ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ 8ΗΣ ΙΟΥΛΙΟΥ 1987. - ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΚΑΤΑ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΤΟΥ ΒΕΛΓΙΟΥ. - ΠΑΡΑΒΑΣΗ ΟΔΗΓΙΑΣ - ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΑΓΡΙΩΝ ΠΤΗΝΩΝ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 247/85.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1987 σελίδα 03029



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

Πράξεις των οργάνων - Οδηγίες - Εκτέλεση από τα κράτη μέλη - Μεταφορά οδηγίας χωρίς θέσπιση νομοθετικών διατάξεων - Προϋποθέσεις - 'Υπαρξη γενικού νομικού πλαισίου διασφαλίζοντος την πλήρη εφαρμογή της οδηγίας

( Συνθήκη ΕΟΚ, άρθρο 189, τρίτη παράγραφος )

Περιβάλλον - Διατήρηση των αγρίων πτηνών - Διαχείριση κοινής κληρονομιάς - Οδηγία 79/409 - Αναγκαιότητα ακριβούς μεταφοράς της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο από τα κράτη μέλη

( Οδηγία του Συμβουλίου 79/409 )

Περίληψη

Η μεταφορά οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο δεν απαιτεί κατ' ανάγκη να επαναλαμβάνονται ρητώς και κατά γράμμα οι διατάξεις της σε σαφή και ειδική νομοθετική διάταξη, αλλά μπορεί να αρκεί ένα γενικό νομικό πλαίσιο, εφόσον με αυτό διασφαλίζεται πράγματι η πλήρης εφαρμογή της οδηγίας κατά επαρκώς σαφή και ακριβή τρόπο .

Πάντως, η ακριβής μεταφορά στο εθνικό δίκαιο έχει ιδιαίτερη σημασία σε περιπτώσεις όπως της οδηγίας 79/409, περί διατηρήσεως των αγρίων πτηνών, όπου η διαχείριση της κοινής κληρονομιάς έχει ανατεθεί, ως προς το έδαφός τους, στα κράτη μέλη .

Διάδικοι

Στην υπόθεση 247/85,

Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον Thomas van Rijn, μέλος της νομικής της υπηρεσίας, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Γεώργιο Κρεμλή, μέλος της νομικής της υπηρεσίας, κτίριο Jean Monnet, Kirchberg,

προσφεύγουσα,

κατά

Βασιλείου του Βελγίου, εκπροσωπούμενου από τον Robert Hoebaer, διευθυντή στο Υπουργείο Εξωτερικών, Εξωτερικού Εμπορίου και Συνεργασίας με τις Αναπτυσσόμενες Χώρες, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο την πρεσβεία του Βελγίου, 4, rue des Girondins,

καθής,

που έχει ως αντικείμενο να αναγνωριστεί ότι το Βασίλειο του Βελγίου, μη θεσπίζοντας εντός της ταχθείσας προθεσμίας όλες τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις προκειμένου να συμμορφωθεί με την οδηγία 79/409 του Συμβουλίου, της 2ας Απριλίου 1979, περί διατηρήσεως των αγρίων πτηνών, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

συγκείμενο από τους Mackenzie Stuart, πρόεδρο, Κ . Κακούρη, T . F . O' Higgins και F . Schockweiler, προέδρους τμήματος, G . Bosco, T . Koopmans, K . Bahlmann, R . Joliet και G . C . Rodriguez Iglesias, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας : J . L . da Cruz Vilaca

γραμματέας : B . Pastor, υπάλληλος διοικήσεως

λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας της 17ης Σεπτεμβρίου 1986, κατά την οποία η Επιτροπή εκπροσωπήθηκε από τον Th . Van Rijn, το δε Βασίλειο του Βελγίου από τον J . Devadder, νομικό σύμβουλο στη νομική υπηρεσία του Υπουργείου Εξωτερικών, Εξωτερικού Εμπορίου και Συνεργασίας με τις Αναπτυσσόμενες Χώρες,

αφού άκουσε το γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 2ας Δεκεμβρίου 1986,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 5 Αυγούστου 1985, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων άσκησε, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ, προσφυγή ζητώντας να αναγνωριστεί ότι το Βασίλειο του Βελγίου, μη θεσπίζοντας εντός της ταχθείσας προθεσμίας όλες τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις προκειμένου να συμμορφωθεί με την οδηγία 79/409 του Συμβουλίου, της 2ας Απριλίου 1979, περί διατηρήσεως των αγρίων πτηνών ( εφεξής : η οδηγία ) παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ .

2 Κατά το άρθρο 18 της οδηγίας, τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν προς την εν λόγω οδηγία εντός δύο ετών από την κοινοποίησή της . Δεδομένου ότι η οδηγία κοινοποιήθηκε στις 6 Απριλίου 1979, η εν λόγω προθεσμία έληξε στις 6 Απριλίου 1981 .

3 Η Επιτροπή, αφού εξέτασε τις σχετικές διατάξεις της βελγικής νομοθεσίας και κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η νομοθεσία αυτή δεν ήταν πλήρως σύμφωνη προς την οδηγία, κίνησε τη διαδικασία του άρθρου 169 της Συνθήκης . Αφού ζήτησε από το Βασίλειο του Βελγίου με έγγραφο οχλήσεως να διατυπώσει τις παρατηρήσεις του, εξέδωσε στις 20 Φεβρουαρίου 1985 αιτιολογημένη γνώμη . Επειδή η αιτιολογημένη αυτή γνώμη παρέμεινε χωρίς αποτέλεσμα, άσκησε την παρούσα προσφυγή λόγω παραβάσεως προβάλλοντας οκτώ αιτιάσεις κατά της ισχύουσας βελγικής νομοθεσίας .

4 Στο Βέλγιο, η θήρα ρυθμίζεται από το νόμο της 28ης Φεβρουαρίου 1882 ( Moniteur belge της 3.3.1882 ) ( εφεξής : ο νόμος ). Ο νόμος αυτός τροποποιήθηκε επανειλημμένα . Συμπληρώθηκε επίσης από βασιλικά διατάγματα της 20ής Ιουλίου 1972 ( Moniteur belge της 1.8.1972 ). Μετά τον ειδικό νόμο περί θεσμικών μεταρρυθμίσεων, της 8ης Αυγούστου 1980 ( Moniteur belge της 15.8.1980 ), η αρμοδιότητα επί θεμάτων θήρας ανατίθεται στις περιφέρειες, οι οποίες μπορούν να καταργούν, συμπληρώνουν, τροποποιούν ή αντικαθιστούν τις νομοθετικές και κανονιστικές διατάξεις που ισχύουν στον τομέα αυτό . Κατά τη μεταβατική περίοδο που προέβλεψε ο νόμος αυτός, οι εξουσίες που αναγνωρίζονται στα περιφερειακά εκτελεστικά όργανα ασκούνταν από το βασιλιά . Μόνον η εκτελεστική εξουσία της περιφέρειας της Φλάνδρας πρότεινε στο βασιλιά τη θέσπιση βασιλικού διατάγματος για την τροποποίηση των βασιλικών διαταγμάτων της 20ής Ιουλίου 1972 . Πρόκειται για το βασιλικό διάταγμα της 9ης Σεπτεμβρίου 1981 ( Moniteur belge της 31.10.1981 ), που εφαρμόζεται μόνο στην περιφέρεια της Φλάνδρας . Επομένως, τα βασιλικά διατάγματα του 1972 αφορούν πλέον μόνο τις περιφέρειες της Βαλονίας και των Βρυξελλών .

5 Τα πραγματικά περιστατικά της υπόθεσης, οι διατάξεις της επίδικης βελγικής νομοθεσίας, η εξέλιξη της διαδικασίας, οι ισχυρισμοί και τα κύρια επιχειρήματα των διαδίκων αναπτύσσονται διεξοδικώς στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση . Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται πιο κάτω παρά μόνον καθόσον απαιτείται για να σχηματίσει κρίση το Δικαστήριο .

Επί των γενικών υποχρεώσεων που απορρέουν από την οδηγία για τα κράτη μέλη

6 Πριν εξεταστούν οι σχετικές αιτιάσεις της Επιτροπής, πρέπει να διευκρινιστούν οι διατάξεις και οι υποχρεώσεις που απορρέουν από την οδηγία, καθόσον είναι ουσιώδεις για την παρούσα υπόθεση . Πρέπει εκ προοιμίου να τονιστεί ότι, σύμφωνα με το άρθρο 1, η οδηγία αφορά τη διατήρηση όλων των ειδών πτηνών που ζούν εκ φύσεως σε άγρια κατάσταση στο ευρωπαϊκό έδαφος των κρατών μελών, έχει ως αντικείμενο την προστασία, τη διαχείριση και τη ρύθμιση των ειδών αυτών και κανονίζει την εκμετάλλευσή τους . Η οδηγία θεωρεί πράγματι ότι η αποτελεσματική προστασία των πτηνών είναι χαρακτηριστικά διασυνοριακό πρόβλημα περιβάλλοντος που συνεπάγεται κοινές ευθύνες των κρατών μελών ( τρίτη αιτιολογική σκέψη ).

7 Για ένα αποτελεσματικό σύστημα προστασίας, η οδηγία θεσπίζει τρεις τύπους διατάξεων . Πρώτον, η οδηγία απαγορεύει γενικά το φόνο, τη σύλληψη, την ενόχληση, την κατοχή και εμπορία των ειδών πτηνών, καθώς και την καταστροφή, τη βλάβη ή τη συλλογή των φωλεών των πτηνών και των αυγών τους ( άρθρα 5 και 6, παράγραφος 1 ). Δεύτερον, προβλέπει εξαιρέσεις από τις προαναφερθείσες γενικές απαγορεύσεις ως προς τα είδη πτηνών που απαριθμούνται στα παραρτήματα της οδηγίας . 'Ετσι, εφόσον συντρέχουν ορισμένες προϋποθέσεις και τηρούνται ορισμένοι περιορισμοί, μπορεί να επιτραπεί το εμπόριο για τα είδη των πτηνών που περιλαμβάνονται στο παράρτημα ΙΙΙ και η θήρα για τα είδη που περιλαμβάνονται στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας ( άρθρα 6, παράγραφοι 2 έως 4, και 7 ). Επομένως, όσον αφορά τα είδη πτηνών που δεν απαριθμούνται στα εν λόγω παραρτήματα ή αν δεν πληρούνται οι προϋποθέσεις και οι περιορισμοί που προβλέπονται σ' αυτά τα άρθρα, ισχύουν οι γενικές απαγορεύσεις . Τρίτον, τέλος, το άρθρο 9 της οδηγίας επιτρέπει στα κράτη μέλη να μην εφαρμόσουν τις εν λόγω γενικές απαγορεύσεις και διατάξεις που αφορούν κυρίως το εμπόριο και τη θήρα . Η δυνατότητα όμως αυτή εξαιρέσεως υπόκειται σε τρεις προϋποθέσεις : Πρώτον, το κράτος μέλος πρέπει να περιορίζει την εξαίρεση στην περίπτωση που δεν υπάρχει άλλη ικανοποιητική λύση . Δεύτερον, η εξαίρεση πρέπει να στηρίζεται τουλάχιστον σε έναν από τους λόγους που απαριθμούνται περιοριστικώς στα στοιχεία α ), β ) και γ ) της παραγράφου 1 του άρθρου 9 . Τρίτον, η εξαίρεση πρέπει να ανταποκρίνεται στα συγκεκριμένα τυπικά κριτήρια που απαριθμούνται στην παράγραφο 2 του εν λόγω άρθρου και που έχουν ως στόχο να περιορίσουν τις εξαιρέσεις στο απολύτως αναγκαίο και να διασφαλίσουν τη δυνατότητα επιτηρήσεως από την Επιτροπή . Το εν λόγω άρθρο, επιτρέποντας ευρεία εξαίρεση από το γενικό σύστημα προστασίας, αφορά επομένως μόνο μια συγκεκριμένη ρύθμιση καθορισμένων περιπτώσεων για να αντιμετωπιστούν συγκεκριμένες ανάγκες και ειδικές καταστάσεις .

8 Σ' αυτή την αλληλουχία πρέπει να υπογραμμιστεί ότι συνάγεται ήδη από το άρθρο 2 της οδηγίας, η οποία υποχρεώνει τα κράτη μέλη να λάβουν όλα τα αναγκαία μέτρα για να διατηρήσουν ή προσαρμόσουν τον πληθυσμό όλων των ειδών πτηνών στο επίπεδο που ανταποκρίνεται στις οικολογικές, επιστημονικές και μορφωτικές απαιτήσεις, λαμβάνοντας υπόψη τις οικονομικές και ψυχαγωγικές απαιτήσεις, ότι η προστασία των πτηνών πρέπει να σταθμίζεται σε σχέση με άλλες απαιτήσεις, όπως απαιτήσεις οικονομικής φύσεως . 'Αρα το άρθρο 2, ακόμη κι αν δεν συνιστά αυτόνομη παρέκκλιση από το γενικό σύστημα προστασίας, δείχνει ότι η ίδια η οδηγία λαμβάνει υπόψη αφενός την ανάγκη αποτελεσματικής προστασίας των πτηνών, αφετέρου τις απαιτήσεις της υγείας, της δημόσιας ασφάλειας, της οικονομίας, της οικολογίας, της επιστήμης, καθώς και απαιτήσεις μορφωτικού και ψυχαγωγικού χαρακτήρα .

9 'Οσον αφορά τη μεταφορά της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο, πρέπει να παρατηρηθεί ότι δεν απαιτείται τυπική και κατά γράμμα επανάληψη των διατάξεων της οδηγίας σε ειδική και ρητή νομοθετική διάταξη, αλλά αρκεί για την τήρηση της οδηγίας ένα γενικό νομικό πλαίσιο, εφόσον αυτό εξασφαλίζει αποτελεσματικά την πλήρη εφαρμογή της οδηγίας με επαρκώς σαφή και συγκεκριμένο τρόπο ( βλέπε απόφαση της 23ης Μαΐου 1985, Επιτροπή κατά Γερμανίας, 29/84, Συλλογή σ . 1661, ιδίως σ . 1667 ). Η ακριβής μεταφορά της οδηγίας έχει πάντως ιδιαίτερη σημασία σε περιπτώσεις όπως η προκειμένη, όπου η διαχείριση της κοινής κληρονομιάς έχει ανατεθεί στα κράτη μέλη, όσον αφορά το έδαφος του καθενός από αυτά .

Πρώτη αιτίαση : ο κατάλογος των πτηνών που μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο θηρευτικών πράξεων

10 Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι, κατ' εφαρμογή του άρθρου 1 bis στοιχεία b ), c ) και d ) του νόμου, η θήρα ορισμένων ειδών αγρίων πτηνών επιτρέπεται καταρχήν παρά το ότι τα είδη αυτά δεν περιλαμβάνονται στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας και συνεπώς δεν μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο θήρας κατά το άρθρο 7 .

11 'Οσον αφορά την πρακτική εφαρμογής της διάταξης αυτής, η Επιτροπή παρατηρεί ότι η θήρα επιτράπηκε με διάφορες υπουργικές αποφάσεις, για τα έτη 1981 έως 1984, για τους κότσυφες, τους κορακίες και τις κίσσες που δεν περιέχονται στο παράρτημα ΙΙ .

12 Κατά τη συνεδρίαση, η Επιτροπή παραδέχτηκε ότι, όσον αφορά την περιφέρεια της Φλάνδρας, το διάταγμα της 27ης Ιουνίου 1985 περί τροποποιήσεως του νόμου περί θήρας, της 28ης Φεβρουαρίου 1882 ( Moniteur belge της 27.8.1985 ) είναι σύμφωνο με τις απαιτήσεις της οδηγίας . Το διάταγμα πάντως αυτό εκδόθηκε, αφού το Δικαστήριο επελήφθη της παρούσας υποθέσεως .

13 Η βελγική κυβέρνηση αντιτάσσει ότι καμία διάταξη της οδηγίας δεν περιέχει την υποχρέωση κατάταξης ορισμένων ειδών πτηνών σε μια κατηγορία πτηνών, η θήρα των οποίων απαγορεύεται . Το γεγονός ότι ορισμένα είδη, που δεν απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙ, θεωρούνται από τη βελγική νομοθεσία ως "θήραμα" δεν σημαίνει παράβαση της οδηγίας . Μόνο κατόπιν ρητής αποφάσεως της αρμόδιας αρχής μπορεί να επιτραπεί η θήρα αυτών των ειδών . Μόνο δε μια τέτοια απόφαση θα μπορούσε να έρθει σε αντίθεση με τις διατάξεις του άρθρου 7 της οδηγίας .

14 Πρέπει σχετικώς να γίνει δεκτό ότι η εσωτερική νομοθεσία πρέπει να παρέχει εγγυήσεις ότι τα είδη των πτηνών που δεν απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙ δεν μπορούν να αποτελούν αντικείμενο θήρας . Πράγματι, το άρθρο 7 της οδηγίας επιτρέπει απλώς να ορίζεται ότι τα είδη που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας μπορούν ν' αποτελέσουν αντικείμενο θήρας ανάλογα με το επίπεδο του πληθυσμού τους, τη γεωγραφική τους κατανομή και το ρυθμό αναπαραγωγής τους στο σύνολο της Κοινότητας .

15 Το άρθρο 1 bis του νόμου, απαριθμεί ως "θήραμα" - που είναι δηλαδή δυνατό να γίνουν αντικείμενο θηρευτικών πράξεων - είδη πτηνών που δεν περιλαμβάνονται στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας . Παρόλο που τα εν λόγω είδη δεν μπορούν να θηρεύονται παρά μόνο αν οι αρμόδιες αρχές ορίσουν, για κάθε είδος, κάθε χρόνο και για ορισμένη εδαφική έκταση, τις ημερομηνίες ενάρξεως και λήξεως της θήρας, οι αρμόδιες αρχές έχουν εντούτοις την εξουσία να επιτρέψουν την έναρξη της θήρας για είδη που δεν περιλαμβάνονται στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας, απαριθμούνται όμως στο άρθρο 1 bis, στοιχεία b ), c ) και d ) του νόμου .

16 Υπό τις περιστάσεις αυτές, το επιχείρημα της βελγικής κυβερνήσεως με το οποίο επιζητείται κατ' ουσίαν να υποστηριχτεί ότι έχει επιτευχθεί το αποτέλεσμα το οποίο επιδιώκει η οδηγία, δεν μπορεί να γίνει δεκτό . Πράγματι το άρθρο 1 bis, στοιχεία b ), c ) και d ) του νόμου δημιουργεί μια διφορούμενη νομική κατάσταση, επειδή δεν αποκλείει ότι είναι δυνατό να αποτελέσουν αντικείμενο θήρας στο Βέλγιο άλλα είδη πτηνών εκτός από αυτά που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας . Τα διατάγματα που ανέφερε η Επιτροπή αποδεικνύουν, εξάλλου, ότι η πρακτική εφαρμογή της επίδικης διάταξης δεν είναι σύμφωνη με τις απαιτήσεις του άρθρου 7 της οδηγίας .

17 'Αρα η πρώτη αιτίαση πρέπει να γίνει δεκτή .

Δεύτερη αιτίαση : ο κατάλογος των προστατευομένων πτηνών

18 Η Επιτροπή παρατηρεί ότι τα βασιλικά διατάγματα, στο άρθρο 1, έχουν ως στόχο τη διατήρηση των πτηνών που ζουν σε άγρια κατάσταση στις χώρες της Μπενελούξ, ενώ η προστασία έπρεπε να εκτείνεται σε όλα τα είδη πτηνών που ζουν εκ φύσεως σε άγρια κατάσταση στο ευρωπαϊκό έδαφος των κρατών μελών, σύμφωνα με το άρθρο 1, παράγραφος 1, της οδηγίας .

19 Κατά τη συνεδρίαση, η Επιτροπή παραδέχτηκε ότι η αιτίασή της δεν αφορά πλέον την περιφέρεια της Φλάνδρας, για την οποία η απόφαση της 20ής Νοεμβρίου 1985 της εκτελεστικής εξουσίας της περιφέρειας της Φλάνδρας ( Moniteur belge της 31.12.1985 ) κατέστησε το άρθρο 1 του βασιλικού διαταγματος της 9ης Σεπτεμβρίου 1981 σύμφωνο με την οδηγία .

20 Η βελγική κυβέρνηση απαντά, πρώτον, ότι, όσον αφορά τις περιφέρειες της Βαλονίας και των Βρυξελλών, οι βελγικές αρχές, προκειμένου να καθορίσουν τον πληθυσμό των ειδών των πτηνών που ζουν στο έδαφός τους εκ φύσεως σε άγρια κατάσταση, χρησιμοποιούν το επιστημονικό έργο Avifaune de Belgique, στο οποίο περιέχονται ουσιαστικά όλα τα είδη πτηνών στα οποία εφαρμόζεται η οδηγία . Δεύτερον, ένα κράτος μέλος δεν μπορεί να λάβει συγκεκριμένα μέτρα παρά μόνο για την προστασία των ειδών που υπάρχουν στο έδαφός του . Τέλος, αυτή η ίδια η Επιτροπή δεν μπόρεσε να παρουσιάσει πλήρη κατάλογο των ειδών των πτηνών που ζουν εκ φύσεως σε άγρια κατάσταση στα κράτη μέλη .

21 'Οσον αφορά το άρθρο 1 του βασιλικού διατάγματος της 20ής Ιουλίου 1972, πρέπει να σημειωθεί ότι περιορίζει την προστασία, την οποία επιδιώκει η οδηγία, στα είδη πτηνών που ζουν σε άγρια κατάσταση στις χώρες της Μπενελούξ . Μια τέτοια διάταξη είναι σύμφωνη με τις απαιτήσεις της οδηγίας, αν καλύπτει και τα είδη πτηνών που ζουν φυσικώς ή συνήθως στο ευρωπαϊκό έδαφος των κρατών μελών . Πρέπει σχετικώς να παρατηρηθεί ότι η διατύπωση της επίδικης διάταξης καλύπτει και όλα τα πτηνά, που είναι απλώς διαβατικά από τις χώρες της Μπενελούξ . Αυτά πρέπει πράγματι να θεωρούνται ότι ζουν εκ φύσεως σε άγρια κατάσταση στις χώρες της Μπενελούξ, έστω και για περιορισμένο διάστημα . Επομένως, δεν ασκεί επιρροή ο ισχυρισμός της Επιτροπής ότι υπάρχουν είδη πτηνών αναφερόμενα στην οδηγία που δεν ζουν συνεχώς στο έδαφος των χωρών της Μπενελούξ και τα οποία δεν περιλαμβάνονται στο Avifaune de Belgique .

22 Το προστατευτικό ωστόσο αποτέλεσμα της οδηγία καλύπτει και τα είδη πτηνών που ζουν εκ φύσεως σε άγρια κατάσταση στο ευρωπαϊκό έδαφος άλλου κράτους μέλους, δεν ζουν εκ φύσεως ή συνήθως στο έδαφος των χωρών της Μπενελούξ, αποτελούν όμως αντικείμενο μεταφοράς σ' αυτό, κατοχής ή εμπορίας, ζωντανά ή νεκρά . 'Ομως, η επίδικη διάταξη δεν επεκτείνει την προβλεπόμενη από την οδηγία προστασία σ' αυτές τις κατηγορίες πτηνών . Επομένως, το άρθρο 1 του βασιλικού διατάγματος δεν μεταφέρει πλήρως στη βελγική έννομη τάξη την ευρύτερη προστασία που επιδιώκει η οδηγία .

23 Κατά συνέπεια, η δεύτερη αιτίαση πρέπει να γίνει δεκτή .

Τρίτη αιτίαση : η προστασία των φωλεών

24 Η Επιτροπή τονίζει ότι το άρθρο 3, δεύτερη παράγραφος, των βασιλικών διαταγμάτων επιτρέπει την ενόχληση, την αφαίρεση ή την καταστροφή των φωλεών των πτηνών, που είναι τοποθετημένες σε σπίτια και συνεχόμενα κτίρια, σε αντίθεση προς το άρθρο 5, στοιχείο β ), της οδηγίας .

25 Η βελγική κυβέρνηση, αντίθετα, θεωρεί ότι η επίδικη διάταξη δικαιολογείται για λόγους υγείας και δημόσιας ασφάλειας, σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο α ), πρώτη περίπτωση, της οδηγίας . Αφενός, η ύπαρξη φωλεών στις καπνοδόχους και τους αγωγούς έχει επανειλημμένα γίνει αιτία πυρκαϊών και πλημμυρών, αφετέρου, οι φωλιές προκαλούν προβλήματα υγείας, λόγου χάρη στη βιομηχανία τροφίμων .

26 Πρέπει σχετικώς να τονιστεί ότι το άρθρο 5, στοιχείο β ), της οδηγίας υποχρεώνει τα κράτη μέλη να απαγορεύουν κυρίως την καταστροφή ή την εκ προθέσεως βλάβη των φωλεών, των αυγών και την αφαίρεση των φωλεών των πτηνών, ενώ το άρθρο 3, δεύτερη παράγραφος, των βασιλικών διαταγμάτων επιτρέπει, κατά τρόπο γενικό, την αφαίρεση ή την καταστροφή των φωλιών που είναι τοποθετημένες σε σπίτια και συνεχόμενα κτίρια .

27 Υπό τις περιστάσεις αυτές, πρέπει να παρατηρηθεί ότι οι λόγοι που προβάλλει η βελγική κυβέρνηση για να δικαιολογήσει την επικρινόμενη διάταξη, δηλαδή η πρόληψη πυρκαϊών και πλημμυρών καθώς και ασθενειών, είναι ασφαλώς ικανές να δικαιολογήσουν την αφαίρεση ή την καταστροφή φωλεών δυνάμει του άρθρου 9 της οδηγίας . Από την ίδια όμως την επιχειρηματολογία της βελγικής κυβερνήσεως συνάγεται ότι η ανάγκη μιας τέτοιας αφαίρεσης ή καταστροφής περιορίζεται σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, κατά τις οποίες το υπέρτερο συμφέρον της υγείας και της δημόσιας ασφάλειας προέχει της προστασίας των πτηνών και της κατοικίας τους .

28 'Ομως, η βελγική ρύθμιση προβλέπει εξαίρεση που δεν καθορίζεται επαρκώς . 'Οσον αφορά τα κριτήρια και τις προϋποθέσεις της παραγράφου 1 του άρθρου 9, η εξαίρεση δεν περιορίζεται σε ειδικές καταστάσεις κατά τις οποίες δεν υφίσταται άλλη ικανοποιητική λύση εκτός από την καταστροφή ή την αφαίρεση των φωλεών . Πράγματι, η επίδικη διάταξη επιτρέπει κατά γενικό τρόπο την ενόχληση, την αφαίρεση ή την καταστροφή των φωλιών πτηνών που είναι τοποθετημένες σε σπίτια και συνεχόμενα κτίρια . Δεν μπορεί ωστόσο να υποστηριχθεί ότι όλες οι φωλιές που είναι τοποθετημένες σε σπίτια και συνεχόμενα κτίρια παρουσιάζουν πάντοτε κίνδυνο για την υγεία . Εξάλλου η εξαίρεση δεν πληροί ούτε τις τυπικές προϋποθέσεις της παραγράφου 2, του άρθρου 9 . Η διάταξη δεν αναφέρει ούτε τις προϋποθέσεις του κινδύνου και τις συνθήκες από χρονικής και τοπικής απόψεως από τις οποίες μπορούν να επιτραπούν εξαιρέσεις, ούτε τους ελέγχους που θα πρέπει να διενεργούνται . Υπό τις περιστάσεις αυτές πρέπει να γίνει δεκτό ότι η εξαίρεση που προβλέπεται από το άρθρο 3, δεύτερη παράγραφος, των βασιλικών διαταγμάτων δεν τηρεί την απαγόρευση του άρθρου 5, λόγω δε του γενικού χαρακτήρα της δεν δικαιολογείται από το άρθρο 9 της οδηγίας .

29 Κατά συνέπεια, η τρίτη αιτίαση πρέπει να γίνει δεκτή .

Τέταρτη αιτίαση:οι εξαιρέσεις που αφορούν ορισμένα είδη πτηνών

30 Η Επιτροπή προσάπτει στη βελγική κυβέρνηση ότι τα άρθρα 4 και 6 των βασιλικών διαταγμάτων αποτελούν παρέκκλιση από τα άρθρα 5, 6 και 7 της οδηγίας, καθόσον επιτρέπουν σε ορισμένα πρόσωπα να συλλαμβάνουν, φονεύουν, καταστρέφουν ή απομακρύνουν το σπουργίτι το οικόσιτο, το σπουργίτι της υπαίθρου και το ψαρόνι, καθώς και να καταστρέφουν τα αυγά τους, τις φωλιές τους και τους νεοσσούς τους . Τέτοια εξαίρεση δεν καλύπτεται από το άρθρο 9 της οδηγίας .

31 Η βελγική κυβέρνηση υποστηρίζει, αντίθετα, ότι οι βαλλόμενες διατάξεις δικαιολογούνται βάσει του άρθρου 9 της οδηγίας . Πράγματι από τα εν λόγω είδη πτηνών προκαλούνται σημαντικές ζημίες στις γεωργικές και τις οπωροκηπευτικές καλλιέργειες . Επιπλέον, η εξαίρεση που αφορά τον ψάρο δικαιολογείται για λόγους δημόσιας υγείας, επειδή το είδος αυτό προκαλεί μόλυνση και θόρυβο σε μεγάλο αριθμό πόλεων και στις ακτές .

32 Σχετικά, πρέπει καταρχάς να υπομνηστούν τα άρθρα 4 και 6 των βασιλικών διαταγμάτων . Το άρθρο 6 ορίζει στην παράγραφο 1 ότι "επιτρέπεται οποτεδήποτε στο νομέα γης, και στον έχοντα δικαίωμα θήρας, καθώς και στα πρόσωπα που έχουν εξουσιοδοτηθεί από αυτούς, ή τους ορκωτούς τους φύλακες και στους κάθε είδους υπαλλήλους της υπηρεσίας υδάτων και δασών να συλλαμβάνουν, να φονεύουν, να καταστρέφουν ή ν' απομακρύνουν τα πτηνά που περιέχονται στο παράρτημα 1 του παρόντος διατάγματος, καθώς και τα αυγά τους και τους νεοσσούς τους ". Το εν λόγω παράρτημα 1 απαριθμεί το σπουργίτι της πόλεως, το σπουργίτι της υπαίθρου και το ψαρόνι . Το τρίτο εδάφιο της εν λόγω παραγράφου 1 προβλέπει ότι "οι φωλιές των πτηνών αυτών μπορούν οποτεδήποτε, διαταραχθούν, καταστραφούν ή αφαιρεθούν ". Τέλος, το τέταρτο εδάφιο της ίδιας παραγράφου ορίζει ότι "επιτρέπεται οποτεδήποτε η μεταφορά των πτηνών αυτών, καθώς και των αυγών τους, των νεοσσών και των πτίλων τους ...". Η παράγραφος 1 του άρθρου 6 των διαταγμάτων επιτρέπει την κατοχή και ανταλλαγή των πτηνών που περιλαμβάνονται στο παράρτημα 1 του διατάγματος, η δε παράγραφος 2 του εν λόγω άρθρου "την εμπορία καθ' όλο το έτος των πτηνών που αναφέρονται στο παράρτημα 1 του παρόντος διατάγματος ...". Παρά το ότι η Επιτροπή δεν εναντιώνεται στο ότι τα αναφερόμενα πρόσωπα μπορούν να συλλαμβάνουν, θανατώνουν, καταστρέφουν ή απομακρύνουν τα εν λόγω πτηνά, συνάγεται ωστόσο από τις διατάξεις αυτές ότι για τα πτηνά που απαριθμούνται στο παράρτημα 1 των διαταγμάτων ισχύει για όλο το Βέλγιο μόνιμη εξαίρεση από την προστασία που επιδιώκουν τα άρθρα 5, 6 και 7 της οδηγίας .

33 Ως προς το επιχείρημα που προβάλλει σχετικά η βελγική κυβέρνηση πρέπει να παρατηρηθεί ότι το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο α ), πρώτη και τρίτη περίπτωση, επιτρέπει στα κράτη μέλη να παρεκκλίνουν μεταξύ άλλων από τα άρθρα 5, 6 και 7 για λόγους υγείας και δημόσιας ασφάλειας και για να προλάβουν σοβαρές ζημίες στις καλλιέργειες . Αν τα τρία είδη που αναφέρονται στο παράρτημα 1 των βασιλικών διαταγμάτων προκαλούν σημαντικές ζημίες στις γεωργικές και οπωροκηπευτικές καλλιέργειες ή προκαλούν μόλυνση και θόρυβο στις πόλεις ή ορισμένες περιοχές, το βελγικό κράτος επιτρέπεται καταρχήν να προβλέψει εξαιρέσεις από το γενικό σύστημα προστασίας των άρθρων 5, 6 και 7 .

34 Ωστόσο, όπως έγινε δεκτό πιο πάνω, εξαίρεση που επιτρέπεται από το άρθρο 9, πρέπει, δυνάμει της παραγράφου του 1, να αφορά ειδικές περιστάσεις και πρέπει, δυνάμει της παραγράφου 2 ν' ανταποκρίνεται στους όρους που απαριθμούνται σ' αυτή τη διάταξη . Οι γενικές εξαιρέσεις που προβλέπονται στα άρθρα 4 και 6 των βασιλικών διαταγμάτων δεν ανταποκρίνονται στα κριτήρια και τις προϋποθέσεις αυτές . Πράγματι, αφενός η βελγική ρύθμιση δεν εκθέτει τους λόγους προστασίας της δημόσιας υγείας ή της πρόληψης σημαντικών ζημιών στις καλλιέργειες ή στους άλλους τομείς που αναφέρονται στο άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο α ), της οδηγίας, που θα καθιστούσαν αναγκαίο να επιτραπεί σε μια τόσο ευρεία κατηγορία προσώπων να παρεκκλίνουν μονίμως και σε όλο το Βέλγιο από την προστασία που προβλέπει η οδηγία . Αφετέρου, οι εξαιρέσεις δεν ανταποκρίνονται στα κριτήρια και τις προϋποθέσεις της παραγράφου 2 του άρθρου 9, καθόσον δεν αναφέρουν ούτε τις από χρονικής ή τοπικής απόψεως περιστάσεις υπό τις οποίες μπορούν να εφαρμόζονται ούτε τους ελέγχους στους οποίους υπόκεινται . Υπό τις συνθήκες αυτές πρέπει να γίνει δεκτό ότι οι εξαιρέσεις υπερβαίνουν, λόγω του γενικού τους χαρακτήρα, τα όρια που θέτει το άρθρο 9 της οδηγίας .

35 'Αρα η τέταρτη αιτίαση πρέπει να γίνει δεκτή .

Πέμπτη αιτίαση : ο κατάλογος των πτηνών των οποίων επιτρέπεται η κατοχή και η σύλληψη σε μικρές ποσότητες

36 Κατά την Επιτροπή, το άρθρο 6, παράγραφος 1, των βασιλικών διαταγμάτων επιτρέπει να κρατούνται ή ν' ανταλλάσσονται τα είδη των πτηνών που αναφέρονται στο παράρτημα 2 των βασιλικών διαταγμάτων . Ωστόσο, κανένα από τα είδη που αναφέρονται στο παράρτημα 2 των βασιλικών διαταγμάτων δεν περιέχεται στο παράρτημα ΙΙΙ της οδηγίας .

37 Η βελγική κυβέρνηση δεν αμφισβητεί ότι ο κατάλογος των πτηνών που απαριθμούνται στο παράρτημα 2 των βασιλικών διαταγμάτων δεν ανταποκρίνεται στον κατάλογο των πτηνών που αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙΙ της οδηγίας . Αντιτάσσει, ωστόσο, ότι, όσον αφορά την περιφέρεια της Φλάνδρας, ο αριθμός των ειδών που επιτρέπεται να συλλαμβάνονται και να κρατούνται περιορίζεται στα τέσσερα . 'Οσον αφορά την περιφέρεια της Βαλονίας, ο κατάλογος των ειδών που απαριθμούνται στο παράρτημα 2 του βασιλικού διατάγματος της 20ής Ιουλίου 1972 μειώθηκε στα δεκαέξι είδη με την απόφαση της 1ης Ιουλίου 1982 της εκτελεστικής εξουσίας της περιφέρειας της Βαλονίας ( Moniteur belge της 30.7.1982 ). Η βελγική κυβέρνηση, εξάλλου, θεωρεί ότι η σύλληψη δεν είναι ικανή να απειλήσει τον πληθυσμό των πτηνών στο Βέλγιο και δικαιολογείται κατά τη διάταξη του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο γ ).

38 Ως προς την πολιτική χορηγήσεως αδειών για τη σύλλψη και την κατοχή, η βελγική κυβέρνηση αναφέρεται στην υπουργική απόφαση της 14ης Σεπτεμβρίου 1981 ( Moniteur belge της 13.11.1981 ) και στην απόφαση της 28ης Ιουλίου 1982 της εκτελεστικής εξουσίας της περιφέρειας της Βαλονίας ( Moniteur belge της 18.9.1982 ), που προβλέπουν πολύ περιοριστικές προϋποθέσεις για τις εν λόγω άδειες . Οι συλλήψεις, τέλος, δικαιολογούνται από τις απαιτήσεις ψυχαγωγικού χαρακτήρα που αναφέρονται στο άρθρο 2 της οδηγίας .

39 'Οσον αφορά τη διάταξη του άρθρου 6, παράγραφος 1, των βασιλικών διαταγμάτων που αφορούν τον κατάλογο των ειδών πτηνών που επιτρέπεται να συλλαμβάνονται και να κρατούνται ή ν' ανταλλάσσονται, πρέπει να παρατηρηθεί εκ προοιμίου ότι δυνάμει του άρθρου 6 της οδηγίας η κατοχή προς πώληση δεν επιτρέπεται παρά υπό ορισμένες προϋποθέσεις και μόνο για τα είδη που αναφέρονται στο παράρτημα ΙΙΙ . Ο εν λόγω κατάλογος, εξάλλου, δεν ανταποκρίνεται ούτε και στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας, όπου απαριθμούνται τα είδη που μπορούν να γίνουν αντικείμενο θήρας και των οποίων μπορεί να επιτραπεί η κατοχή δυνάμει του άρθρου 5, στοιχείο ε ), της οδηγίας .

40 'Οσον αφορά το επιχείρημα της βελγικής κυβέρνησης που στηρίζεται στο άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο γ ), πρέπει να παρατηρηθεί ότι τα διατάγματα της 14ης Σεπτεμβρίου 1981 και της 28ης Ιουλίου 1982, περί εφαρμογής του άρθρου 6 των βασιλικών διαταγμάτων, θέτουν τα πρόσωπα στα οποία επιτρέπεται η σύλληψη και η κατοχή, καθώς και αυτή την ίδια τη σύλληψη και την κατοχή υπό αυστηρούς ελέγχους και ρυθμίσεις . Εξάλλου, κατά τα άρθρα 4 και 5 του διατάγματος της 14ης Σεπτεμβρίου 1981 και το άρθρο 5 του διατάγματος της 28ης Ιουλίου 1982, οι αρμόδιες αρχές καθορίζουν κάθε χρόνο τα είδη πτηνών που μπορούν να συλλαμβάνονται, την περίοδο της σύλληψης, καθώς και τον αριθμό των πτηνών που μπορούν να πιάνονται .

41 Επομένως, ως προς την εφαρμογή του εν λόγω άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο γ ), πρέπει να παρατηρηθεί καταρχάς ότι το άρθρο 6, παράγραφος 1, των βασιλικών διαταγμάτων, καθόσον επιτρέπει την τροποποίηση, κατά το δοκούν της αρμόδιας διοικητικής αρχής, του καταλόγου των πτηνών που αποτελούν αντικείμενο σύλληψης και κατοχής, δημιουργεί επισφαλή και διφορούμενη νομική κατάσταση . Πράγματι, τα διατάγματα δεν διασφαλίζουν, με τη ρύθμισή τους που έχει γενικό και διαρκή χαρακτήρα, ότι ο αριθμός των πτηνών που μπορεί να συλληφθεί περιορίζεται σε μικρές ποσότητες, ότι η περίοδος σύλληψης δεν συμπίπτει με τις περιόδους για τις οποίες η οδηγία θεσπίζει ιδιαίτερη προστασία για τα πτηνά ( περίοδος κατασκευής των φωλιών και τα διάφορα στάδια αναπαραγωγής και εξαρτήσεως των νεοσσών ) και ότι η σύλληψη και η κατοχή περιορίζονται στις περιπτώσεις κατά τις οποίες δεν υπάρχει άλλη ικανοποιητική λύση, ιδίως η δυνατότητα αναπαραγωγής σε αιχμαλωσία των οικείων ειδών πτηνών . Επομένως, τα κριτήρια και οι προϋποθέσεις του άρθρου 9 της οδηγίας δεν έχουν μεταφερθεί πλήρως στην υπό κρίση ρύθμιση . Επομένως, η βελγική κυβέρνηση δεν μπορεί να επικαλεστεί το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο γ ), της οδηγίας .

42 'Οσον αφορά το επιχείρημα της βελγικής κυβέρνησης που στηρίζεται στο άρθρο 2 της οδηγίας, πρέπει να υπομνηστεί, όπως παρατηρήθηκε πιο πάνω, ότι η διάταξη αυτή δεν επιτρέπει στα κράτη μέλη να παρεκκλίνουν από τις απαιτήσεις της οδηγίας .

43 Συνεπώς η πέμπτη αιτίαση είναι βάσιμη .

'Εκτη αιτίαση : η μεταφορά πτηνών

44 Κατά την Επιτροπή, το άρθρο 7 των βασιλικών διαταγμάτων επιτρέπει, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, τη μεταφορά των πτηνών που ανήκουν στα είδη που αναφέρονται στα παραρτήματα 2 και 3 των διαταγμάτων . Δεδομένου ότι η μεταφορά των πτηνών συνεπάγεται και την κατοχή τους, τα είδη των πτηνών που απαριθμούνται στα παραρτήματα των διαταγμάτων θα έπρεπε να αντιστοιχούν, σύμφωνα με τα άρθρα 5, στοιχείο ε ), και 6, παράγραφος 1, της οδηγίας, στα είδη που απαριθμούνται στο παράρτημα ΙΙΙ . Ωστόσο, αυτό δεν συμβαίνει με κανένα από τα εν λόγω είδη .

45 Κατά τη βελγική κυβέρνηση, η αιτίαση αυτή αφορά αποκλειστικά τις περιφέρειες της Βαλονίας και των Βρυξελλών . Ως προς την ουσία, η εν λόγω κυβέρνηση παρατηρεί ότι, καθόσον επιτρέπεται η σύλληψη και η κατοχή ορισμένων ειδών, επιτρέπεται, σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο γ ), της οδηγίας, και η μεταφορά .

46 Ως προς το ζήτημα αν η αιτίαση εκτείνεται και στη ρύθμιση της περιφέρειας της Φλάνδρας, όπως υποστήριξε η Επιτροπή κατά τη συνεδρίαση, πρέπει να παρατηρηθεί ότι το ζήτημα είναι χωρίς σημασία, δεδομένου ότι είναι αναμφισβήτητο ότι αφορά τουλάχιστον τις ρυθμίσεις των περιφερειών της Βαλονίας και των Βρυξελλών, η δε μομφή απευθύνεται στο Βασίλειο του Βελγίου που είναι υπεύθυνο για το αν η εσωτερική του νομοθεσία καθαυτή συνάδει με το κοινοτικό δίκαιο .

47 'Οπως παρατηρήθηκε ήδη πιο πάνω, ο κατάλογος των πτηνών που αναφέρονται στα παραρτήματα 2 και 3 των βασιλικών διαταγμάτων δεν ανταποκρίνεται στον κατάλογο των πτηνών που περιέχονται στο παράρτημα ΙΙΙ της οδηγίας . Η βελγική κυβέρνηση, συνεπώς, δεν μπορεί να επικαλεστεί τις διατάξεις του άρθρου 6, παράγραφοι 2, 3 και 4 της οδηγίας . Ο εν λόγω κατάλογος δεν αντιστοιχεί ούτε στο παράρτημα ΙΙ της οδηγίας . Επομένως, η κατοχή τους δεν επιτρέπεται δυνάμει του άρθρου 5, στοιχείο ε ), της οδηγίας .

48 Ως προς το επιχείρημα που στηρίζεται στη διάταξη του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο γ ), της οδηγίας, πρέπει να παρατηρηθεί ότι ορθώς η βελγική κυβέρνηση υπογραμμίζει ότι καθόσον η σύλληψη και η κράτηση ορισμένων ειδών μπορεί να επιτραπεί βάσει του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο γ ), της οδηγίας, μπορεί επίσης να επιτραπεί και η μεταφορά . Πράγματι, η εν λόγω διάταξη επιτρέπει, εκτός από τη σύλληψη και την κατοχή, κάθε άλλη ορθολογική εκμετάλλευση . Πράγματι, η μεταφορά των πτηνών που έχουν συλληφθεί ή κρατούνται νομίμως συνιστά μια τέτοια ορθολογική εκμετάλλευση . Η Επιτροπή, ωστόσο, ορθώς αντικρούει ότι το άρθρο 7 των βασιλικών διαταγμάτων επιτρέπει τη μεταφορά των πτηνών που δεν συλλαμβάνονται ή κρατούνται νομίμως . Καθόσον η κράτηση των πτηνών που επιτρέπεται από το άρθρο 6, παράγραφος 1, των βασιλικών διαταγμάτων δεν συνάδει με τα άρθρα 5 και 6 της οδηγίας, δεν είναι νόμιμη ούτε η μεταφορά των εν λόγω πτηνών που προϋποθέτει την κατοχή τους . Εφόσον το άρθρο 6 των βασιλικών διαταγμάτων δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της οδηγίας, ούτε το άρθρο 7 συνάδει με τις διατάξεις της οδηγίας .

49 'Αρα η έκτη αιτίαση πρέπει να γίνει δεκτή .

'Εβδομη αιτίαση:εξαίρεση που αφορά τα πτηνά ιδιαίτερου χρώματος

50 Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι κατά το άρθρο 7, παράγραφος 2, του βασιλικού διατάγματος της 20ής Ιουλίου 1972 και το άρθρο 6, παράγραφος 4, του βασιλικού διατάγματος της 9ης Σεπτεμβρίου 1981, επιτρέπεται καθ' όλο το έτος να κρατούνται, να μεταφέρονται και να γίνονται αντικείμενο εμπορίας τα πτηνά, το χρώμα των οποίων είναι εμφανώς διαφορετικό από το χρώμα των χαρακτηριστικών πτηνών του ίδιου είδους, του υποείδους ή ποικιλίας που ζουν ελεύθερα . Κατά την Επιτροπή η διάταξη αυτή δεν συνάδει με τις διατάξεις του άρθρου 5, στοιχείο ε ), και του άρθρου 6, παράγραφος 1, της οδηγίας .

51 Κατά τη βελγική κυβέρνηση, τα περισσότερα από τα πτηνά τα οποία αφορούν οι εν λόγω διατάξεις δεν είναι πτηνά που ζουν εκ φύσεως σε άγρια κατάσταση κατά την έννοια του άρθρου 1 της οδηγίας . Εξάλλου, με τις διατάξεις αυτές διασφαλίζεται ο επιδιωκόμενος σκοπός περιορισμού της δυνατότητας προμήθειας πτηνών από το φυσικό τους περιβάλλον για να τεθούν σε κλουβί . Η βελγική κυβέρνηση, πάντως, παραδέχεται ότι η διάταξη μπορεί να εφαρμοστεί και σε "σπάνια εξελιγμένα είδη ".

52 Πρέπει να παρατηρηθεί σχετικώς ότι τα διατάγματα εφαρμόζονται, σύμφωνα με το άρθρο 1, "σε όλα τα πτηνά που ανήκουν σε ένα από τα είδη ... που ζουν σε άγρια κατάσταση ". Πράγματι, η Επιτροπή παρατήρησε, χωρίς να την αντικρούσει η βελγική κυβέρνηση, ότι στη φύση υπάρχουν χρωμοσωμικές ανωμαλίες που απολήγουν σε χρώματα διαφορετικά από των "φυσιολογικών" ειδών . Πρέπει, επιπλέον, να υπομνηστεί ότι το γενικό σύστημα προστασίας που επιδιώκεται με την οδηγία αφορά όλα τα είδη πτηνών, συμπεριλαμβανομένων των πτηνών που εμφανίζουν χρωμοσωμικές ανωμαλίες, ακόμα κι αν τα είδη αυτά είναι σπάνια . Οι επίδικες πάντως διατάξεις παρεκκλίνουν, ως προς τα εν λόγω πτηνά, από τους προστατευτικούς σκοπούς που προβλέπονται από τα άρθρα 5, στοιχείο ε ), και 6, παράγραφος 1, της οδηγίας .

53 Επομένως η έβδομη αιτίαση πρέπει να γίνει δεκτή .

'Ογδοη αιτίαση : εξαίρεση για πρόληψη ζημιών

54 Η Επιτροπή στηρίζει την αιτίαση αυτή στο γεγονός ότι το άρθρο 9, πρώτη παράγραφος, του βασιλικού διατάγματος της 20ής Ιουλίου 1972 δίνει τη δυνατότητα, ως προς τις περιφέρειες της Βαλονίας και των Βρυξελλών, στον αρμόδιο υπουργό, μεταξύ άλλων για λόγους προλήψεως ζημιών ή για λόγους τοπικού συμφέροντος, να επιτρέπει πρόσκαιρες εξαιρέσεις από τις γενικές διατάξεις επί θεμάτων προστασίας των πτηνών . Κατ' αυτήν, είναι ουσιώδες να περιλάβει ο βέλγος νομοθέτης στη ρύθμισή του τον όρο "σοβαρές ζημίες" που περιέχεται στο άρθρο 9, παράγραφος 1, στοιχείο α ), τρίτη περίπτωση, της οδηγίας . Το τοπικό συμφέρον, εξάλλου, δεν αναγνωρίζεται από το άρθρο αυτό ως έγκυρος λόγος εξαιρέσεως .

55 Κατά τη βελγική κυβέρνηση, η έννοια των σοβαρών ζημιών δεν προσδιορίζεται από την οδηγία, άρα είναι θεμιτές ερμηνείες που αποκλίνουν από τις ερμηνείες της Επιτροπής . Η γενική οικονομία, εξάλλου, του βασιλικού διατάγματος της 20ής Ιουλίου 1972 ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του άρθρου 9, παράγραφος 2, της οδηγίας .

56 Πρέπει σχετικώς να παρατηρηθεί ότι η διάταξη αυτή της οδηγίας δεν αποβλέπει στην πρόληψη επαπειλούμενων ζημιών μικρής σημασίας . Πράγματι, το γεγονός ότι η εξαίρεση αυτή από το γενικό καθεστώς της προστασίας απαιτεί την ύπαρξη κάπως σοβαρών ζημιών, ανταποκρίνεται στο προστατευτικό αποτέλεσμα που επιδιώκει η οδηγία .

57 Πρέπει, πάντως, να παρατηρηθεί σχετικώς ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε κατά κανένα τρόπο ότι ο όρος "ζημίες" που περιέχεται στη βελγική νομοθεσία δεν ερμηνεύεται ούτε εφαρμόζεται υπό την έννοια του όρου "σοβαρές ζημίες" του άρθρου 9, παράγραφος 1, στοιχείο α ), τρίτη περίπτωση, της οδηγίας . Επομένως, το μέρος αυτό της αιτίασης δεν μπορεί να γίνει δεκτό .

58 'Οσον αφορά την έννοια του τοπικού συμφέροντος, πρέπει να παρατηρηθεί ότι αυτή δεν περιλαμβάνεται μεταξύ των λόγων που απαριθμούνται περιοριστικά στο άρθρο 9, παράγραφος 1, της οδηγίας, για τους οποίους μπορούν να παρεκκλίνουν τα κράτη μέλη από τις προστατευτικές διατάξεις της οδηγίας . Επομένως, η βελγική κυβέρνηση δεν μπορεί να δικαιολογήσει το άρθρο 9, πρώτη παράγραφος, του βασιλικού διατάγματος της 20ής Ιουλίου 1972 με βάση το άρθρο 9, παράγραφος 1, της οδηγίας . Υπό τις περιστάσεις αυτές, δεν υπάρχει ανάγκη να εξεταστεί, αν το υπό κρίση βασιλικό διάταγμα ανταποκρίνεται κατά τα λοιπά στις απαιτήσεις του άρθρου 9, παράγραφος 2, της οδηγίας .

59 Συνεπώς, η όγδοη αιτίαση πρέπει να γίνει μερικώς δεκτή .

60 Πρέπει, επομένως, να αναγνωριστεί ότι το Βασίλειο του Βελγίου, μη λαμβάνοντας εντός της ταχθείσας προθεσμίας όλες τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις, προκειμένου να συμμορφωθεί με την οδηγία 79/409 του Συμβουλίου, της 2ας Απριλίου 1979, περί διατηρήσεως των αγρίων πτηνών, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ .

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

61 Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα, εφόσον υπάρχει σχετικό αίτημα . Επειδή η καθής κατ' ουσία ηττήθηκε πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα .

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

αποφασίζει :

1 ) Το Βασίλειο του Βελγίου, μη λαμβάνοντας εντός της ταχθείσας προθεσμίας όλες τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις προκειμένου να συμμορφωθεί με την οδηγία 70/409 του Συμβουλίου, της 2ας Απριλίου 1979, περί διατηρήσεως των αγρίων πτηνών, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει απο τη Συνθήκη ΕΟΚ .

2 ) Καταδικάζει το Βασίλειο του Βελγίου στα δικαστικά έξοδα .