Λέξεις κλειδιά

Περίληψη



Λέξεις κλειδιά

1. Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων – Επηρεασμός του εμπορίου μεταξύ κρατών μελών – Κριτήρια εκτιμήσεως – Δυνητικός και σημαντικός επηρεασμός – Σύμπραξη που εκτείνεται στο σύνολο του εδάφους κράτους μέλους – Στεγανοποίηση των εθνικών αγορών – Δεν επιτρέπεται

(Άρθρα 81 EΚ και 82 EΚ)

2. Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων – Επηρεασμός του εμπορίου μεταξύ κρατών μελών – Αισθητός χαρακτήρας – Εκτίμηση βάσει της θέσης και της σημασίας των συμβαλλομένων μερών στην αγορά

(Άρθρο 81 ΕΚ)

3. Ανταγωνισμός – Κατανομή των αρμοδιοτήτων μεταξύ της Επιτροπής και των εθνικών αρχών ανταγωνισμού – Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη συνεργασία στο πλαίσιο του δικτύου των αρχών ανταγωνισμού – Δικαίωμα των επιχειρήσεων να αξιώσουν την εξέταση των υποθέσεών τους από συγκεκριμένη αρχή – Δεν υφίσταται

(Άρθρα 81 ΕΚ και 82 ΕΚ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 11 § 6· ανακοίνωση 2004/C 101/03 της Επιτροπής, σημεία 8 και 31)

4. Ευρωπαϊκές Κοινότητες – Γλωσσικό καθεστώς – Κοινοποίηση των εγγράφων σε γλώσσα διαφορετική από εκείνη των μερών – Συναίνεση των μερών – Δεν συνιστά παρατυπία

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 3)

5. Ανταγωνισμός – Κανόνες της Ένωσης – Παραβάσεις – Καταλογισμός – Μητρική εταιρία και θυγατρικές – Οικονομική ενότητα – Κριτήρια εκτιμήσεως – Τεκμήριο ασκήσεως καθοριστικής επιρροής από τη μητρική εταιρία επί των θυγατρικών που της ανήκουν κατά 100 %

(Άρθρα 81 ΕΚ και 82 ΕΚ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2)

6. Ανταγωνισμός – Κανόνες της Ένωσης – Παραβάσεις – Καταλογισμός – Μητρική εταιρία και θυγατρικές – Τεκμήριο ασκήσεως καθοριστικής επιρροής από τη μητρική εταιρία επί των θυγατρικών που της ανήκουν κατά 100 %

(Άρθρα 81 ΕΚ και, 82 ΕΚ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2)

7. Ανταγωνισμός – Κανόνες της Ένωσης – Παραβάσεις – Καταλογισμός – Μητρική εταιρία και θυγατρικές – Οικονομική ενότητα – Κριτήρια εκτιμήσεως – Τεκμήριο ασκήσεως καθοριστικής επιρροής από τη μητρική εταιρία επί των θυγατρικών που της ανήκουν κατά 100 % – Παραβίαση της αρχής της εξατομίκευσης των ποινών – Δεν υφίσταται – Παραβίαση του τεκμηρίου αθωότητας – Δεν υφίσταται

(Άρθρο 81 ΕΚ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2)

8. Ανταγωνισμός – Κανόνες της Ένωσης – Παραβάσεις – Καταλογισμός – Μητρική εταιρία και θυγατρικές – Οικονομική ενότητα – Κριτήρια εκτιμήσεως – Τεκμήριο ασκήσεως καθοριστικής επιρροής από τη μητρική εταιρία επί των θυγατρικών που της ανήκουν κατά 100 % – Θυγατρική που ανήκει σε ενδιάμεση εταιρία χαρτοφυλακίου – Περίσταση που δεν αρκεί για να ανατρέψει το τεκμήριο

(Άρθρο 81 § 1, ΕΚ)

9. Πράξεις των οργάνων – Αιτιολογία – Υποχρέωση αιτιολογήσεως – Περιεχόμενο – Αποφάσεις των οργάνων – Θεραπεία της έλλειψης αιτιολογίας κατά το στάδιο της ένδικης διαδικασίας – Δεν επιτρέπεται

(Άρθρο 253 ΕΚ)

10. Διαδικασία – Αποδεικτικά μέσα – Εξέταση μαρτύρων

(Κανονισμός Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου, άρθρα 64 και 65)

11. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Απόφαση με την οποία η Επιτροπή διαπιστώνει παράβαση μετά την έκδοση, εκ μέρους εθνικής αρχής ανταγωνισμού, προσωρινής απόφασης περί επιείκειας – Παραβίαση της αρχής ne bis in idem – Δεν υφίσταται

(Άρθρο 81 ΕΚ· Σύμβαση εφαρμογής της συμφωνίας του Σένγκεν, άρθρο 5· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρα 5, 14 και 23)

12. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Απόφαση με την οποία η Επιτροπή διαπιστώνει παράβαση μετά την έκδοση, εκ μέρους εθνικής αρχής ανταγωνισμού, προσωρινής απόφασης περί επιείκειας – Παραβίαση της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης – Δεν υφίσταται – Παραβίαση της αρχής της χρηστής διοίκησης – Δεν υφίσταται

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23)

13. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Σοβαρότητα της παραβάσεως – Κριτήρια εκτιμήσεως

(Άρθρα 81 ΕΚ και 82 ΕΚ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής, σημείο 1 A)

14. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Συνοχή μεταξύ των ποσών που επιβάλλονται σε διάφορες επιχειρήσεις

(Άρθρο 81 ΕΚ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής, σημείο 1 A)

15. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Σοβαρότητα της παραβάσεως – Συνεκτίμηση της οικονομικής δυνατότητας της επιχείρησης να προξενήσει ζημία

(Άρθρα 81 ΕΚ και 82 ΕΚ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής, σημείο 1 A)

16. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Αποτρεπτικός χαρακτήρας

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής, σημείο 1 A)

17. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Σοβαρότητα της παραβάσεως – Επιβαρυντικές περιστάσεις – Υποτροπή – Έννοια

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής, σημείο 2)

18. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Μείωση του προστίμου ως αντάλλαγμα για τη συνεργασία που παρέχει η επιχείρηση κατά της οποίας κινείται η διαδικασία – Προϋποθέσεις – Σημαντική προστιθέμενη αξία των αποδεικτικών στοιχείων που προσκομίζει η ενδιαφερόμενη επιχείρηση

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοίνωση 2002/C 45/03 της Επιτροπής)

19. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Μείωση του προστίμου ως αντάλλαγμα για τη συνεργασία που παρέχει η επιχείρηση κατά της οποίας κινείται η διαδικασία – Εξουσία εκτίμησης της Επιτροπής

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοίνωση 2002/C 45/03 της Επιτροπής)

20. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Μείωση του προστίμου ως αντάλλαγμα για τη συνεργασία που παρέχει η επιχείρηση κατά της οποίας κινείται η διαδικασία – Προϋποθέσεις – Μείωση του ποσού λόγω μη αμφισβήτησης

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοινώσεις της Επιτροπής 96/C 207/04 και 2002/C 45/03)

21. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Μη επιβολή ή μείωση του προστίμου ως αντάλλαγμα για τη συνεργασία που παρέχει η επιχείρηση κατά της οποίας κινείται η διαδικασία – Εφαρμογή της ανακοίνωσης για τη συνεργασία – Μείωση λόγω μη αμφισβήτησης πέραν του πεδίου εφαρμογής της ανακοίνωσης για τη συνεργασία

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοινώσεις της Επιτροπής 96/C 207/04 και 2002/C 45/03)

22. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Μη επιβολή ή μείωση του προστίμου ως αντάλλαγμα για τη συνεργασία που παρέχει η επιχείρηση κατά της οποίας κινείται η διαδικασία – Μείωση λόγω μη αμφισβήτησης πέραν του πεδίου εφαρμογής της ανακοίνωσης για τη συνεργασία – Αναλογικότητα

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοίνωση 2002/C 45/03 της Επιτροπής)

23. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Μη επιβολή ή μείωση του προστίμου ως αντάλλαγμα για τη συνεργασία που παρέχει η επιχείρηση κατά της οποίας κινείται η διαδικασία– Μειώσεις χορηγούμενες λόγω, αφενός, συνεργασίας στο πλαίσιο της ανακοίνωσης για τη συνεργασία και, αφετέρου, μη αμφισβήτησης πέραν του πεδίου εφαρμογής της ανακοίνωσης για τη συνεργασία

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοίνωση 2002/C 45/03)

24. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Παγκόσμιος κύκλος εργασιών της ενδιαφερόμενης επιχείρησης

(Άρθρο 81 ΕΚ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής, σημείο 5, στοιχείο β΄)

25. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Τήρηση της αρχής της αναλογικότητας – Προϋποθέσεις

(Κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2)

Περίληψη

1. Η ερμηνεία και η εφαρμογή της προϋποθέσεως των άρθρων 81 ΕΚ και 82 ΕΚ σχετικά με τις συνέπειες για το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών πρέπει να στηρίζονται στον σκοπό της εν λόγω προϋποθέσεως, ο οποίος συνίσταται στον καθορισμό των ορίων μεταξύ δικαίου της Ένωσης και εθνικών δικαίων σε θέματα ρυθμίσεως του ανταγωνισμού. Ως εκ τούτου, εμπίπτει στον τομέα του δικαίου της Ένωσης κάθε σύμπραξη και κάθε πρακτική δυνάμενη να διακυβεύσει το ελεύθερο εμπόριο μεταξύ κρατών μελών, υπονομεύοντας την υλοποίηση των στόχων περί πραγματοποιήσεως ενιαίας αγοράς μεταξύ των κρατών μελών, ιδίως μέσω της στεγανοποιήσεως των εθνικών αγορών ή της τροποποιήσεως της διαρθρώσεως του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς.

Για να μπορεί μια απόφαση, συμφωνία ή πρακτική να επηρεάσει το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών, πρέπει, βάσει ενός συνόλου νομικών ή πραγματικών στοιχείων, να πιθανολογείται επαρκώς ότι η οικεία απόφαση, συμφωνία ή πρακτική μπορεί να ασκήσει επιρροή, άμεση ή έμμεση, πραγματική ή δυνητική, στο εμπόριο μεταξύ κρατών μελών, τούτο δε κατά τρόπο δυνάμενο να εμποδίσει την υλοποίηση της ενιαίας αγοράς μεταξύ κρατών μελών. Επιπλέον, πρέπει η επιρροή αυτή να μην είναι ασήμαντη. Επομένως, η διαπίστωση επιπτώσεων στο ενδοκοινοτικό εμπόριο προϋποθέτει εν γένει τη συνδρομή πολλών παραγόντων, οι οποίοι, εκτιμώμενοι μεμονωμένα, δεν θα ήταν κατ’ ανάγκη καθοριστικοί. Μια σύμπραξη όμως η οποία εκτείνεται στο σύνολο του εδάφους κράτους μέλους συνεπάγεται, ως εκ της φύσεώς της, την εδραίωση στεγανοποιήσεων εθνικού χαρακτήρα, εμποδίζοντας με τον τρόπο αυτό την οικονομική αλληλοδιείσδυση που επιδιώκει η Συνθήκη.

(βλ. σκέψεις 55-57, 60)

2. Η επίδραση που μπορεί να ασκήσει μια συμφωνία ή εναρμονισμένη πρακτική στο εμπόριο μεταξύ κρατών μελών εκτιμάται, μεταξύ άλλων, λαμβανομένης υπόψη της θέσεως και της σημασίας των συμβαλλομένων μερών στην αγορά των σχετικών προϊόντων. Όταν οι επιχειρήσεις που συμμετέχουν σε παράβαση αντιπροσωπεύουν συνολικώς το μεγαλύτερο τμήμα της προσφοράς των οικείων προϊόντων στην αγορά, η σύμπραξη αυτή μπορεί να θεωρηθεί ότι επηρεάζει αισθητά το εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών.

Επιπλέον, η Επιτροπή δεν υποχρεούται να αποδεικνύει ότι οι αντίθετες προς τον ανταγωνισμό πρακτικές ασκούν αισθητή επιρροή στο εμπόριο μεταξύ κρατών μελών. Συγκεκριμένα, το μόνο που απαιτεί το άρθρο 81, παράγραφος 1, ΕΚ είναι οι συμφωνίες και οι εναρμονισμένες πρακτικές που περιορίζουν τον ανταγωνισμό να είναι ικανές να επηρεάσουν το εμπόριο μεταξύ κρατών μελών.

(βλ. σκέψεις 67-69)

3. Από τις διατάξεις του κανονισμού 1/2003 προκύπτει ότι η Επιτροπή εξακολουθεί να διαδραματίζει κυρίαρχο ρόλο στην έρευνα και διαπίστωση παραβάσεων των κανόνων ανταγωνισμού της Ένωσης, ο δε ρόλος αυτός δεν επηρεάζεται από την παράλληλη αρμοδιότητα που διαθέτουν οι εθνικές αρχές ανταγωνισμού δυνάμει του κανονισμού αυτού. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το άρθρο 11, παράγραφος 6, του εν λόγω κανονισμού, η Επιτροπή δικαιούται να κινήσει διαδικασία με σκοπό την έκδοση αποφάσεως ακόμα και σε περίπτωση που εθνική αρχή ανταγωνισμού έχει ήδη επιληφθεί μιας υποθέσεως, κατόπιν διαβουλεύσεως με αυτή την εθνική αρχή. Επιπλέον, σύμφωνα με την ίδια αυτή διάταξη, η κίνηση διαδικασίας από την Επιτροπή συνεπάγεται την αφαίρεση από τις εθνικές αρχές ανταγωνισμού των κρατών μελών της αρμοδιότητάς τους να εφαρμόζουν τους κανόνες ανταγωνισμού της Ένωσης στην υπόθεση αυτή.

Επιπλέον, κατά το σημείο 31 της ανακοίνωσης σχετικά με τη συνεργασία στο πλαίσιο του δικτύου των αρχών ανταγωνισμού, δεν παρέχεται ατομικό δικαίωμα στις επιχειρήσεις που εμπλέκονται σε μια παράβαση να αξιώσουν την εξέταση της υποθέσεως από συγκεκριμένη αρχή. Επομένως, μια επιχείρηση δεν μπορεί να υποστηρίζει ότι έχει δικαίωμα ή εύλογη προσδοκία να κινηθεί η διαδικασία κατά συγκεκριμένης παραβάσεως από τις εθνικές αρχές ανταγωνισμού και όχι από την Επιτροπή.

Επίσης, το σημείο 8 της εν λόγω ανακοινώσεως στερείται δεσμευτικού αποτελέσματος, καθόσον από το γράμμα του προκύπτει ότι η απλή δυνατότητα καταμερισμού των καθηκόντων στην οποία αναφέρεται δεν συνεπάγεται επιβολή στην Επιτροπή της υποχρεώσεως να μην επιλαμβάνεται υποθέσεως οσάκις πληρούνται οι προς τούτο προϋποθέσεις.

(βλ. σκέψεις 76-77, 80)

4. Η Επιτροπή αποτελεί πολύγλωσσο θεσμικό όργανο που πρέπει να θεωρείται ικανό να εργάζεται σε όλες τις επίσημες γλώσσες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Μια προσφεύγουσα επιχείρηση δεν μπορεί να υποστηρίζει ότι η κοινοποίηση της ανακοινώσεως των αιτιάσεων και της αποφάσεως με την οποία περατώνεται διοικητική διαδικασία σε συγκεκριμένη επίσημη γλώσσα, τη στιγμή που αυτή είχε χρησιμοποιήσει δύο άλλες επίσημες γλώσσες στο πλαίσιο της διοικητικής διαδικασίας, θίγει την άσκηση των δικαιωμάτων της άμυνας, στο μέτρο που η εν λόγω επιχείρηση παραδέχεται ότι είχε συναινέσει στην κοινοποίηση των εγγράφων στη γλώσσα αυτή.

(βλ. σκέψεις 86, 414)

5. Η συμπεριφορά μιας θυγατρικής εταιρίας μπορεί να καταλογισθεί στη μητρική εταιρία, ιδίως, όταν η θυγατρική, μολονότι έχει χωριστή νομική προσωπικότητα, δεν καθορίζει κατά τρόπο αυτόνομο τη συμπεριφορά της στην αγορά, αλλά εφαρμόζει κυρίως τις οδηγίες της μητρικής εταιρίας, ενόψει, ιδίως, των υφισταμένων μεταξύ των δύο αυτών νομικών ενοτήτων οικονομικών, οργανωτικών και νομικών σχέσεων. Συγκεκριμένα, σε μια τέτοια περίπτωση, η μητρική και η θυγατρική εταιρία συναποτελούν τμήμα της ίδιας οικονομικής ενότητας και, επομένως, συνιστούν μία και μόνη επιχείρηση. Συνεπώς, το γεγονός ότι η μητρική και η θυγατρική εταιρία συνιστούν μία και μόνη επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 81 ΕΚ παρέχει τη δυνατότητα στην Επιτροπή να απευθύνει μια απόφαση περί επιβολής προστίμου στη μητρική εταιρία, χωρίς να απαιτείται να αποδείξει την εμπλοκή της εταιρίας αυτής στην παράβαση.

Στην ειδική περίπτωση κατά την οποία μια μητρική εταιρία κατέχει το 100 % του κεφαλαίου της θυγατρικής που διέπραξε παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού της Ένωσης, αφενός, η μητρική εταιρία μπορεί να ασκεί αποφασιστική επιρροή επί της συμπεριφοράς της θυγατρικής και, αφετέρου, υφίσταται μαχητό τεκμήριο ότι η εν λόγω μητρική εταιρία ασκεί όντως αποφασιστική επιρροή επί της συμπεριφοράς της θυγατρικής της.

Υπό τις συνθήκες αυτές, αρκεί να αποδείξει η Επιτροπή ότι η μητρική εταιρία κατέχει το σύνολο του κεφαλαίου μιας θυγατρικής προκειμένου να συναχθεί ότι η μητρική ασκεί αποφασιστική επιρροή επί της εμπορικής πολιτικής της θυγατρικής. Στη συνέχεια, η Επιτροπή θα είναι σε θέση να θεωρήσει τη μητρική εταιρία υπεύθυνη αλληλεγγύως και εις ολόκληρον για την καταβολή του επιβληθέντος στη θυγατρική προστίμου, εκτός αν η μητρική εταιρία, στην οποία απόκειται να ανατρέψει αυτό το τεκμήριο, αποδείξει ότι, κατ’ ουσίαν, η θυγατρική της ενεργεί αυτοτελώς στην αγορά.

(βλ. σκέψεις 94-97, 310-313)

6. Στην ειδική περίπτωση κατά την οποία μια μητρική εταιρία κατέχει το 100 % του κεφαλαίου της θυγατρικής που διέπραξε παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού της Ένωσης, υφίσταται μαχητό τεκμήριο ότι η εν λόγω μητρική εταιρία ασκεί όντως αποφασιστική επιρροή επί της συμπεριφοράς της θυγατρικής της. Οσάκις οι οργανωτικοί, οικονομικοί και νομικοί δεσμοί που υπάρχουν μεταξύ των εν λόγω επιχειρήσεων είναι ικανοί να αποδείξουν την ύπαρξη επιρροής των μητρικών εταιριών επί της στρατηγικής των θυγατρικών τους δικαιολογείται το συμπέρασμα ότι οι εταιρίες αυτές αποτελούν μια και μόνη οικονομική ενότητα.

Αντιθέτως, το γεγονός ότι οι προσφεύγουσες επιχειρήσεις συμμετείχαν στη διαδικασία αυτοτελώς και υπέβαλαν ατομική απάντηση στην ανακοίνωση των αιτιάσεων δεν είναι ικανό να ανατρέψει το τεκμήριο ευθύνης των μητρικών εταιριών για τη συμπεριφορά των θυγατρικών τους. Συγκεκριμένα, μολονότι το γεγονός ότι η μητρική εταιρία εμφανίζεται ως ο μόνος συνομιλητής της Επιτροπής όσον αφορά την οικεία παράβαση μπορεί να υποδηλώνει την πραγματική άσκηση αποφασιστικής επιρροής στη συμπεριφορά της θυγατρικής, εντούτοις, η εκ μέρους των θυγατρικών εταιριών ενός ομίλου υποβολή χωριστών απαντήσεων στην ανακοίνωση αιτιάσεων δεν μπορεί, αφ’ εαυτής, να συνιστά απόδειξη της αυτονομίας των εν λόγω θυγατρικών.

(βλ. σκέψεις 96, 125-127)

7. Δυνάμει της αρχής της εξατομικεύσεως των ποινών και των κυρώσεων, η οποία είναι εφαρμοστέα σε κάθε διοικητική διαδικασία που μπορεί να καταλήξει στην επιβολή κυρώσεων δυνάμει των κανόνων περί ανταγωνισμού της Ένωσης, σε μια επιχείρηση μπορούν να επιβληθούν κυρώσεις μόνο για τις πράξεις που της προσάπτονται ατομικώς. Εντούτοις, η αρχή αυτή πρέπει να συμβιβάζεται με την έννοια της επιχειρήσεως. Συγκεκριμένα, αυτό το οποίο παρέχει τη δυνατότητα στην Επιτροπή να απευθύνει μια απόφαση περί επιβολής προστίμου σε μητρική εταιρία ομίλου επιχειρήσεων δεν είναι η εκ μέρους της μητρικής παρακίνηση της θυγατρικής της να διαπράξει παράβαση ούτε, κατά μείζονα λόγο, η εμπλοκή της πρώτης στην εν λόγω παράβαση, αλλά το γεγονός ότι αυτές αποτελούν μία και μόνη επιχείρηση υπό την έννοια του άρθρου 81 ΕΚ. Επιπλέον, η προηγούμενη πρακτική της Επιτροπής κατά τη λήψη αποφάσεων δεν μπορεί να εφαρμοστεί αναλογικώς σε συγκεκριμένη υπόθεση. Συγκεκριμένα, οι αποφάσεις που αφορούν άλλες υποθέσεις μπορούν να έχουν ενδεικτικό μόνο χαρακτήρα, δεδομένου ότι τα πραγματικά περιστατικά των υποθέσεων δεν είναι πανομοιότυπα.

Η αρχή του τεκμηρίου αθωότητας, όπως προκύπτει ιδίως από το άρθρο 6, παράγραφος 2, της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, αποτελεί μέρος των θεμελιωδών δικαιωμάτων τα οποία προστατεύονται στην έννομη τάξη της Ένωσης, η δε αρχή αυτή επιβεβαιώθηκε και από το άρθρο 6 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς και από το άρθρο 48, παράγραφος 1, του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Λαμβανομένων υπόψη της φύσεως των επιδίκων παραβάσεων καθώς και της φύσεως και του βαθμού αυστηρότητας των κυρώσεων τις οποίες επισύρουν, η αρχή του τεκμηρίου αθωότητας εφαρμόζεται και επί των διαδικασιών των σχετικών με παραβάσεις των ισχυόντων για τις επιχειρήσεις κανόνων ανταγωνισμού που μπορούν να οδηγήσουν στην επιβολή προστίμων ή χρηματικών ποινών.

Στο πλαίσιο αυτό, το τεκμήριο αυτό δεν θεωρείται ότι παραβιάζεται από έναν κανόνα που διέπει τον καταλογισμό της ευθύνης για παράβαση, όπως είναι το τεκμήριο ότι η μητρική εταιρία που κατέχει το 100 % του κεφαλαίου των θυγατρικών της ασκεί αποφασιστική επιρροή σε αυτές. Συγκεκριμένα, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου έχει κρίνει ότι το άρθρο 6, παράγραφος 2, της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου δεν απαγορεύει τα νομικά ή πραγματικά τεκμήρια που περιλαμβάνονται σε νόμους που επιβάλλουν κυρώσεις αλλά επιτάσσει στα κράτη μέλη να περιορίζουν τα τεκμήρια αυτά σε λογικά όρια, τα οποία να λαμβάνουν υπόψη τη σοβαρότητα του διακυβεύματος και τον σεβασμό των δικαιωμάτων άμυνας. Επομένως, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι υφίσταται παραβίαση του τεκμηρίου αθωότητας, όταν, σε διαδικασίες ανταγωνισμού, συνάγονται ορισμένα συμπεράσματα κατά τους κανόνες της κοινής πείρας, υπό την προϋπόθεση ότι οι οικείες επιχειρήσεις έχουν την ευχέρεια να ανατρέψουν τα συμπεράσματα αυτά.

(βλ. σκέψεις 106-108, 112, 114 )

8. Η δυνατότητα επιβολής κυρώσεως για την παραβατική συμπεριφορά θυγατρικής στην αρχική μητρική εταιρία δεν αποκλείει την επιβολή κυρώσεων σε ενδιάμεση εταιρία χαρτοφυλακίου ούτε στην ίδια τη θυγατρική, υπό την προϋπόθεση ότι η Επιτροπή θεμιτώς έκρινε ότι οι εν λόγω εταιρίες συνιστούν μία και μόνη επιχείρηση. Επομένως, στην περίπτωση αυτή, η Επιτροπή έχει τη δυνατότητα, εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις του καταλογισμού, να επιλέξει να επιβάλει κυρώσεις είτε στη θυγατρική που συμμετείχε στην παράβαση είτε στην ενδιάμεση μητρική εταιρία που την ήλεγχε κατά την περίοδο αυτή είτε στην αρχική μητρική εταιρία του ομίλου. Συναφώς, στο πλαίσιο ομίλου εταιριών, σκοπός της εταιρίας χαρτοφυλακίου είναι να συγκεντρώσει τις συμμετοχές σε διάφορες εταιρίες, προκειμένου να διασφαλιστεί ενιαία διεύθυνση.

(βλ. σκέψεις 119, 122)

9. Καίτοι η Επιτροπή δεν υποχρεούται να αναλύσει, στην αιτιολογία των αποφάσεων που καλείται να λάβει για να διασφαλίσει την εφαρμογή των κανόνων του ανταγωνισμού, όλα τα πραγματικά και νομικά στοιχεία καθώς και τις σκέψεις που την οδήγησαν στη λήψη της αποφάσεώς της, εντούτοις υποχρεούται, δυνάμει του άρθρου 253 ΕΚ, να εκθέσει τουλάχιστον τα πραγματικά περιστατικά και τις σκέψεις που έχουν ουσιώδη σημασία στην οικονομία της αποφάσεώς της, παρέχοντας, κατ’ αυτόν τον τρόπο, στον δικαστή της Ένωσης και στα ενδιαφερόμενα μέρη τη δυνατότητα να γνωρίζουν τις συνθήκες υπό τις οποίες εφάρμοσε τη Συνθήκη. Εξάλλου, εκτός εξαιρετικών περιστάσεων, η αιτιολογία της αποφάσεως πρέπει να υπάρχει στο ίδιο το σώμα της αποφάσεως και δεν μπορεί να διασαφηνίζεται για πρώτη φορά και εκ των υστέρων ενώπιον του δικαστή της Ένωσης. Επομένως, η αιτιολογία πρέπει, κατ’ αρχήν, να ανακοινώνεται στον ενδιαφερόμενο ταυτοχρόνως με την απόφαση που τον βλάπτει.

(βλ. σκέψεις 133, 146, 399)

10. Όσον αφορά την εξέταση από το Γενικό Δικαστήριο των υποβαλλόμενων από διάδικο αιτήσεων για λήψη μέτρων οργανώσεως της διαδικασίας ή για διεξαγωγή αποδείξεων, το Γενικό Δικαστήριο είναι αποκλειστικά αρμόδιο να κρίνει την ενδεχόμενη ανάγκη συμπληρώσεως των πληροφοριακών στοιχείων επί των υποθέσεων των οποίων επιλαμβάνεται.

Συναφώς, δεν μπορεί να γίνει δεκτή αίτηση προσφεύγουσας επιχείρησης για την ακρόαση μαρτύρων όταν οι διευκρινίσεις που σκοπεί να αντλήσει η εν λόγω επιχείρηση από τις εν λόγω μαρτυρικές καταθέσεις έχουν ήδη παρασχεθεί στην Επιτροπή, η οποία εκτίμησε ότι τα σχετικά επιχειρήματα όχι μόνο δεν τεκμηριώνονται από έγγραφα αποδεικτικά στοιχεία, αλλά αντιφάσκουν και προς ορισμένα στοιχεία της δικογραφίας.

Η αίτηση προσκομίσεως προγενέστερης αποφάσεως της Επιτροπής δεν μπορεί να θεωρηθεί ως αναγκαία, δεδομένου ότι η προηγούμενη πρακτική της Επιτροπής κατά τη λήψη των αποφάσεών της δεν μπορεί να χρησιμεύσει ως νομικό πλαίσιο για τα πρόστιμα στον τομέα του ανταγωνισμού.

(βλ. σκέψεις 151-153, 211)

11. Η αρχή non bis in idem, την οποία επίσης καθιερώνει το άρθρο 4 του Πρωτοκόλλου 7 της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, αποτελεί θεμελιώδη αρχή του δικαίου της Ένωσης της οποίας την τήρηση εξασφαλίζει ο δικαστής. Στον τομέα του δικαίου του ανταγωνισμού της Ένωσης, η αρχή αυτή απαγορεύει στην Επιτροπή να καταδικάσει ή να διώξει μια επιχείρηση εκ νέου για αντίθετη προς τον ανταγωνισμό συμπεριφορά για την οποία της έχει επιβληθεί κύρωση ή για την οποία κρίθηκε ότι δεν έχει ευθύνη με προηγούμενη απόφαση της Επιτροπής που δεν είναι πλέον δεκτική προσφυγής. Η εφαρμογή της αρχής non bis in idem προϋποθέτει, επομένως, ότι κρίθηκε το υποστατό της παραβάσεως ή ότι ελέγχθηκε η νομιμότητα της εκτιμήσεως που διατυπώθηκε ως προς αυτήν. Συνεπώς, η αρχή non bis in idem απαγορεύει μόνο τη νέα εκτίμηση επί της ουσίας όσον αφορά το υποστατό της παραβάσεως, που θα έχει ως συνέπεια την επιβολή είτε δεύτερης κυρώσεως, η οποία προστίθεται στην πρώτη, στην περίπτωση κατά την οποία καταλογιστεί εκ νέου ευθύνη, είτε νέας κύρωσης, στην περίπτωση κατά την οποία η ευθύνη, αποκλεισθείσα με την πρώτη απόφαση, καταλογιστεί με τη δεύτερη.

Όσον αφορά το ζήτημα αν η έκδοση αποφάσεως εθνικής αρχής ανταγωνισμού μπορεί να εμποδίσει την Επιτροπή να καταδικάσει ή να διώξει την ίδια επιχείρηση εκ νέου, η εφαρμογή της αρχής non bis in idem εξαρτάται από την τριπλή προϋπόθεση της ταυτότητας των πραγματικών περιστατικών, της ταυτότητας του παραβάτη και της ταυτότητας του προστατευομένου εννόμου συμφέροντος. Συνεπώς, η αρχή αυτή απαγορεύει την επιβολή περισσότερων κυρώσεων στο ίδιο πρόσωπο για την ίδια παράνομη συμπεριφορά, προς προστασία του ίδιου εννόμου αγαθού.

Συναφώς, μια προσωρινή απόφαση περί επιείκειας που εκδίδεται από εθνική αρχή ανταγωνισμού και η οποία δεν εξαλείφει οριστικά τη δυνατότητα ασκήσεως ποινικής διώξεως για παράβαση του δικαίου του ανταγωνισμού δεν εμποδίζει την Επιτροπή να διαπιστώσει την εν λόγω παράβαση και να επιβάλει τις ανάλογες κυρώσεις.

Επιπλέον, ακόμα και αν υποτεθεί ότι το άρθρο 54 της Σύμβασης εφαρμογής της συμφωνίας του Σένγκεν, στο μέτρο που συνιστά έκφραση γενικής αρχής του δικαίου της Ένωσης, ήτοι της αρχής non bis in idem, μπορεί να προβληθεί στον τομέα του δικαίου του ανταγωνισμού της Ένωσης, πρέπει να διαπιστωθεί ότι προσωρινή απόφαση περί επιείκειας που εκδίδεται από εθνική αρχή ανταγωνισμού δεν μπορεί, εν πάση περιπτώσει, να θεωρηθεί ότι εμπίπτει στη διάταξη αυτή. Συγκεκριμένα, η χορήγηση προσωρινής απαλλαγής δεν ικανοποιεί τον αμετάκλητο χαρακτήρα που πρέπει να έχει η εξάλειψη της δυνατότητας ασκήσεως ποινικής διώξεως που απαιτεί η διάταξη αυτή.

(βλ. σκέψεις 158-161, 166-167, 174-176)

12. Όσον αφορά απόφαση της Επιτροπής με την οποία επιβάλλονται κυρώσεις για παράβαση των κανόνων του δικαίου ανταγωνισμού της Ένωσης, απόφαση εκδιδόμενη μετά από προσωρινή απόφαση περί επιείκειας που εκδίδεται από εθνική αρχή ανταγωνισμού, μια προσφεύγουσα επιχείρηση δεν μ πορεί να επικαλείται την αρχή της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης όταν δεν προσκομίζει κανένα αποδεικτικό στοιχείο από το οποίο να προκύπτει, αφενός, ότι η Επιτροπή της παρέσχε ακριβείς διαβεβαιώσεις ότι οι πράξεις των εθνικών αρχών ανταγωνισμού θα την προφύλασσαν από ενδεχόμενη δίωξη και, αφετέρου, ότι στην εν λόγω επιχείρηση παρασχέθηκαν συγκεκριμένες διαβεβαιώσεις από αυτές τις εθνικές αρχές ότι οι πράξεις που εξέδωσαν θα εμπόδιζαν την Επιτροπή να διαπιστώσει την επίμαχη παράβαση και να επιβάλει τις ανάλογες κυρώσεις.

Η μη συνεκτίμηση από την Επιτροπή προσωρινής αποφάσεως περί επιείκειας εκδιδόμενης από εθνική αρχή ανταγωνισμού δεν μπορεί να συνεπάγεται ούτε και παραβίαση της αρχής της χρηστής διοικήσεως. Συγκεκριμένα, μολονότι η Επιτροπή υποχρεούται, δυνάμει της αρχής της επιείκειας, να λαμβάνει υπόψη τις κυρώσεις οι οποίες έχουν επιβληθεί στην ίδια επιχείρηση για το ίδιο πραγματικό περιστατικό, όταν πρόκειται για κυρώσεις επιβαλλόμενες για παραβάσεις του δικαίου των συμπράξεων ενός κράτους μέλους και, κατά συνέπεια, διαπραχθείσες στο έδαφος της Ένωσης, εντούτοις, μια τέτοια κατάσταση δεν υφίσταται όταν οι εθνικές αρχές ανταγωνισμού δεν έχουν επιβάλει καμία κύρωση στην προσφεύγουσα επιχείρηση.

(βλ. σκέψεις 181, 185-186)

13. Η σοβαρότητα των παραβάσεων του δικαίου του ανταγωνισμού της Ένωσης πρέπει να αποδεικνύεται βάσει ικανού αριθμού στοιχείων όπως είναι, μεταξύ άλλων, τα ιδιαίτερα περιστατικά της υποθέσεως, το πλαίσιό της και ο αποτρεπτικός χαρακτήρας των προστίμων, τούτο δε χωρίς να υφίσταται δεσμευτικός ή εξαντλητικός κατάλογος κριτηρίων που πρέπει οπωσδήποτε να λαμβάνονται υπόψη. Συναφώς, το μέγεθος της οικείας αγοράς δεν αποτελεί, καταρχήν, υποχρεωτικό στοιχείο, αλλά απλώς ενδεικτικό, μεταξύ άλλων, στοιχείο προς εκτίμηση της σοβαρότητας της παραβάσεως, η δε Επιτροπή δεν υποχρεούται να προβαίνει σε οριοθέτηση της οικείας αγοράς ή σε εκτίμηση του μεγέθους της οσάκις η επίμαχη παράβαση έχει σκοπό αντίθετο προς τον ανταγωνισμό. Συγκεκριμένα, οι κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, ΕΚΑΧ δεν προβλέπουν ότι το ποσό των προστίμων υπολογίζεται με βάση τον συνολικό κύκλο εργασιών ή τον κύκλο εργασιών που πραγματοποίησαν οι επιχειρήσεις στην οικεία αγορά. Πάντως, οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές δεν εμποδίζουν περαιτέρω να ληφθούν υπόψη αυτοί οι κύκλοι εργασιών κατά την επιμέτρηση του ποσού του προστίμου, προκειμένου να τηρηθούν οι γενικές αρχές του δικαίου της Ένωσης και όταν το επιβάλλουν οι περιστάσεις.

Στο πλαίσιο αυτό, από τη στιγμή που η Επιτροπή δεν καθόρισε το γενικό αρχικό ποσό του προστίμου για παράβαση που αφορά κράτος μέλος στηριζόμενη στο μέγεθος της επηρεασθείσας αγοράς, αλλά στήριξε την απόφασή της στη φύση της παραβάσεως αυτής και στη γεωγραφική της έκταση, η εκτίμηση ότι το γενικό αρχικό ποσό του προστίμου που καθορίστηκε για τη σύμπραξη στο εν λόγω κράτος μέλος έπρεπε να αντανακλά το φερόμενο ως περιορισμένο μέγεθος της οικείας αγοράς στηρίζεται σε εσφαλμένη προκείμενη, οπότε η απόφαση της Επιτροπής δεν παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας.

Το ίδιο ισχύει και για τη μη συνεκτίμηση του αντίκτυπου της παραβάσεως στην αγορά. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το σημείο 1 Α, πρώτο εδάφιο, των προαναφερθεισών κατευθυντηρίων γραμμών, η Επιτροπή οφείλει, στο πλαίσιο αξιολογήσεως της σοβαρότητας της παραβάσεως, να εξετάζει τον πραγματικό αντίκτυπο επί της αγοράς μόνον εφόσον προκύπτει ότι ο αντίκτυπος αυτός δύναται να εκτιμηθεί. Για να εκτιμήσει τον αντίκτυπο αυτό, η Επιτροπή οφείλει να χρησιμοποιήσει ως μέτρο τον ανταγωνισμό που θα υφίστατο υπό κανονικές συνθήκες αν δεν είχε διαπραχθεί η παράβαση. Εντούτοις, οσάκις η Επιτροπή κρίνει ότι ήταν αδύνατο να εκτιμηθούν τα ακριβή αποτελέσματα της παραβάσεως στην αγορά, χωρίς οι ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις να αποδεικνύουν το αντίθετο, και στηρίζει την απόφασή της στη σοβαρή φύση της παραβάσεως και στη γεωγραφική της έκταση χωρίς να συνεκτιμά τον αντίκτυπό της στην αγορά, δεν θεωρείται ότι υπερβαίνει προδήλως το περιθώριο εκτιμήσεως που διαθέτει κατά τον καθορισμό των προστίμων για τις παραβάσεις των κανόνων του ανταγωνισμού.

(βλ. σκέψεις 193, 208-211, 215-216, 218-220, 226-230, 239-240, 243)

14. Ακόμα και αν υποτεθεί ότι η Επιτροπή, οσάκις διαπιστώνει διάφορες πολύ σοβαρές παραβάσεις με μία και μόνη απόφαση, οφείλει να υπολογίζει τα πρόστιμα κατά τρόπο που να χαρακτηρίζεται από συνοχή μεταξύ των γενικών αρχικών ποσών και του μεγέθους των διαφόρων επηρεαζόμενων αγορών, ωστόσο, από κανένα στοιχείο δεν μπορεί να συναχθεί ότι τα γενικά αρχικά ποσά που καθορίστηκαν για τις παραβάσεις που διαπράχθηκαν σε διάφορα κράτη μέλη στερούνται συνοχής ή ότι υπολογίσθηκαν κατά τρόπο που παρεκκλίνει από συγκεκριμένο τρόπο υπολογισμού που φέρεται ότι εφαρμόστηκε, δεδομένου ότι η Επιτροπή καθόρισε αυστηρότερα γενικά αρχικά ποσά στις περιπτώσεις που το μέγεθος της αγοράς ήταν μεγαλύτερο, χωρίς ωστόσο να χρησιμοποιήσει ακριβή μαθηματικό τύπο, πράγμα το οποίο άλλωστε σε καμία περίπτωση δεν ήταν υποχρεωμένη να πράξει.

(βλ. σκέψεις 235-236)

15. Στο πλαίσιο του υπολογισμού των προστίμων που επιβάλλονται βάσει του άρθρου 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003, η διαφοροποιημένη μεταχείριση των σχετικών επιχειρήσεων είναι σύμφυτη με την άσκηση των εξουσιών που η διάταξη αυτή χορηγεί στην Επιτροπή. Συγκεκριμένα, στο πλαίσιο της διακριτικής της ευχέρειας, η Επιτροπή καλείται να εξατομικεύσει την κύρωση με γνώμονα τη συμπεριφορά και τα χαρακτηριστικά των σχετικών επιχειρήσεων προκειμένου να εξασφαλίσει, σε κάθε συγκεκριμένη περίπτωση, την πλήρη αποτελεσματικότητα των κανόνων ανταγωνισμού της Ένωσης. Επομένως, κατά τις κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, ΕΚΑΧ, για δεδομένη παράβαση, θα είναι ενδεχομένως σκόπιμο, οσάκις εμπλέκονται περισσότερες επιχειρήσεις όπως συμβαίνει σε περιπτώσεις συνασπισμών επιχειρήσεων, να γίνεται στάθμιση των ειδικών ποσών, προκειμένου να ληφθεί υπόψη το ειδικό βάρος κάθε επιχειρήσεως και, κατ’ επέκταση, ο πραγματικός αντίκτυπος της παράνομης συμπεριφοράς επί του ανταγωνισμού, ιδιαίτερα αν υφίστανται σημαντικές διαφορές ως προς το μέγεθος μεταξύ επιχειρήσεων που διαπράττουν το ίδιο είδος παραβάσεως. Ειδικότερα, είναι αναγκαίο να λαμβάνεται υπόψη η πραγματική οικονομική δυνατότητα του αυτουργού της παραβάσεως να προξενήσει σημαντική ζημία σε άλλους οικονομικούς παράγοντες, ιδίως στους καταναλωτές.

Επιπλέον, κατά το σημείο 1 Α, έβδομο εδάφιο, των ίδιων κατευθυντήριων γραμμών, η διαφοροποίηση μεταξύ επιχειρήσεων που μετείχαν στη ίδια παράβαση δεν χρειάζεται να ανταποκρίνεται σε κάποιον αριθμητικό υπολογισμό. Συγκεκριμένα, οι αρχές της αναλογικότητας και της ίσης μεταχειρίσεως δεν επιβάλλουν να αντιπροσωπεύει το αρχικό ποσό του προστίμου, για το σύνολο των διαφόρων μελών της συμπράξεως, ταυτόσημο ποσοστό επί τοις εκατό του ατομικού κύκλου εργασιών. Επομένως, για να εξακριβωθεί αν η κατάταξη σε κατηγορίες των μετεχόντων σε σύμπραξη είναι σύμφωνη προς τις αρχές της ίσης μεταχειρίσεως και της αναλογικότητας, ο εκ μέρους του Γενικού Δικαστηρίου έλεγχος νομιμότητας της ασκήσεως της διακριτικής ευχέρειας που διαθέτει συναφώς η Επιτροπή πρέπει να περιορίζεται στο αν η ως άνω κατάταξη παρουσιάζει συνοχή και είναι αντικειμενικώς δικαιολογημένη. Όταν όμως μια επιχείρηση μετέσχε μόνο σε μια πτυχή συμπράξεως, η ικανότητά της να προξενήσει σημαντική ζημία στον ανταγωνισμό είναι μικρότερη. Ως εκ τούτου, η απόφαση με την οποία η Επιτροπή καθορίζει με διαφορετικό τρόπο το ειδικό αρχικό ποσό για την επιχείρηση αυτή δεν εισάγει δυσμενείς διακρίσεις.

Εξάλλου, το γεγονός ότι το αρχικό ποσό του προστίμου δεν αντιπροσωπεύει κατ’ ανάγκην, για όλα τα μέλη μιας συμπράξεως, ταυτόσημο ποσοστό επί τοις εκατό του αντίστοιχου κύκλου εργασιών τους είναι σύμφυτο με τη μέθοδο που συνίσταται στην κατανομή των επιχειρήσεων σε κατηγορίες, η οποία συνεπάγεται τον κατ’ αποκοπήν καθορισμό του αρχικού ποσού που ορίστηκε για τις επιχειρήσεις που ανήκουν στην ίδια κατηγορία. Η μέθοδος αυτή, μολονότι έχει ως αποτέλεσμα να μη λαμβάνονται υπόψη οι διαφορές μεγέθους μεταξύ επιχειρήσεων της ίδιας κατηγορίας, δεν μπορεί, καταρχήν, να επικριθεί.

Τέλος, το δίκαιο της Ένωσης δεν περιλαμβάνει αρχή γενικής ισχύος σύμφωνα με την οποία η κύρωση πρέπει να είναι ανάλογη με τη σπουδαιότητα της επιχειρήσεως στην αγορά των προϊόντων που αποτελούν το αντικείμενο της παραβάσεως.

(βλ. σκέψεις 247-248, 253-254, 259-260, 263, 274, 277)

16. Η ανάγκη εξασφαλίσεως επαρκούς αποτρεπτικού αποτελέσματος του προστίμου, όταν δεν δικαιολογεί την γενική αύξηση των προστίμων στο πλαίσιο της υλοποίησης μιας πολιτικής ανταγωνισμού, απαιτεί το ποσό του προστίμου να προσαρμόζεται για να λαμβάνει υπόψη το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα επί της επιχειρήσεως στην οποία επιβάλλεται, τούτο δε προκειμένου το πρόστιμο να μην καταστεί αμελητέο, αλλά ούτε και υπερβολικό, ιδιαιτέρως λαμβανομένης υπόψη της οικονομικής δυνατότητας της οικείας επιχειρήσεως, σύμφωνα με τις απαιτήσεις που απορρέουν, αφενός, από την ανάγκη να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα του προστίμου και, αφετέρου, από την τήρηση της αρχής της αναλογικότητας.

Συναφώς, η Επιτροπή δικαιούται να χρησιμοποιεί τον παγκόσμιο κύκλο εργασιών κάθε επιχειρήσεως που μετέχει σε σύμπραξη ως πρόσφορο κριτήριο για τον καθορισμό πολλαπλασιαστικού συντελεστή αποτροπής. Επομένως, το μέγεθος και οι πόροι που διαθέτει μια επιχείρηση σε παγκόσμιο επίπεδο αποτελούν τα πρόσφορα κριτήρια υπό το πρίσμα του επιδιωκόμενου σκοπού, που συνίσταται στο να εξασφαλιστεί η αποτελεσματικότητα του προστίμου μέσω προσαρμογής του ποσού του αναλόγως των πόρων της επιχειρήσεως σε παγκόσμιο επίπεδο και της ικανότητάς της να συγκεντρώσει τα απαιτούμενα κεφάλαια για την καταβολή του εν λόγω προστίμου. Συγκεκριμένα, ο καθορισμός του συντελεστή προσαύξησης του αρχικού ποσού προς εξασφάλιση επαρκούς αποτρεπτικού αποτελέσματος του προστίμου αποβλέπει μάλλον στο να εξασφαλίσει την αποτελεσματικότητα του προστίμου παρά να αντικατοπτρίσει τον επιζήμιο χαρακτήρα της παραβάσεως για την υπό κανονικές συνθήκες λειτουργία του ανταγωνισμού και, ως εκ τούτου, τη σοβαρότητα της παραβάσεως αυτής.

Επιπλέον, πρέπει να θεωρηθεί δικαιολογημένη η αύξηση του αρχικού ποσού προς εξασφάλιση του αποτρεπτικού σκοπού του προστίμου, καθόσον μέσω της διαδικασίας αυτής εξασφαλίζεται η διαφορετική μεταχείριση των μελών της ίδιας συμπράξεως, προκειμένου να ληφθεί υπόψη ο τρόπος κατά τον οποίο τα εν λόγω μέλη όντως επηρεάστηκαν από το πρόστιμο. Η αύξηση αυτή δεν συνεπάγεται παραβίαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως για τον λόγο και μόνον ότι η Επιτροπή παραπέμπει στον παγκόσμιο κύκλο εργασιών των μετεχόντων στη σύμπραξη και όχι στους κύκλους εργασιών που πραγματοποιήθηκαν στο εσωτερικό της Ένωσης ή ακόμη στην οικεία εθνική αγορά, για να αξιολογήσει την αναγκαιότητα προσαυξήσεως του ποσού των προστίμων προκειμένου να εξασφαλίσει το αποτρεπτικό τους αποτέλεσμα.

(βλ. σκέψεις 285, 287, 292, 294-295)

17. Η έννοια της υποτροπής, όπως την αντιλαμβάνονται ορισμένες εθνικές έννομες τάξεις, σημαίνει την εκ μέρους του ιδίου προσώπου διάπραξη νέων παραβάσεων, μολονότι είχε τιμωρηθεί για άλλες ανάλογες παραβάσεις. Επιπλέον, το σημείο 2 των κατευθυντηρίων γραμμών για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, ΕΚΑΧ περιλαμβάνει ρητώς στον επεξηγηματικό κατάλογο των επιβαρυντικών περιστάσεων που δύνανται να δικαιολογούν προσαύξηση του βασικού ποσού του προστίμου την περίπτωση που η εμπλεκόμενη επιχείρηση ή οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις έχει/έχουν διαπράξει κατά το παρελθόν παρόμοια παράβαση.

Συναφώς, δεν μπορεί να γίνει δεκτό ότι η Επιτροπή δύναται να θεωρεί, στο πλαίσιο αποδείξεως της συνδρομής της επιβαρυντικής περιστάσεως της υποτροπής, ότι πρέπει να καταλογίζεται σε μια επιχείρηση η ευθύνη για προγενέστερη παράβαση, για την οποία δεν της επιβλήθηκαν κυρώσεις από την Επιτροπή και στο πλαίσιο της αποδείξεως της οποίας η εν λόγω επιχείρηση δεν υπήρξε αποδέκτρια ανακοινώσεως αιτιάσεων, οπότε δεν κατέστη δυνατό στην ενδιαφερόμενη επιχείρηση, κατά τη διαδικασία που οδήγησε στην έκδοση της προγενέστερης αποφάσεως που διαπίστωσε την παράβαση, να προβάλει τα επιχειρήματά της προκειμένου να αμφισβητήσει, στον βαθμό που την αφορά, το γεγονός ότι ενδεχομένως αποτελεί οικονομική μονάδα με άλλες επιχειρήσεις.

Το συμπέρασμα αυτό επιβάλλεται κατά μείζονα λόγο καθόσον, μολονότι αληθεύει ότι η αρχή της αναλογικότητας απαιτεί να λαμβάνεται υπόψη ο χρόνος που έχει παρέλθει μεταξύ της επίμαχης παραβάσεως και μιας προγενέστερης παραβάσεως των κανόνων ανταγωνισμού προκειμένου να εκτιμηθεί το ζήτημα αν η επιχείρηση αυτή έχει την τάση να παραβαίνει τους εν λόγω κανόνες, η Επιτροπή δεν μπορεί να δεσμεύεται από ενδεχόμενη προθεσμία παραγραφής, προκειμένου να προβεί σε μια διαπίστωση υποτροπής.

Ομοίως, μολονότι όντως μπορεί ευλόγως να θεωρηθεί ότι μια μητρική εταιρία τελεί πράγματι σε γνώση προγενέστερης αποφάσεως την οποία η Επιτροπή απηύθυνε σε θυγατρική της οποίας η μητρική κατέχει σχεδόν το σύνολο του κεφαλαίου, η γνώση αυτή δεν μπορεί να θεραπεύσει την απουσία διαπιστώσεως, με την προγενέστερη απόφαση, ότι η μητρική και η θυγατρική εταιρία αποτελούν ενιαία οικονομική μονάδα, προκειμένου να καταλογισθεί στην εν λόγω μητρική εταιρία η ευθύνη για την προγενέστερη παράβαση και να προσαυξηθεί το ποσό των προστίμων που της επιβλήθηκαν λόγω υποτροπής.

(βλ. σκέψεις 308, 319-320, 322)

18. Η ανακοίνωση σχετικά με τη μη επιβολή και τη μείωση των προστίμων σε περιπτώσεις συμπράξεων συνιστά πράξη προοριζόμενη να διευκρινίσει, τηρουμένων των υπέρτερων κανόνων δικαίου, τα κριτήρια που πρόκειται να εφαρμόσει η Επιτροπή στο πλαίσιο της ασκήσεως της εξουσίας εκτιμήσεως που διαθέτει κατά τον καθορισμό των προστίμων που επιβάλλει για παραβάσεις των κανόνων του δικαίου του ανταγωνισμού της Ένωσης. Εξ αυτού προκύπτει ένας αυτοπεριορισμός της εξουσίας αυτής, ο οποίος ωστόσο δεν είναι ασυμβίβαστος με τη διατήρηση ουσιώδους περιθωρίου εκτιμήσεως για την Επιτροπή.

Επομένως, η Επιτροπή διαθέτει ευρύ περιθώριο εκτιμήσεως όταν καλείται να αξιολογήσει αν τα αποδεικτικά στοιχεία που προσκομίζει επιχείρηση που έχει εκφράσει την επιθυμία να τύχει εφαρμογής της ανακοινώσεως για τη συνεργασία αντιπροσωπεύουν σημαντική προστιθέμενη αξία υπό την έννοια του σημείου 21 της εν λόγω ανακοινώσεως.

Ομοίως, η Επιτροπή, αφού διαπιστώσει ότι τα προσκομισθέντα αποδεικτικά στοιχεία αντιπροσωπεύουν σημαντική προστιθέμενη αξία κατά την έννοια του σημείου 21 της ανακοινώσεως για τη συνεργασία, διαθέτει ευρύ περιθώριο εκτιμήσεως όταν καλείται να καθορίσει το ακριβές ποσοστό κατά το οποίο πρέπει να μειωθεί το ποσό του προστίμου προς όφελος της ενδιαφερόμενης επιχειρήσεως. Συγκεκριμένα, το σημείο 23, στοιχείο β΄, πρώτο εδάφιο, της ανακοινώσεως για τη συνεργασία προβλέπει όρια μεταξύ των οποίων κυμαίνεται η μείωση του ποσού του προστίμου, με βάση τις διάφορες κατηγορίες επιχειρήσεων που περιλαμβάνονται στο σημείο αυτό. Λαμβανομένου υπόψη του εν λόγω περιθωρίου εκτιμήσεως, μόνον πρόδηλη υπέρβασή του μπορεί να οδηγήσει σε επιβολή κυρώσεων από τον δικαστή της Ένωσης.

Υπό τις περιστάσεις αυτές, η Επιτροπή δεν υποπίπτει σε πρόδηλη πλάνη εκτιμήσεως όταν, στο πλαίσιο μειώσεως του προστίμου δυνάμει της ανακοινώσεως για τη συνεργασία, καθορίζει το ποσό αυτό σε ύψος χαμηλότερο από τα προαναφερθέντα όρια, δεδομένου ότι οι πληροφορίες που ανακοίνωσε η ενδιαφερόμενη επιχείρηση στην Επιτροπή δεν αφορούσαν πραγματικά περιστατικά μέχρι πρότινος άγνωστα στο θεσμικό αυτό όργανο και ότι, έστω και αν τα στοιχεία αυτά ενίσχυσαν τη δυνατότητα της Επιτροπής να αποδείξει την παράβαση, εντούτοις, δεν διαθέτουν σημαντική προστιθέμενη αξία. Επιπλέον, η εν λόγω επιχείρηση δεν μπορεί ούτε να αξιώνει πρόσθετη μείωση του προστίμου που της επέβαλε η Επιτροπή για τον λόγο ότι προσκόμισε στο θεσμικό αυτό όργανο έγγραφο αποδεικτικό στοιχείο σύγχρονο της παραβάσεως, δεδομένου ότι το έγγραφο αυτό βρισκόταν ήδη στην κατοχή της Επιτροπής και ότι η επιχείρηση παρέσχε απλώς συμπληρωματικές εξηγήσεις με σκοπό να αποσαφηνίσει το περιεχόμενο του εγγράφου.

Επιπλέον, η Επιτροπή δεν μπορεί, στο πλαίσιο της εκτιμήσεως της συνεργασίας των μετεχόντων σε σύμπραξη, να αγνοεί την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως. Τούτο δεν ισχύει στην περίπτωση που, αφενός, η εκτίμηση της προστιθέμενης αξίας μιας αιτήσεως δυνά μει της ανακοινώσεως για τη συνεργασία πραγματοποιείται βάσει αποδεικτικών στοιχείων που βρίσκονται ήδη στην κατοχή της Επιτροπής και, αφετέρου, μια από τις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις προσκόμισε σύγχρονα της παραβάσεως έγγραφα αποδεικτικά στοιχεία που είχαν σημαντική προστιθέμενη αξία ενώ άλλη επιχείρηση προσκόμισε ένα μόνον σύγχρονο της παραβάσεως αποδεικτικό στοιχείο, οπότε, λαμβανομένου υπόψη ότι οι δύο επιχειρήσεις δεν βρίσκονται σε συγκρίσιμες καταστάσεις, η διαφορετική μεταχείριση που τους επιφυλάχθηκε είναι δικαιολογημένη.

(βλ. σκέψεις 332-333, 335, 337, 350, 355, 357, 361, 363, 367-369)

19. Μια προσφεύγουσα επιχείρηση στην οποία επιβάλλονται κυρώσεις για παράβαση των κανόνων του δικαίου ανταγωνισμού της Ένωσης δεν μπορεί να στηρίζεται στην αρχή in dubio pro reo προκειμένου να ζητήσει να της εφαρμοστεί ευνοϊκότερο ποσοστό μείωσης του προστίμου που της επέβαλε η Επιτροπή σε περίπτωση που εγείρονται αμφιβολίες ως προς τη νομιμότητα της αιτιολογίας της αποφάσεως σχετικά με τον καθορισμό του ποσοστού αυτού. Συγκεκριμένα, η αρχή αυτή αφορά τη διεξαγωγή αποδείξεων ως προς την ύπαρξη παραβάσεως και χρησιμεύει για τον καθορισμό του ζητήματος αν οι διαπιστώσεις περί τα πραγματικά περιστατικά στις οποίες προέβη η Επιτροπή με την προσβαλλόμενη απόφαση τεκμηριώνονται από τα προσκομισθέντα αποδεικτικά στοιχεία.

(βλ. σκέψη 343)

20. Κατ’ αντιδιαστολή προς τα οριζόμενα στο σημείο Δ.2, δεύτερη περίπτωση, της ανακοινώσεως της Επιτροπής του 1996 σχετικά με τη μη επιβολή ή τη μείωση των προστίμων σε περιπτώσεις συμπράξεων, η ανακοίνωση του 2002 σχετικά με τη μη επιβολή και τη μείωση των προστίμων σε περιπτώσεις συμπράξεων δεν προβλέπει μείωση του ποσού του προστίμου υπέρ επιχειρήσεως η οποία, αφού έχει προηγουμένως παραλάβει την ανακοίνωση των αιτιάσεων, δεν αμφισβητεί το υποστατό των πραγματικών περιστατικών στα οποία η Επιτροπή στηρίζει τις κατηγορίες της. Στο πλαίσιο της τελευταίας αυτής ανακοινώσεως, μια επιχείρηση, προκειμένου να μπορέσει να επικαλεστεί δικαίωμα μειώσεως του ποσού του προστίμου, πρέπει να υποβάλει στην Επιτροπή αποδεικτικά στοιχεία σχετικά με την πιθανολογούμενη παράβαση τα οποία να αντιπροσωπεύουν σημαντική προστιθέμενη αξία σε σχέση με τα αποδεικτικά στοιχεία που έχει ήδη στην κατοχή του το θεσμικό αυτό όργανο.

Συναφώς, κατά τα σημεία 21 και 22 της ανακοινώσεως του 2002 για τη συνεργασία, η Επιτροπή, προκειμένου να αξιολογήσει την προστιθέμενη αξία των προσκομιζόμενων από επιχείρηση αποδεικτικών στοιχείων, όχι μόνο λαμβάνει υπόψη τη φύση ή/και τον βαθμό ακρίβειας των στοιχείων αυτών, αλλά συνεκτιμά επίσης αποδεικτικά στοιχεία τα οποία το θεσμικό αυτό όργανο έχει ήδη στην κατοχή του κατά τον χρόνο υποβολής της αιτήσεως εκ μέρους της οικείας επιχειρήσεως. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή πραγματοποιεί την εκτίμησή της τόσο βάσει της ποιότητας της συνεργασίας που παρέχει η ενδιαφερόμενη επιχείρηση όσο και βάσει της συγκρίσεως της προστιθέμενης αξίας που αντιπροσωπεύει η εν λόγω συνεργασία με την αξία των αποδεικτικών στοιχείων που βρίσκονται ήδη στην κατοχή της Επιτροπής.

(βλ. σκέψεις 378-379, 382, 393, 398)

21. Το δικαίωμα επικλήσεως της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης αναγνωρίζεται σε κάθε ιδιώτη που βρίσκεται σε κατάσταση από την οποία προκύπτει ότι το θεσμικό όργανο, με το να του παρέχει ακριβείς εξασφαλίσεις, του δημιούργησε βάσιμες προσδοκίες. Αντιθέτως, ουδείς μπορεί να επικαλεστεί παραβίαση της αρχής της προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, αν η διοίκηση δεν του παρέσχε συγκεκριμένες διαβεβαιώσεις. Συνιστούν δε τέτοιες διαβεβαιώσεις οι πληροφορίες που είναι ακριβείς, ανεπιφύλακτες και συγκλίνουσες και προέρχονται από εξουσιοδοτημένες και αξιόπιστες πηγές.

Στο πλαίσιο καθορισμού του ποσού ενός προστίμου λόγω παραβάσεως των κανόνων του δικαίου ανταγωνισμού της Ένωσης, η εκ μέρους της Επιτροπής γνωστοποίηση, με την ανακοίνωση των αιτιάσεων, ότι προτίθεται να χορηγήσει μείωση του προστίμου λόγω συνεργασίας πέραν του πεδίου εφαρμογής της ανακοινώσεως σχετικά με τη μη επιβολή και τη μείωση των προστίμων σε περιπτώσεις συμπράξεων δεν μπορεί να συνιστά συγκεκριμένη διαβεβαίωση ως προς το εύρος ή το ποσοστό της μειώσεως που πρόκειται ενδεχομένως να χορηγηθεί στις οικείες επιχειρήσεις. Ως εκ τούτου, η δήλωση αυτή σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να δημιουργήσει συναφώς την παραμικρή δικαιολογημένη εμπιστοσύνη.

Επιπλέον, ούτε η πρακτική της Επιτροπής κατά τη λήψη των αποφάσεών της μπορεί να χρησιμεύσει ως νομικό πλαίσιο για τα πρόστιμα στον τομέα του ανταγωνισμού.

(βλ. σκέψεις 421-425)

22. Η αρχή της αναλογικότητας απαιτεί οι πράξεις των θεσμικών οργάνων να μην υπερβαίνουν τα όρια του καταλλήλου και του αναγκαίου για την επίτευξη των σκοπών που νομίμως επιδιώκει η οικεία ρύθμιση, εξυπακουομένου ότι, οσάκις υφίσταται επιλογή μεταξύ περισσοτέρων καταλλήλων μέτρων, πρέπει να επιλέγεται το λιγότερο καταναγκαστικό, τα δε προκύπτοντα μειονεκτήματα δεν πρέπει να είναι δυσανάλογα προς τους επιδιωκομένους σκοπούς.

Συναφώς, δεν παραβιάζει την αρχή της αναλογικότητας απόφαση με την οποία η Επιτροπή χορηγεί μόνον ελάχιστη μείωση του προστίμου κατά 1 %, λόγω μη αμφισβητήσεως των πραγματικών περιστατικών, και λαμβανομένης υπόψη της ελάχιστης αξίας της συνεργασίας που προσφέρεται μετά την αποστολή της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, δεδομένου ότι η μείωση αυτή προστίθεται στις μειώσεις που χορηγήθηκαν προγενέστερα στο πλαίσιο της ανακοινώσεως σχετικά με τη μη επιβολή ή τη μείωση των προστίμων σε περιπτώσεις συμπράξεων.

(βλ. σκέψεις 428, 432, 449)

23. Η Επιτροπή δεν μπορεί, στο πλαίσιο της εκτιμήσεως της συνεργασίας των μετεχόντων σε σύμπραξη, να αγνοεί την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως. Παρά ταύτα, εκτός του ότι οι μειώσεις των ποσών των προστίμων που χορηγούνται στο πλαίσιο της ανακοινώσεως σχετικά με τη μη επιβολή ή τη μείωση των προστίμων σε περιπτώσεις συμπράξεων και οι μειώσεις που χορηγούνται λόγω συνεργασίας πέραν του πεδίου εφαρμογής της εν λόγω ανακοινώσεως εμπίπτουν σε δύο διακριτά στάδια της διαδικασίας υπολογισμού του προστίμου, επιπλέον, οι επιχειρήσεις που συνεργάστηκαν ταυτοχρόνως εντός του πεδίου εφαρμογής της εν λόγω ανακοινώσεως αλλά και πέραν αυτού, αφενός, και οι επιχειρήσεις που συνεργάστηκαν μόνον πέραν του πεδίου εφαρμογής της ίδιας ανακοινώσεως, αφετέρου, δεν βρίσκονται σε συγκρίσιμες καταστάσεις. Ως εκ τούτου, ορθώς εφαρμόζει η Επιτροπή μείωση του ποσού του προστίμου λόγω συνεργασίας πέραν του πεδίου εφαρμογής της ανακοινώσεως για τη συνεργασία, αφενός, απευθείας στο συνολικό ποσό του προστίμου που επιβλήθηκε στις επιχειρήσεις που δεν συνεργάστηκαν στο πλαίσιο της ανακοινώσεως για τη συνεργασία και, αφετέρου, στο ποσό του προστίμου που επιβλήθηκε στις επιχειρήσεις που συνεργάστηκαν στο πλαίσιο της ανακοινώσεως για τη συνεργασία, ποσό ήδη μειωμένο ακριβώς λόγω της συνεργασίας αυτής.

(βλ. σκέψεις 435-437)

24. Κατά το άρθρο 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003, για καθεμία από τις επιχειρήσεις και ενώσεις επιχειρήσεων που συμμετείχαν στην παράβαση, το πρόστιμο δεν υπερβαίνει το 10 % του συνολικού κύκλου εργασιών κατά το προηγούμενο οικονομικό έτος. Ο κύκλος εργασιών που προβλέπει η διάταξη αυτή αφορά τον παγκόσμιο κύκλο εργασιών της οικείας επιχειρήσεως. Επομένως, το ανώτατο όριο του 10 % του κύκλου εργασιών που προβλέπει η εν λόγω διάταξη πρέπει να υπολογισθεί με βάση το άθροισμα των κύκλων εργασιών όλων των επιχειρήσεων που συνιστούν οικονομική μονάδα που δρα ως επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 81 ΕΚ.

(βλ. σκέψεις 443-444)

25. Δυνάμει της αρχής της αναλογικότητας, στο πλαίσιο καθορισμού του ποσού των προστίμων λόγω παραβάσεως των κανόνων του δικαίου ανταγωνισμού της Ένωσης, τα πρόστιμα δεν πρέπει να είναι υπέρμετρα σε σχέση με τους επιδιωκόμενους σκοπούς, ήτοι σε σχέση με την τήρηση των κανόνων περί ανταγωνισμού, ενώ το ποσό του επιβαλλόμενου σε μία επιχείρηση προστίμου για παράβαση σε υπόθεση ανταγωνισμού πρέπει να είναι ανάλογο με την παράβαση, εκτιμώμενη στο σύνολό της, λαμβανομένης υπόψη, ειδικότερα, της σοβαρότητας της παραβάσεως. Επιπλέον, κατά τον καθορισμό του ποσού των προστίμων, η Επιτροπή δικαιολογημένα λαμβάνει υπόψη την αναγκαιότητα να διασφαλιστεί το επαρκώς αποτρεπτικό αποτέλεσμα των προστίμων.

Συναφώς, πρώτον, οι συμπράξεις που συνίστανται κατά κύριο λόγο σε κρυφή συνεννόηση μεταξύ ανταγωνιστών, αφενός, για την κατανομή των αγορών ή την παγίωση μεριδίων αγορών μέσω της κατανομής έργων πωλήσεως και εγκαταστάσεως ανελκυστήρων και/ή νέων κυλιόμενων κλιμάκων, και, αφετέρου, για την αποχή από τον ανταγωνισμό όσον αφορά τη συντήρηση και τον εκσυγχρονισμό ανελκυστήρων και κυλιόμενων κλιμάκων, καταλέγονται, ως εκ της φύσεώς τους, μεταξύ των σοβαρότερων παραβάσεων του άρθρου 81 ΕΚ. Συναφώς, το περιορισμένο μέγεθος της επίδικης αγοράς, ακόμα και αν υποτεθεί αποδεδειγμένο, είναι μικρότερης σημασίας σε σχέση με το σύνολο των λοιπών στοιχείων από τα οποία αποδεικνύεται η σοβαρότητα της παραβάσεως.

Δεύτερον, ο κανόνας της αναλογικότητας των προστίμων προς το μέγεθος και την οικονομική ισχύ των ενδιαφερόμενων οικονομικών μονάδων, που ενεργούν ως επιχειρήσεις κατά την έννοια του άρθρου 81 ΕΚ, δεν παραβιάζεται εφόσον τα πρόστιμα δεν υπερβαίνουν το ανώτατο όριο που προβλέπει το άρθρο 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003, η επιβολή του οποίου σκοπό έχει να αποτρέψει το ενδεχόμενο τα πρόστιμα που επιβάλλονται να είναι δυσανάλογα σε σχέση με το μέγεθος της οικείας επιχειρήσεως.

Τρίτον, η Επιτροπή, κατά τον υπολογισμό των προστίμων, μπορεί να λαμβάνει υπόψη, μεταξύ άλλων, το μέγεθος και την οικονομική ισχύ της οικονομικής μονάδας που δρα ως επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 81 ΕΚ. Εντούτοις, η σχετική επιχείρηση που πρέπει να ληφθεί υπόψη μπορεί να μην αντιστοιχεί σε κάθε θυγατρική που μετείχε στις διαπιστωθείσες παραβάσεις αλλά στις επιχειρήσεις που αποτελούνται από τη μητρική εταιρία και το σύνολο των θυγατρικών της.

Τέταρτον, η Επιτροπή δεν υποχρεούται, κατά τον προσδιορισμό του ποσού των προστίμων αναλόγως της σοβαρότητας και της διάρκειας της παραβάσεως, να εξασφαλίζει, σε περίπτωση που επιβάλλει πρόστιμα σε περισσότερες επιχειρήσεις εμπλεκόμενες στην ίδια παράβαση, ότι τα τελικά ποσά των προστίμων στα οποία καταλήγει ο υπολογισμός της για τις οικείες επιχειρήσεις αντανακλούν κάθε διαφοροποίηση μεταξύ των επιχειρήσεων αυτών όσον αφορά τον συνολικό κύκλο εργασιών τους ή τον κύκλο εργασιών στην αγορά την οποία αφορά η παράβαση. Συγκεκριμένα, το τελικό ποσό του προστίμου δεν συνιστά, a priori, κατάλληλο στοιχείο για να καθοριστεί αν το πρόστιμο είναι ενδεχομένως δυσανάλογο προς τη σπουδαιότητα των συμμετεχόντων στη σύμπραξη. Ο καθορισμός του τελικού ποσού του προστίμου είναι, μεταξύ άλλων, συνάρτηση διαφόρων περιστάσεων, που ανάγονται στην ατομική συμπεριφορά της συγκεκριμένης επιχειρήσεως και όχι στο οικείο μερίδιο αγοράς ή στον κύκλο εργασιών της, όπως είναι η διάρκεια της παραβάσεως, η ύπαρξη επιβαρυντικών ή ελαφρυντικών περιστάσεων και ο βαθμός συνεργασίας της επιχειρήσεως αυτής.

(βλ. σκέψεις 450-456)