ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ 12ΗΣ ΙΟΥΛΙΟΥ 1988. - ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΚΑΤΑ ΙΤΑΛΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ. - ΠΑΡΑΒΑΣΗ ΚΡΑΤΟΥΣ - ΠΑΡΑΛΕΙΨΗ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΣΤΟ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 78/659/ΕΟΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ - ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΓΛΥΚΩΝ ΥΔΑΤΩΝ ΠΟΥ ΕΝΔΕΙΚΝΥΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΩΝ ΙΧΘΥΩΝ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 322/86.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1988 σελίδα 03995



Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

Πράξεις των οργάνων - Οδηγίες - Εκτέλεση από τα κράτη μέλη - Αναγκαιότητα πλήρους μεταφοράς στο εσωτερικό δίκαιο

(Συνθήκη ΕΟΚ, άρθρο 189, τρίτο εδάφιο)

Διάδικοι

Στην υπόθεση 322/86,

Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον Enrico Traversa, μέλος της νομικής της υπηρεσίας, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Γεώργιο Κρεμλή, μέλος της νομικής υπηρεσίας της Επιτροπής, κτίριο Jean Monnet, plateau du Kirchberg, Λουξεμβούργο,

προσφεύγουσα,

κατά

Ιταλικής Δημοκρατίας, εκπροσωπούμενης από τον Luigi Ferrari Bravo, προϊστάμενο της νομικής υπηρεσίας των διπλωματικών διαφορών, επικουρούμενο από τον Pier Giorgio Ferri, avvocato dello Stato, με τόπο επιδόσεων την πρεσβεία της Ιταλίας στο Λουξεμβούργο,

καθής,

που έχει ως αντικείμενο να αναγνωριστεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία, παραλείποντας να θεσπίσει μέσα στην ταχθείσα προθεσμία τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθεί με τις διατάξεις της οδηγίας 78/659/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Ιουλίου 1978, περί της ποιότητας των γλυκών υδάτων που έχουν ανάγκη προστασίας ή βελτιώσεως για τη διατήρηση της ζωής των ιχθύων (ΕΕ ειδ. έκδ. 15/001, σ. 172), παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

συγκείμενο από τους Mackenzie Stuart, πρόεδρο, G. Bosco, J. C. Moitinho de Almeida και Rodriguez Iglesias, προέδρους τμήματος, T. Koopmans, U. Everling, Y. Galmot, Κ. Κακούρη και F. A. Schockweiler, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: C. O. Lenz

γραμματέας: H. A. Ruehl, κύριος υπάλληλος διοικήσεως

λαμβάνοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας της 24ης Φεβρουαρίου 1988,

αφού άκουσε το γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 15ης Μαρτίου 1988,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 19 Δεκεμβρίου 1986, η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων άσκησε, δυνάμει του άρθρου 169 της Συνθήκης ΕΟΚ προσφυγή, με την οποία ζητεί να αναγνωριστεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία, παραλείποντας να θεσπίσει μέσα στις προβλεπόμενες προθεσμίες τα αναγκαία μέτρα για να συμορφωθεί προς την οδηγία 78/659 του Συμβουλίου, της 18ης Ιουλίου 1978, περί της ποιότητος των γλυκών υδάτων που έχουν ανάγκη προστασίας ή βελτιώσεως για τη διατήρηση της ζωής των ιχθύων (ΕΕ ειδ. έκδ. 15/001, σ. 172) - εφεξής η οδηγία - παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ.

2 Η οδηγία έχει ως σκοπό την προστασία ή τη βελτίωση της ποιότητας των ρεόντων ή λιμναζόντων γλυκών υδάτων, μέσα στα οποία ζούν ή θα μπορούσαν να ζουν, αν η ρύπανση ήταν μικρότερη ή είχε εξαλειφθεί, ιχθύες ανήκοντες σε ορισμένα είδη. Σύμφωνα με το άρθρο της 1, παράγραφος 1, η οδηγία εφαρμόζεται ως προς τα ύδατα που ορίζονται από τα κράτη μέλη ότι έχουν ανάγκη αυτής της προστασίας και βελτιώσεως. Το άρθρο 4 ορίζει ότι τα κράτη μέλη προβαίνουν σε αρχικό καθορισμό των υδάτων που περιέχουν σαλμονίδες και κυπρινίδες εντός προθεσμίας δύο ετών από της κοινοποιήσεως της οδηγίας. Το άρθρο 5, εξάλλου, ορίζει ότι εντός προθεσμίας πέντε ετών από του καθορισμού αυτού, τα καθορισθέντα ύδατα πρέπει να είναι σύμφωνα με τις τιμές που ορίζονται από τα κράτη μέλη για τις φυσικοχημιικές παραμέτρους που αναφέρονται στο παράρτημα Ι της οδηγίας, μέσω προγραμμάτων που καταρτίζουν με σκοπό τη μείωση της ρυπάνσεως. Κατά το άρθρο 17, τα κράτη μέλη θέτουν σε ισχύ τις νομοθετικές, κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις που είναι αναγκαίες για τη συμμόρφωσή τους προς την οδηγία εντός προθεσμίας δύο ετών από της κοινοποιήσεώς της και ενημερώνουν αμέσως περί αυτού την Επιτροπή. Εφόσον η οδηγία κοινοποιήθηκε στις 20 Ιουλίου 1978, η εν λόγω προθεσμία έληξε στις 20 Ιουλίου 1980.

3 Επειδή η Επιτροπή δεν έλαβε καμία γνωστοποίηση από την ιταλική κυβέρνηση σχετικά με τα μέτρα μεταφοράς της εν λόγω οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο, της απηύθυνε στις 11 Μαρτίου 1985 έγγραφο οχλήσεως καλώντας την να διατυπώσει τις παρατηρήσεις της. Με έγγραφο της 5ης Νοεμβρίου 1985, η μόνιμη αντιπροσωπεία της Ιταλίας στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες απάντησε ότι ανατέθηκε σε ομάδα εμπειρογνωμόνων της διϋπουργικής επιτροπής για την προστασία των υδάτων από τη ρύπανση να εκπονήσει νομοσχέδιο για τη μεταφορά των διατάξεων της οδηγίας στην ιταλική έννομη τάξη. Ελλείψει οποιασδήποτε γνωστοποιήσεως περί ψηφίσεως του εν λόγω νομοσχεδίου, η Επιτροπή εξέδωσε στις 28 Φεβρουαρίου 1986 αιτιολογημένη γνώμη δυνάμει του άρθρου 169, πρώτο εδάφιο, της Συνθήκης. Η ιταλική κυβέρνηση, απαντώντας στην αιτιολογημένη αυτή γνώμη, δήλωσε με έγγραφο της 15ης Ιουλίου 1986 της μόνιμης αντιπροσωπείας της Ιταλίας ότι η διαδικασία ψήφισης του προαναφερθέντος νομοσχεδίου είχε διακοπεί, επειδή το υπουργικό συμβούλιο ενέκρινε και διαβίβασε στις 23 Μαΐου 1986 στην ιταλική Βουλή νομοσχέδιο, το άρθρο 24 του οποίου περιελάμβανε μεταβίβαση αρμοδιοτήτων στην κυβέρνηση προκειμένου να θεσπίσει διάταγμα νομοθετικής ισχύος που να περιέχει ενιαίο κείμενο με σκοπό την αναμόρφωση - λαμβανομένων υπόψη των σχετικών κοινοτικών οδηγιών - όλης της ισχύουσας ιταλικής νομοθεσίας για την προστασία των υδάτων από τη ρύπανση και την εξάλειψη των αποβλήτων. Επειδή η ιταλική κυβέρνηση δεν εξέδωσε το ενιαίο αυτό κείμενο, η Επιτροπή άσκησε την παρούσα προσφυγή λόγω παραβάσεως.

4 Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά, η εξέλιξη της διαδικασίας και οι ισχυρισμοί και τα επιχειρήματα των διαδίκων. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται κατωτέρω παρά μόνον καθόσον απαιτείται για τη συλλογιστική του Δικαστηρίου.

5 Η ιταλική κυβέρνηση παραδέχεται ότι δεν εκπλήρωσε τις υποχρεώσεις της, παρατηρεί όμως ότι οι ιταλικές αρχές που είναι επιφορτισμένες με τη διαχείριση και την προστασία του δημόσιου τομέα των υδάτων, δηλαδή το κράτος και οι περιφέρειες, διαθέτουν βάσει της ισχύουσας σχετικής νομοθεσίας όλες τις αναγκαίες εξουσίες για να θέσουν σε ισχύ τις διατάξεις της οδηγίας και ιδίως τις διατάξεις του άρθρου 4 σχετικά με τον καθορισμό των υδάτων με σαλμονίδες και κυπρινίδες. Αναφέρει δε σχετικά ότι ο Υπουργός Γεωργίας και Δασών προέβη με διάταγμα της 16ης Ιανουαρίου 1981 στον καθορισμό ορισμένου αριθμού γλυκών υδάτων της αυτόνομης επαρχίας του Bolzano που θεωρούνται κατάλληλα για τη διαβίωση των ιχθύων. 'Οσον αφορά τις ενέργειες που πρέπει να γίνουν στα ύδατα που καθορίστηκαν με τον τρόπο αυτό για να τηρηθούν οι υποχρεώσεις που απορρέουν από το άρθρο 5 της οδηγίας, η ιταλική κυβέρνηση υπογραμμίζει ότι το άρθρο 1, στοιχείο d), του νόμου 319 της 10ης Μαΐου 1976 (GURΙ 141 της 29ης Μαΐου 1976) προβλέπει την κατάρτιση περιφερειακών προγραμμάτων και ενός εθνικού προγράμματος εξυγίανσης των υδάτων, στο πλαίσιο των οποίων πρέπει να ληφθούν όλα τα αναγκαία μέτρα για την προστασία των υδάτων από τη ρύπανση. Επομένως η παράβαση συνίσταται μόνο σε ελλιπή μεταφορά της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο που απορρέει από ανεπαρκή καθορισμό των υδάτων που πρέπει να προστατευθούν.

6 'Οπως έχει κρίνει επανειλημμένα το Δικαστήριο (βλέπε τελευταία την απόφασή του της 2ας Μαρτίου 1988, Επιτροπή κατά Ιταλικής Δημοκρατίας, 309/86, Συλλογή 1988, σ. 1237), η μεταφορά στο εσωτερικό δίκαιο των κοινοτικών οδηγιών πρέπει να διασφαλίζει την ουσιαστική και πλήρη εφαρμογή τους. Πρέπει επομένως να γίνει δεκτό ότι τα μέτρα που έλαβε η ιταλική κυβέρνηση για τη μεταφορά της εν λόγω οδηγίας στην εσωτερική έννομη τάξη είναι ανεπαρκή. Πράγματι, δεν προέβη σε καθορισμό των υδάτων με σαλμονίδες και κυπρινίδες που βρίσκονται σε άλλα μέρη του εδάφους της Ιταλικής Δημοκρατίας πλην της αυτόνομης επαρχίας του Bolzano. Παρέλειψε, επίσης, να καθορίσει για τα ύδατα αυτά συγκεκριμένες τιμές σε σχέση με τις παραμέτρους που αναφέρονται στο παράρτημα Ι της οδηγίας και να καταρτίσει προγράμματα για να διασφαλίσει ότι αυτές οι παράμετροι είναι σύμφωνοι με τις καθορισθείσες τιμές.

7 Πρέπει, επομένως, να αναγνωριστεί ότι η Ιταλική Δημοκρατία, παραλείποντας να θεσπίσει μέσα στις προβλεπόμενες προθεσμίες τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθεί προς την οδηγία 78/659 του Συμβουλίου, της 18ης Ιουλίου 1978, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη ΕΟΚ.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

8 Κατά το άρθρο 69, παράγραφος 2, του κανονισμού διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα. Δεδομένου ότι η καθής ηττήθηκε πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

αποφασίζει:

1) Η Ιταλική Δημοκρατία, παραλείποντας να θεσπίσει μέσα στις προβλεπόμενες προθεσμίες τα αναγκαία μέτρα για να συμμορφωθεί προς την οδηγία 78/659/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Ιουλίου 1978, περί της ποιότητος των γλυκών υδάτων που έχουν ανάγκη προστασίας ή βελτιώσεως για τη διατήρηση της ζωής των ιχθύων, παρέβη τις υποχρεώσεις που υπέχει από τη Συνθήκη.

2) Καταδικάζει την Ιταλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.