ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ THΣ ΓΣNIKHΣ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ

ELEANOR SHARPSTON

της 5ης Φεβρουαρίου 2015 ( 1 )

Υπόθεση C‑607/13

Ministero dell’Economia e delle Finanze

Agenzia delle Dogane

Ευρωπαϊκή Επιτροπή

κατά

Cimmino κ.λπ.

[αίτηση του Corte Suprema di Cassazione (Ιταλία) για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]

«Κανονισμός (ΕΚ) 2362/98 — Απαιτήσεις για νεοεμφανιζόμενους εμπορικούς φορείς που εισάγουν μπανάνες — Απαγόρευση μεταβιβάσεως, από νεοεμφανιζόμενο σε παραδοσιακό εμπορικό φορέα, δικαιωμάτων απορρεόντων από πιστοποιητικά εισαγωγής — Κατάχρηση δικαιώματος — Κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) 2988/95 — Άρθρο 4, παράγραφος 3»

1. Το Corte Suprema di Cassazione (ανώτατο ακυρωτικό δικαστήριο, Ιταλία) (στο εξής: αιτούν δικαστήριο) ζητεί καθοδήγηση όσον αφορά την ερμηνεία του κανονισμού 2362/98 ( 2 ), σχετικά με την εισαγωγή μπανανών, και του κανονισμού 2988/95 ( 3 ), σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στο πλαίσιο δίκης σχετικής με ομάδα νεοεμφανιζόμενων εμπορικών φορέων ( 4 ) στο εμπόριο μπανάνας. Από τον Μάιο 1999 έως τον Δεκέμβριο 2000, οι εν λόγω έμποροι εισήγαν μπανάνες τρίτων κρατών με προτιμησιακό δασμό, τις οποίες στη συνέχεια μεταπωλούσαν αμέσως, μέσω άλλου νεοεμφανιζόμενου εμπορικού φορέα, σε παραδοσιακό εμπορικό φορέα ( 5 ) —αφού αρχικά τις είχαν αγοράσει από τον ίδιο παραδοσιακό εμπορικό φορέα, μέσω του ίδιου νεοεμφανιζόμενου εμπορικού φορέα, προ της εισαγωγής. Αυτή η αλυσίδα συναλλαγών επέτρεπε στον παραδοσιακό εμπορικό φορέα να πωλεί στην ευρωπαϊκή αγορά μπανάνες τις οποίες είχε προηγουμένως πωλήσει στη διεθνή αγορά και οι οποίες είχαν εισαχθεί με προτιμησιακό δασμό. Το αιτούν δικαστήριο ερωτά κατ’ ουσίαν ποια είναι η έννοια του «νεοεμφανιζόμενου εμπορικού φορέα» κατά τον κανονισμό 2362/98 και αν αυτή η αλυσίδα συναλλαγών αντιβαίνει στη θεσπιζόμενη με τον εν λόγω κανονισμό απαγόρευση μεταβιβάσεως, από νεοεμφανιζόμενους σε παραδοσιακούς εμπορικούς φορείς, δικαιωμάτων που απορρέουν από άδειες εισαγωγής. Αν οι συναλλαγές είναι απαγορευμένες, το αιτούν δικαστήριο ερωτά ποιες συνέπειες έχει αυτό βάσει του κανονισμού 2988/95.

Δίκαιο της ΕΕ

Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης

2. Σύμφωνα με το άρθρο 325, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, «[η] Ένωση και τα κράτη μέλη καταπολεμούν την απάτη ή οιαδήποτε άλλη παράνομη δραστηριότητα κατά των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης». Σύμφωνα με το άρθρο 325, παράγραφος 2, «τα κράτη μέλη λαμβάνουν τα ίδια μέτρα καταπολέμησης της απάτης κατά των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης με εκείνα που λαμβάνουν για την καταπολέμηση της απάτης κατά των ιδίων τους οικονομικών συμφερόντων».

Κοινή οργάνωση της αγοράς στον τομέα της μπανάνας

Κανονισμός 404/93 του Συμβουλίου

3. Με τον κανονισμό 404/93 θεσπίστηκε κοινή οργάνωση της αγοράς στον τομέα της μπανάνας ( 6 ) που κάλυπτε τα προϊόντα τα οποία περιγράφονται στο άρθρο 1, παράγραφος 2, του κανονισμού, βάσει κωδικών της Συνδυασμένης Ονοματολογίας (στο εξής: ΣΟ) ( 7 ).

4. Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 10 του κανονισμού 404/93, θα έπρεπε να προβλεφθεί το ετήσιο άνοιγμα δασμολογικής ποσοστώσεως, ενώ οι εισαγωγές μη παραδοσιακών μπανανών ( 8 ) από τα κράτη της Αφρικής, της Καραϊβικής και του Ειρηνικού (στο εξής: κράτη ΑΚΕ) θα υπέκειντο σε μηδενικό δασμό βάσει των συμφωνιών της Συμβάσεως της Λομέ.

5. Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 13 του κανονισμού, για τη διαχείριση της δασμολογικής ποσοστώσεως πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ, «αφενός, των επιχειρηματιών που έχουν ήδη θέσει σε εμπορία μπανάνες τρίτων χωρών και μη παραδοσιακές μπανάνες ΑΚΕ και, αφετέρου, των επιχειρηματιών που έχουν ήδη εμπορευθεί μπανάνες κοινοτικής παραγωγής […], συγχρόνως δε να κρατείται μια ποσότητα για τους νέους επιχειρηματίες που ανέλαβαν πρόσφατα εμπορική δραστηριότητα ή πρόκειται να αναλάβουν εμπορική δραστηριότητα στον τομέα αυτό».

6. Ο τίτλος IV του κανονισμού αφορούσε το «καθεστώς των συναλλαγών με τρίτες χώρες». Σύμφωνα με το άρθρο 15, παράγραφος 1, οι δασμολογικοί συντελεστές του κοινού δασμολογίου (στο εξής: ΚΔ) εφαρμόζονται για τα προϊόντα που αναφέρονται στο άρθρο 1, παράγραφος 2, εφόσον ο κανονισμός 404/93 δεν ορίζει άλλως. Για τους σκοπούς του τίτλου IV, ως «παραδοσιακές εισαγωγές κρατών ΑΚΕ» ή «παραδοσιακές μπανάνες ΑΚΕ» νοούνταν «οι εισαγωγές στην Κοινότητα μπανανών καταγωγής των κρατών που απαριθμούνται στο παράρτημα, μέχρι την ποσότητα 857700 τόνων (καθαρό βάρος) ετησίως» (άρθρο 16, παράγραφος 1)· ως «μη παραδοσιακές εισαγωγές κρατών ΑΚΕ» ή «μη παραδοσιακές μπανάνες ΑΚΕ» νοούνταν «οι εισαγωγές στην Κοινότητα μπανανών καταγωγής κρατών ΑΚΕ που δεν εμπίπτουν στον ορισμό [των παραδοσιακών μπανανών ΑΚΕ]» (άρθρο 16, παράγραφος 2)· και ως «εισαγωγές τρίτων κρατών μη ΑΚΕ» ή «μπανάνες τρίτων κρατών» νοούνταν «οι μπανάνες που εισάγονται στην Κοινότητα καταγωγής τρίτων κρατών εκτός των κρατών ΑΚΕ» (άρθρο 16, παράγραφος 3).

7. Σύμφωνα με το άρθρο 17, για την εισαγωγή μπανανών στην Κοινότητα απαιτείτο πιστοποιητικό εισαγωγής (το οποίο ίσχυε σε ολόκληρη την Κοινότητα). Κατ’ αρχήν, η έκδοση των πιστοποιητικών αυτών εξηρτάτο από τη σύσταση εγγυήσεως η οποία εξασφάλιζε την τήρηση της υποχρεώσεως εισαγωγής, υπό τους όρους του κανονισμού 404/93, κατά τη διάρκεια ισχύος του πιστοποιητικού.

8. Το άρθρο 18, παράγραφος 1, προέβλεπε το άνοιγμα ετήσιας δασμολογικής ποσοστώσεως 2200000 τόνων (καθαρό βάρος) για την εισαγωγή μπανανών τρίτων κρατών και μη παραδοσιακών μπανανών ΑΚΕ. Στο πλαίσιο αυτής της δασμολογικής ποσοστώσεως, οι εισαγωγές μπανανών τρίτων κρατών υπέκειντο σε δασμό 75 ευρώ ανά τόνο, οι δε εισαγωγές μη παραδοσιακών μπανανών ΑΚΕ πραγματοποιούνταν ατελώς. Το άρθρο 18, παράγραφος 2, προέβλεπε συμπληρωματική δασμολογική ποσόστωση για τους ίδιους τύπους μπανανών. Σύμφωνα δε με το άρθρο 18, παράγραφος 3, δεν καταβαλλόταν δασμός για τις εισαγωγές παραδοσιακών μπανανών ΑΚΕ. Το άρθρο 18, παράγραφος 5, όριζε περαιτέρω ότι οι μη παραδοσιακές μπανάνες ΑΚΕ που εισάγονταν εκτός των προαναφερθεισών δασμολογικών ποσοστώσεων υπέκειντο στην είσπραξη δασμού ανά τόνο, ο οποίος ανερχόταν σε ποσό ίσο με τον μνημονευόμενο στο άρθρο 15 δασμό μείον 200 ευρώ.

9. Από τον Μάιο 1999 έως τον Δεκέμβριο 2000 (περίοδο κατά την οποία έλαβαν χώρα τα πραγματικά περιστατικά της υπό κρίση διαφοράς), ο εφαρμοστέος γενικός δασμός για τις μπανάνες ήταν τουλάχιστον δέκα φορές υψηλότερος από τον ευνοϊκότερο προτιμησιακό δασμό για εισαγωγές στο πλαίσιο της δασμολογικής ποσοστώσεως ( 9 ).

Κανονισμός 2362/98 της Επιτροπής

10. Με τον κανονισμό 2362/98 θεσπίστηκαν οι λεπτομέρειες εφαρμογής του κανονισμού 404/93. Ο κανονισμός αυτός προέβλεπε τις λεπτομέρειες του καθεστώτος εισαγωγής μπανανών που εφαρμόζονται, αφενός, στο πλαίσιο των δασμολογικών ποσοστώσεων (άρθρο 18 παράγραφοι 1 και 2, του κανονισμού 404/93) και των παραδοσιακών μπανανών ΑΚΕ (άρθρο 16 του κανονισμού 404/93), καθώς και ρυθμίσεις εκτός αυτού του πλαισίου ( 10 ).

11. Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 5 του κανονισμού, οι «παραδοσιακοί εμπορικοί φορείς» και οι «νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς» πρέπει να καθορίζονται σύμφωνα με ενιαία κριτήρια, ανεξάρτητα από το αν εισάγουν από τρίτες χώρες ή χώρες ΑΚΕ.

12. Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 6, μέρος των δασμολογικών ποσοστώσεων και των παραδοσιακών μπανανών ΑΚΕ πρέπει να προορίζεται για τους νεοεμφανιζόμενους εμπορικούς φορείς, τούτο δε το συνολικό μερίδιο πρέπει να είναι επαρκές, ώστε να επιτρέπεται σε εμπορικούς φορείς να εισέρχονται σε αυτό το εμπόριο εισαγωγών και να ευνοείται ο υγιής ανταγωνισμός.

13. Η αιτιολογική σκέψη 8 έχει ως εξής: «[...] η πείρα πολλών ετών εφαρμογής του κοινοτικού καθεστώτος εισαγωγής μπανανών δείχνει ότι πρέπει να ενισχυθούν τα κριτήρια που τίθενται για τη δυνατότητα αποδοχής των νέων εμπορικών φορέων, ώστε να αποφεύγεται η καταχώριση απλών πρακτόρων που δανείζουν τα ονόματά τους και η χορήγηση μεριδίων σε όσους υποβάλλουν τεχνητές ή κερδοσκοπικές αιτήσεις· […] δικαιολογείται ιδίως η απαίτηση ελάχιστης πείρας στο εμπόριο εισαγωγής συγκρίσιμων προϊόντων, των νωπών προϊόντων των κεφαλαίων 7 και 8 και των προϊόντων του κεφαλαίου 9, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, της [ΣΟ]· […] για να αποφεύγονται επίσης αιτήσεις ετήσιων μεριδίων δυσανάλογων σε σχέση με τις πραγματικές δυνατότητες των εμπορικών φορέων και για να μην ακολουθούνται από αιτήσεις πιστοποιητικών εισαγωγής για αντίστοιχες ποσότητες, είναι σκόπιμο να υπόκειται η υποβολή της αίτησης ετήσιου μεριδίου στην απαίτηση της σύστασης μιας εγγύησης η οποία υποκαθιστά την εγγύηση τη σχετική με το πιστοποιητικό εισαγωγής· […] η εγγύηση αυτή πρέπει να αποδεσμεύεται χωρίς αναβολή ανάλογα με τις ποσότητες για τις οποίες ο εμπορικός φορέας χρησιμοποιεί πράγματι το ετήσιο μερίδιό του· […] για τους ίδιους λόγους, πρέπει να υπόκειται η χορήγηση ενός μεριδίου, κατά τα επόμενα έτη, σε ελάχιστη χρησιμοποίηση του ετήσιου μεριδίου του προηγούμενου έτους· […] πρέπει, τέλος, να καθοριστούν οι όροι πρόσβασης των “νεοεμφανιζόμενων” στην ομάδα των “παραδοσιακών εμπορικών φορέων”».

14. Κατά την αιτιολογική σκέψη 14, «η περιορισμένη εκχώρηση σε έναν μόνον αποδέκτη ανά πιστοποιητικό ή απόσπασμα πιστοποιητικού επιτρέπει την εξέλιξη των εμπορικών σχέσεων μεταξύ των διαφόρων εμπορικών φορέων που είναι καταχωρισμένοι». Ωστόσο, «δεν είναι επιθυμητό να προκληθεί η δημιουργία τεχνητών ή κερδοσκοπικών σχέσεων ή διαταραχών των συνήθων εμπορικών σχέσεων με το να επιτραπεί η μεταβίβαση του μεριδίου “νεοεμφανιζόμενων” εμπορικών φορέων υπέρ “παραδοσιακών” εμπορικών φορέων».

15. Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 18, οι επαληθεύσεις και οι έλεγχοι των αρμόδιων εθνικών αρχών είναι δυνατόν να οδηγήσουν σε διορθώσεις των ποσοτήτων αναφοράς ή των ετήσιων μεριδίων των φορέων, ενώ οι ποσότητες αναφοράς και τα ετήσια μερίδια δεν δύνανται να αποτελέσουν κεκτημένα δικαιώματα ούτε μπορούν να τις επικαλεστούν οι εμπορικοί φορείς ως ευλόγως αναμενόμενες.

16. Με το άρθρο 2, παράγραφος 1, οι δασμολογικές ποσοστώσεις (και οι παραδοσιακές ποσότητες ΑΚΕ) κατανεμήθηκαν ως εξής: 92 % για τους παραδοσιακούς εμπορικούς φορείς και το υπόλοιπο 8 % για τους νεοεμφανιζόμενους εμπορικούς φορείς.

17. Σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο του άρθρου 3, ως «παραδοσιακός εμπορικός φορέας» νοείται «ο οικονομικός πράκτορας που είναι εγκατεστημένος στην Κοινότητα κατά τη διάρκεια της περιόδου που καθορίζει την ποσότητά του αναφοράς, καθώς και κατά την καταχώρησή του, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 5 […] [ ( 11 )], ο οποίος εισήγαγε, για λογαριασμό του, πραγματικά κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς, ελάχιστη ποσότητα μπανανών, προελεύσεως τρίτων χωρών ή/και των χωρών ΑΚΕ, για να τη θέσει προς πώληση αργότερα στην κοινοτική αγορά» ( 12 ). Σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 1, οι εν λόγω εμπορικοί φορείς ελάμβαναν, για κάθε έτος, ποσότητα αναφοράς που καθοριζόταν σε συνάρτηση με τις ποσότητες μπανανών που εισήγαν πράγματι κατά τη διάρκεια της περιόδου αναφοράς.

18. Σύμφωνα με το άρθρο 7, ως «νεοεμφανιζόμενος εμπορικός φορέας» νοείται: «ο οικονομικός πράκτορας, που είναι εγκατεστημένος στην Κοινότητα, τη στιγμή της καταχώρησής του, ο οποίος: α) άσκησε εμπορική δραστηριότητα ως εισαγωγέας στον τομέα των νωπών οπωροκηπευτικών, που υπάγονται στα κεφάλαια 7 και 8 και επίσης των προϊόντων που υπάγονται στο κεφάλαιο 9 [ ( 13 )] [της ΣΟ] σε περίπτωση που θα είχε πραγματοποιήσει εισαγωγές των προαναφερόμενων προϊόντων των κεφαλαίων 7 και 8, για λογαριασμό του και αυτόνομα, κατά τη διάρκεια τουλάχιστον ενός από τα τρία έτη που προηγούνται άμεσα του έτους για το οποίο ζητείται η καταχώριση και β) πραγματοποίησε, στο πλαίσιο αυτής της δραστηριότητας, εισαγωγές δηλωθείσας αξίας στο τελωνείο ίσης ή μεγαλύτερης των 400000 ευρώ κατά τη διάρκεια της περιόδου που καθορίζεται στο στοιχείο αʹ».

19. Κατά το άρθρο 8, παράγραφος 1, ο ενδιαφερόμενος έπρεπε να υποβάλει για την καταχώρισή του ως νεοεμφανιζόμενος εμπορικός φορέας τα ακόλουθα δικαιολογητικά: «α) την απόδειξη της εγγραφής του στο εμπορικό μητρώο του κράτους μέλους ή άλλες αποδείξεις οι οποίες γίνονται αποδεκτές από τις [αρμόδιες] αρχές· β) τις αποδείξεις εισαγωγής των προϊόντων του τομέα που αναφέρεται στο άρθρο 7 στοιχείο α) με την προσκόμιση των χρησιμοποιηθέντων πιστοποιητικών εισαγωγής, ή αν δεν υπάρχει υποχρέωση έκδοσης πιστοποιητικού των ανάλογων τελωνειακών εγγράφων· γ) αντίγραφο της βεβαίωσης ενός ανεξάρτητου πεπειραμένου ορκωτού λογιστή που πιστοποιεί την πραγματοποίηση των εισαγωγών της αξίας που αναφέρεται στο άρθρο 7 στοιχείο β), ή αντίγραφο των αντίστοιχων τελωνειακών διασαφήσεων, θεωρημένων από τις τελωνειακές αρχές.»

20. Σύμφωνα με το άρθρο 8, παράγραφος 4, για την παράταση της καταχωρίσεως ο εμπορικός φορέας «πρέπει να προσκομίσει στις αρμόδιες αρχές την απόδειξη ότι εισήγαγε πραγματικά για λογαριασμό του τουλάχιστον 50 % της ποσότητας που του παραχωρήθηκε για το τρέχον έτος».

21. Σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφος 1, οι οικείοι εμπορικοί φορείς υπέβαλλαν αίτηση ετήσιου μεριδίου κατά τον χρόνο της (παρατάσεως της) καταχωρίσεως.

22. Σύμφωνα με το άρθρο 10, οι νεοεμφανιζόμενοι αποκτούσαν την ιδιότητα του παραδοσιακού εμπορικού φορέα μετά από τρία έτη εμπορικής δραστηριότητας από την ημερομηνία καταχωρίσεως, εφόσον υπέβαλλαν αίτηση καταχωρίσεως σύμφωνα με το άρθρο 5 (το οποίο διέπει την καταχώριση των παραδοσιακών εμπορικών φορέων) και πληρούσαν τους όρους του άρθρου 3.

23. Το άρθρο 11, παράγραφος 1, όριζε ( 14 ): «Τα κράτη μέλη ελέγχουν την τήρηση των διατάξεων που αναφέρονται στο παρόν τμήμα [με τίτλο “Οι νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς”]. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ιδίως ότι οι ενδιαφερόμενοι εμπορικοί φορείς ασκούν δραστηριότητα εισαγωγών στην Κοινότητα στον τομέα που αναφέρεται στο άρθρο 7, για λογαριασμό τους, ως αυτόνομη οικονομική μονάδα, με δική της διεύθυνση, προσωπικό και λειτουργία. Όταν τα στοιχεία δείχνουν ότι δεν μπορούν να τηρηθούν αυτοί οι όροι, η δυνατότητα αποδοχής των αιτήσεων καταχωρίσεως και ετήσιου μεριδίου εξαρτάται από την προσκόμιση, εκ μέρους του ενδιαφερόμενου εμπορικού φορέα, αποδεικτικών στοιχείων που θεωρούνται επαρκή από την αρμόδια εθνική αρχή».

24. Το άρθρο 13, παράγραφος 2, προέβλεπε τα εξής: «Σε περίπτωση χειρισμών ή αποδεικτικών στοιχείων που έχουν σκοπό να εξαπατήσουν τις αρχές για την επίτευξη της καταχωρίσεως, της ποσότητας αναφοράς ή, ενδεχομένως, μιας μη δικαιολογημένης παραχώρησης, η καταχώριση, η ποσότητα αναφοράς ή η παραχώρηση είναι άκυρες, με την επιφύλαξη της εφαρμογής των αντίστοιχων εθνικών νόμων. Σε παρόμοια περίπτωση, εξάλλου, ο εμπορικός φορέας δεν μπορεί να υποβάλει αίτηση νέας καταχωρίσεως σε κανένα κράτος μέλος κατά τη διάρκεια των δύο ετών που έπονται του έτους της διαπίστωσης της παρατυπίας».

25. Σύμφωνα με το άρθρο 20, παράγραφος 1, «[ο]ι μη χρησιμοποιηθείσες ποσότητες ενός πιστοποιητικού κατακυρώνονται εκ νέου, κατόπιν αιτήσεως, στον ίδιο εμπορικό φορέα, ανάλογα με το αν κάποιος είναι δικαιούχος ή εκδοχέας, για το επόμενο τρίμηνο, αλλά, ωστόσο, κατά τη διάρκεια του έτους έκδοσης του πρώτου πιστοποιητικού», ενώ «[η] εγγύηση καταπίπτει ανάλογα με τις ποσότητες που δεν έχουν χρησιμοποιηθεί».

26. Το άρθρο 21, παράγραφος 1, προέβλεπε τη μεταβίβαση των πιστοποιητικών εισαγωγής σε έναν εκδοχέα υπό τους όρους που προβλέπονταν στο άρθρο 9 του κανονισμού 3719/88 ( 15 ). Σύμφωνα με το άρθρο 21, παράγραφος 2, η μεταβίβαση των δικαιωμάτων μπορούσε να πραγματοποιηθεί μεταξύ των παραδοσιακών εμπορικών φορέων που καταχωρούνταν κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 5· εκ μέρους των παραδοσιακών εμπορικών φορέων προς τους νεοεμφανιζόμενους εμπορικούς φορείς που καταχωρούνταν κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 8· και μεταξύ των νεοεμφανιζόμενων εμπορικών φορέων. Αντιθέτως, δεν ήταν αποδεκτή η μεταβίβαση εκ μέρους ενός νεοεμφανιζόμενου εμπορικού φορέα προς έναν παραδοσιακό εμπορικό φορέα.

Τελωνειακές οφειλές και πιστοποιητικά εισαγωγής

Κανονισμός 2913/92 του Συμβουλίου

27. Σύμφωνα με το άρθρο 4 του κανονισμού 2913/92 ( 16 ) ως «τελωνειακή οφειλή» νοείται «η υποχρέωση προσώπου να καταβάλει τους εισαγωγικούς δασμούς (τελωνειακή οφειλή κατά την εισαγωγή) […] που επιβάλλονται σε συγκεκριμένα εμπορεύματα σύμφωνα με τις ισχύουσες κοινοτικές διατάξεις». Σύμφωνα με το άρθρο 201, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, τελωνειακή οφειλή κατά την εισαγωγή γεννάται «από τη θέση σε ελεύθερη κυκλοφορία εμπορεύματος υποκείμενου σε εισαγωγικούς δασμούς», τη στιγμή της αποδοχής της σχετικής τελωνειακής διασαφήσεως (άρθρο 201, παράγραφος 2). Το άρθρο 201, παράγραφος 3, ορίζει ότι οφειλέτης είναι κατ’ αρχήν ο διασαφητής. Ανάλογα με τον τρόπο γενέσεως της τελωνειακής οφειλής, οφειλέτες μπορούν να είναι και άλλα πρόσωπα.

28. Σύμφωνα με το άρθρο 213, σε περίπτωση περισσοτέρων οφειλετών για την αυτή τελωνειακή οφειλή, υπέχουν όλοι αλληλέγγυα υποχρέωση για την πληρωμή της.

29. Τα άρθρα 217 έως 232 θεσπίζουν τους κανόνες που διέπουν την είσπραξη των τελωνειακών οφειλών.

Κανονισμός 3719/88 της Επιτροπής

30. Με τον κανονισμό 3719/88 παγιώθηκαν οι κανόνες εφαρμογής του συστήματος των πιστοποιητικών εισαγωγής, εξαγωγής και προκαθορισμού για τα γεωργικά προϊόντα ( 17 ). Στην αιτιολογική σκέψη 5 του κανονισμού περιγράφεται ως σκοπός των πιστοποιητικών εισαγωγής και εξαγωγής η «εξασφάλιση της καλής διαχείρισης της κοινής οργάνωσης των αγορών». Σύμφωνα με την αιτιολογική σκέψη 12, τα πιστοποιητικά εισαγωγής χρησιμοποιούνται, σε ορισμένες περιπτώσεις, «για τη διαχείριση ποσοτικών καθεστώτων κατά την εισαγωγή» και, στις περιπτώσεις αυτές, «η παροχή των αποδείξεων σχετικά με τη χρησιμοποίηση των πιστοποιητικών δεν απαιτείται πλέον για λόγους καλής διοικητικής διαχείρισης αλλά καθίσταται ουσιαστικό στοιχείο της διαχείρισης των εν λόγω ποσοτικών καθεστώτων».

31. Κατά το άρθρο 9, παράγραφος 1, «[...] τα δικαιώματα που προκύπτουν από τα πιστοποιητικά είναι μεταβιβάσιμα από τον δικαιούχο του πιστοποιητικού κατά τη διάρκεια της ισχύος αυτού. Η μεταβίβαση αυτή […] [α]φορά τις ποσότητες που δεν έχουν ακόμη καταλογισθεί στο πιστοποιητικό ή στο απόσπασμα». Σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφος 4, «[ο] εκδοχέας δεν μπορεί να μεταβιβάσει το δικαίωμά του ούτε να το παραχωρήσει εκ νέου στον δικαιούχο».

Προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης

32. Κατά την αιτιολογική σκέψη 5 του κανονισμού 2988/95, «[…] τα είδη συμπεριφοράς που στοιχειοθετούν παρατυπίες καθώς και τα αντίστοιχα διοικητικά μέτρα και κυρώσεις προβλέπονται σε τομεακούς κανόνες σύμφωνα με τον παρόντα κανονισμό».

33. Σύμφωνα με το άρθρο 1, παράγραφος 2, συνιστά παρατυπία «κάθε παράβαση διάταξης του κοινοτικού δικαίου που απορρέει από πράξη ή παράλειψη ενός οικονομικού φορέα, με πραγματικό ή ενδεχόμενο αποτέλεσμα να ζημιωθεί ο γενικός προϋπολογισμός των Κοινοτήτων ή προϋπολογισμός διαχειριζόμενος από τις Κοινότητες, είτε με τη μείωση ή ματαίωση εσόδων που προέρχονται από ίδιους πόρους που εισπράττονται απευθείας για λογαριασμό της Κοινότητας είτε από αδικαιολόγητη δαπάνη».

34. Βάσει του άρθρου 2, παράγραφος 2, «[κ]αμία διοικητική κύρωση δεν απαγγέλλεται εάν δεν προβλέπεται από κοινοτική πράξη προγενέστερη της παρατυπίας».

35. Κατά το άρθρο 4: «1. Κάθε παρατυπία συνεπάγεται, κατά γενικό κανόνα, την αφαίρεση του αδικαιολογήτως αποκτηθέντος οφέλους: — με την υποχρέωση καταβολής των οφειλομένων ή επιστροφής των αδικαιολογήτως εισπραχθέντων ποσών, — με την ολική ή μερική κατάπτωση της εγγύησης που έχει συσταθεί για την υποστήριξη της αίτησης παρασχεθέντος οφέλους ή για την είσπραξη προκαταβολής. 2. Η εφαρμογή των μέτρων της παραγράφου 1 περιορίζεται στην αφαίρεση του εξασφαλισθέντος οφέλους προσαυξημένου, εφόσον προβλέπεται, με τόκους που δύνανται να καθοριστούν κατ’ αποκοπήν. 3. Οι πράξεις οι οποίες αποδεδειγμένως αποσκοπούν στην εξασφάλιση οφέλους αντίθετου προς τους στόχους των εκάστοτε εφαρμοστέων διατάξεων του κοινοτικού δικαίου, με την τεχνητή δημιουργία των προϋποθέσεων κτήσης αυτού του οφέλους, έχουν ως συνέπεια, ανάλογα με την περίπτωση, είτε τη μη εξασφάλιση είτε την αφαίρεση του οφέλους. 4. Τα μέτρα του παρόντος άρθρου δεν θεωρούνται κυρώσεις.»

Το ιταλικό δίκαιο

36. Κατά το αιτούν δικαστήριο, το ιταλικό δίκαιο ορίζει ότι κάθε πρόσωπο που διαφεύγει την καταβολή δασμών οφειλομένων για την εισαγωγή αγαθών τιμωρείται κατ’ αρχήν με πρόστιμο μεταξύ του διπλάσιου και του δεκαπλάσιου του ποσού των εν λόγω δασμών. Η παράνομη καταβολή μειωμένου δασμού κατόπιν απαγορευμένης μεταβιβάσεως των πιστοποιητικών εισαγωγής από νεοεισερχόμενο σε παραδοσιακό εμπορικό φορέα συνιστά το αδίκημα της λαθρεμπορίας.

Πραγματικά περιστατικά, διαδικασία και προδικαστικά ερωτήματα

37. Η S.I.M.B.A. SpA (στο εξής: S.I.M.B.A.), εταιρία εκπροσωπούμενη από το ζεύγος Orsero, ήταν παραδοσιακός εισαγωγέας και διανομέας μπανανών στην αγορά χονδρικής. Κατείχε άδειες εισαγωγής μπανανών στο πλαίσιο της δασμολογικής ποσοστώσεως που προοριζόταν για εισαγωγείς αυτού του είδους.

38. Η Rico Italia srl (στο εξής: Rico), εκπροσωπούμενη από τον Μ. Misturelli, ήταν επίσης ιταλική εταιρία εισαγωγής μπανανών και, υπό την ιδιότητα του νεοεμφανιζόμενου εμπορικού φορέα, κατείχε άδειες εισαγωγής μπανανών στο πλαίσιο της δασμολογικής ποσοστώσεως.

39. Διάδικοι είναι επίσης μια άλλη ομάδα Ιταλών εισαγωγέων του τομέα των νωπών οπωροκηπευτικών, οι οποίοι ήταν καταχωρισμένοι ως νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς. Η ομάδα περιλάμβανε εταιρίες εκπροσωπούμενες, αντιστοίχως, από τους κ.κ. Lorenzon, Palombini και Surian. Στη συνέχεια, αποκαλώ τις εν λόγω εταιρίες (εκτός της Rico) «Ιταλούς νεοεμφανιζόμενους εμπορικούς φορείς».

40. Όπως επιβεβαιώθηκε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η S.I.M.B.A., η Rico και οι Ιταλοί νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς δεν ανήκαν στην ίδια εταιρία.

41. Η S.I.M.B.A. αγόραζε μπανάνες σε τρίτες χώρες και τις πωλούσε στη Rico, η οποία στη συνέχεια μεταπωλούσε τις μπανάνες στους Ιταλούς νεοεμφανιζόμενους φορείς στην τιμή αγοράς που χρέωνε η S.I.M.B.A. Στη συνέχεια, οι νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς εισήγαν τις μπανάνες χρησιμοποιώντας πιστοποιητικά εισαγωγής AGRIM εκδιδόμενα από το ιταλικό Υπουργείο Εξωτερικού Εμπορίου και τις εκτελώνιζαν καταβάλλοντας τον προτιμησιακό δασμό. Η S.I.M.B.A. ενημέρωνε τη Rico για κάθε συναλλαγή εισαγωγής και διαθέσεως στην αγορά που επρόκειτο να πραγματοποιηθεί, συμπεριλαμβανομένης της ποσότητας, της ποιότητας και της τιμής των μπανανών που επρόκειτο να εισαχθούν. Η Rico εγγυάτο στη S.I.M.B.A. ότι οι Ιταλοί νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς θα ελάμβαναν πιστοποιητικά εισαγωγής AGRIM, διεκπεραίωνε τις διοικητικές διατυπώσεις και κατέβαλλε τις δαπάνες ασφαλίσεως.

42. Μετά την εισαγωγή, οι νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς πωλούσαν τις μπανάνες στη Rico, η οποία στη συνέχεια τις μεταπωλούσε συστηματικά στη S.I.M.B.A. σε τιμή που είχε καθοριστεί και εξοφληθεί εκ των προτέρων. Η τιμή που κατέβαλλε η Rico κάλυπτε το κόστος χρήσεως των πιστοποιητικών εισαγωγής AGRIM. Στη συνέχεια, η S.I.M.B.A. μετέφερε τις μπανάνες σε αποθήκες και τις διέθετε στην αγορά. Η S.I.M.B.A. συνδεόταν συμβατικώς με την Del Monte, η οποία της κατέβαλλε προμήθεια όταν οι μπανάνες πωλούντο από τη S.I.M.B.A. στην ευρωπαϊκή αγορά.

43. Με απόφαση της 21ης Δεκεμβρίου 2005, το Tribunale di Verona καταδίκασε τον εκπρόσωπο της Rico για τα αδικήματα της λαθρεμπορίας και της ψευδούς βεβαιώσεως. Τον υποχρέωσε να καταβάλει αποζημίωση, ο καθορισμός του ύψους της οποίας επρόκειτο να καθοριστεί από τα πολιτικά δικαστήρια. Παρά ταύτα, το Tribunale di Verona τον καταδίκασε στην προσωρινή καταβολή 300000 ευρώ στο Ministero dell’Economia e delle Finanze (Υπουργείο Οικονομίας και Οικονομικών) και στην Agenzia delle Dogane (τελωνειακή αρχή), αλλά όχι στην Επιτροπή, πλέον των δικαστικών εξόδων των τριών προαναφερθέντων διαδίκων που είχαν παρέμβει στην ποινική δίκη προκειμένου να ζητήσουν αποκατάσταση της ζημίας που είχαν υποστεί (στο εξής: πολιτικώς ενάγοντες). Οι εκπρόσωποι της S.I.M.B.A. και οι εκπρόσωποι των νεοεμφανιζόμενων εμπορικών φορέων αθωώθηκαν.

44. Ο εκπρόσωπος της Rico και οι πολιτικώς ενάγοντες άσκησαν έφεση κατά της αποφάσεως του Tribunale di Verona ενώπιον του Corte d’appello di Venezia, το οποίο, στις 24 Νοεμβρίου 2011, κήρυξε την κατάργηση της δίκης κατά ενός εκ των εκπροσώπων της S.I.M.B.A. λόγω του θανάτου του και έκρινε ότι η ποινική δίωξη κατά του εκπροσώπου της Rico είχε παραγραφεί, επικυρώνοντας ωστόσο την αστική του ευθύνη.

45. Οι πολιτικώς ενάγοντες άσκησαν αναίρεση κατά της αποφάσεως του Corte d’appello di Venezia ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, το οποίο, όπως εξηγεί στην αίτηση προδικαστικής αποφάσεως, πρέπει να προσδιορίσει κατά πόσον οι μπανάνες έπρεπε να εισαχθούν με καταβολή πλήρους ή προτιμησιακού δασμού.

46. Παραθέτοντας τους λόγους υποβολής της αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως, το αιτούν δικαστήριο υπογραμμίζει τα ακόλουθα πραγματικά περιστατικά, επισημαίνοντας ότι διαπιστώθηκαν από το Corte d’appello di Venezia και προβλήθηκαν με τις υποβληθείσες ενώπιόν του παρατηρήσεις: i) οι Ιταλοί νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς δεν διέθεταν υποδομή για την αποθήκευση και τη μεταφορά των μπανανών· ii) αγόραζαν τις μπανάνες με μοναδικό σκοπό τον εκτελωνισμό τους με μειωμένο δασμό και τη μεταπώλησή τους στη Rico σε συμφωνημένη τιμή· iii) τον κίνδυνο απώλειας της εγγυήσεως έφερε εξ ολοκλήρου η S.I.M.B.A. και όχι οι Ιταλοί νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς· iv) ο εισαγωγικός δασμός που έπρεπε να καταβάλουν οι Ιταλοί νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς είχε ήδη συνυπολογιστεί στην προσυμφωνημένη (μεταξύ της Rico και των Ιταλών νεοεμφανιζόμενων εμπορικών φορέων) τιμή· v) οι τιμές αγοράς και πωλήσεως των μπανανών ήταν συμφωνημένες και συνεπώς δεν υπήρχε κανένας κίνδυνος ως προς το ζήτημα αυτό (ή δυνατότητα να επωφεληθεί κανείς από τις διακυμάνσεις των τιμών)· και vi) η Del Monte κατέβαλλε προμήθεια στη S.I.M.BA. και όχι στους Ιταλούς νεοεμφανιζόμενους εμπορικούς φορείς.

47. Το αιτούν δικαστήριο ανέστειλε τη δίκη και υπέβαλε στο Δικαστήριο τα ακόλουθα ερωτήματα: «1. Έχει το άρθρο 11 του κανονισμού (ΕΚ) 2362/98, το οποίο επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να βεβαιώνονται ότι οι εμπορικοί φορείς ασκούν δραστηριότητα εισαγωγής ιδίω λογαριασμώ ως αυτόνομη οικονομική μονάδα από πλευράς διευθύνσεως, προσωπικού και λειτουργίας, την έννοια ότι αποκλείονται των φορολογικών πλεονεκτημάτων που χορηγούνται στους “νεοεμφανιζόμενους εμπορικούς φορείς” όλες οι δραστηριότητες που ασκούνται για λογαριασμό παραδοσιακού εμπορικού φορέα, οσάκις οι δραστηριότητες αυτές ασκούνται από πρόσωπα τα οποία πληρούν μόνον τύποις τις προβλεπόμενες από τον εν λόγω κανονισμό προϋποθέσεις; 2. Επιτρέπει ο κανονισμός (ΕΚ) 2362/98 σε παραδοσιακό εμπορικό φορέα να πωλεί μπανάνες μη εισαχθείσες εντός της Ένωσης σε νεοεμφανιζόμενο εμπορικό φορέα, προκειμένου ο νεοεμφανιζόμενος αυτός εμπορικός φορέας να εξασφαλίζει, βάσει συνομολογηθείσας μεταξύ των δύο συμφωνίας, την εισαγωγή των μπανανών εντός της Ένωσης υπό ευνοϊκό δασμολογικό καθεστώς και εν συνεχεία να πωλεί εκ νέου τις μπανάνες στον ίδιο παραδοσιακό εμπορικό φορέα σε τιμή καθορισθείσα προ της συναλλαγής, χωρίς ο νεοεμφανιζόμενος εμπορικός φορέας να εκτίθεται σε επιχειρηματικό κίνδυνο και χωρίς να παρέχει κάποια οργάνωση μέσων για τις ανάγκες της εν λόγω συναλλαγής; 3. Συνιστά η κατά το προηγούμενο ερώτημα συμφωνία παραβίαση της προβλεπόμενης από το άρθρο 21, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΚ) 2362/98 απαγορεύσεως της εκ μέρους των νεοεμφανιζόμενων εμπορικών φορέων μεταβιβάσεως δικαιωμάτων στους παραδοσιακούς εμπορικούς φορείς, με αποτέλεσμα η πραγματοποιηθείσα μεταβίβαση να παραμένει ανίσχυρη και, κατ’ εφαρμογή του άρθρου 4, παράγραφος 3, του κανονισμού 2988/95, να οφείλεται πλήρης και όχι μειωμένος δασμός;»

48. Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν οι κ.κ. Lorenzon, Orsero, Palombini, Surian, η Ιταλική Κυβέρνηση και η Επιτροπή. Οι ίδιοι διάδικοι, εκτός του κ. Lorenzon, αγόρευσαν κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 12ης Νοεμβρίου 2014.

Ανάλυση

Προκαταρκτικές παρατηρήσεις

49. Δεν αμφισβητείται η ύπαρξη συμφωνιών μεταξύ της S.I.M.B.A. και της Rico, αφενός, και μεταξύ της Rico και των Ιταλών νεοεμφανιζόμενων εμπορικών φορέων, αφετέρου. Γίνεται επίσης δεκτό ότι εισήρχοντο στην ευρωπαϊκή αγορά μπανάνες μέσω αλυσίδας συναλλαγών μεταξύ των προαναφερθέντων εμπορικών φορέων.

50. Κατά την άποψή μου, όλα τα προδικαστικά ερωτήματα αφορούν το κατά πόσον σημειώθηκαν παρατυπίες σε αυτή την αλυσίδα συναλλαγών, από την άποψη του δικαίου της Ένωσης, και, αν ναι, ποιες είναι οι συνέπειές τους.

51. Το πρώτο ερώτημα αφορά κατ’ ουσίαν τις προϋποθέσεις για τη διατήρηση του καθεστώτος του νεοεμφανιζόμενου εμπορικού φορέα. Αν κατανοώ ορθώς το ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο φαίνεται να δέχεται ότι ο νεοεμφανιζόμενος εμπορικός φορέας πληρούσε «τύποις» τις εν λόγω προϋποθέσεις, Εντούτοις, αν ο νεοεμφανιζόμενος εμπορικός φορέας χρειαζόταν να πραγματοποιήσει δραστηριότητες εισαγωγής μπανανών για ίδιο λογαριασμό, το γεγονός ότι εισήγε τις μπανάνες για λογαριασμό παραδοσιακού εμπορικού φορέα είναι δυνατόν να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι οι εν λόγω προϋποθέσεις δεν πληρούντο. Θα εξετάσω, πρώτον, αν η ίδια προϋπόθεση ίσχυε για την εισαγωγή μπανανών μετά την καταχώριση. Αυτό είναι αναγκαίο διότι τα άρθρα 7 και 11 του κανονισμού 2362/98 φαίνεται να θεσπίζουν προϋποθέσεις εφαρμοστέες πριν και κατά τον χρόνο της καταχωρίσεως και αφορούν κατά κύριο λόγο την εισαγωγή προϊόντων εκτός των μπανανών. Αν η προϋπόθεση είναι εφαρμοστέα μετά την καταχώριση, πρέπει να εξεταστεί η έννοιά της.

52. Το δεύτερο ερώτημα αφορά το κατά πόσον ο κανονισμός 2362/98 απέκλειε την εφαρμογή του προτιμησιακού δασμού στο πλαίσιο της δασμολογικής ποσοστώσεως, όταν οι νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς αγόραζαν μπανάνες τρίτων κρατών μέσω άλλου νεοεμφανιζόμενοι εμπορικού φορέα, από παραδοσιακό εμπορικό φορέα, στη συνέχεια τις εισήγαν στην Ένωση στο πλαίσιο της δασμολογικής ποσοστώσεως, απλώς και μόνο για να τις μεταπωλήσουν στον ίδιο παραδοσιακό εμπορικό φορέα μέσω του ίδιου νεοεμφανιζόμενου εμπορικού φορέα, έτσι ώστε ο παραδοσιακός εμπορικός φορέας να τις πωλεί στη συνέχεια στην ευρωπαϊκή αγορά. Το τρίτο ερώτημα αναφέρεται στο σχήμα που περιγράφεται στο δεύτερο ερώτημα και αφορά το κατά πόσον αντιβαίνει στο άρθρο 21, παράγραφος 2, του κανονισμού 2362/98, το οποίο απαγορεύει τη μεταβίβαση απορρεόντων από πιστοποιητικά εισαγωγής δικαιωμάτων από νεοεμφανιζόμενους προς παραδοσιακούς εμπορικούς φορείς. Κατά την άποψή μου, τα δύο αυτά ερωτήματα, τα οποία αλληλεπικαλύπτονται εν μέρει, έχουν σημασία μόνον αν οι νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς ήταν δεόντως καταχωρισμένοι και διατηρούσαν το καθεστώς τους. Κατά συνέπεια, οι απαντήσεις που θα δώσω και στα δύο ερωτήματα θα θεμελιώνονται σε αυτή την παραδοχή.

53. Με το τρίτο ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί επίσης να πληροφορηθεί ποιες είναι οι συνέπειες παραβάσεως του άρθρου 21, παράγραφος 2, του κανονισμού 2362/98, δυνάμει του άρθρου 4, παράγραφος 3, του κανονισμού 2988/95.

54. Τέλος, το γεγονός ότι η Επιτροπή προσέφυγε ως πολιτικώς ενάγουσα ενώπιον των ιταλικών δικαστηρίων δεν της απαγορεύει (όπως ορθώς επισημαίνει η ίδια) να καταθέσει γραπτές παρατηρήσεις ως θεσμικό όργανο δυνάμει του άρθρου 23, δεύτερο εδάφιο, του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με το οποίο οι διάδικοι και η Επιτροπή, μεταξύ άλλων, έχουν το δικαίωμα να καταθέτουν υπομνήματα ή έγγραφες παρατηρήσεις όταν ζητείται από το Δικαστήριο η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως. Οι παρεμβάσεις της Επιτροπής και στα δύο fora πρέπει να συνάδουν με το καθήκον της σύμφωνα με το άρθρο 17, παράγραφος 1, ΣΕΕ να «προάγει το κοινό συμφέρον της Ένωσης» και να «μεριμνά για την εφαρμογή των Συνθηκών καθώς και των μέτρων που θεσπίζονται βάσει αυτών».

Παραδεκτό

55. Τόσο με τις γραπτές παρατηρήσεις τους όσο και κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, οι Ιταλοί νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς που άσκησαν παρέμβαση στη δίκη υπογράμμισαν ότι τα πραγματικά περιστατικά στα οποία το αιτούν δικαστήριο θεμελίωσε τα ερωτήματά του ( 18 ) δεν αντιστοιχούν προς τα πραγματικά περιστατικά που διαπιστώθηκαν πρωτοδίκως και κατ’ έφεση. Κατά συνέπεια, φρονούν ότι τα υποβληθέντα ερωτήματα είναι απαράδεκτα.

56. Δεν εναπόκειται στο Δικαστήριο να διαπιστώσει τα πραγματικά περιστατικά που προκάλεσαν τη διαφορά και να συναγάγει εξ αυτών τα αναγκαία συμπεράσματα. Το έργο αυτό συνιστά προνόμιο των εθνικών δικαστηρίων ( 19 ) και η σχετική αρμοδιότητά τους συνιστά ζήτημα εθνικού δικαίου. Επίσης, τεκμαίρεται ότι τα ερμηνευτικά ερωτήματα του εθνικού δικαστηρίου είναι λυσιτελή στο πραγματικό και νομοθετικό πλαίσιο που προσδιορίζει το ίδιο. Το Δικαστήριο μπορεί να αρνηθεί να αποφανθεί επί προδικαστικού ερωτήματος μόνον όταν είναι προφανές ότι δεν έχει σχέση με το υποστατό ή το αντικείμενο της διαφοράς της κύριας δίκης, όταν το πρόβλημα είναι υποθετικής φύσεως ή όταν το Δικαστήριο δεν διαθέτει τα πραγματικά ή νομικά στοιχεία που είναι αναγκαία για να δώσει χρήσιμη απάντηση στα υποβληθέντα ερωτήματα ( 20 ).

57. Στην υπό κρίση υπόθεση, τα υποβληθέντα ερωτήματα είναι σαφώς λυσιτελή στο πραγματικό πλαίσιο του οποίο περιγράφει το αιτούν δικαστήριο. Κατά συνέπεια, τα θεωρώ παραδεκτά.

Προϋποθέσεις διατηρήσεως του καθεστώτος του νεοεμφανιζόμενου εμπορικού φορέα (πρώτο ερώτημα)

58. Οι ανησυχίες του αιτούντος δικαστηρίου όσον αφορά το καθεστώς των Ιταλών νεοεμφανιζόμενων εμπορικών φορέων φαίνεται να απορρέουν από τα πραγματικά περιστατικά που περιβάλλουν, αφενός, τον τρόπο με τον οποίον έγινε δυνατή η αρχική καταχώριση και, αφετέρου, την εισαγωγή μπανανών μετά την καταχώριση και τη λήψη ετήσιου μεριδίου και πιστοποιητικών εισαγωγής.

59. Δεν φαίνεται να αμφισβητείται ότι οι Ιταλοί νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς πληρούσαν τις προϋποθέσεις του άρθρου 7 του κανονισμού 2362/98 οι οποίες —συμπεριλαμβανομένης της απαιτήσεως να έχουν ασκήσει αυτόνομα και για ίδιο λογαριασμό εμπορική δραστηριότητα ως εισαγωγείς νωπών οπωροκηπευτικών (κατ’ αρχήν εκτός των μπανανών) ( 21 )— κατ’ ουσίαν αφορούν εισαγωγική δραστηριότητα πριν ή κατά τον χρόνο της καταχωρίσεως.

60. Καθόσον η Rico αναμείχθηκε στην καταχώριση των Ιταλών νεοεμφανιζόμενων εμπορικών φορέων, δεν θεωρώ ότι η ανάμιξη ενός εμπορικού φορέα στην προετοιμασία της αιτήσεως καταχωρίσεως άλλου εμπορικού φορέα αντιβαίνει καθεαυτή στο άρθρο 7, στοιχείο αʹ, ή απαγορεύεται από οποιαδήποτε άλλη διάταξη του κανονισμού 2362/98. Η ανάμιξη αυτή δεν συνιστά αυτομάτως εξαπάτηση κατά την έννοια του άρθρου 13, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού. Κατά την άποψή μου, οι χειρισμοί και τα αποδεικτικά στοιχεία του εμπορικού φορέα πρέπει να θεωρηθεί ότι εξαπατούν τις αρχές αν είχαν ως σκοπό ή ως αποτέλεσμα την απόκρυψη πραγματικών περιστατικών που ασκούν επιρροή στην απόφαση σχετικά με την αναγνώριση καθεστώτος νεοεμφανιζόμενου εμπορικού φορέα και αν αξιολόγηση βασιζόμενη στα πραγματικά περιστατικά που αποκρύβησαν δεν θα οδηγούσε στην αναγνώριση αυτού του καθεστώτος. Συνεπώς, το άρθρο 13, παράγραφος 2, αφορά κατ’ ουσίαν την καλή πίστη του εμπορικού φορέα και την ακρίβεια των αποδεικτικών στοιχείων που υποβάλλονται κατά τη διαδικασία καταχωρίσεως, προκειμένου να ικανοποιηθούν τα ουσιαστικά κριτήρια για την αναγνώριση του καθεστώτος καταχωρίσεως. Καθόσον υφίσταται η αυτοτελής προϋπόθεση (την οποία θα αναλύσω στη συνέχεια) ότι οι νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς έπρεπε να εισάγουν μπανάνες για ίδιο λογαριασμό, φρονώ ότι η καταχώριση θα μπορούσε να μην επιτρέπεται και όταν διαπιστώνεται ότι εμπορικός φορέας υπέβαλε αίτηση καταχωρίσεως χωρίς να πληροί την εν λόγω προϋπόθεση. Κατά την άποψή μου, η εσκεμμένη απόκρυψη του γεγονότος αυτού έχει ως συνέπεια την εφαρμογή του άρθρου 13, παράγραφος 2.

61. Οι αμφιβολίες όσον αφορά τις σχέσεις μεταξύ των Ιταλών νεοεμφανιζόμενων εμπορικών φορέων, της Rico και της S.I.M.B.A. αφορούν κατά κύριο λόγο μια αλυσίδα πράξεων μέσω των οποίων οι καταχωρισμένοι Ιταλοί νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς εισήγαν μπανάνες: οι πράξεις αυτές έλαβαν χώρα μετά την καταχώριση των Ιταλών νεοεμφανιζόμενων εμπορικών φορέων.

62. Απαιτεί ο κανονισμός 2362/98 από τους καταχωρισμένους νεοεμφανιζόμενους εμπορικούς φορείς να ασκούν για ίδιο λογαρασμό την εμπορική δραστηριότητα εισαγωγής των μπανανών τις οποίες δικαιούντο λόγω της ιδιότητας του νεοεμφανιζόμενου εμπορικού φορέα; Το πρώτο ερώτημα φαίνεται να βασίζεται σε αυτή την παραδοχή.

63. Ο κανονισμός 2362/98 δεν περιείχε ρητή διάταξη —ανάλογη με το άρθρο 7 που διέπει την απόκτηση του καθεστώτος του νεοεμφανιζόμενου εμπορικού φορέα— που να θεσπίζει τις προϋποθέσεις οι οποίες πρέπει να πληρούνται για τη διατήρηση του καθεστώτος του νεοεμφανιζόμενου εμπορικού φορέα. Εντούτοις, επιβάλλει απαιτήσεις για την παράταση της καταχωρίσεως και την απόκτηση του καθεστώτος του παραδοσιακού εμπορικού φορέα.

64. Σύμφωνα με το άρθρο 8, παράγραφος 4, η παράταση του καθεστώτος του νεοεμφανιζόμενου εμπορικού φορέα εξαρτάται από το κατά πόσον οι καταχωρισμένοι νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς εισήγαγαν πράγματι για ίδιο λογαριασμό τουλάχιστον 50 % της ποσότητας μπανανών που τους παραχωρήθηκε για το οικείο έτος. Κατά τη γνώμη μου, η απαίτηση αυτή δεν σημαίνει ότι θα μπορούσαν να εισαγάγουν ποσοστό έως 49,9 % της ποσότητας για λογαριασμό άλλου εμπορικού φορέα. Σημαίνει μάλλον ότι απαιτείται ελάχιστη χρησιμοποίηση της παραχωρούμενης κατ’ έτος ποσότητας προκειμένου να εξασφαλιστεί ότι οι δεόντως καταχωρισμένοι νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς συμμετείχαν πράγματι στο εισαγωγικό εμπόριο μπανανών καθιστώντας έτσι ανταγωνιστικότερη την αγορά.

65. Το γεγονός ότι ένας μεμονωμένος εισαγωγέας μπορεί να μην εισαγάγει το σύνολο των ποσοτήτων οι οποίες καλύπτονταν από άδειες εισαγωγής (και για τις οποίες είχε συσταθεί εγγύηση) δεν επηρεάζει κατ’ ανάγκην το καθεστώς του νεοεμφανιζόμενου εμπορικού φορέα, ο οποίος μπορεί απλώς να επέλεξε να φέρει τις οικονομικές συνέπειες, και συγκεκριμένα την απώλεια (μέρους) της εγγυήσεως ( 22 ). Για παράδειγμα, μπορεί να επέλεξε να παραιτηθεί από (άρθρο 20) ή να μεταβιβάσει σε άλλους νεοεμφανιζόμενους εμπορικούς φορείς (άρθρο 21) το σύνολο ή μέρος των δικαιωμάτων που αφορούν μέρος της ποσότητας που του έχει παραχωρηθεί. Σε περίπτωση μεταβιβάσεως, ο εκδοχέας αποκτούσε δικαίωμα εισαγωγής (για ίδιο λογαριασμό).

66. Επιπλέον, το άρθρο 21, παράγραφος 2, απαγόρευε στους νεοεμφανιζόμενους εμπορικούς φορείς να μεταβιβάζουν έστω και μέρος των δικαιωμάτων τους (ανεξαρτήτως του αν πληρούσαν την προϋπόθεση ελάχιστης χρήσεως του άρθρου 8, παράγραφος 4) σε παραδοσιακούς εμπορικούς φορείς, διότι κάτι τέτοιο υπήρχε κίνδυνος να προκαλέσει τεχνητές ή κερδοσκοπικές σχέσεις ή διαταραχές των συνήθων εμπορικών σχέσεων ( 23 ) και να υπονομεύσει πλήρως τον σκοπό της διατηρήσεως μέρους της διαθέσιμης ποσότητας για τους νεοεμφανιζόμενους εμπορικούς φορείς. Κατά συνέπεια, το άρθρο 21, παράγραφος 2, φαίνεται να επιβεβαιώνει ότι οι νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς, αν χρησιμοποιούσαν οι ίδιοι τα δικαιώματά τους, έπρεπε να ενεργούν πάντοτε για ίδιο λογαριασμό. Δεν θα είχε καμία έννοια να απαγορευθεί η μεταβίβαση δικαιωμάτων από νεοεμφανιζόμενο σε παραδοσιακό εμπορικό φορέα, αλλά να επιτρέπεται στους νεοεμφανιζόμενους, οι οποίοι έπρεπε να είχαν ενεργήσει αυτοτελώς και για ίδιο λογαριασμό όσον αφορά παλαιότερες εισαγωγές συγκρίσιμων προϊόντων προκειμένου να αποκτήσουν το καθεστώς του νεοεμφανιζόμενου εμπορικού φορέα, να εισάγουν μπανάνες για λογαριασμό παραδοσιακού εμπορικού φορέα. Το αποτέλεσμα θα ήταν ότι οι παραδοσιακοί εμπορικοί φορείς θα μπορούσαν να χρησιμοποιούν καταχωρισμένους νεοεμφανιζόμενους εμπορικούς φορείς προκειμένου να εισάγουν μπανάνες για δικό τους λογαριασμό και σύμφωνα με τις οδηγίες τους, καθιστώντας την εισαγωγική δραστηριότητα των νεοεμφανιζόμενων εμπορικών φορέων κατά μεγάλο μέρος εικονική και υπονομεύοντας πλήρως την απαγόρευση την οποία προβλέπει το άρθρο 21, παράγραφος 2. Πρόκειται ακριβώς για το αποτέλεσμα το οποίο σκοπό είχε να αποτρέψει ο κανονισμός 2362/98.

67. Με τον κανονισμό 2362/98 ουσιαστικά κατανεμήθηκαν μερίδια των διαθέσιμων ποσοτήτων των δασμολογικών ποσοστώσεων και των παραδοσιακών μπανανών ΑΚΕ μεταξύ των παραδοσιακών και των νεοεμφανιζόμενων εμπορικών φορέων ( 24 ) και θεσπίστηκαν κανόνες σχετικά με το ποιος μπορεί να καταχωρισθεί ώστε να λάβει τα μερίδια και να επωφεληθεί από αυτά. Ρυθμίζοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο την αγορά εισαγωγών μπανάνας, ο κανονισμός 2362/98 σκοπούσε να περιορίσει τον κίνδυνο ελέγχου της αγοράς από κάποιον παραδοσιακό εμπορικό φορέα ή παγιώσεως της θέσης του, ώστε να περιορίσει ή να αποκλείσει τον ανταγωνισμό από άλλους εμπορικούς φορείς, συμπεριλαμβανομένων όσων δεν είχαν εισαγάγει προηγουμένως μπανάνες ΑΚΕ ή τρίτων κρατών. Κατ’ αυτόν τον τρόπο προσφέρθηκε στους νέους εμπορικούς φορείς της βιομηχανίας μπανανών, και ιδίως στην αγορά εισαγωγών, μια δίκαιη ευκαιρία, με τη διατήρηση μέρους της δασμολογικής ποσοστώσεως ειδικά γι’ αυτούς. Με την είσοδο περισσότερων νεοεμφανιζόμενων εμπορικών φορέων στην αγορά εισαγωγών, μερικοί από τους οποίους θα καθίσταντο εν καιρώ παραδοσιακοί εμπορικοί φορείς, η αγορά θα γινόταν ανταγωνιστικότερη. Όπως διευκρινίζεται με την αιτιολογική σκέψη 14 του κανονισμού 404/93, το σύστημα της χορηγήσεως αδειών εισαγωγής σκοπούσε να αποτρέψει τη διατάραξη των συνήθων εμπορικών σχέσεων, επιτρέποντας παράλληλα την εξέλιξη των δομών της αγοράς.

68. Στο πλαίσιο του κανονισμού 896/2001 ( 25 ) (με τον οποίο καταργήθηκε και αντικαταστάθηκε, μεταξύ άλλων, ο κανονισμός 2362/98 ( 26 )), το Δικαστήριο φαίνεται να δέχθηκε ότι ο σκοπός της πατάξεως κερδοσκοπικών και εικονικής φύσεως πρακτικών στον τομέα της χορηγήσεως πιστοποιητικών εισαγωγής αποκλείει τη δυνατότητα παραδοσιακού επιχειρηματία, ο οποίος μετέχει ήδη σε δασμολογική ποσόστωση, να μετάσχει εκ νέου, ως μη παραδοσιακός επιχειρηματίας, στην ίδια ποσόστωση μέσω άλλου επιχειρηματία με τον οποίο συνδέεται ( 27 ). Η προσπάθεια πατάξεως των εν λόγω πρακτικών κρίθηκε ότι είναι δυνατόν «να παράσχει τη δυνατότητα σε πραγματικούς νεοεμφανιζόμενους επιχειρηματίες να δραστηριοποιηθούν στην αγορά και, επομένως, να αναπτύξουν πλήρως την οικονομική τους δραστηριότητα» ( 28 ). Η ίδια συλλογιστική ισχύει και για τον προϊσχύσαντα κανονισμό.

69. Επίσης, δυνάμει του κανονισμού 2362/98, οι παραδοσιακοί εμπορικοί φορείς έπρεπε να έχουν εισαγάγει πραγματικά για ίδιο λογαριασμό μια ελάχιστη ποσότητα μπανανών, την οποία να έχουν θέσει προς πώληση κατά τη διάρκεια προκαθορισμένης περιόδου αναφοράς ( 29 ). Η προϋπόθεση αυτή ίσχυε και για τους νεοεμφανιζόμενους εμπορικούς φορείς που καθίσταντο παραδοσιακοί ( 30 ).

70. Κατά συνέπεια, δυνάμει του κανονισμού 2362/98, οι εμπορικοί φορείς έπρεπε να ενεργούν για ίδιο λογαριασμό, τόσο προκειμένου να αποκτήσουν πρόσβαση όσο και προκειμένου να παραμείνουν στην ομάδα των «νεοεμφανιζόμενων εμπορικών φορέων».

71. Πέραν αυτού, τα κράτη μέλη ήταν επίσης υπεύθυνα, σύμφωνα με το άρθρο 11, να διασφαλίζουν την τήρηση της προϋποθέσεως αυτής. Στο σημείο αυτό, επισημαίνω ότι η πρώτη περίοδος του άρθρου 11, παράγραφος 1, είναι διατυπωμένη με επαρκή ευρύτητα ώστε να συμπεριλαμβάνει τις προϋποθέσεις τόσο αποκτήσεως όσο και διατηρήσεως του καθεστώτος του νεοεμφανιζόμενου εμπορικού φορέα.

72. Κατά συνέπεια, προκειμένου να μπορούν να εισαγάγουν, οι νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς έπρεπε να ενεργούν για ίδιο λογαριασμό και να φέρουν οι ίδιοι τον εμπορικό κίνδυνο. Εκτός του ότι έπρεπε να υφίστανται ως οικονομικοί φορείς ( 31 ), οι πράξεις εισαγωγής που διενεργούσαν —δηλαδή η εισαγωγή αγαθών στο τελωνειακό έδαφος της Ένωσης ( 32 )— έπρεπε να έχουν, από τη δική τους άποψη, εμπορική έννοια: να είναι το αποτέλεσμα αυτόνομης αποφάσεώς τους, τα οφέλη και το κόστος της οποίας έφεραν οι ίδιοι και όχι κάποιο τρίτος. Η ερμηνεία αυτή βρίσκει έρεισμα και στον κανονισμό 404/93 (ο οποίος εφαρμόστηκε με τον κανονισμό 2362/98), σύμφωνα με τον οποίον τα πιστοποιητικά πρέπει να χορηγούνται σε επιχειρηματίες που έχουν αναλάβει τον εμπορικό κίνδυνο της εμπορίας μπανανών ( 33 ).

73. Προκειμένου να αξιολογηθεί αν μια συγκεκριμένη εισαγωγική δραστηριότητα αναλήφθηκε χωρίς εμπορικό κίνδυνο και αποκλειστικά προς (εμπορικό) όφελος τρίτου, φρονώ ότι το εθνικό δικαστήριο πρέπει τουλάχιστον να συγκρίνει τις τιμές πωλήσεως (εν προκειμένω, αυτές τις οποίες κατέβαλαν και χρέωσαν οι Ιταλοί νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς και η Rico) και να εξετάσει, ιδίως, αν η διαφορά υπερέβαινε το σύνολο της δαπάνης στην οποία υποβλήθηκε ο νεοεμφανιζόμενος εμπορικός φορέας για την εισαγωγή μπανανών (συμπεριλαμβανομένων των δασμών, του κόστους φυλάξεως, της ασφαλίσεως και των γενικών εξόδων), ούτως ώστε να επιτρέπει κάποιο περιθώριο κέρδους. Εντούτοις, η προφανής απουσία εμπορικού κέρδους δεν αρκεί άνευ ετέρου προκειμένου να θεωρηθεί ότι ο νεοεμφανιζόμενος εμπορικός φορέας δεν μπορεί να ενήργησε για ίδιο λογαριασμό (η εισαγωγή επί ζημία μπορεί, εφόσον δεν αποδεικνύεται άλλως, να πραγματοποιείται επίσης για ίδιο λογαριασμό του εισαγωγέα). Κατά συνέπεια, είναι απαραίτητο να εξεταστεί λεπτομερέστερα η αλυσίδα συναλλαγών. Ποιον βάρυνε η δαπάνη εισαγωγής; Μήπως το κέρδος αποκόμισε άλλος οικονομικός φορέας που συμμετείχε στην εισαγωγή ή συνδεδεμένοι οικονομικοί φορείς;

74. Εντούτοις, μολονότι οι πόροι των νεοεμφανιζόμενων οικονομικών φορέων έπρεπε να είναι τέτοιοι ώστε να τους επιτρέπουν να εισάγουν, ούτε το άρθρο 7, στοιχείο αʹ, ούτε άλλη διάταξη του κανονισμού 2362/98 απαιτούσε από τους νεοεμφανιζόμενους οικονομικούς φορείς να διατηρούν υποδομή για την αποθήκευση και τη μεταφορά των εισαγόμενων μπανανών. Από τον κανονισμό δεν προκύπτει ότι πρόθεση του νομοθέτη ήταν να θεσπίσει ένα συγκεκριμένο τύπο κυκλώματος εμπορίας για τις εισαγωγές μπανανών ή ότι ο νεοεμφανιζόμενος εμπορικός φορέας έπρεπε αναγκαστικά να αποθηκεύει τις μπανάνες (και να φροντίζει για την ωρίμανσή τους) πριν πωληθούν σε έμπορο χονδρικής ή λιανικής. Αντιθέτως, στην αιτιολογική σκέψη 15 του κανονισμού 404/93, η Επιτροπή πρέπει να ενεργεί με γνώμονα την αρχή «να αποφευχθεί η διατάραξη των συνήθων εμπορικών σχέσεων μεταξύ των ατόμων που συμμετέχουν στο κύκλωμα της εμπορίας». Επίσης, ο κανονισμός 2362/98 δεν απαγορεύει την πώληση των αγαθών από τον εισαγωγέα αμέσως μετά την εισαγωγή σε τρίτο μετέχοντα στο κύκλωμα εμπορίας. Από την άποψη του κανονισμού, αυτό που είχε σημασία ήταν η συμμετοχή του νεοεμφανιζόμενου εμπορικού φορέα σε ένα συγκεκριμένο στάδιο του εν λόγω κυκλώματος (εισαγωγής).

75. Κατά συνέπεια, το γεγονός ότι πριν από την εισαγωγή ή/και την υποβολή αιτήσεως καταχωρίσεως, ετησίων μεριδίων και πιστοποιητικών εισαγωγής, ο νεοεμφανιζόμενος εμπορικός φορέας είχε συμφωνήσει ότι θα αγόραζε ή θα πωλούσε μπανάνες άλλων εμπορικών φορέων και θα χρησιμοποιούσε τις εγκαταστάσεις των φορέων αυτών για τη μεταφορά, την αποθήκευση ή την ωρίμανση δεν συνιστά εμπόδιο για την καταχώριση δυνάμει του άρθρου 7, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 2362/98 ούτε για τη διατήρηση του καθεστώτος του νεοεμφανιζόμενου εμπορικού φορέα.

76. Πράγματι, λαμβανομένων υπόψη των χαρακτηριστικών της αγοράς μπανανών, ανάλογες συμφωνίες μπορεί συχνά να ήταν αναγκαίες. Ιστορικά, στην αγορά κυριαρχούσε μικρός αριθμός κάθετα ενοποιημένων πολυεθνικών επιχειρήσεων που συχνά ήλεγχαν ολόκληρο το κύκλωμα εμπορίας, συμπεριλαμβανομένης της κυριότητας των φυτειών, της παραγωγής (συμπεριλαμβανομένης της καλλιέργειας, της συσκευασίας και του ελέγχου ποιότητας), της μεταφοράς, της εισαγωγής, της ωριμάνσεως, της αποθηκεύσεως και της διανομής, και επωφελούνταν από σημαντικές οικονομίες κλίμακας. Με την πάροδο του χρόνου, η αγορά εμφανίζεται περισσότερο κατακερματισμένη· εισέρχονται σε αυτή νέοι εμπορικοί φορείς σε διάφορα στάδια του κυκλώματος εμπορίας, μολονότι η είσοδός τους μπορεί να είναι δαπανηρή και δυσχερής. Επειδή οι μπανάνες είναι ευπαθές προϊόν, αυτά τα στάδια πρέπει να σχεδιάζονται προσεκτικά. Κατά συνέπεια, εφόσον ένας εμπορικός φορέας που εισέρχεται στην αγορά δεν είναι κάθετα ενοποιημένος ώστε να ελέγχει κάθε ένα ή τα περισσότερα στάδια του κυκλώματος εμπορίας, η είσοδος στην αγορά είναι πιθανόν να εξαρτάται από (ανάντη ή κατάντη) συμφωνίες με άλλους εμπορικούς φορείς ( 34 ).

77. Η κοινή οργάνωση της αγοράς μπανανών στηρίχθηκε στην παραδοχή ότι τόσο οι παραδοσιακοί όσο και οι νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς θα συμμετείχαν στο εισαγωγικό εμπόριο μπανανών, με σκοπό «να ευνοείται ο υγιής ανταγωνισμός» ( 35 ). Κατά την άποψή μου, αυτή η ανταγωνιστική σχέση δεν θα μπορούσε να υφίσταται αν οι δύο κατηγορίες οικονομικών φορέων δεν καθόριζαν ελεύθερα τη συμπεριφορά τους στην αγορά, ιδίως όσον αφορά αποφάσεις και δραστηριότητες σχετικές με την πραγματική εισαγωγή. Αν ένας παραδοσιακός εμπορικός φορέας ασκούσε αποφασιστική επιρροή στη συμπεριφορά άλλου εμπορικού φορέα όσον αφορά τις εισαγωγικές πτυχές της εμπορικής πολιτικής του και ο δεύτερος εμπορικός φορέας εκτελούσε, από κάθε άποψη, τις οδηγίες που του έδιδε (άμεσα ή έμμεσα διά ενδιαμέσου) ο πρώτος όσον αφορά την εισαγωγή μπανανών, δεν θα μπορούσε να γίνει δεκτό ότι ο δεύτερος εμπορικός φορέας ενεργούσε για ίδιο λογαριασμό. Στην πραγματικότητα, θα ήταν μια απλή σφραγίδα: ένα μέσο με το οποίο ο παραδοσιακός εμπορικός φορέας θα ενίσχυε τη θέση του στην αγορά και θα υπονόμευε περαιτέρω τον ανταγωνισμό.

78. Ανάλογη ανταγωνιστική σχέση δεν θα μπορούσε να υπάρχει ούτε αν ο νεοεμφανιζόμενος εμπορικός φορέας, αν και τυπικά ανεξάρτητος σε σχέση με τον παραδοσιακό εμπορικό φορέα, εντούτοις συμφωνούσε (ελεύθερα) να μετάσχει σε σχήμα μέσω του οποίου θα εισήγε μπανάνες χρησιμοποιώντας δικά του πιστοποιητικά εισαγωγής για λογαριασμό παραδοσιακού εμπορικού φορέα.

79. Η ερμηνεία που υπογραμμίζει την ανάγκη πραγματικής δράσεως από νεοεμφανιζόμενο εμπορικό φορέα για ίδιο λογαριασμό μετά την καταχώριση συνάδει επίσης με τον εκφραζόμενο στην αιτιολογική σκέψη 8 του κανονισμού 2362/98 σκοπό να αποφεύγεται, μέσω της εφαρμογής αυστηρότερων κριτηρίων επιλεξιμότητας, η καταχώριση απλών πρακτόρων που δανείζουν τα ονόματά τους και η χορήγηση μεριδίων σε όσους υποβάλλουν εικονικές ή κερδοσκοπικές αιτήσεις. Ο νομοθέτης είχε ήδη αντιμετωπίσει προφανείς καταχρήσεις των υφισταμένων προϋποθέσεων καθιστώντας αυστηρότερα τα κριτήρια επιλεξιμότητας και περιγράφοντάς τα λεπτομερέστερα. Παρά ταύτα, μολονότι οι αλλαγές αυτές είναι δυνατόν να περιόρισαν την πιθανότητα καταχρήσεων, ουδέποτε η νομοθεσία μπορεί να εξασφαλίσει μηδενικό κίνδυνο καταχρήσεως δικαιώματος.

80. Κατά συνέπεια, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι το άρθρο 7, στοιχείο αʹ, και το άρθρο 8, παράγραφος 4, του κανονισμού 2362/98 πρέπει να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι απαιτούν από τους εμπορικούς φορείς να ενεργούν για ίδιο λογαριασμό τόσο προκειμένου να καταχωρισθούν όσο και προκειμένου να συνεχίσουν να χαρακτηρίζονται «νεοεμφανιζόμενοι» εμπορικοί φορείς. Το να ενεργούν «για ίδιο λογαριασμό» έχει την έννοια ότι οι εν λόγω εμπορικοί φορείς πρέπει να ενεργούν για ίδιους σκοπούς και με ίδιο εμπορικό κίνδυνο.

Άρθρο 21, παράγραφος 2, του κανονισμού 2362/98 και κατάχρηση δικαιώματος (δεύτερο και τρίτο ερώτημα)

81. Το άρθρο 21, παράγραφος 2, του κανονισμού 2362/98 απαγόρευε τη μεταβίβαση από νεοεμφανιζόμενο προς παραδοσιακό εμπορικό φορέα δικαιωμάτων απορρεόντων από πιστοποιητικά εισαγωγής. Δεν απαγόρευε άλλες μεταβιβάσεις, οι οποίες θεωρούνταν «μέσο προοριζόμενο να συμβάλει στην ανταγωνιστικότητα των επιχειρηματιών που εμπορεύονται μπανάνες καταγωγής κοινοτικής και ΑΚΕ και να διευκολύνει την ενοποίηση των αγορών των κρατών μελών» ( 36 ).

82. Στην κρινόμενη υπόθεση, οι Ιταλοί νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς δεν μεταβίβασαν δικαιώματα απορρέοντα από τα πιστοποιητικά εισαγωγής τους προς τη S.I.M.B.A., αλλά εισήγαγαν οι ίδιοι τις μπανάνες και τις έθεσαν σε ελεύθερη κυκλοφορία. Κατά συνέπεια, φαίνεται εκ πρώτης όψεως ότι το άρθρο 21, παράγραφος 2, τηρήθηκε. Εντούτοις, οι μπανάνες άλλαξαν κύριο επανειλημμένα πριν και μετά την εισαγωγή τους.

83. Συμφωνώ με την Επιτροπή ότι το άρθρο 21, παράγραφος 2, του κανονισμού 2362/98 δεν απαγόρευε ούτε την πώληση μπανανών σε τρίτες χώρες ούτε την επαναπώλησή τους μετά την εισαγωγή, έστω και αν οι συναλλαγές αυτές ελάμβαναν χώρα βάσει προϋφιστάμενης συμφωνίας. Σύμφωνα με το σκεπτικό που ανέπτυξε το Δικαστήριο με την απόφαση SICES κ.λπ. ( 37 ) σε σχέση με το άρθρο 6, παράγραφος 4, του κανονισμού 341/2007 ( 38 ), φρονώ ότι το άρθρο 21, παράγραφος 2, του κανονισμού 2362/98 απλώς δεν ρύθμιζε αυτή την κατάσταση και συνεπώς δεν την απαγόρευε.

84. Εντούτοις, αν επιτρεπόταν μια τέτοια μεταβίβαση από νεοεμφανιζόμενο σε παραδοσιακό εμπορικό φορέα, ο παραδοσιακός εμπορικός φορέας θα μπορούσε να εισαγάγει για ίδιο λογαριασμό μεγαλύτερη ποσότητα μπανανών με προτιμησιακό δασμό.

85. Κατά συνέπεια, μια σειρά συναλλαγών, κατά τα λοιπά επιτρεπτών δυνάμει του κανονισμού 2362/98, που είχε ως αποτέλεσμα και απέβλεπε στο να φέρει παραδοσιακό εμπορικό φορέα στην ίδια θέση ως εάν είχε επωφεληθεί από απαγορευμένη μεταβίβαση πιστοποιητικών, ενδέχεται παρά ταύτα να παραβαίνει το άρθρο 12, παράγραφος 2, του κανονισμού 2362/98 λόγω καταχρήσεως δικαιώματος.

86. Προκειμένου ο παραδοσιακός εμπορικός φορέας να περιέλθει στην ίδια θέση, ο νεοεμφανιζόμενος εμπορικός φορέας έπρεπε αναγκαστικά να έχει εισαγάγει τις μπανάνες του και στη συνέχεια να τις έχει επαναπωλήσει, χρησιμοποιώντας ενδιάμεσο ή όχι, στον παραδοσιακό εμπορικό φορέα. Για να επωφεληθεί ο παραδοσιακός εμπορικός φορέας από τον προτιμησιακό δασμό, κάποιος εμπορικός φορέας θα έπρεπε, σε κάποια χρονική στιγμή, να μην ενεργεί για λογαριασμό του, αλλά για λογαριασμό του παραδοσιακού εμπορικού φορέα.

87. Αν ο εμπορικός φορέας που ενεργεί κατ’ αυτόν τον τρόπο είναι ο νεοεμφανιζόμενος που εισάγει μπανάνες, δεν πληροί την προϋπόθεση που επιτρέπει τη διατήρηση του καθεστώτος του νεοεμφανιζόμενου εμπορικού φορέα. Εντούτοις, ο παραδοσιακός εμπορικός φορέας είναι δυνατόν να επωφελήθηκε (αδικαιολόγητα) από τον προτιμησιακό δασμό χάρη στις ενέργειες άλλου εμπορικού φορέα στην αλυσίδα των συναλλαγών. Κατά συνέπεια, το γεγονός ότι ο νεοεμφανιζόμενος εμπορικός φορέας διαπιστώνεται ότι εισήγαγε τις μπανάνες για ίδιο λογαριασμό δεν αίρει την ανάγκη να εξακριβωθεί αν υπήρξε κατάχρηση δικαιώματος σε άλλο σημείο της αλυσίδας.

88. Η εξακρίβωση αυτή θα πρέπει να διενεργηθεί, εφόσον απαιτείται, από το αρμόδιο εθνικό δικαστήριο ( 39 ). Με την απόφαση SICES κ.λπ. —η οποία εκδόθηκε μετά την υποβολή της υπό κρίση αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως— το Δικαστήριο διευκρίνισε πώς πρέπει να γίνεται αυτό.

89. Η υπόθεση SICES κ.λπ. αφορούσε παρόμοια πραγματικά περιστατικά σε ανάλογο πλαίσιο. Στρεφόταν γύρω από τον κανονισμό 341/2007 ( 40 ), ο οποίος προβλέπει, για τις εισαγωγές σκόρδου, προτιμησιακή πρόσβαση και δασμολογικές ποσοστώσεις· απαιτεί δε πιστοποιητικό εισαγωγής ( 41 ) για την αποτροπή της απάτης όσον αφορά την καταγωγή του σκόρδου και διακρίνει μεταξύ παραδοσιακών και νέων εισαγωγέων. Προκειμένου να διασφαλιστεί ο ανταγωνισμός και να αποφευχθεί η κερδοσκοπία και οι καταχρήσεις κατά τη χορήγηση πιστοποιητικών εισαγωγής, ο κανονισμός 341/2007 απαγορεύει τη μεταβίβαση των εν λόγω πιστοποιητικών και προβλέπει κυρώσεις σε περίπτωση υποβολής πολλαπλών αιτήσεων ( 42 ). Ο ειδικός δασμός που επιβαλλόταν καθιστούσε ασύμφορη την εισαγωγή εκτός της δασμολογικής ποσοστώσεως.

90. Ορισμένοι νέοι εισαγωγείς φαίνεται να καταστρατήγησαν την εν λόγω απαγόρευση χρησιμοποιώντας την προτιμησιακή πρόσβαση και τις δασμολογικές ποσοστώσεις: η μία από δύο εταιρίες που είχαν χρησιμοποιήσει τα πιστοποιητικά εισαγωγής τους αγόραζε σκόρδο από Κινέζο προμηθευτή· κάποια από τις δύο πωλούσε το σκόρδο σε νέες επιχειρήσεις, οι οποίες στη συνέχεια εισήγαν και μεταπωλούσαν το σκόρδο σε μία από τις δύο εταιρίες που λειτουργούσαν τόσο ως παραδοσιακός εισαγωγέας όσο και ως έμπορος χονδρικής, ενώ, πριν από την εισαγωγή, είχαν συμφωνήσει να αγοράσουν το σκόρδο μόλις τεθεί σε ελεύθερη κυκλοφορία.

91. Αφού επιβεβαίωσε την πάγια νομολογία του σχετικά με την ανάγκη συνδυασμού αντικειμενικού και υποκειμενικού στοιχείου προκειμένου να διαπιστωθεί η ύπαρξη καταχρήσεως δικαιώματος καθώς και σχετικά με τον ρόλο του εθνικού δικαστηρίου για την εξακρίβωση της υπάρξεως των δύο στοιχείων ( 43 ), το Δικαστήριο εξέτασε κατά πόσον το άρθρο 6, παράγραφος 4, του κανονισμού 341/2007 απαγόρευε αυτή τη σειρά συναλλαγών ( 44 ).

92. Όσον αφορά το αντικειμενικό στοιχείο, το Δικαστήριο έκρινε ότι η διασφάλιση του ανταγωνισμού μεταξύ πραγματικών εισαγωγέων σημαίνει ότι δεν πρέπει να είναι δυνατός ο έλεγχος της αγοράς από έναν και μόνον εισαγωγέα. Ο σκοπός αυτός δεν επιτυγχανόταν διότι, με συναλλαγές όπως οι επίδικες, «ο εντός της Ένωσης αγοραστής, ο οποίος είναι συγχρόνως και παραδοσιακός εισαγωγέας, δεν δικαιούται να υπολογισθεί η ποσότητα αναφοράς του […] με βάση τις ποσότητες εμπορευμάτων που αγόρασε από εισαγωγείς μετά τον εκτελωνισμό τους». Επιπλέον, το Δικαστήριο έκρινε ότι διά συναλλαγών τέτοιου είδους είναι δυνατόν ο εντός της Ένωσης αγοραστής (ο οποίος δεν είναι πλέον σε θέση να εισαγάγει σκόρδο με προτιμησιακό δασμό) «να μπορέσει να προμηθευτεί σκόρδο εισαγόμενο υπό ευνοϊκούς δασμολογικούς όρους και να επεκτείνει την επιρροή του στην αγορά πέραν εκείνου του τμήματος της δασμολογικής ποσοστώσεως που του έχει χορηγηθεί» ( 45 ).

93. Όσον αφορά το υποκειμενικό στοιχείο, το Δικαστήριο έκρινε ότι έπρεπε να αποδειχθεί ότι «οι εισαγωγείς […] είχαν την πρόθεση να απονείμουν τέτοιο πλεονέκτημα στον εν λόγω αγοραστή και οι πράξεις […] στερούνται κάθε οικονομικής και εμπορικής δικαιολογήσεως για τους εισαγωγείς αυτούς». Παράλληλα, ήταν απαραίτητο να ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι «οι εισαγωγείς φέρουν την υποχρέωση να χρησιμοποιούν τα πιστοποιητικά “Α” τα οποία τους έχουν χορηγηθεί επ’ απειλή κυρώσεων, οπότε έχουν πραγματικό συμφέρον να προβαίνουν σε εισαγωγές». Μολονότι οι εν λόγω συναλλαγές «δεν μπορεί a priori να θεωρηθεί ότι στερούνται οικονομικής και εμπορικής δικαιολογήσεως από πλευράς των εισαγωγέων», το Δικαστήριο έκρινε ότι «[δ]εν μπορεί πάντως να αποκλεισθεί ότι, υπό ορισμένες περιστάσεις, πράξεις όπως οι επίμαχες στην υπόθεση της κύριας δίκης πραγματοποιούνται τεχνητώς με κύριο σκοπό την ωφέλεια από τους ευνοϊκούς δασμολογικούς όρους». Μεταξύ των στοιχείων βάσει των οποίων μπορεί να αποδειχθεί ο τεχνητός χαρακτήρας των πράξεων συγκαταλέγεται το γεγονός ότι ο κάτοχος πιστοποιητικών δεν έχει αναλάβει οποιονδήποτε εμπορικό κίνδυνο, διότι αυτός καλύπτεται στην πραγματικότητα από τον αγοραστή του, επίσης παραδοσιακό εισαγωγέα, καθώς και το γεγονός ότι το περιθώριο κέρδους των εισαγωγέων είναι ασήμαντο ή ότι οι τιμές πωλήσεως του σκόρδου από τους εισαγωγείς προς τον εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης αγοραστή είναι χαμηλότερες των τιμών της αγοράς ( 46 ).

94. Με τη σκέψη 40, το Δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα ότι συναλλαγές όπως οι επίμαχες στοιχειοθετούν κατάχρηση δικαιώματος ( 47 ) οσάκις πραγματοποιούνται τεχνητώς με κύριο σκοπό την ωφέλεια από τους ευνοϊκούς δασμολογικούς όρους και ότι για τη διαπίστωση της υπάρξεως καταχρηστικής πρακτικής το εθνικό δικαστήριο οφείλει να λάβει υπόψη όλα τα πραγματικά περιστατικά και τις περιστάσεις της υποθέσεως, συμπεριλαμβανομένων των εμπορικών συναλλαγών που προηγούνται και έπονται της επίμαχης εισαγωγής.

95. Φρονώ ότι το ίδιο συμπέρασμα επιβάλλεται όταν εξετάζεται κατά πόσον υπήρξε καταστρατήγηση νόμου σε περιπτώσεις στις οποίες επιχειρήσεις ενήργησαν κατά τρόπον ώστε να φέρουν παραδοσιακό εμπορικό φορέα στην ίδια θέση ως εάν του είχαν μεταβιβαστεί τα πιστοποιητικά εισαγωγής που κατείχαν δεόντως καταχωρισμένοι νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς με μοναδικό σκοπό την καταχρηστική εκμετάλλευση των πλεονεκτημάτων που προβλέπει το δίκαιο της Ένωσης ( 48 ).

96. Το σημείο εκκινήσεως στην υπό κρίση υπόθεση πρέπει να είναι το ότι οι νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς ήταν δεόντως καταχωρισμένοι και πληρούσαν τις προϋποθέσεις για τη διατήρηση του καθεστώτος αυτού. Αν ένας εμπορικός φορέας δεν πληρούσε τις προϋποθέσεις αυτές, δεν μπορούσε να χαρακτηριστεί νεοεμφανιζόμενος και κατά συνέπεια δεν μπορούσε να εισαγάγει μπανάνες στο πλαίσιο του μεριδίου της δασμολογικής ποσοστώσεως που προοριζόταν για εμπορικούς φορείς αυτού του είδους. Δεν θα υπήρχε πλέον βάσιμη δικαιολογία για τη διατήρηση των πιστοποιητικών εισαγωγής που κατείχε ο εν λόγω εμπορικός φορέας και τα οποία είχε λάβει βάσει του προηγούμενου καθεστώτος του νεοεμφανιζόμενου: δεν θα υπήρχε ανάγκη διαχειρίσεως δικαιώματος εισαγωγής το οποίο ήταν πλέον ανύπαρκτο ( 49 ). Κατά συνέπεια, τα πιστοποιητικά εισαγωγής θα καθίσταντο άκυρα και ο εμπορικός φορέας δεν θα μπορούσε να λάβει νέα πιστοποιητικά.

97. Αν πληρούνταν οι προϋποθέσεις για τη διατήρηση του καθεστώτος του νεοεμφανιζόμενου εμπορικού φορέα, αυτό θα σήμαινε ότι οι εμπορικοί φορείς εισήγαν μπανάνες για ίδιο λογαριασμό. Εντούτοις, αν και οι προϋποθέσεις αυτές περιόριζαν σημαντικά πιθανές καταχρήσεις, δεν απέκλειαν ολοσχερώς τον κίνδυνο νεοεμφανιζόμενος εμπορικός φορέας να εμπλακεί σε σειρά συναλλαγών που υπονόμευε τους σκοπούς του κανονισμού 2362/98, συμπεριλαμβανομένων των σκοπών που υπαγόρευσαν την απαγόρευση του άρθρου 21, παράγραφος 2.

98. Όσον αφορά το αντικειμενικό στοιχείο της καταστρατηγήσεως νόμου, φρονώ ότι οι λόγοι που υπαγορεύουν την προϋπόθεση αυτή συμπίπτουν σε μεγάλο βαθμό με τους σκοπούς του κανονισμού 2362/98 ( 50 ).

99. Επομένως, μια σειρά συναλλαγών όπως οι επίδικες στην κύρια δίκη είναι δυνατόν να μειώσει τον ανταγωνισμό και να περιορίσει την πραγματική είσοδο στην αγορά νεοεμφανιζόμενων εμπορικών φορέων ή κάθε πρακτικό αποτέλεσμά της. Το σχήμα που περιγράφεται από το αιτούν δικαστήριο επέτρεπε ουσιαστικά σε παραδοσιακό εμπορικό φορέα να αυξήσει το μερίδιό του στη δασμολογική ποσόστωση και να εισαγάγει μεγαλύτερη ποσότητα μπανανών με προτιμησιακό δασμό. Κατά συνέπεια, δυσχέραινε τη διαχείριση της δασμολογικής ποσοστώσεως, διότι ήταν ικανό να νοθεύσει τα ρεύματα εμπορικών συναλλαγών και να καταστήσει δυσχερές να εξακριβωθεί ποιος ήταν πράγματι υπεύθυνος για τις εισαγωγές μπανανών στο πλαίσιο της δασμολογικής ποσοστώσεως.

100. Όσον αφορά το υποκειμενικό στοιχείο της καταστρατηγήσεως νόμου: είχαν οι εμπορικοί φορείς την πρόθεση να εκμεταλλευθούν καταχρηστικά πλεονέκτημα που προβλέπεται από το δίκαιο της Ένωσης, δημιουργώντας τεχνητά τις προϋποθέσεις που θα τους επέτρεπαν να επωφεληθούν από το πλεονέκτημα ( 51 );

101. Μεμονωμένα πραγματικά περιστατικά εξεταζόμενα αυτοτελώς δεν επαρκούν πάντοτε προκειμένου να προσδιοριστεί αν ο κύριος σκοπός της συναλλαγής ήταν να αποκομίσει ο ενδιαφερόμενος όφελος χωρίς νόμιμη αιτία ( 52 ). Κατά συνέπεια, το να επωφεληθεί απλώς ο ενδιαφερόμενος από τα οικονομικά πλεονεκτήματα που απορρέουν από συναλλαγές οι οποίες επιτρέπονται από το δίκαιο της Ένωσης δεν συνιστά καταστρατήγηση. Αν, εντούτοις, αυτά τα πραγματικά περιστατικά συνδυαστούν μεταξύ τους, ενδέχεται να αποδεικνύουν ότι ένας ή περισσότεροι εμπορικοί φορείς είχαν την πρόθεση να επιτρέψουν στον παραδοσιακό εμπορικό φορέα να αποκομίσει όφελος χωρίς νόμιμη αιτία, αναλαμβάνοντας εισαγωγική δραστηριότητα στερούμενη οικονομικής και εμπορικής δικαιολογίας είτε για τους νεοεμφανιζόμενους εμπορικούς φορείς που διενεργούσαν την πραγματική εισαγωγή ή/και για άλλους εμπορικούς φορείς που εμπλέκονταν σε συναλλαγές πριν και μετά την εισαγωγή.

102. Κατ’ ουσίαν, το αρμόδιο εθνικό δικαστήριο πρέπει να εξετάσει τη μορφή, τον σκοπό και τη διάρθρωση των συναλλαγών και των σχέσεων μεταξύ των διαφόρων εμπλεκομένων προκειμένου να καθορίσει κατά πόσον ολόκληρη η σειρά συναλλαγών δεν θα είχε πραγματοποιηθεί αν απουσίαζε το όφελος λόγω της καταβολής μικρότερου δασμού.

103. Στην υπό κρίση υπόθεση, εναπόκειται στο αρμόδιο εθνικό δικαστήριο να εξετάσει ποιος εμπορικός φορέας επιβαρύνθηκε με το κόστος της εισαγωγής και ποιος επωφελήθηκε από την εισαγωγή και από τις υπόλοιπες συναλλαγές. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να εξακριβωθούν τα χαρακτηριστικά της συμφωνίας και των συναλλαγών μεταξύ του παραδοσιακού εμπορικού φορέα (S.I.M.B.A.) και του νεοεμφανιζόμενου ενδιαμέσου (Rico), καθώς και μεταξύ του δεύτερου και των Ιταλών νεοεμφανιζόμενων εμπορικών φορέων που πραγματοποιούσαν εισαγωγές, προκειμένου να προσδιοριστεί αν πρόθεση των εμπορικών φορέων (ή ορισμένων από αυτούς) ήταν να επιτρέψουν στη S.I.M.B.A. να αποκομίσει τα οφέλη που προκύπτουν από απαγορευόμενη μεταβίβαση δικαιωμάτων απορρεόντων από τα πιστοποιητικά εισαγωγής τα οποία κατείχαν οι Ιταλοί νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς, κατόπιν πρωτοβουλίας της Rico και δυνάμει συμφωνίας μεταξύ Rico και S.I.M.B.A. Κατά συνέπεια, είναι σκόπιμο να εξεταστεί κατά πόσον, κατόπιν των εν λόγω συναλλαγών, η S.I.M.B.A. αύξησε το μερίδιό της στη δασμολογική ποσόστωση με τιμή ίση προς το αντάλλαγμα για τη χρησιμοποίηση των πιστοποιητικών εισαγωγής των Ιταλών νεοεμφανιζόμενων εμπορικών φορέων (το οποίο θα συνιστούσε την αντιπαροχή για τη μεταβίβαση). Παράλληλα, οι τιμές στις οποίες αγόραζαν και πωλούσαν τις μπανάνες οι Ιταλοί νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς πρέπει να συγκριθούν με τις τιμές της αγοράς και με το κόστος εισαγωγής. Η καταβληθείσα τιμή για κάθε συναλλαγή θα επιτρέψει να αποδειχθεί αν υφίσταται το υποκειμενικό στοιχείο της καταστρατηγήσεως νόμου ή όχι.

104. Επίσης, το εθνικό δικαστήριο πρέπει να εξακριβώσει αν η χρησιμοποίηση της Rico, η οποία ήταν επίσης νεοεμφανιζόμενος εμπορικός φορέας και κατείχε πιστοποιητικά εισαγωγής, είχε ως σκοπό την αποφυγή κάθε άμεσης συνδέσεως μεταξύ της S.I.M.B.A. και των Ιταλών νεοεμφανιζόμενων εμπορικών φορέων, δεδομένου ότι η εισαγωγή μπανανών από νεοεμφανιζόμενο εμπορικό φορέα ήταν δυνατόν να εγείρει περισσότερες υποψίες σε σχέση με το άρθρο 21, παράγραφος 2, αν οι μπανάνες είχαν αγοραστεί απευθείας από παραδοσιακό εμπορικό φορέα, από ό,τι αν είχαν αγοραστεί από άλλο νεοεμφανιζόμενο εμπορικό φορέα, διότι δεν υφίσταται απαγόρευση μεταβιβάσεως πιστοποιητικών εισαγωγής μεταξύ νεοεμφανιζόμενων εμπορικών φορέων.

105. Κατά την άποψή μου, το γεγονός ότι οι Ιταλοί νεοεμφανιζόμενοι εμπορικοί φορείς δεν διέθεταν υποδομή αποθηκεύσεως και μεταφοράς μπανανών και το γεγονός ότι οι συμφωνίες μεταξύ εμπορικών φορέων ήταν προγενέστερες της εισαγωγής δεν έχουν αποφασιστική σημασία για την εξακρίβωση του υποκειμενικού στοιχείου ( 53 ). Στην καλύτερη περίπτωση, μπορούν να συνηγορήσουν υπέρ της συνδρομής του υποκειμενικού στοιχείου που προκύπτει από άλλα πραγματικά περιστατικά.

106. Η ίδια συλλογιστική ισχύει για παραδοσιακό εμπορικό φορέα που εμπλέκεται σε σειρά συναλλαγών όπως οι επίδικες, έχει εξαντλήσει τα πιστοποιητικά εισαγωγής του στο πλαίσιο της δασμολογικής ποσοστώσεως και δεν μπορεί πλέον να επωφεληθεί ο ίδιος από τον προτιμησιακό δασμό (όπως συνέβαινε στην υπόθεση SICES κ.λπ.). Αν και το γεγονός αυτό μπορεί να αποδεικνύει ότι ο παραδοσιακός εμπορικός φορέας είχε συμφέρον να αγοράσει μπανάνες εισαγόμενες με προτιμησιακό δασμό μέσω άλλων διαύλων, η σημασία του δεν είναι αποφασιστική. Θα μπορούσε και πάλι να υφίσταται κατάχρηση δικαιώματος ακόμα και αν ο παραδοσιακός εμπορικός φορέας δεν είχε εξαντλήσει τα πιστοποιητικά εισαγωγής, αλλά οι νεοεμφανιζόμενοι παραδοσιακοί φορείς εισήγαν παρά ταύτα μπανάνες με προτιμησιακό δασμό. Για παράδειγμα, ένα συγκεκριμένο πιστοποιητικό εισαγωγής θα μπορούσε να μη χρησιμοποιηθεί λόγω καθυστερήσεων κατά τη μεταφορά ή διότι η ζήτηση μειώθηκε απροσδόκητα. Οι παράγοντες αυτοί μπορεί να μην είναι δυνατόν να προβλεφθούν κατά τον χρόνο σχεδιασμού και εφαρμογής ενός καταχρηστικού σχεδίου.

107. Κατά συνέπεια, καταλήγω στο συμπέρασμα ότι το σκεπτικό που εκτέθηκε με την απόφαση SICES κ.λπ. ισχύει και εν προκειμένω.

Άρθρο 4, παράγραφος 3, του κανονισμού 2988/95 (τρίτο ερώτημα)

108. Ο κανονισμός 2988/95 εφαρμόζεται μόνο επί συμπεριφοράς που έχει ως (πραγματικό ή ενδεχόμενο) αποτέλεσμα να ζημιωθεί ο προϋπολογισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μεταξύ άλλων με τη ματαίωση εσόδων ( 54 ).

109. Με το άρθρο 4 του κανονισμού 2988/95 κατ’ ουσίαν θεσπίζονται μορφές διοικητικών μέτρων που εφαρμόζονται σε περίπτωση παρατυπίας. Εντούτοις, προβλέπεται επίσης ειδικώς η μη εξασφάλιση ή η αφαίρεση οφέλους σε περίπτωση πράξεων οι οποίες αποδεδειγμένως αποσκοπούν στην εξασφάλιση οφέλους αντίθετου προς τους σκοπούς των εκάστοτε εφαρμοστέων διατάξεων του δικαίου της Ένωσης (το αντικειμενικό στοιχείο της νομολογίας του Δικαστηρίου περί καταστρατηγήσεως νόμου), με την τεχνητή δημιουργία των προϋποθέσεων κτήσεως αυτού του οφέλους (το υποκειμενικό στοιχείο της εν λόγω νομολογίας). Ο ειδικός αυτός κανόνας του άρθρου 4, παράγραφος 3, ισχύει ήδη κατά τον χρόνο που το Δικαστήριο προσδιόρισε το αντικειμενικό και το υποκειμενικό στοιχείο που πρέπει να συντρέχουν προκειμένου να διαπιστωθεί καταστρατήγηση νόμου.

110. Εφόσον κριθεί ότι υπήρξε παράβαση του άρθρου 21, παράγραφος 2, του κανονισμού 2362/98 λόγω καταστρατηγήσεως νόμου, φρονώ ότι οι πράξεις που συνιστούν την εν λόγω καταστρατήγηση αντιστοιχούν στη συμπεριφορά που περιγράφεται στο άρθρο 4, παράγραφος 3, του κανονισμού 2988/95. Εντούτοις, οι ορισμοί δεν αλληλεπικαλύπτονται ολοσχερώς. Το άρθρο 4, παράγραφος 3, είναι ειδικότερο καθόσον αφορά πράξεις που είχαν ως (πραγματικό ή ενδεχόμενο) αποτέλεσμα να ζημιωθεί ο γενικός προϋπολογισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή προϋπολογισμοί διαχειριζόμενοι από αυτήν. Προκειμένου να εμπίπτει στον κανονισμό 2988/95, μια πράξη πρέπει να προξενεί βλάβη στα οικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης ( 55 ). Κάτι τέτοιο δεν ισχύει για κάθε μορφή παραβιάσεως του δικαίου της Ένωσης.

111. Κατά την άποψή μου, οι εν λόγω πράξεις συνιστούν ειδική μορφή παρατυπίας κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 2, του κανονισμού. Συνεπώς, εφόσον δεν ορίζεται άλλως, οι αναφορές σε παρατυπία εντός του κανονισμού 2988/95 πρέπει να θεωρηθεί ότι περιλαμβάνουν πράξεις κατά την έννοια του άρθρου 4, παράγραφος 3 ( 56 ).

112. Στον κανονισμό 2988/95 γίνεται διάκριση μεταξύ διοικητικών κυρώσεων και διοικητικών μέτρων. Ενώ το άρθρο 4 του κανονισμού περιλαμβάνεται στον τίτλο II («Διοικητικά μέτρα και κυρώσεις»), στο άρθρο 4, παράγραφος 4, αναφέρεται ρητώς ότι τα μέτρα του εν λόγω άρθρου δεν θεωρούνται κυρώσεις. Οι συνέπειες της παρατυπίας, σύμφωνα με το άρθρο 4, παράγραφος 3, είναι είτε η μη λήψη του οφέλους που προκαλεί ζημία στον προϋπολογισμό της Ένωσης είτε, αν το όφελος έχει επέλθει, η αφαίρεσή του. Η υποχρέωση επιστροφής του οφέλους, υπ’ αυτές τις συνθήκες, δεν συνιστά κύρωση. Συνιστά απλώς συνέπεια της διαπιστώσεως ότι το όφελος αποκτήθηκε χωρίς νόμιμη αιτία, διότι οι αναγκαίες προϋποθέσεις για την απόκτησή του βάσει του δικαίου της Ένωσης είχαν δημιουργηθεί τεχνητά ( 57 ). Το Δικαστήριο έχει κρίνει, σε σχέση με τις επιστροφές κατά την εξαγωγή, ότι εισαγωγέας ο οποίος δημιουργεί τεχνητά τις προϋποθέσεις καταβολής επιστροφών κατά την εξαγωγή υποχρεούται, πέραν των διοικητικών, αστικών ή ποινικών κυρώσεων που ενδεχομένως προβλέπει η εθνική νομοθεσία, να καταβάλει τους δασμούς επί των οικείων προϊόντων ( 58 ). Την ίδια θέση έχει ακολουθήσει το Δικαστήριο και σε άλλες περιπτώσεις ( 59 ). Κατά την άποψή μου, τα μέτρα αυτά αφορούν κατ’ ουσίαν την ανάκτηση συγκεκριμένων χρηματικών ποσών που θα έπρεπε να είχαν καταβληθεί στον προϋπολογισμό της Ένωσης, αλλά δεν καταβλήθηκαν· ή καταβλήθηκαν αχρεωστήτως από τον προϋπολογισμό αυτόν. Το άρθρο 4, παράγραφος 3, θεσπίζει τα ειδικά μέτρα που λαμβάνονται στην περίπτωση της συγκεκριμένης παρατυπίας την οποία προβλέπει.

113. Η ύπαρξη παρατυπίας εξαρτάται από το κατά πόσον σημειώθηκε παράβαση άλλης διατάξεως του δικαίου της Ένωσης, εκτός του κανονισμού 2988/95, και από το κατά πόσον προκαλείται ζημία του προϋπολογισμού της Ένωσης. Το Δικαστήριο έχει εισαγάγει ένα είδος παραλληλισμού, κρίνοντας ότι τα διοικητικά μέτρα για τη διόρθωση της εν λόγω παρατυπίας κατά την έννοια του άρθρου 4 πρέπει να θεμελιώνονται και σε άλλες (τομεακές) διατάξεις και όχι αποκλειστικά στον κανονισμό 2988/95 ( 60 ). Κατ’ αυτόν τον τρόπο, φαίνεται να εφάρμοσε το άρθρο 2, παράγραφος 2, το οποίο διέπει τις διοικητικές κυρώσεις, στα διοικητικά μέτρα του άρθρου 4. Επίσης, αν ο νομοθέτης της Ένωσης δεν έχει θεσπίσει ανάλογους κανόνες, όπως έχει κρίνει το Δικαστήριο, τα κράτη μέλη έχουν τη δυνατότητα να διατηρούν ή να θεσπίζουν διατάξεις για την επιβολή κυρώσεων στους εμπορικούς αυτούς φορείς, εφόσον τούτο είναι απαραίτητο για την καταπολέμηση της απάτης, τηρώντας τις γενικές αρχές του δικαίου της Ένωσης, τους κανόνες του κανονισμού 2988/95 και τυχόν τομεακές κανονιστικές ρυθμίσεις της Ένωσης οι οποίες εφαρμόζονται ως προς άλλους εμπορικούς φορείς ( 61 ).

114. Παράλληλα, εφόσον διαπιστωθεί η ύπαρξη καταχρηστικής πρακτικής, το Δικαστήριο φαίνεται να δέχεται γενικά (και σε περιπτώσεις στις οποίες στηρίχθηκε στο άρθρο 4, παράγραφος 3, του κανονισμού 2988/95), ότι πρέπει να αποκαθίστανται τα πράγματα στην κατάσταση που θα υφίστατο αν δεν είχαν συντελεστεί οι πράξεις οι οποίες συνιστούν την εν λόγω καταχρηστική πρακτική ( 62 ).

115. Δεν αντιλαμβάνομαι πλήρως πώς η νομολογία του Δικαστηρίου σχετικά με την ανάγκη διαφορετικής νομικής βάσεως για τα διοικητικά μέτρα (αν ερμηνεύω ορθώς τη νομολογία ( 63 )) συνάδει με την ύπαρξη του άρθρου 4, παράγραφος 4, και με το γράμμα του άρθρου 2, παράγραφος 2, του κανονισμού 2988/95, το οποίο επιβάλλει αυτή την προϋπόθεση για τις διοικητικές κυρώσεις αντικατοπτρίζοντας τη γενική αρχή «nulla poena sina lege». Κατά τη γνώμη μου η επιβολή κυρώσεως δεν ταυτίζεται με την ανάκτηση οφέλους που αποκτήθηκε καταχρηστικά ή παράνομα και, κατά συνέπεια, δεν χρειάζεται να οριοθετείται από τις ίδιες ακριβώς προϋποθέσεις. Εντούτοις, δεν κρίνω απαραίτητο να διερευνήσω περαιτέρω το θέμα σε αυτό το σημείο.

116. Εν πάση περιπτώσει, σε περιστάσεις όπως οι επίδικες, εφόσον διαπιστώνεται παράβαση του άρθρου 21, παράγραφος 2, του κανονισμού 2362/98 λόγω καταστρατηγήσεως νόμου, φρονώ ότι ο παραδοσιακός εμπορικός φορέας αποκτά όφελος χωρίς νόμιμη αιτία που προκαλεί ζημία στον προϋπολογισμό της Ένωσης κατά την έννοια του κανονισμού 2988/95, αν οι προτιμησιακοί δασμοί με τους οποίους εισήχθησαν οι μπανάνες ήταν χαμηλότεροι από τους δασμούς που θα κατέβαλλε ο εν λόγω εμπορικός φορέας αν είχε εισαγάγει τις εν λόγω μπανάνες ο ίδιος. Αν, μετά τον εκτελωνισμό, συνεχίζει να υφίσταται τελωνειακή οφειλή, οι μη καταβληθέντες δασμοί μπορούν να εισπραχθούν βάσει του κοινοτικού τελωνειακού κώδικα (και, ενδεχομένως, άλλων διατάξεων του εθνικού δικαίου), σύμφωνα με τους γενικούς κανόνες που προβλέπει ο κανονισμός 2988/95.

Πρόταση

117. Υπό το πρίσμα των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στην αίτηση προδικαστικής αποφάσεως του Corte Suprema di Cassazione (Ιταλία) ως εξής: — Τα άρθρα 7, στοιχείο αʹ, και 8, παράγραφος 4, του κανονισμού (ΕΚ) 2362/98 της Επιτροπής, της 28ης Οκτωβρίου 1998, για τις λεπτομέρειες εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 404/93 του Συμβουλίου σχετικά με το καθεστώς εισαγωγής μπανανών στην Κοινότητα, πρέπει να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι απαιτούν από τους εμπορικούς φορείς να ενεργούν για ίδιο λογαριασμό τόσο προκειμένου να καταχωρισθούν όσο και προκειμένου να συνεχίσουν να χαρακτηρίζονται «νεοεμφανιζόμενοι» εμπορικοί φορείς. Το να ενεργούν «για ίδιο λογαριασμό» έχει την έννοια ότι οι εν λόγω εμπορικοί φορείς πρέπει να ενεργούν για ίδιους σκοπούς και με ίδιο εμπορικό κίνδυνο. — Το άρθρο 21, παράγραφος 2, του κανονισμού 2362/98 δεν απαγορεύει κατ’ αρχήν ούτε την πώληση μπανανών σε τρίτες χώρες ούτε την επαναπώλησή τους μετά την εισαγωγή, έστω και αν οι συναλλαγές αυτές λαμβάνουν χώρα βάσει προϋφιστάμενης συμφωνίας μεταξύ δεόντως καταχωρισμένων παραδοσιακών και νεοεμφανιζόμενων εμπορικών φορέων. Εντούτοις, συναλλαγές τέτοιου είδους συνιστούν καταστρατήγηση νόμου εφόσον λαμβάνουν χώρα τεχνητώς με κύριο σκοπό την ωφέλεια από τους ευνοϊκούς δασμολογικούς όρους. Προκειμένου να εξακριβώσει την ύπαρξη καταστρατηγήσεως νόμου, το εθνικό δικαστήριο πρέπει να λάβει υπόψη όλα τα πραγματικά περιστατικά και τις περιστάσεις της υποθέσεως, συμπεριλαμβανομένων των εμπορικών συναλλαγών που προηγούνταν και έπονταν της επίμαχης εισαγωγής. Ειδικότερα, το αρμόδιο εθνικό δικαστήριο πρέπει να εξετάσει τη μορφή και τη διάρθρωση των συναλλαγών και των σχέσεων μεταξύ των διαφόρων εμπλεκομένων, προκειμένου να καθορίσει κατά πόσον ολόκληρη η σειρά συναλλαγών δεν θα είχε πραγματοποιηθεί αν απουσίαζε το όφελος λόγω της καταβολής μικρότερου δασμού. — Εφόσον κριθεί ότι υπήρξε παράβαση του άρθρου 21, παράγραφος 2, του κανονισμού 2362/98 λόγω καταστρατηγήσεως νόμου, φρονώ ότι οι πράξεις που συνιστούν την εν λόγω καταστρατήγηση αντιστοιχούν στη συμπεριφορά που περιγράφεται στο άρθρο 4, παράγραφος 3, του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) 2988/95 του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 1995, σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Σε περιστάσεις όπως οι επίμαχες, εφόσον διαπιστώνεται καταστρατήγηση νόμου, ο παραδοσιακός εμπορικός φορέας αποκτά όφελος χωρίς νόμιμη αιτία που προκαλεί ζημία στον προϋπολογισμό της Ένωσης κατά την έννοια του κανονισμού 2988/95, αν οι προτιμησιακοί δασμοί με τους οποίους εισήχθησαν οι μπανάνες ήταν χαμηλότεροι από τους δασμούς που θα κατέβαλλε ο εν λόγω εμπορικός φορέας αν είχε εισαγάγει τις εν λόγω μπανάνες ο ίδιος. Αν, μετά τον εκτελωνισμό, συνεχίζει να υφίσταται τελωνειακή οφειλή, οι μη καταβληθέντες δασμοί μπορούν να εισπραχθούν βάσει του κοινοτικού τελωνειακού κώδικα (και, ενδεχομένως, άλλων διατάξεων του εθνικού δικαίου). Η είσπραξη αυτή πρέπει να πραγματοποιηθεί σύμφωνα με τους γενικούς κανόνες που προβλέπει ο κανονισμός 2988/95.

( 1 ) Γλώσσα του πρωτοτύπου: η αγγλική.

( 2 ) Κανονισμός (ΕΚ) 2362/98 της Επιτροπής, της 28ης Οκτωβρίου 1998, για τις λεπτομέρειες εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 404/93 του Συμβουλίου σχετικά με το καθεστώς εισαγωγής μπανανών στην Κοινότητα (ΕΕ L 293, σ. 32), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 756/1999 της Επιτροπής, της 12ης Απριλίου 1999 (ΕΕ L 98, σ. 10), και με τον κανονισμό (ΕΚ) 1632/2000 της Επιτροπής, της 25ης Ιουλίου 2000 (ΕΕ L 187, σ. 27). Σήμερα, ισχύει διαφορετικό κανονιστικό καθεστώς, αλλά τα επίδικα πραγματικά περιστατικά χρονολογούνται από το διάστημα 1999-2000 και συνεπώς ο κανονισμός 2362/98, όπως τροποποιήθηκε, είναι εφαρμοστέος.

( 3 ) Κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) 2988/95 του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 1995, σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΕΕ L 312, σ. 1).

( 4 ) Βλ. σημείο 18 των παρουσών προτάσεων.

( 5 ) Βλ. σημείο 17 των παρουσών προτάσεων.

( 6 ) Άρθρο 1, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΟΚ) 404/93 του Συμβουλίου, της 13ης Φεβρουαρίου 1993, για την κοινή οργάνωση της αγοράς στον τομέα της μπανάνας (ΕΕ L 47, σ. 1). Κατά τον κρίσιμο χρόνο, ο κανονισμός ίσχυε ουσιαστικά όπως είχε τροποποιηθεί με τον κανονισμό (ΕΚ) 1637/98 του Συμβουλίου, της 20ής Ιουλίου 1998 (ΕΕ L 210, σ. 28). Η τροποποίηση που επήλθε με τον κανονισμό (ΕΚ) 1257/1999 του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1999 (ΕΕ L 160, σ. 80), ο οποίος άρχισε να ισχύει πριν από το τέλος της κρίσιμης περιόδου, δεν επηρέασε τις διατάξεις που ασκούν επιρροή εν προκειμένω.

( 7 ) Βλ. κανονισμό (ΕΟΚ) 2658/87 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1987, για τη δασμολογική και στατιστική ονοματολογία και το κοινό δασμολόγιο (ΕΕ L 256, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε.

( 8 ) Βλ. σημείο 6 των παρουσών προτάσεων.

( 9 ) Βλ. κανονισμό (ΕΚ) 2261/98 της Επιτροπής, της 26ης Οκτωβρίου 1998, που τροποποιεί το παράρτημα Ι του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 2658/87 του Συμβουλίου (ΕΕ L 292, σ. 1).

( 10 ) Άρθρο 1, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 2362/98.

( 11 ) Το άρθρο 5 προέβλεπε τη διαδικασία καταχωρίσεως και απαριθμούσε τα έγγραφα τα οποία επισυνάπτονταν στην αίτηση.

( 12 ) Κατά την αιτιολογική σκέψη 4, «οι πραγματικές εισαγωγές πρέπει να διαπιστώνονται με βάση έγγραφα που χρησιμοποιήθηκαν για τη θέση σε ελεύθερη κυκλοφορία, δηλαδή τα πιστοποιητικά εισαγωγής και τα κατάλληλα τελωνειακά έγγραφα».

( 13 ) Τα εν λόγω κεφάλαια αφορούν τις εξής κατηγορίες: «λαχανικά, φυτά, ρίζες και κόνδυλοι, βρώσιμα» (κεφάλαιο 7), «καρποί και φρούτα βρώσιμα, φλούδες εσπεριδοειδών ή πεπονιών» (κεφάλαιο 8) και «καφές, τσάι, ματέ και μπαχαρικά» (κεφάλαιο 9).

( 14 ) Βλ. επίσης αιτιολογική σκέψη 10 του κανονισμού 2362/98.

( 15 ) Βλ. σημείο 31 των παρουσών προτάσεων.

( 16 ) Κανονισμός (ΕΟΚ) 2913/92 του Συμβουλίου, της 12ης Οκτωβρίου 1992, περί θεσπίσεως κοινοτικού τελωνειακού κώδικα (ΕΕ L 302, σ. 1), όπως τροποποιήθηκε (στο εξής: κοινοτικός τελωνειακός κώδικας).

( 17 ) Κανονισμός (ΕΟΚ) 3719/88 της Επιτροπής, της 16ης Νοεμβρίου 1988, περί κοινών τρόπων εφαρμογής του καθεστώτος πιστοποιητικών εισαγωγής, εξαγωγής και προκαθορισμού για τα γεωργικά προϊόντα (ΕΕ L 331, σ. 1). Ο κανονισμός τροποποιήθηκε επανειλημμένα και τελικά καταργήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 1291/2000 της Επιτροπής, της 9ης Ιουνίου 2000, για τις κοινές λεπτομέρειες εφαρμογής του καθεστώτος των πιστοποιητικών εισαγωγής, εξαγωγής και προκαθορισμού για τα γεωργικά προϊόντα (ΕΕ L 152, σ. 1).

( 18 ) Βλ., ιδίως, σημείο 46 των παρουσών προτάσεων.

( 19 ) Βλ., για παράδειγμα, αποφάσεις Accor (C‑310/09, EU:C:2011:581, σκέψη 37 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία) και ProRail (C‑332/11, EU:C:2013:87, σκέψη 30 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).

( 20 ) Βλ., για παράδειγμα, απόφαση Kušionová (C‑34/13, EU:C:2014:2189, σκέψη 38 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).

( 21 ) Σύγκρινε με τον ορισμό των παραδοσιακών εμπορικών φορέων στο άρθρο 3. Βλ. επίσης αιτιολογική σκέψη 13 του κανονισμού 404/93. Εφόσον ο αιτών είχε εισαγάγει προηγουμένως μπανάνες (χωρίς, εντούτοις, να φθάνει το κατώτατο όριο για την απόκτηση καθεστώτος παραδοσιακού εμπορικού φορέα), ίσχυαν πλήρως για τις εν λόγω εισαγωγές οι απαιτήσεις του άρθρου 7, στοιχείο αʹ, εκτός αν οριζόταν άλλως, τόσο πριν όσο και κατά τον χρόνο της καταχωρίσεως, διότι οι μπανάνες εμπίπτουν στο κεφάλαιο 8 της ΚΟ.

( 22 ) Βλ. άρθρο 20 του κανονισμού 2362/98.

( 23 ) Βλ. αιτιολογική σκέψη 14 του κανονισμού 2362/98.

( 24 ) Βλ., για παράδειγμα, αιτιολογικές σκέψεις 6 και 7 του κανονισμού 2362/98.

( 25 ) Κανονισμός (ΕΚ) 896/2001 της Επιτροπής, της 7ης Μαΐου 2001, περί των λεπτομερειών εφαρμογής του κανονισμού (ΕΟΚ) αριθ. 404/93 του Συμβουλίου, σχετικά με το καθεστώς εισαγωγής μπανανών στην Κοινότητα (ΕΕ L 126, σ. 6), όπως τροποποιήθηκε και διορθώθηκε.

( 26 ) Βλ. υποσημείωση 2 των παρουσών προτάσεων.

( 27 ) Απόφαση Di Lenardo και Dilexport (C‑37/02 και C‑38/02, EU:C:2004:443, σκέψη 84).

( 28 ) Απόφαση Di Lenardo και Dilexport (EU:C:2004:443, σκέψη 87).

( 29 ) Άρθρο 3 του κανονισμού 2362/98.

( 30 ) Άρθρο 10 του κανονισμού 2362/98.

( 31 ) Βλ. άρθρο 8, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, του κανονισμού 2362/98. Βλ. επίσης άρθρο 12, παράγραφος 1, του κανονισμού 2362/98, που διέπει την καταχώριση των παραδοσιακών και των νεοεμφανιζόμενων εμπορικών φορέων και το οποίο ορίζει ότι πρέπει να έχουν συσταθεί «σύμφωνα με τις διατάξεις της νομοθεσίας τους που εφαρμόζονται για το οικονομικό έτος των σχετικών οικονομικών δραστηριοτήτων».

( 32 ) Το αποτέλεσμα είναι ότι τα αγαθά ευρίσκονται «σε ελεύθερη κυκλοφορία», πράγμα που σημαίνει ότι i) «έχουν τηρηθεί οι διατυπώσεις εισαγωγής και εισπραχθεί σ’ αυτό το κράτος μέλος οι απαιτούμενοι δασμοί και φορολογικές επιβαρύνσεις ισοδυνάμου αποτελέσματος» και ii) «δεν έχουν επιστραφεί ολικώς ή μερικώς αυτοί οι δασμοί και επιβαρύνσεις» (βλ. άρθρο 29 ΣΛΕΕ). Σύμφωνα με το άρθρο 79, δεύτερο εδάφιο, του κοινοτικού τελωνειακού κώδικα, «[η] πράξη αυτή συνεπάγεται την εφαρμογή μέτρων εμπορικής πολιτικής, τη διεκπεραίωση των λοιπών διατυπώσεων που προβλέπονται για την εισαγωγή εμπορεύματος, καθώς και την επιβολή των νομίμως οφειλόμενων δασμών».

( 33 ) Βλ. αιτιολογική σκέψη 15 του κανονισμού 404/93 (η υπογράμμιση δική μου).

( 34 ) Βλ., για παράδειγμα, FAO, «The Changing Role of Multinational Companies in the Global Banana Trade» (www.fao.org/docrep/019/i3746e/i3746e.pdf) και στοιχεία της UNCTAD (www.unctad.info/en/Infocomm/Agricultural_Products/Banana).

( 35 ) Βλ. αιτιολογική σκέψη 6 του κανονισμού 2362/98.

( 36 ) Απόφαση Γερμανία κατά Συμβουλίου (C‑280/93, EU:C:1994:367, σκέψη 86).

( 37 ) Απόφαση SICES κ.λπ. (C‑155/13, EU:C:2014:145). Βλ. σημείο 89 των παρουσών προτάσεων.

( 38 ) Κανονισμός (ΕΚ) 341/2007 της Επιτροπής, της 29ης Μαρτίου 2007, σχετικά με το άνοιγμα και τον τρόπο διαχείρισης δασμολογικών ποσοστώσεων καθώς και την καθιέρωση καθεστώτος πιστοποιητικών εισαγωγής και πιστοποιητικών καταγωγής για τα σκόρδα και ορισμένα άλλα γεωργικά προϊόντα που εισάγονται από τρίτες χώρες (ΕΕ L 90, σ. 12). Το άρθρο 6, παράγραφος 4, του κανονισμού 341/2007 ορίζει ότι «[…] τα δικαιώματα που απορρέουν από πιστοποιητικά “Α” δεν είναι μεταβιβάσιμα». Σχετικά με τα πιστοποιητικά «Α», βλ. υποσημείωση 41 των παρουσών προτάσεων.

( 39 ) Απόφαση SICES κ.λπ. (EU:C:2014:145, σκέψη 34 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία). Βλ. επίσης τις προτάσεις μου στην υπόθεση Vonk Dairy Products (C‑279/05, EU:C:2006:373, σημεία 61 και 64).

( 40 ) Βλ., ιδίως, άρθρο 4, παράγραφοι 2 και 3, του εν λόγω κανονισμού.

( 41 ) «Πιστοποιητικά “Α”» ήταν τα πιστοποιητικά εισαγωγής σκόρδου που είχε τεθεί σε ελεύθερη κυκλοφορία στο πλαίσιο των διαφόρων απαριθμούμενων ποσοστώσεων για παραδοσιακούς και νέους εισαγωγείς σκόρδου από την Αργεντινή, την Κίνα και άλλες τρίτες χώρες. Βλ. άρθρο 5, παράγραφος 2, του κανονισμού 341/2007.

( 42 ) Βλ. αιτιολογική σκέψη 14 του κανονισμού 341/2007.

( 43 ) Απόφαση SICES κ.λπ. (EU:C:2014:145, σκέψεις 31 έως 34).

( 44 ) Απόφαση SICES κ.λπ. (EU:C:2014:145, σκέψη 28).

( 45 ) Απόφαση SICES κ.λπ. (EU:C:2014:145, σκέψεις 35 και 36).

( 46 ) Απόφαση SICES κ.λπ. (EU:C:2014:145, σκέψεις 37 έως 39).

( 47 ) Είναι, κατά την άποψή μου, αμφίβολο το κατά πόσον η αναφορά του Δικαστηρίου (στο κείμενο της αποφάσεως στην αγγλική γλώσσα) σε «abuse of rights» [κατάχρηση δικαιώματος] ανταποκρίνεται πράγματι σε μια κατάσταση η οποία μάλλον προσιδιάζει σε «abuse of law» [καταστρατήγηση νόμου] –αν υποτεθεί ότι μια τέτοια διάκριση υφίσταται στο δίκαιο της Ένωσης. Βλ., για παράδειγμα, Saydé, A., Abuse of EU Law and Regulation of the Internal Market, Οξφόρδη, Hart, 2014, σ. 16-43.

( 48 ) Σύγκρινε με την απόφαση SICES κ.λπ. (EU:C:2014:145, σκέψη 30 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).

( 49 ) Σχετικά με τους σκοπούς των πιστοποιητικών εισαγωγής, βλ. σημείο 30 των παρουσών προτάσεων.

( 50 ) Βλ. σημεία 66 έως 68 και 77 έως 79 των παρουσών προτάσεων.

( 51 ) Βλ., για παράδειγμα, απόφαση Emsland-Stärke (C‑110/99, EU:C:2000:695, σκέψη 59).

( 52 ) Απόφαση SICES κ.λπ. (EU:C:2014:145, σκέψη 33 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).

( 53 ) Βλ. σημεία 74 έως 76 των παρουσών προτάσεων.

( 54 ) Άρθρο 1, παράγραφος 2, του κανονισμού 2988/95.

( 55 ) Ακόμη και παρατυπίες οι οποίες δεν έχουν συγκεκριμένο, ευχερώς ποσοτικοποιούμενο, χρηματοοικονομικό αντίκτυπο μπορούν να πλήξουν τα χρηματοοικονομικά συμφέροντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης: βλ., για παράδειγμα, απόφαση Chambre de commerce et d’industrie de l’Indre (C‑465/10, EU:C:2011:867, σκέψη 47 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).

( 56 ) Στην πραγματικότητα, στην αρχική πρόταση για τον κανονισμό 2988/95 γινόταν διάκριση, όσον αφορά το πεδίο εφαρμογής του κανονισμού, μεταξύ απάτης, καταχρήσεως και κάθε άλλης παραλείψεως υποχρεώσεως η οποία προβλέπεται στη νομοθεσία τη σχετική με τα έσοδα των Κοινοτήτων ή τη χορήγηση ενισχύσεως, επιδοτήσεως ή οποιουδήποτε άλλου πλεονεκτήματος. Όλες αυτές οι πράξεις χαρακτηρίζονται από κοινού «παρατυπίες». Με το άρθρο 3, παράγραφος 1, της προτάσεως ορίζονται ως καταχρήσεις της κοινοτικής νομοθεσίας «οι πράξεις που έχουν αναληφθεί με σκοπό να αποκτηθεί αχρεωστήτως όφελος δημιουργώντας μέσω εικονικών τεχνητών ενεργειών κατάσταση τυπικά σύμφωνη με τις νόμιμες προϋποθέσεις, ενώ στερούνται πραγματικού οικονομικού λόγου και είναι αντίθετες προς τους στόχους της εν λόγω κοινοτικής νομοθεσίας». Βλ. πρόταση κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) του Συμβουλίου για προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Κοινοτήτων, COM(94) 214 τελικό.

( 57 ) Απόφαση Χριστοδούλου κ.λπ. (C‑116/12, EU:C:2013:825, σκέψη 67 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία). Το Δικαστήριο ακολούθησε αρχικά αυτή την άποψη σε υπόθεση στην οποία δεν εφαρμοζόταν ratione temporis ο κανονισμός 2988/95, ήτοι στην υπόθεση Emsland-Stärke (EU:C:2000:695, σκέψη 56).

( 58 ) Βλ. απόφαση Χριστοδούλου κ.λπ. (EU:C:2013:825, σκέψη 68).

( 59 ) Βλ., για παράδειγμα, απόφαση Pometon (C‑158/08, EU:C:2009:349, σκέψη 29) (σχετικά με το ντάμπινγκ και τη μεταποίηση υπό καθεστώς τελειοποιήσεως προς επανεξαγωγή).

( 60 ) Βλ. απόφαση της 18ης Δεκεμβρίου 2014, SOMVAO (C‑599/13, EU:C:2014:2462, σκέψη 37 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).

( 61 ) Βλ. απόφαση SGS Belgium κ.λπ. (C‑367/09, EU:C:2010:648, σκέψη 40). Το συμπέρασμα αυτό βασίστηκε στην παραδοχή ότι, σύμφωνα με το άρθρο 325, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ, «τα κράτη μέλη υποχρεούνται να λαμβάνουν, για την καταπολέμηση της απάτης σε βάρος των οικονομικών συμφερόντων της Ένωσης, μέτρα ίδια με εκείνα που λαμβάνουν για την καταπολέμηση της απάτης κατά των ιδίων οικονομικών συμφερόντων»

( 62 ) Βλ., για παράδειγμα, απόφαση Halifax κ.λπ. (C‑255/02, EU:C:2006:121, σκέψη 98) (η οποία δεν θεμελιώνεται στον κανονισμό 2988/95) και απόφαση Pometon (EU:C:2009:349, σκέψεις 27 έως 30) (η οποία θεμελιώνεται στο άρθρο 4, παράγραφος 3, του κανονισμού 2988/95 όσον αφορά τις επιπτώσεις της καταχρήσεως, αλλά δεν αναφέρει την ανάγκη διαφορετικής νομικής βάσεως για τα εν λόγω διοικητικά μέτρα).

( 63 ) Μια εναλλακτική ερμηνεία αυτής της νομολογίας θα μπορούσε ίσως να είναι ότι, εφόσον υφίσταται ειδική νομική βάση για την ανάκτηση στη νομοθεσία που είναι εφαρμοστέα στο συγκεκριμένο θέμα, πρέπει να χρησιμοποιείται η ειδικότερη νομική βάση, αντί της γενικής διατάξεως του άρθρου 4 του κανονισμού 2988/95. Εντούτοις, μια τέτοια διαφορετική νομική βάση δεν υφίσταται πάντοτε. Επίσης, κατά την άποψή μου, δεν είναι αυτονόητο (παρά την αιτιολογική σκέψη 5) ότι απαιτείται μια τέτοια διαφορετική νομική βάση για την ανάκτηση οφέλους που καταβλήθηκε χωρίς νόμιμη αιτία σε περιπτώσεις που, κατά τα λοιπά, εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κανονισμού 2988/95.