ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΫ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ JEAN-PIERRE WARNER

της 6ης Νοεμβρίου 1979 ( 1 )

Κύριε Πρόεδρε,

Κύριοι δικαστές,

Η υπό κρίση υπόθεση παραπέμπεται στο Δικαστήριο από το Oberverwaltungsgericht Βρέμης. Η Διάταξη περί παραπομπής θέτει ζητήματα ερμηνείας του κανονισμού του Συμβουλίου (ΕΟΚ) 543/69, της 25ης Μαρτίου 1969, «περί εναρμονίσεως ορισμένων κοινωνικών διατάξεων που αφορούν τις οδικές μεταφορές». Το Δικαστήριο είχε ήδη την ευκαιρία να ασχοληθεί μ' αυτό τον κανονισμό σε ορισμένες υποθέσεις, από τις οποίες η τελευταία είναι, νομίζω, η υπόθεση 97/78, Schumalla, ECR. 1978, σ. 2311, όπου ανέφερα τις προηγούμενες υποθέσεις στις προτάσεις μου. Εντούτοις, τα υποβαλλόμενα από το Oberverwaltungsgericht Βρέμης ερωτήματα είναι νέα.

Εφεσείουσα ενώπιον αυτού του Δικαστηρίου είναι η εταιρία «Städtereinigung Κ. Nehlsen KG» («Nehlsen»). Εφεσίβλητη είναι η πόλη της Βρέμης.

Η Nehlsen είναι εμπορική επιχείρηση ιδιωτικού δικαίου, η οποία συνήψε με τις τοπικές αρχές της Βρέμης συμβάσεις, δυνάμει των οποίων διασφαλίζει την αποκόμιση των απορριμμάτων στις ζώνες που ανήκουν στη δικαιοδοσία αυτών των αρχών.

Τον Ιούνιο 1976, η βιομηχανική επιθεώρηση («Gewerbeaufsichtsamt») Βρέμης ανακάλυψε ότι η Nehlsen δεν συμμορφούτο προς ορισμένες διατάξεις του κανονισμού 543/69, ειδικώτερα προς τις διατάξεις του άρθρου 7, περί της διαρκείας της περιόδου οδηγήσεως, καθώς και προς τις διατάξεις του άρθρου 14, που επιβάλλουν στα πληρώματα των οχημάτων να κατέχουν ατομικό βιβλιάριο ελέγχου. Με Διάταξη («Verfügung») της 29ης Μαρτίου 1977, η επιθεώρηση κάλεσε τη Nehlsen να συμμορφωθεί προς αυτές τις διατάξεις, απειλώντας την εν λόγω εταιρία με την επιβολή κυρώσεων.

Η Nehlsen προσέφυγε («Widerspruch») κατά της Διατάξεως αυτής, ζητώντας να εξαιρεθεί της εφαρμογής των διατάξεων του κανονισμού 543/69, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 4, παράγραφος 4, της εν λόγω πράξεως. Κατά την κρίσιμη εποχή, η εν λόγω διάταξη είχε ως εξής:

«Ο παρών κανονισμός δεν εφαρμόζεται στις μεταφορές που εκτελούνται με:

…

4. οχήματα που χρησιμοποιούνται από την αστυνομία, τη χωροφυλακή, τις ένοπλες δυνάμεις, την πυροσβεστική υπηρεσία, την πολιτική άμυνα, τις υπηρεσίες για την αντιμετώπιση των πλημμυρών, τις υπηρεσίες υδρεύσεως, αερίου, ηλεκτρισμού, τις υπηρεσίες οδικής βοήθειας ή ασφαλείας, τις τηλεγραφικές ή τηλεφωνικές υπηρεσίες, τις ταχυδρομικές υπηρεσίες όταν εκτελούνται ταχυδρομικές αποστολές, τις υπηρεσίες του ραδιοφώνου και της τηλεοράσεως.

…»

Όπως έπρεπε να αναμένεται, απερρίφθη η προσφυγή της Nehlsen.

Τότε η Nehlsen προσέφυγε ενώπιον του Verwaltungsgericht, του Ομόσπονδου Κράτους της Βρέμης.

Κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ενώπιον αυτού του Δικαστηρίου, το Συμβούλιο εξέδωσε τον κανονισμό (ΕΟΚ) 2827/67, τροποποιώντας τον κανονισμό (ΕΟΚ) 543/69 και, ειδικώτερα, το άρθρο 4, παράγραφος 4. Δυστυχώς, υπάρχουν διαφορές μεταξύ των αποδόσεων στις διάφορες επίσημες γλώσσες της Κοινότητας του τροποποιηθέντος άρθρου 4, παράγραφος 4.

Στο αγγλικό κείμενο του κανονισμού 2827/77, το άρθρο 4, παράγραφος 4, έχει ως εξής:

«This Regulation shall not apply to carriage by:

…

4. vehicles used by the police, gendarmerie, armed forces, fire brigades, civil defence, drainage or flood prevention authorities, water, gas or electricity services, highway authorities and refuse collection, telegraph or telephone services, by the postal authorities for the carriage of mail, by radio or television services or for the detection of radio or television transmitters or receivers, or vehicles which are used by other public authorities for public services and which are not in competition with professional road hauliers:

…»

Το Verwaltungsgericht αποφάνθηκε στις 12 Ιουλίου του 1978. Έκρινε ότι, δεδομένου ότι η εκκαλουμένη Διάταξη είχε συνεχίσει να παράγει τα αποτελέσματά της, το κύρος της έπρεπε να εκτιμηθεί σε σχέση με το τροποποιημένο κείμενο του άρθρου 4, παράγραφος 4, πλην όμως και αυτό το κείμενο δεν εξαιρούσε τη Nehlsen από την εφαρμογή των διατάξεων του κανονισμού 543/79 περισσότερο από το προηγούμενο κείμενο. Ο αποτελεσματικός παράγων ήταν ότι η Nehlsen εκτελούσε τις συμβατικές της υποχρεώσεις, χρησιμοποιώντας τα οχήματα και τους οδηγούς αυτής και χωρίς να τους θέτει υπό τον έλεγχο των οικείων δημοσίων αρχών. Ακόμα και με την καινούργια διατύπωσή του, το άρθρο 4, παράγραφος 4, είχε αποκλειστικώς εφαρμογή στην περίπτωση, κατά την οποία η δημόσια αρχή ήταν η ίδια υπεύθυνη των όρων εργασίας των πληρωμάτων των οχημάτων. Επιπλέον, το Verwaltungsgericht έκρινε ότι η Nehlsen ανήκε σε κατηγορία επιχειρηματιών «που ανταγωνίζονται τους επαγγελματίες μεταφορείς». Αυτό συμβαίνει διότι πρόκειται περί εμπορικής επιχειρήσεως και όχι περί δημόσιας αρχής και ότι έπρεπε να ανταγωνισθεί άλλες ιδιωτικές επιχειρήσεις για κάθε ανανέωση των συμβάσεών της. Το Verwaltungsgericht απέρριψε, επομένως, την έφεση.

Το Oberverwaltungsgericht, ενώπιον του οποίου προσέφυγε η Nehlsen, παρέπεμψε την υπόθεση στο Δικαστήριο για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ενόψει «της ερμηνείας του άρθρου 4, παράγραφος 4, τελευταία φράση, του κανονισμού (ΕΟΚ) 543/69, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 2827/77». Τα ειδικά ερωτήματα επί των οποίων το Oberwervaltungsgericht ζητεί από το Δικαστήριο να αποφανθεί είναι τα εξής:

«α) αα) Πρέπει η έκφραση “οχήματα που χρησιμοποιούνται από άλλες δημόσιες αρχές για δημόσιες υπηρεσίες”, κατά την έννοια της προαναφερθείσας διάταξης, σ. 4, να νοείται ως αφορώσα μόνο τα οχήματα επί των οποίων η δημόσια αρχή έχει δικαίωμα κυριότητας ή την εξουσία διαθέσεως τους, ββ) ή αφορά και τα οχήματα που ανήκουν σε ιδιωτικά πρόσωπα ή επιχειρήσεις, τα οποία χρησιμοποιούνται υπ' αυτών για τη διασφάλιση δημοσίων υπηρεσιών, για λογαριασμό της δημόσιας αρχής δυνάμει συμβάσεως ιδιωτικού δικαίου (σύμβαση μισθώσεως έργου);

β) Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως στο ερώτημα ββ) που προηγείται: Τα οχήματα ιδιώτη επιχειρηματία, που είναι ο μόνος στον οποίο η δημόσια αρχή παραχώρησε την εκτέλεση δημοσίων υπηρεσιών, “ανταγωνίζονται τους επαγγελματίες μεταφορείς” κατά την έννοια της προαναφερθείσας διάταξης, διότι η δημόσια αρχή μπορεί να καταγγείλει τη συναφθείσα με τον ιδιώτη επιχειρηματία σύμβαση, όταν μια άλλη επιχείρηση προσφέρει χρησιμοποίηση των ειδικών της οχημάτων υπό συμφερότερους όρους;»

Δεν υπάρχει αμφιβολία, κατά τη γνώμη μου, ότι αν έπρεπε να δοθεί στο ερώτημα α) απάντηση με αναφορά αποκλειστικά στο αγγλικό κείμενο του άρθρου 4, παράγραφος 4, όπως τροποποιήθηκε, η απάντηση θα ήταν ότι η εξαίρεση δεν καλύπτει τα οχήματα που χρησιμοποιούνται, από ιδιωτική επιχείρηση, για την αποκόμιση απορριμμάτων για λογαριασμό δημόσιας αρχής, σύμφωνα με σύμβαση μισθώσεως υπηρεσιών, υφιστάμενης μεταξύ αυτής της επιχείρησης και αυτής της αρχής.

Όπως θα σημειώσει το Δικαστήριο, το άρθρο 4, παράγραφος 4, περιλαμβάνει δύο σκέλη. Το πρώτο σκέλος αφορά κατά το αγγλικό κείμενο τα «vehicles used by», ορισμένες ειδικές δημόσιες αρχές και υπηρεσίες, συμπεριλαμβανομένων, ρητώς, των υπηρεσιών «refuse collection». Το δεύτερο σκέλος περιλαμβάνει τα «vehicles used by other public authorities for public services» υπό τον όρο να μη βρίσκονται «in competition with professional road hauliers». Έτσι, το τελευταίο αυτό σκέλος δεν μπορεί να αφορά τα οχήματα που χρησιμοποιούνται για την αποκόμιση των απορριμμάτων, τα οποία δεν περιλαμβάνονται στο πρώτο σκέλος και κανένα από τα δύο σκέλη δεν μπορεί να αφορά τα οχήματα που χρησιμοποιούνται από ιδιωτικές επιχειρήσεις.

Οποιοσδήποτε θα συμβουλευόταν αποκλειστικά το γαλλικό και ολλανδικό κείμενο θα κατέληγε, πιστεύω, στο ίδιο συμπέρασμα.

Εκεί όπου στο πρώτο σκέλος γίνεται λόγος στο αγγλικό κείμενο περί «vehicles used by the police, etc.», το γαλλικό κείμενο ομιλεί περί «véhicules affectés au service de la police, etc.», το δε ολλανδικό κείμενο λέγει απλώς «dienstvoertuigen van politie, etc.». Το αντίστοιχο στο γαλλικό κείμενο της αγγλικής φράσεως «highway authorities and refuse collection … services» είναι η απλή έκφραση «la voirie», πράγμα που καλύπτει προδήλως και τα δύο. Το ολλανδικό κείμενο αναφέρει ρητώς «ophaaldiensten voor huisvuil». Όσον αφορά το δεύτερο σκέλος, το αντίστοιχο στο γαλλικό κείμενο της αγγλικής φράσεως «vehicles used by other public authorities for public services» είναι «véhicules utilisés par d'autres autorités publiques pour des services publics». Το ολλανδικό κείμενο αναφέρει «door andere overheidsinstanties voor openbare diensten gebruikte voertuigen». Δεν νομίζω ότι το γεγονός ότι το γαλλικό κείμενο πηγαίνει από το «affectés au service de» στο «utilisés par» ή ότι το ολλανδικό κείμενο πηγαίνει από το «van» στο «voor … gebruikte» έχει οποιαδήποτε σημασία. Μπορώ να υποθέσω ότι αυτές οι παραλλαγές υιοθετήθηκαν για λόγους ύφους, τους οποίους αγνοεί η αγγλική γλώσσα.

Το ιταλικό και το δανικό κείμενο είναι διαφορετικά από μία άποψη: κανένα από τα δύο κείμενα δεν αναφέρει ρητώς την αποκόμιση των απορριμμάτων στο πρώτο σκέλος. Η χρησιμοποιούμενη στο δανικό κείμενο λέξη είναι «vejvaesenet», η οποία, καθόσον έχω αντιληφθεί, αφορά την αφαίρεση του χιονιού από τις οδούς, όχι όμως την αποκόμιση των απορριμμάτων των οικιών. Το ιταλικό κείμενο αναφέρει «manutenzione della rete stradale» που, καθόσον αντιλαμβάνομαι, δεν θεωρείται συνήθως ότι περιλαμβάνει την αποκόμιση των απορριμμάτων, αλλά θα μπορούσε, ωστόσο, υπό την ευρεία έννοια, να νοηθεί ως τέτοια αποκόμιση. Κατά τα λοιπά, το δανικό και το ιταλικό κείμενο δεν διαφέρουν βασικά από τα κείμενα σε αγγλική, γαλλική και ολλανδική γλώσσα. Στο δανικό κείμενο, το αντίστοιχο του «vehicles used by the police, etc.» είναι, στο πρώτο σκέλος «tjenestekoretojer, der benyttes af politiet, etc.», στο ιταλικό κείμενο αναγράφεται «veicoli delle forze di polizia, etc.». Το αντίστοιχο, στο δανικό κείμενο, του «vehicles used by other public authorities for public services» είναι «koretojer, der anvendes af andre offentlige myndigheder til offentlige tjenesteydelser», ενώ στο ιταλικό κείμενο αναγράφεται «veicoli utilizzati da altre autorità pubbliche per servizi pubblici».

Έτσι, δεν νομίζω ότι η μελέτη του δανικού και του ιταλικού κειμένου επιτρέπει να καταλήξει κανείς σε συμπέρασμα διαφορετικό από το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγουν το αγγλικό, γαλλικό και ολλανδικό κείμενο.

Ας δούμε τώρα τι αναφέρει το γερμανικό κείμενο, το οποίο φαίνεται λιγότερο σαφές. Το αντίστοιχο του «οχήματα που χρησιμοποιούνται από την αστυνομία κ.λπ.», στο πρώτο σκέλος είναι «Fahrzeugen der Polizei, etc.», δηλαδή γενική όπως στο ολλανδικό και ταλικό κείμενο. Επιπλέον, το πρώτο σκέλος του γερμανικού κειμένου δεν αναφέρει την αποκόμιση των απορριμμάτων. Αναφέρεται απλώς (καθόσον αυτό ενδιαφέρει την υπό κρίση υπόθεση) στα «Straenbauämter» το οποίο, καθόσον αντιλαμβάνομαι, σημαίνει «γέφυρες και οδοί». Στο δεύτερο σκέλος, το αντίστοιχο του «οχήματα που χρησιμοποιούνται από άλλες δημόσιες αρχές για δημόσιες υπηρεσίες» είναι «Fahrzeugen, die von anderen Trägern öffentlicher Gewalt zu öffentlichen Zwecken eingesetzt… werden». Αυτό φαίνεται ότι πρέπει να μεταφραστεί γραμματικά ως «οχήματα που χρησιμοποιούνται από άλλους μεταφορείς δημοσίων αρχών για δημόσια αντικείμενα».

Το ορθό αντίστοιχο σε γερμανική γλώσσα του «used», «utilisés», «gebruikte», «anvendes», «utilizzati», (που χρησιμοποιούνται) είναι, καθόσον αντιλαμβάνομαι, «gebraucht». Το «eingesetzt», κατά κάπως ευρεία έννοια, είναι λιγότερο σαφές. Το γερμανικό κείμενο είναι επίσης το μόνο που ομιλεί περί «Trägern öffentlicher Gewalt» (πρόσωπα περιβεβλημένα δημόσια εξουσία) αντί του όρου «δημόσιες αρχές» απλώς και περί «öffentlichen Zwecken» (δημοσίων αντικειμένων) αντί του όρου «δημόσιες υπηρεσίες».

Προδήλως, ωστόσο, το ελαφρώς διφορούμενο που προκύπτει από το γερμανικό κείμενο δεν μπορεί να οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι το άρθρο 4, παράγραφος 4, πρέπει να ερμηνεύεται υπό έννοια ασυμβίβαστη με τη διατύπωσή του στις πέντε άλλες γλώσσες και αντίθετη επίσης προς την ιδέα που υπονοείται. Τασσόμενος ως προς αυτό πλήρως με την άποψη του Verwaltungsgericht Βρέμης, μπορώ απλώς να εκφράσω την έκπληξή μου πώς η Επιτροπή, που διέθετε τα έξι κείμενα, προέβαλε διαφορετική επιχειρηματολογία ενώπιον του Δικαστηρίου. Η Γερμανική Κυβέρνηση και η πόλη της Βρέμης υποστήριξαν την υιοθετηθείσα από το Verwaltungsgericht ερμηνεία.

Κατά συνέπεια, είμαι της γνώμης ότι στο πρώτο υποβληθέν προς το Δικαστήριο από το Oberverwaltungsgericht ερώτημα προσήκει η απάντηση ότι, η έκφραση «οχήματα που χρησιμοποιούνται από άλλες δημόσιες αρχές και δημόσιες υπηρεσίες», που αναφέρεται στο άρθρο 4, παράγραφος 4, του κανονισμού 543/69, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 2827/77, δεν αφορά οχήματα που χρησιμοποιούνται από ιδιωτική επιχείρηση για την αποκόμιση απορριμμάτων, σε εκτέλεση συμβάσεως συναφθείσας μεταξύ αυτής της επιχειρήσεως και δημόσιας αρχής, ενόψει της εκτελέσεως αυτής της υπηρεσίας.

Αν αυτό συμβαίνει, η απάντηση στο δεύτερο υποβληθέν προς το Δικαστήριο από το Oberverwaltungsgericht ερώτημα παρέλκει. Επιμένω, ωστόσο, στην παρατήρηση ότι, στην περίπτωση που το άρθρο 4, παράγραφος 4, θα αφορούσε τις επιχειρήσεις που βρίσκονται στην κατάσταση της Nehlsen, θα αφορούσε επίσης και κάθε άλλη ιδιωτική επιχείρηση που ανταγωνίζεται αυτήν, έτσι ώστε οι τελευταίες λέξεις του κειμένου του άρθρου 4, παράγραφος 4, δεν θα απέκλειαν, νομίζω, την εφαρμογή της εξαιρέσεως σε τέτοιες περιστάσεις.

( 1 ) Γλώσσα του πρωτοτύπου: η αγγλική.