ΠΡΟΤΆΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΫ ΕΙΣΑΓΓΕΛΈΑ

MANUEL CAMPOS SÁNCHEZ‑BORDONA

της 13ης Ιουλίου 2016 ( 1 )

Συνεκδικαζόμενες υποθέσεις C‑313/15 και C‑530/15

Eco-Emballages SA

κατά

Sphère France,

Schweitzer SAS,

Carrefour Import SAS,

Tissue France SCA,

SCA Hygiène Products SAS,

WEPA Troyes SAS,

Industrie Cartarie Tronchetti SpA,

Industrie Cartarie Tronchetti Ibérica, SL,

Kimberly-Clark SAS,

Gopack SAS,

Delipapier,

CMC France SARL,

Paul Hartmann SA,

Wepa Lille SAS,

Industrie Cartarie Tronchetti France SAS,

Melitta France SAS,

Cofresco Frischhalteprodukte GmbH & Co. KG,

Scamark SAS,

Système U Centrale Nationale SAS

[αίτηση του Tribunal de commerce de Paris (δικαστηρίου εμπορικών διαφορών του Παρισιού, Γαλλία)

για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]

και

Melitta France SAS,

Cofresco Frischhalteprodukte GmbH & Co. KG,

Delipapier,

Gopack SAS,

Industrie Cartarie Tronchetti SpA,

Industrie Cartarie Tronchetti Ibérica, SL,

Kimberly-Clark SAS,

Lucart France,

Paul Hartmann AG,

SCA Hygiène Products,

SCA Tissue France,

Group’Hygiène syndicat professionnel

κατά

Ministre de l’Écologie, du Développement durable et de l'Énergie

[αίτηση του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας, Γαλλία)

για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]

«Περιβάλλον — Οδηγία 94/62/ΕΚ — Συσκευασίες και απορρίμματα συσκευασίας — Έννοια του όρου “συσκευασία” — Κύλινδροι συσφίξεως (ρόλοι, σωλήνες, κύλινδροι) — Εκτελεστική οδηγία 2013/2/ΕΕ — Τροποποίηση των παραδειγμάτων συσκευασίας — Εκτελεστική αρμοδιότητα της Επιτροπής — Ερώτημα περί εκτιμήσεως του κύρους»

1. Ενίοτε, ένας εξωτερικός παρατηρητής, προσεγγίζοντας τα προδικαστικά ερωτήματα που υποβάλλονται στο Δικαστήριο, τα συνοψίζει καλύτερα απ’ ό,τι θα μπορούσαμε να πράξουμε όσοι εμπλεκόμαστε σε αυτά. Τούτο συμβαίνει εν προκειμένω. Το πρόβλημα που εγείρουν οι δύο προδικαστικές παραπομπές (η μία επί της ερμηνείας και η άλλη επί της εκτιμήσεως του κύρους), υποβληθείσες από ισάριθμα γαλλικά δικαστήρια, στο πλαίσιο δύο αλληλοσυνδεόμενων διαφορών, δεν μπορεί να περιγραφεί καλύτερα από τους ακόλουθους απαράμιλλους όρους ενός ιστολογίου ( 2 ) αφιερωμένου στο έργο αυτό: «Στο εσωτερικό ενός ρόλου χαρτιού υγείας υπάρχει ένας πυρήνας από χαρτόνι. Αποτελεί αυτό το εσωτερικό στοιχείο μέρος της συσκευασίας του χαρτιού υγείας; Το ερώτημα αυτό έχει προκαλέσει σύγχυση στα γαλλικά δικαστήρια. Η απάντηση εξαρτάται από τη λέξη “συσκευασία” που περιλαμβάνεται στην οδηγία 94/62/ΕΚ “συσκευασίες και απορρίμματα συσκευασίας”. Εάν δοθεί η απάντηση ότι ο πυρήνας από χαρτόνι συνιστά συσκευασία, οι εν δυνάμει θιγόμενοι από την απόφαση του Δικαστηρίου δεν θα ήταν μόνον οι Γάλλοι παραγωγοί χαρτιού υγείας, αλλά και οι παραγωγοί, στη Γαλλία, απορροφητικού χαρτιού κουζίνας, αλουμινόχαρτου ή διαφανούς μεμβράνης. Αντιθέτως, εάν η απάντηση είναι αρνητική, το Conseil d’État (Συμβούλιο της Επικρατείας) ζητεί να μάθει εάν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ενεργήσει καθ’ υπέρβαση των εξουσιών της θεσπίζοντας μια εκτελεστική οδηγία η οποία διεύρυνε υπερβολικά τον ορισμό της “συσκευασίας”. Διακυβεύονται πολλά εκατομμύρια ευρώ.»

2. Πράγματι, το Δικαστήριο καλείται να αποφανθεί εάν οι ρόλοι, σωλήνες και κύλινδροι που περιβάλλονται από περιελιγμένο ελαστικό προϊόν (παραδείγματος χάριν, πλαστική ταινία, αλουμίνιο, χαρτί) αποτελούν, για τους σκοπούς της πωλήσεώς τους στους καταναλωτές, συσκευασίες κατά την έννοια της οδηγίας 94/62/ΕΚ ( 3 ). Εάν οι εν λόγω κύλινδροι συσφίξεως ( 4 ) χαρακτηριστούν συσκευασίες, τότε εφαρμογή επί αυτών έχει η ανωτέρω οδηγία, οι δε επιχειρήσεις που εμπορεύονται τα προϊόντα που περιέχουν τους κυλίνδρους αυτούς ή οι καταναλωτές τους πρέπει να επιβαρυνθούν με τα έξοδα της ανακυκλώσεώς τους ( 5 ). Η διαφορά μπορεί να φαίνεται κοινότοπη, παρουσιάζει όμως κάποια πολυπλοκότητα από νομικής απόψεως, οι δε οικονομικές επιπτώσεις της είναι σημαντικές.

I – Νομικό πλαίσιο

Δίκαιο της Ένωσης

3. Η οδηγία 94/62 δίδει στο άρθρο της 3, σημείο 1, τον ορισμό της έννοιας της συσκευασίας: «Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, νοούνται ως: 1) “συσκευασία”: κάθε προϊόν, κατασκευασμένο από οποιουδήποτε είδους υλικό και προοριζόμενο να χρησιμοποιείται για να περιέχει αγαθά και για την προστασία, τη διακίνηση, τη διάθεση και την παρουσίαση αγαθών, από πρώτες ύλες μέχρι επεξεργασμένα αγαθά, από τον παραγωγό μέχρι τον χρήστη ή τον καταναλωτή. Πρέπει να θεωρούνται ως συσκευασίες όλα τα είδη “μιας χρήσης” που χρησιμοποιούνται για τον ίδιο σκοπό. Ως “συσκευασία” νοείται μόνον: α) η συσκευασία προς πώληση ή πρωτογενής συσκευασία, δηλαδή η συσκευασία η σχεδιασμένη κατά τρόπο που να αποτελεί, στο σημείο αγοράς, χωριστή μονάδα προς πώληση στον τελικό χρήστη ή καταναλωτή· β) η ομαδοποιημένη συσκευασία ή δευτερογενής συσκευασία, δηλαδή η συσκευασία η σχεδιασμένη κατά τρόπο που να αποτελεί, στο σημείο αγοράς, σύνολο ορισμένου αριθμού μονάδων προς πώληση, είτε αυτές πωλούνται ως έχουν στον τελικό χρήστη ή καταναλωτή, είτε χρησιμεύουν μόνο για την πλήρωση των εκθετηρίων στο σημείο πώλησης· η εν λόγω συσκευασία μπορεί να αφαιρείται από το προϊόν χωρίς να επηρεάζονται τα χαρακτηριστικά του· γ) η συσκευασία μεταφοράς ή τριτογενής συσκευασία, δηλαδή η συσκευασία η σχεδιασμένη κατά τρόπο που να διευκολύνει τη διακίνηση και μεταφορά αριθμού μονάδων προς πώληση ή ομαδοποιημένων συσκευασιών, προκειμένου να αποφεύγεται η διά χειρός διακίνηση και οι ζημίες κατά τη μεταφορά. Στις συσκευασίες μεταφοράς δεν περιλαμβάνονται τα εμπορευματοκιβώτια των οδικών, σιδηροδρομικών, θαλάσσιων και αεροπορικών μεταφορών».

4. Το άρθρο 3 της οδηγίας 94/62 τροποποιήθηκε με την οδηγία 2004/12/ΕΚ ( 6 ), το άρθρο 1 της οποίας ορίζει: «Η οδηγία 94/62/ΕΚ τροποποιείται ως ακολούθως: 1) Στο σημείο 1 του άρθρου 3 προστίθενται τα ακόλουθα εδάφια: “Ο ορισμός της ‘συσκευασίας’ βασίζεται περαιτέρω στα ακόλουθα κριτήρια, επεξηγηματικά παραδείγματα της εφαρμογής των οποίων είναι τα απαριθμούμενα στο παράρτημα Ι αντικείμενα. i) Θεωρούνται συσκευασία τα αντικείμενα που πληρούν τον ανωτέρω ορισμό, με την επιφύλαξη άλλων λειτουργιών τις οποίες μπορεί επίσης να επιτελεί η συσκευασία, εκτός αν το αντικείμενο αποτελεί αναπόσπαστο μέρος προϊόντος, και είναι αναγκαίο για να περιέχει, υποστηρίζει ή διαφυλάσσει το προϊόν αυτό σε όλη τη διάρκεια της ζωής του και όλα τα στοιχεία προορίζονται να χρησιμοποιηθούν, να καταναλωθούν ή να διατεθούν από κοινού. ii) Τα αντικείμενα που έχουν σχεδιασθεί και προορίζονται για να γεμίζονται στο σημείο πώλησης, καθώς και τα αντικείμενα μιας χρήσης που πωλούνται γεμάτα ή έχουν σχεδιασθεί και προορίζονται για να γεμίζονται στο σημείο πώλησης, θεωρούνται συσκευασία, εφόσον επιτελούν συσκευαστική λειτουργία. iii) Τα συστατικά μέρη της συσκευασίας και τα ενσωματωμένα στη συσκευασία βοηθητικά στοιχεία θεωρούνται μέρος της συσκευασίας στην οποία είναι ενσωματωμένα. Τα βοηθητικά στοιχεία που είναι απευθείας ανηρτημένα ή προσδεδεμένα σε ένα προϊόν και τα οποία επιτελούν συσκευαστική λειτουργία θεωρούνται συσκευασία, εκτός αν αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του προϊόντος αυτού και όλα τα στοιχεία προορίζονται να καταναλωθούν ή να διατεθούν από κοινού. Η Επιτροπή, κατά περίπτωση, και σύμφωνα με τη διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο 21, εξετάζει και, αν παραστεί ανάγκη, αναθεωρεί τα επεξηγηματικά παραδείγματα σχετικά με τον ορισμό της συσκευασίας που αναφέρονται στο παράρτημα Ι. Εξετάζονται κατά προτεραιότητα τα ακόλουθα αντικείμενα: θήκες για CD και βίντεο, γλάστρες, σωληνάρια και κύλινδροι που περιβάλλονται από ελαστικό υλικό, αντικολλητικό χαρτί αυτοκόλλητων ετικετών και χαρτί περιτυλίγματος.”»

5. Το παράρτημα Ι της οδηγίας 94/62 τροποποιήθηκε από την Επιτροπή με την οδηγία 2013/2/ΕΕ ( 7 ). Το εν λόγω παράρτημα έχει ως εξής: «Παράρτημα Ι Επεξηγηματικά παραδείγματα για τα κριτήρια που αναφέρονται στο άρθρο 3 [σημείο] 1 Επεξηγηματικά παραδείγματα για το κριτήριο i) Αποτελούν συσκευασία […] Ρόλοι, σωλήνες και κύλινδροι που περιβάλλονται από περιελιγμένο ελαστικό υλικό (π.χ. πλαστική μεμβράνη, αλουμίνιο, χαρτί), εκτός από τους ρόλους, σωλήνες και κυλίνδρους που αποτελούν μέρη μηχανών παραγωγής και δεν χρησιμοποιούνται για την παρουσίαση προϊόντος ως μονάδας πώλησης. […]»

6. Η αιτιολογική σκέψη 2 της οδηγίας 2013/2 αναφέρει ότι, «[γ]ια λόγους ασφάλειας δικαίου και για την εναρμόνιση της ερμηνείας του ορισμού της “συσκευασίας”, είναι αναγκαίο να επανεξεταστεί και να τροποποιηθεί ο κατάλογος των επεξηγηματικών παραδειγμάτων, ώστε να αποσαφηνιστούν άλλες περιπτώσεις όπου παραμένει ασαφής η διαχωριστική γραμμή μεταξύ του τι αποτελεί συσκευασία και τι όχι. Η επανεξέταση αυτή είναι αποτέλεσμα εκκλήσεων από τα κράτη μέλη και τους οικονομικούς παράγοντες για ενίσχυση της εφαρμογής της οδηγίας και δημιουργία ίσων όρων ανταγωνισμού στην εσωτερική αγορά».

7. Η αιτιολογική σκέψη 4 της οδηγίας 2013/2 επισημαίνει ότι «[ε]πειδή η επιτροπή που έχει συσταθεί βάσει του άρθρου 21 της οδηγίας 94/62/ΕΚ δεν γνωμοδότησε (για τα μέτρα που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία), η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο πρόταση σχετικά με τα μέτρα, την οποία διαβίβασε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Το Συμβούλιο δεν αποφάνθηκε εντός της δίμηνης προθεσμίας που προβλέπεται στο άρθρο 5α της απόφασης 1999/468/ΕΚ του Συμβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1999, για τον καθορισμό των όρων άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στην Επιτροπή [ ( 8 )]. Κατόπιν τούτου, η Επιτροπή υπέβαλε χωρίς καθυστέρηση την πρόταση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο δεν αντιτάχθηκε στα μέτρα εντός τεσσάρων μηνών από την προαναφερόμενη διαβίβαση».

Εθνικό δίκαιο

8. Οι διατάξεις της οδηγίας 94/62 μεταφέρθηκαν στο γαλλικό δίκαιο με τον Code de l’environnement (Κώδικα Περιβάλλοντος), το άρθρο R. 543‑43, παράγραφος Ι, του οποίου ορίζει: «Ι. Ως “συσκευασία” νοείται κάθε αντικείμενο, ανεξαρτήτως της φύσεως των υλικών που το συνθέτουν, το οποίο χρησιμοποιείται για να περιέχει εμπορεύματα και για την προστασία, τη διακίνηση, τη διάθεση και την παρουσίαση τους από τον παραγωγό μέχρι τον χρήστη ή τον καταναλωτή. Πρέπει να θεωρούνται ως συσκευασίες όλα τα είδη “μιας χρήσεως” που χρησιμοποιούνται για τον ίδιο σκοπό. Ο ορισμός της “συσκευασίας” βασίζεται περαιτέρω στα ακόλουθα κριτήρια: 1°. Θεωρούνται συσκευασία τα αντικείμενα που πληρούν τον ανωτέρω ορισμό, με την επιφύλαξη άλλων λειτουργιών τις οποίες μπορεί επίσης να επιτελεί η συσκευασία, εκτός αν το αντικείμενο αποτελεί αναπόσπαστο μέρος προϊόντος, και είναι αναγκαίο για να περιέχει, υποστηρίζει ή διαφυλάσσει το προϊόν αυτό σε όλη τη διάρκεια της ζωής του και όλα τα στοιχεία προορίζονται να χρησιμοποιηθούν, να καταναλωθούν ή να διατεθούν από κοινού· […] Ο Υπουργός Περιβάλλοντος καταρτίζει, με υπουργική απόφαση, κατάλογο επεξηγηματικών παραδειγμάτων για τα κριτήρια αυτά».

9. Η υπουργική απόφαση της 6ης Αυγούστου 2013, για την τροποποίηση της υπουργικής αποφάσεως της 7ης Φεβρουαρίου 2012, σχετικά με τα παραδείγματα εφαρμογής των κριτηρίων που διασαφηνίζουν την έννοια της «συσκευασίας», όπως αυτά ορίζονται στο άρθρο R. 543‑43 του Κώδικα Περιβάλλοντος ( 9 ), μετέφερε στο γαλλικό δίκαιο την οδηγία 2013/2, προσθέτοντας στον κατάλογο των παραδειγμάτων συσκευασίας, μεταξύ άλλων, τους «ρόλους, σωλήνες και κυλίνδρους που περιβάλλονται από περιελιγμένο ελαστικό υλικό (παραδείγματος χάριν: πλαστική μεμβράνη, αλουμίνιο, χαρτί), εκτός από τους ρόλους, σωλήνες και κυλίνδρους που αποτελούν μέρη μηχανών παραγωγής και δεν χρησιμοποιούνται για την παρουσίαση προϊόντος ως μονάδας πωλήσεως».

10. Το άρθρο L. 541‑10, παράγραφος II, του Κώδικα Περιβάλλοντος επιβάλλει στους παραγωγούς, εισαγωγείς και διανομείς εμπορευμάτων την υποχρέωση συμβολής ή συνεργασίας για την πρόληψη και τη διαχείριση των παραγόμενων απορριμμάτων. Για τους σκοπούς αυτούς, μπορούν να επιλέξουν μεταξύ της θεσπίσεως ενός ατομικού συστήματος συλλογής και επεξεργασίας απορριμμάτων ή της θέσεως σε λειτουργία ενός συλλογικού οργανισμού οικολογικής διαχειρίσεως επιφορτισμένου με το έργο αυτό στον οποίον θα καταβάλλουν χρηματική εισφορά. Οι οργανισμοί αυτοί οικολογικής διαχειρίσεως εξουσιοδοτούνται από τα κράτη μέλη για ανώτατη περίοδο έξι ετών, ανανεώσιμη. Ο παραγωγός, ο εισαγωγέας ή το υπεύθυνο πρόσωπο για την πρώτη διάθεση προϊόντος που πωλείται συσκευασμένο υποχρεούται, σύμφωνα με το άρθρο R. 543‑56, να συνεισφέρει οικονομικώς στη διάθεση των παραγόμενων απορριμμάτων.

II – Εθνικές δίκες και προδικαστικά ερωτήματα

11. Η υπόθεση C‑313/15 ανάγεται στις αγωγές που άσκησε, τον Ιανουάριο του 2013, ενώπιον του Tribunal de commerce de Paris (δικαστηρίου εμπορικών διαφορών του Παρισιού, Γαλλία), η εταιρία Eco-Emballages SA, η οποία δραστηριοποιείται στη διαχείριση απορριμμάτων συσκευασίας ( 10 ). Με αυτές ( 11 ) αξίωνε από δεκαεννέα εταιρίες, με τις οποίες διατηρούσε συμβατικές σχέσεις, την καταβολή εισφορών για τους κυλίνδρους συσφίξεως που είχαν διαθέσει στο εμπόριο από την 1η Ιανουαρίου 2007. Οι αξιώσεις της ανέρχονταν σε περισσότερα από 42 εκατομμύρια ευρώ, περιλαμβανομένων των φόρων.

12. Οι επιχειρήσεις οι οποίες εμπορεύονται συσκευασμένα προϊόντα και έχουν συνάψει συμβάσεις με την Eco-Emballages οφείλουν να καταβάλλουν στην Eco-Emballages ετήσια χρηματική εισφορά, υπολογιζόμενη βάσει κλίμακας σε συνάρτηση με τα υλικά, το βάρος και την ποσότητα των πωλούμενων στη γαλλική αγορά συσκευασιών. Για τον λόγο αυτό, οφείλουν, εντός 60 ημερών από τη λήξη του ημερολογιακού έτους, να υποβάλλουν υπεύθυνη δήλωση για το βάρος των υλικών και την ποσότητα των συσκευασιών οικιακών προϊόντων που έχουν διαθέσει στο εμπόριο κατά το εν λόγω έτος.

13. Οι εναγόμενες επιχειρήσεις ισχυρίζονται ότι οι σωλήνες, ρόλοι ή σωληνάκια δεν αποτελούν μέρος του περιβλήματος των προϊόντων και ότι δεν μπορούν να θεωρηθούν ως συσκευασίες υποκείμενες στην επιβαλλόμενη από την οδηγία 94/62 υποχρέωση ανακυκλώσεως. Για τον λόγο αυτό, δεν τα περιέλαβαν στις ετήσιες δηλώσεις τους προς την Eco-Emballages και δεν κατέβαλαν τη χρηματική εισφορά που τους ζητά ο εν λόγω οργανισμός.

14. Εάν γίνει δεκτό ότι οι κύλινδροι συσφίξεως είναι συσκευασίες, οι ως άνω επιχειρήσεις ισχυρίζονται ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου ότι η Eco-Emballages θα μπορούσε να απαιτήσει από αυτές την καταβολή των εισφορών μόνον από την ημερομηνία μεταφοράς της οδηγίας 2013/2 στο γαλλικό δίκαιο, ήτοι από την ημερομηνία εκδόσεως της υπουργικής αποφάσεως της 6ης Αυγούστου 2013, η οποία τέθηκε σε ισχύ στις 28 Αυγούστου 2013, και όχι από το 2007, όπως διατείνεται η Eco-Emballages.

15. Ενόψει των αντικρουόμενων θέσεων, της δυσκολίας ερμηνείας των εφαρμοστέων εν προκειμένω οδηγιών και των οικονομικών επιπτώσεων της διαφοράς, το Tribunal de commerce de Paris (δικαστήριο εμπορικών διαφορών του Παρισιού) αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα: «Περιλαμβάνει η έννοια της συσκευασίας, όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 3 της οδηγίας 94/62/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1994, για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας, η οποία τροποποιήθηκε με την οδηγία 2004/12/ΕΚ, τους “κυλίνδρους συσφίξεως” (ρόλους, σωλήνες και κυλίνδρους) που περιβάλλονται από περιελιγμένο ελαστικό υλικό, όπως χαρτί ή πλαστικές μεμβράνες, το οποίο πωλείται στους καταναλωτές;»

16. Πολλές εκ των εναγομένων στην αρχική δίκη επιχειρήσεις άσκησαν αργότερα προσφυγή για υπέρβαση εξουσίας ενώπιον του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας, Γαλλία), ζητώντας την ακύρωση της υπουργικής αποφάσεως της 6ης Οκτωβρίου 2013, η οποία μετέφερε την οδηγία 2013/2 στο γαλλικό δίκαιο. Έβαλλαν κατά του κύρους της διότι η εν λόγω οδηγία, περιλαμβάνοντας τους κυλίνδρους συσφίξεως μεταξύ των παραδειγμάτων συσκευασίας, παρέβλεψε την έννοια της συσκευασίας όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 3 της οδηγίας 94/62, και, ως εκ τούτου, υπερέβη τα όρια της εξουσιοδοτήσεως που η Επιτροπή έχει βάσει των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων της.

17. Ο Ministre de l’Écologie, du Développement durable et de l’Énergie (Υπουργός Οικολογίας, αειφόρου Αναπτύξεως και Ενέργειας) ζήτησε από το Conseil d’État (Συμβούλιο της Επικρατείας) την απόρριψη των προσφυγών, ισχυριζόμενος ότι η προσβαλλομένη υπουργική απόφαση είχε μεταφέρει ορθώς την οδηγία 2013/2, οι διατάξεις της οποίας είναι λεπτομερείς και απαλλαγμένες αιρέσεων. Κατά την άποψή του, παρείλκε η υποβολή προδικαστικού ερωτήματος, καθώς η οδηγία δεν παρουσιάζει ερμηνευτικές δυσκολίες ούτε παραβιάζει κάποια γενική αρχή του δικαίου της Ένωσης.

18. Το Conseil d’État (Συμβούλιο της Επικρατείας) ανέστειλε, ωστόσο, τη διαδικασία έως ότου το Δικαστήριο αποφανθεί επί της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως που αποτελεί το αντικείμενο της υποθέσεως C‑313/15. Για την περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στο ερώτημα της εν λόγω προδικαστικής παραπομπής, υποβάλλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο ερώτημα: «Παρέβλεψε η οδηγία 2013/2/ΕΕ της Επιτροπής, της 7ης Φεβρουαρίου 2013, περιλαμβάνοντας “τους κυλίνδρους συσφίξεως” (ρόλους, σωλήνες, κυλίνδρους) που περιβάλλονται από περιελιγμένο ελαστικό υλικό, όπως χαρτί ή πλαστικές μεμβράνες, το οποίο πωλείται στους καταναλωτές, μεταξύ των επεξηγηματικών παραδειγμάτων συσκευασιών, την έννοια της συσκευασίας όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 3 της οδηγίας 94/62/ΕΚ της 20ής Δεκεμβρίου 1994 και υπερέβη την έκταση της εξουσιοδοτήσεως που η Επιτροπή έχει βάσει των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων της;»

19. Το Δικαστήριο σώρευσε τις δύο αυτές υποθέσεις, στο πλαίσιο των οποίων γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν η Επιτροπή και η Γαλλία. Επιπλέον, στην υπόθεση C‑313/15, γραπτές παρατηρήσεις διαβίβασαν οι Eco-Emballages, Système U Centrale Nationale SAS, Melitta France SAS από κοινού με την Cofresco Frischhalteprodukte GmbH & Co. KG, η Delipapier από κοινού με άλλες 11 επιχειρήσεις του τομέα, καθώς επίσης και η επαγγελματική συνδικαλιστική οργάνωση Group’Hygiène. Στην υπόθεση C‑530/15, γραπτές παρατηρήσεις διαβίβασαν η Melitta France από κοινού με την Cofresco Frischhalteprodukte, η Delipapier από κοινού με άλλες 10 επιχειρήσεις του τομέα και η επαγγελματική συνδικαλιστική οργάνωση Group’Hygiène.

20. Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 4ης Μαΐου 2016 παρέστησαν οι Eco-Emballages, Melitta France, Delipapier, Système U Centrale Nationale, η Γαλλική Κυβέρνηση και η Επιτροπή. Οι παρατηρήσεις τους επικεντρώθηκαν, κατόπιν αιτήματος του Δικαστηρίου, στα διάφορα στοιχεία που συνθέτουν την έννοια της συσκευασίας κατά την οδηγία 94/62, στον περιορισμό των διαχρονικών αποτελεσμάτων της αποφάσεως που πρόκειται να εκδώσει το Δικαστήριο και στην αρμοδιότητα της Επιτροπής για τη θέσπιση της οδηγίας 2013/2. Συγκεκριμένα, υπήρξε εκτενής συζήτηση σε σχέση με τα διαχρονικά αποτελέσματα που θα μπορούσε να έχει η ερμηνεία της έννοιας της συσκευασίας από το Δικαστήριο.

21. Πρέπει, επίσης, να αναφερθεί ότι ορισμένες εκ των επιχειρήσεων που μετείχαν στη διαδικασία της υποθέσεως C‑313/15 αμφισβήτησαν ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου το κύρος της οδηγίας 2013/2. Οι προσφυγές τους απορρίφθηκαν λόγω ελλείψεως ενεργητικής νομιμοποιήσεως ( 12 ).

III – Ανάλυση των προδικαστικών ερωτημάτων

22. Η υπό κρίση υπόθεση παρουσιάζει κάτι μη σύνηθες στην πρακτική του Δικαστηρίου, ήτοι να πρέπει να εξεταστούν από κοινού ένα ερμηνευτικό προδικαστικό ερώτημα, υποβληθέν από εθνικό δικαστήριο [το Tribunal de commerce de Paris (δικαστήριο εμπορικών διαφορών του Παρισιού)], και ένα ερώτημα περί εκτιμήσεως του κύρους, υποβληθέν από διαφορετικό δικαστήριο [το Conseil d’État (Συμβούλιο της Επικρατείας)], αναγόμενα σε δύο διαφορετικές δίκες επί της ίδιας διαφοράς, οι οποίες είναι στενά συνδεδεμένες μεταξύ τους.

23. Θα αναλύσω, καταρχάς, το ερμηνευτικό ερώτημα, και θα προβώ, στη συνέχεια, στην εξέταση του ερωτήματος περί εκτιμήσεως του κύρους.

Το ερμηνευτικό προδικαστικό ερώτημα: περιλαμβάνει ο κατά την οδηγία 94/62 ορισμός της συσκευασίας τους κυλίνδρους συσφίξεως;

24. Η αμφιβολία του Tribunal de commerce de París (δικαστηρίου εμπορικών διαφορών του Παρισιού) συνίσταται κατ’ ουσίαν στο ζήτημα εάν η κατά το άρθρο 3 της οδηγίας 94/62 έννοια της συσκευασίας, όπως η οδηγία αυτή τροποποιήθηκε με την οδηγία 2004/12, περιλαμβάνει τους κυλίνδρους συσφίξεως. Από την απάντηση στο ερώτημα αυτό θα εξαρτηθεί η έκβαση των αξιώσεων της Eco-Emballages κατά των επιχειρήσεων εμπορίας.

25. Εκ πρώτης όψεως, το ερώτημα φαίνεται τόσο απλό όσο και ευχερής η απάντησή του: η κοινή λογική υπαγορεύει ότι μια συσκευασία προορίζεται να περικλείει, να περιτυλίγει ή να περιέχει ένα εμπόρευμα πωλούμενο στον καταναλωτή. Ο εσωτερικός σωλήνας που προσδίδει σταθερότητα σε ρόλο χαρτιού υγείας ή κουζίνας δεν επιτελεί τη λειτουργία αυτή και, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να χαρακτηριστεί συσκευασία.

26. Ωστόσο, οι νομικοί γνωρίζουμε ότι οι νομοθέτες, περιλαμβανομένων των νομοθετών της Ένωσης, δεν εφαρμόζουν πάντοτε την κοινή λογική κατά τη χρήση των όρων που περιλαμβάνονται σε νομικό κανόνα. Είτε μέσω της τεχνικής της προσδόσεως νέου νοήματος σε ορισμένα λήμματα «για τους σκοπούς του παρόντος νόμου» είτε μέσω της όλο και πιο συχνής χρήσεως ορισμών στους ίδιους τους κανόνες ( 13 ), οι οποίοι δεν ταυτίζονται πάντοτε με αυτούς των λεξικών, είναι σαφές ότι η νομική ορολογία διαφέρει από την καθομιλουμένη, ενίοτε σε υπερβολικό βαθμό όπως εν προκειμένω.

27. Η κατά την οδηγία 94/62 έννοια της συσκευασίας δεν ταυτίζεται με αυτήν που οι καταναλωτές αποδίδουν στον όρο αυτόν, με αποτέλεσμα να έχει καταστεί αναγκαία η έκδοση τριών οδηγιών για τη διασαφήνισή της. Το γεγονός αυτό μπορεί να εξηγήσει την ύπαρξη των δύο εκκρεμών ενώπιον των αιτούντων γαλλικών δικαστηρίων διαφορών και τα αντίστοιχα προδικαστικά ερωτήματα που έχουν υποβληθεί στο Δικαστήριο.

1. Παρατηρήσεις των διαδίκων

28. Η Επιτροπή, η Γαλλία και η Eco-Emballages υποστηρίζουν ότι ο νομικός ορισμός της συσκευασίας, σύμφωνα με το άρθρο 3, σημείο 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 94/62, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2004/12 και συμπληρώθηκε με την οδηγία 2013/2, περιλαμβάνει τους κυλίνδρους συσφίξεως. Αυτοί προστατεύουν το προϊόν εκ των έσω, κατά τη μεταφορά του και για τους σκοπούς της παρουσιάσεώς του στον καταναλωτή, επιτρέπουν τη διαφύλαξή του και την έκθεσή του προς πώληση καθώς επίσης τη μεταγενέστερη χρήση του, είναι δε μιας χρήσεως. Δεν ασκεί επιρροή το γεγονός ότι δεν έχουν τη μορφή εξωτερικού περιβλήματος, δεδομένης της ευρείας ερμηνείας στην οποία προβαίνει η οδηγία 94/62.

29. Επιπλέον, η Επιτροπή, η Γαλλία και η Eco-Emballages υποστηρίζουν ότι οι κύλινδροι συσφίξεως συνιστούν «συσκευασία προς πώληση ή πρωτογενή συσκευασία» κατά την έννοια του άρθρου 3, σημείο 1, δεύτερο εδάφιο, στοιχείο αʹ, της οδηγίας 94/62, διότι είναι σχεδιασμένα κατά τρόπο ώστε να συνθέτουν, μαζί με το προϊόν στο οποίο προσδίδουν σταθερότητα, μία μονάδα πωλήσεως προοριζόμενη για τον καταναλωτή ή τελικό χρήστη και δεν πωλούνται χωριστά.

30. Τέλος, οι κύλινδροι συσφίξεως δεν πληρούν τα τρία κριτήρια εξαιρέσεως από την έννοια της συσκευασίας κατά το άρθρο 3, σημείο 1, πρώτο εδάφιο, περίπτωση i, της οδηγίας 94/62, τα οποία εισήχθησαν με την οδηγία 2004/12. Δεν αποτελούν μέρος του περιελιγμένου ελαστικού υλικού που τους περιβάλλει, το οποίο πρέπει να διαχωρίζεται από τον κύλινδρο για τους σκοπούς της χρήσεώς του· ούτε είναι απαραίτητοι για να περιέχουν, υποστηρίζουν ή διαφυλάσσουν το προϊόν και, τέλος, δεν χρησιμοποιούνται ούτε καταναλώνονται ούτε διατίθενται ταυτόχρονα με το προϊόν που περιελίσσεται γύρω από αυτούς, αλλά απορρίπτονται μετά την πλήρη χρήση του προϊόντος, εν αντιθέσει με ό,τι συμβαίνει με τα φακελάκια τσαγιού, παραδείγματος χάριν.

31. Οι επιχειρήσεις που κατέθεσαν παρατηρήσεις τάσσονται κατά της θέσεως της Επιτροπής, της Γαλλίας και της Eco-Emballages. Κατά την άποψή τους, ο όρος «συσκευασία» παραπέμπει αναγκαστικά σε κάτι που, ακόμη και αν δεν περιβάλλει ένα προϊόν, είναι τουλάχιστον εξωτερικό. Ο κύλινδρος συσφίξεως δεν περιέχει το προϊόν (χαρτί υγείας, παραδείγματος χάριν) ούτε το προστατεύει, καθώς δεν πρόκειται για εξωτερικό περίβλημα, αλλά για εσωτερικό συστατικό.

32. Οι επιχειρήσεις αυτές φρονούν ότι οι κύλινδροι συσφίξεως δεν πληρούν τις προϋποθέσεις οι οποίες απαιτούνται, σύμφωνα με το άρθρο 3, σημείο 1, τρίτο εδάφιο, της οδηγίας 94/62, προκειμένου ένα αντικείμενο να θεωρηθεί συσκευασία. Δεν προορίζονται να περιέχουν ή να προστατεύουν το προϊόν, διότι δεν το περιβάλλουν, και δεν εξυπηρετούν στη διαφύλαξη ή μεταφορά του από τον παραγωγό στον καταναλωτή. Οι κύλινδροι συσφίξεως δεν διασφαλίζουν ούτε την παρουσίαση του προϊόντος, διότι δεν είναι δυνατή η επίθεση σε αυτούς των πληροφοριών που απευθύνονται στους καταναλωτές, πληροφορίες οι οποίες επικολλούνται στο περίβλημα και δεν μπορούν να τοποθετηθούν σε εσωτερικό στοιχείο του προϊόντος.

33. Οι επιχειρήσεις ισχυρίζονται επίσης ότι οι κύλινδροι συσφίξεως δεν εμπίπτουν στον ορισμό της «συσκευασίας προς πώληση», «ομαδοποιημένης συσκευασίας» ή «συσκευασίας μεταφοράς», διότι δεν είναι σχεδιασμένοι για να αποτελούν ενιαία μονάδα πωλήσεως, αλλά για να προσδίδουν απλώς σταθερότητα στο προϊόν· διότι δεν είναι κατάλληλοι για να περιέχουν ή να ομαδοποιούν διάφορα προϊόντα ούτε μπορούν να διαχωριστούν από αυτά χωρίς βλάβη της ποιότητας των τελευταίων· και διότι δεν διευκολύνουν τη μεταφορά των προϊόντων, καθώς ούτε τα περιέχουν ούτε τα περιβάλλουν.

34. Σε περίπτωση που οι κύλινδροι συσφίξεως μπορούσαν να χαρακτηριστούν συσκευασίες, οι επιχειρήσεις φρονούν ότι δεν θα πληρούσαν τις τρεις προϋποθέσεις που θέτει το άρθρο 3, σημείο 1, τρίτο εδάφιο, περίπτωση i, της οδηγίας 94/62. Ο κύλινδρος συσφίξεως αποτελεί μέρος του προϊόντος και ο καταναλωτής δεν μπορεί να τον αφαιρέσει χωρίς βλάβη του προϊόντος· είναι αναγκαίος καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής του προϊόντος για τους σκοπούς της καταναλώσεώς του· χρησιμοποιείται ταυτόχρονα με το περιελιγμένο γύρω από αυτό προϊόν και δεν μπορεί να διατεθεί έως την πλήρη κατανάλωση του προϊόντος.

2. Εκτίμηση

35. Κατ’ αρχάς, πρέπει να σημειωθεί ότι ο κατά το άρθρο 3, σημείο 1, της οδηγίας 94/62 ορισμός της συσκευασίας στερείται σαφήνειας. Η ασάφεια αυτή είναι ιδιαιτέρως ανησυχητική διότι πρόκειται για κρίσιμο στοιχείο όσον αφορά τον προσδιορισμό του εύρους των επιβαλλομένων από την οδηγία αυτή στα κράτη –και, εμμέσως στους φορείς του τομέα– νομικών υποχρεώσεων, οδηγία η οποία ως σκοπό έχει, ακριβώς, την εναρμόνιση των εθνικών μέτρων που αφορούν τη διαχείριση των συσκευασιών και των απορριμμάτων συσκευασίας ( 14 ).

36. Η έλλειψη σαφήνειας είχε ως συνέπεια, δέκα έτη μετά τη θέσπιση της οδηγίας 94/62, η οδηγία 2004/12 να επιχειρήσει να αποσαφηνίσει την έννοια της συσκευασίας διά της εισαγωγής τριών κριτηρίων και ενός παραρτήματος με «επεξηγηματικά παραδείγματα», εξουσιοδοτώντας ταυτοχρόνως την Επιτροπή να εξετάζει και, κατά περίπτωση, να αναθεωρεί τα παραδείγματα αυτά. Ανέθεσε ρητώς στην Επιτροπή το καθήκον να «εξετάζ[ει] κατά προτεραιότητα» ορισμένα αντικείμενα, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονταν τα σωληνάρια και οι κύλινδροι που περιβάλλονται από ελαστικό υλικό ( 15 ). Διαπιστώνεται, λοιπόν, ότι κατά το 2004 εξακολουθούσε να υφίσταται η ασάφεια όσον αφορά τον χαρακτηρισμό των αντικειμένων αυτών ως συσκευασιών, ασάφεια την οποία η Επιτροπή όφειλε να άρει προσφεύγοντας στην κανονιστική διαδικασία.

37. Ο κανονισμός (ΕΚ) 219/2009 ( 16 ) τροποποίησε τη μέθοδο που έπρεπε να ακολουθεί η Επιτροπή για την επιτέλεση του καθήκοντός της. Η αβεβαιότητα σε σχέση με τους κυλίνδρους συσφίξεως εξακολουθούσε να υφίσταται, καθώς η νέα διατύπωση του άρθρου 3, σημείο 1, τέταρτο εδάφιο, της οδηγίας 94/62 επιβεβαίωσε το καθήκον της Επιτροπής να αποφαίνεται επί των σωλήνων και κυλίνδρων, προσθέτοντας ότι, στο πλαίσιο του κανονιστικού της έργου, δεν μπορεί να τροποποιεί τα ουσιώδη στοιχεία της εν λόγω οδηγίας ( 17 ).

38. Το καθήκον αυτό επιτελέστηκε στην πράξη από την Επιτροπή με τη θέσπιση της οδηγίας 2013/2, η αιτιολογική σκέψη 2 (προπαρατεθείσα) ( 18 ) της οποίας επικαλείται λόγους ασφάλειας δικαίου και εναρμονίσεως κατά την ερμηνεία του όρου «συσκευασία» προκειμένου να δικαιολογήσει την αναφορά των κυλίνδρων συσφίξεως (μεταξύ άλλων αντικειμένων) ως «επεξηγηματικού παραδείγματος» των εν λόγω συσκευασιών ( 19 ).

39. Κατόπιν όλων αυτών των νομοθετικών τροποποιήσεων και περιπετειών ( 20 ), η κατά το άρθρο 3, σημείο 1, της οδηγίας 94/62 έννοια της συσκευασίας αποδόθηκε τόσο με θετικό όσο και με αρνητικό τρόπο. Όσον αφορά τα θετικά στοιχεία, ένα προϊόν, προκειμένου να χαρακτηριστεί ως συσκευασία, πρέπει να πληροί σωρευτικώς δύο προϋποθέσεις, στις οποίες αναφέρθηκε το Δικαστήριο με την απόφαση Plato Plastik Robert Frank ( 21 ), ήτοι: — Αφενός, σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο της ως άνω διατάξεως της οδηγίας 94/62, το προϊόν πρέπει να προορίζεται να χρησιμοποιείται για να περιέχει αγαθά και για την προστασία, τη διακίνηση, τη διάθεση και την παρουσίαση αγαθών, από τον παραγωγό μέχρι τον καταναλωτή ή τον χρήστη. Με το δεύτερο εδάφιο της αυτής διατάξεως, διευκρινίζεται ότι πρέπει να θεωρούνται ως συσκευασίες όλα τα είδη «μιας χρήσεως» που χρησιμοποιούνται για τον ίδιο σκοπό. — Αφετέρου, το προϊόν πρέπει να εμπίπτει σε μια από τις τρεις κατηγορίες συσκευασιών, οι οποίες απαριθμούνται και ορίζονται με το άρθρο 3, σημείο 1, δεύτερο εδάφιο, στοιχεία αʹ έως γʹ, της οδηγίας 94/62, ήτοι στη συσκευασία προς πώληση, στην ομαδοποιημένη συσκευασία και στη συσκευασία μεταφοράς.

40. Παρά τις ενστάσεις που εξέθεσα προηγουμένως, οι οποίες εδράζονται στην ορθή χρήση της γλώσσας και την κοινή λογική, δεν έχω άλλη επιλογή από το να δεχτώ ότι οι κύλινδροι συσφίξεως πληρούν την πρώτη προϋπόθεση η οποία, βάσει της οδηγίας 94/62, απαιτείται για τον χαρακτηρισμό τους ως συσκευασιών. Ο ερμηνευτής δεν μπορεί να θέσει υπό αμφισβήτηση, ή να παραβλέψει, τους κανόνες όταν δεν είναι της αρεσκείας του ή όταν είναι πλημμελείς από γλωσσικής απόψεως, αλλά οφείλει να τους εφαρμόσει παρά την ενδεχόμενη διαφωνία του.

41. Το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι οι δυνατές λειτουργίες της συσκευασίας δεν απαριθμούνται σωρευτικώς στο άρθρο 3, σημείο 1, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 94/62, και, ως εκ τούτου, δεν είναι αναγκαίο οι κύλινδροι συσφίξεως να προορίζονται, ταυτόχρονα, «για να περιέχ[ουν] αγαθά και για την προστασία, τη διακίνηση, τη διάθεση και την παρουσίαση αγαθών», αρκεί, απλώς, να επιτελούν μία μόνον από τις λειτουργίες αυτές ( 22 ). Με άλλα λόγια, η διάταξη αυτή δεν χαρακτηρίζει ως συσκευασίες μόνον τα περιτυλίγματα, τα εξωτερικά καλύμματα ή τα δοχεία με τα οποία πωλούνται τα προϊόντα, όπως εκ πρώτης όψεως θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί.

42. Δεν μπορεί να αμφισβητηθεί, κατά την άποψή μου, η ορθότητα της θέσεως της Επιτροπής, της Γαλλίας και της Eco-Emballages ότι οι κύλινδροι συσφίξεως «προστατεύουν» εκ των έσω τα εμπορεύματα που περιελίσσονται γύρω από αυτούς. Η προστασία αυτή προσδίδει σταθερότητα στο προϊόν κατά τη μεταφορά του και κατά την έκθεσή του προς πώληση στον καταναλωτή, καθώς επιτρέπει την κυλινδρική παρουσίασή του. Επιπλέον, ο κύλινδρος συσφίξεως διευκολύνει τη μεταγενέστερη χρήση του προϊόντος από τον καταναλωτή.

43. Ένας κύλινδρος συσφίξεως συμβάλλει επιπλέον στην «παρουσίαση» του προϊόντος στον καταναλωτή. Σε αντίθεση προς την άποψη των εταιριών εμπορίας, η παρουσίαση δεν πραγματοποιείται μόνο με τις γραπτές πληροφορίες που επιτίθενται στα περιτυλίγματα ή τα δοχεία των εμπορευμάτων. Ο κύλινδρος συσφίξεως επιτρέπει την ενδεδειγμένη «παρουσίαση» στον καταναλωτή, παραδείγματος χάριν, ενός ρόλου χαρτιού υγείας, αλουμινόχαρτου ή χαρτιού κουζίνας για τους σκοπούς της πωλήσεώς του.

44. Τέλος, οι κύλινδροι συσφίξεως αποτελούν στοιχείο που απορρίπτεται, προκαλεί απορρίμματα και πρέπει να ανακυκλώνεται. Οι κύλινδροι συσφίξεως δεν καταναλώνονται ταυτόχρονα με το προϊόν που τους περιβάλλει, αλλά απελευθερώνονται όταν αυτό έχει χρησιμοποιηθεί πλήρως.

45. Ο ευρύς ορισμός της έννοιας της συσκευασίας στην οδηγία 94/62 επιτρέπει, συνεπώς, την ένταξη σε αυτήν των κυλίνδρων συσφίξεως, συμφώνως προς τη νομολογία του Δικαστηρίου που καθιερώθηκε με την απόφαση Plato Plastik Robert Frank, δυνάμει της οποίας έγινε δεκτό ότι οι πλαστικές σακούλες με χειρολαβή, οι οποίες παραδίδονται σε πελάτη εντός καταστήματος δωρεάν ή έναντι αντιτίμου, αποτελούν επίσης συσκευασίες ( 23 ).

46. Η απάντηση ενδεχομένως να πρέπει να αναζητηθεί στον σκοπό της οδηγίας 94/62, ο οποίος συνίσταται στην πρόληψη και μείωση των επιπτώσεων των συσκευασιών και των απορριμμάτων συσκευασίας, διασφαλίζοντας με τον τρόπο αυτόν υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος ( 24 ). Συγκεκριμένα, για τον λόγο αυτόν η οδηγία υποχρεώνει τα κράτη μέλη να εγκαθιδρύσουν ένα σύστημα που να διευκολύνει τη συλλογή και την ανάκτησή τους, αναγνωρίζοντάς τους, ωστόσο, ορισμένο περιθώριο χειρισμών κατά τη διάρθρωσή του ( 25 ). Εφόσον, σύμφωνα με την πέμπτη αιτιολογική σκέψη και το άρθρο 2, παράγραφος 1 ( 26 ), της οδηγίας 94/62, η εν λόγω οδηγία εφαρμόζεται με ευρύ τρόπο σε όλες τις συσκευασίες που πωλούνται εντός της Κοινότητας, τυχόν περιοριστική ερμηνεία της έννοια της συσκευασίας, κατά την οποία δεν θα ενέπιπταν σε αυτήν οι κύλινδροι συσφίξεως, θα προσέκρουε στον σκοπό αυτόν.

47. Επομένως, τα τελεολογικά και συστηματικά κριτήρια ερμηνείας συνηγορούν υπέρ του νοήματος αυτού του άρθρου 3, σημείο 1, της οδηγίας 94/62. Λαμβανομένης υπόψη της γενικευμένης χρήσεως των κυλίνδρων συσφίξεως σε προϊόντα ευρείας οικιακής καταναλώσεως, η μη αποδοχή τους ως συσκευασιών θα είχε ως συνέπεια τα απορρίμματα που παράγουν να μην ανακυκλώνονται, προς βλάβη του περιβαλλοντικού σκοπού επί του οποίου εδράζεται η οδηγία 94/62.

48. Η ανάλυση της δεύτερης προϋποθέσεως (θετικής) που πρέπει να πληρούν οι συσκευασίες κατά την οδηγία 94/62 δεν απαιτεί εκτεταμένη επιχειρηματολογία. Πράγματι, μεταξύ των τριών απαριθμουμένων και οριζομένων στο άρθρο 3, σημείο 1, δεύτερο εδάφιο, στοιχεία αʹ έως γʹ, της εν λόγω οδηγίας κατηγοριών (συσκευασίας προς πώληση, ομαδοποιημένης συσκευασίας και συσκευασίας μεταφοράς), οι κύλινδροι συσφίξεως εντάσσονται στην πρώτη, καθώς είναι σχεδιασμένοι κατά τρόπο που να «αποτελ[ούν], στο σημείο αγοράς, χωριστή μονάδα προς πώληση στον τελικό χρήστη ή καταναλωτή» του προϊόντος. Ο σωλήνας που περιβάλλεται από το χαρτί υγείας πωλείται στον καταναλωτή ενιαίως με τον ρόλο χαρτιού, χωρίς να μπορεί να υφίσταται ανεξάρτητα από αυτόν και χωρίς να μπορεί διαχωριστεί από αυτόν κατά τη στιγμή της πωλήσεως.

49. Παράλληλα με τα θετικά αυτά χαρακτηριστικά, η οριοθέτηση της έννοιας της συσκευασίας, σύμφωνα με το άρθρο 3, σημείο 1, της οδηγίας 94/62, πραγματοποιείται με αρνητικό τρόπο. Προς τον σκοπό αυτόν, η οδηγία 2004/12 προέβη σε νέα διατύπωση του άρθρου 3, σημείο 1, τρίτο εδάφιο, της οδηγίας 94/62, κατά τρόπο ώστε ο ορισμός της «συσκευασίας» να βασίζεται, επιπλέον, σε τρία πρόσθετα «κριτήρια» που περιλαμβάνονται στις περιπτώσεις i έως iii, επεξηγηματικά παραδείγματα της εφαρμογής των οποίων είναι τα απαριθμούμενα στο παράρτημα Ι αντικείμενα.

50. Όσον αφορά την υπό κρίση υπόθεση, εφαρμογή έχει το κριτήριο της περιπτώσεως i, με αποτέλεσμα ένα προϊόν που ανταποκρίνεται στον ορισμό της συσκευασίας της οδηγίας 94/62 να μη θεωρείται ως τέτοιο εάν πληροί, σωρευτικώς, τις ακόλουθες τρεις προϋποθέσεις εξαιρέσεως: — αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του προϊόντος που συνοδεύει· — είναι αναγκαίο για να περιέχει, υποστηρίζει ή διαφυλάσσει το προϊόν αυτό σε όλη τη διάρκεια της ζωής του, και — προορίζεται να χρησιμοποιηθεί, να καταναλωθεί ή να διατεθεί από κοινού με το προϊόν που συνοδεύει.

51. Κατά την άποψή μου, οι κύλινδροι συσφίξεως δεν πληρούν την πρώτη εκ των τριών (αρνητικών) προϋποθέσεων προκειμένου να τύχουν της εξαιρέσεως. Συγκεκριμένα, δεν αποτελούν «αναπόσπαστο μέρος» του προϊόντος στο οποίο προσδίδουν σταθερότητα, καθώς το περιελιγμένο υλικό που τους περιβάλλει διαχωρίζεται από τον κύλινδρο συσφίξεως προκειμένου να χρησιμοποιηθεί. Ένας ρόλος μεμβράνης κουζίνας, παραδείγματος χάριν, περιέχει τη μεμβράνη για την προστασία των τροφίμων, όμως ο κεντρικός κύλινδρος συσφίξεως δεν επιτελεί, αυτοτελώς, τη λειτουργία αυτή και δεν συνθέτει το εν λόγω προϊόν, μολονότι η απελευθέρωσή του τελεί εν αναμονή της πλήρους καταναλώσεως του προϊόντος.

52. Οι κύλινδροι συσφίξεως πληρούν, αντιθέτως, τη δεύτερη προϋπόθεση, καθώς είναι απαραίτητοι για να «υποστηρίζουν» το προϊόν κατά τη διάρκεια της ζωής του, με αποτέλεσμα εφόσον αποσυρθούν πριν από την πλήρη κατανάλωση, το εν λόγω προϊόν να καταστραφεί ή να καταστεί δυσχερής ή αδύνατη η χρήση του.

53. Οι κύλινδροι συσφίξεως δεν πληρούν ούτε την τρίτη προϋπόθεση, καθώς δεν «προορίζονται να χρησιμοποιηθούν, να καταναλωθούν ή να διατεθούν από κοινού» με το προϊόν το οποίο περιελίσσεται γύρω από αυτούς. Το σωληνάριο γύρω από το οποίο τυλίγεται το χαρτί κουζίνας δεν καταναλώνεται ούτε χρησιμοποιείται ταυτόχρονα με τα φύλλα χαρτιού που χρησιμοποιούνται. Όταν το χαρτί καταναλώνεται, το κεντρικό σωληνάριο εξακολουθεί να υφίσταται και συνιστά απόρριμμα το οποίο πρέπει να ανακυκλωθεί, εκτός και αν έχει παραχθεί από βιοδιασπώμενο υλικό. Η διαφορά είναι σαφής με αντικείμενα όπως τα φακελάκια τσαγιού, κάψουλες καφέ ή τα διαλυτά σακουλάκια απορρυπαντικών, η χρήση, κατανάλωση και διάθεση των οποίων πραγματοποιείται ταυτόχρονα με το προϊόν το οποίο περιέχεται σε αυτά ( 27 ).

54. Εφόσον οι κύλινδροι συσφίξεως δεν πληρούν, επομένως, σωρευτικώς τις τρεις προϋποθέσεις εξαιρέσεως που προβλέπονται στο άρθρο 3, σημείο 1, τρίτο εδάφιο, περίπτωση i, της οδηγίας 94/62, η αρχική θεώρησή τους ως συσκευασιών, συναχθείσα εκ του παρατιθέμενου στο ίδιο άρθρο ορισμού, επαληθεύεται. Ο νομοθέτης της Ένωσης επιβεβαίωσε την ερμηνεία αυτή θεσπίζοντας την οδηγία 2013/2, η οποία τροποποίησε το παράρτημα Ι της οδηγίας 94/62 και περιέλαβε τους κυλίνδρους συσφίξεως στα επεξηγηματικά παραδείγματα των συσκευασιών προς πώληση, υπό τους προεκτεθέντες όρους ( 28 ).

55. Εφόσον το Δικαστήριο κάνει δεκτή την προσέγγιση αυτή του άρθρου 3, σημείο 1, της οδηγίας 94/62, πρέπει να προσδιορίσει, όπως έχουν αιτηθεί οι οικείες επιχειρήσεις, το χρονικό σημείο από το οποίο πρέπει τα εθνικά δικαστήρια να λάβουν υπόψη την ερμηνεία του. Όπως επισήμανα προηγουμένως, το χρονικό στοιχείο είναι καθοριστικό προκειμένου να προσδιοριστεί η ημερομηνία από την οποία η Eco-Emballages μπορεί να αξιώσει από τις επιχειρήσεις που εμπορεύονται αυτού του είδους τα προϊόντα (με τις οποίες συνδέεται συμβατικώς) την καταβολή των εισφορών που οφείλονται για την ανακύκλωση των κυλίνδρων συσφίξεως. Η διαμάχη ως προς το σημείο αυτό ήταν ιδιαιτέρως έντονη στο πλαίσιο της κύριας δίκης, ενώ το ίδιο το Δικαστήριο κάλεσε τους διαδίκους να αποφανθούν σχετικώς κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, όπως και έγινε.

56. Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η ερμηνεία που δίδει το Δικαστήριο σε κανόνα του δικαίου της Ένωσης, κατά την άσκηση της αρμοδιότητας που του παρέχει το άρθρο 267 ΣΛΕΕ, διαφωτίζει και διευκρινίζει τη σημασία και το περιεχόμενο του κανόνα αυτού, όπως πρέπει ή θα έπρεπε να νοείται και να εφαρμόζεται από τότε που τέθηκε σε ισχύ. Εκ του ανωτέρω προκύπτει ότι ο ούτως ερμηνευθείς κανόνας μπορεί και πρέπει να εφαρμόζεται από τα δικαστήρια ακόμη και επί εννόμων σχέσεων που γεννήθηκαν και συστάθηκαν πριν από την έκδοση της αποφάσεως επί της αιτήσεως ερμηνείας, εφόσον συντρέχουν, κατά τα λοιπά, οι προϋποθέσεις που επιτρέπουν να αχθεί ενώπιον των αρμοδίων δικαστηρίων η σχετική με την εφαρμογή του εν λόγω κανόνα διαφορά ( 29 ).

57. Μόνον εντελώς κατ’ εξαίρεση μπορεί το Δικαστήριο, κατ’ εφαρμογήν της συμφυούς με την έννομη τάξη της Ένωσης γενικής αρχής της ασφάλειας δικαίου, να αποφασίσει τον περιορισμό της δυνατότητας την οποία έχει κάθε ενδιαφερόμενος να επικαλεσθεί διάταξη την οποία έχει ερμηνεύσει το Δικαστήριο, προκειμένου να αμφισβητήσει έννομες σχέσεις που έχουν καλοπίστως συναφθεί. Για να αποφασισθεί ένας τέτοιος περιορισμός, είναι αναγκαία η συνδρομή δύο βασικών κριτηρίων και συγκεκριμένα της καλής πίστεως των ενδιαφερομένων και του κινδύνου σημαντικών διαταραχών. Το Δικαστήριο κατέφευγε στη λύση αυτή, όταν υπήρχε κίνδυνος σοβαρών οικονομικών συνεπειών οφειλομένων, ιδίως, στον μεγάλο αριθμό των εννόμων σχέσεων που είχαν συσταθεί καλοπίστως βάσει ρυθμίσεως η οποία εθεωρείτο νομίμως ισχύουσα και εφόσον προέκυπτε ότι οι ιδιώτες και οι εθνικές αρχές είχαν παρακινηθεί σε συμπεριφορά αντιβαίνουσα στο δίκαιο της Ένωσης λόγω αντικειμενικής και σοβαρής αβεβαιότητας ως προς το περιεχόμενο των διατάξεων του δικαίου της Ένωσης, αβεβαιότητας στη δημιουργία της οποίας είχε ενδεχομένως συμβάλει η συμπεριφορά άλλων κρατών μελών ή της Επιτροπής ( 30 ).

58. Εάν εφαρμοστεί ο γενικός κανόνας περί ex tunc αποτελεσμάτων των εκδιδόμενων επί ερμηνευτικών προδικαστικών ερωτημάτων αποφάσεων του Δικαστηρίου, οι κύλινδροι συσφίξεως θα έπρεπε να θεωρηθούν ως συσκευασίες, κατά την έννοια της οδηγίας 94/62: α) είτε από τη λήξη της προθεσμίας που τάχθηκε στα κράτη μέλη για τη μεταφορά της οδηγίας αυτής στο εσωτερικό δίκαιό τους (ήτοι, από τις 30 Ιουνίου 1996), β) είτε από τη θέση σε ισχύ του εθνικού κανόνα μεταφοράς, εάν αυτός θεσπίστηκε αργότερα, εφόσον πρόκειται για διαφορά μεταξύ ιδιωτών.

59. Φρονώ, ωστόσο, ότι υφίστανται λόγοι που υπαγορεύουν στο Δικαστήριο να περιορίσει τα διαχρονικά αποτελέσματα της αποφάσεώς του. Αφενός, οι οικονομικές επιπτώσεις ( 31 ) της αποφάσεως, η οποία θα επηρεάσει έννομες σχέσεις που έχουν συναφθεί, κατ’ αρχήν, καλοπίστως. Ορισμένες εκ των εμπλεκομένων επιχειρήσεων ισχυρίστηκαν επιπλέον, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, ότι η αβεβαιότητα σχετικά με τον χαρακτηρισμό των κυλίνδρων συσφίξεως (σε συνδυασμό με το γεγονός ότι, στη Γαλλία, οι διάφορες αρχές δεν είχαν αποφανθεί με ενιαίο τρόπο) είχε ως συνέπεια να μην καταβάλλονται οι εισφορές στους οργανισμούς οικολογικής διαχειρίσεως, όπως είναι η Eco-Emballages, και, προφανώς, να μην μετακυλίονται στους καταναλωτές. Εάν έπρεπε να καταβληθούν τώρα, αναδρομικώς, οι επιχειρήσεις που εμπορεύονται προϊόντα οικιακής χρήσεως με κυλίνδρους συσφίξεως δεν θα είχαν πλέον τη δυνατότητα να μετακυλίσουν αυτό το οικονομικό βάρος στους τελικούς καταναλωτές (νόμιμη μετακύλιση) και θα ήταν υποχρεωμένες να το επωμιστούν στο σύνολό του ( 32 ).

60. Αφετέρου, καθοριστικής σημασίας παράγοντας ήταν ότι τα ίδια τα θεσμικά όργανα της Ένωσης συνέβαλαν με τη συμπεριφορά τους, ενόσω διαρκούσε η νομοθετική ασάφεια, στη δημιουργία αβεβαιότητας σε σχέση με τον χαρακτηρισμό των κυλίνδρων συσφίξεως ως συσκευασιών.

61. Η οδηγία 2004/12 θεσπίστηκε, μεταξύ άλλων, προκειμένου να διασαφηνιστεί η έννοια της κατά το άρθρο 3, σημείο 1, πρώτο και δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας 94/62 συσκευασίας. Η αβεβαιότητα, ωστόσο, δεν ήρθη. Έτι περαιτέρω, αναγνωρίστηκε ότι υφίσταντο ορισμένα αντικείμενα ο χαρακτηρισμός των οποίων ως συσκευασιών ήταν ακόμη υπό αμφισβήτηση, μεταξύ άλλων, τα «σωληνάρια και κύλινδροι που περιβάλλονται από ελαστικό υλικό» ( 33 ). Αντί να επιλυθεί, οριστικώς, το ζήτημα σχετικά με τον νομικό χαρακτηρισμό των συγκεκριμένων αυτών αντικειμένων (κάτι για το οποίο θα αρκούσε η ένταξή τους στο παράρτημα Ι), προκρίθηκε η ανάθεση στην Επιτροπή του έργου της αναθεωρήσεως των επεξηγηματικών παραδειγμάτων συσκευασίας, κατ’ εφαρμογήν της κανονιστικής διαδικασίας με έλεγχο (άρθρο 21, παράγραφος 3, της οδηγίας 94/62).

62. Η Επιτροπή δεν είχε εκπληρώσει το καθήκον αυτό έως την έκδοση της οδηγίας 2013/2 στην οποία παρέθεσε, ρητώς πλέον, τους κυλίνδρους συσφίξεως ως επεξηγηματικά παραδείγματα συσκευασίας, αφού είχε προηγουμένως παραδεχτεί ότι παραμένει «ασαφής η διαχωριστική γραμμή μεταξύ του τι αποτελεί συσκευασία και τι όχι». Επιπλέον, η οδηγία 2013/2 καταρτίστηκε υπό τις ιδιαίτερες περιστάσεις στις οποίες αναφέρθηκα προηγουμένως (μη έκδοση γνωμοδοτήσεως από την επιτροπή, έλλειψη αποφάνσεως του Συμβούλιου εντός της δίμηνης προθεσμίας που προβλέπεται στο άρθρο 5α της αποφάσεως 1999/468) ( 34 ).

63. Στο πλαίσιο αυτό της «συνειδητής σιωπής» των νομοθετών της Ένωσης όσον αφορά τον χαρακτηρισμό των κυλίνδρων συσφίξεως ως συσκευασίας, εκτιμώ ότι το Δικαστήριο πρέπει να περιορίσει τα διαχρονικά αποτελέσματα της αποφάσεώς του. Προτείνω να ανατρέξουν στην 1η Οκτωβρίου 2013, ήτοι την επομένη της λήξεως της ταχθείσας από την οδηγία 2013/2 προθεσμίας για τη μεταφορά της στα δίκαια των κρατών μελών. Μόνον κατά τον χρόνο αυτόν (το γαλλικό κράτος είχε ήδη θεσπίσει την υπουργική απόφαση της 6ης Αυγούστου 2013, με την οποία μεταφερόταν η εν λόγω οδηγία στην έννομη τάξη του) είχαν αρθεί οι αμφιβολίες σχετικά με τον χαρακτηρισμό των κυλίνδρων συσφίξεως.

Προδικαστικό ερώτημα περί εκτιμήσεως του κύρους: είναι η οδηγία 2013/2 συμβατή με την οδηγία 94/62;

64. Εάν το Δικαστήριο απαντήσει καταφατικά στο προδικαστικό ερώτημα του Tribunal de commerce de Paris (δικαστηρίου εμπορικών διαφορών του Παρισιού), ήτοι, εάν κρίνει ότι οι κύλινδροι συσφίξεως αποτελούν συσκευασία κατά την οδηγία 2013/2, παρέλκει η απάντηση στο προδικαστικό ερώτημα του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας). Το τελευταίο υποβλήθηκε μόνο για την περίπτωση που το Δικαστήριο δώσει αρνητική απάντηση στο πρώτο ερώτημα. Σκοπεύω, ωστόσο, να το αναλύσω συνοπτικώς, σημειώνοντας εκ προοιμίου ότι δεν διακρίνω κανέναν λόγο για την κήρυξη της οδηγίας 2013/2 ως ανίσχυρης.

65. Το Conseil d’État (Συμβούλιο της Επικρατείας) ερωτά το Δικαστήριο εάν η οδηγία 2013/2, περιλαμβάνοντας τους κυλίνδρους συσφίξεως μεταξύ των παραδειγμάτων συσκευασίας, τήρησε την έννοια της συσκευασίας όπως αυτή ορίζεται από την οδηγία 94/62. Ζητεί, επίσης, να διευκρινιστεί εάν η Επιτροπή υπερέβη τα όρια της εξουσιοδοτήσεως που της είχε παρασχεθεί στο πλαίσιο των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων της.

66. Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η θέσπιση των ουσιωδών κανόνων κάθε ρυθμιζόμενου θέματος ανήκει αποκλειστικώς στην αρμοδιότητα του νομοθέτη της Ένωσης, ο οποίος πρέπει να τους ενσωματώνει στο σώμα του βασικού νομοθετήματος. Οι διατάξεις που θεσπίζουν τα ουσιώδη στοιχεία ορισμένου βασικού νομοθετήματος, του οποίου η έκδοση προϋποθέτει πολιτικές επιλογές που εμπίπτουν στην αποκλειστική ευθύνη του νομοθέτη της Ένωσης, δεν μπορούν να αποτελούν αντικείμενο εξουσιοδοτήσεως ή εκτελεστικών πράξεων ( 35 ). Οι πράξεις αυτές δεν επιτρέπεται να τροποποιούν τα ουσιώδη στοιχεία ορισμένου βασικού νομοθετήματος ούτε να το συμπληρώνουν με νέα ουσιώδη στοιχεία ( 36 ).

67. Επίσης, το Δικαστήριο έχει διασαφηνίσει ότι ο εντοπισμός των «ουσιωδών» στοιχείων ορισμένου ρυθμιζόμενου θέματος πρέπει να στηρίζεται σε αντικειμενικούς παράγοντες δυνάμενους να αποτελέσουν αντικείμενο δικαστικού ελέγχου και επιβάλλει να λαμβάνονται υπόψη τα χαρακτηριστικά και οι ιδιαιτερότητες του ρυθμιζόμενου θέματος ( 37 ).

68. Η εκτελεστική οδηγία 2013/2 θεσπίστηκε από την Επιτροπή βάσει της εξουσίας που της παρέσχε το άρθρο 3, σημείο 1, in fine, της οδηγίας 94/62, όπως προβλέφθηκε με την οδηγία 2004/12 και τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 219/2009. Εφόσον η Επιτροπή μπορούσε, σύμφωνα με την εξουσιοδότηση αυτή, να θεσπίζει «μέτρα που αφορούν την τροποποίηση μη ουσιωδών στοιχείων» της οδηγίας, φρονώ ότι τα όρια αυτά τηρήθηκαν εν προκειμένω. Περιλαμβάνοντας, με την οδηγία 2013/2, τους κυλίνδρους συσφίξεως μεταξύ των παραδειγμάτων συσκευασίας του παραρτήματος Ι της οδηγίας 94/62, η Επιτροπή δεν υπερέβη, κατά την άποψή μου, τις εξουσίες που της είχαν απονεμηθεί δυνάμει του βασικού νομοθετήματος, αλλά ενήργησε εντός του πλαισίου εξουσιών που της είχαν παράσχει οι νομοθέτες της Ένωσης.

69. Από ουσιαστικής απόψεως, η συμπερίληψη των κυλίνδρων συσφίξεως μεταξύ των παραδειγμάτων συσκευασίας δεν τροποποιεί κανένα ουσιώδες στοιχείο του βασικού νομοθετήματος. Πιο συγκεκριμένα, δεν μεταβάλλει την έννοια της συσκευασίας, όπως αυτή ορίζεται στην οδηγία 94/62, η οποία συμπληρώθηκε με την οδηγία 2004/12. Με την οδηγία 2013/2, η Επιτροπή εκπλήρωσε τη ρητή εντολή των νομοθετών της Ένωσης, οι οποίοι της είχαν αναθέσει το καθήκον να προσθέτει στο παράρτημα Ι άλλα παραδείγματα συσκευασίας, προς άρση τυχόν αμφιβολιών των οικονομικών φορέων και των κρατών μελών.

70. Από τυπικής απόψεως, η συμπερίληψη των κυλίνδρων συσφίξεως στο παράρτημα Ι της οδηγίας 94/62 πραγματοποιήθηκε σύμφωνα με τη διαδικασία που προέβλεπαν ρητώς, για τον σκοπό αυτό, τα νομοθετήματα βάσεως. Συγκεκριμένα, το άρθρο 21, παράγραφος 3, της οδηγίας 94/62 προέβλεπε την εφαρμογή της κανονιστικής διαδικασίας με έλεγχο, η οποία διείπετο από την απόφαση 1999/468, όπως η τελευταία είχε τροποποιηθεί με την απόφαση 2006/512/ΕΚ ( 38 ) και τον κανονισμό 219/2009, ο οποίος ήταν προσωρινά σε ισχύ κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 12 του κανονισμού (ΕΕ) 182/2011 ( 39 ), δυνάμει του οποίου καταργήθηκε η απόφαση 1999/468. Δεδομένου ότι η οδηγία 2013/2 θεσπίστηκε σύμφωνα με τη κανονιστική διαδικασία με έλεγχο, οι νομοθέτες της Ένωσης (Κοινοβούλιο και Συμβούλιο) και η κανονιστική επιτροπή είχαν τη δυνατότητα να αντιταχθούν στο προταθέν περιεχόμενο, όπερ δεν έπραξαν.

71. Ως εκ τούτου, εκτιμώ ότι δεν υφίσταται κανένας λόγος για την κήρυξη της οδηγίας 2013/2 ως ανίσχυρης.

IV – Πρόταση

72. Κατόπιν των ανωτέρω σκέψεων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλαν το Tribunal de commerce de Paris (δικαστήριο εμπορικών διαφορών του Παρισιού, Γαλλία) και το Conseil d’État (Συμβούλιο της Επικρατείας, Γαλλία) ως εξής: «1) Η έννοια της συσκευασίας όπως ορίζεται στο άρθρο 3, σημείο 1, της οδηγίας 94/62/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1994, για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2004/12/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Φεβρουαρίου 2004, περιλαμβάνει τους κυλίνδρους συσφίξεως (ρόλους, σωλήνες και κυλίνδρους) που περιβάλλονται από περιελιγμένο υλικό το οποίο πωλείται στους καταναλωτές. 2) Περιλαμβάνοντας τους κυλίνδρους συσφίξεως μεταξύ των επεξηγηματικών παραδειγμάτων συσκευασίας, η οδηγία 2013/2/ΕΕ της Επιτροπής, της 7ης Φεβρουαρίου 2013, για την τροποποίηση του παραρτήματος I της οδηγίας 94/62, δεν υπερέβη τα όρια της εξουσιοδοτήσεως που η Επιτροπή έχει βάσει των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων της. 3) Τα διαχρονικά αποτελέσματα της εκδοθησόμενης αποφάσεως πρέπει να περιοριστούν και να ανατρέξουν στην 1η Οκτωβρίου 2013, ήτοι την επομένη της λήξεως της ταχθείσας από την οδηγία 2013/2 προθεσμίας για τη μεταφορά της στα δίκαια των κρατών μελών.»

( 1 ) Γλώσσα του πρωτοτύπου: η ισπανική.

( 2 ) Eu Law Radar. Monitoring References to the Court of Justice of the European Union. Διαθέσιμο στην ιστοσελίδα http://eulawradar.com/case-c-53015-melitta-france-card-core-hardcore-packaging-law.

( 3 ) Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 20ής Δεκεμβρίου 1994, για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας (ΕΕ 1994, L 365, σ. 10).

( 4 ) Το λεξικό της Real Academia Española [Βασιλικής Ισπανικής Ακαδημίας] περιέχει το λήμμα «mandril», όχι όμως με την έννοια που χρησιμοποιείται στη βιομηχανία και η οποία ενδιαφέρει εν προκειμένω. Η βιομηχανία χρησιμοποιεί τον γενικό όρο «κύλινδρος συσφίξεως» κατά την αναφορά της στους σωλήνες, ρόλους, κυλίνδρους ή σωληνάκια που περιβάλλονται από προϊόντα διατιθέμενα προς πώληση.

( 5 ) Υφίσταται μεγάλος αριθμός αντικειμένων προς πώληση στους καταναλωτές στα οποία οι παραγωγοί ενσωματώνουν κυλίνδρους προκειμένου να τους προσδώσουν σταθερότητα και να διευκολύνουν τη χρήση τους: χαρτί υγείας, χαρτί κουζίνας, πλαστική μεμβράνη τροφίμων, αλουμινόχαρτο για χρήση σε τρόφιμα, λαδόκολλα, καρούλια νήματος για ράψιμο ή πλέξιμο, πετονιά, κουβάρι νήματος κουζίνας, εύκαμπτο μεταλλικό σύρμα για οικιακή χρήση, ρόλοι με αυτοκόλλητες μεμβράνες, ηλεκτρικά καλώδια, τεφλόν, χάλκινο σύρμα, κολλητικές ταινίες παντός τύπου, κ.λπ.

( 6 ) Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Φεβρουαρίου 2004, που τροποποιεί την οδηγία 94/62/ΕΚ για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας (ΕΕ 2004, L 47, σ. 26).

( 7 ) Οδηγία της 7ης Φεβρουαρίου 2013, για την τροποποίηση του παραρτήματος I της οδηγίας 94/62/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου για τις συσκευασίες και τα απορρίμματα συσκευασίας (ΕΕ 2013, L 37, σ. 10).

( 8 ) ΕΕ 1999, L 184, σ. 23.

( 9 ) Arrêté du 6 août 2013 modifiant l'arrêté du 7 février 2012 relatif aux exemples d’application des critères précisant la notion d'«emballage» définis à l’article R. 543‑43 du code de l'environnement (JORF αριθ. 198, της 27ης Αυγούστου 2013, σ. 14487).

( 10 ) Η Eco-Emballages είναι ιδιωτικός μη κερδοσκοπικός οργανισμός οικολογικής διαχειρίσεως ο οποίος δραστηριοποιείται στην ανακύκλωση απορριμμάτων συσκευασιών οικιακών προϊόντων στη Γαλλία από το 1993, βάσει σχετικής κυβερνητικής άδειας. Συνάπτει συμβάσεις προσχωρήσεως με τους παραγωγούς που χρησιμοποιούν συσκευασίες οικιακής χρήσεως για την εμπορία των προϊόντων τους και εισπράττει τις χρηματικές εισφορές που οι τελευταίοι οφείλουν να καταβάλλουν για την ανακύκλωση των συσκευασιών αυτών. Η Eco-Emballages αποδίδει τα εισπραττόμενα ποσά στους τοπικούς φορείς που διαχειρίζονται τη συλλογή, διαλογή και επεξεργασία των συσκευασιών, προς κάλυψη μέρους των εξόδων τους.

( 11 ) Η Eco-Emballages προέβαλε, προς στήριξη της ένδικης αξιώσεώς της, ότι οι κύλινδροι συσφίξεως εμπίπτουν στον κατά το άρθρο R. 543‑43 του Κώδικα Περιβάλλοντος ορισμό της συσκευασίας. Βλ. σημείο 9 ανωτέρω.

( 12 ) Διατάξεις της 7ης Ιουλίου 2014, Cofresco Frischhalteprodukte κατά Επιτροπής (T‑223/13, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2014:635)· Melitta France κατά Επιτροπής (T‑224/13, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2014:636)· Group’Hygiène κατά Επιτροπής (T‑202/13, EU:T:2014:664)· Wepa Lille κατά Επιτροπής (T‑231/13, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2014:640)· SCA Hygiène Products κατά Επιτροπής (T‑232/13, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2014:632)· Paul Hartmann κατά Επιτροπής (T‑233/13, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2014:641)· Lucart France κατά Επιτροπής (T‑234/13, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2014:633)· Gopack κατά Επιτροπής (T‑235/13, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2014:637)· CMC France κατά Επιτροπής (T‑236/13, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2014:638)· SCA Tissue France κατά Επιτροπής (T‑237/13, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2014:634)· Delipapier κατά Επιτροπής (T‑238/13, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2014:643)· ICT κατά Επιτροπής (T‑243/13, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2014:639), και Industrie Cartarie Tronchetti Ibérica κατά Επιτροπής (T‑244/13, μη δημοσιευθείσα, EU:T:2014:644).

( 13 ) Ο νομοθέτης έχει λησμονήσει τον αποδιδόμενο στον Iavolenus παλαιό αφορισμό του ρωμαϊκού δικαίου: «omnis definitio in iure civili periculosa est: parum est enim, ut non subverti posset» («κάθε νομικός ορισμός είναι επικίνδυνος διότι είναι αμφίβολο εάν θα διατηρηθεί»).

( 14 ) Η οδηγία αποσκοπεί, σύμφωνα με το άρθρο της 1, παράγραφος 1, «στην εναρμόνιση των εθνικών μέτρων που αφορούν τη διαχείριση των συσκευασιών και των απορριμμάτων συσκευασίας, προκειμένου, αφενός, να προληφθούν και να μειωθούν οι επιπτώσεις τους επί του περιβάλλοντος όλων των κρατών μελών καθώς και των τρίτων χωρών και να εξασφαλιστεί, με τον τρόπο αυτό, υψηλό επίπεδο προστασίας του περιβάλλοντος, και, αφετέρου, να διασφαλιστεί η λειτουργία της εσωτερικής αγοράς και να αποφευχθούν εμπόδια στο εμπόριο καθώς και στρεβλώσεις και περιορισμοί του ανταγωνισμού εντός της Κοινότητας».

( 15 ) Κατά το άρθρο 1 της οδηγίας 2004/12, «[η] Επιτροπή, κατά περίπτωση, και σύμφωνα με τη διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο 21, εξετάζει και, αν παραστεί ανάγκη, αναθεωρεί τα επεξηγηματικά παραδείγματα σχετικά με τον ορισμό της συσκευασίας που αναφέρονται στο παράρτημα Ι. Εξετάζονται κατά προτεραιότητα τα ακόλουθα αντικείμενα: θήκες για CD και βίντεο, γλάστρες, σωληνάρια και κύλινδροι που περιβάλλονται από ελαστικό υλικό, αντικολλητικό χαρτί αυτοκόλλητων ετικετών και χαρτί περιτυλίγματος».

( 16 ) Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαρτίου 2009, για την προσαρμογή στην απόφαση 1999/468/ΕΚ του Συμβουλίου, ορισμένων πράξεων που υπόκεινται στη διαδικασία του άρθρου 251 της Συνθήκης, όσον αφορά την κανονιστική διαδικασία με έλεγχο (ΕΕ 2009, L 87, σ. 109).

( 17 )

( 18 ) Βλ. σημείο 6 ανωτέρω.

( 19 ) Η αιτιολογική σκέψη 4 της οδηγίας 2013/2 παραθέτει πληροφορίες σε σχέση με την πορεία της διαδικασίας θεσπίσεως της οδηγίας αυτής. Η Επιτροπή κατήρτισε την πρότασή της, η συσταθείσα βάσει του άρθρου 21 της οδηγίας 94/62 επιτροπή δεν γνωμοδότησε, οπότε η Επιτροπή υπέβαλε στο Συμβούλιο πρόταση, την οποία διαβίβασε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Το Συμβούλιο δεν αποφάνθηκε εντός της δίμηνης προθεσμίας που προβλέπεται στο άρθρο 5α της αποφάσεως 1999/468. Κατόπιν τούτου, η Επιτροπή υπέβαλε χωρίς καθυστέρηση την πρόταση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο δεν αντιτάχθηκε στα μέτρα εντός τεσσάρων μηνών, γεγονός που οδήγησε στη θέσπιση της οδηγίας 2013/2.

( 20 ) Μεταγενέστερα, το άρθρο 3, σημείο 1, της οδηγίας 94/62 συμπληρώθηκε με την οδηγία (ΕΕ) 2015/720 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Απριλίου 2015, σχετικά με την τροποποίηση της οδηγίας 94/62/ΕΚ με σκοπό τη μείωση της κατανάλωσης λεπτών πλαστικών σακουλών μεταφοράς (ΕΕ 2015, L 115, σ. 11). Προστίθενται ειδικές διατάξεις σε σχέση με τις πλαστικές αυτές σακούλες, λόγω του ότι πρόκειται για ένα είδος συσκευασίας ιδιαιτέρως επιβλαβές για το περιβάλλον το οποίο χρήζει ειδικών κανόνων.

( 21 ) Απόφαση της 29ης Απριλίου 2004, C‑341/01, EU:C:2004:254, σκέψεις 47 έως 51.

( 22 ) Απόφαση της 29ης Απριλίου 2004, Plato Plastik Robert Frank (C‑341/01, EU:C:2004:254, σκέψη 49), και προτάσεις του γενικού εισαγγελέα P. Léger στην ίδια υπόθεση (EU:C:2003:454, σημείο 41).

( 23 ) Απόφαση της 29ης Απριλίου 2004, Plato Plastik Robert Frank (C‑341/01, EU:C:2004:254, σκέψεις 54 έως 59).

( 24 ) Το Δικαστήριο έχει εξετάσει διάφορες πτυχές της οδηγίας 94/62 με τις αποφάσεις της 12ης Δεκεμβρίου 2015, Visnapuu (C‑198/14, EU:C:2015:751), και της 14ης Δεκεμβρίου 2004, Radlberger Getränkegesellschaft και S. Spitz (C‑309/02, EU:C:2004:799), και Επιτροπή κατά Γερμανίας (C‑463/01, EU:C:2004:797).

( 25 ) Διάταξη της 16ης Φεβρουαρίου 2006, Plato Plastik Robert Frank (C‑26/05, μη δημοσιευθείσα, EU:C:2006:114, σκέψη 33).

( 26 ) Το άρθρο 2, παράγραφος 1, της οδηγίας 94/62, σχετικά με το πεδίο εφαρμογής της ορίζει: «Η παρούσα οδηγία καλύπτει όλες τις συσκευασίες που διατίθενται στην αγορά της Κοινότητας και όλα τα απορρίμματα συσκευασίας, που είτε έχουν χρησιμοποιηθεί είτε προέρχονται από τις βιομηχανίες, το εμπόριο, τα γραφεία, τα καταστήματα, τις υπηρεσίες, τα νοικοκυριά η οποιαδήποτε άλλη πηγή, ανεξάρτητα από τα υλικά εκ των οποίων αποτελούνται».

( 27 ) Για τον λόγο αυτό, το παράρτημα Ι της οδηγίας 94/62 τους παραθέτει ως επεξηγηματικά παραδείγματα προϊόντων που εμπίπτουν στην εξαίρεση του άρθρου της 3, σημείο 1, τρίτο εδάφιο, περίπτωση i. Ωστόσο, μία κάψουλα καφέ, κακάο ή γάλατος για συστήματα ροφημάτων, που μένει άδεια μετά τη χρήση της, χαρακτηρίζεται ως συσκευασία στο παράρτημα Ι της οδηγίας 94/62.

( 28 ) Βλ. σημείο 5 ανωτέρω. Υπενθυμίζω ότι στο παράρτημα Ι της οδηγίας 94/62 περιελήφθησαν δυνάμει της οδηγίας 2013/2 οι «ρόλοι, σωλήνες και κύλινδροι που περιβάλλονται από περιελιγμένο ελαστικό υλικό (π.χ. πλαστική μεμβράνη, αλουμίνιο, χαρτί), εκτός από τους ρόλους, σωλήνες και κυλίνδρους που αποτελούν μέρη μηχανών παραγωγής και δεν χρησιμοποιούνται για την παρουσίαση προϊόντος ως μονάδας πώλησης».

( 29 ) Απόφαση της 27ης Φεβρουαρίου 2014, Transportes Jordi Besora (C‑82/12, EU:C:2014:108, σκέψη 40 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).

( 30 ) Αποφάσεις της 27ης Φεβρουαρίου 2014, Transportes Jordi Besora (C‑82/12, EU:C:2014:108, σκέψεις 42 και 43), της 3ης Ιουνίου 2010, Kalinchev (C‑2/09, EU:C:2010:312, σκέψεις 50 και 51), και της 10ης Μαΐου 2012, Santander Asset Management SGIIC κ.λπ. (C‑338/11 έως C‑347/11, EU:C:2012:286, σκέψεις 59 και 60).

( 31 ) Μόνο στο πλαίσιο της διαφοράς μεταξύ της Eco-Emballages και των επιχειρήσεων που συνδέονται συμβατικώς με τον οργανισμό αυτό, οι αξιώσεις ανέρχονται, περίπου, στα 42 εκατομμύρια ευρώ για την ανακύκλωση των κυλίνδρων συσφίξεως.

( 32 ) Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η Eco-Emballages ανέφερε ότι άλλες επιχειρήσεις είχαν καταβάλει τις εισφορές για την ανακύκλωση των κυλίνδρων συσφίξεως. Επί του πραγματικού αυτού ζητήματος, καθώς και επί της επιρροής του στην καλή πίστη των οικείων επιχειρήσεων, αρμόδιο να αποφανθεί είναι το δικαστήριο που έχει επιληφθεί της διαφοράς της κύριας δίκης.

( 33 ) Κατά τη διαδικασία θεσπίσεως της οδηγίας 2004/12, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υποστήριξε, κατά την πρώτη και δεύτερη ανάγνωση, ότι οι κύλινδροι συσφίξεως έπρεπε να περιληφθούν στο παράρτημα Ι ως επεξηγηματικά παραδείγματα των αντικειμένων που δεν αποτελούν συσκευασία [έγγραφο EP-PE_TC-COD(2001) 291, της 2ας Ιουλίου 2003].

( 34 ) Βλ. σημείο 7 ανωτέρω.

( 35 ) Αποφάσεις της 5ης Σεπτεμβρίου 2012, Κοινοβούλιο κατά Συμβουλίου (C‑355/10, EU:C:2012:516, σκέψεις 64 και 65 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία), και της 10ης Σεπτεμβρίου 2015, Κοινοβούλιο κατά Συμβουλίου (C‑363/14, EU:C:2015:579, σκέψη 46).

( 36 ) Απόφαση της 5ης Σεπτεμβρίου 2012, Κοινοβούλιο κατά Συμβουλίου (C‑355/10, EU:C:2012:516, σκέψη 66).

( 37 ) Αποφάσεις της 5ης Σεπτεμβρίου 2012, Κοινοβούλιο κατά Συμβουλίου (C‑355/10, EU:C:2012:516, σκέψεις 67 και 68 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία), και της 10ης Σεπτεμβρίου 2015, Κοινοβούλιο κατά Συμβουλίου (C‑363/14, EU:C:2015:579, σκέψη 47).

( 38 ) Η διαδικασία αυτή προβλέφθηκε με το άρθρο 5α της αποφάσεως 1999/468, όπως το τελευταίο εισήχθη με την απόφαση 2006/512/ΕΚ του Συμβουλίου, της 17ης Ιουλίου 2006, για την τροποποίηση της απόφασης 1999/468/ΕΚ περί καθορισμού των όρων άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων που ανατίθενται στην Επιτροπή (ΕΕ 2006, L 200, σ. 11).

( 39 ) Κανονισμός του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 16ης Φεβρουαρίου 2011, για τη θέσπιση κανόνων και γενικών αρχών σχετικά με τους τρόπους ελέγχου από τα κράτη μέλη της άσκησης των εκτελεστικών αρμοδιοτήτων από την Επιτροπή (ΕΕ 2011, L 55, σ. 13).