ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΜΗΜΑ) ΤΗΣ 18ΗΣ ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1988. - ERZEUGERGEMEINSCHAFT GOLDENES RHEINHESSEN W. V. ΚΑΤΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΟΥ ΚΡΑΤΟΥΣ ΤΗΣ ΡΗΝΑΝΙΑΣ - ΠΑΛΑΤΙΝΑΤΟΥ. - ΑΙΤΗΣΗ ΤΟΥ OBERVERWALTUNGSGERICHT ΤΗΣ ΡΗΝΑΝΙΑΣ-ΠΑΛΑΤΙΝΑΤΟΥ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ. - ΑΜΠΕΛΟΟΙΝΙΚΗ ΑΓΟΡΑ - ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ ΚΑΙ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΤΩΝ ΟΙΝΩΝ - ΕΝΔΕΙΞΗ ΕΜΦΙΑΛΩΣΕΩΣ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 311/87.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1988 σελίδα 06295



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

Γεωργία - Κοινή οργάνωση αγορών - Οίνος - Περιγραφή και παρουσίαση των οίνων - 'Ενδειξη σχετική με την εμφιάλωση - 'Ενωση αμπελουργών που αναθέτει την εμφιάλωση των οίνων της σε εξωτερική επιχείρηση - Χρήση της ενδείξεως "Erzeugerabfuellung" - Προϋποθέσεις

((Κανονισμός 355/79 του Συμβουλίου, άρθρο 12, παράγραφος 2, στοιχείο ο) κανονισμός 997/81 της Επιτροπής, άρθρο 17, παράγραφος 1, στοιχείο α) ))

Περίληψη

Το άρθρο 12, παράγραφος 2, στοιχείο ο), δεύτερη περίπτωση, του κανονισμού 355/79 περί των γενικών κανόνων για την περιγραφή και την παρουσίαση οίνων και γλευκών σταφυλής έχει την έννοια ότι η χρησιμοποίηση του όρου "Erzeugerabfuellung" από ένωση αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων ο οίνος της οποίας εμφιαλώθηκε σε επιχείρηση ξένη προς την εν λόγω ένωση εξαρτάται από την προϋπόθεση ότι η όλη εργασία πραγματοποιήθηκε υπό την πραγματική επίβλεψη, το στενό και διαρκή έλεγχο και την αποκλειστική ευθύνη της εν λόγω ενώσεως.

Διάδικοι

Στην υπόθεση 311/87,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του Oberverwaltungsgericht της Ρηνανίας-Παλατινάτου προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του παραπέμποντος δικαστηρίου μεταξύ της

Erzeugergemeinschaft Goldenes Rheinhessen w.V., Bornheim,

και

του ομόσπονδου κράτους της Ρηνανίας-Παλατινάτου,

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του άρθρου 12, παράγραφος 2, στοιχείο ο), δεύτερη περίπτωση, του κανονισμού 355/79 του Συμβουλίου, της 5ης Φεβρουαρίου 1979, περί των γενικών κανόνων για την περιγραφή και την παρουσίαση οίνων και γλευκών σταφυλής (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/024, σ. 200),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τέταρτο τμήμα)

συγκείμενο από τους T. Koopmans, πρόεδρο τμήματος, Κ. Ν. Κακούρη και G. C. Rodriguez Iglesias, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: J. Mischo

γραμματέας: H. A. Ruehl, κύριος υπάλληλος διοικήσεως

λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που κατέθεσαν:

- η Erzeugergemeinschaft Goldenes Rheinhessen w.V., προσφεύγουσα της κύριας δίκης, εκπροσωπούμενη κατά την έγγραφη διαδικασία από τον Boeckel, δικηγόρο Mayence, και κατά την προφορική διαδικασία επίσης από τον Boeckel και τον Rohwedder, δικηγόρο Mayence,

- το ομόσπονδο κράτος Ρηνανίας-Παλατινάτου, καθού της κύριας δίκης, εκπροσωπούμενο από τον Faltin, Regierungsdirektor στο Υπουργείο Περιβάλλοντος και Υγείας,

- η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων εκπροσωπούμενη από το νομικό της σύμβουλο Karpenstein,

έχοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας της 31ης Μαΐου 1988,

αφού άκουσε το γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 6ης Ιουλίου 1988,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με Διάταξη της 29ης Σεπτεμβρίου 1987, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 12 Οκτωβρίου 1987, το Oberverwaltungsgericht της Ρηνανίας-Παλατινάτου υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 12, παράγραφος 2, στοιχείο ο), του κανονισμού 355/79 του Συμβουλίου, της 5ης Φεβρουαρίου 1979, περί των γενικών κανόνων για την περιγραφή και την παρουσίαση οίνων και γλευκών σταφυλής ( ΕΕ ειδ. έκδ. 03/024, σ. 200).

2 Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της Erzeugergemeinschaft Goldenes Rheinhessen, ενώσεως αμπελουργών αναγνωρισμένης από το κράτος, στο ομόσπονδο κράτος της Ρηνανίας-Παλατινάτου, σχετικά με δύο έγγραφα με τα οποία το αρμόδιο υπουργείο του εν λόγω ομόσπονδου κράτους γνωστοποίησε στην ανωτέρω ένωση ότι θεωρούσε παράνομη την ένδειξη "Erzeugerabfuellung" (εμφιάλωση από τον παραγωγό) που ετίθετο στην ετικέτα των εν λόγω οίνων, λόγω των συνθηκών υπό τις οποίες εμφιαλώνονταν οι οίνοι αυτοί.

3 Η ένωση αμπελουργών προσέφυγε ενώπιον του Verwaltungsgericht του Mainz το οποίο απέρριψε την προσφυγή με το σκεπτικό, κυρίως, ότι η ένωση δεν μπορούσε να χρησιμοποιεί την ένδειξη "Erzeugerabfuellung" εφόσον δεν προέβαινε σε οινοποίηση στις δικές της κάβες. Το Verwaltungsgericht έκρινε ότι δεν υπήρχε λόγος να εξετάσει το ζήτημα της εμφιαλώσεως. Κατά της αποφάσεως αυτής η ένωση άσκησε έφεση ενώπιον του Oberverwaltungsgericht, το οποίο, αντιθέτως, συγκέντρωσε την προσοχή του στο τελευταίο αυτό ζήτημα.

4 'Οπως προκύπτει από τη δικογραφία, η ένωση ανέθεσε την εμφιάλωση των οίνων της, βάσει συμβάσεως, σε μία άλλη επιχείρηση, την Weinkellerei Parco GmbH. H Weinkellerei έφερε τα έξοδα μεταφοράς και αποθηκεύσεως του οίνου στις δεξαμενές της κάβας της. Κατά τη μεταφορά, ο οίνος συνοδευόταν με έγγραφο παραδόσεως που ανέφερε "εργολαβική ανάθεση εμφιαλώσεως". Την εμφιάλωση παραγματοποιούσε το προσωπικό της Weinkellerei υπό την επίβλεψη υπαλλήλου της ενώσεως. Μετά τη χορήγηση αριθμού ελέγχου, κατόπιν αιτήσεως της ενώσεως, η τελευταία πωλούσε τον οίνο, που είχε εμφιαλωθεί και έφερε την ένδειξη "Erzeugerabfuellung Erzeugergemeinschaft Goldenes Rheinhessen", στην Weinkellerei Parco.

5 'Οπως, επίσης, προκύπτει από τη δικογραφία η ένωση είχε αναλάβει, βάσει της προαναφερθείσας συμβάσεως, την υποχρέωση να παραδίδει κατ' έτος στην Weinkellerei ορισμένες ποσότητες οίνου ποιότητος, σε ελάχιστες τιμές, που έφερε την ένδειξη "Erzeugerabfuellung" . Προκύπτει, επίσης, ότι η Weinkellerei είχε το αποκλειστικό δικαίωμα εμπορίας του οίνου στη γερμανική αγορά.

6 Το εθνικό δικαστήριο κατέληξε στο συμπέρασμα, βάσει των προαναφερθέντων στοιχείων και ελλείψει άλλων στοιχείων στη σύμβαση, ότι δεν επρόκειτο για σύμβαση μισθώσεως των εγκαταστάσεων εμφιαλώσεως, αλλά για σύμβαση εργολαβικής αναθέσεως της εμφιαλώσεως, την οποία είχε την υποχρέωση να εκτελέσει η επιχείρηση Weinkellerei για λογαριασμό της ενώσεως.

7 Ενόψει αυτής της καταστάσεως το Oberverwaltungsgericht αποφάσισε να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:

"Το άρθρο 12, παράγραφος 2, στοιχείο ο), δεύτερη περίπτωση, του κανονισμού (ΕΟΚ) 355/79 του Συμβουλίου, της 5ης Φεβρουαρίου 1979, περί των γενικών κανόνων για την περιγραφή και την παρουσίαση οίνων και γλευκών σταφυλής (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/024, σ. 200), πρέπει να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι προκειμένου να επιτραπεί η σχετική με την εμφιάλωση ένδειξη 'Erzeugerabfuellung' (εμφιάλωση από τον παραγωγό), εκ μέρους ενώσεως αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων, δεν έχει σημασία σε ποια επιχείρηση πραγματοποιήθηκε η εμφιάλωση ούτε το πού οινοποιήθηκαν οι σταφυλές, ή μήπως η εν λόγω διάταξη έχει την έννοια ότι η εμφιάλωση και η οινοποίηση, ή μία από τις δύο αυτές δραστηριότητες, πρέπει να έχει πραγματοποιηθεί στις εγκαταστάσεις της ενώσεως αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων;"

8 Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσεται διεξοδικώς το κανονιστικό πλαίσιο της διαφοράς, το ιστορικό της υποθέσεως, καθώς και οι γραπτές παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνον καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.

9 'Οπως προκύπτει από τα στοιχεία που παρέσχε το εθνικό δικαστήριο, τα οποία εκτέθησαν ανωτέρω, το ερώτημα αναφέρεται κυρίως στο αν η ένδειξη "Erzeugerabfuellung" μπορεί να χρησιμοποιείται από ένωση αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων της οποίας ο οίνος εμφιαλώνεται από επιχείρηση ξένη προς την εν λόγω ένωση.

10 Δυνάμει των διατάξεων του άρθρου 12, παράγραφος 2, στοιχείο ο), του προαναφερθέντος κανονισμού 355/79 η περιγραφή επί της ετικέτας μπορεί να συμπληρώνεται με ένδειξη "προσδιορίζουσα την εμφιάλωση, που έγινε:

- είτε εντός της αμπελουργικής εκμεταλλεύσεως, όπου οι χρησιμοποιηθείσες σταφυλές για τους οίνους αυτούς ετρυγήθησαν και οινοποιήθησαν,

- είτε από ομάδα αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων,

- είτε σε μια επιχείρηση, που ευρίσκεται στην καθορισμένη περιοχή ή αμέσως γειτονική με αυτή περιοχή, στην οποία αμπελουργικές εκμεταλλεύσεις, όπου οι χρησιμοποιηθείσες σταφυλές ετρυγήθησαν, έχουν ιδρυθεί σε ομάδα αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων η οποία προέβη στην οινοποίηση αυτών των σταφυλών".

11 Το άρθρο 17, παράγραφος 1, στοιχείο α), του κανονισμού 997/81 της Επιτροπής, της 26ης Μαρτίου 1981, περί των λεπτομερειών εφαρμογής για το χαρακτηρισμό και την παρουσίαση οίνων και γλευκών σταφυλής (ΕΕ L 106, σ. 1), προβλέπει ότι, για τους γερμανικούς οίνους και τους οίνους που κατάγονται από την περιοχή του Bolzano, η ένδειξη που πρέπει να χρησιμοποιείται σε κάθε μία από τις προαναφερθείσες περιπτώσεις είναι "Erzeugerabfuellung".

12 Πρέπει να τονιστεί ότι το γράμμα του άρθρου 12 παράγραφος 2, στοιχείο ο), δεύτερη περίπτωση, του προαναφερθέντος κανονισμού 355/79 αναφέρεται, αποκλειστικώς στην επιχείρηση η οποία πραγματοποίησε την εμφιάλωση, δηλαδή στην "ομάδα ((ένωση)) αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων", χωρίς να θέτει προϋποθέσεις ως προς τον τόπο των εγκαταστάσεων εμφιαλώσεως. Η πρώτη και τρίτη περίπτωση της εν λόγω διατάξεως επιβάλλουν την υποχρέωση πραγματοποιήσεως της εμφιαλώσεως σε σαφώς καθορισμένο τόπο, δηλαδή στην ατομική αμπελουργική εκμετάλλευση ή στην επιχείρηση που αναφέρει η τρίτη περίπτωση.

13 Συνεπώς, το πρόβλημα που τίθεται είναι αν η δεύτερη περίπτωση της προαναφερθείσας διάταξης πρέπει να ερμηνευθεί χωρίς να ληφθεί υπόψη το περιεχόμενο της πρώτης και τρίτης περιπτώσεως, με συνέπεια να υπάγεται η ένωση αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων σε λιγότερο αυστηρούς κανόνες από την ατομική αμπελουργική εκμετάλλευση, στην οποία αναφέρεται η πρώτη περίπτωση, ή από την επιχείρηση στην οποία αναφέρεται η τρίτη περίπτωση της εν λόγω διατάξεως.

14 Πρέπει, σχετικώς, να παρατηρηθεί ότι όπως προκύπτει από το άρθρο 43 του κανονισμού 355/79, καθώς και από τις αιτιολογικές σκέψεις του κανονισμού 997/81, σκοπός της κανονιστικής ρυθμίσεως της σχετικής με τη χρησιμοποίηση ενδείξεως αναφερόμενης στην εμφιάλωση είναι η προστασία και η ορθή ενημέρωση του καταναλωτή. Ειδικότερα, στην εικοστή έβδομη αιτολογική σκέψη του προαναφερθέντος κανονισμού 997/81 διευκρινίζεται ότι η ένδειξη ότι ένας οίνος εμφιαλώθηκε στην αμπελουργική εκμετάλλευση όπου οι σταφυλές τρυγήθηκαν και οινοποιήθηκαν, ή υπό ισοδύναμες συνθήκες, σημαίνει ότι όλα τα στάδια της παραγωγής του οίνου εξελίχθηκαν υπό τη διαχείριση και την ευθύνη του ίδιου φυσικού ή νομικού προσώπου, ώστε ο παραγόμενος οίνος να απολαύει της εμπιστοσύνης ενός μέρους των αγοραστών.

15 Συνεπώς, για τη χρησιμοποίηση του όρου "Erzeugerabfuellung", όρου που εκφράζει, εξάλλου, την ταυτότητα μεταξύ του παραγωγού και του προσώπου ή της επιχειρήσεως που προβαίνει στην εμφιάλωση, απαιτείται η τελευταία αυτή εργασία να πραγματοποιείται από τον ίδιο τον παραγωγό, είτε στη δική του αμπελουργική εκμετάλλευση, είτε, όταν ο παραγωγός δεν διαθέτει εγκατάσταση εμφιαλώσεως, υπό προϋποθέσεις που παρέχουν ουσιαστικά ίδιες εγγυήσεις. Παρόμοιες εγγυήσεις υφίστανται όταν ιδίως, όπως ορθώς παρατήρησε η Επιτροπή, η εμφιάλωση πραγματοποιείται υπό την πραγματική επίβλεψη, το στενό και διαρκή έλεγχο και την αποκλειστική ευθύνη του παραγωγού.

16 Συνεπώς, η επίτευξη του σκοπού της προστασίας και της ορθής ενημερώσεως του καταναλωτή επιβάλλει η χρησιμοποίηση της ενδείξεως "Erzeugerabfuellung" εκ μέρους ενώσεως αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων να μην επιτρέπεται όταν η ένωση προβαίνει σε εμφιάλωση υπό συνθήκες διαφορετικές εκείνων που προαναφέρθηκαν, δηλαδή είτε στη δική της εκμετάλλευση, είτε υπό ισοδύναμες συνθήκες.

17 'Οταν, όπως στην παρούσα υπόθεση, η εμφιάλωση πραγματοποιείται σε επιχείρηση η οποία έχει ίδιο συμφέρον, που εκφράζεται από το αποκλειστικό δικαίωμα εμπορίας του οίνου που εμφιαλώνει στις εγκαταστάσεις της, η οποία καταβάλλει τα έξοδα μεταφοράς του οίνου στις κάβες της όπου τον αποθηκεύει και η οποία προβαίνει, εξάλλου, στην εμφιάλωση βάσει συμβάσεως την οποία το εθνικό δικαστήριο χαρακτήρισε σύμβαση εργολαβικής αναθέσεως της εμφιαλώσεως, δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι συντρέχουν οι ισοδύναμες συνθήκες που προβλέπουν οι προαναφερθείσες διατάξεις.

18 Πρέπει να προστεθεί ότι διαφορετική ερμηνεία, κατά την οποία οι ενώσεις γεωργικών εκμεταλλεύσεων δεν υπέχουν την υποχρέωση τηρήσεως κανόνων ισοδυνάμων εκείνων που διέπουν τις ατομικές αμπελουργικές εκμεταλλεύσεις ή, ενδεχομένως, τις επιχειρήσεις στις οποίες αναφέρεται η τρίτη περίπτωση, θα είχε ως αποτέλεσμα την παροχή στις εν λόγω ενώσεις εμπορικού πλεονεκτήματος, μη δικαιολογημένου αντικειμενικώς, κατ' αντίθεση προς την αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων μεταξύ γεωργικών παραγωγών που προβλέπει το άρθρο 40, παράγραφος 3, της Συνθήκης ΕΟΚ.

19 Πρέπει, συνεπώς, να δοθεί ως απάντηση στο ερώτημα που υπέβαλε το εθνικό δικαστήριο ότι το άρθρο 12, παράγραφος 2, στοιχείο ο, δεύτερη περίπτωση, του κανονισμού 355/79 έχει την έννοια ότι η χρησιμοποίηση του όρου "Erzeugerabfuellung" από ένωση αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων ο οίνος της οποίας εμφιαλώθηκε σε επιχείρηση ξένη προς την εν λόγω ένωση εξαρτάται από την προϋπόθεση ότι η όλη εργασία πραγματοποιήθηκε υπό την πραγματική επίβλεψη, το στενό και διαρκή έλεγχο και την αποκλειστική ευθύνη της εν λόγω ενώσεως.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

20 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, η οποία κατέθεσε παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η διαδικασία έχει, ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης, χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τέταρτο τμήμα),

κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε το Oberverwaltungsgericht της Ρηνανίας Παλατινάτου, με Διάταξη της 29ης Σεπτεμβρίου 1987, αποφαίνεται:

Το άρθρο 12, παράγραφος 2, στοιχείο ο), δεύτερη περίπτωση, του κανονισμού 355/79 έχει την έννοια ότι η χρησιμοποίηση του όρου "Erzeugerabfuellung" από ένωση αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων ο οίνος της οποίας εμφιαλώθηκε σε επιχείρηση ξένη προς την εν λόγω ένωση εξαρτάται από την προϋπόθεση ότι η όλη εργασία πραγματοποιήθηκε υπό την πραγματική επίβλεψη, το στενό και διαρκή έλεγχο και την αποκλειστική ευθύνη της εν λόγω ενώσεως.