Υπόθεση T-446/05

Amann & Söhne GmbH & Co. KG και Cousin Filterie SAS

κατά

Ευρωπαϊκής Επιτροπής

«Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Ευρωπαϊκή αγορά του βιομηχανικού νήματος – Απόφαση διαπιστώνουσα παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας EΟΧ – Έννοια της ενιαίας παραβάσεως – Ορισμός της αγοράς – Πρόστιμα – Ανώτατο όριο του προστίμου – Σοβαρότητα και διάρκεια της παραβάσεως – Ελαφρυντικές περιστάσεις – Συνεργασία – Αναλογικότητα – Ίση μεταχείριση – Δικαιώματα άμυνας – Κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό του ύψους των προστίμων»

Περίληψη της αποφάσεως

1. Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Απαγορεύονται – Παραβάσεις – Συμφωνίες και εναρμονισμένες πρακτικές που μπορούν να θεωρηθούν ως αποτελούσες μία και μόνη παράβαση – Έννοια

(Άρθρο 81 § 1 ΕΚ· κανονισμοί του Συμβουλίου 17, άρθρο 15 § 2, και 1/2003, άρθρο 23 § 2)

2. Προσφυγή ακυρώσεως – Απόφαση της Επιτροπής εκδοθείσα βάσει των άρθρων 81 ΕΚ ή 82 ΕΚ – Πολύπλοκη οικονομική εκτίμηση – Δικαστικός έλεγχος – Όρια

(Άρθρα 81 ΕΚ και 82 ΕΚ· κανονισμοί του Συμβουλίου 17, άρθρο 15 § 2, και 1/2003, άρθρο 23 § 2)

3. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Προσδιορισμός – Εξουσία εκτιμήσεως της Επιτροπής – Δικαστικός έλεγχος – Πλήρης δικαιοδοσία του κοινοτικού δικαστή

(Άρθρα 81 ΕΚ, 82 ΕΚ, 229 ΕΚ και 253 ΕΚ· κανονισμοί του Συμβουλίου 17, άρθρο 15 § 2, και 1/2003, άρθρα 23 §§ 2 και 3, και 31)

4. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Προσδιορισμός – Εξουσία εκτιμήσεως την οποία παρέχει στην Επιτροπή το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 – Παραβίαση της αρχής «ουδεμία ποινή επιβάλλεται άνευ νόμου» – Δεν συντρέχει

(Άρθρα 81 ΕΚ και 82 ΕΚ· κανονισμοί του Συμβουλίου 17, άρθρο 15 § 2, και 1/2003, άρθρο 23 § 2)

5. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Προσδιορισμός – Κριτήρια – Πλείονες παραβάσεις

(Άρθρα 81 ΕΚ και 82 ΕΚ· κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15 § 2)

6. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Προσδιορισμός – Κριτήρια – Σοβαρότητα της παραβάσεως

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15 § 2· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής)

7. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Προσδιορισμός – Μέτρηση της πραγματικής ικανότητας μιας επιχειρήσεως να προκαλέσει ζημία στην οικεία αγορά

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15 § 2)

8. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Προσδιορισμός – Κατανομή των εμπλεκομένων επιχειρήσεων σε κατηγορίες με βάση το ίδιο αρχικό ειδικό ποσό

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15 § 2· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής)

9. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Προσδιορισμός – Υποχρέωση να λαμβάνονται υπόψη οι κύκλοι εργασιών των εμπλεκόμενων επιχειρήσεων και να εξασφαλίζεται η αναλογικότητα των προστίμων προς αυτούς τους κύκλους εργασιών – Δεν υφίσταται

(Κανονισμοί του Συμβουλίου 17, άρθρο 15 § 2, και 1/2003, άρθρο 23 § 3· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής)

10. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Προσδιορισμός – Κατανομή των εμπλεκομένων επιχειρήσεων σε κατηγορίες με βάση το ίδιο αρχικό ειδικό ποσό

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15 § 2· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής, σημείο 1 A, εδ. 6)

11. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Απόφαση επιβάλλουσα πρόστιμα – Υποχρέωση αιτιολογήσεως – Έκταση

(Άρθρο 253 ΕΚ· κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15 § 2· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής)

12. Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Συμμετοχή σε συναντήσεις επιχειρήσεων με αντικείμενο την υιοθέτηση συμπεριφοράς αντίθετης προς τους κανόνες του ανταγωνισμού – Γεγονός που παρέχει τη δυνατότητα, ελλείψει αποστασιοποιήσεως από τις ληφθείσες αποφάσεις, να συναχθεί η συμμετοχή στην επακόλουθη σύμπραξη

(Άρθρο 81 § 1 ΕΚ)

13. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Προσδιορισμός – Κριτήρια – Διάρκεια της παραβάσεως – Παραβάσεις μέσης και μακράς διάρκειας – Προσαύξηση του αρχικού ποσού κατά 10 % ανά έτος

(Κανονισμοί του Συμβουλίου 17, άρθρο 15 § 2, και 1/2003, άρθρο 23 § 3· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής, σημείο 1 B)

14. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Προσδιορισμός – Κριτήρια – Ελαφρυντικές περιστάσεις

(Κανονισμοί του Συμβουλίου 17, άρθρο 15 § 2, και 1/2003, άρθρο 23 § 2· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής, σημείο 3, τρίτη περίπτωση)

15. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Προσδιορισμός – Κύκλος εργασιών που πρέπει να λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό του προστίμου

(Ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής, σημείο 1 A)

16. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Προσδιορισμός – Κριτήρια – Σοβαρότητα της παραβάσεως – Συνεκτίμηση των συνεπειών της παραβάσεως

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15)

17. Ανταγωνισμός – Διοικητική διαδικασία – Απόφαση της Επιτροπής διαπιστώνουσα παράβαση – Αποδεικτικά στοιχεία που μπορούν να ληφθούν υπόψη

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 27 § 1)

18. Ανταγωνισμός – Διοικητική διαδικασία – Αίτηση παροχής πληροφοριών – Δικαιώματα άμυνας

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 11 § 5)

19. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Προσδιορισμός – Κριτήρια – Συνεργασία της επιχειρήσεως κατά τη διοικητική διαδικασία

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 11 §§ 4 και 5)

1. Στην έννοια της ενιαίας παραβάσεως εμπίπτει κατάσταση, στο πλαίσιο της οποίας πλείονες επιχειρήσεις συμμετέσχον σε παράβαση συνισταμένη σε αδιάλειπτη συμπεριφορά επιδιώκουσα ένα και μόνον οικονομικό σκοπό, ήτοι τη νόθευση του ανταγωνισμού, ή ακόμη και μεμονωμένες παραβάσεις συνδεόμενες μεταξύ τους λόγω ταυτότητας αντικειμένου (ίδιος σκοπός του συνόλου των στοιχείων) και υποκειμένων (ταυτότητα των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων εχουσών συνείδηση της συμμετοχής τους στον κοινό σκοπό). Παράβαση του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ ενδέχεται να προκύπτει όχι μόνον από μεμονωμένη πράξη αλλά και από σειρά πράξεων ή ακόμα και από αδιάλειπτη συμπεριφορά. Η ανωτέρω ερμηνεία δεν μπορεί να αμφισβητηθεί για τον λόγο ότι ένα ή περισσότερα στοιχεία αυτής της σειράς πράξεων ή της αδιάλειπτης αυτής συμπεριφοράς θα αποτελούσαν ενδεχομένως, αφ’ εαυτών και μεμονωμένως εξεταζόμενα, παράβαση της εν λόγω διατάξεως. Όταν οι διάφορες πράξεις εντάσσονται σε ένα «συνολικό σχέδιο», λόγω του ότι επιδιώκουν τον ίδιο σκοπό, ήτοι τη νόθευση του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς, η Επιτροπή νομιμοποιείται να καταλογίσει την ευθύνη για τις πράξεις αυτές αναλόγως της συμμετοχής στην παράβαση, λαμβανόμενη στο σύνολό της. Περαιτέρω, η έννοια της ενιαίας παραβάσεως ενδέχεται να αφορά τον νομικό χαρακτηρισμό αντιθέτων προς τους κανόνες του ανταγωνισμού ενεργειών, συνισταμένων σε συμφωνίες, εναρμονισμένες πρακτικές και αποφάσεις ενώσεως επιχειρήσεων.

Η έννοια του ενιαίου σκοπού δεν μπορεί να καθορίζεται μέσω της γενικής αναφοράς στη στρέβλωση του ανταγωνισμού εντός της αφορώσας την παράβαση αγοράς, καθόσον ο επηρεασμός του ανταγωνισμού συνιστά, είτε ως αντικείμενο είτε ως αποτέλεσμα, ένα από τα αρρήκτως μεταξύ τους συνδεόμενα ουσιώδη στοιχεία κάθε συμπεριφοράς εμπίπτουσας στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ. Παρόμοιος ορισμός της εννοίας του ενιαίου στόχου υπάρχει κίνδυνος να στερήσει την έννοια της ενιαίας και αδιάλειπτης παραβάσεως εν μέρει της σημασίας της καθ’ ο μέτρο θα είχε ως συνέπεια ότι πολλές σχετικές με κάποιον οικονομικό τομέα συμπεριφορές, απαγορευόμενες από το άρθρο 81, παράγραφος 1, ΕΚ, θα έπρεπε να χαρακτηρίζονται συστηματικά ως συστατικά ενιαίας παραβάσεως στοιχεία. Έτσι, προκειμένου να χαρακτηριστούν διάφορες ενέργειες ως ενιαία και αδιάλειπτη παράβαση, πρέπει να επαληθεύεται αν εμφανίζουν μεταξύ τους δεσμό συμπληρωματικότητας υπό την έννοια ότι κάθε μία από αυτές σκοπεί στην αντιμετώπιση μιας ή περισσοτέρων συνεπειών της κανονικής λειτουργίας του ανταγωνισμού και συντείνουν, μέσω της αλληλεπιδράσεώς τους, στην επέλευση του συνόλου των αντιθέτων προς τους κανόνες του ανταγωνισμού αποτελεσμάτων τα οποία επιδίωξαν όσοι ενήργησαν στο πλαίσιο ενός σφαιρικού σχεδίου διώκοντος ενιαίο στόχο. Συναφώς, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όλες οι δυνάμενες να αποδείξουν ή να θέσουν υπό αμφισβήτηση τον εν λόγω δεσμό, όπως το χρονικό διάστημα εφαρμογής, το περιεχόμενο και, συνακόλουθα, ο σκοπός των διαφόρων επιδίκων ενεργειών. Έτσι, για λόγους αντικειμενικούς, η Επιτροπή δύναται να κινήσει χωριστές διαδικασίες, να διαπιστώσει πλείονες διακριτές παραβάσεις και να επιβάλει πλείονα χωριστά πρόστιμα.

Ο χαρακτηρισμός ορισμένων αθέμιτων ενεργειών ως συνθετουσών μία και την αυτή παράβαση ή ως αποτελουσών πλείονες παραβάσεις επηρεάζει, κατ’ αρχήν, τη δυνάμενη να επιβληθεί κύρωση. Πράγματι, η διαπίστωση πλειόνων διαφορετικών παραβάσεων ενδέχεται να συνεπάγεται την επιβολή πλειόνων χωριστών προστίμων, κάθε φορά εντός των ορίων που θέτουν το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και το άρθρο 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα 81 ΕΚ και 82 ΕΚ.

(βλ. σκέψεις 89-94, 133-134)

2. Όσον αφορά το κύρος του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα 81 ΕΚ και 82 ΕΚ υπό το φως της αρχής περί της νομιμότητας των ποινών, όπως αυτή έχει αναγνωριστεί από τον κοινοτικό δικαστή σύμφωνα με τα παρεχόμενα από τη Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών στοιχεία και τις συνταγματικές παραδόσεις των κρατών μελών, η Επιτροπή δεν διαθέτει απεριόριστη εξουσία εκτιμήσεως, πρώτον, προκειμένου να διαπιστώσει την ύπαρξη παραβάσεων των κανόνων περί ανταγωνισμού, δεύτερον, προκειμένου να συναγάγει αν οι διάφορες παραβατικές πράξεις συνιστούν ενιαία και αδιάλειπτη παράβαση ή πλείονες αυτοτελείς παραβάσεις και, τρίτον, προκειμένου να καθορίσει το ύψος των αφορώντων τις εν λόγω παραβάσεις προστίμων.

Πρώτον, οι παραβάσεις των περί ανταγωνισμού κανόνων για τις οποίες η Επιτροπή δύναται, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003, να επιβάλει πρόστιμα είναι αποκλειστικά εκείνες των διατάξεων των άρθρων 81 ΕΚ ή 82 ΕΚ. Το αν πληρούνται οι προϋποθέσεις των άρθρων 81 ΕΚ και 82 ΕΚ εμπίπτει κατ’ αρχήν στον πλήρη έλεγχο του κοινοτικού δικαστή. Εξάλλου, ναι μεν, σε περίπτωση κατά την οποία η ανωτέρω διαπίστωση συνεπάγεται πολύπλοκες οικονομικές ή τεχνικές εκτιμήσεις, η νομολογία αναγνωρίζει ότι η Επιτροπή διαθέτει κάποιο περιθώριο εκτιμήσεως, το οποίο, όμως, σε καμία περίπτωση δεν είναι απεριόριστο. Πράγματι, η ύπαρξη ενός τέτοιου περιθωρίου εκτιμήσεως δεν σημαίνει ότι το Γενικό Δικαστήριο, στο πλαίσιο προσφυγής ακυρώσεως, οφείλει να απόσχει από τον έλεγχο της εκ μέρους της Επιτροπής ερμηνείας στοιχείων τέτοιας φύσεως. Ο κοινοτικός δικαστής οφείλει, μεταξύ άλλων, όχι μόνο να εξακριβώσει την ακρίβεια υπό ουσιαστική έποψη των επικληθέντων αποδεικτικών στοιχείων, την αξιοπιστία και τη συνοχή τους, αλλ’ επίσης και να ελέγξει αν τα στοιχεία αυτά συνιστούν το σύνολο των κρισίμων εκείνων στοιχείων που πρέπει να ληφθούν υπόψη για την εκτίμηση μιας πολύπλοκης καταστάσεως και αν μπορούν να στηρίξουν τα εξ αυτών συναχθέντα συμπεράσματα.

(βλ. σκέψεις 130-131)

3. Η Επιτροπή δεν διαθέτει απεριόριστη εξουσία εκτιμήσεως για τον καθορισμό των προστίμων λόγω παραβάσεως των περί ανταγωνισμού κανόνων. Ναι μεν το αντικειμενικό κριτήριο του ανώτατου ορίου του προστίμου και τα υποκειμενικά κριτήρια της σοβαρότητας και της διαρκείας της παραβάσεως αφήνουν στην Επιτροπή ευρύ περιθώριο εκτιμήσεως, πλην όμως πρόκειται για κριτήρια παρέχοντα στην Επιτροπή τη δυνατότητα να επιβάλλει κυρώσεις λαμβάνοντας υπόψη τον βαθμό της παρανομίας της επίδικης συμπεριφοράς. Επομένως, πρέπει να θεωρηθεί ότι το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και το άρθρο 23, παράγραφοι 2 και 3, του κανονισμού 1/2003, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα 81 ΕΚ και 82 ΕΚ, καθορίζουν τα κριτήρια και τα όρια τα οποία επιβάλλονται στην Επιτροπή κατά την άσκηση της εξουσίας της σε θέματα προστίμων, μολονότι της αφήνουν κάποιο περιθώριο εκτιμήσεως. Επίσης, όταν επιβάλλει πρόστιμα δυνάμει των ανωτέρω διατάξεων, η Επιτροπή οφείλει να τηρεί τις γενικές αρχές του δικαίου, όλως δε ιδιαιτέρως τις αρχές περί ίσης μεταχειρίσεως και αναλογικότητας, όπως αυτές αναπτύχθηκαν με τη νομολογία του Δικαστηρίου και του Πρωτοδικείου [νυν Γενικού Δικαστηρίου].

Δυνάμει του άρθρου 229 ΕΚ και του άρθρου 31 του κανονισμού 1/2003, το Δικαστήριο και το Γενικό Δικαστήριο αποφαίνονται κατά πλήρη δικαιοδοσία επί των προσφυγών οι οποίες ασκούνται κατά των αποφάσεων της Επιτροπής περί ορισμού προστίμου και, επομένως, μπορούν όχι μόνο να ακυρώσουν τις αποφάσεις της Επιτροπής, αλλά και να άρουν, να μειώσουν ή να αυξήσουν το επιβληθέν πρόστιμο. Έτσι, η διοικητική πρακτική της Επιτροπής υπόκειται στον πλήρη έλεγχο του κοινοτικού δικαστή.

Σύμφωνα με το άρθρο 253 ΕΚ, με την απόφαση περί επιβολής προστίμου, η Επιτροπή οφείλει, και τούτο παρά το γεγονός ότι το πλαίσιο της αποφάσεως είναι γενικώς γνωστό, να την αιτιολογήσει, ιδίως όσον αφορά το ύψος του επιβληθέντος προστίμου και την επιλεγείσα συναφώς μέθοδο υπολογισμού του. Από την αιτιολογία αυτή πρέπει να προκύπτει κατά τρόπο σαφή και μη διφορούμενο η συλλογιστική της Επιτροπής ώστε οι μεν ενδιαφερόμενοι να είναι σε θέση να γνωρίζουν τους δικαιολογούντες τη λήψη του μέτρου λόγους και να κρίνουν κατά πόσον είναι σκόπιμο να προσφύγουν στον κοινοτικό δικαστή και ενδεχομένως ο τελευταίος να είναι σε θέση να ασκήσει τον έλεγχό του.

(βλ. σκέψεις 140, 142-144, 148)

4. Ο χαρακτηρισμός ορισμένων αθεμίτων ενεργειών ως συνιστωσών μία και την αυτή παράβαση ή πλείονες παραβάσεις επηρεάζει κατ’ αρχήν τη δυνάμενη να επιβληθεί κύρωση, δεδομένου ότι η διαπίστωση πλειόνων παραβάσεων μπορεί να συνεπάγεται την επιβολή πλειόνων διαφορετικών προστίμων, κάθε φορά εντός των ορίων που τίθενται στο άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και στο άρθρο 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα 81 ΕΚ και 82 ΕΚ, τα οποία ορίζουν ότι, για κάθε επιχείρηση και ένωση επιχειρήσεων συμμετεχουσών στην παράβαση, το πρόστιμο δεν μπορεί να υπερβαίνει το 10 % του συνολικού κύκλου εργασιών που πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της προηγούμενης διαχειριστικής περιόδου. Εξ αυτού έπεται ότι, εφόσον η Επιτροπή επιβάλλει δύο πρόστιμα, το ύψος των οποίων, προστιθέμενο, δεν υπερβαίνει το ανώτατο όριο του 10 % του κύκλου εργασιών των προσφευγουσών ουδόλως παραβιάζει την αρχή nulla poena sine lege.

(βλ. σκέψεις 150-151)

5. Ο στόχος της αποτροπής τον οποίο η Επιτροπή νομιμοποιείται να επιδιώξει κατά τον καθορισμό του ύψους ενός προστίμου σκοπεί στο να διασφαλίσει την εκ μέρους των επιχειρήσεων τήρηση των περί ανταγωνισμού κανόνων τους οποίους θέτει η Συνθήκη όσον αφορά τη συμπεριφορά τους κατά την άσκηση των δραστηριοτήτων τους εντός της Ευρωπαϊκής Κοινότητας ή του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου. Σε περίπτωση πλειόνων παραβάσεων, η Επιτροπή νομιμοποιείται να θεωρήσει ότι ο στόχος αυτός δεν μπορεί να επιτευχθεί από την επιβολή μιας μόνον κυρώσεως για τη μια των παραβάσεων.

(βλ. σκέψη 160)

6. Η αρχή της αναλογικότητας επιτάσσει οι πράξεις των κοινοτικών οργάνων να μην βαίνουν πέραν των ορίων του προσφόρου και αναγκαίου για την πραγματοποίηση του επιδιωκόμενου σκοπού. Στο πλαίσιο του υπολογισμού των προστίμων, η σοβαρότητα των παραβάσεων πρέπει να αποδεικνύεται βάσει αριθμού στοιχείων στα οποία δεν πρέπει να προσδίδεται κεχωρισμένως δυσανάλογη σημασία σε σχέση προς τα άλλα στοιχεία εκτιμήσεως. Στο ίδιο αυτό πλαίσιο, η αρχή της αναλογικότητας σημαίνει ότι η Επιτροπή οφείλει να καθορίζει το πρόστιμο κατ’ αναλογίαν προς τα ληφθέντα υπόψη στοιχεία για την εκτίμηση της σοβαρότητας της παραβάσεως και ότι οφείλει συναφώς να εφαρμόζει τα εν λόγω στοιχεία κατά τρόπο συνεπή και αντικειμενικώς δικαιολογημένο.

Εκτιμώντας τη σοβαρότητα μιας παραβάσεως, η Επιτροπή οφείλει να λαμβάνει υπόψη μεγάλο αριθμό στοιχείων, ο χαρακτήρας και η σημασία των οποίων ποικίλλουν ανάλογα με το είδος της παραβάσεως και τις ειδικές περιστάσεις της συγκεκριμένης παραβάσεως. Μεταξύ των στοιχείων αυτών από τα οποία προκύπτει η σοβαρότητα μιας παραβάσεως, δεν αποκλείεται να περιλαμβάνεται ενδεχομένως, ανάλογα με την περίπτωση, και το μέγεθος της αγοράς του επίδικου προϊόντος. Επομένως, ναι μεν το μέγεθος της αγοράς μπορεί να αποτελεί ληπτέο υπόψη στοιχείο για τον προσδιορισμό της σοβαρότητας της παραβάσεως, πλην όμως η σημασία του ποικίλλει ανάλογα με τις ειδικές περιστάσεις της συγκεκριμένης παραβάσεως.

Οριζόντιοι περιορισμοί της μορφής «καρτέλ επί τιμών» κατά την έννοια των κατευθυντηρίων γραμμών, για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, της Συνθήκης ΕΚΑΧ, είναι εκ φύσεως «πολύ σοβαροί». Στο πλαίσιο αυτό, το μικρό μέγεθος των επιδίκων αγορών, ακόμη και αν υποτεθεί ότι συντρέχει, είναι μικρότερης σημασίας έναντι του συνόλου των λοιπών στοιχείων από τα οποία προκύπτει η σοβαρότητα της παραβάσεως.

(βλ. σκέψεις 171, 175-176, 178)

7. Στο πλαίσιο της αναλύσεως η οποία χωρεί προκειμένου να καθοριστεί το ύψος προστίμου για παράβαση των κοινοτικών κανόνων περί ανταγωνισμού, της πραγματικής οικονομικής δυνατότητας των εταιριών αυτουργών της παραβάσεως να προξενήσουν σημαντική ζημία στον ανταγωνισμό, όπερ συνεπάγεται εκτίμηση της πραγματικής σημασίας των επιχειρήσεων αυτών στη θιγόμενη αγορά, ήτοι της επιδράσεώς τους επ’ αυτής, ο συνολικός κύκλος εργασιών δεν παρέχει πλήρη εικόνα των πραγμάτων. Πράγματι, δεν μπορεί να αποκλείεται μια ισχυρή επιχείρηση, εμφανίζουσα πληθώρα διαφορετικών δραστηριοτήτων, να είναι παρούσα δευτερευόντως σε συγκεκριμένη αγορά προϊόντων. Ομοίως, δεν αποκλείεται επιχείρηση κατέχουσα σημαντική θέση σε εξωκοινοτική γεωγραφική αγορά να κατέχει ασήμαντη θέση στην κοινοτική ή στην αγορά του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου. Σε παρόμοιες περιπτώσεις, το γεγονός απλώς και μόνον ότι η οικεία επιχείρηση πραγματοποιεί σημαντικό συνολικό κύκλο εργασιών δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι ασκεί σημαντική επίδραση στη θιγόμενη αγορά. Για τον λόγο αυτόν, ναι μεν οι κύκλοι εργασιών μιας επιχειρήσεως που έχουν πραγματοποιηθεί στις επίδικες αγορές δεν μπορούν να είναι αποφασιστικής σημασίας για το αν ανήκει σε ισχυρή οικονομική οντότητα, είναι αντιθέτως κρίσιμοι για τον προσδιορισμό της επιδράσεως την οποία η επιχείρηση αυτή μπορεί να έχει στην αγορά.

Έτσι, το προερχόμενο από τα αποτελούντα αντικείμενο της παραβάσεως εμπορεύματα ποσοστό του κύκλου εργασιών είναι ικανό να παράσχει ορθό δείκτη του μεγέθους της παραβάσεως στην οικεία αγορά. Πράγματι, ο συγκεκριμένος κύκλος εργασιών είναι ικανός να παράσχει ορθό δείκτη της ευθύνης κάθε επιχειρήσεως επί των εν λόγω αγορών δεδομένου ότι συνιστά αντικειμενικό στοιχείο προκειμένου να αποτιμηθεί στον προσήκοντα βαθμό η νοσηρότητα της οικείας πρακτικής για την κανονική λειτουργία του ανταγωνισμού και ως εκ τούτου απηχεί έναν ορθό δείκτη της ικανότητας κάθε εμπλεκομένης επιχειρήσεως να προκαλέσει ζημία.

(βλ. σκέψεις 187-188)

8. Δεν μπορεί να ελέγχεται η μέθοδος η οποία συνίσταται, όσον αφορά τον καθορισμό του ύψους των επιβαλλόμενων στις διάφορες συμμετέχουσες σε σύμπραξη επιχειρήσεις προστίμων, στην κατανομή των μελών της συμπράξεως σε πλείονες κατηγορίες, όπερ συνεπάγεται τον συστηματικό κατ’ αποκοπή υπολογισμό του αρχικού ποσού των προστίμων το οποίο καθορίζεται για τις ανήκουσες στην ίδια κατηγορία επιχειρήσεις, μολονότι ισοδυναμεί με αγνόηση των διαφορών μεγέθους μεταξύ επιχειρήσεων της ιδίας κατηγορίας υπό τον όρον ότι τηρούνται οι αρχές της αναλογικότητας και της ίσης μεταχειρίσεως. Δεν εναπόκειται στο Γενικό Δικαστήριο να αποφαίνεται επί της σκοπιμότητας ενός τέτοιου συστήματος, ακόμη και αν υποτεθεί ότι περιάγει σε δυσμενέστερη θέση τις επιχειρήσεις ήσσονος σημασίας μεγέθους. Στο πλαίσιο του ελέγχου του νομιμότητας της ασκήσεως της εξουσίας εκτιμήσεως την οποία διαθέτει επί του θέματος η Επιτροπή, το Γενικό Δικαστήριο οφείλει να περιορίζεται συγκεκριμένα στον έλεγχο του αν η κατανομή των μελών της συμπράξεως σε κατηγορίες είναι συνεκτική και δικαιολογείται αντικειμενικώς, χωρίς να υποκαθιστά, ευθύς εξ αρχής, την Επιτροπή στην εκτίμησή της.

(βλ. σκέψη 196)

9. Το άρθρο 23, παράγραφος 3, του κανονισμού 1/2003, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα 81 ΕΚ και 82 ΕΚ δεν απαιτεί, σε περίπτωση κατά την οποία επιβάλλονται πρόστιμα σε πλείονες εμπλεκόμενες στην ίδια παράβαση επιχειρήσεις, το ύψος του επιβληθέντος σε μικρού ή μεσαίου μεγέθους επιχείρηση προστίμου να μην υπερβαίνει, σε ποσοστό επί του κύκλου εργασιών, εκείνο των επιβληθέντων στις μεγαλύτερες επιχειρήσεις προστίμων. Πράγματι, όπως προκύπτει από την ανωτέρω διάταξη, τόσο για τις επιχειρήσεις μικρού ή μεσαίου μεγέθους όσο και για τις επιχειρήσεις μεγαλύτερου μεγέθους, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη, για τον καθορισμό του ύψους του προστίμου, η σοβαρότητα και η διάρκεια της παραβάσεως. Κατά το μέτρο που η Επιτροπή επιβάλλει στις επιχειρήσεις που εμπλέκονται στην ίδια παράβαση δικαιολογημένα πρόστιμα για καθεμία από αυτές, σε συνάρτηση με τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παραβάσεως, δεν μπορεί να της προσαφθεί ότι, για ορισμένες από αυτές, το πρόστιμο είναι υψηλότερο, βάσει του κύκλου εργασιών, από το πρόστιμο άλλων επιχειρήσεων. Έτσι, η Επιτροπή δεν οφείλει να μειώσει το ύψος των προστίμων αν οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις είναι μικρομεσαίες. Πράγματι, το μέγεθος της επιχειρήσεως λαμβάνεται υπόψη ήδη από το καθοριζόμενο στο άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και από το άρθρο 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003, καθώς και από τις διατάξεις των κατευθυντηρίων γραμμών, ανώτατο όριο, για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, της Συνθήκης ΕΚΑΧ. Πέραν των ανωτέρω κριτηρίων αφορώντων το μέγεθος, ουδείς λόγος συντρέχει για την αντιμετώπιση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων κατά τρόπο διαφορετικό από τις λοιπές επιχειρήσεις. Το γεγονός ότι οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις είναι μικρομεσαίες δεν τις απαλλάσσει από την υποχρέωσή τους να τηρούν τους περί ανταγωνισμού κανόνες.

(βλ. σκέψεις 199-200)

10. Στο πλαίσιο των κατευθυντήριων γραμμών για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, της Συνθήκης ΕΚΑΧ, οι οποίες προβλέπουν στο σημείο τους 1Α, έκτο εδάφιο, ότι σημαντική διαφορά ως προς το μέγεθος των επιχειρήσεων οι οποίες διέπραξαν παράβαση της ιδίας φύσεως είναι, μεταξύ άλλων, ικανή να δικαιολογήσει διαφοροποίηση για τους σκοπούς της εκτιμήσεως της σοβαρότητας της παραβάσεως, δεν παραβιάζει την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως όταν με την απόφαση της Επιτροπής κατατάσσονται στην ίδια ομάδα πλείονες επιχειρήσεις, η μια εκ των οποίων είχε συνολικό κύκλο εργασιών σαφώς, και μάλιστα «αισθητά», κατώτερο από εκείνο των λοιπών επιχειρήσεων, με βάση τους κύκλους εργασιών τους και τα πολύ παρεμφερή μερίδιά τους επί της αγοράς, καθώς και εφαρμόζεται στην περίπτωσή τους το ίδιο ειδικό αρχικό ποσό.

(βλ. σκέψεις 202, 205)

11. Για τον προσδιορισμό του ύψους του προστίμου σε περίπτωση παραβάσεως των κανόνων περί ανταγωνισμού, πληρούνται οι περί ουσιωδών τύπων επιταγές, όπως είναι η υποχρέωση αιτιολογήσεως, όταν η Επιτροπή διευκρινίζει με την απόφασή της τα στοιχεία εκτιμήσεως τα οποία της επέτρεψαν να προσμετρήσει τη σοβαρότητα και τη διάρκεια της παραβάσεως. Σύμφωνα με τις επιταγές αυτές, η Επιτροπή δεν δεσμεύεται να υποδείξει με την απόφασή της τα αφορώντα τον τρόπο υπολογισμού των προστίμων αριθμητικά στοιχεία, ενώ σε κάθε περίπτωση υπογραμμίζεται ότι η Επιτροπή δεν μπορεί, με αποκλειστική και αυτόματη προσφυγή σε αριθμητικούς τύπους, να απεκδυθεί της εξουσίας της εκτιμήσεως. Όσον αφορά απόφαση επιβάλλουσα πρόστιμα σε πλείονες επιχειρήσεις, το εύρος της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως πρέπει να εκτιμάται, μεταξύ άλλων, υπό το φως του στοιχείου ότι η σοβαρότητα των παραβάσεων πρέπει να αποτιμάται με γνώμονα μεγάλο αριθμό στοιχείων, όπως, μεταξύ άλλων, οι προσιδιάζουσες στην υπόθεση περιστάσεις, η συγκυρία και η ανασχετική σημασία των προστίμων, και τούτο χωρίς να έχει καταρτιστεί υποχρεωτικός ή εξαντλητικός πίνακας κριτηρίων τα οποία πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατ’ ανάγκη.

(βλ. σκέψη 226)

12. Το γεγονός ότι επιχείρηση δεν συμμετέσχε σε πολυμερή σύσκεψη και ότι αυτή έπαυσε να κοινοποιεί πληροφορίες στα λοιπά μέλη της συμπράξεως δεν αρκεί αφεαυτού να καταδείξει ότι δεν συμμετέχει πλέον στη σύμπραξη, άπαξ αυτή δεν αποστασιοποιήθηκε δημοσίως από το περιεχόμενο των συναντήσεων.

(βλ. σκέψεις 240-241, 244)

13. Κατά το άρθρο 23, παράγραφος 3, του κανονισμού 1/2003, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα 81 ΕΚ και 82 ΕΚ, η διάρκεια της παραβάσεως αποτελεί ένα από τα στοιχεία τα οποία πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για τον καθορισμό του ύψους του επιβλητέου στις υπεύθυνες παραβάσεων των κανόνων περί ανταγωνισμού επιχειρήσεις προστίμου.

Ναι μεν οι διατάξεις του σημείου 1 B των κατευθυντηρίων γραμμών για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, της Συνθήκης ΕΚΑΧ, δεν προβλέπουν καμία προσαύξηση για τις παραβάσεις σύντομης διαρκείας, κατά κανόνα μικρότερης του ενός έτους, εφαρμόζεται όμως προσαύξηση για τις παραβάσεις μέσης διαρκείας, κατά κανόνα από ένα έως πέντε έτη, προσαύξηση δυνάμενη, επί παραδείγματι, να ανέλθει μέχρι το 50 % του αρχικού ποσού του προστίμου. Όσον αφορά τις παραβάσεις μεγάλης διαρκείας, κατά κανόνα διαρκείας μεγαλύτερης των πέντε ετών, προβλέπεται μόνον ότι το ποσόν μπορεί να προσαυξηθεί κατά 10 % ετησίως. Οι προσαυξήσεις αυτές δεν είναι αυτόματες, δοθέντος ότι οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές καταλείπουν στην Επιτροπή περιθώριο εκτιμήσεως.

(βλ. σκέψεις 237, 247, 249)

14. Οι κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, της Συνθήκης ΕΚΑΧ, δεν απαριθμούν επιτακτικώς τις ελαφρυντικές περιστάσεις τις οποίες θα όφειλε να λάβει υπόψη της η Επιτροπή για τη μείωση του ποσού βάσεως του προστίμου. Επομένως, η Επιτροπή διατηρεί ορισμένο περιθώριο προκειμένου να εκτιμήσει σφαιρικώς τη σημασία της ενδεχόμενης μειώσεως του ποσού των προστίμων λόγω ελαφρυντικών περιστάσεων. Έτσι, η Επιτροπή ουδαμώς είναι υποχρεωμένη να προβεί, στο πλαίσιο της εξουσίας της εκτιμήσεως, σε μείωση ενός προστίμου λόγω πρόδηλου τερματισμού μιας παραβάσεως, ανεξαρτήτως αν ο τερματισμός αυτός έλαβε χώρα πριν ή μετά τις παρεμβάσεις της.

Ο τερματισμός των θιγουσών τους κανόνες του ανταγωνισμού παραβάσεων ήδη από τις πρώτες παρεμβάσεις της Επιτροπής, όπως προβλέπει το σημείο 3, τρίτη παύλα, των κατευθυντηρίων γραμμών, δύναται ευλόγως να συνιστά ελαφρυντική περίσταση μόνον αν συντρέχουν λόγοι ώστε να υποτεθεί ότι οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις παροτρύνθηκαν να θέσουν τέρμα στις θίγουσες τον ανταγωνισμό συμπεριφορές τους λόγω των συγκεκριμένων παρεμβάσεων. Πράγματι, σκοπός της ανωτέρω διατάξεως είναι η ενθάρρυνση των επιχειρήσεων να παύσουν τις θίγουσες τον ανταγωνισμό συμπεριφορές τους ευθύς αμέσως μόλις η Επιτροπή κινήσει σχετική έρευνα. Δεν εφαρμόζεται μείωση του ύψους του προστίμου στην περίπτωση κατά την οποία η ακλόνητη απόφαση να τεθεί τέρμα στην παράβαση είχε ήδη ληφθεί από τις επιχειρήσεις πριν από την ημερομηνία των πρώτων παρεμβάσεων της Επιτροπής ή σε περίπτωση κατά την οποία η παράβαση είχε ήδη τερματιστεί πριν από την ως άνω ημερομηνία. Η τελευταία αυτή υποθετική περίπτωση ελήφθη επαρκώς υπόψη για τον υπολογισμό της διαρκείας της επιλεγείσας παραβατικής χρονικής περιόδου.

(βλ. σκέψεις 259-260)

15. Οι κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, της Συνθήκης ΕΚΑΧ, προβλέπουν, όσον αφορά τα λαμβανόμενα για τον καθορισμό του αρχικού ποσού υπόψη υποκειμενικά στοιχεία, ότι πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η πραγματική οικονομική ικανότητα των αυτουργών της παραβάσεως να προξενήσουν σημαντική ζημία στους λοιπούς οικονομικούς παράγοντες, ιδίως στους καταναλωτές, το δε ύψος του προστίμου ότι πρέπει να καθορίζεται σε τέτοιο επίπεδο ώστε να διασφαλίζεται αρκούντως ανασχετική φύση. Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες αυτές γραμμές, στις περιπτώσεις όπου εμπλέκονται πλείονες επιχειρήσεις, όπως συμβαίνει με τα καρτέλ, ενδείκνυται ενδεχομένως η στάθμιση του γενικού αρχικού ποσού προκειμένου να ληφθεί υπόψη το ειδικό βάρος και, κατ’ επέκταση, ο πραγματικός αντίκτυπος της παραβατικής συμπεριφοράς κάθε επιχειρήσεως επί του ανταγωνισμού, ιδίως όταν υφίστανται σημαντικές διαφορές μεγέθους μεταξύ των επιχειρήσεων οι οποίες έχουν διαπράξει παράβαση της ιδίας φύσεως, και η συνακόλουθη προσαρμογή του γενικού αρχικού ποσού ανάλογα με τον συγκεκριμένο χαρακτήρα κάθε επιχειρήσεως.

Οι κατευθυντήριες γραμμές δεν εμποδίζουν τον συνολικό αυτό κύκλο εργασιών ή τον κύκλο εργασιών που πραγματοποίησαν οι επιχειρήσεις στην οικεία αγορά, κατά την επιμέτρηση του ποσού του προστίμου, προκειμένου να τηρηθούν οι γενικές αρχές του κοινοτικού δικαίου και όταν το επιβάλλουν οι περιστάσεις.

Έτσι, η κατάταξη των επιχειρήσεων σε δύο κατηγορίες, με γνώμονα τον κύκλο εργασιών τους, δεν συνιστά παράλογο τρόπο λήψεως υπόψη της σχετικής σημασίας τους επί της αγοράς προκειμένου να καθοριστεί το αρχικό ποσό προστίμου, καθ’ ο μέτρο δεν καταλήγει σε χονδροειδώς διαστρεβλωμένη εικόνα της επίδικης αγοράς.

(βλ. σκέψεις 273-275, 280)

16. Σε θέματα ανταγωνισμού το βάρος της αποδείξεως περί επελεύσεως συνεπειών από παράβαση σε συγκεκριμένη αγορά, το οποίο φέρει η Επιτροπή όταν λαμβάνει υπόψη τις συνέπειες αυτές στο πλαίσιο του υπολογισμού του προστίμου με γνώμονα τη σοβαρότητα της παραβάσεως, είναι λιγότερο επαχθές από εκείνο το οποίο φέρει η ίδια οσάκις οφείλει να αποδείξει την ίδια την ύπαρξη παραβάσεως σε περίπτωση συμπράξεως. Πράγματι, για να ληφθεί υπόψη ο πραγματικός αντίκτυπος της συμπράξεως στην αγορά, αρκεί η Επιτροπή να προβάλει «σοβαρούς λόγους για τους οποίους πρέπει ο αντίκτυπος αυτός να ληφθεί υπόψη».

(βλ. σκέψη 301)

17. Τα δικαιώματα άμυνας προσβάλλονται λόγω αποκλίσεως μεταξύ της κοινοποιήσεως των αιτιάσεων και της τελικής αποφάσεως μόνον υπό την προϋπόθεση ότι τυχόν αιτίαση περιλαμβανόμενη στην απόφαση αυτή δεν είχε εκτεθεί κατά τρόπο επαρκή ώστε να επιτρέψει στους αποδέκτες της να αμυνθούν.

Αν τα έγγραφα δεν περιελήφθησαν στην κοινοποίηση των αιτιάσεων, ορθώς η ενδιαφερόμενη επιχείρηση μπορεί να θεωρήσει ότι στερούνταν σημασίας για τη συγκεκριμένη υπόθεση. Μη ενημερώνοντας μια επιχείρηση για το ότι ορισμένα έγγραφα πρόκειται να χρησιμοποιηθούν στην απόφαση, η Επιτροπή δεν της επιτρέπει να διατυπώσει εγκαίρως την άποψή της ως προς την αποδεικτική ισχύ των εγγράφων αυτών. Εξ αυτού έπεται ότι τέτοια έγγραφα δεν μπορούν να θεωρηθούν ως έγκυρα αποδεικτικά στοιχεία σε βάρος της επιχειρήσεως.

Έγγραφο το οποίο χρησιμοποίησε η Επιτροπή προκειμένου να στηρίξει αιτίαση περιλαμβανόμενη στην τελική απόφαση, τη στιγμή μάλιστα κατά την οποία το εν λόγω έγγραφο χρησιμοποιήθηκε και στο πλαίσιο της κοινοποιήσεως των αιτιάσεων προκειμένου να θεμελιωθεί άλλη αιτίαση, μπορεί να περιληφθεί στην κατά της ενδιαφερόμενης επιχειρήσεως απόφαση μόνον αν η τελευταία ήταν σε θέση να συναγάγει ευλόγως, από την κοινοποίηση των αιτιάσεων και από το περιεχόμενο του εγγράφου, τα συμπεράσματα τα οποία η Επιτροπή είχε την πρόθεση να συναγάγει.

(βλ. σκέψεις 313-315)

18. Δεν μπορεί να αναγνωριστεί το δικαίωμα απόλυτης σιωπής μιας επιχειρήσεως η οποία είναι αποδέκτης αποφάσεως περί αιτήσεως παροχής πληροφοριών κατά την έννοια του άρθρου 11, παράγραφος 5, του κανονισμού 17. Πράγματι, η αναγνώριση ενός τέτοιου δικαιώματος θα υπερέβαινε ό,τι είναι αναγκαίο για την κατοχύρωση των δικαιωμάτων άμυνας των επιχειρήσεων και θα συνιστούσε αδικαιολόγητο εμπόδιο στην εκπλήρωση της αποστολής της Επιτροπής να μεριμνά για την τήρηση των κανόνων του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς. Το δικαίωμα σιωπής μπορεί να αναγνωριστεί μόνο στο μέτρο που η οικεία επιχείρηση υποχρεώνεται να παράσχει απαντήσεις με τις οποίες θα οδηγούνταν στο σημείο να παραδεχθεί την ύπαρξη παραβάσεως, με την απόδειξη της οποίας βαρύνεται η Επιτροπή.

Προκειμένου να διαφυλάξει την πρακτική αποτελεσματικότητα του άρθρου 11 του κανονισμού 17, η Επιτροπή νομιμοποιείται να υποχρεώνει τις επιχειρήσεις να παρέχουν όλες τις αφορώσες τα πραγματικά περιστατικά των οποίων έχουν λάβει γνώση απαραίτητες πληροφορίες και να της προσκομίζουν, εν ανάγκη, τα σχετικά έγγραφα τα οποία βρίσκονται στην κατοχή τους, έστω και αν αυτά μπορούν να χρησιμοποιηθούν προκειμένου να αποδειχθεί η ύπαρξη στρεφόμενης κατά του ανταγωνισμού συμπεριφοράς. Η εν λόγω εξουσία λήψεως πληροφοριών εκ μέρους της Επιτροπής δεν προσκρούει ούτε στο άρθρο 6, παράγραφοι 1 και 2, της Συμβάσεως για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών ούτε στη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Εν πάση περιπτώσει, το γεγονός ότι ο αποδέκτης της αιτήσεως παροχής πληροφοριών οφείλει να απαντήσει στις ερωτήσεις της Επιτροπής σχετικά με αμιγώς πραγματικά γεγονότα και να προσκομίσει τα ζητούμενα προϋπάρχοντα έγγραφα δεν μπορεί να συνιστά παραβίαση της αρχής του σεβασμού των δικαιωμάτων άμυνας ή του δικαιώματος για μια δίκαιη δίκη, που παρέχουν, στον τομέα του δικαίου του ανταγωνισμού, προστασία ισοδύναμη με αυτή που εγγυάται το άρθρο 6 της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών. Συγκεκριμένα, ο αποδέκτης της αιτήσεως παροχής πληροφοριών έχει κάθε δικαίωμα να αποδείξει αργότερα, στο πλαίσιο της διοικητικής διαδικασίας ή ενώπιον του κοινοτικού δικαστή, ότι τα γεγονότα που εξέθεσε στις απαντήσεις του ή τα έγγραφα που κοινοποίησε έχουν διαφορετικό νόημα από αυτό που δέχθηκε η Επιτροπή.

Τέλος, όταν η Επιτροπή, υποβάλλοντας αίτηση παροχής πληροφοριών δυνάμει του άρθρου 11 του κανονισμού 17, εκτός από τις ερωτήσεις που αφορούν αμιγώς πραγματικά περιστατικά και από τα αιτήματα προσκομίσεως υφιστάμενων εγγράφων, ζητεί από μια επιχείρηση να περιγράψει το αντικείμενο και το περιεχόμενο διαφόρων συσκέψεων στις οποίες μετέσχε, καθώς και τα αποτελέσματα ή τα συμπεράσματα αυτών, ενώ είναι σαφές ότι η Επιτροπή υποψιάζεται ότι το αντικείμενό τους ήταν ο περιορισμός του ανταγωνισμού, μια τέτοια αίτηση μπορεί να υποχρεώσει την εν λόγω επιχείρηση να ομολογήσει τη συμμετοχή της σε παράβαση των κοινοτικών κανόνων του ανταγωνισμού, οπότε η εν λόγω επιχείρηση δεν οφείλει να απαντήσει σ’ αυτού του είδους τις ερωτήσεις. Σε μια τέτοια περίπτωση, το γεγονός ότι η επιχείρηση παρέσχε τουλάχιστον πληροφοριακά στοιχεία επί των σημείων αυτών πρέπει να θεωρηθεί ως αυθόρμητη συνεργασία της επιχειρήσεως, ικανή να δικαιολογήσει μείωση του προστίμου κατ’ εφαρμογή της ανακοινώσεως περί συνεργασίας. Σε παρόμοια υποθετική περίπτωση, οι επιχειρήσεις δεν μπορούν να ισχυρίζονται ότι προσβλήθηκε το δικαίωμά τους να μην αυτοενοχοποιούνται εκ του γεγονότος ότι απήντησαν οικειοθελώς σε παρόμοια αίτηση.

(βλ. σκέψεις 326-329)

19. Στο πλαίσιο διοικητικής διαδικασίας κινηθείσας σχετικά με απαγορευμένη σύμπραξη, η συνεργασία μιας επιχειρήσεως κατά την έρευνα δεν γεννά δικαίωμα για μείωση του προστίμου όταν η συνεργασία αυτή δεν υπερβαίνει τα όρια των υποχρεώσεων τις οποίες υπέχει η εν λόγω επιχείρηση κατά το άρθρο 11, παράγραφοι 4 και 5, του κανονισμού 17. Αντιθέτως, στην περίπτωση κατά την οποία μια επιχείρηση παρέχει, απαντώντας στην αίτηση περί παροχής πληροφοριών δυνάμει του άρθρου 11, πληροφορίες υπερβαίνουσες κατά πολύ εκείνες, την προσκόμιση των οποίων δύναται να απαιτήσει η Επιτροπή δυνάμει του ιδίου άρθρου, η επιχείρηση μπορεί να τύχει μειώσεως του προστίμου.

(βλ. σκέψη 340)

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (πέμπτο τμήμα)

της 28ης Απριλίου 2010 ( )

«Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Ευρωπαϊκή αγορά του βιομηχανικού νήματος – Απόφαση διαπιστώνουσα παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας EΟΧ – Έννοια της ενιαίας παραβάσεως – Ορισμός της αγοράς – Πρόστιμα – Ανώτατο όριο του προστίμου – Σοβαρότητα και διάρκεια της παραβάσεως – Ελαφρυντικές περιστάσεις – Συνεργασία – Αναλογικότητα – Ίση μεταχείριση – Δικαιώματα άμυνας – Κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό του ύψους των προστίμων»

Στην υπόθεση T‑446/05,

Amann & Söhne GmbH & Co. KG, με έδρα το Bönnigheim (Γερμανία),

Cousin Filterie SAS, με έδρα το Wervicq-Sud (Γαλλία),

εκπροσωπούμενες από τους A. Röhling, M. Dietrich και C. Horstkotte, δικηγόρους,

προσφεύγουσες,

κατά

Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εκπροσωπούμενης από τον F. Castillo de la Torre και την K. Mojzesowicz, επικουρούμενους από τον G. Eickstädt, δικηγόρο,

καθής,

με αντικείμενο αίτημα περί ακυρώσεως της αποφάσεως C(2005) 3452 της Επιτροπής, της 14ης Σεπτεμβρίου 2005, σχετικά με διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 81 [ΕΚ] και του άρθρου 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ (Υπόθεση COMP/38.337 PO/Fil), όπως αυτή τροποποιήθηκε με την απόφαση C (2005) 3765 της Επιτροπής, της 13ης Οκτωβρίου 2005, επικουρικώς δε αίτημα περί μειώσεως του επιβληθέντος στις προσφεύγουσες με την ως άνω απόφαση προστίμου,

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πέμπτο τμήμα),

συγκείμενο από τους M. Βηλαρά, πρόεδρο, M. Prek (εισηγητή) και V. M. Ciucǎ, δικαστές,

γραμματέας: T T. Weiler, υπάλληλος διοικήσεως,

έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 17ης Δεκεμβρίου 2008,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Ιστορικό της διαφοράς

Α – Αντικείμενο της διαφοράς

1 Με την απόφαση C(2005) 3452, της 14ης Σεπτεμβρίου 2005, σχετικά με διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 81 [ΕΚ] και του άρθρου 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ (Υπόθεση COMP/38.337 PO/Fil, στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση), όπως αυτή τροποποιήθηκε με την απόφαση C(2005) 3765 της Επιτροπής, της 13ης Οκτωβρίου 2005, περίληψη της οποίας δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ενώσεως της 26ης Ιανουαρίου 2008 (ΕΕ C 21, σ. 10), η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων διαπίστωσε ότι οι προσφεύγουσες, Amann & Söhne GmbH & Co. KG (στο εξής: Amann) και Cousin Filterie SAS (στο εξής: Cousin), είχαν συμμετάσχει σε σύνολο συμφωνιών και εναρμονισμένων πρακτικών στην αγορά του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος (στο εξής: προοριζόμενο για την αυτοκινητοβιομηχανία νήμα) εντός του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ) για την περίοδο από τους μήνες Μάιο/Ιούνιο 1998 έως τις 15 Μαΐου 2000, η δε Amann είχε συμμετάσχει και σε σύνολο συμφωνιών και εναρμονισμένων πρακτικών για την αγορά βιομηχανικού νήματος εξαιρουμένου του τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας (στο εξής: βιομηχανικό νήμα) εντός των χωρών της Μπενελούξ, αλλά και της Δανίας, της Φινλανδίας, της Νορβηγίας και της Σουηδίας (στο εξής: σκανδιναβικές χώρες) για την περίοδο από τον Ιανουάριο 1990 έως τον Σεπτέμβριο 2001.

2 Η Επιτροπή επέβαλε, αφενός, στις Amann και Cousin, αλληλεγγύως υπεύθυνες, πρόστιμο ύψους 4,888 εκατομμυρίων ευρώ λόγω της συμμετοχής τους στο καρτέλ του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος εντός του ΕΟΧ και, αφετέρου, στην Amann πρόστιμο ύψους 13,09 εκατομμυρίων ευρώ λόγω της συμμετοχής της στο καρτέλ για το βιομηχανικό νήμα στις χώρες Μπενελούξ και στις σκανδιναβικές χώρες.

Β – Διοικητική διαδικασία

3 Η Επιτροπή διενήργησε ελέγχους στις 7 και 8 Νοεμβρίου 2001, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 14, παράγραφος 3, του κανονισμού 17 του Συμβουλίου, της 6ης Φεβρουαρίου 1962, πρώτου κανονισμού εφαρμογής των άρθρων [81 ΕΚ] και [82 ΕΚ] (ΕΕ ειδ. έκδ. 08/001, σ. 25), στις εγκαταστάσεις διαφόρων παραγωγών κλωστοϋφαντουργικού νήματος. Οι έλεγχοι αυτοί πραγματοποιήθηκαν κατόπιν πληροφοριών που παρέσχε τον Αύγουστο 2000 η The English Needle & Tackle Co. (προσβαλλόμενη απόφαση, αιτιολογική σκέψη 78).

4 Η Coats Viyella plc (στο εξής: Coats) υπέβαλε στις 26 Νοεμβρίου 2001 αίτηση περί επιδείξεως επιεικείας σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη μη επιβολή ή τη μείωση των προστίμων σε περιπτώσεις συμπράξεων (ΕΕ 1996, C 207, σ. 4, στο εξής: ανακοίνωση περί συνεργασίας), αίτηση στην οποία είχαν επισυναφθεί στοιχεία προκειμένου να αποδειχθεί η ύπαρξη των ακολούθων συμπράξεων: πρώτον, σύμπραξη στην αγορά του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος εντός του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΟΧ), δεύτερον, σύμπραξη στην αγορά του προοριζόμενου για τη βιομηχανία του Ηνωμένου Βασιλείου νήματος και, τρίτον, σύμπραξη στην αγορά του προοριζόμενου για τη βιομηχανία εντός των χωρών της Μπενελούξ, καθώς και των σκανδιναβικών χωρών νήματος (προσβαλλόμενη απόφαση, αιτιολογική σκέψη 82).

5 Με βάση τα αποσπασθέντα κατά τις έρευνες έγγραφα καθώς και από τα κοινοποιηθέντα από την Coats, η Επιτροπή απηύθυνε στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις τους μήνες Μάρτιο και Αύγουστο 2003, σύμφωνα με το άρθρο 11 του κανονισμού 17, αιτήσεις περί παροχής πληροφοριών (προσβαλλόμενη απόφαση, αιτιολογική σκέψη 83).

6 Η Επιτροπή εξέδωσε στις 18 Μαρτίου 2004 κοινοποίηση αιτιάσεων την οποία απηύθυνε σε πλείονες επιχειρήσεις λόγω της συμμετοχής τους σε μία ή περισσότερες από τις συμπράξεις για τις οποίες γίνεται λόγος ανωτέρω στη σκέψη 4 και μεταξύ των οποίων καταλέγεται η αγορά του προοριζόμενου για τη βιομηχανία εντός της Μπενελούξ και των σκανδιναβικών χωρών νήματος.

7 Όλες οι επιχειρήσεις που ήσαν αποδέκτες της κοινοποιήσεως αιτιάσεων υπέβαλαν γραπτές παρατηρήσεις (προσβαλλόμενη απόφαση, αιτιολογική σκέψη 90).

8 Στις 19 και 20 Ιουλίου 2004 πραγματοποιήθηκε ακρόαση (προσβαλλόμενη απόφαση, αιτιολογική σκέψη 92).

9 Στις 24 Σεπτεμβρίου 2004 παρεσχέθη στα μέρη η δυνατότητα προσβάσεως στη μη εμπιστευτική εκδοχή των απαντήσεως επί της κοινοποιήσεως των αιτιάσεων και επί των παρατηρήσεων των μερών κατά την ακρόαση, τους δόθηκε δε προθεσμία υποβολής περαιτέρω παρατηρήσεων (προσβαλλόμενη απόφαση, αιτιολογική σκέψη 93).

10 Η Επιτροπή εξέδωσε στις 14 Σεπτεμβρίου 2005 την προσβαλλόμενη απόφαση.

Γ – Η προσβαλλόμενη απόφαση

1. Οι επίδικες αγορές

Οι αγορές των προϊόντων

11 Με την προσβαλλόμενη απόφασή της, η Επιτροπή διευκρινίζει ότι ο κλάδος της νηματουργίας μπορεί να υποδιαιρεθεί σε δύο τμήματα, ήτοι, αφενός, στο τμήμα που χρησιμοποιείται από τη βιομηχανία για τη ραφή ή το κέντημα διαφόρων ειδών ενδύσεως ή άλλων, όπως δερμάτινων προϊόντων, υφασμάτινων καθισμάτων αυτοκινήτων και στρωμάτων, και, αφετέρου, στο προοριζόμενο για οικιακούς σκοπούς νήμα που χρησιμοποιούν οι ιδιώτες για εργασίες ραπτικής ή επιδιορθώσεων και για ψυχαγωγικές δραστηριότητες (προσβαλλόμενη απόφαση, αιτιολογική σκέψη 9).

12 Όσον αφορά το τμήμα του βιομηχανικού νήματος, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, μπορεί να διαιρεθεί σε τρεις κατηγορίες αναλόγως της χρήσεώς του: στο νήμα προς ραφή, το οποίο προορίζεται για τα έτοιμα ενδύματα, χρησιμοποιούμενο για διάφορους τύπους ενδυμάτων, στο νήμα κεντήματος, το οποίο χρησιμοποιείται στις αυτοματοποιημένες βιομηχανικές μηχανές κεντήματος για να κοσμεί ενδύματα, αθλητικά υποδήματα και υφάσματα οικιακής χρήσεως, και στο ειδικό νήμα που χρησιμοποιείται σε διάφορους κλάδους όπως την υποδηματοποιία, τα δερμάτινα είδη και το αυτοκίνητο (προσβαλλόμενη απόφαση, αιτιολογική σκέψη 11).

13 Όπως προκύπτει επίσης από την προσβαλλόμενη απόφαση, το προοριζόμενο για τη βιομηχανία νήμα μπορεί να υποδιαιρεθεί σε πλείονες κατηγορίες ανάλογα με τον τύπο της ίνας και τη δομή του νήματος (προσβαλλόμενη απόφαση, αιτιολογική σκέψη 12).

14 Με την προσβαλλόμενη απόφασή της, η Επιτροπή θεωρεί ότι το προοριζόμενο για τη βιομηχανία νήμα δύναται να εκληφθεί από απόψεως προσφοράς ως συνιστών ενιαία αγορά προϊόντος καθόσον δεν υφίσταται αυστηρή αντιστοιχία μεταξύ της τελικής χρήσεως και του τύπου της ίνας και/ή της δομής του νήματος. Η Επιτροπή διευκρινίζει ότι, κατά την Coats, ορισμένοι πελάτες του κλάδου των ετοίμων ενδυμάτων χρησιμοποιούν ειδικά νήματα, ενώ ορισμένοι πελάτες του κλάδου του κεντήματος χρησιμοποιούν το χρησιμοποιούμενο για την ένδυση νήμα. Προσθέτει ότι η Coats υπογράμμισε ότι οι διαδικασίες παραγωγής του προοριζόμενου για τα έτοιμα ενδύματα νήματος, του νήματος κεντήματος και των διαφόρων τύπων ειδικών νημάτων ήσαν ενδεχομένως κοινές ή ευχερώς εναλλάξιμες (προσβαλλόμενη απόφαση, αιτιολογική σκέψη 13).

15 Πάντως, με την προσβαλλόμενη απόφασή της, η Επιτροπή διακρίνει μεταξύ του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος, αφενός, και εκείνου που προορίζεται για τη βιομηχανία εκτός του κλάδου των αυτοκινήτων, αφετέρου. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή θεωρεί ότι, μολονότι οι διαδικασίες της παραγωγής των δυο αυτών τύπων νημάτων είναι παρεμφερείς ή ευχερώς εναλλάξιμες, η ζήτηση της αυτοκινητοβιομηχανίας προέρχεται από πελάτες μεγάλου διαμετρήματος οι οποίοι επιβάλλουν υψηλότερες προδιαγραφές για ορισμένα προϊόντα τα οποία χρησιμοποιούν, όπως επί παραδείγματι το χρησιμοποιούμενο για τις ζώνες ασφαλείας νήμα, και οι οποίοι ενδιαφέρονται για την ομοιομορφία των προϊόντων στις διάφορες χώρες όπου τούτο επιβάλλεται για τη βιομηχανία τους (προσβαλλόμενη απόφαση, αιτιολογική σκέψη 14).

16 Στην υπό κρίση υπόθεση, οι αγορές των προϊόντων υπό το πρίσμα των οποίων εξετάζονται οι προσαπτόμενες στις προσφεύγουσες παραβάσεις είναι εκείνες του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος και, όσον αφορά την προσαπτόμενη στην Amann παράβαση, εκείνη του βιομηχανικού νήματος.

Οι γεωγραφικές αγορές

17 Η Επιτροπή διευκρινίζει στην προσβαλλόμενη απόφασή της ότι η αγορά του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος πρέπει να διακρίνεται από εκείνη του βιομηχανικού νήματος λόγω των προαναφερθεισών υψηλότερων προδιαγραφών που απαιτούν ομοιομορφία εντός του ΕΟΧ. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι μόνον ορισμένοι προμηθευτές είναι σε θέση να προσφέρουν τυποποιημένα τα εν λόγω προϊόντα για το σύνολο του ΕΟΧ. Οι λόγοι έγκεινται στο γεγονός ότι οι αγοραστές έχουν ανάγκη ομοιομόρφων νημάτων ώστε να διευκολύνεται η παραγωγή τους εντός διαφόρων χωρών, ότι τα νήματα αυτά πρέπει να ανταποκρίνονται σε συγκεκριμένες ποιοτικές προδιαγραφές (επί παραδείγματι, το χρησιμοποιούμενο για τις ζώνες ασφαλείας νήμα) και ότι, όσον αφορά ζητήματα απτόμενα της ποιότητας των προϊόντων και της ευθύνης, είναι ουσιώδης η δυνατότητα εντοπισμού της προελεύσεως της παραγωγής των εν λόγω νημάτων (προσβαλλόμενη απόφαση, αιτιολογικές σκέψεις 21 και 22).

18 Αντιθέτως, όσον αφορά το βιομηχανικό νήμα, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι, σύμφωνα με τις παρασχεθείσες από τα ενδιαφερόμενη μέρη πληροφορίες, η επίδικη γεωγραφική αγορά για το βιομηχανικό νήμα είναι περιφερειακή, προσθέτει ότι η περιφέρεια καλύπτει ενδεχομένως, ανάλογα με την περίπτωση, πλείονες χώρες του ΕΟΧ, όπως επί παραδείγματι, τις χώρες της Μπενελούξ ή τις σκανδιναβικές χώρες, ή μία μόνο χώρα, όπως επί παραδείγματι το Ηνωμένο Βασίλειο (προσβαλλόμενη απόφαση, αιτιολογική σκέψη 17).

19 Όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, η γεωγραφική αγορά η οποία αποτελεί αντικείμενο της προσαπτόμενης στην Amann παραβάσεως για το βιομηχανικό νήμα είναι αυτή των χωρών της Μπενελούξ και των σκανδιναβικών χωρών, ενώ αυτή η οποία αποτελεί αντικείμενο της προσαπτόμενης στην προσφεύγουσα παραβάσεως σχετικά με το προοριζόμενο για την αυτοκινητοβιομηχανία νήμα καταλαμβάνει τον ΕΟΧ.

2. Μέγεθος και δομή των επίδικων αγορών

20 Με την προσβαλλόμενη απόφαση της, η Επιτροπή διευκρινίζει ότι ο αριθμός πωλήσεων του βιομηχανικού νήματος εντός των χωρών της Μπενελούξ και των σκανδιναβικών χωρών ανερχόταν σε 50 περίπου εκατομμύρια ευρώ το 2000 και σε περίπου 40 εκατομμύρια ευρώ το 2004, ενώ ο αριθμός πωλήσεων του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος ανερχόταν σε 20 περίπου εκατομμύρια ευρώ το 1999 (προσβαλλόμενη απόφαση, αιτιολογικές σκέψεις 28 και 35).

21 Στην ίδια απόφαση αναφέρεται επίσης ότι, περί τα τέλη της δεκαετίας του 90, οι κύριοι προμηθευτές βιομηχανικού νήματος εντός της Μπενελούξ και των σκανδιναβικών χωρών ήσαν μεταξύ άλλων οι Amann, Barbour Threads Ltd (στο εξής: Barbour) πριν από την εξαγορά της εκ μέρους της Coats, Belgian Sewing Thread NV (στο εξής: BST), Coats, Gütermann AG και Zwicky & Co. AG (στο εξής: Zwicky), ενώ μεταξύ άλλων οι προσφεύγουσες εταιρίες, Coats, Oxley Threads Ltd (στο εξής: Oxley), Gütermann και Zwicky ήσαν οι προμηθευτές του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος.

3. Περιγραφή των παραβατικών συμπεριφορών

22 Με την προσβαλλόμενη απόφασή της, η Επιτροπή διευκρινίζει ότι οι προσαπτόμενες στις προσφεύγουσες και αφορώσες τη σύμπραξη στην αγορά του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία εντός του ΕΟΧ νήματος συμπεριφορές σημειώθηκαν από τους μήνες Μάιο/Ιούνιο 1998 έως Μάιο 2000.

23 Οι συμμετέχοντες στη σύμπραξη για την αγορά του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία εντός του ΕΟΧ νήματος είχαν ως κύριο στόχο τη διατήρηση των τιμών σε υψηλό επίπεδο (προσβαλλόμενη απόφαση, αιτιολογική σκέψη 214).

24 Προς τούτο, πραγματοποιήθηκαν πέντε συσκέψεις κατά τη διάρκεια των οποίων οι συμμετέχοντες κατήρτισαν κατ’ αρχάς δύο τύπους ενδεικτικών τιμών για τα πωλούμενα στον ευρωπαϊκό κλάδο αυτοκινήτων προϊόντα βάσεως, τον ένα τύπο ισχύοντα για τους υφιστάμενους πελάτες και τον άλλο για τους νέους πελάτες. Ακολούθως, αντηλλάγησαν πληροφορίες επί των εφαρμοζομένων στους κατ’ ιδίαν πελάτες τιμών και επί των ελαχίστων ενδεικτικών τιμών. Τέλος, οι συμμετέχοντες ανέλαβαν τη δέσμευση να αποφεύγουν τον μεταξύ τους ανταγωνισμό διά των τιμών υπέρ του εγκεκριμένου προμηθευτή (προσβαλλόμενη απόφαση, αιτιολογική σκέψη 215).

25 Όσον αφορά τις σχετικές με τη σύμπραξη στην αγορά του βιομηχανικού νήματος εντός των χωρών της Μπενελούξ και των σκανδιναβικών χωρών συμπεριφορές, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι έλαβαν χώρα κατά τη διάρκεια των ετών 1990 έως 2001.

26 Κατά την Επιτροπή, αναφορικά με τη σύμπραξη στην αγορά του βιομηχανικού νήματος εντός της χωρών της Μπενελούξ και των σκανδιναβικών χωρών, οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις πραγματοποίησαν συναντήσεις τουλάχιστον άπαξ ετησίως, οι δε σχετικές συσκέψεις είχαν οργανωθεί ώστε να περιλαμβάνουν δύο συνόδους, μία αφιερωμένη στην αγορά των χωρών της Μπενελούξ και έτερη σε εκείνη των σκανδιναβικών χωρών, ενώ αντικειμενικός σκοπός τους ήταν η διατήρηση των τιμών σε υψηλό επίπεδο σε κάθε μια από τις εν λόγω δύο αγορές.

27 Οι συμμετέχοντες αντάλλασσαν τιμοκαταλόγους και πληροφορίες περί των εκπτώσεων, της εφαρμογής αυξήσεων στις τιμές καταλόγου, των χαμηλότερων τιμών και της αυξήσεως των ειδικών τιμών που ίσχυαν για ορισμένους πελάτες. Είχαν επίσης συναφθεί συμφωνίες για τους μελλοντικούς τιμοκαταλόγους, για το ελάχιστο όριο εκπτώσεως, για τις μειώσεις των εκπτώσεων και για την αύξηση των ειδικών τιμών που ίσχυαν για ορισμένους πελάτες, καθώς και συμφωνίες με σκοπό την αποφυγή του μεταξύ τους ανταγωνισμού διά των τιμών υπέρ του εγκεκριμένου προμηθευτή και προς κατανομή της πελατείας μεταξύ τους (προσβαλλόμενη απόφαση, αιτιολογικές σκέψεις 99 έως 125).

4. Το διατακτικό της προσβαλλόμενης αποφάσεως

28 Στο άρθρο 1, παράγραφος 3, της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι έξι επιχειρήσεις, μεταξύ των οποίων οι προσφεύγουσες, είχαν παραβεί το άρθρο 81, παράγραφος 1, ΕΚ, και το άρθρο 53, παράγραφος 1, της Συμφωνίας ΕΟΧ, συμμετέχοντας σε σύνολο συμφωνιών και εναρμονισμένων πρακτικών στην αγορά του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία εντός του ΕΟΧ νήματος, όσον αφορά τις προσφεύγουσες, για το χρονικό διάστημα από τους μήνες Μάιο/Ιούνιο 1998 έως Μάιο 2000. Ομοίως, στο άρθρο 1, παράγραφος 1, της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι οκτώ επιχειρήσεις, μεταξύ των οποίων και η Amann, είχαν παραβεί το άρθρο 81, παράγραφος 1, ΕΚ, και το άρθρο 53, παράγραφος 1, της Συμφωνίας ΕΟΧ, συμμετέχοντας σε σύνολο συμφωνιών και εναρμονισμένων πρακτικών στην αγορά του βιομηχανικού νήματος εντός των χωρών της Μπενελούξ και των σκανδιναβικών χωρών, όσον αφορά την Amann, για το χρονικό διάστημα από τον Ιανουάριο 1990 έως τον Σεπτέμβριο 2001.

29 Κατά το άρθρο 2, πρώτο εδάφιο, της προσβαλλόμενης αποφάσεως, επεβλήθησαν τα ακόλουθα πρόστιμα:

α) για τη σύμπραξη στην αγορά του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία εντός του ΕΟΧ νήματος:

– στις αλληλεγγύως υπεύθυνες προσφεύγουσες: 4,888 εκατομμύρια ευρώ·

– στην Coats: 0,65 εκατομμύριο ευρώ·

– στην Oxley: 1,271 εκατομμύρια ευρώ·

– στις αλληλεγγύως υπεύθυνες Barbour and Hicking Pentecost plc: 0,715 εκατομμύριο ευρώ·

β) για τη σύμπραξη στην αγορά του βιομηχανικού νήματος εντός των Χωρών της Μπενελούξ και των σκανδιναβικών χωρών, μεταξύ άλλων:

– στην Coats: 15,05 εκατομμύρια ευρώ·

– στην Amann: 13,09 εκατομμύρια ευρώ·

– στην BST: 0,979 εκατομμύριο ευρώ·

– στην Gütermann: 4,021 εκατομμύρια ευρώ·

– στη Zwicky: 0,174 εκατομμύριο ευρώ.

Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων

30 Με δικόγραφα που κατέθεσαν στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου [νυν Γενικού Δικαστηρίου] στις 22 Δεκεμβρίου 2005, οι προσφεύγουσες άσκησαν την υπό κρίση προσφυγή.

31 Δεδομένου ότι η σύνθεση των τμημάτων του Πρωτοδικείου τροποποιήθηκε, ο εισηγητής δικαστής τοποθετήθηκε στο πέμπτο τμήμα, στο οποίο ανατέθηκε, κατά συνέπεια, η υπό κρίση υπόθεση.

32 Οι προσφεύγουσες ζητούν από το Γενικό Δικαστήριο:

– να ακυρώσει την προσβαλλόμενη απόφαση καθ’ ο μέτρο τις αφορά·

– επικουρικώς, να μειώσει δεόντως το ύψος του προστίμου·

– να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.

33 Η Επιτροπή ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:

– να απορρίψει την προσφυγή·

– να καταδικάσει τις προσφεύγουσες στα δικαστικά έξοδα.

Σκεπτικό

34 Πρώτον, οι προσφεύγουσες επικαλούνται έναν λόγο ακυρώσεως με τον οποίο σκοπείται η ακύρωση της προσβαλλόμενης αποφάσεως και ο οποίος αντλείται από παράβαση του άρθρου 7, παράγραφος 1, πρώτη περίοδος, του κανονισμού (ΕΚ) 1/2003 του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2002, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα 81 [ΕΚ] και 82 [ΕΚ] (ΕΕ 2003, L 1, σ. 1).

35 Δεύτερον, οι προσφεύγουσες επικαλούνται σειρά λόγων αφορώντων την κατάργηση του προστίμου. Αφενός, προσάπτουν στην Επιτροπή ότι τους επέβαλε πρόστιμο, το ύψος του οποίου υπερβαίνει το ανώτατο όριο του 10 % του κύκλου εργασιών τους. Αφετέρου, οι προσφεύγουσες επικαλούνται επτά λόγους ακυρώσεως αντλούμενους, αντιστοίχως, από παραβίαση των αρχών της ίσης μεταχειρίσεως και της αναλογικότητας κατά την επιβολή του προστίμου, από τον πεπλανημένο προσδιορισμό του αρχικού ποσού του επιβληθέντος για την αφορώσα το βιομηχανικό νήμα σύμπραξη προστίμου, από τον πεπλανημένο υπολογισμό της διαρκείας της παραβάσεως στην αγορά του βιομηχανικού νήματος, από τον μη συνυπολογισμό ορισμένων ελαφρυντικών περιστάσεων αφορωσών την παράβαση στην αγορά του βιομηχανικού νήματος, από τον πεπλανημένο υπολογισμό του αρχικού ποσού και του βασικού ποσού του επιβληθέντος για την παράβαση στην αγορά του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος προστίμου, από τον μη συνυπολογισμό του ότι δεν τέθηκε σε εφαρμογή η αφορώσα το προοριζόμενο για την αυτοκινητοβιομηχανία νήμα σύμπραξη και από την προσβολή του δικαιώματος ακροάσεως και των δικαιωμάτων άμυνας.

Α – Επί του αντλούμενου από παράβαση του άρθρου 7, παράγραφος 1, πρώτη περίοδος, του κανονισμού 1/2003 λόγου ακυρώσεως τον οποίο επικαλούνται οι προσφεύγουσες και με τον οποίο σκοπείται η ακύρωση της προσβαλλόμενης αποφάσεως

1. Επιχειρήματα των διαδίκων

36 Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι οι προσαπτόμενες στις ίδιες παραβάσεις συνιστούν ενιαία παράβαση κατά την έννοια του άρθρου 7, παράγραφος 1, πρώτη περίοδος, του κανονισμού 1/2003, καθόσον οι αγορές του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος αλλά και εκείνη του βιομηχανικού νήματος δεν αποτελούν διακριτές γεωγραφικές ή αγορές προϊόντων, ότι υφίσταται κοινό αντικειμενικό στοιχείο μεταξύ των εν λόγω συμπράξεων και ότι τα κριτήρια στα οποία προσέτρεξε η Επιτροπή προκειμένου να διαπιστώσει την έλλειψη ενιαίας παραβάσεως δεν είναι έγκυρα.

37 Όσον αφορά, πρώτον, την ύπαρξη ενιαίας αγοράς προϊόντων, οι προσφεύγουσες αμφισβητούν ότι επιβεβαίωσαν ρητώς ότι το προοριζόμενο για την ένδυση νήμα καθώς και το προοριζόμενο για την αυτοκινητοβιομηχανία νήμα ενέπιπταν σε δύο διαφορετικές αγορές. Συγκεκριμένα, η απάντηση της Amann στο αίτημα περί παροχής πληροφοριών, όπου η αγορά του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος χαρακτηρίζονταν ως παγκόσμια, ουδόλως ισοδυναμεί με αναγνώριση του φερόμενου ως αυτοτελούς χαρακτήρα της εν λόγω αγοράς. Επιπλέον, αφού γνωστοποίησε τις εκτιμήσεις της για έξι διαφορετικά τμήματα νήματος, η Amann δεν ήταν σε θέση να το πράξει για το προοριζόμενο για τον κλάδο του αυτοκινήτου νήματος.

38 Κατά τις προσφεύγουσες, οι δηλώσεις άλλων επιχειρηματιών, όπως οι Coats και Gütermann, δεν δύνανται να οδηγήσουν στο συμπέρασμα ότι η αγορά του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος διακρίνεται από εκείνη του βιομηχανικού νήματος.

39 Η ως προς τον ενιαίο χαρακτήρα της αγοράς άποψη των προσφευγουσών επιβεβαιώνεται από την εκ μέρους όλων των επιχειρήσεων παρουσίαση των προϊόντων. Αυτό συμβαίνει ειδικότερα με την κατάτμηση εκ μέρους των Gütermann, Amann και Coats. Εξ αυτής προκύπτει ότι μπορεί να γίνει χρήση του ιδίου νήματος σε πλείονες τομείς.

40 Το ότι υφίστανται αυστηρότερες τυποποιημένες προδιαγραφές τις οποίες απαιτούν οι σημαντικοί πελάτες της αυτοκινητοβιομηχανίας δεν δικαιολογεί περαιτέρω τη διάκριση μεταξύ βιομηχανικού νήματος και νήματος προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία. Συγκεκριμένα, τα νήματα παράγονται κατά κανόνα σύμφωνα με τις απαιτήσεις της αυτοκινητοβιομηχανίας και παραδίδονται στην ίδια ποιότητα στους σημαντικούς πελάτες άλλων βιομηχανικών τομέων. Εξάλλου, η παραγωγή των δύο τύπων νημάτων διαφορετικών ποιοτήτων δεν δικαιολογείται από οικονομικής απόψεως. Έτσι, τα χαρακτηριστικά τεχνικά γνωρίσματα του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος ταυτίζονται κατά τα ουσιώδη με εκείνα του βιομηχανικού νήματος. Επομένως, είναι εναλλάξιμα, ενώ η εμπορία τους χωρεί με γνώμονα όχι τους πελάτες αλλά τα προϊόντα.

41 Δεύτερον, οι προσφεύγουσες προσάπτουν στην Επιτροπή ότι δεν εξέτασε αν οι διάφορες προσαπτόμενες συμπεριφορές συνδέονταν μεταξύ τους μέσω ενός κοινού αντικειμενικού στοιχείου και αν συνιστούσαν ως εκ τούτου ενιαία παράβαση. Η ίδια η Επιτροπή διαπίστωσε ότι οι παραβάσεις συνίσταντο σε όλες εκείνες που είναι ικανές να στρεβλώσουν την ομαλή εξέλιξη των τιμών στην επίδικη αγορά.

42 Το γεγονός ότι πρόκειται για συμφωνίες επί των τιμών και ότι οι υιοθετηθείσες για τις οικείες περιοχές λύσεις ταυτίζονται στην πράξη ενισχύει την άποψη περί του ενιαίου χαρακτήρα των διαπιστωθεισών παραβάσεων. Οι προσφεύγουσες προσθέτουν ότι, στην πλειονότητα των κρατών μελών, το αντικειμενικό στοιχείο έγκειται στο καθοριστικής σημασίας κριτήριο της διαπιστώσεως ενιαίας παραβάσεως.

43 Ισχυρίζονται επίσης ότι, λόγω του μεσαίου μεγέθους των περισσοτέρων από τις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις, τα διευθυντικά στελέχη και οι μέτοχοί τους έπρεπε κατ’ ανάγκη να έχουν γνώση των διαφόρων παραβάσεων. Διευκρινίζουν ότι καθ’ ο μέτρο τις αφορά, το υποκειμενικό στοιχείο απορρέει περαιτέρω από την έλλειψη στεγανού των εσωτερικών αρμοδιοτήτων στον τομέα της εμπορίας του βιομηχανικού νήματος και του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος.

44 Επίσης, επισημαίνουν κατ’ ουσίαν την έλλειψη συνοχής του τρόπου με τον οποίο ενήργησε η Επιτροπή, αφετηρία του οποίου είναι η αρχή περί ενιαίας παραβάσεως για τις διαδοχικές παραβάσεις που διαπράχθηκαν στα πλαίσια κάθε μιας συμπράξεως, ενώ δεν χώρησε η ίδια διαδικασία για τις μεταξύ τους συμπράξεις. Συναφώς, η προσβαλλόμενη απόφαση εμπεριέχει, στις αιτιολογικές σκέψεις 266 έως 270, πλείονες αντιφάσεις ενδεικτικές του ότι δεν ευσταθεί η άποψη της Επιτροπής, όσον αφορά την ύπαρξη διαφορετικών παραβάσεων.

45 Τρίτον, οι προσφεύγουσες αμφισβητούν τα εφαρμοσθέντα από την Επιτροπή κριτήρια όσον αφορά τον καθορισμό του αν συντρέχει ή μη ενιαία παράβαση.

46 Πρώτον, υποστηρίζουν ότι τα εν λόγω κριτήρια δεν είναι έγκυρα. Συναφώς, επικαλούνται, αφενός, το ότι η Επιτροπή επιδεικνύει η ίδια έλλειψη αποφασιστικότητας κατά τη χρήση των κριτηρίων για τον προσδιορισμό της συνδρομής ενιαίας παραβάσεως, καθόσον δικαιολογεί την ύπαρξη δύο διακριτών παραβάσεων αναφερόμενη σε διαφορετικούς εμπλεκομένους, σε άλλη μορφή λειτουργίας και στην έλλειψη γενικού συντονισμού, ακολούθως δε στηρίζεται στη διαφορά ως προς το επίπεδο των οικείων αγορών, αναγνωρίζοντας ακολούθως ότι οι αφορώσες τις χώρες της Μπενελούξ και τις σκανδιναβικές χώρες συμφωνίες πρέπει να τύχουν από κοινού εξετάσεως δεδομένου ότι συνδέονται με πανομοιότυπη οργάνωση, τρόπο λειτουργίας και εμπλεκομένους. Υπό την έννοια αυτή, οι προσφεύγουσες διαπιστώνουν ότι το κριτήριο περί συνολικού συντονισμού δεν διαδραματίζει πλέον κανένα ρόλο όσον αφορά την αναγνώριση ενιαίας παραβάσεως εντός των χωρών της Μπενελούξ και των σκανδιναβικών χωρών.

47 Αφετέρου, θεωρούν ότι το κριτήριο της οριοθετήσεως της αγοράς των προϊόντων στερείται λυσιτελείας όταν πρόκειται για συγγενή προϊόντα. Συγκεκριμένα, η χρήση του ανωτέρω κριτηρίου, εξαιρουμένων των προδήλων εκείνων περιπτώσεων όπου τα προϊόντα δεν εμπίπτουν σαφώς στην ίδια αγορά, ισοδυναμεί με την απονομή στην Επιτροπή σχεδόν ανεξέλεγκτου περιθωρίου εκτιμήσεως στο πλαίσιο της επιβολής κυρώσεων λόγω παραβάσεων του δικαίου του ανταγωνισμού. Το αφορών τη μη ταυτοποίηση των εμπλεκομένων κριτήριο στερείται επίσης λυσιτελείας. Συγκεκριμένα, οι προσφεύγουσες υπογραμμίζουν ότι το ζήτημα ποιοι εκπροσωπούν τις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις στερείται σημασίας δεδομένου ότι η συμμετοχή προσάπτεται στην ενδιαφερόμενη επιχείρηση.

48 Δεύτερον, οι Amann και Cousin υποστηρίζουν ότι η εφαρμογή των ανωτέρω κριτηρίων θα έπρεπε σε κάθε περίπτωση να οδηγήσει την Επιτροπή στο συμπέρασμα περί της συνδρομής ενιαίας παραβάσεως.

49 Αφετέρου, επικαλούνται το γεγονός ότι η Επιτροπή αδυνατεί να δικαιολογήσει εγκύρως την ύπαρξη διακριτών παραβάσεων θεμελιούμενη στην έλλειψη συντονισμού μεταξύ των συμπράξεων αφ’ ης στιγμής η ίδια υπογραμμίζει, επαναλαμβάνοντας συναφώς τις δηλώσεις της Coats, ότι, λόγω αγορών προϊόντων οριοθετουμένων κατά το πλείστον ανά χώρα, περίττευε τυχόν συντονισμός μεταξύ των οικείων περιοχών. Ομοίως, η απόπειρα της Επιτροπής να προβεί σε διάκριση μεταξύ του συντονισμού των γεωγραφικών αγορών και εκείνης των αγορών χωριστών προϊόντων στερείται σημασίας δεδομένου ότι, όταν πρόκειται για διαφορετικές γεωγραφικές αγορές, δεν έχει νόημα τυχόν συντονισμός μεταξύ των διαφορών χωριστών προϊόντων. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο οι προσφεύγουσες διατείνονται ότι επιβάλλεται η εκτίμηση των επιδίκων συμπεριφορών με την αποδοχή του ότι οι αφιερωμένες στις διάφορες περιοχές συσκέψεις εντάσσονταν σε συνολικό σχέδιο εγκεκριμένο από τις αντίστοιχες διευθύνσεις τους και επιβεβαιωμένο από έγγραφα τα οποία αναφέρονταν σε συχνές επαφές μεταξύ των εκπροσώπων των Coats και Amann, αντικείμενο των οποίων ήσαν ζητήματα «υπέρτερης στρατηγικής» στην Ευρώπη. Τέτοια έγγραφα αποτελούν μαρτυρίες της υπάρξεως ενός κοινού υποκειμενικού στοιχείου. Συναφώς, οι προσφεύγουσες προσάπτουν στην Επιτροπή ότι δεν ανέλυσε το ερώτημα αν η συγκεκριμένη μορφή επαφής ίσχυε και μεταξύ της Coats και άλλων ανταγωνιστών.

50 Αφετέρου, δεν υφίσταται καθοριστικής σημασίας διαφορά σε επίπεδο των εμπλεκομένων στις συμφωνίες και της οργανώσεώς τους. Συναφώς, οι προσφεύγουσες διευκρινίζουν ότι, σύμφωνα με τη νομολογία, δεν μπορεί να αποκλείεται ενιαία παράβαση υπό νομική έννοια λόγω του απλού γεγονότος ότι κάθε επιχείρηση συμμετέχει στην παράβαση υπό προσιδιάζουσες στην ίδια μορφές, οπότε μια επιχείρηση δύναται υπό την έννοια αυτή να έχει συμμετάσχει σε ενιαία σύμπραξη χωρίς να έχει συμμετάσχει σε όλα τα στοιχειοθετούντα τη σύμπραξη αυτή στοιχεία.

51 Υπό το φως των σκέψεων αυτών, οι προσφεύγουσες υπογραμμίζουν ότι μόνον τρεις επιχειρήσεις συμμετέσχον σε μια και μόνο συμφωνία, ενώ όλες οι λοιπές εμπλέκονται σε τουλάχιστον δύο συμφωνίες, γεγονός το οποίο συνιστά επικάλυψη σε επίπεδο εμπλεκομένων συνηγορούν υπέρ της υπάρξεως ενιαίας παραβάσεως. Επιπλέον, η σύγκριση μεταξύ των συσκέψεων με αντικείμενο τη σύμπραξη στην αγορά του βιομηχανικού νήματος και των αφορωσών τη σύμπραξη στην αγορά του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος ουδόλως ενισχύουν την άποψη περί της υπάρξεως διακριτών παραβάσεων. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις οι συσκέψεις που πραγματοποιήθηκαν ήσαν τακτικές.

52 Η Επιτροπή αντικρούει τα ανωτέρω επιχειρήματα.

2. Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου

Επί της διακρίσεως των αγορών προϊόντων και των γεωγραφικών αγορών

53 Όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή έκρινε ότι, λόγω της ιδιομορφίας της, η αγορά του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος έπρεπε να διακριθεί από εκείνη του βιομηχανικού νήματος τόσον από απόψεως προϊόντων όσον και από γεωγραφικής απόψεως (βλ. ανωτέρω σκέψεις 12 έως 16 και 18 έως 20).

54 Προκαταρκτικώς, υπογραμμίζεται ότι ο ορισμός της επίδικης αγοράς μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο περιορισμένου μόνον ελέγχου εκ μέρους του κοινοτικού δικαστή καθ’ ο μέτρο συνεπάγεται πολύπλοκες οικονομικές εκτιμήσεις εκ μέρους της Επιτροπής (βλ., συναφώς, αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 30ής Μαρτίου 2000, T‑65/96, Kish Glass κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. II‑1885, σκέψη 64, και της 6ης Ιουνίου 2002, T‑342/99, Airtours κατά Επιτροπής, Συλλογή 2002, σ. II‑2585, σκέψη 26). Πάντως, ο κοινοτικός δικαστής δεν μπορεί να απόσχει από τον έλεγχο της εκ μέρους της Επιτροπής ερμηνείας δεδομένων οικονομικής φύσεως. Συναφώς, σε αυτόν απόκειται να εξακριβώσει αν η Επιτροπή στήριξε την εκτίμησή της σε ακριβή, αξιόπιστα και συγκλίνοντα αποδεικτικά στοιχεία, τα οποία απαρτίζουν το σύνολο των ληπτέων υπόψη για την εκτίμηση μιας πολύπλοκης καταστάσεως κρισίμων στοιχείων, τα οποία είναι ικανά να στηρίξουν τα εξ αυτών αντλούμενα συμπεράσματα (βλ. απόφαση της 17ης Σεπτεμβρίου 2007, T‑201/04, Microsoft κατά Επιτροπής, Συλλογή 2007, σ. II‑3601, σκέψη 482).

55 Ακολούθως, επιβάλλεται η υπόμνηση ότι η ληπτέα υπόψη αγορά περιλαμβάνει το σύνολο των προϊόντων τα οποία, με γνώμονα τα χαρακτηριστικά γνωρίσματά τους, είναι ιδιαιτέρως ικανά να ικανοποιήσουν πάγιες ανάγκες και ελάχιστα εναλλάξιμα με άλλα προϊόντα (απόφαση του Δικαστηρίου της 9ης Νοεμβρίου 1983, 322/81, Nederlandsche Banden-Industrie-Michelin κατά Επιτροπής, Συλλογή 1983, σ. 3461, σκέψη 37). Το Δικαστήριο έχει κρίνει ειδικότερα ότι η έννοια της αγοράς των προϊόντων σημαίνει ότι υφίσταται εν τοις πράγμασι ανταγωνισμός μεταξύ των προϊόντων που τη συνθέτουν, γεγονός που προϋποθέτει επαρκή βαθμό δυνατότητας εναλλαγής μεταξύ όλων των αποτελούντων μέρος μιας και τη αυτής αγοράς προϊόντων (απόφαση του Δικαστηρίου της 13ης Φεβρουαρίου 1979, 85/76, Hoffmann-La Roche κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1979/Ι, σ. 215, σκέψη 28).

56 Όσον αφορά τη δυνατότητα εναλλαγής, αυτή εκτιμάται με γνώμονα δέσμη στοιχείων, όπως είναι τα προσιδιάζοντα στα προϊόντα χαρακτηριστικά γνωρίσματα, οι όροι του ανταγωνισμού και η δομή της ζητήσεως και της προσφοράς στην αγορά (προπαρατεθείσα στη σκέψη 55 απόφαση Nederlandsche Banden-Industrie-Michelin κατά Επιτροπής, σκέψη 37).

57 Αν, από οικονομικής απόψεως, η δυνατότητα υποκαταστάσεως υπό το πρίσμα της ζητήσεως είναι το αμεσότερο και αποτελεσματικότερο κριτήριο αξιολογήσεως έναντι των προμηθευτών συγκεκριμένου προϊόντος (απόφαση του Πρωτοδικείου της 4ης Ιουλίου 2006, T‑177/04, easyJet κατά Επιτροπής, Συλλογή 2006, σ. II‑1931, σκέψη 99), η δυνατότητα υποκαταστάσεως υπό το πρίσμα της προσφοράς μπορεί επίσης να ληφθεί υπόψη για τον ορισμό της επίδικης αγοράς όταν πρόκειται για πράξεις, στο πλαίσιο των οποίων η εν λόγω δυνατότητα υποκαταστάσεως έχει ισοδύναμα αποτελέσματα με εκείνα της δυνατότητας υποκαταστάσεως υπό το πρίσμα της ζητήσεως σε επίπεδο αμεσότητας και αποτελεσματικότητας. Έτσι, το κριτήριο της δυνατότητας υποκαταστάσεως υπό το πρίσμα της προσφοράς συνεπάγεται ότι οι παραγωγοί δύνανται, μέσω απλής προσαρμογής, να εμφανιστούν στη συγκεκριμένη αγορά με ικανή ισχύ ώστε να αποτελέσουν σοβαρό αντίβαρο στους ήδη παρόντες στην αγορά παραγωγούς (απόφαση του Πρωτοδικείου της 30ής Σεπτεμβρίου 2003, T‑191/98, T‑212/98 έως T‑214/98, Atlantic Container Line κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2003, σ. II‑3275, σκέψη 829).

58 Όσον αφορά τα ίδια τα προϊόντα, υπογραμμίζεται ότι δύνανται να θεωρηθούν ως συνιστώντα διακεκριμένη αγορά οσάκις εξατομικεύονται από ιδιαίτερα χαρακτηριστικά παραγωγής τα οποία τα καθιστούν ιδιαιτέρως κατάλληλα για τον προορισμό αυτό ή οσάκις εξατομικεύονται εκ του γεγονότος της χρήσεώς τους (απόφαση του Δικαστηρίου της 21ης Φεβρουαρίου 1973, 6/72, Europemballage και Continental Can κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1972-1973, σ. 445, σκέψη 33).

59 Τέλος, υπενθυμίζεται ότι η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση περί του ορισμού της σχετικής αγοράς για τους σκοπούς του κοινοτικού δικαίου του ανταγωνισμού (ΕΕ 1997, C 372, σ. 5, στο εξής: ανακοίνωση περί του ορισμού της αγοράς), με την οποία διευκρινίζονται τα ληπτέα υπόψη κριτήρια για τον ορισμό μιας σχετικής αγοράς προϊόντων και για την οριοθέτηση της επίδικης γεωγραφικής αγοράς. Η σχετική αγορά προϊόντων ορίζεται στην ανακοίνωση ως εκείνη η οποία «περιλαμβάνει όλα τα προϊόντα ή και τις υπηρεσίες που είναι δυνατόν να εναλλάσσονται ή να υποκαθίστανται αμοιβαία από τον καταναλωτή λόγω των χαρακτηριστικών, των τιμών και της χρήσεως για την οποία προορίζονται». Ως προς τη γεωγραφική αγορά, ορίζεται ως εκείνη η οποία «περιλαμβάνει την περιοχή όπου οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις συμμετέχουν στην προμήθεια προϊόντων ή υπηρεσιών και οι όροι του ανταγωνισμού είναι επαρκώς ομοιογενείς και η οποία μπορεί να διακριθεί από γειτονικές κυρίως περιοχές διότι στις εν λόγω περιοχές οι όροι του ανταγωνισμού διαφέρουν σημαντικά». Επομένως, η επίδικη αγορά, στο πλαίσιο της οποίας πρέπει να εκτιμάται συγκεκριμένο πρόβλημα ανταγωνισμού, καθορίζεται από τον συνδυασμό της αγοράς των προϊόντων και της γεωγραφικής αγοράς.

60 Υπό το φως των σκέψεων αυτών, πρέπει να εξεταστεί το βάσιμο των συμπερασμάτων που απαντούν στις αιτιολογικές σκέψεις 14 και 22 της προσβαλλόμενης αποφάσεως της Επιτροπής, όσον αφορά την ύπαρξη δύο διακριτών αγορών προϊόντων και γεωγραφικής αγοράς, ήτοι εκείνης του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία εντός του ΕΟΧ νήματος, αφενός, και εκείνου του βιομηχανικού νήματος εντός των χωρών της Μπενελούξ και των σκανδιναβικών χωρών, αφετέρου. Προς τούτο, η Επιτροπή αξιολόγησε τη δυνατότητα εναλλαγής των προϊόντων, αφενός, υπό το πρίσμα της ζητήσεως και, αφετέρου, υπό το πρίσμα της προσφοράς.

61 Πρώτον, όσον αφορά τη δυνατότητα εναλλαγής υπό το πρίσμα της ζητήσεως, η προσβαλλόμενη απόφαση περιλαμβάνει ορισμένα στοιχεία προκειμένου να καταδειχθεί ότι δεν συντρέχει κάτι τέτοιο.

62 Κατ’ αρχάς, όπως προκύπτει από τις αιτιολογικές σκέψεις 14 και 22 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η ζήτηση της αυτοκινητοβιομηχανίας προέρχεται από σημαντικούς πελάτες, οι τελευταίοι δε είναι πολύ ολιγαριθμότεροι από τις λοιπές επιχειρήσεις οι οποίες είναι πελάτες στην αγορά του βιομηχανικού νήματος. Οι προσφεύγουσες δεν αμφισβήτησαν την ανωτέρω διαπίστωση. Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, επιβεβαίωσαν ότι οι πελάτες του κλάδου της αυτοκινητοβιομηχανίας ήσαν οι πλέον ισχυροί λόγω των πολύ σημαντικών ποσοτήτων που αγοράζουν.

63 Κατά δεύτερον, όπως προκύπτει από τις προπαρατεθείσες αιτιολογικές σκέψεις της προσβαλλόμενης αποφάσεως, οι πελάτες του κλάδου της αυτοκινητοβιομηχανίας αγοράζουν το νήμα για τους τόπους παραγωγής οι οποίοι κείνται σε διάφορες χώρες, οπότε υφίσταται ομοιόμορφο προϊόν σε κάθε μία από τις εν λόγω χώρες. Η σχετική ανάγκη ομοιομορφίας, την οποία άλλωστε δεν αμφισβητούν οι προσφεύγουσες, εξηγείται απόλυτα από οικονομικής απόψεως. Πράγματι, είναι εύλογο να γίνεται δεκτό ότι η προσαρμογή των μηχανών παραγωγής στον χρησιμοποιούμενο τύπο νήματος επάγεται κόστος. Επομένως, οι βιομηχανίες του τομέα του αυτοκινήτου επιδιώκουν να μειώνουν το κόστος αγοράζοντας σε μεγάλες ποσότητες έναν απόλυτα συγκεκριμένο τύπο νήματος και προσαρμόζοντας μία και μόνο φορά στον τύπο αυτόν τις εγκατεστημένες σε διάφορες χώρες μηχανές παραγωγής τους.

64 Κατά τρίτον, όπως προκύπτει από τις αιτιολογικές σκέψεις 14 και 22 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, τα προοριζόμενα για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματα πρέπει να ανταποκρίνονται σε συγκεκριμένες ιδιαίτερα αυστηρές τυποποιημένες προδιαγραφές του τομέα, ενώ η δυνατότητα εντοπισμού τους αποτελεί σημαντικό παράγοντα για λόγους ποιότητας των προϊόντων και ευθύνης λόγω των προϊόντων. Η ανωτέρω διαπίστωση επιβεβαιώθηκε από τις προσφεύγουσες τόσο με το δικόγραφο της προσφυγής όσο και κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση.

65 Πράγματι, δέχονται ότι, εν γένει, εκείνοι οι οποίοι αποφασίζουν ως προς ποιο νήμα είναι αναγκαίο για την παραγωγή τους είναι οι πελάτες, οπότε επιλέγουν το αντιστοιχούν στις ανάγκες τους ως χρηστών προϊόν. Όσον αφορά ειδικότερα τους πελάτες του κλάδου της αυτοκινητοβιομηχανίας, οι προσφεύγουσες αναγνώρισαν ότι οι τελευταίοι απαιτούν το αγοραζόμενο νήμα να ανταποκρίνεται κατ’ ελάχιστον στον τυποποιημένο κανόνα ISO 9002. Διευκρίνισαν μάλιστα κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση ότι τα αποκαλούμενα «TS950» ιδιαίτερα χαρακτηριστικά γνωρίσματα υφίστανται για την αυτοκινητοβιομηχανία και ότι οι ίδιες λαμβάνουν τα εν λόγω στοιχεία υπόψη για την παραγωγή.

66 Εξάλλου, οι προσφεύγουσες περιέγραψαν τη διαδικασία πιστοποιήσεως των νημάτων εκ μέρους των πελατών του κλάδου της αυτοκινητοβιομηχανίας. Κατ’ αρχάς, οι προσφεύγουσες αναπτύσσουν έναν τύπο νήματος ανταποκρινόμενο κατ’ ελάχιστον στον τυποποιημένο κανόνα ISO 9002. Ακολούθως, το νήμα αυτό δοκιμάζεται από τον κατασκευαστή αυτοκινήτων ο οποίος επιθυμεί να το χρησιμοποιήσει για την παραγωγή του, τέλος δε πιστοποιείται από τον τελευταίο αν η δοκιμασία αποδεικνύεται θετική.

67 Υπό το φως των ανωτέρω σκέψεων, επιβάλλεται να γίνει δεκτό ότι το ειδικό νήμα που επιλέγει η αυτοκινητοβιομηχανία δεν μπορεί να υποκατασταθεί από άλλα βιομηχανικά νήματα. Το γεγονός ότι ο εν λόγω τύπος νήματος πωλείται σε άλλους πελάτες πλην εκείνων της αυτοκινητοβιομηχανίας δεν ασκεί εν προκειμένω καμία επιρροή. Πράγματι, σε αντίθεση με τους άλλους δυνητικούς αγοραστές του εν λόγω προϊόντος, οι επιχειρήσεις του κλάδου της αυτοκινητοβιομηχανίας δεν θα αγοράσουν παρά μόνον το νήμα το οποίο διαθέτει ειδικά εγγενή ποιοτικά χαρακτηριστικά και το οποίο έχει πιστοποιηθεί από τις εν λόγω επιχειρήσεις λόγω των ιδιαιτέρων ποιοτικών αυτών χαρακτηριστικών. Επομένως, οι προσφεύγουσες δεν μπορούν να υποστηρίζουν θεμιτώς ότι υφίσταται δυνατότητα υποκαταστάσεως υπό το πρίσμα της ζητήσεως.

68 Οι δηλώσεις της Coats σε απάντηση του αιτήματος της Επιτροπής περί παροχής πληροφοριών τείνουν επίσης να επιβεβαιώσουν την έλλειψη δυνατότητας εναλλαγής υπό το πρίσμα της ζητήσεως. Πράγματι, η Coats υπογράμμισε ότι ορισμένοι πελάτες του τομέα των ετοίμων ενδυμάτων χρησιμοποιούσαν το νήμα κεντήματος όπως ακριβώς ορισμένοι πελάτες του τομέα του κεντήματος χρησιμοποιούν το προοριζόμενο για τα έτοιμα ενδύματα νήμα. Αντιθέτως, δεν αναφέρθηκε ότι υφίσταται παρόμοια δυνατότητα εναλλαγής υπό το πρίσμα της ζητήσεως όσον αφορά τους πελάτες του κλάδου του αυτοκινήτου.

69 Δεύτερον, ναι μεν η Επιτροπή εκτίμησε ότι, υπό το πρίσμα της προσφοράς, το βιομηχανικό νήμα μπορούσε να εκληφθεί ως ενιαία αγορά προϊόντων λόγω του ότι δεν υφίσταται αυστηρή αντιστοιχία μεταξύ της τελικής χρήσεως και του τύπου της ίνας και/ή της δομής του νήματος και της ομοιότητας ή δυνατότητας εναλλαγής των διαδικασιών παραγωγής του εν λόγω νήματος, πάντως, συνήγαγε ότι αυτό δεν συνέβαινε με το προοριζόμενο για την αυτοκινητοβιομηχανία νήμα.

70 Για να καταλήξει στο συμπέρασμα αυτό, η Επιτροπή στηρίχθηκε στις ιδιομορφίες του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος, στην ανάγκη διασφαλίσεως τυποποιημένης προσφοράς και στην ικανότητα να είναι εφικτή η ανταπόκριση στις παραγγελίες των σημαντικών πελατών του τομέα. Στηρίχθηκε επίσης στο γεγονός ότι η γεωγραφική αγορά του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος καταλαμβάνει όλη την επικράτεια του ΕΟΧ, σε αντίθεση με εκείνη του βιομηχανικού νήματος, το οποίο έχει μόνον περιφερειακό χαρακτήρα. Ενόψει των στοιχείων αυτών, έκρινε ότι στον συγκεκριμένο τύπο ζητήσεως μπορούσαν να ανταποκριθούν μόνον ορισμένες επιχειρήσεις (βλ. αιτιολογική σκέψη 22 της προσβαλλόμενης αποφάσεως).

71 Κατ’ αρχάς, σύμφωνα με την παράγραφο 20 της ανακοινώσεως περί του ορισμού της αγοράς, για να συντρέχει δυνατότητα εναλλαγής υπό το πρίσμα της προσφοράς, οι προμηθευτές πρέπει να είναι σε θέση να μετατοπίζουν την παραγωγή τους προς τα επίδικα προϊόντα και να τα εμπορεύονται βραχυπροθέσμως, χωρίς να διατρέχουν τον κίνδυνο του πρόσθετου κόστους ή τον επιπλέον σημαντικό κίνδυνο λόγω των μικρών αλλά και διαρκών μεταβολών των σχετικών τιμών. Ακολούθως, στην παράγραφο 21 της ανακοινώσεως περί του ορισμού της αγοράς, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι η ως άνω δυνατότητα εναλλαγής παρατηρείται συχνά στις περιπτώσεις κατά τις οποίες επιχειρήσεις προσφέρουν μεγάλη ποιοτική ποικιλία για το ίδιο προϊόν και ότι, ακόμη και αν για συγκεκριμένο τελικό καταναλωτή ή ομάδα καταναλωτών δεν υπάρχει δυνατότητα υποκαταστάσεως μεταξύ των διαφόρων ποσοτήτων, οι διάφορες αυτές ποιότητες συγκεντρώνονται σε μια αγορά προϊόντων. Εκ πρώτης όψεως, το βιομηχανικό νήμα αντιστοιχεί στον κατά την παράγραφο 21 της ανακοινώσεως περί του ορισμού της αγοράς τύπο προϊόντος.

72 Τέλος, στις παραγράφους 22 και 23 της ανακοινώσεως περί του ορισμού της αγοράς, η Επιτροπή επιβεβαιώνει, μέσω συγκεκριμένων παραδειγμάτων, ότι οι ενδιαφερόμενοι προμηθευτές πρέπει να είναι σε θέση να προτείνουν και να πωλούν τις διαφορετικές αυτές ποιότητες προϊόντων αμέσως και χωρίς να αυξάνουν σε σημαντικό βαθμό το κόστος, ενώ δεν πρέπει να υφίστανται ιδιαίτερες δυσχέρειες στο στάδιο της διανομής.

73 Υπό το φως των ανωτέρω σκέψεων, πρέπει να κριθεί αν η Επιτροπή αξιολόγησε ορθώς το κριτήριο της δυνατότητας υποκαταστάσεως υπό το πρίσμα της προσφοράς.

74 Πρώτον, όπως παρατηρήθηκε ανωτέρω στη σκέψη 63 και επόμενες, οι παραγωγοί του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος πρέπει να προσαρμόζουν τις μηχανές παραγωγής τους προκειμένου το παραγόμενο νήμα να ανταποκρίνεται σε τυποποιημένες προδιαγραφές.

75 Δεύτερον, δεν πείθει η συλλογιστική των προσφευγουσών όσον αφορά το χαμηλό κόστος παραγωγής του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος. Πράγματι, οι προσφεύγουσες ισχυρίζονται ασφαλώς ότι όχι μόνον τα νήματα παράγονται εν γένει σύμφωνα με τις επιταγές της αυτοκινητοβιομηχανίας και παραδίδονται στην ίδια ποιότητα στους πελάτες άλλων βιομηχανικών τομέων, αλλ’ ότι ακόμη το κόστος ρυθμίσεως της παραγωγικής αλυσίδας θα ήταν πολύ υψηλότερο αν ένα προϊόν έπρεπε να κατασκευαστεί αποκλειστικά και μόνο για τον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας, στη συνέχεια δε να τροποποιηθεί η παραγωγική αλυσίδα και να προσαρμοστεί στην κατασκευή προϊόντων προοριζόμενων για άλλους βιομηχανικούς τομείς.

76 Γεγονός, πάντως, παραμένει ότι, αν, για λόγους εξορθολογισμού της παραγωγής, μια ήδη παρούσα στην αγορά του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος εταιρία παράγει κατ’ ουσίαν νήματα ανταποκρινόμενα σε υψηλότερη προδιαγραφή, ανεξαρτήτως του προορισμού του προϊόντος, ενεργεί με τον τρόπο αυτόν μόνον επειδή είναι παρούσα στην αγορά των αυτοκινήτων λόγω του υψηλού κόστους που συνδέεται με την παραγωγή ανάλογα με τις τυποποιημένες προδιαγραφές των προοριζομένων για την αυτοκινητοβιομηχανία νημάτων. Με άλλους λόγους, μια εταιρία, η κύρια δραστηριότητα της οποίας αφορά το προοριζόμενο για τα έτοιμα ενδύματα ή το κέντημα νήμα, δεν θα έχει κανένα συμφέρον να παράγει ειδικό νήμα προοριζόμενο για τον κλάδο της αυτοκινητοβιομηχανίας αποκλειστικά και μόνον επειδή θα μπορούσε να πωλήσει εν δυνάμει το νήμα αυτό σε πιθανούς πελάτες του κλάδου της αυτοκινητοβιομηχανίας.

77 Έτσι, η βεβαίωση των προσφευγουσών ότι το κόστος παραγωγής του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος είναι τόσο λίγο υψηλό ώστε η παραγωγή να χωρεί πάντοτε σύμφωνα με υψηλότερο τυποποιημένο κανόνα δεν καταδεικνύεται όσον αφορά τους παραγωγούς του βιομηχανικού νήματος.

78 Τρίτον, η σαφής διαφορά μεταξύ των δύο αγορών σε γεωγραφικό επίπεδο δεν αμφισβητήθηκε από τις προσφεύγουσες κατά τη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας. Σε απάντηση του αιτήματος της Επιτροπής περί παροχής πληροφοριών, η Amann χαρακτήρισε μάλιστα παγκόσμια την αγορά του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος. Αλλά και η Coats επισήμανε ότι τα ειδικά χαρακτηριστικά της τελευταίας αυτής αγοράς την περιορίζουν στους «περιφερειακούς» και «παγκόσμιους» προμηθευτές, οι όροι δε αυτοί πρέπει να λαμβάνονται, στο πλαίσιο της απαντήσεως, ως «καλύπτοντες το σύνολο της επικρατείας του ΕΟΧ» και ως «παγκόσμιας εμβέλειας».

79 Έτσι, η δυνατότητα υποκαταστάσεως υπό το πρίσμα της προσφοράς προϋποθέτει ότι οι παραγωγοί νήματος είναι στην πλειονότητά τους ικανοί να παράγουν σε μεγάλες ποσότητες το συγκεκριμένο και ομοιόμορφο νήμα για κάθε πελάτη του κλάδου της αυτοκινητοβιομηχανίας και να το διανέμουν σε σύντομο χρόνο επί του συνόλου του ΕΟΧ. Παρόμοια συλλογιστική είναι παντελώς αστήρικτη υπό το φως των προηγηθεισών σκέψεων.

80 Κατόπιν αυτού, η Επιτροπή δεν υπέπεσε σε καμία πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως συμπεραίνοντας την ύπαρξη δύο διακριτών, υπό το πρίσμα της προσφοράς, αγορών προϊόντων και γεωγραφικής αγοράς.

81 Συναφώς, πρέπει να διευκρινιστεί ότι η Επιτροπή αξιολόγησε και ερμήνευσε ορθώς τις απαντήσεις των προσφευγουσών και των άλλων ενδιαφερομένων επιχειρήσεων βάσει των οποίων κατέληξε στο συμπέρασμα ότι υφίστανται δύο διακριτές αγορές προϊόντων.

82 Κατ’ αρχάς, η Επιτροπή υπέβαλε στις προσφεύγουσες το ερώτημα αν το προοριζόμενο για τη ραφή των ρούχων βιομηχανικής χρήσεως νήμα, το νήμα κεντήματος για βιομηχανική χρήση, το ειδικό νήμα για βιομηχανική χρήση και το νήμα για οικιακή χρήση συνιστούν διαφορετικές αγορές προϊόντων του κλάδου του νήματος. Η Επιτροπή υπέβαλε επίσης πίνακα προς καθορισμό των σχετικών γεωγραφικών αγορών για κάθε μια από τις κατηγορίες των ανωτέρω νημάτων, προβλέποντας πάντως ειδική κατηγορία «νήμα για την αυτοκινητοβιομηχανία». Διευκρίνισε ότι η τελευταία αυτή κατηγορία περιλαμβανόταν στο ειδικό νήμα για βιομηχανική χρήση, υπογράμμισε όμως ότι επιθυμούσε να λάβει τη γνώμη των Amann και Cousin όσον αφορά τη σχετική γεωγραφική αγορά του συγκεκριμένου τύπου νήματος.

83 Σε απάντηση της ανωτέρω αιτήσεως περί παροχής πληροφοριών, η Amann υπογράμμισε ότι η πραγματοποιηθείσα από την Επιτροπή αναλυτική ταξινόμηση σε κατηγορίες ήταν ορθή λόγω του ότι «υφίστανται προδιαγραφές προϊόντων και συγκεκριμένες ανάγκες των πελατών οι οποίοι, στον τομέα της βιομηχανίας ενδυμάτων, ειδικότερα, διακρίνονται σαφώς από εκείνες των λοιπών τομέων σε επίπεδο ποικιλίας χρωμάτων κ.λπ.» Εξάλλου, η Cousin συμφώνησε πλήρως με την εκ μέρους της Επιτροπής κατάτμηση. Πάντως, αναφέρθηκε στη μεγάλη δυσχέρεια αξιολογήσεως των αγορών, ιδίως όταν πρόκειται για ειδικά νήματα, δεδομένης της πολύ μεγάλης ποικιλομορφίας των συγκεκριμένων χρήσεων, υπογραμμίζοντας ότι καταμέτρησε πέραν των 80 επαγγελμάτων.

84 Υπό την έννοια αυτή, οι προσφεύγουσες συμφώνησαν ρητώς, βεβαίως, ότι η αγορά του ειδικού νήματος συνιστά διακριτή αγορά προϊόντος, πλην όμως, σε αντίθεση προς όσα ισχυρίστηκε η Επιτροπή με τα έγγραφά της, δεν αναγνώρισαν ρητά ότι η αγορά του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος εμπίπτει στην αγορά του ειδικού νήματος, το οποίο με τη σειρά του συνιστά διακριτή αγορά προϊόντων.

85 Και η Gütermann επιβεβαίωσε την προταθείσα από την Επιτροπή υποδιαίρεση, δεν εξέφρασε όμως ρητή άποψη σχετικά με την αγορά του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος. Όσον αφορά την Coats, απάντησε στο ερώτημα περί των αγορών ανάλογα με τα προϊόντα ότι, κατά την άποψή της, οι διαφορές μεταξύ των προϊόντων ήσαν επαρκείς ώστε να συναχθεί το συμπέρασμα ότι υφίστανται τρεις διακριτές αγορές, αναγνωρίζοντας παράλληλα τα ειδικά χαρακτηριστικά γνωρίσματα της αγοράς του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος, όπως προεξετάθη στη σκέψη 78. Μόνον η Oxley επιβεβαίωσε ευθέως και δικαιολόγησε τον διακριτό χαρακτήρα της αγοράς του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος.

86 Ναι μεν η ερμηνεία των ανωτέρω στοιχείων, όσον αφορά την ύπαρξη διακριτής αγοράς του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος, δεν είναι τόσο προφανής όσο η Επιτροπή αποπειράται να ισχυριστεί, γεγονός πάντως παραμένει ότι τα εξ αυτής συμπεράσματά της δεν φέρουν το στίγμα οποιασδήποτε πρόδηλης πλάνης εκτιμήσεως ή παραμορφώσεως των πραγματικών περιστατικών.

87 Εξάλλου, τα συμπεράσματά της επιβεβαιώνουν άλλα στοιχεία, όπως οι διαδικτυακοί τόποι των επιχειρήσεων που εμφανίζουν κατά κανόνα διακριτό λήμμα για το προοριζόμενο για την αυτοκινητοβιομηχανία νήμα. Όλες οι εν λόγω επιχειρήσεις είναι δικαιούχοι ειδικώς δημιουργηθέντων για τον συγκεκριμένο τομέα σημάτων επί νημάτων.

88 Από το σύνολο των προηγηθεισών σκέψεων προκύπτει ότι η Επιτροπή δεν υπέπεσε σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως θεωρώντας ότι στην προκειμένη περίπτωση η αγορά του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος διέφερε από εκείνη του βιομηχανικού νήματος.

Επί της φερόμενης υπάρξεως ενός «συνολικού σχεδίου»

89 Κατ’ αρχάς, υπενθυμίζεται ότι, με την έννοια της ενιαίας παραβάσεως, νοείται κατάσταση, στο πλαίσιο της οποίας πλείονες επιχειρήσεις συμμετέσχον σε παράβαση συνισταμένη σε αδιάλειπτη συμπεριφορά επιδιώκουσα ένα και μόνον οικονομικό σκοπό, ήτοι τη νόθευση του ανταγωνισμού, ή ακόμη και μεμονωμένες παραβάσεις συνδεόμενες μεταξύ τους λόγω ταυτότητας αντικειμένου (ίδιος σκοπός του συνόλου των στοιχείων) και υποκειμένων (ταυτότητα των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων εχουσών συνείδηση της συμμετοχής τους στον κοινό σκοπό) (απόφαση του Πρωτοδικείου της 8ης Ιουλίου 2008, T‑53/03, BPB κατά Επιτροπής, Συλλογή 2008, σ. II-1333, σκέψη 257).

90 Ακολούθως, επιβάλλεται η υπόμνηση ότι παράβαση του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ ενδέχεται να προκύπτει όχι μόνον από μεμονωμένη πράξη αλλά και από σειρά πράξεων ή ακόμα και από αδιάλειπτη συμπεριφορά. Η ανωτέρω ερμηνεία δεν μπορεί να αμφισβητηθεί για τον λόγο ότι ένα ή περισσότερα στοιχεία αυτής της σειράς πράξεων ή της αδιάλειπτης αυτής συμπεριφοράς θα αποτελούσαν ενδεχομένως, αφ’ εαυτών και μεμονωμένως εξεταζόμενα, παράβαση της εν λόγω διατάξεως. Όταν οι διάφορες πράξεις εντάσσονται σε ένα «συνολικό σχέδιο», λόγω του ότι επιδιώκουν τον ίδιο σκοπό, ήτοι τη νόθευση του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς, η Επιτροπή νομιμοποιείται να καταλογίσει την ευθύνη για τις πράξεις αυτές αναλόγως της συμμετοχής στην παράβαση, λαμβανόμενη στο σύνολό της (απόφαση του Δικαστηρίου της 7ης Ιανουαρίου 2004, C‑204/00 P, C‑205/00 P, C‑211/00 P, C‑213/00 P, C‑217/00 P και C‑219/00 P, Aalborg Portland κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2004, σ. I‑123, σκέψη 258).

91 Περαιτέρω, κατά πάγια νομολογία, η έννοια της ενιαίας παραβάσεως ενδέχεται να αφορά τον νομικό χαρακτηρισμό αντιθέτων προς τους κανόνες του ανταγωνισμού ενεργειών, συνισταμένων σε συμφωνίες, εναρμονισμένες πρακτικές και αποφάσεις ενώσεως επιχειρήσεων (βλ., συναφώς, αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 20ής Απριλίου 1999, T‑305/94 έως T‑307/94, T‑313/94 έως T‑316/94, T‑318/94, T‑325/94, T‑328/94, T‑329/94 και T‑335/94, Limburgse Vinyl Maatschappij κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 1999, σ. II‑931, σκέψεις 696 έως 698, της 20ής Μαρτίου 2002, T‑9/99, HFB κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2002, σ. II‑1487, σκέψη 186, και της 12ης Δεκεμβρίου 2007, T‑101/05 και T‑111/05, BASF κατά Επιτροπής, Συλλογή 2007, σ. II‑4949, σκέψη 159).

92 Προέχει επίσης η διευκρίνιση ότι η έννοια του ενιαίου σκοπού δεν μπορεί να καθορίζεται μέσω της γενικής αναφοράς στη στρέβλωση του ανταγωνισμού εντός της αφορώσας την παράβαση αγοράς, καθόσον ο επηρεασμός του ανταγωνισμού συνιστά, είτε ως αντικείμενο είτε ως αποτέλεσμα, ένα από τα αρρήκτως μεταξύ τους συνδεόμενα ουσιώδη στοιχεία κάθε συμπεριφοράς εμπίπτουσας στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ. Παρόμοιος ορισμός της εννοίας του ενιαίου στόχου υπάρχει κίνδυνος να στερήσει την έννοια της ενιαίας και αδιάλειπτης παραβάσεως εν μέρει της σημασίας της καθ’ ο μέτρο θα είχε ως συνέπεια ότι πολλές σχετικές με κάποιον οικονομικό τομέα συμπεριφορές, απαγορευόμενες από το άρθρο 81, παράγραφος 1, ΕΚ, θα έπρεπε να χαρακτηρίζονται συστηματικά ως συστατικά ενιαίας παραβάσεως στοιχεία. Έτσι, προκειμένου να χαρακτηριστούν διάφορες ενέργειες ως ενιαία και αδιάλειπτη παράβαση, πρέπει να επαληθεύεται αν εμφανίζουν μεταξύ τους δεσμό συμπληρωματικότητας υπό την έννοια ότι κάθε μία από αυτές σκοπεί στην αντιμετώπιση μιας ή περισσοτέρων συνεπειών της κανονικής λειτουργίας του ανταγωνισμού και συντείνουν, μέσω της αλληλεπιδράσεώς τους, στην επέλευση του συνόλου των αντιθέτων προς τους κανόνες του ανταγωνισμού αποτελεσμάτων τα οποία επιδίωξαν όσοι ενήργησαν στο πλαίσιο ενός σφαιρικού σχεδίου διώκοντος ενιαίο στόχο. Συναφώς, πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όλες οι δυνάμενες να αποδείξουν ή να θέσουν υπό αμφισβήτηση τον εν λόγω δεσμό, όπως το χρονικό διάστημα εφαρμογής, το περιεχόμενο (περιλαμβανομένων των χρησιμοποιηθεισών μεθόδων) και, συνακόλουθα, ο σκοπός των διαφόρων επιδίκων ενεργειών (βλ., συναφώς, προπαρατεθείσα στη σκέψη 91 απόφαση BASF κατά Επιτροπής, σκέψεις 179 έως 181).

93 Έτσι, για λόγους αντικειμενικούς, η Επιτροπή δύναται να κινήσει χωριστές διαδικασίες, να διαπιστώσει πλείονες διακριτές παραβάσεις και να επιβάλει πλείονα χωριστά πρόστιμα (βλ., υπό την έννοια αυτή, απόφαση του Πρωτοδικείου της 15ης Ιουνίου 2005, T‑71/03, T‑74/03, T‑87/03 και T‑91/03, Tokai Carbon κ.λπ. κατά Επιτροπής, μη δημοσιευθείσα στη Συλλογή, στο εξής: απόφαση Tokai II, σκέψη 124).

94 Τέλος, πρέπει επίσης να παρατηρηθεί ότι ο χαρακτηρισμός ορισμένων αθέμιτων ενεργειών ως συνθετουσών μία και την αυτή παράβαση ή ως αποτελουσών πλείονες παραβάσεις επηρεάζει, κατ’ αρχήν, τη δυνάμενη να επιβληθεί κύρωση. Πράγματι, η διαπίστωση πλειόνων διαφορετικών παραβάσεων ενδέχεται να συνεπάγεται την επιβολή πλειόνων χωριστών προστίμων, κάθε φορά εντός των τιθεμένων από το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και από το άρθρο 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003 ορίων (προπαρατεθείσα στη σκέψη 91 απόφαση BASF κατά Επιτροπής, σκέψη 158).

95 Υπό το φως των ανωτέρω σκέψεων πρέπει να χωρίσει η εκτίμηση του αν υφίσταται «συνολικό σχέδιο».

96 Επιβάλλεται ευθύς εξαρχής η παρατήρηση ότι οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν κυρίως ότι στην προκειμένη περίπτωση το κοινό υποκειμενικό στοιχείο έγκειται στο γεγονός ότι όλες οι παραβάσεις στόχευαν στη στρέβλωση της κανονικής εξελίξεως των τιμών. Παρόμοιος στόχος παραποιήσεως των τιμών είναι συνυφασμένος με κάθε σύμπραξη επί των τιμών και δεν αρκεί αφ’ εαυτού να καταδείξει την ύπαρξη κοινού υποκειμενικού στοιχείου. Συναφώς, και σε αντίθεση προς τους ισχυρισμούς των προσφευγουσών, η Επιτροπή ουδόλως εκκίνησε από την αρχή της υπάρξεως δεσμού μεταξύ των παραβάσεων στο πλαίσιο της προσβαλλόμενης αποφάσεώς της. Πράγματι, στην αιτιολογική σκέψη 269 της αποφάσεως αυτής, αναφέρθηκε απλώς στον στρεφόμενο κατά του ανταγωνισμού ενιαίο στόχο και στον ενιαίο οικονομικό σκοπό συγκείμενο σε νόθευση της κανονικής εξελίξεως των τιμών η οποία είναι σύμφυτη με τον συγκεκριμένο τύπο συμπράξεως, επιμένοντας πάντως επί του γεγονότος ότι κάθε μια από τις τρεις διαφορετικές παραβάσεις επιδίωκε τους εν λόγω στόχο και σκοπό.

97 Ακολούθως, προκειμένου να αρνηθεί την ύπαρξη ενιαίας παραβάσεως, πέραν του γεγονότος ότι η αγορά του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος διακρίνεται από εκείνη του βιομηχανικού νήματος, όπως άλλωστε υπογραμμίστηκε ανωτέρω στις σκέψεις 53 έως 88, η Επιτροπή στηρίχθηκε κατ’ ουσίαν στην έλλειψη ταυτότητας της πλειονότητας των εμπλεκομένων στις συμπράξεις μελών και στην έλλειψη συνολικών μεταξύ τους συντονισμών. Οι προσφεύγουσες δεν κατέστη εφικτό να αμφισβητήσουν τα ανωτέρω κριτήρια, οπότε δεν κατέδειξαν την ύπαρξη «στενού δεσμού» μεταξύ των διαφόρων στρεφομένων κατά του ανταγωνισμού ενεργειών.

98 Πρώτον, ως προς το αφορών την έλλειψη ταυτότητας των συμμετασχόντων κριτήριο, η Επιτροπή απαρίθμησε, στις αιτιολογικές σκέψεις 96 και 216 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, τους συμμετασχόντες στη σύμπραξη της αγοράς του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος, καθώς και εκείνης στην αγορά του βιομηχανικού νήματος. Ακολούθως, στην αιτιολογική σκέψη 265, στοιχείο α΄, της προσβαλλόμενης αποφάσεως, εκτίμησε ότι η πλειονότητα των επιχειρήσεων δεν είχε συμμετάσχει παρά μόνο σε μια και μόνο σύμπραξη, καθόσον δεν ασκούσαν δραστηριότητες στις αποτελούσες αντικείμενο της έτερης συμπράξεως αγορές.

99 Διαπιστώνεται ότι επί των δέκα επιχειρήσεων οι οποίες συμμετέσχον σε μια και/ή άλλη από τις εν λόγω συμπράξεις, μόνον τρεις ενεπλάκησαν στις δύο συμπράξεις. Συγκεκριμένα, οι Ackermann Nähgarne GmbH & Co, Bieze Stork BV, BST, Cousin, Gütermann, Zwicky και Oxley ενεπλάκησαν μόνο σε μια εξ αυτών. Μόνον οι Coats, Barbour (μέχρι την εξαγορά της από την Coats) και Amann συμμετέσχον στις δύο συμπράξεις. Η μόνη συμμετοχή των τριών αυτών επιχειρήσεων στις δύο συμπράξεις δεν θα μπορούσε αφ’ εαυτής να αποτελέσει στοιχείο περί της υπάρξεως κοινής στρατηγικής (βλ., συναφώς, προπαρατεθείσα στη σκέψη 93 απόφαση Tokai II, σκέψη 120). Επιπλέον, πρέπει να υπογραμμιστεί ότι, εξαιρουμένης της περιπτώσεως τη Barbour, οι εκπρόσωποι των επιχειρήσεων που ήσαν παρόντες στις οργανωθείσες στο πλαίσιο της συμπράξεως για την αγορά του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος, καθώς και εκείνης για την αγορά του βιομηχανικού νήματος, συσκέψεις δεν ήσαν οι ίδιοι κατά τη διάρκεια των χρονικών περιόδων επικαλύψεως των δύο αυτών συμπράξεων (1998-2000).

100 Κατόπιν αυτού, η περιλαμβανόμενη στην αιτιολογική σκέψη 265, στοιχείο α΄, της προσβαλλόμενης αποφάσεως διαπίστωση της Επιτροπής δεν φέρει το στίγμα καμιάς πρόδηλης πλάνης εκτιμήσεως.

101 Δεύτερον, το περιεχόμενο των συμπράξεων δεν μπορεί, ούτε αυτό, να δώσει έναυσμα για τη δικαιολόγηση της υπάρξεως σφαιρικού σχεδίου. Πράγματι, όπως προκύπτει από την προσβαλλόμενη απόφαση, το περιεχόμενο κάθε συμπράξεως στην αγορά του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος και για την αγορά του βιομηχανικού νήματος διακρίνεται σαφώς στο σημείο αυτό.

102 Όσον αφορά τη σύμπραξη για την αγορά του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος, όπως προκύπτει από τις αιτιολογικές σκέψεις 215, 220, 223, 224, 226, 228 έως 230, 233 έως 236 και 238 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, αφενός, οι ανταλλαγείσες μεταξύ των συμμετασχόντων στη σύμπραξη πληροφορίες αναφέρονταν στις τιμές οι οποίες έτυχαν εφαρμογής σε ορισμένους πελάτες, αφετέρου, οι συναφθείσες συμφωνίες έγκειντο στον καθορισμό κατώτατων στοχευμένων τιμών για τα πωλούμενα στην πελατεία του κλάδου της αυτοκινητοβιομηχανίας βασικά προϊόντα, ήτοι δύο τύπων στοχευμένων τιμών αντιστοίχως για τους υφιστάμενους πελάτες και για τους νέους πελάτες, καθώς και στον καθορισμό κατώτατων στοχευμένων τιμών για ορισμένους πελάτες που αφορούσαν οι ανταλλαγείσες πληροφορίες. Οι συμμετασχόντες συμφώνησαν επίσης να αποφεύγουν τον μεταξύ τους ανταγωνισμό μέσω των τιμών προς όφελος του εγκεκριμένου προμηθευτή.

103 Όσον αφορά τη σύμπραξη για την αγορά του βιομηχανοποιημένου νήματος, όπως προκύπτει από τις αιτιολογικές σκέψεις 99 έως 153 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, αφενός, οι ανταλλαγείσες πληροφορίες αφορούσαν τους καταλόγους των τιμών εκπτώσεων, την εφαρμογή αυξήσεων επί των τιμών καταλόγου, τις μειώσεις των εκπτώσεων και την αύξηση των ειδικών τιμών που ίσχυαν για ορισμένους πελάτες και, αφετέρου, τα μέρη συμφώνησαν επί των μελλοντικών τιμοκαταλόγων, επί του ανώτατου ποσοστού εκπτώσεων, επί των μειώσεων των εκπτώσεων και επί της αυξήσεως των ειδικών τιμών που ίσχυαν για ορισμένους πελάτες, συμφώνησαν δε να αποφύγουν τον μεταξύ τους ανταγωνισμό προς όφελος του εγκεκριμένου προμηθευτή.

104 Οι προπαρατεθείσες αιτιολογικές σκέψεις της προσβαλλόμενης αποφάσεως επιβεβαιώνουν ότι υφίσταται σαφής διαφορά μεταξύ των δύο συμπράξεων ως προς το περιεχόμενό τους. Η ύπαρξη της μιας ή της άλλης ομοιότητας μεταξύ των δύο αυτών συμπράξεων, όπως οι σκοπούσες στην αποφυγή του μεταξύ τους ανταγωνισμού επί των τιμών προς όφελος του εγκεκριμένου προμηθευτή συμφωνίες, δεν μπορεί πάντως, αφ’ εαυτής, να θέσει υπό αμφισβήτηση την ανωτέρω διαπίστωση.

105 Τρίτον, οι λεπτομέρειες λειτουργίας κάθε μιας από τις δύο συμπράξεις υπήρξαν σε μεγάλο βαθμό διαφορετικές. Πράγματι, όπως υπογράμμισε η Επιτροπή στην αιτιολογική σκέψη 218 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η σύμπραξη για την αγορά του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος οργανώθηκε κατά τρόπο αρκούντως εύκαμπτο, μέσω μικροσυσκέψεων κατά μη τακτά διαστήματα τις οποίες συμπλήρωσαν συχνές διμερείς επαφές. Όπως προκύπτει από τις αιτιολογικές σκέψεις 96 έως 99 και 149 έως 153 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, η σύμπραξη για την αγορά του βιομηχανοποιημένου νήματος εντός των χωρών της Μπενελούξ και των σκανδιναβικών χωρών συγκεκριμενοποιήθηκε μέσω της πραγματοποιήσεως συσκέψεων τουλάχιστον μια φορά ετησίως, ενώ χωρίστηκαν σε δύο τμήματα, ήτοι μια συνεδρία αφιερωμένη στην αγορά των σκανδιναβικών χωρών και έτερη σχετικά με την αγορά των χωρών της Μπενελούξ. Όπως προκύπτει από τα ανωτέρω, είχαν πραγματοποιηθεί κατά περιόδους και διμερείς επαφές.

106 Υπό το φως των ανωτέρω στοιχείων, η Επιτροπή δεν υπέπεσε σε καμία πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως συμπεραίνοντας, στις αιτιολογικές σκέψεις 265 έως 267 της προσβαλλόμενης αποφάσεως, ότι η σύμπραξη για την αγορά του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος έπρεπε να διακριθεί από εκείνη του βιομηχανοποιημένου νήματος εντός των χωρών της Μπενελούξ και των σκανδιναβικών χωρών, οπότε αμφότερες οι συμπράξεις συνιστούσαν δύο διακριτές παραβάσεις.

107 Προέχει συναφώς να υπογραμμιστεί ότι, σε αντίθεση προς τη σύμπραξη ως προς την αγορά του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος, η σύμπραξη ως προς την αγορά του βιομηχανοποιημένου νήματος εντός των χωρών της Μπενελούξ και εκείνη του βιομηχανοποιημένου νήματος εντός των σκανδιναβικών χωρών θεωρήθηκαν ως μια και μόνη παράβαση για τον λόγο ότι τα προϊόντα ήσαν ταυτόσημα, οι συμμετασχόντες στη σύμπραξη ήσαν ίδιοι, το περιεχόμενο και οι λεπτομέρειες λειτουργίας της συμπράξεως ήσαν παρεμφερή, οι συσκέψεις ελάμβαναν χώρα την ίδια ημέρα και οι συμμετασχούσες επιχειρήσεις εκπροσωπούνταν σε αυτές από τα ίδια πρόσωπα.

108 Εξάλλου, στερούνται λυσιτελείας, αφενός, το στηριζόμενο σε έλλειψη στεγανότητας των αρμοδιοτήτων μεταξύ των προσφευγουσών επιχείρημα, όσον αφορά τον τομέα της εμπορίας του βιομηχανικού νήματος και του προοριζόμενου για την αυτοκινητοβιομηχανία νήματος, αφετέρου, και το στηριζόμενο στο γεγονός ότι τα διευθυντικά στελέχη και οι μέτοχοι των συμμετασχουσών επιχειρήσεων όφειλαν κατ’ ανάγκη να γνωρίζουν την ύπαρξη των διαφόρων συμπράξεων. Τα επιχειρήματα αυτά ουδαμώς συνιστούν την απόδειξη περί της υπάρξεως ενός κοινού υποκειμενικού στοιχείου.

109 Πρέπει επίσης να απορριφθεί το επιχείρημα των προσφευγουσών όσον αφορά την ύπαρξη σφαιρικού συντονισμού, επιχείρημα αρυόμενο από συχνές επαφές μεταξύ των εκπροσώπων της Coats και του διαχειριστή της Amann. Όπως προκύπτει από τη δικογραφία, αυτή ουδεμία δήλωση περιλαμβάνει δυνάμενη να ερμηνευθεί ως στοιχείο σφαιρικού συντονισμού. Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, οι προσφεύγουσες ομολόγησαν ότι τελούσαν σε αδυναμία να υποβάλουν ενώπιον του Πρωτοδικείου συγκεκριμένο έγγραφο πιστοποιούν βούληση των Amann και Coats για σφαιρικό συντονισμό.

110 Τέλος, οι προσφεύγουσες ισχυρίζονται εσφαλμένα ότι το κριτήριο οριοθετήσεως της αγοράς των προϊόντων δεν μπορεί να αποτελεί και έγκυρο κριτήριο εκτιμήσεως καθόσον θα παρείχε στην Επιτροπή ανεξέλεγκτο περιθώριο εκτιμήσεως στις περιπτώσεις των συγγενικών προϊόντων προκειμένου να καταλήξει στην ύπαρξη δύο διακριτών παραβάσεων. Πράγματι, αφενός, η εν λόγω εξουσία εκτιμήσεως της Επιτροπής δεν είναι απεριόριστη δεδομένου ότι η Επιτροπή υπόκειται στον έλεγχο του Γενικού Δικαστηρίου, όπως εξαγγέλθηκε ανωτέρω στη σκέψη 54. Αφετέρου, το αφορών τις αγορές των προϊόντων κριτήριο υπήρξε στην προκειμένη περίπτωση ένα κριτήριο μεταξύ άλλων προκειμένου να συναχθεί το συμπέρασμα περί της υπάρξεως δύο διακριτών παραβάσεων.

111 Υπό το φως του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος ο λόγος ο οποίος αντλείται από παράβαση του άρθρου 7, παράγραφος 1, πρώτη περίοδος, του κανονισμού 1/2003.

Επί των λόγων με τους οποίους ζητείται η μείωση του προστίμου

1. Επί του λόγου ακυρώσεως τον οποίο επικαλούνται οι προσφεύγουσες και ο οποίος αντλείται από μη τήρηση του ανώτατου ορίου του προστίμου, όπως προβλέπει το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και το άρθρο 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003

Επιχειρήματα των διαδίκων

112 Ο λόγος ακυρώσεως τον οποίο επικαλέστηκαν οι προσφεύγουσες εμπεριέχει τρεις αιτιάσεις.

113 Στο πλαίσιο μιας πρώτης αιτιάσεως, οι προσφεύγουσες ισχυρίζονται ότι οι δύο παραβάσεις συνιστούν στην πραγματικότητα ενιαία παράβαση και ότι ως εκ τούτου μπορεί να τους επιβληθεί μόνον ένα πρόστιμο, το ύψος του οποίου δεν μπορεί να υπερβαίνει το ανώτατο όριο του 10 % επί του συνολικού κύκλου εργασιών. Υπό την έννοια αυτή, δεν τηρήθηκαν οι διατάξεις των άρθρων 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003, δοθέντος ότι το συνολικό ποσόν που απορρέει από την πρόσθεσή τους υπερβαίνει το ως άνω ανώτατο όριο.

114 Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν συναφώς