ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΕΚΤΟ ΤΜΗΜΑ) ΤΗΣ 18ΗΣ ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1987. - MAIZENA GMBH ΚΑΙ ΛΟΙΠΟΙ ΚΑΤΑ BUNDESANSTALT FUER LANDWIRTSCHAFTLICHE MARKTORDNUNG (BALM). - ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ ΤΟΥ VERWALTUNGSGERICHT ΤΗΣ ΦΡΑΝΚΦΟΥΡΤΗΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΜΑΙΝ. - ΝΟΜΙΚΗ ΦΥΣΗ ΤΗΣ ΑΣΦΑΛΕΙΑΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΔΕΙΑ ΕΞΑΓΩΓΗΣ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 137/85.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1987 σελίδα 04587



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

1 . Γεωργία - Κοινή οργάνωση αγορών - Πιστοποιητικά εξαγωγής - Σύστημα εγγυοδοσίας - Ειδικό σύστημα που επιτρέπει την προκαταβολική ελευθέρωση της εγγυήσεως - Εξαγωγή που δεν πραγματοποιήθηκε εμπροθέσμως - Κύρωση - Ανασύσταση της εγγυήσεως - Ποινικός χαρακτήρας - Ελλείπει

(( Κανονισμός της Επιτροπής 3183/80, άρθρα 38, παράγραφος 1, στοιχείο γ ), και 42, παράγραφοι 1 και 3 ))

2 . Γεωργία - Κοινή οργάνωση αγορών - Σύστημα εγγυοδοσίας - Υποχρέωση συστάσεως, στο πλαίσιο μιας εξαγωγής, πολλών εγγυήσεων που αντιστοιχούν σε διαφορετικούς κινδύνους - Ταυτόχρονη επέλευση των διαφόρων καλυπτομένων κινδύνων - Σωρευτική κατάπτωση των εγγυήσεων - Αρχή αναλογικότητας - Παραβίαση - Δεν υφίσταται

(( Κανονισμός του Συμβουλίου 565/80, άρθρο 6 κανονισμός της Επιτροπής 3183/80, άρθρο 38, παράγραφος 1, στοιχείο γ ) ))

Περίληψη

1 . 'Οταν κοινοτική ρύθμιση όπως αυτή του άρθρου 38, παράγραφος 1, στοιχείο γ ), δεύτερη περίπτωση, του κανονισμού 3183/80 επιβάλλει την ανασύσταση εγγυήσεως που αποσκοπούσε να διασφαλίσει την τήρηση, εκ μέρους κατόχου πιστοποιητικού εξαγωγής, της υποχρεώσεώς του να πραγματοποιήσει την εξαγωγή εντός ορισμένης προθεσμίας και η οποία είχε ελευθερωθεί στο πλαίσιο ειδικού συστήματος, κατόπιν αιτήσεως του εξαγωγέα, πριν από την πραγματοποίηση της εξαγωγής, στην περίπτωση που δεν τηρήθηκε η προθεσμία αυτή, η ανασύσταση παύει να αποτελεί ασφάλεια και καθίσταται κύρωση εφόσον η υποχρέωση δεν τηρήθηκε και δεν μπορεί πλέον να τηρηθεί .

Ωστόσο, η κύρωση αυτή που υπηρετεί τον ίδιο στόχο με την εγγύηση και δεν έχει άλλη συνέπεια παρά να θέσει εκ νέου τον εξαγωγέα που δεν τήρησε την υποχρέωσή του στην κατάσταση στην οποία θα βρισκόταν αν δεν είχε επιλέξει ελεύθερα την προκαταβολική ελευθέρωση της εγγυήσεως, αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του συστήματος εγγυοδοσίας και δεν έχει ποινικό χαρακτήρα .

2 . Η οριστική κατάπτωση των δύο εγγυήσεων που συνδέονται με την ίδια πράξη εξαγωγής, αλλά υπηρετούν διαφορετικούς σκοπούς, καθόσον η μία εγγυάται την απόδοση της επιστροφής λόγω εξαγωγής που έχει προκαταβληθεί στην περίπτωση μη πραγματοποιήσεως της εξαγωγής και η άλλη εγγυάται την τήρηση της υποχρεώσεως εξαγωγής κατά τη διάρκεια ισχύος του πιστοποιητικού εξαγωγής, ακόμα και όταν γίνεται ταυτόχρονα, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως δυσανάλογη στην περίπτωση κατά την οποία επέρχονται οι διαφορετικοί κίνδυνοι για τους οποίους είχαν συσταθεί οι ασφάλειες αυτές .

Διάδικοι

Στην υπόθεση 137/85,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Verwaltungsgericht της Φραγκφούρτης προς το Δικαστήριο κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ της

Maizena Gesellschaft mbH, με έδρα το Αμβούργο, και έξι άλλες προσφεύγουσες

και

Bundesanstalt foer landwirtschaftliche Marktordnung ( BALM ), με έδρα τη Φραγκφούρτη,

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς το κύρος του άρθρου 38, παράγραφος 1, στοιχείο γ ), δεύτερη περίπτωση, του κανονισμού 3183/80 της Επιτροπής, της 3ης Δεκεμβρίου 1980, περί κοινών τρόπων εφαρμογής του καθεστώτος πιστοποιητικών εισαγωγής, εξαγωγής και προκαθορισμού για τα γεωργικά προϊοντα ( ΕΕ ειδ . έκδ . 11/022, σ . 66 ),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( έκτο τμήμα )

συγκείμενο από τους G . C . Rodriguez Iglesias, πρόεδρο τμήματος, Τ . Koopmans, K . Bahlmann, Κ . Κακούρη και T . F . O' Higgins, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας : J . Mischo

γραμματέας : D . Louterman, υπάλληλος διοικήσεως

λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που κατέθεσαν :

- οι προσφεύγουσες, εκπροσωπούμενες από το δικηγόρο Αμβούργου Harald Schwartz,

- η Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τον Bernhard Jansen,

έχοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας της 12ης Μαΐου 1987,

αφού άκουσε το γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 11ης Ιουνίου 1987,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με Διάταξη της 18ης Απριλίου 1985, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 2 Μαΐου 1985, το Verwaltungsgericht της Φραγκφούρτης επί του Μάιν υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, προδικαστικό ερώτημα ως προς το κύρος του άρθρου 38, παράγραφος 1, στοιχείο γ ), δεύτερη περίπτωση, του κανονισμού 3383/80 της Επιτροπής, της 3ης Δεκεμβρίου 1980, περί κοινών τρόπων εφαρμογής του καθεστώτος πιστοποιητικών εισαγωγής, εξαγωγής και προκαθορισμού για τα γεωργικά προϊόντα ( ΕΕ ειδ . έκδ . 11/022, σ . 66 ).

2 Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο προσφυγής που άσκησε η Maizena Gesellschaft mbH, με έδρα το Αμβούργο, και έξι άλλες προσφεύγουσες ( στο εξής : οι προσφεύγουσες ) κατά τριών αποφάσεων του Bundesanstalt foer landwirtschaftliche Marktordnung ( στο εξής : το καθού ).

3 'Οπως προκύπτει από τη δικογραφία, το καθού χορήγησε στις προσφεύγουσες, με σκοπό την εξαγωγή ορισμένων προϊόντων υπαγομένων στην κοινή οργάνωση αγορών, τρία πιστοποιητικά εξαγωγής με προκαθορισμό της επιστροφής . Για να εξασφαλιστεί η εκπλήρωση της υποχρεώσεως εξαγωγής, οι προσφεύγουσες συνέστησαν για κάθε πιστοποιητικό την εγγύηση που απαιτεί η κανονιστική ρύθμιση . Το καθού ελευθέρωσε κατόπιν τις εγγυήσεις αυτές, σύμφωνα με το άρθρο 30, παράγραφος 2, του προαναφερθέντος κανονισμού 3183/80 της Επιτροπής, αφού προηγουμένως οι προσφεύγουσες έθεσαν τα εν λόγω προϊοντα υπό τελωνειακό έλεγχο στο πλαίσιο του συστήματος τελειοποιήσεως, για το οποίο χορηγείται επιστροφή .

4 Εν συνεχεία, στο πλαίσιο του εν λόγω συστήματος στις προσφεύγουσες προκαταβλήθηκαν τα ποσά που αντιστοιχούν στις επιστροφές λόγω εξαγωγής . Προς το σκοπό αυτό συνέστησαν, δυνάμει του άρθρου 6, εδάφιο 1, του κανονισμού 565/80 του Συμβουλίου, περί της προπληρωμής των επιστροφών κατά την εξαγωγή για τα γεωργικά προϊοντα ( ΕΕ ειδ . έκδ . 03/028, σ . 50 ), εγγύηση εξασφαλίζουσα την επιστροφή του εν λόγω ποσού προσηυξημένου κατά 20 %. Επειδή για ένα μέρος των εν λόγω προϊόντων δεν τηρήθηκαν οι ορισθείσες προθεσμίες μεταποιήσεως και εξαγωγής, με απόφαση των γερμανικών τελωνειακών αρχών κατέπεσε τμήμα της εγγυήσεως που είχε συσταθεί για την εν λόγω πληρωμή, σύμφωνα με το άρθρο 6, εδάφιο 2, πρώτη περίπτωση, του κανονισμού 565/80 .

5 Κατόπιν αυτού το καθού ανακάλεσε, κατ' αναλογία των ποσοτήτων που δεν εξήχθησαν, τις αποφάσεις του περί ελευθερώσεως των εγγυήσεων που αφορούσαν τα πιστοποιητικά και ζήτησε την καταβολή συνολικού ποσού 40 370,46 γερμανικών μάρκων, κατ' εφαρμογή του άρθρου 42, παράγραφος 3, σε συνδυασμό με το άρθρο 38, παράγραφος 1, στοιχείο γ ), του κανονισμού 3183/80 . Στην κύρια δίκη προσβλήθηκαν μόνο οι ανακλητικές αυτές αποφάσεις .

6 Στο σκεπτικό της διατάξεώς του το εθνικό δικαστήριο, κρίνοντας ότι κατά την εκπνοή της προθεσμίας που προβλέπεται για την εξαγωγή η εγγύηση χάνει το χαρακτήρα της ασφάλειας και προσλαμβάνει το χαρακτήρα ποινικής κυρώσεως, διερωτάται αν η ρύθμιση του άρθρου 38, παράγραφος 1, στοιχείο γ ), δεύτερη περίπτωση, του κανονισμού 3183/80 είναι σύμφωνη προς ορισμένες γενικές αρχές του δικαίου, όπως οι αρχές "in dubio pro reo" και "nulla poena sine culpa" καθώς και η αρχή της αναλογικότητας .

7 Υπό τις περιστάσεις αυτές, το εθνικό δικαστήριο ανέστειλε τη διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο το ακόλουθο ερώτημα :

"Αντίκειται το άρθρο 38, παράγραφος 1, στοιχείο γ ), δεύτερη περίπτωση, του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 3183/80 της Επιτροπής, της 3ης Δεκεμβρίου 1980, προς ιεραρχικώς υπέρτερους κανόνες του κοινοτικού δικαίου, καθόσον πρέπει να θεωρηθεί ότι η διάταξη αυτή ενέχει χαρακτήρα κυρώσεως;"

8 Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς το νομικό πλαίσιο της διαφοράς, τα πραγματικά περιστατικά, οι λόγοι και τα επιχειρήματα των διαδίκων . Τα στοιχεία αυτά του φακέλου δεν επαναλαμβάνονται πιο κάτω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για να σχηματίσει κρίση το Δικαστήριο .

Επί της νομικής φύσεως της εγγυήσεως

9 Πρέπει, καταρχάς, να τονιστεί ότι το άρθρο 38, παράγραφος 1, στοιχείο γ ), δεύτερη περίπτωση, του κανονισμού 3183/80 προβλέπει την ανασύσταση της εγγυήσεως που εξασφαλίζει την εκπλήρωση της υποχρεώσεως που επιβάλλει το άρθρο 8, παράγραφος 1, του ιδίου κανονισμού στον κάτοχο πιστοποιητικού εξαγωγής, να προβεί στην εξαγωγή κατά τη διάρκεια ισχύος του εν λόγω πιστοποιητικού .

10 Ως προς τη νομική φύση της εγγυήσεως αυτής, το Δικαστήριο έχει ήδη αποφανθεί, με την απόφασή του της 17ης Δεκεμβρίου 1970 ( Internationale Handelsgesellschaft, 11/70, Slg . 1970, σ . 1125 ), ότι το σύστημα εγγυοδοσίας συνιστά μηχανισμό προσαρμοσμένο στον εκούσιο χαρακτήρα των αιτήσεων χορηγήσεως πιστοποιητικών και, λόγω της απλότητας και της αποτελεσματικότητάς του, μέσο απαραίτητο και κατάλληλο που επιτρέπει στις αρμόδιες αρχές να παρεμβαίνουν, κατά τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο, στην αγορά . Αφού τόνισε, με την ίδια αυτή απόφαση, ότι το σύστημα προστίμων που επιβάλλονται εκ των υστέρων συνεπάγεται, για το σύστημα της εγγυοδοσίας, σημαντικές διοικητικές και δικαστικές περιπλοκές, τόσο στο στάδιο της λήψεως της αποφάσεως όσο και στο στάδιο της εκτελέσεώς της, το Δικαστήριο κατέληξε τελικώς στο συμπέρασμα ότι η κατάπτωση της εγγυήσεως, λόγω μη εκπληρώσεως της υποχρεώσεως εξαγωγής, δεν μπορεί να εξομοιωθεί με ποινική κύρωση, καθόσον η εγγύηση εξασφαλίζει την εκπλήρωση της υποχρεώσεως που έχει αναληφθεί εκουσίως .

11 Συνεπώς, το πρόβλημα που ανέκυψε πρέπει να περιοριστεί στο αν πρέπει να αναγνωριστεί ποινικός χαρακτήρας σε μία κοινοτική ρύθμιση όπως αυτή του άρθρου 38, παράγραφος 1, στοιχείο γ ), δεύτερη περίπτωση, του κανονισμού 3183/80, που επιβάλλει την ανασύσταση της προηγουμένως ελευθερωθείσας εγγυήσεως, της σχετικής με πιστοποιητικά εξαγωγής . Το άρθρο αυτό εφαρμόζεται σε συνδυασμό με το άρθρο 42, παράγραφος 3, του ιδίου κανονισμού, σε περίπτωση επιχειρηματία που ζήτησε και έλαβε πιστοποιητικό εξαγωγής, κατά την έννοια του άρθρου 8 του κανονισμού 3183/80 και επέλεξε, κατόπιν, το ειδικό καθεστώς των άρθρων 30, παράγραφος 2, και 22, παράγραφος 1, στοιχείο β ), τέταρτη περίπτωση, του ιδίου κανονισμού, καθώς και του άρθρου 4 του κανονισμού 565/80 . Σύμφωνα με το καθεστώς αυτό, η εγγύηση ελευθερώνεται κατόπιν αιτήσεως του ενδιαφερομένου, καίτοι δεν έχει εκτελεστεί ακόμη η υποχρέωση εξαγωγής, η οποία εξακολουθεί συνεπώς να υφίσταται, εφόσον, στο πλαίσιο της προκαταβολής των επιστροφών λόγω εξαγωγής, τα εν λόγω εμπορεύματα έχουν τεθεί υπό τελωνειακό έλεγχο . Η ελευθερωθείσα όμως εγγύηση πρέπει να ανασυσταθεί και καταπίπτει όταν κατόπιν αποδεικνύεται ότι δεν εκπληρώθηκε η υποχρέωση εξαγωγής κατά τη διάρκεια ισχύος του πιστοποιητικού εξαγωγής .

12 Σχετικά με το καθεστώς αυτό, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η ανασύσταση της ελευθερωθείσας εγγυήσεως, σκοπός της οποίας ήταν η εξασφάλιση εκτελέσεως μιας ορισμένης υποχρεώσεως, παύει να αποτελεί ασφάλεια και καθίσταται κύρωση στην περίπτωση που η υποχρέωση δεν εκπληρώθηκε ή δεν μπορεί πλέον να εκπληρωθεί . Τίθεται, ωστόσο, το ερώτημα αν η κύρωση αυτή ενέχει ποινικό χαρακτήρα ή αν, αντιθέτως, πρέπει να θεωρηθεί, λόγω των ουσιωδών χαρακτηριστικών της, ως ειδικό διοικητικό μέσο που αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα του συστήματος εγγυοδοσίας, που έχει εφαρμογή στην παρούσα περίπτωση και περιγράφηκε πιο πάνω .

13 Από την άποψη αυτή πρέπει, καταρχάς, να τονιστεί ότι ο επιχειρηματίας αποφασίζει μόνος του να προσφύγει στο ειδικό καθεστώς που συνεπάγεται προκαταβολική ελευθέρωση της εγγυήσεώς του, και τούτο εκουσίως και βάσει του οικονομικού συμφέροντος που μπορεί να αποκομίσει . Εξάλλου, η κύρωση δεν είναι τίποτε άλλο παρά η αντιπαροχή για την προκαταβολική αυτή ελευθέρωση, η οποία δεν έγινε οριστικώς αλλά προσωρινώς και υπό την προϋπόθεση ότι η υποχρέωση εξαγωγής θα εκπληρωθεί εμπροθέσμως δεν έχει συνεπώς άλλη συνέπεια, στην περίπτωση μη τηρήσεως των προθεσμιών εξαγωγής, παρά να θέτει τον επιχειρηματία του οποίου η εγγύηση ελευθερώθηκε προκαταβολικώς υπό τις ίδιες οικονομικές συνθήκες με τον επιχειρηματία εκείνο ο οποίος επέλεξε τη γενική ρύθμιση, σύμφωνα με την οποία η εγγύηση που συνιστάται για χορήγηση πιστοποιητικού εξαγωγής ελευθερώνεται μόνο μετά την πραγματική και εμπρόθεσμη εξαγωγή των εν λόγω εμπορευμάτων . Συνεπώς, η εν λόγω κύρωση συνιστά, στο πλαίσιο του συστήματος της προκαταβολικής ελευθερώσεως της εγγυήσεως, τη λογική συνέπεια του συστήματος εγγυοδοσίας και επιδιώκει τους ίδιους στόχους με την εγγύηση . Η κύρωση αυτή επιβάλλεται κατ' αποκοπή και ανεξαρτήτως πταίσματος που μπορεί, ενδεχομένως, να καταλογιστεί στον οικείο επιχειρηματία . Αποτελεί, συνεπώς, αναπόσπαστο τμήμα του συστήματος συστάσεως εγγυοδοσίας και δεν ενέχει ποινικό χαρακτήρα .

14 Κατά συνέπεια, σε ένα σύστημα εγγυοδοσίας, όπως αυτό που περιγράφηκε πιο πάνω, οι δύο τυπικές αρχές του ποινικού δικαίου που επικαλείται το εθνικό δικαστήριο, δηλαδή οι αρχές "nulla poena sine culpa" και "in dubio pro reo", δεν έχουν εφαρμογή .

15 Το γεγονός αυτό πάντως δεν στερεί από τους πολίτες την έννομη προστασία . Πράγματι, όπως έκρινε το Δικαστήριο ( απόφαση της 25ης Σεπτεμβρίου 1984, Koenecke, 117/83, Συλλογή 1984, σ . 3291 ), μία κύρωση, έστω και αν δεν έχει ποινικό χαρακτήρα, μπορεί να επιβληθεί μόνο αν στηρίζεται σε σαφή και μη διφορούμενη νομική βάση . Εξάλλου, το Δικαστήριο έχει πάντοτε υπογραμμίσει ότι τα θεμελιώδη δικαιώματα αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των γενικών αρχών του κοινοτικού δικαίου των οποίων διασφαλίζει την τήρηση . Αποτελεί, τέλος, πάγια νομολογία ( βλέπε, τελευταία, απόφαση της 18ης Μαρτίου 1987, Societe pour l' exportation des sucres κατά ΟΒΕΑ, 56/86, Συλλογή 1987, σ . 1423 ) ότι οι διατάξεις του κοινοτικού δικαίου πρέπει να είναι σύμφωνες προς την αρχή της αναλογικότητας, ότι δηλαδή τα χρησιμοποιούμενα μέσα πρέπει να προσφέρονται για την υλοποίηση του επιδιωκόμενου στόχου και δεν πρέπει να υπερβαίνουν το αναγκαίο για την επίτευξη του στόχου αυτού μέτρο .

16 Στην παρούσα περίπτωση, οι αμφιβολίες που διατύπωσε το εθνικό δικαστήριο ως προς το σύμφωνο της εν λόγω κανονιστικής ρυθμίσεως με ιεραρχικώς υπέρτερους κανόνες του κοινοτικού δικαίου πρέπει να θεωρηθούν ως αμφιβολίες σχετικές με το κύρος της εν λόγω κανονιστικής ρυθμίσεως σε σχέση με τη νομική της βάση και την αρχή της αναλογικότητας .

Επί της νομικής βάσεως

17 Στο πλαίσιο αυτό, οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν, με τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν στο Δικαστήριο, ότι στην παρούσα περίπτωση η κύρωση δεν στηρίζεται σε σαφή και μη διφορούμενη νομική βάση . Πράγματι, το άρθρο 42, παράγραφος 3, του κανονισμού 3183/80 προβλέπει ότι το άρθρο 38 του κανονισμού πρέπει να εφαρμοστεί mutatis mutandis" η σημασία δε της έννοιας αυτής δεν είναι σαφής . Εξάλλου, το άρθρο 42, παράγραφος 3, του εν λόγω κανονισμού δεν συνιστά, επίσης, επαρκώς σαφή νομική βάση, καθόσον η διάταξη αυτή δεν έχει τη διατύπωση που πρέπει να έχει μία διάταξη που επιβάλλει κύρωση . Πράγματι, η διάταξη αυτή απευθύνεται μόνο στην αρχή που εξέδωσε το πιστοποιητικό .

18 Πρέπει, σχετικώς, να παρατηρηθεί ότι το άρθρο 42 του εν λόγω κανονισμού επιβάλλει στην αρμόδια αρχή την υποχρέωση να εφαρμόζει τις διατάξεις του άρθρου 38, παράγραφος 1, στοιχείο γ ), όταν ένα προϊόν έχει τεθεί υπό τελωνειακό έλεγχο και δεν έχει τηρηθεί η ορισθείσα προθεσμία εξαγωγής . Οι αιτήσεις ανασυστάσεως της εγγυήσεως, όπως αυτές στις οποίες οφείλεται η κύρια δίκη, στηρίζονται σε μια παραπομπή που είναι σαφής και μη διφορούμενη .

Επί της αρχής της αναλογικότητας

19 Το εθνικό δικαστήριο θεωρεί ότι η αρχή αυτή παραβιάστηκε επειδή το ποσό της κυρώσεως δεν εξαρτάται από το βαθμό της υπαιτιότητας και δεν γίνεται καμία διάκριση μεταξύ αμέλειας, βαριάς αμέλειας και δόλου .

20 Αρκεί σχετικώς να τονιστεί ότι διακρίσεις, όπως αυτές στις οποίες αναφέρεται το εθνικό δικαστήριο, είναι άσχετες προς τη φύση της εν λόγω κυρώσεως η οποία, όπως αναφέρθηκε πιο πάνω, εντάσσεται σε καθεστώς το οποίο εκουσίως επέλεξε ο επιχειρηματίας με γνώμονα το προσωπικό του συμφέρον και στο πλαίσιο του οποίου αποκλείεται κάθε προσφυγή στην έννοια του πταίσματος . Η περίπτωση της ανωτέρας βίας ρυθμίζεται ρητώς στο άρθρο 36, παράγραφος 1, του κανονισμού 3183/80 .

21 Πρέπει, εξάλλου, να εξεταστεί, από την άποψη της αρχής της αναλογικότητας, το επιχείρημα που προέβαλαν οι προσφεύγουσες με τις παρατηρήσεις που ανέπτυξαν προφορικώς ενώπιον του Δικαστηρίου, σύμφωνα με το οποίο τους επιβλήθηκε, κατά παράβαση της αρχής "non bis in idem", διπλή κύρωση για τις ίδιες πράξεις, καθόσον η εγγύηση, κατά την έννοια του άρθρου 6 του κανονισμού 565/80, η οποία κατέπεσε, αποβλέπει, όπως και η σχετική με το πιστοποιητικό εγγύηση της οποίας ζητήθηκε η ανασύσταση, στην εξασφάλιση της εξαγωγής του εμπορεύματος .

22 Πρέπει, σχετικώς, να τονιστεί ότι οι δύο εν λόγω εγγυήσεις δεν εξυπηρετούν τον ίδιο σκοπό . Πράγματι, η εγγύηση που προβλέπει το άρθρο 6 του κανονισμού 565/80 αποβλέπει στην εξασφάλιση της προκαταβληθείσας επιστροφής λόγω εξαγωγής σε περίπτωση μη πραγματοποιήσεως της εξαγωγής και δεν εξασφαλίζει την ίδια την εξαγωγή . Αντίθετα, σκοπός της επίδικης εγγύησης είναι να εξασφαλίζεται η εκπλήρωση της υποχρεώσεως εξαγωγής κατά τη διάρκεια ισχύος των πιστοποιητικών .

23 Εφόσον, λοιπόν, οι δύο εγγυήσεις που προαναφέρθηκαν επιδιώκουν εντελώς διαφορετικούς στόχους, η οριστική κατάπτωση αμφοτέρων, ακόμα και όταν γίνεται ταυτόχρονα, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως δυσανάλογη στην περίπτωση κατά την οποία επέρχονται οι διαφορετικοί κίνδυνοι για τους οποίους αυτές είχαν συσταθεί .

24 Ως προς την προσαύξηση κατά 20%, αυτή προβλέφθηκε, όπως ήδη έχει κρίνει το Δικαστήριο ( απόφαση της 5ης Φεβρουαρίου 1987, Plange Kraftfutterwerke GmbH & Co ., 288/85, Συλλογή 1987, σ . 611 ), για να αποφεύγεται το αδικαιολόγητο όφελος του εξαγωγέα στην περίπτωση κατά την οποία δεν θα έπρεπε να χορηγηθεί επιστροφή . 'Εχοντας υπόψη το σκοπό αυτό της προσαυξήσεως, το ποσοστό 20% δεν μπορεί να θεωρηθεί ως δυσανάλογο .

25 Συνεπώς, από το σύνολο των σκέψεων που προεκτέθηκαν προκύπτει ότι, από την εξέταση του υποβληθέντος ερωτήματος, δεν προέκυψε κανένα στοιχείο ικανό να επηρεάσει το κύρος του άρθρου 38, παράγραφος 1, στοιχείο γ ), δεύτερη περίπτωση, του κανονισμού 3183/80 της Επιτροπής .

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

26 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων η οποία κατέθεσε παρατηρήσεις στο Δικαστήριο δεν αποδίδονται . Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης το χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων .

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( έκτο τμήμα ),

κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε το Verwaltungsgericht της Φραγκφούρτης επί του Μάιν, με Διάταξη της 18ης Απριλίου 1985, αποφαίνεται :

Από την εξέταση του υποβληθέντος ερωτήματος δεν προέκυψε κανένα στοιχείο ικανό να επηρεάσει το κύρος του άρθρου 38, παράγραφος 1, στοιχείο γ ), δεύτερη περίπτωση, του κανονισμού 3183/80 της Επιτροπής, της 3ης Δεκεμβρίου 1980, περί κοινών τρόπων εφαρμογής του καθεστώτος πιστοποιητικών εισαγωγής, εξαγωγής και προκαθορισμού για τα γεωργικά προϊόντα .