ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΕΚΤΟ ΤΜΗΜΑ) ΤΗΣ 29ΗΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 1995. - ZENTRALE ZUR BEKAEMPFUNG UNLAUTEREN WETTBEWERBS E.V. ΚΑΤΑ PRIVATKELLEREI FRANZ WILHELM LANGGUTH ERBEN GMBH & CO. KG. - ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ: OBERLANDESGERICHT FRANKFURT AM MAIN - ΓΕΡΜΑΝΙΑ. - ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΟΙΝΩΝ - ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΕΠΙ ΤΗΣ ΕΤΙΚΕΤΑΣ ΤΩΝ ΕΝΔΕΙΞΕΩΝ "KABINETT", "SPAETLESE", "AUSLESE" ΚΑΙ "WEISSHERBST" ΩΣ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ ΕΝΟΣ ΣΗΜΑΤΟΣ. - ΥΠΟΘΕΣΗ C-456/93.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1995 σελίδα I-01737



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

Γεωργία * Κοινή οργάνωση αγοράς * Οίνος * Χαρακτηρισμός και παρουσίαση των οίνων * "Qualitaetsweine mit Praedikat" (οίνοι ποιότητας μετ' ενδείξεως) * Επανάληψη επί της ετικέτας των ενδείξεων "Kabinett", "Spaetlese" ή "Auslese" ως συστατικών ενός σήματος * Παραδεκτό * "Qualitaetsweine b.A." (γερμανικοί οίνοι ποιότητας παραγόμενοι εντός καθορισμένης περιοχής) * Επανάληψη επί της ετικέτας της ενδείξεως "Weissherbst" ως συστατικού ενός σήματος * Παραδεκτό

(Κανονισμός 2392/89 του Συμβουλίου, άρθρο 40 κανονισμός 3201/90 της Επιτροπής, άρθρο 3 PAR PAR 2 και 3, εδ. 1, στοιχ. α', και εδ. 2)

Περίληψη

Το άρθρο 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 3201/90, περί των λεπτομερειών εφαρμογής του κανονισμού 2392/89, σχετικά με τη θέσπιση των γενικών κανόνων για [τον χαρακτηρισμό] και την παρουσίαση οίνων και γλευκών σταφυλής, πρέπει να ερμηνεύεται υπό την έννοια ότι δεν απαγορεύει να επαναλαμβάνονται στην ετικέτα των "Qualitaetsweine mit Praedikat" (οίνων ποιότητας μετ' ενδείξεως) οι ενδείξεις "Kabinett", "Spaetlese" ή "Auslese", εκτός της σύμφωνα με τον κανονισμό μνείας τους (με χαρακτήρες του αυτού τύπου και του αυτού ύψους με την ονομασία της καθορισμένης περιοχής ή με την ονομασία μιας πιο περιορισμένης από την καθορισμένη περιοχή γεωγραφικής ενότητας), εκ νέου, με άλλους και μεγαλύτερους τυπογραφικούς χαρακτήρες που, ιδιαίτερα, εκλαμβάνονται εκ πρώτης όψεως ως συστατικό μιας ονομασίας-σήματος.

Ομοίως, το άρθρο 3, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, στοιχείο α', πρώτη παύλα, και δεύτερο εδάφιο, του εν λόγω κανονισμού πρέπει να ερμηνεύεται υπό την έννοια ότι δεν απαγορεύει, ως προς τους "Qualitaetsweine b.A." (γερμανικούς οίνους ποιότητας που παράγονται σε καθορισμένες περιοχές), να επαναλαμβάνεται στην ετικέτα η ένδειξη "Weissherbst", εκτός της μνείας της με χαρακτήρες χρησιμοποιουμένους για τον χαρακτηρισμό της καθορισμένης περιοχής, εκ νέου, με μεγαλύτερους χαρακτήρες που, ιδιαίτερα, εκλαμβάνεται ως συστατικό μιας ονομασίας-σήματος.

Πράγματι, η κοινοτική νομοθεσία στις ειδικές διατάξεις της σχετικά με τη χρησιμοποίηση των σημάτων επί της ετικέτας, οι οποίες περιλαμβάνονται ιδίως στο άρθρο 40 του προπαρατεθέντος κανονισμού 2392/89, δεν προβλέπει κανέναν περιορισμό όσον αφορά τους τυπογραφικούς χαρακτήρες και τις διαστάσεις ενός σήματος σε σχέση προς την ένδειξη επί της ετικέτας της ονομασίας της καθορισμένης περιοχής ή της πιο περιορισμένης από την καθορισμένη περιοχή γεωγραφικής ενότητας. Συνεπώς, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι ένα σήμα, το οποίο εξάλλου δεν μπορεί καθεαυτό να παραπλανήσει, κατά τον ένα ή τον άλλο τρόπο, τον καταναλωτή, μπορεί, λόγω του ότι εμφανίζεται κατά τρόπο επιτήδειο, να επιφέρει σύγχυση ή να παραπλανήσει τα πρόσωπα στα οποία απευθύνεται, τούτο δε ακόμη και αν περιέχει μια λέξη η οποία χαρακτηρίζεται από την εν λόγω κανονιστική ρύθμιση ως ένδειξη δυναμένη να χρησιμοποιείται στην ονομασία ενός v.q.p.r.d.

Διάδικοι

Στην υπόθεση C-456/93,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Oberlandesgericht Frankfurt am Main (Γερμανία) προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ

Zentrale zur Bekaempfung unlauteren Wettbewerbs eV

και

Privatkellerei Franz Wilhelm Langguth Erben GmbH & Co. KG,

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του άρθρου 40, παράγραφος 3, του κανονισμού (ΕΟΚ) 2392/89 του Συμβουλίου, της 24ης Ιουλίου 1989, σχετικά με τη θέσπιση των γενικών κανόνων για [τον χαρακτηρισμό] και την παρουσίαση των οίνων και των γλευκών σταφυλιών (ΕΕ 1989, L 232, σ. 13), και του άρθρου 3 του κανονισμού (ΕΟΚ) 3201/90 της Επιτροπής, της 16ης Οκτωβρίου 1990, περί των λεπτομερειών εφαρμογής για τον χαρακτηρισμό και την παρουσίαση οίνων και γλευκών σταφυλής (ΕΕ 1990, L 309, σ. 1),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα),

συγκείμενο από τους F. A. Schockweiler, πρόεδρο τμήματος, G. F. Mancini, Κ. Ν. Κακούρη, J. L. Murray (εισηγητή) και G. Hirsch, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: P. Leger

γραμματέας: H. A. Ruehl, κύριος υπάλληλος διοικήσεως,

λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:

* η Zentrale zur Bekaempfung unlauteren Wettbewerbs eV, εκπροσωπουμένη από τον Hans Heinrich Kerst, δικηγόρο Frankfurt am Main,

* η Privatkellerei Franz Wilhelm Langguth Erben GmbH & Co. KG, εκπροσωπουμένη από τον Hubert Schmidt, δικηγόρο Trier,

* η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπουμένη από τον Ulrich Woelker, μέλος της Νομικής Υπηρεσίας,

έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,

αφού άκουσε τις προφορικές παρατηρήσεις της Zentrale zur Bekaempfung unlauteren Wettbewerbs eV, εκπροσωπουμένης από τους Hans Heinrich Kerst, Thomas Kittner και Brigitte Kerst-Wuerkner, δικηγόρους Frankfurt am Main, της Privatkellerei Franz Wilhelm Langguth Erben GmbH & Co. KG και της Επιτροπής, κατά τη συνεδρίαση της 2ας Φεβρουαρίου 1995,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 23ης Μαρτίου 1995,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με διάταξη της 16ης Σεπτεμβρίου 1993, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 6 Δεκεμβρίου 1993, το Oberlandesgericht Frankfurt am Main υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΚ, τέσσερα προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 40, παράγραφος 3, του κανονισμού (ΕΟΚ) 2392/89 του Συμβουλίου, της 24ης Ιουλίου 1989, σχετικά με τη θέσπιση των γενικών κανόνων για [τον χαρακτηρισμό] και την παρουσίαση των οίνων και των γλευκών σταφυλιών (ΕΕ 1989, L 232, σ. 13, στο εξής: κανονισμός 2392/89), και του άρθρου 3 του κανονισμού (ΕΟΚ) 3201/90 της Επιτροπής, της 16ης Οκτωβρίου 1990, περί των λεπτομερειών εφαρμογής για τον χαρακτηρισμό και την παρουσίαση οίνων και γλευκών σταφυλής (ΕΕ 1990, L 309, σ. 1, στο εξής: κανονισμός 3201/90).

2 Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της Zentrale zur Bekaempfung unlauteren Wettbewerbs eV, με έδρα την Frankfurt am Main (στο εξής: ενάγουσα), και της Privatkellerei Franz Wilhelm Langguth Erben GmbH & Co. KG (στο εξής: εναγομένη).

3 Η εναγομένη εμπορεύεται Qualitaetsweine mit Praedikat (γερμανικούς οίνους ποιότητας μετ' ενδείξεως) που φέρουν τις ενδείξεις "Kabinett", "Spaetlese" και "Auslese", καθώς και έναν Qualitaetswein b.A. (γερμανικό οίνο ποιότητας παραγόμενο εντός καθορισμένης περιοχής) με την ονομασία "Weissherbst", οι οποίοι άπαντες αποτελούν οίνους ποιότητας παραγομένους εντός καθορισμένης περιοχής, στο εξής: "v.q.p.r.d."). Οι ενδείξεις αυτές, καθώς και ο χαρακτηρισμός "Portugieser Weissherbst" αναγράφονται στο κάτω άκρο των ετικετών με χαρακτήρες του αυτού τύπου και των αυτών διαστάσεων με την ονομασία της καθορισμένης περιοχής ή με την ονομασία της πιο περιορισμένης γεωγραφικής ενότητας. Επιπλέον, στο μέσο των ετικετών αυτών εμφαίνονται, προσελκύοντας αμέσως την προσοχή, με χαρακτήρες περίπου τρεις φορές μεγαλύτερους, τα σήματα "Erben Kabinett", "Erben Spaetlese", "Erben Auslese" και "Erben Weissherbst".

4 Βάσει του άρθρου 1 του Gesetz gegen den unlauteren Wettbewerb (νόμος περί αθέμιτου ανταγωνισμού), της 7ης Ιουνίου 1909, η ενάγουσα άσκησε, αγωγή ζητώντας την παύση χρήσεως, ενώπιον του Landgericht Frankfurt am Main, κατά της εναγομένης, προκειμένου να εμποδίσει την εκ μέρους της χρησιμοποίηση των προπαρατεθέντων σημάτων.

5 Η ενάγουσα θεωρεί, πρώτον, ότι η μνεία των ενδείξεων "Kabinett", "Spaetlese", "Auslese", και "Weissherbst", ως συστατικών των προπαρατεθέντων σημάτων, οι χρησιμοποιηθέντες για τις εν λόγω ενδείξεις τυπογραφικοί χαρακτήρες, καθώς και οι μεγαλύτερες διαστάσεις των χαρακτήρων δεν συμφωνούν με το άρθρο 3, παράγραφοι 2 και 3, του κανονισμού 3201/90. Το άρθρο 3, παράγραφος 2, επιβάλλει οι ενδείξεις "Kabinett", "Spaetlese" και "Auslese" να αναγράφονται με χαρακτήρες του αυτού τύπου και του αυτού ύψους με την ονομασία της καθορισμένης περιοχής και, κατά περίπτωση, με την ονομασία της πιο περιορισμένης γεωγραφικής ενότητας. Η παράγραφος 3 αφορά, μεταξύ άλλων, την ένδειξη "Weissherbst", η οποία πρέπει να αναγράφεται με χαρακτήρες ίσων ή μικροτέρων διαστάσεων από τις διαστάσεις των χαρακτήρων που χρησιμοποιούνται για την ένδειξη της καθορισμένης περιοχής.

6 Δεύτερον, η εναγομένη παρέβη το άρθρο 40 του κανονισμού 2392/89, κατά το οποίο τα σήματα δεν μπορούν να περιέχουν λέξεις, τμήματα λέξεων, σημεία ή απεικονίσεις που μπορούν να προκαλέσουν σύγχυση ή να παραπλανήσουν τα πρόσωπα στα οποία απευθύνονται. Τα χρησιμοποιούμενα από την εναγομένη σήματα, με τις ενδείξεις που αυτά τονίζουν, προκαλούν στον καταναλωτή την εντύπωση ότι το προϊόν έχει μια ιδιαίτερη ποιότητα, πράγμα το οποίο δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.

7 Αφού το Landgericht απέρριψε την αγωγή, η ενάγουσα άσκησε έφεση ενώπιον του Oberlandesgericht Frankfurt am Main. Κατά το δικαστήριο αυτό, οι ενδείξεις "Kabinett", "Spaetlese", "Auslese" και "Portugieser Weissherbst", εφόσον αναγράφονται στο κατώτερο άκρο των ετικετών με χαρακτήρες του αυτού τύπου και του αυτού ύψους με την ονομασία της καθορισμένης περιοχής ή με την ονομασία μιας πιο περιορισμένης από την καθορισμένη περιοχή γεωγραφικής ενότητας, τηρούν το άρθρο 3 του κανονισμού 3201/90. Η επανάληψη των ενδείξεων αυτών με χαρακτήρες διαφορετικού τύπου και μεγαλυτέρων διαστάσεων, ως συστατικών του χρησιμοποιουμένου επί των ετικετών σήματος, δεν παραπλανά τον καταναλωτή και, επομένως, δεν υφίσταται παράβαση του άρθρου 40 του κανονισμού 2392/89.

8 Επειδή εντούτοις έχει αμφιβολίες ως προς την ερμηνεία που πρέπει να δοθεί στις προπαρατεθείσες διατάξεις, το Oberlandesgericht Frankfurt am Main αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:

"1) Πρέπει το άρθρο 3, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 3201/90 να ερμηνεύεται υπό την έννοια ότι απαγορεύεται, στην ετικέτα των 'Qualitaetsweine mit Praedikat' (οίνων ποιότητας μετ' ενδείξεως) να επαναλαμβάνονται οι ενδείξεις 'Kabinett' , 'Spaetlese' ή 'Auslese' , εκτός της σύμφωνα με τον κανονισμό μνείας τους (με χαρακτήρες του αυτού τύπου και του αυτού ύψους με την ονομασία της καθορισμένης περιοχής ή με την ονομασία μιας πιο περιορισμένης από την καθορισμένη περιοχή γεωγραφικής ενότητας), με άλλους και μεγαλύτερους τυπογραφικούς χαρακτήρες που, ιδιαίτερα, εκλαμβάνονται εκ πρώτης όψεως ως συστατικό μιας ονομασίας-σήματος;

2) Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα: μπορεί η κατοχή σήματος, καλοπίστως αποκτηθείσα και πιστοποιουμένη, η οποία συνίσταται στην άνευ αντιρρήσεων χρησιμοποίηση ενδείξεων που τονίστηκαν με την ενσωμάτωσή τους στο σήμα στην ετικέτα των 'Qualitaetsweine mit Praedikat' , να αντιταχθεί * όπως προβλέπεται, για παράδειγμα, για τα σήματα που περιέχουν γεωγραφικό χαρακτηρισμό, στο άρθρο 40, παράγραφος 3, του κανονισμού (ΕΟΚ) 2392/89 * σε μια απαγόρευση όπως αυτή που αναφέρεται στο πρώτο ερώτημα;

3) Έχουν την έννοια οι συνδυασμένες διατάξεις του άρθρου 3, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, στοιχείο α', πρώτη παύλα, και του δευτέρου εδαφίου, της ιδίας παραγράφου, του κανονισμού (ΕΟΚ) 3201/90 ότι απαγορεύεται, στην περίπτωση των 'Qualitaetsweine b.A.' (γερμανικών οίνων ποιότητας που παράγονται σε καθορισμένες περιοχές), να επαναλαμβάνεται στην ετικέτα η ένδειξη 'Weissherbst' , εκτός της μνείας της με χαρακτήρες το πολύ ίσων διαστάσεων με τις διαστάσεις των χαρακτήρων που χρησιμοποιoύνται για τον χαρακτηρισμό της καθορισμένης περιοχής, εκ νέου, με μεγαλύτερους χαρακτήρες που, ιδιαίτερα, εκλαμβάνεται εκ πρώτης όψεως ως συστατικό μιας ονομασίας-σήματος;

4) Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο τρίτο ερώτημα: μπορεί η κατοχή σήματος, καλοπίστως αποκτηθείσα και πιστοποιουμένη, η οποία συνίσταται στην άνευ αντιρρήσεων χρησιμοποίηση της ενδείξεως 'Weissherbst' στην ετικέτα των αντιστοίχων οίνων, να αντιταχθεί * όπως προβλέπεται, για παράδειγμα, για τα σήματα που περιέχουν γεωγραφικό χαρακτηρισμό, στο άρθρο 40, παράγραφος 3, του κανονισμού (ΕΟΚ) 2392/89 * σε μια απαγόρευση όπως αυτή που αναφέρεται στο τρίτο ερώτημα;"

Επί του πρώτου και του τρίτου ερωτήματος

9 Προκειμένου να δοθεί απάντηση στο πρώτο και το τρίτο ερώτημα πρέπει να εξετασθεί το νομοθετικό πλαίσιο στο οποίο εντάσσεται το άρθρο 3 του κανονισμού 3201/90.

10 Το άρθρο 15, παράγραφοι 1, πρώτο εδάφιο, 2, στοιχείο α', και 7, πρώτο εδάφιο, δεύτερη παύλα, του κανονισμού (ΕΟΚ) 823/87 του Συμβουλίου, της 16ης Μαρτίου 1987, για τη θέσπιση ειδικών διατάξεων σχετικά με τους οίνους ποιότητας που παράγονται εντός καθορισμένων περιοχών (ΕΕ L 84, σ. 59), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 2043/89 του Συμβουλίου, της 19ης Ιουνίου 1989 (ΕΕ L 202, σ. 1), ορίζει:

"1. Οι κοινοτικές ενδείξεις που αναφέρονται στο δεύτερο εδάφιο ή οι ειδικές παραδοσιακές ενδείξεις που γίνονται αποδεκτές, σύμφωνα με την παράγραφο 2, από τη νομοθεσία του κράτους μέλους παραγωγής για [τον χαρακτηρισμό] ορισμένων οίνων, μπορούν να χρησιμοποιούνται μόνον για τους αντίστοιχους οίνους που αναφέρονται στο άρθρο 1, παράγραφος 2.

(...)

2. Με την επιφύλαξη συμπληρωματικών ενδείξεων που γίνονται αποδεκτές από τις εθνικές νομοθεσίες, οι ειδικές παραδοσιακές ενδείξεις που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο της παραγράφου 1 είναι, υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι κοινοτικές και εθνικές διατάξεις σχετικά με τους εν λόγω οίνους, οι εξής:

α) για την Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας:

Οι ενδείξεις προέλευσης των οίνων, που συνοδεύονται από την ονομασία 'Qualitaetswein' ή την ονομασία 'Qualitaetswein mit Praedikat' , σε συνδυασμό με μία από τις ενδείξεις 'Kabinett' , 'Spaetlese' , 'Auslese' , 'Beerenauslese' , 'Trockenbeerenauslese' ή 'Eiswein'

(...).

7. Οίνος που αναφέρεται στο άρθρο 1, παράγραφος 2, δεν μπορεί να διατίθεται στο εμπόριο χωρίς την ένδειξη:

(...)

* την κοινοτική ένδειξη που αναφέρεται στην παράγραφο 1, δεύτερο εδάφιο, ή την ειδική παραδοσιακή ένδειξη που αναφέρεται στην παράγραφο 2 (...)."

11 Το άρθρο 72 του κανονισμού (ΕΟΚ) 822/87 του Συμβουλίου, της 16ης Μαρτίου 1987, για την κοινή οργάνωση της αμπελοοινικής αγοράς (ΕΕ L 84, σ. 1), προβλέπει τη θέσπιση γενικών κανόνων σχετικά με τον χαρακτηρισμό και την παρουσίαση των προϊόντων του αμπελοοινικού τομέα. Επί της βάσεως αυτής, το Συμβούλιο εξέδωσε τον κανονισμό 2392/89.

12 Η πέμπτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 2392/89 αναφέρει ότι, για να αποφευχθούν διιστάμενες ερμηνείες, "αποδείχθηκε σκόπιμο να καθορισθούν πλήρεις κανόνες [χαρακτηρισμού] ότι, για να εξασφαλισθεί η αποτελεσματικότητα των κανόνων αυτών, θα πρέπει επιπλέον να καθιερωθεί καταρχήν ότι οι ενδείξεις που προβλέπονται από αυτούς τους κανόνες ή από τις λεπτομέρειες εφαρμογής τους, είναι οι μόνες δεκτές για [τον χαρακτηρισμό] των οίνων και των γλευκών σταφυλιών".

13 Ο κανονισμός 2392/89 διακρίνει, στη συνέχεια, μεταξύ των υποχρεωτικών ενδείξεων, αναγκαίων για τον προσδιορισμό του προϊόντος, και των προαιρετικών ενδείξεων, οι οποίες αποβλέπουν μάλλον να καθορίσουν ειδικώς τα συναφή ιδιάζοντα χαρακτηριστικά ή να χαρακτηρίσουν το προϊόν.

14 Το άρθρο 11, παράγραφος 1, του κανονισμού 2392/89 ορίζει κανόνες, σύμφωνα με τους οποίους οι υποχρεωτικές ενδείξεις πρέπει να περιλαμβάνονται στον χαρακτηρισμό στην ετικέτα. Οι υποχρεωτικές αυτές ενδείξεις περιλαμβάνουν, ιδίως, τις ενδείξεις που προβλέπονται από το άρθρο 15, παράγραφος 7, πρώτο εδάφιο, δεύτερη παύλα, του κανονισμού 823/87 (υπό στοιχείο β').

15 Το άρθρο 11, παράγραφος 2, του κανονισμού 2392/89 προβλέπει ότι ο χαρακτηρισμός στην ετικέτα μπορεί να συμπληρώνεται με τη μνεία ορισμένων στοιχείων, ιδίως, ενός σήματος, υπό τους όρους του άρθρου 40 του ιδίου κανονισμού (υπό στοιχείο γ'), και παραδοσιακών συμπληρωματικών ενδείξεων, εφόσον αυτές χρησιμοποιούνται υπό τους όρους που προβλέπει η νομοθεσία του κράτους μέλους παραγωγής και αναγράφονται σε κατάλογο που θα καταρτισθεί (υπό στοιχείο θ').

16 Κατά το άρθρο 12, παράγραφος 1, του κανονισμού 2392/89, οι ενδείξεις που μνημονεύει το άρθρο 11 είναι οι μόνες, εκτός ορισμένων εξαιρέσεων που δεν ασκούν επιρροή εν προκειμένω, οι οποίες επιτρέπονται για τον χαρακτηρισμό ενός v.q.p.r.d. κατά τη σήμανση με ετικέτα.

17 Ο κανονισμός 3201/90 εκδόθηκε προκειμένου να θεσπισθούν οι λεπτομέρειες εφαρμογής παρέχοντας τις αναγκαίες διευκρινίσεις και τους λεπτομερείς κανόνες στις αρχές που ορίζονται από τους κανονισμούς 822/87, 823/87 και 2392/89. Στο άρθρο 1 ορίζει τις λεπτομέρειες τοποθετήσεως των υποχρεωτικών και προαιρετικών ενδείξεων επί της ετικέτας.

18 Το άρθρο 3, παράγραφοι 1, 2 και 3, πρώτο εδάφιο, στοιχείο α', και δεύτερο εδάφιο, του εν λόγω κανονισμού προβλέπει:

"1. Οι ενδείξεις 'vin de qualite produit dans une region determinee' ή 'v.q.p.r.d.' ή ισοδύναμη ένδειξη σε άλλη επίσημη γλώσσα της Κοινότητας ή κατά περίπτωση:

* 'Qualitaetswein' και 'Qualitaetswein mit Praedikat' ,

(...)

που αναφέρονται στο άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 823/87, αναγράφονται στην ετικέτα με χαρακτήρες, οι διαστάσεις των οποίων δεν υπερβαίνουν αυτές των χαρακτήρων που χρησιμοποιούνται για την αναγραφή της καθορισμένης περιοχής.

(...)

2. Οι ενδείξεις 'Kabinett' , 'Spaetlese' , 'Auslese' , 'Beerenauslese' , 'Trockenbeerenauslese' και 'Eiswein' αναγράφονται με χαρακτήρες του αυτού τύπου και του ιδίου ύψους με το όνομα της καθορισμένης περιοχής και, κατά περίπτωση, με το όνομα της γεωγραφικής ενότητας που είναι πιο περιορισμένη από την καθορισμένη περιοχή.

3. Οι ενδείξεις που αναφέρονται στο άρθρο 11, παράγραφος 2, στοιχείο θ', του κανονισμού (ΕΟΚ) 2392/89, οι οποίες δύνανται να συμπληρώνουν αυτές που περιλαμβάνονται στην παράγραφο 1, είναι οι ακόλουθες:

α) όσον αφορά τους γερμανικούς v.q.p.r.d.:

* 'Weissherbst' ,

(...)

Oι ενδείξεις αυτές αναγράφονται με χαρακτήρες διαστάσεων που είναι ίσες ή μικρότερες από τις διαστάσεις των χαρακτήρων που χρησιμοποιούνται για την ένδειξη της συγκεκριμένης περιοχής."

19 Από το σύνολο των νομοθετικών αυτών διατάξεων προκύπτει ότι η χρησιμοποίηση των ενδείξεων 'Kabinett' , 'Spaetlese' και 'Auslese' , ως υποχρεωτικών ενδείξεων ρυθμίζεται από το άρθρο 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 3201/90, η χρησιμοποίηση δε της ενδείξεως 'Weissherbst' ως προαιρετικής ενδείξεως ρυθμίζεται από το άρθρο 3, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, στοιχείο α', και δεύτερο εδάφιο, του ιδίου κανονισμού.

20 Αντιθέτως, η χρησιμοποίηση των ενδείξεων 'Kabinett' , 'Spaetlese' , 'Auslese' και 'Weissherbst' ως συστατικών σήματος διέπεται από το άρθρο 11, παράγραφος 2, στοιχείο γ', του κανονισμού 2392/89, το οποίο παραπέμπει στους προβλεπόμενους από το άρθρο 40 του ιδίου κανονισμού όρους.

21 Θεσπίζοντας χωριστούς κανόνες περί της χρησιμοποιήσεως των σημάτων στις ετικέτες, με τον κανονισμό 2392/89, ο κοινοτικός νομοθέτης εξέφρασε τη βούλησή του να περιορίσει το περιεχόμενο του άρθρου 3 του κανονισμού 3201/90 στη χρησιμοποίηση των ενδείξεων ως ενδείξεων περιλαμβανομένων στον χαρακτηρισμό ενός v.q.p.r.d. και όχι ως συστατικών σήματος.

22 Η ερμηνεία αυτή απορρέει επίσης από το ίδιο το γράμμα του άρθρου αυτού, το οποίο ουδόλως αναφέρεται στη σύνθεση και την παρουσίαση των σημάτων.

23 Επιπλέον, προβλέποντας ότι οι μνημονευόμενες στο άρθρο 11 του κανονισμού 2392/89 ενδείξεις είναι οι μόνες οι οποίες επιτρέπονται για τον χαρακτηρισμό ενός v.q.p.r.d. στην ετικέτα, το άρθρο 12, παράγραφος 1, του ιδίου αυτού κανονισμού περιλαμβάνει εκεί τη δυνατότητα συμπληρώσεως του χαρακτηρισμού v.q.p.r.d. διά σήματος.

24 Ως προς τη δυνατότητα αυτή συμπληρώσεως του χαρακτηρισμού ή της παρουσιάσεως ενός οίνου με σήματα, το άρθρο 40, παράγραφος 2, του κανονισμού 2392/89 ορίζει ότι τα σήματα αυτά δεν επιτρέπεται να περιέχουν λέξεις, τμήματα λέξεων, σημεία ή απεικονίσεις ικανά να επιφέρουν σύγχυση ή να παραπλανήσουν τα πρόσωπα στα οποία απευθύνονται (στοιχείο α') ή που ενδέχεται να εκληφθούν από τα πρόσωπα προς τα οποία απευθύνονται είτε ως σύνολο είτε ως τμήμα του χαρακτηρισμού ενός v.q.p.r.d. (στοιχείο β').

25 Επομένως, τίθεται το ερώτημα αν συντρέχει μία από αυτές τις περιπτώσεις οσάκις το τεθέν επί της ετικέτας του προϊόντος σήμα περιλαμβάνει, με χαρακτήρες τρεις φορές μεγαλύτερους, μια λέξη που αναγράφεται ήδη στην ίδια ετικέτα ως ένδειξη, αποτελούσα μέρος της ονομασίας του v.q.p.r.d.

26 Η ενάγουσα και η Επιτροπή ισχυρίζονται συναφώς ότι η προσθήκη των επιδίκων ενδείξεων κατά τρόπο ιδιαιτέρως εμφανή στην ετικέτα μπορεί να επιφέρει σύγχυση ή να παραπλανήσει τους καταναλωτές, ιδίως εκείνους που κατοικούν εκτός της Γερμανίας.

27 Ως προς το σημείο αυτό διαπιστώνεται, καταρχάς, ότι η κοινοτική νομοθεσία, και ιδίως το άρθρο 40 του κανονισμού 2392/89, δεν προβλέπει κανέναν περιορισμό όσον αφορά τους τυπογραφικούς χαρακτήρες και τις διαστάσεις ενός σήματος σε σχέση προς την ένδειξη επί της ετικέτας της ονομασίας της καθορισμένης περιοχής ή της πιο περιορισμένης από την καθορισμένη περιοχή γεωγραφικής ενότητας.

28 Συνεπώς, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι ένα σήμα, λόγω του ότι εμφανίζεται κατά τρόπο επιτήδειο, μπορεί να επιφέρει σύγχυση ή να παραπλανήσει τα πρόσωπα στα οποία απευθύνεται, τούτο δε ακόμη και αν περιέχει μια λέξη η οποία χαρακτηρίζεται από την εν λόγω κανονιστική ρύθμιση ως ένδειξη δυναμένη να χρησιμοποιείται στην ονομασία ενός v.q.p.r.d.

29 Επιπλέον, το γράμμα του άρθρου 40 του κανονισμού 2392/89 εμφαίνει ότι ο σκοπός της διατάξεως αυτής έγκειται κυρίως στην απαγόρευση της απατηλής χρησιμοποιήσεως των σημάτων, πράγμα το οποίο δεν συντρέχει εν προκειμένω.

30 Επομένως, στο πρώτο και τρίτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η εξής απάντηση:

1) Το άρθρο 3, παράγραφος 2, του κανονισμού 3201/90 πρέπει να ερμηνεύεται υπό την έννοια ότι δεν απαγορεύει να επαναλαμβάνονται στην ετικέτα των "Qualitaetsweine mit Praedikat" (οίνων ποιότητας μετ' ενδείξεως) οι ενδείξεις "Kabinett", "Spaetlese" ή "Auslese", εκτός της σύμφωνα με τον κανονισμό μνείας τους (με χαρακτήρες του αυτού τύπου και του αυτού ύψους με την ονομασία της καθορισμένης περιοχής ή με την ονομασία μιας πιο περιορισμένης από την καθορισμένη περιοχή γεωγραφικής ενότητας), εκ νέου, με άλλους και μεγαλύτερους τυπογραφικούς χαρακτήρες που, ιδιαίτερα, εκλαμβάνονται εκ πρώτης όψεως ως συστατικό μιας ονομασίας-σήματος.

2) Το άρθρο 3, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, στοιχείο α', πρώτη παύλα, και δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 3201/90 πρέπει να ερμηνεύεται υπό την έννοια ότι δεν απαγορεύει, ως προς τους "Qualitaetsweine b.A." (γερμανικούς οίνους ποιότητας που παράγονται σε καθορισμένες περιοχές), να επαναλαμβάνεται στην ετικέτα η ένδειξη "Weissherbst", εκτός της μνείας της με χαρακτήρες χρησιμοποιουμένους για τον χαρακτηρισμό της καθορισμένης περιοχής, εκ νέου, με μεγαλύτερους χαρακτήρες που, ιδιαίτερα, εκλαμβάνεται ως συστατικό μιας ονομασίας-σήματος.

Επί του δευτέρου και του τετάρτου ερωτήματος

31 Ενόψει των απαντήσεων που δόθηκαν στο πρώτο και τρίτο ερώτημα, δεν συντρέχει λόγος να εξετασθούν το δεύτερο και το τέταρτο ερώτημα.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

32 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, η οποία κατέθεσε παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα),

κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε, με διάταξη της 16ης Σεπτεμβρίου 1993, το Oberlandesgericht Frankfurt am Main, αποφαίνεται:

1) Το άρθρο 3, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 3201/90, της Επιτροπής, της 16ης Οκτωβρίου 1990, περί των λεπτομερειών εφαρμογής για τον χαρακτηρισμό και την παρουσίαση οίνων και γλευκών σταφυλής, πρέπει να ερμηνεύεται υπό την έννοια ότι δεν απαγορεύει να επαναλαμβάνονται στην ετικέτα των "Qualitaetsweine mit Praedikat" (οίνων ποιότητας μετ' ενδείξεως) οι ενδείξεις "Kabinett", "Spaetlese" ή "Auslese", εκτός της σύμφωνα με τον κανονισμό μνείας τους (με χαρακτήρες του αυτού τύπου και του αυτού ύψους με την ονομασία της καθορισμένης περιοχής ή με την ονομασία μιας πιο περιορισμένης από την καθορισμένη περιοχή γεωγραφικής ενότητας), εκ νέου, με άλλους και μεγαλύτερους τυπογραφικούς χαρακτήρες που, ιδιαίτερα, εκλαμβάνονται εκ πρώτης όψεως ως συστατικό μιας ονομασίας-σήματος.

2) Το άρθρο 3, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, στοιχείο α', πρώτη παύλα, και δεύτερο εδάφιο, του προπαρατεθέντος κανονισμού 3201/90 πρέπει να ερμηνεύεται υπό την έννοια ότι δεν απαγορεύει, ως προς τους "Qualitaetsweine b.A." (γερμανικούς οίνους ποιότητας που παράγονται σε καθορισμένες περιοχές), να επαναλαμβάνεται στην ετικέτα η ένδειξη "Weissherbst", εκτός της μνείας της με χαρακτήρες χρησιμοποιουμένους για τον χαρακτηρισμό της καθορισμένης περιοχής, εκ νέου, με μεγαλύτερους χαρακτήρες που, ιδιαίτερα, εκλαμβάνεται ως συστατικό μιας ονομασίας-σήματος.