ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΤΡΙΤΟ ΤΜΗΜΑ) ΤΗΣ 18ΗΣ ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1989. - KURT DREWES ΚΑΤΑ BEZIRKSREGIERUNG LUENEBURG. - ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ ΤΟΥ BUNDESVERWALTUNGSGERICHT. - ΠΡΙΜΟΔΟΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΗ ΕΜΠΟΡΙΑ ΤΟΥ ΓΑΛΑΚΤΟΣ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 358/87.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1989 σελίδα 00891



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

1. Γεωργία - Κοινή οργάνωση των αγορών - Γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα - Πριμοδότηση για τη μη εμπορία του γάλακτος - 'Οροι για τη χορήγηση και υποχρεώσεις που αναλαμβάνει ο παραγωγός - 'Εννοια - Απαιτήσεις συνδεόμενες με τις σχετικές με τον έλεγχο λεπτομέρειες - Εξαιρούνται

(Κανονισμός 1078/77 του Συμβουλίου, άρθρα 2 και 11, παράγραφος 1 κανονισμός 1307/77 της Επιτροπής, άρθρο 8, παράγραφος 1)

2. Γεωργία - Κοινή οργάνωση των αγορών - Γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα - Πριμοδότηση για τη μη εμπορία του γάλακτος - Λεπτομέρειες σχετικά με τον έλεγχο της χρησιμοποίησης των ζώων - Υποχρεωτική σήμανση και καταγραφή του ζωικού κεφαλαίου - Μερική παράλειψη - Συνέπειες

(Κανονισμός 1307/77 της Επιτροπής, άρθρα 7 και 8, παράγραφος 3)

Περίληψη

1. Ο όρος "υποχρεώσεις" του άρθρου 11, παράγραφος 1, του κανονισμού 1078/77, περί θεσπίσεως συστήματος πριμοδοτήσεων για τη μη εμπορία του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων και τη μετατροπή αγελών βοοειδών γαλακτοκομικής κατευθύνσεως, και η έννοια "όροι" του άρθρου 8, παράγραφος 1, του κανονισμού 1307/77, περί των λεπτομερειών εφαρμογής του εν λόγω συστήματος, πρέπει να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι, στην περίπτωση πριμοδοτήσεως για τη μη εμπορία, αφορούν αποκλειστικά τις υποχρεώσεις και τους όρους από τους οποίους το άρθρο 2 του κανονισμού 1078/77 εξαρτά τη χορήγηση της πριμοδότησης, εξαιρουμένων όλων των άλλων υποχρεώσεων που αφορούν ιδίως τις λεπτομέρειες σχετικά με τον έλεγχο της τήρησης των υποχρεώσεων που απορρέουν από το σύστημα της πριμοδότησης.

2. Το άρθρο 8, παράγραφος 3, του κανονισμού 1307/77, κατά το οποίο το δικαίωμα για πριμοδότηση για τη μη εμπορία του γάλακτος χάνεται για τα ζώα για τα οποία δεν προσκομίζεται η απόδειξη σύμφωνα με το άρθρο 7 του ίδιου κανονισμού ότι χρησιμοποιήθηκαν για τους σκοπούς που προορίζονταν, πρέπει να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι αφορά και την περίπτωση κατά την οποία μερικά ζώα ούτε σημάνθηκαν ούτε καταγράφηκαν, ενώ καμιά καρτέλα χαρακτηριστικών δεν εκδόθηκε γι' αυτά.

Διάδικοι

Στην υπόθεση 358/87,

η οποία έχει ως αντικείμενο αίτηση του Bundesverwaltungsgericht προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του παραπέμποντος δικαστηρίου μεταξύ

Kurt Drewes

και

Bezirksregierung Lueneburg,

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία και το κύρος ορισμένων διατάξεων του κανονισμού 1078/77 του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, περί θεσπίσεως συστήματος πριμοδοτήσεων για τη μη εμπορία του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων και για τη μετατροπή αγελών βοοειδών γαλακτοκομικής κατευθύνσεως (ΑΒl. L 131, σ. 1), καθώς και του κανονισμού 1307/77 της Επιτροπής, της 15ης Ιουνίου 1977, περί των λεπτομερειών εφαρμογής του συστήματος πριμοδοτήσεων για τη μη εμπορία του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων και για τη μετατροπή αγελών βοοειδών γαλακτοκομικής κατευθύνσεως (ABl. L 150, σ. 24).

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τρίτο τμήμα)

συγκείμενο από τους F. Grevisse, πρόεδρο τμήματος, J. C. Moitinho de Almeida και Μ. Zuleeg, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: F. Jacobs

γραμματέας: B. Pastor, υπάλληλος διοικήσεως

λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που κατέθεσαν:

- ο K. Drewes, εκπροσωπούμενος από το δικηγόρο H. H. Speckhan,

- η κυβέρνηση της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, εκπροσωπούμενη από τους M. Seidel και H. J. Horn,

- η γαλλική κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την E. Belliard και τον Geraud de Bergues,

- το Συμβούλιο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενο από τον A. Brautigam,

- η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον D. Booss,

έχοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση και μετά την προφορική διαδικασία της 26ης Ιανουαρίου 1989,

αφού άκουσε το γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 26ης Ιανουαρίου 1989,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με Διάταξη της 22ας Οκτωβρίου 1987, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 30 Νοεμβρίου 1987, το Bundesverwaltungs-

gericht υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, τέσσερα προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία και το κύρος ορισμένων διατάξεων του κανονισμού 1078/77 του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, περί θεσπίσεως συστήματος πριμοδοτήσεων για τη μη εμπορία του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων και για τη μετατροπή αγελών βοοειδών γαλακτοκομικής κατευθύνσεως (ABl. L 131, σ. 1), καθώς και του κανονισμού 1307/77 της Επιτροπής, της 15ης Ιουνίου 1977, περί των λεπτομερειών εφαρμογής του συστήματος πριμοδοτήσεων για τη μη εμπορία του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων και για τη μετατροπή αγελών βοοειδών γαλακτοκομικής κατευθύνσεως (ABl. L 150, σ. 24).

2 Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ του Kurt Drewes, γεωργού, και της Bezirksregierung Lueneburg (ανωτάτη τοπική διοικητική αρχή της περιφέρειας του Lueneburg, στο εξής: Bezirksregierung) σχετικά με την πριμοδότηση για τη μη εμπορία που καταβάλλεται βάσει των προαναφερθέντων κανονισμών.

3 Ο Drewes ζήτησε από την Bezirksregierung τη χορήγηση μιας τέτοιας πριμοδότησης για επτά γαλακτοκοφόρα ζώα που είχαν σημανθεί από αυτόν.

4 Με απόφαση της 4ης Απριλίου 1978, η Bezirksregierung έκανε δεκτή την αίτηση και καθόρισε σε 13 666 λίτρα την ποσότητα γάλακτος για την οποία μπορούσε να χορηγηθεί πριμοδότηση. Μετά τη δήλωση του Drewes ότι θα σταματούσε τις παραδόσεις γάλακτος από την 1η Σεπτεμβρίου 1978 η Bezirksregierung του κατέβαλε, με απόφαση της 12ης Οκτωβρίου 1978, την πρώτη δόση της πριμοδότησης της οποίας το συνολικό ύψος είχε οριστεί σε 9 327,26 γερμανικά μάρκα (DΜ).

5 Με δήλωσή του με χρονολογία 6 Νοεμβρίου 1980 ο Drewes ανέφερε ότι είχε στην κυριότητά του πέντε δαμαλίδες ηλικίας έξι τουλάχιστον μηνών. Τα βοοειδή αυτά είχαν σημανθεί εκτός απο τρία τα οποία, δεδομένου ότι διαβιούσαν εκτός στάβλου, δεν κατέστη δυνατό να συλληφθούν. Τα τρία αυτά ζώα πωλήθηκαν από τον Drewes, χωρίς να έχουν σημανθεί, τον Ιανουάριο και Φεβρουάριο του 1981.

6 Με απόφαση της 30ής Νοεμβρίου 1981, η Bezirksregierung ανακάλεσε τις αποφάσεις της 4ης Απριλίου 1978 και της 12ης Οκτωβρίου 1978 με την αιτιολογία ότι ο Drewes δεν είχε συμμορφωθεί προς τους όρους της χορήγησης της πριμοδοτήσεως, κατά το μέτρο που είχε προβεί στη σήμανση του συνόλου των γαλακτοφόρων του ζώων κατά την πενταετή περίοδο την οποία αφορούσαν οι σχετικές υποχρεώσεις. Η Bezirksregierung γνωστοποίησε στον Drewes ότι τρία τουλάχιστον ζώα δεν είχαν σημανθεί και ότι το γεγονός αυτός συνεπαγόταν την απώλεια ολόκληρης της πριμοδότησης. Κατόπιν τούτου, η Bezirksregierung αξίωσε από τον Drewes την επιστροφή της πρώτης δόσης της πριμοδότησης που του είχε ήδη καταβληθεί.

7 Ο Drewes άσκησε ενώπιον του αρμόδιου διοικητικού δικαστηρίου προσφυγή ακυρώσεως κατά της αποφάσεως αυτής, ισχυριζόμενος κυρίως, ότι η διοίκηση δεν δικαιούταν να αξιώσει την επιστροφή ολόκληρου του ποσού της καταβληθείσας πριμοδοτήσεως, δεδομένου ότι η πριμοδότηση αυτή έπρεπε απλώς να μειωθεί κατ' αναλογία του μέρους που αντιστοιχούσε στα τρία, από το σύνολο του ζωικού κεφαλαίου της εκμεταλλεύσεως, που δεν είχαν σημανθεί.

8 Για να μπορέσει ακριβώ να εκτιμήσει την επιχειρηματολογία αυτή, το Bundesverwaltungsgericht, ενώπιον του οποίου ήχθη η διαφορά, κατόπιν ασκήσεως "Revision" (αναιρέσεως), ανέστειλε τη διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο τα εξής προδικαστικά ερωτήματα:

"1) Πρέπει να ερμηνευτεί ο όρος 'υποχρεώσεις' του άρθρου 11, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1078/77 του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, των οποίων η μη τήρηση συνεπάγεται την επιστροφή των ήδη καταβληθεισών πριμοδοτήσεων, εφόσον πρόκειται περί πριμοδοτήσεως για τη μη εμπορία:

α) υπό την έννοια ότι αφορά αποκλειστικά τις υποχρεώσεις (προϋποθέσεις) της πριμοδότησης για τη μη εμπορία που αναφέρονται στα άρθρα 1 και 2 του κανονισμού αυτού,

β) ή πρέπει, σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως, να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι περιλαμβάνει και τις λεπτομέρειες σχετικά με τον έλεγχο της τήρησης των υποχρεώσεων, λεπτομέρειες που έχουν καθοριστεί σύμφωνα με το άρθρο 7, στοιχείο e), του εν λόγω κανονισμού και διατυπωθεί με το άρθρο 7 σε συνδυασμό με το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο b), του κανονισμού ΕΟΚ 1307/77 της Επιτροπής, της 15ης Ιουνίου 1977 και μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται, ιδίως, η σήμανση και η καταγραφή των ζώων καθώς και η έκδοση γι' αυτά καρτέλας χαρακτηριστικών;

2) Πρέπει η έκφραση 'όροι' του άρθρου 8, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1307/77 της Επιτροπής, της 15ης Ιουνίου 1977, των οποίων η μη τήρηση συνεπάγεται την επιστροφή της ήδη καταβληθείσας πριμοδοτήσεως, να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι αφορά, στην περίπτωση πριμοδοτήσεως για τη μη εμπορία, αποκλειστικά τις υποχρεώσεις (όρους) που προβλέπονται στο άρθρο 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) 1078/77;

3) Πρέπει ο κανόνας του άρθρου 8, παράγραφος 3, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1307/77 της Επιτροπής, της 15ης Ιουνίου 1977, ο οποίος θεσπίστηκε για την περίπτωση κατά την οποία "δεν αποδεικνύεται σύμφωνα με το άρθρο 7 ότι τα ζώα χρησιμοποιήθηκαν για τους σκοπούς για τους οποίους προορίζονταν", να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι αφορά και τις περιπτώσεις κατά τις οποίες, αφενός, μερικά ζώα ούτε σημάνθηκαν ούτε καταγράφηκαν και, αφετέρου, καμιά καρτέλα χαρακτηριστικών δεν εκδόθηκε γι' αυτά;

4) Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο ερώτημα 1, στοιχείο b), και, αντίστοιχα, αρνητικής απαντήσεως στο ερώτημα 3):

Συμβιβάζεται το άρθρο 11, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1078/77 με την αρχή της αναλογικότητας που έχει τεθεί από το κοινοτικό δίκαιο, κατά το μέτρο που η εν λόγω διάταξη επιβάλλει την επιστροφή ολόκληρης της πριμοδοτήσεως, έστω και αν η μη σήμανση και καταγραφή μιας συγκεκριμένης δαμαλίδος που αγοράστηκε ως ζώο προς πάχυνση μετά τη χορήγηση της πριμοδότησης δεν οφείλεται σε πρόθεση, ενώ η επιστροφή αυτή επιβλήθηκε χωρίς να ήταν ανάγκη να εξεταστεί αν η τήρηση των υποχρεώσεων (όρων) του άρθρου 2 του κανονισμού αυτού αποδεικνύεται κατ' άλλον τρόπο;"

9 Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά της υποθέσεως της κύριας δίκης, οι σχετικές κοινοτικές διατάξεις καθώς και η εξέλιξη της διαδικασίας και οι παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται πιο κάτω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για να σχηματίσει κρίση το Δικαστήριο.

Επί του πρώτου ερωτήματος

10 Με το πρώτο του ερώτημα, το εθνικό δικαστήριο ερωτά, κατ' ουσία, αν ο όρος "υποχρεώσεις" του άρθρου 11, παράγραφος 1, του προαναφερθέντος κανονισμού 1078/77 του Συμβουλίου, πρέπει να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι, στην περίπτωση πριμοδοτήσεως για τη μη εμπορία, αφορά αποκλειστικά τις υποχρεώσεις με τις οποίες συνδέεται, δυνάμει του άρθρου 2 του κανονισμού αυτού, η χορήγηση της πριμοδότησης ή αν ο εν λόγω όρος πρέπει να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι αφορά και τις λεπτομέρειες σχετικά με τον έλεγχο της τήρησης αυτών των υποχρεώσεων, όπως η σήμανση και η καταγραφή των ζώων.

11 Για να δοθεί λυσιτελής απάντηση στο ερώτημα αυτό, πρέπει, κατ' αρχάς, να υπομνησθεί, ότι για την αποκατάσταση της ισορροπίας στην αγορά του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων, θεσπίστηκε με τον κανονισμό 1078/77 ιδίως ένα σύστημα πριμοδοτήσεων για τη μη εμπορία του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων. Το άρθρο 2, παράγραφος 2, του κανονισμού αυτού, εξαρτά τη χορήγηση της πριμοδότησης από την ανάληψη γραπτώς "της υποχρέωσης εκ μέρους των παραγωγών" ότι, κατά την πενταετή περίοδο της μη εμπορίας, δεν θα παραδίδουν εξ επαχθούς ή εκ χαριστικής αιτίας ούτε γάλα ούτε γαλακτοκομικά προϊόντα από την εκμετάλλευσή τους. Επιπλέον, στο πλαίσιο της υποχρέωσης αυτής, οι παραγωγοί αναλαμβάνουν τη δέσμευση να μην επιτρέπουν την εκ μέρους τρίτων χρησιμοποίηση της εκμετάλλευσής τους για την εκτροφή γαλακτοφόρων ζώων, να μην εκμισθώνουν τα ζώα αυτά και να τα παραδίδουν μόνο για σφαγή ή εξαγωγή.

12 Εξάλλου, το άρθρο 7 του κανονισμού 1078/77 προβλέπει τον καθορισμό, κατά τη διαδικασία της επιτροπής διαχειρίσεως, των "λεπτομερειών σχετικά με τον έλεγχο της τήρησης των υποχρεώσεων που απορρέουν από τη χορήγηση της πριμοδότησης" ((στοιχείο e) )). Βάσει ακριβώς της διάταξης αυτής, η Επιτροπή εξέδωσε τον κανονισμό 1307/77, περί των λεπτομερειών εφαρμογής του συστήματος πριμοδοτήσεων, του οποίου το άρθρο 7 προβλέπει τις λεπτομέρειες σχετικά με τον έλεγχο της τήρησης των απορρεουσών από το σύστημα αυτό υποχρεώσεων.

13 Στο πλαίσιο ακριβώς αυτό των προαναφερθεισών ρυθμίσεων πρέπει να εξετασθεί το περιεχόμενο του άρθρου 11, παράγραφος 1, του κανονισμού 1078/77, κατά το οποίο "τα κράτη μέλη λαμβάνουν ... τα αναγκαία μέτρα για την επιστροφή των πριμοδοτήσεων που έχουν ήδη καταβληθεί".

14 'Ολα τα μέρη συμφωνούν ότι η προαναφερθείσα διάταξη, με την οποία επιβάλλεται η επιστροφή ολόκληρης της καταβληθείσας πριμοδότησης, εφαρμόζεται μόνο στην περίπτωση κατά την οποία ο παραγωγός δεν τήρησε τις προϋποθέσεις για την κτήση του δικαιώματος για πριμοδότηση, εν προκειμένω τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στο άρθρο 2 του κανονισμού 1078/77 του Συμβουλίου. Αντιθέτως, η διάταξη αυτή δεν εφαρμόζεται στην περίπτωση μη τηρήσεως άλλων υποχρεώσεων που απορρέουν, κυρίως, από τον εκτελεστικό κανονισμό της Επιτροπής.

15 Η άποψη αυτή πρέπει να γίνει δεκτή. 'Οντως, από το ίδιο το γράμμα των εν λόγω διατάξεων καταφαίνεται ότι ο όρος "υποχρεώσεις" του άρθρου 11, παράγραφος 1, του κανονισμού 1078/77 παραπέμπει, καθόσον αφορά τις πριμοδοτήσεις για τη μη εμπορία, στην "υποχρέωση γραπτώς" του άρθρου 2, παράγραφος 2, του ίδιου κανονισμού. Επομένως, ο όρος αυτός πρέπει να νοηθεί ότι αφορά αποκλειστικά τις υποχρεώσεις που, δυνάμει του άρθρου 2 του κανονισμού 1078/77, αποτελούν την προϋπόθεση για τη χορήγηση της πριμοδότησης, εξαιρουμένων όλων των άλλων υποχρεώσεων που αφορούν ιδίως τις λεπτομέρειες σχετικά με έλεγχο της τήρησης των υποχρεώσεων, όπως προβλέπονται με το άρθρο 7 του κανονισμού 1307/77 της Επιτροπής.

16 Η αυστηρή ερμηνεία που γίνεται έτσι δεκτή ενισχύεται από τις απαιτήσεις της αρχής της αναλογικότητας. Πράγματι, όπως έχει κρίνει το Δικαστήριο με την απόφασή του της 22ας Σεπτεμβρίου 1988, Jensen κατά Landbrugsministeriet (199/87, Συλλογή 1988, σ. 5045), ο ουσιώδης νομικός λόγος της χορήγησης και της οριστικής κτήσης της πριμοδότησης είναι η πραγματική παύση κάθε μορφής εμπορίας γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων για ολόκληρη την προβλεπόμενη πενταετή περίοδο, ούτως ώστε η, έστω και μερική, αθέτηση μιας τέτοιας υποχρέωσης να αναίρει τη διαιολογία αλλά και τη νομική βάση της χορήγησης και της διατήρησης σε ισχύ της πριμοδότησης.

17 Πράγματι, πρέπει να γίνει δεκτό ότι η παράβαση της υποχρεώσεως της μη εμπορίας, που επιβάλλεται με το άρθρο 2 του κανονισμού 1078/77, είναι ικανή να διακυβεύσει το σκοπό του συστήματος των πριμοδοτήσεων, δηλαδή τη μείωση των πλεονασμάτων γάλακτος και γαλακτοκομικών προϊόντων, σε τέτοιο σημαντικό βαθμό ώστε να δικαιολογείται η αναζήτηση ολόκληρου του ήδη καταβληθέντος ποσού, ενώ η παράβαση μιας από τις λεπτομέρειες σχετικά με τον έλεγχο που προβλέπονται με το άρθρο 7 του κανονισμού 1307/77, θα έχει ένα τέτοιο αποτέλεσμα μόνο εφόσον, λόγω αυτής της παραβάσεως δεν μπορεί να διενεργηθεί ο εν λόγω έλεγχος. Επομένως, μόνο εφόσον συντρέχει ένας τέτοιος λόγος είναι δυνατή η αναζήτηση των καταβληθέντων ποσών.

18 Κατά συνέπεια, στο πρώτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι ο όρος "υποχρεώσεις" του άρθρου 11, παράγραφος 1, του κανονισμού 1078/77 του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, πρέπει να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι, σε περίπτωση πριμοδοτήσεως για τη μη εμπορία, αφορά αποκλειστικά τις υποχρεώσεις με τις οποίες συνδέεται, δυνάμει του άρθρου 2 του κανονισμού αυτού, η χορήγηση της πριμοδότησης.

Επί του δευτέρου ερωτήματος

19 Με το δεύτερό του ερώτημα, το εθνικό δικαστήριο ερωτά κατ' ουσίαν αν η έννοια "όροι" του άρθρου 8, παράγραφος 1, του προαναφερθέντος κανονισμού 1307/77 της Επιτροπής, αφορά αποκλειστικά, σε περίπτωση πριμοδοτήσεως για τη μη εμπορία, τους όρους που προβλέπονται στο άρθρο 2 του κανονισμού 1078/77 του Συμβουλίου.

20 Κατά το άρθρο 8, παράγραφος 1, του κανονισμού 1307/77, τα κράτη μέλη οφείλουν να λάβουν όλα τα μέτρα που είναι αναγκαία για την επιστροφή των ήδη καταβληθεισών πριμοδοτήσεων "αν ο παραγωγός δεν αποδεικνύει κατά τρόπο ικανοποιητικό για την αρμόδια αρχή ότι τηρεί τους όρους που προβλέπονται στο άρθρο 2 ... του κανονισμού (ΕΟΚ) 1078/77".

21 Σχετικά, αρκεί να γίνει δεκτό ότι από τη σαφέστατη διατύπωση της προαναφερθείσας διατάξεως προκύπτει ότι, προκειμένου περί των πριμοδοτήσεων για τη μη εμπορία, η επιστροφή των καταβληθέντων ποσών επιβάλλεται μόνο στην περίπτωση κατά την οποία δεν αποδείχθηκε η τήρηση των όρων του άρθρου 2 του κανονισμού 1078/77. Επομένως, η εν λόγω διάταξη δεν μπορεί να ερμηνευτεί, κατά τρόπο αντίθετο προς το γράμμα της, ως επιβάλλουσα την επιστροφή και σε άλλες περιπτώσεις όπως, ιδίως, της μη τήρησης των σχετικών με τον έλεγχο λεπτομερειών που έχουν καθοριστεί στο άρθρο 7 του κανονισμού 1307/77.

22 Επομένως, στο δεύτερο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι η έννοια "όροι" του άρθρου 8, παράγραφος 1, του κανονισμού 1307/77 της Επιτροπής, της 15ης Ιουνίου 1977, αφορά, στην περίπτωση πριμοδοτήσεως για τη μη εμπορία, αποκλειστικά τους όρους που προβλέπονται με το άρθρο 2 του κανονισμού 1078/77 προϋποθέσεις.

Επί του τρίτου ερωτήματος

23 Με το τρίτο ερώτημα ερωτάται κατ' ουσίαν αν το άρθρο 8, παράγραφος 3, του προαναφερθέντος κανονισμού 1307/77 της Επιτροπής, πρέπει να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι αφορά και την περίπτωση κατά την οποία ορισμένα ζώα ούτε σημάνθηκαν ούτε καταγράφηκαν, ενώ καμιά καρτέλα χαρακτηριστικών δεν εκδόθηκε γι' αυτά.

24 Σχετικά, πρέπει να υπομνησθεί ότι κατά το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο b), του κανονισμού 1307/77, η αρμόδια αρχή "προβαίνει στη σήμανση και καταγραφή του ζωικού κεφαλαίου γαλακτοπαραγωγής της εκμετάλλευσης και εκδίδει ως προς τα ζώα αυτά τις προβλεπόμενες στο άρθρο 7 καρτέλες χαρακτηριστικών". Το άρθρο 7 του ίδιου κανονισμού καθορίζει τις λεπτομέρειες σχετικά με το περιεχόμενο, την έκδοση και τη χρήση της καρτέλας χαρακτηριστικών. Η καρτέλα αυτή καταρτίζεται για κάθε βοοειδές που έχει κανονικώς σημανθεί και καταγραφεί ώστε να διασφαλίζεται ο έλεγχος της τήρησης των υποχρεώσεων που απορρέουν από το σύστημα πριμοδοτήσεων (παράγραφος 1). Η εν λόγω καρτέλα πρέπει να συμπληρώνεται σε κάθε αλλαγή του ιδιοκτήτη το ίδιο πρέπει να γίνεται και σε περίπτωση εξαγωγής, σφαγής ή θανάτου βοοειδούς, γεγονότων τα οποία αποδεικνύονται μόνο με την προσκόμιση του πρωτοτύπου της καρτέλας χαρακτηριστικών δεόντως συμπληρωμένης (παράγραφοι 5 έως 9). Σ' αυτό ακριβώς το πλαίσιο εντάσσεται το άρθρο 8, παράγραφος 3, του κανονισμού 1307/77 το οποίο έχει ως εξής:

"Αν δεν αποδειχθεί σύμφωνα με το άρθρο 7, ότι τα ζώα χρησιμοποιήθηκαν για τους σκοπούς, για τους οποίους προορίζονταν, το δικαίωμα για πριμοδότηση χάνεται μόνο για τα ζώα, για τα οποία δεν προσκομίζεται η απόδειξη αυτή."

25 'Ολα τα μέρη που υπέβαλαν ως προς το ζήτημα αυτό παρατηρήσεις κατά τη διαδικασία συμφωνούν ότι η σήμανση και η καταγραφή των ζώων αποτελούν προαπαιτούμενα απαραίτητα για την κατάρτιση της καρτέλας χαρακτηριστικών. Κατά συνέπεια, η παράλειψη αυτών των δύο διατυπώσεων συνεπάγεται την αδυναμία αποδείξεως ότι τα σχετικά ζώα χρησιμοποιήθηκαν για τον επιδιωκόμενο σκοπό και, ως εκ τούτου, χάνεται, κατά το άρθρο 8, παράγραφος 3, του κανονισμού 1307/77, το δικαίωμα για πριμοδότηση ως προς τα ζώα που ούτε σημάνθηκαν ούτε καταγράφηκαν δεόντως.

26 Η άποψη αυτή πρέπει να γίνει δεκτή. Από τη γενικότητα της φράσης "χρησιμοποιήθηκαν για τους σκοπούς για τους οποίους προορίζονταν", του άρθρου 8, παράγραφος 3, του κανονισμού 1307/77, καταφαίνεται ότι η διάταξη αυτή αφορά όλες τις περιπτώσεις κατά τις οποίες δεν προσκομίστηκαν οι αποδείξεις που απαιτούται κατά το άρθρο 7 του ίδιου κανονισμού και αποσκοπούν στο να διαπιστωθεί ότι τα οικεία ζώα χρησιμοποιήθηκαν σύμφωνα με τις απαιτήσεις της κοινοτικής ρύθμισης. Επομένως, η διάταξη αυτή πρέπει να θεωρηθεί ως καλύπτουσα και την παράλειψη σήμανσης και καταγραφής των ζώων, στοιχείων από τα οποία εξαρτάται η έκδοση της καρτέλας χαρακτηριστικών, μοναδικού στοιχείου ικανού να αποδείξει την κανονική χρησιμοποίηση των ζώων.

27 Η ορθότητα της ερμηνείας αυτής επιρρωνύεται από τον παραλληλισμό των διατάξεων του άρθρου 8, παράγραφος 3, του κανονισμού 1307/77, αφενός, και των διατάξεων του άρθρου 8, παράγραφος 1, του ίδιου κανονισμού και του άρθρου 11, παράγραφος 1, του κανονισμού 1078/77, αφετέρου. Από τις απαντήσεις στο πρώτο και δεύτερο ερώτημα προκύπτει ότι καμία από αυτές τις δύο τελευταίες διατάξεις δεν καλύπτει την έλλειψη σήμανσης και καταγραφής των γαλακτοφόρων ζώων που επιβάλλει ο κανονισμός 1307/77. Κατά συνέπεια, ερμηνεία του άρθρου 8, παράγραφος 3, του κανονισμού 1307/77 που θα ήταν αντίθετη προς αυτή που έγινε δεκτή πιο πάνω, θα κατέληγε στο να απαλλάσσεται ο παραγωγός από οποιαδήποτε υποχρέωση επιστροφής, έστω και μερικής, των καταβληθέντων ποσών της πριμοδότησης. Μια τέτοια συσταλτική ερμηνεία θα μπορούσε να εξασθενίσει την πρακτική αποτελεσματικότητα του συστήματος των πριμοδοτήσεων.

28 Από τις προηγούμενες σκέψεις προκύπτει ότι στο τρίτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 8, παράγραφος 3, του κανονισμού 1307/77 της Επιτροπής, της 15ης Ιουνίου 1977, πρέπει να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι αφορά και την περίπτωση κατά την οποία μερικά ζώα ούτε σημάνθηκαν ούτε καταγράφηκαν, ενώ καμιά καρτέλα χαρακτηριστικών δεν εκδόθηκε γι' αυτά.

Επί του τέταρτου ερωτήματος

29 Ενόψει των απαντήσεων που δόθηκαν στα τρία πρώτα ερωτήματα, παρέλκει η απάντηση επί του τέταρτου προδικαστικού ερωτήματος.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

30 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η γερμανική και η γαλλική κυβέρνηση καθώς και το Συμβούλιο και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης το χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τρίτο τμήμα),

κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε το Bundesverwaltungsgericht, με Διάταξη της 22ας Οκτωβρίου 1987, αποφαίνεται:

1) Ο όρος "υποχρεώσεις" του άρθρου 11, παράγραφος 1, του κανονισμού 1078/77 του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, πρέπει να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι, σε περίπτωση πριμοδοτήσεως για τη μη εμπορία, αφορά αποκλειστικά τις υποχρεώσεις με τις οποίες συνδέεται, δυνάμει του άρθρου 2 του κανονισμού αυτού, η χορήγηση της πριμοδότησης.

2)Η έννοια "όροι" του άρθρου 8, παράγραφος 1, του κανονισμού 1307/77 της Επιτροπής, της 15ης Ιουνίου 1977, αφορά, στην περίπτωση πριμοδοτήσεως για τη μη εμπορία, αποκλειστικά τις προϋποθέσεις που προβλέπονται με το άρθρο 2 του κανονισμού 1078/77 προϋποθέσεις.

3)Το άρθρο 8, παράγραφος 3, του κανονισμού 1307/77 της Επιτροπής, της 15ης Ιουνίου 1977, πρέπει να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι αφορά και την περίπτωση κατά την οποία μερικά ζώα ούτε σημάνθηκαν ούτε καταγράφηκαν, ενώ καμιά καρτέλα χαρακτηριστικών δεν εκδόθηκε γι' αυτά.