ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ 7ΗΣ ΜΑΙΟΥ 1987. - ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΚΑΤΑ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. - ΦΟΡΟΣ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΕΩΣ ΣΤΙΣ ΜΠΑΝΑΝΕΣ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 184/85.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1987 σελίδα 02013



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

Φορολογικές διατάξεις - Εσωτερικοί φόροι - Διατάξεις της Συνθήκης - Αντικείμενο - Απαγόρευση διακρίσεων μεταξύ εισαγόμενων προϊόντων και ομοειδών ή ανταγωνιστικών εγχώριων προϊόντων - Ομοειδή ή ανταγωνιστικά προϊόντα - Κριτήρια

( Συνθήκη ΕΟΚ, άρθρο 95 )

Περίληψη

Το άρθρο 95 της Συνθήκης στο σύνολό του έχει ως σκοπό να εξασφαλίσει την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων μεταξύ των κρατών μελών υπό κανονικές συνθήκες ανταγωνισμού, καταργώντας κάθε μορφή προστασίας που θα μπορούσε να προκύψει από την επιβολή εσωτερικών φόρων που προκαλούν διακρίσεις σε βάρος των προϊόντων από άλλα κράτη μέλη, και να εξασφαλίσει την πλήρη ουδετερότητα των εσωτερικών φόρων από άποψη ανταγωνισμού μεταξύ εγχώριων και εισαγόμενων προϊόντων .

Για να κριθεί αν τα εγχώρια και τα εισαγόμενα προϊόντα είναι ομοειδή, πράγμα στο οποίο στηρίζεται η απαγόρευση της πρώτης παραγράφου του άρθρου αυτού, πρέπει να εξεταστεί αν τα επίμαχα προϊόντα έχουν παρόμοιες ιδιότητες και μπορούν να καλύψουν τις ίδιες ανάγκες των καταναλωτών . Αν δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις αυτές, υπάρχει περίπτωση να μπορεί να εφαρμοστεί η δεύτερη παράγραφος . Πράγματι, με τη διάταξη αυτή επιδιώκεται να απαγορευθεί κάθε είδος έμμεσου φορολογικού προστατευτισμού στην περίπτωση των προϊόντων τα οποία, χωρίς να είναι ομοειδή κατά την έννοια της πρώτης παραγράφου, βρίσκονται πάντως σε ανταγωνισμό, έστω και εν μέρει, έμμεσα ή δυνητικά .

Διάδικοι

Στην υπόθεση 184/85,

Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον Enrico Traversa, μέλος της νομικής υπηρεσίας της Επιτροπής, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Γεώργιο Κρεμλή, μέλος της νομικής υπηρεσίας της Επιτροπής, κτίριο Jean Monnet, Kirchberg,

προσφεύγουσα,

κατά

Ιταλικής Δημοκρατίας, εκπροσωπούμενης από τον Luigi Ferrari Bravo, προϊστάμενο της υπηρεσίας διπλωματικών διαφορών, επικουρούμενο από τον Sergio Laporta, avvocato dello Stato, με τόπο επιδόσεων την πρεσβεία της Ιταλίας στο Λουξεμβούργο,

καθής,

που έχει ως αντικείμενο να αναγνωριστεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία, θεσπίζοντας και διατηρώντας σε ισχύ φόρο καταναλώσεως στις νωπές και τις αποξηραμένες μπανάνες καθώς και στο άλευρο από μπανάνες, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 95 της Συνθήκης ΕΟΚ,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

συγκείμενο από τους Y . Galmot, πρόεδρο τμήματος και προεδρεύοντα, Κ . Κακούρη, T . F . O' Higgins και F . Schockweiler, προέδρους τμήματος, G . Bosco, T . Koopmans, O . Due, U . Everling, K . Bahlmann, R . Joliet και G . C . Rodriguez Iglesias, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας : C.O . Lenz

γραμματέας : H.A . Roehl, κύριος υπάλληλος διοικήσεως

λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας της 17ης Ιουνίου 1986,

αφού άκουσε το γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 16ης Οκτωβρίου 1986,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 13 Ιουνίου 1985 η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων άσκησε, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ, προσφυγή με την οποία ζητεί να αναγνωριστεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία, θεσπίζοντας και διατηρώντας σε ισχύ φόρο καταναλώσεως στις νωπές και τις αποξηραμένες μπανάνες καθώς και το άλευρο από μπανάνες, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει του άρθρου 95 της Συνθήκης ΕΟΚ .

2 'Οπως συνάγεται από την αιτιολογημένη γνώμη καθώς και από την προσφυγή της Επιτροπής, η παράβαση για την οποία κατηγορείται η ιταλική κυβέρνηση αφορά μόνο την επιβολή του επίμαχου φόρου καταναλώσεως στις μπανάνες καταγωγής άλλων κρατών μελών, ιδίως σ' εκείνες που προέρχονται από τα γαλλικά υπερπόντια διαμερίσματα .

3 Η προσφυγή στηρίζεται κυρίως στο ότι ο φόρος καταναλώσεως στις μπανάνες οδηγεί σε προστατευτισμό - ασυμβίβαστο με τις διατάξεις του άρθρου 95 - σε σχέση με τα αντιπροσωπευτικά επιτραπέζια φρούτα της εγχώριας παραγωγής . Από τη δικογραφία συνάγεται ότι στην τελευταία αυτή κατηγορία εντάσσονται επιτραπέζια φρούτα όπως τα μήλα, τα αχλάδια, τα ροδάκινα, τα δαμάσκηνα, τα βερύκοκκα, τα κεράσια, τα πορτοκάλια και τα μανταρίνια .

4 Από την απάντηση της ιταλικής κυβέρνησης σε ερώτημα που της έθεσε το Δικαστήριο συνάγεται ότι η ιταλική παραγωγή μπανάνας, που περιορίζεται στη Σικελία, ανερχόταν το 1985 σε 120 τόνους . Είναι, εξάλλου, βέβαιο ότι την ίδια χρονιά έγινε εισαγωγή 357 500 τόνων μπανάνας .

5 Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση εκτίθενται οι επίμαχες διατάξεις της ιταλικής νομοθεσίας, η εξέλιξη της διαδικασίας και οι ισχυρισμοί και τα επιχειρήματα των διαδίκων . Τα στοιχεία αυτά του φακέλου δεν επαναλαμβάνονται πιο κάτω παρά μόνο καθόσον απαιτείται γαι να σχηματίσει κρίση το Δικαστήριο .

6 Επειδή η Επιτροπή στήριξε την προσφυγή της στην πρώτη παράγραφο του άρθρου 95, πρέπει πρώτα να ερευνηθεί αν πληρούνται οι προϋποθέσεις εφαρμογής του άρθρου αυτού .

7 Από τη νομολογία του Δικαστηρίου συνάγεται ότι το άρθρο 95 στο σύνολό του έχει ως σκοπό να εξασφαλίσει την ελεύθερη κυκλοφορία των εμπορευμάτων μεταξύ των κρατών μελών υπό κανονικές συνθήκες ανταγωνισμού, καταργώντας κάθε μορφή προστασίας που θα μπορούσε να προκύψει από την επιβολή εσωτερικών φόρων που προκαλούν διακρίσεις σε βάρος των προϊόντων από άλλα κράτη μέλη, και να εξασφαλίσει την πλήρη ουδετερότητα των εσωτερικών φόρων από άποψη ανταγωνισμού μεταξύ εγχωρίων και εισαγομένων προϊόντων . 'Οσον αφορά τα ομοειδή προϊόντα, η πρώτη παράγραφος του άρθρου αυτού απαγορεύει ειδικότερα κάθε φορολογική διάταξη που θα είχε ως αποτέλεσμα , με οποιοδήποτε μηχανισμό και αν επιτυγχανόταν αυτό, τη βαρύτερη φορολογία των εισαγομένων έναντι των εγχώριων προϊόντων .

8 Πρέπει να παρατηρηθεί σχετικώς ότι η παραγωγή μπανάνας στην Ιταλία είναι, όπως αναφέρθηκε παραπάνω, μηδαμινή και άρα αμελητέα . Συνεπώς, ο ομοειδής χαρακτήρας, στον οποίο στηρίζεται η απαγόρευση του άρθρου 95, πρώτη παράγραφος, πρέπει να κριθεί σε σχέση με τα αντιπροσωπευτικά επιτραπέζια φρούτα της εγχώριας παραγωγής .

9 Πρέπει λοιπόν να εξεταστεί, όπως υπέδειξε το Δικαστήριο με την απόφαση της 17ης Φεβρουαρίου 1976 ( Rewe, 45/75, Racc . σ . 181 ), αν οι μπανάνες και τα αντιπροσωπευτικά φρούτα της εγχώριας παραγωγής εμφανίζουν ανάλογες ιδιότητες και καλύπτουν όμοιες ανάγκες των καταναλωτών . Για να κριθεί λοιπόν αν πρόκειται για ομοειδή προϊόντα, πρέπει να ληφθεί υπόψη, αφενός, ένα σύνολο αντικειμενικών χαρακτηριστικών των δύο επίμαχων κατηγοριών προϊόντων, όπως είναι οι οργανοληπτικές ιδιότητές τους και η περιεκτικότητά τους σε νερό, και, αφετέρου, το αν οι δύο κατηγορίες φρούτων μπορούν να καλύψουν τις ίδιες ανάγκες των καταναλωτών .

10 Στην προκειμένη περίπτωση πρέπει να παρατηρηθεί ότι οι δύο επίμαχες κατηγορίες φρούτων, δηλαδή αφενός οι μπανάνες και αφετέρου τα αντιπροσωπευτικά επιτραπέζια φρούτα της ιταλικής παραγωγής που αναφέρονται παραπάνω, έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά . 'Οπως δέχτηκε η Επιτροπή, διαφέρουν οι οργανοληπτικές ιδιότητες καθώς και η περιεκτικότητα σε νερό των δύο κατηγοριών προϊόντων . Σχετικώς, πρέπει να υπογραμμιστεί ενδεικτικά ότι λόγω της πολύ μεγαλύτερής τους περιεκτικότητας σε νερό η βρώση αχλαδιών και άλλων αντιπροσωπευτικών φρούτων της ιταλικής παραγωγής ικανοποιεί το αίσθημα της δίψας, πράγμα που δεν συμβαίνει με τις μπανάνες . Πρέπει εξάλλου να γίνει δεκτή η παρατήρηση της ιταλικής κυβέρνησης, την οποία δεν αμφισβήτησε η Επιτροπή, ότι η μπανάνα θεωρείται, τουλάχιστον στην ιταλική αγορά, ως εξαιρετικά θρεπτική και τονωτική τροφή και ότι ενδείκνυται ιδιαίτερα για τα μικρά παιδιά . Πρέπει συνεπώς να συναχθεί το συμπέρασμα ότι οι δύο κατηγορίες προϊόντων δεν είναι ομοειδείς κατά την έννοια του άρθρου 95, πρώτη παράγραφος .

11 Εφόσον δεν πληρούται η προϋπόθεση του ομοειδούς, την οποία απαιτεί το άρθρο 95, πρώτη παράγραφος, πρέπει να εξεταστεί αν εφαρμόζεται η δεύτερη παράγραφος του άρθρου αυτού . 'Οπως αποφάνθηκε το Δικαστήριο με την απόφαση της 27ης Φεβρουαρίου 1980 ( Επιτροπή κατά Ιταλίας, υπόθεση 169/78, Racc . σ . 385 ), με τη διάταξη αυτή επιδιώκεται να απαγορευθεί κάθε είδος έμμεσου φορολογικού προστατευτισμού στην περίπτωση των προϊόντων τα οποία, χωρίς να είναι ομοειδή κατά την έννοια της πρώτης παραγράφου, βρίσκονται πάντως σε ανταγωνισμό, έστω και εν μέρει, έμμεσα ή δυνητικά .

12 Παρά το ότι οι μπανάνες και τα αντιπροσωπευτικά επιτραπέζια φρούτα της ιταλικής παραγωγής δεν είναι ομοειδή προϊόντα κατά την έννοια του άρθρου 95, πρώτη παράγραφος, οι μπανάνες προσφέρουν στους καταναλωτές φρούτων τη δυνατότητα εναλλακτικής επιλογής . Επομένως πρέπει να θεωρηθεί ότι οι μπανάνες βρίσκονται εν μέρει σε σχέση ανταγωνισμού προς τα φρούτα αυτά . 'Αρα η επιβολή φόρου στις μπανάνες δεν πρέπει να έχει ως αποτέλεσμα την έμμεση προστασία των αντιπροσωπευτικών επιτραπέζιων φρούτων της ιταλικής παραγωγής .

13 Το φορολογικό καθεστώς χαρακτηρίζεται από το γεγονός ότι ο επίδικος φόρος καταναλώσεως δεν επιβάλλεται στα αντιπροσωπευτικότερα επιτραπέζια φρούτα της εγχώριας παραγωγής . Ο προστατευτικός χαρακτήρας του φόρου αυτού εντείνεται από το γεγονός ότι ο συντελεστής του ανέρχεται σε 525 LΙΤ ανά χγρ ., δηλαδή στο μισό σχεδόν της τιμής εισαγωγής του 1985 . Η διαφορά αυτή φορολογίας επηρεάζει συνεπώς την αγορά των επίμαχων προϊόντων μειώνοντας τις πιθανότες καταναλώσεως των εισαγόμενων προϊόντων . Υπ' αυτές τις προϋποθέσεις φαίνεται καθαρά ότι το φορολογικό καθεστώς που αμφισβητεί η Επιτροπή οδηγεί σε προστατευτισμό .

14 Οι εκτιμήσεις αυτές ωστόσο έχουν αξία μόνον όσον αφορά τις νωπές μπανάνες . 'Οσον αφορά αντίθετα τις αποξηραμένες μπανάνες και το άλευρο από μπανάνες, προϊόντα τα οποία κατά το άρθρο 1, δεύτερη παράγραφος του νόμου 986 υπόκεινται, όπως και οι νωπές μπανάνες, στην επιβολή του επίδικου φόρου καταναλώσεως, η Επιτροπή δεν απέδειξε ότι τα προϊόντα αυτά βρίσκονται σε ανταγωνισμό με τα αντιπροσωπευτικά επιτραπέζια φρούτα της ιταλικής παραγωγής . 'Επεται ότι η προσφυγή της Επιτροπής πρέπει να απορριφθεί καθόσον αφορά τις αποξηραμένες μπανάνες και το άλευρο από μπανάνες .

15 Από τα παραπάνω συνάγεται ότι η Ιταλική Δημοκρατία, θεσπίζοντας και διατηρώντας σε ισχύ φόρο καταναλώσεως στις νωπές μπανάνες καταγωγής άλλων κρατών μελών, ιδίως δε σ' εκείνες που προέρχονται από τα γαλλικά υπερπόντια διαμερίσματα, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 95, δεύτερη παράγραφος, της Συνθήκης ΕΟΚ .

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

16 Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα . Επειδή η Ιταλική Δημοκρατία ηττήθηκε ως προς τους κύριους ισχυρισμούς της, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα .

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

εκδίδει την ακόλουθη απόφαση :

1 ) Η Ιταλική Δημοκρατία, θεσπίζοντας και διατηρώντας σε ισχύ φόρο καταναλώσεως στις νωπές μπανάνες καταγωγής άλλων κρατών μελών, ιδίως δε σ' εκείνες που προέρχονται από τα γαλλικά υπερπόντια διαμερίσματα, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 95, δεύτερη παράγραφος, της Συνθήκης ΕΟΚ .

2 ) Απορρίπτει την προσφυγή κατά τα λοιπά .

3 ) Καταδικάζει την Ιταλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα .