Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Tesauro της 14ης Νοεμβρίου 1989. - ΓΑΛΛΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΤΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. - ΠΡΑΞΗ ΠΡΟΣΧΩΡΗΣΗΣ ΤΗΣ ΙΣΠΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑΣ - ΓΕΩΡΓΙΑ - ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟΣ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΣ ΣΤΙΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ - ΑΠΟΣΥΡΣΗ ΠΡΟΙΟΝΤΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΙΝΑΚΑ ΤΩΝ ΠΡΟΙΟΝΤΩΝ ΠΟΥ ΥΠΟΚΕΙΝΤΑΙ ΣΤΟ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΟ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟ ΣΤΙΣ ΣΥΝΑΛΛΑΓΕΣ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 136/88.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1989 σελίδα 04163



Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα

++++

Κύριε πρόεδρε,

Κύριοι δικαστές,

1. Με την υπό κρίση προσφυγή, η Γαλλική Δημοκρατία ζητεί την ακύρωση του κανονισμού 530/88 της Επιτροπής, της 26ης Φεβρουαρίου 1988, για την απόσυρση των πρώιμων πατατών από τον πίνακα των προϊόντων που υπόκεινται στον συμπληρωματικό μηχανισμό στις συναλλαγές (στο εξής: ΣΜΣ) (1).

2. Το κανονιστικό πλαίσιο. Στις διατάξεις της πράξης για τους όρους προσχώρησης του Βασιλείου της Ισπανίας και της Πορτογαλικής Δημοκρατίας και για τις προσαρμογές των Συνθηκών (στο εξής: πράξη προσχωρήσεως) (2), ο ΣΜΣ φαίνεται ως σύστημα επιτηρήσεως, που δημιουργήθηκε μεταξύ της Κοινότητας των Δέκα και της Ισπανίας, προοριζόμενο να προλάβει τις υπερβολικές εξαγωγές, οι οποίες εμπεριείχαν τον κίνδυνο να διαταράξουν τις αγορές. Ο μηχανισμός αυτός έχει ως σκοπό να εξασφαλίσει το αρμονικό και βαθμιαίο άνοιγμα της αγοράς και την πλήρη πραγματοποίηση της ελεύθερης κυκλοφορίας στο εσωτερικό της Κοινότητας κατά τη λήξη της χρονικής περιόδου εφαρμογής των μεταβατικών μέτρων (άρθρο 83, παράγραφος 2, της πράξης προσχωρήσεως).

Το άρθρο 81, παράγραφος 3, της πράξης προσχωρήσεως προβλέπει ότι, λαμβανοντας ιδίως υπόψη την κατάσταση στο επίπεδο των διαρθρώσεων της παραγωγής και της εμπορίας των σχετικών προϊόντων, μπορεί να αποφασιστεί, κατά τη διαδικασία του άρθρου 82, να αποσυρθούν ορισμένα προϊόντα από τον πίνακα των προϊόντων τα οποία υπόκεινται στον ΣΜΣ, μεταξύ των οποίων οι πρώιμες πατάτες.

Η προαναφερόμενη διαδικασία ορίζει, ειδικότερα, τη διαβούλευση επιτροπής ad hoc, η οποία συνιστάται προς τούτο, αποτελείται από εκπροσώπους των κρατών μελών και προεδρεύεται από τον εκπρόσωπο της Επιτροπής.

3. Η προσφυγή που άσκησε η γαλλική κυβέρνηση στηρίζεται ακριβώς στη μη τήρηση, από την Επιτροπή, κατά τη διαδικασία εκδόσεως του προσβαλλόμενου κανονισμού, της διαδικασίας του άρθρου 82 της πράξης προσχωρήσεως.

Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι ο κανονισμός 530/88 - βασισμένος στο άρθρο 81, παράγραφος 3, της πράξης προσχωρήσεως - θεσπίστηκε κατά παράβαση του άρθρου 155 της Συνθήκης ΕΟΚ και των άρθρων 81 και 82 της πράξης προσχωρήσεως και ότι ο εν λόγω κανονισμός φέρει το στίγμα, ειδικότερα, της αναρμοδιότητας, παραβάσεως ουσιωδών τύπων, καταστρατηγήσεως της διαδικασίας και προφανούς πλάνης κατά την εκτίμηση, καθόσον η Επιτροπή ζήτησε τη γνώμη όχι της ειδικής επιτροπής ad hoc και οριζόντιας δομής, όπως ορίζει η πράξη προσχωρήσεως, αλλά της επιτροπής διαχειρίσεως νωπών οπωροκηπευτικών, η οποία απεκλήθη με την ευκαιρία αυτή επιτροπή ad hoc ΣΜΣ.

4. Η μεταβολή όσον αφορά τη φύση και την αποστολή της επιτροπής ad hoc προκύπτει ήδη, κατά την προσφεύγουσα, από τον τρόπο με τον οποίο θεσπίστηκε ο εσωτερικός της κανονισμός.

Από ένα τηλετύπημα της 10ης Δεκεμβρίου 1987 με το οποίο συγκλήθηκε η συνεδρίαση της 15ης Δεκεμβρίου του ιδίου έτους, προκύπτει πράγματι ότι η ημερήσια διάταξη της επιτροπής ad hoc περιελάμβανε "γνώμη επί του σχεδίου εσωτερικού κανονισμού της επιτροπής ad hoc του συμπληρωματικού μηχανισμού για τις συναλλαγές στον αμπελοοινικό τομέα", έκφραση η οποία επαναλαμβάνεται εν συνεχεία στα πρακτικά της συνεδριάσεως.

Η γαλλική κυβέρνηση συνάγει απ' αυτήν το συμπέρασμα ότι ο ίδιος ο εσωτερικός κανονισμός της επιτροπής ad hoc ΣΜΣ ο οποίος, στην πραγματικότητα, θεσπίστηκε από την επιτροπή διαχειρίσεως των οίνων, που απεκλήθη για την περίσταση επιτροπή ad hoc ΣΜΣ, αντιβαίνει προφανώς προς το άρθρο 82 της πράξης προσχωρήσεως, το οποίο προβλέπει τη σύσταση ενιαίας επιτροπής ad hoc, ειδικής και οριζόντιας.

Κατά τη γνώμη της προσφεύγουσας, η Επιτροπή δεν τήρησε ούτε τις ίδιες τις διατάξεις του προαναφερθέντος εσωτερικού κανονισμού καθόσον, προκειμένου να εξετάσει το σχέδιο του προσβαλλόμενου κανονισμού συγκάλεσε σε κοινή συνεδρίαση την επιτροπή ad hoc και τις επιτροπές διαχειρίσεως, στις 17 Δεκεμβρίου 1987 και στις 8 Ιανουαρίου 1988, ενώ ο εσωτερικός κανονισμός προβλέπει αποκλειστικά τη δυνατότητα κοινών συνεδριάσεων δύο ή περισσοτέρων επιτροπών ad hoc.

Η γαλλική κυβέρνηση υποστηρίζει, εξάλλου, ότι η πρακτική που καθιέρωσε η Επιτροπή, συνιστάμενη στο να λαμβάνει υπόψη κάθε φορά ένα μόνο προϊόν και όχι το σύνολο των προϊόντων τα οποία υπόκεινται στον ΣΜΣ και για τα οποία μπορεί να προβλέπεται η απόσυρση από τον πίνακα, έχει ως αποτέλεσμα να στερείται αντικειμένου η διαβούλευση της επιτροπής ad hoc.

5. Η Επιτροπή, υποστηριζόμενη από το Βασίλειο της Ισπανίας, παρεμβαίνον, δεν αμφισβητεί ότι η επιτροπή ad hoc ΣΜΣ είναι της ίδιας φύσεως με την ενιαία, ειδική και οριζόντια επιτροπή, όπως συνάγεται, εξάλλου, από τον ίδιο τον ορισμό της, τα όρια των αρμοδιοτήτων της και το περιεχόμενο της γνώμης που διατυπώνει. Πάντως, αρνείται ότι με τον τρόπο ενεργείας της κατέστησε κενή παντός περιεχομένου τη διαβούλευση της εν λόγω επιτροπής.

6. 'Οπως προκύπτει από την επιχειρηματολογία που προέβαλε η προσφεύγουσα, οι διάφοροι λόγοι ακυρώσεως που προβάλλονται με την προσφυγή στηρίζονται όλοι, στην πραγματικότητα, σε μια μοναδική προϋπόθεση, δηλαδή στην έλλειψη διαβουλεύσεως της επιτροπής ad hoc η οποία να έχει συσταθεί προσηκόντως. Επομένως, η προσοχή μας θα πρέπει να συγκεντρωθεί επί του ζητήματος αυτού.

Πρώτον, όσον αφορά τις λεπτομέρειες θεσπίσεως του εσωτερικού κανονισμού της επιτροπής ad hoc ΣΜΣ, πρέπει να παρατηρηθεί ότι η ανάγνωση του τηλετυπήματος με το οποίο συγκλήθηκε η συνεδρίαση της 15ης Δεκεμβρίου 1987 - συνεδρίαση κατά την οποία έπρεπε να διατυπωθεί η γνώμη ως προς το σχέδιο εσωτερικού κανονισμού - δείχνει σαφώς ότι η διατύπωση της γνώμης περιλαμβανόταν στην ημερήσια διάταξη της επιτροπής ad hoc ΣΜΣ και όχι στη χωριστή ημερήσια διάταξη της επιτροπής διαχειρίσεως των οίνων.

Η ίδια η διατύπωση του εν λόγω τηλετυπήματος μου φαίνεται ότι δημιουργεί αμφιβολίες, καθόσον αναφέρεται σ' αυτό η σύγκληση της 444ης συνεδριάσεως της επιτροπής διαχειρίσεως των οίνων, διευκρινίζοντας πάντως ότι πριν από τη συνεδρίαση αυτή θα γίνει "συνεδρίαση της επιτροπής ad hoc ΣΜΣ (άρθρο 82 της πράξης προσχωρήσεως)".

Είναι αληθές ότι η ημερήσια διάταξη αναφέρεται στο σχέδιο εσωτερικού κανονισμού της επιτροπής ad hoc ΣΜΣ για τον αμπελοοινικό τομέα. Ωστόσο, η Επιτροπή διαβεβαιώνει - χωρίς να αντικρούεται επί του σημείου αυτού από την προσφεύγουσα - ότι το σφάλμα, μολονότι επαναλήφθηκε ακουσίως στα συνοπτικά πρακτικά της συνεδριάσεως, είχε αναφερθεί από τους αντιπροσώπους της κατά τη συνεδρίαση, όπως επίσης είχαν σαφώς διασαφηνιστεί η φύση, ο σκοπός και το περιεχόμενο των διαβουλεύσεων της επιτροπής ad hoc ΣΜΣ, ώστε η τελευταία αυτή επιτροπή είχε ορθώς ενταχθεί στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων που καθορίζονται με το άρθρο 82 της πράξης προσχωρήσεως.

Εξάλλου, ο εσωτερικός κανονισμός είναι πράγματι ενιαίος και διέπει την εξέλιξη των συνεδριάσεων της επιτροπής ad hoc κάθε φορά που αυτή συνέρχεται, ανεξάρτητα από το προϊόν που πρέπει να ληφθεί υπόψη.

7. Σε σφάλμα επίσης οφείλεται η διάταξη του άρθρου 1 του εσωτερικού κανονισμού, που προβλέπει τη δυνατότητα συγκλήσεως κοινών συνεδριάσεων δύο ή περισσοτέρων επιτροπών ad hoc. Αυτό εξηγείται από το γεγονός ότι ο κανονισμός αυτός συντάχθηκε με βάση το κοινό πρότυπο όλων των εσωτερικών κανονισμών των επιτροπών διαχειρίσεως και των κανονιστικών επιτροπών, οι οποίοι προβλέπουν τη δυνατότητα κοινών συνεδριάσεων περισσοτέρων επιτροπών.

'Οπως διευκρινίστηκε, ωστόσο, ουδέποτε έγινε κοινή συνεδρίαση περισσοτέρων επιτροπών ad hoc, καθόσον η Επιτροπή θεωρούσε πάντοτε την επιτροπή ad hoc ως ενιαία οριζόντια επιτροπή.

8. Παρομοίως, οι λεπτομέρειες συγκλήσεως και η εξέλιξη των κοινών συνεδριάσεων της επιτροπής ad hoc και της επιτροπής διαχειρίσεως των σπόρων προς σπορά, καθώς και της επιτροπής διαχειρίσεως νωπών οπωροκηπευτικών - συνεδριάσεις οι οποίες έγιναν στις 17 Δεκεμβρίου 1987 και 8 Ιανουαρίου 1988 και είχαν ως αντικείμενο την εξέταση του επίδικου κανονισμού - δεν είναι τέτοιας φύσεως, κατά τη γνώμη μου, ώστε να καθιστούν πιθανή την άποψη της προσφεύγουσας.

Τα τηλετυπήματα με τα οποία η Επιτροπή ανακοίνωσε στα κράτη μέλη τη σύγκληση των προαναφερόμενων συνεδριάσεων, πράγματι, αναφέρονται ρητά στην "επιτροπή ad hoc (άρθρο 82 της πράξης προσχωρήσεως)", και, επιπλέον, η σύγκληση κοινών συνεδριάσεων της επιτροπής ad hoc και των επιτροπών διαχειρίσεως δεν ήταν ικανή να δημιουργήσει αμφιβολία ως προς τη φύση και το ειδικό έργο της επιτροπής ad hoc.

Αντίθετα, πρέπει να παρατηρηθεί ότι κατά τους ισχυρισμούς της Επιτροπής - που δεν αντικρούστηκε επί του ειδικού αυτού σημείου από τη γαλλική κυβέρνηση - ο αντιπρόσωπός της υπέβαλε σαφώς προς εξέταση στην επιτροπή ad hoc το μέτρο ως προς την απόσυρση των πρώιμων πατατών κατά τη συνεδρίαση της 8ης Ιανουαρίου. Επιπλέον, συντάχθηκαν χωριστά πρακτικά για τις εργασίες της επιτροπής ad hoc.

Εξάλλου, η Επιτροπή διασαφήνισε ότι η ταυτόχρονη σύγκληση της επιτροπής διαχειρίσεως νωπών οπωροκηπευτικών είχε ως σκοπό, σε περίπτωση κατά την οποία η επιτροπή ad hoc δεν θα διατύπωνε ευνοϊκή γνώμη για την απόσυρση των πρώιμων πατατών από τον ΣΜΣ, να διατυπώσει την αναγκαία γνώμη για τον καθορισμό των ενδεικτικών ανωτάτων ορίων για το έτος 1988, γνώμη η οποία εμπίπτει ακριβώς στην αρμοδιότητα της προαναφερθείσας επιτροπής διαχειρίσεως.

9. Υπό το φως των προαναφερθέντων και λαμβάνοντας υπόψη ότι τα κράτη μέλη δεν μπορούσαν να τρέφουν καμιά αμφιβολία ως προς την ειδική σύγκληση της επιτροπής ad hoc η οποία προβλέπεται στο άρθρο 82 της πράξης προσχωρήσεως και, επομένως, ήσαν πλήρως ελεύθερα να διορίσουν, για τη συνεδρίαση της επιτροπής αυτής, διαφορετικούς εκπροσώπους από αυτούς που διόρισαν για τις επιτροπές διαχειρίσεως, θεωρώ ότι οι αιτιάσεις που διατυπώνει η γαλλική κυβέρνηση σχετικά με τη διαβούλευση της επιτροπής ad hoc ΣΜΣ η οποία δεν είχε συσταθεί κανονικά, δεν μπορούν να γίνουν δεκτές.

10. Στην πραγματικότητα, νομίζω ότι, περισσότερο από την έλλειψη διαβουλεύσεως της επιτροπής ad hoc η οποία να είχε συσταθεί προσηκόντως, πρόθεση της γαλλικής κυβερνήσεως είναι να επικρίνει την πρακτική, καθιερωθείσα από την Επιτροπή, να ζητεί τη γνώμη της εν λόγω επιτροπής όχι ταυτοχρόνως για όλα τα προϊόντα για τα οποία προτίθεται να προτείνει την απόσυρσή τους από τον ΣΜΣ, αλλά, αντίθετα, κατά ειδικό τρόπο για κάθε συγκεκριμένο προϊόν, πράγμα που θα εμπόδιζε τα κράτη μέλη, τα οποία ενδιαφέρονται για το ένα ή το άλλο προϊόν, να ενεργήσουν από κοινού.

Ωστόσο, νομίζω ότι ούτε αυτή η αιτίαση μπορεί να θεμελιωθεί στις κρίσιμες διατάξεις της πράξης προσχωρήσεως, οι οποίες ουδόλως επιβάλλουν - ούτε σιωπηρά ούτε, ακόμη περισσότερο, κατά τρόπο ρητό - όπως οι δυνατότητες αποσύρσεως από τον πίνακα των προϊόντων τα οποία υπόκεινται στον ΣΜΣ εξετάζονται συνολικά, κατά τη διάρκεια μιας και μόνο συνεδριάσεως της επιτροπής.

Σχετικώς, πρέπει να παρατηρηθεί ότι ο εσωτερικός κανονισμός της επιτροπής ad hoc επιτρέπει στα κράτη μέλη να ζητήσουν τη σύγκληση της επιτροπής (άρθρο 1) και επιβάλλει στον πρόεδρο της ίδιας αυτής επιτροπής την υποχρέωση να περιλάβει στην ημερήσια διάταξη κάθε ζήτημα του οποίου τη συζήτηση ζήτησε γραπτώς ο αντιπρόσωπος ενός κράτους μέλους (άρθρο 2). Οι διατάξεις αυτές προσφέρουν στα κράτη μέλη επαρκείς εγγυήσεις ως προς τη δυνατότητα υποβολής στην επιτροπή όλων των ζητημάτων τα οποία κρίνονται κρίσιμα προκειμένου να είναι σε θέση να καταλήξει σε απόφαση που να είναι καρπός μιας επαρκώς εξονυχιστικής συζητήσεως, σύμφωνα με το πνεύμα και το γράμμα της πράξης προσχωρήσεως.

11. Εν συμπεράσματι, θεωρώ ότι η συμπεριφορά της Επιτροπής δεν ήταν τέτοια ώστε να στερήσει αντικειμένου τη διαβούλευση της επιτροπής ad hoc και να επηρέασει κατ' αυτόν τον τρόπο τον στόχο που επιδιώκεται με τη θέσπιση του ΣΜΣ, δηλαδή την προοδευτική και ισόρροπη μετάβαση προς την ελεύθερη κυκλοφορία των προϊόντων τα οποία υπόκεινται σ' αυτόν τον μηχανισμό.

Βάσει των προαναφερθέντων προτείνω, επομένως, στο Δικαστήριο να απορρίψει την προσφυγή και να καταδικάσει την προσφεύγουσα στα δικαστικά έξοδα, περιλαμβανομένων και των εξόδων του παρεμβαίνοντος.

(*) Γλώσσα του πρωτοτύπου: η ιταλική.

(1) ΕΕ L 53, σ. 71.

(2) ΕΕ L 302 της 15.11.1985, σ. 23.