Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Jacobs της 14ης Μαρτίου 2002. - Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Βασιλείου του Βελγίου. - Οδηγία 97/33/ΕΚ - Τηλεπικοινωνίες - Διασύνδεση δικτύων - Διαλειτουργικότητα υπηρεσιών. - Υπόθεση C-221/01.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 2002 σελίδα I-07835



Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα

1. Με την παρούσα προσφυγή, που ασκήθηκε βάσει του άρθρου 226 ΕΚ, η Επιτροπή ζητεί να αναγνωριστεί ότι το Βασίλειο του Βελγίου, μη θεσπίζοντας τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που είναι αναγκαίες για να συμμορφωθεί προς την οδηγία 97/33/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Ιουνίου 1997, για τη διασύνδεση στον χώρο των τηλεπικοινωνιών προκειμένου να διασφαλισθεί καθολική υπηρεσία και διαλειτουργικότητα, με εφαρμογή των αρχών παροχής ανοικτού δικτύου (ΟΝΡ) (στο εξής: οδηγία), ειδικότερα προς τα άρθρα 7, παράγραφος 5, 9, παράγραφος 3, και 14, παράγραφοι 1 και 2, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την οδηγία αυτή.

Η οδηγία 97/33

2. Η οδηγία 97/33 «θεσπίζει ρυθμιστικό πλαίσιο για τη διασφάλιση, εντός της Κοινότητας, της διασύνδεσης τηλεπικοινωνιακών δικτύων, και ειδικότερα της διαλειτουργικότητας των υπηρεσιών, και προκειμένου να διασφαλισθεί η παροχή καθολικής υπηρεσίας σε περιβάλλον ανοικτών και ανταγωνιστικών αγορών. H παρούσα οδηγία αφορά την εναρμόνιση των όρων ανοικτής και αποτελεσματικής διασύνδεσης προς και πρόσβασης σε δημόσια τηλεπικοινωνιακά δίκτυα και τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες προσιτές στο κοινό» .

3. Όσον αφορά την παρούσα προσφυγή, τα ουσιώδη στοιχεία της οδηγίας 97/33 είναι τα εξής. Οι ειδικές επίμαχες διατάξεις εξηγούνται κατωτέρω σε συνδυασμό με τις επί μέρους αιτιάσεις.

4. Το άρθρο 3, παράγραφος 1, της οδηγίας επιβάλλει στα κράτη μέλη να αίρουν τους περιορισμούς οι οποίοι εμποδίζουν εγκεκριμένους τηλεπικοινωνιακούς οργανισμούς να διαπραγματεύονται συμφωνίες διασύνδεσης μεταξύ τους. Οι εμπορικές ρυθμίσεις διασύνδεσης πρέπει να αποτελούν αντικείμενο συμφωνίας μεταξύ των ενδιαφερομένων μερών, με την επιφύλαξη των διατάξεων της οδηγίας και των κανόνων ανταγωνισμού της Συνθήκης.

5. Το άρθρο 4 προβλέπει ότι οι εγκεκριμένοι τηλεπικοινωνιακοί οργανισμοί έχουν το δικαίωμα και, όταν ζητείται από οργανισμούς της κατηγορίας αυτής, την υποχρέωση να διαπραγματεύονται διασύνδεση μεταξύ τους.

6. Το άρθρο 5 ορίζει ότι οι τηλεπικοινωνιακοί οργανισμοί μπορούν, υπό ορισμένες περιστάσεις, να επιμερίζουν το κόστος των υποχρεώσεων καθολικής υπηρεσίας.

7. Το άρθρο 7 θεσπίζει μια σειρά από αρχές στον τομέα των τελών διασύνδεσης και των συστημάτων κοστολόγησης τις οποίες πρέπει να εφαρμόζουν οι έχοντες σημαντική ισχύ στην αγορά τηλεπικοινωνιακοί οργανισμοί, υπό την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 3.

8. Το άρθρο 9, ορίζει τα γενικά καθήκοντα των εθνικών ρυθμιστικών αρχών.

9. Το άρθρο 10 θεσπίζει μια σειρά βασικών απαιτήσεων στον τομέα της διασύνδεσης, όσον αφορά την ασφάλεια των λειτουργιών του δικτύου, τη διατήρηση της ακεραιότητας του δικτύου, τη διαλειτουργικότητα των υπηρεσιών και την προστασία των δεδομένων.

10. Το άρθρο 12 επιβάλλει στα κράτη μέλη να εξασφαλίζουν την παροχή κατάλληλων αριθμών και σειρών αριθμών για όλες τις τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες που είναι προσιτές στο κοινό.

11. Το άρθρο 14 επιβάλλει τη δημοσίευση των καθοριζόμενων σε ορισμένα άρθρα πληροφοριών ή τη διάθεση των πληροφοριών αυτών στους ενδιαφερομένους, εφόσον το ζητούν.

12. Το άρθρο 23 επιβάλλει στα κράτη μέλη να θέσουν σε ισχύ τις αναγκαίες νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμοφωθούν προς την οδηγία το αργότερο έως τις 31 Δεκεμβρίου 1997 και να ενημερώσουν αμέσως την Επιτροπή.

Η προ της ασκήσεως της προσφυγής διαδικασία

13. Με επιστολή της 13ης Ιανουαρίου 1998, οι βελγικές αρχές κοινοποίησαν στην Επιτροπή τον νόμο της 19ης Δεκεμβρίου 1997 , ο οποίος αποσκοπούσε στη μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο της οδηγίας 97/33.

14. Στις 6 Αυγούστου 1998, η Επιτροπή απέστειλε έγγραφο οχλήσεως, βάσει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρου 226 ΕΚ), πληροφορώντας τις βελγικές αρχές ότι η κοινοποιηθείσα ως άνω νομοθεσία δεν μετέφερε προσηκόντως στο εσωτερικό δίκαιο όλες τις διατάξεις της οδηγίας 97/33.

15. Με έγγραφο της 8ης Σεπτεμβρίου 1998, οι βελγικές αρχές ενημέρωσαν την Επιτροπή σχετικά με τη θέσπιση πρόσθετων νομοθετικών διατάξεων περί μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο της οδηγίας. Με έγγραφο της 12ης Οκτωβρίου 1998, οι εν λόγω αρχές απάντησαν στο έγγραφο οχλήσεως.

16. Η Επιτροπή ενέμεινε στην άποψή της ότι το Βασίλειο του Βελγίου δεν είχε προσηκόντως μεταφέρει στο εσωτερικό δίκαιο την οδηγία και, συνεπώς, απέστειλε στις 15 Απριλίου 1999 στο Βασίλειο του Βελγίου αιτιολογημένη γνώμη βάσει του άρθρου 226 ΕΚ, στην οποία ανέφερε ότι, κατά τη γνώμη της, η βελγική νομοθεσία δεν αντιστοιχούσε σε ορισμένες ειδικές διατάξεις της οδηγίας.

17. Οι βελγικές αρχές ενημέρωσαν την Επιτροπή σχετικά με τη θέσπιση πρόσθετων νομοθετικών διατάξεων, με έγγραφα της 26ης Απριλίου 1999, της 21ης Ιουνίου 1999 (το οποίο απαντούσε στην αιτιολογημένη γνώμη), της 18ης Οκτωβρίου 1999 και της 10ης Δεκεμβρίου 1999.

18. Η Επιτροπή, μολονότι η νομοθεσία αυτή κάλυπτε εν μέρει τις αιτιάσεις της, ενέμεινε στην άποψή της ότι η εκ μέρους του Βασιλείου του Βελγίου μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο της οδηγίας 97/33, ειδικότερα των άρθρων της 7, παράγραφος 5, 9, παράγραφος 3, και 14, παράγραφοι 1 και 2, δεν ήταν η προσήκουσα. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή άσκησε την παρούσα προσφυγή.

Η αιτίαση σχετικά με το άρθρο 7, παράγραφος 5

19. Το άρθρο 7 τιτλοφορείται «Αρχές που διέπουν τα τέλη διασύνδεσης και τα συστήματα κοστολόγησης». Εφαρμόζεται στους οργανισμούς οι οποίοι έχουν κοινοποιηθεί από τις εθνικές ρυθμιστικές αρχές ως έχοντες σημαντική ισχύ στην αγορά.

20. Το άρθρο 7, παράγραφος 5, επιβάλλει στην Επιτροπή να καταρτίζει συστάσεις σχετικά με τα συστήματα κοστολόγησης και τον λογιστικό διαχωρισμό σε σχέση με τη διασύνδεση. Οι δύο τελευταίες περίοδοι του δευτέρου εδαφίου έχουν, στον βαθμό που μας ενδιαφέρουν συναφώς, ως εξής:

«Η τήρηση του συστήματος κοστολόγησης ελέγχεται από την εθνική ρυθμιστική αρχή ή άλλο αρμόδιο φορέα [...]. Κάθε χρόνο, δημοσιεύεται δήλωση σχετικά με την τήρηση του συστήματος.»

21. Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι η σχετική βελγική νομοθεσία δεν περιέχει καμία μέθοδο για να εξακριβώνεται η συμμόρφωση προς το σύστημα κοστολόγησης ή προς τη δημοσίευση της δηλώσεως για την τήρηση του συστήματος.

22. Με το υπόμνημα αντικρούσεως, η Κυβέρνηση του Βελγίου, αναφέρεται στο «βελγικό νομοθετικό οπλοστάσιο» και παραθέτει διάφορες διατάξεις που παρέχουν ποικίλες γενικές αρμοδιότητες στο Ινστιτούτο (ήτοι στο βελγικό ινστιτούτο των ταχυδρομικών υπηρεσιών και των τηλεπικοινωνιών, που αποτελεί τη βελγική ρυθμιστική αρχή). Ωστόσο, με το υπόμνημα ανταπαντήσεως, η Βελγική Κυβέρνηση δέχεται ότι η νομοθεσία της δεν περιέχει κανένα σύστημα εξακριβώσεως της συμμορφώσεως, όπως απαιτεί το άρθρο 7, παράγραφος 5, και πληροφορεί το Δικαστήριο ότι προτίθεται να καλύψει νομοθετικώς το κενό αυτό προσεχώς.

23. Υπό τις περιστάσεις αυτές, το αίτημα της Επιτροπής επί του σημείου αυτού είναι βάσιμο.

Άρθρο 9, παράγραφος 3

24. Το άρθρο 9 τιτλοφορείται «Γενικά καθήκοντα των εθνικών ρυθμιστιών αρχών».

25. Σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφος 1, οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές «ενθαρρύνουν και εξασφαλίζουν την κατάλληλη διασύνδεση προς το συμφέρον όλων των χρηστών, ασκώντας τα καθήκοντά τους κατά τρόπο ο οποίος εξασφαλίζει τη μέγιστη οικονομική απόδοση και παρέχει το μέγιστο όφελος στους τελικούς χρήστες». Ειδικότερα, οι αρχές αυτές πρέπει να λαμβάνουν υπόψη ορισμένους ειδικούς παράγοντες, όπως είναι η ανάγκη τόνωσης ανταγωνιστικής αγοράς, η ανάγκη διασφαλίσεως δίκαιης και σωστής ανάπτυξης μιας εναρμονισμένης ευρωπαϊκής αγοράς τηλεπικοινωνιών και οι αρχές της απαγορεύσεως των διακρίσεων (συμπεριλαμβανομένης της ίσης πρόσβασης) και της αναλογικότητας.

26. Το πρώτο εδάφιο του άρθρου 9, παράγραφος 3, προβλέπει τα εξής:

«Κατά την επιδίωξη του στόχου που αναφέρεται στην παράγραφο 1, οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές μπορούν να παρεμβαίνουν με δική τους πρωτοβουλία ανά πάσα στιγμή, και το πράττουν εφόσον το ζητήσει οποιοσδήποτε συμβαλλόμενος, προκειμένου να καθορίζουν θέματα τα οποία πρέπει να καλύπτονται από μια συμφωνία διασύνδεσης, ή να επιβάλλουν ειδικούς όρους που πρέπει να τηρούνται από ένα ή περισσότερα συμβαλλόμενα μέρη των συμφωνιών αυτών. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές μπορούν να απαιτούν αλλαγές σε συμφωνίες διασύνδεσης που έχουν ήδη συναφθεί, όταν αυτό δικαιολογείται, προκειμένου να εξασφαλίζεται αποτελεσματικός ανταγωνισμός ή/και διαλειτουργικότητα των υπηρεσιών για τους χρήστες.»

27. H Επιτροπή ισχυρίζεται ότι η βελγική εκτελεστική νομοθεσία δεν προβλέπει την παρέμβαση των ρυθμιστικών αρχών στις διαπραγματεύσεις «με δική τους πρωτοβουλία και ανά πάσα στιγμή», όπως επιβάλλει η διάταξη αυτή.

28. Με το υπόμνημα αντικρούσεως, η Βελγική Κυβέρνηση αναφέρεται κατ' αρχάς σε δύο γενικές διατάξεις του νόμου της 21ης Μαρτίου 1991, περί της μεταρρυθμίσεως ορισμένων δημοσίων οικονομικών επιχειρήσεων . Το άρθρο 75, παράγραφος 3, του νόμου αυτού παρέχει στο Ινστιτούτο τη «γενική αρμοδιότητα εποπτείας και ελέγχου» ορισμένων διατάξεων του νόμου αυτού. Το άρθρο 79 bis, παράγραφος 1, του ίδιου αυτού νόμου προβλέπει ότι, κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του, το Ινστιτούτο «μπορεί να συλλέγει κάθε αναγκαία πληροφορία από τις επιχειρήσεις και τις ενώσεις επιχειρήσεων». Η Βελγική Κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι οι διατάξεις αυτές παρέχουν στη ρυθμιστική αρχή το γενικό δικαίωμα να παρεμβαίνει ανά πάσα στιγμή αν προκύπτει μη συμμόρφωση προς νόμιμη υποχρέωση ή προς τους γενικούς σκοπούς που διαλαμβάνονται στην εκτελεστική νομοθεσία.

29. Η Βελγική Κυβέρνηση αναφέρεται, εν συνεχεία, σε επιπλέον διατάξεις τις οποίες είχε αναφέρει στην απάντησή της στην αιτιολογημένη γνώμη ως μεταφέρουσες στο εσωτερικό δίκαιο το άρθρο 9, παράγραφος 3. Οι διατάξεις αυτές είναι: i) το άρθρο 109 ter, παράγραφοι 4 και 5, του νόμου της 21ης Μαρτίου 1991, όπως τροποποιήθηκε και ii) τα άρθρα 8 και 12 του βασιλικού διατάγματος της 20ής Απριλίου 1999, περί καθορισμού, αφενός, των προθεσμιών και των γενικών αρχών που ισχύουν στις εμπορικές διαπραγματεύσεις που διεξάγονται για τη σύναψη των συμφωνιών διασυνδέσεως και, αφετέρου, των κανόνων δημοσιεύσεως της προσφοράς διασυνδέσεως αναφοράς και περί καθορισμού των προϋποθέσεων που πρέπει να ρυθμίζονται με τη σύμβαση διασυνδέσεως .

30. Το πρώτο εδάφιο του άρθρου 109 ter, παράγραφος 4, του νόμου της 21ης Μαρτίου 1991, όπως τροποποιήθηκε, επιβάλλει σε κάθε οργανισμό έχοντα σημαντική ισχύ στην αγορά να δημοσιεύει μια προσφορά διασύνδεσης.

31. Το πέμπτο και το έκτο εδάφιο της διατάξεως αυτής προβλέπουν τα εξής:

«Το Ινστιτούτο μπορεί να επιβάλλει τις τροποποιήσεις που κρίνει απαραίτητες στην προσφορά διασύνδεσης.

Αν οι προμηθευτές δημοσίων τηλεπικοινωνιακών δικτύων ή τηλεπικοινωνιακών υπηρεσιών που προσφέρονται στο κοινό δεν έχουν διασυνδέσει τα δίκτυά τους ή τις υπηρεσίες, ενώ το Ινστιτούτο θεωρεί ότι μια τέτοια διασύνδεση είναι απαραίτητη προς το συμφέρον των χρηστών, το Ινστιτούτο μπορεί να απαιτήσει την πραγματοποίηση μιας τέτοιας διασύνδεσης. Στην περίπτωση αυτή, καθορίζει τις προϋποθέσεις διασύνδεσης, με την επιφύλαξη του δικαιώματος των μερών να συνάπτουν σύμβαση σύμφωνα με την παράγραφο 5 του παρόντος άρθρου.»

32. Το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 109 ter παράγραφος 5, προβλέπει τα εξής:

«Αν είναι απαραίτητο για να εξασφαλιστεί η ισότητα των όρων ανταγωνισμού ή η διαλειτουργικότητα, το Ινστιτούτο μπορεί να ζητήσει την τροποποίηση των ήδη συναφθεισών συμβάσεων.»

33. Το βασιλικό διάταγμα της 20ής Απριλίου 1999 αφορά τις εμπορικές διαπραγματεύσεις διασύνδεσης. Το άρθρο 8 προβλέπει ότι αν, κατά τη λήξη της προθεσμίας του προηγουμένου άρθρου, τα μέρη δεν έχουν καταλήξει σε συμφωνία, μπορούν από κοινού ή χωριστά να ζητήσουν την παρέμβαση του «Τμήματος για τη διασύνδεση, τις μισθωμένες γραμμές, την ειδική πρόσβαση και τις από κοινού χρήσεις» . Το άρθρο 12 αναφέρει ότι αν τα μέρη δεν μπορούν να συνάψουν συμφωνία διασύνδεσης, το μέρος στο οποίο απευθύνθηκε η αίτηση διασύνδεσης πρέπει να καταρτίσει προσφορά διασύνδεσης· το Ινστιτούτο μπορεί να αποφασίσει να τροποποιήσει την προσφορά αυτή προκειμένου να επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ των μερών.

34. Η Επιτροπή εμμένει στην άποψη ότι οι ως άνω διατάξεις δεν προβλέπουν την παρέμβαση των ρυθμιστικών αρχών στις διαπραγματεύσεις «με δική τους πρωτοβουλία και ανά πάσα στιγμή» όπως απαιτεί το άρθρο 9, παράγραφος 3, της οδηγίας.

35. Δέχομαι τους ισχυρισμούς της Επιτροπής επί του σημείου αυτού. ροκύπτει σαφώς από το κείμενό του ότι το άρθρο 9, παράγραφος 3, επιβάλλει να εξουσιοδοτούνται οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές να παρεμβαίνουν στις διαπραγματεύσεις που οδηγούν σε συμφωνία διασύνδεσης . Ο κοινοτικός νομοθέτης θεώρησε σαφώς ότι η ευχέρεια αυτή έπρεπε να είναι χωριστή από την εξουσία να απαιτούνται τροποποιήσεις στις ήδη συναφθείσες συμφωνίες διασύνδεσης. Ωστόσο, η εθνική νομοθεσία που επικαλείται η Βελγική Κυβέρνηση φαίνεται να παρέχει είτε πολύ γενικές εποπτικές εξουσίες, οι οποίες κατά τη γνώμη μου δεν μπορούν να θεωρηθούν επαρκής εφαρμογή μιας ειδικής εξουσίας παρεμβάσεως στις εμπορικές διαπραγματεύσεις, είτε ειδικές εξουσίες παρεμβάσεως σε τομείς που δεν αντιστοιχούν επακριβώς σε εκείνους που διαλαμβάνονται στο άρθρο 9, παράγραφος 3.

36. Ειδικότερα, όπως υποστηρίζει η Επιτροπή, το δεύτερο εδάφιο του άρθρου 109 ter, παράγραφος 5, αφορά αποκλειστικά τις ήδη συναφθείσες συμφωνίες και δεν επιτρέπει στις αρχές να παρεμβαίνουν στις διαπραγματεύσεις που οδηγούν σε συμφωνία διασύνδεσης. Το άρθρο 109 ter, παράγραφος 4, αφορά μόνον την υποχρέωση που επιβάλλει το βελγικό δίκαιο στους έχοντες σημαντική ισχύ στην αγορά οργανισμούς να δημοσιεύουν μια «προσφορά αναφοράς» - όπως προβλέπει το άρθρο 7, παράγραφος 3, της οδηγίας - που να χρησιμεύει ως βάση για τις μετέπειτα διαπραγματεύσεις. Αυτή είναι η προσφορά αναφοράς που μπορεί να τροποποιήσει το Ινστιτούτο. Αυτό το δικαίωμα ωστόσο είναι διαφορετικό από το δικαίωμα του Ινστιτούτου να παρεμβαίνει σε οποιαδήποτε διαπραγμάτευση σχετικά με τη σύναψη συμφωνίας διασύνδεσης. Το άρθρο 8 του βασιλικού διατάγματος εφαρμόζεται μόνον αν τα μέρη ζητούν την παρέμβαση και το άρθρο 12 μόνον αν τα μέρη έχουν αποτύχει να συνάψουν συμφωνία διασύνδεσης.

37. Με το υπόμνημα ανταπαντήσεως, η Βελγική Κυβέρνηση φαίνεται να δέχεται ότι η νομοθεσία της δεν μεταφέρει προσηκόντως στο εσωτερικό δίκαιο το άρθρο 9, παράγραφος 3, της οδηγίας και επισυνάπτει ένα σχέδιο βασιλικού διατάγματος περί τροποποιήσεως του βασιλικού διατάγματος της 20ής Απριλίου 1999, με προσθήκη σ' αυτό ενός νέου άρθρου 7 bis, το οποίο, κατά την κυβέρνηση αυτή, επαναλαμβάνει κατά λέξη τη διατύπωση της οδηγίας.

38. Υπό τις περιστάσεις αυτές, το αίτημα της Επιτροπής είναι βάσιμο.

Άρθρο 14, παράγραφοι 1 και 2

39. Το άρθρο 14, που τιτλοφορείται «Δημοσίευση πληροφοριών και πρόσβαση σε αυτές», προβλέπει συναφώς τα ακόλουθα:

«1. Όσον αφορά τις πληροφορίες που καθορίζονται στο άρθρο 7 παράγραφος 3, το άρθρο 9 παράγραφος 2, το άρθρο 10 και το άρθρο 12 παράγραφος 4, οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές εξασφαλίζουν ότι οι ενημερωμένες πληροφορίες δημοσιεύονται καταλλήλως, ώστε οι ενδιαφερόμενοι να έχουν εύκολη πρόσβαση σ' αυτές. Ο τρόπος με τον οποίο δημοσιεύονται οι πληροφορίες αυτές αναφέρεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως του οικείου κράτους μέλους.

2. Όσον αφορά τις πληροφορίες που καθορίζονται στο άρθρο 4 παράγραφος 1, το άρθρο 5 παράγραφοι 3 και 5, το άρθρο 6 στοιχείο γ_ και το άρθρο 9 παράγραφος 3, οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές εξασφαλίζουν ότι οι ενημερωμένες ειδικές πληροφορίες που αναφέρονται στα άρθρα αυτά διατίθενται δωρεάν στους ενδιαφερομένους, εφόσον το ζητούν, κατά τις εργάσιμες ημέρες και ώρες. Οι ώρες και ο τόπος όπου διατίθενται οι πληροφορίες αυτές δημοσιεύονται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως του οικείου κράτους μέλους.»

40. Η Επιτροπή υποστηρίζει με την προσφυγή της ότι το Βασίλειο του Βελγίου παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει: i) από το άρθρο 14, παράγραφος 1, σε συνδυασμό με τα άρθρα 7, παράγραφος 3, 9, παράγραφος 2, 10 και 12, παράγραφος 4, και ii) από το άρθρο 14, παράγραφος 2, σε συνδυασμό με το άρθρο 9, παράγραφος 3.

41. Με το υπόμνημα απαντήσεως, η Επιτροπή δέχεται ότι, κατόπιν των εξηγήσεων που παρέσχε η Βελγική Κυβέρνηση με το υπόμνημα αντικρούσεως, η κατάσταση μπορεί να θεωρηθεί ικανοποιητική όσον αφορά τα άρθρα 7, παράγραφος 3, και 9, παράγραφος 3. Ωστόσο, διατηρεί την αιτίασή της όσον αφορά τα άρθρα 9, παράγραφος 2, 10 και 12, παράγραφος 4, τα οποία δεν μνημονεύονταν στο υπόμνημα αντικρούσεως.

Άρθρο 9, παράγραφος 2

42. Το άρθρο 9, παράγραφος 2, της οδηγίας ορίζει τα εξής:

«Οι γενικοί όροι που καθορίζονται εκ των προτέρων από την εθνική ρυθμιστική αρχή δημοσιεύονται σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 1.

Συγκεκριμένα, όσον αφορά τη διασύνδεση μεταξύ οργανισμών που προσδιορίζονται στο παράρτημα ΙΙ, οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές:

- μπορούν να προκαθορίζουν όρους στους τομείς του παραρτήματος VII μέρος 1,

- ενθαρρύνουν την κάλυψη των θεμάτων του παραρτήματος VII μέρος 2, από συμφωνίες διασύνδεσης.»

43. Με το υπόμνημα ανταπαντήσεως, η Βελγική Κυβέρνηση αναφέρει ότι το άρθρο 14, παράγραφος 1, σε συνδυασμό με το άρθρο 9, παράγραφος 2, της οδηγίας μεταφέρθηκε στο εσωτερικό δίκαιο με το βασιλικό διάταγμα της 20ής Απριλίου 1999 , ειδικότερα δε με τα άρθρα του 17 έως 21.

44. Τα άρθρα 17 έως 20 του βασιλικού διατάγματος της 20ής Απριλίου 1999 αποτελούν το τμήμα 2 του κεφαλαίου ΙΙ του διατάγματος. Το κεφάλαιο ΙΙ τιτλοφορείται «Δημοσίευση της προσφοράς διασύνδεσης αναφοράς» και το τμήμα 2 «Δημοσίευση της προσφοράς αναφοράς». Το άρθρο 17 επιβάλλει στους έχοντες σημαντική ισχύ στην αγορά οργανισμούς να δημοσιεύουν ανακοίνωση σχετικά με την εκ μέρους του Ινστιτούτου έγκριση της προσφοράς διασύνδεσης αναφοράς· το άρθρο 18 προβλέπει ότι η δημοσίευση αυτή πρέπει να μεσολαβεί πριν από τις 30 Δεκεμβρίου εκάστου έτους· το άρθρο 19 διευκρινίζει ότι η προσφορά διασύνδεσης αναφοράς είναι δημόσια και δωρεάν και το άρθρο 20 προσθέτει ότι η προσφορά αυτή είναι κατ' αρχήν έγκυρη για το ημερολογιακό έτος που ακολουθεί το έτος δημοσιεύσεως.

45. Το άρθρο 21 του βασιλικού διατάγματος της 20ής Απριλίου 1999 περιλαμβάνεται στο κεφάλαιο ΙΙΙ, το οποίο τιτλοφορείται «Τεχνικές και οικονομικές προϋποθέσεις». Το άρθρο αυτό προβλέπει τις ελάχιστες τεχνικές και οικονομικές προϋποθέσεις που πρέπει να καθορίζονται στις συμβάσεις διασύνδεσης κατ' εφαρμογήν του άρθρου 109 ter, παράγραφος 5, του νόμου της 21ης Μαρτίου 1991.

46. Το άρθρο 109 ter, παράγραφος 5, πρώτο εδάφιο, του νόμου της 21ης Μαρτίου 1991 προβλέπει συναφώς τα εξής:

«Η διασύνδεση αποτελεί αντικείμενο συμβάσεως μεταξύ των εμπλεκομένων μερών. Η σύμβαση αυτή καθορίζει τις τεχνικές και οικονομικές προϋποθέσεις της διασύνδεσης. Ο Βασιλεύς εκδίδει διάταγμα, κατόπιν γνωμοδοτήσεως του Ινστιτούτου, με το οποίο θεσπίζονται οι προϋποθέσεις που πρέπει κατ' ελάχιστον να ρυθμίζονται με τις συμβάσεις διασύνδεσης [...]»

47. Οι προϋποθέσεις περιγράφονται στην «Έκθεση προς τον Βασιλέα», η οποία αποτελεί το προοίμιο του βασιλικού διατάγματος της 20ής Απριλίου 1999, ως εμπίπτουσες σε τρεις χονδρικά κατηγορίες: πρώτον, οι τεχνικές προϋποθέσεις που αφορούν την υποδομή του δικτύου και το είδος των παρεχομένων υπηρεσιών· δεύτερον, οι νομοθετικές ή συμβατικές προϋποθέσεις και, τρίτον, οι οικονομικές και εμπορικές προϋποθέσεις. Οι προϋποθέσεις αυτές επαναλαμβάνουν σχεδόν ολοσχερώς τα «άλλα θέματα των οποίων πρέπει να ενθαρρύνεται η κάλυψη από συμφωνίες διασύνδεσης», που απαριθμούνται στο μέρος 2 του παραρτήματος VII της οδηγίας, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 9, παράγραφος 3, δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας αυτής.

48. Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι τα άρθρα 17 έως 21 του βασιλικού διατάγματος προβλέπουν τη δημοσίευση της εκ μέρους του Ινστιτούτου εγκρίσεως της προσφοράς διασύνδεσης αναφοράς, αλλ' ουδόλως τη δημοσίευση ή την κοινοποίηση, υπό οποιαδήποτε μορφή, των γενικών προϋποθέσεων που προκαθορίζει η ρυθμιστική αρχή όπως επιτάσσει το άρθρο 9, παράγραφος 2, της οδηγίας.

49. Κατά τη γνώμη μου, το επιχείρημα της Επιτροπής είναι βάσιμο, στον βαθμό που αφορά τα άρθρα 17 έως 20 του βασιλικού διατάγματος. Το άρθρο 21, ωστόσο, αν ερμηνευθεί υπό το φως του άρθρου 109 ter, παράγραφος 5, του νόμου της 21ης Μαρτίου 1991, φαίνεται να απαριθμεί τις γενικές προϋποθέσεις που προκαθορίζει η εθνική ρυθμιστική αρχή βάσει του άρθρου 9, παράγραφος 2.

50. Το άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας επιβάλλει στις εθνικές ρυθμιστικές αρχές να εξασφαλίζουν ότι οι πληροφορίες που προσδιορίζονται στο άρθρο 9, παράγραφος 2, «δημοσιεύονται καταλλήλως, ώστε οι ενδιαφερόμενοι να έχουν εύκολη πρόσβαση σ' αυτές», και απαιτεί «ο τρόπος με τον οποίο δημοσιεύονται οι πληροφορίες αυτές [να] αναφέρεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως του οικείου κράτους μέλους».

51. Η Βελγική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι συμμορφώθηκε προς την υποχρέωση δημοσιεύσεως των επίμαχων πληροφοριών, η οποία διαλαμβάνεται στο άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας, καθόσον η βελγική νομοθεσία δημοσιεύεται η ίδια στον Moniteur belge.

52. Αν, όπως συμβαίνει εν προκειμένω, οι επίμαχες πληροφορίες, ήτοι, στο πλαίσιο της παρούσας αιτιάσεως, οι γενικές προϋποθέσεις τις οποίες προκαθορίζει η εθνική ρυθμιστική αρχή, δημοσιεύονται οι ίδιες στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως του οικείου κράτους μέλους, συμφωνώ με την Βελγική Κυβέρνηση ότι αυτός ο τρόπος ενέργειας ισοδυναμεί με δημοσίευση βάσει του άρθρου 14, παράγραφος 1, της οδηγίας. Όπως τονίζει η Βελγική Κυβέρνηση, θα ήταν παράλογο να απαιτηθεί να αναφέρεται στον Moniteur belge, όπου δημοσιεύονται οι πληροφορίες, το γεγονός ότι οι πληροφορίες αυτές δημοσιεύονται.

53. Κατά συνέπεια, θεωρώ ότι είναι αβάσιμο το αίτημα της Επιτροπής να αναγνωριστεί ότι το Βασίλειο του Βελγίου δεν μετέφερε στο εσωτερικό δίκαιο το άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας στον βαθμό που αφορά το άρθρο 9, παράγραφος 2.

Άρθρο 10

54. Το άρθρο 10, δεύτερο εδάφιο, της οδηγίας έχει ως εξής:

«Όταν η εθνική ρυθμιστική αρχή ορίζει ότι οι συμφωνίες διασύνδεσης πρέπει να περιέχουν όρους σύμφωνα με τις βασικές απαιτήσεις, οι όροι αυτοί δημοσιεύονται με τον τρόπο που καθορίζεται στο άρθρο 14, παράγραφος 1.»

55. Με το υπόμνημα ανταπαντήσεως, η Βελγική Κυβέρνηση αναφέρει τις επιστολές που απέστειλε κατά το παρελθόν στην Επιτροπή, όπου αναφερόταν ότι το άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας μεταφέρθηκε στο εσωτερικό δίκαιο, στον βαθμό που αφορά το άρθρο 10 της οδηγίας, με δύο βασιλικά διατάγματα της 22ας Ιουνίου 1998: το βασιλικό διάταγμα περί των προϋποθέσεων δημιουργίας και εκμεταλλεύσεως δημοσίων τηλεοπτικών δικτύων και το βασιλικό διάταγμα περί της συγγραφής υποχρεώσεων για την υπηρεσία φωνητικής τηλεφωνίας και τη διαδικασία σχετικά με την παροχή των ατομικών αδειών .

56. Αμφότερα τα διατάγματα αυτά περιέχουν διατάξεις που επιβάλλουν στους φορείς εκμεταλλεύσεως να λαμβάνουν τα μέτρα που πρέπει να προσδιορίζονται στις συμβάσεις διασύνδεσης για να διασφαλίζουν την τήρηση των βασικών απαιτήσεων, ειδικότερα (σε αμφότερα τα διατάγματα) τη διαλειτουργικότητα των υπηρεσιών και την προστασία των δεδομένων, καθώς και (στην περίπτωση των δημόσιων τηλεπικοινωνιακών δικτύων) την ασφάλεια λειτουργίας του δικτύου και τη διατήρηση της ακεραιότητάς του . Αμφότερα τα διατάγματα μνημονεύουν την οδηγία και τη γνωμοδότηση του Ινστιτούτου στο προοίμιό τους.

57. Τα δύο βασιλικά διατάγματα της 22ας Ιουνίου 1998, τα οποία φαίνεται έτσι να έχουν τουλάχιστον εν μέρει στηριχθεί στη γνωμοδότηση του Ινστιτούτου, επιβάλλουν στις συμφωνίες διασύνδεσης προϋποθέσεις στηριζόμενες στις βασικές απαιτήσεις και συνεπώς εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του άρθρου 10 της οδηγίας. Το άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας απαιτεί οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές να μεριμνούν ώστε οι πληροφορίες που διαλαμβάνονται στο άρθρο 10 της οδηγίας να «δημοσιεύονται καταλλήλως, ώστε οι ενδιαφερόμενοι να έχουν εύκολη πρόσβαση σ' αυτές», και διευκρινίζει ότι «ο τρόπος με τον οποίο δημοσιεύονται οι πληροφορίες αυτές [πρέπει να] αναφέρεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως του οικείου κράτους μέλους».

58. Η Βελγική Κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι οι πληροφορίες που διαλαμβάνονται στο άρθρο 10 της οδηγίας μνημονεύονται στη βελγική νομοθεσία· δεδομένου ότι η νομοθεσία αυτή δημοσιεύεται στον Moniteur belge, πληρούται η προϋπόθεση του άρθρου 14, παράγραφος 1.

59. Για τους ανωτέρω εκτεθέντες λόγους , θεωρώ ότι ο ισχυρισμός αυτός είναι ορθός και ότι το αίτημα της Επιτροπής να αναγνωριστεί ότι το Βασίλειο του Βελγίου δεν μετέφερε στο εσωτερικό δίκαιο το άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας, στον βαθμό που αφορά το άρθρο 10, δεν είναι βάσιμο.

Άρθρο 12, παράγραφος 4

60. Το άρθρο 12, παράγραφος 4, της οδηγίας προβλέπει τα εξής:

«Οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές εξασφαλίζουν ότι τα κύρια στοιχεία των εθνικών σχεδίων αριθμοδότησης και όλες οι μεταγενέστερες προσθήκες ή τροποποιήσεις τους δημοσιεύονται σύμφωνα με το άρθρο 14 παράγραφος 1, με την επιφύλαξη μόνο περιορισμών που επιβάλλονται για λόγους εθνικής ασφάλειας.»

61. Η Βελγική Κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η διάταξη αυτή έχει ορθώς μεταφερθεί στο εσωτερικό δίκαιο με το άρθρο 2, παράγραφος 2, του βασιλικού διατάγματος της 10ης Δεκεμβρίου 1997, περί της διαχειρίσεως του σχεδίου αριθμοδότησης , το οποίο προβλέπει τα εξής:

«Το Ινστιτούτο είναι επιφορτισμένο με τη διαπίστωση, την προσθήκη και την ενδεχόμενη τροποποίηση των σχεδίων αριθμοδότησης στο πλαίσιο των διατάξεων των κεφαλαίων τρία έως εννέα.

Τα κύρια στοιχεία που ορίζονται στο προηγούμενο εδάφιο δημοσιεύονται και είναι διαθέσιμα στο Ινστιτούτο με την υποβολή απλής αιτήσεως. Το Ινστιτούτο αναφέρει αυτά τα κύρια στοιχεία στον Moniteur Belge [...]»

62. Η Βελγική Κυβέρνηση εξηγεί ότι η «μνεία» που δημοσιεύεται στον Moniteur belge αναφέρει τη δημοσίευση των κύριων στοιχείων στην ιστοσελίδα του Ινστιτούτου. Κατ' αυτήν, τούτο συνιστά αναφορά στον «τρόπο δημοσιεύσεως των πληροφοριών αυτών» υπό την έννοια του άρθρου 14, παράγραφος 1, της οδηγίας.

63. Ωστόσο, με το υπόμνημα ανταπαντήσεως, η Βελγική Κυβέρνηση αναφέρει ένα σχέδιο βασιλικού διατάγματος περί τροποποιήσεως του άρθρου 2, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, του βασιλικού διατάγματος της 10ης Δεκεμβρίου 1997, κατά τρόπον ώστε να ενσωματωθεί σ' αυτό κατά λέξη το κείμενο του άρθρου 14, παράγραφος 1, της οδηγίας. Μετά την τροποποίηση, η δεύτερη περίοδος του δευτέρου εδαφίου του εν λόγω διατάγματος θα έχει την ακόλουθη διατύπωση: «Το Ινστιτούτο δημοσιεύει στον Moniteur belge τον τρόπο με τον οποίο δημοσιεύονται οι πληροφορίες αυτές».

64. Υπενθυμίζεται ότι το άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας απαιτεί οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές να «εξασφαλίζουν ότι οι ενημερωμένες πληροφορίες δημοσιεύονται καταλλήλως, ώστε οι ενδιαφερόμενοι να έχουν εύκολη πρόσβαση σ' αυτές». Δεν παρέχεται καμία περαιτέρω ένδειξη όσον αφορά τον τρόπο δημοσιεύσεως, μολονότι η προπαρατεθείσα διάταξη απαιτεί ο τρόπος δημοσιεύσεως των πληροφοριών αυτών να αναφέρεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως του οικείου κράτους μέλους.

65. Θα μπορούσα να δεχθώ ότι στον τομέα των σύγχρονων τηλεπικοινωνιών η μέσω του διαδικτύου δημοσίευση αποτελεί «κατάλληλη» δημοσίευση κατά το άρθρο 14, παράγραφος 1, πλην όμως δεν προκύπτει, δυστυχώς, σαφώς από το υπόμνημα της Βελγικής Κυβερνήσεως τι ακριβώς εννοεί με τη «μνεία» που δημοσιεύεται στον Moniteur belge ούτε καν αν όντως έχει ήδη δημοσιευθεί μνεία σχετικά με δημοσίευση στην ιστοσελίδα του Ινστιτούτου· επιπλέον, η Βελγική Κυβέρνηση δεν προσκόμισε συναφώς κανένα αποδεικτικό στοιχείο στο Δικαστήριο.

66. Υπό τις περιστάσεις αυτές, είναι βάσιμο το αίτημα της Επιτροπής να αναγνωριστεί ότι η Βελγική Κυβέρνηση δεν μετέφερε στο εσωτερικό δίκαιο το άρθρο 14, παράγραφος 1, της οδηγίας, όσον αφορά το άρθρο 12, παράγραφος 4, της οδηγίας αυτής.

Επί των δικαστικών εξόδων

67. Δεδομένου ότι η προσφυγή της Επιτροπής γίνεται κατά το ουσιώδες τμήμα της δεκτή, το Βασίλειο του Βελγίου πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.

ρόταση

68. Κατόπιν των προεκτεθέντων, θεωρώ ότι το Δικαστήριο πρέπει:

«1) Να αναγνωρίσει ότι το Βασίλειο του Βελγίου, παραλείποντας να μεταφέρει ορθώς στο εσωτερικό δίκαιο τα άρθρα 7, παράγραφος 5, 9, παράγραφος 3, και 14, παράγραφος 1, της οδηγίας 97/33/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Ιουνίου 1997, για τη διασύνδεση στον χώρο των τηλεπικοινωνιών προκειμένου να διασφαλισθεί καθολική υπηρεσία και διαλειτουργικότητα, με εφαρμογή των αρχών παροχής ανοικτού δικτύου (ΟΝΡ), παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από την οδηγία αυτή.

2) Να καταδικάσει το Βασίλειο του Βελγίου στα δικαστικά έξοδα.»