Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Jacobs της 4ης Μαΐου 1995. - ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΚΑΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. - ΠΑΡΑΒΑΣΗ ΚΡΑΤΟΥΣ ΜΕΛΟΥΣ - ΜΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΩΝ ΟΔΗΓΙΩΝ 90/219/ΕΟΚ ΚΑΙ 90/220/ΕΟΚ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ - ΓΕΝΕΤΙΚΩΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΟΙ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ. - ΥΠΟΘΕΣΗ C-170/94.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1995 σελίδα I-01819



Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα

++++

1 Στην παρούσα δίκη η Επιτροπή ζητεί να αναγνωρισθεί, βάσει του άρθρου 169 της Συνθήκης, ότι η Ελλάδα, μη λαμβάνοντας εντός της ταχθείσας προθεσμίας τα αναγκαία μέτρα για την εφαρμογή της οδηγίας 90/219/ΕΟΚ του Συμβουλίου, για την περιορισμένη χρήση γενετικώς τροποποιημένων μικροοργανισμών (1), και της οδηγίας 90/220/ΕΟΚ του Συμβουλίου, για τη σκόπιμη απελευθέρωση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών στο περιβάλλον (2), ή μη ενημερώνοντας την Επιτροπή για τα μέτρα αυτά, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη.

2 Η οδηγία 90/219 εκδόθηκε από το Συμβούλιο στις 23 Απριλίου 1990, βάσει του άρθρου 130 Σ της Συνθήκης. Θεσπίζει κοινά μέτρα για την περιορισμένη χρήση των γενετικώς τροποποιημένων μικροοργανισμών, με σκοπό την προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος. Το άρθρο 22 ορίζει τα εξής:

«Τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που είναι αναγκαίες για να συμμορφωθούν με την παρούσα οδηγία το αργότερο μέχρι τις 23 Οκτωβρίου 1991. Ενημερώνουν αμέσως την Επιτροπή σχετικά.»

3 Η οδηγία 90/220 εκδόθηκε από το Συμβούλιο στις 23 Απριλίου 1990, βάσει του άρθρου 100 Α της Συνθήκης. Το άρθρο 1, παράγραφος 1, ορίζει τα εξής:

«Σκοπός της παρούσας οδηγίας είναι η προσέγγιση των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων των κρατών μελών και η προστασία της ανθρώπινης υγείας και του περιβάλλοντος:

- κατά τη σκόπιμη απελευθέρωση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών στο περιβάλλον,

- κατά τη διάθεση στην αγορά προϋόντων που περιέχουν ή αποτελούνται από γενετικώς τροποποιημένους οργανισμούς οι οποίοι προορίζονται για μετέπειτα σκόπιμη απελευθέρωση στο περιβάλλον.»

Το άρθρο 23 επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να θέσουν σε ισχύ τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συμμορφωθούν με την οδηγία πριν από την 23η Οκτωβρίου 1991 και να ενημερώσουν την Επιτροπή σχετικά με όλες τις διατάξεις εφαρμογής.

4 Στις 20 Μαου 1992 η Επιτροπή απέστειλε έγγραφο προς την Ελληνική Κυβέρνηση, με το οποίο της επισήμανε ότι η προθεσμία για την εφαρμογή των δύο οδηγιών είχε λήξει και ότι η Επιτροπή δεν είχε στη διάθεσή της στοιχεία που να της επιτρέπουν να συναγάγει ότι η Ελλάδα είχε μεταφέρει τις οδηγίες στο εσωτερικό δίκαιο. Σε περίπτωση που η Ελληνική Κυβέρνηση θεωρούσε ότι η υπάρχουσα ελληνική νομοθεσία ήταν πλήρως σύμφωνη με τα προβλεπόμενα από τις οδηγίες, η Επιτροπή ζητούσε από την κυβέρνηση αυτή να την ενημερώσει σχετικά με τις διατάξεις αυτές.

5 Με έγγραφο της 14ης Σεπτεμβρίου 1992, η Ελληνική Κυβέρνηση πληροφόρησε την Επιτροπή ότι η διαδικασία για την εφαρμογή της οδηγίας βρισκόταν υπό εξέλιξη. Επειδή η Ελληνική Κυβέρνηση δεν της διαβίβασε περαιτέρω στοιχεία, η Επιτροπή εξέδωσε στις 25 Μαρτίου 1993 αιτιολογημένη γνώμη με την οποία δήλωνε ότι, μη λαμβάνοντας τα αναγκαία μέτρα για τη μεταφορά των οδηγιών 90/219 και 90/220 στο εσωτερικό δίκαιο, η Ελλάδα παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη. Κάλεσε την Ελλάδα να εκδώσει τα μέτρα αυτά εντός δύο μηνών από της κοινοποιήσεως της αιτιολογημένης γνώμης. Η Επιτροπή δεν έλαβε απάντηση και στις 18 Μαου 1994, σε μια συνάντηση με τις αρμόδιες ελληνικές αρχές, ζήτησε στοιχεία σχετικά με την εφαρμογή των οδηγιών. Κατά τη συνάντηση αυτή, οι ελληνικές αρχές δήλωσαν ότι τα αναγκαία μέτρα εφαρμογής βρίσκονταν στο στάδιο εκπονήσεως. Η Επιτροπή κίνησε την παρούσα δίκη στις 15 Ιουνίου 1994.

6 Η Ελληνική Κυβέρνηση δήλωσε με το υπόμνημα αντικρούσεως ότι τα μέτρα για τη μεταφορά των οδηγιών 90/219 και 90/220 στο εθνικό δίκαιο βρίσκονταν στο στάδιο εκπονήσεως. Ειδικότερα, όσον αφορά την οδηγία 90/220, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και το Υπουργείο Γεωργίας, τα οποία είναι αρμόδια, θεωρούσαν ότι η διαδικασία εκδόσεως των μέτρων μεταφοράς θα έπρεπε να έχει ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του 1994. Όσον αφορά την οδηγία 90/219, η Ελληνική Κυβέρνηση δήλωσε ότι είχε εκπονηθεί προσχέδιο Προεδρικού Διατάγματος αλλά, λόγω της ιδιάζουσας φύσεως του αντικειμένου της οδηγίας αυτής, το προσχέδιο του προεδρικού διατάγματος έπρεπε να εξετασθεί από ορισμένες δημόσιες αρχές, και συγκεκριμένα από το Υπουργείο Περιβάλλοντος, το Υπουργείο Υγείας, το Υπουργείο Εργασίας και το Υπουργείο Βιομηχανίας, με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατός ο προσδιορισμός συγκεκριμένης ημερομηνίας για την έκδοσή του.

7 Με το υπόμνημα ανταπαντήσεως, η Ελληνική Κυβέρνηση δήλωσε ότι είχε συγκροτηθεί επιτροπή, αποτελούμενη από αντιπροσώπους των συναρμοδίων υπουργείων και επιστημονικών φορέων, με σκοπό την κατάρτιση δύο υπουργικών αποφάσεων για την εφαρμογή των οδηγιών. Τα σχέδια των δύο αυτών αποφάσεων έχουν επισυναφθεί στο υπόμνημα ανταπαντήσεως.

8 Συνεπώς, η Ελληνική Κυβέρνηση δεν αμφισβητεί ότι δεν έχει εφαρμόσει τις οδηγίες. Σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου, τα κράτη μέλη δεν μπορούν να επικαλεστούν διατάξεις, πρακτικές ή καταστάσεις της εσωτερικής τους έννομης τάξεως προκειμένου να δικαιολογήσουν τη μη τήρηση υποχρεώσεων και προθεσμιών που απορρέουν από το κοινοτικό δίκαιο (3). Επομένως, μη λαμβάνοντας τα αναγκαία μέτρα εφαρμογής, η Ελλάδα παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη. Εφόσον η Ελλάδα δεν έλαβε τα αναγκαία μέτρα εφαρμογής, το Δικαστήριο δεν χρειάζεται να αναγνωρίσει ότι η Ελλάδα δεν τα κοινοποίησε στην Επιτροπή (4).

Πρόταση

9 Κατόπιν των ανωτέρω φρονώ ότι το Δικαστήριο πρέπει:

1) να αναγνωρίσει ότι η Ελλάδα, μη λαμβάνοντας εντός της ταχθείσας προθεσμίας τα αναγκαία μέτρα για την εφαρμογή της οδηγίας 90/219/ΕΟΚ του Συμβουλίου, για την περιορισμένη χρήση γενετικώς τροποποιημένων μικροοργανισμών, και της οδηγίας 90/220/ΕΟΚ του Συμβουλίου, για τη σκόπιμη απελευθέρωση γενετικώς τροποποιημένων οργανισμών στο περιβάλλον, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη·

2) να καταδικάσει την Ελλάδα στα δικαστικά έξοδα

(1) - ΕΕ 1990, L 117, σ. 1.

(2) - ΕΕ 1990, L 117, σ. 15.

(3) - Απόφαση του Δικαστηρίου της 12ης Δεκεμβρίου 1990, C-263/88, Επιτροπή κατά Γαλλίας (Συλλογή 1990, σ. Ι-4611, σκέψη 7)· απόφαση της 3ης Οκτωβρίου 1984, 254/83, Επιτροπή κατά Ιταλίας (Συλλογή 1984, σ. 3395, σκέψη 5).

(4) - Απόφαση της 23ης Μαρτίου 1995, C-365/93, Επιτροπή κατά Ελλάδας (μη δημοσιευθείσα ακόμη στη Συλλογή, σκέψη 12).