Συνεκδικασθείσες υποθέσεις T-122/07 έως T-124/07

Siemens AG Österreich κ.λπ.

κατά

Ευρωπαϊκής Επιτροπής

«Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Αγορά των έργων στον τομέα του εξοπλισμού μεταγωγής με μόνωση αερίου – Απόφαση διαπιστώνουσα παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ – Κατανομή της αγοράς – Αποτελέσματα εντός της κοινής αγοράς – Έννοια της διαρκούς παραβάσεως – Διάρκεια της παραβάσεως – Παραγραφή – Πρόστιμα – Αναλογικότητα – Ανώτατο όριο του 10 % επί του κύκλου εργασιών – Αλληλέγγυα ευθύνη για την καταβολή του προστίμου – Ελαφρυντικές περιστάσεις – Συνεργασία – Δικαιώματα άμυνας»

Περίληψη της αποφάσεως

1. Ανταγωνισμός – Διοικητική διαδικασία – Απόφαση της Επιτροπής διαπιστώνουσα παράβαση – Η Επιτροπή φέρει το βάρος αποδείξεως της παραβάσεως και της διάρκειάς της – Εύρος του βάρους αποδείξεως

(Άρθρο 81 § 1 ΕΚ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου)

2. Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Νόθευση του ανταγωνισμού – Κριτήρια εκτιμήσεως – Αντικείμενο αντίθετο προς τον ανταγωνισμό – Αρκεί για τη διαπίστωση παραβάσεως

(Άρθρο 81 § 1 ΕΚ)

3. Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Παράβαση – Ενιαίος χαρακτήρας της παραβάσεως – Κριτήρια εκτιμήσεως

(Άρθρο 81 § 1 ΕΚ· Συμφωνία ΕΟΧ, άρθρο 53)

4. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Αρχή εξατομικεύσεως των κυρώσεων – Συνδυασμός με την έννοια της επιχειρήσεως

(Άρθρο 81 § 1 ΕΚ)

5. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Λαμβάνεται υπόψη ο κύκλος εργασιών

(Άρθρο 81 § 1 ΕΚ)

6. Ανταγωνισμός – Κοινοτικοί κανόνες – Παράβαση διαπραχθείσα από θυγατρική εταιρία – Καταλογισμός στη μητρική εταιρία – Η Επιτροπή φέρει το βάρος αποδείξεως – Όρια

(Άρθρο 81 § 1 ΕΚ)

7. Ανταγωνισμός – Κοινοτικοί κανόνες – Παραβάσεις – Καταλογισμός – Ευθύνη της μητρικής εταιρίας για παράβαση που διέπραξε θυγατρική της – Όρια

(Άρθρο 81 § 1 ΕΚ· Συμφωνία ΕΟΧ, άρθρο 53)

8. Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Επιχείρηση – Έννοια – Οικονομική οντότητα – Καταλογισμός των παραβάσεων – Μητρική εταιρία και θυγατρικές επιχειρήσεις – Αλληλέγγυα ευθύνη των εμπλεκομένων εταιριών

(Άρθρο 81 § 1 ΕΚ· Συμφωνία ΕΟΧ, άρθρο 53· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 § 2)

9. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Λαμβάνεται υπόψη ο παγκόσμιος κύκλος εργασιών που πραγματοποιήθηκε με τις πωλήσεις των εμπορευμάτων που συνιστούν το αντικείμενο της παραβάσεως – Επιτρέπεται – Προϋποθέσεις

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15)

10. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Περιθώριο εκτιμήσεως της Επιτροπής

(Άρθρο 81 § 1 ΕΚ)

11. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Ανώτατο ποσό – Υπολογισμός – Κύκλος εργασιών που λαμβάνεται υπόψη – Σωρευτικός κύκλος εργασιών τον οποίο πραγματοποιεί το σύνολο των εταιριών που απαρτίζουν την οικονομική οντότητα η οποία ενεργεί ως επιχείρηση

(Άρθρο 81 § 1 ΕΚ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23 §§ 2 και 3)

12. Ανταγωνισμός – Κοινοτικοί κανόνες – Παράβαση διαπραχθείσα από θυγατρική εταιρία – Καταλογισμός στη μητρική εταιρία – Αποτελέσματα – Διατηρείται η ατομική ευθύνη της θυγατρικής

(Άρθρο 81 § 1 ΕΚ)

13. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Κριτήρια – Ελαφρυντικές περιστάσεις – Περιθώριο εκτιμήσεως της Επιτροπής

(Άρθρο 81 § 1 ΕΚ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής, σημείο 3)

14. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Ελαφρυντικές περιστάσεις – Περιεχόμενο

(Άρθρο 81 § 1 ΕΚ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23· ανακοίνωση 98/C 9/03 της Επιτροπής)

15. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Μη επιβολή ή μείωση του προστίμου έναντι της συνεργασίας που παρέσχε η επιχείρηση κατά της οποίας κινήθηκε η διαδικασία – Απαιτείται η συμπεριφορά της επιχειρήσεως να διευκόλυνε την Επιτροπή στη διαπίστωση της παραβάσεως

(Άρθρο 81 § 1 ΕΚ· κανονισμός 1/2003 του Συμβουλίου, άρθρο 23· ανακοίνωση 2002/C 45/03 της Επιτροπής)

16. Ανταγωνισμός – Διοικητική διαδικασία – Σεβασμός των δικαιωμάτων άμυνας – Περιεχόμενο της αρχής – Όρια – Δικαίωμα της επιχειρήσεως να εξετάσει τους μάρτυρες κατηγορίας – Δεν περιλαμβάνεται

(Άρθρο 81 § 1 ΕΚ)

17. Ανταγωνισμός – Πρόστιμα – Ύψος – Καθορισμός – Εξουσία εκτιμήσεως της Επιτροπής – Δικαστικός έλεγχος – Διαπίστωση παραβάσεως – Αναγκαιότητα να αποφανθεί το Γενικό Δικαστήριο επί της μεταρρυθμίσεως της αποφάσεως δυνάμει της πλήρους δικαιοδοσίας του

(Άρθρο 229 ΕΚ)

1. Η πλευρά ή η αρχή που προβάλλει τον ισχυρισμό περί παραβάσεως των κανόνων του ανταγωνισμού είναι εκείνη που οφείλει να αποδείξει την ύπαρξη παραβάσεως αποδεικνύοντας, επαρκώς κατά νόμον, τα περιστατικά που συνιστούν την παράβαση και εναπόκειται στην επιχείρηση που επικαλείται προς όφελός της ένα μέσο άμυνας, έναντι της διαπιστώσεως μιας παραβάσεως, να αποδείξει ότι πληρούνται οι όροι για την εφαρμογή αυτού του μέσου άμυνας, οπότε η εν λόγω αρχή θα πρέπει να κάνει χρήση άλλων αποδεικτικών στοιχείων.

Η αρχή κατά την οποία η Επιτροπή οφείλει να αποδείξει όλα τα στοιχεία που συνιστούν την παράβαση, περιλαμβανομένης της διάρκειάς της, τα οποία μπορεί να έχουν συνέπειες επί των τελικών συμπερασμάτων της όσον αφορά τη σοβαρότητα της εν λόγω παραβάσεως, δεν διακυβεύεται από το γεγονός ότι οι οικείες επιχειρήσεις προέβαλαν αμυντικό ισχυρισμό αντλούμενο από την παραγραφή, το βάρος αποδείξεως του οποίου φέρουν, καταρχήν, οι ίδιες. Πράγματι, η προβολή του αμυντικού αυτού ισχυρισμού απαιτεί, κατ’ ανάγκην, απόδειξη της διάρκειας της παραβάσεως καθώς και της ημερομηνίας παύσεως αυτής. Εντούτοις, μόνες οι περιστάσεις αυτές δεν αρκούν για να δικαιολογήσουν εν προκειμένω τη μετάθεση του σχετικού βάρους αποδείξεως στις εν λόγω επιχειρήσεις. Αφενός, η διάρκεια της παραβάσεως, που προϋποθέτει ότι είναι γνωστή η ημερομηνία κατά την οποία αυτή έπαυσε, αποτελεί ένα από τα ουσιώδη στοιχεία της παραβάσεως του οποίου το βάρος αποδείξεως φέρει η Επιτροπή, τούτο δε ανεξάρτητα από το γεγονός ότι η αμφισβήτηση των στοιχείων αυτών αποτελεί επίσης τμήμα του αμυντικού ισχυρισμού που αντλείται από την παραγραφή. Αφετέρου, το συμπέρασμα αυτό δικαιολογείται από το γεγονός ότι η μη παραγραφή του δικαιώματος της Επιτροπής περί διώξεως, βάσει των διατάξεων περί παραγραφής του κανονισμού 1/2003, συνιστά νόμιμο αντικειμενικό κριτήριο, το οποίο απορρέει από την αρχή της ασφάλειας δικαίου, και, ως εκ τούτου, συνιστά προϋπόθεση της ισχύος κάθε αποφάσεως περί επιβολής κυρώσεων. Πράγματι, η Επιτροπή υποχρεούται στην τήρησή του ακόμη και αν δεν προβάλλεται σχετικός αμυντικός ισχυρισμός της επιχειρήσεως.

Πάντως, η ως άνω κατανομή του βάρους αποδείξεως μπορεί παρά ταύτα να ποικίλλει, εφόσον τα πραγματικά στοιχεία που επικαλείται η μία πλευρά μπορεί να είναι ικανά να υποχρεώσουν την άλλη πλευρά να παράσχει μια εξήγηση ή αιτιολογία, ελλείψει της οποίας να επιτρέπεται να συναχθεί ότι προσκομίστηκε η απόδειξη. Συγκεκριμένα, εφόσον η Επιτροπή απέδειξε την ύπαρξη συμφωνίας, εναπόκειται στις επιχειρήσεις που μετείχαν στη συμφωνία να αποδείξουν ότι αποστασιοποιήθηκαν από αυτή, πράξη που πρέπει να δηλώνει σαφή βούληση αποχής από την οικεία συμφωνία και να έχει γνωστοποιηθεί στις λοιπές μετέχουσες επιχειρήσεις.

(βλ. σκέψεις 52-55, 60)

2. Από το γράμμα του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ προκύπτει ότι οι συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων απαγορεύονται, ασχέτως αποτελέσματος, άπαξ και έχουν αντίθετο προς τον ανταγωνισμό αντικείμενο. Συνεπώς, δεν απαιτείται απόδειξη των πραγματικών συνεπειών περιορισμού του ανταγωνισμού, εφόσον αποδεικνύεται ότι σκοπός της προσαπτόμενης συμπεριφοράς είναι ο περιορισμός του ανταγωνισμού.

(βλ. σκέψη 75)

3. Τα δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης έχουν θεσπίσει διάφορα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη για την εκτίμηση του ενιαίου χαρακτήρα παραβάσεως του άρθρου 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ) και, συγκεκριμένα, το αν οι συγκεκριμένες πρακτικές επιδιώκουν τον ίδιο σκοπό, το αν αφορούν τα ίδια προϊόντα και υπηρεσίες, το αν μετείχαν σε αυτές οι ίδιες επιχειρήσεις καθώς και το αν χρησιμοποιήθηκαν οι ίδιες μέθοδοι για την εφαρμογή τους. Άλλα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη είναι η ταυτότητα των φυσικών προσώπων που ενεργούν για λογαριασμό των επιχειρήσεων καθώς και το αν οι οικείες πρακτικές αφορούν το ίδιο γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής.

(βλ. σκέψη 90)

4. Βάσει της αρχής της εξατομικεύσεως των ποινών και κυρώσεων, ένα πρόσωπο φυσικό ή νομικό πρέπει να υφίσταται κυρώσεις μόνο για τα περιστατικά που του προσάπτονται ατομικώς, η δε αρχή αυτή εφαρμόζεται σε κάθε διοικητική διαδικασία που μπορεί να καταλήξει στην επιβολή κυρώσεων δυνάμει των κοινοτικών κανόνων ανταγωνισμού. Εντούτοις, η αρχή αυτή πρέπει να συνδυάζεται με την έννοια της επιχειρήσεως κατά το άρθρο 81 ΕΚ. Συναφώς, η έννοια της επιχειρήσεως περιλαμβάνει κάθε οικονομική οντότητα συνιστάμενη σε μια ενιαία οργάνωση προσωπικών, υλικών και άυλων στοιχείων, τα οποία έχουν ταχθεί στη διαρκή επιδίωξη ορισμένου οικονομικού σκοπού, και ικανή να διαπράξει μια από τις παραβάσεις στις οποίες αναφέρεται η διάταξη αυτή. Συγκεκριμένα, το κοινοτικό δίκαιο του ανταγωνισμού δέχεται ότι διάφορες εταιρίες που ανήκουν στον ίδιο όμιλο αποτελούν οικονομική ενότητα και, άρα, μία επιχείρηση κατά την έννοια του άρθρου 81 ΕΚ, εάν οι θυγατρικές εταιρίες του ομίλου δεν καθορίζουν κατά τρόπο αυτοτελή τη συμπεριφορά τους στην αγορά.

Επομένως, πρέπει να απορριφθεί το επιχείρημα κατά το οποίο το γεγονός ότι ορισμένη επιχείρηση που έχει μετάσχει σε παράβαση αποτελείται από πλείονες διαφορετικές εταιρίες δεν σημαίνει ότι οι εταιρίες αυτές πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ένας μετέχων στην παράβαση. Συγκεκριμένα, το επιχείρημα αυτό οφείλεται σε σύγχυση μεταξύ της έννοιας της επιχειρήσεως και της έννοιας της εταιρίας και δεν βρίσκει έρεισμα στη νομολογία.

(βλ. σκέψεις 122-123)

5. Στον τομέα του ανταγωνισμού, η αναδρομική εφαρμογή από την Επιτροπή της έννοιας της οικονομικής οντότητας, για τους σκοπούς του υπολογισμού του προστίμου, δεν οδηγεί σε επιβολή βαρύτερης κυρώσεως και, επομένως, δεν συνιστά παράβαση του άρθρου 7, παράγραφος 1, της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, κατά το οποίο δεν επιβάλλεται βαρύτερη ποινή από εκείνη η οποία επιβαλλόταν κατά τη στιγμή της διαπράξεως της παραβάσεως. Συγκεκριμένα, καθόσον η πρακτική της Επιτροπής η οποία συνίσταται στη συνεκτίμηση, όσον αφορά τον υπολογισμό του ύψους του προστίμου, του κύκλου εργασιών της επιχειρήσεως –και, συνακόλουθα, ενδεχομένως του κύκλου εργασιών αθροιστικώς όλων των εταιριών που αποτελούν την οικεία επιχείρηση– παρέμενε αμετάβλητη στον χρόνο, οι οικονομικοί παράγοντες όφειλαν να τη γνωρίζουν. Επιπλέον, η νομολογία έχει εμμέσως αποδεχθεί την πάγια πρακτική της Επιτροπής που συνίσταται στη συνεκτίμηση, για τους σκοπούς του υπολογισμού του αρχικού ποσού του προστίμου, του κύκλου εργασιών του τελευταίου πλήρους έτους παραβάσεως.

Συναφώς, πρώτον, ο αποτρεπτικός χαρακτήρας των προστίμων αποτελεί ένα από τα στοιχεία σε συνάρτηση με τα οποία πρέπει να στοιχειοθετείται η σοβαρότητα των παραβάσεων. Όμως, ο αποτρεπτικός χαρακτήρας ορισμένου προστίμου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το κατά πόσον έχει επαρκώς σημαντικό για την οικεία επιχείρηση χαρακτήρα. Επομένως, προκειμένου να εκτιμηθεί ο αποτρεπτικός χαρακτήρας ορισμένου προστίμου όσον αφορά μια επιχείρηση που έχει μετάσχει σε παράβαση, πρέπει να ληφθεί υπόψη η κατάσταση ως αυτή είχε κατά τη λήξη της παραβάσεως και όχι η κατάσταση που ενδεχομένως υφίστατο σε κάποιο προγενέστερο χρονικό σημείο. Δεύτερον, θα ήταν αδιανόητο και εντελώς υπερβολικό υπό το πρίσμα της αρχής της χρηστής διοικήσεως και των απαιτήσεων περί οικονομίας της διαδικασίας να απαιτείται από την Επιτροπή να λαμβάνει υπόψη την εξέλιξη του κύκλου εργασιών των οικείων επιχειρήσεων καθ’ όλη τη διάρκεια της λειτουργίας ορισμένης συμπράξεως. Μια τέτοια προσέγγιση θα προϋπέθετε υπολογισμό αρχικού ποσού προστίμου διαφορετικού για κάθε έτος συμμετοχής στη σύμπραξη και, συνακόλουθα, καθορισμό των αντίστοιχων μεριδίων αγοράς των συμμετεχόντων για κάθε έτος της παραβάσεως.

(βλ. σκέψεις 124-127)

6. Στον τομέα του ανταγωνισμού, η Επιτροπή μπορεί ευλόγως να θεωρήσει ότι η θυγατρική που ανήκει εξ ολοκλήρου στη μητρική εταιρία εφαρμόζει κατ’ ουσίαν τις οδηγίες της μητρικής της και ότι το εν λόγω τεκμήριο συνεπάγεται ότι η Επιτροπή δεν είναι υποχρεωμένη να εξακριβώνει αν η μητρική εταιρία πράγματι άσκησε την εξουσία αυτή. Επομένως, ο καταλογισμός στη μητρική εταιρία της συμπεριφοράς της ανήκουσας εξ ολοκλήρου σε αυτή θυγατρικής της δεν προϋποθέτει απόδειξη του ότι η μητρική εταιρία γνώριζε τις κινήσεις της θυγατρικής. Αντιθέτως, απόκειται στη μητρική εταιρία να ανατρέψει το τεκμήριο αυτό, προσκομίζοντας επαρκή αποδεικτικά στοιχεία, όταν θεωρεί ότι η θυγατρική, παρά το γεγονός ότι ανήκει εξ ολοκλήρου στη μητρική, εντούτοις καθορίζει αυτοτελώς τη συμπεριφορά της στην αγορά.

(βλ. σκέψη 130)

7. Τα νομικά πρόσωπα που μετείχαν κατά τρόπο ανεξάρτητο σε παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ) και τα οποία, εν συνεχεία, εξαγοράστηκαν από άλλη εταιρία εξακολουθούν να ευθύνονται για την παραβατική συμπεριφορά τους πριν την εξαγορά, σε περίπτωση που οι εταιρίες αυτές δεν απορροφήθηκαν απλώς από την επιχείρηση που τις εξαγόρασε, αλλά συνέχισαν τις δραστηριότητές τους ως θυγατρικές της. Σε μια τέτοια περίπτωση, το πρόσωπο που προέβη στην εξαγορά μπορεί να θεωρηθεί υπεύθυνο για τη συμπεριφορά της θυγατρικής του μόνον από την εξαγορά και μετέπειτα, εφόσον η θυγατρική συνεχίζει την παράβαση και εφόσον η ευθύνη της νέας μητρικής εταιρίας μπορεί να αποδειχθεί.

Επιπλέον, η ίδια αρχή πρέπει να εφαρμοστεί mutatis mutandis στην περίπτωση που η εξαγορασθείσα εταιρία, πριν την εξαγορά της, είχε μετάσχει στην παράβαση όχι κατά τρόπον ανεξάρτητο, αλλά ως θυγατρική άλλου ομίλου.

(βλ. σκέψεις 139, 141)

8. Η αλληλέγγυα και εις ολόκληρον ευθύνη των εταιριών για την καταβολή των οφειλομένων λόγω παραβάσεως του άρθρου 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ) προστίμων αποτελεί έννομη συνέπεια η οποία απορρέει αυτοδικαίως από τις ουσιαστικές διατάξεις των άρθρων αυτών.

Η ενιαία συμπεριφορά της επιχειρήσεως στην αγορά δικαιολογεί, για τους σκοπούς της εφαρμογής του δικαίου του ανταγωνισμού, την από κοινού και εις ολόκληρον ευθύνη των εταιριών ή, γενικότερα, των υποκειμένων δικαίου που θεωρούνται ότι ευθύνονται προσωπικά. Η εις ολόκληρον ευθύνη για την καταβολή των επιβαλλόμενων για παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ προστίμων, στο μέτρο που συμβάλλει στην εξασφάλιση της πραγματικής καταβολής των προστίμων αυτών, υπηρετεί τον αποτρεπτικό σκοπό τον οποίο επιδιώκει γενικώς το δίκαιο του ανταγωνισμού, τούτο δε τηρουμένης της αρχής ne bis in idem, θεμελιώδους αρχής του δικαίου της Ένωσης, η οποία κατοχυρώνεται επίσης από το άρθρο 4 του πρωτοκόλλου αριθ. 7 της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, το οποίο απαγορεύει, στο πλαίσιο του δικαίου του ανταγωνισμού, την εκ νέου επιβολή κυρώσεως σε επιχείρηση για την ίδια συμπεριφορά στην αγορά, διά των προσώπων στα οποία μπορεί να καταλογιστεί προσωπική ευθύνη.

Το γεγονός ότι ορισμένες εταιρίες δεν υπέχουν την ίδια προσωπική ευθύνη για τη συμμετοχή της αυτής επιχειρήσεως σε παράβαση δεν εμποδίζει την επιβολή σε αυτές προστίμου για την καταβολή του οποίου ευθύνονται εις ολόκληρον, δεδομένου ότι η εις ολόκληρον ευθύνη για την καταβολή του προστίμου καλύπτει μόνον το διάστημα κατά το οποίο αυτές αποτελούσαν ενιαία οικονομική οντότητα και, συνεπώς, επιχείρηση κατά την έννοια του δικαίου του ανταγωνισμού. Συναφώς, από την αρχή της εξατομικεύσεως των ποινών και κυρώσεων προκύπτει ότι κάθε εταιρία πρέπει να μπορεί να συναγάγει από την απόφαση που την υποχρεώνει στην καταβολή προστίμου από κοινού με μία ή περισσότερες άλλες εταιρίες το ποσοστό που της αναλογεί στη σχέση της με τους λοιπούς εις ολόκληρον ευθυνόμενους συνοφειλέτες της, από τη στιγμή που η Επιτροπή θα ικανοποιηθεί. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή πρέπει, ειδικότερα, να προσδιορίζει τα χρονικά διαστήματα κατά τα οποία οι οικείες εταιρίες είναι (συν)υπεύθυνες για την παραβατική συμπεριφορά των επιχειρήσεων που μετέσχαν στη σύμπραξη και, ενδεχομένως, τον βαθμό ευθύνης των εν λόγω εταιριών για τις συμπεριφορές αυτές.

Επομένως, η απόφαση της Επιτροπής με την οποία επιβάλλεται σε πλείονες επιχειρήσεις η υποχρέωση από κοινού καταβολής προστίμου παράγει, κατ’ ανάγκην, όλες τις συνέπειες που απορρέουν αυτοδικαίως από το νομικό σύστημα που διέπει την καταβολή των προστίμων στο δίκαιο του ανταγωνισμού, τούτο δε τόσο στις σχέσεις μεταξύ δανειστή και εις ολόκληρον συνοφειλετών όσο και στις σχέσεις των εις ολόκληρον συνοφειλετών μεταξύ τους.

Εναπόκειται αποκλειστικά στην Επιτροπή, στο πλαίσιο της ασκήσεως της αρμοδιότητάς της περί επιβολής προστίμων δυνάμει του άρθρου 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003, να καθορίσει το ποσοστό που αναλογεί στις διάφορες εταιρίες όσον αφορά τα ποσά για την καταβολή των οποίων θεωρήθηκαν από κοινού υπεύθυνες, κατά το μέτρο που αυτές αποτελούσαν τμήμα μιας και μόνης επιχειρήσεως, το καθήκον δε αυτό δεν μπορεί να ανατεθεί στα εθνικά δικαστήρια.

Ελλείψει αντίθετων ενδείξεων στην απόφαση με την οποία η Επιτροπή επιβάλλει, λόγω παραβάσεως στην οποία έχει υποπέσει μια επιχείρηση, πρόστιμο σε περισσότερες της μιας εταιρίες, για την καταβολή του οποίου αυτές ευθύνονται εις ολόκληρον, η Επιτροπή καταλογίζει στις εταιρίες αυτές εξίσου ευθύνη για την παράβαση. Οι εταιρίες στις οποίες επιβάλλεται πρόστιμο για την καταβολή του οποίου ευθύνονται εις ολόκληρον και οι οποίες, πλην αντίθετων ενδείξεων στην απόφαση περί επιβολής του προστίμου, υπέχουν ίση ευθύνη όσον αφορά την παράβαση πρέπει, καταρχήν, να συνεισφέρουν εξίσου στην καταβολή του επιβληθέντος για την οικεία παράβαση προστίμου. Μολονότι από την απόφαση με την οποία επιβάλλεται πρόστιμο για την καταβολή του οποίου ευθύνονται εις ολόκληρον περισσότερες της μιας εταιρίες δεν προκύπτει ποια από τις εταιρίες αυτές θα κληθεί να καταβάλει το πρόστιμο στην Επιτροπή, εντούτοις το γεγονός αυτό δεν σημαίνει ότι η κάθε εταιρία δεν είναι σε θέση να γνωρίζει με βεβαιότητα το ποσό του προστίμου που της αναλογεί και να στραφεί, ενδεχομένως, κατά των εις ολόκληρον ευθυνόμενων συνοφειλετών της ζητώντας να της αποδώσουν τα ποσά που αυτή κατέβαλε πέραν του ποσού που της αναλογεί.

(βλ. σκέψεις 149, 151-153, 156-158)

9. Στο πλαίσιο συμπράξεως που έχει παγκόσμιο χαρακτήρα και η οποία περιλαμβάνει, πλην του καθορισμού των τιμών, την κατανομή των αγορών, η Επιτροπή μπορεί να στηριχθεί στον παγκόσμιο κύκλο εργασιών που πραγματοποιήθηκε από την πώληση του οικείου προϊόντος για να εκφράσει, μέσω των αρχικών ποσών, τη φύση της παραβάσεως, την πραγματική επίδρασή της στην αγορά καθώς και την έκταση της γεωγραφικής αγοράς, λαμβανομένης υπόψη της μεγάλης διαφοράς μεγέθους μεταξύ των μερών της συμπράξεως. Δεδομένου ότι το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιρλανδία, από κοινού, συνιστούν σημαντικό τμήμα της κοινής αγοράς, ζημία προκληθείσα επί του ανταγωνισμού στις οικείες αγορές δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως ασήμαντη. Καθόσον η παράβαση την οποία προσάπτει στις προσφεύγουσες η προσβαλλόμενη απόφαση περιλαμβάνει ακριβώς την αιτίαση ότι οι οικείες επιχειρήσεις κατένειμαν διάφορες εθνικές αγορές σε ευρωπαϊκό επίπεδο, μέσω ενός συστήματος «κατασκευαστριών χωρών», το γεγονός ότι η προσφεύγουσα επιχείρηση περιόρισε, βάσει μιας τέτοιας παράνομης συμφωνίας, τις εντός της κοινής αγοράς δραστηριότητές της στις δικές της εγχώριες αγορές δεν μπορεί να θεωρηθεί ως ελαφρυντική περίσταση. Τέλος, σε περίπτωση που οι μετέχοντες στη σύμπραξη είχαν λάβει υπόψη τους παγκόσμιους κύκλους εργασιών τους, προκειμένου να καθορίσουν τις ατομικές ποσοστώσεις τους στο πλαίσιο της συμπράξεως, ποσοστώσεις οι οποίες εφαρμόζονταν τόσο σε ευρωπαϊκό επίπεδο –εκτός των «κατασκευαστριών χωρών»– όσο και σε παγκόσμιο επίπεδο, η Επιτροπή μπορούσε ομοίως να στηριχθεί στον παγκόσμιο κύκλο εργασιών, προκειμένου να εκτιμήσει το ειδικό βάρος των διαφόρων εμπλεκομένων επιχειρήσεων.

(βλ. σκέψεις 170-171)

10. Το κοινοτικό δίκαιο του ανταγωνισμού δεν απαιτεί τα επιβαλλόμενα σε διάφορες εταιρίες πρόστιμα στο πλαίσιο μιας και μόνης επιχειρήσεως να είναι ανάλογα προς τη διάρκεια της προσαπτόμενης σε καθεμία από τις εταιρίες αυτές παραβάσεως. Επομένως, μια τέτοια σύγκριση του ανά μήνα συμμετοχής στην παράβαση ποσού σε ευρώ που επιβάλλεται σε δύο εταιρίες στις οποίες προσάπτεται διαφορετικής διάρκειας συμμετοχή δεν αποδεικνύει άνιση μεταχείριση.

Επομένως, ουδόλως συνάγεται ότι η πρακτική της Επιτροπής να καθορίζει τα πρόστιμα κατά τρόπο όχι απολύτως ανάλογο προς τη διάρκεια της παραβάσεως υπερβαίνει τα όρια του περιθωρίου εκτιμήσεως που της έχει αναγνωρίσει η νομολογία.

(βλ. σκέψεις 181-182)

11. Το γεγονός ότι πλείονες εταιρίες υποχρεούνται από κοινού να καταβάλουν πρόστιμο λόγω του ότι αποτελούν μία επιχείρηση υπό την έννοια του άρθρου 81 ΕΚ δεν σημαίνει, όσον αφορά την εφαρμογή του ορίου που προβλέπει το άρθρο 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003, ότι η υποχρέωση καθεμιάς από αυτές περιορίζεται στο 10 % του κύκλου εργασιών τον οποίο πραγματοποίησε κατά τη διάρκεια της τελευταίας χρήσεως. Πράγματι, το όριο του 10 %, υπό την έννοια της διατάξεως αυτής, πρέπει να υπολογίζεται επί του συνολικού κύκλου εργασιών όλων των εταιριών που απαρτίζουν την ενιαία οικονομική οντότητα η οποία ενεργεί ως «επιχείρηση» υπό την έννοια του άρθρου 81 ΕΚ, διότι μόνον ο συνολικός κύκλος εργασιών των εταιριών που απαρτίζουν τον όμιλο μπορεί να αποτελέσει ένδειξη περί του μεγέθους και της οικονομικής ισχύος της εν λόγω επιχειρήσεως.

Η έννοια της επιχειρήσεως κατά το άρθρο 23, παράγραφοι 2 και 3, του κανονισμού 1/2003 δεν διαφέρει, επομένως, από την έννοια της επιχειρήσεως κατά το άρθρο 81, παράγραφος 1, ΕΚ. Κατ’ ακολουθία, σε περίπτωση εις ολόκληρον ευθύνης πλειόνων εταιριών στο πλαίσιο ενός ομίλου που αποτελεί επιχείρηση κατά την έννοια των ως άνω διατάξεων, δεν απαιτείται το όριο να καθορίζεται σε συνάρτηση με την εταιρία η οποία πραγματοποιεί τον μικρότερο κύκλο εργασιών.

(βλ. σκέψεις 186-187)

12. Το γεγονός ότι στη μητρική εταιρία καταλογίζεται ευθύνη για τη συμπεριφορά της θυγατρικής της, υπό την έννοια ότι η πρώτη καθόρισε την εμπορική συμπεριφορά της δεύτερης, δεν συνεπάγεται ότι η μητρική εταιρία πρέπει να θεωρείται ως δράστης της συμπεριφοράς, αντί της θυγατρικής της. Με άλλα λόγια, η ευθύνη της μητρικής εταιρίας για τη συμπεριφορά της θυγατρικής της δεν απαλλάσσει επ’ ουδενί τη θυγατρική από την ευθύνη της ως νομικό πρόσωπο και, επομένως, αυτή εξακολουθεί να ευθύνεται ατομικώς για τις αντίθετες προς τον ανταγωνισμό πρακτικές στις οποίες μετέσχε.

(βλ. σκέψη 196)

13. Οι κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, της Συνθήκης ΕΚΑΧ προβλέπουν, στο σημείο 3, την ελάττωση του βασικού ποσού του προστίμου υπό τη συνδρομή «ειδικών ελαφρυντικών περιστάσεων», όπως, μεταξύ άλλων, ο αποκλειστικώς παθητικός ή μιμητικός ρόλος στη διάπραξη της παραβάσεως και η παύση των παραβάσεων ήδη από τις πρώτες παρεμβάσεις της Επιτροπής. Οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές δεν απαριθμούν κατά τρόπο δεσμευτικό τις ελαφρυντικές περιστάσεις τις οποίες θα όφειλε να λάβει υπόψη της η Επιτροπή. Επομένως, η Επιτροπή διατηρεί ορισμένο περιθώριο προκειμένου να εκτιμήσει σφαιρικώς τη σημασία της ενδεχόμενης μειώσεως του ποσού των προστίμων λόγω ελαφρυντικών περιστάσεων.

Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή ουδόλως υποχρεούται να προβεί, στο πλαίσιο της εξουσίας της εκτιμήσεως, σε μείωση του προστίμου λόγω του τερματισμού πρόδηλης παραβάσεως, ανεξαρτήτως του αν ο τερματισμός αυτός έλαβε χώρα πριν ή μετά τις παρεμβάσεις της. Ειδικότερα, έστω και αν στο παρελθόν η Επιτροπή είχε θεωρήσει την εκούσια παύση παραβάσεως ως ελαφρυντική περίσταση, θεμιτώς λαμβάνει υπόψη, κατ’ εφαρμογή των κατευθυντηρίων γραμμών της, το γεγονός ότι πολύ σοβαρές και πρόδηλες παραβάσεις εξακολουθούν να εμφανίζονται σχετικώς συχνά, μολονότι ο παράνομος χαρακτήρας τους έχει αναγνωρισθεί από την έναρξη της κοινοτικής πολιτικής ανταγωνισμού, και, ως εκ τούτου, θεμιτώς εκτιμά ότι πρέπει να εγκαταλειφθεί η γενναιόδωρη αυτή πρακτική και να μην ανταμείβεται πλέον η παύση μιας τέτοιας παραβάσεως με μείωση του προστίμου.

(βλ. σκέψεις 207-208, 211, 213)

14. Το γεγονός ότι επιχείρηση η οποία, όπως αποδείχθηκε επαρκώς κατά νόμον από την Επιτροπή, μετέσχε σε σύμπραξη απαγορευόμενη από τους κανόνες του ανταγωνισμού –ήτοι σε παράβαση σοβαρού χαρακτήρα– παραπλανήθηκε από τους λοιπούς μετέχοντες στη σύμπραξη, οι οποίοι με τον τρόπο αυτό προσπάθησαν να αποκομίσουν πρόσθετα πλεονεκτήματα σε σχέση με αυτά που τους παρείχε ήδη η εν λόγω σύμπραξη, δεν μπορεί να έχει ως συνέπεια η συμπεριφορά της οικείας επιχειρήσεως να θεωρηθεί λιγότερο σοβαρή. Επομένως, τέτοιες περιστάσεις δεν μπορούν να συνιστούν ελαφρυντική περίσταση και, ιδίως, δεν αποδεικνύουν τον αποκλειστικώς παθητικό ή μιμητικό ρόλο της εν λόγω επιχειρήσεως στο πλαίσιο της συμπράξεως.

(βλ. σκέψη 218)

15. Η μείωση των προστίμων σε περίπτωση συνεργασίας των επιχειρήσεων που έχουν μετάσχει σε παραβάσεις του κοινοτικού δικαίου του ανταγωνισμού θεμελιώνεται στη σκέψη ότι παρόμοια συνεργασία διευκολύνει το έργο της Επιτροπής η οποία καλείται να διαπιστώσει το υποστατό παραβάσεως και, ενδεχομένως, να θέσει τέρμα σε αυτή.

Όπως αναφέρεται στο σημείο 29 της ανακοινώσεως σχετικά με τη μη επιβολή και τη μείωση των προστίμων σε περιπτώσεις συμπράξεων, η εν λόγω ανακοίνωση δημιούργησε δικαιολογημένη εμπιστοσύνη στις επιχειρήσεις που επιθυμούν να ενημερώσουν την Επιτροπή για την ύπαρξη συμπράξεως. Λαμβανομένης υπόψη της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης την οποία οι επιχειρήσεις που επιθυμούν να συνεργασθούν με την Επιτροπή άντλησαν από την ως άνω ανακοίνωση, η Επιτροπή υποχρεούται, ως εκ τούτου, να συμμορφωθεί προς την εν λόγω ανακοίνωση κατά την εκτίμηση της συνεργασίας ορισμένης επιχειρήσεως ενόψει του καθορισμού του επιβλητέου σε αυτήν προστίμου. Εντός των ορίων που χαράσσει η ανακοίνωση περί συνεργασίας, η Επιτροπή διαθέτει, πάντως, διακριτική ευχέρεια όταν εκτιμά αν τα αποδεικτικά στοιχεία που έχει προσκομίσει μια επιχείρηση διαθέτουν πρόσθετη αποδεικτική αξία κατά την έννοια της παραγράφου 22 της ανακοινώσεως περί συνεργασίας και αν επομένως, για τον λόγο αυτό, πρέπει να μειωθεί το πρόστιμο της οικείας επιχειρήσεως κατ’ εφαρμογή της εν λόγω ανακοινώσεως. Η αξιολόγηση αυτή αποτελεί αντικείμενο περιορισμένου δικαστικού ελέγχου.

(βλ. σκέψεις 219-221)

16. Η αρχή του σεβασμού των δικαιωμάτων άμυνας επιβάλλει να παρέχεται στις επιχειρήσεις και ενώσεις επιχειρήσεων τις οποίες αφορά έρευνα της Επιτροπής στον τομέα του ανταγωνισμού η δυνατότητα, ήδη από το στάδιο της διοικητικής διαδικασίας, να καταστήσουν λυσιτελώς γνωστή την άποψή τους ως προς το υποστατό και την κρισιμότητα των πραγματικών περιστατικών, των αιτιάσεων και των συνθηκών που επικαλείται η Επιτροπή. Αντιθέτως, η εν λόγω αρχή δεν επιβάλλει να παρέχεται στις επιχειρήσεις η δυνατότητα να εξετάζουν οι ίδιες, στο πλαίσιο της διοικητικής διαδικασίας, τους μάρτυρες σε ακρόαση των οποίων προέβη η Επιτροπή.

(βλ. σκέψεις 233-234)

17. Επομένως, εφόσον από την εξέταση των λόγων που προέβαλε μια επιχείρηση προς αμφισβήτηση της νομιμότητας αποφάσεως της Επιτροπής με την οποία της επιβλήθηκε πρόστιμο λόγω παραβάσεως των κοινοτικών κανόνων του ανταγωνισμού προέκυψε έλλειψη νομιμότητας, το Γενικό Δικαστήριο οφείλει να εξετάσει αν, κάνοντας χρήση της πλήρους δικαιοδοσίας του, πρέπει να τροποποιήσει την προσβαλλόμενη απόφαση.

(βλ. σκέψη 238)

ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (δεύτερο τμήμα)

της 3ης Μαρτίου 2011 ( )

«Ανταγωνισμός – Συμπράξεις – Αγορά των έργων στον τομέα του εξοπλισμού μεταγωγής με μόνωση αερίου – Απόφαση διαπιστώνουσα παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας EΟΧ – Κατανομή της αγοράς – Αποτελέσματα εντός της κοινής αγοράς – Έννοια της διαρκούς παραβάσεως – Διάρκεια της παραβάσεως – Παραγραφή – Πρόστιμα – Αναλογικότητα – Ανώτατο όριο του 10 % επί του κύκλου εργασιών – Αλληλέγγυα ευθύνη για την καταβολή του προστίμου – Ελαφρυντικές περιστάσεις – Συνεργασία – Δικαιώματα άμυνας»

Στις συνεκδικαζόμενες υποθέσεις T‑122/07 έως T‑124/07,

Siemens AG Österreich, με έδρα τη Βιέννη (Αυστρία),

VA Tech Transmission & Distribution GmbH & Co. KEG, με έδρα τη Βιέννη,

προσφεύγουσες στην υπόθεση T‑122/07,

Siemens Transmission & Distribution Ltd, με έδρα το Μάντσεστερ (Ηνωμένο Βασίλειο),

προσφεύγουσα στην υπόθεση T‑123/07,

Siemens Transmission & Distribution SA, με έδρα τη Grenoble (Γαλλία),

Nuova Magrini Galileo SpA, με έδρα το Bergamo (Ιταλία),

προσφεύγουσα στην υπόθεση T‑124/07,

εκπροσωπούμενες από τους H. Wollmann και F. Urlesberger, δικηγόρους,

κατά

Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εκπροσωπούμενης, αρχικώς, από τους F. Arbault και O. Weber, στη συνέχεια, από τον X. Lewis και την A. Αντωνιάδη και, τέλος, από την Α. Αντωνιάδη και τον R. Sauer,

καθής,

με αντικείμενο αίτημα μερικής ακυρώσεως της αποφάσεως της Επιτροπής C(2006) 6762 τελικό, της 24ης Ιανουαρίου 2007, σχετικά με διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ (Υπόθεση COMP/F/38.899 – Εξοπλισμός μεταγωγής με μόνωση αερίου), καθώς και, επικουρικώς, αίτημα μειώσεως του επιβληθέντος στις προσφεύγουσες προστίμου,

ΤΟ ΓΕΝΙΚΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (δεύτερο τμήμα),

συγκείμενο από τους I. Pelikánová (εισηγήτρια), πρόεδρο, K. Jürimäe και S. Soldevila Fragoso, δικαστές,

γραμματέας: K. Andová, υπάλληλος διοικήσεως,

έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 16ης Μαρτίου 2010,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Ιστορικό της διαφοράς

I – Προσφεύγουσες και όμιλος VA Tech

1 Στις 20 Σεπτεμβρίου 1998, η VA Technologie AG απέκτησε μια θυγατρική της Rolls-Royce, ήτοι την Reyrolle Ltd, μεταγενέστερα VA Tech Reyrolle Ltd, εν συνεχεία Siemens Transmission & Distribution Ltd, προσφεύγουσα στην υπόθεση T-123/07 (στο εξής: Reyrolle). Στις 13 Μαρτίου 2001, η VA Technologie, μέσω μιας εταιρίας κατά 100 % θυγατρικής της, ήτοι της VA Tech Transmission & Distribution GmbH & Co. KEG, δεύτερης προσφεύγουσας στην υπόθεση T‑122/07 (στο εξής: KEG), μεταβίβασε ως εισφορά την Reyrolle στη νεοσύστατη εταιρία VA Tech Schneider High Voltage GmbH (στο εξής: VAS), στην οποία, μέσω της θυγατρικής της, κατείχε το 60 % των μεριδίων, ενώ το υπόλοιπο κατείχε η Schneider Electric SA. Η εισφορά της τελευταίας προς τη VAS συνίστατο στη Schneider Electric High Voltage SA, μεταγενέστερα VA Tech Transmission & Distribution SA, εν συνεχεία Siemens Transmission & Distribution SA, πρώτη προσφεύγουσα στην υπόθεση T-124/07 (στο εξής: SEHV), και στην Nuova Magrini Galileo SpA, δεύτερη προσφεύγουσα στην υπόθεση T‑124/07 (στο εξής: Magrini), οι οποίες ήταν πρώην θυγατρικές της σε ποσοστό 100 %, καθώς η SEHV συγκέντρωνε, από το 1999, τις πρώην δραστηριότητες υψηλής εντάσεως διαφόρων θυγατρικών της Schneider Electric.

2 Τον Οκτώβριο του 2004, η VA Technologie απέκτησε, μέσω της KEG, το σύνολο των μεριδίων της Schneider Electric στο κεφάλαιο της VAS.

3 Το 2005, η Siemens AG απέκτησε τον αποκλειστικό έλεγχο του ομίλου του οποίου η εταιρία VA Technologie ήταν μητρική εταιρία (στο εξής: όμιλος VA Tech), μέσω δημόσιας προσφοράς εξαγοράς που υπέβαλε μια θυγατρική, ήτοι η πρώτη προσφεύγουσα στην υπόθεση T-122/07, Siemens AG Österreich (στο εξής: Siemens Österreich). Μετά την απόκτηση του κατά τα ανωτέρω ελέγχου, η VA Technologie και, εν συνεχεία, η VAS συγχωνεύθηκαν με τη Siemens Österreich.

II – Εξοπλισμός μεταγωγής με μόνωση αερίου και προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία

4 Ο εξοπλισμός μεταγωγής με μόνωση αερίου (στο εξής: ΕΜΜΑ) χρησιμοποιείται για τον έλεγχο της ροής ενέργειας στα δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας. Πρόκειται για ηλεκτρολογικό υλικό της βαριάς βιομηχανίας που χρησιμοποιείται ως κύριο στοιχείο για ετοιμοπαράδοτους υποσταθμούς ηλεκτρικής ενέργειας. Οι υποσταθμοί είναι βοηθητικοί σταθμοί ηλεκτρικής ενέργειας στους οποίους μετασχηματίζεται το ηλεκτρικό ρεύμα. Πλην του μετασχηματιστή, τα κύρια συστατικά στοιχεία των υποσταθμών περιλαμβάνουν τα συστήματα ελέγχου, τα ρελέ, τους συσσωρευτές, τους φορτιστές και τον εξοπλισμό μεταγωγής. Η λειτουργία του εξοπλισμού μεταγωγής συνίσταται στο να προστατεύει τον μετασχηματιστή από υπερφόρτωση και/ή να απομονώνει το κύκλωμα και κάποιον ελαττωματικό μετασχηματιστή.

5 Ο εξοπλισμός μεταγωγής μπορεί να είναι με μόνωση αερίου, με μόνωση αέρα ή με μόνωση υβριδικού χαρακτήρα, σε περίπτωση που συνδυάζει τις δύο προηγούμενες τεχνικές. Οι ΕΜΜΑ πωλούνται σε όλο τον κόσμο ως αναπόσπαστο τμήμα των ετοιμοπαράδοτων υποσταθμών ηλεκτρικής ενέργειας ή ως αυτοτελές προϊόν το οποίο πρέπει να ενσωματωθεί σε τέτοιους σταθμούς. Αντιπροσωπεύουν περίπου το 30 % έως 60 % του συνολικού κόστους των εν λόγω υποσταθμών.

6 Στις 3 Μαρτίου 2004, η ABB Ltd επισήμανε στην Επιτροπή την ύπαρξη αντίθετων προς τον ανταγωνισμό πρακτικών στον τομέα των ΕΜΜΑ και υπέβαλε προφορικώς αίτηση απαλλαγής από το πρόστιμο, βάσει της ανακοίνωσης της Επιτροπής της 19ης Φεβρουαρίου 2002 σχετικά με τη μη επιβολή και τη μείωση των προστίμων σε περιπτώσεις συμπράξεων (ΕΕ 2002, C 45, σ. 3, στο εξής: ανακοίνωση περί συνεργασίας).

7 Οι καταγγελθείσες από την ABB πρακτικές συνίσταντο σε συντονισμό, σε παγκόσμιο επίπεδο, των παραχωρήσεων έργων ΕΜΜΑ ο οποίος περιλάμβανε την κατανομή των αγορών, τον καθορισμό ποσοστώσεων και τη διατήρηση των αντιστοίχων μεριδίων αγοράς, την ανάθεση έργων ΕΜΜΑ σε συγκεκριμένους παραγωγούς και την παρέμβαση στη διαδικασία υποβολής προσφορών (νόθευση των διαγωνισμών), ώστε οι οικείες συμβάσεις να κατακυρώνονται πράγματι στους συγκεκριμένους παραγωγούς, τον καθορισμό των τιμών με περίπλοκες συμφωνίες όσον αφορά τα έργα ΕΜΜΑ που δεν είχαν ανατεθεί, την ανάκληση αδειών εκμεταλλεύσεως που είχαν χορηγηθεί σε μη μετέχοντες στη σύμπραξη και την ανταλλαγή ευαίσθητων πληροφοριών σχετικών με την αγορά.

8 Η προφορική αίτηση της ABB περί απαλλαγής από το πρόστιμο συμπληρώθηκε με προφορικές παρατηρήσεις και έγγραφα στοιχεία. Στις 25 Απριλίου 2004 η Επιτροπή χορήγησε στην ABB απαλλαγή υπό όρους.

9 Με βάση τις δηλώσεις της ABB, η Επιτροπή κίνησε έρευνα και, στις 11 και 12 Μαΐου 2004, πραγματοποίησε έλεγχο στις εγκαταστάσεις της Areva T&D SA, της Siemens AG, του ομίλου VA Tech, της Hitachi Ltd και της Japan AE Power Systems Corp (στο εξής: JAEPS).

10 Στις 30 Ιουλίου 2004, ο όμιλος VA Tech διαβίβασε στην Επιτροπή υπόμνημα και διάφορα έγγραφα και, στις 23 Αυγούστου 2004, παρέσχε πρόσθετες εξηγήσεις.

11 Στις 20 Απριλίου 2006, η Επιτροπή εξέδωσε ανακοίνωση αιτιάσεων την οποία κοινοποίησε σε 20 εταιρίες, μεταξύ των οποίων στις προσφεύγουσες.

III – Προσβαλλόμενη απόφαση

12 Στις 24 Ιανουαρίου 2007, η Επιτροπή εξέδωσε την απόφαση C(2006) 6762 τελικό, σχετικά με διαδικασία εφαρμογής του άρθρου 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ (Υπόθεση COMP/F/38.899 – Εξοπλισμός μεταγωγής με μόνωση αερίου) (στο εξής: προσβαλλόμενη απόφαση). Η απόφαση αυτή κοινοποιήθηκε στις προσφεύγουσες στις 7 ή στις 8 Φεβρουαρίου 2007.

13 Πλην των προσφευγουσών και της Schneider Electric, η προσβαλλόμενη απόφαση απευθύνθηκε στην ABB, στην Alstom, SA, στην Areva, SA, στην Areva T&D AG, στην Areva T&D Holding SA και στην Areva T&D SA (στο εξής, από κοινού: εταιρίες του ομίλου Areva), στη Fuji Electric Holdings Co., Ltd και στη Fuji Electric Systems Co., Ltd (στο εξής, από κοινού: Fuji), στη Hitachi Ltd και στη Hitachi Europe Ltd (στο εξής, από κοινού: Hitachi), στην JAEPS, στη Mitsubishi Electric System Corp. (στο εξής: Melco), στη Siemens και στην Toshiba Corp.

14 Στις αιτιολογικές σκέψεις 113 έως 123 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή ανέφερε ότι οι διάφορες επιχειρήσεις που μετείχαν στη σύμπραξη είχαν συντονίσει την ανάθεση των έργων ΕΜΜΑ παγκοσμίως, με εξαίρεση ορισμένες αγορές, βάσει συμφωνημένων κανόνων, προκειμένου να διατηρήσουν ποσοστώσεις οι οποίες, σε μεγάλο βαθμό, αντικατόπτριζαν τα κατ’ εκτίμηση ιστορικά μερίδιά τους αγοράς. Η Επιτροπή διευκρίνισε ότι η ανάθεση των έργων ΕΜΜΑ γινόταν βάσει μιας «ιαπωνικής» κοινής ποσοστώσεως και μιας «ευρωπαϊκής» κοινής ποσοστώσεως οι οποίες, εν συνεχεία, έπρεπε να κατανεμηθούν από τους Ιάπωνες παραγωγούς και τους Ευρωπαίους παραγωγούς, αντιστοίχως, μεταξύ τους. Μια συμφωνία υπογραφείσα στη Βιέννη στις 15 Απριλίου 1988 (στο εξής: συμφωνία GQ) προέβλεπε κανόνες για την ανάθεση των έργων ΕΜΜΑ στους Ιάπωνες ή στους Ευρωπαίους παραγωγούς και για τον συνυπολογισμό της αξίας τους στην αντίστοιχη ποσόστωση. Εξάλλου, με τις αιτιολογικές σκέψεις 124 έως 132 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή διευκρίνισε ότι οι διάφορες επιχειρήσεις που μετείχαν στη σύμπραξη είχαν συνάψει μη έγγραφη συμφωνία (στο εξής: αμοιβαία συμφωνία), δυνάμει της οποίας τα έργα ΕΜΜΑ στην Ιαπωνία, αφενός, και στις ευρωπαϊκές χώρες μέλη της συμπράξεως, αφετέρου, οι οποίες από κοινού χαρακτηρίζονταν ως οι «κατασκευάστριες χώρες» των έργων ΕΜΜΑ, αναθέτονταν, αντιστοίχως, στους Ιάπωνες και στους Ευρωπαίους μετέχοντες στη σύμπραξη. Τα έργα ΕΜΜΑ στις «κατασκευάστριες χώρες» δεν αποτελούσαν αντικείμενο ανταλλαγής πληροφοριών μεταξύ των δύο ομάδων και δεν περιλαμβάνονταν στον υπολογισμό των αντίστοιχων ποσοστώσεων.

15 Η συμφωνία GQ περιελάμβανε επίσης κανόνες σχετικούς με την ανταλλαγή των αναγκαίων για τη λειτουργία της συμπράξεως πληροφοριών μεταξύ των δύο ομάδων παραγωγών, η οποία διασφαλιζόταν ειδικότερα από τους γραμματείς των εν λόγω ομάδων, την παρέμβαση στη διαδικασία υποβολής προσφορών και τον καθορισμό τιμών όσον αφορά τα έργα ΕΜΜΑ που δεν καθίστατο δυνατό να ανατεθούν. Κατά το παράρτημα 2, η συμφωνία GQ είχε εφαρμογή σε όλο τον κόσμο, με εξαίρεση τις Ηνωμένες Πολιτείες, τον Καναδά, την Ιαπωνία και 17 χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Επιπλέον, βάσει της αμοιβαίας συμφωνίας, τα έργα ΕΜΜΑ στις λοιπές, πλην των «κατασκευαστριών χωρών», ευρωπαϊκές χώρες αναθέτονταν ομοίως στην ευρωπαϊκή ομάδα, οι δε Ιάπωνες παραγωγοί δεσμεύονταν να μην υποβάλουν προσφορές για τα έργα ΕΜΜΑ στην Ευρώπη.

16 Κατά την Επιτροπή, η κατανομή των έργων ΕΜΜΑ μεταξύ των Ευρωπαίων παραγωγών διήπετο από μια συμφωνία υπογραφείσα επίσης στη Βιέννη, στις 15 Απριλίου 1988, και έχουσα τον τίτλο «E-Group Operation Agreement for GQ‑Agreement» (Συμφωνία της ομάδας E για τη θέση σε εφαρμογή της συμφωνίας GQ) (στο εξής: συμφωνία EQ). Η Επιτροπή επισήμανε ότι η ανάθεση των έργων ΕΜΜΑ στην Ευρώπη ακολουθούσε τους ίδιους κανόνες και τις ίδιες διαδικασίες που ίσχυαν για την ανάθεση των έργων ΕΜΜΑ σε άλλες χώρες. Ειδικότερα, τα έργα ΕΜΜΑ στην Ευρώπη έπρεπε ομοίως να κοινοποιηθούν, ταξινομηθούν, ανατεθούν και διευθετηθούν ή να έχουν λάβει ένα επίπεδο ελάχιστης τιμής.

17 Με την αιτιολογική σκέψη 142 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι, στο πλαίσιο της συμφωνίας GQ και της συμφωνίας EQ, καθώς και για τους σκοπούς της οργανώσεως και της λειτουργίας της συμπράξεως, οι διάφοροι μετέχοντες στη σύμπραξη προσδιορίζονταν με κωδικούς αποτελούμενους από ψηφία όσον αφορά τους Ευρωπαίους μετέχοντες και από γράμματα όσον αφορά τους Ιάπωνες μετέχοντες. Οι αρχικοί κωδικοί αντικαταστάθηκαν με αριθμούς από τον Ιούλιο του 2002.

18 Με το άρθρο 1, στοιχεία ιστ΄ και κ΄, της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η Siemens Österreich και η KEG είχαν μετάσχει στην παράβαση κατά το διάστημα από τις 20 Σεπτεμβρίου 1998 έως τις 13 Δεκεμβρίου 2000 και από 1ης Απριλίου 2002 έως τις 11 Μαΐου 2004.

19 Με το άρθρο 1, στοιχεία ιγ΄, ιζ΄ και ιη΄, της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η Reyrolle, η SEHV και η Magrini είχαν μετάσχει στην παράβαση κατά το διάστημα από τις 15 Απριλίου 1988 έως τις 13 Δεκεμβρίου 2000 και από 1ης Απριλίου 2002 έως τις 11 Μαΐου 2004.

20 Για τις παραβάσεις που αναφέρονται στο άρθρο 1 της προσβαλλομένης αποφάσεως, επιβλήθηκε, με το άρθρο 2, στοιχείο ιβ΄, της ίδιας αποφάσεως πρόστιμο ύψους 12 600 000 ευρώ στη Siemens Österreich και στην KEG, εις ολόκληρον με την Reyrolle.

21 Για τις παραβάσεις που αναφέρονται στο άρθρο 1 της προσβαλλομένης αποφάσεως, επιβλήθηκε, με το άρθρο 2, στοιχείο ιβ΄, της ίδιας αποφάσεως, πρόστιμο ύψους 22 050 000 ευρώ στη Reyrolle, εκ των οποίων 17 550 000 ευρώ εις ολόκληρον με τη SEHV και τη Magrini και 12 600 000 ευρώ εις ολόκληρον με τη Siemens Österreich και την KEG.

22 Για τις παραβάσεις που αναφέρονται στο άρθρο 1 της προσβαλλομένης αποφάσεως, με το άρθρο 2, στοιχεία ια΄ και ιβ΄, της ίδιας αποφάσεως επιβλήθηκε στη SEHV και στη Magrini πρόστιμο ύψους 22 050 000 ευρώ, εκ των οποίων 17 550 000 ευρώ εις ολόκληρον με τη Reyrolle και 4 500 000 ευρώ εις ολόκληρον με τη Schneider Electric.

Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων

23 Με δικόγραφα που κατέθεσαν στη Γραμματεία του Πρωτοδικείου [νυν Γενικού Δικαστηρίου] στις 17 Απριλίου 2007, οι προσφεύγουσες άσκησαν τις υπό κρίση προσφυγές.

24 Στις 27 Αυγούστου 2007, η Επιτροπή κατέθεσε υπομνήματα αντικρούσεως.

25 Στις 22 Οκτωβρίου 2007, οι προσφεύγουσες κατέθεσαν υπομνήματα απαντήσεως.

26 Στις 14 Δεκεμβρίου 2007, η Επιτροπή κατέθεσε υπομνήματα ανταπαντήσεως.

27 Με διάταξη της 20ής Ιανουαρίου 2010, το Γενικό Δικαστήριο, αφού άκουσε τους διαδίκους, αποφάσισε τη συνεκδίκαση των υπό κρίση υποθέσεων προς διευκόλυνση της προφορικής διαδικασίας και έκδοση κοινής αποφάσεως, σύμφωνα με το άρθρο 50 του Κανονισμού Διαδικασίας του Γενικού Δικαστηρίου.

28 Στο πλαίσιο των μέτρων οργανώσεως της διαδικασίας που προβλέπει το άρθρο 64 του Κανονισμού Διαδικασίας, το Γενικό Δικαστήριο κάλεσε τους διαδίκους να απαντήσουν σε ορισμένα ερωτήματα. Οι προσφεύγουσες και η Επιτροπή απάντησαν στα ερωτήματα αυτά εντός της ταχθείσας προθεσμίας.

29 Οι διάδικοι αγόρευσαν και απάντησαν στις προφορικές ερωτήσεις που έθεσε το Γενικό Δικαστήριο κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 16ης Μαρτίου 2010.

30 Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 16ης Μαρτίου 2010, η SEHV και η Magrini προσκόμισαν, κατόπιν προσκλήσεως του Γενικού Δικαστηρίου, αντίγραφο της αποφάσεως του tribunal de commerce de Grenoble (Γαλλία) της 18ης Δεκεμβρίου 2009, επί υποθέσεως που αφορούσε ορισμένες προσφεύγουσες, επί της οποίας αποφάσεως οι διάδικοι είχαν την ευκαιρία να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους. Κατόπιν αιτήματος της Επιτροπής, το Γενικό Δικαστήριο παρέσχε σε αυτή πρόσθετη προθεσμία έως τις 26 Μαρτίου 2010, προκειμένου να υποβάλει τις γραπτές παρατηρήσεις της. Το Γενικό Δικαστήριο έλαβε υπόψη τις παρατηρήσεις αυτές, που υποβλήθηκαν εντός της ταχθείσας προθεσμίας, μόνο στο μέτρο που αφορούσαν την απόφαση του tribunal de commerce de Grenoble της 18ης Δεκεμβρίου 2009.

31 Οι προσφεύγουσες ζητούν από το Γενικό Δικαστήριο:

– να ακυρώσει το άρθρο 1 της προσβαλλομένης αποφάσεως κατά το μέτρο που με αυτό διαπιστώνεται ότι η Reyrolle, η SEHV και η Magrini παρέβησαν το άρθρο 81 ΕΚ και το άρθρο 53 της Συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (στο εξής: Συμφωνία ΕΟΧ) κατά το χρονικό διάστημα από τις 15 Απριλίου 1988 έως τις 13 Δεκεμβρίου 2000 και ότι όλες οι προσφεύγουσες παρέβησαν τις ίδιες διατάξεις κατά το χρονικό διάστημα από 1ης Απριλίου 2002 έως τις 9 Οκτωβρίου 2002 και από τις 21 Ιανουαρίου 2004 έως τις 11 Μαΐου 2004·

– να ακυρώσει το άρθρο 2 της προσβαλλομένης αποφάσεως κατά το μέτρο που αυτό αφορά τις προσφεύγουσες·

– επικουρικώς, να μειώσει το ύψος των επιβληθέντων σε βάρος των προσφευγουσών προστίμων σε ποσό το οποίο να μην υπερβαίνει το 1 980 000 ευρώ για τη Siemens Österreich και την KEG, το 1 100 000 ευρώ για τη Reyrolle και τη Magrini και τα 2 750 000 ευρώ για τη SEHV·

– να καταδικάσει την Επιτροπή στα δικαστικά έξοδα.

32 Η Επιτροπή ζητεί από το Γενικό Δικαστήριο:

– να απορρίψει την προσφυγή·

– να καταδικάσει τις προσφεύγουσες στα δικαστικά έξοδα.

Σκεπτικό

I – Επί των αιτημάτων ακυρώσεως

33 Προς στήριξη των αιτημάτων τους ακυρώσεως, οι προσφεύγουσες προβάλλουν δύο λόγους. Ο πρώτος λόγος αντλείται από παράβαση του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ, του άρθρου 53, παράγραφος 1, της Συμφωνίας ΕΟΧ, του άρθρου 23, παράγραφοι 2 και 3, και του άρθρου 25 του κανονισμού 1/2003 του Συμβουλίου, της 16ης Δεκεμβρίου 2002, για την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού που προβλέπονται στα άρθρα 81 [ΕΚ] και 82 [ΕΚ] (ΕΕ 2003, L 1, σ. 1). Ο δεύτερος λόγος αντλείται από προσβολή του δικαιώματος ακροάσεως.

Επί του πρώτου λόγου ακυρώσεως, που αντλείται από παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ, του άρθρου 53, παράγραφος 1, της Συμφωνίας ΕΟΧ και ορισμένων διατάξεων του κανονισμού 1/2003

34 Στο πλαίσιο του πρώτου λόγου ακυρώσεως, οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι η Επιτροπή, κατά τον καθορισμό του προστίμου, παρέβη από πολλές απόψεις το άρθρο 81 ΕΚ, το άρθρο 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ καθώς και ορισμένες διατάξεις του κανονισμού 1/2003. Ο λόγος αυτός διαιρείται σε τρία σκέλη, που αντλούνται, πρώτον, από μη απόδειξη της προβαλλόμενης παραβάσεως, δεύτερον, από εσφαλμένη εκτίμηση όσον αφορά τη διάρκεια της παραβάσεως και, τρίτον, από το υπερβολικά υψηλό ποσό του επιβληθέντος προστίμου. Στο πλαίσιο των υποθέσεων T‑123/07 και T‑124/07, η Reyrolle, η SEHV και η Magrini προβάλλουν επίσης ένα σκέλος που αντλείται από παραγραφή της προβαλλόμενης παραβάσεως όσον αφορά το χρονικό διάστημα πριν τις 16 Ιουλίου 1998.

1. Επί του σκέλους που αντλείται από μη απόδειξη της προβαλλόμενης παραβάσεως

α) Επιχειρήματα των διαδίκων

35 Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε επαρκώς παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ όσον αφορά το χρονικό διάστημα πριν τις 13 Δεκεμβρίου 2000. Κατά τις προσφεύγουσες, από το παράρτημα 2 της συμφωνίας GQ προκύπτει χωρίς αμφιβολία ότι οι ευρωπαϊκές αγορές αποκλείονταν από το πεδίο εφαρμογής της συμφωνίας αυτής. Επομένως, η Επιτροπή δεν μπορούσε να συναγάγει από την εν λόγω συμφωνία την ύπαρξη συμπράξεως κατά την έννοια του άρθρου 81 ΕΚ, ήτοι συμφωνίας που να έχει ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού στο εσωτερικό της κοινής αγοράς..

36 Εξάλλου, η αποδεικτική αξία του καταλόγου έργων ΕΜΜΑ, που αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 164 της προσβαλλομένης αποφάσεως, είναι αμφίβολη. Αφενός, η Επιτροπή δεν εκθέτει τον σκοπό για τον οποίο συντάχθηκε ο οικείος κατάλογος, ούτε διευκρινίζει αν τα απαριθμούμενα έργα ΕΜΜΑ αποτέλεσαν το αντικείμενο συμφωνιών μεταξύ των μερών της συμπράξεως. Αφετέρου, το γεγονός ότι ο κατάλογος αυτός αφορά μόνον έντεκα έργα ΕΜΜΑ, εντασσόμενα γεωγραφικώς στην κοινή αγορά, επί συνόλου περίπου 1620, μαρτυρεί, προπάντων, την έλλειψη αισθητών αποτελεσμάτων τέτοιων συμφωνιών εντός της κοινής αγοράς.

37 Η Επιτροπή αμφισβητεί τα επιχειρήματα των προσφευγουσών.

β) Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου

38 Από την προσβαλλόμενη απόφαση και ιδίως από τις αιτιολογικές σκέψεις 124 έως 163, προκύπτει ότι, κατά την Επιτροπή, η προσαπτόμενη στις προσφεύγουσες σύμπραξη, για την οποία επέβαλε κυρώσεις, στηριζόταν στην «αμοιβαία συμφωνία» δυνάμει της οποίας τα έργα ΕΜΜΑ στις «κατασκευάστριες χώρες» αναθέτονταν στους Ιάπωνες και στους Ευρωπαίους μετέχοντες στη σύμπραξη, στην προστασία των λεγόμενων «κατασκευαστριών» αγορών στην Ευρώπη και στην κατανομή της αγοράς, όσον αφορά τις «μη κατασκευάστριες ευρωπαϊκές χώρες», μεταξύ των Ευρωπαίων κατασκευαστών μέσω παρεμβάσεων στη διαδικασία υποβολής προσφορών και μέσω συμφωνιών περί των τιμών. Κατά την Επιτροπή, η εφαρμογή της «αμοιβαίας συμφωνίας», της οποίας η συμφωνία GQ αποτελούσε απλώς ένα από τα στοιχεία, είχε ως αποτέλεσμα τη σύμπραξη στην κοινή αγορά.

39 Προς απόδειξη της υπάρξεως και του περιεχομένου της «αμοιβαίας συμφωνίας», η Επιτροπή, με την προσβαλλόμενη απόφαση, αναφέρθηκε σε ένα σύνολο στοιχείων, τα σημαντικότερα των οποίων είναι οι δηλώσεις της ABB, του μάρτυρα M., της Fuji και της Hitachi, καθώς και ορισμένα έγγραφα όπως η συμφωνία GQ, η συμφωνία EQ και τα παραρτήματά τους, ένας κατάλογος έργων ΕΜΜΑ συζητηθέντων στο πλαίσιο της συμπράξεως τον οποίο προσκόμισε η ABB, ένα έγγραφο χωρίς ημερομηνία το οποίο εντοπίστηκε κατά την έρευνα που πραγματοποίησε η Επιτροπή στις εγκαταστάσεις του ομίλου VA Tech και το οποίο τιτλοφορείται «Σύνθεση, συζήτηση με JJC», καθώς και η ανταλλαγή επιστολών της 18ης Ιανουαρίου 1999 μεταξύ των W., J. και B., εργαζομένων στον όμιλο VA Tech.

40 Προς αμφισβήτηση της υπάρξεως παραβάσεως του άρθρου 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ, οι προσφεύγουσες περιορίζονται να προβάλουν ότι η συμφωνία GQ δεν είχε ως αντικείμενο ή ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού στο εσωτερικό της κοινής αγοράς και να αμφισβητήσουν την αποδεικτική αξία του καταλόγου έργων ΕΜΜΑ στην Ευρώπη, που αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 164 της προσβαλλομένης αποφάσεως. Αντιθέτως, οι προσφεύγουσες δεν αμφισβητούν την ύπαρξη της «αμοιβαίας συμφωνίας», ούτε την αποδεικτική αξία των λοιπών στοιχείων που παρατίθενται στη σκέψη 39 ανωτέρω και στα οποία στηρίχθηκε η Επιτροπή για να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η σύμπραξη είχε το ανωτέρω αποτέλεσμα. Εντούτοις, λαμβανομένου υπόψη του μεγάλου αριθμού στοιχείων στα οποία στηρίχθηκε η Επιτροπή εν προκειμένω, οι προσφεύγουσες δεν μπορούν να αμφισβητήσουν γενικώς την ύπαρξη παραβάσεως του άρθρου 81 ΕΚ χωρίς να θέσουν ειδικώς εν αμφιβόλω τις προηγούμενες διαπιστώσεις της Επιτροπής και, ιδίως, χωρίς να αναφέρουν λεπτομερώς τους λόγους για τους οποίους τα αποδεικτικά στοιχεία που η Επιτροπή επικαλείται είναι απαράδεκτα, μη λυσιτελή ή στερούμενα αποδεικτικής ισχύος.

41 Συγκεκριμένα, πρέπει να γίνει δεκτό ότι, ακόμη και λαμβάνοντας υπόψη ότι το περιεχόμενο της συμφωνίας GQ απέκλειε την εφαρμογή της στις περισσότερες χώρες της Ευρώπης και παραβλέποντας τον κατάλογο έργων ΕΜΜΑ στην Ευρώπη που περιλαμβάνεται στην αιτιολογική σκέψη 164 της προσβαλλομένης αποφάσεως, πάντως, τα αποδεικτικά στοιχεία που επικαλείται η Επιτροπή επαρκούν προς απόδειξη του περιεχομένου της «αμοιβαίας συμφωνίας».

42 Πρώτον, η διαπίστωση της Επιτροπής ότι οι Ευρωπαίοι μετέχοντες στη σύμπραξη συζήτησαν και προέβησαν σε ανάθεση των έργων ΕΜΜΑ εντός της κοινής αγοράς και του ΕΟΧ αποδεικνύει, αυτή καθεαυτήν, ότι η σύμβαση είχε συνέπειες επί του ανταγωνισμού στα εδάφη αυτά. Επιπλέον, από την προσβαλλομένη απόφαση προκύπτει ότι η Επιτροπή στηρίχθηκε, επίσης, στις δηλώσεις της ABB και του M., καθώς και στις δηλώσεις της Fuji και της Hitachi, στο παράρτημα 2 της συμφωνίας EQ, στον κατάλογο έργων ΕΜΜΑ στην Ευρώπη που περιλαμβάνεται στην αιτιολογική σκέψη 164 της προσβαλλομένης αποφάσεως, στο έγγραφο με τίτλο «Σύνθεση συζητήσεις με JJC» και στην ανταλλαγή επιστολών της 18ης Ιανουαρίου 1999.

43 Δεύτερον, όπως προκύπτει από τις αιτιολογικές σκέψεις 125 έως 131 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η διαπίστωση της Επιτροπής ότι οι Ευρωπαίοι και οι Ιάπωνες κατασκευαστές κατένειμαν μεταξύ τους το σύνολο της επίμαχης αγοράς, με συνέπεια τα έργα ΕΜΜΑ στην Ιαπωνία να ανατίθενται στους Ιάπωνες κατασκευαστές και τα έργα ΕΜΜΑ στην Ευρώπη να ανατίθενται, καταρχήν, στους Ευρωπαίους κατασκευαστές, στηριζόταν στις δηλώσεις της ABB και του M. καθώς και στις δηλώσεις της Fuji και της Hitachi και στο παράρτημα 2 της συμφωνίας EQ.

44 Τρίτον, όπως προκύπτει από τις αιτιολογικές σκέψεις 133 έως 138 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η διαπίστωση της Επιτροπής ότι στην Ευρώπη υφίστατο προστασία των λεγόμενων «κατασκευαστριών» αγορών, με συνέπεια ότι, στις χώρες στις οποίες οι Ευρωπαίοι κατασκευαστές ήταν παραδοσιακά παρόντες, τα έργα ΕΜΜΑ να τους ανατίθενται ευθύς εξαρχής και, μάλιστα, χωρίς να καταλογίζονται στις ποσοστώσεις της συμπράξεως, στηριζόταν στις δηλώσεις της ABB και του M., καθώς και στο έγγραφο που τιτλοφορείται «Σύνθεση, συζητήσεις με JJC» και στην ανταλλαγή επιστολών της 18ης Ιανουαρίου 1999.

45 Επομένως, ακόμη και αν θεωρηθεί ότι οι επικρίσεις των προσφευγουσών όσον αφορά τα δύο αποδεικτικά στοιχεία που αυτές αμφισβητούν είναι βάσιμες, πάντως, το γεγονός αυτό δεν αναιρεί τη διαπίστωση της Επιτροπής ότι η σύμπραξη είχε ως αποτέλεσμα την παρεμπόδιση, τον περιορισμό ή τη νόθευση του ανταγωνισμού στο εσωτερικό της κοινής αγοράς και του ΕΟΧ.

46 Κατά συνέπεια, το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.

2. Επί του σκέλους που αντλείται από εσφαλμένη εκτίμηση όσον αφορά τη διάρκεια της προβαλλόμενης παραβάσεως

47 Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι η προσβαλλόμενη απόφαση ενέχει σφάλματα εκτιμήσεως όσον αφορά τη διάρκεια της παραβάσεως, τα οποία οδήγησαν σε αδικαιολόγητη αύξησή της. Τα σφάλματα αυτά αφορούν, πρώτον, την ημερομηνία διακοπής της συμμετοχής των προσφευγουσών στη σύμπραξη, δεύτερον, την ημερομηνία της εκ νέου συμμετοχής στην παράβαση της συσταθείσας από τις εταιρίες του ομίλου VA Tech επιχειρήσεως (στο εξής: επιχείρηση VA Tech) και, τρίτον, την ημερομηνία παύσεως της παραβάσεως.

α) Επί της ημερομηνίας διακοπής της συμμετοχής των προσφευγουσών στην παράβαση

Επιχειρήματα των διαδίκων

48 Οι προσφεύγουσες προβάλλουν, επικουρικώς σε σχέση με το πρώτο σκέλος του πρώτου λόγου ακυρώσεως που αντλείται από μη απόδειξη της προβαλλόμενης παραβάσεως του άρθρου 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ, ότι η Επιτροπή εσφαλμένως θεώρησε ότι αυτές διέκοψαν τη συμμετοχή τους στην παράβαση στις 13 Δεκεμβρίου 2000, ημερομηνία κατά την οποία έλαβε χώρα η δεξίωση στην Ville‑d’Avray (Γαλλία) για τον εορτασμό της υποτιθέμενης διαλύσεως της συμπράξεως, σύμφωνα με την εντύπωση που τους δημιούργησαν οι λοιποί μετέχοντες στη σύμπραξη, ενώ όφειλε να διαπιστώσει ότι η διακοπή αυτή επήλθε στις 16 Ιουλίου 1998, ημερομηνία κατά την οποία συζητήθηκε το τελευταίο έργο ΕΜΜΑ στην Ευρώπη για το οποίο γίνεται λόγος στην αιτιολογική σκέψη 164 της προσβαλλομένης αποφάσεως ή, το αργότερο, στις 12 Οκτωβρίου 2000, ημερομηνία κατά την οποία πραγματοποιήθηκε στη Ζυρίχη (Ελβετία) σύσκεψη κατά την οποία ενημερώθηκαν σχετικά με την υποτιθέμενη διάλυση της συμπράξεως.

49 Η Επιτροπή αμφισβητεί τα επιχειρήματα των προσφευγουσών.

Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου

50 Καταρχάς, επισημαίνεται ότι δεν αμφισβητείται ότι η συμμετοχή της Reyrolle, της SEHV και της Magrini στη σύμπραξη πράγματι διακόπηκε. Αντιθέτως, οι διάδικοι διαφωνούν ως προς την ακριβή ημερομηνία της διακοπής αυτής. Οι προσφεύγουσες αμφισβητούν ότι μετείχαν στη σύμπραξη μετά τις 16 Ιουλίου 1998 ή μετά τις 12 Οκτωβρίου 2000. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η Reyrolle, η SEHV και η Magrini διέκοψαν τη συμμετοχή τους στη σύμπραξη μόλις κατά την «αποχαιρετιστήρια συγκέντρωση» της 13ης Δεκεμβρίου 2000.

51 Η διαφωνία αυτή θέτει το ζήτημα του ποιος φέρει συναφώς το βάρος αποδείξεως. Ενώ κατά τις προσφεύγουσες στην Επιτροπή απόκειται να αποδείξει τη διάρκεια της παραβάσεως, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, από τη στιγμή που απέδειξε την ύπαρξη παράνομης συμπράξεως, αυτή θεωρείται ότι διαρκεί μέχρι να αποδειχθεί η παύση της, την οποία πρέπει να αποδείξει η επιχείρηση που μετέσχε στη σύμπραξη.

52 Συναφώς, πρέπει να υπομνησθεί η πάγια νομολογία, κατά την οποία, αφενός, η πλευρά ή η αρχή που προβάλλει την παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού είναι εκείνη που οφείλει να αποδείξει την ύπαρξη παραβάσεως αποδεικνύοντας, επαρκώς κατά νόμον, τα περιστατικά που συνιστούν την παράβαση και, αφετέρου, η επιχείρηση που επικαλείται υπέρ αυτής έναν αμυντικό ισχυρισμό κατά της διαπιστώσεως παραβάσεως είναι εκείνη η οποία οφείλει να αποδείξει ότι πληρούνται οι όροι για την ευδοκίμηση αυτού του αμυντικού ισχυρισμού, οπότε η εν λόγω αρχή θα πρέπει να κάνει χρήση άλλων αποδεικτικών στοιχείων (απόφαση του Πρωτοδικείου της 16ης Νοεμβρίου 2006, T‑120/04, Peróxidos Orgánicos κατά Επιτροπής, Συλλογή 2006, σ. II‑4441, σκέψη 50· βλ., συναφώς, αποφάσεις του Δικαστηρίου της 17ης Δεκεμβρίου 1998, C‑185/95 P, Baustahlgewebe κατά Επιτροπής, Συλλογή 1998, σ. I‑8417, σκέψη 58, και της 7ης Ιανουαρίου 2004, C‑204/00 P, C‑205/00 P, C‑211/00 P, C‑213/00 P, C‑217/00 P και C‑219/00 P, Aalborg Portland κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή 2004, σ. I‑123, σκέψη 78).

53 Εν προκειμένω, η αρχή κατά την οποία η Επιτροπή οφείλει να αποδείξει όλα τα στοιχεία που συνιστούν την παράβαση, περιλαμβανομένης της διάρκειάς της (βλ., υπό την έννοια αυτή, αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 7ης Ιουλίου 1994, T‑43/92, Dunlop Slazenger κατά Επιτροπής, Συλλογή 1994, σ. II‑441, σκέψη 79· της 13ης Δεκεμβρίου 2001, T‑48/98, Acerinox κατά Επιτροπής, Συλλογή 2001, σ. II‑3859, σκέψη 55, και της 29ης Νοεμβρίου 2005, T‑62/02, Union Pigments κατά Επιτροπής, Συλλογή 2005, σ. II‑5057, σκέψη 36), τα οποία μπορεί να έχουν συνέπειες επί των τελικών συμπερασμάτων της όσον αφορά τη σοβαρότητα της εν λόγω παραβάσεως, δεν διακυβεύεται από το γεγονός ότι οι προσφεύγουσες στις υποθέσεις T‑123/07 και T‑124/07 προέβαλαν αμυντικό ισχυρισμό αντλούμενο από την παραγραφή, το βάρος αποδείξεως του οποίου φέρουν, καταρχήν, οι ίδιες.

54 Πράγματι, η προβολή του αμυντικού αυτού ισχυρισμού απαιτεί, κατ’ ανάγκην, απόδειξη της διάρκειας της παραβάσεως καθώς και της ημερομηνίας παύσεώς της. Εντούτοις, μόνες οι περιστάσεις αυτές δεν αρκούν για να δικαιολογήσουν εν προκειμένω τη μετάθεση του σχετικού βάρους αποδείξεως στις προσφεύγουσες. Αφενός, η διάρκεια της παραβάσεως, που προϋποθέτει ότι είναι γνωστή η ημερομηνία της λήξεώς της, αποτελεί ένα από τα ουσιώδη στοιχεία της παραβάσεως της οποίας το βάρος αποδείξεως φέρει η Επιτροπή, τούτο δε ανεξάρτητα από το γεγονός ότι η αμφισβήτηση των στοιχείων αυτών αποτελεί επίσης τμήμα του αμυντικού ισχυρισμού που αντλείται από την παραγραφή. Αφετέρου, το συμπέρασμα αυτό δικαιολογείται από το γεγονός ότι η μη παραγραφή του δικαιώματος της Επιτροπής περί διώξεως, βάσει των διατάξεων περί παραγραφής του κανονισμού 1/2003, συνιστά νόμιμο αντικειμενικό κριτήριο, το οποίο απορρέει από την αρχή της ασφάλειας δικαίου (βλ., υπό την έννοια αυτή, απόφαση του Πρωτοδικείου της 6ης Οκτωβρίου 2005, T‑22/02 και T‑23/02, Sumitomo Chemical και Sumika Fine Chemicals κατά Επιτροπής, Συλλογή 2005, σ. II‑4065, σκέψεις 80 έως 82), και, ως εκ τούτου, συνιστά προϋπόθεση της ισχύος κάθε αποφάσεως περί επιβολής κυρώσεων. Πράγματι, η Επιτροπή υποχρεούται στην τήρησή του ακόμη και αν δεν προβάλλεται σχετικός αμυντικός ισχυρισμός της επιχειρήσεως (απόφαση Peróxidos Orgánicos κατά Επιτροπής, σκέψη 52 ανωτέρω, σκέψη 52).

55 Πάντως, διευκρινίζεται ότι η ως άνω κατανομή του βάρους αποδείξεως μπορεί παρά ταύτα να ποικίλλει, εφόσον τα πραγματικά στοιχεία που επικαλείται η μία πλευρά μπορεί να είναι ικανά να υποχρεώσουν την άλλη πλευρά να παράσχει μια εξήγηση ή αιτιολογία, ελλείψει της οποίας να επιτρέπεται να συναχθεί ότι προσκομίστηκε η απόδειξη (απόφαση Peróxidos Orgánicos κατά Επιτροπής, σκέψη 52 ανωτέρω, σκέψη 53· βλ. επίσης, συναφώς, απόφαση Aalborg Portland κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 52 ανωτέρω, σκέψη 79). Συγκεκριμένα, εφόσον, όπως εν προκειμένω, η Επιτροπή απέδειξε την ύπαρξη συμφωνίας, εναπόκειται στις επιχειρήσεις που μετείχαν στη συμφωνία να αποδείξουν ότι αποστασιοποιήθηκαν από αυτή, πράξη που πρέπει να δηλώνει σαφή βούληση αποχής από την οικεία συμφωνία και να έχει γνωστοποιηθεί στις λοιπές μετέχουσες επιχειρήσεις (απόφαση του Πρωτοδικείου της 27ης Σεπτεμβρίου 2006, T‑168/01, GlaxoSmithKline Services κατά Επιτροπής, Συλλογή 2006, σ. II‑2969, σκέψη 86 · βλ. επίσης, υπό την έννοια αυτή, αποφάσεις του Δικαστηρίου της 6ης Ιανουαρίου 2004, C‑2/01 P και C‑3/01 P, BAI και Επιτροπή κατά Bayer, Συλλογή 2004, σ. I‑23, σκέψη 63, και Aalborg Portland κ.λπ. κατά Επιτροπής, σκέψη 52 ανωτέρω, σκέψεις 81 έως 84).

56 Υπό το πρίσμα των αρχών αυτών πρέπει να εξεταστεί αν, εν προκειμένω, η Επιτροπή μπορούσε να διαπιστώσει ότι η συμμετοχή των προσφευγουσών στη σύμπραξη έπαυσε στις 13 Δεκεμβρίου 2000.

57 Από τις αιτιολογικές σκέψεις 188 έως 190 και 297 της προσβαλλομένης αποφάσεως προκύπτει ότι η Επιτροπή στηρίχθηκε συναφώς στις δηλώσεις της ABB, της Areva και της Schneider Electric. Στο πλαίσιο αυτό, η ABB δήλωσε ότι, σε συμφωνία με την Alstom, είχαν αποφασίσει να αποκλείσουν τις προσφεύγουσες από τη σύμπραξη, λόγω του σχετικώς υψηλού ποσοστού τους σε σχέση με την ικανότητά τους παραγωγής. Προς τον σκοπό αυτό, στις 13 Δεκεμβρίου 2000, οργανώθηκε σύσκεψη στη Ville‑d’Avray, η οποία έθεσε, υποτίθεται, τέρμα στη σύμπραξη, πλην όμως η σύμπραξη συνεχίστηκε μεταξύ της ABB, της Alstom, της Fuji, της Melco και της Toshiba. Επιπλέον, η Επιτροπή αναφέρει ότι η Areva και η Schneider Electric επιβεβαίωσαν την πραγματοποίηση της συσκέψεως στα τέλη Νοεμβρίου ή στις αρχές Δεκεμβρίου 2000 πλην όμως η Areva αμφισβήτησε ότι αντικείμενο της οικείας συσκέψεως ήταν ο αποκλεισμός ορισμένων μετεχόντων από τη σύμπραξη.

58 Οι προσφεύγουσες αμφισβητούν τη 13η Δεκεμβρίου 2000 ως ημερομηνία διακοπής της συμμετοχής τους στη σύμπραξη, προβάλλοντας δύο επιχειρήματα. Αφενός, υποστηρίζουν ότι η ημερομηνία αυτή θα έπρεπε να είναι η 16η Ιουλίου 1998, ημερομηνία κατά την οποία συζητήθηκε το τελευταίο έργο ΕΜΜΑ στην Ευρώπη, στο οποίο αναφορά γίνεται με την αιτιολογική σκέψη 164 της προσβαλλομένης αποφάσεως. Αφετέρου, όπως και στο πλαίσιο της ενώπιον της Επιτροπής διαδικασίας, υποστηρίζουν, ότι η λήξη της συμπράξεως είχε αποφασιστεί στις 12 Οκτωβρίου 2000, κατά τη διάρκεια συσκέψεως που πραγματοποιήθηκε στη Ζυρίχη και ότι η σύσκεψη της 13ης Δεκεμβρίου 2000 ήταν απλώς μια «αποχαιρετιστήρια γιορτή», χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η σύμπραξη συνεχιζόταν μεταξύ των δύο αυτών ημερομηνιών.

59 Όσον αφορά το πρώτο επιχείρημα, πρέπει να υπομνησθεί ότι, όπως αναφέρεται στις σκέψεις 41 έως 45 ανωτέρω, η ύπαρξη της «αμοιβαίας συμφωνίας» που προσάπτεται στις προσφεύγουσες με την προσβαλλόμενη απόφαση πρέπει να θεωρηθεί ως επαρκώς αποδειχθείσα, ακόμη και αν δεν ληφθεί υπόψη ο κατάλογος των αφορώντων στην Ευρώπη έργων ΕΜΜΑ που περιλαμβάνεται στην αιτιολογική σκέψη 164 της προσβαλλομένης αποφάσεως. Επομένως, το γεγονός ότι η τελευταία συζήτηση σχετικά με ένα περιλαμβανόμενο στον κατάλογο αυτόν έργο ΕΜΜΑ πραγματοποιήθηκε στις 16 Ιουλίου 1998 δεν συνιστά απόδειξη περί του ότι, από της ημερομηνίας αυτής, η σύμπραξη έπαυσε να υφίσταται ή περί του ότι οι προσφεύγουσες έπαυσαν να μετέχουν σε αυτή. Επομένως, το επιχείρημα αυτό πρέπει να απορριφθεί.

60 Όσον αφορά το δεύτερο επιχείρημα, από τη νομολογία που παρατίθεται στην αιτιολογική σκέψη 55 ανωτέρω προκύπτει ότι, εφόσον, όπως εν προκειμένω, η Επιτροπή απέδειξε την ύπαρξη συμφωνίας, εναπόκειται στις επιχειρήσεις που μετείχαν στη συμφωνία να αποδείξουν ότι αποστασιοποιήθηκαν από αυτή, πράξη που πρέπει να δηλώνει σαφή βούληση αποχής από την οικεία συμφωνία η οποία να έχει γνωστοποιηθεί στις λοιπές μετέχουσες επιχειρήσεις.

61 Ασφαλώς, πρέπει να γίνει δεκτό το επιχείρημα των προσφευγουσών ότι η περίπτωση στην οποία μετέχων σε σύμπραξη αποκλείεται από αυτή με συμπαιγνία των λοιπών μετεχόντων, υπό το πρόσχημα ότι η οικεία σύμπραξη έληξε, πρέπει να εξομοιωθεί προς μια τέτοια ρητή αποστασιοποίηση. Εντούτοις, καθόσον η Επιτροπή απέδειξε την ύπαρξη της «αμοιβαίας συμφωνίας», εναπόκειται στις προσφεύγουσες να αποδείξουν ότι οι λοιποί μετέχοντες τους δημιούργησαν την εντύπωση ότι η σύμπραξη είχε λήξει. Εξάλλου, ακόμη και αν γίνει δεκτό ότι η παύση της συμπράξεως δεν αποτέλεσε «έκπληξη» ανακοινωθείσα κατά τη σύσκεψη της 13ης Δεκεμβρίου 2000, αλλά αρκετό διάστημα πριν, πάντως η ημερομηνία της 12ης Οκτωβρίου 2000, την οποία αναφέρουν οι προσφεύγουσες, δεν στηρίζεται σε κανένα αποδεικτικό στοιχείο. Επομένως, ελλείψει οποιουδήποτε αποδεικτικού στοιχείου σχετικά με την πραγματική ημερομηνία του αποκλεισμού των προσφευγουσών από τη σύμπραξη, η Επιτροπή είχε δικαίωμα να καθορίσει τη 13η Δεκεμβρίου 2000 ως ημερομηνία διακοπής της συμμετοχής των προσφευγουσών στη σύμπραξη και τούτο χωρίς να υποχρεούται να αποδείξει ότι κατά τη συγκεκριμένη αυτή ημερομηνία συνάφθηκαν παράνομες συμφωνίες.

62 Κατά συνέπεια, πρέπει να απορριφθεί η αιτίαση που αναφέρεται στην ημερομηνία διακοπής της συμμετοχής των προσφευγουσών στην παράβαση.

β) Επί της ημερομηνίας της εκ νέου συμμετοχής της επιχειρήσεως VA Tech στην παράβαση

Επιχειρήματα των διαδίκων

63 Οι προσφεύγουσες φρονούν ότι η Επιτροπή εσφαλμένως έκρινε ότι η επιχείρηση VA Tech επανεντάχθηκε στη σύμπραξη, μέσω της VAS, από 1ης Απριλίου 2002. Κατά τις προσφεύγουσες, μολονότι η εν λόγω επιχείρηση είχε ενημερωθεί για την επανενεργοποίηση της συμπράξεως ήδη από το καλοκαίρι του 2002, εντούτοις κατά το χρονικό αυτό σημείο δεν είχε ακόμη επανενταχθεί σε αυτή. Η επανένταξή της πραγματοποιήθηκε μόλις στις 9 Οκτωβρίου 2002, ημερομηνία της συσκέψεως του Παρισιού (Γαλλία) στην οποία παρέστησαν ορισμένοι εκπρόσωποί της. Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι οι δηλώσεις τους επιρρωννύονται συναφώς και από άλλα στοιχεία της δικογραφίας. Ειδικότερα, η επιχείρηση VA Tech δεν εκπροσωπήθηκε στη σύσκεψη της Φρανκφούρτης (Γερμανία) της 10ης Ιουλίου 2002 ούτε μετέσχε σε συμφωνίες ή συνεννοήσεις σχετικά με τα έργα ΕΜΜΑ των οποίων η ημερομηνία ολοκληρώσεως τοποθετούνταν στο διάστημα μεταξύ Απριλίου και Οκτωβρίου 2002. Εν πάση περιπτώσει, η Επιτροπή ενήργησε κατά τρόπο εμφαίνοντα έλλειψη συνέπειας όσον αφορά τον προσδιορισμό του χρονικού σημείου της εκ νέου διαπράξεως της παραβάσεως, δεδομένου ότι, στην περίπτωση της Hitachi, επέλεξε να λάβει υπόψη την ημερομηνία της πρώτης συμμετοχής σε πολυμερή σύσκεψη.

64 Η Επιτροπή αμφισβητεί τα επιχειρήματα των προσφευγουσών.

Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου

65 Όπως προκύπτει από τις αιτιολογικές σκέψεις 199, 203, 204 και 441 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή ουσιαστικά στήριξε το συμπέρασμά της περί επανεντάξεως της επιχειρήσεως VA Tech στη σύμπραξη το αργότερο την 1η Απριλίου 2002 στις ενδείξεις που περιλαμβάνονται στην απάντηση της ABB προς την ανακοίνωση των αιτιάσεων, με την οποία η ABB διευκρίνισε ότι, σύμφωνα με την ανάμνηση που διατηρούσε ο μάρτυρας M., μετά την αρχική ένταξη το 2000 η επιχείρηση VA Tech επανεντάχθηκε στη σύμπραξη κατά τη διάρκεια των τριών πρώτων μηνών του 2002. Ελλείψει συγκεκριμένης ημερομηνίας, η Επιτροπή θεώρησε ότι η 1η Απριλίου 2002 ήταν η ευνοϊκότερη ημερομηνία για την επιχείρηση αυτή. Κατά την Επιτροπή, η ως άνω δήλωση της ABB είναι ιδιαίτερα αξιόπιστη, διότι ουσιαστικά από αυτή πληροφορήθηκε ότι η επιχείρηση VA Tech είχε διακόψει, για κάποιο διάστημα, τη συμμετοχή της στη σύμπραξη. Συγκεκριμένα, στην ανακοίνωση των αιτιάσεων η Επιτροπή είχε θεωρήσει ότι η επιχείρηση VA Tech είχε μετάσχει στη σύμπραξη χωρίς διακοπή. Εξάλλου, η Επιτροπή φρονεί ότι η εν λόγω δήλωση τεκμηριώνεται από χειρόγραφο σημείωμα του Z., υπαλλήλου του ομίλου VA Tech, το οποίο εντοπίστηκε στις εγκαταστάσεις του ομίλου κατά τους επιτόπιους ελέγχους που πραγματοποιήθηκαν τον Απρίλιο του 2004.

66 Όσον αφορά το σημείωμα που συνέταξε ο Z., η αιτιολογική σκέψη 204 της προσβαλλομένης αποφάσεως αναφέρεται σε τρεις σελίδες στις οποίες, κατά την Επιτροπή, εξετάζονται ζητήματα που αφορούν το ενδιαφέρον του ομίλου VA Tech σχετικά με ένα έργο ΕΜΜΑ στη Ραβέννα (Ιταλία) και τις ενδεχόμενες δυνατότητες καθορισμού ενός επιπέδου τιμών, συζητήσεις με τους Ιάπωνες παραγωγούς, μια σύσκεψη η οποία είχε προγραμματιστεί για τον Ιούλιο προκειμένου να συζητηθούν έργα ΕΜΜΑ, καθώς και την πορεία των συζητήσεων στα τέλη του Αυγούστου 2002. Οι σελίδες αυτές παρατίθενται στις σελίδες 2014, 2018 και 2024 του φακέλου της ενώπιον της Επιτροπής διαδικασίας.

67 Συναφώς, πρέπει να υπομνησθεί ότι το σημείωμα που συνέταξε ο Z. δεν περιέχει, ως επί το πλείστον, καμία αναφορά στην ημερομηνία της συντάξεώς του ούτε σε αυτή των πραγματικών περιστατικών στα οποία αναφέρεται. Επιπλέον, δεν είναι δυνατή η συναγωγή συμπερασμάτων από τη σειρά με την οποία οι σελίδες εμφανίζονται στον φάκελο της ενώπιον της Επιτροπής διαδικασίας, καθόσον είναι προφανές ότι η σειρά ορισμένων σελίδων μεταβλήθηκε σε σύγκριση με τη χρονική σειρά της συντάξεώς τους. Ειδικότερα, η σειρά των σελίδων που παρατίθενται στις σελίδες 2014 και 2015 του φακέλου της ενώπιον της Επιτροπής διαδικασίας αντιστράφηκε, όπως προκύπτει από τη σελίδα 2014 που εμφανίζεται στα δεξιά της σελίδας 2015 και από το ότι η σελίδα 2016, η οποία περιέχει τα πρακτικά μιας συνεδριάσεως του διοικητικού συμβουλίου της 27ης Ιουνίου 2002 και θα μπορούσε επομένως να παράσχει κάποια χρονικώς προσδιορισμένη πληροφορία, δεν είναι δυνατό να ακολουθεί αμέσως μετά τη σελίδα 2014, δεδομένου ότι θα έπρεπε να βρίσκεται δύο σελίδες παρακάτω.

68 Κατ’ ακολουθία, οι μόνες αξιόπιστες πληροφορίες όσον αφορά την ημερομηνία συντάξεως από τον Z. του εν λόγω σημειώματος είναι αυτές που μπορούν να αντληθούν από τα ελάχιστα χωρία που περιέχουν αναφορά σε ημερομηνίες και τα οποία βρίσκονται στην ίδια σελίδα με ενδείξεις τις οποίες επικαλείται η Επιτροπή.

69 Όμως, πρώτον, επισημαίνεται ότι ούτε από τα αποσπάσματα του σημειώματος του Z. που παρατίθενται στην προσβαλλόμενη απόφαση ούτε από τα αποσπάσματα που η Επιτροπή επικαλείται με την απάντησή της στις έγγραφες ερωτήσεις του Γενικού Δικαστηρίου μπορεί να συναχθεί η 1η Απριλίου 2002 ως ημερομηνία επανεντάξεως της επιχειρήσεως VA Tech στη σύμπραξη. Συγκεκριμένα, μολονότι οι προσφεύγουσες δεν αμφισβητούν ότι το εν λόγω σημείωμα συντάχθηκε το 2002, πάντως η ημερομηνία της 1ης Απριλίου δεν αναφέρεται ρητώς στο σημείωμα αυτό, ούτε εξάλλου μπορεί να συναχθεί από το περιεχόμενό του.

70 Δεύτερον, επισημαίνεται ότι ο φάκελος της ενώπιον της Επιτροπής διαδικασίας περιλαμβάνει, ειδικότερα, τα στοιχεία «discuter package avec Jap. Ils ont pris une série d’[i]nitiatives» [«να συζητηθεί με τους Ιάπ. το πακέτο. Έλαβαν σειρά πρωτοβουλιών»] και «en pratique réserver 1 date 1er juillet pour discuter 1 package Gd Export avec Jap.» [«στην πράξη η ημερομηνία της 1ης Ιουλίου να τεθεί ως καταληκτική ημερομηνία συζητήσεως ενός σημαντικού πακέτου εξαγωγών με τους Ιάπ.»]. Από τις ως άνω αναφορές συνάγεται ότι το σημείωμα στο οποίο αυτές περιλαμβάνονται συντάχθηκε πριν την 1η Ιουλίου 2002 και, επομένως, το αργότερο, τον Ιούνιο του 2002. Κατά συνέπεια, ελλείψει συγκεκριμένης ημερομηνίας, η ημερομηνία της 1ης Ιουλίου 2002 πρέπει, σύμφωνα με την αρχή in dubio pro reo, να γίνει δεκτή ως ημερομηνία επανεντάξεως της επιχειρήσεως VA Tech στη σύμπραξη.

71 Τρίτον, όσον αφορά το αντικείμενο των συνεννοήσεων μεταξύ των κατασκευαστών, πρέπει να υπομνησθεί ότι, με την προσβαλλόμενη απόφαση, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι, κατά τη δεύτερη φάση της παραβάσεως, τα έργα ΕΜΜΑ δεν συζητούνταν πλέον ένα προς ένα ατομικώς, αλλά κατά «πακέτα». Το γεγονός αυτό δεν αμφισβητήθηκε από τις προσφεύγουσες. Ομοίως, οι προσφεύγουσες δεν αμφισβήτησαν ότι, κατά τη δεύτερη αυτή φάση, η σύμπραξη αφορούσε έργα ΕΜΜΑ εντός του ΕΟΧ. Συγκεκριμένα, το σκέλος του πρώτου λόγου ακυρώσεως με το οποίο οι προσφεύγουσες αμφισβητούν ότι η σύμπραξη είχε συνέπειες εντός της κοινής αγοράς, ίσχυε μόνον όσον αφορά την πρώτη φάση της συμμετοχής τους. Επομένως, το γεγονός ότι το σημείωμα που παρατίθεται στη σκέψη 70 ανωτέρω δεν αναφέρεται σε έργα ΕΜΜΑ εντός του ΕΟΧ δεν δύναται να αναιρέσει τη διαπίστωση ότι οι προσφεύγουσες, από την επανένταξή τους στη σύμπραξη το 2002, μετέσχον σε συζητήσεις σχετικά με έργα ΕΜΜΑ εντός του ΕΟΧ.

72 Κατά συνέπεια πρέπει να γίνει δεκτή η αιτίαση που αντλείται από το ότι η Επιτροπή εσφαλμένως έκρινε ότι οι προσφεύγουσες είχαν επανενταχθεί στη σύμπραξη από 1ης Απριλίου 2002.

γ) Επί της ημερομηνίας παύσεως της παραβάσεως

Επιχειρήματα των διαδίκων

73 Οι προσφεύγουσες υποστηρίζουν ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε σφάλμα καθόσον έκρινε ότι η παράβαση έπαυσε οριστικώς μόλις στις 11 Μαΐου 2004 και όχι στις 21 Ιανουαρίου 2004 το αργότερο, ημερομηνία της τελευταίας συσκέψεως κατά την οποία συζητήθηκαν έργα ΕΜΜΑ, χωρίς όμως να επιτευχθεί συμφωνία. Δεδομένου δε, εν συνεχεία, ότι το σύστημα συντονισμού είχε αρχίσει να καταρρέει, οι συσκέψεις είχαν πλέον ως αντικείμενο αποκλειστικώς το ζήτημα της συνεχίσεως της συμπράξεως και ορισμένα άλλα ζητήματα άσχετα προς το δίκαιο του ανταγωνισμού.

74 Η Επιτροπή απορρίπτει την άποψη ότι η σύμπραξη έληξε το αργότερο στις 21 Ιανουαρίου 2004 και όχι στις 11 Μαΐου 2004. Η σύμπραξη συνεχίστηκε μετά τις 21 Ιανουαρίου 2004, καθόσον μόνον η ABB έπαυσε να μετέχει από τον Φεβρουάριο του 2004. Εν πάση περιπτώσει, οι συμφωνίες είχαν αντίκτυπο μέχρι τη σύσκεψη που ακολούθησε την αποχώρηση της ABB.

Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου

75 Πρώτον, πρέπει να υπομνησθεί ότι, κατά πάγια νομολογία, από το γράμμα του άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ προκύπτει ότι οι συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων απαγορεύονται, ασχέτως αποτελέσματος, άπαξ και έχουν αντίθετο προς τον ανταγωνισμό αντικείμενο (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 8ης Ιουλίου 1999, C‑49/92 P, Επιτροπή κατά Anic Partecipazioni, Συλλογή 1999, σ. I-4125, σκέψη 123, και του Πρωτοδικείου της 8ης Ιουλίου 2004, T-67/00, T-68/00, T-71/00 και T‑78/00, JFE Engineering κατά Επιτροπής, Συλλογή 2004, σ. II-2501, σκέψη 181). Συνεπώς, δεν απαιτείται απόδειξη των πραγματικών συνεπειών περιορισμού του ανταγωνισμού, εφόσον αποδεικνύεται ότι σκοπός της προσαπτόμενης συμπεριφοράς είναι ο περιορισμός του ανταγωνισμού (βλ. απόφαση του Πρωτοδικείου της 6ης Ιουλίου 2000, T-62/98, Volkswagen κατά Επιτροπής, Συλλογή 2000, σ. II-2707, σκέψη 178 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).

76 Εν προκειμένω, η Επιτροπή στηρίχθηκε, πρωτίστως, στον περιοριστικό του ανταγωνισμού σκοπό των συμφωνιών και των πρακτικών που αναφέρονται στο άρθρο 1 της προσβαλλομένης αποφάσεως. Καταρχάς, με τις αιτιολογικές σκέψεις 303 και 304 της προσβαλλομένης αποφάσεως, η Επιτροπή διαπίστωσε ότι σκοπός του συνόλου των περιγραφομένων συμφωνιών και/ή των εναρμονισμένων πρακτικών ήταν ο περιορισμός του ανταγωνισμού, υπό την έννοια του άρθρου 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ και ότι, υπό τέτοιες συνθήκες, ήταν περιττό, για τους σκοπούς της εφαρμογής των εν λόγω διατάξεων, να ληφθούν υπόψη τα συγκεκριμένα αποτελέσματα μιας συμφωνίας, πριν προσθέσει, με την αιτιολογική σκέψη 308, ότι, λόγω της φύσεώς της, η εφαρμογή μιας συμφωνίας συμπράξεως, όπως αυτή που περιγράφεται ανωτέρω, προκαλεί σημαντική στρέβλωση του ανταγωνισμού. Ομοίως, όσον αφορά τον καθορισμό των προστίμων, η Επιτροπή, με την αιτιολογική σκέψη 477 της προσβαλλομένης αποφάσεως, ρητώς ανέφερε ότι, κατά τον προσδιορισμό της βαρύτητας της παραβάσεως, δεν στηρίχθηκε συγκεκριμένα σε κάποιο ιδιαίτερο αποτέλεσμα.

77 Δεύτερον, πρέπει να υπομνησθεί ότι, όπως επισήμανε η Επιτροπή, με την αιτιολογική σκέψη 215 της προσβαλλομένης αποφάσεως, βάσει δηλώσεων του ομίλου VA Tech, οι ανακοινώσεις και οι συσκέψεις της συμπράξεως μετά την αποχώρηση της ABB αφορούσαν, ιδίως, την ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τις εν εξελίξει διαδικασίες υποβολής προσφορών, τη θέση των εξωτερικών της συμπράξεως φορέων, τη διατήρηση ή τη διακοπή των επαφών και ζητήματα ασφάλειας. Πάντως, από τα ως άνω θέματα προς συζήτηση αποδεικνύεται ότι, ακόμη και αν τα εναπομείναντα, μετά την αποχώρηση της ABB, μέλη της συμπράξεως δεν κατάφερναν να συμφωνήσουν επί συγκεκριμένων έργων, πάντως, είχαν την πρόθεση να συνεχίσουν τη σύμπραξη στο μέλλον ή, εν πάση περιπτώσει, δεν είχαν ακόμη λάβει απόφαση περί παύσεώς της.

78 Η ως άνω ερμηνεία των πραγματικών περιστατικών δεν αναιρείται από τις δηλώσεις της Hitachi σχετικά με την παύση της συμπράξεως τις οποίες επικαλούνται οι προσφεύγουσες. Κατά τις προσφεύγουσες, η Hitachi είχε δηλώσει, όσον αφορά τη σύσκεψη της 21ης Ιανουαρίου 2004, ότι «τα μέρη [είχαν] απορρίψει όλες τις προτάσεις» και ότι «η συνάντηση [εν συνεχεία] έληξε». Σε άλλη δήλωση, η ίδια επιχείρηση είχε αναφέρει ότι «το νέο σύστημα [είχε] αρχίσει να καταρρέει από τον Ιανουάριο του 2004, ημερομηνία της τελευταίας συναντήσεως εργασίας στην οποία η ABB [είχε] λάβει μέρος.»

79 Πρώτον, το γεγονός ότι κατά τη συνάντηση της 21ης Ιανουαρίου 2004 δεν κατέστη δυνατό να συναφθεί συμφωνία σχετικά με τα έργα ΕΜΜΑ που συζητήθηκαν δεν σημαίνει, εντούτοις, ότι η σύμπραξη έπαυσε να υφίσταται από το χρονικό αυτό σημείο –ακόμη και αν, στο πλαίσιο μιας ex post εκτιμήσεως που διατύπωσε η Hitachi, η αποτυχία αυτή αποτέλεσε πάντως την αφετηρία για την «κατάρρευση της συμπράξεως». Συγκεκριμένα, τα θέματα που συζητήθηκαν κατά τις μεταγενέστερες συσκέψεις και τα οποία δεν αμφισβητούνται από τις προσφεύγουσες μαρτυρούν βούληση συνεχίσεως της συμπράξεως χωρίς τη συμμετοχή της ABB. Δεύτερον, όσον αφορά την εκτίμηση της Hitachi ότι η σύμπραξη είχε αρχίσει να καταρρέει από τον Ιανουάριο του 2004, αυτή επιβεβαιώνει απλώς και ως εκ περισσού ότι ακριβώς η «κατάρρευση της συμπράξεως» δεν είχε ακόμη πραγματοποιηθεί τον Ιανουάριο του 2004.

80 Υπό τις περιστάσεις αυτές, η Επιτροπή δεν χρειαζόταν να αποδείξει τη σύναψη νέων συμφωνιών σχετικά με συγκεκριμένα έργα ΕΜΜΑ κατά τη διάρκεια των συσκέψεων που πραγματοποιήθηκαν μετά τη σύσκεψη της 21ης Ιανουαρίου 2004, προκειμένου να καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η σύμπραξη συνεχίστηκε και μετά την ημερομηνία αυτή.

81 Επομένως, οι προσφεύγουσες δεν απέδειξαν ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε σφάλμα εκτιμήσεως καθόσον θεώρησε την 11η Μαΐου 2004 ως ημερομηνία παύσεως της συμπράξεως. Ως εκ τούτου, η αιτίαση που στηρίζεται στο εν λόγω σφάλμα εκτιμήσεως πρέπει να απορριφθεί.

82 Κατ’ ακολουθία, το άρθρο 1 της προσβαλλομένης αποφάσεως πρέπει να ακυρωθεί κατά το μέτρο που με αυτό η Επιτροπή διαπίστωσε ότι υφίσταται παράβαση διαπραχθείσα από τις προσφεύγουσες μεταξύ 1ης Απριλίου και 30ής Ιουνίου 2002. Κατά τα λοιπά, πρέπει να απορριφθεί το σκέλος του πρώτου λόγου ακυρώσεως που αντλείται από εσφαλμένη εκτίμηση όσον αφορά τη διάρκεια της παραβάσεως.

3. Επί του σκέλους που αντλείται από παραγραφή της προβαλλόμενης παραβάσεως όσον αφορά το χρονικό διάστημα πριν τις 16 Ιουλίου 1998

α) Επιχειρήματα των διαδίκων

83 Η Reyrolle, η SEHV και η Magrini φρονούν ότι όσον αφορά το χρονικό διάστημα πριν τις 16 Ιουλίου 1998 η δυνατότητα επιβολής κυρώσεων έχει παραγραφεί. Κατά τις επιχειρήσεις αυτές, δεδομένου ότι η πενταετής προθεσμία παραγραφής πρέπει να υπολογιστεί από τις 16 Ιουλίου 1998, η δε διάρκεια της συμμετοχής τους στο νέο σύστημα περιορίζεται σε ένα έτος και τρεις μήνες, η προσαύξηση του αρχικού ποσού που επιβλήθηκε λόγω της διάρκειας της παραβάσεως πρέπει να μειωθεί σε 10 %.

84 Η Reyrolle, η SEHV και η Magrini προσθέτουν ότι η άποψη περί διαρκούς παραβάσεως, την οποία υποστηρίζει η Επιτροπή, είναι εσφαλμένη σε ό,τι τις αφορά, δεδομένου ότι οι προϋποθέσεις που προβλέπει η νομολογία, ήτοι, αντικειμενικώς, ότι δεν υπήρξε διακοπή των παραβάσεων και, υποκειμενικώς, ότι η συμπεριφορά των οικείων επιχειρήσεων υπαγορεύεται από ένα γενικό σκοπό δεν πληρούνται.

85 Η Επιτροπή απορρίπτει τα επιχειρήματα αυτά.

β) Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου

86 Το άρθρο 25, παράγραφος 1, στοιχείο β’, του κανονισμού 1/2003 θεσπίζει πενταετή προθεσμία παραγραφής για παραβάσεις όπως αυτή που προσάπτεται στις προσφεύγουσες. Κατά το άρθρο 25, παράγραφος 3, πρώτο εδάφιο, του ίδιου κανονισμού, η παραγραφή διακόπτεται από κάθε πράξη της Επιτροπής η οποία αποβλέπει στη διερεύνηση ή σε διαδικασίες κατά της παραβάσεως.

87 Εν προκειμένω, η ένσταση παραγραφής που προβάλλεται όσον αφορά την πρώτη φάση της προσαπτόμενης στη Reyrolle, στη SEHV και στη Magrini παραβάσεως προϋποθέτει ότι συντρέχουν σωρευτικά δύο προϋποθέσεις. Αφενός, η πρώτη αυτή φάση πρέπει να έληξε το αργότερο στις 10 Μαΐου 1999, ήτοι πέντε έτη πριν την ημέρα που προηγείται των επιτόπιων ελέγχων που πραγματοποίησε η Επιτροπή στις 11 και 12 Μαΐου 2004. Αφετέρου, οι δύο φάσεις της προσαπτομένης παραβάσεως δεν πρέπει να αποτελούν τμήμα μιας ενιαίας και διαρκούς παραβάσεως, υπό την έννοια του άρθρου 25, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003, δεδομένου ότι, σε μια τέτοια περίπτωση, η παραγραφή αρχίζει από την ημέρα παύσεως της παραβάσεως.

88 Όμως, όπως εκτέθηκε στις σκέψεις 57 έως 62 ανωτέρω, η Επιτροπή ορθώς διαπίστωσε ότι, η πρώτη φάση της προσαπτόμενης στη Reyrolle, στη SEHV και στη Magrini παραβάσεως έληξε μόλις στις 13 Δεκεμβρίου 2000 και, επομένως, μετά τις 10 Μαΐου 1999. Κατ’ ακολουθία, πρέπει να απορριφθεί η ένσταση παραγραφής.

89 Εν πάση περιπτώσει, η δεύτερη προϋπόθεση, που αναφέρεται στη σκέψη 87 ανωτέρω, ομοίως δεν πληρούται. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή ορθώς διαπίστωσε ότι η σύμπραξη στην οποία η Reyrolle, η SEHV και η Magrini μετέσχον το 2002 ήταν, κατ’ ουσίαν, η ίδια με αυτή στην οποία είχαν μετάσχει μέχρι το 2000.

90 Τα δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης έχουν θεσπίσει διάφορα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη για την εκτίμηση του ενιαίου χαρακτήρα παραβάσεως και, ειδικότερα, το αν οι συγκεκριμένες πρακτικές επιδιώκουν τον ίδιο σκοπό (βλ., υπό την έννοια αυτή, απόφαση του Δικαστηρίου της 21ης Σεπτεμβρίου 2006, C‑113/04 P, Technische Unie κατά Επιτροπής, Συλλογή 2006, σ. I‑8831, σκέψεις 170 και 171, και αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 20ής Μαρτίου 2002, T‑21/99, Dansk Rørindustri κατά Επιτροπής, Συλλογή 2002, σ. II‑1681, σκέψη 67, και της 27ης Σεπτεμβρίου 2006, T‑43/02, Jungbunzlauer κατά Επιτροπής, Συλλογή 2006, σ. II‑3435, σκέψη 312), το αν αφορούν τα ίδια προϊόντα και υπηρεσίες (βλ., υπό την έννοια αυτή, αποφάσεις του Πρωτοδικείου της 15ης Ιουνίου 2005, T‑71/03, T‑74/03, T‑87/03 και T‑91/03, Tokai Carbon κ.λπ. κατά Επιτροπής, δεν έχει δημοσιευθεί στη Συλλογή, σκέψεις 118, 119 και 124, και Jungbunzlauer κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα, σκέψη 312), το αν μετείχαν σε αυτές οι ίδιες επιχειρήσεις (απόφαση Jungbunzlauer κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα, σκέψη 312) καθώς και το αν χρησιμοποιήθηκαν οι ίδιες μέθοδοι για την εφαρμογή τους (απόφαση Dansk Rørindustri κατά Επιτροπής, προπαρατεθείσα, σκέψη 68). Άλλα κριτήρια που λαμβάνονται υπόψη είναι η ταυτότητα των φυσικών προσώπων που ενεργούν για λογαριασμό των επιχειρήσεων καθώς και το αν οι οικείες πρακτικές αφορούν το ίδιο γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής

91 Εν προκειμένω, επισημαίνεται ότι βάσει των προαναφερθέντων κριτηρίων μπορεί να γίνει δεκτό ότι η σύμπραξη στην οποία η Reyrolle, η SEHV και η Magrini μετέσχον το 2002 ήταν, κατ’ ουσίαν, η ίδια με αυτή στην οποία είχαν μετάσχει το 2000.

92 Συγκεκριμένα, πρώτον, ο σκοπός που συνίστατο στη σταθεροποίηση των μεριδίων αγοράς των μελών της συμπράξεως, στην κατανομή της παγκόσμιας αγοράς μεταξύ των Ιαπώνων και των Ευρωπαίων κατασκευαστών –ιδίως διά της αναθέσεως στους δεύτερους των ευρωπαϊκών αγορών– και στην αποφυγή της πτώσεως των τιμών, ήταν ο ίδιος κατά τις επίμαχες δύο περιόδους.

93 Δεύτερον, οι μέθοδοι λειτουργίας της συμπράξεως δεν μεταβλήθηκαν γενικώς, αν και προοδευτικώς εξελίχθηκαν με το πέρασμα του χρόνου, σε συνάρτηση ιδίως με τη μείωση του αριθμού των συμμετεχουσών επιχειρήσεων κατόπιν της συγκεντρώσεως στον οικείο τομέα και σε συνάρτηση με την τεχνική εξέλιξη των μέσων επικοινωνίας. Εντούτοις, όπως εξέθεσε η Επιτροπή, με την αιτιολογική σκέψη 280 της προσβαλλομένης αποφάσεως, οι τροποποιήσεις αυτές δεν επήλθαν σε κάποια συγκεκριμένη χρονική στιγμή μεταξύ του 2000 και του 2002, αλλά σταδιακά. Εξάλλου, οι οικείες τροποποιήσεις δεν επηρέασαν τις βασικές αρχές του τρόπου λειτουργίας της συμπράξεως, ήτοι την ανάθεση έργων ΕΜΜΑ μεταξύ των μελών της συμπράξεως βάσει ποσοστώσεων που αυτά είχαν καθορίσει και διά της νοθεύσεως των προσφορών καθώς και τον καθορισμό ελάχιστων τιμών για τα έργα ΕΜΜΑ που δεν είχαν ανατεθεί.

94 Αυτές οι λεπτομερείς διαπιστώσεις της Επιτροπής σχετικά με τη λειτουργία της συμπράξεως, τις οποίες οι προσφεύγουσες δεν αντέκρουσαν ειδικώς, δεν αναιρούνται από το αόριστο και μη εμπεριστατωμένο επιχείρημα ότι «από το 2002, ο συντονισμός πραγματοποιούνταν βάσει ενός εντελώς νέου συστήματος», που προκύπτει, ειδικότερα, από τις δηλώσεις εργαζομένων της ABB. Συγκεκριμένα, στα χωρία που οι προσφεύγουσες στις υποθέσεις T‑123/07 και T-124/07 απομονώνουν και παραθέτουν εκτός του πλαισίου τους, ο οικείος εργαζόμενος Wi. αναφέρει, κατ’ ουσίαν, ότι, κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών, ο προϊστάμενός του του είχε αποκρύψει την πραγματική έκταση της «συνεργασίας» με τους λοιπούς κατασκευαστές ΕΜΜΑ καθώς και το γεγονός ότι η σύμπραξη, με τη μορφή που αυτή υφίστατο από το 2002, αποτελούσε συνέχεια της προηγούμενης φάσης της συμπράξεως.

95 Τρίτον, κατά τις δύο επίμαχες χρονικές περιόδους, η σύμπραξη αφορούσε την ίδια αγορά, ήτοι την αγορά των έργων ΕΜΜΑ υπό τη μορφή είτε αυτοτελούς προϊόντος είτε ετοιμοπαράδοτων υποσταθμών.

96 Τέταρτον, οι εμπλεκόμενες στη σύμπραξη επιχειρήσεις και οι διάφορες εταιρίες που αποτελούσαν τμήμα των επιχειρήσεων αυτών ήταν, κατ’ ουσίαν, οι ίδιες κατά το διάστημα μεταξύ 1988 και 2004 που διήρκεσε η σύμπραξη, λαμβανομένης υπόψη της διαδικασίας συγκεντρώσεως στον τομέα των ΕΜΜΑ που έλαβε χώρα στη διάρκεια της περιόδου αυτής, και με μόνη εξαίρεση την προσωρινή αποχή της Siemens, της επιχειρήσεως VA Tech και της Hitachi.

97 Πέμπτον, τα πρόσωπα που εκπροσωπούσαν τις διάφορες επιχειρήσεις στο πλαίσιο της συμπράξεως ήταν, σε μεγάλο βαθμό, τα ίδια το 2000 και το 2002, με εξαίρεση κάποιες φυσιολογικές μεταβολές σε κάθε επιχείρηση. Η συνέχεια στο πρόσωπο των εκπροσώπων επιβεβαιώνεται από τους διαφόρους καταλόγους των συσκέψεων που αποτελούν τμήμα της δικογραφίας και, ιδίως, από τον κατάλογο που περιλαμβάνεται στο παράρτημα I της προσβαλλομένης αποφάσεως, καθώς και από τον κατάλογο των συνεργατών των οικείων επιχειρήσεων, με ενεργό ρόλο στη σύμπραξη, που περιλαμβάνεται στο παράρτημα II της προσβαλλομένης αποφάσεως.

98 Έκτον, το γεωγραφικό πεδίο εφαρμογής της συμπράξεως ήταν το ίδιο το 2000 και κατά τη διάρκεια της περιόδου 2002 έως 2004. Συγκεκριμένα, το γεωγραφικό αυτό πεδίο διευρύνθηκε σε κάποιο βαθμό μετά το 1988, λόγω του ότι στο μεταξύ τα μέλη της συμπράξεως είχαν αποκτήσει πρόσβαση στις αγορές των χωρών της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης.

99 Επιπλέον, το γεγονός που υπογραμμίζει η Επιτροπή και δεν αμφισβητούν οι προσφεύγουσες στις υποθέσεις T-123/07 και T-124/07 ότι, λόγω της προσωρινής αποχής ορισμένων επιχειρήσεων, η σύμπραξη συνεχίστηκε από τα λοιπά μέλη και ότι, επομένως, η αντικειμενική συνέχεια της ενιαίας παραβάσεως διατηρήθηκε, αποδεικνύει ομοίως ότι επρόκειτο για μία και την αυτή σύμπραξη.

100 Τέλος, όσον αφορά το υποκειμενικό στοιχείο, αρκεί, κατά το χρονικό σημείο που η επιχείρηση VA Tech επανεντάχθηκε στη σύμπραξη, η Reyrolle, η SEHV και η Magrini να είχαν συνείδηση του ότι μετείχαν στην ίδια σύμπραξη όπως και στο παρελθόν. Συναφώς, επισημαίνεται ότι ορισμένοι εργαζόμενοι, οι οποίοι, από το 2002, εκπροσωπούσαν την επιχείρηση VA Tech στο πλαίσιο της συμπράξεως, ασκούσαν διευθυντικά καθήκοντα στις εταιρίες που αποτελούσαν τμήμα του οικείου ομίλου πριν οι εν λόγω εταιρίες διακόψουν τη συμμετοχή τους στη σύμπραξη το 2000. Στο πλαίσιο αυτό, οι Z., V., C., B. και W., οι οποίοι, από τον Οκτώβριο του 2002, περιλαμβάνονται στον κατάλογο των συμμετεχόντων στις διάφορες συσκέψεις (βλ. παράρτημα I της προσβαλλομένης αποφάσεως), είχαν, πριν το 2000, εργαστεί για τη Reyrolle, τη SEHV, τη Magrini και τη Schneider Electric (βλ. παράρτημα II της προσβαλλομένης αποφάσεως). Επομένως, η Reyrolle, η SEHV και η Magrini δεν ήταν δυνατό να αγνοούν το γεγονός ότι οι καθοριστικοί για τον ενιαίο χαρακτήρα της συμπράξεως παράγοντες ταυτίζονταν. Κατά συνέπεια, αντίθετα προς ό,τι υποστηρίζουν οι προσφεύγουσες στις υποθέσεις T-123/07 και T-124/07, το υποκειμενικό στοιχείο δεν αποκλείεται λόγω του ότι αυτές εξαπατήθηκαν, το 2000, υπό την έννοια ότι οι λοιποί μετέχοντες στη σύμπραξη τους δημιούργησαν την εντύπωση περί διαλύσεώς της. Συγκεκριμένα, καθοριστικό συναφώς δεν είναι το επίπεδο γνώσεως που αυτές είχαν το 2000, αλλά αυτό το οποίο είχαν κατά το χρονικό σημείο της επανεντάξεώς τους στη σύμπραξη.

101 Επομένως, η ένσταση παραγραφής την οποία προβάλλουν η Reyrolle, η SEHV και η Magrini πρέπει, εν πάση περιπτώσει, να απορριφθεί, λόγω του ότι οι δύο φάσεις της προσαπτόμενης σε αυτές παραβάσεως αποτελούσαν τμήμα μιας ενιαίας και διαρκούς παραβάσεως.

102 Συμπερασματικά, πρέπει να απορριφθεί το σκέλος του πρώτου λόγου ακυρώσεως το οποίο αντλείται από την παραγραφή της πρώτης φάσεως της προσαπτόμενης στη Reyrolle, στη SEHV και στη Magrini παραβάσεως.

4. Επί του σκέλους που αντλείται από το δυσανάλογο ύψος των επιβληθέντων προστίμων

103 Προς στήριξη του σκέλους αυτού, οι προσφεύγουσες προβάλλουν διάφορες αιτιάσεις αντλούμενες, πρώτον, από την υπέρβαση του ανωτάτου ορίου του 10 % του κύκλου εργασιών της Reyrolle, της SEHV και της Magrini, δεύτερον, από τη μη συνεκτίμηση της ατομικής καταστάσεως των ως άνω εταιριών, τρίτον, από το δυσανάλογα υψηλό ποσό του επιβληθέντος στη Siemens Österreich και στην KEG προστίμου σε σύγκριση με το επιβληθέν στη Reyrolle, τέταρτον, από τον ασαφή τρόπο με τον οποίο καταλογίστηκε η εις ολόκληρον ευθύνη μεταξύ των διαφόρων προσφευγουσών, πέμπτον από το ότι η Επιτροπή εσφαλμένως θεώρησε τη Reyrolle υπεύθυνη συμπληρωματικά προς τη μητρική της εταιρία, έκτον, από την παραβίαση της αρχής ne bis in idem όσον αφορά τη Siemens Österreich και την KEG και, έκτον, όσον αφορά ομοίως τις δύο αυτές εταιρίες, από μη μείωση του προστίμου.

104 Επισημαίνεται ότι οι τέσσερις πρώτες αιτιάσεις στηρίζονται, κατ’ ουσίαν, στην εκ μέρους της Επιτροπής εσφαλμένη εφαρμογή της έννοιας της επιχειρήσεως όπως αυτή ορίζεται στο κοινοτικό δίκαιο του ανταγωνισμού. Συγκεκριμένα, με τα επιχειρήματα που προβάλλουν προς στήριξη των αιτιάσεων αυτών, οι προσφεύγουσες επικρίνουν το γεγονός ότι Επιτροπή, για τον υπολογισμό του προστίμου τους, δέχθηκε ως προς αυτές αρχικό ποσό το οποίο στηρίχθηκε στον συνολικό κύκλο εργασιών του ομίλου VA Tech για το 2005 και όχι στους ατομικούς κύκλους εργασιών των προσφευγουσών και το γεγονός ότι τα ποσά που οι διάφορες εταιρίες του οικείου ομίλου υποχρεούνται να καταβάλουν εις ολόκληρον καθορίζονται με τρόπο ασαφή. Επομένως, οι τέσσερις αυτές αιτιάσεις πρέπει να εξεταστούν από κοινού, πριν την εξέταση των λοιπών.

α) Επί των τεσσάρων πρώτων αιτιάσεων, που αντλούνται, κατ’ ουσίαν, από εσφαλμένη εφαρμογή, εκ μέρους της Επιτροπής, της έννοιας της επιχειρήσεως όπως αυτή ορίζεται στο κοινοτικό δίκαιο του ανταγωνισμού

Επιχειρήματα των διαδίκων

105 Η Reyrolle, η SEHV και η Magrini προσάπτουν στην Επιτροπή ότι, για τον υπολογισμό των προστίμων τους, δέχθηκε ως προς αυτές αρχικό ποσό το οποίο στηρίχθηκε στον συνολικό κύκλο εργασιών του ομίλου VA Tech ως αυτός είχε κατά τον χρόνο εκδόσεως της προσβαλλομένης αποφάσεως, και όχι στους ατομικούς κύκλους εργασιών τους.

106 Κατά τη Reyrolle, τη SEHV και τη Magrini, η Επιτροπή με τον τρόπο αυτό ενήργησε αντίθετα προς την προσέγγιση την οποία επικαλείται επανειλημμένως στην προσβαλλόμενη απόφαση και κατά την οποία θεωρεί τις θυγατρικές του ομίλου VA Tech ως «ατομικώς υπεύθυνες» για την παράβαση του άρθρου 81 ΕΚ και του άρθρου 53 της Συμφωνίας ΕΟΧ. Η Reyrolle, η SEHV και η Magrini υποστηρίζουν, επίσης, ότι η μέθοδος υπολογισμού που εφαρμόζει η Επιτροπή καταλήγει στο να θεωρείται η Reyrolle υπεύθυνη για τη συμπεριφορά της SEHV και της Magrini και αντιστρόφως, ενώ αυτές κατά το μεγαλύτερο μέρος του διαστήματος κατά το οποίο διήρκεσε η παράβαση, ήτοι από τις 15 Απριλίου 1988 έως τις 13 Δεκεμβρίου 2000, δεν συνδέονταν μεταξύ τους. Μια τέτοια «συνυπευθυνότητα με αναδρομική ισχύ» αντιβαίνει προς την αρχή κατά την οποία η κύρωση πρέπει να είναι ανάλογη της διαπραχθείσας παραβάσεως, δεδομένου ότι η Επιτροπή υπερβάλλει σαφώς ως προς την οικονομική βαρύτητα των οικείων εταιριών στο πλαίσιο της συμπράξεως.

107 Επιπλέον, η Reyrolle, η SEHV και η Magrini εκθέτουν ότι η Επιτροπή, στην προσβαλλόμενη απόφαση, δεν τήρησε το κατά το άρθρο 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003 ανώτατο όριο του 10 % του κύκλου εργασιών. Για το έτος 2005, οι παγκόσμιοι κύκλοι εργασιών τους ανέρχονταν σε περίπου 118 953 000 ευρώ για τη Reyrolle, σε 222 034 242 ευρώ για τη SEHV και σε 103 047 112 ευρώ για τη Magrini, με συνέπεια τα πρόστιμα των 22 050 000 ευρώ που επιβλήθηκαν σε αυτές να είναι υπερβολικά

108 Περαιτέρω, η Reyrolle, η SEHV και η Magrini φρονούν ότι η μέθοδος υπολογισμού που προτείνει η Επιτροπή παραβιάζει το άρθρο 7, παράγραφος 1, της Συμβάσεως για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, η οποία υπογράφηκε στη Ρώμη στις 4 Νοεμβρίου 1950 (στο εξής: ΕΣΔΑ), κατά το οποίο δεν επιβάλλεται βαρύτερη ποινή από εκείνη η οποία επιβαλλόταν κατά τη στιγμή της διαπράξεως του αδικήματος. Κατά τις ως άνω εταιρίες, η αναδρομική εφαρμογή εκ μέρους της Επιτροπής της έννοιας της οικονομικής ενότητας, για τους σκοπούς του υπολογισμού του προστίμου, οδηγεί σε επιβολή βαρύτερης κυρώσεως.

109 Η Reyrolle προσθέτει ότι η Επιτροπή έπρεπε να λάβει υπόψη την περιορισμένη ικανότητά της να προκαλέσει σημαντική ζημία στον ανταγωνισμό στο εσωτερικό της κοινής αγοράς, είτε μειώνοντας το αρχικό ποσό του προστίμου της είτε δεχόμενη ελαφρυντικές περιστάσεις. Για λόγους τεχνικής φύσεως, καθ’ όλη τη διάρκεια ισχύος της συμφωνίας GQ, οι δραστηριότητές της στο εσωτερικό του ΕΟΧ περιορίζονταν στο Ηνωμένο Βασίλειο και στην Ιρλανδία. Επομένως, ο παγκόσμιος κύκλος εργασιών της, καθόσον υπερτονίζει τη σημασία της από πλευράς ανταγωνισμού στην κοινή αγορά, δεν αντικατοπτρίζει με ακρίβεια την ικανότητά της να προκαλέσει ζημία σε άλλους επιχειρηματίες εντός του ΕΟΧ.

110 Η Siemens Österreich και η KEG υποστηρίζουν ότι το ποσό του επιβληθέντος σε αυτές προστίμου είναι δυσανάλογο σε σχέση με το επιβληθέν στη Reyrolle πρόστιμο και τούτο εξαιτίας της επιλογής της Επιτροπής να τους επιβάλει πρόστιμο ως αν αυτές, κατά το χρονικό διάστημα μεταξύ 1998 και 2000, συνδέονταν με τη SEHV και τη Magrini, με συνέπεια να αποδοθεί σαφώς υπερβολική σημασία στην οικονομική τους βαρύτητα στο πλαίσιο της συμπράξεως.

111 H Siemens Österreich και η KEG προσθέτουν ότι, καταρχήν, τα πρόστιμα που επιβάλλονται σε μητρικές εταιρίες για τη διαπραχθείσα από τις θυγατρικές τους παράβαση, λόγω της αποφασιστικής επιρροής που ασκούν οι πρώτες στην εμπορική συμπεριφορά των δεύτερων, δεν μπορούν να είναι υψηλότερα από εκείνα που επιβάλλονται στις θυγατρικές. Πάντως, εν προκειμένω, φρονούν ότι το ποσό του επιβληθέντος σε αυτές προστίμου είναι, λαμβανομένης υπόψη της διάρκειας των προσαπτομένων σε αυτές παραβάσεων, δύο φορές υψηλότερο απ’ ό,τι στην περίπτωση της Reyrolle και, συγκεκριμένα, 242 307 ευρώ ανά μήνα παραβάσεως γι’ αυτές και 124 576 ευρώ ανά μήνα παραβάσεως για τη Reyrolle.

112 Κατά τη Siemens Österreich και την KEG, η προσέγγιση της Επιτροπής παραβιάζει την αρχή της επιβολής κυρώσεων αντίστοιχων προς την ατομική συμβολή μιας εταιρίας στα προσαπτόμενα περιστατικά και την «αρχή της υπαιτιότητας» και, κατ’ ακολουθία, συνιστά παράβαση του άρθρου 23, παράγραφος 2, του κανονισμού 1/2003 καθώς και του άρθρου 7, παράγραφος 1, της ΕΣΔΑ. Μια τέτοια προσέγγιση αντιβαίνει, επίσης, στις κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, [ΑΧ] (ΕΕ 1998, C 9, σ. 3, στο εξής: κατευθυντήριες γραμμές). Επιπλέον, η Επιτροπή, με το υπόμνημα αντικρούσεως, μη ορθώς και χωρίς να διαθέτει οποιοδήποτε αποδεικτικό στοιχείο θεώρησε ότι η VA Technologie, κατά την εξαγορά της Reyrolle και τη σύσταση της VAS, γνώριζε ή όφειλε να γνωρίζει ότι Reyrolle μετείχε στη σύμπραξη, ενώ στην πράξη η VA Technologie «εισήλθε στον τομέα των ΕΜΜΑ […] μόλις μετά την εξαγορά της Reyrolle», ο δε προηγούμενος έλεγχος (due diligence) που πραγματοποιήθηκε επί τη ευκαιρία αυτή δεν αποκάλυψε κάποια συμπαιγνία.

113 Η Siemens Österreich και η KEG φρονούν ότι η Επιτροπή όφειλε καταρχάς να υπολογίσει το ύψος του προστίμου για κάθε θυγατρική του ομίλου VA Tech και εν συνεχεία να υπολογίσει, κατ’ αναλογία της διάρκειας του ελέγχου που ο οικείος όμιλος άσκησε επί εκάστης των θυγατρικών, το ύψος του προστίμου που αυτές οφείλουν από κοινού με τις μητρικές εταιρίες. Κατ’ εφαρμογή της μεθόδου αυτής, τα επιβληθέντα από την Επιτροπή πρόστιμα έπρεπε να αντιστοιχούν στο ποσό των 720 000 ευρώ για τη Reyrolle, στο ποσό των 900 000 ευρώ για τη SEHV και στο ποσό των 360 000 ευρώ για τη Magrini, ήτοι σε συνολικό ποσό 1 980 000 ευρώ.

114 Η SEHV και Magrini υποστηρίζουν, επίσης, ότι το επιβληθέν σε αυτές με την προσβαλλόμενη απόφαση πρόστιμο συνολικού ποσού 22 050 000 ευρώ κατανεμήθηκε εσφαλμένως μεταξύ, αφενός, του ομίλου του οποίου μητρική εταιρία είναι η Schneider Electric (στο εξής: όμιλος Schneider) μέχρι του ποσού των 4 500 000 ευρώ και, αφετέρου, του ομίλου VA Tech μέχρι του ποσού των 17 550 000 ευρώ. Υποστηρίζουν ότι ο υπολογισμός που πιθανόν πραγματοποιήθηκε από την Επιτροπή καταλήγει οριστικώς στο να αποδίδει περιορισμένη μόνον ευθύνη στη Schneider Electric, ήτοι σε ποσοστό 40 %, για την περίοδο κατά την οποία αυτή μόνη ασκούσε τον έλεγχό τους. Αντιθέτως, ο όμιλος VA Tech και η Reyrolle υφίστανται προφανώς δυσμενέστερη μεταχείριση.

115 Η SEHV και η Magrini προσθέτουν ότι η Επιτροπή καθόρισε το αρχικό ποσό του προστίμου όσον αφορά τη Schneider Electric λαμβάνοντας υπόψη τη συμμετοχή που αυτή είχε στη VAS. Όμως, η VA Technologie συνεισέφερε στη VAS διάφορες δραστηριότητες οι οποίες ουδεμία σχέση είχαν με τη σύμπραξη. Επομένως, το ποσό που καθορίζεται στο άρθρο 2, στοιχείο ιβ΄, σημείο i, της προσβαλλομένης αποφάσεως και το οποίο η SEHV, η Magrini και η Reyrolle υποχρεούνται να καταβάλουν από κοινού, είναι προφανώς υπερβολικό.

116 Η Επιτροπή φρονεί ότι ο καθορισμός του ποσού του προστίμου στην προσβαλλόμενη απόφαση ανταποκρίνεται στα κριτήρια της νομολογίας και λαμβάνει υπόψη, στο μέτρο του αναγκαίου, την ατομική κατάσταση της Reyrolle, της SEHV και της Magrini.

117 Όσον αφορά το άρθρο 7 της ΕΣΔΑ, η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι αυτό δεν έχει άμεση εφαρμογή εν προκειμένω. Επιπλέον, προσθέτει ότι η προσβαλλόμενη απόφαση δεν παραβιάζει την απαγόρευση της αναδρομικότητας, ούτε την αρχή κατά την οποία «ποινή δεν επιβάλλεται άνευ νόμου».

118 Η Επιτροπή απορρίπτει επίσης το επιχείρημα της Reyrolle ότι η συνεκτίμηση του παγκόσμιου κύκλου εργασιών της εν λόγω εταιρίας θα οδηγούσε στον καθορισμό υπερβολικού αρχικού ποσού για τον υπολογισμό του προστίμου της. Φρονεί ότι έχει το δικαίωμα, εφόσον ορισμένη σύμπραξη αφορά το σύνολο σχεδόν της παγκόσμιας αγοράς, να στηριχθεί στους παγκόσμιους κύκλους εργασιών ως ένδειξη της βαρύτητας της παραβάσεως. Επιπλέον, παρατηρεί ότι καμία διάταξη του κοινοτικού δικαίου δεν προβλέπει την επιβολή κυρώσεως ανάλογης προς τη διάρκεια της παραβάσεως.

119 Επιπροσθέτως, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η Siemens Österreich και η KEG δεν υποστηρίζουν ότι το ύψος των δύο διαφορετικών υποθετικών προστίμων που θα επιβάλλονταν στον όμιλο VA Tech, το ένα για τη συμπεριφορά της Reyrolle και το άλλο για τη συμπεριφορά της SEHV και της Magrini, θα ήταν κατώτερο του καθορισθέντος με την προσβαλλόμενη απόφαση ενιαίου προστίμου. Όμως, η ακύρωση αποφάσεως είναι δυνατή μόνο σε περίπτωση που ο φερόμενος εσφαλμένος υπολογισμός επέφερε πράγματι ζημία στον προσφεύγοντα.

120 Όσον αφορά τον καθορισμό των από κοινού και εις ολόκληρον καταβλητέων ποσών, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι η αιτίαση αυτή είναι απαράδεκτη, διότι στο μέτρο που η SEHV και Magrini δεν επηρεάζονται άμεσα από τον καθορισμό αυτό, δεν μπορούσαν να επικαλεστούν το συμφέρον της ενιαίας επιχειρήσεως. Η Επιτροπή φρονεί, επίσης, ότι αιτιολόγησε επαρκώς τον υπολογισμό του ποσού του προστίμου των προσφευγουσών. Επιπλέον, η Επιτροπή φρονεί ότι η απόδοση μεγαλύτερου μεριδίου εις ολόκληρον ευθύνης στη Schneider Electric θα απέβαινε λιγότερο ευνοϊκή για τον όμιλο VA Tech σε σχέση με την κατανομή ευθύνης στην οποία προέβη, δεδομένου ότι η συνολική ευθύνη του εν λόγω ομίλου θα ήταν σαφώς μεγαλύτερη.

121 Τέλος, η Επιτροπή, με τις απαντήσεις της στις γραπτές ερωτήσεις του Γενικού Δικαστηρίου καθώς και κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, υποστηρίζει, κατ’ ουσίαν, ότι μπορεί να καθορίζει ελεύθερα τα από κοινού και εις ολόκληρον καταβλητέα ποσά, δεδομένου ότι η εις ολόκληρον ευθύνη συνιστά πλεονέκτημα για τις οικείες επιχειρήσεις. Επομένως, δεν συνιστά παρατυπία ούτε το γεγονός ότι η Reyrolle, αφενός, και η SEHV και η Magrini, αφετέρου, θεωρούνται εις ολόκληρον υπεύθυνες για ένα ποσό το οποίο δεν έχει σχέση με το διάστημα της από κοινού συμμετοχής τους στη σύμπραξη υπό την ιδιότητά τους ως θυγατρικές του ομίλου VA Tech, ούτε το γεγονός ότι η συμμετοχή στη σύμπραξη επί δέκα έτη μόνης της Reyrolle, πριν την εξαγορά της από τη VA Technologie, δεν μεταφράζεται σε ένα ποσό το οποίο να βαρύνει μόνη αυτή, ούτε εξάλλου το γεγονός ότι η Siemens Österreich και η KEG δεν θεωρούνται εις ολόκληρον υπεύθυνες για ένα μέρος του επιβληθέντος στη SEHV και στη Magrini προστίμου. Εξάλλου, κατά την Επιτροπή, τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στην αιτιολογική σκέψη 468 της προσβαλλομένης αποφάσεως όσον αφορά τα διαστήματα από κοινού και εις ολόκληρον ευθύνης δεν πρέπει να θεωρηθούν ως διατύπωση οριστικής κρίσεως επί της εις ολόκληρον ευθύνης υπό των έννοια των εις ολόκληρον οφειλών. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή, αποφαινόμενη στην εν λόγω αιτιολογική σκέψη 468 επί της προσωπικής ευθύνης της Reyrolle όσον αφορά το διάστημα από τις 15 Απριλίου 1988 έως τις 20 Σεπτεμβρίου 1988, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο να υπάρχει εις ολόκληρον ευθύνη για άλλους λόγους πλην της υπάρξεως ενιαίας οικονομικής οντότητας, καθόσον μόνον η από κοινού και εις ολόκληρον ευθύνη με τις μητρικές της εταιρίες αποκλείστηκε όσον αφορά το χρονικό αυτό διάστημα. Η Επιτροπή φρονεί, εντέλει, ότι, οι εις ολόκληρον οφειλέτες είναι πλήρως ελεύθεροι να κατανείμουν μεταξύ τους το συνολικό ποσό του προστίμου, πράγμα που συνιστά πλεονέκτημα γι’ αυτούς.

Εκτίμηση του Γενικού Δικαστηρίου

– Επί της αρχής της εξατομικεύσεως των ποινών και των κυρώσεων

12