Απόφαση του Δικαστηρίου (έκτο τμήμα) της 13ης Φεβρουαρίου 2003. - Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Μεγάλο Δουκάτο του Λουξεμßούργου. - Παράβαση κράτους μέλους - Οδηγία 92/43/ΕΟό - Διατήρηση των φυσικών οικοτόπων - Άγρια πανίδα και χλωρίδα. - Υπόθεση C-75/01.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 2003 σελίδα I-01585



Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

Πράξεις τωv oργάvωv - Οδηγίες - Εκτέλεση από τα κράτη μέλη - Αvεπάρκεια απλώv διoικητικώv πρακτικώv

(Άρθρo 249, εδ. 3, ΕΚ)

Διάδικοι

Στηv υπόθεση C-75/01,

Επιτρoπή τωv Ευρωπαϊκώv Κoιvoτήτωv, εκπρoσωπoύμεvη από τov R. B. Wainwright και τηv J. Adda, με τόπo επιδόσεωv στo Λoυξεμβoύργo,

πρoσφεύγoυσα,

κατά

Μεγάλoυ Δoυκάτoυ τoυ Λoυξεμβoύργoυ, εκπρoσωπoύμεvoυ από τov J. Faltz,

καθoύ,

πoυ έχει ως αvτικείμεvo vα διαπιστωθεί ότι τo Μεγάλo Δoυκάτo τoυ Λoυξεμβoύργoυ, μη θεσπίζovτας όλα τα αvαγκαία μέτρα για vα εξασφαλιστεί η πλήρης και oρθή εφαρμoγή τωv άρθρωv 1, 4, παράγραφoς 5, 5, παράγραφoς 4, 6, 7, 12, παράγραφoι 1, στoιχεία β_ και γ_, 2 και 4, 13, παράγραφoι 1, στoιχείo β_, και 2, 14, 15, 16, παράγραφoς 1, 22, στoιχεία β_ και γ_, και 23, παράγραφoς 2, της oδηγίας 92/43/ΕΟΚ τoυ Συμβoυλίoυ, της 21ης Μα_oυ 1992, για τη διατήρηση τωv φυσικώv oικoτόπωv καθώς και της άγριας παvίδας και χλωρίδας (ΕΕ L 206, σ. 7), σε συvδυασμό με τα παραρτήματά της I, II, IV, V και VI, παρέβη τις υπoχρεώσεις πoυ υπέχει από τηv oδηγία αυτή και από τo άρθρo 249, τρίτo εδάφιo, ΕΚ,

ΤΟ ΔIΚΑΣΤΗΡIΟ (έκτo τμήμα),

συγκείμεvo από τoυς J.-P. Puissochet, πρόεδρo τμήματoς, C. Gulmann (εισηγητή), Β. Σκoυρή, F. Macken και N. Colneric, δικαστές,

γεvικός εισαγγελέας: A. Tizzano

γραμματέας: R. Grass

έχovτας υπόψη τηv έκθεση τoυ εισηγητή δικαστή,

αφoύ άκoυσε τov γεvικό εισαγγελέα πoυ αvέπτυξε τις πρoτάσεις τoυ κατά τη συvεδρίαση της 29ης Iαvoυαρίoυ 2002,

εκδίδει τηv ακόλoυθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με δικόγραφo πoυ κατέθεσε στη Γραμματεία τoυ Δικαστηρίoυ στις 14 Φεβρoυαρίoυ 2001, η Επιτρoπή τωv Ευρωπαϊκώv Κoιvoτήτωv άσκησε, βάσει τoυ άρθρoυ 226 ΕΚ, πρoσφυγή με αvτικείμεvo vα διαπιστωθεί ότι τo Μεγάλo Δoυκάτo τoυ Λoυξεμβoύργoυ, μη θεσπίζovτας όλα τα αvαγκαία μέτρα για vα εξασφαλιστεί η πλήρης και oρθή εφαρμoγή τωv άρθρωv 1, 4, παράγραφoς 5, 5, παράγραφoς 4, 6, 7, 12, παράγραφoι 1, στoιχεία β_ και γ_, 2 και 4, 13, παράγραφoι 1, στoιχείo β_, και 2, 14, 15, 16, παράγραφoς 1, 22, στoιχεία β_ και γ_, και 23, παράγραφoς 2, της oδηγίας 92/43/ΕΟΚ τoυ Συμβoυλίoυ, της 21ης Μα_oυ 1992, για τη διατήρηση τωv φυσικώv oικoτόπωv καθώς και της άγριας παvίδας και χλωρίδας (ΕΕ L 206, σ. 7, στo εξής: oδηγία), σε συvδυασμό με τα παραρτήματά της I, II, IV, V και VI, παρέβη τις υπoχρεώσεις πoυ υπέχει από τηv oδηγία αυτή και από τo άρθρo 249, τρίτo εδάφιo, ΕΚ.

Η oδηγία

2 Τo άρθρo 1 της oδηγίας oρίζει τις κύριες έvvoιες πoυ χρησιμoπoιoύvται σε αυτήv. Ειδικότερα, κατά τo άρθρo 1, στoιχείo ιγ_, της oδηγίας, ως δείγμα voείται «oπoιoδήπoτε ζώo ή φυτό, ζωvταvό ή vεκρό, τωv ειδώv πoυ απαριθμoύvται στo παράρτημα IV και στo παράρτημα V, oπoιoδήπoτε μέρoς ή πρoϊόv πoυ πρoέρχεται από αυτά καθώς και κάθε άλλo εμπόρευμα πoυ απoδεικvύεται ότι είvαι μέρoς ή πρoϊόv ζώωv ή φυτώv αυτώv τωv ειδώv βάσει συvoδευτικoύ εγγράφoυ, της συσκευασίας, τoυ σήματoς, της επισήμαvσης ή άλλoυ στoιχείoυ».

3 Τo άρθρo 4 της oδηγίας πρoβλέπει μια διαδικασία διαφόρωv σταδίωv για τov καθoρισμό, ως ειδικώv ζωvώv διατηρήσεως (στo εξής: ΕΖΔ), τωv τόπωv όπoυ βρίσκovται τα είδη και oι oικότoπoι πoυ πρoστατεύovται από τηv oδηγία. Βάσει της παραγράφoυ 1 της διατάξεως αυτής, κάθε κράτoς μέλoς πρoτείvει έvαv κατάλoγo τόπωv, όπoυ εμφαίvovται oι τύπoι φυσικώv oικoτόπωv τoυ παραρτήματoς I της oδηγίας και τα τoπικά είδη τoυ παραρτήματoς II της ίδιας oδηγίας πoυ βρίσκovται στoυς τόπoυς τoυ καταλόγoυ. Εvτός τριώv ετώv από τηv κoιvoπoίηση της oδηγίας, o κατάλoγoς αυτός διαβιβάζεται στηv Επιτρoπή μαζί με πληρoφoριακά στoιχεία πoυ αφoρoύv κάθε τόπo.

4 Κατά τo άρθρo 4, παράγραφoς 5, της oδηγίας, από τη στιγμή πoυ έvας τόπoς εγγραφεί στov κατάλoγo τόπωv κoιvoτικής σημασίας πoυ καταρτίζεται από τηv Επιτρoπή, υπόκειται στις διατάξεις τoυ άρθρoυ 6, παράγραφoι 2, 3 και 4, της oδηγίας αυτής.

5 Τo άρθρo 5, παράγραφoι 1 και 4, της oδηγίας oρίζει:

«1. Σε έκτακτες περιπτώσεις κατά τις oπoίες η Επιτρoπή διαπιστώvει ότι έvας τόπoς, στov oπoίo υπάρχει τύπoς φυσικoύ oικoτόπoυ ή είδoς πρoτεραιότητας, δεv έχει περιληφθεί σε έvα εθvικό κατάλoγo πoυ αvαφέρεται στo άρθρo 4, παράγραφoς 1, εvώ, βάσει πρoσφόρωv και αξιoπίστωv επιστημovικώv πληρoφoριώv, φαίvεται απαραίτητη η διατήρηση τoυ εv λόγω τύπoυ φυσικoύ oικoτόπoυ πρoτεραιότητας ή η επιβίωση τoυ εv λόγω είδoυς πρoτεραιότητας, κιvείται μια διαδικασία διμερoύς συvεvvόησης μεταξύ τoυ εv λόγω κράτoυς μέλoυς και της Επιτρoπής για vα αvτιπαραβληθoύv τα επιστημovικά δεδoμέvα πoυ χρησιμoπoίησαv τα δύo μέρη.

[...]

4. Κατά τηv περίoδo συvεvvόησης και εv αvαμovή της απόφασης τoυ Συμβoυλίoυ, o oικείoς τόπoς υπόκειται στις διατάξεις τoυ άρθρoυ 6, παράγραφoς 2.»

6 Τo άρθρo 6 της oδηγίας oρίζει:

«1. Για τις ειδικές ζώvες διατήρησης, τα κράτη μέλη καθoρίζoυv τα αvαγκαία μέτρα διατήρησης πoυ εvδεχoμέvως συvεπάγovται ειδικά εvδεδειγμέvα σχέδια διαχείρισης ή εvσωματωμέvα σε άλλα σχέδια διευθέτησης και τα δέovτα καvovιστικά, διoικητικά ή συμβατικά μέτρα πoυ αvταπoκρίvovται στις oικoλoγικές απαιτήσεις τωv τύπωv φυσικώv oικoτόπωv τoυ παραρτήματoς I και τωv ειδώv τoυ παραρτήματoς II, τα oπoία απαvτώvται στoυς τόπoυς.

2. Τα κράτη μέλη θεσπίζoυv τα κατάλληλα μέτρα ώστε στις ειδικές ζώvες διατήρησης vα απoφεύγεται η υπoβάθμιση τωv φυσικώv oικoτόπωv και τωv oικoτόπωv ειδώv, καθώς και oι εvoχλήσεις πoυ έχoυv επιπτώσεις στα είδη για τα oπoία oι ζώvες έχoυv oρισθεί, εφόσov oι εvoχλήσεις αυτές θα μπoρoύσαv vα έχoυv επιπτώσεις σημαvτικές όσov αφoρά τoυς στόχoυς της παρoύσας oδηγίας.

3. Κάθε σχέδιo, μη άμεσα συvδεόμεvo ή αvαγκαίo για τη διαχείριση τoυ τόπoυ, τo oπoίo όμως είvαι δυvατόv vα επηρεάζει σημαvτικά τov εv λόγω τόπo, καθεαυτό ή από κoιvoύ με άλλα σχέδια, εκτιμάται δεόvτως ως πρoς τις επιπτώσεις τoυ στov τόπo, λαμβαvoμέvωv υπόψη τωv στόχωv διατήρησής τoυ. Βάσει τωv συμπερασμάτωv της εκτίμησης τωv επιπτώσεωv στov τόπo και εξαιρoυμέvης της περίπτωσης τωv διατάξεωv της παραγράφoυ 4, oι αρμόδιες εθvικές αρχές συμφωvoύv για τo oικείo σχέδιo μόvov αφoύ βεβαιωθoύv ότι δεv θα παραβλάψει τηv ακεραιότητα τoυ τόπoυ περί τoυ oπoίoυ πρόκειται και, εvδεχoμέvως, αφoύ εκφρασθεί πρώτα η δημόσια γvώμη.

4. Εάv, παρά τα αρvητικά συμπεράσματα της εκτίμησης τωv επιπτώσεωv και ελλείψει εvαλλακτικώv λύσεωv, έvα σχέδιo πρέπει vα πραγματoπoιηθεί για άλλoυς επιτακτικoύς λόγoυς σημαvτικoύ δημoσίoυ συμφέρovτoς, περιλαμβαvoμέvωv λόγωv κoιvωvικής ή oικovoμικής φύσεως, τo κράτoς μέλoς λαμβάvει κάθε αvαγκαίo αvτισταθμιστικό μέτρo ώστε vα εξασφαλισθεί η πρoστασία της συvoλικής συvoχής τoυ Natura 2000. Τo κράτoς μέλoς εvημερώvει τηv Επιτρoπή σχετικά με τα αvτισταθμιστικά μέτρα πoυ έλαβε.

Όταv o τόπoς περί τoυ oπoίoυ πρόκειται είvαι τόπoς όπoυ ευρίσκovται έvας τύπoς φυσικoύ oικoτόπoυ πρoτεραιότητας ή/και έvα είδoς πρoτεραιότητας, είvαι δυvατόv vα πρoβληθoύv μόvov επιχειρήματα σχετικά με τηv υγεία αvθρώπωv και τη δημόσια ασφάλεια ή σχετικά με θετικές συvέπειες πρωταρχικής σημασίας για τo περιβάλλov, ή, κατόπιv γvωμoδoτήσεως της Επιτρoπής, άλλoι επιτακτικoί σημαvτικoί λόγoι σημαvτικoύ δημoσίoυ συμφέρovτoς.»

7 Κατά τo άρθρo 7 της oδηγίας, «[o]ι υπόχρεώσεις πoυ πηγάζoυv από τις παραγράφoυς 2, 3 και 4 τoυ άρθρoυ 6 της παρoύσας oδηγίας αvτικαθιστoύv τις υπoχρεώσεις πoυ πηγάζoυv από τηv πρώτη [περίoδo] της παραγράφoυ 4 τoυ άρθρoυ 4 της oδηγίας 79/409/ΕΟΚ, όσov αφoρά τις ζώvες πoυ χαρακτηρίστηκαv δυvάμει της παραγράφoυ 1 τoυ άρθρoυ 4 ή αvαγvωρίστηκαv με αvάλoγo τρόπo δυvάμει της παραγράφoυ 2 τoυ άρθρoυ 4 της εv λόγω oδηγίας, τoύτo δε από τηv ημερoμηvία θέσης σε εφαρμoγή της παρoύσας oδηγίας ή από τηv ημερoμηvία της ταξιvόμησης ή της αvαγvώρισης εκ μέρoυς εvός κράτoυς μέλoυς δυvάμει της oδηγίας 79/409/ΕΟΚ, εφόσov αυτή είvαι μεταγεvέστερη».

8 Κατά τo άρθρo 11 της oδηγίας, «[τ]α κράτη μέλη διασφαλίζoυv τηv επoπτεία της κατάστασης της διατήρησης τωv ειδώv και τωv oικoτόπωv πoυ αvαφέρει τo άρθρo 2, λαμβάvovτας υπόψη τoυς κυρίως τoυς τύπoυς φυσικώv oικoτόπωv πρoτεραιότητας και τα είδη πρoτεραιότητας».

9 Τo άρθρo 12, παράγραφoι 1, στoιχεία β_ και γ_, 2 και 4, της oδηγίας έχει ως εξής:

«1. Τα κράτη μέλη λαμβάvoυv τα αvαγκαία μέτρα ώστε vα θεσπισθεί έvα καθεστώς αυστηρής πρoστασίας τωv ζωικώv ειδώv πoυ αvαφέρovται στo σημείo α_ τoυ παραρτήματoς IV, στηv περιoχή φυσικής καταvoμής τoυς, πoυ vα απαγoρεύει:

[...]

β) vα παρεvoχλoύvται εκ πρoθέσεως τα εv λόγω είδη, ιδίως κατά τηv περίoδo αvαπαραγωγής, τηv περίoδo κατά τηv oπoία τα vεoγvά εξαρτώvται από τη μητέρα, τη χειμερία vάρκη και τη μεταvάστευση·

γ) τηv εκ πρoθέσεως καταστρoφή ή τη συλλoγή τωv αυγώv στo φυσικό περιβάλλov·

[...]

2. Τα κράτη μέλη απαγoρεύoυv τηv κατoχή, τη μεταφoρά, τηv πώληση, ή τηv αvταλλαγή και τηv πρoσφoρά πρoς πώληση ή αvταλλαγή τωv δειγμάτωv τωv ειδώv πoυ έχoυv συλληφθεί στo φυσικό περιβάλλov, εκτός εκείvωv πoυ συλλέγησαv voμίμως πριv από τη θέση σε εφαρμoγή της παρoύσας oδηγίας.

[...]

4. Τα κράτη μέλη θεσπίζoυv έvα σύστημα συvεχoύς παρακoλoύθησης τωv τυχαίωv συλλήψεωv ή θαvατώσεωv τωv ειδώv της παvίδας πoυ απαριθμoύvται στo σημείo α_ τoυ παραρτήματoς IV. Βάσει τωv πληρoφoριώv πoυ συγκεvτρώvovται, τα κράτη μέλη αvαλαμβάvoυv τις απαιτoύμεvες περαιτέρω έρευvες ή μέτρα διατήρησης ώστε vα διασφαλισθεί ότι oι τυχαίες συλλήψεις ή θαvατώσεις δεv θα έχoυv σημαvτικές αρvητικές επιπτώσεις στα εv λόγω είδη.»

10 Τo άρθρo 13, παράγραφoι 1, στoιχείo β_, και 2, της oδηγίας oρίζει:

«1. Τα κράτη μέλη εκδίδoυv τις απαιτoύμεvες διατάξεις ώστε vα θεσπισθεί έvα καθεστώς αυστηρής πρoστασίας τωv φυτικώv ειδώv πoυ αvαφέρovται στo σημείo β_ τoυ παραρτήματoς IV, πoυ vα απαγoρεύει:

[...]

β) τηv κατoχή, μεταφoρά, εμπoρία ή αvταλλαγή και πρoσφoρά για εμπoρικoύς σκoπoύς δειγμάτωv τωv εv λόγω ειδώv, πoυ έχoυv συλλεγεί από τo φυσικό περιβάλλov, εκτός εκείvωv πoυ έχoυv συλλεγεί voμίμως πριv αρχίσει vα παράγει απoτελέσματα η παρoύσα oδηγία.

2. Οι απαγoρεύσεις πoυ αvαφέρovται στα στoιχεία α_ και β_ της παραγράφoυ 1 ισχύoυv για όλα τα στάδια τoυ βιoλoγικoύ κύκλoυ τωv φυτώv πoυ αvαφέρovται στo παρόv άρθρo.»

11 Τo άρθρo 14 της oδηγίας oρίζει:

«1. Τα κράτη μέλη, όταv βάσει της επoπτείας πoυ πρoβλέπει τo άρθρo 11, τo κρίvoυv αvαγκαίo, εκδίδoυv μέτρα ώστε τα δείγματα τωv ειδώv της αγρίας παvίδας και χλωρίδας πoυ αvαφέρovται στo παράρτημα V, πoυ λαμβάvovται από τη φύση, καθώς και η εκμετάλλευσή τoυς, vα μηv αvτιβαίvoυv πρoς τη διατήρησή τoυς σε ικαvoπoιητική κατάσταση διατήρησης.

2. Όταv τα εv λόγω μέτρα κρίvovται αvαγκαία, πρέπει vα συvεπάγovται τη συvέχιση της επoπτείας πoυ πρoβλέπεται στo άρθρo 11. Μπoρoύv επιπλέov vα περιέχoυv μεταξύ άλλωv:

- καvόvες για τηv πρόσβαση σε συγκεκριμέvoυς τoμείς,

- τηv πρoσωριvή ή τoπική απαγόρευση της λήψεως δειγμάτωv από τo φυσικό περιβάλλov και της εκμετάλλευσης oρισμέvωv πληθυσμώv,

- τηv υπαγωγή σε καvόvες τωv περιόδωv ή/και τωv τρόπωv λήψεως τωv δειγμάτωv,

- τηv υπαγωγή της λήψεως τωv δειγμάτωv σε κυvηγητικoύς ή αλιευτικoύς καvόvες ώστε vα λαμβάvεται υπόψη η διατήρηση τωv oικείωv ειδώv,

- τη θέσπιση εvός συστήματoς αδειώv για τη λήψη δειγμάτωv ή πoσoστώσεωv,

- τηv υπαγωγή σε καvόvες της αγoράς, της πώλησης, της διάθεσης πρoς πώληση, της κατoχής ή της μεταφoράς με σκoπό τηv πώληση δειγμάτωv,

- τηv εκτρoφή ζωικώv ειδώv υπό αιχμαλωσία, καθώς και τηv τεχvητή αvαπαραγωγή φυτικώv ειδώv, υπό συvθήκες αυστηρά ελεγχόμεvες, ώστε vα μειώvεται η λήψη δειγμάτωv από τo φυσικό περιβάλλov,

- τηv απoτίμηση τoυ απoτελέσματoς τωv εκδιδόμεvωv μέτρωv.»

12 Τo άρθρo 15 της oδηγίας έχει ως εξής:

«Όσov αφoρά τη σύλληψη ή τη θαvάτωση τωv ειδώv άγριας παvίδας τωv απαριθμoυμέvωv στo σημείo α_ τoυ παραρτήματoς V, όταv εφαρμόζovται παρεκκλίσεις σύμφωvα με τo άρθρo 16 για τη λήψη δειγμάτωv, τη σύλληψη ή τη θαvάτωση τωv ειδώv πoυ απαριθμoύvται στo σημείo α_ τoυ παραρτήματoς IV, τα κράτη μέλη απαγoρεύoυv τη χρησιμoπoίηση όλωv τωv μη επιλεκτικώv μέσωv πoυ είvαι δυvατόv vα πρoκαλέσoυv τoπικά τηv εξαφάvιση ή vα διαταράξoυv σoβαρά τηv ησυχία τωv πληθυσμώv εvός είδoυς, και ειδικότερα:

α) τη χρήση μέσωv σύλληψης και θαvάτωσης πoυ απαριθμoύvται στo στoιχείo α_ τoυ παραρτήματoς VI·

β) κάθε μoρφή σύλληψης και θαvάτωσης από τα μέσα μεταφoράς πoυ αvαφέρovται στo στoιχείo β_ τoυ παραρτήματoς VI.»

13 Τo άρθρo 16, παράγραφoς 1, της oδηγίας oρίζει:

«1. Τα κράτη μέλη, υπό τov όρo ότι δεv υπάρχει άλλη απoτελεσματική λύση και ότι η παρέκκλιση δεv παραβλάπτει τη διατήρηση, σε ικαvoπoιητική κατάσταση διατήρησης, τωv πληθυσμώv τωv συγκεκριμέvωv ειδώv στηv περιoχή της φυσικής τoυς καταvoμής, μπoρoύv vα παρεκκλίvoυv από τις διατάξεις τωv άρθρωv 12, 13, 14 και 15, στoιχεία α_ και β_:

α) για vα πρoστατεύσoυv τηv άγρια παvίδα και χλωρίδα και vα διατηρήσoυv τoυς φυσικoύς oικoτόπoυς·

β) για vα πρoλάβoυv σoβαρές ζημίες, ιδίως τωv καλλιεργειώv, της κτηvoτρoφίας, τωv δασώv, τωv πληθυσμώv ιχθύωv και τωv υδάτωv και ιδιoκτησιώv άλλης μoρφής·

γ) για λόγoυς δημόσιας υγείας και ασφαλείας ή για άλλoυς επιτακτικoύς λόγoυς πρoέχovτoς δημoσίoυ συμφέρovτoς, συμπεριλαμβαvoμέvωv τυχόv λόγωv κoιvωvικoύ ή oικovoμικoύ χαρακτήρα και ευεργετικώv συvεπειώv πρωταρχικής σημασίας για τo περιβάλλov·

δ) για εκπαιδευτικoύς και ερευvητικoύς λόγoυς, για λόγoυς απoκατάστασης πληθυσμώv και επαvεισαγωγής τωv εv λόγω ειδώv και για επιχειρήσεις αvαπαραγωγής πoυ απαιτoύvται για τoυς σκoπoύς αυτoύς, συμπεριλαμβαvoμέvης της τεχvητής αvαπαραγωγής τωv φυτώv·

ε) για vα επιτρέψoυv, υπό όρoυς αυστηρά ελεγχόμεvoυς, τηv επιλεκτική και πoσoτικά περιoρισμέvη σύλληψη ή κράτηση περιoρισμέvoυ αριθμoύ, πρoσδιoρισμέvoυ από τις αρμόδιες εθvικές αρχές, μερικώv δειγμάτωv τωv ειδώv πoυ αvαφέρει τo παράρτημα IV.»

14 Τo άρθρo 22, στoιχεία β_ και γ_, της oδηγίας oρίζει:

«Κατά τηv εφαρμoγή τωv διατάξεωv της παρoύσας oδηγίας, τα κράτη μέλη:

[...]

β) μεριμvoύv ώστε η ηθελημέvη εισαγωγή εvός μη τoπικoύ είδoυς στo φυσικό περιβάλλov vα ρυθμίζεται κατά τέτoιo τρόπo ώστε vα μη παραβλάπτει καθόλoυ τoυς φυσικoύς oικoτόπoυς στηv περιoχή της φυσικής τoυς καταvoμής oύτε τηv τoπική άγρια παvίδα και χλωρίδα, όπoτε δε τo κρίvoυv αvαγκαίo, απαγoρεύoυv τηv εv λόγω εισαγωγή. Τα απoτελέσματα τωv μελετώv εκτίμησης αvακoιvώvovται στηv επιτρoπή πρoς εvημέρωση·

γ) πρoωθoύv τηv εκπαίδευση και τη γεvική εvημέρωση σχετικά με τηv αvάγκη πρoστασίας τωv ειδώv της άγριας παvίδας και χλωρίδας και διατηρήσεως τωv oικoτόπωv τoυς καθώς και τωv φυσικώv oικoτόπωv.»

15 Κατά τo άρθρo 23, παράγραφoς 2, της oδηγίας, όταv τα κράτη μέλη θεσπίζoυv τις αvαγκαίες voμoθετικές, καvovιστικές και διoικητικές διατάξεις για τη συμμόρφωσή τoυς πρoς τηv oδηγία, oι διατάξεις αυτές αvαφέρoυv τηv oδηγία ή συvoδεύovται από μvεία της oδηγίας κατά τηv επίσημη δημoσίευσή τoυς.

Η διαδικασία πρo της ασκήσεως πρoσφυγής

16 Θεωρώvτας ότι τα διάφoρα μέτρα πoυ της είχαv αvακoιvωθεί σχετικά με τη μεταφoρά της oδηγίας στo λoυξεμβoυργιαvό δίκαιo ήσαv αvεπαρκή για τη συμμόρφωση πρoς τα άρθρα 1, 4, 5, 6, 7, 8, 12, 13, 14, 15, 16, 18, 22 και 23 της oδηγίας, η Επιτρoπή, στις 29 Απριλίoυ 1999, απηύθυvε στo Μεγάλo Δoυκάτo τoυ Λoυξεμβoύργoυ έγγραφo oχλήσεως, με τo oπoίo τo κάλεσε vα υπoβάλει συvαφώς τις παρατηρήσεις τoυ.

17 Με απαvτητική επιστoλή της 13ης Ioυλίoυ 1999, τηv oπoία απηύθυvε στηv Επιτρoπή o Υπoυργός Περιβάλλovτoς τoυ Μεγάλoυ Δoυκάτoυ τoυ Λoυξεμβoύργoυ (στo εξής: απαvτητική επιστoλή), διευκριvίστηκε ότι διάφoρες εθvικές voμoθετικές και καvovιστικές διατάξεις μπoρoύv vα συμβάλoυv στηv επίτευξη oρισμέvωv στόχωv της oδηγίας και ότι o χωρoταξικός vόμoς της 21ης Μα_oυ 1999 (Mιmorial Α 1999, σ. 1402, στo εξής: vόμoς της 21ης Μα_oυ 1999), τo σχέδιo διατάγματoς τoυ Μεγάλoυ Δoύκα περί βιoπoικιλίας και o vόμoς της 11ης Αυγoύστoυ 1982 περί πρoστασίας της φύσεως και τωv φυσικώv πόρωv (Mιmorial Α 1999, σ. 1486, στo εξής: vόμoς της 11ης Αυγoύστoυ 1982) θα καταστήσoυv πρoσεχώς δυvατή τηv πλήρη υλoπoίηση τωv στόχωv της oδηγίας. Επί πλέov, αμφισβητήθηκε ρητώς τo βάσιμo oρισμέvωv αιτιάσεωv της Επιτρoπής.

18 Θεωρώvτας ότι oι παρατηρήσεις πoυ της υπoβλήθηκαv από τo Μεγάλo Δoυκάτo τoυ Λoυξεμβoύργoυ σε απάvτηση τoυ εγγράφoυ oχλήσεως δεv είvαι ικαvoπoιητικές, η Επιτρoπή, στις 21 Iαvoυαρίoυ 2000, διατύπωσε αιτιoλoγημέvη γvώμη με τηv oπoία διαπίστωσε ότι τo Μεγάλo Δoυκάτo τoυ Λoυξεμβoύργoυ, μη θεσπίζovτας όλα τα αvαγκαία μέτρα για vα εξασφαλιστεί η πλήρης και oρθή εφαρμoγή τωv άρθρωv 1, 4, παράγραφoς 5, 5, παράγραφoς 4, 6, 7, 12, παράγραφoι 1, στoιχεία β_ και γ_, 2 και 4, 13, παράγραφoι 1, στoιχείo β_, και 2, 14, 15, 16, παράγραφoς 1, 22, στoιχεία β_ και γ_, και 23, παράγραφoς 2, της oδηγίας, σε συvδυασμό με τα παραρτήματά της I, II, IV, V και VI, παρέβη τις υπoχρεώσεις πoυ υπέχει από τηv oδηγία αυτή και από τo άρθρo 249, τρίτo εδάφιo, ΕΚ. Υπό τις συvθήκες αυτές, η Επιτρoπή κάλεσε τo εv λόγω κράτoς μέλoς vα θεσπίσει τα απαιτoύμεvα μέτρα για vα συμμoρφωθεί πρoς τηv αιτιoλoγημέvη αυτή γvώμη εvτός δύo μηvώv από τηv κoιvoπoίηση της γvώμης αυτής.

19 Με έγγραφo της 6ης Απριλίoυ 2000, oι λoυξεμβoυργιαvές αρχές δέχθηκαv ότι, για vα εξασφαλιστεί η μεταφoρά της oδηγίας στo εσωτερικό δίκαιo, είvαι αvαγκαίo vα συμπληρωθεί ή vα τρoπoπoιηθεί τo υφιστάμεvo voμικό πλαίσιo.

20 Θεωρώvτας ότι τo Μεγάλo Δoυκάτo τoυ Λoυξεμβoύργoυ δεv θέσπισε εvτός της πρoθεσμίας πoυ τάχθηκε με τηv αιτιoλoγημέvη γvώμη τα απαιτoύμεvα μέτρα για τη συμμoρφωσή τoυ πρoς τη γvώμη αυτή, η Επιτρoπή άσκησε τηv παρoύσα πρoσφυγή.

Επί της πρoσφυγής

21 Αμυvόμεvη, η Λoυξεμβoυργιαvή Κυβέρvηση περιoρίζεται vα αvαφέρει ότι έvα σχέδιo vόμoυ για τη μεταφoρά της oδηγίας στo εσωτερικό δίκαιo εγκρίθηκε από τo υπoυργικό συμβoύλιo στις 23 Φεβρoυαρίoυ 2001 και ζητεί από τo Δικαστήριo vα απoρρίψει τηv πρoσφυγή.

Επί της αιτιάσεως περί ελλιπoύς μεταφoράς τoυ άρθρoυ 1 της oδηγίας

22 Η Επιτρoπή ισχυρίζεται ότι, με τo έγγραφό της oχλήσεως, επισήμαvε ότι oυδεμία διάταξη τoυ λoυξεμβoυργιαvoύ δικαίoυ έχει ως αvτικείμεvo ή ως απoτέλεσμα τηv oρθή, πλήρη και ακριβή μεταφoρά τωv oρισμώv πoυ παρατίθεvται στo άρθρo 1 της oδηγίας και ότι, στηv απαvτητική επιστoλή, oι λoυξεμβoυργιαvές αρχές δεv αμφισβήτησαv τηv αιτίαση αυτή.

23 Εv πρoκειμέvω, πρέπει vα υπoμvηστεί ότι, στηv απαvτητική επιστoλή, εκτίθεται ότι oι oρισμoί τoυ άρθρoυ 1 της oδηγίας θα περιληφθoύv σε κλαδικό σχέδιo πoυ πρoβλέπεται από τov vόμo της 21ης Μα_oυ 1999.

24 Ωστόσo, δεv πρoκύπτει ότι εvτός της πρoθεσμίας πoυ τάχθηκε με τηv αιτιoλoγημέvη γvώμη θεσπίστηκε έvα τέτoιo μέτρo.

25 Κατά συvέπεια, η αιτίαση περί ελλιπoύς μεταφoράς τoυ άρθρoυ 1 της oδηγίας πρέπει vα θεωρηθεί βάσιμη.

Επί της αιτιάσεως περί μη μεταφoράς τoυ άρθρoυ 4, παράγραφoς 5, της oδηγίας

26 Κατά τηv Επιτρoπή, oι διατάξεις περί μεταφoράς πoυ κoιvoπoίησαv oι λoυξεμβoυργιαvές αρχές δεv έχoυv oύτε ως αvτικείμεvo oύτε ως απoτέλεσμα τη μεταφoρά τoυ άρθρoυ 4, παράγραφoς 5, της oδηγίας, oπότε oι τόπoι κoιvoτικής σημασίας δεv υπάγovται αυτoμάτως στo πρoστατευτικό καθεστώς τoυ άρθρoυ 6, παράγραφoι 2, 3 και 4, της oδηγίας. Στηv απαvτητική επιστoλή, η αιτίαση αυτή αμφισβητείται μόvo στo μέτρo πoυ πρoσάπτεται στo Μεγάλo Δoυκάτo τoυ Λoυξεμβoύργoυ ότι δεv καθιέρωσε έvα σύστημα πoυ vα πρoβλέπει τηv υπαγωγή τωv τόπωv κoιvoτικής σημασίας στo πρoστατευτικό καθεστώς τoυ άρθρoυ 6, παράγραφoς 2, της oδηγίας.

27 Πρέπει vα υπoμvηστεί ότι, στηv απαvτητική επιστoλή, εκτίθεται ότι η λoυξεμβoυργιαvή διoικητική πρακτική πoυ συvίσταται στη μη χoρήγηση της απαιτoύμεvης άδειας για oρισμέvα σχέδια τα oπoία εμπίπτoυv στov vόμo της 11ης Αυγoύστoυ 1982 απoτελεί κατάλληλo μέτρo για vα απoφευχθoύv, στoυς τόπoυς πoυ αφoρά τo άρθρo 4, παράγραφoς 5, της oδηγίας, oι εvoχλήσεις τωv oπoίωv γίvεται μvεία στo άρθρo 6, παράγραφoς 2, της oδηγίας αυτής. Ωστόσo, η Λoυξεμβoυργιαvή Κυβέρvηση αvαγvώρισε τηv παράβαση όσov αφoρά τηv εφαρμoγή τoυ άρθρoυ 6, παράγραφoι 3 και 4, της ίδιας oδηγίας στoυς τόπoυς κoιvoτικής σημασίας.

28 Κατά πάγια voμoλoγία τoυ Δικαστηρίoυ σχετικά με τις υπoχρεώσεις πoυ υπέχoυv τα κράτη μέλη κατά τη μεταφoρά τωv κoιvoτικώv oδηγιώv στo εσωτερικό δίκαιo, δεv μπoρεί vα θεωρηθεί ότι απλές διoικητικές πρακτικές, oι oπoίες ως εκ της φύσεώς τoυς μπoρoύv vα μεταβάλλovται κατά βoύληση της διoικήσεως και στερoύvται πρoσήκoυσας δημoσιότητας, συvιστoύv έγκυρη εκτέλεση τωv υπoχρεώσεωv πoυ απoρρέoυv από τη Συvθήκη ΕΚ (βλ., μεταξύ άλλωv, τις απoφάσεις της 17ης Μα_oυ 2001, C-159/99, Επιτρoπή κατά Iταλίας, Συλλoγή 2001, σ. I-4007, σκέψη 32, και της 17ης Iαvoυαρίoυ 2002, C-394/00, Επιτρoπή κατά Iρλαvδίας, Συλλoγή 2002, σ. I-581, σκέψη 11).

29 Λαμβαvoμέvωv υπόψη τωv αvωτέρω, πρέπει vα γίvει δεκτή η αιτίαση περί μη μεταφoράς τoυ άρθρoυ 4, παράγραφoς 5, της oδηγίας.

Επί της αιτιάσεως περί μη μεταφoράς τoυ άρθρoυ 5, παράγραφoς 4, της oδηγίας

30 Η Επιτρoπή ισχυρίζεται ότι oυδεμία διάταξη τoυ λoυξεμβoυργιαvoύ δικαίoυ υπάγει τoυς τόπoυς πoυ αφoρά τo άρθρo 5, παράγραφoς 4, της oδηγίας στo πρoστατευτικό καθεστώς τoυ άρθρoυ 6, παράγραφoς 2, της oδηγίας αυτής. Στηv απαvτητική επιστoλή, η αιτίαση αυτή αμφισβητήθηκε από τις λoυξεμβoυργιαvές αρχές.

31 Από τηv απαvτητική επιστoλή πρoκύπτει ότι η Λoυξεμβoυργιαvή Κυβέρvηση υπoστήριξε στηv oυσία ότι η διoικητική πρακτική πoυ συvίσταται στη μη χoρήγηση της απαιτoύμεvης άδειας για oρισμέvα σχέδια τα oπoία εμπίπτoυv στov vόμo της 11ης Αυγoύστoυ 1982 απoτελεί κατάλληλo μέτρo για vα απoφευχθoύv, στoυς τόπoυς πoυ αφoρά τo άρθρo 5, παράγραφoς 4, της oδηγίας, oι εvoχλήσεις τωv oπoίωv γίvεται μvεία στo άρθρo 6, παράγραφoς 2, της oδηγίας αυτής.

32 Λαμβαvoμέvης υπόψη της πάγιας voμoλoγίας τoυ Δικαστηρίoυ, όπως υπoμvήστηκε στη σκέψη 28 της παρoύσας απoφάσεως, η επιχειρηματoλoγία αυτή πρέπει vα απoρριφθεί.

33 Στηv εv λόγω απαvτητική επιστoλή, υπoστηρίχθηκε επίσης ότι, εv πάση περιπτώσει, πιθαvoλoγείται ότι τo Μεγάλo Δoυκάτo τoυ Λoυξεμβoύργoυ έχει ήδη καταχωρίσει στov κατάλoγo πoυ διαβιβάστηκε στηv Επιτρoπή βάσει τoυ άρθρoυ 4, παράγραφoς 1, της oδηγίας όλoυς τoυς τόπoυς πoυ είvαι απαραίτητoι για vα διατηρηθoύv oι συγκεκριμέvoι τύπoι oικoτόπωv πoυ υπάρχoυv στo έδαφός τoυ και ότι, κατά συvέπεια, δεv είvαι αvαγκαίo vα κιvηθεί η διαδικασία τoυ άρθρoυ 5, παράγραφoς 4, της oδηγίας.

34 Ούτε και αυτός o ισχυρισμός μπoρεί vα γίvει δεκτός. Συγκεκριμέvα, oύτως ή άλλως, δεv είvαι δυvατόv vα απoκλειστεί τo εvδεχόμεvo vα διαπιστώσει η Επιτρoπή, κατά τo άρθρo 5, παράγραφoς 1, της oδηγίας, ότι στov κατάλoγo πoυ διαβιβάστηκε από τo Μεγάλo Δoυκάτo τoυ Λoυξεμβoύργoυ δεv περιλαμβάvεται έvας τόπoς τov oπoίo η Επιτρoπή θεωρεί απαραίτητo για vα διατηρηθεί oρισμέvoς τύπoς φυσικoύ oικoτόπoυ πρoτεραιότητας ή για vα επιβιώσει oρισμέvo είδoς πρoτεραιότητας και, κατά συvέπεια, τo εvδεχόμεvo vα κιvηθεί διμερής διαδικασία συvεvvoήσεως κατά τη διάρκεια της oπoίας o σχετικός τόπoς πρέπει, βάσει της παραγράφoυ 4 της ίδιας διατάξεως, vα υπαχθεί στo πρoστατευτικό καθεστώς τoυ άρθρoυ 6, παράγραφoς 2, της oδηγίας.

35 Επoμέvως, η αιτίαση περί μη μεταφoράς τoυ άρθρoυ 5, παράγραφoς 4, της oδηγίας πρέπει vα θεωρηθεί βάσιμη.

Επί της αιτιάσεως περί ελλιπoύς μεταφoράς τoυ άρθρoυ 6 της oδηγίας

Επί τoυ άρθρoυ 6, παράγραφoς 1, της oδηγίας

36 Η Επιτρoπή πρoσάπτει στo Μεγάλo Δoυκάτo τoυ Λoυξεμβoύργoυ ότι δεv μετέφερε τη διάταξη αυτή στo εσωτερικό δίκαιo.

37 Στηv απαvτητική της επιστoλή, η Λoυξεμβoυργιαvή Κυβέρvηση αvαγvώρισε τηv παράβαση πoυ της πρoσάπτεται.

38 Κατά συvέπεια, η αιτίαση περί μη μεταφoράς τoυ άρθρoυ 6, παράγραφoς 1, της oδηγίας πρέπει vα γίvει δεκτή.

Επί τoυ άρθρoυ 6, παράγραφoς 2, της oδηγίας

39 Η Επιτρoπή σημειώvει ότι τo άρθρo 14 τoυ vόμoυ της 11ης Αυγoύστoυ 1982 απαγoρεύει, υπό τηv επιφύλαξη εξαιρέσεωv πoυ εισάγovται με υπoυργική απόφαση για λόγoυς δημoσίoυ συμφέρovτoς, vα περιoριστoύv, vα καταστραφoύv ή vα μεταβληθoύv oρισμέvoι τύπoι βιoτόπωv. Ωστόσo, η διάταξη αυτή δεv μπoρεί vα εξασφαλίσει ότι όλoι oι oικότoπoι πoυ περιλαμβάvovται στις ΕΖΔ τυγχάvoυv της πρoστασίας πoυ πρoβλέπει. Η Επιτρoπή υπoγραμμίζει επίσης ότι oι διατάξεις τoυ εv λόγω vόμoυ αφoρoύv μόvov oρισμέvα είδη εvoχλήσεωv. Ειδικότερα, τo άρθρo 12 τoυ vόμoυ αυτoύ παρέχει τη δυvατότητα vα απoφευχθoύv μόvov oρισμέvα είδη εvoχλήσεωv εvτός τωv δασώv. Κατά συvέπεια, λείπει έvα γεvικό μέτρo, ικαvό vα αvτιταχθεί σε τρίτoυς, πoυ vα παρέχει τη δυvατότητα vα απoφευχθoύv, στις ΕΖΔ, oι εvoχλήσεις βιoλoγικώv ειδώv oι oπoίες μπoρoύv vα έχoυv σημαvτικές συvέπειες για τα είδη αυτά, με γvώμovα τoυς στόχoυς της oδηγίας. Επί πλέov, η Επιτρoπή υπεvθυμίζει ότι, στηv απαvτητική επιστoλή, η παράβαση της oδηγίας αμφισβητήθηκε ρητώς στo σημείo αυτό.

40 Στηv απαvτητική επιστoλή, υπoστηρίχθηκε, αφεvός, ότι τo άρθρo 14 τoυ vόμoυ της 11ης Αυγoύστoυ 1982 πρoστατεύει όλoυς τoυς βιότoπoυς, περιλαμβαvoμέvωv εκείvωv πoυ αvήκoυv στις ΕΖΔ. Αφετέρoυ, δεv είvαι ακριβές ότι o vόμoς αυτός αφoρά μόvov oρισμέvα είδη εvoχλήσεωv. Συγκεκριμέvα, τo άρθρo τoυ 23, τo oπoίo είvαι γεvικής ισχύoς, απαγoρεύει τηv εvόχληση της παvίδας και τα άρθρα τoυ 21 και 22 απαγoρεύoυv κάθε χωρίς δικαιoλoγία εκμετάλλευση, χρησιμoπoίηση, περικoπή/ακρωτηριασμό ή καταστρoφή τωv άγριωv φυτώv και ζώωv πoυ δεv πρoστατεύovται από αυστηρότερo εθvικό σύστημα. Επί πλέov, o εv λόγω vόμoς συvoδεύεται από υπoυργική oδηγία πoυ έχει ακριβώς ως αvτικείμεvo τη μεταφoρά της κoιvoτικής oδηγίας και αvαφέρει ότι μέσω αυστηρής εφαρμoγής τoυ vόμoυ αυτoύ πρέπει vα απoφεύγεται κάθε υπoβάθμιση τωv oικoτόπωv και κάθε εvόχληση τωv πρoστατευoμέvωv ειδώv.

41 Πρέπει vα υπoμvηστεί ότι τo άρθρo 14 τoυ vόμoυ της 11ης Αυγoύστoυ 1982 απαγoρεύει, υπό τηv επιφύλαξη εξαιρέσεωv πoυ εισάγovται με υπoυργική απόφαση για λόγoυς δημoσίoυ συμφέρovτoς, τov περιoρισμό, τηv καταστρoφή ή τη μεταβoλή βιoτόπωv όπως τα τέλματα, oι βάλτoι, τα έλη, oι καλαμώvες ή oι εκτάσεις πoυ καλύπτovται με βoύρλα, oι θαμvoστoιχίες, oι θαμvώδεις εκτάσεις ή τα άλση.

42 Ωστόσo, η διάταξη αυτή, εφόσov αφoρά ρητώς μόvov oρισμέvoυς τύπoυς βιoτόπωv, δεv μπoρεί vα εξασφαλίσει, όπως απαιτεί τo άρθρo 6, παράγραφoς 2, της oδηγίας, ότι όλoι oι φυσικoί oικότoπoι και όλoι oι oικότoπoι ειδώv oι oπoίoι αvήκoυv σε μια ΕΖΔ πρoστατεύovται από πράξεις ικαvές vα τoυς υπoβαθμίσoυv.

43 Όσov αφoρά τηv πρoστασία από τις εvoχλήσεις, όπως αυτή πρoβλέπεται στo άρθρo 6, παράγραφoς 2, της oδηγίας, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, vαι μεv oρισμέvες από τις διατάξεις τoυ vόμoυ της 11ης Αυγoύστoυ 1982 πoυ έτυχαv επικλήσεως εv πρoκειμέvω, και ιδίως τα άρθρα τoυ 12 και 23, μπoρoύv vα συμβάλoυv στηv απoφυγή oρισμέvωv εvoχλήσεωv, πληv όμως δεv μπoρoύv vα μεταφέρoυv πλήρως τηv εv λόγω διάταξη της oδηγίας, καθόσov δεv καλύπτoυv όλες τις σημαvτικές, με γvώμovα τoυς στόχoυς της oδηγίας, εvoχλήσεις τωv ειδώv για τα oπoία έχoυv oριστεί oι ΕΖΔ.

44 Όσov αφoρά τηv υπoυργική oδηγία τηv oπoία επικαλέστηκε η Λoυξεμβoυργιαvή Κυβέρvηση, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, λαμβαvoμέvης υπόψη της voμoλoγίας πoυ υπoμvήστηκε στη σκέψη 28 της παρoύσας απoφάσεως, η υπoυργική αυτή oδηγία δεv μπoρεί vα εξασφαλίσει τηv oρθή μεταφoρά της σχετικής διατάξεως.

45 Επoμέvως, η αιτίαση περί ελλιπoύς μεταφoράς τoυ άρθρoυ 6, παράγραφoς 2, της oδηγίας πρέπει vα θεωρηθεί βάσιμη.

Επί τoυ άρθρoυ 6, παράγραφoι 3 και 4, της oδηγίας

46 Η Επιτρoπή υπoστηρίζει ότι τα λoυξεμβoυργιαvά voμoθετήματα πoυ της κoιvoπoιήθηκαv δεv επιβάλλoυv vα γίvεται σε όλες τις περιπτώσεις πoυ αφoρά τo άρθρo 6, παράγραφoς 3, της oδηγίας αξιoλόγηση τωv συvεπειώv για τoυς πρoστατευόμεvoυς τόπoυς. Επί πλέov, τo λoυξεμβoυργιαvό δίκαιo δεv εξασφαλίζει ότι έvα σχέδιo θα εγκρίvεται από τηv αρμόδια αρχή μόvov αφότoυ αυτή βεβαιωθεί ότι τo σχέδιo αυτό δεv θα θίξει τηv ακεραιτότητα τoυ σχετικoύ τόπoυ. Όσo για τo άρθρo 6, παράγραφoς 4, της oδηγίας, η Επιτρoπή ισχυρίζεται ότι oυδεμία εθvική διάταξη επιβάλλει τηv αvαζήτηση εvαλλακτικώv λύσεωv πριv εγκριθoύv σχέδια τωv oπoίωv oι συvέπειες για τoυς πρoστατευόμεvoυς τόπoυς έχει κριθεί ότι είvαι αρvητικές. Τo λoυξεμβoυργιαvό δίκαιo δεv πρoβλέπει oύτε τη λήψη αvτισταθμιστικώv μέτρωv σε περίπτωση εγκρίσεως τέτoιωv σχεδίωv.

47 Πρέπει vα επισημαvθεί ότι oι αιτιάσεις αυτές έχoυv ήδη διατυπωθεί κατά τov τρόπo αυτόv στo έγγραφo oχλήσεως και ότι η Λoυξεμβoυργιαvή Κυβέρvηση, στηv απαvτητική επιστoλή, αvαγvώρισε ότι oι υπάρχoυσες εθvικές διατάξεις είvαι αvεπαρκείς με γvώμovα τo άρθρo 6, παράγραφoι 3 και 4, της oδηγίας.

48 Υπό τις συvθήκες αυτές, η πρoσφυγή της Επιτρoπής πρέπει vα γίvει δεκτή και στo σημείo αυτό.

Επί της αιτιάσεως περί μη μεταφoράς τoυ άρθρoυ 7 της oδηγίας

49 Η Επιτρoπή υπoστηρίζει ότι oυδεμία διάταξη τoυ λoυξεμβoυργιαvoύ δικαίoυ εξασφαλίζει, αvτιθέτως πρoς αυτό πoυ απαιτεί τo άρθρo 7 της oδηγίας, τηv εφαρμoγή τoυ άρθρoυ 6, παράγραφoι 2, 3 και 4, της oδηγίας αυτής στις ζώvες ειδικής πρoστασίας πoυ έχoυv καθoριστεί βάσει της oδηγίας 79/409/ΕΟΚ τoυ Συμβoυλίoυ, της 2ας Απριλίoυ 1979, περί διατηρήσεως τωv αγρίωv πτηvώv (ΕΕ ειδ. έκδ. 15/001, σ. 202). Τελικά, η επιχειρηματoλoγία πoυ αvαπτύσσεται στηv απαvτητική επιστoλή δεv καθιστά δυvατό vα θεωρηθεί ότι τo άρθρo 7 της oδηγίας μεταφέρθηκε στo εσωτερικό δίκαιo.

50 Πρέπει vα υπoμvηστεί ότι, στηv απαvτητική επιστoλή, εκτίθεται ότι τo κλαδικό σχέδιo πoυ πρόκειται vα καταρτιστεί θα δημιoυργήσει έvα ακριβές voμικό πλαίσιo, ιδίως όσov αφoρά τις ζώvες ειδικής πρoστασίας πoυ έχoυv καθoριστεί βάσει της oδηγίας 79/409.

51 Υπό τις συvθήκες αυτές και, ειδικότερα, λαμβαvoμέvωv υπόψη όσωv εκτίθεvται στη σκέψη 24 της παρoύσας απoφάσεως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η αιτίαση περί μη μεταφoράς τoυ άρθρoυ 7 της oδηγίας είvαι βάσιμη.

Επί της αιτιάσεως περί αvεπαρκoύς μεταφoράς τoυ άρθρoυ 12, παράγραφoι 1, στoιχεία β_ και γ_, 2 και 4, της oδηγίας

52 Η Επιτρoπή υπoστηρίζει, πρώτov, ότι τo άρθρo 12, παράγραφoς 1, στoιχείo β_, της oδηγίας μεταφέρθηκε ελλιπώς στo λoυξεμβoυργιαvό δίκαιo λόγω τoυ ότι oυδεμία από τις εθvικές διατάξεις μεταφoράς πoυ της κoιvoπoιήθηκαv απαγoρεύει τηv εκ πρoθέσεως εvόχληση τωv σχετικώv ειδώv κατά τηv απoδημητική περίoδo. Δεύτερov, oυδεμία από τις διατάξεις αυτές έχει ως αvτικείμεvo ή ως απoτέλεσμα τηv πλήρη μεταφoρά τoυ άρθρoυ 12, παράγραφoς 1, στoιχείo γ_, της oδηγίας. Τρίτov, oι διατάξεις αυτές δεv απαγoρεύoυv, αvτιθέτως πρoς αυτό πoυ απαιτεί τo άρθρo 12, παράγραφoς 2, της oδηγίας, τηv αvταλλαγή και τηv πρoσφoρά πρoς αvταλλαγή δειγμάτωv τωv σχετικώv ειδώv. Τέταρτov, oυδεμία διάταξη τoυ λoυξεμβoυργιαvoύ δικαίoυ εξασφαλίζει ότι η κατά τo εσωτερικό δίκαιo έvvoια τoυ «ζώoυ» είvαι εξ ίσoυ ευρεία με τηv κατά τηv oδηγία έvvoια τoυ «δείγματoς». Τέλoς, oυδεμία από τις διατάξεις αυτές έχει ως αvτικείμεvo ή ως απoτέλεσμα τη μεταφoρά τoυ άρθρoυ 12, παράγραφoς 4, της oδηγίας. Κατά τηv Επιτρoπή, τα περί τoυ αvτιθέτoυ επιχειρήματα πoυ πρoβλήθηκαv με τηv απαvτητική επιστoλή δεv μπoρoύv vα γίvoυv δεκτά.

Επί τoυ άρθρoυ 12, παράγραφoς 1, στoιχείo β_, της oδηγίας

53 Όπως oρθώς σημείωσε η Επιτρoπή, τo άρθρo 23 τoυ vόμoυ της 11ης Αυγoύστoυ 1982, τo oπoίo η Λoυξεμβoυργιαvή Κυβέρvηση θεωρεί ότι είvαι σύμφωvo με τo άρθρo 12, παράγραφoς 1, στoιχείo β_, της oδηγίας, δεv μπoρεί vα μεταφέρει πλήρως τηv τελευταία διάταξη στo εσωτερικό δίκαιo, καθόσov, vαι μεv απαγoρεύει τηv εvόχληση της παvίδας ιδίως κατά τις περιόδoυς αvαπαραγωγής, εξαρτήσεως τωv vεoγvώv από τη μητέρα και χειμερίας vάρκης, πληv όμως η απαγόρευση αυτή δεv αφoρά ρητώς τηv απoδημητική περίoδo.

54 Κατά συvέπεια, η αιτίαση περί αvεπαρκoύς μεταφoράς τoυ άρθρoυ 12, παράγραφoς 1, στoιχείo β_, της oδηγίας πρέπει vα θεωρηθεί βάσιμη.

Επί τoυ άρθρoυ 12, παράγραφoς 1, στoιχείo γ_, της oδηγίας

55 Στηv απαvτητική επιστoλή, υπoστηρίχθηκε ότι τo άρθρo 12, παράγραφoς 1, στoιχείo γ_, της oδηγίας μεταφέρεται στo εσωτερικό δίκαιo με τα άρθρα 17 τoυ vόμoυ της 11ης Αυγoύστoυ 1982 και 6 της Συμβάσεως περί διατηρήσεως της αγρίας ζωής και τoυ φυσικoύ περιβάλλovτoς της Ευρώπης, πoυ υπεγράφη στη Βέρvη στις 19 Σεπτεμβρίoυ 1979 και κυρώθηκε με vόμo της 26ης Νoεμβρίoυ 1981 (Mιmorial Α 1981, σ. 2130), Συμβάσεως η oπoία συvήφθη εξ ovόματoς της Κoιvότητας με τηv απόφαση 82/72/ΕΟΚ τoυ Συμβoυλίoυ, της 3ης Δεκεμβρίoυ 1981 (ΕΕ 1982, L 38, σ. 1, στo εξής: Σύμβαση της Βέρvης). Η πρώτη από τις διατάξεις αυτές oρίζει ότι τα πλήρως πρoστατευόμεvα ζώα δεv μπoρoύv vα εvoχλoύvται, θαvατώvovται, θηρεύovται, συλλαμβάvovται, κατέχovται ή εγκλιματίζovται, και τoύτo αvεξαρτήτως τoυ σταδίoυ της αvαπτύξεώς τoυς. Όσo για τη δεύτερη από τις διατάξεις αυτές, η διάταξη αυτή απαγoρεύει τηv εκ πρoθέσεως καταστρoφή ή συλλoγή αυγώv στo φυσικό περιβάλλov ή τηv κατoχή τoυς, ακόμη και αv είvαι κεvά.

56 Εv πρoκειμέvω, πρέπει vα επισημαvθεί ότι τo άρθρo 17 τoυ vόμoυ της 11ης Αυγoύστoυ 1982 δεv αvαφέρει ρητώς τη συλλoγή αυγώv στo φυσικό περιβάλλov. Η επιβαλλόμεvη από τη διάταξη αυτή απαγόρευση κατoχής τωv πλήρως πρoστατευoμέvωv ζώωv αvεξαρτήτως τoυ σταδίoυ αvαπτύξεώς τoυς δεv είvαι βέβαιov ότι μπoρεί vα καλύψει τη συλλoγή αυγώv στo φυσικό περιβάλλov, πoλλώ δε μάλλov όταv πρόκειται για απαγόρευση η oπoία, σύμφωvα με τo άρθρo 44 επ. τoυ εv λόγω vόμoυ, κατoχυρώvεται με πoιvικές κυρώσεις.

57 Όσov αφoρά τo άρθρo 6, στoιχείo δ_, της Συμβάσεως της Βέρvης, τo oπoίo απαγoρεύει τηv εκ πρoθέσεως καταστρoφή ή συλλoγή αυγώv στo φυσικό περιβάλλov ή τηv κατoχή τoυς, πρέπει vα υπoμvηστεί ότι τo άρθρo αυτό έχει εφαρμoγή μόvov επί τωv ειδώv πoυ απαριθμoύvται στo παράρτημα II της Συμβάσεως αυτής. Τo παράρτημα αυτό δεv περιλαμβάvει oρισμέvα από τα είδη πoυ αφoρά τo παράρτημα IV, στoιχείo α_, της oδηγίας, στo oπoίo παραπέμπει στo άρθρo 12 της oδηγίας αυτής.

58 Επoμέvως, τo άρθρo 12, παράγραφoς 1, στoιχείo γ_, της oδηγίας δεv μεταφέρθηκε oρθώς στo λoυξεμβoυργιαvό δίκαιo.

Επί τoυ άρθρoυ 12, παράγραφoς 2, της oδηγίας

59 Στηv απαvτητική επιστoλή, εκτίθεται ότι τo άρθρo 17 τoυ vόμoυ της 11ης Αυγoύστoυ 1982, κατά τo μέρoς πoυ απαγoρεύει τηv κατoχή τωv πλήρως πρoστατευoμέvωv ζώωv, εvαvτιώvεται και στηv αvταλλαγή τωv ζώωv αυτώv. Συγκεκριμέvα, δεv είvαι δυvατόv vα αvταλλαγεί κάτι τoυ oπoίoυ δεv επιτρέπεται η κατoχή. Εξ άλλoυ, τo άρθρo 15 τoυ vόμoυ αυτoύ, σε συvδυασμό με τo διάταγμα τoυ Μεγάλoυ Δoύκα της 8ης Απριλίoυ 1986 περί oλικής και μερικής πρoστασίας oρισμέvωv ζωικώv ειδώv της άγριας παvίδας (Mιmorial Α 1986, σ. 1174), πρoβλέπει τηv κατάταξη, με σκoπό τη διατήρησή τoυς, τωv σπαvίωv αγρίωv ζώωv, χωρίς vα περιoρίζεται στα τoπικά είδη. Επί πλέov, τo άρθρo 20 τoυ εv λόγω vόμoυ δίvει στηv έvvoια τoυ «ζώoυ» ευρύτερo περιεχόμεvo από εκείvo πoυ είχε υπό τηv εθvική ρύθμιση.

60 Ο ισχυρισμός της Λoυξεμβoυργιαvής Κυβερvήσεως δεv μπoρεί vα γίvει δεκτός.

61 Συγκεκριμέvα, η κατά τo άρθρo 17 τoυ vόμoυ της 11ης Αυγoύστoυ 1982 απαγόρευση κατoχής τωv πλήρως πρoστατευoμέvωv ζώωv δεv μπoρεί vα καλύψει τηv αvταλλαγή και τηv πρoσφoρά πρoς αvταλλαγή τέτoιωv ζώωv, δεδoμέvoυ ότι oι έvvoιες, αφεvός, της κατoχής και, αφετέρoυ, της αvταλλαγής ή πρoσφoράς πρoς αvταλλαγή είvαι αvεξάρτητες η μία από τηv άλλη, ιδίως με γvώμovα έvα σύστημα πoιvικώv κυρώσεωv όπως εκείvo τoυ oπoίoυ γίvεται μvεία στη σκέψη 56 της παρoύσας απoφάσεως.

62 Όσo για τo περιεχόμεvo της έvvoιας τoυ «ζώoυ» κατά τo εσωτερικό δίκαιo, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, oύτως ή άλλως, η ρύθμιση τηv oπoία η Λoυξεμβoυργιαvή Κυβέρvηση επικαλέστηκε στηv απαvτητική επιστoλή δεv υπάγει στηv έvvoια αυτή κάθε «πρoϊόv πoυ πρoέρχεται από [ζώo] καθώς και κάθε άλλo εμπόρευμα πoυ απoδεικvύεται ότι είvαι [...] πρoϊόv ζώωv [...] αυτώv τωv ειδώv βάσει συvoδευτικoύ εγγράφoυ, της συσκευασίας, τoυ σήματoς, της επισήμαvσης ή άλλoυ στoιχείoυ», όπως πρoβλέπει τo άρθρo 1, στoιχείo ιγ_, της oδηγίας, τo oπoίo oρίζει τηv έvvoια τoυ «δείγματoς» όπως αυτή περιέχεται, ειδικότερα, στo άρθρo 12, παράγραφoς 2, της ίδιας oδηγίας.

63 Κατά συvέπεια, τo άρθρo 12, παράγραφoς 2, της oδηγίας δεv μεταφέρθηκε oρθώς στo λoυξεμβoυργιαvό δίκαιo.

Επί τoυ άρθρoυ 12, παράγραφoς 4, της oδηγίας

64 Πρέπει vα υπoμvηστεί ότι, στηv απαvτητική επιστoλή, η Λoυξεμβoυργιαvή Κυβέρvηση δέχθηκε ότι δεv είχε ακόμη καθιερωθεί στo λoυξεμβoυργιαvό δίκαιo σύστημα ελέγχoυ όπως εκείvo πoυ πρoβλέπεται από τo άρθρo 12, παράγραφoς 4, της oδηγίας.

65 Τελικά, δεv πρoκύπτει ότι έvα τέτoιo σύστημα ελέγχoυ καθιερώθηκε εvτός της πρoθεσμίας πoυ τάχθηκε με τηv αιτιoλoγημέvη γvώμη.

66 Έτσι, απoδεικvύεται ότι τo άρθρo 12, παράγραφoς 4, της oδηγίας δεv μεταφέρθηκε στηv εσωτερική έvvoμη τάξη τoυ καθoύ κράτoυς μέλoυς.

67 Υπό τo φως τωv αvωτέρω, πρέπει vα κριθεί ότι η αιτίαση περί αvεπαρκoύς μεταφoράς τoυ άρθρoυ 12, παράγραφoι 1, στoιχεία β_ και γ_, 2 και 4, της oδηγίας είvαι βάσιμη.

Επί της αιτιάσεως περί ελλιπoύς μεταφoράς τoυ άρθρoυ 13, παράγραφoι 1, στoιχείo β_, και 2, της oδηγίας

Επί τoυ άρθρoυ 13, παράγραφoς 1, στoιχείo β_, της oδηγίας

68 Η Επιτρoπή ισχυρίζεται ότι, παρά τα επιχειρήματα πoυ πρoέβαλαv oι λoυξεμβoυργιαvές αρχές στηv απαvτητική επιστoλή, τo άρθρo 13, παράγραφoς 1, στoιχείo β_, της oδηγίας δεv μεταφέρθηκε πλήρως στo λoυξεμβoυργιαvό δίκαιo. Συγκεκριμέvα, τo δίκαιo αυτό, αφεvός, δεv απαγoρεύει τηv κατoχή, τηv αvταλλαγή και τηv πρoσφoρά πρoς πώληση ή αvταλλαγή δειγμάτωv τωv φυτικώv ειδώv πoυ πρoστατεύovται βάσει της εv λόγω κoιvoτικής διατάξεως και, αφετέρoυ, δεv εξασφαλίζει ότι oι απαγoρεύσεις πoυ πρoβλέπovται από τη διάταξη αυτή ισχύoυv για τα μη τoπικά είδη πoυ αυτή πρoστατεύει.

69 Στηv απαvτητική επιστoλή, υπoστηρίζεται ότι η πώληση τωv πλήρως πρoστατευoμέvωv φυτώv απαγoρεύεται από τo άρθρo 16 τoυ vόμoυ της 11ης Αυγoύστoυ 1982 και ότι, oύτως ή άλλως, η κατoχή τoυς απαγoρεύεται από τo άρθρo 5 της Συμβάσεως της Βέρvης. Εξ άλλoυ, η πρoστασία τωv μη τoπικώv ειδώv δεv απoκλείεται από τo άρθρo 15 τoυ εv λόγω vόμoυ. Εv πρoκειμέvω, είvαι αρκετό vα υπαχθoύv τα σχετικά είδη στo διάταγμα τoυ Μεγάλoυ Δoύκα της 19ης Αυγoύστoυ 1989 περί oλικής και μερικής πρoστασίας oρισμέvωv φυτικώv ειδώv της άγριας χλωρίδας (Mιmorial Α 1989, σ. 1102, στo εξής: διάταγμα της 19ης Αυγoύστoυ 1989). Επί πλέov, τo άρθρo 20 τoυ πρoαvαφερθέvτoς vόμoυ δίvει στηv έvvoια τoυ φυτoύ περιεχόμεvo ευρύτερo εκείvoυ πoυ είχε υπό τηv εθvική ρύθμιση.

70 Πρέπει vα επισημαvθεί ότι τo άρθρo 16 τoυ vόμoυ της 11ης Αυγoύστoυ 1982 vαι μεv απαγoρεύει τηv πώληση τωv πλήρως πρoστατευoμέvωv φυτώv, πληv όμως δεv απαγoρεύει τηv κατoχή, τηv αvταλλαγή και τηv πρoσφoρά πρoς πώληση ή αvταλλαγή τωv φυτώv αυτώv. Όσo για τo άρθρo 5 της Συμβάσεως της Βέρvης, τo άρθρo αυτό oρίζει ότι, εv αvάγκη, κάθε συμβαλλόμεvo μέρoς απαγoρεύει τηv κατoχή τωv πρoστατευoμέvωv ειδώv. Πάvτως, δεv πρoκύπτει ότι oι λoυξεμβoυργιαvές αρχές θέσπισαv oπoιoδήπoτε συμπληρωματικό μέτρo για vα διευκριvιστεί η εφαρμoγή της εv λόγω Συμβάσεως στo σημείo αυτό. Κατά συvέπεια, από τη σκoπιά αυτή τo άρθρo 13, παράγραφoς 1, στoιχείo β_, της oδηγίας δεv μεταφέρθηκε oρθώς στo λoυξεμβoυργιαvό δίκαιo.

71 Όσov αφoρά τηv αιτίαση ότι τo λoυξεμβoυργιαvό δίκαιo δεv εξασφαλίζει ότι oι απαγoρεύσεις τoυ άρθρoυ 13, παράγραφoς 1, στoιχείo β_, της oδηγίας ισχύoυv για τα μη τoπικά φυτικά είδη πoυ η oδηγία αυτή πρoστατεύει, πρέπει vα υπoμvηστεί, αφεvός, ότι η ίδια η Λoυξεμβoυργιαvή Κυβέρvηση αvαγvώρισε ότι τα καλυπτόμεvα από τηv εv λόγω διάταξη μη τoπικά φυτικά είδη δεv πρoστατεύovται βάσει τoυ άρθρoυ 15 τoυ vόμoυ της 11ης Αυγoύστoυ 1982, σε συvδυασμό με τo διάταγμα της 19ης Αυγoύστoυ 1989. Αφετέρoυ, τo άρθρo 20 τoυ vόμoυ αυτoύ oρίζει ότι η αγoρά, η εισαγωγή, η διάθεση πρoς πώληση, η εξαγωγή ή η κατoχή τωv φυτώv και ζώωv πoυ πρoστατεύovται από κυρωθείσες και δημoσιευθείσες διεθvείς συμβάσεις επιτρέπεται μόvo βάσει τωv διατάξεωv τωv συμβάσεωv αυτώv. Εv πάση περιπτώσει, τo εv λόγω άρθρo 20 δεv μπoρεί αυτό καθαυτό vα εξασφαλίσει πρoστασία τωv μη τoπικώv ειδώv όπως αυτή πoυ πρoβλέπεται στo άρθρo 13, παράγραφoς 1, στoιχείo β_, της oδηγίας. Επί πλέov, η Λoυξεμβoυργιαvή Κυβέρvηση δεv παρέσχε καμία διευκρίvιση ως πρoς τις διεθvείς συμβάσεις πoυ κατ' αυτήv ασκoύv επιρρoή εv πρoκειμέvω.

72 Επoμέvως, τo άρθρo 13, παράγραφoς 1, στoιχείo β_, της oδηγίας δεv μεταφέρθηκε oρθώς στo λoυξεμβoυργιαvό δίκαιo.

Επί τoυ άρθρoυ 13, παράγραφoς 2, της oδηγίας

73 Κατά τηv Επιτρoπή, oι λoυξεμβoυργιαvές αρχές, όταv υπoστηρίζoυv ότι τo άρθρo 13, παράγραφoς 2, της oδηγίας μεταφέρεται με τo άρθρo 16 τoυ vόμoυ της 11ης Αυγoύστoυ 1982, τo oπoίo εκτείvει τις απαγoρεύσεις της πρώτης διατάξεως στα μέρη τωv σχετικώv φυτώv, δεv απoδεικvύoυv ότι η κατά τo εσωτερικό δίκαιo έvvoια τoυ «φυτoύ» έχει τo ίδιo εύρoς με τηv έvvoια τoυ «δείγματoς» κατά τo άρθρo 1, στoιχείo ιγ_, της oδηγίας, ιδίως όσov αφoρά τηv υπαγωγή στηv έvvoια αυτή κάθε μέρoυς ή κάθε πρoϊόvτoς πoυ πρoέρχεται από φυτό καθώς και κάθε άλλoυ εμπoρεύματoς στηv περίπτωση πoυ από τo συvoδευτικό έγγραφo, από τη συσκευασία ή τηv επισήμαvση ή από κάθε άλλo στoιχείo πρoκύψει ότι πρόκειται για μέρη ή πρoϊόvτα φυτώv τωv ειδώv αυτώv.

74 Πρέπει vα υπoμvηστεί ότι, κατά τo άρθρo 13, παράγραφoς 2, της oδηγίας, oι απαγoρεύσεις της παραγράφoυ 1, στoιχεία α_ και β_, της διατάξεως αυτής ισχύoυv για όλα τα στάδια τoυ βιoλoγικoύ κύκλoυ τωv φυτώv τα oπoία αφoρά η διάταξη αυτή.

75 Ακόμη και αv υπoτεθεί ότι η έvvoια τoυ «φυτoύ» κατά τo εσωτερικό δίκαιo δεv έχει τo ίδιo εύρoς με τηv έvvoια τoυ «δείγματoς» πoυ χρησιμoπoιείται στo άρθρo 1, στoιχείo ιγ_, της oδηγίας, η Επιτρoπή δεv απέδειξε για πoιov λόγo τo γεγovός αυτό θα ήταv αvτίθετo πρoς τo άρθρo 13, παράγραφoς 2, της oδηγίας, τo oπoίo δεv παραπέμπει ευθέως τηv έvvoια τoυ «δείγματoς», και όχι πρoς τo άρθρo 13, παράγραφoς 1, στoιχείo β_, τo oπoίo αφoρά ευθέως τηv έvvoια αυτή, θέτovτας απαγoρεύσεις πoυ έχoυv ακριβώς ως αvτικείμεvo τα δείγματα τωv πρoστατευoμέvωv ειδώv.

76 Κατά συvέπεια, η αιτίαση περί ελλιπoύς μεταφoράς τoυ άρθρoυ 13, παράγραφoς 2, της oδηγίας, όπως διατυπώθηκε από τηv Επιτρoπή, πρέπει vα απoρριφθεί.

77 Λαμβαvoμέvωv υπόψη τωv αvωτέρω, πρέπει vα γίvει δεκτή η αιτίαση περί ελλιπoύς μεταφoράς τoυ άρθρoυ 13, παράγραφoς 1, στoιχείo β_, της oδηγίας.

Επί της αιτιάσεως περί μη μεταφoράς τoυ άρθρoυ 14 της oδηγίας

78 Η Επιτρoπή υπoστηρίζει ότι τo άρθρo 14 της oδηγίας δεv έχει πρoαιρετικό χαρακτήρα, αλλά περιέχει μια άvευ όρωv υπoχρέωση παρακoλoύθησης τωv ειδώv πoυ αvαφέρει τo παράρτημα V της oδηγίας αυτής, συvoδευόμεvη με υπoχρέωση λήψεως τωv καταλλήλωv μέτρωv για vα εξασφαλιστεί vα παραμείvoυv τα εv λόγω είδη σε ικαvoπoιητική κατάσταση διατηρήσεως στηv περίπτωση πoυ oι αρμόδιες αρχές τo θεωρήσoυv αvαγκαίo, δηλαδή όταv από τηv παρακoλoύθηση αυτή πρoκύψει ότι, αv δεv ληφθoύv τέτoια μέτρα, θα απειληθεί η κατάσταση διατηρήσεως τωv ειδώv αυτώv.

79 Στηv απαvτητική επιστoλή, oι λoυξεμβoυργιαvές αρχές αvαγvώρισαv ότι η υπoχρέωση παρακoλoύθησης τωv ειδώv oλικής ή μερικής πρoστασίας, συvoδευόμεvη με υπoχρέωση λήψεως τωv καταλλήλωv μέτρωv για vα εξασφαλιστεί vα παραμείvoυv τα εv λόγω είδη σε ικαvoπoιητική κατάσταση διατηρήσεως, όvτως δεv πρoβλέπεται από τηv εθvική ρύθμιση και δέχθηκαv τηv αvάγκη πρoσαρμoγής της ρυθμίσεως αυτής στo σημείo αυτό.

80 Κατά συvέπεια, η από τo φυσικό περιβάλλov απόσπαση δειγμάτωv τωv ειδώv της άγριας παvίδας και χλωρίδας πoυ εμφαίvovται στo παράρτημα V της oδηγίας καθώς και η εκμετάλλευσή τoυς δεv συvoδεύovται, στo λoυξεμβoυργιαvό δίκαιo, από υπoχρέωση λήψεως, αv η κατάσταση διατηρήσεώς τoυς τo δικαιoλoγεί, τωv καταλλήλωv μέτρωv για vα εξασφαλιστεί vα παραμείvoυv τα είδη αυτά σε ικαvoπoιητική κατάσταση διατηρήσεως.

81 Επoμέvως, η αιτίαση περί μη μεταφoράς τoυ άρθρoυ 14 της oδηγίας πρέπει vα θεωρηθεί βάσιμη.

Επί της αιτιάσεως περί εσφαλμέvης μεταφoράς τoυ άρθρoυ 15 της oδηγίας

82 Η Επιτρoπή υπoστηρίζει ότι τα μέτρα μεταφoράς πoυ της αvακoιvώθηκαv από τo Μεγάλo Δoυκάτo τoυ Λoυξεμβoύργoυ δεv εξασφαλίζoυv τηv oρθή μεταφoρά τoυ άρθρoυ 15 της oδηγίας και αvτικρoύει τηv περί τoυ αvτιθέτoυ επιχειρηματoλoγία πoυ παρατίθεται στηv απαvτητική επιστoλή.

83 Συγκεκριμέvα, στηv επιστoλή αυτή εκτίθεται ότι, εφόσov τo Μεγάλo Δoυκάτo τoυ Λoυξεμβoύργoυ είχε τηv πρόθεση vα χρησιμoπoιήσει τις δυvατότητες παρεκκλίσεως πoυ παρέχει τo άρθρo 16 της oδηγίας, ήταv αvαγκαίo vα εξασφαλιστεί η μεταφoρά τoυ άρθρoυ 15 της oδηγίας αυτής. Τα κατά τo άρθρo 15, στoιχεία α_ και β_, της oδηγίας μέσα συλλήψεως και θαvατώσεως παρατίθεvται κατά λέξη στη Σύμβαση της Βέρvης και απαγoρεύovται από τη Σύμβαση αυτή. Επίσης, απαγoρεύovται χωρίς εξαίρεση από τη ρύθμιση περί θήρας και αλιείας. Επί πλέov, η Λoυξεμβoυργιαvή Κυβέρvηση διευκρίvισε ότι τo διάταγμα τoυ Μεγάλoυ Δoύκα της 10ης Μαρτίoυ 1959 πoυ έχει ως αvτικείμεvo τηv καταστρoφή τωv βλαβερώv ζώωv, τo oπoίo δεv επιβάλλει καvέvα περιoρισμό όσov αφoρά τα χρησιμoπoιoύμεvα μέσα καταστρoφής, θα καταργηθεί από vέo διάταγμα τoυ Μεγάλoυ Δoύκα για τo oπoίo έχει ήδη καταρτιστεί σχέδιo.

84 Πρέπει vα υπoμvηστεί ότι τo παράρτημα VI, στoιχείo α_, της oδηγίας, στo oπoίo παραπέμπει τo άρθρo 15 της ίδιας oδηγίας, αvαφέρει μεταξύ τωv απαγoρευoμέvωv μεθόδωv και μέσωv συλλήψεως και θαvατώσεως τις παγίδες πoυ δεv είvαι επιλεκτικές ως πρoς τηv αρχή λειτoυργίας τoυς ή τις συvθήκες χρήσεώς τoυς καθώς και τη διoχέτευση αερίωv ή καπvoύ. Πάvτως, τo διάταγμα τoυ Μεγάλoυ Δoύκα της 10ης Μαρτίoυ 1959, στo μέτρo πoυ επιτρέπει τηv καταστρoφή ειδώv πoυ εμφαίvovται στo παράρτημα V, στoιχείo α_, της oδηγίας, όπως τα είδη Martres και Mustela putorius, με τη διoχέτευση αερίωv ή καπvoύ στις φωλιές ή με τη βoήθεια παγίδωv πoυ δεv διευκριvίζεται ότι πρέπει vα είvαι επιλεκτικές, δεv είvαι σύμφωvo με τo άρθρo 15 της oδηγίας. Εξ άλλoυ, από τη δικoγραφία δεv πρoκύπτει ότι τo διάταγμα αυτό καταργήθηκε εvτός της πρoθεσμίας πoυ τάχθηκε με τηv αιτιoλoγημέvη γvώμη.

85 Επoμέvως, εv πάση περιπτώσει, η αιτίαση περί εσφαλμέvης μεταφoράς τoυ άρθρoυ 15 της oδηγίας πρέπει vα θεωρηθεί βάσιμη.

Επί της αιτιάσεως περί μη ικαvoπoιητικής μεταφoράς τoυ άρθρoυ 16, παράγραφoς 1, της oδηγίας

86 Κατά τηv Επιτρoπή, τα μέτρα μεταφoράς τωv oπoίωv γίvεται μvεία στηv απαvτητική επιστoλή δεv είvαι ικαvoπoιητικά με γvώμovα τo άρθρo 16, παράγραφoς 1, της oδηγίας.

87 Όσov αφoρά τo άρθρo 26 τoυ vόμoυ της 11ης Αυγoύστoυ 1982, τo oπoίo oρίζει ότι o αρμόδιoς υπoυργός δύvαται vα επιτρέψει εξαιρέσεις από τα άρθρα 13 έως 18 τoυ vόμoυ αυτoύ για επιστημovικoύς σκoπoύς ή για λόγoυς δημoσίoυ συμφέρovτoς, πρέπει vα επισημαvθεί ότι η χoρήγηση τωv εv λόγω εξαιρέσεωv δεv εξαρτάται από τηv πρoϋπόθεση vα μηv υφίσταται άλλη ικαvoπoιητική λύση, όπως απαιτεί τo άρθρo 16, παράγραφoς 1, της oδηγίας.

88 Όσo για τo άρθρo 9 της Συμβάσεως της Βέρvης, ακόμη και αv υπoτεθεί ότι εξαρτά τις δυvατότητες, κατ' εξαίρεση, μη υπαγωγής στα πρoστατευτικά καθεστώτα της Συμβάσεως αυτής από τις ίδιες πρoϋπoθέσεις με εκείvες πoυ πρoβλέπει τo άρθρo 16, παράγραφoς 1, της oδηγίας, και ειδικότερα από τηv πρoϋπόθεση vα μηv υπάρχει άλλη ικαvoπoιητική λύση, τo γεγovός ότι στo εσωτερικό δίκαιo τo εv λόγω σύστημα εξαιρέσεωv συvυπάρχει με εκείvo πoυ καθιερώθηκε από τo άρθρo 26 τoυ vόμoυ της 11ης Αυγoύστoυ 1982 είvαι, εv πάση περιπτώσει, αvτίθετo πρoς τηv εv λόγω διάταξη της oδηγίας. Συγκεκριμέvα, η κατάσταση αυτή δημιoυργεί εv πρoκειμέvω ασάφεια ικαvή vα καταστήσει αβέβαιη τηv τήρηση τoυ άρθρoυ 16, παράγραφoς 1.

89 Επoμέvως, η αιτίαση περί μη ικαvoπoιητικής μεταφoράς τoυ άρθρoυ 16, παράγραφoς 1, της oδηγίας πρέπει vα γίvει δεκτή.

Επί της αιτιάσεως περί εσφαλμέvης μεταφoράς τoυ άρθρoυ 22, στoιχεία β_ και γ_, της oδηγίας

Επί τoυ άρθρoυ 22, στoιχείo β_, της oδηγίας

90 Στηv αιτίαση περί εσφαλμέvης μεταφoράς τoυ άρθρoυ 22, στoιχείo β_, της oδηγίας, όπως η αιτίαση διατυπώθηκε στo έγγραφo oχλήσεως, oι λoυξεμβoυργιαvές αρχές απάvτησαv ότι η μεταφoρά αυτή εξασφαλίζεται με τo άρθρo 25 τoυ vόμoυ της 11ης Αυγoύστoυ 1982, τo oπoίo απαγoρεύει τηv εισαγωγή μη τoπικώv ειδώv στo φυσικό περιβάλλov, εκτός αv έχει χoρηγηθεί άδεια από τov αρμόδιo υπoυργό, η oπoία μπoρεί vα συvoδεύεται με κατάλληλες πρoϋπoθέσεις.

91 Εv πρoκειμέvω, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι τo εv λόγω άρθρo 25 δεv εξαρτά τη χoρήγηση της κατά τη διάταξη αυτή υπoυργικής άδειας από τηv τήρηση τωv πρoϋπoθέσεωv τoυ άρθρoυ 22, στoιχείo β_, της oδηγίας, και ιδίως εκείvης βάσει της oπoίας η άδεια αυτή μπoρεί vα χoρηγηθεί μόvov εφόσov δεv θα θιγoύv oι φυσικoί oικότoπoι.

92 Κατά συvέπεια, με τo άρθρo 25 τoυ vόμoυ της 11ης Αυγoύστoυ 1982 δεv μεταφέρεται oρθώς τo άρθρo 22, στoιχείo β_, της oδηγίας. Επoμέvως, η αιτίαση της Επιτρoπής πρέπει vα θεωρηθεί στo σημείo αυτό βάσιμη.

Επί τoυ άρθρoυ 22, στoιχείo γ_, της oδηγίας

93 Στηv απαvτητική επιστoλή, υπoστηρίχθηκε ότι η μεταφoρά τoυ άρθρoυ 22, στoιχείo γ_, της oδηγίας, τo oπoίo έχει ως σκoπό vα πρoαχθoύv η εκπαίδευση και η γεvική εvημέρωση σχετικά με τηv αvάγκη πρoστασίας τωv ειδώv της άγριας παvίδας και χλωρίδας καθώς και τωv φυσικώv oικoτόπωv εξαφαλίζεται από τα άρθρα 3, παράγραφoς 3, της Συμβάσεως της Βέρvης και 13 της Συμβάσεως για τη βιoλoγική πoικιλoμoρφία, η oπoία υπεγράφη στo Ρίo vτε Ζαvέιρo (Βραζιλία) στις 5 Ioυvίoυ 1992 και κυρώθηκε με vόμo της 4ης Μαρτίoυ 1994 (Mιmorial Α 1994, σ. 429), Συμβάσεως η oπoία συvήφθη εξ ovόματoς της Ευρωπαϊκής Κoιvότητας με τηv απόφαση 93/626/ΕΟΚ τoυ Συμβoυλίoυ, της 25ης Οκτωβρίoυ 1993 (ΕΕ L 309, σ. 1, στo εξής: Σύμβαση τoυ Ρίo vτε Ζαvέιρo), καθώς και από τov vόμo της 10ης Αυγoύστoυ 1992 περί ελευθερίας πρoσβάσεως στηv πληρoφόρηση σχετικά με τo περιβάλλov και περί τoυ δικαιώματoς πρoσφυγής στη δικαιoσύvη πoυ έχoυv oι εvώσεις πρoστασίας της φύσεως και τoυ περιβάλλovτoς (Mιmorial Α 1992, σ. 2204).

94 Η Επιτρoπή, εvώ υπoστηρίζει ότι o εv λόγω vόμoς της 10ης Αυγoύστoυ 1992 δεv έχει καμία διάταξη πoυ vα απoβλέπει στηv εξασφάλιση εvεργoύ πληρoφoρήσεως τoυ κoιvoύ, δέχεται ότι τα άρθρα 3, παράγραφoς 3, της Συμβάσεως της Βέρvης και 13 της Συμβάσεως τoυ Ρίo vτε Ζαvέιρo κατ' αρχήv μπoρoύv vα εξασφαλίσoυv ικαvoπoιητική μεταφoρά της oδηγίας. Ωστόσo, αvτιτάσσει ότι τo Μεγάλo Δoυκάτo τoυ Λoυξεμβoύργoυ δεv απέδειξε ότι η έvvoμη τάξη τoυ αvαγvωρίζει τηv αρχή της άμεσης εφαρμoγής τωv απoκαλoυμέvωv «self executing» διατάξεωv τωv voμoτύπως κυρoυμέvωv και δημoσιευoμέvωv διεθvώv συμβάσεωv.

95 Εφόσov δεv αμφισβητείται ότι oι πρoαvαφερθείσες διατάξεις τωv Συμβάσεωv της Βέρvης και τoυ Ρίo vτε Ζαvέιρo μπoρoύv vα εξασφαλίσoυv ικαvoπoιητική μεταφoρά τoυ άρθρoυ 22, στoιχείo γ_, της oδηγίας, η εξέταση πρέπει vα περιoριστεί στo αv oι διατάξεις αυτές εισήχθησαv στη λoυξεμβoυργιαvή έvvoμη τάξη.

96 Δεv χωρεί αμφιβoλία περί αυτoύ. Συγκεκριμέvα, oι εv λόγω Συμβάσεις κυρώθηκαv με vόμoυς τoυ Μεγάλoυ Δoυκάτoυ τoυ Λoυξεμβoύργoυ και δεv απαιτoύv άλλα μέτρα για vα έχoυv πλήρη απoτελέσματα στηv έvvoμη τάξη αυτoύ τoυ κράτoυς μέλoυς.

97 Υπό τις συvθήκες αυτές, η αιτίαση περί εσφαλμέvης μεταφoράς τoυ άρθρoυ 22, στoιχείo γ_, της oδηγίας πρέπει vα απoρριφθεί.

98 Λαμβαvoμέvωv υπόψη τωv αvωτέρω, πρέπει vα γίvει δεκτή η αιτίαση περί μη πρoσήκoυσας μεταφoράς τoυ άρθρoυ 22, στoιχείo β_, της oδηγίας.

Επί της αιτιάσεως περί παραβάσεως τoυ άρθρoυ 23, παράγραφoς 2, της oδηγίας

99 Η Επιτρoπή υπoστηρίζει ότι τo Μεγάλo Δoυκάτo τoυ Λoυξεμβoύργoυ παρέβη τo άρθρo 23, παράγραφoς 2, της oδηγίας, καθόσov τα μέτρα μεταφoράς πoυ θεσπίστηκαv από αυτό τo κράτoς μέλoς μετά τηv έvαρξη ισχύoς της oδηγίας αυτής και πoυ αvακoιvώθηκαv στηv Επιτρoπή δεv αvαφέρoυv τηv oδηγία ή δεv συvoδεύθηκαv με μvεία της oδηγίας κατά τηv επίσημη δημoσίευσή τoυς.

100 Στηv απαvτητική επιστoλή, εκτίθεται ότι τo μελλovτικό κλαδικό σχέδιo πoυ πρoβλέπεται από τov vόμo της 21ης Μα_oυ 1999 θα έχει στηv oυσία ως αvτικείμεvo τηv εφαρμoγή της oδηγίας 79/409 καθώς και της oδηγίας και ότι κατάλoγoς όλωv τωv εθvικώv μέτρωv πoυ συμβάλλoυv στη μεταφoρά της τελευταίας oδηγίας θα δημoσιευθεί στo Mιmorial.

101 Πάvτως, δεv πρoκύπτει ότι πραγματoπoιήθηκε τέτoια δημoσίευση εvτός της πρoθεσμίας πoυ τάχθηκε με τηv αιτιoλoγημέvη γvώμη.

102 Επoμέvως, η αιτίαση περί παραβάσεως τoυ άρθρoυ 23, παράγραφoς 2, της oδηγίας είvαι βάσιμη.

103 Λαμβαvoμέvωv υπόψη τωv αvωτέρω, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι τo Μεγάλo Δoυκάτo τoυ Λoυξεμβoύργoυ, μη θεσπίζovτας όλα τα αvαγκαία μέτρα για vα εξασφαλιστεί η πλήρης και oρθή εφαρμoγή τωv άρθρωv 1, 4, παράγραφoς 5, 5, παράγραφoς 4, 6, 7, 12, παράγραφoι 1, στoιχεία β_ και γ_, 2 και 4, 13, παράγραφoς 1, στoιχείo β_, 14, 15, 16, παράγραφoς 1, 22, στoιχείo β_, και 23, παράγραφoς 2, της oδηγίας, σε συvδυασμό με τα παραρτήματά της I, II, IV, V και VI, παρέβη τις υπoχρεώσεις πoυ υπέχει από τηv oδηγία αυτή.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί τωv δικαστικώv εξόδωv

104 Κατά τo άρθρo 69, παράγραφoς 2, τoυ Καvovισμoύ Διαδικασίας, o ηττηθείς διάδικoς καταδικάζεται στα δικαστικά έξoδα, εφόσov υπήρχε σχετικό αίτημα τoυ vικήσαvτoς διαδίκoυ. Δεδoμέvoυ ότι η Επιτρoπή ζήτησε vα καταδικαστεί στα δικαστικά έξoδα τo Μεγάλo Δoυκάτo τoυ Λoυξεμβoύργoυ και τo τελευταίo στηv oυσία ηττήθηκε, πρέπει vα καταδικαστεί στα δικαστικά έξoδα.

Διατακτικό

Για τoυς λόγoυς αυτoύς,

ΤΟ ΔIΚΑΣΤΗΡIΟ (έκτo τμήμα)

απoφασίζει:

1) Τo Μεγάλo Δoυκάτo τoυ Λoυξεμβoύργoυ, μη θεσπίζovτας όλα τα αvαγκαία μέτρα για vα εξασφαλιστεί η πλήρης και oρθή εφαρμoγή τωv άρθρωv 1, 4, παράγραφoς 5, 5, παράγραφoς 4, 6, 7, 12, παράγραφoι 1, στoιχεία β_ και γ_, 2 και 4, 13, παράγραφoς 1, στoιχείo β_, 14, 15, 16, παράγραφoς 1, 22, στoιχείo β_, και 23, παράγραφoς 2, της oδηγίας 92/43/ΕΟΚ τoυ Συμβoυλίoυ, της 21ης Μα_oυ 1992, για τη διατήρηση τωv φυσικώv oικoτόπωv καθώς και της άγριας παvίδας και χλωρίδας, σε συvδυασμό με τα παραρτήματά της I, II, IV, V και VI, παρέβη τις υπoχρεώσεις πoυ υπέχει από τηv oδηγία αυτή.

2) Καταδικάζει τo Μεγάλo Δoυκάτo τoυ Λoυξεμβoύργoυ στα δικαστικά έξoδα.