ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ TΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ

ELEANOR SHARPSTON

της 21ης Ιουλίου 2016 ( 1 )

Υπόθεση C‑127/15

Verein für Konsumenteninformation

κατά

INKO, Inkasso GmbH

[αίτηση του Oberster Gerichtshof (Ανώτατου Δικαστηρίου, Αυστρία)

για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]

«Προστασία των καταναλωτών — Συμβάσεις καταναλωτικής πίστεως — Οδηγία 2008/48/ΕΚ — Ερμηνεία του άρθρου 3, στοιχείο στʹ — Έννοια του “μεσίτη πιστώσεων” — Ζήτημα κατά πόσον οι συμβάσεις περί τμηματικών καταβολών, τις οποίες συνάπτει γραφείο εισπράξεως οφειλών που ενεργεί εξ ονόματος των δανειστών, συνιστούν “συμβάσεις πίστωσης που αφορούν την προθεσμιακή εξόφληση υπάρχουσας οφειλής χωρίς επιβαρύνσεις” κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο ιʹ»

1. Οσάκις γραφείο εισπράξεως οφειλών λαμβάνει εντολή από δανειστές για την είσπραξη ληξιπρόθεσμων οφειλών από δανειολήπτες στο πλαίσιο πιστωτικής συμβάσεως (στο εξής: αρχική σύμβαση), προτείνοντας στους οφειλέτες τη σύναψη συμβάσεων περί προθεσμιακών καταβολών, ενεργεί το εν λόγω γραφείο ως μεσίτης πιστώσεων για τους σκοπούς της οδηγίας 2008/48/ΕΚ ( 2 ); Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, οσάκις η προμήθεια που συνυπολογίζει για τις υπηρεσίες του δεν υπερβαίνει τα ποσά που προβλέπονται στην αρχική σύμβαση πιστώσεως, τα οποία ούτως ή άλλως οφείλει ο δανειολήπτης στον δανειστή, πρέπει να θεωρηθεί ότι οι συμφωνίες που συνάπτει το γραφείο δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω οδηγίας; Με την παρούσα αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, το Oberster Gerichtshof (Ανώτατο Δικαστήριο, Αυστρία) ζητεί από το Δικαστήριο διευκρινίσεις σχετικά με το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2008/48, η οποία διέπει τις συμβάσεις καταναλωτικής πίστεως.

Νομοθεσία

Η οδηγία 2008/48

2. Η οδηγία 2008/48 έχει διάφορους σκοπούς. Πρώτον, πρωταρχικός σκοπός της είναι η εναρμόνιση του νομικού πλαισίου σε ορισμένους βασικούς τομείς «για να διευκολυνθεί η δημιουργία εσωτερικής αγοράς στον τομέα της καταναλωτικής πίστης καθώς και η εύρυθμη λειτουργία της ( 3 )», «να προσφέρει επαρκή προστασία στους καταναλωτές, για να εξασφαλισθεί η καταναλωτική εμπιστοσύνη ( 4 )» καθώς και για «να εξασφαλισθεί υψηλό και ισοδύναμο επίπεδο προστασίας των συμφερόντων όλων των καταναλωτών […] και για να δημιουργηθεί γνήσια εσωτερική αγορά ( 5 )». Δεύτερον, οι πιστωτικοί φορείς οφείλουν να δημοσιοποιούν πληροφορίες προς τον καταναλωτή, ώστε να διασφαλίζεται η προστασία του από αθέμιτες ή παραπλανητικές πρακτικές και ο καταναλωτής να μπορεί να λαμβάνει την απόφασή του με πλήρη γνώση των πραγμάτων, πρέπει δε να εξασφαλίζεται ότι του παρέχεται, πριν από τη σύναψη της συμβάσεως πιστώσεως, επαρκές ενημερωτικό υλικό, το οποίο έχει τη δυνατότητα να το παίρνει μαζί του και να το μελετά, ως προς τους όρους και το κόστος της πιστώσεως, καθώς και ως προς τις υποχρεώσεις που αναλαμβάνει ( 6 ). Τρίτον, η οδηγία έχει ως σκοπό να ρυθμίσει ορισμένες υποχρεώσεις των μεσιτών πιστώσεων και να διασφαλίσει ότι, σε γενικές γραμμές, οι υποχρεώσεις προσυμβατικής πληροφορήσεως ισχύουν και για αυτούς ( 7 ). Τέταρτον, ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να «λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για την προαγωγή υπεύθυνων πρακτικών σε όλες τις φάσεις της πιστωτικής σχέσης, λαμβανομένων υπόψη των ειδικών χαρακτηριστικών της πιστωτικής τους αγοράς. Τα μέτρα αυτά μπορούν να περιλαμβάνουν, π.χ., την ενημέρωση και την εκπαίδευση των καταναλωτών, συμπεριλαμβανομένων προειδοποιήσεων για τους κινδύνους της μη καταβολής και της υπερχρέωσης» ( 8 ).

3. Στο άρθρο 1 ορίζεται ότι σκοπός της οδηγίας 2008/48 είναι η εναρμόνιση ορισμένων πτυχών των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών που διέπουν τις συμβάσεις πιστώσεως με τους καταναλωτές.

4. Δυνάμει του άρθρου 2, η οδηγία 2008/48 εφαρμόζεται στις συμβάσεις πιστώσεως, εκτός εάν εξαιρούνται ρητώς. Στο άρθρο 2, παράγραφος 2, απαριθμούνται δώδεκα είδη συμβάσεως πιστώσεως, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αφορούν κατοικίες και λοιπά ακίνητα περιουσιακά στοιχεία ( 9 ), οι οποίες δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας. Στις εν λόγω συμβάσεις συμπεριλαμβάνονται: «στ) συμβάσεις πίστωσης οι οποίες είναι άτοκες και χωρίς άλλες επιβαρύνσεις καθώς και συμβάσεις πίστωσης δυνάμει των οποίων η πίστωση πρέπει να εξοφληθεί εντός τριών μηνών και για τις οποίες η καταβλητέα επιβάρυνση είναι ασήμαντη· […] ι) συμβάσεις πίστωσης που αφορούν την προθεσμιακή εξόφληση υπάρχουσας οφειλής χωρίς επιβαρύνσεις· […]».

5. Το άρθρο 2, παράγραφος 6, ορίζει: «Τα κράτη μέλη δύνανται να ορίζουν ότι μόνον τα άρθρα 1 έως 4, 6, 7, 9, το άρθρο 10, παράγραφος 1, παράγραφος 2, στοιχεία αʹ έως θʹ, ιβʹ και ιηʹ, και παράγραφος 4, τα άρθρα 11, 13, 16 και τα άρθρα 18 έως 32 εφαρμόζονται σε συμβάσεις πίστωσης που προβλέπουν ότι ο πιστωτικός φορέας και ο καταναλωτής μπορούν να συνάψουν συμφωνία για προθεσμιακή καταβολή ή για τις μεθόδους εξόφλησης της πίστωσης, σε περιπτώσεις στις οποίες ο καταναλωτής έχει ήδη καθυστερήσει την εξόφληση της αρχικής σύμβασης πίστωσης, όταν ( 10 ): α) τέτοιες ρυθμίσεις θα ήταν πιθανόν να αποτρέψουν την ενδεχόμενη κίνηση νομικών διαδικασιών για την καθυστέρηση αυτή· και β) ο καταναλωτής δεν υπόκειται, με τις ρυθμίσεις αυτές, σε λιγότερο ευνοϊκούς όρους από ό,τι με την αρχική σύμβαση πίστωσης. […]»

6. Το άρθρο 3 περιλαμβάνει τους ακόλουθους κρίσιμους ορισμούς: «α) “καταναλωτής”: κάθε φυσικό πρόσωπο το οποίο, με τις δικαιοπραξίες που καλύπτει η παρούσα οδηγία, επιδιώκει σκοπούς που είναι άσχετοι με την εμπορική, επιχειρηματική ή επαγγελματική δραστηριότητά του· β) “πιστωτικός φορέας”: κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που χορηγεί ή υπόσχεται να χορηγήσει πίστωση στο πλαίσιο της εμπορικής, επιχειρηματικής ή επαγγελματικής του δραστηριότητας· γ) “σύμβαση πιστώσεως”: σύμβαση δυνάμει της οποίας πιστωτικός φορέας χορηγεί ή υπόσχεται να χορηγήσει σε καταναλωτή πίστωση υπό μορφή προθεσμιακής καταβολής, δανείου ή οποιασδήποτε άλλης παρόμοιας χρηματοδοτικής διευκόλυνσης, με εξαίρεση τις συμβάσεις που συνάπτονται για τη συνεχή παροχή υπηρεσιών ή για την προμήθεια αγαθών του ίδιου είδους, σύμφωνα με τις οποίες ο καταναλωτής καταβάλλει με δόσεις το τίμημα για τις εν λόγω υπηρεσίες ή αγαθά κατά τη διάρκεια της παροχής τους· […] στ) “μεσίτης πιστώσεων”: φυσικό ή νομικό πρόσωπο το οποίο δεν ενεργεί ως πιστωτικός φορέας και ο οποίος, στο πλαίσιο της εμπορικής, επιχειρηματικής ή επαγγελματικής του δραστηριότητας, έναντι αμοιβής, η οποία μπορεί να είναι χρηματική ή να έχει οποιαδήποτε άλλη συμφωνηθείσα μορφή οικονομικού ανταλλάγματος: i) προτείνει ή προσφέρει συμβάσεις πίστωσης στους καταναλωτές· ii) βοηθά τους καταναλωτές αναλαμβάνοντας προπαρασκευαστικές εργασίες, για τη σύναψη συμβάσεων πίστωσης, διαφορετικές από αυτές του σημείου i· ή iii) συνάπτει συμβάσεις πίστωσης με τους καταναλωτές εξ ονόματος του πιστωτικού φορέα· ζ) “συνολικό κόστος της πίστωσης για τον καταναλωτή”: το σύνολο των επιβαρύνσεων, συμπεριλαμβανομένων των τόκων, των προμηθειών, των φόρων και των κάθε άλλου είδους αμοιβών, που καλείται να πληρώσει ο καταναλωτής για τη σύμβαση πίστωσης και τα οποία γνωρίζει ο πιστωτικός φορέας […]».

7. Με το άρθρο 5, παράγραφος 1, ρυθμίζεται η υποχρεωτική προσυμβατική πληροφόρηση που πρέπει να παρέχεται στους καταναλωτές ( 11 ). Το εν λόγω άρθρο ορίζει: «Εγκαίρως και προτού δεσμευθεί ο καταναλωτής από οποιαδήποτε σύμβαση πίστωσης ή σχετική προσφορά, ο πιστωτικός φορέας και, κατά περίπτωση, ο μεσίτης πιστώσεων παρέχουν στον καταναλωτή, βάσει των πιστωτικών όρων και προϋποθέσεων που προσφέρει ο πιστωτικός φορέας και, ενδεχομένως, των προτιμήσεων που έχει εκφράσει και των πληροφοριών που έχει παράσχει ο καταναλωτής, τις πληροφορίες που είναι απαραίτητες για τη σύγκριση διάφορων προσφορών προκειμένου να ληφθεί τεκμηριωμένη απόφαση σχετικά με τη σύναψη σύμβασης πίστωσης. […] Οι πληροφορίες αυτές προσδιορίζουν: α) τον τύπο πίστωσης· β) τα στοιχεία ταυτότητας και τη γεωγραφική διεύθυνση του πιστωτικού φορέα καθώς και, κατά περίπτωση, τα στοιχεία ταυτότητας και τη γεωγραφική διεύθυνση του διαμεσολαβούντος μεσίτη πιστώσεων· γ) το συνολικό ποσό της πίστωσης και τους όρους που διέπουν τις αναλήψεις· δ) τη διάρκεια της σύμβασης πίστωσης· […] ιβ) το επιτόκιο που προβλέπεται σε περίπτωση καθυστέρησης των καταβολών καθώς και τις λεπτομέρειες για την προσαρμογή του και, ενδεχομένως, τα έξοδα σε περίπτωση μη εκτέλεσης· ιγ) προειδοποίηση για τις συνέπειες της παράλειψης καταβολής· […]».

8. Κατά το άρθρο 5, παράγραφος 6, τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίζουν ότι οι πιστωτικοί φορείς και, κατά περίπτωση, οι μεσίτες πιστώσεων παρέχουν επαρκείς εξηγήσεις στον καταναλωτή, ούτως ώστε να μπορεί να αξιολογήσει εάν η προτεινόμενη σύμβαση πιστώσεως προσαρμόζεται στις ανάγκες του και στην οικονομική κατάστασή του, επεξηγώντας, μεταξύ άλλων, τις συνέπειες της μη καταβολής από μέρους του ( 12 ).

9. Το άρθρο 21 επιβάλλει ορισμένες υποχρεώσεις στους μεσίτες πιστώσεων. Τα κράτη μέλη πρέπει να εξασφαλίζουν ότι ο μεσίτης πιστώσεων αναφέρει ιδίως το εάν συνεργάζεται αποκλειστικά με έναν ή περισσότερους πιστωτικούς φορείς ή εάν εργάζεται ως ανεξάρτητος μεσίτης ( 13 ). Ο μεσίτης πιστώσεων υποχρεούται επίσης να κοινοποιεί στον καταναλωτή το ποσό της αμοιβής που τυχόν πρέπει να καταβάλλει για τις υπηρεσίες του μεσίτη και να γνωστοποιεί το εν λόγω ποσό στον πιστωτικό φορέα ( 14 ).

Η οδηγία 2009/22

10. Σκοπός της οδηγίας 2009/22/ΕΚ ( 15 ) είναι η εναρμόνιση των εθνικών κανόνων σχετικά με τις αγωγές παραλείψεως που αποσκοπούν στην προστασία των συλλογικών συμφερόντων των καταναλωτών, προκειμένου να εξασφαλισθεί η εύρυθμη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς. Το πεδίο εφαρμογής της καλύπτει τις παραβιάσεις εθνικών διατάξεων που επηρεάζουν συλλογικά συμφέροντα των καταναλωτών και εφαρμόζουν κάποια από τις οδηγίες που απαριθμούνται στο παράρτημα 1 της οδηγίας ( 16 ). Η απαρίθμηση περιλαμβάνει την οδηγία 87/102/ΕΟΚ ( 17 ), η οποία έχει πλέον αντικατασταθεί από την οδηγία 2008/48. «Νομιμοποιούμενοι φορείς» μπορούν να κινούν διαδικασίες υπέρ των συλλογικών συμφερόντων των καταναλωτών ( 18 ). Οι «νομιμοποιούμενοι φορείς» ορίζονται ως οι οργανισμοί ή οργανώσεις που έχουν δεόντως συσταθεί σύμφωνα με τη νομοθεσία κράτους μέλους και έχουν έννομο συμφέρον να επιβάλλουν την τήρηση των διατάξεων κατά το άρθρο 1 ( 19 ).

Η οδηγία 2014/17

11. Η οδηγία 2014/17/ΕΕ ( 20 ) αποσκοπεί στη δημιουργία, σε επίπεδο Ένωσης, μιας αγοράς ενυπόθηκης πίστεως με υψηλό επίπεδο προστασίας των καταναλωτών ( 21 ). Η έννοια του μεσίτη πιστώσεων ορίζεται στο άρθρο 4, παράγραφος 5, με όρους παρόμοιους με εκείνους του άρθρου 3, στοιχείο στʹ, της οδηγίας 2008/48. Τα άρθρα 29 έως 34 του κεφαλαίου 11 θεσπίζουν διάφορες προϋποθέσεις για την εγκατάσταση και την εποπτεία των μεσιτών πιστώσεων και των εντεταλμένων αντιπροσώπων ( 22 ).

Το εθνικό δίκαιο

12. Η οδηγία 2008/48 μεταφέρθηκε στο εσωτερικό δίκαιο της Αυστρίας με τον Verbraucherkreditgesetz (νόμο περί καταναλωτικής πίστεως, στο εξής: VKrG). Με το άρθρο 6 του VKrG θεσπίζεται η υποχρέωση παροχής πληροφοριών πριν από τη σύναψη συμβάσεως που προβλέπεται στο άρθρο 5 της οδηγίας 2008/48. Η υποχρέωση αυτή ισχύει και για τις συμβάσεις πιστώσεως προθεσμιακής εξοφλήσεως ή εξοφλήσεως με δόσεις (άρθρο 25 του VKrG). Το εν λόγω νομοθέτημα δεν κάνει χρήση της δυνατότητας περιορισμένης εφαρμογής που παρέχει το άρθρο 2, παράγραφος 6, της οδηγίας 2008/48.

13. Οι συνέπειες σε περίπτωση υπερημερίας του δανειολήπτη ρυθμίζονται από τον Allgemeines Bürgerliches Gesetzbuch (αυστριακός αστικός κώδικας, στο εξής: ABGB). Το άρθρο 1333 ορίζει τα εξής: «1) Η ζημία την οποία προξένησε ο οφειλέτης στον πιστωτή του λόγω υπερημερίας περί την εξόφληση χρηματικής απαιτήσεως αποκαθίσταται με την καταβολή των νόμιμων τόκων […]. 2) Ο πιστωτής μπορεί, εκτός των νόμιμων τόκων, να απαιτήσει την αποκατάσταση και άλλων ζημιών που υπέστη με υπαιτιότητα του οφειλέτη, ιδίως δε τα αναγκαία έξοδα για πρόσφορα εξωδικαστικά μέτρα διεκδικήσεως ή εισπράξεως, στον βαθμό που αυτά είναι εύλογα σε σχέση προς τη διεκδικούμενη απαίτηση. ( 23 )»

Τα πραγματικά περιστατικά, η διαδικασία και τα προδικαστικά ερωτήματα

14. Η Verein für Konsumenteninformation (ένωση πληροφορήσεως καταναλωτών, στο εξής: Verein) είναι ένωση η οποία έχει αρμοδιότητα να εγείρει αγωγές παραλείψεως για την προστασία των συλλογικών συμφερόντων των καταναλωτών στο πλαίσιο της οδηγίας 2009/22. Η Verein άσκησε αγωγή παραλείψεως προκειμένου να απαγορευθεί στην INKO, Inkasso GmbH, που εδρεύει στο Linz (στο εξής: Inko), να συνάπτει συμβάσεις περί προθεσμιακών καταβολών (στο εξής: συμφωνίες περί εξοφλήσεως) επ’ αμοιβή, χωρίς να έχει παράσχει στους καταναλωτές, πριν από τη σύναψη της συμβάσεως, τις πληροφορίες που απαιτούνται βάσει των άρθρων 6 και 25 του VKrG ( 24 ).

15. Η Inko παρέχει υπηρεσίες εισπράξεως οφειλών προς δανειστές, σε περιπτώσεις υπερημερίας του δανειολήπτη στο πλαίσιο συμβάσεως πιστώσεως. Η Inko προσεγγίζει τους εν λόγω δανειολήπτες για λογαριασμό του δανειστή και τους προτείνει τη σύναψη συμφωνίας περί εξοφλήσεως. Στον δανειολήπτη δίνεται προθεσμία τριών ημερών για να επιλέξει είτε να προβεί σε πλήρη εξόφληση της ληξιπρόθεσμης απαιτήσεως είτε να συμπληρώσει ένα προσυμπληρωμένο έντυπο (στο εξής: συμφωνία περί τμηματικών καταβολών) και να το αποστείλει στην Inko. Δυνάμει αυτής της συμφωνίας, ο δανειολήπτης: i) αναγνωρίζει ότι οφείλει τη ληξιπρόθεσμη απαίτηση μαζί με τα έξοδα που προκύπτουν από την υπερημερία του βάσει της αρχικής συμβάσεως, ii) συνομολογεί το χρονοδιάγραμμα εξοφλήσεως, iii) αναλαμβάνει την υποχρέωση να εξοφλήσει την οφειλή με μηνιαίες τμηματικές καταβολές και iv) αποδέχεται ότι οι πληρωμές στις οποίες προβαίνει θα καταλογίζονται πρώτα στην προμήθεια της Inko και εν συνεχεία στην απαίτηση του δανειστή και στους τόκους. Η προμήθεια και οι τόκοι (στο εξής: έξοδα εισπράξεως) συνιστούν την αμοιβή της Inko για τις υπηρεσίες της.

16. Η Verein υποστηρίζει ότι η Inko υποχρεούται να παρέχει στους δανειολήπτες τις προβλεπόμενες προσυμβατικές πληροφορίες, πριν από τη σύναψη τέτοιων συμφωνιών. Τούτο αμφισβητείται από την Inko. Αυτή υποστηρίζει ότι οι συμφωνίες περί εξοφλήσεως συνάπτονται μεταξύ του δανειολήπτη και του δανειστή. Η Inko καθ’ εαυτή δεν αποτελεί συμβαλλόμενο μέρος σε αυτές τις συμφωνίες και, κατά συνέπεια, δεν υποχρεούται να παρέχει προσυμβατική πληροφόρηση. Εν πάση περιπτώσει, δεδομένου ότι οι συμφωνίες που συνάπτει η Inko στο όνομα των εντολέων της δεν οδηγούν σε προθεσμιακή καταβολή έναντι αμοιβής, οι δραστηριότητές της δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2008/48.

17. Το αιτούν δικαστήριο αναφέρει ότι η Verein δεν απέδειξε ότι η Inko υπολογίζει τόκους και προμήθειες που βαίνουν πέραν όσων θα δικαιούτο ο δανειστής σύμφωνα με το αυστριακό δίκαιο, εάν ο ίδιος, χωρίς την παρέμβαση της Inko, συμφωνούσε σε εξόφληση με τμηματικές καταβολές. Η Verein δικαιώθηκε πρωτοδίκως. Η Inko δικαιώθηκε εν μέρει σε δεύτερο βαθμό. Αμφότεροι οι διάδικοι άσκησαν αναίρεση ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, το οποίο ζητεί να διευκρινιστεί το κατά πόσον οι συμφωνίες που συνάπτει η Inko εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2008/48 και, ως εκ τούτου, υπέβαλε τα ακόλουθα ερωτήματα στο Δικαστήριο: «1. Ασκεί τη δραστηριότητα του «μεσίτη πιστώσεων», κατά την έννοια του άρθρου 3, στοιχείο στʹ, της [οδηγίας 2008/48], γραφείο εισπράξεως οφειλών το οποίο, στο πλαίσιο της κατ’ επάγγελμα εισπράξεως απαιτήσεων επ’ ονόματι των εντολέων του, στους οφειλέτες των οποίων προτείνει τη σύναψη συμφωνιών περί τμηματικών καταβολών, συνυπολογίζει για αυτή τη δραστηριότητά του προμήθεια η οποία πρέπει να καταβάλλεται εν τέλει από τους [δανειολήπτες]; 2. Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα: Αποτελεί η συμφωνία περί τμηματικών καταβολών, η οποία συνάπτεται τη μεσολαβήσει γραφείου εισπράξεως οφειλών μεταξύ ενός [δανειολήπτη] και του [δανειστή] του, “προθεσμιακή καταβολή […] χωρίς επιβαρύνσεις” κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο ιʹ, της οδηγίας 2008/48, όταν με αυτήν ο [δανειολήπτης] αναλαμβάνει απλώς την υποχρέωση να καταβάλει τη ληξιπρόθεσμη απαίτηση, καθώς και τους τόκους και τα έξοδα τα οποία θα έπρεπε ούτως ή άλλως να καταβάλει εκ του νόμου λόγω της υπερημερίας του, έστω και εάν δεν είχε προβεί στη σύναψη μιας τέτοιας συμφωνίας;»

18. Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν η Verein, η Inko, η Γαλλική, η Γερμανική και η Λιθουανική Κυβέρνηση, καθώς και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Κατά τη συνεδρίαση της 25ης Φεβρουαρίου 2016, προφορικές παρατηρήσεις υπέβαλαν όλα τα ως άνω μέρη, πλην της Γαλλικής και της Λιθουανικής Κυβερνήσεως.

Εκτίμηση

Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

19. Η κύρια δίκη αφορά συλλογική αγωγή η οποία ασκήθηκε από τη Verein εξ ονόματος των καταναλωτών γενικά. Συνεπώς, δεν υφίσταται συγκεκριμένη αρχική σύμβαση η οποία να μπορεί να εξεταστεί και δεν υπάρχει κανένα στοιχείο από το οποίο να μπορεί να συναχθεί κατά πόσον οποιαδήποτε συγκεκριμένη αρχική σύμβαση θα ενέπιπτε στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2008/48 ή όχι. Επίσης, δεν υπάρχει καμία πληροφορία από την οποία να προκύπτει το κατά πόσον γραφεία εισπράξεως οφειλών, όπως η Inko, παρέχουν αγαθά ή υπηρεσίες στο πλαίσιο συμπληρωματικής δραστηριότητας, όπως ορίζεται στο άρθρο 7 της οδηγίας 2008/48.

20. Ο νομικός χαρακτηρισμός των συμφωνιών μεταξύ δανειστών, δανειοληπτών και γραφείων εισπράξεως οφειλών και οι κανόνες που διέπουν αυτές τις συμφωνίες διαφέρουν μεταξύ των κρατών μελών. Η θέση του αυστριακού δικαίου δεν είναι απολύτως σαφής. Η Verein υποστηρίζει ότι όταν ένας δανειολήπτης συνάπτει συμφωνία περί τμηματικών καταβολών με γραφείο εισπράξεως οφειλών, η ρύθμιση αυτή αίρει την υπερημερία του βάσει της αρχικής συμβάσεως, διότι δεν είναι πλέον υπερήμερος στις καταβολές του. Η Inko δεν διατύπωσε γνώμη επί του συγκεκριμένου σημείου. Η Inko φρονεί ότι, βάσει του αυστριακού δικαίου, τα γραφεία εισπράξεως οφειλών δεν μπορούν να κινούν νομικές διαδικασίες για την είσπραξη ληξιπρόθεσμων οφειλών εξ ονόματος των δανειστών. Δεν είναι συμβαλλόμενα μέρη της αρχικής συμβάσεως και δεν νομιμοποιούνται να εισπράττουν ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις στο πλαίσιο αυτής. Κατά την Inko, τα πρόσωπα που εισπράττουν ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις ενεργούν απλώς ως προστηθέντες των δανειστών.

21. Αυτά τα ζητήματα άπτονται του εθνικού δικαίου και υπάγονται στην αρμοδιότητα των εθνικών δικαστηρίων. Ωστόσο, η επίλυσή τους δεν είναι αναγκαία προκειμένου το Δικαστήριο να αποφανθεί επί του εν προκειμένου κρίσιμου ζητήματος, το οποίο αφορά το κατά πόσον συμφωνίες περί τμηματικών καταβολών όπως αυτές που συνάπτει η Inko συνιστούν συμβάσεις πιστώσεως για τους σκοπούς της οδηγίας 2008/48. Κατά τη γνώμη μου, οι συμφωνίες αυτές όντως εμπίπτουν στον ορισμό της «συμβάσεως πιστώσεως» του άρθρου 3, στοιχείο γʹ, της εν λόγω οδηγίας. Για τους σκοπούς της διατάξεως αυτής, η συμφωνία περί τμηματικών καταβολών συνιστά «προθεσμιακή καταβολή» ή «άλλη παρόμοια χρηματοδοτική διευκόλυνση», δεδομένου ότι ο δανειστής (στο πλαίσιο της αρχικής συμβάσεως) χορηγεί στον δανειολήπτη πρόσθετη ή νέα πίστωση, υπό αυτή τη μορφή, μέσω των εν λόγω συμφωνιών περί εξοφλήσεως.

22. Στο άρθρο 6 παρατίθενται οι αναλυτικές απαιτήσεις προσυμβατικής παροχής πληροφοριών για συμβάσεις πιστώσεως που έχουν τη μορφή δυνατότητας υπεραναλήψεως και για ορισμένες ειδικές συμβάσεις πιστώσεως. Δεν υπάρχει κανένα στοιχείο στη διάταξη περί παραπομπής ως προς το εάν οι επίμαχες συμβάσεις πιστώσεως εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω διατάξεως και το αιτούν δικαστήριο δεν ζήτησε καθοδήγηση επί του σημείου αυτού. Πάντως, οι διατάξεις του άρθρου 6 απηχούν το άρθρο 5 και η θέση μου σχετικά με το δεύτερο εφαρμόζεται κατ’ αναλογία και στο πρώτο ( 25 ).

Ερώτημα 1

23. Με το ερώτημα αυτό, το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατά πόσο γραφείο εισπράξεως οφειλών το οποίο προτείνει τη σύναψη συμφωνιών περί τμηματικών καταβολών σε υπερήμερους δανειολήπτες εξ ονόματος δανειστών, προκειμένου να εισπράξει ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις έναντι αμοιβής, εμπίπτει στον ορισμό του μεσίτη πιστώσεων για τους σκοπούς του άρθρου 3, στοιχείο στʹ, της οδηγίας 2008/48.

24. Κατά τη γνώμη μου, τα γραφεία εισπράξεως οφειλών που παρέχουν τέτοια υπηρεσία εμπίπτουν στην εν λόγω διάταξη.

25. Πρώτον, υπέρ αυτής της ερμηνείας συνηγορεί το γράμμα του άρθρου 3, στοιχείο στʹ ( 26 ). Τούτο προβλέπει ότι πρέπει να πληρούνται τέσσερις προϋποθέσεις προκειμένου ένα πρόσωπο να θεωρηθεί μεσίτης πιστώσεων για τους σκοπούς της οδηγίας 2008/48. Ο οικείος φορέας πρέπει: i) να είναι φυσικό ή νομικό πρόσωπο, ii) να μην ενεργεί ως πιστωτικός φορέας, iii) να δρα στο πλαίσιο της εμπορικής, επιχειρηματικής ή επαγγελματικής του δραστηριότητας (παρέχοντας τις υπηρεσίες που απαριθμούνται στα σημεία i έως iii, του άρθρου 3, στοιχείο στʹ) και iv) να παρέχει τις υπηρεσίες του έναντι αμοιβής ( 27 ).

26. Υπό την επιφύλαξη της εξακριβώσεως των πραγματικών περιστατικών από το αιτούν δικαστήριο, από τη διάταξη περί παραπομπής και από το υπόδειγμα συμφωνίας περί εξοφλήσεως που η Inko κατέθεσε στη δικογραφία του εθνικού δικαστηρίου προκύπτει ότι οι δραστηριότητες της Inko περιλαμβάνουν την πρόταση για σύναψη συμφωνιών περί τμηματικών καταβολών στους υπερήμερους βάσει της αρχικής συμβάσεως δανειολήπτες. Το άρθρο 3, στοιχείο στʹ, καλύπτει τις ακόλουθες δραστηριότητες των μεσιτών πιστώσεων: «i) προτείνει ή προσφέρει συμβάσεις πίστωσης στους καταναλωτές· ii) βοηθά τους καταναλωτές αναλαμβάνοντας προπαρασκευαστικές εργασίες, για τη σύναψη συμβάσεων πίστωσης, διαφορετικές από αυτές του σημείου i)· ή iii) συνάπτει συμβάσεις πίστωσης με τους καταναλωτές εξ ονόματος του πιστωτικού φορέα». Η διατύπωση αυτή είναι αρκούντως ευρεία ώστε να καλύπτει τις δραστηριότητες της Inko ( 28 ).

27. Δεύτερον, κατά τη γνώμη μου, μια τέτοια ερμηνεία είναι σύμφωνη με τον διπλό σκοπό της προστασίας των καταναλωτών και της δημιουργίας μιας γνήσιας εσωτερικής αγοράς, όπως ορίζεται στην οδηγία 2008/48 ( 29 ).

28. Οι δανειστές και, κατά περίπτωση, οι μεσίτες πιστώσεων υποχρεούνται να παρέχουν εγκαίρως τα 19 σημεία προσυμβατικής πληροφορήσεως που αναφέρονται στο άρθρο 5, παράγραφος 1, προτού ο δανειολήπτης δεσμευτεί από τη σύμβαση ή την προσφορά πιστώσεως. Η εν λόγω απαρίθμηση περιλαμβάνει πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση του δανειολήπτη, κατά πόσον είναι υπερήμερος ή αδυνατεί να αποπληρώσει την οφειλή του ( 30 ). Οι περισσότεροι δανειολήπτες δεν αναμένουν να καταστούν υπερήμεροι όταν συνάπτουν μια σύμβαση πιστώσεως· και είναι γνωστό ότι πολλοί δανειολήπτες δεν ελέγχουν ή ενδεχομένως δεν εκτιμούν καν πλήρως τις συνέπειες της υπερημερίας, όπως ορίζονται στις πληροφορίες που τους παρέχονται πριν από τη σύναψη της συμβάσεως. Η τριήμερη προθεσμία που τίθεται στο υπόδειγμα συμφωνίας της Inko δεν επαρκεί για να εκτιμήσει ο δανειολήπτης τη θέση του. Όταν ο δανειολήπτης καλείται να επιλέξει μεταξύ της πλήρους εξοφλήσεως της ληξιπρόθεσμης απαιτήσεως και της συνάψεως συμφωνίας περί τμηματικών καταβολών, μάλλον δεν έχει πραγματική ελευθερία επιλογής. Εάν μπορούσε να εξοφλήσει το οφειλόμενο ποσό (που θα ήταν η λιγότερο δαπανηρή επιλογή, καθότι η επιβάρυνσή του με περαιτέρω δαπάνες θα μειωνόταν), κατά πάσα πιθανότητα δεν θα είχε περιέλθει σε υπερημερία. Επίσης, η τριήμερη προθεσμία δεν είναι αρκετός χρόνος προκειμένου ο δανειολήπτης να συγκρίνει το κόστος της συνάψεως συμφωνίας περί τμηματικών καταβολών με τυχόν εναλλακτικές λύσεις που προσφέρουν άλλοι δανειστές.

29. Ως εκ τούτου, θεωρώ ότι συνάδει περισσότερο με τον σκοπό της παροχής υψηλού επιπέδου προστασίας των καταναλωτών να υποχρεούται ο μεσίτης πιστώσεων να παρέχει τις πληροφορίες που αναφέρονται στο άρθρο 5, παράγραφος 1, ιδίως εάν οι πληροφορίες αυτές δεν παρέχονται από τον δανειστή. Σε αντίθετη περίπτωση, ο δανειολήπτης στερείται την προστασία που η ίδια η οδηγία 2008/48 έχει ως στόχο να παρέχει ( 31 ). Προκειμένου να τηρείται η υποχρέωση του άρθρου 5, παράγραφος 1, οι πληροφορίες πρέπει να παρέχονται στον δανειολήπτη εγκαίρως, πριν καταστεί δεσμευτική η συμφωνία περί τμηματικών καταβολών ( 32 )· και τούτο διότι το γραφείο εισπράξεως οφειλών είναι το πρόσωπο το οποίο: i) προτείνει ή προσφέρει τη συμφωνία περί τμηματικών καταβολών στον δανειολήπτη ή ii) αναλαμβάνει προπαρασκευαστικές εργασίες για τη σύναψη της εν λόγω συμφωνίας ή iii) συνάπτει συμφωνία περί τμηματικών καταβολών εξ ονόματος των δανειστών κατά την έννοια του άρθρου 3, στοιχείο στʹ. Προκειμένου να τηρηθεί αυτή η υποχρέωση, απαιτείται σαφώς μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από την τριήμερη προθεσμία που θέτει η Inko. Σύμφωνα με το άρθρο 5, παράγραφος 1, υπόχρεος για την παροχή πληροφοριών πριν από τη σύναψη της συμβάσεως είναι «ο πιστωτικός φορέας και, κατά περίπτωση, ο μεσίτης πιστώσεων». Έτσι, οι πληροφορίες μπορεί θεωρητικά να παρέχονται από τον δανειστή, πριν ο δανειολήπτης αποδεχθεί τη συμφωνία περί τμηματικών καταβολών. Εντούτοις, δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι οι δανειστές παρέχουν στην πραγματικότητα τέτοια προσυμβατική πληροφόρηση. (Ακόμα και αν το έπρατταν, τούτο δεν θα μετέβαλλε επί της αρχής το γεγονός ότι οι μεσίτες πιστώσεων υπέχουν την ίδια υποχρέωση.)

30. Η ερμηνεία αυτή ενισχύεται από το άρθρο 5, παράγραφος 6, το οποίο απαιτεί από τα κράτη μέλη να εξασφαλίζουν ότι δανειστές και μεσίτες πιστώσεων παρέχουν στους δανειολήπτες επαρκείς εξηγήσεις, ούτως ώστε οι τελευταίοι να μπορούν να αξιολογούν κατά το προσυμβατικό στάδιο παράγοντες όπως οι συνέπειες της μη καταβολής. Επίσης, συνάδει με τον σκοπό της προαγωγής υπεύθυνων πρακτικών σε όλες τις φάσεις της πιστωτικής σχέσεως ( 33 ).

31. Ομοίως, συνάδει με τον σκοπό της δημιουργίας γνήσιας εσωτερικής αγοράς, δεδομένου ότι η έννοια του μεσίτη πιστώσεων πρέπει να έχει το ίδιο περιεχόμενο σε όλα τα κράτη μέλη. Ως εκ τούτου, η υποχρέωση παροχής πληροφοριών πριν από τη σύναψη της συμβάσεως πρέπει να ισχύει για όλους όσοι παρέχουν υπηρεσίες εισπράξεως απαιτήσεων, όπως αυτές που προσφέρει η Inko.

32. Η Inko υποστηρίζει ότι ο μεσίτης πιστώσεων μεσολαβεί μεταξύ δανειστών και δανειοληπτών. Κατά την άποψή της, τα γραφεία εισπράξεως οφειλών δεν μπορεί να είναι μεσίτες πιστώσεων, καθότι οι δραστηριότητές τους συνδέονται με σύμβαση πιστώσεως που προϋπάρχει της προτάσεως του γραφείου προς τον δανειολήπτη για τη σύναψη συμφωνίας. Συνεπώς, οι υποχρεώσεις του άρθρου 21 της οδηγίας 2008/48 (με τίτλο «ορισμένες υποχρεώσεις των μεσιτών πιστώσεων έναντι των καταναλωτών») δεν μπορεί να ισχύουν για τα γραφεία εισπράξεως οφειλών. Η Inko προσθέτει ότι ο ορισμός του μεσίτη πιστώσεων του άρθρου 4, παράγραφος 5, της οδηγίας 2014/17 είναι παρόμοιος με εκείνον της οδηγίας 2008/48 και ότι οι δύο διατάξεις πρέπει να ερμηνεύονται κατά τον ίδιο τρόπο. Προκύπτει σαφώς από το συγκείμενο της οδηγίας 2014/17 ότι οι δραστηριότητες των γραφείων εισπράξεως οφειλών δεν εμπίπτουν στις διατάξεις που διέπουν τις δραστηριότητες των μεσιτών πιστώσεων στην εν λόγω οδηγία. Τέλος, η Inko ισχυρίζεται ότι το πεδίο εφαρμογής του άρθρου 3, στοιχείο στʹ, θα ήταν υπερβολικά ευρύ, εάν η εν λόγω διάταξη ερμηνευόταν ως ισχύουσα και για τα γραφεία εισπράξεως οφειλών. Σε αυτή την περίπτωση θα κάλυπτε επαγγελματικές δραστηριότητες που ουδέποτε είχε προβλεφθεί να ρυθμίζονται από την οδηγία 2008/48, ιδίως των δικηγόρων, οι οποίοι επιτρέπεται να ενεργούν ως γραφεία εισπράξεως οφειλών στην Αυστρία.

33. Κατά τη γνώμη μου, ο «μεσίτης πιστώσεων» είναι ένας γενικός όρος που καλύπτει διάφορα είδη δραστηριοτήτων ( 34 ). Τα κράτη μέλη καθορίζουν το περιεχόμενο αυτού του όρου με διάφορους τρόπους και τον εφαρμόζουν σε διαφορετικούς τύπους επιχειρηματικής δραστηριότητας ( 35 ). Είναι γεγονός ότι η είσπραξη οφειλών δεν είναι δραστηριότητα που συνδέεται με τους συμβατικότερους τύπους μεσιτών πιστώσεων (επί παραδείγματι, τους μεσίτες καταναλωτικής πίστεως). Εντούτοις, αυτοί οι μεσίτες συνιστούν έναν μόνο τύπο μεσιτών πιστώσεων από εκείνους που αναφέρονται στο άρθρο 21 της οδηγίας 2008/48. Κατά την εν λόγω διάταξη, ο μεσίτης πιστώσεων υποχρεούται να αναφέρει εάν συνεργάζεται αποκλειστικά με έναν ή περισσότερους δανειστές ή εάν εργάζεται ως ανεξάρτητος μεσίτης, να αναφέρει το (τυχόν) ποσό της αμοιβής για τις υπηρεσίες του και να κοινοποιεί στον δανειστή το ποσό της εν λόγω αμοιβής, προς τον σκοπό του υπολογισμού του συνολικού ετήσιου πραγματικού επιτοκίου (στο εξής: ΣΕΠΕ). Ευλόγως, οι υποχρεώσεις αυτές ισχύουν εξίσου για τα γραφεία εισπράξεως οφειλών όταν προτείνουν συμφωνίες τμηματικών καταβολών, δεδομένου ότι εργάζονται για τους εντολείς τους και χρεώνουν αμοιβές για τις υπηρεσίες τους ( 36 ).

34. Η οδηγία 2014/17 θεσπίζει ένα κοινό πλαίσιο για τις συμβάσεις για καταναλωτές που αφορούν ενυπόθηκες πιστώσεις ή σχετίζονται άλλως με ακίνητα που προορίζονται για κατοικία. Σε αυτό το πλαίσιο, περιλαμβάνει ένα ειδικό καθεστώς για τους μεσίτες πιστώσεων ( 37 ). Παρά την ομοιότητα των ορισμών του «μεσίτη πιστώσεων» στο άρθρο 4, παράγραφος 5, της οδηγίας 2014/17 και στο άρθρο 3, στοιχείο στʹ, της οδηγίας 2008/48, δεν προκύπτει ότι το πρώτο περιορίζει το πεδίο εφαρμογής του δεύτερου. Η οδηγία 2008/48 δεν εφαρμόζεται σε συμβάσεις πιστώσεως που εξασφαλίζονται με υποθήκη ή σε συμβάσεις σκοπός των οποίων είναι η απόκτηση ή διατήρηση δικαιωμάτων ιδιοκτησίας (άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχεία αʹ και βʹ). Κατά τη γνώμη μου, το κατά πόσον ένα γραφείο εισπράξεως οφειλών δύναται να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του, π.χ. από το κεφάλαιο 11 της οδηγίας 2014/17, δεν μπορεί να είναι κρίσιμο για τον καθορισμό του περιεχομένου του άρθρου 3, στοιχείο στʹ, της οδηγίας 2008/48. Η Inko υποστήριξε ότι τυχόν ευρεία ερμηνεία θα σήμαινε ότι οι δικηγόροι που δεν παρέχουν υπηρεσίες εισπράξεως οφειλών θα ενέπιπταν ούτως ή άλλως στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2008/48. Εντούτοις, η απλή απάντηση είναι ότι όταν δικηγόροι προσφέρουν νομικές συμβουλές, δεν ασκούν τις δραστηριότητες του άρθρου 3, στοιχείο στʹ, σημεία i έως iii ( 38 ).

35. Τέλος, η Λιθουανική Κυβέρνηση (η οποία προτείνει απάντηση μόνο για το πρώτο ερώτημα) φρονεί ότι, για τους σκοπούς του άρθρου 3, στοιχείο στʹ, οι δραστηριότητες του μεσίτη πιστώσεων πρέπει να λαμβάνουν χώρα πριν από τη σύναψη της συμβάσεως πιστώσεως. Η διαχείριση των ληξιπρόθεσμων απαιτήσεων δεν συνδέεται με την πρόταση ή την κατάρτιση της αρχικής συμβάσεως.

36. Με αυτή την άποψη διαφωνώ. Πρώτον, το άρθρο 3, στοιχείο στʹ, δεν αναφέρει ότι οι δραστηριότητες των μεσιτών πιστώσεων πρέπει να πραγματοποιούνται πριν από τη σύναψη της συμβάσεως πιστώσεως. Συνάδει περισσότερο με το γράμμα και τους σκοπούς της οδηγίας 2008/48 να μην περιορίζεται κατ’ αυτόν τον τρόπο η έννοια του «μεσίτη πιστώσεων». Αντιθέτως, η υποχρέωση παροχής πληροφοριών ισχύει καθ’ όλη τη διάρκεια της συμβάσεως, ιδίως όταν στον δανειολήπτη προσφέρεται οικονομική ρύθμιση που εμπίπτει στον ορισμό της συμβάσεως πιστώσεως του άρθρου 3, στοιχείο γʹ, της οδηγίας 2008/48 ( 39 ). Δεύτερον, η επίμαχη στην παρούσα υπόθεση συμφωνία δεν είναι η αρχική σύμβαση μεταξύ του δανειστή και του δανειολήπτη. Στο επίκεντρο βρίσκεται η συμφωνία τμηματικών καταβολών που συνήφθη με πρωτοβουλία του γραφείου εισπράξεως οφειλών ( 40 ). Δεδομένου ότι από κανένα στοιχείο δεν προκύπτει το κατά πόσον οι αρχικές συμβάσεις εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2008/48, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι οι δανειολήπτες λαμβάνουν προσυμβατική πληροφόρηση πριν οι εν λόγω συμβάσεις καταστούν δεσμευτικές. Εάν οντότητες όπως η Inko δεν συνιστούν μεσίτες πιστώσεων κατά την έννοια του άρθρου 3, στοιχείο στʹ, δεν υπάρχει ούτε υποχρέωση παροχής πληροφοριών πριν καταστεί δεσμευτική η συμφωνία τμηματικών καταβολών. Σε αυτή την περίπτωση, οι δανειολήπτες δεν θα απολάμβαναν την προστασία που παρέχει η οδηγία 2008/48, δεδομένου ότι δεν θα τους παρεχόταν προσυμβατική πληροφόρηση σε καμία φάση της διαδικασίας, ιδίως όχι κατά τη σύναψη συμφωνίας πιστώσεως περί προθεσμιακών καταβολών. Σε κάθε περίπτωση, από τις εξηγήσεις που το αιτούν δικαστήριο παραθέτει στη διάταξη περί παραπομπής προκύπτει ότι οι δραστηριότητες της Inko αρχίζουν πριν από τη σύναψη των εν λόγω συμφωνιών από τον δανειολήπτη ( 41 ).

37. Κατά συνέπεια, συνάγω το συμπέρασμα ότι γραφείο εισπράξεως οφειλών που προτείνει τη σύναψη συμφωνιών περί τμηματικών καταβολών σε καταναλωτές, εξ ονόματος πιστωτών, προκειμένου να εισπράξει ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις τους έναντι αμοιβής, συνιστά μεσίτη πιστώσεων κατά την έννοια του άρθρου 3, στοιχείο στʹ, της οδηγίας 2008/48.

Ερώτημα 2

38. Πρέπει να θεωρηθεί ότι δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2008/48 συμφωνία περί τμηματικών καταβολών την οποία συνάπτει δανειολήπτης, αναλαμβάνοντας να εξοφλήσει τη ληξιπρόθεσμη απαίτηση μαζί με τυχόν έξοδα και τόκους που προκύπτουν από την υπερημερία του βάσει της αρχικής συμβάσεως (ή βάσει της συναφούς εθνικής νομοθεσίας), για τον λόγο ότι πρόκειται περί συμβάσεως πιστώσεως που αφορά «προθεσμιακή εξόφληση υπάρχουσας οφειλής χωρίς επιβαρύνσεις» κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο ιʹ;

39. Η Γερμανική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι συμφωνία βάσει της οποίας ο δανειολήπτης καταβάλλει αμοιβή δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι είναι χωρίς επιβάρυνση, κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο ιʹ, της οδηγίας 2008/48, ακόμη και αν τα έξοδα εισπράξεως βάσει της συμφωνίας περί τμηματικών καταβολών δεν υπερβαίνουν εκείνα της αρχικής συμβάσεως. Τα έξοδα που προβλέπονται στην αρχική σύμβαση συνιστούν επιβαρύνσεις κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο ιʹ. Κατά τη γνώμη της Γαλλικής Κυβερνήσεως (η οποία απαντά μόνο στο δεύτερο ερώτημα), οι συμφωνίες περί τμηματικών καταβολών επάγονται επιπλέον κόστος για τους δανειολήπτες, όταν: i) στο πλαίσιο τέτοιας συμφωνίας, ο δανειολήπτης πληρώνει περισσότερο από ό,τι θα πλήρωνε εάν η εξόφληση είχε διευθετηθεί με άλλα μέσα και ii) το κόστος του γραφείου εισπράξεως οφειλών βαρύνει άμεσα ή έμμεσα τον δανειολήπτη. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι είναι αναγκαίο να διευκρινιστεί εάν ο δανειολήπτης πρέπει να καταβάλει υψηλότερες επιβαρύνσεις στο πλαίσιο της συμφωνίας περί τμηματικών καταβολών από ό,τι θα πλήρωνε ελλείψει τέτοιας συμφωνίας.

40. Ποια είναι η σημασία του όρου «χωρίς επιβαρύνσεις» στο άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο ιʹ, της οδηγίας 2008/48; Εμπίπτουν στη διάταξη αυτή οι συμφωνίες που συνάπτει η Inko;

41. Το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο ιʹ, της οδηγίας 2008/48 δεν περιλαμβάνει ορισμό της έννοιας «χωρίς επιβαρύνσεις». Σύμφωνη με το πνεύμα του νόμου φαίνεται η ερμηνεία σε συνδυασμό με τη φράση «άτοκες και χωρίς άλλες επιβαρύνσεις» του άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο στʹ ( 42 ). Ο όρος «επιβάρυνση» πρέπει επίσης να ερμηνεύεται σύμφωνα με τον ορισμό του «συνολικού κόστους της πίστωσης για τον καταναλωτή» του άρθρου 3, στοιχείο ζʹ. Αυτός ο ορισμός έχει διατυπωθεί ευρέως, δεδομένου ότι καλύπτει «το σύνολο των επιβαρύνσεων, συμπεριλαμβανομένων των τόκων, των προμηθειών, των φόρων και των κάθε άλλου είδους αμοιβών, που καλείται να πληρώσει ο καταναλωτής για τη σύμβαση πίστωσης και τα οποία γνωρίζει ο πιστωτικός φορέας». Τούτο είναι αρκετά ευρύ ώστε να περιλαμβάνει τα έξοδα εισπράξεως που προκύπτουν όταν ο δανειολήπτης είναι υπερήμερος βάσει της αρχικής συμβάσεως, ανεξαρτήτως εάν τα έξοδα αυτά χρεώνονται από τον ίδιο τον δανειστή ή από γραφείο εισπράξεως οφειλών που ενεργεί εξ ονόματός του.

42. Σκοπός του άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο ιʹ, είναι να εξαιρεθούν από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2008/48 οι συμβάσεις πιστώσεως στις οποίες ο δανειολήπτης δεν βαρύνεται με επιπλέον έξοδα για την παρεχόμενη πιστωτική διευκόλυνση. Ο όρος «χωρίς επιβαρύνσεις» πρέπει να ερμηνεύεται με γνώμονα το σύνηθες νόημα των λέξεων και εντός του νομικού πλαισίου και των σκοπών της ρυθμίσεως της οποίας αποτελεί μέρος ( 43 ). Έτσι, κατά τη γνώμη μου, το ερώτημα είναι κατά πόσον οι επίμαχες συμφωνίες περί τμηματικών καταβολών δεν επιβαρύνουν τον δανειολήπτη. Με πολύ απλά λόγια: συνάπτονται αυτές οι συμφωνίες δωρεάν;

43. Τα έξοδα εισπράξεως σε περίπτωση μη εκτελέσεως πρέπει να ορίζονται στην αρχική σύμβαση πιστώσεως ( 44 ). Δεν είναι ασυνήθιστο οι δανειστές να αναθέτουν τη διαδικασία εισπράξεως σε τρίτο πρόσωπο, διότι είναι αποτελεσματικότερο για αυτούς από το να επιδιώκουν οι ίδιοι την εξόφληση των ληξιπρόθεσμων απαιτήσεών τους. Δεδομένου ότι υφίσταται κόστος εισπράξεως, για το οποίο, βάσει της αρχικής συμβάσεως, ευθύνεται ο υπερήμερος δανειολήπτης, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι η διαδικασία αυτή δεν συνεπάγεται επιβαρύνσεις για τους δανειολήπτες. Η Inko δεν αρνείται ότι χρεώνει αμοιβή για τις υπηρεσίες της. Επίσης, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι οι υπηρεσίες αυτές διατίθενται χωρίς επιβάρυνση. Το πρώτο ερώτημα είναι κατά πόσον οι συμφωνίες που συνάπτει η Inko με τους δανειολήπτες εξ ονόματος των δανειστών επάγονται κόστος για τον δανειολήπτη, κατά την έννοια του άρθρου 3, στοιχείο ζʹ, της οδηγίας 2008/48. Όπως προκύπτει από το υπόδειγμα συμφωνίας περί εξοφλήσεως που περιλαμβάνεται στη δικογραφία του αιτούντος δικαστηρίου, ο δανειολήπτης πράγματι βαρύνεται με τα έξοδα εξοφλήσεως ( 45 ).

44. Παρατηρείται ότι στο έντυπο του υποδείγματος ορίζονται στοιχεία όπως: i) η απαίτηση και τα έξοδα του δανειστή (98,75 ευρώ), ii) η αμοιβή που χρεώνει η Inko όταν συμφωνεί να ενεργεί εξ ονόματος δανειστή, η οποία περιλαμβάνει: 15,65 ευρώ (αμοιβή διεκπεραιώσεως), 14,28 ευρώ (για την πρώτη όχληση), 9,36 ευρώ (έξοδα τεκμηριώσεως) – μερικό σύνολο: 39,29 ευρώ και iii) το ποσό της νέας απαιτήσεως 138,04 ευρώ (που προκύπτει από την πρόσθεση του ποσού των 39,29 ευρώ στο ποσό των 98,75 ευρώ). Επιπλέον, υπάρχουν πρόσθετες χρεώσεις: τόκοι: 0 ευρώ ( 46 ), μηνιαίο κόστος τηρήσεως φακέλου (3,12 ευρώ ανά μήνα), 15,96 ευρώ ανά όχληση και 45 ευρώ έξοδα εισπράξεως – σύνολο: 64,08 ευρώ ( 47 ).

45. Η Inko δεν προτείνει συμφωνία χωρίς επιβαρύνσεις. Υπάρχουν οικονομικές επιπτώσεις, ως προς τις οποίες οι δανειολήπτες θα έπρεπε να είναι σε θέση να προβαίνουν σε συνειδητές επιλογές.

46. Έχει σημασία για τους σκοπούς του άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο ιʹ, εάν ο δανειολήπτης καταβάλλει το κόστος της συμφωνίας περί τμηματικών καταβολών στον δανειστή, ο οποίος στη συνέχεια πληρώνει το γραφείο εισπράξεως οφειλών, ή εάν πληρώνει απευθείας το γραφείο εισπράξεως;

47. Κατά την άποψή μου, όχι.

48. Προκύπτει σαφώς από τη διάταξη περί παραπομπής και από τα στοιχεία της εθνικής δικογραφίας ότι στην υπόθεση της κύριας δίκης ο δανειολήπτης πράγματι ευθύνεται βάσει της αρχικής συμβάσεως πιστώσεως (τουλάχιστον έμμεσα) για την εν λόγω καταβολή ( 48 ).

49. Πρέπει τα επίδικα έξοδα να υπερβαίνουν εκείνα που είναι καταβλητέα στο πλαίσιο της αρχικής συμβάσεως πιστώσεως σε περίπτωση υπερημερίας του δανειολήπτη, προκειμένου η ρύθμιση να μην εμπίπτει στο άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο ιʹ ( 49 );

50. Είμαι της γνώμης ότι η απάντηση στο ερώτημα αυτό είναι αρνητική.

51. Μια τέτοια προϋπόθεση, η οποία δεν συνάγεται από το γράμμα του άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο ιʹ, φαίνεται ασυμβίβαστη με τον σκοπό της προστασίας των καταναλωτών κατά την οδηγία 2008/48. Το κανονιστικό πνεύμα που διαπνέει την εν λόγω οδηγία στο σύνολό της είναι ότι στην καλύτερη θέση για να αναλάβει την ευθύνη για τις δανειακές του συμφωνίες βρίσκεται ο ορθώς και πλήρως πληροφορημένος καταναλωτής ( 50 ).

52. Το αιτούν δικαστήριο ερωτά εάν η ερμηνεία του άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο ιʹ, επηρεάζει τη λειτουργία του άρθρου 2, παράγραφος 6, της οδηγίας 2008/48.

53. Κατά την άποψή μου, όχι. Οι δύο διατάξεις θεσπίζουν διαφορετικά καθεστώτα. Το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο ιʹ, είναι δεσμευτικό και εξαιρεί από το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2008/48 τις συμφωνίες στις οποίες οι δανειολήπτες λαμβάνουν πίστωση χωρίς επιβαρύνσεις.

54. Αντιθέτως, τα κράτη μέλη μπορούν να επιλέξουν εάν θα εφαρμόσουν το ελαφρύτερο κανονιστικό καθεστώς που θεσπίζεται με το άρθρο 2, παράγραφος 6 ( 51 ). Κατά τη διάταξη αυτή, τα κράτη μέλη μπορούν να αποφασίζουν ότι μόνο ορισμένα άρθρα της οδηγίας 2008/48 εφαρμόζονται σε συμβάσεις πιστώσεως που προβλέπουν τη δυνατότητα συνάψεως συμφωνιών μεταξύ δανειστών και δανειοληπτών περί προθεσμιακής καταβολής ή περί των μεθόδων εξοφλήσεως ( 52 ), οσάκις ο δανειολήπτης είναι ήδη υπερήμερος βάσει της αρχικής συμβάσεως πιστώσεως και οι συμφωνίες αυτές είναι πιθανόν να αποτρέψουν νομικές διαδικασίες σχετικές με την υπερημερία, και εφόσον στο πλαίσιο αυτών των συμφωνιών ο δανειολήπτης δεν υπόκειται σε λιγότερο ευνοϊκούς όρους από εκείνους της αρχικής συμβάσεως πιστώσεως. Το άρθρο 6 (το οποίο διέπει, μεταξύ άλλων, «οποιαδήποτε σύμβαση πίστωσης ή […] προσφορά σχετική με σύμβαση πίστωσης», όπως αναφέρεται, ειδικότερα, στο άρθρο 2, παράγραφος 6) περιλαμβάνει κατάλογο υποχρεωτικών πληροφοριών τις οποίες υποχρεούται να παρέχει ο πιστωτικός φορέας και, κατά περίπτωση, ο μεσίτης πιστώσεων, στον καταναλωτή πριν αυτός δεσμευτεί. Εντούτοις, δεδομένου ότι η Αυστρία επέλεξε να μην κάνει χρήση της διακριτικής ευχέρειας που παρέχει το άρθρο 2, παράγραφος 6, το άρθρο 5 παραμένει κρίσιμο για τη διαφορά της κύριας δίκης ( 53 ).

55. Επομένως, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι, οσάκις η αρχική σύμβαση πιστώσεως προβλέπει ότι ο δανειολήπτης ευθύνεται για την κάλυψη των εξόδων εισπράξεως σε περίπτωση υπερημερίας και στη συνέχεια ο δανειολήπτης συνάπτει με τον δανειστή συμφωνία περί τμηματικών καταβολών, βάσει συμφωνίας που καταρτίζεται από γραφείο εισπράξεως οφειλών, τέτοια συμφωνία δεν συνιστά σύμβαση πιστώσεως που αφορά προθεσμιακή εξόφληση υπάρχουσας οφειλής χωρίς επιβαρύνσεις, κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο ιʹ, της οδηγίας 2008/48, ακόμη και όταν ο δανειολήπτης ευθύνεται ήδη για την καταβολή των εξόδων εισπράξεως που ορίζονται στην αρχική σύμβαση πιστώσεως ή άλλως υποχρεούται να καταβάλει τα εν λόγω έξοδα βάσει της εθνικής νομοθεσίας.

Πρόταση

56. Λαμβανομένης υπόψη της προεκτεθείσας συλλογιστικής, φρονώ ότι το Δικαστήριο θα πρέπει να δώσει επί των υποβληθέντων από το Oberster Gerichtshof (Ανώτατο Δικαστήριο, Αυστρία) ερωτημάτων τις ακόλουθες απαντήσεις: — Γραφείο εισπράξεως οφειλών που προτείνει τη σύναψη συμφωνιών περί τμηματικών καταβολών σε καταναλωτές, εξ ονόματος πιστωτών, προκειμένου να εισπράξει ληξιπρόθεσμες απαιτήσεις τους έναντι αμοιβής συνιστά μεσίτη πιστώσεων κατά την έννοια του άρθρου 3, στοιχείο στʹ, της οδηγίας 2008/48/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2008, για τις συμβάσεις καταναλωτικής πίστης και την κατάργηση της οδηγίας 87/102/ΕΟΚ του Συμβουλίου. — Οσάκις η αρχική σύμβαση πιστώσεως προβλέπει ότι ο δανειολήπτης ευθύνεται για την κάλυψη των εξόδων εισπράξεως σε περίπτωση υπερημερίας και στη συνέχεια ο δανειολήπτης συνάπτει με τον δανειστή συμφωνία περί τμηματικών καταβολών, βάσει συμφωνίας που καταρτίζεται από γραφείο εισπράξεως οφειλών, τέτοια συμφωνία δεν συνιστά σύμβαση πιστώσεως που αφορά προθεσμιακή εξόφληση υπάρχουσας οφειλής χωρίς επιβαρύνσεις, κατά την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο ιʹ, της οδηγίας 2008/48, ακόμη και όταν ο δανειολήπτης ευθύνεται ήδη για την καταβολή των εξόδων εισπράξεως που ορίζονται στην αρχική σύμβαση πιστώσεως ή άλλως υποχρεούται να καταβάλει τα εν λόγω έξοδα βάσει της εθνικής νομοθεσίας.

( 1 ) Γλώσσα του πρωτοτύπου: η αγγλική.

( 2 ) Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2008, για τις συμβάσεις καταναλωτικής πίστης και την κατάργηση της οδηγίας 87/102/ΕΟΚ του Συμβουλίου (ΕΕ 2008, L 133, σ. 66) (στο εξής: οδηγία). Η οδηγία τροποποιήθηκε με την οδηγία 2011/90/ΕΕ της Επιτροπής, της 14ης Νοεμβρίου 2011 (ΕΕ 2011, L 296, σ. 35), και με την οδηγία 2014/17/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 4ης Φεβρουαρίου 2014 (ΕΕ 2014, L 60, σ. 34): βλ., περαιτέρω, σημείο 11 των παρουσών προτάσεων. Οι τροποποιήσεις αυτές δεν μετέβαλαν το γράμμα των επίμαχων διατάξεων.

( 3 ) Αιτιολογική σκέψη 7.

( 4 ) Αιτιολογική σκέψη 8.

( 5 ) Αιτιολογική σκέψη 9.

( 6 ) Αιτιολογικές σκέψεις 18 και 19.

( 7 ) Αιτιολογικές σκέψεις 13, 16, 17 και 24.

( 8 ) Αιτιολογική σκέψη 26.

( 9 ) Βλ. άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχεία αʹ και βʹ.

( 10 ) Τα άρθρα 1 έως 3 περιλαμβάνουν το αντικείμενο, το πεδίο εφαρμογής και τους ορισμούς (κεφάλαιο Ι). Τα άρθρα 4 έως 7 ρυθμίζουν την πληροφόρηση και τις πρακτικές που προηγούνται της συνάψεως των συμβάσεων πιστώσεως (κεφάλαιο ΙΙ). Το άρθρο 5 περί παροχής πληροφοριών πριν από τη σύναψη της συμβάσεως (βλ. σημεία 7 και 8 κατωτέρω) δεν περιλαμβάνεται στο άρθρο 2, παράγραφος 6. Το άρθρο 9 διασφαλίζει ότι, σε περίπτωση διασυνοριακής πιστώσεως, οι πιστωτικοί φορείς από άλλα κράτη μέλη από εκείνο στο οποίο εκτιμάται η πιστοληπτική ικανότητα του καταναλωτή έχουν πρόσβαση στις βάσεις δεδομένων που χρησιμοποιούνται στο εν λόγω κράτος μέλος (κεφάλαιο ΙΙΙ). Τα άρθρα 10, 11, 13, 16 και 18 περιέχουν διατάξεις για την πληροφόρηση και τα δικαιώματα σχετικά με τις συμβάσεις πιστώσεως (κεφάλαιο IV). Το άρθρο 19 ρυθμίζει τον υπολογισμό του συνολικού ετήσιου πραγματικού επιτοκίου (κεφάλαιο V) και τα άρθρα 20 και 21 αφορούν τους πιστωτικούς φορείς και τους μεσίτες πιστώσεων (κεφάλαιο VI). Τέλος, τα άρθρα 22 έως 28 και 29 έως 32 ορίζουν, αντιστοίχως, τα εκτελεστικά μέτρα (κεφάλαιο VII) και τις μεταβατικές και τελικές διατάξεις (κεφάλαιο VIII).

( 11 ) Οι πληροφορίες αυτές παρέχονται εγγράφως ή επί άλλου σταθερού μέσου. Οι πιστωτικοί φορείς θεωρείται ότι έχουν εκπληρώσει τις υποχρεώσεις παροχής πληροφοριών πριν από τη σύναψη της συμβάσεως, του άρθρου 5, παράγραφος 1, εφόσον παρέχουν την πληροφόρηση μέσω του εντύπου για τις «τυποποιημένες ευρωπαϊκές πληροφορίες καταναλωτικής πίστεως» του παραρτήματος ΙΙ της οδηγίας 2008/48. Βλ., περαιτέρω, προτάσεις μου στην υπόθεση Home Credit Slovakia (C‑42/15, EU:C:2016:431, σημεία 24 έως 29).

( 12 ) Στο άρθρο 6 ορίζονται οι απαιτήσεις παροχής πληροφοριών πριν από τη σύναψη, όσον αφορά ορισμένες συμβάσεις πιστώσεως που έχουν τη μορφή δυνατότητας υπεραναλήψεως και όσον αφορά ορισμένες ειδικές συμβάσεις πιστώσεως. Το άρθρο 7 προβλέπει ότι τα άρθρα 5 και 6 δεν εφαρμόζονται για τους προμηθευτές αγαθών ή υπηρεσιών που διαμεσολαβούν ως μεσίτες πιστώσεων στο πλαίσιο συμπληρωματικής δραστηριότητας. Κανένα από τα δύο άρθρα δεν είναι κρίσιμο για την παρούσα υπόθεση.

( 13 ) Άρθρο 21, στοιχείο αʹ.

( 14 ) Άρθρο 21, στοιχεία βʹ και γʹ, αντιστοίχως.

( 15 ) Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2009, περί των αγωγών παραλείψεως στον τομέα της προστασίας των συμφερόντων των καταναλωτών (ΕΕ 2009, L 110, σ. 30).

( 16 ) Άρθρο 1.

( 17 ) Οδηγία του Συμβουλίου, της 22ας Δεκεμβρίου 1986, για την προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών που διέπουν την καταναλωτική πίστη (ΕΕ 1987, L 42, σ. 48).

( 18 ) Άρθρο 2.

( 19 ) Άρθρο 3. Οι φορείς αυτοί περιλαμβάνουν, ιδίως, ανεξάρτητους δημόσιους οργανισμούς επιφορτισμένους με την προστασία των συμφερόντων των καταναλωτών και οργανώσεις των οποίων ο σκοπός (σύμφωνα με τα κριτήρια που θεσπίζει η εθνική νομοθεσία) συνίσταται στην προστασία των εν λόγω συμφερόντων.

( 20 ) Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 4ης Φεβρουαρίου 2014, σχετικά με τις συμβάσεις πίστωσης για καταναλωτές για ακίνητα που προορίζονται για κατοικία και την τροποποίηση των οδηγιών 2008/48/ΕΚ και 2013/36/ΕΕ και του κανονισμού (ΕΕ) αριθ. 1093/2010 (ΕΕ 2014, L 60, σ. 34).

( 21 ) Αιτιολογικές σκέψεις 5 έως 8 και 15.

( 22 ) Η υπό κρίση προδικαστική παραπομπή δεν αφορά σύμβαση πιστώσεως σχετιζόμενη με ακίνητο που προορίζεται για κατοικία. Η καθής της κύριας δίκης, ωστόσο, επικαλέστηκε την οδηγία 2014/17 στις γραπτές της παρατηρήσεις.

( 23 ) Το νόμιμο επιτόκιο ορίζεται στο άρθρο 1000, παράγραφος 1, του ABGB. Επί του παρόντος ανέρχεται στο 4 %.

( 24 ) Στη διάταξη περί παραπομπής, το αιτούν δικαστήριο αναφέρει ότι τα χρηματικά αντικείμενα της διαφοράς είναι 30500 και 5500 ευρώ.

( 25 ) Βλ., περαιτέρω, σημείο 54 των παρουσών προτάσεων.

( 26 ) Βλ., επίσης, αιτιολογικές σκέψεις 16 και 17.

( 27 ) Βλ. σημείο 6 των παρουσών προτάσεων.

( 28 ) Βλ. σημεία 14 και 15 ανωτέρω. Το υπόδειγμα συμφωνίας περί τμηματικών καταβολών υποβλήθηκε από την Inko στην κύρια δίκη. Στο πλαίσιο του εν λόγω υποδείγματος συμφωνίας, ο δανειολήπτης συμφωνεί ότι, σε περίπτωση μη καταβολής δόσεως, η Inko δικαιούται να στραφεί στον εργοδότη του, προκειμένου να την εισπράξει απευθείας από τον μισθό του. Επίσης, ο δανειολήπτης καλείται να συμφωνήσει στην πραγματοποίηση καταβολών προς την Inko με άμεση χρέωση.

( 29 ) Αιτιολογικές σκέψεις 7 και 8 της οδηγίας 2008/48.

( 30 ) Μεταξύ των υποχρεωτικών προσυμβατικών πληροφοριών που απαριθμούνται στο άρθρο 5, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/48 περιλαμβάνονται οι εξής: το επιτόκιο που προβλέπεται σε περίπτωση καθυστερήσεως των καταβολών και τις λεπτομέρειες για την προσαρμογή του, καθώς και τα έξοδα σε περίπτωση μη εκτελέσεως (άρθρο 5, παράγραφος 1, στοιχείο ιβʹ) και προειδοποίηση για τις συνέπειες της παραλείψεως καταβολής (άρθρο 5, παράγραφος 1, στοιχείο ιγʹ).

( 31 ) Βλ., επί παραδείγματι, τους πρωταρχικούς σκοπούς που διατυπώνονται στις αιτιολογικές σκέψεις 7 έως 9.

( 32 ) Βλ. αιτιολογικές σκέψεις 18 και 19.

( 33 ) Βλ. αιτιολογική σκέψη 26.

( 34 ) Βλ. πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για την εναρμόνιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων που διέπουν τις πιστώσεις που χορηγούνται στους καταναλωτές, COM(2002) 443 τελικό (ΕΕ 2002, C 331 E, σ. 200) (στο εξής: αρχική πρόταση οδηγίας). Η έννοια του μεσίτη πιστώσεων περιγράφεται εκεί ως εξής: «μία γενική έννοια που μπορεί να καλύπτει πολλών ειδών δραστηριότητες και διάφορες κατηγορίες παρεμβαινόντων» (σ. 8).

( 35 ) Βλ. το έγγραφο που καταρτίστηκε για λογαριασμό της ΓΔ Εσωτερικής Αγοράς και Υπηρεσιών με τίτλο: «Study on Credit Intermediaries in the Internal Market» (μελέτη σχετικά με τους μεσίτες πιστώσεων στην εσωτερική αγορά) της 15ης Ιανουαρίου 2009, σημεία 3.20 έως 3.23.

( 36 ) Βλ. άρθρο 21, στοιχεία αʹ και βʹ, αντιστοίχως. Το ΣΕΠΕ ορίζεται στο άρθρο 3, στοιχείο θʹ, της οδηγίας 2008/48 ως το συνολικό κόστος της πιστώσεως.

( 37 ) Βλ., ιδίως, άρθρα 29 έως 34, στο κεφάλαιο 11 της οδηγίας 2014/17.

( 38 ) Βλ., περαιτέρω, αρχική πρόταση οδηγίας, σ. 9, όπου ορίζονται τα εξής: «Οι ανεξάρτητοι δικηγόροι και συμβολαιογράφοι δεν καλύπτονται κατ’ αρχήν από τον ορισμό, ακόμη κι αν ο καταναλωτής ζητά από αυτούς συμβουλές σχετικά με τις συνέπειες μιας σύμβασης πίστωσης ή αν συνδράμουν στη διατύπωση ή την επικύρωση της σύμβασης, εφόσον ο ρόλος τους περιορίζεται στην παροχή νομικών συμβουλών και δεν κατευθύνουν τους πελάτες τους σε συγκεκριμένους πιστωτικούς φορείς».

( 39 ) Βλ. αιτιολογική σκέψη 24.

( 40 ) Βλ. σημείο 21 των παρουσών προτάσεων.

( 41 ) Βλ. σημείο 15 των παρουσών προτάσεων.

( 42 ) Στην αιτιολογική σκέψη 13 αναφέρεται ότι η οδηγία 2008/48 δεν θα πρέπει να ισχύει για ορισμένα είδη συμβάσεων πιστώσεως, όταν το κόστος για τον δανειολήπτη είναι μηδαμινό ή μηδενικό. Η αρχική πρόταση περιελάμβανε εξαιρέσεις για συμβάσεις οι οποίες προβλέπουν προθεσμίες ή χρηματοδοτικές διευκολύνσεις, ενδεχομένως με τη χρήση καρτών πληρωμής ή χρεωστικών καρτών, που καλύπτουν άτοκες συναλλαγές και των οποίων η προθεσμία δεν υπερβαίνει τους τρεις μήνες. Δεν υπήρχε αντίστοιχο του άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο ιʹ, το οποίο εισήχθη με την τροποποιημένη πρόταση οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις συμβάσεις πίστωσης που συνάπτονται με τους καταναλωτές και για την τροποποίηση της οδηγίας 93/13/ΕΚ του Συμβουλίου [COM(2005) 483 τελικό].

( 43 ) Βλ. απόφαση της 5ης Ιουλίου 2012, Content Services (C‑49/11, EU:C:2012:419, σκέψη 32).

( 44 ) Βλ., επί παραδείγματι, άρθρο 5, παράγραφος 1, στοιχείο ιβʹ, της οδηγίας 2008/48.

( 45 ) Βλ. σημεία 16 και 27 των παρουσών προτάσεων.

( 46 ) Προφανώς, το ποσό αυτό μπορεί να αυξηθεί κατά τη διάρκεια της έννομης σχέσεως.

( 47 ) Σημειωτέον ότι οι επιβαρύνσεις μπορεί να αυξηθούν. Το ύψος εξαρτάται από το πλήθος των οχλήσεων. Εν ολίγοις, η πρώτη ομάδα χρεώσεων ανέρχεται περίπου στο 40 % της απαιτήσεως του δανειστή. Στο παράδειγμα του εντύπου του υποδείγματος, όπου η απαίτηση και τα έξοδα του δανειστή ανέρχονταν σε 98,75 ευρώ, οι πρόσθετες χρεώσεις ανέρχονται περίπου στο 65 % της απαιτήσεως του δανειστή. Τα αναφερόμενα ποσά είναι ενδεικτικά. Η σχέση της προμήθειας της Inko με τη ληξιπρόθεσμη απαίτηση εξαρτάται σαφώς από το ύψος της εκάστοτε απαιτήσεως.

( 48 ) Βλ. σημείο 44 των παρουσών προτάσεων.

( 49 ) Βλ. σημείο 17 των παρουσών προτάσεων.

( 50 ) Βλ. αιτιολογικές σκέψεις 24 και 26. Περαιτέρω, βλ. απόφαση της 18ης Δεκεμβρίου 2014, CA Consumer Finance (C‑449/13, EU:C:2014:2464, σκέψη 21).

( 51 ) Το άρθρο 2, παράγραφος 6, της οδηγίας 2008/48 εισήχθη ενόσω η οδηγία τελούσε υπό διαπραγμάτευση στο Συμβούλιο· βλ. σ. 3 της ανακοινώσεως της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σύμφωνα με το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 251, παράγραφος 2, της Συνθήκης ΕΚ, σχετικά με την κοινή θέση η οποία καθορίστηκε από το Συμβούλιο για την έκδοση της οδηγίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου σχετικά με τις συμβάσεις πίστωσης που συνάπτονται με τους καταναλωτές, COM(2007) 546 τελικό, της 21ης Σεπτεμβρίου 2007.

( 52 ) Βλ. σημείο 5 των παρουσών προτάσεων.

( 53 ) Βλ. σημείο 22 των παρουσών προτάσεων.