ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ 17ΗΣ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΥ 1987. - BOVO TOURS BV ΚΑΙ VAN NOOD TOURINGCARS BV ΚΑΤΑ ΥΠΟΥΡΓΟΥ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ, ΥΔΑΤΩΝ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΛΟΙΠΩΝ. - ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ ΤΟΥ COLLEGE VAN BEROEP VOOR HET BEDRIJFSLEVEN - ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ. - ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΑΡΘΡΩΝ 8, 13, ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 1, ΚΑΙ 16, ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 2, ΤΟΥ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ 517/72 - ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΜΕ ΛΕΩΦΟΡΕΙΟ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 88/86.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1987 σελίδα 05429



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

1 . Μεταφορές - Οδικές μεταφορές - Τακτικά δρομολόγια με πούλμαν ή λεωφορείο μεταξύ κρατών μελών - Αποφάσεις επί αιτήσεων για τη δημιουργία τους - Εθνικές αποφάσεις

( Κανονισμός 517/72 του Συμβουλίου, άρθρο 16, παράγραφος 1 )

2 . Μεταφορές - Οδικές μεταφορές - Τακτικά δρομολόγια με πούλμαν ή λεωφορείο μεταξύ κρατών μελών - Αιτήσεις για τη δημιουργία τους - Υποχρέωση να διασφαλίζεται στις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις η δυνατότητα να προασπίζουν τα συμφέροντά τους - Τρόπος εκπληρώσεως - Δημοσίευση των αιτήσεων και δικαίωμα υποβολής παρατηρήσεων

( Κανονισμός 517/72 του Συμβουλίου, άρθρο 16, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο )

3 . Μεταφορές - Οδικές μεταφορές - Τακτικά δρομολόγια με πούλμαν ή λεωφορείο μεταξύ κρατών μελών - Εξέταση αιτήσεων για τη δημιουργία τους - Στοιχεία που πρέπει να συνεκτιμώνται - Υπάρχουσες γραμμές μεταφοράς επιβατών - 'Εννοια

( Κανονισμός 517/72 του Συμβουλίου, άρθρο 8, παράγραφος 1 )

Περίληψη

1 . Το άρθρο 16, παράγραφος 1, του κανονισμού 517/72 έχει την έννοια ότι αποφάσεις επί αιτήσεων για τη δημιουργία τακτικού ή ειδικού τακτικού δρομολογίου με πούλμαν ή λεωφορείο μεταξύ των κρατών μελών, εκδιδόμενες κατά το πέρας μιας διαδικασίας που περιλαμβάνει την προηγούμενη συμφωνία των ενδιαφερομένων κρατών μελών ή ενδεχομένως απόφαση της Επιτροπής ή του Συμβουλίου, συνιστούν εθνικές αποφάσεις, λαμβανόμενες από την αρμόδια αρχή του κράτους μέλους, στο έδαφος του οποίου βρίσκεται η έδρα της αιτούσας επιχείρησης .

2 . Εθνική ρύθμιση προβλέπουσα τη δημοσίευση των αιτήσεων για τη δημιουργία τακτικού ή ειδικού τακτικού δρομολογίου με πούλμαν ή λεωφορείο και παρέχουσα στους ενδιαφερομένους τη δυνατότητα να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους εντός προθεσμίας τριάντα ημερών, πριν ληφθεί απόφαση επί των εν λόγω αιτήσεων, εκπληροί την υποχρέωση, την οποία επιβάλλει στα κράτη μέλη το άρθρο 16, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 517/72, να διασφαλίζουν στις επιχειρήσεις μεταφορών τη δυνατότητα να προασπίζουν τα συμφέροντά τους έναντι των αποφάσεων αυτών . Πράγματι, η εν λόγω διάταξη δεν επιβάλλει να παρέχεται στις ανταγωνιστικές επιχειρήσεις η δυνατότητα ασκήσεως προσφυγής εκ των υστέρων .

3 . Η έκφραση "υπάρχουσες γραμμές μεταφοράς επιβατών", που περιέχεται στο άρθρο 8, παράγραφος 1, του κανονισμού 517/72, περί θεσπίσεως κοινών κανόνων για τις τακτικές και ειδικές τακτικές γραμμές με λεωφορεία και πούλμαν μεταξύ των κρατών μελών, περιλαμβάνει όλες τις μορφές και τους τρόπους μεταφοράς, και ιδίως τα άλλα τακτικά δρομολόγια λεωφορείων που ακολουθούν εν μέρει διαφορετική διαδρομή ή άλλο μέσο διάπλου της θάλασσας, καθώς και τη σιδηροδρομική μεταφορά προσώπων .

Διάδικοι

Στην υπόθεση 88/86,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του College van Beroep voor het Bedrijfsleven προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ

Bovo Tours BV, Roelofarendsveen, και Van Nood Touringcars BV, 'Αμστερνταμ, αφενός,

και

Υπουργού Μεταφορών και Δημοσίων 'Εργων,

Commissie Vervoervergunningen, Χάγη,

και

Autobusonderneming Snel en Co . BV, Ρόττερνταμ, προσεπικληθείσας, αφετέρου,

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία ορισμένων διατάξεων του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 517/72 του Συμβουλίου, της 28ης Φεβρουαρίου 1972, περί θεσπίσεως κοινών κανόνων για τις τακτικές και ειδικές τακτικές γραμμές με λεωφορεία και πούλμαν μεταξύ των κρατών μελών ( ΕΕ ειδ . έκδ . 07/001, σ . 178 ), που τροποποιήθηκε τελευταία με τον κανονισμό 1301/78 της 12ης Ιουνίου 1978 ( ΕΕ ειδ . έκδ . 07/002, σ . 63 ),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

συγκείμενο από τους G . Bosco, πρόεδρο τμήματος, προεδρεύοντα, J . C . Moitinho de Almeida, G . C . Rodriguez Iglesias, προέδρους τμήματος, T . Koopmans, U . Everling, R . Joliet και F . Schockweiler, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας : J . Mischo

γραμματέας : B . Pastor, υπάλληλος διοικήσεως

λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που κατέθεσαν :

- οι εταιρίες Bovo Tours BV και Van Nood Touringcars BV, προσφεύγουσες στην κύρια δίκη, εκπροσωπούμενες από τον M . W . Josephus Jitta, δικηγόρο 'Αμστερνταμ,

- η εταιρία Snel en Co . BV, προσεπικληθείσα στην κύρια δίκη, εκπροσωπούμενη από τον R . A . A . Duk, δικηγόρο Χάγης,

- η βρετανική κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον B . F . McHenry, του Treasury Solicitor' s Department,

- η γαλλική κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον Regis de Gouttes,

- η ολλανδική κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον I . Verkade,

- η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον T . van Rijn, μέλος της νομικής της υπηρεσίας,

έχοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας της 7ης Απριλίου 1987,

αφού άκουσε το γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 4ης Ιουνίου 1987,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με Διάταξη της 14ης Φεβρουαρίου 1986, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 24 Μαρτίου 1986, το College van Beroep voor het Bedrijfsleven υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, τέσσερα προδικαστικά ερωτήματα ως προς την ερμηνεία του κανονισμού 517/72 του Συμβουλίου, της 28ης Φεβρουαρίου 1972, περί θεσπίσεως κοινών κανόνων για τις τακτικές και ειδικές τακτικές γραμμές με λεωφορεία και πούλμαν μεταξύ των κρατών μελών ( ΕΕ ειδ . έκδ . 07/001, σ . 178 ).

2 Τα ερωτήματα αυτά ανέκυψαν στο πλαίσιο προσφυγής ακυρώσεως, που ασκήθηκε ενώπιον του δικαστηρίου αυτού κατά δύο αποφάσεων περί της δημιουργίας τακτικού δρομολογίου λεωφορείου μεταξύ 'Αμστερνταμ και Λονδίνου, την οποία είχε ζητήσει η επιχείρηση μεταφορών Snel en Co . BV ( στο εξής : Snel ), εγκατεστημένη στο Ρόττερνταμ, σύμφωνα με το άρθρο 12 επ . του προαναφερθέντος κανονισμού 517/72 . Οι δύο προσβαλλόμενες αποφάσεις είναι, αφενός, η απόφαση περί αποδοχής της αιτήσεως, την οποία κοινοποίησε στις 17 Νοεμβρίου 1983 ο Υπουργός Μεταφορών και Δημοσίων 'Εργων στην Commissie Vervoervergunningen ( επιτροπή χορηγήσεως αδειών μεταφοράς ), και, αφετέρου, η απόφαση της τελευταίας, της 12ης Απριλίου 1984, περί χορηγήσεως της αιτηθείσας άδειας . Την προσφυγή ακυρώσεως άσκησαν η Bovo Tours BV και η Van Nood Touringcars BV, ανταγωνιστικές επιχειρήσεις, εγκατεστημένες αντιστοίχως στο Roelofarendsveen και στο 'Αμστερνταμ, οι οποίες ήταν ήδη κάτοχοι αδείας εκμεταλλεύσεως τακτικού δρομολογίου λεωφορείου μεταξύ των ίδιων πόλεων .

3 Με απόφαση της 29ης Ιουνίου 1984, ο πρόεδρος του College van Beroep διέταξε την προσωρινή αναστολή εκτελέσεως των πιο πάνω αποφάσεων, έως ότου το δικαστήριο αυτό αποφανθεί επί της κύριας προσφυγής . Στις 14 Φεβρουαρίου 1986, το College van Beroep έκρινε απαράδεκτη την προσφυγή ως προς την απόφαση της 17ης Νοεμβρίου 1983, και ανέστειλε τη διαδικασία υποβάλλοντας στο Δικαστήριο τα ακόλουθα ερωτήματα :

"1 ) Είναι ορθή η ερμηνεία του άρθρου 16, παράγραφος 2, του κανονισμού ( ΕΟΚ ) 517/72 του Συμβουλίου υπό την έννοια ότι αρκεί ένα κράτος μέλος να έχει συμπεριλάβει στην εκτελεστική του κανονισμού εθνική του νομοθεσία διάταξη παρέχουσα στους ενδιαφερομένους τη δυνατότητα να προβάλουν εγγράφως εντός προθεσμίας τριάντα ημερών τις αντιρρήσεις τους κατά της αιτήσεως, η οποία διατίθεται προς γνώση του κοινού πριν εκδοθεί απόφαση επί της εν λόγω αιτήσεως;

Ασχέτως αν η απάντηση στο πρώτο ερώτημα είναι αρνητική ή θετική :

2 ) Οι αποφάσεις επί αιτήσεων δημιουργίας τακτικού δρομολογίου που λαμβάνονται κατόπιν κοινής συμφωνίας από τα κράτη μέλη στο έδαφος των οποίων επιβιβάζονται και αποβιβάζονται οι επιβάτες, κατά την έννοια του άρθρου 13, παράγραφος 1, του κανονισμού, πρέπει, κατά την ορθή ερμηνεία της εν λόγω διατάξεως, να νοοούνται

α ) ως απόφαση του κράτους μέλους στο έδαφος του οποίου βρίσκεται η έδρα της επιχείρησης που υπέβαλε την αίτηση, την οποία το εν λόγω κράτος μέλος λαμβάνει μόνο κατόπιν συμφωνίας των άλλων ενδιαφερομένων κρατών,

ή

β ) ως πολυμερής απόφαση πλειόνων κρατών μελών που λαμβάνεται από συμφώνου, κατόπιν διεθνούς διαβουλεύσεως,

ή

γ ) ως απόφαση sui generis η οποία, ως εκ της φύσεώς της και ενόψει της υφισταμένης δυνατότητας εκδόσεως μεταγενέστερης αποφάσεως σε περίπτωση που δεν επιτυγχάνεται η λήψη αποφάσεως σε εθνικό επίπεδο, μπορεί να εξομοιωθεί προς πράξη ή απόφαση οργάνου της Κοινότητας;

3 ) Αν το Δικαστήριο απαντήσει στο δεύτερο ερώτημα δεχόμενο την τελευταία εκδοχή, η εν λόγω απόφαση, που κοινοποιήθηκε και αιτιολογήθηκε εν προκειμένω από τον Υπουργό Μεταφορών και Δημοσίων 'Εργων των Κάτω Χωρών με το από 17 Νοεμβρίου 1983 έγγραφό του, είναι τότε ανίσχυρη ως ασυμβίβαστη προς το άρθρο 190 της Συνθήκης ΕΟΚ και/ή προς τον κανονισμό ( ΕΟΚ ) 517/72, ιδίως δε προς το άρθρο 8 του τελευταίου, και τούτο για τους προεκτεθέντες λόγους;

4 ) Αν το Δικαστήριο, απαντώντας στο δεύτερο ερώτημα, δεν δεχτεί την εκδοχή γ ) είναι ορθή η ερμηνεία του άρθρου 8, παράγραφος 1, του κανονισμού υπό την έννοια ότι η έκφραση 'υπάρχουσες γραμμές μεταφοράς επιβατών' σημαίνει αποκλειστικά τα τακτικά δρομολόγια μεταφοράς προσώπων με λεωφορεία που ακολουθούν την ίδια διαδρομή και χρησιμοποιούν το ίδιο μέσο διάπλου της Μάγχης με εκείνο των τακτικών γραμμών μεταφοράς που αφορά η αίτηση ή μήπως περιλαμβάνει και άλλους τρόπους μεταφοράς προσώπων με λεωφορείο ( που ακολουθούν εν μέρει διαφορετική διαδρομή και χρησιμοποιούν άλλο μέσο διάπλου της Μάγχης ) καθώς και τη σιδηροδρομική μεταφορά προσώπων;"

4 Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς οι οικείες κοινοτικές και εθνικές διατάξεις, καθώς και οι παρατηρήσεις που κατατέθηκαν στο Δικαστήριο . Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται πιο κάτω, παρά μόνο καθόσον απαιτείται για να σχηματίσει κρίση το Δικαστήριο .

Περί της φύσεως των αποφάσεων για τη δημιουργία τακτικού δρομολογίου ή ειδικού τακτικού δρομολογίου με πούλμαν ή λεωφορείο

5 Πρέπει καταρχάς να δοθεί απάντηση στο δεύτερο ερώτημα του εθνικού δικαστηρίου, που αφορά τη φύση των αποφάσεων που λαμβάνονται επί αιτήσεων δημιουργίας τακτικού δρομολογίου με πούλμαν ή με λεωφορείο . Το εθνικό δικαστήριο θέλει ειδικότερα να πληροφορηθεί αν οι αποφάσεις αυτές συνιστούν αποφάσεις των εθνικών αρχών του κράτους μέλους που είναι αρμόδιο κατά το άρθρο 12, παράγραφος 2, του κανονισμού 517/72, αποφάσεις που, κατά το άρθρο 16, παράγραφος 1, του ίδιου κανονισμού, μπορούν να ληφθούν μόνο σύμφωνα με την κοινή συμφωνία των κρατών μελών, στο έδαφος των οποίων επιβιβάζονται και αποβιβάζονται οι επιβάτες, ή, ενδεχομένως, σύμφωνα με την απόφαση της Επιτροπής ή του Συμβουλίου που προβλέπεται στο άρθρο 14 του ίδιου κανονισμού, ή μήπως οι αποφάσεις αυτές είναι διεθνείς συμφωνίες ή αποφάσεις sui generis δυνάμενες να εξομοιωθούν προς πράξη ή απόφαση κοινοτικού οργάνου .

6 Οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης, η γαλλική κυβέρνηση και η Επιτροπή υποστηρίζουν ότι οι αποφάσεις που προβλέπονται στο άρθρο 16 του κανονισμού 517/72 είναι αποφάσεις των εθνικών αρχών, για τις οποίες η συμφωνία μεταξύ των κρατών μελών συνιστά απλή προϋπόθεση . Κατά την ολλανδική κυβέρνηση, πρόκειται για αποφάσεις εκδιδόμενες από κοινού από τα κράτη μέλη σε εκτέλεση του κανονισμού . Κατά τη Snel και τη βρετανική κυβέρνηση, τέτοιες αποφάσεις έχουν το χαρακτήρα διεθνούς συμφωνίας . Η εν λόγω κυβέρνηση δέχεται ωστόσο ότι ορισμένες αποφάσεις για τη δημιουργία τακτικού δρομολογίου θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν ως εσωτερικές αποφάσεις των αρμοδίων εθνικών αρχών .

7 Πρέπει να σημειωθεί ότι το άρθρο 16, παράγραφος 1, του κανονισμού 517/72 ορίζει :

"Η αρμόδια αρχή του κράτους μέλους που αναφέρεται στο άρθρο 12, παράγραφος 2, ενεργώντας σύμφωνα με την κοινή συμφωνία που αναφέρεται στο άρθρο 13, παράγραφος 1, ή σύμφωνα με τις αποφάσεις που λαμβάνονται δυνάμει του άρθρου 14 :

- χορηγεί την άδεια για την καθιέρωση τακτικής ή ειδικής τακτικής γραμμής,

- επιτρέπει ή, στην περίπτωση που αναφέρεται στο άρθρο 9, παράγραφος 2, γνωστοποιεί στον κάτοχο αδείας την τροποποίηση των όρων, στους οποίους υπόκειται η εκμετάλλευση γραμμής,

- ανανεώνει την άδεια, ή

- απορρίπτει ρητώς την αίτηση ."

8 Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι την τελική απόφαση λαμβάνει η εθνική αρχή του κράτους μέλους, στο έδαφος του οποίου βρίσκεται η έδρα της αιτούσας επιχείρησης . Ο χαρακτήρας της αποφάσεως αυτής ως πράξεως της εθνικής αρχής δεν αναιρείται από το γεγονός ότι μπορεί να εκδοθεί μόνο κατά το πέρας μιας διαδικασίας που περιλαμβάνει την προηγούμενη συμφωνία των ενδιαφερομένων κρατών μελών ή ενδεχομένως απόφαση της Επιτροπής ή του Συμβουλίου .

9 Η ερμηνεία αυτή δεν αντικρούεται από το γεγονός ότι ο κανονισμός χρησιμοποιεί, σε άλλα χωρία, την έκφραση "αποφάσεις που λαμβάνονται με κοινή συμφωνία από τα κράτη μέλη ". Πράγματι, εκτιμώμενη σε συνδυασμό προς το άρθρο 16, παράγραφος 1, η έκφραση αυτή πρέπει να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι οι αποφάσεις αυτές, καθώς και η ενδεχόμενη απόφαση της Επιτροπής ή του Συμβουλίου, συνιστούν απλή προϋπόθεση της τελικής αποφάσεως, η λήψη της οποίας εναπόκειται στις αρμόδιες εθνικές αρχές .

10 Συνεπώς, στο δεύτερο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 16, παράγραφος 1, του κανονισμού 517/72 έχει την έννοια ότι αποφάσεις επί αιτήσεων για τη δημιουργία τακτικού δρομολογίου ή ειδικού τακτικού δρομολογίου με πούλμαν ή λεωφορείο μεταξύ των κρατών μελών συνιστούν εθνικές αποφάσεις .

Ως προς το βαθμό στον οποίο πρέπει να διασφαλίζεται στις επιχειρήσεις μεταφορών η δυνατότητα να προασπίζουν τα συμφέροντά τους ( άρθρο 16, παράγραφος 2, του κανονισμού 517/72 )

11 Με το πρώτο του ερώτημα, το εθνικό δικαστήριο ερωτά κατ' ουσίαν αν μια εθνική ρύθμιση που προβλέπει τη δημοσίευση των αιτήσεων για τη δημιουργία τακτικού ή ειδικού τακτικού δρομολογίου και παρέχει στους ενδιαφερομένους τη δυνατότητα να υποβάλλουν παρατηρήσεις εντός προθεσμίας τριάντα ημερών, πριν ληφθεί απόφαση επί της εν λόγω αιτήσεως, εκπληροί την υποχρέωση που επιβάλλει στα κράτη μέλη το άρθρο 16, παράγραφος 2, του κανονισμού 517/72, κατά το οποίο "τα κράτη μέλη διασφαλίζουν στις επιχειρήσεις μεταφορών, υπό την ιδιότητά τους αυτήν, τη δυνατότητα να προασπίζουν με πρόσφορα μέσα τα συμφέροντά τους έναντι των αποφάσεων αυτών ".

12 Κατά τις προσφεύγουσες της κύριας δίκης και την Επιτροπή, το άρθρο 16, παράγραφος 2, του κανονισμού επιβάλλει στα κράτη μέλη να προβλέπουν κατασταλτικό έλεγχο των αποφάσεων που λαμβάνονται βάσει της παραγράφου 1 του ίδιου άρθρου . Η ολλανδική, η γαλλική και η βρετανική κυβέρνηση, καθώς και η Snel, υποστηρίζουν ότι σύμφωνη με την επίδικη διάταξη είναι η νομοθεσία κράτους μέλους που προβλέπει τη δυνατότητα των ενδιαφερομένων να προβάλουν, εντός ορισμένης προθεσμίας, τις αντιρρήσεις τους κατά των δημοσιευομένων αιτήσεων για τη δημιουργία τακτικών δρομολογίων .

13 Πρέπει καταρχάς να σημειωθεί ότι το κείμενο του άρθρου 16, παράγραφος 2, προβλέπει απλώς και μόνο ότι οι επιχειρήσεις μεταφορών υπό την ιδιότητά τους αυτή πρέπει να έχουν "τη δυνατότητα να προασπίζουν με πρόσφορα μέσα τα συμφέροντά τους έναντι των αποφάσεων αυτών ".

14 Η διάταξη αυτή επιβάλλει στα κράτη μέλη μόνο την υποχρέωση να καταλήξουν σ' ένα αποτέλεσμα, το οποίο συνίσταται στο να παρέχεται στους ενδιαφερομένους επιχειρηματίες μεταφορών η δυνατότητα να προασπίζουν τα συμφέροντά τους, ενώ αφήνει στα εν λόγω κράτη μέλη την επιλογή των προσφοροτέρων διαδικασιών για την επίτευξη αυτού του στόχου .

15 'Οσον αφορά τις ανταγωνιστικές επιχειρήσεις που θέλουν να αντιταχθούν στη δημιουργία της γραμμής για λόγους αναγόμενους σε οικονομικές θεωρήσεις, ο στόχος αυτός εκπληρούται, εφόσον τους αναγνωρίζεται η ευχέρεια να παρέμβουν κατά τη διαδικασία εξετάσεως και να αναπτύξουν κατ' αυτήν τα επιχειρήματά τους . Σ' αυτό ακριβώς το στάδιο η παρέμβασή τους είναι άλλωστε χρήσιμη, δεδομένου ότι παρέχει τη δυνατότητα να συζητηθούν οι παράγοντες οικονομικής σκοπιμότητας που συναρτώνται προς τη δημιουργία της γραμμής .

16 Υπ' αυτές τις συνθήκες, από το πρώτο εδάφιο της παραγράφου 2 του άρθρου 16, που ορίζει ότι η εθνική απόφαση πρέπει να αιτιολογείται, δεν συνάγεται ότι οι ανταγωνιστικές επιχειρήσεις πρέπει να έχουν τη δυνατότητα ασκήσεως προσφυγής εκ των υστέρων .

17 Επομένως, στο πρώτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι εθνική ρύθμιση προβλέπουσα τη δημοσίευση των αιτήσεων για τη δημιουργία τακτικού ή ειδικού τακτικού δρομολογίου με πούλμαν ή λεωφορείο και παρέχουσα στους ενδιαφερομένους τη δυνατότητα να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους εντός προθεσμίας τριάντα ημερών, πριν ληφθεί απόφαση επί των εν λόγω αιτήσεων, εκπληροί την υποχρέωση την οποία επιβάλλει στα κράτη μέλη το άρθρο 16, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 517/72 .

Ως προς την ερμηνεία του άρθρου 8, παράγραφος 1, του κανονισμού 517/72

18 Με το τέταρτο ερώτημά του, το εθνικό δικαστήριο ερωτά αν η έκφραση "υπάρχουσες γραμμές μεταφοράς επιβατών", που περιέχεται στο άρθρο 8, παράγραφος 1, του κανονισμού 517/72, περιλαμβάνει όλες τις μορφές και τους τρόπους μεταφοράς, και ιδίως άλλα τακτικά δρομολόγια με λεωφορείο που ακολουθούν εν μέρει διαφορετική διαδρομή ή άλλο μέσο διάπλου της θάλασσας, καθώς και τη σιδηροδρομική μεταφορά προσώπων .

19 Οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης, η γαλλική κυβέρνηση και η Επιτροπή υποστηρίζουν ότι η έκφραση αυτή πρέπει να ερμηνευτεί υπό ευρεία έννοια, περιλαμβάνουσα όλες τις μορφές και τους τρόπους μεταφοράς επιβατών που υφίστανται κατά το χρόνο υποβολής της αιτήσεως και που ασκούν επιρροή σ' αυτήν . Κατά τη βρετανική κυβέρνηση, η έκφραση αυτή δεν πρέπει να ερμηνευθεί ως αναφερόμενη σε ορισμένο τρόπο μεταφοράς ή σε συγκεκριμένη διαδρομή . Η εξέταση της αίτησης δεν πρέπει να περιορίζεται στο αν υφίστανται ή όχι συγκοινωνίες εξυπηρετούσες την εν λόγω γραμμή, αλλά πρέπει και να ερευνά αν η χορήγηση της άδειας θα αποβεί προς όφελος των χρηστών, επιφέροντας ποιοτική ή ποσοτική βελτίωση των παροχών υπηρεσιών μεταφοράς επιβατών . Η Snel και η ολλανδική κυβέρνηση θεωρούν ότι η έκφραση αφορά μόνο τα τακτικά δρομολόγια μεταφοράς επιβατών με λεωφορείο που ακολουθούν την ίδια διαδρομή με τα τακτικά δρομολόγια στα οποία αναφέρεται η αίτηση .

20 Οι παράγραφοι 1 και 2 του άρθρου 8 ορίζουν :

"1 . Η εξέταση αιτήσεως για δημιουργία τακτικής ή ειδικής τακτικής γραμμής αποσκοπεί να εξακριβώσει αν η συγκοινωνία, στην οποία αναφέρεται η αίτηση, δεν εξασφαλίζεται ήδη κατά ικανοποιητικό τρόπο, τόσο ποσοτικά όσο και ποιοτικά, από τις υπάρχουσες γραμμές μεταφοράς επιβατών .

2 . Κατά την εξέταση που αναφέρεται στην παράγραφο 1, λαμβάνονται υπόψη ιδίως :

α ) οι παρούσες και οι προβλεπόμενες ανάγκες μεταφοράς που προτίθεται να ικανοποιήσει ο αιτών,

β ) στην περίπτωση των τακτικών γραμμών, η κατάσταση της αγοράς των επιβατικών μεταφορών στις σχετικές περιοχές ."

21 Τόσο το γράμμα του προαναφερθέντος άρθρου 8 όσο και ο σκοπός του επιβάλλουν η έκφραση "υπάρχουσες γραμμές μεταφοράς επιβατών" να ερμηνευθεί υπό ευρεία έννοια .

22 Πράγματι, η παράγραφος 2 επιβάλλει, κατά την εξέταση της αίτησης, να λαμβάνεται ιδίως υπόψη η κατάσταση της αγοράς μεταφορών επιβατών στις εξυπηρετούμενες περιοχές . Η έννοια όμως της αγοράς μεταφορών περιλαμβάνει όλες τις μορφές και τους τρόπους μεταφοράς .

23 Εξάλλου, το άρθρο 8 αποσκοπεί, όπως αναφέρεται στην πέμπτη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού, στο "να εξασφαλίζεται η καλή λειτουργία των γραμμών στο ελάχιστο κόστος για το κοινωνικό σύνολο ..." και συνεπώς "πρέπει, αφενός μεν, να προσαρμόζεται η προσφορά στις ειδικές ανάγκες μεταφοράς των προς εξυπηρέτηση συγκοινωνιακών συνδέσμων, αφετέρου δε, να συντονίζονται αποτελεσματικά οι επιβατικές μεταφορές στις σχετικές περιοχές ". Ο στόχος αυτός δεν θα επιτυγχανόταν αν, κατά την εξέταση της αίτησης για τη δημιουργία τακτικού ή ειδικού τακτικού δρομολογίου, δεν ήταν επιβεβλημένο να ληφθεί υπόψη, προς εκτίμηση των μεταφορικών αναγκών, το σύνολο των μορφών και των τρόπων μεταφοράς, και ιδίως τα άλλα τακτικά δρομολόγια λεωφορείων που ακολουθούν εν μέρει διαφορετική διαδρομή ή άλλο μέσο διάπλου της θάλασσας, καθώς και η σιδηροδρομική μεταφορά επιβατών .

24 Επομένως, στο τέταρτο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι η έκφραση "υπάρχουσες γραμμές μεταφοράς επιβατών", που περιέχεται στο άρθρο 8, παράγραφος 1, του κανονισμού 517/72, περιλαμβάνει όλες τις μορφές και τους τρόπους μεταφοράς, και ιδίως τα άλλα τακτικά δρομολόγια λεωφορείων που ακολουθούν εν μέρει διαφορετική διαδρομή ή άλλο μέσο διάπλου της θάλασσας, καθώς και τη σιδηροδρομική μεταφορά προσώπων .

25 Ενόψει της απαντήσεως που δόθηκε στο δεύτερο ερώτημα του εθνικού δικαστηρίου, παρέλκει η απάντηση στο τρίτο .

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

26 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η ολλανδική, η γαλλική και η βρετανική κυβέρνηση, καθώς και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται . Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης το χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων .

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ,

κρίνοντας επί των ερωτημάτων που του υπέβαλε με απόφαση της 14ης Φεβρουαρίου 1986 το College van Beroep, αποφαίνεται :

1 ) Το άρθρο 16, παράγραφος 1, του κανονισμού 517/72 έχει την έννοια ότι αποφάσεις επί αιτήσεων για τη δημιουργία τακτικού ή ειδικού τακτικού δρομολογίου με πούλμαν ή λεωφορείο μεταξύ των κρατών μελών συνιστούν εθνικές αποφάσεις .

2 ) Μια εθνική ρύθμιση προβλέπουσα τη δημοσίευση των αιτήσεων για τη δημιουργία τακτικού ή ειδικού τακτικού δρομολογίου με πούλμαν ή λεωφορείο και παρέχουσα στους ενδιαφερομένους τη δυνατότητα να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους εντός προθεσμίας τριάντα ημερών, πριν ληφθεί απόφαση επί των εν λόγω αιτήσεων, εκπληροί την υποχρέωση την οποία επιβάλλει στα κράτη μέλη το άρθρο 16, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 517/72 .

3 ) Η έκφραση "υπάρχουσες γραμμές μεταφοράς επιβατών", που περιέχεται στο άρθρο 8, παράγραφος 1, του κανονισμού 517/72, περιλαμβάνει όλες τις μορφές και τους τρόπους μεταφοράς, και ιδίως τα άλλα τακτικά δρομολόγια λεωφορείων που ακολουθούν εν μέρει διαφορετική διαδρομή ή άλλο μέσο διάπλου της θάλασσας, καθώς και τη σιδηροδρομική μεταφορά προσώπων .