσφοράς του προϋόντος στην κοινοτική αγορά, για να εξασφαλίσουν την εφαρμογή των εν λόγω εναρμονισμένων αυξήσεων των τιμών,

- αντήλλαξαν εμπορικές πληροφορίες (για τις παραδόσεις, τις τιμές, την παύση της λειτουργίας των εργοστασίων, τις ανεκτέλεστες παραγγελίες και τα ποσοστά χρησιμοποίησης των μηχανημάτων) για τη στήριξη των παραπάνω μέτρων.

(...)

Άρθρο 3

Με την παρούσα απόφαση επιβάλλονται, για τις παραβάσεις του άρθρου 1 που διαπιστώθηκαν, τα ακόλουθα πρόστιμα στις παρακάτω επιχειρήσεις:

(...)

xv) BPB de Eendracht NV, πρόστιμο 1 750 000 ECU·

(...)».

13 Κατά την απόφαση, η παράβαση εξελίχθηκε στο πλαίσιο ενός φορέα γνωστού ως Product Group Paperboard (στο εξής: PG Paperboard), ο οποίος απετελείτο από διάφορες ομάδες ή επιτροπές.

14 Εντός του φορέα αυτού συστάθηκε, περί τα μέσα του 1986, μια Presidents Working Group (ομάδα εργασίας προέδρων, στο εξής: PWG), αποτελούμενη από υψηλά ισταμένους εκπροσώπους των (οκτώ περίπου) μεγαλυτέρων παραγωγών χαρτονιού της Κοινότητας.

15 Η PWG είχε ως βασική δραστηριότητα να συζητεί και να διαβουλεύεται για την αγορά, τα μερίδια αγοράς, τις τιμές και την παραγωγική ικανότητα. Ειδικότερα, ελάμβανε βασικές αποφάσεις τόσο για το χρονοδιάγραμμα όσο και για το επίπεδο των αυξήσεων των τιμών που θα πραγματοποιούσαν οι παραγωγοί.

16 Η PWG υπέβαλλε εκθέσεις στην President Conference (συμβούλιο προέδρων, στο εξής: PC), στην οποία μετείχαν (κατά το μάλλον ή ήττον τακτικά) όλοι σχεδόν οι διευθύνοντες σύμβουλοι των οικείων επιχειρήσεων. Η PC συνερχόταν κατά την υπό κρίση περίοδο δύο φορές ετησίως.

17 Περί τα τέλη του 1987, συστάθηκε η Joint Marketing Committee (κοινή επιτροπή μάρκετινγκ, στο εξής: JMC). Βασικό της έργο ήταν αφενός μεν να προσδιορίζει εάν και, εφόσον ναι, με ποιον τρόπο θα μπορούσαν να τεθούν σε ισχύ οι αυξήσεις των τιμών, αφετέρου δε να επεξεργάζεται τις λεπτομέρειες των πρωτοβουλιών για τις τιμές που απεφάσιζε η PWG για καθεμία χώρα μεμονωμένα και για τους κυριοτέρους πελάτες με στόχο τη δημιουργία ενός συστήματος ισοδυνάμων τιμών στην Ευρώπη.

18 Τέλος, η «οικονομική επιτροπή» (στο εξής: ΟΕ) συζητούσε θέματα όπως οι διακυμάνσεις των τιμών στις εθνικές αγορές και οι ανεκτέλεστες παραγγελίες και γνωστοποιούσε τα πορίσματά της στην JMC ή, πριν από τα τέλη του 1987, στην προκάτοχο της JMC, Marketing Committee. H ΟΕ απετελείτο από διευθυντές μάρκετινγκ ή/και πωλήσεων των περισσοτέρων από τις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις και συνερχόταν περισσότερες από μία φορές ετησίως.

19 Όπως προκύπτει ακόμη από την απόφαση, η Επιτροπή έκρινε ότι οι δραστηριότητες της PG Paperboard υπεβοηθούντο από την ανταλλαγή πληροφοριών που γινόταν μέσω της εταιρείας καταπιστευτικής διαχειρίσεως Fides με έδρα τη Ζυρίχη (Ελβετία). Κατά την απόφαση, τα περισσότερα μέλη της PG Paperboard υπέβαλλαν στη Fides περιοδικές εκθέσεις σχετικά με τις παραγγελίες, την παραγωγή, τις πωλήσεις και τη χρησιμοποίηση της παραγωγικής ικανότητας. Οι εκθέσεις αυτές συγκεντρώνονταν στο πλαίσιο του συστήματος Fides, τα δε συγκεντρωμένα κατ' αυτόν τον τρόπο στοιχεία διαβιβάζονταν στη συνέχεια στους μετέχοντες.

20 Η προσφεύγουσα BPB de Eendracht, πρώην Kartonfabriek de Eendracht NV, είναι παραγωγός χαρτονιού GD. Κατά την Επιτροπή, η προσφεύγουσα μετείχε σε συνεδριάσεις της PC, της JMC και της ΟΕ κατά το χρονικό διάστημα που εκτείνεται από τα μέσα 1986 μέχρι τον Απρίλιο του 1991.

Διαδικασία

21 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη γραμματεία του Πρωτοδικείου στις 7 Οκτωβρίου 1994, η προσφεύγουσα άσκησε την υπό κρίση προσφυγή.

22 Κατά της αποφάσεως προσέφυγαν επίσης δεκαέξι από τις λοιπές δεκαοκτώ επιχειρήσεις που θεωρήθηκαν υπαίτιες της παραβάσεως (υποθέσεις T-295/94, T-301/94, T-304/94, T-308/94, T-309/94, T-310/94, T-317/94, T-319/94, T-327/94, T-334/94, T-337/94, T-338/94, T-347/94, T-348/94, T-352/94 και T-354/94).

23 Με επιστολή που κατέθεσε στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου στις 10 Ιουνίου 1996, η προσφεύγουσα στην υπόθεση T-301/94, Laakmann Karton GmbH, παραιτήθηκε της προσφυγής της, η δε υπόθεση διαγράφηκε από το πρωτόκολλο του Πρωτοδικείου με διάταξη της 18ης Ιουλίου 1996, T-301/94, Laakmann Karton κατά Επιτροπής (που δεν έχει δημοσιευθεί στη Συλλογή).

24 Κατά της αποφάσεως προσέφυγαν επίσης τέσσερις φινλανδικές επιχειρήσεις, μέλη του επαγγελματικού ομίλου Finnboard και ευθυνόμενες αλληλεγγύως, υπ' αυτή τους την ιδιότητα, για την πληρωμή του επιβληθέντος σ' αυτόν προστίμου (συνεκδικαζόμενες υποθέσεις T-339/94, T-340/94, T-341/94 και T-342/94).

25 Τέλος, προσφυγή άσκησε ο σύνδεσμος CEPI-Cartonboard, μη αποδέκτης της αποφάσεως. Παραιτήθηκε όμως της προσφυγής του με επιστολή που κατέθεσε στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου στις 8 Ιανουαρίου 1997, η δε υπόθεση διαγράφηκε από το πρωτόκολλο του Πρωτοδικείου με διάταξη της 6ης Μαρτίου 1997, T-312/94, CEPI-Cartonboard κατά Επιτροπής (που δεν έχει δημοσιευθεί στη Συλλογή).

26 Με επιστολή της 5ης Φεβρουαρίου 1997, το Πρωτοδικείο κάλεσε τους διαδίκους να μετάσχουν σε ανεπίσημη συνάντηση, ιδίως για ν' αναπτύξουν τις παρατηρήσεις τους επί του ενδεχομένου της συνεκδικάσεως των υποθέσεων T-295/94, T-304/94, T-308/94, T-309/94, T-310/94, T-311/94, T-317/94, T-319/94, T-327/94, T-334/94, T-337/94, T-338/94, T-347/94, T-348/94, T-352/94 και T-354/94, προς διευκόλυνση της προφορικής διαδικασίας. Κατά την εν λόγω συνάντηση, που πραγματοποιήθηκε στις 29 Απριλίου 1997, οι διάδικοι αποδέχθηκαν τη συνεκδίκαση αυτή.

27 Απαντώντας σε γραπτή ερώτηση του Πρωτοδικείου, η Επιτροπή ανέφερε, με τηλεαντίγραφο της 20ής Μαου 1997, ότι τα έγγραφα που αφορούσαν την Association of Cartonboard Manufacturers (στο εξής: ACBM), που δεν είχαν κοινοποιηθεί στην προσφεύγουσα κατά την ενώπιον της Επιτροπής διοικητική διαδικασία, μπορούσαν να περιέλθουν εις γνώση της. Με επιστολή της 21ης Μαου 1997, η γραμματεία του Πρωτοδικείου γνωστοποίησε στην προσφεύγουσα ότι είχε τη δυνατότητα να εξετάσει τα έγγραφα αυτά.

28 Με διάταξη της 4ης Ιουνίου 1997, ο πρόεδρος του τρίτου πενταμελούς τμήματος του Πρωτοδικείου αποφάσισε να συνεκδικάσει λόγω συναφείας τις προαναφερθείσες υποθέσεις προς διευκόλυνση της προφορικής διαδικασίας, σύμφωνα με το άρθρο 50 του Κανονισμού Διαδικασίας, δέχθηκε δε αίτηση εμπιστευτικού χειρισμού την οποία υπέβαλε η προσφεύγουσα της υποθέσεως T-334/94.

29 Με διάταξη της 20ής Ιουνίου 1997, δέχθηκε αίτηση εμπιστευτικού χειρισμού την οποία υπέβαλε η προσφεύγουσα της υποθέσεως T-337/94 σχετικά με έγγραφο το οποίο προσκόμισε εις απάντηση γραπτής ερωτήσεως του Πρωτοδικείου.

30 Κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή, το Πρωτοδικείο (τρίτο πενταμελές τμήμα) αποφάσισε να λάβει μέτρα οργανώσεως της διαδικασίας, ζητώντας από τους διαδίκους να απαντήσουν σε ορισμένες γραπτές ερωτήσεις και να προσκομίσουν ορισμένα έγγραφα. Οι διάδικοι ανταποκρίθηκαν στα αιτήματα αυτά.

31 Οι διάδικοι των απαριθμουμένων στη σκέψη 26 υποθέσεων αγόρευσαν και απάντησαν στις προφορικές ερωτήσεις του Πρωτοδικείου κατά τη δημόσια συνεδρίαση που διεξήχθη από τις 25 Ιουνίου έως τις 8 Ιουλίου 1997.

Αιτήματα των διαδίκων

32 Η προσφεύγουσα ζητεί από το Πρωτοδικείο:

- να ακυρώσει την απόφαση·

- επικουρικώς, να ακυρώσει το άρθρο 2 της αποφάσεως·

- επικουρικότερα, να αναγνωρίσει ότι η διάρκεια της παραβάσεως που φέρεται διαπραχθείσα δεν εκτείνεται από τα μέσα 1986 μέχρι τον Απρίλιο του 1991·

- ακόμη επικουρικότερα, να αναγνωρίσει ότι η γεωγραφική περιοχή εντός της οποίας φέρεται διαπραχθείσα η παράβαση είναι εσφαλμένη·

- όλως επικουρικώς, να μειώσει το ποσόν του επιβληθέντος προστίμου·

- να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.

33 Η Επιτροπή ζητεί από το Πρωτοδικείο:

- να απορρίψει την προσφυγή·

- να καταδικάσει την προσφεύγουσα στα δικαστικά έξοδα.

Επί του αιτήματος ακυρώσεως της αποφάσεως

34 Η προσφεύγουσα επικαλείται τέσσερις λόγους ακυρώσεως. Ο πρώτος στηρίζεται σε προσβολή των δικαιωμάτων του αμυνομένου, καθ' όσον η Επιτροπή δεν διευκρίνισε, με την ανακοίνωση των αιτιάσεων και την απόφαση, ποια ήταν η συμπεριφορά των κατ' ιδίαν παραγωγών. Ο δεύτερος λόγος επίσης στηρίζεται σε προσβολή των δικαιωμάτων του αμυνομένου, καθ' όσον η Επιτροπή δεν ανακοίνωσε όλα τα έγγραφα. Ο τρίτος λόγος στηρίζεται σε παράβαση του άρθρου 190 της Συνθήκης. Τέλος, κατά τον τέταρτο λόγο, η Επιτροπή παρέβη το άρθρο 85 της Συνθήκης, υποπίπτοντας σε κατάφωρη πλάνη εκτιμήσεως περί τα πράγματα και περί το δίκαιον.

35 Πρέπει να εξετασθούν κατ' αρχάς ο πρώτος και ο τρίτος λογος ακυρώσεως, εν συνεχεία ο τέταρτος και, τέλος, ο δεύτερος λόγος.

Α - Επί του λόγου ακυρώσεως περί προσβολής των δικαιωμάτων του αμυνομένου, καθ' όσον η Επιτροπή δεν διευκρίνισε, με την ανακοίνωση των αιτιάσεων και την απόφαση, ποια ήταν η συμπεριφορά των κατ' ιδίαν παραγωγών

Επιχειρήματα των διαδίκων

36 Η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί ότι η Επιτροπή μπορεί να θεμελιώσει τη συμμετοχή στην παράβαση κάθε αποδέκτη της αποφάσεως, αποδεικνύοντας, πρώτον, την ύπαρξη και τη λειτουργία, καθώς και τα βασικά χαρακτηριστικά της συμπράξεως στο σύνολό της, και, δεύτερον, αφενός μεν το ότι υπάρχουν βάσιμες και πειστικές αποδείξεις για τη συμμετοχή κάθε μεμονωμένου παραγωγού στο κοινό σχέδιο, αφετέρου δε το διάστημα συμμετοχής κάθε παραγωγού (αιτιολογικές σκέψεις 116 και 117 της αποφάσεως).

37 Η Επιτροπή, όμως, πρώτον, δεν περιέγραψε ορθά το επικρινόμενο σύστημα, εφόσον δεν όρισε με ακρίβεια το αντικείμενο και το εύρος του. Συναφώς, εσφαλμένα τεκμαίρεται ότι κάθε παραγωγός που ήταν μέλος της PG Paperboard και συνεδρίαζε στα διάφορα όργανά της μετείχε και στη σύμπραξη (αιτιολογική σκέψη 119, πρώτο εδάφιο, της αποφάσεως). Ομοίως, είναι εσφαλμένο να θεωρείται ότι οι δραστηριότητες της ΟΕ αποτελούσαν μέρος του παρανόμου συστήματος (ίδια αιτιολογική σκέψη, δεύτερο εδάφιο). Περαιτέρω, το συμπέρασμα της Επιτροπής ότι όλα τα όργανα της PG Paperboard επιδίωκαν παράνομους κατά βάση σκοπούς δεν λαμβάνει υπόψη τον ρόλο ούτε της PC, ούτε της ΟΕ. Ως προς την JMC, η προσφεύγουσα φρονεί ότι μόνον πέντε από τις 29 συναντήσεις που διεξήχθησαν κατά την υπό κρίση περίοδο μπορούσαν να αφορούν τον καθορισμό των τιμών.

38 Δεύτερον, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή υποχρεούται ν' αποδεικνύει ότι η απόφαση παρέχει σε κάθε αποδέκτη τη δυνατότητα να αντιληφθεί με ακρίβεια ποιες αιτιάσεις στρέφονται κατ' αυτού (απόφαση του Πρωτοδικείου της 10ης Μαρτίου 1992, T-12/89, Solvay κατά Επιτροπής, Συλλογή 1992, σ. II-907, σκέψη 276). Η επιταγή όμως αυτή δεν τηρήθηκε όσον την αφορά. Συγκεκριμένα, αντιθέτως προς ό,τι δηλώνει η Επιτροπή στην αιτιολογική σκέψη 118 της αποφάσεως, δεν υφίστανται άμεσες αποδείξεις που να θεμελιώνουν την προσχώρησή της στην παράβαση.

39 Η προσφεύγουσα αποκρούει τον ισχυρισμό της Επιτροπής ότι «δεν υπάρχει καμμία ένδειξη ότι μπορούσε κανείς να επιλέξει τις πτυχές της σύμπραξης στις οποίες επιθυμούσε να συμμετάσχει και να αποκλείσει άλλες» (αιτιολογική σκέψη 116, δεύτερο εδάφιο). Για να καταλήξει στο συμπέρασμα αυτό, η Επιτροπή όφειλε ν' αποδείξει ότι μια επιχείρηση δεν μπορούσε να μετέχει σε μία πτυχή του συστήματος χωρίς να μετέχει σε όλες του τις πτυχές. Όπως όμως αναγνώρισε η ίδια η Επιτροπή, ορισμένα από τα σημαντικότερα στοιχεία του φερομένου συστήματος ανήκαν αποκλειστικά στους μεγάλους παραγωγούς (αιτιολογικές σκέψεις 36, 51 και 71).

40 Επί πλέον, η Επιτροπή θεωρεί τεκμαιρόμενη την ενοχή των επιχειρήσεων (αιτιολογική σκέψη 116, τελευταίο εδάφιο) για τις οποίες υπάρχει έγγραφη απόδειξη, κατά παραβίαση της αρχής του τεκμηρίου αθωότητας.

41 Όσον αφορά την προσφεύγουσα, έγκυρες είναι μόνον οι αιτιάσεις που κατονομάζονται στις συνημμένες στην ανακοίνωση των αιτιάσεων ατομικές πληροφορίες, ήτοι εκείνες που αφορούν συμμετοχή της σε εναρμονισμένες ανατιμήσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο τον Απρίλιο του 1989, τον Απρίλιο του 1990 και τον Ιανουάριο του 1991.

42 Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι, στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, δεν της καταλογιζόταν συμμετοχή στην εναρμονισμένη ανατίμηση του 1987 στο Ηνωμένο Βασίλειο. Η Επιτροπή δεν εθεράπευσε τη παράλειψη αυτή, επισυνάπτοντας, σε επιστολή της 4ης Μαου 1993, τεχνικό παράρτημα των εγγράφων των σχετικών με τις πρωτοβουλίες για τις τιμές.

43 Η Επιτροπή υπενθυμίζει τη μέθοδο την οποία ακολούθησε και η οποία εκτίθεται στις αιτιολογικές σκέψεις 116 και 117 της αποφάσεως.

44 Δεν υποχρεούται να υποδιαιρεί τη συνεχή συμπεριφορά των επιχειρήσεων σε πλείονες χωριστές παραβάσεις, ούτε διαψεύδει τη συμμετοχή των επί μέρους παραγωγών στη μια ή την άλλη περίσταση ή συγκεκριμένη εκδήλωση της συμπράξεως το γεγονός και μόνον ότι δεν στηρίζεται σε άμεσες αποδείξεις (απόφαση του Πρωτοδικείου της 24ης Οκτωβρίου 1991, T-1/89, Rhτne-Poulenc κατά Επιτροπής, Συλλογή 1991, σ. II-867, σκέψη 126).

45 Εν πάση περιπτώσει, απαντώντας στα επιχειρήματα της προσφεύγουσας, ισχυρίζεται ότι η ακριβής έκταση και το περιεχόμενο του κοινού συστήματος ορίστηκαν ορθά (αιτιολογική σκέψη 119 της αποφάσεως).

46 Επί πλέον, οι στρεφόμενες κατά της προσφεύγουσας αιτιάσεις προσδιορίζονται επαρκώς στην ανακοίνωση των αιτιάσεων και την απόφαση.

47 Τέλος, τη συμμετοχή της προσφεύγουσας στη σύμπραξη αποδεικνύει το γεγονός ότι ήταν μέλος της PG Paperboard και ότι μετείχε τακτικά, κατά την υπό κρίση περίοδο, σε συνεδριάσεις της PC, της JMC και της ΟΕ.

48 Σχετικά με τον ισχυρισμό της προσφεύγουσας ότι οι μόνες στρεφόμενες εγκύρως κατ' αυτής αιτιάσεις είναι οι κατονομαζόμενες στις ατομικές πληροφορίες, ήτοι η συμμετοχή της στις εναρμονισμένες ανατιμήσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο το 1989, το 1990 και το 1991, η Επιτροπή διατείνεται ότι η προσφεύγουσα σκοπίμως αρνήθηκε να ερμηνεύσει την ανακοίνωση των αιτιάσεων σε συνδυασμό προς τις ατομικές πληροφορίες, παρά τη ρητή ειδοποίηση, στις ατομικές πληροφορίες μέσα σε πλαίσιο, στη σελίδα 75 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων και στην επιστολή της Επιτροπής της 4ης Μαου 1993. Συνεπώς, οι ισχυρισμοί της προσφεύγουσας σχετικά με την εναρμονισμένη ανατίμηση του 1987 ήσαν αστήρικτοι.

Εκτίμηση του Πρωτοδικείου

49 Η επιχειρηματολογία της προσφεύγουσας ότι επλήγησαν τα δικαιώματα άμυνάς της, διότι η Επιτροπή παρέβη να διευκρινίσει, με την απόφαση, ποια ήταν η συμπεριφορά των κατ' ιδίαν παραγωγών, δεν μπορεί να γίνει δεκτή.

50 Συγκεκριμένα, κατά το μέτρο που επιδιώκει ν' αποδείξει ότι οι κατά της προσφεύγουσας αιτιάσεις δεν εκτίθενται με αρκετή σαφήνεια στην απόφαση, η επιχειρηματολογία αυτή πρέπει να εξετασθεί σε συνάρτηση με τον λόγο ακυρώσεως περί παραβάσεως της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως. Κατά το μέτρο δε που με αυτήν η προσφεύγουσα αμφισβητεί ότι η απόφαση περιέχει απόδειξη της συμμετοχής της στη σύμπραξη, εμπίπτει στην εξέταση του βασίμου της αποφάσεως, οπότε δεν ασκεί επιρροή στο παρόν πλαίσιο.

51 Ούτε μπορεί να γίνει δεκτή η επιχειρηματολογία της προσφεύγουσας ότι οι μόνες αιτιάσεις που έχουν διατυπωθεί εγκύρως κατ' αυτής είναι όσες κατονομάζονται στις συνημμένες στην ανακοίνωση των αιτιάσεων ατομικές πληροφορίες.

52 Αρκεί συναφώς να διαπιστωθεί ότι, σε εισαγωγική παρατήρηση των εν λόγω ατομικών πληροφοριών που απευθύνθηκαν στην προσφεύγουσα, λέγεται ρητά ότι «οι ατομικές πληροφορίες πρέπει να ερμηνευθούν σε συνδυασμό προς τη γενική ανακοίνωση των αιτιάσεων».

53 Επί πλέον, οι ατομικές πληροφορίες περιέχουν τις ακόλουθες διευκρινίσεις:

«Τα στοιχεία που μνημονεύονται υπό τον τίτλο "Βασικές αποδείξεις για τη συμμετοχή της [επιχειρήσεως] στη σύμπραξη" δεν αποτελούν εξαντλητική έκθεση όλων των σημείων ως προς τα οποία η επιχείρησή σας παρέβη το άρθρο 85. Άλλες λεπτομέρειες για την παράβαση, στην οποία η επιχείρησή σας κατηγορείται ότι μετέσχε, μνημονεύονται στη γενική ανακοίνωση των αιτιάσεων. Τα περιλαμβανόμενα εδώ στοιχεία αποτελούν τις σημαντικότερες άμεσες ή/και έμμεσες αποδείξεις, από τις οποίες προκύπτει ότι η επιχείρησή σας ήταν κοινωνός της συμπράξεως.»

54 Τέλος, η Επιτροπή εκθέτει στην ανακοίνωση των αιτιάσεων (σ. 75 έως 78) τους λόγους για τους οποίους προσάπτεται σε όλες τις αποδέκτριες αυτού του εγγράφου επιχειρήσεις η συμμετοχή τους σε όλες τις προβαλλόμενες αντίθετες στον ανταγωνισμό ενέργειες. Η εξήγηση άλλωστε αυτή είναι ανάλογη με εκείνη που εκτίθεται στις αιτιολογικές σκέψεις 116 έως 119 της αποφάσεως.

55 Διευκρινίζεται έτσι (σ. 76) ότι, σε μια περίπτωση όπως η παρούσα, «άπαξ αποδειχθεί η ύπαρξη και η λειτουργία του καρτέλ, αρκεί, στην πραγματικότητα, να συνδεθεί καθένας απ' όσους μετέχουν στην κοινή επιχείρηση με πιστευτές και πειστικές αποδείξεις και να θεμελιωθεί η διάρκεια της προσχωρήσεώς του στο σύστημα.»

56 Υπ' αυτές τις περιστάσεις, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η αιτίαση ότι η προσφεύγουσα μετέσχε στη φερομένη παράβαση στο σύνολό της εξετέθη, στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, με όρους αρκούντως σαφείς, ώστε να μπορέσει η προσφεύγουσας να λάβει όντως γνώση της. Επομένως, η ανακοίνωση των αιτιάσεων επετέλεσε, ως προς το σημείο αυτό, τη λειτουργία της, η οποία συνίσταται στην παροχή όλων των αναγκαίων στοιχείων στις επιχειρήσεις, ώστε να μπορέσουν να αμυνθούν προσηκόντως πριν εκδώσει η Επιτροπή οριστική απόφαση (βλ. ιδίως απόφαση του Δικαστηρίου της 31ης Μαρτίου 1993, C-89/85, C-104/85, C-114/85, C-116/85, C-117/85 και C-125/85 έως C-129/85, Ahlstrφm Osakeyhtiφ κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 1993, σ. I-1307, σκέψη 42).

57 Τέλος, πρέπει ν' απορριφθεί ο ισχυρισμός της προσφεύγουσας ότι προσεβλήθησαν τα δικαιώματα άμυνάς της, διότι, στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, δεν της καταλογιζόταν συμμετοχή στη συμπαιγνία που οδήγησε στην εναρμονισμένη ανατίμηση τον Ιανουάριο του 1987 στο Ηνωμένο Βασίλειο. Ξωρίς να είναι αναγκαίο να εξετασθεί αν η αιτίαση αυτή εξετέθη με επαρκή σαφήνεια μέσα στο κείμενο της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, αρκεί η διαπίστωση ότι η Επιτροπή, αφού έλαβε την απάντηση της προσφεύγουσας στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, τόνισε, με την από 4 Μαου 1993 επιστολή της, ότι προσαπτόταν στην προσφεύγουσα η συμμετοχή της στη συμπαιγνία που οδήγησε στην ανατίμηση στο Ηνωμένο Βασίλειο τον Ιανουάριο του 1987.

58 Στην εν λόγω επιστολή, αναφέρονται τα εξής:

«Εξ άλλου, ακόμη και όσον αφορά τις κατά κυριολεξίαν "πρωτοβουλίες για τις τιμές", δεν είναι ορθός ο ισχυρισμός (παράγραφος 52 της απαντήσεώς σας) ότι "η Επιτροπή δεν υποστηρίζει ότι η [Kartonfabriek de Eendracht] μετείχε σε εναρμονισμένη πρωτοβουλία για τις τιμές στο Ηνωμένο Βασίλειο τον Ιανουάριο του 1987", ούτε, πολλώ μάλλον (παράγραφος 64), ότι "η Επιτροπή δεν ισχυρίστηκε πως η ανατίμηση του Ιανουαρίου 1987 ήταν αποτέλεσμα διαβουλεύσεως μεταξύ των κατασκευαστών". Τα σχόλια αυτά επαναλαμβάνονται στην παράγραφο 150 της απαντήσεώς σας.

Η Επιτροπή, αντιθέτως, ισχυρίζεται ότι η πρωτοβουλία για τις τιμές του 1987 ήταν συμπαιγνιακή συμφωνία, στην οποία μετείχε η πελάτις σας.

Αρκεί σχετικώς να σας παραπέμψω στο δελτίο A των εγγράφων των σχετικών με τις "πρωτοβουλίες για τις τιμές", και ειδικότερα στο τρίτο εδάφιο της σελίδας 3 και σε ολόκληρη τη σελίδα 4.»

59 Εφόσον, με την επιστολή της 4ης Μαου 1993, προσφέρθηκε ρητά στην προσφεύγουσα η δυνατότητα να καταστήσει γνωστή, στο στάδιο της διοικητικής διαδικασίας και εντός τριών εβδομάδων, την άποψή της ιδίως επί της αιτιάσεως σχετικά με τη συμμετοχή της στη συμπαιγνία για τις ανατιμήσεις για τις τιμές στο Ηνωμένο Βασίλειο τον Ιανουάριο του 1987, η Επιτροπή δεν την εμπόδισε να εκφράσει έγκαιρα την άποψή της σχετικά με την αιτίαση αυτή (βλ., στην ίδια κατεύθυνση, αποφάσεις του Δικαστηρίου της 13ης Φεβρουαρίου 1979, 85/76, Hoffmann-La Roche κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1979/I, σ. 215, σκέψη 11, και της 25ης Οκτωβρίου 1983, 107/82, AEG κατά Επιτροπής, Συλλογή 1983, σ. 3151, σκέψη 27).

60 Επομένως, αυτός ο λόγος ακυρώσεως πρέπει ν' απορριφθεί.

Β - Επί του λόγου περί παραβάσεως του άρθρου 190 της Συνθήκης

Επιχειρήματα των διαδίκων

61 Η προσφεύγουσα τονίζει ότι, με την απάντησή της στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, εξέθεσε τους λόγους για τους οποίους φρονεί ότι κανένα από τα έγγραφα τα οποία ηδύνατο να λάβει υπόψη η Επιτροπή δεν στηρίζει τους ισχυρισμούς της. Ειδικότερα, η Επιτροπή κλήθηκε ρητά να διευκρινίσει τις αιτιάσεις της. Δεν απάντησε όμως στα επιχειρήματα της προσφεύγουσας.

62 Η Επιτροπή φρονεί ότι προσδιόρισε τις αιτιάσεις της με την ανακοίνωση των αιτιάσεων. Δυνάμει του άρθρου 190 της Συνθήκης, υποχρεούται να εκθέτει μόνο τα αποδεικτικά στοιχεία και τα νομικά και οικονομικά επιχειρήματα που δικαιολογούν την απόφασή της, πράγμα που έπραξε εν προκειμένω, κατονομάζοντας και προβάλλοντας τις αποδείξεις της συμμετοχής της προσφεύγουσας στην ενιαία παράβαση, αναλύοντας στην απόφαση τις δηλώσεις της Stora και τις έγγραφες αποδείξεις που θεμελιώνουν τη φύση των επιτροπών της PG Paperboard και κατονομάζοντας επίσης τις συναντήσεις στις οποίες είχε μετάσχει η προσφεύγουσα, καθώς και τις ανατιμήσεις τις οποίες είχε θέσει σε εφαρμογή σύμφωνα με τις αποφάσεις που ελαμβάνοντο στο πλαίσιο της συμπράξεως.

63 Εν πάση περιπτώσει, η προσφεύγουσα αγνοεί τη λεπτομερή εξέταση των βασικών επιχειρημάτων τα οποία προέβαλε και δεν μπόρεσε να κατονομάσει σε ποιο σημείο η Επιτροπή παρέλειψε να προσδιορίσει με ακρίβεια τις αιτιάσεις τις οποίες έκρινε αποδεδειγμένες εις βάρος της, πλην του ισχυρισμού της σχετικά με τις ανατιμήσεις του 1987.

Εκτίμηση του Πρωτοδικείου

64 Η επιχειρηματολογία της προσφεύγουσας πρέπει να γίνει αντιληπτή υπό την έννοια ότι η απόφαση αιτιολογεί ανεπαρκώς τη συμμετοχή της στην παράβαση.

65 Συναφώς, κατά πάγια νομολογία (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 4ης Ιουλίου 1963, 24/62, Γερμανία κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1954-1964, σ. 909, 914, της 17ης Ιανουαρίου 1984, 43/82 και 63/82, VBVB και VBBB κατά Επιτροπής, Συλλογή 1984, σ. 19, σκέψη 22, και απόφαση του Πρωτοδικείου της 24ης Ιανουαρίου 1992, T-44/90, La Cinq κατά Επιτροπής, Συλλογή 1992, σ. II-1, σκέψη 42), η αιτιολόγηση βλαπτικής αποφάσεως πρέπει να παρέχει στον μεν κοινοτικό δικαστή τη δυνατότητα να ασκήσει τον έλεγχό του ως προς τη νομιμότητα στον δε ενδιαφερόμενο να γνωρίζει πώς δικαιολογείται το ληφθέν μέτρο, ώστε να είναι σε θέση να υπερασπίσει τα δικαιώματά του και να εξακριβώσει αν η απόφαση είναι ή όχι βάσιμη.

66 Επομένως, η έλλειψη ή η ανεπάρκεια αιτιολογίας συνιστά λόγο ακυρώσεως αναγόμενο στην παράβαση ουσιώδους τύπου, ο οποίος διαφέρει, επομένως, από τον λόγο που στηρίζεται στην ανακρίβεια της αιτιολογίας της επίδικης αποφάσεως, ο έλεγχος της οποίας εμπίπτει, αντιθέτως, στην εξέταση του βασίμου της αποφάσεως αυτής.

67 Εν προκειμένω, η απόφαση μνημονεύει ευθέως την προσφεύγουσα στο πλαίσιο της περιγραφής των εναρμονισμένων ανατιμήσεων (αιτιολογική σκέψη 79, πίνακες Α, Δ, ΣΤ και Ζ του παραρτήματος της αποφάσεως). Περαιτέρω, τα σημεία της αποφάσεως όπου περιγράφονται οι αντικείμενες στον ανταγωνισμό συζητήσεις εντός της JMC (ιδίως αιτιολογικές σκέψεις 44 έως 46, 58, 71, 73, 84, 85 και 87) αφορούν κατ' ανάγκην την προσφεύγουσα, η οποία δεν αμφισβητεί τη συμμετοχή της σε δύο συναντήσεις του οργάνου αυτού. Τέλος, η απόφαση εκθέτει σαφώς τη συλλογιστική την οποία ακολούθησε η Επιτροπή για να κρίνει ότι μετέσχε στην όλη σύμπραξη (αιτιολογικές σκέψεις 116 έως 119).

68 Υπ' αυτές τις συνθήκες, η αιτιολογία της αποφάσεως παρέσχε στην προσφεύγουσα επαρκείς ενδείξεις ώστε να γνωρίζει τα κύρια πραγματικά και νομικά στοιχεία στα οποία στηρίχτηκε η συλλογιστική βάσει της οποίας η Επιτροπή την έκρινε υπαίτια παραβάσεως του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης.

69 Επομένως, ο λόγος ακυρώσεως περί ανεπαρκούς αιτιολογήσεως της αποφάσεως πρέπει ν' απορριφθεί ως αβάσιμος.

Γ - Επί του λόγου περί παραβάσεως του άρθρου 85 της Συνθήκης, καθόσον η Επιτροπή υπέπεσε σε κατάφωρη πλάνη εκτιμήσεως περί τα πράγματα και περί το δίκαιον

Επιχειρήματα των διαδίκων

Επί των οργάνων της PG Paperboard

- Ως προς την αποστολή της PC και τη συμμετοχή της προσφεύγουσας

70 Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι, κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ 1986 και Απριλίου 1991, παρέστη σε δύο από τις εννέα συνεδριάσεις της PC τις οποίες σημειώνει η Επιτροπή, και συγκεκριμένα της 4ης Δεκεμβρίου 1987 και της 17ης Νεομβρίου 1988. Ουδέποτε μετέσχε στη συνεδρίαση της 20ής Μαου 1987, αντιθέτως προς ό,τι αναγράφεται στον συνημμένο στην απόφαση πίνακα 3.

71 Αμφισβητεί ότι προορισμός της PC ήταν να διαβιβάζει στους παραγωγούς τις τιμές που φέρονται συνομολογηθείσες εντός της PWG. Συγκεκριμένα, ο ισχυρισμός ότι η PC ελάμβανε εκθέσεις από την PWG και ότι τα μέλη της ενημερώνονταν για τις εφαρμοστέες τιμές προϋποθέτει ότι μια τέτοια ανακοίνωση γινόταν κατά τη συνεδρίαση ενός PC που ακολουθούσε αμέσως μετά τη συνεδρίαση της PWG κατά την οποία είχε αποφασιστεί μια ανατίμηση. Όμως, όχι μόνον η συμμετοχή της προσφεύγουσας στις συνεδριάσεις της PC ήταν σποραδική, αλλά και το ημερολόγιο των συμμετοχών της δείχνει την άγνοιά της για τις φερόμενες πρωτοβουλίες για τις τιμές.

72 Η προσφεύγουσα διατείνεται επίσης ότι η περιγραφή του τρόπου ανακοινώσεως των αποφάσεων της PWG στην PC (αιτιολογική σκέψη 38 της αποφάσεως) στηρίζεται στις αντιφατικές εξηγήσεις της Stora και του Roos, πρώην μέλους της διευθύνσεως της Feldmόhle, του ομίλου Stora (βλ. κατωτέρω σκέψη 127).

73 Αμφισβητεί ότι το εσωτερικό σημείωμα που εντοπίσθηκε στον εμπορικό πράκτορα της Mayr-Melnhof στο Ηνωμένο Βασίλειο σχετικά με μια συνεδρίαση της 10ης Νοεμβρίου 1986 (αιτιολογική σκέψη 41 της αποφάσεως, παράρτημα 61 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων) περιέχει στοιχεία που προδίδουν την ύπαρξη συμπαιγνιακής πολιτικής καθορισμού των τιμών εντός της PC. Δεν αποδεικνύεται ότι το εν λόγω σημείωμα πηγάζει από συνεδρίαση της PWG ή της PC και όχι από από άλλη χωριστή ιδιωτική συνάντηση. Περαιτέρω, δεν παρέχει έρεισμα στο συμπέρασμα της Επιτροπής ότι τα μέλη της PC ενημερώνονταν για τις τιμές που έπρεπε να εφαρμόσουν.

74 Τέλος, ο ισχυρισμός της Επιτροπής ότι η PC είχε επίσης ως ρόλο να επιτηρεί τη θέση σε εφαρμογή των πρωτοβουλιών για τις τιμές δεν περιέχεται στην απόφαση και είναι αστήρικτος. Συναφώς, η Stora ουδέποτε εδήλωσε ότι η PC είχε τέτοιο σκοπό.

75 Γενικότερα, η προσφεύγουσα αμφισβητεί ότι η PC μετείχε σε συζητήσεις σχετικές με κοινό κλαδικό σχέδιο περιορισμού του ανταγωνισμού (άρθρο 1 της αποφάσεως).

76 Με το υπόμνημα ανταπαντήσεως, η Επιτροπή παραδέχεται ότι η προσφεύγουσα δεν μετείχε στην PC της 20ής Μαου 1987 και ότι η σχετική μνεία στον συνημμένο στην απόφαση πίνακα 3 ήταν εσφαλμένη. Η προσφεύγουσα μετείχε όμως στις συνεδριάσεις της 26ης Ιουνίου 1986 και της 17ης Νοεμβρίου 1988. Δεν αποδεικνύεται ότι η συμμετοχή της προσφεύγουσας στις συνεδριάσεις αυτές διαπνεόταν από πνεύμα διαφορετικό από εκείνο της συμπράξεως (απόφαση του Πρωτοδικείου της 24ης Οκτωβρίου 1991, T-3/89, Atochem κατά Επιτροπής, Συλλογή 1991, σ. II-1177, σκέψεις 53 και 54), ούτε ότι αποσύρθηκε από την κοινή πρωτοβουλία.

77 Η Επιτροπή θεωρεί ότι το περί ημερολογίου επιχείρημα, ότι οι πρωτοβουλίες για τις τιμές δεν μπορεί να συζητήθηκαν κατά τις συνεδριάσεις της PC, είναι παραπλανητικό, για δύο λόγους. Πρώτον, η προσφεύγουσα δεν αποκάλυψε το πλήθος και τις ημερομηνίες όλων των συνεδριάσεων στις οποίες παρέστη. Δεύτερον, η Stora περιέγραψε επαρκώς τον ρόλο της PC (παράρτημα 39 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, σελ. 4 και 5), προκύπτει δε σαφώς ότι οι συνεδριάσεις της PC είχαν κατά βάση αθέμιτο σκοπό. Εν πάση περιπτώσει, το ημερολόγιο των παρουσιών της προσφεύγουσας στις συνεδριάσεις της PC συμπίπτει με τις γνωστές πρωτοβουλίες τιμών.

78 Τέλος, η Επιτροπή αποκρούει τον ισχυρισμό της προσφεύγουσας ότι τίποτε δεν αποδεικνύει ότι το σημείωμα που συνιστά το παράρτημα 61 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων αφορά συνεδρίαση της PC (της 10ης Νοεμβρίου 1986). Η Επιτροπή τονίζει ότι η Weig άρχισε να παρίσταται στην PWG μόλις το 1988, ενώ το σημείωμα μνημονεύει εκπρόσωπο του εν λόγω κατασκευαστή. Παραμένει γεγονός ότι το σημείωμα τονίζει τις σχέσεις μεταξύ PWG και PC, όπως τις περιγράφει η Stora. Πρέπει επομένως να συναχθεί ότι το σημείωμα αφορά όντως συνεδρίαση της PC.

- Ως προς την αποστολή της JMC και τη συμμετοχή της προσφεύγουσας

79 Η προσφεύγουσα κατ' αρχάς τονίζει ότι παρέστη σε δύο μόνο συνεδριάσεις της JMC, της 4ης Απριλίου 1989 και της 20ής Νοεμβρίου 1990, από τις 29 τις οποίες καταγράφει η Επιτροπή για το χρονικό διάστημα μεταξύ μέσων 1986 και Απριλίου 1991.

80 Αμφισβητεί, ακολούθως, τα συμπεράσματα της Επιτροπής ως προς την αποστολή της JMC. Εν όψει της χρονολογίας των συνεδριάσεων στις οποίες παρέστη, αποκρούει την περιγραφή του βασικού αντικειμένου της JMC, που εκτίθεται στην αιτιολογική σκέψη 44 της αποφάσεως. Αμφισβητεί ειδικότερα ότι η συνεδρίαση της JMC της 4ης Απριλίου 1989 μπορούσε να έχει ως σκοπό είτε να διαπιστωθεί το εφικτόν μιας ανατιμήσεως, είτε να προσδιοριστούν οι λεπτομέρειες της φερομένης πρωτοβουλίας για τις τιμές του Μαρτίου-Απριλίου 1989, την οποία αποφάσισε η PWG, εφόσον οι παραγωγοί συνομολόγησαν, στα τέλη 1988 (αιτιολογική σκέψη 79 της αποφάσεως), ανατίμηση που έπρεπε να τεθεί σε εφαρμογή τον Μάρτιο του 1989, και την οποία ανήγγειλαν οι παραγωγοί τον Ιανουάριο του 1989. Αμφισβητεί επίσης ότι η συνεδρίαση της JMC του Νοεμβρίου 1990 μπορούσε να έχει ως σκοπό τη θέση σε εφαρμογή της φερομένης πρωτοβουλίας για τις τιμές του Ιανουαρίου 1991 και τον προσδιορισμό των λεπτομερειών της. Συγκεκριμένα, κατά την Επιτροπή, αυτή η πρωτοβουλία για τις τιμές συνομολογήθηκε τον Ιούνιο του 1990 και αναγγέλθηκε τον Σεπτέμβριο-Οκτώβριο 1990, ήτοι πριν από τη συνεδρίαση της JMC του Νοεμβρίου. Επί πλέον, όπως προκύπτει από τις αιτιολογικές σκέψεις 87 και 88 της αποφάσεως, οι λεπτομέρειες της ανατιμήσεως είχαν προσδιοριστεί κατά τη συνεδρίαση της JMC της 6ης Σεπτεμβρίου 1990.

81 Γενικότερα, η προσφεύγουσα αμφισβητεί ότι η JMC μετείχε σε συζητήσεις σχετικές με κοινό κλαδικό σχέδιο περιορισμού του ανταγωνισμού (άρθρο 1 της αποφάσεως).

82 Παραδέχεται ότι η Επιτροπή απέδειξε ότι το παράρτημα 117 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, χειρόγραφες σημειώσεις του διευθυντή πωλήσεων της Rena, και το παράρτημα 109, εμπιστευτική έκθεση του διευθυντή μάρκετινγκ της Mayr-Melnhof προς τον Katzner (υπεύθυνο πωλήσεων διευθυντή μάρκετινγκ του ομίλου Mayr-Melnhof στη Γερμανία), είναι έγγραφα αφορώντα τις συνεδριάσεις της JMC. Αυτές όμως οι συνεδριάσεις ήσαν αφιερωμένες στις ποιότητες χαρτονιού GC, το οποίο η προσφεύγουσα δεν κατασκευάζει. Περαιτέρω, το παράρτημα 117 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων περιέχει ένα μείγμα πληροφοριών που εν μέρει μόνον έχουν ληφθεί από συνεδρίαση της JMC (βλ. συνοδευτική επιστολή της Rena, παράρτημα 116 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων).

83 Δεν αποδεικνύεται ότι τα λοιπά έγγραφα τα οποία επικαλείται η Επιτροπή αφορούν την JMC. Έτσι, δεν αποδεικνύεται ότι το παράρτημα 111 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, δακτυλογραφημένος τιμοκατάλογος στα σουηδικά, που ελήφθη από τη Rena και «δείχνει την ημερομηνία και το ποσό των αυξήσεων που θα εφαρμόζονταν για κάθε ποιότητα σε κάθε εθνικό νόμισμα» (αιτιολογική σκέψη 80 της αποφάσεως), αναφέρεται σε συνεδρίαση της JMC, ούτε καν σε συνεδρίαση κάποιου από τα όργανα της PG Paperboard.

84 Η προσφεύγουσα παρατηρεί ότι, κατά την Επιτροπή, το σημείωμα με ημερομηνία 11 Ιανουαρίου 1990, το οποίο συνέταξε ο διευθυντής πωλήσεων της FS-Karton (παράρτημα 113 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων) και μνημονεύει η αιτιολογική σκέψη 84 της αποφάσεως, αφορούσε μια συνεδρίαση της JMC στο πλαίσιο της εφαρμογής της πρωτοβουλίας του Μαρτίου-Απριλίου 1990. Τονίζει όμως ότι, κατά τις δηλώσεις της Mayr-Melnhof, επρόκειτο για σημείωμα εσωτερικής χρήσεως που είχε καταρτιστεί για μια συνεδρίαση και δεν υπάρχει κανένα άλλο αποδεικτικό στοιχείο σχετικώς.

85 Εξ άλλου, η πλήρης σειρά χειρογράφων σημειώσεων που ελήφθησαν από τη Rena σχετικά με τη συνεδρίαση της JMC της 6ης Σεπτεμβρίου 1990 (παράρτημα 118 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων), που μνημονεύεται στην αιτιολογική σκέψη 87 της αποφάσεως, αποτελούσε, κατά τη Rena, απλώς «προπαρασκευαστικό έγγραφο για μια συνεδρίαση επί του προϋπολογισμού». Κατά το μέτρο που το έγγραφο αυτό αφορούσε τις ποιότητες GD, ανακριβώς συνήγαγε ο συντάκτης του ότι όλοι οι παραγωγοί θα ανήγγελλαν ανατίμηση για τις 8 Οκτωβρίου. Συναφώς, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι κοινοποίησε ανατιμήσεις μόλις στις 31 Οκτωβρίου και αμφισβητεί ότι μετείχε στη συμφωνία που φέρεται ότι αποσκοπούσε σε ανατίμηση των ποιοτήτων GD.

86 Κατά τα λοιπά, η προσφεύγουσα αποκρούει το συμπέρασμα της Επιτροπής ότι, «μολονότι όλα τα σημειώματα για τις συνεδριάσεις της JMC που έχει στη διάθεσή της η Επιτροπή αφορούν τις ποιότητες GC, μπορούν, ελλείψει οποιουδήποτε άλλου έγγραφου στοιχείου, να θεωρηθούν ως αντιπροσωπευτικά των συνεδριάσεων που πραγματοποιήθηκαν για την ποιότητα GD, καθώς επίσης και του αντικειμένου των συνεδριάσεων της JMC γενικότερα» (αιτιολογική σκέψη 113, τρίτο εδάφιο, της αποφάσεως). Υποστηρίζει ότι η Stora, στις δηλώσεις της τις οποίες επικαλείται με το υπόμνημα αντικρούσεώς της η Επιτροπή, δεν έκανε καμμία διάκριση μεταξύ των συνεδριάσεων στις οποίες παρίσταντο παραγωγοί χαρτονιού GC και εκείνων στις οποίες μετείχαν παραγωγοί χαρτονιού GD.

87 Κατά την προσφεύγουσα, η Επιτροπή κατέγραψε, κατά το υπό κρίση χρονικό διάστημα, 29 συνεδριάσεις της JMC, αλλά μόνο πέντε πρωτοβουλίες για τις τιμές. Εξ αυτού η προσφεύγουσα συνάγει ότι η JMC μπορεί να άσκησε τις φερόμενες ως παράνομες δραστηριότητές της σε μικρό μόνον αριθμό των συνεδριάσεων αυτών, δηλαδή σ' εκείνες που αφορούσαν άμεσα τις φερόμενες πρωτοβουλίες της PWG για τις τιμές.

88 Τέλος, φρονεί ότι ο ισχυρισμός ότι, «βάσει των προπαρασκευαστικών εργασιών που επραγματοποιούντο στην JMC, η PWG ελάμβανε καταρχήν τις αποφάσεις σχετικά με τον κατάλληλο χρόνο και το επίπεδο της αύξησης» (αιτιολογική σκέψη 72 της αποφάσεως) δεν στηρίζεται σε καμμία απόδειξη.

89 Η Επιτροπή επισημαίνει ότι η προσφεύγουσα μετείχε στις συνεδριάσεις της JMC της 3ης και 4ης Απριλίου 1989 και της 19ης και 20ης Νοεμβρίου 1990. Εξ άλλου, η προσφεύγουσα είχε - όπως αναγνωρίζει - επί μέρους συζητήσεις με συναδέλφους σχετικά με συνεδριάσεις στις οποίες δεν είχε παραστεί. Περαιτέρω, τους ισχυρισμούς της προσφεύγουσας αποκρούουν αποδεικτικά στοιχεία (παραρτήματα 109, 113, 117 και 118 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων), κατά το μέτρο που θεμελιώνουν ότι αντικείμενο της JMC ήταν, πρώτον, να προσδιορίζει αν - και, σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, πώς - μπορούσαν να εφαρμοστούν οι ανατιμήσεις και να υποβάλλει τα συμπεράσματά του στην PWG και, δεύτερον, να προσδιορίζει τις λεπτομέρειες των πρωτοβουλιών για τις τιμές τις οποίες είχε αποφασίσει η PWG, ανά χώρα και για τους βασικούς πελάτες, με σκοπό την κατάρτιση συστήματος ισοδυνάμων τιμών στην Ευρώπη (αιτιολογική σκέψη 44 της αποφάσεως). Τέλος, όπως προκύπτει από τη δεύτερη δήλωση της Stora (παράρτημα 39 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, σ. 9), ρόλος της JMC ήταν επίσης να συζητεί για τις δυσχέρειες εφαρμογής αυτών των ανατιμήσεων τόσο για τις ποιότητες GC όσο και για τις ποιότητες GD.

90 Ειδικότερα, σχετικά με την ανατίμηση του Απριλίου 1989, η προσφεύγουσα μετείχε στη συνεδρίαση της PC της 17ης Νοεμβρίου 1988, κατά την οποία ελήφθη η κατ' αρχήν απόφαση ανατιμήσεως. Η εφαρμοσθείσα από την προσφεύγουσα ανατίμηση, ήτοι 25 UK£ στο Ηνωμένο Βασίλειο, κοινοποιήθηκε στους πελάτες της στις 16 Φεβρουαρίου και εφαρμόστηκε στις 10 Μαου 1989. Δύο έγγραφα δείχνουν ότι η συμπεριφορά της προσφεύγουσας ήταν αποτέλεσμα της συμπράξεως, ήτοι ένας αχρονολόγητος τιμοκατάλογος ληφθείς από τη Finnboard (UK) Ltd, επιγραφόμενος «Ανατιμήσεις δευτέρου τριμήνου 1989», που παρείχε τις ανατιμήσεις σε κάθε εθνική αγορά, περιλαμβανομένου και του Ηνωμένου Βασιλείου για τις ποιότητες GD, και ένα έγγραφο της Fiskeby της 14ης Φεβρουαρίου 1989 (έγγραφο D-G-1) που επιβεβαιώνει αυτά τα στοιχεία. Σ' αυτό το πλαίσιο, η Επιτροπή υπενθυμίζει τη συμμετοχή της προσφεύγουσας σε συνεδρίαση της JMC της 3ης και 4ης Απριλίου 1989 και το γεγονός ότι ο πράκτορας της προσφεύγουσας στο Ηνωμένο Βασίλειο μετέσχε στις 4 Απριλίου 1989 σε συνεδρίαση της Paper Agents Association (στο εξής: PAA), για να συζητήσει σχετικά με τη θέση σε εφαρμογή της συμφωνίας που είχε συναφθεί στο πλαίσιο της συμπράξεως.

91 Σχετικά με την ανατίμηση του Ιανουαρίου 1991, από τα έγγραφα τα σχετικά με τη συνεδρίαση της JMC της 6ης Σεπτεμβρίου 1990 (σημειώσεις της Rena) προκύπτει ότι έπρεπε να αναγγελθεί για όλες τις ποιότητες, ότι ανερχόταν σε 40 UK£ στο Ηνωμένο Βασίλειο και ότι τέθηκε σε εφαρμογή στις 31 Ιανουαρίου 1991. Η Επιτροπή αγνοεί αν η προσφεύγουσα μετέσχε στη συνεδρίαση αυτή, επισημαίνει όμως ότι εκπροσωπήθηκε στη συνεδρίαση της PAA της 18ης Σεπτεμβρίου 1990, κατά τη διάρκεια της οποίας διεξήχθησαν συζητήσεις επί της εν λόγω ανατιμήσεως, όπως προκύπτει από σημείωμα που αποσπάστηκε από την Iggesund Board Sales (παράρτημα 132 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων). Η συνεδρίαση της JMC της 19ης και 20ής Νοεμβρίου 1990 ήταν αφιερεωμένη, κατά την Επιτροπή, στην επιτήρηση της προόδου της εφαρμογής της ανατιμήσεως, την οποία η προσφεύγουσα κοινοποίησε στις 31 Οκτωβρίου 1990. Η προσφεύγουσα αύξησε τις τιμές της κατά 40 UK£ από τις 28 Ιανουαρίου 1991.

92 Η Επιτροπή αποκρούει, εν συνεχεία, τον ισχυρισμό της προσφεύγουσας ότι οι συνεδριάσεις της JMC αφορούσαν μόνο το χαρτόνι GC. Συγκεκριμένα, το σημείωμα της Rena σχετικά με τη συνεδρίαση της JMC της 6ης Σεπτεμβρίου 1990 (παράρτημα 118 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων) αφορά ανατίμηση για όλες τις ποιότητες, πράγμα που ενισχύει τις δηλώσεις της Stora ως προς το σημείο αυτό (παράρτημα 39 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, σ. 6 και 8).

93 Τέλος, το σημείωμα της Rena σχετικά με τη συνεδρίαση της JMC της 6ης Σεπτεμβρίου 1989 (παράρτημα 117 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων) εμφαίνει τις λεπτομέρειες των ανατιμήσεων που είχαν αναγγελθεί σε κάθε εθνικό νόμισμα και περιέχει εκτίμηση των αντιδράσεων των πελατών, καθώς και της προόδου που επιτελέστηκε στην κατεύθυνση της εφαρμογής των ανατιμήσεων σε κάθε εθνική αγορά.

- Ως προς την αποστολή της ΟΕ και τη συμμετοχή της προσφεύγουσας

94 Η προσφεύγουσα, η οποία δηλώνει ότι παρέστη σε επτά συνεδριάσεις κατά την καταλαμβανόμενη από την απόφαση χρονική περίοδο, υποστηρίζει ότι η ΟΕ συζητούσε ζητήματα για τα οποία ο κλάδος είχε έννομο συμφέρον.

95 Αμφισβητεί ότι κεντρικό θέμα των συζητήσεων αποτελούσε η ανάλυση και η εκτίμηση της καταστάσεως της αγοράς χαρτονιού στις επί μέρους χώρες (αιτιολογική σκέψη 50 της αποφάσεως).

96 Ο ισχυρισμός της Επιτροπής ότι «οι συζητήσεις για τις συνθήκες της αγοράς δεν ήταν αόριστες: οι συνομιλίες για την κατάσταση κάθε εθνικής αγοράς πρέπει να θεωρηθούν στο πλαίσιο των προγραμματισμένων πρωτοβουλίων για τις τιμές, συμπεριλαμβανόμενης και της διαφαινόμενης ανάγκης προσωρινής διακοπής της λειτουργίας των εργοστασίων για τη στήριξη των αυξήσεων των τιμών» (αιτιολογική σκέψη 50, πρώτο εδάφιο), είναι αναπόδεικτος. Συγκεκριμένα, το σημείωμα το οποίο συνέταξε ο εκπρόσωπος της FS-Karton (παράρτημα 70 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων), που αφορά, κατά την Επιτροπή, τα «βασικά σημεία» της ΟΕ που συνεδρίασε στις 3 Οκτωβρίου 1989, προδίδει, στην πραγματικότητα, ότι η ΟΕ προέβη σε γενική μελέτη των συνθηκών της αγοράς ανά χώρα, όσον αφορά ιδίως τις ανεκτέλεστες παραγγελίες. Η μόνη νύξη περί - φερομένης ως - εναρμονισμένης ανατιμήσεως αφορά τη γαλλική αγορά, το δε σημείωμα εκθέτει απλώς την πολιτική την οποία έπρεπε ν' ακολουθήσει η επιχείρηση, από την οποία προέρχεται το σημείωμα.

97 Η προσφεύγουσα αποκρούει τον - εκτιθέμενο στην αιτιολογική σκέψη 119 της αποφάσεως - ισχυρισμό της Επιτροπής, ότι οι παριστάμενοι στην ΟΕ δεν είναι δυνατόν ν' αγνοούσαν τον αθέμιτο σκοπό για τον οποίον επρόκειτο να χρησιμοποιηθούν οι πληροφορίες που εν γνώσει τους παρείχαν στην JMC. Κατ' αυτήν, αφενός μεν η Επιτροπή εκλαμβάνει τις γνώμες ως πραγματικότητα, αφετέρου δε ο ισχυρισμός αυτός δεν στηρίζεται σε κανένα αποδεικτικό στοιχείο.

98 Η Επιτροπή κατ' αρχάς διευκρινίζει ότι η συμπεριφορά της ΟΕ πρέπει να γίνει αντιληπτή στο πλαίσιο της όλης παραβάσεως και των έργων της JMC, στις συνεδριάσεις της οποίας εξεπροσωπείτο η προσφεύγουσα και στην οποία η ΟΕ υπέβαλλε αναφορά. Τα θέματα για τα οποία γινόταν λόγος στην ΟΕ τα περιέγραψε η Stora. Το ότι η ΟΕ δεν ασχολούνταν απλώς με την ανταλλαγή στατιστικών σε συνοπτική μορφή αποδεικνύεται από σημείωμα εκπροσώπου της FS-Karton σχετικά με τη συνεδρίαση της ΟΕ της 3ης Οκτωβρίου 1989 (βλ. ανωτέρω σκέψη 115), που παραθέτει συζητήσεις που είχαν γίνει σχετικά με τις ανεκτέλεστες παραγγελίες των παραγωγών χαρτονιού GC και GD, περιλαμβανομένων και ατομικών θέσεων.

99 Τέλος, η Επιτροπή αποκρούει την «αθώα» εξήγηση την οποία προβάλλει η προσφεύγουσα για την ανταλλαγή πληροφοριών εντός της ΟΕ. Τον ισχυρισμό αυτόν αποκρούουν όχι μόνον οι συζητήσεις που έχουν καταχωρηθεί στο σημείωμα για τη συνεδρίαση της 3ης Οκτωβρίου 1989, αλλά και οι συζητήσεις που διεξήχθησαν κατά την επακολουθήσασα συνεδρίαση της JMC της 16ης Οκτωβρίου· οι τελευταίες μάλιστα δείχνουν ότι η κατάσταση των ανεκτελέστων παραγγελιών αποτελούσε καθοριστικό στοιχείο για να τεθεί μια ανατίμηση σε ισχύ.

Επί των πρωτοβουλιών για τις τιμές

100 Πρώτον, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι την απόφασή της να ευθυγραμμίζει ή όχι τις τιμές της με εκείνες των επιχειρήσεων που δέσποζαν στην αγορά την ελάμβανε με πλήρη ανεξαρτησία.

101 Η κανονική πρακτική της ήταν να επανεξετάζει τις τιμές της στο Ηνωμένο Βασίλειο ανά εξάμηνο, συνήθως τον Απρίλιο και τον Οκτώβριο.

102 Ως προς την ανατίμηση του Απριλίου 1989, η προσφεύγουσα δηλώνει ότι κοινοποίησε στο Ηνωμένο Βασίλειο, στις 16 Φεβρουαρίου 1989, ανατίμηση κατά 25 UK£, που τέθηκε σε ισχύ στις 10 Μαου του ίδιου έτους, για να ευθυγραμμίσει τις τιμές της με εκείνες των επιχειρήσεων που δέσποζαν στην αγορά, αφού έλαβε υπόψη τα ακόλουθα στοιχεία:

- την κατάσταση της βρετανικής οικονομίας·

- την εμμονή της ζητήσεως στα τέλη του 1988·

- ενδείξεις περί σταθεροποιήσεως των τιμών των πρώτων υλών·

- την πληροφορία - που μεταδόθηκε μέσω της εξειδικευμένης εκδόσεως «EUWID Pulp & Paper» (παράρτημα G της απαντήσεώς της στην ανακοίνωση των αιτιάσεων) - ότι είχαν αναγγελθεί ανατιμήσεις στη Γερμανία, όπου συγκεκριμένα οι ποιότητες GD θα ανήρχοντο κατά 8 έως 10 DM την 1η Μαου 1989·

- την εκ μέρους της Mayr-Melnhof γνωστοποίηση ανατιμήσεως στις 6 Φεβρουαρίου 1989 στο Ηνωμένο Βασίλειο, που επρόκειτο να ισχύσει από τον Απρίλιο 1989, και, δύο ημέρες αργότερα, την εκ μέρους της SCA Colthrop γνωστοποίηση παρομοίας ανατιμήσεως που επίσης επρόκειτο να ισχύσει από τον Απρίλιο.

103 Η προσφεύγουσα επισημαίνει ότι, σύμφωνα με τα έγγραφα τα οποία επικαλείται η Επιτροπή, η συμφωνία περί ανατιμήσεων στο Ηνωμένο Βασίλειο για τις ποιότητες GD προέβλεπε ότι η ανατίμηση θα ετίθετο σε ισχύ την 1η Μαου. Η ίδια όμως η προσφεύγουσα αύξησε τις τιμές της μόλις στις 10 Μαου.

104 Επί πλέον, η παρουσία της στη συνεδρίαση της JMC της 4ης Απριλίου 1989 δεν μεταβάλλει αυτήν την πραγματικότητα, εφόσον αντικείμενό της δεν μπορούσε να είναι ούτε να ορίσει αν μπορούσε να εφαρμοστεί ανατίμηση (η ανατίμηση είχε αποφασιστεί στα τέλη του 1988), ούτε να ρυθμίσει τις λεπτομέρειες της φερομένης πρωτοβουλίας για τις τιμές την οποία είχε αποφασίσει η PWG. Εφόσον δε η ανατίμηση δεν είχε ακόμη εφαρμοστεί στην αγορά, η συνεδρίαση δεν μπορούσε να έχει ως αντικείμενο την επιτήρηση της εφαρμογής της στην πράξη μετά την έναρξη της ισχύος της.

105 Τέλος, κακώς η Επιτροπή καταλογίζει, με το υπόμνημα αντικρούσεως, στην προσφεύγουσα την παρουσία του πράκτορά της στις συνεδριάσεις της PAA, καθ' όσον ο πράκτορας αυτός είναι εντελώς ανεξάρτητος.

106 Όσο για την ανατίμηση του Απριλίου του 1990, διάφορα τεύχη της εξειδικευμένης επιθεωρήσεως EUWID Pulp & Paper απεκάλυψαν ότι η ανατίμηση επέκειτο. Ειδικότερα, η επιθεώρηση αυτή ανήγγειλε ότι προβλεπόταν ανατίμηση κατά 8 % για τον Μάρτιο, αλλ' ότι στο Ηνωμένο Βασίλειο θα ήταν υψηλότερη λόγω αδυναμίας της λίρας στερλίνας (τεύχος της 20ής Δεκεμβρίου 1989). Στο τεύχος της 17ης Ιανουαρίου, επισημαινόταν ότι η Mayr-Melnhof είχε αποστείλει στην πελατεία της εγκύκλιο για ν' αναγγείλει ανατιμήσεις. Το επόμενο τεύχος επιβεβαίωσε ότι ανατιμήσεις κατά 8 % προβλέπονταν τον Μάρτιο. Ακολούθως, η προσφεύγουσα παρατήρησε ότι η ανατίμηση στο Ηνωμένο Βασίλειο την οποία είχε γνωστοποιήσει η Mayr-Melnhof επιβεβαιώθηκε στην αγορά τον Μάρτιο.

107 Εν όψει της μειώσεως των τιμών συναλλάγματος στα τέλη 1989 και της μειώσεως των τιμών της αγοράς, η προσφεύγουσα θεώρησε ότι όφειλε να ευθυγραμμιστεί με τους συντελεστές της οικονομίας που υπαγόρευαν τις τιμές.

108 Όσο για την ανατίμηση του Ιανουαρίου 1991, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι εγνώριζε ότι το κόστος εκμεταλλεύσεώς της για το 1991 θα αυξανόταν αισθητά λόγω, πρωτ' απ' όλα, ανόδου της τιμής του υγραερίου και αυξήσεως του προσωπικού της.

109 Σ' αυτό το πλαίσιο, ισχυρίζεται ότι έμαθε μέσω των εξειδικευμένων εκδόσεων, και ειδικότερα από την επιθεώρηση EUWID Pulp & Paper, ότι οι παραγωγοί είχαν σκοπό ν' ανεβάσουν τις τιμές από τις αρχές του 1991. Το στοιχείο αυτό επισημάνθηκε από τις αρχές Αυγούστου και επιβεβαιώθηκε στο τεύχος της 12ης Σεπτεμβρίου 1990. Κατά το τεύχος του EUWID Pulp & Paper της 25ης Σεπτεμβρίου 1990, η Mayr-Melnhof επρόκειτο να αυξήσει τις τιμές της από τις 7 Ιανουαρίου κατά 40 UK£/τόννο. Το τεύχος της 24ης Οκτωβρίου 1990 επιβεβαίωσε ότι και η Feldmόhle είχε αναγγείλει παρόμοιες αυξήσεις. Εκθέσεις για την κατάσταση της αγοράς, τις οποίες ελάμβανε η προσφεύγουσα από την πελατεία της και από διάφορες πηγές επιβεβαίωσαν ότι η SCA Colthrop είχε αναγγείλει ανατιμήσεις στις 29 Οκτωβρίου. Υπ' αυτές τις συνθήκες, η προσφεύγουσα αποφάσισε, στις 31 Οκτωβρίου 1990, ν' αυξήσει τις τιμές της κατά ανάλογο ποσό στην αγορά του Ηνωμένου Βασιλείου, για να ευθυγραμμίσει τις τιμές της προς εκείνες των ανταγωνιστών της.

110 Δεύτερον, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι η Επιτροπή δεν διαθέτει άμεσες αποδείξεις συμπαιγνίας έναντι αυτής.

111 Κατά το μέτρο που η Επιτροπή δεν απέδειξε την τακτική συμμετοχή της στις συνεδριάσεις της PG Paperboard ή σε συνεδριάσεις όπου συζητούνταν αντίθετες στον ανταγωνισμό πρακτικές, δεν μπορεί να επικαλεστεί τη νομολογία του Πρωτοδικείου, κατά την οποία, όταν συντρέχουν τέτοιες περιστάσεις, στην επιχείρηση εναπόκειται ν' αποδείξει ότι δεν προσχώρησε στην πρωτοβουλία που συνομολογήθηκε κατά τις συναντήσεις.

112 Η Επιτροπή υπενθυμίζει κατ' αρχάς ότι αποκρούει την απόπειρα κατατμήσεως της παραβάσεως της προσφεύγουσας. Θεωρεί απατηλό τον ισχυρισμό της προσφεύγουσας ότι κατηγορείται για αντίθετες στον ανταγωνισμό πρακτικές στο Ηνωμένο Βασίλειο μόνο, ενώ βάσει του συστήματος, καθορίζονταν εναρμονισμένες τιμές για ολόκληρη την Κοινότητα, με εφαρμογή σε καθεμιά από τις εθνικές αγορές.

113 Αμφισβητεί ότι η προσφεύγουσα ευθυγράμμισε τις τιμές της με εκείνες των ανταγωνιστών της με πλήρη ανεξαρτησία. Τονίζει ότι ο πράκτορας της προσφεύγουσας μετείχε σε συνεδριάσεις όπου συνεζητείτο η εφαρμογή της συμπράξεως σε εθνικό επίπεδο, πράγμα που η προσφεύγουσα εγνώριζε, εφόσον οι πράκτορες ενεργούσαν βάσει εντολής των παραγγελέων τους. Η Επιτροπή επίσης τονίζει ότι η προσφεύγουσα μετείχε τακτικά στις συνεδριάσεις των επιτροπών της PG Paperboard, κατά τις οποίες συνεζητούντο οι πρωτοβουλίες για τις τιμές, ότι αναγνωρίζει ότι είχε τηλεφωνικές επαφές με άλλους παραγωγούς σχετικά με συνεδριάσεις στις οποίες δεν παρίστατο, ότι δεν απέδειξε ότι δεν συμμεριζόταν τη συναίνεση που επιτυγχανόταν μεταξύ των εταίρων της συμπράξεως και ότι εξακολούθησε μάλιστα να μετέχει στις συνεδριάσεις και μετά τους ελέγχους της Επιτροπής.

114 Κατά την Επιτροπή, οσάκις αποδεικνύεται ότι μια επιχείρηση μετείχε τακτικά σε συναντήσεις όπου γινόταν λόγος, π.χ., περί πρωτοβουλιών για τις τιμές, η επιχείρηση αυτή φέρει το βάρος ν' αποδείξει ότι δεν συμφώνησε με την πρωτοβουλία που συνομολογήθηκε στις συναντήσεις· προς τούτο δε, πρέπει ν' αποδείξει ότι οι ανταγωνιστές της εγνώριζαν ότι ελάμβανε αποστάσεις από τη συναίνεση που είχε επιτευχθεί κατά τις συναντήσεις (βλ. αποφάσεις της 24ης Οκτωβρίου 1991, T-2/89, Petrofina κατά Επιτροπής, Συλλογή 1991, σ. II-1087, Atochem κατά Επιτροπής, όπ.π., και της 10ης Μαρτίου 1992, T-9/89, Hόls κατά Επιτροπής, Συλλογή 1992, σ. II-499, και T-13/89, ICI κατά Επιτροπής, Συλλογή 1992, σ. II-1021).

Επί της πολιτικής της «τιμής πριν από την ποσότητα»

115 Η προσφεύγουσα αμφισβητεί τη συμμετοχή της σε σύμπραξη που είχε ως σκοπό «να διατηρηθούν σταθερά τα μερίδια των σημαντικότερων παραγωγών στην αγορά με κατά καιρούς τροποποιήσεις» (άρθρο 1, ογδόη περίπτωση) και ότι ελάμβανε «εναρμονισμένα μέτρα ελέγχου της προσφοράς του προϋόντος στην κοινοτική αγορά, για να εξασφαλίσουν την εφαρμογή των εν λόγω εναρμονισμένων αυξήσεων των τιμών» (άρθρο 1, ενάτη περίπτωση).

116 Τα αποδεικτικά στοιχεία τα οποία διαθέτει η Επιτροπή δεν δικαιολογούν το συμπέρασμα ότι οι μικροί παραγωγοί χαρτονιού είχαν προσχωρήσει στην φερομένη πολιτική της «τιμής πριν από την ποσότητα». Η δήλωση άλλωστε της Επιτροπής ότι οι μικροί παραγωγοί είχαν συνείδηση της ανάγκης να προσαρμόσουν τη συμπεριφορά τους, εν όψει της γενικής σύμπνοιας μεταξύ των μεγάλων παραγωγών, αποτελεί απλή πιθανολόγηση.

117 Αντιθέτως, η προσφεύγουσα εκμεταλλεύτηκε πλήρως το παραγωγικό της δυναμικό κατά το μεγαλύτερο μέρος της κρίσιμης περιόδου. Τα ποσοστά χρησιμοποιήσεως των μηχανημάτων προδίδουν μείωση των διαστημάτων διακοπής μεταξύ 1987 και 1990.

118 Ως προς το σημείωμα που προέρχεται από τον γενικό διευθυντή της Rena σχετικά με μια ειδική συνεδρίαση του Nordic Paperboard Institute (στο εξής: NPI) (παράρτημα 102 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων), σημείωμα το οποίο επικαλείται η Επιτροπή, η προσφεύγουσα διατείνεται ότι δεν είναι μέλος αυτού του οργάνου, οτι η επίμαχη συνεδρίαση δεν ήταν συνεδρίαση της PG Paperboard και ότι, κατά συνέπεια, το σημείωμα αυτό δεν παρέχει έρεισμα στο συμπέρασμα της Επιτροπής ότι όλοι οι μικροί παραγωγοί είχαν συμφωνήσει με την πολιτική της τιμής πριν από την ποσότητα.

119 Αμφισβητεί επίσης ότι μετείχε στη φερομένη σύμπραξη σχετικά με τη διατήρηση των μεριδίων αγοράς και επισημαίνει ότι το μερίδιό της στην αγορά μειώθηκε κατά στην καταλαμβανομένη από την απόφαση χρονική περίοδο.

120 Αποκρούει, τέλος, τον ισχυρισμό της Επιτροπής (βλ. αιτιολογική σκέψη 53 της αποφάσεως) ότι τα αποκαλυφθέντα στην FS-Karton έγγραφα «επιβεβαιώνουν ότι κατά τα τέλη του 1987 επετεύχθη συμφωνία στις δύο ομάδες προέδρων για τα συναφή θέματα του ελέγχου του όγκου των πωλήσεων και της πειθαρχίας όσον αφορά τις τιμές». Συναφώς, υπενθυμίζει ότι το σημείωμα στο οποίο στηρίζεται η Επιτροπή (παράρτημα 73 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων) δεν μνημονεύει τα «two Presidents groups» (την «President conference» και την PWG), αλλά το «Presidents grouping». Η Επιτροπή αναφέρεται έτσι πιθανότατα στην PWG και όχι στην «President Conference» και δεν υπάρχει καμμία ένδειξη ότι η αναφορά αυτή εννοεί περισσότερες «από μία ομάδα». Η προσφεύγουσα όμως δεν μετείχε στην PWG.

121 Η Επιτροπή φρονεί ότι η προσφεύγουσα παριστά κατά τρόπο παραπλανητικό τον συλλογισμό της. Η προσφεύγουσα κατηγορείται ότι μετείχε σε κοινό σκοπό, δύο από τις εκδηλώσεις του οποίου ήταν ο έλεγχος της προσφοράς του προϋόντος εντός της Κοινότητας, ώστε να εξασφαλίζεται η εφαρμογή των εναρμονισμένων ανατιμήσεων, και η ανταλλαγή πληροφοριών ιδίως για τις διακοπές της παραγωγής, τις ανεκτέλεστες παραγγελίες και το ποσοστό χρησιμοποιήσεως των μηχανημάτων. Η προσφεύγουσα μετείχε στις συνεδριάσεις της JMC, κατά τις οποίες, στο πλαίσιο της πολιτικής της τιμής πριν από την ποσότητα, την οποία όλοι οι παραγωγοί ακολουθούσαν, οι μικροί κατασκευαστές είχαν γνώση της συμφωνίας την οποία είχαν συνάψει οι κυριότεροι παραγωγοί για να διατηρείται ο εφοδιασμός σε σταθερά επίπεδα, καθώς και της ανάγκης να προσαρμόσουν τη δική τους συμπεριφορά αναλόγως.

122 Το γεγονός ότι η προσφεύγουσα δεν ήταν μέλος του NPI δεν στερεί της αποδεικτικής του ισχύος το σημείωμα της Rena σχετικά με την ειδική του συνεδρίαση (βλ. σκέψη 118 ανωτέρω). Το σημείωμα αυτό όχι μόνο παρέχει πρόσθετη απόδειξη του συστήματος που είχε εγκαθιδρυθεί για τον έλεγχο της παραγωγής, αλλά και παρέχει έρεισμα στη δήλωση της Stora ότι οι παραγωγοί μη μέλη της PWG ενημερώνονταν για τη γενική συμφωνία που είχαν συνάψει οι κυριότεροι παραγωγοί για να διατηρούνται σταθερά τα επίπεδα εφοδιασμού. Η ερμηνεία αυτή δεν σημαίνει ότι το σημείωμα αυτό αφορά ευθέως την προσφεύγουσα.

Επί του τρόπου διαβιβάσεως των πληροφοριών

123 Η προσφεύγουσα θεωρεί τις δηλώσεις της Stora αναξιόπιστες.

124 Πρώτον, εφόσον η Stora αναγνώρισε ότι οι θυγατρικές της Feldmόhle, Kopparfors και CBC είχαν θέσει σε εφαρμογή ορισμένες πολιτικές και ορισμένες πρακτικές δυνάμενες να συνιστούν παραβάσεις των κανόνων ανταγωνισμού (αιτιολογική σκέψη 34 της αποφάσεως), έχει συμφέρον να αποδείξει την ύπαρξη δεσμών μεταξύ του μεγαλυτέρου δυνατού αριθμού παραγωγών χαρτονιού και της φερομένης συμπράξεως, και ειδικότερα των μικρών παραγωγών, για να ελαχιστοποιήσει τον ρόλο της.

125 Δεύτερον, οι δηλώσεις της Stora εμφανίζουν αντιφάσεις όσον αφορά τους τρόπους ανακοινώσεως των αποφάσεων της PWG στην PC.

126 Με τη δεύτερη δήλωσή της, η Stora είπε ότι ο ρόλος της PWG ήταν μεταξύ άλλων «να αξιολογεί και να παρουσιάζει στο συμβούλιο προέδρων την ακριβή κατάσταση της προσφοράς και της ζήτησης στην αγορά και τα μέτρα που έπρεπε να ληφθούν για να επιβληθεί τάξη σε αυτή» (αιτιολογική σκέψη 38 της αποφάσεως), ενώ, σε μεταγενέστερη δήλωσή της (επιστολή της 17ης Σεπτεμβρίου 1991, παράρτημα 38 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων), έδωσε διευκρινίσεις για το πώς ανακοινώνονταν ατομικά τα αποτελέσματα των συνεδριάσεων της PWG στο πλαίσιο κατ' ιδίαν επαφών τις οποίες διατηρούσαν διάφορες επιχειρήσεις. Επ' αυτού του τελευταίου σημείου, η προσφεύγουσα φρονεί ότι η Stora αναφέρεται στα συστήματα μεταδόσεως των πληροφοριών που υπήρχαν στη Γερμανία, τη Γαλλία και τη Σκανδιναβία, δεν μνημονεύει όμως τέτοιο σύστημα στις Κάτω Ξώρες, ούτε οποιοδήποτε σύστημα στο οποίο να εμπλέκεται η προσφεύγουσα.

127 Οι δύο δηλώσεις αντικρούουν επίσης τη δήλωση του Roos, τέως μέλους της διευθύνσεως της Feldmόhle. Συγκεκριμένα, η τελευταία αυτή δήλωση δεν είναι πολύ σαφής, εφόσον αποδεικνύει ότι οι συζητήσεις της PWG περιήρχοντο εις γνώση της PC καθώς και της JMC, ιδίως μέσω προσώπων που είχαν μετάσχει στις εργασίες των δύο ομάδων.

128 Η Επιτροπή θεωρεί παραπλανητικό το επιχείρημα της προσφεύγουσας περί ιδιοτελούς χαρακτήρα των δηλώσεων της Stora, διότι και άλλοι κατασκευαστές κατονόμασαν την προσφεύγουσα ως έναν από τους μετέχοντες στη JMC.

129 Αμφισβητεί τον αντιφατικό χαρακτήρα των δηλώσεων περί των διαύλων επικοινωνίας μεταξύ της PWG και της JMC. Ο Roos δεν αντιφάσκει όταν ισχυρίζεται ότι δεν υπήρχαν επίσημοι δίαυλοι επικοινωνίας και ότι οι πληροφορίες κυκλοφορούσαν ανεπίσημα μεταξύ προσώπων, περιλαμβανομένων και εκείνων που παρίσταντο στις συνεδριάσεις των δύο ομίλων. Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι ο Roos ήταν ο πρόεδρος της JMC.

130 Επί πλέον, η PWG συνερχόταν πριν από κάθε προγραμματισμένη συνεδρίαση της PC. Εφόσον δε των δύο συνεδριάσεων προήδρευε το ίδιο πρόσωπο, δεν υπήρχε καμμία αμφιβολία ότι ανακοίνωνε το αποτέλεσμα της PWG στους κατασκευαστές που δεν είχαν παρευρεθεί. Εάν, αμέσως μετά τη συνεδρίαση της PWG, δεν επακολουθούσε συνεδρίαση της PC, οι μετέχοντες ενημέρωναν τους μικρούς παραγωγούς του εθνικού τους ομίλου για τα αποφασισθέντα. Και σ' αυτήν την περίπτωση, οι δίαυλοι επικοινωνίας δεν είχαν προσλάβει τυπική μορφή.

Επί της διάρκειας της συμμετοχής

131 Η προσφεύγουσα φρονεί ότι η Επιτροπή δεν μπορεί ν' αποδείξει ότι μετείχε στη σύμπραξη έξω από τις περιόδους συμμετοχής της στις πρωτοβουλίες για τις τιμές, ήτοι τις πρωτοβουλίες του Απριλίου 1989, του Απριλίου 1990 και του Ιανουαρίου 1991. Αρνείται πάσα συμμετοχή στην ανατίμηση του 1987. Εξ άλλου, δεν υπάρχει καμμία απόδειξη συμμετοχής της σ' αυτή την ανατίμηση. Πρέπει, επομένως, να γίνει δεκτό ότι η συμμετοχή της στη φερόμενη παράβαση άρχισε μόλις το 1989.

132 Η Επιτροπή αποκρούει τη θεώρηση της προσφεύγουσας. Συγκεκριμένα, η ανατίμηση του Ιανουαρίου 1987 προγραμματίστηκε από τα τέλη 1986. Η προσφεύγουσα μετείχε στις συνεδριάσεις των επιτροπών της PG Paperboard καθ' όλη τη διάρκεια της παραβάσεως και μετέσχε σε μια συνεδρίαση της PC της 29ης Μαου 1986.

Εκτίμηση του Πρωτοδικείου

133 Πρέπει να εξετασθεί, πρώτον, το ζήτημα αν η Επιτροπή απέδειξε τη συμμετοχή της προσφεύγουσας σε παράβαση του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης κατά τη χρονική περίοδο μεταξύ μέσων 1986 και Απριλίου 1989, αφότου η προσφεύγουσα παραδέχεται ότι άρχισε να μετέχει στις συναντήσεις του JMC. Δεύτερον, θα εξετασθεί αν η Επιτροπή απέδειξε τη συμμετοχή της προσφεύγουσας σε παράβαση του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης κατά την υπολειπόμενη χρονική περίοδο, μεταξύ Απριλίου 1989 και Απριλίου 1991.

1. Η χρονική περίοδος μεταξύ μέσων 1986 και Απριλίου 1989

134 Για ν' αποδείξει τη συμμετοχή της προσφεύγουσας σε παράβαση των κοινοτικών κανόνων του ανταγωνισμού κατά την κρίσιμη περίοδο, η Επιτροπή στηρίζεται στο γεγονός ότι η επιχείρηση αυτή μετείχε σε διάφορες συναντήσεις της PC (συνημμένος στην απόφαση πίνακας 3) και της ΟΕ (συνημμένος στην απόφαση πίνακας 6), καθώς και στην πραγματική τιμολογιακή της συμπεριφορά.

135 Πρέπει να εξετασθεί καθένα από τα αποδεικτικά αυτά στοιχεία με την παραπάνω σειρά.

α) Συμμετοχή της προσφεύγουσας σε ορισμένες συναντήσεις της PC

136 Η Επιτροπή παραδέχεται ότι εκ παραδρομής μνημονεύεται, στον συνημμένο στην απόφαση πίνακα 3, ότι η προσφεύγουσα μετείχε στη συνεδρίαση της PC της 20ής Μαου 1987.

137 Επί πλέον, απαντώντας σε γραπτή ερώτηση του Πρωτοδικείου, δήλωσε ότι η περιεχόμενη στα υπομνήματά της μνεία περί συμμετοχής της προσφεύγουσας σε συνεδρίαση της PC της 26ης Ιουνίου 1986 έπρεπε να νοείται ως αναφερόμενη στη συμμετοχή της επιχειρήσεως στη συνεδρίαση της PC της 29ης Μαου 1986.

138 Κατά την Επιτροπή, επομένως, η προσφεύγουσα, κατά την εξεταζομένη περίοδο, μετείχε σε τρεις συγκεκριμένες συναντήσεις της PC, και συγκεκριμένα στις 29 Μαου 1986, στις 4 Δεκεμβρίου 1987 και στις 17 Νοεμβρίου 1988. Η Επιτροπή δεν επικαλείται κανένα αποδεικτικό στοιχείο για το αντικείμενο των τριών αυτών συνεδριάσεων. Επομένως, όταν αναφέρεται στη συμμετοχή αυτή ως αποδεικτικό στοιχείο της συμμετοχής της επιχειρήσεως σε παράβαση του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης, στηρίζεται κατ' ανάγκην στην - περιεχόμενη στην απόφαση - γενική περιγραφή του αντικειμένου των συναντήσεων αυτού του οργάνου, καθώς και στα αποδεικτικά στοιχεία τα οποία επικαλείται στην απόφαση προς στήριξη αυτής της περιγραφής.

139 Συναφώς, η απόφαση αναφέρει: «Όπως εξήγησε η Stora, ένα από τα καθήκοντα της PWG ήταν να εξηγεί στο συμβούλιο των προέδρων τα μέτρα που ήταν αναγκαία για τη ρύθμιση της αγοράς (...). Με τον τρόπο αυτό, οι διευθύνοντες σύμβουλοι που συμμετείχαν στις συνεδριάσεις του συμβουλίου προέδρων ενημερώνονταν για τις αποφάσεις της PWG και τις οδηγίες που έπρεπε να δοθούν στα παραρτήματα πωλήσεων για την υλοποίηση των συμπεφωνημένων πρωτοβουλιών για τις τιμές» (αιτιολογική σκέψη 41, πρώτο εδάφιο). Η Επιτροπή επισημαίνει επίσης: «Η PWG συνεδρίαζε πάντα πριν από κάθε προγραμματισμένη συνεδρίαση του συμβουλίου προέδρων και, δεδομένου ότι το ίδιο πρόσωπο προήδρευε και των δύο συνεδριάσεων, δεν επιδέχεται αμφιβολία το ποιος γνωστοποιούσε το αποτέλεσμα των διαβουλεύσεων της PWG στους άλλους "προέδρους", όπως αποκαλούνταν, που δεν ήταν μέλη του εσωτερικού κύκλου» (αιτιολογική σκέψη 38, δεύτερο εδάφιο).

140 Η Stora αναφέρει ότι οι μετέχοντες στις συναντήσεις της PC επληροφορούντο για τις λαμβανόμενες από την PWG αποφάσεις (παράρτημα 39 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, παράγραφος 8). Την ακρίβεια όμως αυτού του ισχυρισμού αμφισβητούν διάφορες επιχειρήσεις που μετείχαν, όπως και η προσφεύγουσα, στις συναντήσεις της PC. Κατά συνέπεια, οι δηλώσεις της Stora για τον ρόλο της PC δεν μπορούν, αν δεν στηρίζονται σε άλλα αποδεικτικά στοιχεία, να θεωρηθούν ως επαρκής απόδειξη του αντικειμένου των συναντήσεων του εν λόγω οργάνου.

141 Ασφαλώς, στη δικογραφία περιλαμβάνεται ένα έγγραφο, ήτοι η από 22 Μαρτίου 1993 δήλωση ενός πρώην μέλους της διευθύνσεως της Feldmόhle (ονόματι Roos), που ενισχύει εκ πρώτης όψεως τους ισχυρισμούς της Stora. Ο Roos δηλώνει, μεταξύ άλλων, τα εξής: «Το περιεχόμενο των διεξαγομένων εντός της PWG συζητήσεων διαβιβαζόταν στις μη εκπροσωπούμενες στον όμιλο αυτόν επιχειρήσεις κατά τη σύσκεψη των προέδρων που ακολουθούσε αμέσως μετά ή, αν δεν γινόταν αμέσως σύσκεψη των προέδρων, κατά την JMC». Το έγγραφο όμως αυτό, έστω και αν δεν μνημονεύεται ρητώς στην απόφαση προς στήριξη των αιτιάσεων της Επιτροπής σχετικά με το αντικείμενο των συναντήσεων της PC, δεν μπορεί, ούτως ή άλλως, να θεωρηθεί ως στοιχειοθετούν περαιτέρω απόδειξη προστιθέμενη στις δηλώσεις της Stora. Πράγματι, δεδομένου ότι οι δηλώσεις αυτές συνοψίζουν τις απαντήσεις τις οποίες έδινε καθεμιά από τις τρεις επιχειρήσεις τις οποίες κατείχε η Stora κατά τη διάρκεια της παραβάσεως, μεταξύ των οποίων και η Feldmόhle, το πρώην μέλος της διευθύνσεως της τελευταίας αυτής επιχειρήσεως συνιστά κατ' ανάγκην μια από τις πηγές δηλώσεων της ίδιας της Stora.

142 Η Επιτροπή υποστηρίζει στην απόφαση ότι το παράρτημα 61 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, σημείωμα που εντοπίσθηκε στο υποκατάστημα πωλήσεων της Mayr-Melnhof στο Ηνωμένο Βασίλειο, αναφερόμενο σε συνάντηση που έγινε στη Βιέννη στις 12 και 13 Δεκεμβρίου 1986, «[επιβεβαιώνει την] ομολογία της Stora ότι το συμβούλιο προέδρων συζητούσε όντως τον κατόπιν αθέμιτης συνεργασίας καθορισμό των τιμών» (αιτιολογικές σκέψεις 41, τρίτο εδάφιο, και 75, δεύτερο εδάφιο). Το έγγραφο αυτό περιέχει την ακόλουθη πληροφορία:

«Καθορισμός των τιμών στο Ηνωμένο Βασίλειο

Σε πρόσφατη συνεδρίαση της Fides συμμετείχε εκπρόσωπος της Weig που ανέφερε ότι, κατά τη γνώμη της τελευταίας, το 9 % ήταν πολύ υψηλό για το Ηνωμένο Βασίλειο και κατέληγε στο 7 %. Μεγάλη απογοήτευση επειδή αυτό εσήμαινε ότι ο καθένας μπορούσε να διαπραγματευθεί τις τιμές. Η πολιτική τιμών στο Ηνωμένο Βασίλειο θα ανατεθεί στην RHU με τη στήριξη της [Mayr-Melnhof], έστω και αν αυτό επιφέρει προσωρινή μείωση της ποσότητας, ενώ προσπαθούμε να διατηρήσουμε τον στόχο του 9 % (πράγμα που θα φανεί). [Οι Mayr-Melnhof/FS] επιδιώκουν μια πολιτική αναπτύξεως στο Ηνωμένο Βασίλειο, η μείωση όμως των κερδών είναι σοβαρή και θα χρειαστεί να αγωνιστούμε για ν' ανακτήσουμε τον έλεγχο των τιμών. [Η Mayr-Melnhof] δεν αμφισβητεί ότι κανένα πρόβλημα δεν λύνεται από το γεγονός ότι η αύξηση των πωλήσεών της στη Γερμανία κατά 6 000 είναι γνωστή!»

143 Η συνάντηση της Fides που μνημονεύεται στην αρχή του παρατιθεμένου χωρίου είναι πιθανότατα, κατά τη Mayr-Melnhof (απάντηση σε αίτηση παροχής πληροφοριών, παράρτημα 61 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων), η συνάντηση της PC της 10ης Νοεμβρίου 1986. Όμως, ο συνημμένος στην απόφαση πίνακας 3 προδίδει ότι η προσφεύγουσα δεν ήταν παρούσα στη συνεδρίαση εκείνη.

144 Διαπιστώνεται ότι το αναλυθέν έγγραφο πιστοποιεί ότι η Weig αντέδρασε παρέχοντας ενδείξεις για τη μέλλουσα τιμολογιακή πολιτική της στο Ηνωμένο Βασίλειο, σε σχέση με κάποιο αρχικό επίπεδο ανατιμήσεων.

145 Δεν μπορεί όμως να θεωρηθεί ότι το έγγραφο αυτό αποδεικνύει ότι η Weig αντέδρασε σε σχέση με ορισμένο επίπεδο ανατιμήσεως συμφωνηθέν μεταξύ των επιχειρήσεων που συνηντώντο στο πλαίσιο της PG Paperboard σε κάποιο χρονικό σημείο προγενέστερο της 10ης Νοεμβρίου 1986.

146 Συγκεκριμένα, η Επιτροπή δεν προβάλλει κανένα άλλο αποδεικτικό στοιχείο σχετικώς. Επί πλέον, η μνεία της Weig σχετικά με κάποια ανατίμηση «9 %» μπορεί να εξηγηθεί από την αναγγελία ανατιμήσεως στο Ηνωμένο Βασίλειο της Thames Board Ltd στις 5 Νοεμβρίου 1986 (παράρτημα A-12-1). Η αναγγελία αυτή δημοσιοποιήθηκε σύντομα, πράγμα που προκύπτει από ένα απόκομμα του Τύπου (παράρτημα A-12-3). Τέλος, η Επιτροπή δεν προσκόμισε κανένα άλλο έγγραφο που να αποδεικνύει ευθέως ότι κατά τις συναντήσεις της PC γίνονταν συζητήσεις για τις ανατιμήσεις. Υπ' αυτές τις συνθήκες, δεν αποκλείεται οι λόγοι της Weig, όπως παρατίθενται στο παράρτημα 61 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, να ελέχθησαν στο περιθώριο της συναντήσεως της PC της 10ης Νοεμβρίου 1986, όπως επανειλημμένα υποστήριξε επ' ακροατηρίου η Weig.

147 Η Επιτροπή υποστηρίζει επίσης, στην απόφαση, ότι «έγγραφα που ενετόπισε η Επιτροπή στην FS-Karton (που ανήκει στον όμιλο M-M) επιβεβαιώνουν ότι κατά τα τέλη του 1987 επετεύχθη συμφωνία στις δύο ομάδες προέδρων για τα συναφή θέματα του ελέγχου του όγκου των πωλήσεων και της πειθαρχίας όσον αφορά τις τιμές» (αιτιολογική σκέψη 53, πρώτο εδάφιο, της αποφάσεως). Αναφέρεται, σχετικώς, στο παράρτημα 73 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, εμπιστευτικό σημείωμα με ημερομηνία 28 Δεκεμβρίου 1988, το οποίο απηύθυνε ο υπεύθυνος πωλήσεων διευθυντής μάρκετινγκ του ομίλου Mayr-Melnhof στη Γερμανία (ονόματι Katzner) προς τον γενικό διευθυντή της Mayr-Melnhof στην Αυστρία (ονόματι Grφller), με αντικείμενο την κατάσταση της αγοράς.

ΣΥΝΕΧΕΙΑ ΤΟΥ ΣΚΕΠΤΙΚΟΥ ΣΤΟ ΕΓΓΡΑΦΟ: 694A0311.1

148 Ο συντάκτης του εγγράφου μνημονεύει, προεισαγωγικώς, τη στενότερη συνεργασία σε ευρωπαϋκή κλίμακα στο πλαίσιο του «κύκλου των προέδρων» («Prδsidentenkreis»), έκφραση την οποία η Mayr-Melnhof ερμήνευσε ως καταλαμβάνουσα ταυτόχρονα την PWG και την PC στο γενικότερό τους πλαίσιο, χωρίς δηλαδή να αναφέρεται σε κάποιο γεγονός ή κάποια συγκεκριμένη συνάντηση (παράρτημα 75 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, σημείο 2.a).

149 Και, ναι μεν, στο πλαίσιο της παρούσας διαφοράς δεν αμφισβητείται ότι το παράρτημα 73 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων συνιστά απόδειξη ενισχύουσα τις δηλώσεις της Stora περί υπάρξεως συμπαιγνίας αφενός μεν ως προς τα μερίδια αγοράς μεταξύ των επιχειρήσεων που είχαν πρόσβαση στον «κύκλο των προέδρων», αφετέρου δε ως προς τα διαστήματα διακοπής της λειτουργίας των ιδίων επιχειρήσεων, η Επιτροπή όμως δεν προσκομίζει κανένα άλλο αποδεικτικό στοιχείο που να επιβεβαιώνει ότι η PC είχε, μεταξύ άλλων, ως σκοπό να συζητεί για τη συμπαιγνία ως προς τα μερίδια αγοράς και τη ρύθμιση του όγκου της παραγωγής. Κατά συνέπεια, ο - χρησιμοποιούμενος στο παράρτημα 73 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων - όρος «κύκλος των προέδρων» («Prδsidentenkreis») δεν μπορεί, παρά τις παρασχεθείσες από τη Mayr-Melnhof εξηγήσεις, να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι παραπέμπει σε άλλα όργανα πλην της PWG.

150 Εν όψει των προεκτεθέντων, η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι οι συναντήσεις της PC ανέπτυσσαν, παράλληλα προς τις θεμιτές δραστηριότητες, δράση αντιβαίνουσα στον ανταγωνισμό. Επομένως, δεν μπορούσε να συναγάγει από τα προβληθέντα αποδεικτικά στοιχεία ότι οι μετέχουσες στις συναντήσεις αυτού του οργάνου επιχειρήσεις μετείχαν σε παράβαση του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης.

151 Επομένως, το Πρωτοδικείο καταλήγει ότι η συμμετοχή της προσφεύγουσας σε παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού κατά τη χρονική περίοδο μεταξύ μέσων 1986 και Απριλίου 1989 δεν αποδείχθηκε βάσει της συμμετοχής της στις συναντήσεις της PC.

β) Συμμετοχή της προσφεύγουσας σε ορισμένες συναντήσεις της ΟΕ

152 Είναι αδιαμφισβήτητο ότι η προσφεύγουσα, κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ μέσων 1986 και Απριλίου 1989, μετέσχε σε τρεις συνεδριάσεις της ΟΕ, και συγκεκριμένα στις 15 Οκτωβρίου 1986, 4 Φεβρουαρίου 1987 και 3 Φεβρουαρίου 1989. Εφόσον η Επιτροπή δεν επικαλέστηκε κανένα αποδεικτικό στοιχείο αφορών ειδικά τις συνεδριάσεις αυτές, πρέπει να εξετασθεί αν γενικότερα οι συνεδριάσεις της ΟΕ είχαν αντίθετο στον ανταγωνισμό αντικείμενο.

153 Κατά την απόφαση, «το "κεντρικό θέμα" των συζητήσεων της οικονομικής επιτροπής ήταν η ανάλυση και η αξιολόγηση της αγοράς χαρτονιού στις διάφορες χώρες» (αιτιολογική σκέψη 50, πρώτο εδάφιο). Η ΟΕ «συζητούσε θέματα όπως οι διακυμάνσεις των τιμών στις εθνικές αγορές και οι ανεκτέλεστες παραγγελίες και γνωστοποιούσε τα πορίσματά της στην JMC (ή στην προκάτοχό της "επιτροπή μάρκετινγκ" πριν από τα τέλη του 1987)» (αιτιολογική σκέψη 49, πρώτο εδάφιο).

154 Κατά την Επιτροπή, «οι συζητήσεις για τις συνθήκες της αγοράς δεν ήταν αόριστες: οι συνομιλίες για την κατάσταση κάθε εθνικής αγοράς πρέπει να θεωρηθούν στο πλαίσιο των προγραμματισμένων πρωτοβουλίων για τις τιμές, συμπεριλαμβανόμενης και της διαφαινόμενης ανάγκης προσωρινής διακοπής της λειτουργίας των εργοστασίων για τη στήριξη των αυξήσεων των τιμών» (αιτιολογική σκέψη 50, πρώτο εδάφιο). Περαιτέρω, η Επιτροπή κρίνει τα εξής: «Η οικονομική επιτροπή πιθανόν να είχε λιγότερο άμεση σχέση με τον καθορισμό των τιμών αυτό καθεαυτό, αλλά δεν ευσταθεί το ότι οι συμμετέχοντες δεν είχαν επίγνωση του παράνομου σκοπού για τον οποίο επρόκειτο να χρησιμοποιηθούν οι πληροφορίες που εν γνώσει τους παρείχαν στην JMC» (αιτιολογική σκέψη 119, δεύτερο εδάφιο).

155 Προς στήριξη του ισχυρισμού της ότι οι διεξαγόμενες εντός της ΟΕ συζητήσεις είχαν αντικείμενο αντίθετο στον ανταγωνισμό, η Επιτροπή επικαλείται ένα μόνο έγγραφο, εμπιστευτικό σημείωμα συνταχθέν από εκπρόσωπο της FS-Karton, που αφορούσε τα βασικά σημεία της συναντήσεως της ΟΕ της 3ης Οκτωβρίου 1989 (παράρτημα 70 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων), συνάντηση στην οποία παρέστη η Prat Carton.

156 Στην απόφαση, η Επιτροπή συνοψίζει το περιεχόμενο αυτού του εγγράφου ως εξής:

«(...) εκτός από μια λεπτομερή ανάλυση της ζήτησης, της παραγωγής και των ληφθεισών παραγγελιών, θέματα της συνεδρίασης ήταν και τα ακόλουθα:

- η διαπιστωθείσα έντονη αντίδραση των αγοραστών στην τελευταία αύξηση της τιμής της ποιότητας GC, που άρχισε να ισχύει την 1η Οκτωβρίου,

- οι ανεκτέλεστες παραγγελίες των παραγωγών ποιοτήτων GC και GD, συμπεριλαμβανόμενων και των επιμέρους θέσεων,

- οι εκθέσεις για τη πραγματική και την προγραμματιζόμενη προσωρινή διακοπή της παραγωγής,

- τα ιδιάζοντα προβλήματα εφαρμογής των αυξήσεων των τιμών στο Ηνωμένο Βασίλειο και οι επιπτώσεις τους στην απαιτούμενη διαφορά μεταξύ των τιμών των ποιοτήτων GC και GD,

- η σύγκριση των προβλεπόμενων εσόδων από εισερχόμενες παραγγελίες κάθε εθνικού ομίλου» (αιτιολογική σκέψη 50, δεύτερο εδάφιο).

157 Πρέπει να γίνει δεκτό ότι αυτή η περιγραφή του περιεχομένου του εγγράφου είναι, κατά βάσιν, ορθή. Η Επιτροπή δεν επικαλείται όμως κανένα αποδεικτικό στοιχείο προς στήριξη του ισχυρισμού της ότι το παράρτημα 70 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων πρέπει να θεωρηθεί «ως ενδείξεις για την πραγματική φύση των συζητήσεων του οργάνου αυτού» (αιτιολογική σκέψη 113, τελευταίο εδάφιο, της αποφάσεως).

158 Οι δηλώσεις, άλλωστε, της Stora, σε πολύ περιορισμένο βαθμό αφορούν την ΟΕ. Ειδικότερα, η επιχείρηση αυτή δηλώνει: «Προ του 1987, η Οικονομική Επιτροπή συνδύαζε τα καθήκοντα της JMC και της Στατιστικής Επιτροπής. Στις συνεδριάσεις της παρίσταντο οι διευθυντές μάρκετινγκ/πωλήσεων. Οι συζητήσεις αφορούσαν, μεταξύ άλλων, την εξέλιξη των τιμών στις εθνικές αγορές, τις πρόσθετες επιβαρύνσεις λόγω μικρής ποσότητας, το μέτρημα των φύλλων, τους όρους τιμολογήσεως και τις πρώτες ύλες. Εξετάζονταν επίσης στατιστικές εκθέσεις» (παράρτημα 39 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, παράγραφος 12). Όπως αναφέρεται, τα ανωτέρω αφορούν μόνο τον προ του 1987 χρόνο. Εξ άλλου, η Stora δηλώνει μεν ότι οι συζητήσεις που διεξήγοντο κατά τις συνεδριάσεις της ΟΕ αφορούσαν την εξέλιξη των τιμών στις εθνικές αγορές, δεν διευκρινίζει όμως το περιεχόμενο αυτών των συζητήσεων. Δεν μπορεί, επομένως, να συναχθεί ότι επρόκειτο για συζητήσεις έχουσες αντίθετο στον ανταγωνισμό αντικείμενο.

159 Για το χρονικό διάστημα που άρχισε στις αρχές 1988, η Stora εξηγεί: «Η JMC συστάθηκε στα τέλη 1987 και συνεδρίασε για πρώτη φορά στις αρχές 1988, αναδεχόμενη έκτοτε μέρος των καθηκόντων που ανήκαν στην Οικονομική Επιτροπή. Τα λοιπά καθήκοντα της Οικονομικής Επιτροπής αναδέχθηκε η Στατιστική Επιτροπή» (παράρτημα 39 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, παράγραφος 13).

160 Επομένως, οι δηλώσεις της Stora δεν περιέχουν κανένα στοιχείο που να στηρίζει τον ισχυρισμό της Επιτροπής ότι οι αποφάσεις αυτού του οργάνου είχαν σκοπό αντίθετο στον ανταγωνισμό κατά το μετά τις αρχές 1987 χρονικό διάστημα.

161 Τέλος, η Επιτροπή δεν επικαλείται ούτε αποδεικτικά στοιχεία από τα οποία να προκύπτει ότι οι μετέχοντες στις συνεδριάσεις της ΟΕ ήσαν ενήμεροι της ακριβούς φύσεως των συνεδριάσεων της JMC, οργάνου στο οποίο η ΟΕ έδινε αναφορά. Συνεπώς, δεν αποκλείεται οι μετέχοντες των συνεδριάσεων της ΟΕ που δεν μετείχαν ταυτόχρονα στις συνεδριάσεις της JMC, να μην εγνώριζαν πώς ακριβώς χρησιμοποιούσε η JMC τις εκθέσεις τις οποίες προετοίμαζε η ΟΕ.

162 Κατά συνέπεια, το παράρτημα 70 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων δεν στοιχειοθετεί την ακριβή φύση των συζητήσεων που διεξήγοντο κατά τις συναντήσεις της ΟΕ.

163 Και η ίδια άλλωστε η Επιτροπή φαίνεται να θεωρεί ότι η συμμετοχή στις συνεδριάσεις της ΟΕ δεν συνιστούσε επαρκή απόδειξη οποιασδήποτε παραβάσεως, εφόσον η επιχείρηση Enso Espaρola, η οποία είχε παραστεί σε συναντήσεις της ΟΕ το 1987 (συνημμένος στην απόφαση πίνακας 6) δεν θεωρήθηκε ότι είχε διαπράξει παράβαση των κανόνων ανταγωνισμού πριν από τον Μάρτιο 1988 (άρθρο 1 της αποφάσεως).

164 Εν όψει των προεκτεθέντων, το γεγονός ότι η προσφεύγουσα, κατά την υπό κρίση περίοδο, μετέσχε σε τρεις συνεδριάσεις της ΟΕ δεν στοιχειοθετεί συμμετοχή της σε παράβαση του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης.

γ) Η πραγματική τιμολογιακή συμπεριφορά της προσφεύγουσας

165 Κατά την εξεταζόμενη περίοδο, από τον πίνακα Α του παραρτήματος της αποφάσεως προκύπτει ότι, κατά την Επιτροπή, η προσφεύγουσα ανήγγειλε στις 14 Νοεμβρίου 1987 αύξηση των τιμών της στο Ηνωμένο Βασίλειο κατά 8 %, την οποία εφάρμοσε στις 12 Ιανουαρίου 1988.

166 Αντιθέτως, κατά τους πίνακες Β και Γ του παραρτήματος της αποφάσεως, η Επιτροπή δεν διαθέτει καμμία πληροφορία σχετικά με ενδεχόμενες ανατιμήσεις του χαρτονιού της προσφεύγουσας κατά τις πρωτοβουλίες ανατιμήσεων του Μαρτίου/Απριλίου 1988 και του Οκτωβρίου 1988.

167 Υπ' αυτές τις συνθήκες, το Πρωτοδικείο εκτιμά ότι η εκτιθέμενη από την Επιτροπή πραγματική τιμολογιακή συμπεριφορά της προσφεύγουσας, η οποία συνίστατο σε μία μόνη ανατίμηση στο Ηνωμένο Βασίλειο που φαίνεται σύμφωνη με εκείνη την οποία εφάρμοσαν οι άλλοι παραγωγοί, δεν είναι τέτοια που να στηρίζει επαρκώς κατά δίκαιον τον ισχυρισμό της Επιτροπής ότι η προσφεύγουσα μετείχε σε παράβαση του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης κατά την υπό κρίση περίοδο.

δ) Συμπέρασμα σχετικά με την υπό κρίση περίοδο

168 Εν όψει του συνόλου των προεκτεθέντων, τα αποδεικτικά στοιχεία τα οποία επικαλέστηκε η Επιτροπή, έστω και συνεκτιμώμενα, δεν θεμελιώνουν συμμετοχή της προσφεύγουσας σε παράβαση του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ μέσων 1986 και Απριλίου 1989.

2. Η χρονική περίοδος μεταξύ Απριλίου 1989 και Απριλίου 1991

169 Κατά το άρθρο 1 της αποφάσεως, οι κατονομαζόμενες στη διάταξη αυτή επιχειρήσεις παρέβησαν το άρθρο 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης συμμετέχοντας, στην περίπτωση της προσφεύγουσας από τα μέσα 1986 μέχρι τον Απρίλιο του 1991 τουλάχιστον, σε συμφωνία και εναρμονισμένη πρακτική με τις οποίες, από τα μέσα του 1986, οι προμηθευτές χαρτονιού στην Κοινότητα, μεταξύ άλλων, «συμφώνησαν τακτικές αυξήσεις των τιμών για κάθε ποιότητα του προϋόντος σε κάθε εθνικό νόμισμα» και «προσχεδίασαν και εφήρμοσαν ταυτόχρονες και ενιαίες αυξήσεις των τιμών σε ολόκληρη την Κοινότητα», «συμφώνησαν άτυπα να διατηρηθούν σταθερά τα μερίδια των σημαντικότερων παραγωγών στην αγορά με κατά καιρούς τροποποιήσεις» και «έλαβαν, όλο και συχνότερα από τις αρχές του 1991, εναρμονισμένα μέτρα ελέγχου της προσφοράς του προϋόντος στην κοινοτική αγορά, για να εξασφαλίσουν την εφαρμογή των εν λόγω εναρμονισμένων αυξήσεων των τιμών».

170 Κατά την απόφαση, επομένως, κάθε μια από τις επιχειρήσεις που κατονομάζονται στο άρθρο 1 αυτής παρέβη το άρθρο 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης συμμετέχοντας σε μία μόνη παράβαση συνιστάμενη σε συμπαιγνία αφορώσα τρία διαφορετικά μεν αλλ' επιδιώκοντα κοινό σκοπό θέματα. Οι τρεις αυτές μορφές συμπαιγνίας πρέπει να θεωρηθούν ως συστατικά στοιχεία της όλης συμπράξεως.

171 Υπ' αυτές τις συνθήκες, πρέπει να εξετασθεί χωριστά αν η προσφεύγουσα μετέσχε σε καθεμιά από τις επίμαχες συμπαιγνίες κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ Απριλίου 1989 και Απριλίου 1991.

α) Επί της συμμετοχής της προσφεύγουσας σε συμπαιγνία ως προς τις τιμές

- Συμμετοχή της προσφεύγουσας σε δύο συνεδριάσεις της JMC

172 Είναι αδιαμφισβήτητο ότι η προσφεύγουσα μετέσχε σε δύο συνεδριάσεις της JMC, και συγκεκριμένα στις 4 Απριλίου 1989 και τις 20 Νοεμβρίου 1990.

173 Κατά την Επιτροπή, το βασικό έργο της JMC ήταν εξ αρχής:

«- να προσδιορίζει κατά πόσο και, εάν αυτό συνέβαινε, με ποιον τρόπο θα μπορούσαν να τεθούν σε ισχύ οι αυξήσεις των τιμών και να γνωστοποιεί τα συμπεράσματά της στην PWG,

- να επεξεργάζεται τις λεπτομέρειες των πρωτοβουλιών για τις τιμές που απεφάσιζε η PWG για καθεμία χώρα μεμονωμένα και για τους κυριότερους πελάτες με στόχο τη δημιουργία ενός συστήματος ταυτόσημων (δηλαδή ενιαίων) τιμών στην Ευρώπη (...)» (αιτιολογική σκέψη 44, δεύτερο εδάφιο, της αποφάσεως).

174 Ειδικότερα, στην αιτιολογική σκέψη 45, πρώτο και δεύτερο εδάφιο, της αποφάσεως, η Επιτροπή υποστηρίζει:

«Η Επιτροπή αυτή συζητούσε τον τρόπο με τον οποίο επρόκειτο να εφαρμοστούν από κάθε παραγωγό στις διάφορες αγορές οι αυξήσεις των τιμών που συμφωνούσε η PWG. Οι πρακτικές λεπτομέρειες για την υλοποίηση των προτεινόμενων αυξήσεων των τιμών εξετάζονταν σε συζητήσεις "στρογγυλής τραπέζης", όπου κάθε σύνεδρος είχε την ευκαιρία να σχολιάζει την προτεινόμενη αύξηση.

Τυχόν δυσκολίες για την υλοποίηση των αυξήσεων των τιμών που είχε αποφασίσει η PWG, ή η κατά διαστήματα άρνηση συνεργασίας, εγνωστοποιούντο στην PWG, η οποία (κατά τη Stora) "επεδίωκε τότε να επιτύχει το επίπεδο συνεργασίας που εθεωρείτο αναγκαίο". Η JMC υπέβαλλε χωριστές εκθέσεις για τις ποιότητες GC και GD. Σε περίπτωση που η PWG τροποποιούσε μια απόφαση για τις τιμές βάσει των εκθέσεων που λάμβανε από την JMC, τα κατάλληλα μέτρα που έπρεπε να εφαρμοστούν εσυζητούντο κατά την επόμενη συνεδρίαση της JMC.»

175 Διαπιστώνεται ότι η Επιτροπή ορθώς αναφέρεται, προς στήριξη των στοιχείων που προβάλλει σχετικά με το αντικείμενο των συναντήσεων της JMC, στις δηλώσεις της Stora (παραρτήματα 35 και 39 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων).

176 Περαιτέρω, έστω και αν δεν διαθέτει κανένα επίσημο πρακτικό συναντήσεως της JMC, απέσπασε από τη Mayr-Melnhof και τη Rena ορισμένα εσωτερικά σημειώματα φέροντα αντιστοίχως τις ημερομηνίες 6 Σεπτεμβρίου 1989, 16 Οκτωβρίου 1989 και 6 Σεπτεμβρίου 1990 (παραρτήματα 117, 109 και 118 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων). Το Πρωτοδικείο θεωρεί ότι τα σημειώματα αυτά, το περιεχόμενο των οποίων περιγράφεται στις αιτιολογικές σκέψεις 80, 82 και 87 της αποφάσεως, αντανακλούν όντως το περιεχόμενο των συζητήσεων που διεξήχθησαν κατά τις συναντήσεις της JMC.

177 Όσον αφορά τα παραρτήματα 117 και 109, η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί ότι αφορούν αντιστοίχως τις συνεδριάσεις της JMC της 6ης Σεπτεμβρίου 1989 και της 16ης Οκτωβρίου 1989. Από την άλλη πλευρά, πρέπει ν' απορριφθεί το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι δεν είναι αποδεδειγμένο πως το παράρτημα 118 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, σημείωμα με ημερομηνία 6 Σεπτεμβρίου 1990 που ελήφθη από τη Rena, αφορά συνεδρίαση της JMC. Το έγγραφο αυτό είναι συνετεταγμένο σε έντυπα φέροντα την επικεφαλίδα «Schweizerischer Bankverein» («Sociιtι de Banque Suisse») και φέρει ημερομηνία 6 Σεπτεμβρίου 1990, την ημερομηνία δηλαδή κατά την οποία η JMC συνεδρίασε στη Ζυρίχη. Καταγράφει σαφέστατα συζητήσεις στρεφόμενες κατά του ανταγωνισμού μεταξύ των παραγωγών που μνημονεύονται σ' αυτό. Συνεπώς, αποδεικνύεται ότι αφορά τη συνεδρίαση της JMC που διεξήχθη κατά την παραπάνω ημερομηνία.

178 Επομένως, τα παραρτήματα 117, 109 και 118 συνιστούν αποδεικτικά στοιχεία που σαφώς ενισχύουν την περιγραφή των έργων της JMC την οποία δίνει η Stora.

179 Συναφώς, αρκεί να γίνει παραπομπή, δίκην παραδείγματος, στο παράρτημα 118 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, όπου αναφέρονται, μεταξύ άλλων, τα εξής:

«Την επόμενη εβδομάδα, τον Σεπτέμβριο θα ανακοινωθεί αύξηση των τιμών

Γαλλία 40 FF

Κάτω Ξώρες 14

Γερμανία 12 DM

Ιταλία 80 LΙΤ

Βέλγιο 2,50 BFR

Ελβετία 9 SF

Ηνωμένο Βασίλειο 40 UK£

Ιρλανδία 45 IR£

Η αύξηση των τιμών θα είναι "η ίδια" για όλες τις ποιότητες, GD, UD, GT, GC κ.λπ. θα είναι ίση.

Μόνο μία αύξηση της τιμής ετησίως.

Για τις παραδόσεις από 7 Ιανουαρίου.

Όχι αργότερα από τις 31 Ιανουαρίου.

Επιστολή της 14ης Σεπτεμβρίου για την αύξηση των τιμών (Mayr-Melnhof).

19 Σεπτεμβρίου η Feldmuehle διαβιβάζει επιστολή.

Η Cascades πριν από το τέλος Σεπτεμβρίου.

Όλοι πρέπει να αποστείλουν τις επιστολές τους πριν από τις 8 Οκτωβρίου».

180 Όπως εξηγεί η Επιτροπή στις αιτιολογικές σκέψεις 88 έως 90 της αποφάσεως, μπόρεσε περαιτέρω να αποσπάσει εσωτερικά έγγραφα, που της επέτρεπαν να συμπεράνει ότι οι επιχειρήσεις, και ιδίως οι ρητώς κατονομαζόμενες στο παράρτημα 118 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, ανήγγειλαν και εφάρμοσαν όντως τις συμφωνηθείσες ανατιμήσεις.

181 Σχετικά με το παράρτημα 117 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, έγγραφο που ελήφθη από τη Rena, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι πρόκειται για σημειώσεις ληφθείσες κατά τη συνεδρίαση της JMC της 6ης Σεπτεμβρίου 1989 και ότι αποδεικνύουν τη συμπαιγνία ως προς την πρωτοβουλία ανατιμήσεων του Οκτωβρίου 1989. Αναφέρει ιδίως ότι στις σημειώσεις αυτές «αναφέρονται λεπτομερή στοιχεία για τις αυξήσεις των τιμών που είχαν αναγγελθεί σε κάθε νόμισμα και εκτιμώνται οι αντιδράσεις των πελατών και η πρόοδος που είχε ήδη επιτυχθεί όσον αφορά την εφαρμογή των αυξήσεων σε κάθε εθνική αγορά» (αιτιολογική σκέψη 80, πέμπτο εδάφιο, της αποφάσεως). Η προσφεύγουσα, που δεν μετέσχε στην εν λόγω συνεδρίαση (συνημμένος στην απόφαση πίνακας 4), δεν αμφισβητεί ότι το παράρτημα 117 αναφέρεται σ' αυτήν. Θεωρεί όμως ότι τα στοιχεία τα οποία περιλαμβάνει το παράρτημα μερικώς μόνον ελήφθησαν κατά τη συνεδρίαση της JMC, όπως ανέφερε η Rena στην Επιτροπή αποστέλλοντάς της (επιστολή της Rena, παράρτημα 116 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων) τα έγγραφα τα οποία αριθμήθηκαν στη συνέχεια ως παραρτήματα 117 και 118 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων.

182 Πρέπει, όμως, να διαπιστωθεί ότι το παράρτημα 117 περιέχει σειρά πληροφοριών που αφορούν τις τιμές και τις ανατιμήσεις των παραγωγούν χαρτονιού. Δεδομένου ότι οι πληροφορίες αυτές είχαν κοινό αντικείμενο και ότι, κατά τις συνεδριάσεις της JMC, ανταλλάσσονταν όντως τέτοιες πληροφορίες, όπως βεβαιώνουν ιδίως οι δηλώσεις της Stora και το παράρτημα 118 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, το Πρωτοδικείο εκτιμά ότι δικαίως η Επιτροπή συνήγαγε ότι όλες οι πληροφορίες που περιέχονται στο παράρτημα 117 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων είχαν ληφθεί κατά τη συνεδρίαση της JMC της 6ης Σεπτεμβρίου 1989.

183 Σχετικά με τον ισχυρισμό της Επιτροπής ότι οι κατονομαζόμενες στο άρθρο 1 της αποφάσεως επιχειρήσεις επέβλεπαν την εφαρμογή των ανατιμήσεων (αιτιολογική σκέψη 82 της αποφάσεως), η Επιτροπή παραπέμπει στο παράρτημα 109 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, που αφορά τη συνεδρίαση της JMC της 16ης Οκτωβρίου 1989. Η προσφεύγουσα όμως δεν αμφισβητεί τον τρόπο με τον οποίο η απόφαση περιγράφει το περιεχόμενο του εγγράφου αυτού.

184 Έστω και αν τα έγγραφα τα οποία επικαλείται η Επιτροπή αφορούν μικρό μόνον αριθμό των συναντήσεων της JMC που διεξήχθησαν κατά το καλυπτόμενο από την απόφαση χρονικό διάστημα, όλες οι διατιθέμενες αποδείξεις ενισχύουν τη δήλωση της Stora ότι βασικός σκοπός της JMC ήταν να καθορίζει τις εναρμονισμένες ανατιμήσεις και να προγραμματίζει την εφαρμογή τους. Συναφώς, η σχεδόν παντελής έλλειψη πρακτικών, επισήμων ή εσωτερικής χρήσεως, των συναντήσεων της JMC πρέπει να θεωρηθεί ως επαρκής απόδειξη του ισχυρισμού της Επιτροπής ότι οι επιχειρήσεις που είχαν μετάσχει στις συναντήσεις προσπαθούσαν να αποκρύψουν την αληθή φύση των συζητήσεων αυτού του οργάνου (βλ. ιδίως αιτιολογική σκέψη 45 της αποφάσεως). Υπ' αυτές τις συνθήκες, αντεστράφη το βάρος της αποδείξεως και εναπέκειτο στις αποδέκτριες της αποφάσεως επιχειρήσεις που είχαν μετάσχει στις συναντήσεις αυτού του οργάνου να αποδείξουν ότι είχε θεμιτούς σκοπούς. Δεδομένου ότι οι επιχειρήσεις αυτές δεν το απέδειξαν, ορθώς η Επιτροπή θεώρησε ότι οι συζητήσεις τις οποίες διεξήγαν στις συναντήσεις αυτού του οργάνου οι επιχειρήσεις είχαν αντικείμενο κυρίως αντίθετο προς τον ανταγωνισμό.

185 Ως προς τον ισχυρισμό της προσφεύγουσας ότι τα έγγραφα τα οποία χρησιμοποίησε η Επιτροπή, για ν' αποδείξει ότι εντός της JMC γίνονταν συζητήσεις στρεφόμενες κατά του ανταγωνισμού, δεν αφορούν το χαρτόνι GD, διαπιστώνεται, πρώτον, ότι το παράρτημα 117 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, που αφορά τη συνεδρίαση της JMC της 6ης Σεπτεμβρίου 1989, περιέχει (σ. 3 και 4) τις παρατηρήσεις «η Γαλλία θέλει ανατίμηση για το χαρτόνι GD από 1-1-90» και η «διαφορά τιμής GC-GD πλησιάζει το 40 %».

186 Δεύτερον, το παράρτημα 118 της