Απόφαση του Δικαστηρίου (έκτο τμήμα) της 28ης Μαΐου 1998. - Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Πορτογαλικής Δημοκρατίας. - Παράβαση κράτους μέλους - Οδηγίες 86/280/ΕΟΚ και 88/347/ΕΟΚ - Παράλειψη μεταφοράς στην εσωτερική έννομη τάξη εντός της ταχθείσας προθεσμίας. - Υπόθεση C-213/97.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1998 σελίδα I-03289



Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

Κράτη μέλη - Υποχρεώσεις - Εκτέλεση των οδηγιών - Μη αμφισβητούμενη παράβαση

(Συνθήκη ΕΚ, άρθρο 169)

Διάδικοι

Στην υπόθεση C-213/97,

Επιτροπή των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων, εκπροσωπουμένη από τον Francisco de Sousa Fialho, μέλος της Νομικής Υπηρεσίας, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Carlos Gσmez de la Cruz, μέλος της ίδιας υπηρεσίας, Centre Wagner, Kirchberg,

προσφεύγουσα,

κατά

Πορτογαλικής Δημοκρατίας, εκπροσωπούμενης από τους Luνs Fernandes, διευθυντή της νομικής υπηρεσίας της γενικής διευθύνσεως Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων του Υπουργείου Εξωτερικών Υποθέσεων, και Joγo Lopes Fernandes, διευθυντή του νομικού γραφείου του εθνικού Ινστιτούτου Ύδατος, 1, Rua da Cova da Moura, Λισαβόνα,

καθής,

"που έχει ως αντικείμενο να αναγνωρισθεί ότι η Πορτογαλική Δημοκρατία, μη λαμβάνοντας όλα τα νομοθετικά, κανονιστικά και διοικητικά μέτρα που απαιτούνται για την πλήρη και ορθή εφαρμογή της οδηγίας 86/280/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Ιουνίου 1986, σχετικά με τις οριακές τιμές και τους ποιοτικούς στόχους για τις απορρίψεις ορισμένων επικινδύνων ουσιών που υπάγονται στον κατάλογο Ι του παραρτήματος της οδηγίας 76/464/ΕΟΚ (ΕΕ L 181, σ. 16), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 88/347/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 16ης Ιουνίου 1988 (ΕΕ L 158, σ. 35), και, επικουρικώς, μη ενημερώνοντας αμέσως την Επιτροπή για τα μέτρα αυτά, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 189, τρίτο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΚ, καθώς και, αντιστοίχως, από το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 86/280 και από το άρθρο 2, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 88/347,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

(έκτο τμήμα),

συγκείμενο από τους H. Ragnemalm, πρόεδρο τμήματος, G. F. Mancini, P. J. G. Kapteyn, J. L. Murray και K. Μ. Ιωάννου (εισηγητή), δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: F. G. Jacobs

γραμματέας: R. Grass

έχοντας υπόψη την έκθεση τoυ εισηγητή δικαστή,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 12ης Μαρτίου 1998,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 4 Ιουνίου 1997, η Επιτροπή των Ευρωπαϋκών Κοινοτήτων άσκησε, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΚ, προσφυγή με την οποία ζητεί να αναγνωρισθεί ότι η Πορτογαλική Δημοκρατία, μη λαμβάνοντας όλα τα νομοθετικά, κανονιστικά και διοικητικά μέτρα που απαιτούνται για την πλήρη και ορθή εφαρμογή της οδηγίας 86/280/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Ιουνίου 1986, σχετικά με τις οριακές τιμές και τους ποιοτικούς στόχους για τις απορρίψεις ορισμένων επικινδύνων ουσιών που υπάγονται στον κατάλογο Ι του παραρτήματος της οδηγίας 76/464/ΕΟΚ (ΕΕ L 181, σ. 16), όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 88/347/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 16ης Ιουνίου 1988 (ΕΕ L 158, σ. 35), και, επικουρικώς, μη ενημερώνοντας αμέσως την Επιτροπή για τα μέτρα αυτά, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 189, τρίτο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΚ, καθώς και, αντιστοίχως, από το άρθρο 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 86/280 και από το άρθρο 2, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 88/347.

2 Η οδηγία 86/280, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 88/347, αποτελεί μια ειδική οδηγία εφαρμογής της οδηγίας 76/464 του Συμβουλίου, της 4ης Μαου 1976, περί ρυπάνσεως που προκαλείται από ορισμένες επικίνδυνες ουσίες που εκχέονται στο υδάτινο περιβάλλον της Κοινότητας (ΕΕ ειδ. έκδ. 15/001, σ. 138). Το παράρτημα Ι της οδηγίας 86/280 περιλαμβάνει τις γενικές διατάξεις που διέπουν τον καθορισμό των οριακών τιμών των προτύπων αποβολής, τους ποιοτικούς στόχους και τις πρότυπες μεθόδους μέτρησης, ενώ το παράρτημα ΙΙ διευκρινίζει και συμπληρώνει τις γενικές αυτές διατάξεις με μια σειρά ειδικών διατάξεων που εφαρμόζονται για κάθε ουσία.

3 Στο πλαίσιο αυτό η οδηγία 86/280 καθορίζει τις οριακές τιμές και τους ποιοτικούς στόχους για τρεις από τις ουσίες του καταλόγου Ι της οδηγίας 76/464, τον τετραχλωράνθρακα, το DDT και την πενταχλωροφενόλη (παράτημα ΙΙ), στις οποίες η οδηγία 88/347 προσέθεσε την αλδρίνη, τη διελδρίνη, την ενδρίνη και την ισοδρίνη, καθώς και το εξαχλωροβενζόλιο, το εξαχλωροβουταδιένιο και το χλωροφόρμιο.

4 Το άρθρο 3 της οδηγίας 86/280 ρυθμίζει, μεταξύ άλλων, τις άδειες που προβλέπει το άρθρο 3 της οδηγίας 76/464 και τις οποίες τα κράτη μέλη χορηγούν για τις απορρίψεις των προαναφερθεισών ουσιών από ήδη υφιστάμενες ή νέες εγκαταστάσεις.

5 Ειδικότερα, το άρθρο 3, παράγραφος 3, της οδηγίας 86/280 ορίζει ότι οι άδειες που προβλέπονται από το άρθρο 3 της οδηγίας 76/464 πρέπει να περιέχουν διατάξεις εξίσου αυστηρές με τις διατάξεις που περιλαμβάνονται στα κεφάλαια Α των παραρτημάτων, εκτός από την περίπτωση όπου ένα κράτος μέλος συμμορφώνεται με το άρθρο 6 παράγραφος 3, της εν λόγω οδηγίας, με βάση τα κεφάλαια Β των παραρτημάτων. Οι άδειες αυτές επανεξετάζονται τουλάχιστον κάθε τέσσερα χρόνια.

6 Εξάλλου, το άρθρο 3, παράγραφος 5, της οδηγίας 86/280 προβλέπει ότι η πρότυπη αναλυτική μέθοδος η οποία χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό της παρουσίας των ουσιών που αναφέρονται στο άρθρο 2, στοιχείο αα, περιλαμβάνεται στο κεφάλαιο Γ του παραρτήματος ΙΙ. Μπορούν να χρησιμοποιηθούν και άλλες μέθοδοι υπό τον όρο ότι τα όρια ανίχνευσης, η προσέγγιση και η ακρίβεια των μεθόδων αυτών είναι τουλάχιστον εξίσου έγκυρα με τα προβλεπόμενα στο κεφάλαιο Γ του παραρτήματος ΙΙ.

7 Όσον αφορά τις ουσίες για τις οποίες γίνεται μνεία στο παράρτημα ΙΙ, το άρθρο 5 της οδηγίας 86/280 επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να καταρτίζουν ειδικά προγράμματα με σκοπό την αποφυγή ή την εξάλειψη της ρυπάνσεως που προέρχεται από σημαντικές πηγές των ουσιών αυτών (συμπεριλαμβανομένων πολλαπλών και διάχυτων πηγών), εκτός από πηγές απορρίψεων που υπάγονται στο καθεστώς των κοινοτικών οριακών τιμών ή των εθνικών προτύπων αποβολής. Τα προγράμματα αυτά, κατά την παράγραφο 3 της εν λόγω διατάξεως, πρέπει να αρχίσουν να ισχύουν το αργότερο μετά πέντε έτη από την ημερομηνία κοινοποιήσεως της οδηγίας που αφορά ειδικά την εξεταζόμενη ουσία.

8 Η οδηγία 86/280 έπρεπε, κατά το άρθρο 7, παράγραφος 1, αυτής, να έχει μεταφερθεί στην εθνική νομοθεσία πριν από την 1η Ιανουαρίου 1988.

9 Η οδηγία 86/280 έπρεπε, κατά το άρθρο 2, πρώτο εδάφιο, αυτής, να έχει μεταφερθεί στην εθνική νομοθεσία πριν από την 1η Ιανουαρίου 1989 για την αλδρίνη, τη διελδρίνη, την ενδρίνη και την ισοδρίνη και πριν από την 1η Ιανουαρίου 1990 για τις υπόλοιπες ουσίες που προστέθηκαν στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας 86/280.

10 Η Πορτογαλική Κυβέρνηση ενημέρωσε την Επιτροπή ότι η οδηγία 86/280, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 88/347, μεταφέρθηκε στην εσωτερική νομοθεσία με το νομοθετικό διάταγμα 74/90, της 7ης Μαρτίου 1990, η Επιτροπή όμως, με επιστολή της 4ης Φεβρουαρίου 1993, επισήμανε στην Πορτογαλική Κυβέρνηση ότι οι εν λόγω οδηγίες δεν μπορούν να θεωρηθούν ως πλήρως και ορθώς μεταφερθείσες στην πορτογαλική έννομη τάξη.

11 Με απάντηση της 24ης Ιουνίου 1993, η Πορτογαλική Κυβέρνηση προέβη σε διευκρινίσεις ως προς το νομοθετικό διάταγμα 74/90.

12 Κρίνοντας ότι και μετά τις διευκρινίσεις αυτές δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η Πορτογαλική Δημοκρατία συμμορφώθηκε προς τις εν λόγω οδηγίες, η Επιτροπή κίνησε τη διαδικασία αναγνωρίσεως παραβάσεως που προβλέπει το άρθρο 169 της Συνθήκης απευθύνοντάς της στις 16 Μαου 1994 επιστολή οχλήσεως.

13 Επειδή δεν έλαβε καμία έγγραφη ανακοίνωση, εκτός από επιστολή της 12ης Ιουλίου 1995 με την οποία οι πορτογαλικές αρχές ζητούσαν παράταση της προθεσμίας των 90 ημερών που είχε ταχθεί για απάντηση στην επιστολή οχλήσεως, η Επιτροπή, με επιστολή της 2ας Ιουλίου 1996 απηύθυνε στην Πορτογαλική Δημοκρατία αιτιολογημένη γνώμη, καλώντας την να λάβει τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να συμμορφωθεί προς τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις οδηγίες 86/280 και 88/347 εντός διμήνου προθεσμίας αρχομένης από της κοινοποιήσεως.

14 Επειδή η αιτιολογημένη αυτή γνώμη παρέμεινε άνευ αποτελέσματος η Επιτροπή άσκησε την παρούσα προσφυγή.

15 Στο δικόγραφο της προσφυγής της η Επιτροπή διευκρινίζει τις αιτιάσεις της κατά της Πορτογαλικής Δημοκρατίας τονίζοντας ότι:

- το άρθρο 44, παράγραφος 3, του νομοθετικού διατάγματος 74/90 προβλέπει ότι η αρμόδια για τη χορήγηση των αδειών αρχή μπορεί να καθορίζει πρότυπα απορρίψεως λιγότερο αυστηρά από τα προβλεπόμενα στα κεφάλαια Α των παραρτημάτων της οδηγίας 86/280, όπως αυτή έχει τροποποιηθεί, χωρίς να προβλέπει οποιαδήποτε υποχρέωση επανεξετάσεως αυτών των αδειών, παραβιάζοντας, κατά συνέπεια, το άρθρο 3, παράγραφος 3, της οδηγίας 86/280, όπως αυτή έχει τροποποιηθεί·

- το νομοθετικό διάταγμα 74/90 δεν προβλέπει οριακές τιμές αποβολής για την απόρριψη ορισμένων ουσιών προερχομένων από βιομηχανικές εγκαταστάσεις μη μνημονευόμενες στο παράρτημα ΙΙ, κεφάλαιο Α, της οδηγίας 86/280, όπως αυτή έχει τροποποιηθεί·

- το νομοθετικό διάταγμα 74/90 δεν μεταφέρει το άρθρο 3, παράγραφος 5, της οδηγίας 86/280, που αφορά την πρότυπη αναλυτική μέθοδο που χρησιμοποιείται για τον προσδιορισμό της παρουσίας των ουσιών που αναφέρονται στο άρθρο 2, στοιχείο αα, της ιδίως οδηγίας·

- το νομοθετικό διάταγμα 74/90 δεν μεταφέρει το παράρτημα Ι, κεφάλαιο Α, παράγραφος 5, της οδηγίας 86/280, το σχετικό με τη διαδικασία ελέγχου που πρέπει να θεσπιστεί προκειμένου να ελέγχεται κατά πόσον οι απορρίψεις των ουσιών που αναφέρονται στο άρθρο 2, στοιχείο αα, της ιδίας οδηγίας ανταποκρίνονται στα πρότυπα αποβολής·

- το νομοθετικό διάταγμα 74/90 δεν προβλέπει κανένα ειδικό πρόγραμμα κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 5 της οδηγίας 86/280, όπως αυτή έχει τροποποιηθεί, με σκοπό την αποφυγή ή την εξάλειψη της ρυπάνσεως που προέρχεται από σημαντικές πηγές των ουσιών οι οποίες ειδικώς αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙ.

16 Στο απαντητικό της υπόμνημα η Πορτογαλική Δημοκρατία δεν λαμβάνει ειδικώς θέση επί των ανωτέρω αιτιάσεων και δεν αμφισβητεί την παράβαση που της προσάπτεται. Σημειώνει πάντως ότι η πλήρης μεταφορά των οδηγιών 86/280 και 88/347 θα διασφαλιστεί με τροποποίηση του νομοθετικού διατάγματος 74/90. Η τροποποίηση αυτή, η οποία βρίσκεται εν εξελίξει, θα διορθώσει και θα συμπληρώσει τη μεταφορά στην εσωτερική έννομη τάξη των δύο αυτών οδηγιών.

17 Αναφορικά με τα ειδικά προγράμματα για την αποφυγή ή την εξάλειψη της ρυπάνσεως που προέρχεται από σημαντικές πηγές των ουσιών που ειδικώς αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας 86/280, όπως αυτή τροποποιήθηκε, η Πορτογαλική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι προσπάθησε να εφαρμόσει τις διατάξεις του άρθρου 5 της εν λόγω οδηγίας. Λόγω όμως του περιπλόκου χαρακτήρα αυτού του ζητήματος και των πρακτικής και τεχνικής φύσεως δυσχερειών που αντιμετώπισαν οι αρμόδιες αρχές, οι σχετικές εργασίες δεν έχουν ακόμα ολοκληρωθεί.

18 Εκ των ανωτέρω προκύπτει ότι η μεταφορά στην εσωτερική έννομη τάξη των οδηγιών 86/280 και 88/347 δεν έγινε εντός της προθεσμίας που αντιστοίχως ετάχθη για κάθε μία από αυτές.

19 Επομένως, η ασκηθείσα από την Επιτροπή προσφυγή πρέπει να κριθεί βάσιμη.

20 Κατά συνέπεια, επιβάλλεται να αναγνωρισθεί ότι η Πορτογαλική Δημοκρατία, μη λαμβάνοντας όλα τα νομοθετικά, κανονιστικά και διοικητικά μέτρα που απαιτούνται για την πλήρη και ορθή εφαρμογή της οδηγίας 86/280, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 88/347, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει, αντιστοίχως, του άρθρου 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 86/280 και του άρθρου 2, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 88/347.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

21 Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα. Δεδομένου ότι η Πορτογαλική Δημοκρατία ηττήθηκε, καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

(έκτο τμήμα)

αποφασίζει:

1) Η Πορτογαλική Δημοκρατία, μη λαμβάνοντας όλα τα νομοθετικά, κανονιστικά και διοικητικά μέτρα που απαιτούνται για την πλήρη και ορθή εφαρμογή της οδηγίας 86/280/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 12ης Ιουνίου 1986, σχετικά με τις οριακές τιμές και τους ποιοτικούς στόχους για τις απορρίψεις ορισμένων επικινδύνων ουσιών που υπάγονται στον κατάλογο Ι του παραρτήματος της οδηγίας 76/464/ΕΟΚ, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 88/347/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 16ης Ιουνίου 1988, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει, αντιστοίχως, του άρθρου 7, παράγραφος 1, της οδηγίας 86/280 και του άρθρου 2, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 88/347.

2) Καταδικάζει την Πορτογαλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.