ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΓΕΝΙΚΗΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ

ELEANOR SHARPSTON

της 17ης Ιανουαρίου 2008 ( 1 )

Υπόθεση C-456/06

Peek & Cloppenburg KG

κατά

Cassina SpA

«Δικαίωμα του δημιουργού — Οδηγία 2001/29/ΕΚ — Άρθρο 4, παράγραφος 1 — Διανομή στο κοινό, μέσω πώλησης ή άλλως, του πρωτοτύπου ή αντιγράφου ενός έργου — Χρησιμοποίηση αντιγράφων επίπλων προστατευόμενων από το δικαίωμα του δημιουργού ως επίπλων εκτιθέμενων σε αίθουσα πωλήσεων καθώς και ως διακόσμηση προθήκης — Έλλειψη μεταβιβάσεως της κυριότητας ή της κατοχής»

1. Με την υπό κρίση αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως που υπέβαλε το Bundesgerichtshof (Ομοσπονδιακό δικαστήριο), το Δικαστήριο ερωτάται σχετικά με την ερμηνεία του άρθρου 4, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2001, για την εναρμόνιση ορισμένων πτυχών του δικαιώματος του δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων στην κοινωνία της πληροφορίας (στο εξής: οδηγία περί του δικαιώματος του δημιουργού ή οδηγία) ( 2 ).

2. Η υπόθεση αφορά έπιπλα τα οποία, κατά τον κρίσιμο χρόνο, δεν προστατεύονταν από το δικαίωμα του δημιουργού στο κράτος μέλος κατασκευής τους όπου η Peek & Cloppenburg KG (στο εξής: Peek & Cloppenburg) τα αγόρασε, πλην όμως αποτελούσαν αντικείμενο προστασίας στο κράτος μέλος όπου η Peek & Cloppenburg τα διέθεσε για προσωρινή χρήση στους δημόσιους χώρους ανάπαυσης ενός εκ των καταστημάτων της και τα εξέθεσε στην προθήκη άλλου καταστήματός της. Το Δικαστήριο ερωτάται αν τέτοια χρήση των επίπλων συνιστά «διανομή στο κοινό μέσω πώλησης ή άλλως» κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 1, της οδηγίας περί του δικαιώματος του δημιουργού. Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, το Δικαστήριο ερωτάται αν η άσκηση αυτού του δικαιώματος διανομής υπό τις περιστάσεις της υπό κρίση υπόθεσης συμβιβάζεται με το άρθρο 28 ΕΚ.

Νομικό πλαίσιο

Η οδηγία περί του δικαιώματος του δημιουργού

3. Η οδηγία περί του δικαιώματος του δημιουργού, όπως δηλώνει ο τίτλος της, σκοπεί στην εναρμόνιση ορισμένων πτυχών του δικαιώματος του δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων ( 3 ), συμπεριλαμβανομένου του δικαιώματος να επιτρέπεται η διανομή στο κοινό έργων που προστατεύονται από αυτά τα δικαιώματα, ή αντίγραφα των έργων αυτών.

4. Το προοίμιο της οδηγίας περιλαμβάνει τις ακόλουθες αιτιολογικές σκέψεις: «3) Η προτεινόμενη εναρμόνιση θα συμβάλει στην υλοποίηση των τεσσάρων ελευθεριών της εσωτερικής αγοράς και βασίζεται στον σεβασμό των θεμελιωδών αρχών του δικαίου, ιδίως δε της ιδιοκτησίας, συμπεριλαμβανομένης της διανοητικής ιδιοκτησίας, της ελευθερίας της έκφρασης και του δημόσιου συμφέροντος. 4) Η εναρμόνιση του νομικού πλαισίου περί [του] δικαιώματος του δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων, αυξάνοντας την ασφάλεια του δικαίου και διασφαλίζοντας ταυτόχρονα ένα υψηλό επίπεδο προστασίας της διανοητικής ιδιοκτησίας, θα ενθαρρύνει τη διενέργεια σημαντικών επενδύσεων στη δημιουργικότητα και την καινοτομία, […] 9) Κάθε εναρμόνιση του δικαιώματος του δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων πρέπει να βασίζεται σε υψηλό επίπεδο προστασίας, διότι τα εν λόγω δικαιώματα είναι ουσιώδη για την πνευματική δημιουργία. Η προστασία τους συμβάλλει στη διατήρηση και ανάπτυξη της δημιουργικότητας προς όφελος των δημιουργών, των ερμηνευτών ή εκτελεστών καλλιτεχνών, των παραγωγών, των καταναλωτών, του πολιτισμού, της βιομηχανίας και του κοινού γενικότερα. Ως εκ τούτου, η πνευματική ιδιοκτησία έχει αναγνωρισθεί ως αναπόσπαστο μέρος της ιδιοκτησίας. 10) Για να συνεχίσουν τη δημιουργική και καλλιτεχνική τους εργασία, οι δημιουργοί ή οι ερμηνευτές και εκτελεστές καλλιτέχνες πρέπει να λαμβάνουν εύλογη αμοιβή για τη χρήση των έργων τους, όπως και οι παραγωγοί για να μπορούν να χρηματοδοτούν αυτές τις δημιουργίες. Οι απαιτούμενες επενδύσεις για την παραγωγή προϊόντων, όπως τα φωνογραφήματα, οι ταινίες ή τα προϊόντα πολυμέσων, και υπηρεσιών, όπως οι “κατ’ αίτησιν” υπηρεσίες, είναι σημαντικές. Χρειάζεται κατάλληλη έννομη προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας προκειμένου να εξασφαλιστεί η εύλογη αμοιβή και η ικανοποιητική απόδοση των σχετικών επενδύσεων. 11) Ένα αποτελεσματικό και αυστηρό σύστημα προστασίας του δικαιώματος του δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων αποτελεί βασικό μηχανισμό ώστε η ευρωπαϊκή πολιτιστική δημιουργικότητα και παραγωγή να εξασφαλίσουν τους αναγκαίους πόρους και να διασφαλιστεί η αυτονομία και η αξιοπρέπεια των δημιουργών και των ερμηνευτών. […] 15) Η διπλωματική διάσκεψη που πραγματοποιήθηκε υπό την αιγίδα της Παγκόσμιας Οργάνωσης Διανοητικής Ιδιοκτησίας (ΠΟΔΙ) τον Δεκέμβριο του 1996, κατέληξε στην έγκριση δύο νέων συνθηκών, της “συνθήκης του ΠΟΔΙ για τα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας” και της “συνθήκης του ΠΟΔΙ για τις ερμηνείες και εκτελέσεις και τα φωνογραφήματα”, που αφορούν την προστασία των δημιουργών και την προστασία των ερμηνευτών ή εκτελεστών καλλιτεχνών και των παραγωγών φωνογραφημάτων αντίστοιχα. Οι εν λόγω συνθήκες προσαρμόζουν σημαντικά τη διεθνή προστασία του δικαιώματος του δημιουργού και των συγγενικών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένου του “ψηφιακού θεματολογίου”, και βελτιώνουν τα μέσα καταπολέμησης της πειρατείας σε παγκόσμιο επίπεδο. Η Κοινότητα και τα περισσότερα κράτη μέλη έχουν ήδη υπογράψει τις εν λόγω συνθήκες, ενώ παράλληλα προχωρεί η διαδικασία επικύρωσής τους από τα κράτη μέλη και την Κοινότητα. Η παρούσα οδηγία συμβάλλει επίσης στην εκπλήρωση ορισμένων από τις νέες αυτές διεθνείς υποχρεώσεις. […] 21) Η παρούσα οδηγία θα πρέπει να ορίζει την εμβέλεια των πράξεων που καλύπτονται από το δικαίωμα αναπαραγωγής όσον αφορά τους διαφόρους δικαιούχους. Αυτό θα πρέπει να γίνει σύμφωνα με το κοινοτικό κεκτημένο. Χάριν ασφαλείας δικαίου στην εσωτερική αγορά πρέπει να δοθεί ευρύς ορισμός των πράξεων αυτών. […] 23) Η παρούσα οδηγία θα πρέπει να εναρμονίσει περαιτέρω το δικαίωμα του δημιουργού να παρουσιάζει στο κοινό. Το δικαίωμα αυτό θα πρέπει να θεωρηθεί κατά ευρεία έννοια ότι καλύπτει κάθε παρουσίαση σε κοινό το οποίο δεν παρίσταται στον τόπο της παρουσίασης. Το δικαίωμα αυτό θα πρέπει να καλύπτει κάθε σχετική μετάδοση ή αναμετάδοση ενός έργου στο κοινό με ενσύρματα ή ασύρματα μέσα, συμπεριλαμβανομένης της ραδιοτηλεοπτικής εκπομπής. Το δικαίωμα αυτό δεν θα πρέπει να καλύπτει άλλες πράξεις. […] 28) Η προστασία του δικαιώματος του δημιουργού βάσει της παρούσας οδηγίας περιλαμβάνει το αποκλειστικό δικαίωμα ελέγχου της διανομής έργων που ενσωματώνονται σε υλικό φορέα. Η πρώτη πώληση στην Κοινότητα του πρωτοτύπου του έργου ή των αντιγράφων του από τον φορέα του δικαιώματος ή με τη συναίνεσή του επιφέρει ανάλωση του δικαιώματος ελέγχου της μεταπώλησής τους στην Κοινότητα. Το δικαίωμα αυτό δεν θα πρέπει να αναλώνεται όταν το πρωτότυπο ή τα αντίγραφά του πωλούνται από τον δικαιούχο ή με τη συναίνεσή του εκτός Κοινότητας. Με βάση την οδηγία 92/100/ΕΟΚ, οι δημιουργοί έχουν δικαίωμα εκμίσθωσης και δανεισμού. Το δικαίωμα διανομής που προβλέπεται στην παρούσα οδηγία δεν θίγει τις διατάξεις σχετικά με τα δικαιώματα εκμίσθωσης και δανεισμού που περιλαμβάνονται στο κεφάλαιο Ι της εν λόγω οδηγίας. […] 60) Η προστασία που παρέχεται δυνάμει της παρούσας οδηγίας δεν θα πρέπει να θίγει τις εθνικές ή κοινοτικές νομικές διατάξεις σε άλλους τομείς, όπως η βιομηχανική ιδιοκτησία, η προστασία των δεδομένων, η πρόσβαση υπό όρους, η πρόσβαση στα δημόσια έγγραφα, ούτε τον κανόνα της χρονολογικής ακολουθίας της εκμετάλλευσης των μέσων, που ενδέχεται να επηρεάζουν την προστασία του δικαιώματος του δημιουργού ή των συγγενικών δικαιωμάτων.»

5. Το άρθρο 4 της οδηγίας έχει ως εξής: «1. Τα κράτη μέλη παρέχουν στους δημιουργούς, όσον αφορά το πρωτότυπο ή αντίγραφο των έργων τους, το αποκλειστικό δικαίωμα να επιτρέπουν ή να απαγορεύουν τη διανομή τους στο κοινό με οποιαδήποτε μορφή μέσω πώλησης ή άλλως. 2. Το δικαίωμα διανομής του πρωτοτύπου ή των αντιγράφων ενός έργου εντός της Κοινότητας αναλώνεται μόνο εάν η πρώτη πώληση ή η κατ’ άλλον τρόπο πρώτη μεταβίβαση της κυριότητας του έργου αυτού εντός της Κοινότητας πραγματοποιείται από τον δικαιούχο ή με τη συγκατάθεσή του.»

6. Το άρθρο 9 ορίζει ότι η οδηγία δεν θίγει τις διατάξεις που αφορούν, μεταξύ άλλων, τα σχέδια και υποδείγματα. Ιστορικά, σε ορισμένα κράτη μέλη τα δικαιώματα αυτά εντάσσονταν στο σημασιολογικό πεδίο του δικαιώματος του δημιουργού, σε άλλα προστατεύονταν από ειδική εθνική νομοθεσία, ενώ σε άλλα δεν απολάμβαναν καμίας προστασίας ( 4 ).

Διεθνείς συμβάσεις

7. Το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας περί του δικαιώματος του δημιουργού είναι παρόμοιο με το άρθρο 6, παράγραφος 1, της Συνθήκης του ΠΟΔΙ ( 5 ) για την πνευματική ιδιοκτησία (στο εξής: WCT) ( 6 ). Κατά πάγια νομολογία, η ερμηνεία των διατάξεων του παραγώγου κοινοτικού δικαίου απαιτείται να συνάδει, στο μέτρο του δυνατού, προς τις διεθνείς συμφωνίες που συνάπτει η Κοινότητα ( 7 ).

8. Η WCT τέθηκε σε ισχύ στις 6 Δεκεμβρίου 2001. Η Κοινότητα, μολονότι έχει υπογράψει τη WTC, δεν την έχει ακόμα κυρώσει ( 8 ). Η συνθήκη αυτή ωστόσο είναι κρίσιμη για την ερμηνεία της οδηγίας περί του δικαιώματος του δημιουργού, δεδομένου ότι η δέκατη πέμπτη αιτιολογική της σκέψη αναφέρει ότι η οδηγία αυτή «συμβάλλει […] στην εκπλήρωση ορισμένων από τις νέες διεθνείς υποχρεώσεις» που απορρέουν από τη WCT.

9. Το άρθρο 6 της WCT, που τιτλοφορείται «Δικαίωμα διανομής», έχει ως εξής: «1) Οι δημιουργοί λογοτεχνικών και καλλιτεχνικών έργων έχουν το αποκλειστικό δικαίωμα να επιτρέπουν τη διάθεση στο κοινό του πρωτοτύπου και των αντιτύπων των έργων τους μέσω πώλησης ή άλλης μεταβίβασης της κυριότητας. 2) Καμία διάταξη της παρούσας συνθήκης δεν θίγει την ελευθερία των συμβαλλομένων μερών να θεσπίσουν, ενδεχομένως, τους όρους υπό τους οποίους επέρχεται η ανάλωση του δικαιώματος που προβλέπεται στην παράγραφο 1 μετά την πρώτη πώληση ή άλλη μεταβίβαση της κυριότητας του πρωτοτύπου ή αντιτύπων του έργου με την άδεια του δημιουργού.»

Εθνική νομοθεσία

10. Το άρθρο 4 της οδηγίας περί του δικαιώματος του δημιουργού έχει ενσωματωθεί στο γερμανικό δίκαιο με τα άρθρα 15 και 17 του γερμανικού Urheberrechtsgesetz (νόμος περί του δικαιώματος του δημιουργού, στο εξής: UrhG) ( 9 ).

11. Το άρθρο 15, παράγραφος 1, προβλέπει ότι το αποκλειστικό δικαίωμα του δημιουργού περιλαμβάνει το δικαίωμα διανομής όπως αυτό ορίζεται στο άρθρο 17.

12. Το άρθρο 17, παράγραφος 1, ορίζει το δικαίωμα διανομής ως «το δικαίωμα προσφοράς στο κοινό ή θέσης σε κυκλοφορία του πρωτοτύπου έργου ή αντιγράφων αυτού».

Ιστορικό της διαφοράς της κύριας δίκης

13. Τα πραγματικά περιστατικά παρατίθενται ακολούθως ως έχουν στην αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως, εκτός αν άλλως ορίζεται.

14. Η Cassina SpA (στο εξής: Cassina), εταιρία με έδρα στην Ιταλία, κατασκευάζει έπιπλα, συμπεριλαμβανομένων επίπλων που έχουν σχεδιαστεί από τον Charles Edouard Jeanneret (Le Corbusier). Η αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως στηρίζεται στην υπόθεση ( 10 ) ότι, από πλευράς γερμανικού δικαίου περί του δικαιώματος του δημιουργού ( 11 ), η Cassina έχει το αποκλειστικό δικαίωμα κατασκευής και πωλήσεως επίπλων που έχουν σχεδιαστεί από τον Le Corbusier δυνάμει συμβάσεως παραχωρήσεως άδειας που έχει συνάψει με τον κάτοχο του δικαιώματος του δημιουργού επί των επίπλων αυτών και ότι το εν λόγω δικαίωμα αντιστοιχεί στο δικαίωμα διανομής που παρέχει το άρθρο 17 του UrhG.

15. Η Peek & Cloppenburg, ετερόρρυθμη εταιρία με έδρα στη Γερμανία, πωλεί είδη ενδύσεως σε καταστήματα στο σύνολο της γερμανικής επικράτειας. Στο κατάστημά της στη Frankfurt-am-Main έχει διαμορφώσει χώρους αναπαύσεως για τους πελάτες, επιπλωμένους με πολυθρόνες και καναπέδες σχεδιασμένους από τον Le Corbusier, καθώς και με ένα τραπέζι σαλονιού. Σε μια προθήκη του καταστήματός της στο Düsseldorf, η Peek & Cloppenburg έχει επίσης εκθέσει, για διακοσμητικούς λόγους, μία πολυθρόνα.

16. Η Peek & Cloppenburg προμηθεύτηκε τα έπιπλα αυτά από μια ιταλική επιχείρηση, με την επωνυμία «Dimensione», η οποία τα είχε κατασκευάσει. Σύμφωνα με την Cassina, προκειμένου ένα έργο να προστατεύεται από την ιταλική νομοθεσία περί του δικαιώματος του δημιουργού, η καλλιτεχνική του αξία έπρεπε, μέχρι πρόσφατα, να είναι διακριτή από τον εμπορικό του χαρακτήρα. Συνεπώς, τα βιομηχανικά σχέδια και πρότυπα, όπως τα σχεδιασμένα από τον Le Corbusier έπιπλα, δεν προστατεύονταν από το δικαίωμα του δημιουργού. Ο νόμος τροποποιήθηκε το 2001 με σκοπό να μεταφέρει στην εσωτερική έννομη τάξη την οδηγία 98/71 για τη νομική προστασία σχεδίων και υποδειγμάτων ( 12 ), περιλαμβάνοντας έτσι έργα που ενσωματώνουν βιομηχανικά σχέδια και πρότυπα τα οποία έχουν καλλιτεχνικό και δημιουργικό χαρακτήρα. Με μεταβατική διάταξη αποκλείστηκε για δέκα έτη η δυνατότητα αντιτάξεως του νέου δικαιώματος έναντι τρίτου ο οποίος, πριν την τροποποίηση, είχε παραγάγει ή διανείμει έργο καλυπτόμενο από το δικαίωμα ( 13 ).

17. Η Cassina άσκησε αγωγή κατά της Peek & Cloppenburg ενώπιον του Landgericht (περιφερειακό δικαστήριο), ζητώντας αποζημίωση, άρση της προσβολής και παράλειψή της στο μέλλον και παροχή πληροφοριών σχετικών με την προέλευση των επίπλων. Το Landgericht αποφάνθηκε υπέρ της Cassina. Ενώπιον του Bundesgerichtshof εκκρεμεί αίτηση αναιρέσεως της Peek & Cloppenburg.

18. Το Bundesgerichtshof επισημαίνει ότι, αν τα πραγματικά περιστατικά έχουν πράγματι όπως εκτέθηκαν, η επίλυση της διαφοράς θα εξαρτηθεί από το αν η Peek & Cloppenburg, εκθέτοντας τα έπιπλα σε χώρους πωλήσεως με πρόσβαση στο κοινό και σε προθήκες των καταστημάτων της στη Γερμανία, προσέβαλε το δικαίωμα διανομής της Cassina. Το άρθρο 17, παράγραφος 1, του UrhG πρέπει να ερμηνευθεί κατά τρόπο σύμφωνο με την οδηγία περί του δικαιώματος του δημιουργού. Το ερώτημα έγκειται επομένως στο αν οι πράξεις αυτές συνιστούν «διανομή στο κοινό με οποιαδήποτε μορφή μέσω πώλησης ή άλλως» υπό την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 1, της οδηγίας αυτής. Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, ανακύπτει το περαιτέρω ερώτημα αν τα άρθρα 28 και 30 EΚ περιορίζουν την άσκηση του δικαιώματος διανομής, οσάκις, σε διαφορετική περίπτωση, το δικαίωμα αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε στεγανοποίηση των εθνικών αγορών. Στεγανοποίηση των εθνικών αγορών των κρατών μελών θα μπορούσε να προκύψει από το γεγονός ότι αντικείμενα τέχνης ή έργα βιοτεχνίας που εξυπηρετούν χρηστικό σκοπό μπορούν να προστατεύονται από το δικαίωμα του δημιουργού στη Γερμανία, ενώ στην Ιταλία μπορούν να κατασκευάζονται νομίμως.

Η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου

19. Υπό αυτές τις συνθήκες, το Bundesgerichtshof υπέβαλε στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα: «1. (α) Μπορεί να θεωρηθεί ως διανομή στο κοινό μέσω μορφής διαφορετικής από την πώληση, υπό την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 1, [της οδηγίας περί του δικαιώματος του δημιουργού], η παροχή στους τρίτους της δυνατότητας να χρησιμοποιούν αναπαραγωγές έργων που προστατεύονται από το δικαίωμα του δημιουργού, χωρίς η παροχή της δυνατότητας χρήσεως να συνδέεται με τη μεταβίβαση της πραγματικής εξουσίας διαθέσεως των εν λόγω αναπαραγωγών; (β) Υπάρχει διανομή κατά το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας [περί του δικαιώματος του δημιουργού] και στην περίπτωση κατά την οποία αναπαραγωγές έργων που προστατεύονται από το δικαίωμα του δημιουργού επιδεικνύονται στο κοινό, χωρίς να παρέχεται στους τρίτους η δυνατότητα χρήσεως των αναπαραγωγών αυτών; 2. Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως: Μπορεί η προστασία της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων να εμποδίσει την άσκηση του δικαιώματος διανομής στις προπαρατεθείσες περιπτώσεις, εάν οι επιδεικνυόμενες αναπαραγωγές δεν απολαύουν της προστασίας του δικαιώματος του δημιουργού εντός του κράτους μέλους όπου κατασκευάστηκαν και τέθηκαν σε κυκλοφορία;»

20. Η Cassina, η Peek & Cloppenburg, η Πολωνική Κυβέρνηση και η Επιτροπή κατέθεσαν γραπτές παρατηρήσεις, άπαντες δε, εκτός από την Πολωνική Κυβέρνηση, παρέστησαν κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση.

Εκτίμηση

Ερώτημα 1(α)

21. Με το πρώτο σκέλος του πρώτου ερωτήματος, το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατ’ ουσίαν αν υφίσταται διανομή στο κοινό υπό την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 1, της οδηγίας περί του δικαιώματος του δημιουργού, οσάκις έπιπλα προστατευόμενα από το δικαίωμα του δημιουργού ( 14 ) διατίθενται για προσωρινή χρήση σε τρίτους χωρίς όμως αυτοί να αποκτούν την εξουσία διαθέσεως των επίπλων αυτών.

22. Το ερώτημα αφορά έπιπλα που διατίθενται μεν στο κοινό στους χώρους αναπαύσεως πολυκαταστήματος, αλλά δεν διατίθενται προς πώληση.

23. Η Cassina και η Πολωνική Κυβέρνηση φρονούν ότι στο πρώτο ερώτημα του αιτούντος δικαστηρίου πρέπει να δοθεί καταφατική απάντηση. Η Peek & Cloppenburg και η Επιτροπή είναι της αντίθετης άποψης.

24. Η Cassina και η Πολωνική Κυβέρνηση προβάλλουν, ποικιλοτρόπως, τα ακόλουθα επιχειρήματα.

25. Πρώτον, το άρθρο 4, παράγραφος 1 («διανομή με οποιαδήποτε μορφή μέσω πώλησης ή άλλως» ( 15 )), είναι ευρέως διατυπωμένο. Η ευρεία ερμηνεία του επιτάσσεται περαιτέρω από τους σκοπούς της οδηγίας. Οι αιτιολογικές σκέψεις του προοιμίου της μαρτυρούν ότι η οδηγία αυτή σκοπεί στην ευρεία προστασία των δικαιούχων ( 16 ), στη διασφάλιση της εύλογης αμοιβής τους ( 17 ) και στην προώθηση της ασφάλειας δικαίου ( 18 ).

26. Δεύτερον, η ερμηνεία αυτή είναι σύμφωνη με την ευρεία έννοια του δικαιώματος διανομής όπως χρησιμοποιείται σε άλλα, προγενέστερα της οδηγίας περί του δικαιώματος του δημιουργού, νομοθετικά κείμενα σχετικά με το δικαίωμα αυτό, όπως είναι οι οδηγίες σχετικά με τα δικαιώματα εκμίσθωσης και δανεισμού ( 19 ), τη νομική προστασία των προγραμμάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών ( 20 ) και τη νομική προστασία των βάσεων δεδομένων ( 21 ).

27. Τρίτον, με πολλές αποφάσεις το Δικαστήριο έχει δώσει ευρεία ερμηνεία στην έννοια «διανομή» ( 22 ).

28. Τέλος, η στενή ερμηνεία θα προσέκρουε στον κανονισμό 1383/2003 ( 23 ) του Συμβουλίου, σχετικά με τα καθήκοντα των τελωνειακών αρχών όσον αφορά εμπορεύματα παραποίησης/απομίμησης. Μολονότι εφαρμόζεται σε προϊόντα προελεύσεως χωρών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο κανονισμός αυτός θα υπονομευόταν αν, μέσω μίας στενής ερμηνείας της έννοιας «διανομή», απαγορευόταν η ελεύθερη κυκλοφορία ή η επανεξαγωγή πειρατικών εμπορευμάτων (που ορίζονται ως αντίγραφα που έχουν παραχθεί χωρίς τη συναίνεση του δικαιούχου του δικαιώματος του δημιουργού) προερχόμενων από τρίτες χώρες, ενώ τα πειρατικά εμπορεύματα προελεύσεως άλλων κρατών μελών θα μπορούσαν να εισάγονται άνευ κυρώσεων.

29. Τα επιχειρήματα αυτά δεν μου φαίνονται πειστικά.

30. Όπως επισήμανε το Δικαστήριο με την απόφαση SGAE, οι διατάξεις του κοινοτικού δικαίου πρέπει να ερμηνεύονται, στο μέτρο του δυνατού, με γνώμονα το διεθνές δίκαιο, ειδικότερα όταν οι διατάξεις αυτές αποβλέπουν ακριβώς στο να θέσουν σε εφαρμογή διεθνή συμφωνία συναφθείσα από την Κοινότητα ( 24 ). Όπως σαφώς προκύπτει από τη δέκατη πέμπτη αιτιολογική σκέψη της, η οδηγία περί του δικαιώματος του δημιουργού σκοπεί στην εκπλήρωση διαφόρων διεθνών υποχρεώσεων που απορρέουν από τη WCT. Το άρθρο 6, παράγραφος 1, της συμβάσεως αυτής αναφέρει ότι το επιβαλλόμενο με το άρθρο αυτό δικαίωμα διανομής νοείται ως το δικαίωμα να επιτρέπεται η διάθεση στο κοινό του πρωτοτύπου ή αντιγράφων ενός προστατευόμενου έργου «μέσω πωλήσεως ή οποιασδήποτε άλλης μορφής μεταβιβάσεως της κυριότητας». Συμφωνώ με την Peek & Cloppenburg και την Επιτροπή ότι το γράμμα του άρθρου αυτού δεν αφήνει περιθώρια για αμφισβήτηση και ότι προδήλως δεν περιλαμβάνει τη διάθεση για προσωρινή χρήση.

31. Όπως υποστηρίζει η Επιτροπή, η ορθότητα της ερμηνείας αυτής επιβεβαιώνεται από τη διάρθρωση της οδηγίας περί του δικαιώματος του δημιουργού, ειδικότερα δε από την ανάγνωση του άρθρου 4 στο σύνολό του. Το άρθρο 4, παράγραφος 2, ορίζει ουσιαστικά την ανάλωση του δικαιώματος διανομής και το πράττει με γνώμονα την «πρώτη πώληση ή κατ’ άλλον τρόπο πρώτη μεταβίβαση της κυριότητας». Είναι αναμενόμενο ότι το σημασιολογικό πεδίο του όρου «ανάλωση» πρέπει να ορίζεται σε σχέση με πράξεις που γενικώς προσομοιάζουν με πράξεις συνιστώσες διανομή. Η προσέγγιση αυτή υποδηλώνεται ακόμα πιο έντονα και από το γράμμα της εικοστής όγδοης αιτιολογικής σκέψης της οδηγίας.

32. Δεν είμαι πεπεισμένη ότι οι λοιπές οδηγίες που παραθέτει η Cassina μπορούν να φανούν χρήσιμες. Είναι αληθές ότι οι οδηγίες για τη νομική προστασία των προγραμμάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών και για τη νομική προστασία των βάσεων δεδομένων αναφέρονται σε «οποιαδήποτε μορφή διανομής στο κοινό» ( 25 ) όταν ορίζουν το αποκλειστικό δικαίωμα του δικαιούχου. Ωστόσο, δεδομένου ότι αυτή καθαυτή η «διανομή στο κοινό» δεν ορίζεται, το επιχείρημα αυτό μου φαίνεται ότι οδηγεί σε φαύλο κύκλο. Ομοίως, η οδηγία σχετικά με τα δικαιώματα εκμίσθωσης και δανεισμού παραπέμπει στο «αποκλειστικό δικαίωμα διάθεσης στο κοινό [καθορισμένων] αντικειμένων, συμπεριλαμβανομένων και των αντιγράφων τους, μέσω πωλήσεως ή με άλλους τρόπους» ( 26 ). Ούτε αυτό συμβάλλει στην αποσαφήνιση του ζητήματος.

33. Είναι ασφαλώς προφανές ότι η οδηγία περί του δικαιώματος του δημιουργού σκοπεί να παράσχει υψηλό επίπεδο προστασίας της διανοητικής ιδιοκτησίας ( 27 ). Κατά τη γνώμη μου, ωστόσο, αποτελεί υπεραπλούστευση να υποτεθεί ότι οποιαδήποτε αμφιβολία ως προς το εύρος του όρου «διανομή στο κοινό» πρέπει αυτομάτως να επιλύεται υπέρ του δικαιούχου. Τούτο ισχύει ακόμα περισσότερο οσάκις, όπως στην υπό κρίση υπόθεση, η ερμηνεία αυτή αντίκειται τόσο στο γράμμα της WCT, το οποίο (όπως επισήμανα) είναι λυσιτελές για την ερμηνεία της οδηγίας περί του δικαιώματος του δημιουργού, όσο και στην ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων. Πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι η οδηγία σκοπεί επίσης στην υλοποίηση των τεσσάρων ελευθεριών της εσωτερικής αγοράς ( 28 ).

34. Μολονότι το εθνικό δικαστήριο υπέβαλε συγκεκριμένο ερώτημα που αφορά τους σχετικούς με την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων κανόνες, το ερώτημα αυτό έχει υποβληθεί μόνο για την περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στα πρώτα ερωτήματα. Ωστόσο, φρονώ ότι οι κανόνες αυτοί μπορεί να είναι λυσιτελείς σε πρότερο στάδιο της ανάλυσης, δηλαδή κατά τον καθορισμό του αν στα πρώτα ερωτήματα πρέπει να δοθεί απάντηση κατ’ αυτόν τον τρόπο. Όπως υπογραμμίζει η Επιτροπή, τα άρθρα 28 ΕΚ και 30 ΕΚ είναι λυσιτελή για την ορθή ερμηνεία του άρθρου 4, παράγραφος 1, της οδηγίας περί του δικαιώματος του δημιουργού σε υποθέσεις —όπως η υπό κρίση— οι οποίες αφορούν την αναπαραγωγή έργου προστατευόμενου από το δικαίωμα του δημιουργού σε ένα κράτος μέλος αλλά όχι σε άλλο, όπου η δυνατότητα του δημιουργού να απαγορεύει τη χρήση της αναπαραγωγής αυτής μπορεί να επηρεάζει το ενδοκοινοτικό εμπόριο. Στο πλαίσιο αυτό επισημαίνω ότι, πριν την έκδοση της οδηγίας 98/71 ( 29 ), η νομική προστασία των σχεδίων και υποδειγμάτων δεν ήταν εναρμονισμένη ( 30 ) και ότι η υπό κρίση αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως στηρίζεται στην υπόθεση ότι, κατά τον χρόνο αγοράς τους από την Peek & Cloppenburg, τα έπιπλα δεν προστατεύονταν ούτε από το δικαίωμα του δημιουργού ούτε ως σχέδια και υποδείγματα.

35. Μία ερμηνεία του άρθρου 4, παράγραφος 1, της οδηγίας υπό την έννοια ότι η «διανομή στο κοινό» περιλαμβάνει τη διάθεση προστατευόμενων αντικειμένων για προσωρινή χρήση, ώστε ο δικαιούχος να μπορεί να απαγορεύει τη χρήση αυτή, δύναται να περιορίσει την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων. Το άρθρο 30 ΕΚ ορίζει ότι ο περιορισμός αυτός μπορεί να δικαιολογηθεί, μεταξύ άλλων, από λόγους προστασίας της βιομηχανικής και εμπορικής ιδιοκτησίας. Ωστόσο, κατά πάγια νομολογία, μία παρέκκλιση που στηρίζεται στον λόγο αυτό γίνεται δεκτή μόνο στο μέτρο που δικαιολογείται από τη διαφύλαξη των δικαιωμάτων που αποτελούν το ειδικό αντικείμενο της ιδιοκτησίας αυτής ( 31 ).

36. Συνεπώς, μια ευρεία ερμηνεία του άρθρου 4, παράγραφος 1, της οδηγίας, όπως αυτή που υποστήριξαν η Cassina και η Πολωνική Κυβέρνηση, είναι σύμφωνη με το άρθρο 30 ΕΚ μόνον αν η άσκηση του δικαιώματος διανομής που παρέχει το υπό την έννοια αυτή ερμηνευόμενο άρθρο 4, παράγραφος 1, διαφυλάσσει το ειδικό αντικείμενο του δικαιώματος του δημιουργού. Όπως επισημαίνει η Επιτροπή, το Δικαστήριο έχει εστιάσει, κατά την εκτίμηση της νομιμότητας των παρεκκλίσεων από την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων που δικαιολογούνται από την προστασία του δικαιώματος του δημιουργού, στο ζήτημα αν μία πράξη που φέρεται ως παράβαση είναι εμπορικής φύσεως, υπό την έννοια ότι αποφέρει έσοδα των οποίων στερείται ο δικαιούχος. Αντιθέτως, σε υποθέσεις όπως η υπό κρίση, η φερόμενη παράβαση είναι προδήλως πολύ διαφορετικής φύσεως. Δεν μου φαίνεται καθόλου ευνόητο ότι το να επιτρέπεται στον δικαιούχο, υπό τις συνθήκες αυτές, να απαγορεύει σε τρίτους να διαθέτουν στο κοινό για προσωρινή χρήση τα προστατευόμενα εμπορεύματα που έχουν νομίμως αγοράσει σε άλλο κράτος μέλος διαφυλάσσει τα δικαιώματα που αποτελούν το ειδικό αντικείμενο του δικαιώματος του δημιουργού.

37. Δεν δέχομαι ούτε το γενικότερο επιχείρημα της Cassina ότι, δεδομένου ότι το Δικαστήριο έχει ερμηνεύσει ευρέως τον όρο «δικαίωμα διανομής» σε πλήθος υποθέσεων που αφορούν το δικαίωμα του δημιουργού, θα πρέπει ο όρος αυτός να ερμηνευθεί υπό την ίδια έννοια και στο πλαίσιο του άρθρου 4, παράγραφος 1, της οδηγίας. Από τις τρεις αποφάσεις που παραθέτει η Cassina προς στήριξη του επιχειρήματος αυτού ( 32 ), οι αποφάσεις Warner Brothers και Metronome Musik αφορούσαν τη συμβατότητα με το άρθρο 30 ΕΚ εθνικής και κοινοτικής νομοθεσίας ( 33 ) αντίστοιχα, οι οποίες παρείχαν (μεταξύ άλλων) στον δημιουργό ή στον παραγωγό ενός μουσικού ή κινηματογραφικού έργου το αποκλειστικό δικαίωμα να επιτρέπουν την εκμίσθωση εγγραφών των έργων αυτών. Κατ’ ουσίαν, το ερώτημα αφορούσε ειδικότερα το αν το δικαίωμα αυτό είναι αντίθετο προς τη γενική αρχή ότι το δικαίωμα διανομής του δικαιούχου αναλώνεται με την πρώτη πώληση. Το Δικαστήριο κατέληξε ότι, λαμβανομένης υπόψη της ιδιαιτερότητας της φύσεως των σχετικών αγορών, δεν υπήρχε τέτοια αντίθεση. Δεν βλέπω πώς η ανάλυση του Δικαστηρίου στην υπόθεση αυτή μπορεί να βοηθήσει, σε ένα πλαίσιο εντελώς διαφορετικό, στον ορισμό της έννοιας της «διανομής στο κοινό». Η απόφαση Foreningen af danske Videogramdistributører αφορούσε το ερώτημα αν αυτό το αποκλειστικό δικαίωμα εκμίσθωσης αναλώνεται στο σύνολο του εδάφους της Κοινότητας όταν ο δικαιούχος χορηγεί άδεια εκμίσθωσης εντός του εδάφους κράτους μέλους. Το Δικαστήριο αποφάνθηκε ότι, λαμβανομένης υπόψη της ιδιαιτερότητας της φύσεως αυτού του αποκλειστικού δικαιώματος εκμίσθωσης, δεν υπήρχε ανάλωση. Εξάλλου, δεν βλέπω πώς η απόφαση αυτή βοηθάει εν προκειμένω το Δικαστήριο.

38. Η Cassina υποστηρίζει ότι, αν το Δικαστήριο ερμηνεύσει το δικαίωμα που παρέχει το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας περί του δικαιώματος του δημιουργού στενότερα απ’ ό,τι ερμήνευσε το επίμαχο στις παρατεθείσες υποθέσεις δικαίωμα διανομής, το οποίο αφορούσε πνευματική ιδιοκτησία επί άυλων αγαθών όπως είναι η μουσική, το αποτέλεσμα θα είναι ότι τα άυλα έργα θα απολαύουν αδικαιολόγητα υψηλότερου βαθμού προστασίας απ’ ό,τι τα υλικά. Ωστόσο, ακόμη και αν συνέβαινε κάτι τέτοιο, δεν θεωρώ ότι αυτό αποτελεί έγκυρο επιχείρημα για την ευρεία ερμηνεία του άρθρου 4, παράγραφος 1. Τα άυλα έργα μπορούν εκ φύσεως να διανέμονται με διαφορετικούς τρόπους απ’ ό,τι τα υλικά. Ακριβώς για τον λόγο αυτό, πρώτα το Δικαστήριο με τη νομολογία του και ακολούθως ο κοινοτικός νομοθέτης με την οδηγία για τα δικαιώματα εκμίσθωσης και δανεισμού προέβλεψαν εκτενέστερη προστασία του δικαιώματος του δημιουργού για τα άυλα έργα.

39. Τέλος, με δυσκολία αντιλαμβάνομαι το επιχείρημα που αντλεί η Cassina από τον κανονισμό 1383/2003 ( 34 ). Όπως παραδέχεται η Cassina, ο κανονισμός αυτός εφαρμόζεται μόνο σε εμπορεύματα που έχουν εισαχθεί στο τελωνειακό έδαφος της Κοινότητας από τρίτες χώρες. Επιπλέον, η υπό κρίση υπόθεση βασίζεται στην παραδοχή ότι τα επίμαχα έπιπλα δεν ήταν πειρατικά, αλλά είχαν κατασκευαστεί και αγορασθεί νομίμως στην Ιταλία.

40. Ως εκ τούτου, καταλήγω ότι στο ερώτημα 1(α) πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι δεν υφίσταται διανομή στο κοινό, υπό την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 1, της οδηγίας περί του δικαιώματος του δημιουργού, οσάκις έπιπλα που προστατεύονται από το δικαίωμα του δημιουργού διατίθενται για προσωρινή χρήση σε τρίτους χωρίς όμως αυτοί να αποκτούν την εξουσία διαθέσεως των επίπλων αυτών.

Ερώτημα 1(β)

41. Με το δεύτερο σκέλος του πρώτου ερωτήματος, το αιτούν δικαστήριο ερωτά αν υφίσταται διανομή στο κοινό, υπό την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 1, της οδηγίας περί του δικαιώματος του δημιουργού, οσάκις έπιπλα που προστατεύονται από το δικαίωμα του δημιουργού ( 35 ) εκτίθενται στην προθήκη καταστήματος χωρίς το κοινό να αποκτά δικαίωμα χρήσης ή αγοράς των επίπλων αυτών.

42. Κατά τη γνώμη μου, η απάντηση στο ερώτημα αυτό συνάγεται κατά μείζονα λόγο από την απάντηση που πρότεινα για το πρώτο σκέλος του ερωτήματος, για τους προεκτεθέντες λόγους.

43. Συνεπώς, φρονώ ότι δεν υφίσταται διανομή στο κοινό, υπό την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 1, της οδηγίας περί του δικαιώματος του δημιουργού, οσάκις έπιπλα που προστατεύονται από το δικαίωμα του δημιουργού εκτίθενται στην προθήκη καταστήματος χωρίς το κοινό να αποκτά δικαίωμα χρήσης ή αγοράς των επίπλων αυτών.

Ερώτημα 2

44. Το δεύτερο κύριο ερώτημα του εθνικού δικαστηρίου έχει τεθεί μόνο για την περίπτωση που δοθεί καταφατική απάντηση στα πρώτα ερωτήματα, δηλαδή όταν υφίσταται διανομή στο κοινό, υπό την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 1, της οδηγίας περί του δικαιώματος του δημιουργού, οσάκις έπιπλα που προστατεύονται από το δικαίωμα του δημιουργού διατίθενται για προσωρινή χρήση σε τρίτους οι οποίοι όμως δεν αποκτούν την εξουσία διαθέσεως των επίπλων αυτών ή εκτίθενται στην προθήκη καταστήματος χωρίς το κοινό να αποκτά δικαίωμα χρήσης ή αγοράς τους. Στην περίπτωση αυτή, το αιτούν δικαστήριο ερωτά αν η προστασία της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων εμποδίζει την άσκηση του δικαιώματος απαγορεύσεως της διανομής αν τα επιδεικνυόμενα έργα δεν απολαύουν της προστασίας του δικαιώματος του δημιουργού εντός του κράτους μέλους όπου κατασκευάστηκαν και τέθηκαν σε κυκλοφορία.

45. Φρονώ ότι σε κανένα από τα δύο σκέλη του πρώτου ερωτήματος του εθνικού δικαστηρίου δεν προσήκει καταφατική απάντηση. Συνεπώς, δεν σκοπεύω να προτείνω απάντηση στο δεύτερο ερώτημα. Θα πω, ωστόσο, λίγα λόγια περί αυτού.

46. Από την αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως προκύπτει ότι το εθνικό δικαστήριο προβληματίζεται διότι, σε μία υπόθεση όπως η υπό κρίση, η οποία αφορά έργα που προστατεύονται από το δικαίωμα του δημιουργού στη Γερμανία, ενώ κατασκευάστηκαν νομίμως στην Ιταλία χωρίς τη συναίνεση του δικαιούχου, η άσκηση στη Γερμανία του δικαιώματος απαγορεύσεως της διανομής στο κοινό υπό την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 1, της οδηγίας μπορεί να οδηγήσει σε στεγανοποίηση των εθνικών αγορών. Αν ισχύει αυτό, η άσκηση του δικαιώματος αυτού, εκ πρώτης όψεως αντίθετη προς το άρθρο 28 ΕΚ, δεν μπορεί να δικαιολογηθεί βάσει του άρθρου 30 ΕΚ.

47. Η Cassina και η Πολωνική Κυβέρνηση υποστηρίζουν ότι στο δεύτερο ερώτημα πρέπει να δοθεί αρνητική απάντηση. Η Peek & Cloppenburg και η Επιτροπή είναι της αντίθετης άποψης.

48. Η Cassina ισχυρίζεται ότι το δικαίωμα απαγορεύσεως, εντός της Γερμανίας, της χρήσεως επίπλων που αγοράστηκαν νομίμως στην Ιταλία δεν είναι ικανό να συνιστά εμπόδιο στο εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών. Ακόμα κι αν συνιστούσε, θα δικαιολογούνταν από το άρθρο 30 ΕΚ. Ασφαλώς, η διάταξη αυτή δεν μπορεί να δικαιολογήσει μέτρα που ισοδυναμούν με τεχνητή στεγανοποίηση των εθνικών αγορών. Ο κάτοχος δικαιώματος πνευματικής ή βιομηχανικής ιδιοκτησίας δεν μπορεί επομένως να επικαλείται το δικαίωμά του προκειμένου να απαγορεύει την εισαγωγή εμπορευμάτων που διατέθηκαν νομίμως στην αγορά άλλου κράτους μέλους με ή χωρίς τη συναίνεση του δικαιούχου αυτού. Η Cassina υποστηρίζει ότι αυτό δεν ισχύει εν προκειμένω δεδομένου ότι δεν συναίνεσε στη διάθεση των επίπλων στην αγορά της Ιταλίας.

49. Η Πολωνική Κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι το εύρος της προστασίας του δικαιώματος του δημιουργού δεν είναι εναρμονισμένο σε κοινοτικό επίπεδο. Ελλείψει εναρμονίσεως, το εύρος της προστασίας αποτελεί εθνικού δικαίου ζήτημα.

50. Κανένα από τα επιχειρήματα αυτά δεν μου φαίνεται ιδιαιτέρως χρήσιμο. Η αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως γενικώς και το δεύτερο ερώτημα ειδικώς στηρίζονται στην υπόθεση ότι τα έπιπλα κατασκευάστηκαν νομίμως στην Ιταλία. Οι ισχυρισμοί της Cassina στερούνται κατά συνέπεια κάθε λυσιτέλειας. Τα επιχειρήματα της Πολωνικής Κυβέρνησης μου φαίνονται εσφαλμένα: ακόμα κι αν το εύρος της προστασίας αποτελεί εθνικού δικαίου ζήτημα, το δίκαιο αυτό θα πρέπει προφανώς να τηρεί τα άρθρα 28 ΕΚ και 30 ΕΚ.

51. Η Επιτροπή φρονεί ότι είναι αδιανόητο να πρέπει να ερμηνεύεται το οριζόμενο στο άρθρο 4, παράγραφος 1, δικαίωμα διανομής κατά τρόπο ώστε η αρχή της ελεύθερης κυκλοφορίας των εμπορευμάτων να απαγορεύει την άσκησή του. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή εκκινεί από τη βάση ότι με το δεύτερο ερώτημα σκοπείται να καθοριστεί αν τα άρθρα 28 ΕΚ και 30 ΕΚ αποκλείουν την ερμηνεία μιας διάταξης εθνικού δικαίου κατά τρόπο ώστε πράξεις όπως οι επίμαχες εν προκειμένω να συνιστούν διανομή προστατευόμενη από το δικαίωμα του δημιουργού.

52. Και αυτό όμως το επιχείρημα μου φαίνεται εσφαλμένο. Το δεύτερο ερώτημα έχει τεθεί ρητώς στη βάση ότι οι επίμαχες πράξεις συνιστούν διανομή υπό την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 1. Αν αυτό ισχύει, τότε το εθνικό δίκαιο που μετέφερε τη διάταξη αυτή στην εσωτερική έννομη τάξη θα έχει αναγκαστικά (δεδομένου του υποχρεωτικού χαρακτήρα του άρθρου 4) το ίδιο αποτέλεσμα. Για τον λόγο αυτό, δεν αντιλαμβάνομαι τι είδους διάκριση προσπαθεί να κάνει η Επιτροπή.

53. Λαμβανομένης υπόψη της ανάλυσης αυτής, φρονώ ότι τόσο το άρθρο 4, παράγραφος 1, της οδηγίας όσο και το εθνικό δίκαιο που μετέφερε στην εσωτερική έννομη τάξη την οδηγία αυτή πρέπει να έχουν την ίδια τύχη: αν για το ένα κριθεί ότι αντίκειται στους κανόνες της Συνθήκης για την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων, το ίδιο πρέπει να συμβεί και για το άλλο. Στο πλαίσιο της απάντησης στο πρώτο σκέλος του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος εξήγησα για ποιον λόγο, κατά τη γνώμη μου, τα άρθρα 28 ΕΚ και 30 ΕΚ υπαγορεύουν τη στενή ερμηνεία της «διανομής στο κοινό» του άρθρου 4, παράγραφος 1 ( 36 ).

54. Η ανάλυση του δεύτερου προδικαστικού ερωτήματος επιβεβαιώνει επομένως, κατά την άποψή μου, ότι η προταθείσα στο πρώτο ερώτημα απάντηση είναι ορθή. Όπως συνάγεται έμμεσα από την προεκτεθείσα ανάλυση του πρώτου ερωτήματος, δέχομαι σε γενικές γραμμές την επιχειρηματολογία της Peek & Cloppenburg ( 37 ) ότι μια υπερβολικά ευρεία ερμηνεία της έννοιας «διανομή στο κοινό» του άρθρου 4, παράγραφος 1, δεν είναι συμβατή με την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων που καθιερώνεται στο άρθρο 28 ΕΚ και δεν δικαιολογείται βάσει του άρθρου 30 ΕΚ. Το άρθρο 30 ΕΚ επιτρέπει παρέκκλιση μόνον αν η άσκηση του εν λόγω δικαιώματος διανομής διαφυλάσσει το ειδικό αντικείμενο του δικαιώματος του δημιουργού. Στην υπό κρίση υπόθεση, ο όρος αυτός δεν πληρούται: οι επίμαχες πράξεις δεν αφορούν πώληση, μεταπώληση ή οποιαδήποτε άλλη ανάλογη συναλλαγή, αλλά απλώς ενέχουν (το πολύ) προσωρινή χρήση των επίπλων για σκοπό όμοιο με αυτόν για τον οποίο τα έπιπλα αυτά έχουν σχεδιαστεί.

55. Τέλος, επαναλαμβάνω ότι το γεγονός ότι τα έπιπλα διατέθηκαν για πρώτη φορά στην κοινοτική αγορά χωρίς τη συναίνεση του κατόχου του δικαιώματος δεν ασκεί καμία επιρροή στην υπό κρίση υπόθεση. Αποτελεί πάγια νομολογία ότι, στην παρούσα κατάσταση του κοινοτικού δικαίου και ελλείψει κοινοτικών διατάξεων εναρμονίσεως των εθνικών νομοθεσιών, εναπόκειται στα κράτη μέλη, υπό την επιφύλαξη της τηρήσεως των εφαρμοστέων διεθνών συμβάσεων, να καθορίζουν τις προϋποθέσεις και τη διαδικασία εφαρμογής της προστασίας της πνευματικής ιδιοκτησίας ( 38 ). Όπως επισήμανα, η νομική προστασία των σχεδίων και υποδειγμάτων πριν τη μεταφορά της οδηγίας 98/71 ( 39 ) στην εσωτερική έννομη τάξη δεν ήταν εναρμονισμένη, ούτε η Σύμβαση της Βέρνης απαιτούσε ανάλογη προστασία ( 40 ). Το γεγονός ότι, κατά τον κρίσιμο χρόνο, η νομική προστασία των σχεδίων και υποδειγμάτων διέφερε στη Γερμανία και στην Ιταλία αποτελεί απλώς συνέπεια της κατάστασης αυτής.

Πρόταση

56. Για τους ανωτέρω εκτεθέντες λόγους, φρονώ ότι στα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε το Bundesgerichtshof πρέπει να δοθεί η ακόλουθη απάντηση: Δεν υφίσταται «διανομή στο κοινό μέσω πώλησης ή άλλως» υπό την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 1, της οδηγίας 2001/29/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 22ας Μαΐου 2001, για την εναρμόνιση ορισμένων πτυχών του δικαιώματος του δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων στην κοινωνία της πληροφορίας, οσάκις έπιπλα προστατευόμενα από το δικαίωμα του δημιουργού είτε διατίθενται για προσωρινή χρήση σε τρίτους χωρίς όμως αυτοί να αποκτούν την εξουσία διαθέσεως των επίπλων αυτών είτε εκτίθενται στην προθήκη καταστήματος χωρίς το κοινό να αποκτά δικαίωμα χρήσης ή αγοράς τους.

( 1 ) Γλώσσα του πρωτοτύπου: η αγγλική.

( 2 ) ΕΕ 2001, L 167, σ. 10.

( 3 ) Στο πλαίσιο του κοινοτικού δικαίου, το δικαίωμα του δημιουργού (droit d’auteur) περικλείει τα αποκλειστικά δικαιώματα των δημιουργών, συνθετών, καλλιτεχνών κ.λπ., ενώ τα συγγενικά δικαιώματα (droits voisins) περικλείουν ανάλογα δικαιώματα των ερμηνευτών ή εκτελεστών καλλιτεχνών (μουσικών, ηθοποιών κ.λπ.) και των επιχειρηματιών (εκδοτών, κινηματογραφικών παραγωγών κ.λπ.).

( 4 ) Σε διεθνές επίπεδο, η Σύμβαση της Βέρνης για την προστασία των λογοτεχνικών και καλλιτεχνικών έργων, της 9ης Σεπτεμβρίου 1886, παρείχε τη δυνατότητα στα συμβαλλόμενα μέρη «να προσδιορίσουν τον χώρο εφαρμογής των νόμων, [οι οποίοι] αφορούν τα έργα των εφαρμοσμένων τεχνών και τα βιομηχανικά σχέδια και πρότυπα, καθώς και τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες αυτά τα έργα, σχέδια και πρότυπα θα προστατεύονται» (άρθρο 2, παράγραφος 7). Σε κοινοτικό επίπεδο, η οδηγία 98/71/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 13ης Οκτωβρίου 1998, για τη νομική προστασία σχεδίων και υποδειγμάτων (ΕΕ 1998, L 289, σ. 28), επέφερε μερική εναρμόνιση των σχεδίων και προτύπων.

( 5 ) Παγκόσμιος Οργανισμός Διανοητικής Ιδιοκτησίας.

( 6 ) Η σύμβαση συνάφθηκε στη Γενεύη στις 20 Δεκεμβρίου 1996.

( 7 ) Απόφαση της 10ης Σεπτεμβρίου 1996, C-61/94, Επιτροπή κατά Γερμανίας (Συλλογή 1996, σ. Ι-3989, σκέψη 52).

( 8 ) Η Κοινότητα θα κυρώσει τη σύμβαση μόνον όταν όλα τα κράτη μέλη, κατόπιν μεταφοράς στην εσωτερική έννομη τάξη της οδηγίας περί του δικαιώματος του δημιουργού, θα έχουν κυρώσει τη WCT. Η Κοινότητα και τα τότε κράτη μέλη εκδήλωσαν, κατά τη λήξη της διπλωματικής διασκέψεως για ορισμένα ζητήματα δικαιωμάτων του δημιουργού και συγγενικών δικαιωμάτων (Γενεύη, 2 έως 20 Δεκεμβρίου 1996), την πρόθεσή τους να καταθέσουν ταυτοχρόνως τις πράξεις κυρώσεως (βλ. M. Ficsor, The Law of Copyright and the Internet, 2002, σ. 68, σημείο 2.41).

( 9 ) Νόμος της 9ης Σεπτεμβρίου 1965 (BGBl. Ι, σ. 1273), όπως τροποποιήθηκε τελευταία με τον νόμο της 10ης Νοεμβρίου 2006 (BGBl. Ι, σ. 2587).

( 10 ) Πράγμα που θα εξακριβωθεί σε τελευταίο βαθμό από τα εθνικά δικαστήρια.

( 11 ) Σύμφωνα με την Cassina, ο ισχυρισμός της οποίας σχετικά με αυτό το σημείο δεν έχει αμφισβητηθεί από την Peek & Cloppenburg, αποτελεί πάγια νομολογία στη Γερμανία ότι τα έπιπλα που έχουν σχεδιαστεί από τον Le Corbusier προστατεύονται από το δικαίωμα του δημιουργού.

( 12 ) Παρατεθείσα στην υποσημείωση 4.

( 13 ) Σημειωτέον ότι η Cassina αμφισβητεί τη συμβατότητα της ιταλικής νομοθεσίας με το κοινοτικό δίκαιο (ακόμα και με το ιταλικό Σύνταγμα). Ωστόσο, το αιτούν δικαστήριο διατύπωσε τα ερωτήματά του εκκινώντας από την υπόθεση ότι τα επίμαχα εν προκειμένω έπιπλα παρήχθησαν και διατέθηκαν νομίμως στην Ιταλία, ενώ από την περίληψη της ιταλικής νομοθεσίας που παραθέτει η Cassina φαίνεται να εξηγείται πώς προέκυψε αυτό.

( 14 ) Κατά τη γνώμη μου, είναι προτιμότερο οι απαντήσεις στα προδικαστικά ερωτήματα στην υπό κρίση υπόθεση να διατυπωθούν με όρους που εντάσσονται στο συγκεκριμένο πλαίσιο των ερωτημάτων αυτών. Αν δοθούν απαντήσεις διατυπωμένες με γενικότερους όρους, υπάρχει ο κίνδυνος αυτές να χρησιμοποιούνται προς επίλυση διαφορών που ανακύπτουν υπό διαφορετικές περιστάσεις όπου ασκούν επιρροή άλλοι παράγοντες, οι οποίοι εν προκειμένω δεν τέθηκαν στην κρίση του Δικαστηρίου. Κατά συνέπεια, αναδιατύπωσα τα ερωτήματα με όρους στενότερους από αυτούς που χρησιμοποίησε το αιτούν δικαστήριο.

( 15 ) Η υπογράμμιση δική μου.

( 16 ) Βλ. αιτιολογικές σκέψεις 9 και 11.

( 17 ) Βλ. αιτιολογικές σκέψεις 10 και 11.

( 18 ) Βλ. αιτιολογικές σκέψεις 21 και 23.

( 19 ) Οδηγία 92/100/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 19ης Νοεμβρίου 1992, σχετικά με το δικαίωμα εκμίσθωσης, το δικαίωμα δανεισμού και ορισμένα δικαιώματα συγγενικά προς την πνευματική ιδιοκτησία στον τομέα των προϊόντων της διανοίας (ΕΕ L 346, σ. 61).

( 20 ) Οδηγία 91/250/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 14ης Μαΐου 1991, για τη νομική προστασία των προγραμμάτων ηλεκτρονικών υπολογιστών (ΕΕ L 122, σ. 42).

( 21 ) Οδηγία 96/9/ΕΟΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 11ης Μαρτίου 1996, σχετικά με τη νομική προστασία των βάσεων δεδομένων (ΕΕ L 77, σ. 20).

( 22 ) Αποφάσεις της 17ης Μαΐου 1988, 158/86, Warner Brothers (Συλλογή 1988, σ. 2605), της 28ης Απριλίου 1998, C-200/96, Metronome Musik (Συλλογή 1998, σ. Ι-1953), και της 22ας Σεπτεμβρίου 1998, C-61/97, Foreningen af danske Videogramdistributører (Συλλογή 1998, σ. Ι-5171).

( 23 ) Κανονισμός (ΕΚ) 1383/2003 του Συμβουλίου, της 22ας Ιουλίου 2003, για την παρέμβαση των τελωνειακών αρχών έναντι εμπορευμάτων που είναι ύποπτα ότι παραβιάζουν ορισμένα δικαιώματα πνευματικής ιδιοκτησίας και για τα μέτρα που πρέπει να λαμβάνονται έναντι των εμπορευμάτων που διαπιστώνεται ότι παραβιάζουν παρόμοια δικαιώματα (ΕΕ 2003 L 196, σ. 7).

( 24 ) Απόφαση της 7ης Δεκεμβρίου 2006, C-306/05 (Συλλογή 2006, σ. Ι-11519, σκέψη 35 και παρατιθέμενη νομολογία). Βλ., επίσης, παρατεθείσα στην υποσημείωση 7 απόφαση Επιτροπή κατά Γερμανίας, σκέψη 52.

( 25 ) Άρθρο 4, στοιχείο γ΄, και άρθρο 5, στοιχείο γ΄, αντίστοιχα.

( 26 ) Άρθρο 9, παράγραφος 1.

( 27 ) Βλ. αιτιολογικές σκέψεις 4, 9 και 11.

( 28 ) Βλ. αιτιολογική σκέψη 3.

( 29 ) Παρατεθείσα στην υποσημείωση 4.

( 30 ) Βλ. σημείο 6 και υποσημείωση 4 ανωτέρω.

( 31 ) Βλ., για παράδειγμα, προπαρατεθείσα στην υποσημείωση 22 απόφαση Foreningen af danske Videogramdistributører, σκέψη 13.

( 32 ) Βλ. υποσημείωση 22.

( 33 ) Πρόκειται για την παρατεθείσα στην υποσημείωση 19 οδηγία σχετικά με τα δικαιώματα εκμίσθωσης και δανεισμού.

( 34 ) Παρατεθείσα στην υποσημείωση 23.

( 35 ) Βλ. υποσημείωση 14.

( 36 ) Βλ. σημεία 35 και 36 ανωτέρω.

( 37 ) Επικουρικώς, λαμβανομένης υπόψη της απάντησης που προτείνει στα πρώτα ερωτήματα.

( 38 ) Απόφαση της 20ής Οκτωβρίου 1993, C-92/92 και C-326/92, Phil Collins (Συλλογή 1993, σ. I-5145, σκέψη 19).

( 39 ) Παρατεθείσα στην υποσημείωση 12.

( 40 ) Βλ. υποσημείωση 4.