1.

To BCF παρατηρεί πρώτον ότι είναι αναγκαίο να δοθεί όσο το δυνατό ακριβέστερος ορισμός στο τι είναι η «συνήθης στάθμευση» ενός οχήματος που έχει προκαλέσει ατύχημα. Προκειμένου να αποφεύγονται οι δυσκολίες στους απολογισμούς μεταξύ εθνικών γραφείων, το κεντρικό γραφείο της χώρας όπου έχει επισυμβεί το ατύχημα — εν προκειμένω το BCF — υποχρεούται, στο πλαίσιο της επίλυσης των διαφορών ενώπιον των εθνικών του δικαστηρίων να υποστηρίξει την άποψη του κεντρικού γραφείου της χώρας καταγωγής του οχήματος για λογαριασμό του οποίου ενεργεί. Αντίθετα, εφόσον στην προκειμένη περίπτωση το Δικαστήριο επιλαμβάνεται αίτησης ερμηνείας, το BCF πιστεύει ότι δικαιούται να υιοθετήσει αμερόληπτη στάση και να ανεβάσει τη συζήτηση στο επίπεδο της Κοινότητας και του συμφέροντος των θυμάτων από ατυχήματα που προκαλεί όχημα εγγεγραμμένο κανονικά ή μη σε κράτος μέλος ή συμβαλλόμενο στην πρότυπη σύμβαση. Αφού διαπίστωσε ότι η γενική συνέλευση του συμβουλίου των γραφείων δεν βρήκε καμιά λύση στο ζήτημα που αφορά την ερμηνεία που πρέπει να δοθεί στην φράση «συνήθης στάθμευση», έξι γραφεία, ήτοι τα γραφεία της Αυστρίας, της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας, του Λουξεμβούργου, των Κάτω Χωρών, της Ελβετίας και του Ηνωμένου Βασιλείου, υπέγραψαν στις 19 Οκτωβρίου 1977 πρωτόκολλο που έχει ως αποτέλεσμα να περιορίζει την περίοδο ευθύνης του γραφείου της χώρας εγγραφής συγκεκριμένου οχήματος, η οποία περίοδος καθορίστηκε σε ένα έτος «από την ημερομηνία του ατυχήματος που προσδιορίζεται από κάθε γραφείο ατομικά, στο πλαίσιο της δικής του κανονιστικής ρύθμισης περί εγγραφής οχημάτων και διαδικασίας ασφάλισης...». Αυτό καταδεικνύει τη διαφωνία των εθνικών γραφείων που προκύπτει από την έλλειψη εναρμόνισης των εθνικών κανονιστικών ρυθμίσεων περί εγραφής οχημάτων. Οι δύο στόχοι που είχε υπόψη του το Συμβούλιο κατά τη σύνταξη της οδηγίας ήταν η κατάργηση κάθε ελέγχου στα σύνορα ως προς την ύπαρξη της ασφάλισης της αστικής ευθύνης που προκύπτει από την κυκλοφορία αυτοκινήτων οχημάτων, προκειμένου να πραγματοποιηθεί η ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων και των προσώπων, και η διασφάλιση των συμφερόντων των προσώπων τα οποία μπορούν να καταστούν θύματα ατυχημάτων που προκαλούν τα οχήματα αυτά. Οι στόχοι αυτοί θα έπρεπε να είχαν επιτευχθεί με το σύστημα που θεσπίστηκε με τις συμφωνίες μεταξύ των εθνικών γραφείων, κατ' εφαρμογή της οδηγίας, αλλά ο δεύτερος στόχος δεν έχει επιτευχθεί. Πράγματι, η υποχρεωτική ασφάλιση της αστικής ευθύνης, που αποτελεί το ουσιαστικότερο μέρος του συστήματος, θεωρείται ότι έχει γίνει από το γραφείο της χώρας όπου το όχημα έχει συνήθη στάθμευση και ότι ο κύριος, ο οδηγός ή ο κάτοχος είναι ή όχι πραγματικά κάτοχοι έγκυρου πιστοποιητικού ασφάλισης. Επομένως, εγγύηση ασφάλισης υπάρχει μόνον όταν το εν λόγω όχημα είχε συνήθη στάθμευση είτε σε κράτος μέλος είτε σε άλλο κράτος που έχει προσχωρήσει στο σύστημα. Όπως, κατά τους όρους της οδηγίας και της πρόσθετης σύμβασης, τα αυτοκίνητα οχήματα που είναι εγγεγραμμένα στις χώρες αυτές θεωρούνται ότι έχουν συνήθη στάθμευση σε μια από τις χώρες μέλη της Κοινότητας ή στις συμβαλλόμενες χώρες, η εγγραφή αποτελεί το μοναδικό και αναγκαίο κριτήριο της συνήθους στάθμευσης. Επομένως, αν το γραφείο που έχει εκδώσει το πιστοποιητικό ασφάλισης αμφισβητεί το κύρος της εγγραφής και, κατά συνέπεια, αρνείται να αναγνωρίσει ότι το όχημα έχει συνήθη στάθμευση στο έδαφος του, διότι η εγγραφή που την αποδεικνύει είναι ανίσχυρη και ότι κατά συνέπεια το τεκμήριο ασφάλισης υπέρ του αυτοκινήτου, του οποίου η εγγραφή είναι αντικανονική ή ανίσχυρη δεν λαμβάνεται υπόψη, το θύμα του ατυχήματος που προκάλεσε το όχημα αυτό 9α διέτρεχε τον κίνδυνο να μην αποζημιωθεί παρά μετά από μακροχρόνιες δίκες, πράγμα που είναι αντίθετο στο δεύτερο στόχο που επιδιώκει η οδηγία. Εξάλλου, η άποψη αυτή θα κατέληγε στο να μεταθέσει την οριστική ευθύνη του ατυχήματος από τη χώρα καταγωγής και εγγραφής του αχήματος στη χώρα του τόπου του ατυχήματος. Ο στόχος που επιδιώκει η οδηγία επιβάλλει όπως ο συνήθης τόπος στάθμευσης του οχήματος εξακριβώνεται χωρίς δυνατή συζήτηση. Οι πινακίδες εγγραφής συνιστούν το μόνο απλό και αποτελεσματικό κριτήριο. Το να απαιτείται επιπλέον η εγγραφή να είναι κανονική και ισχύουσα, πράγμα που η οδηγία ούτε απαιτεί ούτε προβλέπει, οδηγεί στην επαναφορά των μεθοριακών ελέγχων και στην αντικατάσταση του ελέγχου του πιστοποιητικού ασφάλισης, το οποίο κατάργησε η οδηγία, με τη συστηματική εξακρίβωση του κύρους της εγγραφής. Επομένως, ο στόχος που επιδιώκει η οδηγία επιβάλλει να δοθεί στον όρο «εγγραφή του οχήματος» όχι διοικητική έννοια αλλά πολύ ευρύτερη, καθόσον αναφέρεται σε κάθε πινακίδα εγγραφής, ισχύουσα ή μη, που φέρει το όχημα και που συνιστά το συνδετικό στοιχείο με τη χώρα στάθμευσης του οχήματος για το οποίο οι αρχές έχουν χορηγήσει την πινακίδα αυτή. Όσον αφορά την ερμηνεία του άρθρου 2, παράγραφος 2, της οδηγίας της 24ης Απριλίου 1972, το ερώτημα που έθεσε το Cour de cassation οφείλεται στη φαινόμενη αντίφαση η οποία οφείλεται στη διατύπωση της εν λόγω διάταξης. Πράγματι, το άρθρο 1 προβλέπει τη σύναψη συμφωνίας μεταξύ των εθνικών γραφείων ασφάλισης των συμβαλλομένων χωρών, κατά την οποία: «α) Κάθε εθνικό γραφείο εγγυάται το διακανονισμό των ζημιών από ατυχήματα που προκλήθηκαν από την κυκλοφορία οχημάτων τα οποία σταθμεύουν στο έδαφος άλλου κράτους μέλους, είτε αυτά είναι ασφαλισμένα είτε όχι...» Αυτό σημαίνει ότι το γραφείο της χώρας του ατυχήματος (γραφείο διακανονισμού) δεν πρέπει να αναζητεί, όταν διακανονίζει μια τέτοια ζημία, αν το όχημα ήταν ασφαλισμένο ή όχι. Η περίπτωση του μη ασφαλισμένου οχήματος εξομοιώνεται με εκείνη του ασφαλισμένου οχήματος. «6) Το γραφείο διακανονίζει τις ζημίες από ατυχήματα υπό τις προϋποθέσεις που καθορίζει η εθνική του νομοθεσία περί της υποχρεωτικής ασφάλισης αυτοκινήτων οχημάτων». Το δεύτερο αυτό σκέλος της φράσης ερμηνεύτηκε από ορισμένα εθνικά γραφεία υπό την έννοια ότι, σε περίπτωση μη ασφάλισης του οχήματος το οποίο έχει συνήθη στάθμευση στο έδαφός τους, τους επιτρέπει να μην εγγυώνται παρά το ελάχιστο που απαιτείται από το νόμο του τόπου του ατυχήματος, ώστε όλες οι εξαιρέσεις που ο νόμος αυτός επιτρέπει μπορούν έτσι να προβάλλονται συστηματικά. Η αίτηση ερμηνείας του Cour de cassation θέτει επομένως το ζήτημα του ποιος τελικά βαρύνεται με το διακανονισμό της ζημίας και επομένως πρέπει να αναζητηθεί: 1. Αν το γραφείο διακανονισμού δικαιούται να επικαλεστεί τις εξαιρέσεις που προβλέπει η εθνική του νομοθεσία και αν, στην περίπτωση αυτή, το ταμείο εγγύησης της χώρας του ατυχήματος υποχρεούται να εξοφλήσει το γραφείο διακανονισμού εφόσον ο εθνικός νόμος το επιτρέπει, δεδομένου ότι το γραφείο της χώρας καταγωγής απαλλάσσεται έτσι από κάθε υποχρέωση. 2. Αν, αντίθετα, το γραφείο διακανονισμού υποχρεούται, από την εγγύηση που έχει δώσει βάσει της οδηγίας, να αναλαμβάνει τον κίνδυνο αλλά μόνο για λογαριασμό του γραφείου της χώρας καταγωγής, ώστε το τελευταίο οφείλει να εξοφλήσει το γραφείο διακανονισμού, εκτός αν το γραφείο διακανονισμού εξοφληθεί από το δικό του «ταμείο εγγύησης» ή άλλον οργανισμό προβλεπόμενο από την εθνική του νομοθεσία. Για να διευκρινιστεί η εναλλακτική αυτή λύση πρέπει ακόμη να γίνει η διάκριση μεταξύ, αφενός, των κατηγοριών των περιστατικών που το εφαρμοστέο δίκαιο θέτει εκτός του πεδίου εφαρμογής της υποχρεωτικής ασφάλισης και, αφετέρου, των περιστατικών τα οποία, μολονότι περιλαμβάνονται στην υποχρεωτική ασφάλιση, μπορούν να αποτελούν αντικείμενο παρέκκλισης που παρέχεται προαιρετικά στον ασφαλιστή. Εν προκειμένω πρόκειται μόνο για τα περιστατικά της δεύτερης κατηγορίας. Το σύστημα που θεσπίστηκε με την οδηγία και τις πρόσθετες συμφωνίες προβλέπει: — υποχρεωτική ασφάλιση της αστικής ευθύνης' — την κατάργηση της πράσινης κάρτας και κάθε ελέγχου στα σύνορα των κρατών μελών ή των συμβαλλομένων χωρών — τεκμήριο ασφάλισης υπέρ κάθε οχήματος που διέρχεται τα, σύνορα των κρατών μελών ή των συμβαλλομένων χωρών — την κάλυψη των ζημιών που προκαλούνται στο έδαφος των άλλων κρατών μελών ή των συμβαλλομένων χωρών, ασχέτως του αν ο προκαλέσας τη ζημία είναι ασφαλισμένος ή όχι. Η διατύπωση της οδηγίας δεν επιτρέπει διάκριση μεταξύ των αιτίων της έλλειψης ασφάλισης. Επομένως, δεν μπορεί να γίνει κατανοητό για ποιους λόγους η οδηγία θα απαγόρευε στο εθνικό γραφείο να επικαλεστεί τις περιπτώσεις έλλειψης ασφάλισης, όπως την ακυρότητα του ασφαλιστηρίου συμβολαίου, τη διακοπή της ασφάλισης λόγω μη πληρωμής του ασφάλιστρου ή απλώς και μόνο την έλλειψη κάθε ασφάλισης, αλλά αντίθετα του επιτρέπει να επικαλείται τις ειδικές εξαιρέσεις που προβλέπει η εκάστοτε νομοθεσία της επισκεπτόμενης χώρας. Με την οδηγία δεν επιδιώχτηκε η εναρμόνιση του περιεχόμενου των νομοθεσιών, που πρέπει να ληφθούν όπως έχουν. Επομένως, το σύστημα και το πνεύμα της οδηγίας υποσκάπτεται με την επίκληση των διαφορών αυτών, για να συναχθεί ότι η υποχρέωση εγγύησης ενός εθνικού γραφείου μπορεί να περιοριστεί, αν η νομοθεσία του τόπου του ατυχήματος είναι λιγότερο απαιτητική από εκείνη της χώρας στάθμευσης. Κατά συνέπεια, το εθνικό γραφείο οφείλει να καταβάλει στο γραφείο διακανονισμού το ποσό της ζημίας που το τελευταίο έχει διακανονίσει, εφόσον το πρόβλημα του ποιον βαρύνει τελικά το κόστος αυτό — το εθνικό γραφείο ή τον οργανισμό εγγύησης — είναι πρόβλημα εσωτερικού δικαίου που πρέπει να επιλυθεί λαμβάνοντας υπόψη τη νομοθεσία καθεμιάς από τις χώρες στάθμευσης του οχήματος το οποίο προκάλεσε τη ζημία. Η ερμηνεία αυτή προκύπτει άμεσα από τις προπαρασκευαστικές εργασίες της οδηγίας. To BCF παραπέμπει στο σχέδιο οδηγίας που υποβλήθηκε στο Συμβούλιο στις 24 Ιουνίου 1970, άρθρο 4 JO C 105, σ. 17), στις εργασίες του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (πρακτικά της συνεδρίασης της 8. 2. 1971,JO C 19 της 1. 3. 1971) και στα πρακτικά της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (JO C 36, 1971), που πρότεινε να καταργηθεί το άρθρο 4 προς αποφυγή κάδε υπαινιγμού στην παρέμβαση του ταμείου εγγύησης. Επομένως, είναι σαφές ότι έναντι των θυμάτων, το γραφείο διακανονισμού εγγυάται την αποκατάσταση των ζημιών από ατυχήματα χωρίς το εθνικό γραφείο να μπορεί να προβάλλει τις εξαιρέσεις από την εγγύηση που προβλέπει η εθνική νομοθεσία του γραφείου διακανονισμού. Πράγματι, αν η εθνική νομοθεσία του γραφείου διακανονισμού προβλέπει ορισμένες εξαιρέσεις, το ταμείο εγγύησης υποκαθιστά τον ασφαλιστή όταν ισχύουν οι εξαιρέσεις αυτές. Αυτό που δεν αμφισβητείται από χώρα σε χώρα, είναι η εγγύηση ολικής κάλυψης που οφείλεται λόγω χωριστής και συμπληρωματικής υποχρέωσης των ασφαλιστών και του οργανισμού εγγύησης. Η λογική του συστήματος συνεπάγεται ότι το εθνικό γραφείο της χώρας στάθμευσης του οχήματος καλύπτει όλες τις ζημίες από ατυχήματα που προκαλούνται στην αλλοδαπή από το όχημα αυτό και εισπράττει από τον οργανισμό εγγύησης τα ποσά που καταβλήθηκαν από αυτό, ελλείψει ασφαλιστικής κάλυψης. Το γραφείο διακανονισμού δεν έχει το δικαίωμα να προβαίνει σε τέτοιου είδους διαιτησία. Αυτή την έννοια προσέδωσε στην οδηγία και ο νομοθέτης, πράγμα που τον οδήγησε να θεσπίσει το νόμο της 21ης Δεκεμβρίου 1972, που συμπληρώθηκε με το εκτελεστικό διάταγμα της 29ης Ιουνίου 1973. Η εγγύηση της υποχρεωτικής ασφάλισης επεκτάθηκε σε όλες τις χώρες που προσχώρησαν στις συμφωνίες μεταξύ των γραφείων. Το πρόβλημα που υποβλήθηκε στα γαλλικά δικαστήρια δεν μπορούσε να επιλυθεί από αυτά, εφόσον δεν εναπέκειτο σ' αυτά να αποφανθούν αν η ζημία από ατύχημα πρέπει να βαρύνει στην αλλοδαπή ασφαλιστή, ταμείο εγγύησης ή γραφείο. Η επιλογή της λύσης εναπόκειται σε κάθε κράτος, αλλά μόνο σε εσωτερικό επίπεδο στο διεθνές επίπεδο, υπάρχει μόνο μία βασική αρχή: η ανάληψη ζημιών από ατυχήματα από τη χώρα καταγωγής του οχήματος, σε αντάλλαγμα της ελεύθερης διέλευσης των συνόρων και της παρέμβασης του γραφείου της χώρας του ατυχήματος για το διακανονισμό της ζημίας σε πρώτο στάδιο. Η αρχή αυτή έχει το πλεονέκτημα ότι είναι υπέρ των θυμάτων, προκειμένου να αποφεύγεται η συμμετοχή τους σε δίκες στις οποίες δεν έχουν κανένα άμεσο συμφέρον και καθυστερούν το διακανονισμό τον οποίο δικαιούνται, λόγω του ότι οι ενδεχόμενοι οφειλέτες τους δεν συνε-νοούνται μεταξύ τους. Εν συμπεράσματι, με τη φράση «σύμφωνα με τις διατάξεις της εθνικής του νομοθεσίας περί υποχρεωτικής ασφαλίσεως», η οδηγία αναφέρεται αποκλειστικά στους επιτακτικούς κανόνες της εθνικής νομοθεσίας, που προσδιορίζουν το πεδίο εφαρμογής της υποχρεωτικής ασφάλισης και καθορίζουν το κατώτατο ποσό της υποχρέωσης εγγύησης. Δεν αναφέρεται στις δυνητικές εξαιρέσεις που προβλέπονται, ενδεχομένως, από την εν λόγω εθνική νομοθεσία, για να μην παρασχεθεί η εγγύηση ασφάλισης.