ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΠΕΜΠΤΟ ΤΜΗΜΑ) ΤΗΣ 4ΗΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 1985. - OFFICE NATIONAL DES PENSIONS POUR TRAVAILLEURS SALARIES (ONPTS) ΚΑΤΑ SALVATORE RUZZU. - ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ ΤΟΥ COUR DU TRAVAIL ΤΗΣ ΜΟΝΣ. - ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ - ΣΩΡΕΥΣΗ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 117/84.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1985 σελίδα 01697



Περίληψη

Διάδικοι

Αντικείμενο της υπόθεσης

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

Κοινωνική ασφάλιση των διακινούμενων εργαζομένων — Παροχές — Εθνικοί κανόνες που απαγορεύουν τη σώρευση — Δεν ισχύουν έναντι των λαμβανόντων παροχές της ίδιας φύσεως που εκκαθαρίζονται σύμφωνα με τις διατάξεις του κανονισμού 1408/71 — Μείωση των προσθέτων ετών πλασματικής απασχολήσεως κατά τον αριθμό των ετών για τα οποία ο εργαζόμενος μπορεί να αξιώσει σύνταξη σε άλλο κράτος μέλος — Δεν επιτρέπεται

( Κανονισμός του Συμβουλίου 1408/71 , άρθρα 12 , παράγραφος 2 , και 46 , παράγραφος 1 )

Περίληψη

Σύμφωνα με τα άρθρα 12 , παράγραφος 2 , και 46 , παράγραφος 1 , του κανονισμού 1408/71 , το ποσό της συντάξεως του διακινούμενου εργαζομένου προσδιορίζεται σύμφωνα με την εφαρμοστέα εθνική νομοθεσία , ανεξάρτητα του δικαιώματος συντάξεως που προκύπτει ενδεχομένως από τη νομοθεσία οποιουδήποτε άλλου κράτους μέλους . Επομένως , ο εθνικός κανόνας που μειώνει τα πρόσθετα έτη πλασματικής απασχολήσεως που μπορούν να αναγνωριστούν στον εργαζόμενο , αναλόγως του αριθμού των ετών για τα οποία ο τελευταίος μπορεί να αξιώσει σύνταξη σε άλλο κράτος μέλος , αποτελεί ρήτρα μειώσεως κατά την έννοια του άρθρου 12 , παράγραφος 2 , του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου , η εφαρμογή της οποίας αποκλείεται δυνάμει της τελευταίας περιόδου της εν λόγω διατάξεως , κατά τον υπολογισμό του ποσού της συντάξεως βάσει του άρθρου 46 , παράγραφος 1 , του κανονισμού αυτού .

Διάδικοι

Στην υπόθεση 117/84 ,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Cour du travail της Mons προς το Δικαστήριο , κατ’ εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης EOK , με την οποία ζητείται , στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του παραπέμποντος δικαστηρίου μεταξύ

Office national des pensions pour travailleurs salaries ( ONPTS )

και

Salvatore Ruzzu

Αντικείμενο της υπόθεσης

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του άρθρου 51 της Συνθήκης EOK , των άρθρων 12 και 46 του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου , της 14ης Ιουνίου 1971 , περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς και στις οικογένειές τους που διακινούνται εντός της Κοινότητος ( EE ειδ . έκδ . 05/001 , σ . 73 ) και του κανονισμού 574/72 του Συμβουλίου , της 25ης Μαρτίου 1972 , περί του τρόπου εφαρμογής του κανονισμού 1408/71 ( EE ειδ . έκδ . 05/001 , σ . 138 ),

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με απόφαση της 2ας Μαΐου 1984 , που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 7 Μαϊ´ ου του ίδιου έτους , το Cour du travail της Mons υπέβαλε , δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης EOK , προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία των άρθρων 12 και 46 του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου , της 14ης Ιουνίου 1971 , περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς και τις οικογένειές τους που διακινούνται εντός της Κοινότητος ( EE ειδ . έκδ . 05/001 , σ . 73 ) και του κανονισμού 574/72 του Συμβουλίου , της 21ης Μαρτίου 1972 , περί του τρόπου εφαρμογής του κανονισμού 1408/71 ( EE ειδ . έκδ . 05/001 , σ . 138 ).

2 Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο διαφοράς που έχει ως αντικείμενο την απόφαση του Office national des pensions pour travailleurs salaries ( Εθνικό Ταμείο συντάξεως μισθωτών ) ( ONPTS ) να μην αναγνωρίσει στον S . Ruzzu , ιταλό πρώην εργάτη ορυχείου , δικαίωμα πλήρους συντάξεως 30/30στών , με την αιτιολογία ότι ο ενδιαφερόμενος λαμβάνει μειωμένες συντάξεις για περιόδους απασχολήσεως που συμπλήρωσε στην Ιταλία .

3 Όπως προκύπτει από τη δικογραφία που διαβίβασε το εθνικό δικαστήριο , ύστερα από την επελθούσα κατά την 1η Απριλίου 1975 τροποποίηση του άρθρου 10 , παράγραφος 3 , του βελγικού Βασιλικού Διατάγματος υπ’ αριθ . 50 , της 24ης Οκτωβρίου 1967 , ο εργάτης ορυχείου που εργάστηκε στο υπέδαφος ορυχείου επί περίοδο 25 ετών δικαιούται πλήρους συντάξεως 30/30στών . Τα πέντε πρόσθετα έτη πλασματικής απασχολήσεως που του αναγνωρίζονται δεν εντοπίζονται χρονικά . Πάντως η πρακτική του ONPTS ήταν να μειώνει αυτά τα έτη πλασματικής απασχολήσεως αναλόγως των ετών πραγματικής απασχολήσεως σε άλλο κράτος μέλος . H πρακτική αυτή βρήκε έρεισμα στο νόμο της 10ης Φεβρουαρίου 1981 που ίσχυσε αναδρομικά από 1ης Ιανουαρίου 1981 , και προβλέπει ότι ο αριθμός των πρόσθετων ετών που αναγνωρίζονται κατ’ αυτόν τον τρόπο στον εργάτη ορυχείου μειώνεται κατά τον αριθμό των ετών για τα οποία ο εν λόγω εργάτης μπορεί να αξιώσει σύνταξη δυνάμει άλλου βελγικού συστήματος , εκτός του συστήματος των αυτοτελώς εργαζομένων , ή δυνάμει συστήματος αλλοδαπής χώρας .

4 O Ruzzu εργάστηκε ως μισθωτός στην Ιταλία , πριν εργαστεί στο Βέλγιο , από το 1952 μέχρι το 1969 , ως εργάτης υπεδάφους ορυχείου . Από το 1969 μέχρι την 31η Οκτωβρίου 1977 έλαβε σύνταξη αναπηρίας ως εργάτης υπεδάφους ορυχείου . Δεδομένου ότι η τελευταία αυτή περίοδος εξομοιώνεται από τη βελγική νομοθεσία με περίοδο πραγματικής απασχόλησης , ο Ruzzu μπόρεσε να δικαιολογήσει σταδιοδρομία 25 ετών . Την 1η Νοεμβρίου 1977 αποχώρησε από την υπηρεσία . Με απόφαση της 6ης Φεβρουαρίου 1981 , ο ONPTS έκρινε ότι ο Ruzzu μπορούσε να επικαλεστεί σταδιοδρομία 30 ετών κατά την έννοια του προαναφερθέντος άρθρου 10 , παράγραφος 2 , 1 , του βελγικού Βασιλικού Διατάγματος 50 , προκειμένου να λάβει πλήρη σύνταξη , πλην όμως μείωσε την εν λόγω σταδιοδρομία , σύμφωνα με την πάγια πρακτική του , κατά 4/30στά που αντιστοιχούν σε τέσσερα πρόσθετα έτη πλασματικής απασχολήσεως , με την αιτιολογία ότι συμπίπτουν με έτη πραγματικής απασχολήσεως που πραγματοποιήθηκαν στην Ιταλία .

5 H απόφαση του ONPTS προσβλήθηκε ενώπιον των αρμοδίων δικαστηρίων . To Cour du travail της Mons που επελήφθη της διαφοράς , έκρινε ότι ο νόμος της 10ης Ιανουαρίου 1981 είχε άμεση εφαρμογή από 1ης Ιανουαρίου 1981 . Διερωτήθηκε πάντως , έχοντας υπόψη τη νομολογία του Δικαστηρίου και ιδίως την απόφαση της 2ας Ιουλίου 1981 ( Celestre , 116 , 117 , 119 , 120 και 121/80 , Συλλογή σ . 1737 ), αν η μείωση που επιβάλλει ο προαναφερθείς νόμος συμβιβάζεται προς το κοινοτικό δίκαιο . Κατά συνέπεια υπέβαλε στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα :

« Το άρθρο 51 της Συνθήκης της Ρώμης και οι κανονισμοί 1408/71 και συγκεκριμένα τα άρθρα 12 και 46 και 574/72 έχουν την έννοια ότι συμβιβάζεται προς τους στόχους της Συνθήκης και τις διατάξεις των κανονισμών η νομοθετική διάταξη κράτους μέλους δυνάμει της οποίας αφαιρούνται από τις περιόδους συμπληρωματικής ασφάλισης , οι οποίες γίνονται δεκτές κατ’ αποκλειστική εφαρμογή της διάταξης αυτής και χωρίς προσφυγή στο σύστημα του αναλογικού επιμερισμού ( νομοθεσία τύπου A ), τα έτη ( τα έτη αυτά δεν προστίθενται στα προηγούμενα ) για τα οποία ο εργαζόμενος μπορεί να έχει αξίωση σε άλλο κράτος μέλος για παροχή συντάξεως αναπηρίας σύμφωνα με τους κοινοτικούς κανόνες ( νομοθεσία τύπου B ), δεδομένου ότι η μείωση αυτή συνεπάγεται μείωση της συντάξεως λόγω αποχωρήσεως που χορηγείται δυνάμει μόνης της εθνικής νομοθεσίας ( νομοθεσία τύπου A ), λόγω του ότι χορηγείται παροχή αναπηρίας κατά το σύστημα του αναλογικού επιμερισμού σε άλλο κράτος μέλος ( νομοθεσία τύπου B ); Σημειωτέον ότι οι δύο αυτές παροχές πρέπει να θεωρηθούν της ιδίας φύσεως ( υπόθεση Celestre ) και ότι η μείωση την οποία συνεπάγεται η διάταξη είναι η μείωση της συντάξεως λόγω αποχωρήσεως που αποκτήθηκε χωρίς εφαρμογή του κοινοτικού δικαίου ( βλ . υπόθεση Jerzak ). H καταφατική απάντηση δεν έχει ως συνέπεια να χάσει ο διακινούμενος εργαζόμενος το ευεργέτημα της συμπληρωματικής περιόδου ασφαλίσεως σε κράτος μέλος που έχει νομοθεσία του τύπου A και δεν σημαίνει επίσης ότι δικαιολογείται η εφαρμογή , δυνάμει του άρθρου 12 , παράγραφος 2 , του κανονισμού 1408/71 , διατάξεως που απαγορεύει τη σώρευση των παροχών αν η προς μείωση παροχή έχει αποκτηθεί μόνο σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία ( τύπου A ); »

6 Το ερώτημα που υπέβαλε στο Δικαστήριο το Cour du travail της Mons αφορά ζήτημα ερμηνείας του κοινοτικού δικαίου , στην ουσία δηλαδή ερωτάται αν ο εθνικός κανόνας δυνάμει του οποίου μειώνονται τα πρόσθετα έτη πλασματικής απασχολήσεως που μπορούν να αναγνωριστούν στον εργαζόμενο , αναλόγως του αριθμού των ετών για τα οποία ο τελευταίος μπορεί να αξιώσει σύνταξη σε άλλο κράτος μέλος , αποτελεί ρήτρα μειώσεως κατά την έννοια του άρθρου 12 , παράγραφος 2 , του κανονισμού 1408/71 , η εφαρμογή της οποίας αποκλείεται δυνάμει της τελευταίας περιόδου της εν λόγω διατάξεως , κατά τον υπολογισμό του ποσού της συντάξεως βάσει του άρθρου 46 , παράγραφος 1 , του κανονισμού αυτού .

7 O ONPTS ισχυρίζεται ότι δεν μπορεί να γίνει επίκληση του άρθρου 12 , παράγραφος 2 , του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου όταν πρόκειται για παροχή που χορηγείται σύμφωνα με το άρθρο 46 , παράγραφος 1 , του κανονισμού αυτού . Πράγματι , το άρθρο 12 φέρει τον τίτλο « απαράδεκτο σωρεύσεως των παροχών » ενώ , κατά τον ONPTS , το άρθρο 46 , παράγραφος 1 , εξουσιοδοτεί το κράτος να προσδιορίζει τις περιόδους ασφαλίσεως ή διαμονής που πρέπει να ληφθούν υπόψη δυνάμει της νομοθεσίας του . Την εξουσία των εθνικών νομοθετών να προσδιορίζουν τις περιόδους ασφαλίσεως επιβεβαιώνει και το άρθρο 1 , ιη ), του κανονισμού 1408/71 . Κατά τον ONPTS , το άρθρο 12 , παράγραφος 2 , του κανονισμού 1408/71 αναφέρεται αποκλειστικά σε παροχές και όχι σε περιόδους ασφαλίσεως . Επομένως , κατά την εφαρμογή του άρθρου 46 , παράγραφος 1 , του κανονισμού 1408/71 δεν πρέπει να αποκλείεται η εφαρμογή εθνικού κανόνα που μειώνει τα πρόσθετα έτη πλασματικής απασχόλησης που μπορούν να αναγνωριστούν στον εργαζόμενο , κατά τον αριθμό των ετών για τα οποία ο τελευταίος μπορεί να αξιώσει σύνταξη σε άλλο κράτος μέλος .

8 O Ruzzu υποστηρίζει ότι η λύση της διαφοράς πρέπει να αναζητηθεί στην ερμηνεία της παραγράφου 1 και όχι της παραγράφου 2 του άρθρου 12 του κανονισμού 1408/71 . O Ruzzu καταλήγει στο συμπέρασμα ότι , δυνάμει της διατάξεως αυτής , δεν χωρεί μείωση της βελγικής συντάξεως , δεδομένου ότι εν προκειμένω δεν υπάρχει σύμπτωση περιόδων ασφαλίσεως κατά την έννοια του εν λόγω άρθρου 12 , παράγραφος 1 .

9 H Επιτροπή φρονεί ότι ο εθνικός κανόνας που μειώνει τα πρόσθετα έτη πλασματικής απασχολήσεως που μπορούν να αναγνωριστούν στον εργαζόμενο , αναλόγως του αριθμού των ετών για τα οποία ο τελευταίος μπορεί να αξιώσει σύνταξη σε άλλο κράτος μέλος , αποτελεί ρήτρα μειώσεως κατά την έννοια του άρθρου 12 , παράγραφος 2 , του κανονισμού 1408/71 και ότι κατά τον υπολογισμό παροχής σύμφωνα με το άρθρο 46 , παράγραφος 1 , αποκλείεται η εφαρμογή του εθνικού αυτού κανόνα βάσει της τελευταίας περιόδου του εν λόγω άρθρου 12 , παράγραφος 2 .

10 H Βελγική Κυβέρνηση φρονεί ότι ο νόμος της 10ης Φεβρουαρίου 1981 δεν μπορεί σε καμιά περίπτωση να χαρακτηριστεί ως ρήτρα μειώσεως κατά την έννοια του άρθρου 12 , παράγραφος 2 , του κανονισμού 1408/71 . Κατά την άποψή της , ο εν λόγω νόμος απλώς διευκρινίζει τις λεπτομέρειες του υπολογισμού των περιόδων ασφαλίσεως που έχει συμπληρώσει ο εργαζόμενος , ενόψει του προσδιορισμού του δικαιώματός του για σύνταξη . Το υποβληθέν ερώτημα αποβλέπει στην επίλυση ζητήματος που εμπίπτει αποκλειστικά στο εσωτερικό δίκαιο .

11 H Ιταλική Κυβέρνηση συνάγει από το διατακτικό της αποφάσεως της 2ας Ιουλίου 1981 ( Celestre , προαναφερθείσα ) ότι το άρθρο 12 , παράγραφος 2 , του κανονισμού 1408/71 αποκλείει , κατά τον υπολογισμό συντάξεως που εκκαθαρίζεται δυνάμει του άρθρου 46 , παράγραφος 1 , του κανονισμού , την εφαρμογή εθνικού κανόνα που μειώνει τα πρόσθετα έτη πλασματικής απασχολήσεως αναλόγως των ετών ασφαλίσεως που έχουν συμπληρωθεί σε άλλο κράτος μέλος .

12 Πρέπει να παρατηρηθεί πρώτον ότι το ποσό της συντάξεως εργαζομένου ο οποίος είχε υπαχθεί στη νομοθεσία περισσοτέρων κρατών μελών υπολογίζεται στο κράτος μέλος όπου « πληροί τις απαιτούμενες προϋποθέσεις για τη γένεση του δικαιώματος παροχών , χωρίς να χρειάζεται να εφαρμοστούν οι διατάξεις του άρθρου 45 » , σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 46 , παράγραφος 1 .

13 Όπως έκρινε το Δικαστήριο με την απόφαση της 2ας Ιουλίου του 1981 ( Celestre , προαναφερθείσα ), « όσον αφορά την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 46 του κανονισμού 1408/71 , ( ... ) όπως προκύπτει από το τελευταίο εδάφιο του άρθρου 12 , παράγραφος 2 , του κανονισμού , δεν έχουν εφαρμογή οι εθνικές διατάξεις περί μειώσεως , αναστολής ή καταργήσεως . Συνεπώς , το ποσό που αναφέρεται στο άρθρο 46 , παρά γραφος 1 , είναι το ποσό που θα εδικαιούτο ο εργαζόμενος δυνάμει της εθνικής νομοθεσίας αν δεν ελάμβανε σύνταξη δυνάμει της νομοθεσίας άλλου κράτους μέλους » .

14 Από την προαναφερθείσα απόφαση προκύπτει ότι , σύμφωνα με τα άρθρα 12 , παράγραφος 2 , και 46 , παράγραφος 1 , του κανονισμού 1408/71 , το ποσό της συντάξεως του διακινούμενου εργαζομένου προσδιορίζεται σύμφωνα με την εφαρμοστέα εθνική νομοθεσία , ανεξάρτητα του δικαιώματος συντάξεως που προκύπτει ενδεχομένως από τη νομοθεσία οποιουδήποτε άλλου κράτους μέλους .

15 Το γεγονός ότι η μείωση των προσθέτων ετών πλασματικής απασχολήσεως που μπορούν να αναγνωριστούν στον εργαζόμενο , αναλόγως του αριθμού των ετών για τα οποία ο τελευταίος μπορεί να αξιώσει σύνταξη σε άλλο κράτος μέλος , γίνεται πλέον , στο εθνικό πλαίσιο , βάσει νομοθετικής διατάξεως και όχι απλώς κατά διοικητική πρακτική δεν μπορεί να μεταβάλει αυτό το συμπέρασμα .

16 Για τους λόγους αυτούς , στο ερώτημα που υπέβαλε το εθνικό δικαστήριο προσήκει η απάντηση ότι ο εθνικός κανόνας που μειώνει τα πρόσθετα έτη πλασματικής απασχολήσεως που μπορούν να αναγνωριστούν στον εργαζόμενο , αναλόγως του αριθμού των ετών για τα οποία ο τελευταίος μπορεί να αξιώσει σύνταξη σε άλλο κράτος μέλος , αποτελεί ρήτρα μειώσεως κατά την έννοια του άρθρου 12 , παράγραφος 2 , του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου , της 14ης Ιουνίου 1971 , περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς και στις οικογένειές τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας , η εφαρμογή της οποίας αποκλείεται δυνάμει της τελευταίας περιόδου της εν λόγω διατάξεως , κατά τον υπολογισμό του ποσού της συντάξεως βάσει του άρθρου 46 , παράγραφος 1 , του κανονισμού αυτού .

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

17 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Βελγική Κυβέρνηση , η Ιταλική Κυβέρνηση και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων που υπέβαλαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο δεν αποδίδονται . Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει , έναντι των διαδίκων στην κύρια δίκη , το χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου , σ’ αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων .

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς

TO ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ ( πέμπτο τμήμα ),

κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε με απόφαση της 2ας Μαϊ´ ου 1984 το Cour du travail της Mons , αποφαίνεται :

O εθνικός κανόνας που μειώνει τα πρόσθετα έτη πλασματικής απασχολήσεως που μπορούν να αναγνωριστούν στον εργαζόμενο , αναλόγως του αριθμού των ετών για τα οποία ο τελευταίος μπορεί να αξιώσει σύνταξη σε άλλο κράτος μέλος , αποτελεί ρήτρα μειώσεως κατά την έννοια του άρθρου 12 , παράγραφος 2 , του κανονισμού 1408/71 του Συμβουλίου , της 14ης Ιουνίου 1971 , περί εφαρμογής των συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στους μισθωτούς και τις οικογένειές τους που διακινούνται εντός της Κοινότητας , η εφαρμογή της οποίας αποκλείεται δυνάμει της τελευταίας περιόδου της εν λόγω διατάξεως κατά τον υπολογισμό του ποσού της συντάξεως βάσει του άρθρου 46 , παράγραφος 1 , του κανονισμού αυτού .