ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ

M. CAMPOS SÁNCHEZ-BORDONA

της 18ης Ιανουαρίου 2017 ( 1 ) ( 2 )

Υπόθεση C‑549/15

E.ON Biofor Sverige AB

κατά

Statens energimyndighet

[αίτηση του Förvaltningsrätten i Linköping

(διοικητικό πρωτοδικείο, Σουηδία)

για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]

«Ερμηνεία του άρθρου 34 ΣΛΕΕ και του άρθρου 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2009, σχετικά με την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές – Σύστημα ισοζυγίου μάζας αποβλέπον στην ταυτοποίηση του παραχθέντος με βιώσιμο τρόπο αερίου προς διασφάλιση της σύμφωνης προς τα προβλεπόμενα στην οδηγία κριτήρια αειφορίας χρήσεως του βιοαερίου – Εταιρία εγκατεστημένη σε κράτος μέλος εισάγουσα βιοαέριο από άλλο κράτος μέλος μέσω του δικτύου εθνικών διασυνδεδεμένων αγωγών φυσικού αερίου – Εθνική κανονιστική ρύθμιση εξαρτώσα την ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση του βιοαερίου από την επίτευξη του ισοζυγίου μάζας σε τοποθεσία με σαφή όρια, με αποτέλεσμα να αποκλείεται η διασυνοριακή μεταφορά του μέσω αγωγού φυσικού αερίου»

1. Το βιοαέριο ( 3 ) παράγεται, σε φυσικό περιβάλλον ή σε βιομηχανικές μονάδες, μέσω αντιδράσεων αποικοδομήσεως οργανικού υλικού οι οποίες προκαλούνται από ορισμένους μικροοργανισμούς σε αναερόβια περιβάλλοντα. Η χρήση του (παραδείγματος χάριν, ως βιοκαυσίμου κινήσεως) είναι ιδιαιτέρως θετική για το περιβάλλον όταν αυτό προέρχεται από οργανικά κατάλοιπα ( 4 ), μπορεί, όμως, να βλάψει άλλα συμφέροντα (μεταξύ αυτών, τη διατροφική επάρκεια του πληθυσμού ή τη βιοποικιλότητα περιοχών με υψηλή οικολογική αξία) όταν αυτό αποκτάται από μη υπολειμματικές πρώτες ύλες ( 5 ).

2. Αυτός είναι ο κίνδυνος που επιδιώκει να αντιμετωπίσει η οδηγία 2009/28/ΕΚ ( 6 ), καθό μέρος ορίζει ότι, για την υπαγωγή στο καθεστώς ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, το βιοαέριο που χρησιμοποιείται ως βιοκαύσιμο πρέπει να πληροί ορισμένα αυστηρά «κριτήρια αειφορίας». Η διαπίστωση της συμμορφώσεως προς τα κριτήρια αυτά υπόκειται, επιπλέον, στην αποκαλούμενη μέθοδο «ισοζυγίου μάζας» (στο εξής: ΙΜ), επί της οποίας επικεντρώνονται τα ερωτήματα του αιτούντος δικαστηρίου προς το Δικαστήριο.

3. Συγκεκριμένα, εγείρεται για πρώτη φορά ενώπιον του Δικαστηρίου η αμφιβολία περί του εάν το άρθρο 18 της οδηγίας 2009/28, το οποίο ρυθμίζει τα της μεθόδου ΙΜ, επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να αποδέχονται το παραγόμενο με βιώσιμο τρόπο βιοαέριο το οποίο εισάγεται από άλλο κράτος μέλος μέσω του διασυνδεδεμένου δικτύου εθνικών αγωγών φυσικού αερίου ( 7 ). Εάν τούτο δεν ισχύει, το αιτούν δικαστήριο ζητεί να μάθει εάν το εν λόγω άρθρο αντίκειται στην απαγόρευση μέτρων αποτελέσματος ισοδυνάμου προς ποσοτικό περιορισμό επί των εισαγωγών (άρθρο 34 ΣΛΕΕ).

4. Προκειμένου να δοθεί χρήσιμη απάντηση στα προδικαστικά ερωτήματα ( 8 ), φρονώ ότι το Δικαστήριο θα πρέπει, επιπλέον, να διασαφηνίσει εάν μια εθνική κανονιστική ρύθμιση, όπως η σουηδική, η οποία δέχεται την εφαρμογή της μεθόδου ΙΜ στο εθνικό της δίκτυο αγωγών φυσικού αερίου, όχι όμως στο διασυνοριακό δίκτυο διασυνδεδεμένων αγωγών φυσικού αερίου, συνάδει με το άρθρο 34 ΣΛΕΕ.

I – Νομικό πλαίσιο

Α. Δίκαιο της Ένωσης: οδηγία 2009/28

5. Κατά το άρθρο 1: «Η […] οδηγία [αυτή] θεσπίζει κοινό πλαίσιο για την προώθηση της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές. Θέτει υποχρεωτικούς εθνικούς στόχους για το συνολικό μερίδιο ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας και το μερίδιο ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στις μεταφορές. […] Καθιερώνει κριτήρια αειφορίας του περιβάλλοντος για τα βιοκαύσιμα και τα βιορευστά.»

6. Το άρθρο 2, δεύτερο εδάφιο, στοιχεία αʹ, εʹ, θʹ, ιʹ και ιαʹ, δίδει τους ακόλουθους ορισμούς: «α) “ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές”: η ενέργεια από ανανεώσιμες μη ορυκτές πηγές ήτοι αιολική, ηλιακή, αεροθερμική, γεωθερμική, υδροθερμική και ενέργεια των ωκεανών, υδροηλεκτρική, από βιομάζα, από τα εκλυόμενα στους χώρους υγειονομικής ταφής αέρια, από τα αέρια που παράγονται σε μονάδες επεξεργασίας λυμάτων και από τα βιοαέρια· […] ε) “βιομάζα”: το βιοαποικοδομήσιμο κλάσμα προϊόντων, αποβλήτων και καταλοίπων βιολογικής προέλευσης από τη γεωργία (συμπεριλαμβανομένων των φυτικών και των ζωικών ουσιών), τη δασοκομία και τους συναφείς κλάδους, συμπεριλαμβανομένης της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας, καθώς και το βιοαποικοδομήσιμο κλάσμα των βιομηχανικών αποβλήτων και των οικιακών απορριμμάτων· […] θ) “βιοκαύσιμα”: υγρά ή αέρια καύσιμα κίνησης τα οποία παράγονται από βιομάζα· ι) “εγγύηση προέλευσης”: ηλεκτρονικό έγγραφο το οποίο χρησιμεύει μόνον ως απόδειξη προς τον τελικό καταναλωτή ότι δεδομένο μερίδιο ή ποσότητα ενέργειας έχει παραχθεί από ανανεώσιμες πηγές όπως απαιτείται σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 6, της οδηγίας 2003/54/ΕΚ· ια) “καθεστώς στήριξης”: κάθε μέσο, καθεστώς ή μηχανισμός που δρομολογείται από κράτος μέλος ή ομάδα κρατών μελών και προάγει τη χρήση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές μειώνοντας το κόστος της εν λόγω ενέργειας, αυξάνοντας την τιμή πώλησής της ή αυξάνοντας, με την επιβολή υποχρέωσης χρήσης ανανεώσιμων ενεργειακών πηγών ή με άλλον τρόπο, τις αγοραζόμενες ποσότητες της εν λόγω ενέργειας· περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι επενδυτικές ενισχύσεις, οι φορολογικές απαλλαγές ή μειώσεις, οι επιστροφές φόρου, τα καθεστώτα στήριξης της υποχρέωσης χρήσης ανανεώσιμης ενέργειας, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που χρησιμοποιούν πράσινα πιστοποιητικά, και τα καθεστώτα άμεσης στήριξης των τιμών συμπεριλαμβανομένων των εγγυημένων τιμών αγοράς και της καταβολής πριμοδοτήσεων».

7. Το άρθρο 3 ορίζει τα εξής: «1. Κάθε κράτος μέλος μεριμνά ώστε το μερίδιο της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, το οποίο υπολογίζεται σύμφωνα με τα άρθρα 5 έως 11, στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας το 2020 να αντιστοιχεί τουλάχιστον στον εθνικό συνολικό στόχο του όσον αφορά το μερίδιο της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές κατά το εν λόγω έτος, όπως αυτό προβλέπεται στην τρίτη στήλη του πίνακα του μέρους A του παραρτήματος I. Αυτοί οι δεσμευτικοί εθνικοί συνολικοί στόχοι είναι σύμμορφοι προς τον στόχο σύμφωνα με τον οποίο το μερίδιο της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας της Κοινότητας πρέπει το 2020 να ανέρχεται σε τουλάχιστον 20 %. Για να επιτευχθούν ευκολότερα αυτοί οι στόχοι που ορίζονται σε αυτό το άρθρο, κάθε κράτος μέλος προωθεί και ενθαρρύνει την απόδοση ενέργειας και την εξοικονόμηση ενέργειας. […] 4. Κάθε κράτος μέλος μεριμνά ώστε το μερίδιο της ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές σε όλες τις μορφές μεταφορών να αντιπροσωπεύει, το 2020, ποσοστό τουλάχιστον 10 % της τελικής κατανάλωσης ενέργειας στις μεταφορές στο εν λόγω κράτος μέλος. […]»

8. Όσον αφορά τον υπολογισμό του μεριδίου ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, το άρθρο 5, παράγραφος 1, περιλαμβάνει τα εξής: «Η ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές σε κάθε κράτος μέλος υπολογίζεται ως το άθροισμα: α) της ακαθάριστης τελικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές· β) της ακαθάριστης τελικής κατανάλωσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές για θέρμανση και ψύξη και γ) της τελικής κατανάλωσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές στις μεταφορές. Για τον υπολογισμό του μεριδίου ακαθάριστης τελικής κατανάλωσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, το φυσικό αέριο, η ηλεκτρική ενέργεια και το υδρογόνο από ανανεώσιμες ενεργειακές πηγές λαμβάνονται υπόψη μία μόνον φορά για την εφαρμογή των διατάξεων των στοιχείων α), β) ή γ) του πρώτου εδαφίου. […] τα βιοκαύσιμα και βιορευστά που δεν πληρούν τα κριτήρια αειφορίας που ορίζονται στο άρθρο 17 παράγραφοι 2 έως 6, δεν λαμβάνονται υπόψη.»

9. Κατά την αιτιολογική σκέψη 65: «Η παραγωγή βιοκαυσίμων θα πρέπει να είναι αειφόρος. Συνεπώς, θα πρέπει να είναι υποχρεωτικό τα βιοκαύσιμα τα οποία χρησιμοποιούνται με σκοπό τη συμμόρφωση προς τους στόχους που θέτει η παρούσα οδηγία και τα βιοκαύσιμα τα οποία τυγχάνουν ενίσχυσης από εθνικά καθεστώτα να πληρούν τα κριτήρια αειφορίας.»

10. Το άρθρο 17 καθορίζει τα εν λόγω κριτήρια αειφορίας ως εξής: «1. Ανεξαρτήτως του εάν οι πρώτες ύλες καλλιεργούνται εντός ή εκτός της επικράτειας της Κοινότητας, η ενέργεια από τα βιοκαύσιμα και τα βιορευστά λαμβάνεται υπόψη για τους σκοπούς που αναφέρονται στα στοιχεία α), β) και γ) μόνον εφόσον πληρούν τα κριτήρια αειφορίας των παραγράφων 2 έως 6 του παρόντος άρθρου: α) για την αξιολόγηση της τήρησης των απαιτήσεων της παρούσας οδηγίας ως προς τους εθνικούς στόχους· β) για την αξιολόγηση της τήρησης των υποχρεώσεων που αφορούν την ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές· γ) για τον προσδιορισμό της επιλεξιμότητας για χρηματοδοτική υποστήριξη για την κατανάλωση βιοκαυσίμων και βιορευστών. […] 2. Η μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου που επιτυγχάνεται με τη χρήση βιοκαυσίμων και βιορευστών, τα οποία λαμβάνονται υπόψη για τους σκοπούς που αναφέρονται στα στοιχεία α), β) και γ) της παραγράφου 1, πρέπει να είναι τουλάχιστον 35 %. […] 3. Τα βιοκαύσιμα και τα βιορευστά που λαμβάνονται υπόψη για τους σκοπούς που αναφέρονται στα στοιχεία α), β) και γ) της παραγράφου 1 δεν πρέπει να έχουν παραχθεί από πρώτες ύλες προερχόμενες από εδάφη με υψηλή αξία βιοποικιλότητας […] […] 4. Τα βιοκαύσιμα και βιορευστά που λαμβάνονται υπόψη για τους σκοπούς που απαριθμούνται στα στοιχεία α), β) και γ) της παραγράφου 1 δεν πρέπει να έχουν παραχθεί από πρώτες ύλες προερχόμενες από εκτάσεις υψηλών αποθεμάτων άνθρακα […] […] 5. Τα βιοκαύσιμα και τα βιορευστά που λαμβάνονται υπόψη για τους σκοπούς που απαριθμούνται στα στοιχεία α), β) και γ) της παραγράφου 1 δεν θα παράγονται από πρώτες ύλες που προέρχονται από εκτάσεις που είχαν χαρακτηριστεί τυρφώνες τον Ιανουάριο του 2008 […]. 6. Οι γεωργικές πρώτες ύλες που καλλιεργούνται στην Κοινότητα και χρησιμοποιούνται για την παραγωγή βιοκαυσίμων και βιορευστών, τα οποία λαμβάνονται υπόψη για τους σκοπούς που απαριθμούνται στα στοιχεία α), β) και γ) της παραγράφου 1, πρέπει να λαμβάνονται σύμφωνα με τις απαιτήσεις και τα πρότυπα που προβλέπονται στις διατάξεις υπό τον τίτλο “Περιβάλλον”, στο μέρος Α και στο σημείο 9 του παραρτήματος II του κανονισμού (ΕΚ) 73/2009 του Συμβουλίου, της 19ης Ιανουαρίου 2009 […] […] 8. Για τους σκοπούς που απαριθμούνται στα στοιχεία α), β) και γ) της παραγράφου 1, τα κράτη μέλη δεν αρνούνται να λάβουν υπόψη, τα βιοκαύσιμα και βιορευστά που λαμβάνονται σύμφωνα με το παρόν άρθρο. […]»

11. Κατά το άρθρο 18: «1. Όταν βιοκαύσιμα και βιορευστά πρόκειται να ληφθούν υπόψη για τους σκοπούς που απαριθμούνται στα στοιχεία α), β) και γ) του άρθρου 17 παράγραφος 1, τα κράτη μέλη υποχρεώνουν τους οικονομικούς φορείς να αποδείξουν ότι πληρούνται τα κριτήρια αειφορίας που καθορίζονται στο άρθρο 17 παράγραφοι 2 έως 5. Για τον σκοπό αυτό, απαιτούν από τους οικονομικούς φορείς να χρησιμοποιούν ένα σύστημα ισοζυγίου μάζας το οποίο: α) επιτρέπει παρτίδες πρώτων υλών ή βιοκαυσίμων με διαφορετικά χαρακτηριστικά αειφορίας να αναμειγνύονται· β) απαιτεί οι πληροφορίες σχετικά με τα χαρακτηριστικά αειφορίας και τα μεγέθη των παρτίδων που αναφέρονται στο στοιχείο α) να αποδίδονται επίσης στο μείγμα και γ) προβλέπει ότι το σύνολο όλων των παρτίδων που αποσύρονται από το μείγμα περιγράφεται ως έχον τα ίδια χαρακτηριστικά αειφορίας, στις ίδιες ποσότητες, με το σύνολο όλων των παρτίδων που προστίθενται στο μείγμα. 2. Το 2010 και το 2012 η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο έκθεση σχετικά με τη λειτουργία της μεθόδου επαλήθευσης ισοζυγίου μάζας που περιγράφεται στην παράγραφο 1 και σχετικά με τις δυνατότητες έγκρισης της χρήσης άλλων μεθόδων επαλήθευσης για ορισμένους ή όλους τους τύπους πρώτων υλών, βιοκαυσίμων ή βιορευστών. […] 3. Τα κράτη μέλη λαμβάνουν μέτρα για να εξασφαλίζουν ότι οι οικονομικοί φορείς υποβάλλουν αξιόπιστες πληροφορίες και θέτουν στη διάθεση του κράτους μέλους, κατόπιν σχετικού αιτήματος, τα δεδομένα που χρησιμοποιήθηκαν για τη διαμόρφωση των πληροφοριών. Τα κράτη μέλη υποχρεώνουν τους οικονομικούς φορείς να εξασφαλίζουν κατάλληλου επιπέδου ανεξάρτητο έλεγχο των πληροφοριών που υποβάλλουν, και να παρέχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν τη διενέργεια τέτοιου ελέγχου. Με τον έλεγχο επαληθεύεται ότι τα συστήματα που χρησιμοποιούνται από τους οικονομικούς φορείς είναι ακριβή, αξιόπιστα και δεν επιδέχονται απάτη. Αξιολογούνται η συχνότητα και η μεθοδολογία των δειγματοληψιών και η ορθότητα των δεδομένων. Οι πληροφορίες που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο της παρούσας παραγράφου περιλαμβάνουν ιδίως πληροφορίες για την τήρηση των κριτηρίων αειφορίας του άρθρου 17 παράγραφοι 2 έως 5, κατάλληλες και σχετικές πληροφορίες για τα μέτρα που λαμβάνονται για την προστασία του εδάφους, του νερού και του αέρα, την αποκατάσταση των υποβαθμισμένων εδαφών, την αποφυγή υπερβολικής κατανάλωσης νερού σε περιοχές όπου το νερό σπανίζει καθώς και κατάλληλες και σχετικές πληροφορίες για τα μέτρα που λαμβάνονται για να ληφθούν υπόψη τα στοιχεία που αναφέρονται στο άρθρο 17 παράγραφος 7 δεύτερο εδάφιο. […] 4. Η Κοινότητα επιδιώκει τη σύναψη διμερών ή πολυμερών συμφωνιών με τρίτες χώρες, οι οποίες περιλαμβάνουν διατάξεις για κριτήρια αειφορίας που αντιστοιχούν προς τα κριτήρια της παρούσας οδηγίας. Εάν η Κοινότητα έχει συνάψει συμφωνίες που περιλαμβάνουν διατάξεις οι οποίες καλύπτουν τα θέματα τα οποία καλύπτονται από τα κριτήρια αειφορίας του άρθρου 17, παράγραφοι 2 έως 5, η Επιτροπή μπορεί να αποφασίζει ότι οι συμφωνίες αυτές αποδεικνύουν ότι τα βιοκαύσιμα και βιορευστά που παράγονται από πρώτες ύλες καλλιεργούμενες στις χώρες αυτές πληρούν τα εν λόγω κριτήρια αειφορίας. […] Η Επιτροπή μπορεί να αποφασίζει ότι τα εθελοντικά εθνικά ή διεθνή συστήματα που καθορίζουν πρότυπα για την παραγωγή προϊόντων βιομάζας περιέχουν ακριβή δεδομένα για τους σκοπούς του άρθρου 17, παράγραφος 2, ή αποδεικνύουν ότι οι παρτίδες βιοκαυσίμων πληρούν τα κριτήρια αειφορίας που καθορίζονται στο άρθρο 17, παράγραφοι 3 έως 5. […] […] 5. Η Επιτροπή εκδίδει αποφάσεις σύμφωνα με την παράγραφο 4 του παρόντος άρθρου μόνον εάν η συγκεκριμένη συμφωνία ή το συγκεκριμένο σύστημα πληροί κατάλληλα πρότυπα αξιοπιστίας, διαφάνειας και ανεξάρτητου ελέγχου. […] 6. Οι αποφάσεις που λαμβάνονται δυνάμει της παραγράφου 4 εκδίδονται σύμφωνα με τη διαδικασία που αναφέρεται στο άρθρο 25, παράγραφος 3. Η διάρκεια ισχύος των αποφάσεων αυτών δεν υπερβαίνει τα πέντε έτη. 7. Όταν ένας οικονομικός φορέας υποβάλλει αποδείξεις ή δεδομένα που έχουν αποκτηθεί στο πλαίσιο συμφωνίας ή συστήματος για τα οποία έχει ληφθεί απόφαση σύμφωνα με την παράγραφο 4, στον βαθμό που καλύπτονται από την εν λόγω απόφαση, το κράτος μέλος δεν απαιτεί από τον προμηθευτή να υποβάλει περαιτέρω αποδείξεις της τήρησης των κριτηρίων αειφορίας που καθορίζονται στο άρθρο 17, παράγραφοι 2 έως 5, ή τις πληροφορίες για τα μέτρα που αναφέρονται στην παράγραφο 3 δεύτερο εδάφιο του παρόντος άρθρου. […]»

12. Κατά την αιτιολογική σκέψη 94: «Δεδομένου ότι τα μέτρα που προβλέπονται στα άρθρα 17 έως 19 έχουν επίσης επίπτωση στη λειτουργία της εσωτερικής αγοράς εναρμονίζοντας τα κριτήρια αειφορίας για τα βιοκαύσιμα και τα βιορευστά για τους στόχους της παρούσας οδηγίας και διευκολύνοντας έτσι, σύμφωνα με το άρθρο 17, παράγραφος 8, τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών όσον αφορά τα βιοκαύσιμα και τα βιορευστά τα οποία συμμορφώνονται προς τους εν λόγω όρους, τα μέτρα αυτά βασίζονται στο άρθρο 95 της συνθήκης.»

Β. Εθνικό δίκαιο

13. Η οδηγία 2009/28 μεταφέρθηκε στο σουηδικό δίκαιο με τον νόμο 598 του 2010, περί των κριτηρίων αειφορίας για τα βιοκαύσιμα και τα βιορευστά ( 9 ), οι διατάξεις εφαρμογής του οποίου καθορίστηκαν με την κανονιστική πράξη 1088 του 2011, περί κριτηρίων αειφορίας για τα βιοκαύσιμα και τα βιορευστά ( 10 ). Αμφότερα τα κείμενα αυτά συμπληρώθηκαν με την κανονιστική απόφαση της Statens Energimyndighet (εθνικής υπηρεσίας ενέργειας, Σουηδία· στο εξής: υπηρεσία ενέργειας) περί των κριτηρίων αειφορίας για τα βιοκαύσιμα και τα βιορευστά ( 11 ).

14. Το άρθρο 1, στοιχείο a, του κεφαλαίου 3, του νόμου 2010/598 περιέχει ορισμένες πρόσθετες διευκρινίσεις όσον αφορά τη διαδικασία επαληθεύσεως της αειφορίας των βιοκαυσίμων. Μεταξύ άλλων, ορίζει ότι ο υπόχρεος προς υποβολή δηλώσεως διασφαλίζει, μέσω ενός συστήματος επαληθεύσεως, ότι τα βιοκαύσιμα παράγονται με βιώσιμο τρόπο, συνάπτει δε, προς τον σκοπό αυτό, συμφωνίες με τους οικονομικούς φορείς όλης της αλυσίδας παραγωγής και λαμβάνει δείγματα από τις εγκαταστάσεις τους. Το σύστημα επαληθεύσεως πρέπει να εποπτεύεται από ανεξάρτητο ελεγκτή, ο οποίος ελέγχει εάν αυτό είναι ακριβές, αξιόπιστο και μη επιδεχόμενο απάτης. Η εποπτεία αυτή περιλαμβάνει επίσης αξιολόγηση της μεθόδου δειγματοληψίας και της συχνότητάς της, καθώς και αξιολόγηση των παρεχομένων από τον υπόχρεο προς υποβολή δηλώσεως πληροφοριών ως προς το εφαρμοζόμενο από αυτόν σύστημα επαληθεύσεως, ο δε ανεξάρτητος επόπτης εκδίδει πιστοποιητικό με τη γνώμη του επί αυτού. Η κυβέρνηση, ή η οριζόμενη από αυτήν αρχή, μπορεί να θεσπίζει συμπληρωματικά μέτρα σε σχέση με το σύστημα επαληθεύσεως και την ασκούμενη επί αυτού εποπτεία.

15. Κατά το άρθρο 14 της κανονιστικής πράξεως 2011/1088, ως σύστημα επαληθεύσεως της αειφορίας των βιοκαυσίμων ορίζεται το ΙΜ, υπό προϋποθέσεις παρόμοιες με αυτές του άρθρου 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28. Η υπηρεσία ενέργειας μπορεί να θεσπίζει πρόσθετα μέτρα σε σχέση με το σύστημα επαληθεύσεως και την ασκούμενη επί αυτού εποπτεία.

16. Η υπηρεσία ενέργειας έκανε χρήση της δυνατότητας αυτής θεσπίζοντας την STEMFS 2011/2. Το άρθρο 2 του κεφαλαίου 3 προβλέπει ότι ο υπόχρεος προς υποβολή δηλώσεως οφείλει να διασφαλίζει μέσω του εφαρμοζομένου από αυτόν συστήματος επαληθεύσεως ότι τα βιοκαύσιμα θα είναι ιχνηλάσιμα από τον τόπο καλλιέργειας, παραγωγής ή συγκεντρώσεως των πρώτων υλών έως την κατανάλωση του βιοκαυσίμου ή έως τον χρόνο κατά τον οποίον ο φόρος καθίσταται απαιτητός.

17. Κατά το άρθρο 3 του κεφαλαίου 3 της STEMFS 2011/2: «Κατά το άρθρο 14, πρώτο εδάφιο, σημείο 3, της κανονιστικής πράξεως 2011/1088, το ισοζύγιο μάζας πρέπει να επιτυγχάνεται εντός τοποθεσίας με σαφή όρια και εντός προθεσμίας κατάλληλης σε σχέση με την παραγωγική διαδικασία. Για τους σκοπούς του πρώτου εδαφίου, ως τοποθεσία μπορεί να νοείται ολόκληρη η κατά τον νόμο 1766 του 1994 περί φόρου επί της ενέργειας φορολογική αποθήκη ενός υπόχρεου προς υποβολή δηλώσεως προσώπου.»

II – Διαφορά της κύριας δίκης και προδικαστικά ερωτήματα

18. Η εταιρία E.ON Biofor Sverige AB (στο εξής: E.ON Biofor) αγοράζει στη Γερμανία βιοαέριο που έχει παραχθεί με βιώσιμο τρόπο, από μια γερμανική αδελφική της εταιρία, και το αποστέλλει στη Σουηδία, μέσω Δανίας, διατηρώντας την κυριότητά του καθ’ όλα τα στάδια της διαδικασίας μεταφοράς. Σύμφωνα με τη δική της περιγραφή των πραγματικών περιστατικών, η γερμανική εταιρία εγχύει βιοαέριο σε σαφώς καθορισμένο σημείο του γερμανικού δικτύου φυσικού αερίου, όπου η κυριότητα του βιοαερίου μεταβιβάζεται στη σουηδική εταιρία E.ON Biofor, η οποία ακολούθως αντλεί αντίστοιχη ποσότητα αερίου από ένα άλλο αντίστοιχα αδιαμφισβήτητο και σαφώς καθορισμένο σημείο του δικτύου φυσικού αερίου (το συνοριακό σημείο μεταξύ του γερμανικού και του δανικού δικτύου φυσικού αερίου). Στη συνέχεια, το αέριο αποσύρεται από το δανικό δίκτυο φυσικού αερίου στο Dragör και διοχετεύεται στο σουηδικό δίκτυο φυσικού αερίου.

19. Κάθε έγχυση και άντληση αερίου από ένα εθνικό δίκτυο φυσικού αερίου υπάγεται στην αρμοδιότητα ενός ενιαίου φορέα, ο οποίος οφείλει να προσκομίζει στο συνοριακό σημείο σύμβαση διανομής ή αγοράς. Ως εκ τούτου, είναι αδύνατον να πωληθούν ή να αγορασθούν δις οι ίδιες ποσότητες αερίου, καθόσον κάτι τέτοιο θα κατέληγε σε ανισορροπία του συστήματος. Για κάθε παρτίδα που παραδίδεται στο σύνολό της στο συνοριακό σημείο των εθνικών δικτύων αγωγών φυσικού αερίου προσκομίζεται το αντίστοιχο πιστοποιητικό αειφορίας REDCert DE, το οποίο εκδίδεται σύμφωνα με το γερμανικό εθνικό σύστημα εφαρμογής της μεθόδου ΙΜ. Το πιστοποιητικό βεβαιώνει ότι το βιοαέριο που έχει μεταφερθεί και εισαχθεί στο δίκτυο πληροί τα κριτήρια αειφορίας και δεν έχει πωληθεί σε τρίτους. Το πιστοποιητικό αυτό εκδίδεται άπαξ από το σύστημα πιστοποιήσεως και παραδίδεται απευθείας στη σουηδική εταιρία E.ON από την ομώνυμή της γερμανική εταιρία.

20. Η υπηρεσία ενέργειας ζήτησε, στις 3 Σεπτεμβρίου 2013, από την E.ON Biofor, σύμφωνα με το άρθρο 3 της STEMFS 2011/2, να τροποποιήσει το εφαρμοζόμενο από αυτήν σύστημα επαληθεύσεως της αειφορίας του βιοαερίου προκειμένου να διασφαλιστεί ότι το ΙΜ επιτυγχάνεται εντός «τοποθεσίας με σαφή όρια».

21. Κατά την υπηρεσία ενέργειας, είναι δυνατή, καθ’ ό μέρος διατηρούνται τα χαρακτηριστικά αειφορίας, η διοχέτευση στο σουηδικό δίκτυο αερίου βιοαερίου που έχει παραχθεί με βιώσιμο τρόπο και η πώληση της αντίστοιχης ποσότητας, υπό τον ίδιο χαρακτηρισμό, οπουδήποτε στη Σουηδία, καίτοι δεν πρόκειται για το ίδιο, από φυσικής απόψεως, αέριο. Ωστόσο, η υπηρεσία ενέργειας, με την απευθυνθείσα στην E.ON Biofor απόφασή της, έκρινε ότι οι ίδιοι αυτοί κανόνες δεν τυγχάνουν εφαρμογής πέραν των εθνικών συνόρων.

22. Ο λόγος για τον οποίο η εισαγωγή βιοαερίου μέσω του δικτύου φυσικού αερίου δεν πληροί τους όρους της μεθόδου ΙΜ είναι, κατά την κρίση της υπηρεσίας ενέργειας, ότι η μέθοδος αυτή δεν εφαρμόζεται εντός «τοποθεσίας με σαφή όρια», όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 3, του κεφαλαίου 3, της STEMFS 2011/2. Κατά συνέπεια, το βιοαέριο που η E.ON Biofor εισήγε στη Σουηδία δεν θα μπορούσε να υπαχθεί στο εθνικό σύστημα επαληθεύσεως της αειφορίας ( 12 ).

23. Η E.ON Biofor προσέφυγε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου κατά της αποφάσεως της υπηρεσίας ενέργειας, ζητώντας την ακύρωση του σημείου 4 της ως άνω αποφάσεως, αίτημα στο οποίο αντιτάχθηκε η τελευταία.

24. Ενόψει των αντιτιθέμενων θέσεων, το Förvaltningsrätten i Linköping (διοικητικό πρωτοδικείο, Σουηδία) ανέστειλε τη διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα: «1) Έχουν οι όροι “ισοζύγιο μάζας” και “μείγμα” του άρθρου 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28, την έννοια ότι τα κράτη μέλη υποχρεούνται να επιτρέπουν το εμπόριο βιοαερίου που διενεργείται μεταξύ κρατών μελών μέσω διασυνδεδεμένων δικτύων φυσικού αερίου; 2) Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στο ερώτημα 1, είναι η σχετική διάταξη της ως άνω οδηγίας συμβατή με το άρθρο 34 ΣΛΕΕ, μολονότι η εφαρμογή της ενδέχεται να έχει ως αποτέλεσμα την επιβολή περιορισμών στο εμπόριο;»

25. Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν οι δύο διάδικοι της κύριας δίκης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, η Επιτροπή, καθώς επίσης η Ολλανδική και η Εσθονική Κυβέρνηση. Στην επ’ ακροατηρίου συζήτηση της 26ης Οκτωβρίου 2016 παρέστησαν η E.ON Biofor, η υπηρεσία ενέργειας και τα τρία θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

III – Παρατηρήσεις των διαδίκων

Α. Επί του πρώτου προδικαστικού ερωτήματος

26. Κατά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο και την Επιτροπή, το άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28 επιβάλλει απλώς την υποχρέωση εφαρμογής του ΙΜ ως τεχνικής διαδικασίας για την εξακρίβωση της συμμορφώσεως του βιοαερίου προς τα κριτήρια αειφορίας. Το άρθρο αυτό θέτει απλώς ορισμένες ελάχιστες προϋποθέσεις την τήρηση των οποίων οφείλουν να διασφαλίζουν τα κράτη μέλη κατά την εφαρμογή της μεθόδου ΙΜ. Μεταξύ των προϋποθέσεων αυτών δεν περιλαμβάνεται κανενός είδους γεωγραφικός περιορισμός, και ως εκ τούτου, τα κράτη μέλη είναι ελεύθερα να αποφασίζουν εάν το ΙΜ θα έχει εφαρμογή στο ενδοκοινοτικό εμπόριο βιοαερίου μέσω του δικτύου διασυνδεδεμένων εθνικών αγωγών φυσικού αερίου.

27. Κατά τα ως άνω θεσμικά όργανα της Ένωσης, το άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28, είναι ουδέτερο όσον αφορά την ενδοκοινοτική εμπορία βιοαερίου, η οποία δεν εμπίπτει στο καθ’ ύλην πεδίο εφαρμογής του. Κατά την Επιτροπή, η οδηγία 2009/28 δεν περιέχει κανενός είδους ρήτρα ελεύθερης κυκλοφορίας που να υποχρεώνει τα κράτη να δέχονται την εμπορία ως βιοαερίου παραχθέντος με βιώσιμο τρόπο αυτού που νομίμως πωλείται υπό τον χαρακτηρισμό αυτό σε άλλα κράτη μέλη.

28. Ως εκ τούτου, φρονούν ότι το άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28 δεν μπορεί να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι υποχρεώνει τα κράτη να αποδέχονται την εμπορία, ως βιοαερίου παραχθέντος με βιώσιμο τρόπο, αυτού που εισάγεται από άλλα κράτη μέσω του δικτύου διασυνδεδεμένων εθνικών αγωγών φυσικού αερίου.

29. Η Ολλανδική Κυβέρνηση συντάσσεται με τη θέση αυτή, προσθέτει όμως ότι, εφόσον η Σουηδία δέχεται τη δυνατότητα εφαρμογής της διαδικασίας ΙΜ στο εθνικό δίκτυο αγωγών φυσικού αερίου, το αυτό θα έπρεπε να πράττει και σε σχέση με τις εισαγωγές βιοαερίου προερχομένου από άλλα κράτη μέλη. Το συμπέρασμα αυτό δικαιολογείται, επιπλέον, από την ύπαρξη εθελοντικών εθνικών και διεθνών συστημάτων, τα οποία εγκρίνονται από την Επιτροπή σύμφωνα με το άρθρο 18, παράγραφος 4, της οδηγίας 2009/28 και προωθούν τη διασυνοριακή εμπορία βιοαερίου.

30. Η E.ON Biofor φρονεί ότι το άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28 αντιτίθεται σε εθνική ρύθμιση που εμποδίζει την εμπορία, ως βιοαερίου παραχθέντος με βιώσιμο τρόπο, του βιοαερίου που εισάγεται από άλλο κράτος μέλος μέσω αγωγών φυσικού αερίου, εφόσον η εν λόγω εισαγωγή πληροί τις προϋποθέσεις που έχουν οριστεί για τη εφαρμογή του συστήματος ΙΜ.

31. Κατά την κρίση της, οι εισαγωγές από τη Γερμανία στη Σουηδία πληρούν, εν προκειμένω, τις προϋποθέσεις αυτές. Αέρια με διαφορετικά χαρακτηριστικά αειφορίας αναμειγνύονται στο δίκτυο αγωγών φυσικού αερίου, η δε φυσική σχέση μεταξύ παραγωγής και καταναλώσεως διασφαλίζεται, καθώς η διοχέτευση και η άντληση βιοαερίου πραγματοποιούνται στο δίκτυο διασυνδεδεμένων εθνικών αγωγών φυσικού αερίου, ήτοι σε φυσικό χώρο σαφώς οριοθετημένο.

32. Επιπλέον, η E.ON Biofor υποστηρίζει ότι τα προσκομιζόμενα από αυτήν πιστοποιητικά επιτρέπουν στην υπηρεσία ενέργειας να επαληθεύει εάν το σύνολο των παρτίδων που αντλεί από το μείγμα στη Σουηδία έχει τα ίδια χαρακτηριστικά αειφορίας με τις παρτίδες που διοχετεύονται στη Γερμανία στο ίδιο αυτό μείγμα.

33. Κατά την E.ON Biofor, η ερμηνεία της είναι σύμφωνη με τους επιδιωκόμενους από τον νομοθέτη της Ένωσης σκοπούς, καθόσον η μεταφορά του βιοαερίου μέσω αγωγού φυσικού αερίου είναι λιγότερο ρυπογόνος και λιγότερο δαπανηρή από ό, τι η οδική, θαλάσσια ή σιδηροδρομική μεταφορά. Η διασυνοριακή εμπορία ενισχύει την κατανάλωσή του και έχει θετικό αντίκτυπο στην επιδιωκόμενη από την οδηγία 2009/28 μείωση των αερίων του θερμοκηπίου. Αντιθέτως, η μη χρησιμοποίηση της μεθόδου ΙΜ στο πλαίσιο των ενδοκοινοτικών συναλλαγών μέσω αγωγών φυσικού αερίου θα αύξανε το κόστος μεταφοράς του βιοαερίου.

34. Η Εσθονική Κυβέρνηση και η υπηρεσία ενέργειας υποστηρίζουν το αντίθετο. Ισχυρίζονται ότι το άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28 δεν έχει ως στόχο την εναρμόνιση του εμπορίου βιοαερίου στην Ένωση και ότι, ως εκ τούτου, δεν μπορεί να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι υποχρεώνει τα κράτη μέλη να αποδέχονται την εφαρμογή της μεθόδου ΙΜ για το βιοαέριο που εισάγεται μέσω του διασυνδεδεμένου δικτύου αγωγών φυσικού αερίου.

35. Κατά την υπηρεσία ενέργειας, η μέθοδος ΙΜ προϋποθέτει έλεγχο της ιχνηλασιμότητας του βιοαερίου από την παραγωγή έως την κατανάλωση, ο οποίος πρέπει να πραγματοποιείται σε «τοποθεσία με σαφή όρια» όπου η αρμοδία ελεγκτική αρχή δύναται να επαληθεύσει την αειφορία των παρτίδων βιοαερίου που προστίθενται και αντλούνται από το μείγμα. Ο έλεγχος αυτός δεν είναι εφικτός στο διασυνδεδεμένο δίκτυο εθνικών αγωγών φυσικού αερίου ελλείψει ευρωπαϊκής εποπτικής αρχής. Εάν, υπό τις περιστάσεις αυτές, επιτρεπόταν η εφαρμογή της μεθόδου ΙΜ, τούτο θα ισοδυναμούσε, στην πραγματικότητα, με αποδοχή της εφαρμογής ενός συστήματος διαπραγματεύσιμων πιστοποιητικών (book and claim).

Β. Επί του δευτέρου προδικαστικού ερωτήματος

36. Ως προς το κύρος του άρθρου 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28, το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο εκτιμούν ότι το άρθρο αυτό δεν συνεπάγεται περιορισμό στην ενδοκοινοτική εμπορία βιοαερίου και ότι, ως εκ τούτου, δεν είναι αντίθετο προς την απαγόρευση μέτρων ισοδυνάμου αποτελέσματος κατά την εισαγωγή (άρθρο 34 ΣΛΕΕ). Υποστηρίζουν ότι, ακόμη και αν προκαλούσε τους εν λόγω περιορισμούς, αυτοί θα δικαιολογούνταν από την επιτακτική ανάγκη προστασίας του περιβάλλοντος και θα ήταν σύμφωνοι με την αρχή της αναλογικότητας.

37. Η Επιτροπή και η Εσθονική Κυβέρνηση υποστηρίζουν ότι η χρήση της μεθόδου ΙΜ θέτει εμπόδια στην ενδοκοινοτική εμπορία βιοαερίου, αντίθετα, κατ’ αρχήν, προς το άρθρο 34 ΣΛΕΕ, δικαιολογούμενα όμως από την ανάγκη προστασίας του περιβάλλοντος. Ο νομοθέτης της Ένωσης δεν έχει ασκήσει κατά τρόπο δυσανάλογο το περιθώριό του εκτιμήσεως προκρίνοντας το ΙΜ ως μέθοδο ελέγχου της αειφορίας του βιοαερίου. Η υπηρεσία ενέργειας, η οποία υποστηρίζει επίσης τη θέση αυτή, προβάλλει, ως πρόσθετη αιτιολόγηση, την ανάγκη διασφαλίσεως του ενεργειακού εφοδιασμού.

38. Ωστόσο, κατά την E.ON Biofor, το άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28 θα ήταν αντίθετο προς το άρθρο 34 ΣΛΕΕ εάν γινόταν δεκτό ότι το άρθρο αυτό προβαίνει σε εξαντλητική εναρμόνιση και δεν διασφαλίζει την ελεύθερη ενδοκοινοτική κυκλοφορία βιοαερίου παραχθέντος με βιώσιμο τρόπο μέσω αγωγών φυσικού αερίου. Προσθέτει, επιπλέον, ότι το σουηδικό μέτρο, καθό μέρος επιτρέπει την εφαρμογή της μεθόδου ΙΜ σε σχέση με το σουηδικής προελεύσεως βιοαέριο το οποίο διοχετεύεται στο εθνικό δίκτυο αγωγών φυσικού αερίου αλλά την απαγορεύει σε σχέση με το εισαγόμενο μέσω του δικτύου διασυνδεδεμένων εθνικών αγωγών φυσικού αερίου, παραβαίνει το άρθρο 34 ΣΛΕΕ. Κατά την άποψή της, ο περιορισμός αυτός ενέχει δυσμενή διάκριση και δεν βρίσκει έρεισμα στην ανάγκη προστασίας του περιβάλλοντος ή στη διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού, καθόσον δεν συνάδει με την αρχή της αναλογικότητας.

IV – Ανάλυση των προδικαστικών ερωτημάτων

39. Δεδομένου ότι με την αίτηση προδικαστικής αποφάσεως ζητείται η ερμηνεία των όρων «ισοζύγιο μάζας» και «μείγμα», οι οποίοι διαλαμβάνονται στο άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28, καθώς επίσης απόφανση επί της συμβατότητας του άρθρου αυτού με το άρθρο 34 ΣΛΕΕ, κρίνω απαραίτητο να προβώ σε ορισμένες προκαταρκτικές παρατηρήσεις επί των όρων αυτών.

40. Το άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28 επιβάλλει τη μέθοδο ΙΜ για την εξακρίβωση της συμμορφώσεως προς τα θεσπιζόμενα στο άρθρο της 17, παράγραφοι 2 έως 6, κριτήρια αειφορίας, τα οποία πρέπει να πληροί το βιοαέριο για τον χαρακτηρισμό του ως βιοκαυσίμου παραχθέντος με βιώσιμο τρόπο.

41. Ο χαρακτηρισμός αυτός ή «πράσινη ετικέτα» αποτελεί εκ των ων ουκ άνευ προϋπόθεση ούτως ώστε η κατανάλωση του βιοκαυσίμου να λαμβάνεται υπόψη για τους σκοπούς: α) της αξιολογήσεως της συμμορφώσεως των κρατών μελών με την υποχρέωση που υπέχουν να περιορίζουν τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, β) της εκτιμήσεως της τηρήσεως των υποχρεώσεων περί χρήσεως ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και γ) της χορηγήσεως διαφόρων ειδών ενισχύσεων, οι οποίες θεσπίζονται από τα κράτη για την προώθηση της καταναλώσεως ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές.

42. Η λογική των κριτηρίων αειφορίας του άρθρου 17, παράγραφοι 2 έως 6, της οδηγίας 2009/28 έγκειται στο να αποφεύγεται η χρησιμοποίηση ζωνών μεγάλης οικολογικής αξίας ( 13 ) για την παραγωγή βιομάζας από την οποία προέρχονται τα βιοκαύσιμα. Οι χρησιμοποιούμενες για τη παραγωγή βιοαερίου πρώτες ύλες πρέπει, επιπλέον, να τηρούν τις περιβαλλοντικές απαιτήσεις της γεωργικής νομοθεσίας της Ένωσης ( 14 ). Τα κριτήρια αειφορίας του βιοαερίου ανταποκρίνονται, συγκεκριμένα, και στους δύο αυτούς σκοπούς.

43. Η οδηγία 2009/28 προβαίνει σε εξαντλητική εναρμόνιση των κριτηρίων αειφορίας του βιοαερίου, με αποτέλεσμα τα κράτη μέλη να μην μπορούν να εισαγάγουν επιπλέον κριτήρια, σύμφωνα με το άρθρο 17, παράγραφος 8, ούτε να απόσχουν από την εφαρμογή κάποιου εκ των προβλεπομένων στο άρθρο 17 της οδηγίας 2009/28 ( 15 ).

44. Όπως είναι λογικό, πρέπει να διαπιστώνεται εάν το τιθέμενο σε εμπορία βιοαέριο πληροί τα κριτήρια αειφορίας, κάτι για το οποίο υφίστανται διάφορες τεχνικές και διαδικασίες, εκ των οποίων η οδηγία 2009/28 προέκρινε τη μέθοδο ΙΜ. Η επιλογή είχε ως αποτέλεσμα να απορριφθεί: – Η μέθοδος διατηρήσεως της ταυτότητας, η οποία εμποδίζει τη ανάμειξη βιοκαυσίμων είτε μεταξύ τους είτε με άλλα είδη καυσίμων, καθώς απαιτεί το βιοκαύσιμο να διατηρείται απολύτως απομονωμένο και να είναι ταυτοποιήσιμο από το στάδιο της παραγωγής έως το στάδιο της καταναλώσεως. Ο νομοθέτης της Ένωσης δεν ενέκρινε τη μέθοδο αυτή λόγω των υψηλών διοικητικών και μεταφορικών της εξόδων ( 16 ). – Η μέθοδος των διαπραγματεύσιμων πιστοποιητικών (book and claim) ( 17 ), η οποία θα επέτρεπε στους προμηθευτές να αποδείξουν ότι η παρτίδα καυσίμων που εμπορεύονται έχει προέλθει από ανανεώσιμες πηγές. Με τη μέθοδο αυτή δεν θα υφίστατο άμεση σχέση μεταξύ του τιθέμενου σε εμπορία βιοκαυσίμου και της παραγωγής του από βιομάζα πληρούσα τα κριτήρια αειφορίας, με αποτέλεσμα οι οικονομικοί φορείς να μην υποχρεούνται να αποδείξουν κανενός είδους ιχνηλασιμότητα, τα δε διοικητικά έξοδα θα ήταν ελάχιστα.

45. Ο νομοθέτης της Ένωσης τάχθηκε, επαναλαμβάνω, υπέρ της επιβολής της μεθόδου ΙΜ ως ενδιάμεσης επιλογής μεταξύ των δύο προηγουμένων, διότι η μέθοδος αυτή, ενώ επιτρέπει τη ανάμειξη διαφορετικών βιοκαυσίμων για τους σκοπούς της εμπορίας τους, διασφαλίζει την ιχνηλασιμότητα από την πηγή έως την κατανάλωση. Η μέθοδος ΙΜ υποχρεώνει τους διανομείς να διαθέτουν έγγραφα αποδεικνύοντα ότι ποσότητα βιοκαυσίμου ανάλογη αυτής που αντλήθηκε από το δίκτυο διανομής έχει διοχετευτεί στο εν λόγω δίκτυο, αφού είχε προηγουμένως αποκτηθεί σύμφωνα με τα κριτήρια αειφορίας του άρθρου 17, παράγραφοι 2 έως 6, της οδηγίας 2009/28. Τα διοικητικά έξοδα εφαρμογής της είναι υψηλότερα από αυτά των διαπραγματεύσιμων πιστοποιητικών, η αποτελεσματικότητά της, όμως, είναι μεγαλύτερη όσον αφορά την παροχή κινήτρων για την παραγωγή βιοκαυσίμου ( 18 ).

46. Κατά την αιτιολογική σκέψη 76 της οδηγίας 2009/28, η Επιτροπή έπρεπε να εξετάσει άλλες διαδικασίες επαληθεύσεως για τα βιοκαύσιμα και να υποβάλει (άρθρο 18, παράγραφος 2) στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, κατά τα έτη 2010 και 2012, έκθεση για τη λειτουργία της μεθόδου ΙΜ και τη δυνατότητα εγκρίσεως άλλων μεθόδων. Η Επιτροπή κατέληξε, με την έκθεσή της, στο συμπέρασμα ότι η μέθοδος ΙΜ εξακολουθούσε να είναι η πλέον ενδεδειγμένη ( 19 ).

47. Το άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28 προβαίνει, κατά την άποψή μου, σε μερική εναρμόνιση του τρόπου εφαρμογής της μεθόδου ΙΜ ( 20 ), επιβάλλοντας, σε κάθε περίπτωση, τρεις όρους, ήτοι: – Πρέπει να επιτρέπει παρτίδες πρώτων υλών ή βιοκαυσίμων με διαφορετικά χαρακτηριστικά αειφορίας να αναμειγνύονται. – Πρέπει να απαιτεί οι πληροφορίες σχετικά με τα χαρακτηριστικά αειφορίας και τα μεγέθη των παρτίδων να αποδίδονται επίσης στο μείγμα. – Πρέπει να προβλέπει ότι το σύνολο όλων των παρτίδων που αποσύρονται από το μείγμα περιγράφεται ως έχον τα ίδια χαρακτηριστικά αειφορίας, στις ίδιες ποσότητες, με το σύνολο όλων των παρτίδων που προστίθενται στο μείγμα.

48. Βάσει της μερικής αυτής εναρμονίσεως, η οδηγία 2009/28 επιτρέπει τη θέση της μεθόδου ΙΜ σε εφαρμογή μέσω, εναλλακτικώς: – Εθνικού συστήματος εφαρμογής θεσπιζομένου από την αρμόδια αρχή κάθε κράτους μέλους, σύμφωνα με το άρθρο 18, παράγραφος 3, της οδηγίας 2009/28. – Εθελοντικών εθνικών ή διεθνών συστημάτων, αναγνωριζομένων από την Επιτροπή, υπό τους όρους του άρθρου 18, παράγραφοι 4 και 5, της οδηγίας 2009/28. – Διεθνούς συστήματος προβλεπομένου από διμερή ή πολυμερή συμφωνία συναφθείσα από την Ένωση με τρίτες χώρες, η οποία έχει αναγνωριστεί από την Επιτροπή προς τον σκοπό αυτό.

49. Επί του παρόντος, η Ένωση δεν έχει συνάψει κανενός είδους συμφωνία με τρίτα κράτη, η δε μέθοδος ΙΜ εφαρμόζεται είτε βάσει των εθνικών συστημάτων (όπως το επίμαχο σουηδικό), είτε δυνάμει των δεκαεννέα εθελοντικών συστημάτων που η Επιτροπή έχει μέχρι σήμερα εγκρίνει ( 21 ).

Α. Πρώτο προδικαστικό ερώτημα: ερμηνεία του άρθρου 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28

50. Το αιτούν δικαστήριο ζητεί, με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, να διευκρινισθεί εάν το άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28, καθό μέρος προβλέπει την εφαρμογή της μεθόδου ΙΜ, έχει την έννοια ότι επιβάλλει στα κράτη μέλη την υποχρέωση να επιτρέπουν την εμπορία βιοαερίου που διενεργείται μεταξύ των κρατών μελών μέσω διασυνδεδεμένου δικτύου αγωγών φυσικού αερίου.

51. Όπως έχω ήδη εκθέσει, η γενεσιουργός αιτία της διαφοράς είναι η απαίτηση εφαρμογής της μεθόδου ΙΜ εντός «τοποθεσίας με σαφή όρια» στη Σουηδία, λόγος για τον οποίον η υπηρεσία ενέργειας γνωστοποίησε στην E.ON Biofor ότι το δίκτυο εθνικών διασυνδεδεμένων αγωγών φυσικού αερίου δεν πληροί την εν λόγω απαίτηση.

52. Στην πραγματικότητα, το άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28 δεν περιλαμβάνει μεταξύ των απαιτήσεων που αφορούν το ΙΜ την υποχρέωση πραγματοποιήσεώς του εντός τοποθεσίας με σαφή όρια. Ο όρος «τοποθεσία» εμφανίζεται στην ανακοίνωση της Επιτροπής του 2010 η οποία, καθ’ ό μέρος εξετάζει τις διαφορετικές μορφές που μπορεί να λάβει το μείγμα βιοκαυσίμων, αναφέρει την «επαφή μεταξύ των παρτίδων, όπως σε περιέκτη, εγκατάσταση επεξεργασίας ή εφοδιαστικής ή σε χώρο εγκαταστάσεων (που ορίζεται ως γεωγραφική θέση με σαφή όρια, εντός των οποίων είναι δυνατή η ανάμειξη προϊόντων)» ( 22 ).

53. Από την παρατήρηση αυτή της Επιτροπής δεν συνάγεται καμία πρόσθετη απαίτηση πέραν αυτών του άρθρου 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/28, όσον αφορά την χρήση της μεθόδου ΙΜ. Είναι, επομένως, δυνατή η ανάμειξη βιοαερίων με διαφορετικές προδιαγραφές αειφορίας και βιοαερίων με αέριο προερχόμενο από ορυκτά καύσιμα, η δε ανάμειξη πρέπει να πραγματοποιείται σε γεωγραφική θέση που να την καθιστά δυνατή (περιέκτη, εγκατάσταση επεξεργασίας ή εφοδιαστικής, αγωγούς φυσικού αερίου, κ.λπ.).

54. Εφόσον το άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2008/28 περιλαμβάνει μόνον τις βασικές τεχνικές απαιτήσεις, στις οποίες αναφέρθηκα προηγουμένως ( 23 ), για την εφαρμογή της μεθόδου ΙΜ, δεν ασκεί επιρροή στην ενδοκοινοτική εμπορία βιοαερίου μέσω αγωγών φυσικού αερίου. Συμμερίζομαι τη θέση της Επιτροπής, του Συμβουλίου και του Κοινοβουλίου ως προς το ότι η διάταξη αυτή δεν επιβάλλει ούτε απαγορεύει την εφαρμογή της εν λόγω μεθόδου στις διασυνοριακές συναλλαγές βιοαερίου.

55. Εναπόκειται στα κράτη μέλη να θεσπίσουν κανόνες διέποντες τη μέθοδο ΙΜ, προκειμένου να καθοριστεί ο συγκεκριμένος τρόπος εφαρμογής της, διασφαλίζοντας την τήρηση των όρων του άρθρου 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28. Μπορούν, επομένως, να ορίσουν ότι το ΙΜ πραγματοποιείται είτε στις μονάδες παραγωγής, είτε στο εθνικό δίκτυο αγωγών φυσικού αερίου (όπως έχουν αποφασίσει η Σουηδία, η Γερμανία και οι Κάτω Χώρες), είτε σε διασυνδεδεμένο δίκτυο εθνικών αγωγών φυσικού αερίου, υπό τον όρο ότι είναι δυνατό να διασφαλιστεί η αλυσίδα επιτηρήσεως και η ιχνηλασιμότητα του βιοαερίου.

56. Η πλήρης εναρμόνιση των κριτηρίων αειφορίας, η επιβολή του ΙΜ προκειμένου να επαληθεύεται ότι το βιοαέριο συμμορφώνεται προς τα κριτήρια αυτά και η μερική εναρμόνιση των τεχνικών όρων χρήσεως του ΙΜ ευνοούν, αναμφιβόλως, τις ενδοκοινοτικές συναλλαγές του βιοκαυσίμου αυτού. Η αιτιολογική σκέψη 94 της οδηγίας 2009/28 αναφέρεται ρητώς στην εναρμονιστική δυναμική των άρθρων της 17 και 18, ορίζοντας συγκεκριμένα ότι η νομική βάση θεσπίσεώς τους είναι το άρθρο 95 ΣΕΚ (άρθρο 114 ΣΛΕΕ) και ότι σκοπός τους είναι «[να διευκολύνουν] […] τις συναλλαγές μεταξύ κρατών μελών όσον αφορά τα βιοκαύσιμα και τα βιορευστά […]».

57. Ωστόσο, όπως έχει επισημάνει η Επιτροπή με τις παρατηρήσεις της, η οδηγία 2009/28 δεν περιλαμβάνει κανενός είδους ρήτρα άνευ όρων κυκλοφορίας του βιοαερίου μεταξύ των κρατών μελών, και, ως εκ τούτου, τα τελευταία μπορούν να εφαρμόζουν διαφορετικά συστήματα εφαρμογής του ΙΜ, τα οποία ενδέχεται να επιβάλλουν περιορισμούς στην ενδοκοινοτική εμπορία του παραχθέντος με βιώσιμο τρόπο βιοαερίου. Θα ήταν αναγκαία, για τους σκοπούς της εξομοιώσεως όλων των εθνικών συστημάτων και, κατ’ επέκταση, της διασφαλίσεως της ελεύθερης κυκλοφορίας του βιοαερίου το οποίο διακινείται νομίμως υπό τους όρους ενός εκάστου εξ αυτών, η πλήρης εναρμόνιση των προϋποθέσεων εφαρμογής της μεθόδου ΙΜ.

58. Ελλείψει της πλήρους αυτής εναρμονίσεως, οι φορείς μπορούν να επωφεληθούν της ελεύθερης διασυνοριακής κυκλοφορίας του βιοαερίου προσφεύγοντας απλώς στα εθελοντικά συστήματα επαληθεύσεως που έχουν εγκριθεί από την Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 18, παράγραφος 4, της οδηγίας 2009/28. Η υπηρεσία ενέργειας αναγνωρίζει, στο πλαίσιο αυτό, ότι δεν έχει κανενός είδους αντίρρηση να αποδέχεται το παραγόμενο με βιώσιμο τρόπο βιοαέριο που εισάγεται δυνάμει κάποιου από τα εν λόγω πιστοποιητικά ( 24 ), εφόσον τα πιστοποιητικά αυτά καλύπτουν τη διασυνοριακή εμπορία, όπως ισχύει με τα συστήματα International Sustainability and Carbon Certification (ISCC), REDcert EU και NTA 8080 ( 25 ).

59. Ως εκ τούτου, προτείνω στο Δικαστήριο να δώσει στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα την απάντηση ότι η ερμηνεία των όρων «ισοζύγιο μάζας» και «μείγμα», του άρθρου 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28 δεν εμποδίζει ούτε υποχρεώνει τα κράτη μέλη να επιτρέπουν την άνευ όρων εμπορία του παραχθέντος με βιώσιμο τρόπο βιοαερίου μέσω διασυνδεδεμένου δικτύου εθνικών αγωγών φυσικού αερίου.

Β. Δεύτερο προδικαστικό ερώτημα: συμβατότητα του άρθρου 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28 με το άρθρο 34 ΣΛΕΕ

60. Το αιτούν δικαστήριο ερωτά το Δικαστήριο, για την περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στο πρώτο ερώτημα, επί της ενδεχόμενης ασυμβατότητας του άρθρου 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28 με το άρθρο 34 ΣΛΕΕ, το οποίο απαγορεύει τα μέτρα αποτελέσματος ισοδυνάμου προς ποσοτικό περιορισμό επί των εισαγωγών.

61. Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, η απαγόρευση του άρθρου 34 ΣΛΕΕ «ισχύει όχι μόνον όσον αφορά εθνικά μέτρα αλλά και μέτρα προερχόμενα από τα όργανα της Ένωσης», με αποτέλεσμα και οι κανόνες του παράγωγου δικαίου να πρέπει να συμμορφώνονται με αυτήν ( 26 ).

62. Η απαγόρευση, ωστόσο, αυτή απευθύνεται στα θεσμικά όργανα της Ένωσης κατά τρόπο λιγότερο αυστηρό απ’ ό, τι στα κράτη μέλη ( 27 ), καθόσον το Δικαστήριο αναγνωρίζει στα όργανα αυτά ευρύ περιθώριο εκτιμήσεως κατά την άσκηση των εξουσιών τους εναρμονίσεως στον τομέα της παραγωγής και εμπορίας εμπορευμάτων. Μπορούν, επομένως, να θεσπίζουν κανόνες δυνάμει των οποίων διατηρούνται προσωρινώς οι περιορισμοί στο ενδοκοινοτικό εμπόριο, ως προκαταρκτικό βήμα για την οριστική εξάλειψή τους ( 28 ).

63. Η επιβολή της μεθόδου ΙΜ για την εξακρίβωση της συμμορφώσεως του βιοαερίου προς τα κριτήρια αειφορίας, κατά το γράμμα του άρθρου 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28, θέτει ορισμένα εμπόδια στην ενδοκοινοτική εμπορία του εμπορεύματος αυτού, στον βαθμό κατά τον οποίον επιβάλλει στους οικονομικούς φορείς την υποχρέωση να αναλάβουν κάποια συμπληρωματικά διοικητικά και οικονομικά βάρη, τα οποία δεν θα υφίσταντο εάν είχε προκριθεί η μέθοδος των διαπραγματεύσιμων πιστοποιητικών (ή, ενδεχομένως, η πλήρης απορρύθμιση η οποία θα παρείχε απόλυτη ελευθερία στους οικονομικούς φορείς να αποδεικνύουν με άλλους τρόπους την αειφορία του εκμεταλλευόμενου από αυτούς βιοαερίου).

64. Επιπλέον, όπως έχω ήδη αναφέρει, η μερική εναρμόνιση στην οποία προβαίνει το άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28 ως προς τη μέθοδο ΙΜ παρέχει στα κράτη μέλη τη δυνατότητα να θεσπίζουν διαφορετικά εθνικά συστήματα εφαρμογής της, με αποτέλεσμα το βιοαέριο που θεωρείται ότι έχει παραχθεί με βιώσιμο τρόπο σύμφωνα με εθνικό σύστημα να μη θεωρείται κατ’ ανάγκην ως τέτοιο σε άλλο κράτος μέλος. Ενδεχόμενη πλήρης εναρμόνιση θα μπορούσε να έχει αποτρέψει την εμφάνιση των τεχνικών αυτών εμποδίων και να έχει διασφαλίσει ότι το παραγόμενο με βιώσιμο τρόπο βιοαέριο, εφόσον έχει νομίμως παραχθεί και τεθεί σε εμπορία εντός κράτους μέλους, μπορεί να εισέλθει, υπό την ίδια «ετικέτα», στις λοιπές χώρες της Ένωσης προκειμένου να διανεμηθεί εκεί.

65. Ωστόσο, οι περιορισμοί στο ενδοκοινοτικό εμπόριο, οι οποίοι απορρέουν από την εφαρμογή της μεθόδου ΙΜ (ενδεχομένως αντίθετοι προς την απαγόρευση του άρθρου 34 ΣΛΕΕ) μπορεί να δικαιολογούνται από την επιτακτική ανάγκη προστασίας του περιβάλλοντος, πρέπει δε να είναι σύμφωνοι με την αρχή της αναλογικότητας. Οι παρατηρήσεις στις οποίες πρόκειται να προβώ εν συνεχεία επί του εθνικού κανόνα που επιβάλλει την υποχρέωση πραγματοποιήσεως του ΙΜ σε τοποθεσία με σαφή όρια εντός της Σουηδίας έχουν αναλογική, εν προκειμένω, εφαρμογή, με τη διαφορά ότι η ρύθμιση του άρθρου 18 της οδηγίας 2008/28 είναι γενική για όλα τα κράτη, χωρίς να εισάγει διακρίσεις ή να συνεπάγεται προστατευτισμό κατά παράβαση του κριτηρίου της αναλογικότητας.

66. Κατά τα λοιπά, καίτοι το άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28 συνεπάγεται προσωρινό περιορισμό στο ενδοκοινοτικό εμπόριο βιοαερίου, ευνοεί ταυτοχρόνως τη μακροπρόθεσμη ανάπτυξη του εμπορίου αυτού, γεγονός που αποκλείει τον χαρακτηρισμό του ως μέτρου ισοδυνάμου αποτελέσματος αντίθετου προς το άρθρο 34 ΣΛΕΕ, σύμφωνα με την προπαρατεθείσα νομολογία του Δικαστηρίου. Διάφοροι λόγοι συνηγορούν υπέρ του συμπεράσματος αυτού.

67. Πρώτον, η μέθοδος ΙΜ θέτει λιγότερα εμπόδια στο ενδοκοινοτικό εμπόριο απ’ ό, τι η μέθοδος διατηρήσεως της ταυτότητας, όπως εξέθεσα προηγουμένως ( 29 ), ενώ ταυτόχρονα επιτρέπει τον έλεγχο της ιχνηλασιμότητας του παραγόμενου με βιώσιμο τρόπο βιοαερίου.

68. Δεύτερον, η οδηγία 2009/28 επιτρέπει, με το άρθρο της 18, παράγραφος 4, στους φορείς να προσφεύγουν σε εθελοντικά εθνικά ή διεθνή συστήματα για τους σκοπούς της εφαρμογής του συστήματος ΙΜ, εφόσον αυτά έχουν αναγνωριστεί από την Επιτροπή. Τα εθελοντικά αυτά συστήματα μπορούν να εφαρμόζονται τόσο στο εσωτερικό εμπόριο μιας χώρας όσο και στο ενδοκοινοτικό εμπόριο. Η χρήση τους παρέχει στον φορέα την εγγύηση, σύμφωνα με το άρθρο 18, παράγραφος 7, της εν λόγω οδηγίας ( 30 ), ότι το βιοαέριο η αειφορία του οποίου πιστοποιείται μέσω της μεθόδου ΙΜ την οποία προβλέπει οποιοδήποτε από τα εθελοντικά αυτά συστήματα μπορεί να τεθεί σε εμπορία εντός άλλου κράτους μέλους, υπό τους ίδιους όρους με αυτούς που ισχύουν για το εθνικής προελεύσεως βιοαέριο που πιστοποιείται με τη μέθοδο ΙΜ σύμφωνα με το εθνικό σύστημα.

69. Τρίτον, το άρθρο 18, παράγραφος 9, της οδηγίας 2008/29 προβλέπει τη δυνατότητα αντικαταστάσεως, στο μέλλον, της μεθόδου ΙΜ από άλλη λιγότερο περιοριστική του ενδοκοινοτικού εμπορίου, όπως θα μπορούσε να είναι αυτή των διαπραγματεύσιμων πιστοποιητικών. Η πρόβλεψη αυτή αποδεικνύει ότι η μέθοδος ΙΜ αποτελεί ένα πρώτο βήμα για την προώθηση της ενδοκοινοτικής εμπορίας βιοαερίου, ακόμη και αν διατηρούνται προσωρινώς κάποια εμπόδια δυνάμενα να διορθωθούν μεταγενέστερα.

70. Κατά συνέπεια, εφόσον η επιλογή της μεθόδου ΙΜ, υπό τους όρους υπό τους οποίους έλαβε χώρα, είναι αποτέλεσμα εκτιμήσεως διαφόρων παραγόντων (οικονομικής και τεχνικής φύσεως) με προφανή πολυπλοκότητα χωρίς, κατά την άποψή μου, να αποτελεί μέτρο καταφανώς ακατάλληλο σε σχέση με τον επιδιωκόμενο σκοπό, δεν μπορεί βασίμως να υποστηριχθεί ότι το άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28 παραβαίνει το άρθρο 34 ΣΛΕΕ.

Γ Η συμβατότητα της σουηδικής ρυθμίσεως με το άρθρο 34 ΣΛΕΕ

71. Το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι, κάθε εθνικό μέτρο σε τομέα που έχει αποτελέσει αντικείμενο πλήρους εναρμονίσεως σε επίπεδο Ένωσης πρέπει να εκτιμάται υπό το πρίσμα των διατάξεων του μέτρου αυτού εναρμονίσεως και όχι των διατάξεων του πρωτογενούς δικαίου ( 31 ). Ωστόσο, κάθε εθνικός κανόνας που μεταφέρει στο εσωτερικό δίκαιο οδηγία μη εξαντλητικής εναρμονίσεως πρέπει να είναι σύμφωνος με το πρωτογενές δίκαιο ( 32 ).

72. Δεδομένου ότι το άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28 προβαίνει σε μερική μόνον και όχι εξαντλητική εναρμόνιση της εφαρμογής της μεθόδου ΙΜ για τη διαπίστωση του αειφόρου χαρακτήρα του βιοαερίου, το σουηδικό σύστημα πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσμα του άρθρου 34 ΣΛΕΕ.

73. Ειδικότερα, πρέπει να καθοριστεί εάν η απαίτηση πραγματοποιήσεως του ΙΜ σε τοποθεσία με σαφή όρια, όπως το σουηδικό δίκτυο αγωγών φυσικού αερίου, όχι όμως στο διασυνδεδεμένο δίκτυο αγωγών φυσικού αερίου, συνιστά μέτρο αποτελέσματος ισοδυνάμου προς ποσοτικό περιορισμό επί των εισαγωγών, απαγορευόμενο από το άρθρο 34 ΣΛΕΕ. Μολονότι το αιτούν δικαστήριο δεν θέτει ευθέως το ερώτημα αυτό, κρίνω, εντούτοις, σκόπιμο να το εξετάσω, προκειμένου η απάντηση του Δικαστηρίου να είναι χρήσιμη για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης.

74. Κατά πάγια νομολογία, το άρθρο 34 ΣΛΕΕ, απαγορεύον μεταξύ των κρατών μελών τα μέτρα ισοδυνάμου αποτελέσματος με ποσοτικό περιορισμό επί των εισαγωγών, καταλαμβάνει κάθε εθνικό μέτρο ικανό να εμποδίσει, άμεσα ή έμμεσα, πραγματικά ή δυνητικά, το ενδοκοινοτικό εμπόριο ( 33 ).

75. Επομένως, το μέτρο της υπηρεσίας ενέργειας, εφόσον εφαρμόζεται αδιακρίτως στο σύνολο του παραγόμενου με βιώσιμο τρόπο βιοαερίου το οποίο τίθεται σε εμπορία στη Σουηδία, ανεξαρτήτως της προελεύσεώς του, κωλύει την πραγματοποίηση του ΙΜ στο εισαγόμενο μέσω του διασυνδεδεμένου δικτύου εθνικών αγωγών βιοαέριο, όπερ δυσχεραίνει ή εμποδίζει τις εισαγωγές βιοαερίου από άλλα κράτη μέλη μέσω του εν λόγω δικτύου.

76. Εάν το νομίμως παραγόμενο και τιθέμενο σε εμπορία στη Γερμανία βιοαέριο, το οποίο πληροί, κατ’ αρχήν, τις προϋποθέσεις αειφορίας του άρθρου 17 της οδηγίας 2009/28, δεν μπορεί να εισέλθει στη Σουηδία ως βιοαέριο παραχθέν με βιώσιμο τρόπο όταν μεταφέρεται μέσω αγωγού φυσικού αερίου, το εθνικό μέτρο περιορίζει την εισαγωγή και είναι, ως εκ τούτου, αντίθετο προς το άρθρο 34 ΣΛΕΕ. Ακόμη και αν, όπως ισχυρίζεται η υπηρεσία ενέργειας, θα μπορούσε να διανεμηθεί ως βιοαέριο που δεν έχει παραχθεί με βιώσιμο τρόπο, το κέρδος για τον οικονομικό φορέα θα μειωνόταν, καθώς μόνον το βιοαέριο που παράγεται με βιώσιμο τρόπο μπορεί να τύχει του ευνοϊκού φορολογικού καθεστώτος που το καθιστά ανταγωνιστικό έναντι των ορυκτών καυσίμων.

77. Κατά την υπηρεσία ενέργειας, ο σουηδικός κανόνας δεν εμποδίζει τη διασυνοριακή εμπορία του παραχθέντος με βιώσιμο τρόπο βιοαερίου, καθόσον οι φορείς μπορούν να το εισάγουν από άλλα κράτη μέλη μέσω αγωγού φυσικού αερίου εφαρμόζοντας κάποιο από τα εθελοντικά συστήματα που έχει εγκρίνει η Επιτροπή, σύμφωνα με το άρθρο 18, παράγραφος 4, της οδηγίας 2009/28 ( 34 ). Μπορούν, επίσης, κατά την εν λόγω υπηρεσία, να κάνουν χρήση της χερσαίας, σιδηροδρομικής ή θαλάσσιας μεταφοράς και εν συνεχεία να διοχετεύσουν το εισαγόμενο αυτό βιοαέριο στο σουηδικό δίκτυο αγωγών φυσικού αερίου.

78. Κανένα εκ των δύο αυτών επιχειρημάτων δεν είναι, κατά την άποψή μου, επαρκές προς απόκρουση του περιοριστικού αποτελέσματος του μέτρου. Το βιοαέριο θα μπορούσε, ασφαλώς, να υγροποιηθεί και να εξαχθεί στη Σουηδία οδικώς, δια θαλάσσης ή σιδηροδρομικώς, διατηρώντας τα χαρακτηριστικά του και εφαρμοζομένης επί αυτού της μεθόδου διατηρήσεως της ταυτότητας για τους σκοπούς του ελέγχου της αειφορίας του, όμως, όπως έχει επισημάνει η E.ON Biofor, τα μέσα αυτά μεταφοράς, τα οποία διαφέρουν των αγωγών φυσικού αερίου, αυξάνουν σημαντικά την τελική του αξία, εμποδίζοντας, εν τοις πράγμασι, την εισαγωγή του στη Σουηδία, καθώς δεν θα ήταν ανταγωνιστικό του βιοαερίου σουηδικής προελεύσεως ( 35 ).

79. Η προσφυγή σε εθελοντικό σύστημα εφαρμογής της μεθόδου ΙΜ θα ήταν, όσον αφορά τους οικονομικούς φορείς άλλων κρατών, ο μόνος τρόπος εξαγωγής προς τη Σουηδία βιοαερίου που έχει παραχθεί με βιώσιμο τρόπο, ενώ οι Σουηδοί παραγωγοί βιοαερίου θα μπορούσαν να επιλέξουν είτε ένα εκ των εθελοντικών αυτών συστημάτων είτε το εθνικό σουηδικό σύστημα, το οποίο ενδέχεται να είναι πιο ευνοϊκό για αυτούς. Η E.ON Biofor έχει χρησιμοποιήσει, προς απόδειξη της αειφορίας του εκμεταλλευόμενου από αυτήν βιοαερίου, το γερμανικό εθνικό σύστημα REDCert DE και, όπως εξέθεσε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η προσφυγή σε εθελοντικό σύστημα ελέγχου του ΙΜ που έχει εγκριθεί από την Επιτροπή, όπως θα μπορούσε να είναι το REDCert EU, θα συνεπαγόταν επιβάρυνση με πρόσθετα έξοδα.

80. Παρόλα αυτά, το εμπόδιο στις εισαγωγές βιοαερίου από άλλα κράτη μέλη μέσω του δικτύου αγωγών φυσικού αερίου θα μπορούσε, ενδεχομένως, να δικαιολογηθεί από έναν από τους λόγους γενικού συμφέροντος που απαριθμούνται στο άρθρο 36 ΣΛΕΕ ή από επιτακτικές ανάγκες. Το Δικαστήριο έχει κάνει δεκτό ότι εθνική κανονιστική ρύθμιση που αποτελεί μέτρο ισοδυνάμου αποτελέσματος προς ποσοτικούς περιορισμούς κατά την εισαγωγή μπορεί ενδεχομένως να καλύπτεται από αυτούς τους λόγους ή ανάγκες. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις, το εθνικό μέτρο πρέπει, σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας, να είναι ικανό να διασφαλίζει την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού και να μη βαίνει πέραν του αναγκαίου μέτρου για την επίτευξή του ( 36 ).

81. Το μέτρο της υπηρεσίας ενέργειας διευκολύνει τη χρήση του ΙΜ από τους Σουηδούς παραγωγούς βιοαερίου, καθώς τους επιτρέπει να αναμειγνύουν το βιοαέριο στο εθνικό δίκτυο αγωγών φυσικού αερίου εφαρμόζοντας τη μέθοδο ΙΜ, κάτι που είναι λιγότερο περιοριστικό από ό, τι εάν ήταν υποχρεωμένοι να την εφαρμόζουν σε κάθε μονάδα παραγωγής. Ενθαρρύνει, επομένως, τη χρήση της ανανεώσιμης αυτής ενέργειας και, υπό το πρίσμα αυτό, θα μπορούσε να βρει κάλυψη στην προστασία του περιβάλλοντος ( 37 ) και, πιο συγκεκριμένα, στην προώθηση του βιοαερίου ως ανανεώσιμης ενέργειας ( 38 ), κάτι που συμβάλλει στη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, οι οποίες περιλαμβάνονται μεταξύ των κύριων αιτιών των κλιματικών αλλαγών τις οποίες η Ένωση και τα κράτη μέλη της έχουν αναλάβει την υποχρέωση να καταπολεμήσουν ( 39 ). Το σουηδικό μέτρο συμβάλλει επίσης στη διασφάλιση του ενεργειακού εφοδιασμού, καθώς βοηθά στην κάλυψη της ζητήσεως βιοαερίου κινήσεως, αντικείμενο του σουηδικού συστήματος φορολογικών κινήτρων.

82. Καθόσον το μέτρο ευνοεί τη διατήρηση του περιβάλλοντος, την προώθηση της ανανεώσιμης ενέργειας, γενικώς, και του βιοαερίου, συγκεκριμένα, συμβάλλει επίσης, εμμέσως, στην προστασία της υγείας και της ζωής των προσώπων και των ζώων, καθώς και στη διατήρηση των φυτών, που συγκαταλέγονται μεταξύ των απαριθμούμενων στο άρθρο 36 ΣΛΕΕ λόγων γενικού συμφέροντος ( 40 ).

83. Παρόλα αυτά, η απόφαση της σουηδικής υπηρεσίας ενέργειας πρέπει να είναι σύμφωνη με την αρχή της αναλογικότητας, όπερ σημαίνει ότι πρέπει να είναι κατάλληλη για τη διασφάλιση της υλοποιήσεως του επιδιωκόμενου σκοπού και να μη βαίνει πέραν του αναγκαίου μέτρου για την επίτευξή του.

84. Φρονώ ότι ο περιορισμός της μεθόδου ΙΜ στο σουηδικό δίκτυο αγωγών φυσικού αερίου, εξαιρουμένου του διασυνδεδεμένου δικτύου εθνικών αγωγών φυσικού αερίου των κρατών μελών της ΕΕ, δεν είναι απολύτως αναγκαίος για την προώθηση, στη Σουηδία, της χρήσεως του παραγόμενου με βιώσιμο τρόπο βιοαερίου. Αντιθέτως μάλλον, συνεπάγεται την εν τοις πράγμασι αδυναμία εισαγωγής στη Σουηδία βιοαερίου προερχόμενου από άλλα κράτη μέλη, παρά το ότι οι εισαγωγές αυτές θα αύξαναν την προσφορά βιοαερίου και θα προήγαν την ευρύτερη χρήση του βιοκαυσίμου αυτού.

85. Εκτιμώ ότι δεν συντρέχουν επαρκείς λόγοι ούτως ώστε η Σουηδία να εμποδίζει τους φορείς που το επιθυμούν να εισάγουν βιοαέριο παραγόμενο με βιώσιμο τρόπο, πιστοποιούμενο βάσει της μεθόδου ΙΜ, μέσω του δικτύου διασυνδεδεμένων με άλλες χώρες της Ένωσης αγωγών φυσικού αερίου, εφόσον αυτοί μπορούν να αποδείξουν, κατά τρόπο ανάλογο αυτού που ισχύει για τους Σουηδούς παραγωγούς, ότι η αειφορία του παραγόμενου από αυτούς βιοαερίου διασφαλίζεται σύμφωνα με το άρθρο 18 της οδηγίας 2009/28 και το εθνικό τους σύστημα εφαρμογής της μεθόδου ΙΜ. Το επιχείρημα αυτό ενισχύεται από το γεγονός ότι η Επιτροπή μπορεί να λάβει απόφαση ορίζουσα ότι ένα εθνικό σύστημα εφαρμογής της μεθόδου ΙΜ (που της έχει κοινοποιηθεί) συνεπάγεται αυτομάτως την αμοιβαία αναγνώριση, όπως ισχύει με τα εθελοντικά συστήματα ( 41 ).

86. Η σουηδική υπηρεσία ενέργειας επιχειρεί να δικαιολογήσει τη συμπεριφορά της με τη μη ύπαρξη ευρωπαϊκής υπηρεσίας ελέγχου επί του δικτύου εθνικών αγωγών φυσικού αερίου έχουσας εποπτικές εξουσίες όσον αφορά την εφαρμογή του ΙΜ, προκειμένου να διασφαλίζεται η ιχνηλασιμότητα των παρτίδων βιοαερίου που έχει παραχθεί με βιώσιμο τρόπο, το οποίο αποτελεί αντικείμενο του ενδοκοινοτικού εμπορίου, και να αποφεύγεται, ταυτοχρόνως, ενδεχόμενη λήψη από τους φορείς περισσοτέρων της μιας ενισχύσεων για την παραγωγή ή την εμπορία του. Κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η σουηδική υπηρεσία ενέργειας ενέμεινε στην αδυναμία επαληθεύσεως της αλυσίδας επιτηρήσεως του βιοαερίου το οποίο εισάγεται από τη Γερμανία στη Σουηδία, διότι η ίδια δεν μπορεί να ασκήσει έλεγχο επί των παραγωγών βιοαερίου στη Γερμανία.

87. Το επιχείρημα αυτό δεν είναι, κατά την άποψή μου, αποδεκτό, δεδομένου ότι το άρθρο 18, παράγραφος 4, της οδηγίας 2009/28 επιτρέπει την ελεύθερη κυκλοφορία βιοαερίου παραχθέντος με βιώσιμο τρόπο μέσω αγωγών φυσικού αερίου, εφόσον η ιχνηλασιμότητά του διασφαλίζεται μέσω εθελοντικών συστημάτων εγκριθέντων από την Επιτροπή. Εφόσον ο φορέας αποδεικνύει, σύμφωνα με το εθνικό σύστημα της χώρας παραγωγής, την τήρηση του ΙΜ σε σχέση με την οικεία παρτίδα βιοαερίου που έχει παραχθεί με βιώσιμο τρόπο, η οποία εισάγεται από κράτος μέλος μέσω αγωγών φυσικού αερίου, οι σουηδικές αρχές πρέπει να κάνουν δεκτή την εισαγωγή του και να μην εμποδίζουν τη μεταφορά του μέσω του σουηδικού δικτύου αγωγών φυσικού αερίου.

88. Η μερική εναρμόνιση της χρήσεως του ΙΜ, η οποία διέπεται από το άρθρο 18, παράγραφοι 1 και 3, της οδηγίας 2009/28 πρέπει να καθιστά δυνατή την αμοιβαία αναγνώριση του παραγόμενου με βιώσιμο τρόπο στα κράτη μέλη βιοαερίου, εκτός εάν αυτά καταφέρουν να αποδείξουν ότι υφίσταται επιτακτική ανάγκη δικαιολογούσα την άρνησή της. Η σουηδική υπηρεσία ενέργειας δεν προέβαλε επαρκή επιχειρήματα προς ανατροπή του τεκμηρίου αυτού περί εφαρμογής της αμοιβαίας αναγνωρίσεως του νομίμως παραγόμενου και τιθέμενου σε εμπορία στη Γερμανία ως παραχθέντος με βιώσιμο τρόπο βιοαερίου, το οποίο εξάγεται στη Σουηδία μέσω αγωγών φυσικού αερίου.

89. Η Σουηδία θα μπορούσε να έχει επιτρέψει στους οικονομικούς φορείς να αποδείξουν τον αειφόρο χαρακτήρα του βιοαερίου που εκμεταλλεύονται κάνοντας χρήση των πληροφοριών από το καθεστώς εφαρμογής της μεθόδου ΙΜ της χώρας προελεύσεώς τους. Τούτο θα αποτελούσε μια εναλλακτική λιγότερο περιοριστική του ενδοκοινοτικού εμπορίου από ό, τι η εν τοις πράγμασι απαγόρευση των εισαγωγών μέσω αγωγών φυσικού αερίου. Στην πραγματικότητα, όπως αναγνώρισε κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, η υπηρεσία ενέργειας ελέγχει την αειφορία του βιοαερίου εξετάζοντας τα έγγραφα που της προσκομίζουν οι εθνικοί φορείς. Δεν κατανοώ τον λόγο για τον οποίον η ίδια αυτή λύση δεν θα μπορούσε να εφαρμοστεί στους εισαγωγείς βιοαερίου που προσκομίζουν αξιόπιστα εθνικά πιστοποιητικά, αποδεικτικά του αειφόρου χαρακτήρα του βιοαερίου.

90. Το επίμαχο μέτρο, επομένως, δεν είναι σύμφωνο, κατά την άποψή μου, με την αρχή της αναλογικότητας. Σε κάθε περίπτωση, απόκειται στην υπηρεσία ενέργειας (και, ενδεχομένως στο δικαστήριο που επιλαμβάνεται των αποφάσεών της κατόπιν ασκήσεως ενδίκου βοηθήματος) να διαπιστώσει εάν τα προσκομισθέντα από την E.ON Biofor στοιχεία είναι ικανά να αποδείξουν ότι οι εισαχθείσες παρτίδες βιοαερίου πληρούν τα κριτήρια αειφορίας της οδηγίας 2009/28, ότι οι απαιτήσεις της μεθόδου ΙΜ έχουν τηρηθεί και ότι δεν υφίσταται κίνδυνος διπλής προσμετρήσεως των εν λόγω παρτίδων στη Γερμανία και τη Σουηδία, παρά τη μεταφορά τους μέσω του δικτύου διασυνδεδεμένων αγωγών φυσικού αερίου.

Δ. Το μέτρο της υπηρεσίας ενέργειας σε σχέση με το εθνικό καθεστώς στηρίξεως

91. Τέλος, επικουρικώς και μόνο σε περίπτωση κατά την οποία τα ερωτήματα του αιτούντος δικαστηρίου εξεταστούν υπό το πρίσμα των αποδεκτών περιορισμών δυνάμει των «εθνικών καθεστώτων στηρίξεως» της παραγωγής βιοαερίου, κατά την έννοια του άρθρου 2, δεύτερο εδάφιο, στοιχείο ιαʹ, της οδηγίας 2009/28, θα ήθελα να επισημάνω ότι η εφαρμογή της μεθόδου ΙΜ μόνο στο βιοαέριο που κυκλοφορεί μέσω των σουηδικών αγωγών φυσικού αερίου, αποκλειομένου αυτού που προέρχεται από το διασυνδεδεμένο δίκτυο εθνικών αγωγών φυσικού αερίου, δεν βρίσκει έρεισμα σε κανένα από τα συστήματα αυτά. Δεν μπορεί επίσης να συγκριθεί με τα εθνικά συστήματα ενισχύσεως της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές που έχουν εξεταστεί από το Δικαστήριο με την απόφαση Ålands Vindkraft ( 42 ).

92. Μολονότι στη διάταξη περί παραπομπής δεν υπάρχει ρητή σχετική αναφορά ( 43 ), φαίνεται, εντούτοις, να συνάγεται εξ αυτής (όπως το επιβεβαίωσε και η υπηρεσία ενέργειας κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση) ότι η ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση αφορά το σύνολο του παραγόμενου με βιώσιμο τρόπο βιοαερίου, και όχι μόνον το σουηδικής προελεύσεως, με αποτέλεσμα να επωφελείται αυτής και το βιοαέριο που εισάγεται δυνάμει των εθελοντικών συστημάτων εφαρμογής του ΙΜ ( 44 ).

93. Το Δικαστήριο έχει κάνει δεκτό ότι τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίζουν μέτρα εισάγοντα διακρίσεις προς στήριξη της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και να τα περιορίζουν σε αυτήν που παράγεται στο έδαφός τους ( 45 ). Κατά την άποψή μου, η νομολογία αυτή, ορισμένα στοιχεία της οποίας έχουν δεχθεί κριτική ( 46 ), δεν έχει εν προκειμένω αναλογική εφαρμογή. Πρώτον, διότι, επαναλαμβάνω, δεν πρόκειται για εθνικό καθεστώς στηρίξεως της παραγωγής βιοαερίου. Δεύτερον, διότι η ιχνηλασιμότητα κατά την παραγωγή και εμπορία της ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές δυσχερώς μπορεί να διατηρηθεί (όπερ εξηγεί τη χρήση των διαπραγματεύσιμων πιστοποιητικών), ενώ κάτι τέτοιο είναι εφικτό όσον αφορά το βιοαέριο και διασφαλίζεται με την οδηγία 2009/28, ακριβώς μέσω της μεθόδου ΙΜ. Τέλος, το Δικαστήριο έχει κρίνει ότι ορισμένα εθνικά μέτρα τα οποία εισάγουν διακρίσεις (όπως η εφαρμογή προτιμησιακών τιμολογίων μεταφοράς μόνο για την εθνικής προελεύσεως ηλεκτρική ενέργεια από ανανεώσιμες πηγές) είναι αντίθετα προς το άρθρο 34 ΣΛΕΕ και μη δικαιολογημένα ( 47 ).

94. Εν τέλει, φρονώ ότι εθνικό μέτρο που επιβάλλει την εφαρμογή της μεθόδου ΙΜ σε τοποθεσία με σαφή όρια, όπως το εθνικό δίκτυο αγωγών φυσικού αερίου, αποκλείοντας το πιστοποιούμενο δυνάμει της μεθόδου αυτής βιοαέριο που δεν προέρχεται από το διασυνδεδεμένο δίκτυο εθνικών αγωγών φυσικού αερίου, συνιστά μέτρο αποτελέσματος ισοδυνάμου προς ποσοτικό περιορισμό επί των εισαγωγών, αντίθετο προς το άρθρο 34 ΣΛΕΕ.

V – Πρόταση

95. Λαμβανομένων υπόψη των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα του Förvaltningsrätten i Linköping (διοικητικού πρωτοδικείου, Σουηδία) ως εξής: «1) Το άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2009, σχετικά με την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και την τροποποίηση και τη συνακόλουθη κατάργηση των οδηγιών 2001/77/ΕΚ και 2003/30/ΕΚ, με τις έννοιες “ισοζύγιο μάζας” και “μείγμα”, δεν εμποδίζει ούτε υποχρεώνει τα κράτη μέλη να επιτρέπουν την άνευ όρων διασυνοριακή εμπορία βιοαερίου μέσω διασυνδεδεμένου δικτύου εθνικών αγωγών φυσικού αερίου. 2) Δεν συντρέχει κανένας λόγος να κριθεί ότι το άρθρο 18, παράγραφος 1, της οδηγίας 2009/28 παραβαίνει το άρθρο 34 ΣΛΕΕ. 3) Εθνικό μέτρο το οποίο επιβάλλει την εφαρμογή της μεθόδου ΙΜ σε τοποθεσία με σαφή όρια, όπως το εθνικό δίκτυο αγωγών φυσικού αερίου, αποκλείοντας το πιστοποιούμενο δυνάμει της μεθόδου αυτής βιοαέριο που δεν προέρχεται από το διασυνδεδεμένο δίκτυο εθνικών αγωγών φυσικού αερίου, συνιστά μέτρο αποτελέσματος ισοδυνάμου προς ποσοτικό περιορισμό επί των εισαγωγών, αντίθετο προς το άρθρο 34 ΣΛΕΕ.»

( 1 ) Γλώσσα του πρωτοτύπου: η ισπανική.

( 2 ) Στον τίτλο Ι.Α. και στις υποσημειώσεις 16, 22, 28 και 33 έγινα τροποποιήσεις γλωσσικής φύσεως μετά την αρχική ανάρτηση του κειμένου των προτάσεων στην ψηφιακή Συλλογή Νομολογίας.

( 3 ) Το βιοαέριο περιέχει μεθάνιο (σε ποσοστό που κυμαίνεται από 50 % έως 70 % σε όγκο), διοξείδιο του άνθρακα και μικρές ποσότητες άλλων αερίων. Μετά τη δέσμευση και την επεξεργασία του στις μονάδες παραγωγής, χρησιμοποιείται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας σε καμίνους, θερμάστρες, ξηραντήρες, λέβητες και σε άλλα συστήματα καύσεως καταλλήλως προσαρμοσμένα. Όταν υποβάλλεται σε επεξεργασία με σκοπό τη λήψη φυσικού βιοαερίου, συμπυκνωμένου και συμπιεσμένου (μετά την αφαίρεση του διοξειδίου του άνθρακα, το ποσοστό μεθανίου προσεγγίζει το 96 %), η ποιότητά του είναι συγκρίσιμη με αυτήν του φυσικού αερίου που προέρχεται από ορυκτά καύσιμα, και ως εκ τούτου μπορεί να διοχετευτεί στο δίκτυο αγωγών φυσικού αερίου (όπως συμβαίνει εν προκειμένω) και να χρησιμοποιηθεί για τη λειτουργία οχημάτων.

( 4 ) Οι μονάδες παραγωγής διαθέτουν αντιδραστήρα ζυμώσεως ή βιοχωνευτήρα που εκμεταλλεύονται την αναερόβιο ζύμωση ορισμένων βακτηρίων για τη μετατροπή των ένυδρων ενώσεων και των λιπών σε βιοαέριο. Οι χρησιμοποιούμενες προς τον σκοπό αυτό πρώτες ύλες είναι, κατά βάση, βιομάζα, ήτοι, ζωικά και φυτικά απόβλητα, απόβλητα από τη δασοκομία, την υδατοκαλλιέργεια και τη βιομηχανία γεωργικών προϊόντων διατροφής, καθώς επίσης βιοδιασπώμενα αστικά λύματα. Η δραστηριότητα των εν λόγω βιομηχανικών εγκαταστάσεων καθιστά δυνατή τη διάθεση των αποβλήτων αυτών και την ταυτόχρονη παραγωγή βιοαερίου και βιολογικών λιπασμάτων.

( 5 ) Επί των τεχνικών λεπτομερειών της παραγωγής βιοαερίου, βλ. Varnero Moreno, M.T., Manual del biogás, FAO, 2011.

( 6 ) Οδηγία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 23ης Απριλίου 2009, σχετικά με την προώθηση της χρήσης ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και την τροποποίηση και τη συνακόλουθη κατάργηση των οδηγιών 2001/77/ΕΚ και 2003/30/ΕΚ (ΕΕ 2009, L 140, σ. 16).

( 7 ) Βιοαέριο παράγεται σε δεκαπέντε κράτη μέλη της Ένωσης, σύμφωνα με τα στοιχεία της European Biogas Association, EBA's Biomethane fact sheet, 2015.

( 8 ) Επί της δυνατότητας του Δικαστηρίου να προβαίνει σε αναδιατύπωση των προδικαστικών ερωτημάτων για την παροχή χρήσιμης απαντήσεως σε εθνικό δικαστήριο, βλ. απόφαση της 13ης Οκτωβρίου 2016, M. και S. (C‑303/15, EU:C:2016:17, σκέψη 16 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).

( 9 ) Lagen (2010:598) om hållbarhetskriterier för biodrivmedel och flytande biobränsle (στο εξής: νόμος 2010/598).

( 10 ) Förordning (2011:1088) om hållbarhetskriterier för biodrivmedel och flytande biobränslen (στο εξής: κανονιστική πράξη 2011/1088).

( 11 ) Statens energimyndighets föreskrifter om hållbarhetskriterier för biodrivmedel och flytande biobränslen (στο εξής: STEMFS 2011/2).

( 12 ) Το εισαγόμενο βιοαέριο έπαυε, επομένως, να θεωρείται ως παραχθέν με βιώσιμο τρόπο σύμφωνα με τη σουηδική νομοθεσία και δεν μπορούσε να επωφεληθεί των φορολογικών πλεονεκτημάτων του νόμου 1776 του 1994, περί φόρου επί της ενέργειας [Lagen (1994:1776) om skatt på energi], ο οποίος επιτρέπει την πώληση βιοαερίου σε ανταγωνιστική τιμή έναντι του αερίου από ορυκτά καύσιμα.

( 13 ) Παραδείγματος χάριν, γαίες υψηλής αξίας ως προς τη βιοποικιλότητά τους (πρωτογενή δάση και δασώδεις εκτάσεις· ζώνες προστασίας της φύσεως ή για την προστασία σπάνιων, απειλούμενων ή υπό εξαφάνιση οικοσυστημάτων ή ειδών· χορτολιβαδικές εκτάσεις ή λειμώνες πλούσιας ποικιλομορφίας) ή με μεγάλα αποθέματα άνθρακα (υγροβιότοποι, δασώδεις περιοχές ή περιοχές με ψηλά δένδρα) και τυρφώνες.

( 14 ) Κανονισμός (ΕΚ) 73/2009 του Συμβουλίου, της 19ης Ιανουαρίου 2009, σχετικά με τη θέσπιση κοινών κανόνων για τα καθεστώτα άμεσης στήριξης για τους γεωργούς στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής και τη θέσπιση ορισμένων καθεστώτων στήριξης για τους γεωργούς, για την τροποποίηση των κανονισμών (ΕΚ) 1290/2005, (ΕΚ) 247/2006, (ΕΚ) 378/2007 και για την κατάργηση του κανονισμού (ΕΚ) 1782/2003 (ΕΕ 2009, L 30, σ. 16).

( 15 ) Αυτή είναι η άποψη που έχει εκφράσει η Επιτροπή με την ανακοίνωσή της σχετικά με την πρακτική εφαρμογή του συστήματος αειφορίας της Ένωσης για τα βιοκαύσιμα και τα βιορευστά και με τους κανόνες προσμέτρησης για τα βιοκαύσιμα (ΕΕ 2010, C 160, σ. 8).

( 16 ) Για μια συγκριτική ανάλυση των πλεονεκτημάτων και μειονεκτημάτων των τριών αυτών μεθόδων, βλ. Final report for Task 1 in the context of the project ENER/C1/2010-431, Jasper Van de Staaij, J.· Van den Bos, A.· Toop, G.· Alberici, S.· Yildiz, I., Analysis of the operation of the mass balance system and alternatives, 2012.

( 17 ) Βλ. έγγραφο SEC/2008/0085 τελικό, της 23ης Ιανουαρίου 2008, Commission staff working document – Impact assessment – Document accompanying the package of implementation measures for the EU’s objectives on climate change and renewable energy for 2020, σ. 148.

( 18 ) Υπό την έννοια αυτή, η αιτιολογική σκέψη 76 της οδηγίας 2009/28 επισημαίνει ότι οι παράγοντες της αγοράς θα αλλάξουν [τη συμπεριφορά τους] «μόνο εάν τα βιοκαύσιμα και τα βιορευστά που πληρούν τα κριτήρια πριμοδοτηθούν ως προς την τιμή σε σύγκριση με όσα δεν πληρούν τα κριτήρια. Σύμφωνα με τη μέθοδο ισοζυγίου μάζας για την εξακρίβωση της συμμόρφωσης, υπάρχει φυσικός δεσμός μεταξύ της παραγωγής βιοκαυσίμων και βιορευστών που πληρούν τα κριτήρια αειφορίας και της κατανάλωσης βιοκαυσίμων και βιορευστών στην Κοινότητα, ο οποίος δημιουργεί τη δέουσα ισορροπία μεταξύ προσφοράς και ζήτησης και διασφαλίζει την πριμοδότηση τιμής η οποία είναι υψηλότερη από ό, τι σε συστήματα όπου δεν υπάρχει τέτοιος δεσμός. Ως εκ τούτου, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι τα βιοκαύσιμα και βιορευστά που πληρούν τα κριτήρια αειφορίας θα μπορούν να πωληθούν σε υψηλότερη τιμή, για την εξακρίβωση της συμμόρφωσης θα πρέπει να χρησιμοποιείται το σύστημα του ισοζυγίου μάζας. Αυτό θα πρέπει να διαφυλάσσει την ακεραιότητα του συστήματος αποφεύγοντας παράλληλα την επιβολή αδικαιολόγητης επιβάρυνσης στη βιομηχανία».

( 19 ) Βλ. έγγραφο SEC/2010/0129 τελικό, της 31ης Ιανουαρίου 2011, Commission Staff Working Document Report on the operation of the mass balance verification method for the biofuels and bioliquids sustainability scheme in accordance with Article 18(2) of Directive 2009/28/EC.

( 20 ) Στην ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τα εθελοντικά συστήματα και τις προκαθορισμένες τιμές στο πλαίσιο του συστήματος αειφορίας της ΕΕ για τα βιοκαύσιμα και τα βιορευστά (ΕΕ 2010, C 160, σ. 1) περιέχονται πρόσθετες διευκρινίσεις σχετικά με τον τρόπο εφαρμογής της μεθόδου ΙΜ ως διαδικασίας αποβλέπουσας στη διαφύλαξη της αλυσίδας επιτηρήσεως των βιοκαυσίμων, ικανής να διασφαλίζει την ιχνηλασιμότητα ως προς την τήρηση των κριτηρίων αειφορίας από το στάδιο παραγωγής έως την τελική κατανάλωσή τους. Η Επιτροπή επισήμανε ότι το ισοζύγιο μάζας είναι ένα σύστημα στο οποίο τα «χαρακτηριστικά αειφορίας» αποδίδονται πάντα σε «παρτίδες» και ότι όταν αναμειγνύονται παρτίδες με διαφορετικά χαρακτηριστικά αειφορίας, τα επιμέρους μεγέθη και χαρακτηριστικά αειφορίας των παρτίδων αποδίδονται επίσης στο μείγμα. Σε περίπτωση κατακερματισμού μείγματος, είναι δυνατόν να αποδοθεί σε κάθε παρτίδα που αποχωρίζεται από αυτό οποιοδήποτε από τα σύνολα χαρακτηριστικών αειφορίας (μαζί με μεγέθη), εφόσον ο συνδυασμός όλων των παρτίδων που προέρχονται από το μείγμα έχει τα ίδια μεγέθη για όλα τα σύνολα χαρακτηριστικών αειφορίας που διέθετε το μείγμα.

( 21 ) Τα συστήματα αυτά είναι διαθέσιμα στη σελίδα https://ec.europa.eu/energy/en/topics/renewable-energy/biofuels/voluntary-schemes.

( 22 ) Ανακοίνωση της Επιτροπής, παρατιθέμενη στην υποσημείωση 19, σημείο 2.2.3.

( 23 ) Βλ. σημείο 47 των παρουσών προτάσεων.

( 24 ) Σημεία 30 έως 32 των γραπτών παρατηρήσεών της.

( 25 ) Εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2016/1361 της Επιτροπής, της 9ης Αυγούστου 2016, σχετικά με την αναγνώριση του συστήματος «International Sustainability & Carbon Certification» για την απόδειξη της συμμόρφωσης με τα κριτήρια αειφορίας στο πλαίσιο των οδηγιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 98/70/ΕΚ και 2009/28/ΕΚ (ΕΕ 2016, L 215, σ. 33)· εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2012/432/ΕΕ της Επιτροπής, της 24ης Ιουλίου 2012, σχετικά με την αναγνώριση του συστήματος «REDcert» για την απόδειξη της συμμόρφωσης με τα κριτήρια αειφορίας στο πλαίσιο των οδηγιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 98/70/ΕΚ και 2009/28/ΕΚ (ΕΕ 2012, L 199, σ. 24)· εκτελεστική απόφαση 2012/452/ΕΕ της Επιτροπής, της 31ης Ιουλίου 2012, σχετικά με την αναγνώριση του συστήματος «NTA 8080» για την απόδειξη της συμμόρφωσης με τα κριτήρια αειφορίας στο πλαίσιο των οδηγιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 98/70/ΕΚ και 2009/28/ΕΚ (ΕΕ 2012, L 205, σ. 17).

( 26 ) Αποφάσεις της 17ης Μαΐου 1984, Denkavit Nederland (15/83, EU:C:1984:183, σκέψη 15), της 12ης Ιουλίου 2005, Alliance for Natural Health κ.λπ. (συνεκδικασθείσες υποθέσεις C‑154/04 και C‑155/04, EU:C:2005:449, σκέψη 47), και της 12ης Ιουλίου 2012, Association Kokopelli (C‑59/11, EU:C:2012:447, σκέψη 80). Βλ., επίσης, προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Υ. Bot στην υπόθεση Ålands Vindkraft (C‑573/12, EU:C:2014:37), με τις οποίες πρότεινε στο Δικαστήριο να κηρύξει ανίσχυρο το άρθρο 3, παράγραφος 3, της οδηγίας 2009/28, λόγω παραβάσεως των άρθρων 34 έως 36 ΣΛΕΕ, καθόσον παρέχει στα κράτη μέλη την εξουσία να απαγορεύουν ή να περιορίζουν την πρόσβαση στα καθεστώτα τους στηρίξεως όσον αφορά τους παραγωγούς ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας των οποίων οι εγκαταστάσεις βρίσκονται σε άλλο κράτος μέλος.

( 27 ) Παραδείγματος χάριν, με την απόφαση της 14ης Δεκεμβρίου 2004, Arnold André (C‑434/02, EU:C:2004:800, σκέψη 59), το Δικαστήριο έκρινε: «Η προβλεπόμενη από το άρθρο 8 της οδηγίας 2001/37 απαγόρευση εμπορίας των προϊόντων καπνού που λαμβάνονται από το στόμα, καίτοι αποτελεί έναν από τους περιορισμούς στους οποίους αναφέρεται το άρθρο 28 ΕΚ [νυν 34 ΣΛΕΕ], δικαιολογείται πάντως, όπως αναφέρεται στη σκέψη 56 της παρούσας αποφάσεως, από λόγους προστασίας της υγείας των ανθρώπων. Συνεπώς, δεν μπορεί, εν πάση περιπτώσει, να θεωρηθεί ως θεσπισθείσα κατά παράβαση των διατάξεων του άρθρου 28 ΕΚ [νυν 34 ΣΛΕΕ]».

( 28 ) Κατά πάγια νομολογία, «επιβάλλεται να αναγνωριστεί στον νομοθέτη της Ένωσης ευρεία εξουσία εκτίμησης σε τομέα όπως ο επίμαχος στις υποθέσεις των κύριων δικών, στον οποίο καλείται να προβεί σε σύνθετες εκτιμήσεις και σε επιλογές πολιτικής, οικονομικής και κοινωνικής φύσεως. Κατά συνέπεια, η νομιμότητα μέτρου λαμβανόμενου στον τομέα αυτό μπορεί να τεθεί υπό αμφισβήτηση μόνον όταν το μέτρο είναι προδήλως ακατάλληλο για την επίτευξη του επιδιωκομένου από τα αρμόδια όργανα σκοπού». Βλ., μεταξύ άλλων, αποφάσεις της 4ης Μαΐου 2016, Morris Brand κ.λπ. (C‑547/14, EU:C:2016:325, σκέψη 166), και της 10ης Δεκεμβρίου 2002, British American Tobacco (Investments) και Imperial Tobacco (C‑491/01, EU:C:2002:741, σκέψη 123).

( 29 ) Βλ. σημεία 43 και 44 των παρουσών προτάσεων.

( 30 ) Υπενθυμίζω ότι σύμφωνα με το εν λόγω άρθρο, «όταν ένας οικονομικός φορέας υποβάλλει αποδείξεις ή δεδομένα που έχουν αποκτηθεί στο πλαίσιο συμφωνίας ή συστήματος για τα οποία έχει ληφθεί απόφαση σύμφωνα με την παράγραφο 4, στο βαθμό που καλύπτονται από την εν λόγω απόφαση, το κράτος μέλος δεν απαιτεί από τον προμηθευτή να υποβάλει περαιτέρω αποδείξεις της τήρησης των κριτηρίων αειφορίας που καθορίζονται στο άρθρο 17 παράγραφοι 2 έως 5, ή τις πληροφορίες για τα μέτρα που αναφέρονται στην παράγραφο 3 δεύτερο εδάφιο του παρόντος άρθρου».

( 31 ) Απόφαση της 1ης Ιουλίου 2014, Ålands Vindkraft (C‑573/12, EU:C:2014:2037, σκέψη 57 και εκεί παρατιθέμενη νομολογία).

( 32 ) Αποφάσεις της 12ης Οκτωβρίου 2000, Ruwet (C‑3/99, EU:C:2000:560, σκέψη 47), και της 18ης Σεπτεμβρίου 2003, Bosal (C‑168/01, EU:C:2003:479, σκέψεις 25 και 26). Σε περίπτωση εξαντλητικής εναρμονίσεως μέσω οδηγιών που επιτρέπουν τη θέσπιση πιο προστατευτικών εθνικών μέτρων, το Δικαστήριο έκρινε ομοίως ότι αυτά πρέπει να είναι συμβατά με την απαγόρευση των άρθρων 34 έως 36 ΣΛΕΕ (απόφαση της 16ης Δεκεμβρίου 2008, Gysbrechts και Santurel Inter, C‑205/07, EU:C:2008:730, σκέψεις 33 έως 35).

( 33 ) Βλ., ιδίως, αποφάσεις της 11ης Ιουλίου 1974, Dassonville (8/74, EU:C:1974:82, σκέψη 5), της 1ης Ιουλίου 2014, Ålands Vindkraft (C‑573/12, EU:C:2014:2037, σκέψη 66), της 11ης Σεπτεμβρίου 2014, Essent Belgium (C‑204/12 έως C‑208/12, EU:C:2014:2192, σκέψη 77), και της 29ης Σεπτεμβρίου 2016, Essent Belgium (C‑492/14, EU:C:2016:732, σκέψη 96).

( 34 ) Βλ. σημείο 68 των παρουσών προτάσεων.

( 35 ) Κατά τους υπολογισμούς της EO.N Biofor, η χερσαία μεταφορά από τη Γερμανία στη Σουηδία είναι 25 έως 50 φορές πιο δαπανηρή από τη μεταφορά του ίδιου βιοαερίου, το οποίο έχει παραχθεί με βιώσιμο τρόπο, μέσω αγωγών φυσικού αερίου.

( 36 ) Βλ., ιδίως, τις αποφάσεις της 1ης Ιουλίου 2014, Ålands Vindkraft (C‑573/12, EU:C:2014:2037, σκέψη 76), και της 11ης Δεκεμβρίου 2008, Επιτροπή κατά Αυστρίας (C‑524/07, EU:C:2008:717, σκέψη 54).

( 37 ) Σύμφωνα με τα στοιχεία που προσκόμισαν οι διάδικοι, το βιοαέριο κινήσεως αποτελεί καύσιμο πολύ λιγότερο ρυπογόνο από ό, τι η βενζίνη ή το ντίζελ, καθώς εκπέμπει έως 93 % λιγότερο διοξείδιο του άνθρακα ανά μονάδα ενέργειας.

( 38 ) Βλ. αποφάσεις της 13ης Μαρτίου 2001, PreussenElektra (C‑379/98, EU:C:2001:160, σκέψη 73)· της 11ης Σεπτεμβρίου 2014, Essent Belgium (C‑204/12 έως C‑208/12, EU:C:2014:2192, σκέψη 91), και της 29ης Σεπτεμβρίου 2016, Essent Belgium (C‑492/14, EU:C:2016:732, σκέψη 84).

( 39 ) Η αύξηση της χρήσεώς του αποτελεί, όπως ρητώς αναφέρεται στην αιτιολογική σκέψη 1 της οδηγίας 2009/28, σημαντική συνιστώσα της δέσμης μέτρων που απαιτούνται για τη μείωση των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, τη συμμόρφωση προς το Πρωτόκολλο του Κιότο και την επιτάχυνση της υλοποιήσεως των στόχων του πρωτοκόλλου αυτού. Βλ. αποφάσεις της 26ης Σεπτεμβρίου 2013, IBV & Cie (C‑195/12, EU:C:2013:598, σκέψη 56), και της 11ης Σεπτεμβρίου 2014, Essent Belgium (C‑204/12 έως C‑208/12, EU:C:2014:2192, σκέψη 92).

( 40 ) Αποφάσεις της 13ης Μαρτίου 2001, PreussenElektra (C‑379/98, EU:C:2001:160, σκέψη 75), και της 1ης Ιουλίου 2014, Ålands Vindkraft (C‑573/12, EU:C:2014:2037, σκέψη 80).

( 41 ) Εκτελεστική απόφαση (ΕΕ) 2016/708 της Επιτροπής, της 11ης Μαΐου 2016, σχετικά με τη συμμόρφωση του «αυστριακού γεωργικού συστήματος πιστοποίησης» με τους όρους που προβλέπονται στις οδηγίες 98/70/ΕΚ και 2009/28/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (ΕΕ 2016, L 122, σ. 60).

( 42 ) Απόφαση της 1ης Ιουλίου 2014 (C‑573/12, EU:C:2014:2037).

( 43 ) Το αιτούν δικαστήριο δεν έχει υποβάλει με τη διάταξή του περί παραπομπής κανένα ερώτημα σχετικά με την ερμηνεία του δικαίου της Ένωσης, εφαρμοστέου ενδεχομένως στον σουηδικό κανόνα, ο οποίος επιφυλάσσει ευνοϊκή φορολογική μεταχείριση στο βιοαέριο που παράγεται με βιώσιμο τρόπο, προκειμένου να καταστήσει ανταγωνιστική τη χρήση του σε σχέση με το αέριο από ορυκτά καύσιμα.

( 44 ) Σύμφωνα με το έγγραφο Sweden’s third progress report on the development of renewable energy pursuant to Article 22 of Directive 2009/28/EC, 22.12.2015, σ. 77: «Of the proportion of biofuels sold in Sweden in 2014, more than 90 % were certified as coming from one of the voluntary certification schemes that have been approved by the Commission. The biofuels that are not covered by certification include nationally produced biogas, for example».

( 45 ) Απόφαση της 1ης Ιουλίου 2014, Ålands Vindkraft (C‑573/12, EU:C:2014:2037, σκέψεις 94 έως 104).

( 46 ) Βλ. προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Υ. Bot στην υπόθεση Essent Belgium (C‑492/14, EU:C:2016:257, σημείο 4), καθώς επίσης και παρατηρήσεις του Michel, V., «Marché intérieur et politiques de l’Union: brèves réflexions sur une quête d’unité», L’identité du droit de l’Union européenne— Mélanges en l’honneur de Claude Blumann, Bruylant, Βρυξέλλες, 2015, σ. 229.

( 47 ) Απόφαση της 29ης Σεπτεμβρίου 2016, Essent Belgium (C‑492/14, EU:C:2016:732).