ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΠΡΩΤΟ ΤΜΗΜΑ) ΤΗΣ 11ΗΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1995. - CHRISTEL SCHMIDT ΚΑΤΑ RIJKSDIENST VOOR PENSIOENEN. - ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ: ARBEIDSRECHTBANK ANTWERPEN - ΒΕΛΓΙΟ. - ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΟΚ) 1408/71 - ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ - ΕΘΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΠΕΡΙ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΕΩΣ ΤΩΝ ΣΩΡΕΥΣΕΩΝ - ΠΑΡΟΧΕΣ ΙΔΙΑΣ ΦΥΣΕΩΣ. - ΥΠΟΘΕΣΗ C-98/94.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1995 σελίδα I-02559



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

Κοινωνική ασφάλιση των διακινουμένων εργαζομένων * Παροχές * Εθνικές διατάξεις περί απαγορεύσεως των σωρεύσεων * Παροχές ιδίας φύσεως * Προσωπική σύνταξη λόγω αποχωρήσεως από την ενεργό υπηρεσία και σύνταξη λόγω αποχωρήσεως από την ενεργό υπηρεσία ληφθείσα υπό την ιδιότητα του διαζευγμένου συζύγου που δεν έχει παντρευθεί εκ νέου * Παροχές διαφορετικής φύσεως

(Κανονισμός 1408/71 του Συμβουλίου, άρθρα 12 PAR 2, και 46α)

Περίληψη

Σύνταξη λόγω αποχωρήσεως από την ενεργό υπηρεσία, χορηγηθείσα, σύμφωνα με τη νομοθεσία κράτους μέλους, βάσει των περιόδων ασφαλίσεως που προσωπικώς διήνυσε ο ενδιαφερόμενος στο εν λόγω κράτος, και σύνταξη λόγω αποχωρήσεως από την ενεργό υπηρεσία, ληφθείσα, κατ' εφαρμογήν της νομοθεσίας άλλου κράτους μέλους, υπό την ιδιότητα του διαζευγμένου συζύγου, βάσει των περιόδων ασφαλίσεως που διήνυσε ο πρώην σύζυγος, δεν συνιστούν παροχές ιδίας φύσεως κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφος 2, του κανονισμού 1408/71 και των άρθρων 12, παράγραφος 2, και 46α του εν λόγω κανονισμού, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1248/92.

Αφενός, πράγματι, οι εν λόγω παροχές έχουν διαφορετικό αντικείμενο και διαφορετικό σκοπό, δεδομένου ότι η χορηγουμένη στον διαζευγμένο σύζυγο παροχή αποσκοπεί να διασφαλίσει σ' αυτόν τον τελευταίο επαρκή μέσα διαβιώσεως, δεδομένου ότι δεν μπορεί πλέον να έχει στη διάθεσή του τα εισοδήματα του πρώην συζύγου του, ενώ η προσωπική σύνταξη λόγω αποχωρήσεως από την εν λόγω υπηρεσία προορίζεται να διασφαλίζει στον εργαζόμενο επαρκή εισοδήματα από το χρονικό σημείο κατά το οποίο αυτός συνταξιοδοτήθηκε προσωπικώς. Αφετέρου, οι δύο παροχές υπολογίζονται ή χορηγούνται βάσει των σταδιοδρομιών δύο διαφορετικών προσώπων, και για την μεν οφειλομένη λόγω της ιδιότητας του διαζευγμένου συζύγου λαμβάνεται υπόψη η σταδιοδρομία και η αμοιβή του πρώην συζύγου ενώ η οφειλομένη λόγω της προσωπικής αποχωρήσεως από την ενεργό υπηρεσία υπολογίζεται βάσει των περιόδων ασφαλίσεως που διήνυσε ο ενδιαφερόμενος.

Διάδικοι

Στην υπόθεση C-98/94,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Arbeidsrechtbank Antwerpen (Βέλγιο) προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ

Christel Schmidt

και

Rijksdienst voor Pensioenen,

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία των άρθρων 12, παράγραφος 2, και 46 του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, όπως κωδικοποιήθηκε και ενημερώθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 2001/83 του Συμβουλίου, της 2ας Ιουνίου 1983 (ΕΕ L 230, σ. 6), και των άρθρων 12, παράγραφος 2, και 46α του ιδίου κανονισμού, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1248/92 του Συμβουλίου, της 30ής Απριλίου 1992 (ΕΕ L 136, σ. 7),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),

συγκείμενο από τους P. Jann, πρόεδρο τμήματος, D. A. O. Edward (εισηγητή) και L. Sevon, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: C. O. Lenz

γραμματέας: R. Grass

λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:

* η Christel Schmidt, εκπροσωπουμένη από τον M. van Loon, δικηγόρο Αμβέρσας,

* το βελγικό Rijksdienst voor Pensioenen, εκπροσωπούμενο από τον W. de Meyer, administrateur general adjoint,

* η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπουμένη από τους Μ. Πατάκια και P. van Nuffel, μέλη της Νομικής Υπηρεσίας,

έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 4ης Μαΐου 1995,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με απόφαση της 11ης Μαρτίου 1994, που πρωτοκολλήθηκε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 22 Μαρτίου 1994, το Arbeidsrechtbank Antwerpen υπέβαλε, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΚ, προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία των άρθρων 12, παράγραφος 2, και 46 του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, όπως τροποποιήθηκε και ενημερώθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 2001/83 του Συμβουλίου, της 2ας Ιουνίου 1983 (ΕΕ L 230, σ. 6, στο εξής: κανονισμός 1408/71), και των άρθρων 12, παράγραφος 2, και 46α του ιδίου κανονισμού, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1248/92 του Συμβουλίου, της 30ής Απριλίου 1992 (ΕΕ L 136, σ. 7, στο εξής: τροποποιηθείς κανονισμός 1408/71).

2 Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ του βελγικού Rijksdienst voor Pensioenen και της Christel Schmidt επ' ευκαιρία του υπολογισμού συντάξεως λόγω της ιδιότητας της διαζευγμένης συζύγου.

3 Το άρθρο 12, παράγραφος 2, του κανονισμού 1408/71 διατυπώνει τον ακόλουθο κανόνα περί απαγορεύσεως των σωρεύσεων:

"Οι διατάξεις περί μειώσεως, αναστολής ή καταργήσεως, που προβλέπονται από τη νομοθεσία κράτους μέλους σε περίπτωση σωρεύσεως μιας παροχής με άλλες παροχές κοινωνικής ασφαλίσεως ή με άλλα εισοδήματα, εφαρμόζονται εις βάρος του δικαιούχου, ακόμη και αν πρόκειται περί παροχών που εκτήθησαν δυνάμει της νομοθεσίας άλλου κράτους μέλους ή περί εισοδημάτων που εκτήθησαν στο έδαφος άλλους κράτους μέλους. Ο κανόνας αυτός δεν ισχύει όταν ο δικαιούχος λαμβάνει παροχές της ίδιας φύσεως για αναπηρία, γήρας, θάνατο (συντάξεις) ή επαγγελματική ασθένεια που καταβάλλονται από τους φορείς δύο ή περισσοτέρων κρατών μελών σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 46, 50, 51 ή του άρθρου 60, παράγραφος 1, περίπτωση β'."

4 Κατά το άρθρο 46, παράγραφος 3, του κανονισμού 1408/71, υπάρχει αδικαιολόγητη σώρευση παροχών αν ο ενδιαφερόμενος λαμβάνει παροχές της ιδίας φύσεως των οποίων το συνολικό ποσό υπερβαίνει το ανώτατο θεωρητικό ποσό. Το θεωρητικό ποσό ορίζεται από το άρθρο 46, παράγραφος 2, στοιχείο α', ως η παροχή την οποία θα ηδύνατο να διεκδικήσει ο ενδιαφερόμενος εντός κράτους μέλους, αν είχε διανύσει εκεί όλη τη σταδιοδρομία του.

5 Τα άρθρα αυτά τροποποιήθηκαν με τον προπαρατεθέντα κανονισμό 1248/92.

6 Το άρθρο 12, παράγραφος 2, όπως τροποποιήθηκε, ορίζει:

"Οι ρήτρες μειώσεως, αναστολής ή καταργήσεως παροχών, που προβλέπονται από τη νομοθεσία κράτους μέλους σε περίπτωση σωρεύσεως μιας παροχής με άλλες παροχές κοινωνικής ασφαλίσεως ή με άλλα εισοδήματα πάσης φύσεως, εφαρμόζονται εις βάρος του δικαιούχου, εφόσον δεν ορίζεται άλλως στον παρόντα κανονισμό, ακόμη και αν πρόκειται περί παροχών που αποκτήθησαν δυνάμει της νομοθεσίας άλλου κράτους μέλους ή περί εισοδημάτων που αποκτήθησαν στο έδαφος άλλου κράτους μέλους."

7 Το άρθρο 46, όπως τροποποιήθηκε, προβλέπει ότι ο αρμόδιος φορέας οφείλει, αφενός, να πραγματοποιήσει τον αυτοτελή υπολογισμό βάσει μόνο της νομοθεσίας που εφαρμόζει (παράγραφος 1) και, αφετέρου, να προβεί στον κατ' αναλογία υπολογισμό (παράγραφος 2), ενώ ο ενδιαφερόμενος δικαιούται το υψηλότερο ποσό (παράγραφος 3).

8 Η σώρευση παροχών ιδίας φύσεως ορίζεται από το νέο άρθρο 46α, παράγραφος 1, ως η σώρευση "παροχών αναπηρίας, γήρατος και επιζώντων που υπολογίζονται ή χορηγούνται βάσει των περιόδων ασφαλίσεως ή/και κατοικίας που έχουν πραγματοποιηθεί από ένα και το αυτό πρόσωπο".

9 Ο κανονισμός 1248/92 προέβλεψε, εξάλλου, ένα νέο άρθρο 95α, σύμφωνα με το οποίο τα δικαιώματα των ενδιαφερομένων, των οποίων η σύνταξη εκκαθαρίστηκε πριν από την 1η Ιουνίου 1992, δύνανται να αναθεωρούνται, κατόπιν αιτήσεώς τους, υπό το φως του νέου περιεχομένου των άρθρων 46 επ.

10 Δυνάμει των άρθρων 75 επ. του βελγικού βασιλικού διατάγματος της 21ης Δεκεμβρίου 1967 περί γενικής ρυθμίσεως του συστήματος συντάξεως λόγω αποχωρήσεως από την ενεργό υπηρεσία και συντάξεως επιζώντων των μισθωτών εργαζομένων (Moniteur belge της 16ης Ιανουαρίου 1968), η χορηγουμένη σύνταξη λόγω της ιδιότητας του διαζευγμένου συζύγου μισθωτού εργαζομένου που δεν πανδρεύθηκε εκ νέου αποκτάται υπό τις ίδιες προϋποθέσεις όπως αν ο διαζευγμένος σύζυγος είχε ο ίδιος ασκήσει δραστηριότητα ως μισθωτός εργαζόμενος κατά τη διάρκεια του γάμου του (άρθρο 76). Για τον υπολογισμό της συντάξεως αυτής λόγω αποχωρήσεως από την ενεργό υπηρεσία λαμβάνεται υπόψη αμοιβή, της οποίας το ύψος είναι ίσο με το 62,5 % του αντίστοιχου ετήσιου μισθού που θα έπρεπε να ληφθεί υπόψη για τον υπολογισμό της συντάξεως του πρώην συζύγου (άρθρο 77).

11 Το βελγικό βασιλικό διάταγμα αριθ. 50 της 24ης Οκτωβρίου 1967 (Moniteur belge της 27ης Οκτωβρίου 1967) περιέχει στο άρθρο του 10 bis (προστεθέν στο βασιλικό διάταγμα αριθ. 205 της 29ης Αυγούστου 1983, Moniteur belge της 6ης Σεπτεμβρίου 1983), τον ακόλουθο κανόνα:

"(...) οσάκις το άθροισμα των κλασμάτων το οποίο εκφράζει την έκταση κάθε μιας από αυτές τις συντάξεις υπερβαίνει μία πλήρη μονάδα συντάξεως, η επαγγελματική σταδιοδρομία που λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό της συντάξεως του μισθωτού μειώνεται κατά τόσα έτη όσα είναι αναγκαία για να περιορισθεί το εν λόγω άθροισμα σε μία πλήρη μονάδα συντάξεως (...)".

12 Κατ' εφαρμογήν του άρθρου 3 του βελγικού νόμου της 20ής Ιουλίου 1990, μόνο τα 40 έτη, που παρέχουν δικαίωμα για την πλέον ευνοϊκή σύνταξη, λαμβάνονται υπόψη.

13 Η Schmidt, γεννημένη στη Γερμανία στις 4 Νοεμβρίου 1921, εργάστηκε στη χώρα αυτή από το τέλος του 1937 μέχρι τις αρχές του 1948. Στις 31 Ιανουαρίου 1948 πανδρεύθηκε έναν Βέλγο υπήκοο και απέκτησε τη βελγική υπηκοότητα. Η Schmidt, εγκαταστάθηκε στο Βέλγιο και, κατά τη διάρκεια του γάμου της, άσκησε επαγγελματική δραστηριότητα με μερική απασχόληση από το 1973 έως το 1979. Οι σύζυγοι χώρισαν τον Μάρτιο 1981. Η απόφαση περί του διαζυγίου καταχωρίστηκε στο μητρώο προσωπικής καταστάσεως στις 12 Φεβρουαρίου 1991.

14 Από το 60ό έτος της ηλικίας της, δηλαδή από την 1η Δεκεμβρίου 1981, η Schmidt έλαβε σύνταξη με τον συντελεστή του διαβιούντος μόνου, βάσει της περιόδου απασχολήσεως που αυτή είχε διανύσει στο Βέλγιο (1973 έως 1979). Στις 15 Απριλίου 1988 παραιτήθηκε από την εν λόγω σύνταξη.

15 Από το 65ο έτος της ηλικίας της, δηλαδή από την 1η Δεκεμβρίου 1986, λαμβάνει, βάσει του Angestelltenversicherungsgesetz (νόμος περί κοινωνικής ασφαλίσεως των υπαλλήλων), γερμανική σύνταξη βασιζομένη στην περίοδο απασχολήσεως που αυτή διένυσε στη Γερμανία πριν από τον γάμο της (1936 έως 1948).

16 Από την 1η Ιουνίου 1988, ημερομηνία κατά την οποία συνταξιοδοτήθηκε ο ίδιος ο σύζυγός της, με τον οποίο έχει χωρίσει από τραπέζης και κοίτης, αυτή λαμβάνει επίσης βελγική σύνταξη υπό την ιδιότητα της εν διαστάσει συζύγου.

17 Μετά την καταχώριση του διαζυγίου της, στις 12 Φεβρουαρίου 1991, το Rijksdienst voor Pensioenen υπολόγισε εκ νέου τα συνταξιοδοτικά δικαιώματά της και, με απόφαση της 10ης Ιουλίου 1991, της χορήγησε ετήσια βελγική σύνταξη από την 1η Μαρτίου 1991 υπό την ιδιότητά της της διαζευγμένης συζύγου, δυνάμει των άρθρων 75 επ. του βασιλικού διατάγματος της 21ης Δεκεμβρίου 1967.

18 Η σύνταξη αυτή υπολογίστηκε βάσει μιας σταδιοδρομίας 33 ετών (1948 έως 1980), αναγνωριζομένης στον πρώην σύζυγό της. Τέσσερα έτη (1948 έως 1951) δεν ελήφθησαν υπόψη για τον υπολογισμό αυτόν λόγω της υπερβάσεως της καθορισμένης σε 40 έτη πλήρους μονάδας συντάξεως. Πράγματι, προσθέτοντας την περίοδο της αναγνωριζομένης στον πρώην σύζυγό της σταδιοδρομίας και την περίοδο της δικής της σταδιοδρομίας (18 έτη), το Rijksdienst voor Pensioenen κατέληξε σ' ένα συνολικό άθροισμα 51 ετών, εκ των οποίων 7 είχαν υπολογισθεί δύο φορές. Λόγω της κατά 4 έτη υπερβάσεως της πλήρους μονάδας συντάξεως 40/40 εφαρμόστηκε το άρθρο 10 bis του βασιλικού διατάγματος αριθ. 50.

19 Η Schmidt άσκησε προσφυγή ενώπιον του Arbeidsrechtbank Antwerpen κατά της αποφάσεως του Rijksdienst voor Pensioenen. Στο πλαίσιο της προσφυγής αυτής, η Schmidt αμφισβητεί την εφαρμογή του άρθρου 10 bis του βασιλικού διατάγματος αριθ. 50. Κατ' αυτήν, ένας κανόνας περί απαγορεύσεως των σωρεύσεων μπορεί να εφαρμόζεται μόνο αν καταλήγει στη χορήγηση περισσότερο ευνοϊκής συντάξεως από μία σύνταξη υπολογιζομένη σύμφωνα με το άρθρο 46. Εκτιμώντας ότι η γερμανική σύνταξη και η βελγική σύνταξη, που οφείλεται λόγω της ιδιότητας του διαζευγμένου συζύγου, συνιστούν παροχές της ιδίας φύσεως κατά την έννοια του κανονισμού 1408/71, ζητεί η σύνταξή της να υπολογισθεί σύμφωνα με το άρθρο 46, ώστε να πραγματοποιηθεί σύγκριση μεταξύ της εθνικής συντάξεως, υπολογιζομένης κατ' εφαρμογήν του άρθρου 10 bis του βασιλικού διατάγματος αριθ. 50, και της υπολογιζομένης σύμφωνα με το άρθρο 46 του κανονισμού συντάξεως. Στην τελευταία αυτή περίπτωση, η εφαρμογή του βελγικού κανόνα περί απαγορεύσεως των σωρεύσεων δεν θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της οφειλομένης δυνάμει της νομοθεσίας του εν λόγω κράτους συντάξεως σε σημείο ώστε ο δικαιούχος να λαμβάνει συνολικά ποσό κατώτερο από το ανώτατο θεωρητικό ποσό.

20 Κατά την κρίση του Rijksdienst voor Pensioenen, δεδομένου ότι οι εν λόγω παροχές δεν είναι ιδίας φύσεως, ο κανόνας του άρθρο 46 του κανονισμού 1408/71 δεν εφαρμόζεται. Πρέπει επομένως να εφαρμοσθεί το άρθρο 12, παράγραφος 2, του ιδίου κανονισμού όμως, η διάταξη αυτή δεν εμποδίζει την εφαρμογή των εθνικών κανόνων περί απαγορεύσεως των σωρεύσεων.

21 Διερωτώμενο αν η σύνταξη λόγω αποχωρήσεως από την ενεργό υπηρεσία, που ελήφθη υπό την ιδιότητα του διαζευγμένου συζύγου, και αυτή που ελήφθη ιδίω δικαιώματι πρέπει να θεωρούνται ως παροχές της ιδίας φύσεως, το Arbeidsrechtbank Antwerpen αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο ερώτημα:

"Αποτελούν παροχές της ιδίας φύσεως, κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1408/71, και με τις ενδεχόμενες συναφείς συνέπειες ως προς την εφαρμογή των άρθρων 46 και 46α του κανονισμού 1408/71 και του άρθρου 7 του κανονισμού (ΕΟΚ) 574/72, η γερμανική σύνταξη λόγω αποχωρήσεως από την ενεργό υπηρεσία, την οποία η ενδιαφερομένη έλαβε σύμφωνα με τον Angestelltenversicherungsgesetz [γερμανικός νόμος περί κοινωνικής ασφαλίσεως μισθωτών], βάσει περιόδων ασφαλίσεως τις οποίες η ίδια διήνυσε στη Γερμανία, και η βελγική σύνταξη λόγω αποχωρήσεως από την ενεργό υπηρεσία, την οποία έλαβε ως διαζευγμένη σύζυγος κατ' εφαρμογήν της βελγικής νομοθεσίας περί συντάξεων, ειδικότερα των άρθρων 75 και 76 του βασιλικού διατάγματος (της 21ης Δεκεμβρίου 1967), βάσει περιόδων ασφαλίσεως τις οποίες διήνυσε ο πρώην σύζυγος, και την οποία η διαζευγμένη σύζυγος λαμβάνει υπό τις ίδιες προϋποθέσεις ως εάν αυτή η ίδια, κατά τη διάρκεια του γάμου με τον πρώην σύζυγο, είχε εργασθεί ως μισθωτή;"

22 Πρέπει να υπομνησθεί εκ προοιμίου ότι, στο πλαίσιο διαδικασίας που κινήθηκε δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης, το Δικαστήριο δεν έχει μεν αρμοδιότητα για να εφαρμόσει τους κανόνες του κοινοτικού δικαίου σε συγκεκριμένη περίπτωση και, επομένως, για να χαρακτηρίσει διατάξεις εθνικού δικαίου σε σχέση με αυτόν τον κανόνα, μπορεί όμως να παράσχει στο εθνικό δικαστήριο κάθε ερμηνευτικό στοιχείο που αφορά το κοινοτικό δίκαιο και θα μπορούσε να του είναι χρήσιμο για την εκτίμηση των αποτελεσμάτων των εν λόγω διατάξεων (βλ., ιδίως, απόφαση της 24ης Σεπτεμβρίου 1987, 37/86, Συλλογή 1987, Coenen, σ. 3589, σκέψη 8).

23 Με το ερώτημά του, το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατ' ουσίαν αν μια σύνταξη λόγω αποχωρήσεως από την ενεργό υπηρεσία, χορηγηθείσα, σύμφωνα με τη νομοθεσία κράτους μέλους, βάσει των περιόδων ασφαλίσεως που διήνυσε προσωπικώς ο ενδιαφερόμενος στο εν λόγω κράτος, και μία σύνταξη λόγω αποχωρήσεως από την ενεργό υπηρεσία, ληφθείσα, κατ' εφαρμογήν της νομοθεσίας άλλου κράτους μέλους, λόγω της ιδιότητας του διαζευγμένου συζύγου, βάσει των περιόδων ασφαλίσεως που διήνυσε ο πρώην σύζυγος, συνιστούν παροχές ιδίας φύσεως κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφος 2, του κανονισμού 1408/71 και των άρθρων 12, παράγραφος 2, και 46α, του τροποποιηθέντος κανονισμού 1408/71.

24 Πρώτον, πρέπει να υπομνησθεί ότι, σύμφωνα με πάγια νομολογία, οι παροχές κοινωνικής ασφαλίσεως πρέπει να θεωρούνται, ανεξάρτητα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των διαφόρων εθνικών νομοθεσιών, ότι είναι της ιδίας φύσεως, όταν το αντικείμενο και ο σκοπός τους, καθώς και η βάση υπολογισμού τους και οι προϋποθέσεις χορηγήσεώς τους είναι πανομοιότυπες (βλ. απόφαση της 6ης Οκτωβρίου 1987, 197/85, Stefanutti, Συλλογή 1987, σ. 3855, σκέψη 12). Αντιθέτως, δεν πρέπει να θεωρούνται ως συστατικά στοιχεία για την κατάταξη των παροχών χαρακτηριστικά που είναι μόνο τυπικά (βλ. την προπαρατεθείσα απόφαση Coenen, σκέψη 10).

25 Ως προς το αντικείμενο και τον σκοπό των εν λόγω παροχών, δεν αμφισβητείται ότι η βελγική σύνταξη λόγω αποχωρήσεως από την ενεργό υπηρεσία, χορηγηθείσα στον διαζευγμένο σύζυγο που δεν έχει πανδρευθεί εκ νέου, αποσκοπεί να διασφαλίσει σ' αυτόν τον τελευταίο επαρκή μέσα διαβιώσεως, δεδομένου ότι δεν μπορεί πλέον να έχει στη διάθεσή του τα εισοδήματα του πρώην συζύγου του. Η βάση υπολογισμού και οι προϋποθέσεις χορηγήσεως της εν λόγω συντάξεως καθορίστηκαν έτσι ώστε να αντισταθμίζουν την απώλεια των εισοδημάτων που υπέστη ο ενδιαφερόμενος λόγω του χωρισμού του. Σε περίπτωση νέου γάμου, χάνει το εν λόγω δικαίωμα. Η δε προσωπική σύνταξη λόγω αποχωρήσεως από την ενεργό υπηρεσία, η οποία ελήφθη στη Γερμανία, προορίζεται να διασφαλίζει στον εργαζόμενο επαρκή εισοδήματα από το χρονικό σημείο κατά το οποίο αυτός συνταξιοδοτήθηκε προσωπικώς.

26 Επομένως, οι παροχές για τις οποίες πρόκειται στην υπόθεση της κύριας δίκης έχουν διαφορετικό αντικείμενο και διαφορετικό σκοπό.

27 Δεύτερον, πρέπει να αναφερθεί ότι το άρθρο 46α, παράγραφος 1, του τροποποιηθέντος κανονισμού 1408/71 προσέθεσε ένα κριτήριο το οποίο εμφανιζόταν σιωπηρώς ήδη στην προπαρατεθείσα νομολογία, ορίζοντας τη σώρευση παροχών ιδίας φύσεως ως τη σώρευση παροχών αναπηρίας, γήρατος και επιζώντων "που υπολογίζονται ή χορηγούνται βάσει των περιόδων ασφαλίσεως ή/και κατοικίας που έχουν πραγματοποιηθεί από ένα και το αυτό πρόσωπο".

28 'Οπως η Επιτροπή ορθώς ανέφερε, οι παροχές που υπολογίζονται ή χορηγούνται βάσει των σταδιοδρομιών δύο διαφορετικών προσώπων δεν μπορούν να θεωρούνται ως παροχές της ιδίας φύσεως κατά την έννοια του προπαρατεθέντος άρθρου 46α.

29 Εν προκειμένω, δεν αμφισβητείται ότι, για τον υπολογισμό της βελγικής συντάξεως λόγω της ιδιότητας του διαζευγμένου συζύγου, λαμβάνεται υπόψη η σταδιοδρομία και η αμοιβή του πρώην συζύγου. Αντιθέτως, η ληφθείσα στη Γερμανία σύνταξη λόγω αποχωρήσεως από την ενεργό υπηρεσία υπολογίζεται βάσει των περιόδων ασφαλίσεως που η ενδιαφερομένη διήνυσε προσωπικώς, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τον αριθμό των ετών κατά τη διάρκεια των οποίων αυτή πράγματι εργάστηκε όσο και την αμοιβή που αυτή έλαβε κατά τη διάρκεια της περιόδου αυτής.

30 Επομένως, παροχές όπως αυτές για τις οποίες πρόκειται στην υπόθεση της κύριας δίκης υπολογίζονται ή χορηγούνται βάσει των σταδιοδρομιών δύο διαφορετικών προσώπων.

31 Το συμπέρασμα αυτό δεν μπορεί να αναιρεθεί από το γεγονός ότι η βελγική νομοθεσία εξομοιώνει πλασματικώς την καταβληθείσα στον διαζευγμένο σύζυγο σύνταξη με σύνταξη μισθωτού εργαζομένου λόγω αποχωρήσεως από την ενεργό υπηρεσία, θεωρώντας τα έτη γάμου ως έτη ασφαλίσεως. Σύμφωνα με την προπαρατεθείσα νομολογία, οι εν λόγω παροχές πρέπει να θεωρούνται ανεξάρτητα από τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των διαφόρων εθνικών νομοθεσιών.

32 Υπό τις συνθήκες αυτές, στο προδικαστικό ερώτημα πρέπει να δοθεί ως απάντηση ότι σύνταξη λόγω αποχωρήσεως από την ενεργό υπηρεσία, χορηγηθείσα, σύμφωνα με τη νομοθεσία κράτους μέλους, βάσει των περιόδων ασφαλίσεως που προσωπικώς διήνυσε ο ενδιαφερόμενος στο εν λόγω κράτος, και σύνταξη λόγω αποχωρήσεως από την ενεργό υπηρεσία, ληφθείσα, κατ' εφαρμογήν της νομοθεσίας άλλου κράτους μέλους, υπό την ιδιότητα του διαζευγμένου συζύγου, βάσει των περιόδων ασφαλίσεως που διήνυσε ο πρώην σύζυγος, δεν συνιστούν παροχές ιδίας φύσεως κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφος 2, του κανονισμού 1408/71 και των άρθρων 12, παράγραφος 2, και 46α του τροποποιηθέντος κανονισμού 1408/71.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

33 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, η οποία κατέθεσε παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (πρώτο τμήμα),

κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε, με απόφαση της 11ης Μαρτίου 1994, το Arbeidsrechtbank Antwerpen, αποφαίνεται:

Σύνταξη λόγω αποχωρήσεως από την ενεργό υπηρεσία, χορηγηθείσα, σύμφωνα με τη νομοθεσία κράτους μέλους, βάσει των περιόδων ασφαλίσεως που προσωπικώς διήνυσε ο ενδιαφερόμενος στο εν λόγω κράτος, και σύνταξη λόγω αποχωρήσεως από την ενεργό υπηρεσία, ληφθείσα, κατ' εφαρμογήν της νομοθεσίας άλλου κράτους μέλους, υπό την ιδιότητα του διαζευγμένου συζύγου, βάσει των περιόδων ασφαλίσεως που διήνυσε ο πρώην σύζυγος, δεν συνιστούν παροχές ιδίας φύσεως κατά την έννοια του άρθρου 12, παράγραφος 2, του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1971, περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς, στους μη μισθωτούς και στα μέλη των οικογενειών τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας, όπως κωδικοποιήθηκε και ενημερώθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 2001/83 του Συμβουλίου, της 2ας Ιουνίου 1983, και των άρθρων 12, παράγραφος 2, και 46α του τροποποιηθέντος κανονισμού 1408/71, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1248/92 του Συμβουλίου, της 30ής Απριλίου 1992.