Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Elmer της 2ας Οκτωβρίου 1997. - Göritz Intransco International GmbH κατά Hauptzollamt Düsseldorf. - Αίτηση για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως: Finanzgericht Düsseldorf - Γερμανία. - Κοινοτικός τελωνειακός κώδικας - Καθεστώς κοινοτικής διαμετακομίσεως - Απλοποιημένες διαδικασίες - Εγκεκριμένος αποστολέας - Προϋποθέσεις παροχής αδείας. - Υπόθεση C-292/96.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1998 σελίδα I-00165



Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα

1 Στην παρούσα υπόθεση το Finanzgericht Dόsseldorf (Γερμανία), υπέβαλε στο Δικαστήριο προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία του κανονισμού (ΕΟΚ) 2913/92 του Συμβουλίου, της 12ης Οκτωβρίου 1992, περί θεσπίσεως κοινοτικού τελωνειακού κώδικα (1) (στο εξής: τελωνειακός κώδικας), και του κανονισμού (ΕΟΚ) 2454/93 της Επιτροπής, της 2ας Ιουλίου 1993, για τον καθορισμό ορισμένων διατάξεων εφαρμογής του τελωνειακού κανονισμού (2) (στο εξής: εκτελεστικός κανονισμός).

Οι σχετικές διατάξεις του κοινοτικού δικαίου

2 Ο τελωνειακός κανονισμός περιέχει τις ακόλουθες διατάξεις που έχουν σημασία για την υπόθεση:

«II. Απλουστευμένη διαδικασία

Άρθρο 76

1. Προκειμένου να απλουστευθεί όσο το δυνατόν η διεκπεραίωση των διατυπώσεων και διαδικασιών, χωρίς να θίγεται η κανονικότητα των πράξεων, οι τελωνειακές αρχές επιτρέπουν, υπό τους όρους που καθορίζονται σύμφωνα με τη διαδικασία της επιτροπής:

α) να μην περιλαμβάνονται στη διασάφηση του άρθρου 62 ορισμένα στοιχεία που αναφέρει η παράγραφος 1 του εν λόγω άρθρου ή να μην επισυνάπτονται στη διασάφηση αυτή ορισμένα έγγραφα που αναφέρει η παράγραφος 2 του ιδίου άρθρου·

β) να κατατίθεται, αντί της διασάφησης που αναφέρει το άρθρο 62, εμπορικό ή διοικητικό έγγραφο που να συνδυάζεται με αίτηση υπαγωγής των εμπορευμάτων στο οικείο καθεστώς·

γ) να γίνεται η διασάφηση των εμπορευμάτων για το οικείο καθεστώς με εγγραφή των εμπορευμάτων στα λογιστικά βιβλία· στην περίπτωση αυτή, οι τελωνειακές αρχές μπορούν να απαλλάσσουν τον διασαφιστή από την υποχρέωση προσκόμισης των εμπορευμάτων στο τελωνείο.

(...)

4. Ειδικές απλουστευμένες διαδικασίες για το καθεστώς της κοινοτικής διαμετακόμισης καθορίζονται σύμφωνα με τη διαδικασία της επιτροπής.

(...)

Άρθρο 249

1. Οι αναγκαίες διατάξεις για την εφαρμογή του παρόντος κώδικα (...) θεσπίζονται σύμφωνα με τη διαδικασία που καθορίζεται στις παραγράφους 2 και 3 (...).

(...)»

3 Ο εκτελεστικός κανονισμός περιέχει τις ακόλουθες διατάξεις που έχουν σημασία για την υπόθεση:

«Διατυπώσεις στο τελωνείο αναχώρησης

Άρθρο 398

Οι τελωνειακές αρχές κάθε κράτους μέλους έχουν την ευχέρεια να επιτρέπουν, μετά από σχετική αίτηση, σε οποιοδήποτε πρόσωπο, που καλείται στο εξής "εγκεκριμένος αποστολέας", το οποίο πληροί τους όρους του άρθρου 399 και προτίθεται να εκτελέσει πράξεις κοινοτικής διαμετακόμισης, να μην προσκομίσει στο τελωνείο αναχώρησης ούτε τα εμπορεύματα ούτε τη δήλωση κοινοτικής διαμετακόμισης της οποίας τα εμπορεύματα αυτά αποτελούν αντικείμενο» (3).

Η υπόθεση ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου και τα προδικαστικά ερωτήματα

4 Η Gφritz Intransco International GmbH (στο εξής: Gφritz) εκμεταλλεύεται μια επιχείρηση μεταφορών στο αεροδρόμιο του Dόsseldorf, το οποίο υπάγεται στην αρμοδιότητα του Hauptzollamt Dόsseldorf, Zollamt Flughafen (τελωνείο αναχωρήσεως (4)).

5 Στις 4 Απριλίου 1995, η Gφritz ζήτησε από το Hauptzollamt Dόsseldorf άδεια «εγκεκριμένου αποστολέα» προκειμένου να μεταφέρει φορτία που έφθαναν αεροπορικώς υπό καθεστώς κοινοτικής διαμετακομίσεως. Η άδεια αυτή θα έδινε στην Gφritz τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσει δηλώσεις κοινοτικής διαμετακομίσεως, σφραγισμένες εκ των προτέρων από το τελωνείο αναχωρήσεως οπότε δεν θα ήταν αναγκασμένη να αναμένει τη συμπλήρωση των τελωνειακών διαδικασιών ως προς τις δηλώσεις αυτές κατά το συνήθη χρόνο λειτουργίας του τελωνείου αναχωρήσεως.

6 Με απόφαση της 23ης Ιουνίου 1995, το Hauptzollamt Dόsseldorf απέρριψε την αίτηση. Η Gφritz άσκησε ένσταση ενώπιον της Oberfinanzdirektion Dόsseldorf, η οποία με απόφαση της 12ης Δεκεμβρίου 1995 απέρριψε την ένσταση με το αιτιολογικό ότι δεν υπήρχε νομική βάση για τη χορήγηση της αιτηθείσας αδείας, δεδομένου ότι δεν ήταν δυνατή η μετατόπιση του χώρου προσκομίσεως, όπως ορίζεται στο άρθρο 398 του εκτελεστικού κανονισμού, όταν τα εμπορεύματα βρίσκονται ήδη στο τελωνείο αναχωρήσεως.

7 Κατόπιν αυτού η Gφritz προσέβαλε την απορριπτική αυτή απόφαση ενώπιον του Finanzgericht Dόsseldorf, το οποίο με διάταξη της 14ης Αυγούστου 1996 ανέστειλε τη διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο τα ακόλουθα ερωτήματα:

«1) Αποτελεί το άρθρο 76, παράγραφος 1, του [τελωνειακού κώδικα], σε συνδυασμό με τα άρθρα 398 επ. του [εκτελεστικού κανονισμού], νομική βάση για την άδεια του "εγκεκριμένου αποστολέα" ή ρυθμίζεται η εν λόγω άδεια αποκλειστικά από τα άρθρα 398 επ., σύμφωνα με το άρθρο 76, παράγραφος 4, του [τελωνειακού κώδικα];

2) Αποκλείει το άρθρο 398 του [εκτελεστικού κανονισμού] για τον καθορισμό ορισμένων διατάξεων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) 2913/92 του Συμβουλίου, περί θεσπίσεως του κοινοτικού τελωνειακού κώδικα, τη χορήγηση άδειας "εγκεκριμένου αποστολέα", οσάκις, λόγω της ήδη εκπληρωθείσας υποχρεώσεως προσκομίσεως των εμπορευμάτων, δεν είναι πλέον δυνατή η προβλεπομένη από τη διάταξη αυτή απαλλαγή από την υποχρέωση προσκομίσεως των εμπορευμάτων;»

Η γνώμη μου επί της υποθέσεως

8 Με το πρώτο ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ερωτά αν το άρθρο 76, παράγραφος 1, του τελωνειακού κώδικα (βλ. άρθρο 398 του εκτελεστικού κανονισμού) παρέχει νομική βάση για τη χορήγηση αδείας εγκεκριμένου αποστολέα υπό καθεστώς κοινοτικής διαμετακομίσεως ή αν η βάση παρέχεται μόνον από τη διάταξη του εκτελεστικού κανονισμού.

9 Η Επιτροπή και το Hauptzollamt Dόsseldorf εξέθεσαν ότι το άρθρο 76, παράγραφος 1, του τελωνειακού κώδικα δεν μπορεί να χρησιμεύσει ως βάση. Πρόκειται για ιδιαίτερη απλοποίηση της κοινοτικής διαμετακομίσεως, όπως έχει καθοριστεί από το άρθρο 398 του εκτελεστικού κανονισμού κατ' εφαρμογή του άρθρου 249 του τελωνειακού κώδικα, σε συνδυασμό με το άρθρο 76, παράγραφος 4, αυτού.

10 Παρατηρώ ότι, όπως εξέθεσαν η Επιτροπή και το Hauptzollamt Dόsseldorf, από το άρθρο 76, παράγραφος 4, του τελωνειακού κώδικα προκύπτει ότι οι ειδικές απλουστευμένες διαδικασίες για το καθεστώς της κοινοτικής διαμετακομίσεως καθορίζονται σύμφωνα με τη διαδικασία της επιτροπής, δηλαδή τη διαδικασία που ορίστηκε με το άρθρο 249 του τελωνειακού κώδικα. Το άρθρο 398 του εκτελεστικού κανονισμού προβλέπει ιδιαίτερες απλοποιήσεις που αφορούν το καθεστώς κοινοτικής διαμετακομίσεως και, επομένως, θεσπίστηκε βάσει του άρθρου 249 του τελωνειακού κανονισμού, σε συνδυασμό με το άρθρο 76, παράγραφος 4, αυτού.

11 Επομένως, έρχομαι αμέσως στο δεύτερο ερώτημα, με το οποίο το αιτούν δικαστήριο ερωτά αν το άρθρο 398 του εκτελεστικού κώδικα έχει την έννοια ότι μπορεί να επιτρέπεται απαλλαγή από την υποχρέωση υποβολής δηλώσεως κοινοτικής διαμετακομίσεως στο τελωνείο αναχωρήσεως, καίτοι δεν μπορεί να παρασχεθεί απαλλαγή από την υποχρέωση προσκομίσεως των εμπορευμάτων στο τελωνείο αναχωρήσεως επειδή ο εγκεκριμένος αποστολέας έχει την έδρα των εργασιών του στον χώρο του τελωνείου αναχωρήσεως.

12 Το Hauptzollamt Dόsseldorf υποστήριξε ότι το άρθρο 398 του εκτελεστικού κώδικα δεν αποτελεί νομική βάση για την απαλλαγή από την υποχρέωση προσκομίσεως των εμπορευμάτων, πλην όμως παρέχει τη δυνατότητα προσκομίσεως των εμπορευμάτων σε άλλο χώρο εκτός του τελωνείου αναχωρήσεως. Επομένως, το δεύτερο ερώτημα αφορά στην πραγματικότητα το ζήτημα κατά πόσο μπορεί να χορηγηθεί άδεια εγκεκριμένου αποστολέα, όταν δεν είναι πλέον δυνατή η μετατόπιση του χώρου προσκομίσεως. Από τη διατύπωση του άρθρου 398, καθώς και από μια στάθμιση του συμφέροντος για την άσκηση αποτελεσματικού ελέγχου και του συμφέροντος των επιχειρήσεων για απλοποιημένες διαδικασίες προκύπτει ότι δεν μπορεί να χορηγηθεί άδεια εγκεκριμένου αποστολέα στην παρούσα περίπτωση. Όταν η έδρα των εργασιών της επιχειρήσεως βρίσκεται στον χώρο του τελωνείου αναχωρήσεως, δεν είναι δυνατή η εξοικονόμηση δαπανών μεταφοράς στο πλαίσιο της προσκομίσεως και, επομένως, το συμφέρον της επιχειρήσεως συνίσταται αποκλειστικά στην απαλλαγή από την υποχρέωση υποβολής δηλώσεων κοινοτικής διαμετακομίσεως στο τελωνείο αναχωρήσεως. Οι δηλώσεις αυτές πρέπει να συμπληρώνονται στο πλαίσιο τόσο της συνήθους όσο και της απλοποιημένης διαδικασίας. Όταν η έδρα των εργασιών της επιχειρήσεως βρίσκεται στον χώρο του τελωνείου αναχωρήσεως, δεν υπάρχουν έξοδα και ο χρόνος που απαιτείται για την προσκόμιση είναι περιορισμένος και η επιχείρηση, ακόμη και ως εγκεκριμένος αποστολέας, οφείλει να μεταβαίνει στο τελωνείο αναχωρήσεως για την εκ των προτέρων σφράγιση των δηλώσεων.

13 Η Επιτροπή εξέθεσε ότι από τη διατύπωση του άρθρου 398 στις διάφορες γλώσσες προκύπτει ότι μπορεί να χορηγείται απαλλαγή από την υποχρέωση υποβολής δηλώσεως κοινοτικής διαμετακομίσεως στο τελωνείο αναχωρήσεως, ακόμη και όταν δεν μπορεί να χορηγηθεί απαλλαγή από την υποχρέωση προσκομίσεως των οικείων εμπορευμάτων στο τελωνείο αναχωρήσεως, λόγω του ότι ο εγκεκριμένος αποστολέας έχει την έδρα των εργασιών του στον χώρο του τελωνείου αναχωρήσεως. Η ερμηνεία αυτή επιβεβαιώνεται από τη σύγκριση με το άρθρο 406 του εκτελεστικού κανονισμού, που αφορά τον εγκεκριμένο παραλήπτη, καθώς και από τον σκοπό των άρθρων 398 επ., ο οποίος συνίσταται στην ελάφρυνση των διατυπώσεων που βαρύνουν τις επιχειρήσεις και του αντίστοιχου φόρτου εργασίας των τελωνείων στο πλαίσιο της κοινοτικής διαμετακομίσεως. Η απαλλαγή από την υποχρέωση υποβολής δηλώσεως κοινοτικής διαμετακομίσεως στο τελωνείο αναχωρήσεως αποβαίνει προς όφελος τόσο της οικείας επιχειρήσεως όσο και της τελωνειακής αρχής, έστω και αν η επιχείρηση έχει την έδρα των εργασιών της στον χώρο του τελωνείου αναχωρήσεως. Απαλλαγή από τη σχετική υποχρέωση σε μια τέτοια κατάσταση δεν συνεπάγεται κανένα κίνδυνο για τα τελωνειακά συμφέροντα. Όταν μπορεί να χορηγηθεί άδεια εγκεκριμένου αποστολέα σε περιπτώσεις κατά τις οποίες τα εμπορεύματα βρίσκονται σε άλλο τόπο εκτός του τελωνείου αναχωρήσεως, κατά μείζονα λόγο θα μπορούσε να χορηγείται άδεια εγκεκριμένου αποστολέα σε περιπτώσεις κατά τις οποίες τα εμπορεύματα βρίσκονται στον χώρο του τελωνείου αναχωρήσεως.

14 Τονίζω ότι στην τελευταία φράση του εκτελεστικού κανονισμού εμφανίζονται ορισμένες παραλλαγές ως προς τη διατύπωση στις διάφορες γλώσσες. Συγκεκριμένα, στο γερμανικό, το ολλανδικό, το ισπανικό, το ελληνικό και το σουηδικό κείμενο χρησιμοποιείται η έκφραση «ούτε (...) ούτε». Στο αγγλικό κείμενο χρησιμοποιείται η έκφραση «τόσο (...) όσο», αλλά μετά από άρνηση, οπότε ως αποτέλεσμα παραμένει στην πραγματικότητα η έννοια «ούτε (...) ούτε». Κατ' αυστηρή γραμματική ερμηνεία, η διατύπωση στις παρατεθείσες γλώσσες θα μπορούσε να έχει ως συνέπεια ότι με τη χρησιμοποίηση αυτής της εκφράσεως επιδιώκεται ενδεχομένως να διευκρινιστεί ότι η άδεια δεν μπορεί να περιορίζεται σε μία μόνον από τις δύο περιπτώσεις απαλλαγής από τη σχετική υποχρέωση που αναφέρονται στο άρθρο 398.

15 Στο δανικό, στο ιταλικό και στο πορτογαλικό κείμενο της διατάξεως χρησιμοποιείται η λέξη «και». Στο φινλανδικό κείμενο χρησιμοποιείται η λέξη «ή». Επομένως, η διατύπωση σ' αυτές τις γλώσσες δεν φαίνεται να υποδηλώνει ότι η άδεια μπορεί να περιορίζεται σε μία μόνον από τις δύο περιπτώσεις απαλλαγής από τη σχετική υποχρέωση.

16 Κατά την άποψή μου, η διατύπωση στις διάφορες γλώσσες δεν παρέχει καμία σαφή διευκρίνιση ως προς την ερμηνεία του άρθρου 398 και, επομένως, αποφασιστική σημασία πρέπει να θεωρηθεί ότι έχει ο σκοπός που αποτελεί το θεμέλιο της εν λόγω διατάξεως.

17 Όπως εξέθεσε η Επιτροπή, μπορεί να γίνει σύγκριση με τις διατάξεις του άρθρου 406, που αφορούν τον εγκεκριμένο παραλήπτη. Η διάταξη αυτή παρέχει την ευχέρεια να επιτρέπεται η απαλλαγή από την υποχρέωση προσκομίσεως στο τελωνείο προορισμού των εμπορευμάτων που μεταφέρονται υπό το καθεστώς κοινοτικής διαμετακομίσεως. Κατά το άρθρο 409, παράγραφος 1, στοιχείο ββ, ο εγκεκριμένος παραλήπτης υποχρεούται, μεταξύ άλλων, να αποστείλει χωρίς καθυστέρηση στο τελωνείο προορισμού τα αντίτυπα του παραστατικού κοινοτικής διαμετακομίσεως που συνόδευσαν την αποστολή. Επομένως, δεν μπορεί να παρασχεθεί απαλλαγή από την υποχρέωση προσκομίσεως των παραστατικών κοινοτικής διαμετακομίσεως στο τελωνείο προορισμού κατά τον ίδιο τρόπο όπως, κατά το άρθρο 398, μπορεί να παρασχεθεί απαλλαγή από την υποχρέωση προσκομίσεως της δηλώσεως κοινοτικής διαμετακομίσεως στο τελωνείο αναχωρήσεως. Εν τούτοις, αυτό δεν αποτελεί εμπόδιο για τη χορήγηση απαλλαγής από την υποχρέωση προσκομίσεως των εμπορευμάτων στο τελωνείο προορισμού.

18 Κατά τη γνώμη μου, δύσκολα γίνεται αντιληπτό πώς η αντίθετη περίπτωση, δηλαδή η έλλειψη ουσιαστικής δυνατότητας για την παροχή απαλλαγής από την υποχρέωση προσκομίσεως των εμπορευμάτων στο τελωνείο αναχωρήσεως, θα μπορούσε να αποτελεί εμπόδιο για τη δυνατότητα απαλλαγής από την υποχρέωση προσκομίσεως δηλώσεων κοινοτικής διαμετακομίσεως στο τελωνείο αναχωρήσεως.

19 Αντιθέτως, περισσότερο πιθανή είναι η εκδοχή ότι, δεδομένου ότι το έλασσον περιέχεται στο μείζον, θα πρέπει επίσης να είναι δυνατή η παροχή απαλλαγής από την υποχρέωση προσκομίσεως δηλώσεως κοινοτικής διαμετακομίσεως στο τελωνείο αναχωρήσεως, όταν είναι δυνατή η απαλλαγή από την υποχρέωση τόσο προσκομίσεως δηλώσεων κοινοτικής διαμετακομίσεως όσο και προσκομίσεως των εμπορευμάτων στο τελωνείο αναχωρήσεως.

20 Η ερμηνεία αυτή συνάδει επίσης απολύτως με τον σκοπό των σχετικών διατάξεων, ο οποίος συνίσταται στην όσο το δυνατόν ελάφρυνση των τυπικών και διαδικαστικών προϋποθέσεων. Όπως διευκρίνισε η Επιτροπή, κανένας απολύτως κίνδυνος δεν προκύπτει για τα τελωνειακά συμφέροντα από την παροχή απαλλαγής από την υποχρέωση προσκομίσεως δηλώσεων κοινοτικής διαμετακομίσεως στο τελωνείο αναχωρήσεως όταν τα εμπορεύματα βρίσκονται στον ίδιο χώρο.

Πρόταση

21 Βάσει των ανωτέρω, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα ερωτήματα που υπέβαλε το Finanzgericht Dόsseldorf, ως εξής:

«Η νομική βάση για τη χορήγηση άδειας εγκεκριμένου αποστολέα παρέχεται από τη διάταξη του άρθρου 398 του κανονισμού (ΕΟΚ) 2454/93 της Επιτροπής, της 2ας Ιουλίου 1993, για τον καθορισμό ορισμένων διατάξεων εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) 2913/92 του Συμβουλίου περί θεσπίσεως τελωνειακού κώδικα. Η διάταξη αυτή έχει, επομένως, την έννοια ότι μπορεί να χορηγείται απαλλαγή από την υποχρέωση προσκομίσεως δηλώσεων κοινοτικής διαμετακομίσεως στο τελωνείο αναχωρήσεως, καίτοι δεν μπορεί να παρασχεθεί απαλλαγή από την υποχρέωση προσκομίσεως των οικείων εμπορευμάτων στο τελωνείο αναχωρήσεως, λόγω του ότι ο εγκεκριμένος αποστολέας έχει την έδρα των εργασιών του στον χώρο του τελωνείου αναχωρήσεως.»

(1) - ΕΕ L 302, σ. 1.

(2) - ΕΕ L 253, σ. 1.

(3) - Η διατύπωση του άρθρου 398, στο τέλος, στις άλλες γλώσσες που ήταν επίσημες γλώσσες της Κοινότητας κατά το χρονικό σημείο θεσπίσεως του εκτελεστικού κανονισμού, έχει ως εξής:«(...) til ikke at frembyde de pεgζldende varer og til ikke at fremlζgge den dertil hψrende angivelse til fζllesskabsforsendelse for afgangsstedet.»«(...) der Abgangsstelle weder die Waren zu gestellen noch die Anmeldung zum gemeinschaftlichen Versandverfahren fόr diese Waren vorzulegen.»«(...) om noch de goederen noch de bijbehorende aangifte voor communautair douanevervoer bij het kantoor van vertrek aan te bieden.»«(...) a no presentar en la oficina de partida ni las mercancνas ni la declaraciσn de trαnsito comunitario de la que ιstas sean objeto.»«(...) not to present at the office of departure either the goods concerned or the Community transit declaration in respect of those goods.»«(...) a non presentare all'ufficio di partenza le merci e la relativa dichiarazione di transito comunitario.»«(...) da apresentaηγo na estβncia de partida das mercadorias e da declaraηγo de trβnsito comunitαrio de que essas mercadorias sγo objecto.»«ΰ ne prιsenter au bureau de dιpart ni les marchandises, ni la dιclaration de transit communautaire dont ces marchandises font objet.»Η πρόταση αυτή στις γλώσσες που κατέστησαν επίσημες γλώσσες μετά τη θέσπιση της οδηγίας, έχει ως εξής:«(...) luvan olla esittδmδttδ lδhtφtoimipaikassa tavaroita tai niitδ koskevaa yhteisφn passitusilmoitusta.»«(...) at inte behφva uppvisa varken varorna i frεga eller deklarationen fφr transitering fφr dessa varor fφr avgεngskontoret.»

(4) - Κατά το άρθρο 309, στοιχείο ββ, του εκτελεστικού κανονισμού τελωνείο αναχωρήσεως είναι το τελωνείο στο οποίο αρχίζει η πράξη κοινοτικής διαμετακομίσεως.