ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ 31ΗΣ ΜΑΡΤΙΟΥ 1981. - MAURICE GALINSKY ΚΑΤΑ INSURANCE OFFICER. - ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ ΤΟΥ NATIONAL INSURANCE COMMISSIONER, ΛΟΝΔΙΝΟ. - ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗ - ΑΥΤΟΤΕΛΩΣ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΜΕΝΟΙ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 99/80.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1981 σελίδα 00941

Ισπανική ειδική έκδοση σελίδα 00179



Περίληψη

Διάδικοι

Αντικείμενο της υπόθεσης

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

1 . Κοινωνική ασφάλιση τών διακινούμενων εργαζομένων — Εργαζόμενος — Έννοια

( Κανονισμός τού Συμβουλίου 1408/71 άρθρα 1 περίπτωση α καί 2 παράγραφος 1 )

2 . Κοινωνική ασφάλιση τών διακινούμενων εργαζομένων — Οικογενειακά επιδόματα — Δικαιούχοι συντάξεων — Κοινοτική κανονιστική ρύθμιση — Πεδίο εφαρμογής καθ’ υλη — Παροχές γήρατος πού χορηγούνται σέ αυτοτελώς απασχολούμενους μόνο βάσει τής εθνικής νομοθεσίας — Αποκλεισμός

( Κανονισμός τού Συμβουλίου 1408/71 άρθρο 77 )

Περίληψη

1 . Πρόσωπο πού έχει ασφαλισθεί υποχρεωτικά ως αυτοτελώς απασχολούμενος εντός Κράτους μέλους , ειναι ομως υποχρεωτικά ασφαλισμένο ως μισθωτός εργαζόμενος εντός άλλου Κράτους μέλους , πρέπει νά θεωρηθεί «εργαζόμενος» κατά τήν έννοια τών άρθρων 1 περίπτωση α καί 2 παράγραφος 1 τού κανονισμού 1408/71 σέ ολόκληρη τήν Κοινότητα .

2 . Τό άρθρο 77 τού κανονισμού 1408/71 , τό οποίο διέπει τά οικογενειακά επιδόματα τών δικαιούχων συντάξεως γήρατος , καθώς καί τίς προσαυξήσεις καί τά συμπληρώματα τών συντάξεων αυτών λόγω συντηρούμενων τέκνων , πρέπει νά ερμηνευθεί κατά τήν έννοια οτι η έκφραση «σύνταξη γήρατος» δέν περιλαμβάνει τίς παροχές γήρατος πού χορηγούνται εντός Κράτους μέλους πρός ενα πρόσωπο πού υπήρξε ασφαλισμένο εντός τού κράτους αυτού στό πλαίσιο συστήματος κοινωνικής ασφαλίσεως πού εφαρμόζεται στούς αυτοτελώς εργαζομένους , οταν οι παροχές αυτές βασίζονται αποκλειστικά καί μόνο στή νομοθεσία αυτού τού Κράτους μέλους , χωρίς εφαρμογή τών διατάξεων τού παραπάνω κανονισμού .

Διάδικοι

Στήν υπόθεση 99/80

πού έχει ως αντικείμενο αίτηση τού National Insurance Commissioner , Λονδίνο , πρός τό Δικαστήριο , κατ’ εφαρμογή τού άρθρου 177 τής συνθήκης ΕΟΚ , μέ τήν οποία ζητείται , στό πλαίσιο διαφοράς πού εκκρεμεί ενώπιον τού εν λόγω δικαστηρίου μεταξύ

MAURICE GALINSKY

καί

INSURANCE OFFICER

Αντικείμενο της υπόθεσης

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως πρός τήν ερμηνεία τών άρθρων 1 περίπτωση α καί 77 τού κανονισμού 1408/71 τού Συμβουλίου τής 14ης Ιουνίου 1971 περί εφαρμογής τών συστημάτων κοινωνκής ασφαλίσεως στούς μισθωτούς καί τίς οικογένειές τους , πού δικαιούνται εντός τής Κοινότητας ( ΕΕ ειδ . έκδ . Ν 149 , τόμ . 05/001 , σ . 73 ), καί ως πρός τό κύρος τού άρθρου 6 τού εν λόγω κανονισμού ,

Σκεπτικό της απόφασης

1 Μέ διάταξη τής 14ης Μαρτίου 1980 , πού περιήλθε στό Δικαστήριο στίς 17 Μαρτίου 1980 , ο National Insurance Commissioner υπέβαλε , δυνάμει τού άρθρου 177 τής συνθήκης ΕΟΚ , τρία προδικαστικά ερωτήματα πού αφορούν αφενός μέν τήν ερμηνεία τών άρθρων 1 καί 77 τού κανονισμού 1408/72 τού Συμβουλίου τής 14ης Ιουνίου 1971 περί εφαρμογής τών συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως στούς μισθωτούς καί τίς οικογένειές τους πού διακινούνται εντός τής Κοινότητας ( ΕΕ ειδ . έκδ . Ν 149 , τόμ . 05/001 , σ . 73 ) καί αφετέρου τό κύρος τού άρθρου 6 τού ίδιου κανονισμού .

2 Η προσφυγή πού εκκρεμεί ενώπιον αυτού τού εθνικού δικαστηρίου αφορά τήν άρνηση τού αρμόδιου βρετανικού φορέα κοινωνικής ασφαλίσεως νά χορηγήσει σ’ ενα δικαιούχο συντάξεως γήρατος , προσφεύγοντα στήν κύρια δίκη , προσαυξήσεις τής συντάξεως αυτής γιά τά συντηρούμενα από αυτόν τέκνα του .

3 Η εν λόγω σύνταξη γήρατος ειναι πλήρης σύνταξη πού χορηγείται στό δικαιούχο βάσει τής βρετανικής καί μόνο νομοθεσίας . Ο συνταξιούχος αυτός εργάστηκε ως ελεύθερος επαγγελματίας στή Μεγάλη Βρετανία μέχρι τό 1964 καί ειχε ασφαλιστεί υποχρεωτικά από τό 1948 μέχρι τό 1964 δυνάμει τού βρετανικού συστήματος κοινωνικής ασφαλίσεως , πού ειχε εφαρμογή στούς αυτοτελώς εργαζόμενους . Μετά τήν εγκατάστασή του στίς Κάτω Χώρες , τό 1964 , συνέχισε νά καταβάλλει εισφορές στό βρετανικό σύστημα επί εθελουσίας βάσεως , ως μή απασχολούμενο πρόσωπο .

4 Από τό 1964 ηταν υποχρεωτικά ασφαλισμένος ως μισθωτός εργαζόμενος στό πλαίσιο τού ολλανδικού συστήματος κοινωνικής ασφαλίσεως . Όταν συμπλήρωσε τήν ηλικία τών 65 ετών , τού χορηγήθηκε σύνταξη γήρατος στίς Κάτω Χώρες , δυνάμει ενός γενικού νόμου περί γήρατος ( Algemene Ouderdomswet ), καθώς καί οικογενειακά επιδόματα πού χορηγούνται στούς δικαιούχους τέτοιας συντάξεως . Μετά τήν προσχώρηση τού Ηνωμένου Βασιλείου στίς Κοινότητες , η εν λόγω σύνταξη αυξήθηκε κατ’ εφαρμογή τού κανονισμού 1408/71 , επειδή ο αρμόδιος ολλανδικός φορέας έλαβε υπόψη τίς πλασματικές περιόδους ασφαλίσεως , οι οποίες , βάσει μόνης τής ολλανδικής νομοθεσίας , εφαρμόζονται μόνο στούς ολλανδούς υπηκόους πού κατοικούν στίς Κάτω Χώρες .

5 Πρός υποστήριξη τής προσφυγής του ενώπιον τών βρετανικών δικαστηρίων , ο ενδιαφερόμενος επικαλέστηκε τό γεγονός οτι η εφαρμοστέα βρετανική νομοθεσία προβλέπει προσαυξήσεις τής συντάξεως αποχωρήσεως λόγω συντηρούμενων τέκνων· οτι η νομοθεσία αυτή τάσσει πρός τούτο τήν προϋπόθεση οτι τά εν λόγω τέκνα βρίσκονται στό έδαφος τού Ηνωμένου Βασιλείου· αλλά οτι η προϋπόθεση αυτή καταργήθηκε από μιά σύμβαση αμοιβαιότητας στόν τομέα τής κοινωνικής ασφαλίσεως , πού έχει συναφθεί μεταξύ τού Ηνωμένου Βασιλείου καί τού Βασιλείου τών Κάτω Χωρών .

6 Ο αρμόδιος βρετανικός φορέας καί τό κατά τόπον αρμόδιο δικαστήριο έκριναν , ομως , οτι ο ενδιαφερόμενος υπόκειται στήν εφαρμογή τού κανονισμού 1408/71 καί οτι τό άρθρο 77 τού κανονισμού αυτού έχει ως συνέπεια οτι στήν προκει μένη περίπτωση τά οικογενειακά επιδόματα πού προβλέπονται γιά τό δικαιούχο συντάξεως γήρατος , καθώς καί οι προσαυξήσεις μιάς τέτοιας συντάξεως λόγω συντηρούμενων τέκνων τού δικαιούχου , διέπονται από τήν ολλανδική νομοθεσία . Σύμφωνα μέ τό άρθρο 6 τού κανονισμού , η διάταξη τού άρθρου 77 αντικαθιστά τίς διατάξεις τής διμερούς συμβάσεως πού επικαλέστηκε ο ενδιαφερόμενος .

7 Πρός επίλυση τής διαφοράς αυτής , ο National Insurance Commissioner υπέβαλε τά ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα :

«1 . Προκειμένου περί παροχών κοινωνικής ασφαλίσεως πού χορηγούνται σύμφωνα μέ τή νομοθεσία ενός Κράτους μέλους , ενα πρόσωπο πού υπήρξε υποχρεωτικά ασφαλισμένο στό κράτος αυτό ως αυτοτελώς απασχολούμενος ( αλλά όχι ως μισθωτός ) πρέπει νά θεωρείται εργαζόμενος , κατά τήν έννοια τού άρθρου 1 περίπτωση α τού κανονισμού ( ΕΟΚ ) 1408/71 τού Συμβουλίου , σ’ αυτό τό Κράτος μέλος :

α ) είτε επειδή ειναι εργαζόμενος σύμφωνα μέ τή νομοθεσία άλλου Κράτους μέλους· είτε

β)(άν η απάντηση στό α ειναι αρνητική ) επειδή υπήρξε ασφαλισμένος μέ τόν ανωτέρω τρόπο ως αυτοτελώς απασχολούμενος υπό ενα σύστημα κοινωνικής ασφαλίσεως κατά ενός ή περισσότερων από τούς κινδύνους πού καλύπτονται από ενα σύστημα κοινωνικής ασφαλίσεως γιά μισθωτούς , αυτοτελώς απασχολούμενους καί μή εργαζόμενους ;

2.(Άν η απάντηση στό ερώτημα 1 α ή 1 β ειναι καταφατική ), ενα πρόσωπο , πού υπήρξε ασφαλισμένο ως αυτοτελώς απασχολούμενο ( αλλά όχι ως μισθωτός ) σέ ενα Κράτος μέλος , πρέπει ως πρός τή σύνταξη πού καταβάλλεται σύμφωνα μέ τή νομοθεσία αυτού τού Κράτους μέλους , νά θεωρηθεί δικαιούχος συντάξεως κατά τήν έννοια τού άρθρου 77 τού παραπάνω κανονισμού επειδή ειναι ή υπήρξε εργαζόμενος κατά τήν έννοια τού κανονισμού αυτού καί/ή επειδή η σύνταξή του ( μολονότι δέν επηρεάστηκε στό αρμόδιο κράτος από τίς διατάξεις τού κανονισμού αυτού ) υπήρξε αντικείμενο αναθεωρήσεως σέ άλλο Κράτος μέλος δυνάμει τού κανονισμού αυτού ;

3.(Άν οι απαντήσεις στό ερώτημα 1 α ή β καί στό ερώτημα 2 ειναι καταφατικές ), τό άρθρο 6 τού παραπάνω κανονισμού ισχύει κατά τό μέτρο πού η εφαρμογή του στερεί ενα πρόσωπο από δικαίωμα παροχής , πού απορρέει από διάταξη εθνικού δικαίου ενός Κράτους μέλους , μέ τήν οποία τίθεται σέ εφαρμογή μιά σύμβαση αμοιβαιότητας μέ ενα ή περισσότερα άλλα Κράτη μέλη;»

8 Τό πρώτο ερώτημα αφορά τό προσωπικό πεδίο εφαρμογής , ενώ τό δεύτερο τό καθ’ υλη πεδίο εφαρμογής τού κανονισμού 1408/71 .

9 Όσον αφορά τό προσωπικό πεδίο εφαρμογής τού κανονισμού , πρέπει νά παρατηρηθεί οτι ενα πρόσωπο πού έχει ασφαλιστεί υποχρεωτικά ως αυτοτελώς απασχολούμενο εντός Κράτους μέλους , ειναι ομως ασφαλισμένο υποχρεωτικά ως μισθωτός εργαζόμενος εντός άλλου Κράτους μέλους , πρέπει νά θεωρηθεί «εργαζόμενος» κατά τήν έννοια τών άρθρων 1 περίπτωση α καί 2 παράγραφος 1 τού κανονισμού 1408/71 σέ ολόκληρη τήν Κοινότητα . Τό γεγονός αυτό , εντούτοις , δέ συνεπάγεται κατ’ ανάγκη οτι οι παροχές πού τού χορηγούνται στό πρώτο Κράτος μέλος εμπίπτουν στό καθ’ υλη πεδίο εφαρμογής τού ίδιου κανονισμού καί οτι , γιά τό λόγο αυτό , οι αρμόδιοι φορείς αυτού τού Κράτους μέλους ειναι υποχρεωμένοι νά εφαρμόσουν στήν περίπτωση αυτή τό άρθρο 77 .

10 Οι παροχές πού αναφέρονται στό άρθρο 77 ειναι ιδίως τά οικογενειακά επιδόματα πού προβλέπονται γιά τούς δικαιούχους συντάξεως γήρατος , καθώς καί οι προσαυξήσεις ή τά συμπληρώματα τών συντάξεων αυτών γιά τά τέκνα τών δικαιούχων αυτών .

11 Υπό τίς συνθήκες αυτές , τό δεύτερο ερώτημα θέτει τό πρόβλημα άν ο ορος «σύνταξη γήρατος» κατά τήν έννοια τού άρθρου 77 περιλαμβάνει μιά παροχή λόγω γήρατος πού χορηγείται , σέ ενα Κράτος μέλος , σέ πρόσωπο πού ειχε ασφαλιστεί στό κράτος αυτό στό πλαίσιο συστήματος κοινωνικής ασφαλίσεως πού εφαρμόζεται στούς αυτοτελώς εργαζόμενους βάσει καί μόνο τής νομοθεσίας αυτού τού Κράτους μέλους καί χωρίς αναφορά στίς διατάξεις τού κανονι- σμού 1408/71 .

12 Πρέπει νά παρατηρηθεί οτι ο κανονισμός 1408/71 εφαρμόζεται , σύμφωνα μέ τό προοίμιό του , στούς υπηκόους τών Κρατών μελών πού ειναι ασφαλισμένοι στό πλαίσιο συστημάτων κοινωνικής ασφαλίσεως γιά μισθωτούς εργαζόμενους . Από τό σύνολο δέ τών διατάξεων τού κανονισμού αυτού καί ιδίως από τίς γενικές του διατάξεις , προκύπτει οτι οι κανόνες συντονισμού τών εθνικών νομοθεσιών κοινωνικής ασφαλίσεως πού προβλέπει , δέν αφορούν τίς παροχές πού χορηγούνται δυνάμει συστημάτων υποχρεωτικής ασφαλίσεως τά οποία έχουν εφαρμογή στούς αυτοτελώς απασχολούμενους υπό τήν ιδιότητά τους αυτή .

13 Ο προσφεύγων στήν κύρια δίκη επικαλέστηκε τό γεγονός οτι , μέ τήν προγενέστερη νομολογία του , τό Δικαστήριο έχει δεχθεί οτι οι περίοδοι ασφαλίσεως πού συμπληρώθηκαν υπό τό σύστημα κοινωνικής ασφαλίσεως τών μισθωτών εργαζομένων σέ ενα Κράτος μέλος λαμβάνονται υπόψη γιά τή γένεση τού δικαιώματος παροχών πού χορηγούνται στούς αυτοτελώς εργαζόμενους σέ άλλο Κράτος μέλος . Πράγματι , τό Δικαστήριο έχει κρίνει , ιδίως μέ τήν απόφασή του τής 27ης Οκτωβρίου 1971 ( Janssen , 23/71 , [1971] ECR , σ . 859 ), οτι ο σκοπός τών άρθρων 48 μέχρι 51 τής συνθήκης δέν εκπληρώνεται , αλλά παραγνωρίζεται , άν ενας εργαζόμενος θά έχανε τίς περιόδους ασφαλίσεως πού συμπλήρωσε σύμφωνα μέ τή νομοθεσία ενός Κράτους μέλους οταν , επωφελούμενος από τήν ελεύθερη κυκλοφορία πού τού εξασφαλίζεται , αλλάζει τόπο εργασίας καί υποβάλλεται έτσι σ’ ενα καθεστώς κοινωνικής ασφαλίσεως άλλου Κράτους μέλους .

14 Μιά τέτοια κατάσταση δέν ανταποκρίνεται , πάντως , πρός τήν παρούσα περίπτωση . Η τελευταία αφορά τήν περίπτωση τού εργαζόμενου ο οποίος έχει ασκήσει τό δικαίωμά του τής ελεύθερης κυκλοφορίας καί έχει αποκτήσει , ως μισθωτός εργαζόμενος στό Κράτος μέλος οπου έχει εγκατασταθεί μέ τήν οικογένειά του , μιά σύνταξη γήρατος , συνοδευόμενη από οικογενειακά επιδόματα , βάσει τής νομοθεσίας αυτού τού Κράτους μέλους , ήδη δέ επικαλείται σέ άλλο Κράτος μέλος τά δικαιώματα πού ειχε αποκτήσει προηγουμένως στό κράτος αυτό ως υποχρεωτικά ασφαλισμένος μέ τήν ιδιότητα τού αυτοτελώς εργαζόμενου .

15 Σέ μιά τέτοια περίπτωση , τά δικαιώματα πού επικαλείται σχετικά μέ τά οικογενειακά επιδόματα αφορούν παροχές γήρατος , οι οποίες απορρέουν από ενα σύστημα κοινωνικής ασφαλίσεως , πού εφαρμόζεται στούς αυτοτελώς εργαζόμενους καί όχι στούς μισθωτούς εργαζόμενους , στούς οποίους αναφέρεται ο κανονισμός 1408/71 , καί οι οποίες μπορούν νά καταβληθούν βάσει μόνης τής νομοθεσίας τού οικείου Κράτους μέλους , χωρίς νά υπάρχει ανάγκη προσφυγής στούς μηχανισμούς πού προβλέπει ο κανονισμός αυτός . Συνεπώς , οι σκοποί τών άρθρων 48 μέχρι 51 τής συνθήκης δέν τίθενται μέ κανέναν τρόπο σέ κίνδυνο , οταν τά τυχόν δικαιώματα γιά προσαύξηση τών παροχών αυτών λόγω συντηρούμενων τέκνων προσδιορίζονται σύμφωνα μέ τό εθνικό δίκαιο τού εν λόγω Κράτους μέλους καί όχι σύμφωνα μέ τίς διατάξεις τού άρθρου 77 τού κανονισμού .

16 Επομένως , δέν υπάρχει λόγος , σέ περίπτωση οπως η παρούσα , νά επεκταθεί η έννοια τής συντάξεως γήρατος πού προβλέπεται στό άρθρο 77 , έτσι ωστε νά περιλάβει μιά σύνταξη πού αποκτάται βάσει τής νομοθεσίας ενός μόνο Κράτους μέλους πού έχει εφαρμογή στούς αυτοτελώς εργαζόμενους .

17 Στό δεύτερο ερώτημα πρέπει , συνεπώς , νά δοθεί η απάντηση οτι τό άρθρο 77 τού κανονισμού 1408/71 , τό οποίο διέπει τά οικογενειακά επιδόματα τών δικαι ούχων συντάξεως γήρατος , καθώς καί τίς προσαυξήσεις καί τά συμπληρώματα τών συντάξεων αυτών λόγω συντηρούμενων τέκνων , πρέπει νά ερμηνευθεί κατά τήν έννοια οτι η έκφραση «σύνταξη γήρατος» δέν περιλαμβάνει τίς παροχές γήρατος πού χορηγούνται εντός Κράτους μέλους πρός ενα πρόσωπο πού υπήρξε ασφαλισμένο εντός τού κράτους αυτού στό πλαίσιο συστήματος κοινωνικής ασφαλίσεως πού εφαρμόζεται στούς αυτοτελώς εργαζόμενους , οταν οι παροχές αυτές βασίζονται αποκλειστικά καί μόνο στή νομοθεσία αυτού τού Κράτους μέλους , χωρίς εφαρμογή τών διατάξεων τού παραπάνω κανονισμού .

18 Τό τρίτο ερώτημα , πού θέτει τό ζήτημα τού κύρους τού άρθρου 6 τού κανονισμού 1408/71 , έχει υποβληθεί μόνο γιά τήν περίπτωση πού τό Δικαστήριο θά έκρινε οτι τό άρθρο 77 τού κανονισμού πρέπει νά εφαρμοστεί σέ περιπτώσεις οπως η παρούσα . Παρέλκει , επομένως , η απάντησή του .

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί τών δικαστικών εξόδων

19 Τά έξοδα στά οποία υποβλήθηκαν η κυβέρνηση τού Ηνωμένου Βασιλείου , τό Συμβούλιο τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων καί η Επιτροπή τών Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων , πού κατέθεσαν παρατηρήσεις στό Δικαστήριο , δέν αποδίδονται . Δεδομένου οτι η παρούσα διαδικασία έχει ως πρός τούς διαδίκους τής κύριας δίκης τό χαρακτήρα παρεμπίπτοντος , πού ανέκυψε ενώπιον τού εθνικού δικαστηρίου , σ’ αυτό εναπόκειται νά αποφασίσει γιά τά δικαστικά έξοδα .

Διατακτικό

Διά ταύτα

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

κρίνοντας επί τών ερωτημάτων πού τού υποβλήθηκαν από τόν National Insurance Commissioner , μέ διάταξη τής 14ης Μαρτίου 1980 , αποφαίνεται :

Τό άρθρο 77 τού κανονισμού 1408/71 , τό οποίο διέπει τά οικογενειακά επιδόματα τών δικαιούχων συντάξεως γήρατος , καθώς καί τίς προσαυξήσεις καί τά συμπληρώματα τών συντάξεων αυτών λόγω συντηρούμενων τέκνων , πρέπει νά ερμηνευθεί κατά τήν έννοια οτι η έκφραση «σύνταξη γήρατος» δέν περιλαμβάνει τίς παροχές γήρατος πού χορηγούνται εντός Κράτους μέλους πρός ενα πρόσωπο πού υπήρξε ασφαλισμένο εντός τού κράτους αυτού στό πλαίσιο συστήματος κοινωνικής ασφαλίσεως πού εφαρμόζεται στούς αυτοτελώς εργαζόμενους , οταν οι παροχές αυτές βασίζονται αποκλειστικά καί μόνο στή νομοθεσία αυτού τού Κράτους μέλους , χωρίς εφαρμογή τών διατάξεων τού παραπάνω κανονισμού .