Απόφαση του Πρωτοδικείου (τέταρτο τμήμα) της 20ής Μαρτίου 2002. - LR AF 1998 A/S, πρώην Løgstør Rør A/S κατά Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. - Ανταγωνισμός - Σύμπραξη - Σωλήνες αστικής κεντρικής θερμάνσεως - Άρθρο 85 της Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρο 81 ΕΚ) - Διαρκής παράβαση - Εμπορικός αποκλεισμός επιχειρήσεως - Πρόσβαση στον φάκελο - Πρόστιμο - Κατευθυντήριες γραμμές για τον υπολογισμό των προστίμων - Μη αναδρομικότητα - Δικαιολογημένη εμπιστοσύνη. - Υπόθεση T-23/99.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 2002 σελίδα II-01705



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

1. Ανταγωνισμός - Συμπράξεις - Συμμετοχή σε συναντήσεις επιχειρήσεων έχουσες ως αντικείμενο τη βλάβη του ανταγωνισμού - ερίσταση επιτρέπουσα, ελλείψει αποστασιοποιήσεως σε σχέση με τις ληφθείσες αποφάσεις, να συναχθεί η συμμετοχή στη συνακόλουθη σύμπραξη

[Συνθήκη ΕΚ, άρθρο 85 § 1 (νυν άρθρο 81 § 1 ΕΚ)]

2. Ανταγωνισμός - Συμπράξεις - Απόδειξη - Απάντηση επιχειρήσεως σε αίτηση παροχής πληροφοριών της Επιτροπής - Αποδεικτική αξία - Εκτίμηση - Ασκεί επιρροή το γεγονός ότι ο υπογράφων την απάντηση που δόθηκε εξ ονόματος της επιχειρήσεως δεν παρίστατο στην επίμαχη συνάντηση ή δεν ανήκε στην επιχείρηση κατά τον χρόνο της συναντήσεως - Δεν ασκεί επιρροή

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 11)

3. Ανταγωνισμός - Συμπράξεις - Βλάβη του ανταγωνισμού - Κριτήρια εκτιμήσεως - Αντικείμενο της πρακτικής που νοθεύει τον ανταγωνισμό - Επαρκής διαπίστωση

[Συνθήκη ΕΚ, άρθρο 85 § 1 (νυν άρθρο 81 § 1 ΕΚ)]

4. Ανταγωνισμός - Συμπράξεις - Συμφωνίες μεταξύ επιχειρήσεων - Συμμετοχή λόγω φερομένου πειθαναγκασμού - ερίσταση που δεν συνιστά δικαιολογία για την επιχείρηση η οποία δεν έκανε χρήση της δυνατότητας καταγγελίας στις αρμόδιες αρχές

[Συνθήκη ΕΚ, άρθρο 85 § 1 (νυν άρθρο 81 § 1 ΕΚ)· κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 3]

5. Ανταγωνισμός - Συμπράξεις - Εμπορικός αποκλεισμός επιχειρήσεως - Καταλογισμός του σε επιχείρηση - Ασκεί επιρροή το γεγονός ότι η επιχείρηση δεν εφάρμοσε στην πράξη τα μέτρα εμπορικού αποκλεισμού - Δεν ασκεί επιρροή - Ευθύνη εκ της συμπεριφοράς άλλων επιχειρήσεων στο πλαίσιο της ίδιας παραβάσεως - Επιτρέπεται - Κριτήρια

[Συνθήκη ΕΚ, άρθρο 85 § 1 (νυν άρθρο 81 § 1 ΕΚ)]

6. Ανταγωνισμός - Διοικητική διαδικασία - Σεβασμός των δικαιωμάτων άμυνας - Διευκόλυνση της προσβάσεως στον φάκελο της έρευνας με την οργάνωση, εκ μέρους της Επιτροπής, ανταλλαγής εγγράφων μεταξύ των εμπλεκομένων επιχειρήσεων - Επιτρέπεται - ροϋπόθεση

7. Ανταγωνισμός - Διοικητική διαδικασία - Σεβασμός των δικαιωμάτων άμυνας - Ανακοίνωση των αιτιάσεων - ροσκόμιση συμπληρωματικών αποδείξεων μετά την αποστολή της ανακοινώσεως των αιτιάσεων - Επιτρέπεται - ροϋπόθεση

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 19 § 1· κανονισμός 99/63 της Επιτροπής, άρθρα 2 και 4)

8. Ανταγωνισμός - Διοικητική διαδικασία - Σεβασμός των δικαιωμάτων άμυνας - Ανακοίνωση των αιτιάσεων - Αναγκαίο περιεχόμενο - Ενδείξεις σχετικά με τη μέθοδο καθορισμού του επιπέδου του σχεδιαζομένου προστίμου - ρόωρη παροχή ενδείξεων - Συνέπειες

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 19 § 1· κανονισμός 99/63 της Επιτροπής, άρθρα 2 και 4)

9. Κοινοτικό δίκαιο - Γενικές αρχές του δικαίου - Μη αναδρομικότητα των ποινικών διατάξεων - Τομέας εφαρμογής - Ανταγωνισμός - Διοικητική διαδικασία - Έκταση εφαρμογής της αρχής

(Ευρωπαϊκή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, άρθρο 7· κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15)

10. Ανταγωνισμός - ρόστιμα - Νομικό πλαίσιο - Επιμέτρηση των προστίμων - Ασκεί επιρροή η προηγούμενη πρακτική της Επιτροπής όσον αφορά τη λήψη των συναφών αποφάσεων - Δεν ασκεί επιρροή

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου)

11. Ανταγωνισμός - ρόστιμα - Ύψος - Καθορισμός - εριθώριο εκτιμήσεως που διαθέτει η Επιτροπή - Συνέπεια - Αδυναμία των επιχειρηματιών να επικαλεστούν δικαιολογημένη εμπιστοσύνη ως προς τη διατήρηση της υφισταμένης καταστάσεως

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15)

12. Ένσταση ελλείψεως νομιμότητας - εριεχόμενο - ράξεις κατά των οποίων μπορεί να προβληθεί ένσταση ελλείψεως νομιμότητας - Κατευθυντήριες γραμμές που έχει καθορίσει η Επιτροπή όσον αφορά τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται για παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού - εριλαμβάνονται

[Συνθήκη ΕΚ, άρθρο 184 (νυν άρθρο 241 ΕΚ)]

13. Ανταγωνισμός - ρόστιμα - Ύψος - Καθορισμός - Κριτήρια - Σοβαρότητα και διάρκεια των παραβάσεων - Εκτίμηση - Υποχρέωση λήψεως υπόψη του κύκλου εργασιών των εμπλεκομένων επιχειρήσεων - Δεν υφίσταται - Υποχρέωση διαφοροποιήσεως των επιχειρήσεων που εμπλέκονται στην ίδια παράβαση αναλόγως του συνολικού κύκλου εργασιών τους ή του κύκλου εργασιών τους στην αγορά του επίμαχου προϊόντος - Δεν υφίσταται

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15 § 2)

14. Ανταγωνισμός - ρόστιμα - Ύψος - Καθορισμός - Ανώτατο ύψος - Υπολογισμός - Διάκριση μεταξύ τελικού ποσού και ενδιάμεσου ποσού του προστίμου - Συνέπειες

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15 § 2)

15. Ανταγωνισμός - ρόστιμα - Ύψος - Καθορισμός - Ανώτατο ύψος - Υπολογισμός - Κύκλος εργασιών που λαμβάνεται υπόψη

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15 § 2)

16. Ανταγωνισμός - ρόστιμα - Ύψος - Καθορισμός - Κριτήρια - Σοβαρότητα των παραβάσεων - Επιβαρυντικές ή ελαφρυντικές περιστάσεις - Συνέχιση ή παύση της παραβάσεως κατόπιν επεμβάσεως της Επιτροπής - Εκτίμηση κατά περίπτωση

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15 § 2)

17. Ανταγωνισμός - ρόστιμα - Ύψος - Καθορισμός - Κριτήρια - Σοβαρότητα των παραβάσεων - Ελαφρυντικές περιστάσεις - Υποχρέωση της Επιτροπής να συνεχίσει την πρακτική των προηγουμένων αποφάσεών της - Δεν υφίσταται

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15 § 2)

18. Ανταγωνισμός - ρόστιμα - Ύψος - Καθορισμός - Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη μη επιβολή προστίμων ή τη μείωσή τους σε αντάλλαγμα της συνεργασίας των κατηγορουμένων επιχειρήσεων - Επιρροή τους στην εκτίμηση της συνεργασίας των εν λόγω επιχειρήσεων

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15 § 2)

19. Ανταγωνισμός - ρόστιμα - Ύψος - Καθορισμός - Μια επιχείρηση δεν μπορεί να επικαλεστεί την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως για να τύχει παράνομης μειώσεως

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15 § 2)

20. Ανταγωνισμός - ρόστιμα - ληρωμή - Τόκοι υπερημερίας - Καθορισμός από την Επιτροπή επιτοκίου υψηλότερου από το μέσο επιτόκιο που ισχύει στην αγορά - Επιτρέπεται

(Κανονισμός 17 του Συμβουλίου, άρθρο 15 § 2)

Περίληψη

1. Εφόσον μια επιχείρηση συμμετέχει, έστω και χωρίς να λαμβάνει ενεργό μέρος, σε συναντήσεις μεταξύ επιχειρήσεων που έχουν ως αντικείμενο τη βλάβη του ανταγωνισμού και δεν αποστασιοποιείται δημοσίως από το περιεχόμενο των συναντήσεων αυτών, δημιουργώντας έτσι την εντύπωση στους άλλους συμμετέχοντες ότι επικροτεί το αποτέλεσμα των συναντήσεων και ότι θα συμμορφωθεί προς αυτό, μπορεί να θεωρηθεί ότι αποδεδειγμένως συμμετέχει στη σύμπραξη που προκύπτει από τις εν λόγω συναντήσεις.

( βλ. σκέψη 39 )

2. Η αποδεικτική αξία της απαντήσεως μιας επιχειρήσεως σε αίτηση παροχής πληροφοριών, την οποία της απευθύνει η Επιτροπή δυνάμει του άρθρου 11 του κανονισμού 17, ουδόλως αναιρείται από το γεγονός ότι το άτομο που την υπέγραψε δεν είχε παραστεί στη σύσκεψη που αποτέλεσε το αντικείμενο της έρευνας της Επιτροπής ούτε ανήκε στο προσωπικό της εν λόγω επιχειρήσεως την εποχή εκείνη. Εφόσον η απάντηση αυτή δόθηκε εξ ονόματος της επιχειρήσεως αυτής καθαυτήν, η αξιοπιστία της υπερβαίνει την τυχόν αξιοπιστία της απαντήσεως ενός μέλους του προσωπικού της, ανεξαρτήτως της προσωπικής του εμπειρίας ή γνώμης.

( βλ. σκέψη 45 )

3. Κατά την εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης (νυν άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ), η εξέταση των συγκεκριμένων αποτελεσμάτων μιας συμφωνίας παρέλκει, άπαξ προκύπτει ότι αυτή αποσκοπεί στον περιορισμό, την κατάργηση ή τη νόθευση του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς. Συναφώς, το γεγονός ότι μια επιχείρηση η οποία μετέσχε με άλλες επιχειρήσεις σε συναντήσεις κατά τις οποίες ελήφθησαν αποφάσεις ως προς τις τιμές δεν τηρεί τις συμφωνηθείσες τιμές δεν αναιρεί το αντιανταγωνιστικό αντικείμενο των συναντήσεων αυτών και, επομένως, τη συμμετοχή της επιχειρήσεως στις συμπράξεις, αλλά το πολύ αποδεικνύει ότι η επιχείρηση αυτή δεν εφάρμοσε τις εν λόγω συμφωνίες.

( βλ. σκέψη 47 )

4. Μια επιχείρηση που μετέχει με άλλες επιχειρήσεις σε δραστηριότητες θίγουσες τον ανταγωνισμό δεν μπορεί να επικαλεστεί το γεγονός ότι μετείχε στις δραστηριότητες αυτές λόγω πειθαναγκασμού της εκ μέρους των λοιπών συμμετεχόντων. ράγματι, η επιχείρηση αυτή μπορεί να καταγγείλει στις αρμόδιες αρχές τις ασκούμενες σ' αυτήν πιέσεις και να υποβάλει στην Επιτροπή καταγγελία κατ' εφαρμογήν του άρθρου 3 του κανονισμού 17 αντί να συμμετάσχει στις εν λόγω δραστηριότητες.

( βλ. σκέψη 142 )

5. Μια δράση εμπορικού αποκλεισμού μπορεί να καταλογιστεί σε επιχείρηση χωρίς αυτή να συμμετέχει πράγματι, ή ακόμα να έχει μπορέσει να συμμετάσχει, στην εφαρμογή της δράσεως αυτής. Η αντίθετη άποψη θα οδηγούσε στο αποτέλεσμα οι επιχειρήσεις που ενέκριναν τα μέτρα αποκλεισμού, αλλά οι οποίες δεν βρήκαν την ευκαιρία να εφαρμόσουν οι ίδιες ένα μέτρο εφαρμογής του, να αποφεύγουν κάθε ευθύνη για τη συμμετοχή τους στη συμφωνία.

Συναφώς, μια επιχείρηση που έχει μετάσχει σε πολύμορφη παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού μέσω της δικής της συμπεριφοράς, η οποία εμπίπτει στις έννοιες της συμφωνίας ή της εναρμονισμένης πρακτικής με αντίθετο στον ανταγωνισμό σκοπό κατά την έννοια του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης (νυν άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ) και αποσκοπεί να συμβάλει στην πραγματοποίηση της παραβάσεως στο σύνολό της, μπορεί να ευθύνεται και για τη συμπεριφορά την οποία αναπτύσσουν άλλες επιχειρήσεις στο πλαίσιο της ίδιας παραβάσεως για όλη τη διάρκεια της συμμετοχής της στην εν λόγω παράβαση, όταν αποδεικνύεται ότι η εν λόγω επιχείρηση γνωρίζει την αντίθετη στον ανταγωνισμό συμπεριφορά των άλλων μετεχόντων ή ότι μπορεί ευλόγως να την προβλέψει και είναι διατεθειμένη ν' αποδεχθεί τον σχετικό κίνδυνο.

( βλ. σκέψεις 157-158 )

6. Η Επιτροπή τηρεί δεόντως τις επιταγές που έχει διατυπώσει η νομολογία του ρωτοδικείου και σύμφωνα με τις οποίες η ανταλλαγή εγγράφων μεταξύ των επιχειρήσεων σε καμία περίπτωση δεν απαλλάσσει την Επιτροπή από το καθήκον να εξασφαλίσει η ίδια, κατά τη διερεύνηση μιας παραβάσεως του δικαίου του ανταγωνισμού, τον σεβασμό των δικαιωμάτων άμυνας των εμπλεκομένων επιχειρήσεων, όταν, προτείνει μεν στις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις να διευκολύνουν την πρόσβαση στα έγγραφα μέσω ανταλλαγής εγγράφων, εγγυάται ωστόσο παράλληλα και η ίδια το δικαίωμα προσβάσεως στον πλήρη φάκελο της έρευνας. ράγματι, η άμυνα μιας επιχειρήσεως δεν μπορεί να εξαρτάται από την καλή θέληση μιας άλλης επιχειρήσεως, η οποία υποτίθεται ότι είναι ανταγωνίστριά της, κατά της οποίας η Επιτροπή έχει προβάλει παρόμοιες αιτιάσεις και της οποίας τα οικονομικά και διαδικαστικά συμφέροντα είναι συχνά αντίθετα προς αυτά της πρώτης επιχειρήσεως.

( βλ. σκέψη 184 )

7. Από τον συνδυασμό των διατάξεων του άρθρου 19, παράγραφος 1, του κανονισμού 17 και των άρθρων 2 και 4 του κανονισμού 99/63 προκύπτει ότι η Επιτροπή οφείλει να ανακοινώνει τις αιτιάσεις που προβάλλει κατά των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων και ενώσεων επιχειρήσεων και δεν μπορεί να λάβει υπόψη στις αποφάσεις της παρά μόνον τις αιτιάσεις για τις οποίες οι εν λόγω ενδιαφερόμενοι είχαν τη δυνατότητα να καταστήσουν γνωστή την άποψή τους. Ωστόσο, καμία διάταξη δεν απαγορεύει στην Επιτροπή να κοινοποιεί στους ενδιαφερομένους, μετά την αποστολή της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, νέα έγγραφα τα οποία θεωρεί ότι υποστηρίζουν την άποψή της, υπό τον όρον ότι παρέχεται στις επιχειρήσεις ο αναγκαίος χρόνος προκειμένου να διατυπώσουν συναφώς τη γνώμη τους.

( βλ. σκέψεις 188, 190 )

8. Εφόσον η Επιτροπή αναφέρει ρητώς, στην ανακοίνωση των αιτιάσεων, ότι θα εξετάσει κατά πόσον πρέπει να επιβληθούν πρόστιμα στις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις και εκθέτει τα κύρια πραγματικά και νομικά στοιχεία που μπορούν να προκαλέσουν την επιβολή προστίμου, όπως η βαρύτητα και η διάρκεια της υποτιθεμένης παραβάσεως και το γεγονός ότι διαπράχθηκε «εκ προθέσεως ή εξ αμελείας», εκπληρώνει την υποχρέωση σεβασμού του δικαιώματος ακροάσεως των επιχειρήσεων. ράττοντας αυτό, η Επιτροπή τούς παρέχει τα αναγκαία στοιχεία για την άμυνά τους όχι μόνον κατά της διαπιστώσεως της παραβάσεως, αλλά και κατά της επιβολής προστίμου. Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή δεν είναι υποχρεωμένη να καθορίσει επακριβώς τον τρόπο με τον οποίο θα χρησιμοποιήσει κάθε ένα από τα στοιχεία αυτά για την επιμέτρηση του προστίμου. ράγματι, η παροχή ενδείξεων σχετικά με το επίπεδο των σχεδιαζομένων προστίμων, επί όσο χρονικό διάστημα δεν έχει δοθεί στις επιχειρήσεις η δυνατότητα να διατυπώσουν τις παρατηρήσεις τους επί των αιτιάσεων που λαμβάνονται υπόψη εναντίον τους, θα προδίκαζε κατά τρόπο ανάρμοστο την απόφαση της Επιτροπής. Κατά συνέπεια, η Επιτροπή δεν είναι υποχρεωμένη επίσης, κατά τη διοικητική διαδικασία, να γνωστοποιήσει στις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις την πρόθεσή της να εφαρμόσει νέα μέθοδο υπολογισμού του ύψους των προστίμων. Ειδικότερα, η Επιτροπή δεν έχει υποχρέωση να εφιστά την προσοχή των επιχειρήσεων, προειδοποιώντας τες για την πρόθεσή της να αυξήσει την τάξη μεγέθους των προστίμων.

( βλ. σκέψεις 199, 206-208 )

9. Η αρχή της μη αναδρομικότητας των ποινικών διατάξεων, η οποία καθιερώνεται ως θεμελιώδες δικαίωμα από το άρθρο 7 της Ευρωπαϊκής Συμβάσεως για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, αποτελεί κοινή αρχή των εννόμων τάξεων όλων των κρατών μελών και αναπόσπαστο τμήμα των γενικών αρχών του δικαίου, την τήρηση των οποίων εξασφαλίζει ο κοινοτικός δικαστής.

Συναφώς, ακόμα και αν από το άρθρο 15, παράγραφος 4, του κανονισμού 17 προκύπτει ότι οι αποφάσεις της Επιτροπής περί επιβολής προστίμων λόγω παραβάσεως του δικαίου του ανταγωνισμού δεν είναι ποινικού χαρακτήρα, η Επιτροπή υποχρεούται, εντούτοις, να τηρεί τις γενικές αρχές του κοινοτικού δικαίου, και ιδίως την αρχή της μη αναδρομικότητας, σε κάθε διοικητική διαδικασία ικανή να καταλήξει στην επιβολή κυρώσεων κατ' εφαρμογήν των κανόνων ανταγωνισμού της Συνθήκης. Η τήρηση της αρχής αυτής επιβάλλει να αντιστοιχούν οι κυρώσεις που επιβάλλονται σε μια επιχείρηση για παράβαση του δικαίου του ανταγωνισμού στις κυρώσεις που ίσχυαν κατά τον χρόνο διαπράξεως της παραβάσεως.

Ωστόσο, ενόψει του περιθωρίου εκτιμήσεως που αναγνωρίζει ο κανονισμός 17 στην Επιτροπή, η καθιέρωση από την τελευταία μιας νέας μεθόδου υπολογισμού των προστίμων, η οποία ενδεχομένως συνεπάγεται, σε ορισμένες περιπτώσεις, αύξηση του ύψους των προστίμων, χωρίς ωστόσο να υπερβαίνει το ανώτατο όριο που καθορίζει ο ίδιος κανονισμός, δεν μπορεί να θεωρηθεί ως αναδρομική επίταση των προστίμων, όπως αυτά έχουν εκ του νόμου καθοριστεί με το άρθρο 15 του κανονισμού 17, αντιβαίνουσα στις αρχές της νομιμότητας και της ασφάλειας δικαίου.

( βλ. σκέψεις 219-221, 235 )

10. Στον τομέα του ανταγωνισμού, η προγενέστερη πρακτική της Επιτροπής κατά τη λήψη των αποφάσεων δεν χρησιμεύει η ίδια ως νομικό πλαίσιο των προστίμων, δεδομένου ότι το νομικό αυτό πλαίσιο καθορίζεται αποκλειστικά και μόνον από τον κανονισμό 17.

( βλ. σκέψη 234 )

11. Όσον αφορά την επιμέτρηση των προστίμων που επιβάλλονται λόγω παραβάσεως των κανόνων του ανταγωνισμού, η Επιτροπή ασκεί την εξουσία της εντός των ορίων του περιθωρίου εκτιμήσεως που της αναγνωρίζει ο κανονισμός 17. Όμως, οι επιχειρηματίες δεν δικαιολογούνται να τρέφουν προσδοκίες στη διατήρηση υφισταμένης καταστάσεως, όταν η κατάσταση αυτή μπορεί να μεταβληθεί στο πλαίσιο της ασκήσεως της εξουσίας εκτιμήσεως που διαθέτουν τα κοινοτικά όργανα. Συνεπώς, στις επιχειρήσεις που εμπλέκονται σε διοικητική διαδικασία δυνάμενη να οδηγήσει στην επιβολή προστίμου δεν μπορεί να δημιουργηθεί δικαιολογημένη εμπιστοσύνη ως προς το ότι η Επιτροπή δεν θα υπερβεί το επίπεδο των προστίμων που εφάρμοζε προηγουμένως.

( βλ. σκέψεις 241, 243 )

12. Το άρθρο 184 της Συνθήκης (νυν άρθρο 241 ΕΚ) εκφράζει γενική αρχή διασφαλίζουσα σε κάθε διάδικο το δικαίωμα να αμφισβητήσει, προκειμένου να επιτύχει την ακύρωση αποφάσεως που τον αφορά άμεσα και ατομικά, το κύρος προγενεστέρων πράξεων κοινοτικού οργάνου, οι οποίες, αν και αν δεν έχουν τη μορφή κανονισμού, αποτελούν τη νομική βάση της επίδικης αποφάσεως, εφόσον ο διάδικος αυτός δεν διέθετε το δικαίωμα να ασκήσει, δυνάμει του άρθρου 173 της Συνθήκης (νυν, κατόπιν τροποποιήσεως, άρθρου 230 ΕΚ), απευθείας προσφυγή κατά των πράξεων αυτών, των οποίων υφίσταται έτσι τις συνέπειες χωρίς να του έχει παρασχεθεί η δυνατότητα να ζητήσει την ακύρωσή τους. Δεδομένου ότι το άρθρο 184 της Συνθήκης δεν έχει ως σκοπό να παρέχει στον διάδικο τη δυνατότητα να αμφισβητεί την ισχύ πράξεων γενικής φύσεως προς όφελος οποιασδήποτε προσφυγής, η γενική πράξη της οποίας προβάλλεται η έλλειψη νομιμότητας πρέπει να εφαρμόζεται άμεσα ή έμμεσα στην υπόθεση που αποτελεί το αντικείμενο της προσφυγής και πρέπει να υφίσταται άμεσος νομικός δεσμός μεταξύ της προσβαλλομένης ατομικής αποφάσεως και της εν λόγω γενικής πράξεως.

Συναφώς, οι κατευθυντήριες γραμμές που έχει θεσπίσει η Επιτροπή για τον υπολογισμό των προστίμων που επιβάλλονται δυνάμει του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 και του άρθρου 65, παράγραφος 5, της Συνθήκης ΕΚΑΧ, μολονότι δεν αποτελούν τη νομική βάση της αποφάσεως περί επιβολής προστίμου σε ορισμένο επιχειρηματία, δεδομένου ότι η απόφαση αυτή εκδίδεται βάσει των άρθρων 3 και 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17, καθορίζουν κατά τρόπο γενικό και αφηρημένο τη μέθοδο που θέσπισε η Επιτροπή για τον καθορισμό του ύψους του προστίμου που επιβάλλεται με την απόφαση και διασφαλίζουν, κατά συνέπεια, την ασφάλεια δικαίου στα πρόσωπα στα οποία απευθύνεται η απόφαση. Έτσι, εφόσον προκύπτει ότι η Επιτροπή καθόρισε το ύψος του προστίμου που επιβλήθηκε στον επιχειρηματία σύμφωνα με τη γενική μέθοδο που θέσπισε με τις κατευθυντήριες γραμμές, υφίσταται ένας άμεσος νομικός δεσμός μεταξύ της επίδικης ατομικής αποφάσεως και της γενικής πράξεως που αποτελούν οι κατευθυντήριες αυτές γραμμές. Δεδομένου ότι ο επιχειρηματίας δεν ήταν σε θέση να ζητήσει την ακύρωση των κατευθυντηρίων γραμμών ως γενικής πράξεως, οι εν λόγω κατευθυντήριες γραμμές μπορούν να αποτελέσουν το αντικείμενο ενστάσεως ελλείψεως νομιμότητας.

( βλ. σκέψεις 272-276 )

13. Η Επιτροπή δεν υποχρεούται, όταν καθορίζει το ύψος των προστίμων αναλόγως της σοβαρότητας και της διάρκειας της συγκεκριμένης παραβάσεως, να πραγματοποιεί τον υπολογισμό του προστίμου με βάση ποσά στηριζόμενα στον κύκλο εργασιών των εμπλεκομένων επιχειρήσεων, ούτε να εξασφαλίζει, σε περίπτωση που επιβάλλονται πρόστιμα σε πλείονες επιχειρήσεις εμπλεκόμενες στην ίδια παράβαση, ότι τα τελικά ποσά των προστίμων στα οποία θα καταλήξει ο υπολογισμός της για τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις θα αντικατοπτρίζουν οιαδήποτε μεταξύ τους διαφορά ως προς τον συνολικό κύκλο εργασιών τους ή ως προς τον κύκλο εργασιών τους στην αγορά του επίμαχου προϊόντος.

( βλ. σκέψη 278 )

14. Το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17, ορίζοντας ότι η Επιτροπή μπορεί να επιβάλλει πρόστιμα ύψους μέχρι 10 % του κύκλου εργασιών που πραγματοποιήθηκε κατά την προηγούμενη διαχειριστική περίοδο από καθεμία από τις επιχειρήσεις που μετέσχαν στην παράβαση, απαιτεί μείωση του προστίμου που επιβάλλεται τελικά σε μια επιχείρηση σε περίπτωση που το πρόστιμο αυτό υπερβαίνει το 10 % του κύκλου εργασιών της, ανεξαρτήτως των ενδιαμέσων πράξεων υπολογισμού που έγιναν προκειμένου να ληφθούν υπόψη η σοβαρότητα και η διάρκεια της παραβάσεως. Κατά συνέπεια, η διάταξη αυτή δεν απαγορεύει στην Επιτροπή να αναφερθεί, κατά τη διάρκεια του υπολογισμού της, σε ενδιάμεσο ποσό υπερβαίνον το 10 % του κύκλου εργασιών της ενδιαφερομένης επιχειρήσεως, εφόσον το ύψος του προστίμου που τελικά επιβάλλεται στην επιχείρηση αυτή δεν υπερβαίνει το ανώτατο αυτό όριο. Στην περίπτωση αυτή, δεν μπορεί να της προσαφθεί ότι ορισμένοι παράγοντες που έλαβε υπόψη κατά τον υπολογισμό της, όπως η διάρκεια της παραβάσεως ή οι ελαφρυντικές ή επιβαρυντικές περιστάσεις, δεν αντικατοπτρίζονται στο τελικό ποσό του προστίμου, δεδομένου ότι αυτό αποτελεί συνέπεια της απαγορεύσεως του άρθρου 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17, το οποίο δεν επιτρέπει την υπέρβαση του 10 % του κύκλου εργασιών της ενδιαφερομένης επιχειρήσεως.

( βλ. σκέψεις 286-288, 290 )

15. Ο κύκλος εργασιών τον οποίο αφορά το άρθρο 15, παράγραφος 2, του κανονισμού 17 αναφέρεται στον ολικό κύκλο εργασιών της οικείας επιχειρήσεως, ο οποίος είναι ο μόνος που μπορεί να αποτελέσει κατά προσέγγιση ένδειξη για τη σημασία και την επιρροή της επιχειρήσεως στην αγορά. Εφόσον τηρείται το ανώτατο όριο που ορίζει η ίδια διάταξη, η Επιτροπή μπορεί να καθορίσει το ύψος του προστίμου με βάση τον κύκλο εργασιών της επιλογής της, από πλευράς της γεωγραφικής εκτάσεως και των προϊόντων που αφορά ο κύκλος εργασιών.

( βλ. σκέψη 306 )

16. Το ότι ο τερματισμός μιας παραβάσεως των κανόνων του ανταγωνισμού μετά τις πρώτες επεμβάσεις της Επιτροπής μπορεί να ληφθεί υπόψη ως ελαφρυντική περίσταση δεν σημαίνει ότι η συνέχιση μιας παραβάσεως σε μια τέτοια περίπτωση δεν μπορεί να θεωρηθεί ως επιβαρυντική περίσταση. ράγματι, η αντίδραση μιας επιχειρήσεως στην κίνηση έρευνας όσον αφορά τις δραστηριότητές της δεν μπορεί παρά να εκτιμάται ενόψει του ιδιαιτέρου πλαισίου κάθε περιπτώσεως. Συνεπώς, δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν υποχρεούται, κατά κανόνα, ούτε να λάβει υπόψη τη συνέχιση της παραβάσεως ως επιβαρυντική περίσταση ούτε να θεωρήσει τον τερματισμό μιας παραβάσεως ως ελαφρυντική περίσταση, η δυνατότητά της να χαρακτηρίσει έναν τέτοιο τερματισμό, σε μια συγκεκριμένη περίπτωση, ως ελαφρυντική περίσταση δεν της στερεί το δικαίωμα να λάβει υπόψη της τη συνέχιση της παραβάσεως, σε άλλη περίπτωση, ως επιβαρυντική περίσταση.

( βλ. σκέψη 324 )

17. Το γεγονός και μόνον ότι η Επιτροπή θεώρησε, κατά την πρακτική που ακολουθούσε προηγουμένως για τη λήψη των αποφάσεών της, ότι ορισμένα στοιχεία συνιστούσαν ελαφρυντικές περιστάσεις για την επιμέτρηση του προστίμου για παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού δεν συνεπάγεται ότι είναι υποχρεωμένη να εκφέρει την ίδια κρίση και σε μεταγενέστερη απόφασή της.

( βλ. σκέψη 337 )

18. Μια ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με τη μη επιβολή προστίμων ή τη μείωσή τους σε περιπτώσεις συμπράξεων δημιουργεί δικαιολογημένες προσδοκίες στις οποίες στηρίζονται οι επιχειρήσεις που επιθυμούν να ενημερώσουν την Επιτροπή για την ύπαρξη συμπράξεως. Ενόψει της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης την οποία μπορεί να αντλούν από την ανακοίνωση αυτή οι επιχειρήσεις που επιθυμούν να συνεργαστούν με την Επιτροπή, η τελευταία είναι υποχρεωμένη να τηρήσει την ανακοίνωση αυτή, κατά την εκτίμηση της συνεργασίας ορισμένης επιχειρήσεως, στο πλαίσιο της επιμετρήσεως του προστίμου που θα πρέπει να της επιβληθεί.

( βλ. σκέψη 360 )

19. Ακόμα και αν υποτεθεί ότι η Επιτροπή εφάρμοσε υπερβολική μείωση στο πρόστιμο που επιβλήθηκε σε μια επιχείρηση για παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού, η τήρηση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως πρέπει να συνδυάζεται με την τήρηση της αρχής της νομιμότητας, σύμφωνα με την οποία ουδείς μπορεί να επικαλείται υπέρ αυτού παρανομία που διαπράχθηκε προς όφελος τρίτου.

( βλ. σκέψη 367 )

20. Το επιτόκιο του τόκου υπερημερίας που εφαρμόζεται στα πρόστιμα τα οποία επιβάλλονται στις επιχειρήσεις που διαπράττουν παράβαση των κανόνων του ανταγωνισμού ναι μεν δεν πρέπει να είναι τόσο υψηλό ώστε πράγματι να αναγκάζει τις επιχειρήσεις να καταβάλλουν τα πρόστιμα, ακόμα και όταν θεωρούν ότι έχουν σοβαρούς νομικούς λόγους για να προσβάλουν το κύρος της αποφάσεως της Επιτροπής, η τελευταία, ωστόσο, μπορεί να υιοθετήσει ένα σημείο αναφοράς σε επίπεδο υψηλότερο από το μέσο επιτόκιο χορηγήσεως δανείου που ισχύει στην αγορά, στον βαθμό που τούτο είναι αναγκαίο προς αποθάρρυνση παρελκυστικών συμπεριφορών.

( βλ. σκέψη 398 )

Διάδικοι

Στην υπόθεση T-23/99,

LR AF 1998 A/S, πρώην Løgstør Rør A/S, με έδρα το Løgstør (Δανία), εκπροσωπούμενη από τους D. Waelbroeck και H. Peytz, δικηγόρους, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο,

προσφεύγουσα,

κατά

Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπουμένης από τους P. Oliver και É. Gippini Fournier, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο,

καθής,

που έχει ως αντικείμενο, κυρίως, αίτημα ακυρώσεως της αποφάσεως 1999/60/ΕΚ της Επιτροπής, της 21ης Οκτωβρίου 1998, σχετικά με διαδικασία κινηθείσα βάσει του άρθρου 85 της Συνθήκης ΕΚ (υπόθεση IV/35.691/Ε-4 - Καρτέλ προμονωμένων σωλήνων) (ΕΕ 1999, L 24, σ. 1), ή, επικουρικώς, αίτημα μειώσεως του προστίμου που επιβλήθηκε στην προσφεύγουσα με την απόφαση αυτή,

ΤΟ ΡΩΤΟΔΙΚΕΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ (τέταρτο τμήμα),

συγκείμενο από τους P. Mengozzi, πρόεδρο, V. Tiili και R. Μ. Moura Ramos, δικαστές,

γραμματέας: G. Herzig, υπάλληλος διοικήσεως,

έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της προφορικής διαδικασίας της 25ης Οκτωβρίου 2000,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

Ιστορικό της διαφοράς

1 Η εταιρία LR AF 1998 A/S, πρώην Løgstør Rør A/S, είναι δανική εταιρία η οποία, κατά τον χρόνο των πραγματικών περιστατικών, παρήγε και πωλούσε προμονωμένους σωλήνες, χρησιμοποιούμενους ιδίως στα συστήματα αστικής κεντρικής θερμάνσεως.

2 Στα συστήματα αστικής κεντρικής θερμάνσεως, το νερό θερμαίνεται σε κάποιο κεντρικό χώρο και διοχετεύεται, μέσω υπογείων σωληνώσεων, στους χώρους που πρέπει να θερμανθούν. Δεδομένου ότι η θερμοκρασία του μεταφερομένου νερού (ή του ατμού) είναι πολύ υψηλή, οι σωλήνες πρέπει να είναι μονωμένοι ώστε να διασφαλίζεται η οικονομική και ακίνδυνη διανομή. Οι σωλήνες που χρησιμοποιούνται είναι προμονωμένοι, πρόκειται δε κατά κανόνα για χαλύβδινους σωλήνες οι οποίοι περιβάλλονται από πλαστικούς σωλήνες, με ενδιάμεσο στρώμα αφρώδους μονώσεως.

3 Οι σωλήνες αστικής κεντρικής θερμάνσεως αποτελούν αντικείμενο σημαντικών εμπορικών συναλλαγών μεταξύ των κρατών μελών. Οι μεγαλύτερες εθνικές αγορές στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι η Γερμανία, που αντιπροσωπεύει το 40 % της κοινοτικής καταναλώσεως, και η Δανία, που αντιπροσωπεύει το 20 %. Η Δανία, που αντιπροσωπεύει το 50 % της παραγωγικής ικανότητας εντός της Ευρωπαϊκής Ενώσεως, αποτελεί το κύριο κέντρο παραγωγής της Ενώσεως, το οποίο εφοδιάζει όλα τα κράτη μέλη στα οποία γίνεται χρήση αστικής κεντρικής θερμάνσεως.

4 Με καταγγελία που υπέβαλε στις 18 Ιανουαρίου 1995, η σουηδική επιχείρηση Powerpipe AB επεσήμανε στην Επιτροπή ότι οι λοιποί παραγωγοί και προμηθευτές σωλήνων αστικής κεντρικής θερμάνσεως είχαν διαμοιράσει την ευρωπαϊκή αγορά στο πλαίσιο συμπράξεως και είχαν λάβει προσυνεννοημένα μέτρα προκειμένου να θίξουν τη δραστηριότητά της ή να την περιορίσουν στη σουηδική αγορά, ή ακόμα και να την εκτοπίσουν τελείως από τον τομέα αυτόν.

5 Στις 28 Ιουνίου 1995, ενεργώντας δυνάμει αποφάσεως της Επιτροπής της 12ης Ιουνίου 1995, υπάλληλοι του οργάνου αυτού και εκπρόσωποι των αρχών ανταγωνισμού των εμπλεκομένων κρατών μελών διεξήγαγαν ταυτόχρονους και αιφνιδιαστικούς ελέγχους σε δέκα επιχειρήσεις ή ενώσεις επιχειρήσεων του τομέα της αστικής κεντρικής θερμάνσεως, μεταξύ των οποίων και η προσφεύγουσα (στο εξής: έλεγχοι).

6 Στη συνέχεια, η Επιτροπή απηύθυνε στην προσφεύγουσα και στις περισσότερες επιχειρήσεις τις οποίες αφορούσαν τα πραγματικά περιστατικά αιτήσεις παροχής πληροφοριών, δυνάμει του άρθρου 11 του κανονισμού 17 του Συμβουλίου, της 6ης Φεβρουαρίου 1962, πρώτου κανονισμού εφαρμογής των άρθρων 85 και 86 της Συνθήκης (ΕΕ ειδ. έκδ. 08/001, σ. 25).

7 Στις 20 Μαρτίου 1997, η Επιτροπή απηύθυνε στην προσφεύγουσα και τις λοιπές εμπλεκόμενες επιχειρήσεις ανακοίνωση των αιτιάσεων. Στη συνέχεια, πραγματοποιήθηκε ακρόαση των ενδιαφερομένων επιχειρήσεων στις 24 και 25 Νοεμβρίου 1997.

8 Στις 21 Οκτωβρίου 1998, η Επιτροπή εξέδωσε την απόφαση 1999/60/ΕΚ, σχετικά με διαδικασία κινηθείσα βάσει του άρθρου 85 της Συνθήκης ΕΚ (IV/35.691/Ε-4 - Καρτέλ προμονωμένων σωλήνων) (ΕΕ 1999, L 24, σ. 1), που διορθώθηκε πριν από τη δημοσίευσή της με απόφαση της 6ης Νοεμβρίου 1998 [C(1998) 3415 τελικό] (στο εξής: απόφαση ή προσβαλλόμενη απόφαση) και με την οποία διαπιστωνόταν η συμμετοχή διαφόρων επιχειρήσεων, μεταξύ άλλων και της προσφεύγουσας, σε ένα σύνολο συμφωνιών και εναρμονισμένων πρακτικών κατά την έννοια του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης ΕΚ (νυν άρθρου 81, παράγραφος 1, ΕΚ) (στο εξής: σύμπραξη).

9 Σύμφωνα με την απόφαση, στα τέλη του 1990 συνήφθη μεταξύ των τεσσάρων Δανών παραγωγών σωλήνων αστικής κεντρικής θερμάνσεως συμφωνία για καταρχήν γενική συνεργασία στην εγχώρια αγορά τους. Στη συμφωνία αυτή μετείχαν η προσφεύγουσα καθώς και η ABB IC Μøller A/S, δανική θυγατρική του ελβετοσουηδικού ομίλου ABB Asea Brown Boveri Ltd (στο εξής: ΑΒΒ), η Dansk Rørindustri A/S, επίσης γνωστή υπό την επωνυμία Starpipe (στο εξής: Dansk Rørindustri), και η Tarco Energi A/S (στο εξής: Tarco) (στο εξής, οι ανωτέρω θα αποκαλούνται συλλήβδην: Δανοί παραγωγοί). Ένα από τα πρώτα μέτρα συνίστατο στον συντονισμό μιας αυξήσεως των τιμών τόσο στη δανική αγορά όσο και για τις εξαγωγές. Με σκοπό τον διαμερισμό της δανικής αγοράς, καθορίστηκαν ποσοστώσεις, οι οποίες στη συνέχεια εφαρμόζονταν και ελέγχονταν από μια «ομάδα επαφής» στην οποία μετείχαν οι υπεύθυνοι των πωλήσεων των εμπλεκομένων επιχειρήσεων. Για κάθε εμπορικό σχέδιο (στο εξής: σχέδιο), η επιχείρηση που είχε αποφασιστεί από την ομάδα επαφής να αναλάβει το σχέδιο ενημέρωνε τους λοιπούς συμμετέχοντες για την τιμή που σκόπευε να προσφέρει και οι υπόλοιποι υπέβαλλαν τότε υψηλότερη προσφορά, ούτως ώστε να προστατεύεται ο προμηθευτής που είχε οριστεί από τη σύμπραξη.

10 Σύμφωνα με την απόφαση, δύο Γερμανοί παραγωγοί, ο όμιλος Henss/Isoplus (στο εξής: Henss/Isoplus) και η Pan-Isovit GmbH, άρχισαν να συμμετέχουν στις τακτικές συναντήσεις των Δανών παραγωγών από το φθινόπωρο του 1991. Στο πλαίσιο των συναντήσεων αυτών διεξήχθησαν διαπραγματεύσεις για τον διαμερισμό της γερμανικής αγοράς. Οι διαπραγματεύσεις αυτές κατέληξαν, τον Αύγουστο του 1993, σε συμφωνίες με τις οποίες καθορίστηκαν ποσοστώσεις πωλήσεων για κάθε συμμετέχουσα επιχείρηση.

11 άντοτε σύμφωνα με την απόφαση, το 1994 επιτεύχθηκε συμφωνία μεταξύ όλων αυτών των παραγωγών σχετικά με τον καθορισμό ποσοστώσεων για το σύνολο της ευρωπαϊκής αγοράς. Η ευρωπαϊκή αυτή σύμπραξη διαρθρωνόταν σε δύο επίπεδα. Το «διευθυντήριο», το οποίο συγκροτούσαν οι πρόεδροι ή οι γενικοί διευθυντές των επιχειρήσεων που μετείχαν στη σύμπραξη, χορήγησε ποσοστώσεις σε κάθε επιχείρηση τόσον επί του συνόλου της αγοράς όσο και σε κάθε εθνική αγορά, ιδίως της Γερμανίας, της Αυστρίας, της Δανίας, της Φινλανδίας, της Ιταλίας, των Κάτω Χωρών και της Σουηδίας. Για ορισμένες εθνικές αγορές, συστάθηκε μια «ομάδα επαφής» συγκροτούμενη από τους τοπικούς υπευθύνους πωλήσεων, στην οποία ανατέθηκε η διαχείριση των συμφωνιών, διά της επιλογής των επιχειρήσεων που θα αναλάμβαναν τα σχέδια και του συντονισμού των προσφορών στους μειοδοτικούς διαγωνισμούς.

12 Όσον αφορά τη γερμανική αγορά, στην απόφαση αναφέρεται ότι, κατόπιν συναντήσεως των έξι κυριοτέρων Ευρωπαίων παραγωγών (των ΑΒΒ, Dansk Rørindustri, Henss/Isoplus, Pan-Isovit, Tarco και της προσφεύγουσας) και της Brugg Rohrsysteme GmbH (στο εξής: Brugg), που έλαβε χώρα στις 18 Αυγούστου 1994, πραγματοποιήθηκε μια πρώτη σύσκεψη της ομάδας επαφής για τη Γερμανία στις 7 Οκτωβρίου 1994. Οι συσκέψεις της ομάδας αυτής συνεχίστηκαν επί μεγάλο χρονικό διάστημα μετά τους ελέγχους της Επιτροπής, στα τέλη Ιουνίου 1995, καίτοι έκτοτε πραγματοποιούνταν εκτός Ευρωπαϊκής Ενώσεως, στη Ζυρίχη. Οι συσκέψεις στη Ζυρίχη συνεχίστηκαν έως τις 25 Μαρτίου 1996.

13 Ως στοιχείο της συμπράξεως, η απόφαση μνημονεύει, μεταξύ άλλων, τη λήψη και θέση σε εφαρμογή συντονισμένων μέτρων για την εξουδετέρωση της μόνης σημαντικής επιχειρήσεως που δεν μετείχε στη σύμπραξη, της Powerpipe. Η Επιτροπή διευκρινίζει ότι ορισμένα μέλη της συμπράξεως προσέλαβαν βασικά στελέχη της Powerpipe και της έδωσαν να καταλάβει ότι έπρεπε να αποσυρθεί από τη γερμανική αγορά. Κατόπιν της αναθέσεως στην Powerpipe ενός σημαντικού γερμανικού σχεδίου τον Μάρτιο του 1995, πραγματοποιήθηκε συνάντηση στο Ντύσσελντορφ, στην οποία μετέσχαν οι έξι προμνησθέντες παραγωγοί και η Brugg. Σύμφωνα με την Επιτροπή, κατά τη συνάντηση αυτή αποφασίστηκε συλλογικός εμπορικός αποκλεισμός των πελατών και των προμηθευτών της Powerpipe. Ο εν λόγω αποκλεισμός τέθηκε στη συνέχεια σε εφαρμογή.

14 Στην απόφασή της, η Επιτροπή εκθέτει τους λόγους για τους οποίους όχι μόνον η ρητή συμφωνία περί διαμερισμού των αγορών η οποία συνήφθη μεταξύ των Δανών παραγωγών στα τέλη του 1990, αλλά και οι συμφωνίες που συνάφθηκαν από τον Οκτώβριο του 1991 και μετά, λαμβανόμενες στο σύνολό τους, μπορούν να θεωρηθούν ως συνιστώσες «συμφωνία» απαγορευόμενη από το άρθρο 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης. Επιπλέον, η Επιτροπή τονίζει ότι το «δανικό» και το «ευρωπαϊκό» καρτέλ συνιστούσαν την έκφραση μιας και μόνης συμπράξεως που ξεκίνησε μεν από τη Δανία, αλλά, ήδη από την αρχή, είχε ως απώτερο στόχο την επέκταση του ελέγχου των συμμετεχόντων σε ολόκληρη την αγορά. Κατά την Επιτροπή, η διαρκής συμφωνία μεταξύ παραγωγών είχε αισθητή επίπτωση στο εμπόριο μεταξύ των κρατών μελών.

15 Για τους λόγους αυτούς, οι ουσιαστικές διατάξεις της αποφάσεως ορίζουν τα ακόλουθα:

«Άρθρο 1

Οι επιχειρήσεις ABB Asea Brown Boveri Ltd, Brugg Rohrsysteme GmbH, Dansk Rørindustri A/S, Henss/Isoplus Group, KE-KELIT Kunststoffwerk GmbH, Oy KWH Tech AB, Løgstør Rør A/S, Pan-Isovit GmbH, Sigma Tecnologie di Rivestimento Srl και Tarco Energi A/S παρέβησαν το άρθρο 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης ΕΚ λόγω της συμμετοχής τους, με τον τρόπο και στην έκταση που προσδιορίζονται στο αιτιολογικό, σε ένα πλέγμα συμφωνιών και εναρμονισμένων πρακτικών οι οποίες άρχισαν να εφαρμόζονται στον τομέα των προμονωμένων σωλήνων γύρω στον Νοέμβριο/Δεκέμβριο του 1990 μεταξύ των τεσσάρων Δανών παραγωγών και επεκτάθηκαν ακολούθως σε άλλες εθνικές αγορές με παράλληλο προσεταιρισμό των επιχειρήσεων Pan-Isovit και Henss/Isoplus, μέχρι δε τα τέλη του 1994 αποτελούσαν πλέον ένα ολοκληρωμένο καρτέλ το οποίο κάλυπτε το σύνολο της κοινής αγοράς.

Η διάρκεια των παραβάσεων διαμορφώθηκε ως ακολούθως:

- στην περίπτωση [...] της Løgstør [...] από τον Νοέμβριο/Δεκέμβριο του 1990 περίπου, μέχρι τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο του 1996 τουλάχιστον,

[...]

Τα κύρια χαρακτηριστικά της παράβασης συνίσταντο:

- σε διαμερισμό των εθνικών αγορών και, ενδεχομένως, του συνόλου της ευρωπαϊκής αγοράς μεταξύ των μελών επί τη βάσει προσοστώσεων,

- σε παραχώρηση εθνικών αγορών σε συγκεκριμένους παραγωγούς και μεθόδευση της απόσυρσης άλλων παραγωγών,

- σε σύναψη συμφωνίας για τις τιμές του προϊόντος και των επιμέρους σχεδίων,

- σε παραχώρηση των διαφόρων σχεδίων σε συγκεκριμένους παραγωγούς και μεθόδευση της συμμετοχής στον οικείο μειοδοτικό διαγωνισμό κατά τέτοιον τρόπο, ώστε το εκάστοτε σχέδιο να κατακυρώνεται πράγματι στον επιλεγέντα παραγωγό,

- σε συνομολόγηση και εφαρμογή σύντονων μετρών με στόχο την παρεμπόδιση της επιχειρηματικής δραστηριότητας του μόνου αξιόλογου μη μέλους, δηλαδή της Powerpipe AB, την πρόκληση βλάβης στα επιχειρηματικά του συμφέροντα και τον εξαναγκασμό του σε πλήρη αποχώρηση από την αγορά, ούτως ώστε να προστατευθεί το καρτέλ από τον ανταγωνισμό εκ μέρους της εν λόγω επιχείρησης.

[...]

Άρθρο 3

Στις επιχειρήσεις που αναφέρονται στο άρθρο 1 επιβάλλονται τα ακόλουθα πρόστιμα σχετικά με τις διαπιστωθείσες στο άρθρο 1 παραβάσεις:

[...]

ζ) [Løgstør], πρόστιμο 8 900 000 ECU·

[...]».

16 Η απόφαση κοινοποιήθηκε στην προσφεύγουσα με έγγραφο της 12ης Νοεμβρίου 1998, το οποίο η προσφεύγουσα παρέλαβε την επομένη.

Διαδικασία και αιτήματα των διαδίκων

17 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του ρωτοδικείου στις 21 Ιανουαρίου 1999, η προσφεύγουσα άσκησε την υπό κρίση προσφυγή.

18 Επτά από τις εννέα άλλες επιχειρήσεις που θεωρήθηκαν ως ευθυνόμενες για την παράβαση επίσης προσέφυγαν κατά της αποφάσεως (υποθέσεις Τ-9/99, Τ-15/99, Τ-16/99, Τ-17/99, Τ-21/99, Τ-28/99 και Τ-31/99).

19 Κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή, το ρωτοδικείο (τέταρτο τμήμα) αποφάσισε να προχωρήσει στην προφορική διαδικασία και, στο πλαίσιο μέτρων οργανώσεως της διαδικασίας, ζήτησε από τους διαδίκους να απαντήσουν σε γραπτές ερωτήσεις και να προσκομίσουν ορισμένα έγγραφα. Οι διάδικοι συμμορφώθηκαν προς τα αιτήματα αυτά.

20 Οι διάδικοι αγόρευσαν και απάντησαν στις προφορικές ερωτήσεις του ρωτοδικείου κατά τη δημόσια συνεδρίαση της 25ης Οκτωβρίου 2000.

21 Η προσφεύγουσα ζητεί από το ρωτοδικείο:

- να ακυρώσει την προσβαλλόμενη απόφαση στο μέτρο που την αφορά·

- επικουρικώς, να μειώσει ουσιωδώς το ύψος του προστίμου που της επιβλήθηκε·

- να καταδικάσει την καθής στα δικαστικά έξοδα.

22 Η καθής ζητεί από το ρωτοδικείο:

- να απορρίψει την προσφυγή·

- να καταδικάσει την προσφεύγουσα στα δικαστικά έξοδα.

Επί της ουσίας

23 Η προσφεύγουσα επικαλείται, κατ' ουσίαν, πέντε λόγους ακυρώσεως. Ο πρώτος λόγος ακυρώσεως αντλείται από πλάνη περί τα πράγματα κατά την εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης. Ο δεύτερος λόγος ακυρώσεως αντλείται από την προσβολή των δικαιωμάτων άμυνας. Ο τρίτος λόγος ακυρώσεως αντλείται από την παραβίαση γενικών αρχών και από πλάνη περί τα πράγματα όσον αφορά την επιμέτρηση του προστίμου. Ο τέταρτος λόγος ακυρώσεως αντλείται από την παράβαση της υποχρεώσεως αιτιολογήσεως της επιμετρήσεως του προστίμου. Τέλος, ο πέμπτος λόγος ακυρώσεως αντλείται από το υπερβολικό ύψος του επιτοκίου που εφαρμόζεται σε περίπτωση μη άμεσης καταβολής του προστίμου.

Ι - Επί του πρώτου λόγου ακυρώσεως, που αντλείται από πλάνη περί τα πράγματα κατά την εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης

Α - Επί του μηχανισμού αντισταθμίσεων που ίσχυε στο πλαίσιο της δανικής συμπράξεως

1. Επιχειρήματα των διαδίκων

24 Η προσφεύγουσα παρατηρεί ότι η Επιτροπή υπέπεσε σε πλάνη υποστηρίζοντας, στην τριακοστή πέμπτη αιτιολογική σκέψη της αποφάσεώς της, ότι, στα τέλη του 1991, η εν λόγω επιχείρηση μετέσχε σε μηχανισμό αντισταθμίσεως. Όταν η Tarco ζήτησε αντιστάθμιση για το μερίδιο της αγοράς που είχε απολέσει, η προσφεύγουσα πρότεινε μόνο να αποσύρει, υπέρ της Tarco, μια προσφορά που είχε υποβάλει στην ισλανδική αγορά και την οποία γνώριζε ότι ο Ισλανδός πελάτης είχε ήδη απορρίψει. Μολονότι συζητήθηκαν και άλλοι μηχανισμοί αντισταθμίσεως, τελικά η προσφεύγουσα δεν προέβη σε καμία καταβολή προς την Tarco. Αυτό καταδεικνύει ότι δεν είχε την πρόθεση να μετάσχει και όντως δεν μετέσχε σε κάποιο σύστημα αντισταθμίσεων.

25 Η καθής παρατηρεί ότι οι εξηγήσεις που παρέσχε η προσφεύγουσα είναι ανεπαρκείς, δεδομένου ότι η τελευταία αναγνωρίζει ότι συζήτησε το θέμα των αντισταθμίσεων με την Tarco και προσφέρθηκε να αποσυρθεί από μια διαδικασία μειοδοτικού διαγωνισμού. Το επιχείρημα ότι δεν καταβλήθηκε καμία χρηματική αντιστάθμιση δεν ανατρέπει την ανάλυση του συστήματος αντισταθμίσεων την οποία περιέχει η απόφαση.

2. Εκτίμηση του ρωτοδικείου

26 ρέπει να παρατηρηθεί ότι, στην τριακοστή πέμπτη αιτιολογική σκέψη της αποφάσεώς της, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, όσον αφορά τη σύμπραξη στη δανική αγορά, είναι αναμφισβήτητο ότι εφαρμόστηκε ένας μηχανισμός αντισταθμίσεως στα τέλη του 1991, αλλά ότι οι ακριβείς λεπτομέρειες της αντισταθμίσεως παραμένουν αδιευκρίνιστες. Συναφώς, η Επιτροπή παραπέμπει, αφενός, στις δηλώσεις της Tarco, σύμφωνα με τις οποίες οι αντισταθμιστικές καταβολές πραγματοποιούνταν σε μετρητά και με την έκδοση τιμολογίων για εικονικές παραδόσεις σωλήνων, και, αφετέρου, στην από 2 Οκτωβρίου 1997 απάντηση της προσφεύγουσας στην αίτηση παροχής πληροφοριών της 26ης Αυγούστου 1997, σύμφωνα με την οποία η απαίτηση αντισταθμίσεως που είχε προβάλει η Tarco ικανοποιήθηκε ενόψει των παραγγελιών που είχε ήδη αναθέσει η προσφεύγουσα στην Tarco και της παραιτήσεως της προσφεύγουσας, υπέρ της Tarco, από τη συμμετοχή της σε κοινό σχέδιο στην Ισλανδία (δεύτερο εδάφιο της τριακοστής πέμπτης αιτιολογικής σκέψεως της αποφάσεως). Στη συνέχεια, η Επιτροπή συνάγει το συμπέρασμα ότι, όποια και αν ήταν η ακριβής διαδικασία του συστήματος της αντισταθμίσεως το 1991, συμφωνήθηκε ότι για το 1992 θα εφαρμοζόταν ένα νέο σύστημα, σύμφωνα με το οποίο τα μερίδια της αγοράς που θα υπερέβαιναν τις ποσοστώσεις θα αποτελούσαν το αντικείμενο «μετακυλίσεως» και θα χορηγούνταν εκ νέου στους παραγωγούς που δεν είχαν καλύψει την ποσόστωση που τους είχε χορηγηθεί (τρίτο εδάφιο της τριακοστής πέμπτης αιτιολογικής σκέψεως της αποφάσεως).

27 Επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η προσφεύγουσα αναγνωρίζει ότι, κατά τις συνομιλίες της με την Tarco κατόπιν της απαιτήσεως αντισταθμίσεως που προέβαλε η τελευταία για τα απολεσθέντα σχέδια, κατόρθωσε να ικανοποιήσει το αίτημα αυτό δηλώνοντας ότι θα απέσυρε την προσφορά της για ένα ισλανδικό σχέδιο.

28 Όμως, ακόμα και αν η προσφεύγουσα γνώριζε ότι, εν πάση περιπτώσει, δεν επρόκειτο να της ανατεθεί το σχέδιο αυτό και ακόμα και αν, κατόπιν των συνομιλιών της με την Tarco, δεν προέβη σε καμία καταβολή, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ότι η προσφεύγουσα παραιτήθηκε από ένα σχέδιο υπέρ της Tarco προκειμένου να ικανοποιήσει μια απαίτηση αντισταθμίσεως που στηριζόταν στον μηχανισμό που είχε οργανωθεί στο πλαίσιο της συμπράξεως.

29 Κατά συνέπεια, δικαίως η Επιτροπή ανέφερε ότι, καίτοι οι ακριβείς λεπτομέρειες της αντισταθμίσεως παραμένουν αδιευκρίνιστες, αποδεδειγμένως εφαρμόστηκε ένας μηχανισμός αντισταθμίσεως.

30 Συνεπώς, η αιτίαση που διατυπώνει η προσφεύγουσα είναι απορριπτέα.

Β - Επί της υπάρξεως διαρκούς συμπράξεως από το 1990 έως το 1996

31 Η προσφεύγουσα αμφισβητεί ότι έλαβε μέρος σε παράβαση του άρθρου 85 της Συνθήκης επί συνεχόμενο χρονικό διάστημα «περίπου από τον Νοέμβριο/Δεκέμβριο του 1990, μέχρι τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο του 1996 τουλάχιστον». Κατά την προσφεύγουσα, υπήρχαν δύο χωριστές συμπράξεις, εκ των οποίων η μεν πρώτη περιορίστηκε στη δανική αγορά, από τον Ιανουάριο του 1991 έως τον Απρίλιο του 1993, η δε δεύτερη, που εκτεινόταν σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή αγορά, διήρκεσε από τον Μάρτιο του 1995 έως τον Νοέμβριο ή τον Δεκέμβριο του 1995 και συμπληρώθηκε, όσον αφορά τη Δανία και τη Γερμανία, με συνεργασία από τα τέλη του 1994 και, σποραδικώς, έως τον Μάρτιο του 1996.

32 ρέπει να εξεταστούν, καταρχάς, τα επιχειρήματα που αφορούν τη συμμετοχή της προσφεύγουσας στις δραστηριότητες της συμπράξεως, εκτός της δανικής αγοράς, κατά την περίοδο 1990-1993, στη συνέχεια, τα επιχειρήματα που αφορούν την αναστολή της συμμετοχής της το 1993 καθώς και την οργάνωση ευρωπαϊκής συμπράξεως από το 1994 και μετά και, τέλος, τα επιχειρήματα σχετικά με τη διάρκεια και τον διαρκή χαρακτήρα της συμπράξεως.

1. Επί της συμμετοχής στη σύμπραξη εκτός της δανικής αγοράς κατά την περίοδο 1990-1993

- Επιχειρήματα των διαδίκων

33 Η προσφεύγουσα παρατηρεί ότι, κατά την περίοδο 1991-1993, έγιναν μεν ορισμένες απόπειρες από τις ενδιαφερόμενες επιχειρήσεις για να επιτευχθεί συνεργασία στη Γερμανία, οι απόπειρες όμως αυτές δεν στέφθηκαν από επιτυχία, ο δε ανταγωνισμός δεν νοθεύτηκε κατά την περίοδο αυτή. Η προσφεύγουσα διατείνεται ότι δεν επιθυμούσε τη σύναψη συμφωνίας περί διαμερισμού της αγοράς διότι έκρινε ότι ήταν ικανή να αυξήσει το μερίδιό της στην αγορά. Κατά τις συναντήσεις στις οποίες παρέστη, υιοθέτησε παθητική στάση και δεν ανέλαβε την παραμικρή δέσμευση.

34 ρώτον, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι δεν μετέσχε σε συμφωνία περί αυξήσεως των τιμών για το 1991, συμπεριλαμβανομένων των τιμών όσον αφορά τις εξαγωγές. Κακώς η Επιτροπή επικαλείται συναφώς τη σημείωση που κράτησε κατά τη σύσκεψη που πραγματοποίησε στις 22 Νοεμβρίου 1990 η υποεπιτροπή του δανικού συμβουλίου αστικής κεντρικής θερμάνσεως (ενώσεως ξένης προς τη σύμπραξη), δεδομένου ότι οι παραγωγοί αποφάσισαν μονομερώς τις αυξήσεις τιμών που ανήγγειλαν με την ευκαιρία αυτή. Όσον αφορά τις αυξήσεις των τιμών της προσφεύγουσας που τέθηκαν σε ισχύ στις 22 Νοεμβρίου 1990, αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός ότι οι νέες τιμές είχαν ήδη δημοσιευθεί πριν από τη σύσκεψη αυτή. Οι παραγωγοί δεν ήταν δυνατόν να «συντονίσουν» αυξήσεις τιμών τις οποίες είχαν ήδη αποφασίσει ο καθένας μόνος του. Η περί του αντιθέτου δήλωση της Tarco, στην οποία επίσης στηρίζεται η Επιτροπή, είναι εσφαλμένη. Εξάλλου, το άτομο που υπέγραψε τη δήλωση αυτή δεν ανήκε στο προσωπικό της Tarco την εποχή εκείνη και δεν είχε παραστεί στη σύσκεψη.

35 Κατά την προσφεύγουσα, στη διάρκεια της περιόδου 1991-1993, οι μόνες παραβάσεις εκτός της δανικής αγοράς συνίσταντο στη σύναψη συμφωνίας όσον αφορά τη Γερμανία με σκοπό την αύξηση των τιμών καταλόγου από 1ης Ιανουαρίου 1992, καθώς και στη σύναψη συμφωνίας συνεργασίας στην Ιταλία, στις 14 Οκτωβρίου 1991, όσον αφορά το σχέδιο του Τορίνου. Η συμφωνία σχετικά με τις τιμές καταλόγου συνάφθηκε μόλις κατά τη συνάντηση της 10ης Δεκεμβρίου 1991. Στη συνάντηση αυτή, ωστόσο, δεν συνήφθη καμία συμφωνία σχετικά με κοινούς τιμοκαταλόγους ή με πρόγραμμα μηνιαίων συναντήσεων. Η συμφωνία σχετικά με τις τιμές καταλόγου πιθανόν δεν είχε καμία άμεση επίδραση στη γερμανική αγορά, καθόσον, αφενός, η προσφεύγουσα πραγματοποιούσε πωλήσεις εντός της αγοράς αυτής μέσω ανεξαρτήτου διανομέα ο οποίος καθόριζε τις δικές του τελικές τιμές και, αφετέρου, οι αυξήσεις τιμών σύμφωνα με τους τιμοκαταλόγους αντισταθμίζονταν από τις εκπτώσεις που χορηγούσε η προσφεύγουσα στον Γερμανό διανομέα της. Όσον αφορά το σχέδιο του Τορίνου, αυτό αποτελεί μεμονωμένο παράδειγμα συνεργασίας, το οποίο δεν είχε καμία επίπτωση στην αγορά.

36 Δεύτερον, η προσφεύγουσα ισχυρίζεται ότι δεν μετέσχε στη συμφωνία για τον διαμερισμό της γερμανικής αγοράς για το 1994, όπως αναφέρει η Επιτροπή στην πεντηκοστή και στην πεντηκοστή πρώτη αιτιολογική σκέψη της αποφάσεως. Δεν θυμάται να πραγματοποιήθηκαν συναντήσεις στην Κοπεγχάγη στις 30 Ιουνίου 1993 και στη Ζυρίχη στις 18 ή στις 19 Αυγούστου 1993, όπως αυτές που περιγράφονται στην τεσσαρακοστή ένατη και την πεντηκοστή αιτιολογική σκέψη της αποφάσεως. Η προσφεύγουσα ισχυρίζεται επίσης ότι δεν δήλωσε ότι συμφωνούσε στην κατάρτιση ομοιόμορφου τιμοκαταλόγου ή στην καθιέρωση ενός συστήματος κυρώσεων. Το έγγραφο το οποίο παρουσίασε η Επιτροπή ως απόδειξη του περιεχομένου της συμφωνίας, και το οποίο περιλαμβάνεται στο παράρτημα 7 των παρατηρήσεων της προσφεύγουσας επί της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, δεν είναι παρά πρόταση της ΑΒΒ, η οποία υποβλήθηκε μεταγενέστερα στην προσφεύγουσα (στο εξής: πρόταση της ΑΒΒ). Η άρνηση της προσφεύγουσας να υπογράψει τη συμφωνία δεν αντιφάσκει προς την αποδοχή της διενέργειας ανεξάρτητου οικονομικού ελέγχου τον οποίον παρήγγειλαν τα μέλη της συμπράξεως και ο οποίος διεξήχθη από ελβετική εταιρία λογιστών για να διαπιστωθούν οι αριθμοί όσον αφορά το συνολικό μέγεθος της γερμανικής αγοράς, ούτε προς το γεγονός ότι η Pan-Isovit είχε την εντύπωση ότι η προσφεύγουσα επεδίωκε τη σύναψη συμφωνίας. ράγματι, η προσφεύγουσα προσποιήθηκε ότι ενδιαφερόταν για μια συμφωνία με όρους που γνώριζε ότι δεν μπορούσαν να γίνουν δεκτοί από τις γερμανικές επιχειρήσεις που μετείχαν στη σύμπραξη. Στη διάρκεια σύντομης συναντήσεως, στις 8 Σεπτεμβρίου 1993, στην οποία παρέστη η προσφεύγουσα, δήλωσε ότι δεν επιθυμούσε τη σύναψη της παραμικρής συμφωνίας όσον αφορά τη γερμανική αγορά. Σε συνάντηση της 29ης Σεπτεμβρίου 1993, η προσφεύγουσα αρνήθηκε εκ νέου να δεχθεί την πρόταση της ΑΒΒ. Εξ αυτών η προσφεύγουσα συνάγει ότι όχι μόνον αρνήθηκε να δεχθεί συμφωνία περί διαμερισμού της αγοράς στη Γερμανία, αλλ' αντιθέτως ματαίωσε τις απόπειρες επιτεύξεως μιας τέτοιας συμφωνίας.

37 Κατά την προσφεύγουσα, μόνη η συμμετοχή της σε συναντήσεις που είχαν ως αντικείμενο τη βλάβη του ανταγωνισμού δεν στοιχειοθετεί συμμετοχή στη σύμπραξη, δεδομένου ότι η ίδια εξήγησε επανειλημμένως στους λοιπούς συμμετέχοντες ότι δεν ενδιαφερόταν για τη συνέχιση της σχεδιαζομένης συνεργασίας, κρατώντας έτσι «δημοσίως» τις αποστάσεις της από το περιεχόμενο των συζητήσεων που πραγματοποιήθηκαν στη διάρκεια των συναντήσεων αυτών. Εξάλλου, οι συζητήσεις αυτές ουδέποτε κατέληξαν σε συγκεκριμένο αποτέλεσμα και ουδόλως επηρέασαν την αγορά.

38 Η καθής παρατηρεί ότι, όσον αφορά τη συνεργασία εκτός Δανίας από το 1991 έως το 1993, συνήφθη ρητή συμφωνία, αρχικά μεταξύ των Δανών παραγωγών σχετικά με αύξηση των τιμών εξαγωγών στις αρχές του 1991 και, στη συνέχεια, σχετικά με αύξηση των τιμών στη Γερμανία από τον Ιανουάριο του 1992, σχετικά με τον καθορισμό των τιμών και τον διαμοιρασμό των σχεδίων στην Ιταλία, καθώς και σχετικά με σύστημα ποσοστώσεων υπό μορφή μεριδίων αγοράς για το 1994. Οι συμφωνίες αυτές δεν μπορούν να χαρακτηριστούν ως μεμονωμένα συμβάντα. ράγματι, η προσφεύγουσα μετέσχε σε πολυάριθμες τακτικές συναντήσεις στο πλαίσιο συμπράξεως η οποία, από το φθινόπωρο του 1991, επεξέτεινε τη σαφή συνεργασία μεταξύ των Δανών παραγωγών και στη γερμανική αγορά.

- Εκτίμηση του ρωτοδικείου

39 Κατά πάγια νομολογία, εφόσον μια επιχείρηση συμμετέχει, έστω και χωρίς να λαμβάνει ενεργό μέρος, σε συναντήσεις μεταξύ επιχειρήσεων που έχουν ως αντικείμενο τη βλάβη του ανταγωνισμού και δεν αποστασιοποιείται δημοσίως από το περιεχόμενο των συναντήσεων αυτών, δημιουργώντας έτσι την εντύπωση στους άλλους συμμετέχοντες ότι επικροτεί το αποτέλεσμα των συναντήσεων και ότι θα συμμορφωθεί προς αυτό, μπορεί να θεωρηθεί ότι αποδεδειγμένως συμμετέχει στη σύμπραξη που προκύπτει από τις εν λόγω συναντήσεις (βλ. αποφάσεις του ρωτοδικείου της 17ης Δεκεμβρίου 1991, Τ-7/89, Hercules Chemicals κατά Επιτροπής, Συλλογή 1991, σ. ΙΙ-1711, σκέψη 232, της 10ης Μαρτίου 1992, Τ-12/89, Solvay κατά Επιτροπής, Συλλογή 1992, σ. ΙΙ-907, σκέψη 98, και της 6ης Απριλίου 1995, Τ-141/89, Tréfileurope κατά Επιτροπής, Συλλογή 1995, σ. ΙΙ-791, σκέψεις 85 και 86).

40 Στο πλαίσιο αυτό, πρέπει να εκτιμηθούν, όσον αφορά το χρονικό διάστημα από τον Οκτώβριο του 1991 έως τον Οκτώβριο του 1993, οι αποδείξεις που συγκέντρωσε η Επιτροπή και τα συμπεράσματα που συνάγει από τις αποδείξεις αυτές στις αιτιολογικές σκέψεις 38 επ. της αποφάσεως.

41 ρώτον, πρέπει να παρατηρηθεί ότι ορθώς η Επιτροπή συνήγαγε, στην τριακοστή πρώτη, τριακοστή όγδοη και εκατοστή τριακοστή πέμπτη αιτιολογική σκέψη, ότι η προσφεύγουσα μετέσχε στις συντονισμένες αυξήσεις τις οποίες εφάρμοσαν οι Δανοί παραγωγοί στις τιμές τους όσον αφορά τις εξαγωγές.

42 ράγματι, η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί ότι έλαβε μέρος στη συνάντηση της 22ας Νοεμβρίου 1990, τα πρακτικά της οποίας (παράρτημα 19 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων) περιέχουν πίνακα αυξήσεως τιμών, μνημονεύοντας για κάθε Δανό παραγωγό ένα ή δύο ποσοστά συνοδευόμενα από μια ημερομηνία, τόσο στη στήλη που επιγράφεται «Δανία» όσο και στη στήλη που επιγράφεται «Εξαγωγές». Το συμπέρασμα που συνήγαγε η Επιτροπή από το έγγραφο αυτό, και σύμφωνα με το οποίο οι συμμετασχόντες στη συνάντηση αυτή συμφώνησαν να συντονίσουν μια αύξηση των τιμών τους όσον αφορά τις εξαγωγές, ενισχύεται και από τη δήλωση στην οποία προέβη η Tarco, σύμφωνα με την οποία οι συμμετασχόντες στη συνάντηση αυτή συμφώνησαν σε συντονισμένες αυξήσεις των βασικών τιμοκαταλόγων τους τόσο για τις πωλήσεις στην εγχώρια αγορά όσο και για τις εξαγωγές (απάντηση της Tarco, της 26ης Απριλίου 1996, στην αίτηση παροχής πληροφοριών της 13ης Μαρτίου 1996, στο εξής: απάντηση της Tarco).

43 Η προσφεύγουσα δεν μπορεί να αμφισβητήσει το συμπέρασμα της Επιτροπής υποστηρίζοντας ότι η αύξηση των τιμών όσον αφορά τις εξαγωγές δεν «συμφωνήθηκε» κατά τη συνάντηση αυτή. ράγματι, παρατηρείται ότι η Επιτροπή απλώς διαπίστωσε ότι οι Δανοί παραγωγοί «συντόνισαν» τις αυξήσεις των τιμών τους όσον αφορά τις εξαγωγές, πράγμα που συνεπάγεται ότι οι συμμετέχοντες συμφώνησαν, τουλάχιστον, ως προς τον τρόπο με τον οποίο θα πραγματοποιούνταν οι σχεδιαζόμενες αυξήσεις τιμών, χωρίς να είναι απαραίτητο, ωστόσο, να συμφώνησαν οι συμμετέχοντες, κατά την εν λόγω συνάντηση, επί της αρχής ή επί του ακριβούς ποσοστού των αυξήσεων τιμών. Όμως, από τα πρακτικά της συναντήσεως της 22ας Νοεμβρίου 1990 προκύπτει ότι οι συμμετασχόντες, εν πάση περιπτώσει, ανήγγειλαν τις ημερομηνίες κατά τις οποίες επρόκειτο να προβούν σε αύξηση τιμών καθώς και, ενδεχομένως, τις προβλεπόμενες διαβαθμίσεις αυτής της αυξήσεως. Συνεπώς, δικαίως η Επιτροπή διαπίστωσε συντονισμένη αύξηση των τιμών.

44 Το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι είχε ήδη δημοσιεύσει τιμοκατάλογο με αυξήσεις τιμών πριν από τη σύσκεψη της επιτροπής της 22ας Νοεμβρίου 1990 δεν είναι λυσιτελές. ράγματι, αφενός, η προσφεύγουσα δεν διευκρίνισε σε ποιο βαθμό ο τιμοκατάλογος που δημοσίευσε, στη δανική γλώσσα, στις 12 Νοεμβρίου 1990 ίσχυε επίσης και για τις εξαγωγές, δεδομένου ότι, κατά τη συνάντηση της 22ας Νοεμβρίου 1990, κρίθηκε απαραίτητο να αντιμετωπιστούν χωριστά οι τιμές όσον αφορά τις εξαγωγές από τις τιμές που ίσχυαν στη δανική αγορά. Αφετέρου, η ημερομηνία ενάρξεως της ισχύος του τιμοκαταλόγου αυτού (12 Νοεμβρίου 1990) αντιστοιχεί στην ημερομηνία που μνημονεύεται στα πρακτικά της συναντήσεως της 22ας Νοεμβρίου 1990 όσον αφορά την αύξηση των τιμών της προσφεύγουσας για τη δανική αγορά, ενώ όλες οι αυξήσεις τιμών που αναγγέλλονταν στη στήλη «Εξαγωγές» επρόκειτο να τεθούν σε ισχύ σε μεταγενέστερη ημερομηνία (την 1η Δεκεμβρίου 1990 για την Dansk Rørindustri και την 1η Ιανουαρίου 1991 για την Tarco και την προσφεύγουσα). Συνεπώς, η προσφεύγουσα δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι προέβη σε αύξηση των τιμών της όσον αφορά τις εξαγωγές χωρίς να γνωρίζει την πρόθεση των λοιπών παραγωγών να ενεργήσουν κατά τον ίδιο τρόπο.

45 Συναφώς, πρέπει ακόμα να παρατηρηθεί ότι, αντίθετα προς τα υποστηριζόμενα από την προσφεύγουσα, η αποδεικτική αξία της απαντήσεως της Tarco ουδόλως αναιρείται από το γεγονός ότι το άτομο που την υπέγραψε δεν είχε παραστεί στη σύσκεψη της 22ας Νοεμβρίου 1990 ούτε ανήκε στο προσωπικό της Tarco την εποχή εκείνη. Εφόσον η απάντηση αυτή δόθηκε εξ ονόματος της επιχειρήσεως αυτής καθαυτήν, η αξιοπιστία της υπερβαίνει την τυχόν αξιοπιστία ενός μέλους του προσωπικού της, ανεξαρτήτως της προσωπικής του εμπειρίας ή γνώμης. Εξάλλου, οι εκπρόσωποι της Tarco ανέφεραν ρητώς, στην απάντησή τους, ότι η απάντηση αυτή εκφράζει το αποτέλεσμα εσωτερικής έρευνας που διενήργησε η επιχείρηση.

46 Δεύτερον, πρέπει να σημειωθεί ότι η προσφεύγουσα αναγνωρίζει ότι μετέσχε σε συμφωνία περί αυξήσεως των τιμών καταλόγου στη Γερμανία από 1ης Ιανουαρίου 1992 και σε συμφωνία συνεργασίας, τον Οκτώβριο του 1991, όσον αφορά το σχέδιο του Τορίνου.

47 Συναφώς, το επιχείρημα ότι οι επίμαχες συμφωνίες δεν επηρέασαν την αγορά είναι αλυσιτελές. Ομοίως, το επιχείρημα ότι, κατόπιν της συμφωνίας αυξήσεως των τιμών καταλόγου, υπήρξε, στην αγορά, έντονος ανταγωνισμός ο οποίος προκάλεσε μείωση των τιμών δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη. ράγματι, κατά την εφαρμογή του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης, η εξέταση των συγκεκριμένων αποτελεσμάτων μιας συμφωνίας παρέλκει, άπαξ προκύπτει ότι αυτή αποσκοπεί στον περιορισμό, την κατάργηση ή τη νόθευση του ανταγωνισμού εντός της κοινής αγοράς (αποφάσεις του Δικαστηρίου της 13ης Ιουλίου 1966, 56/64 και 58/64, Consten και Grundig κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1965-1968, σ. 365, και της 8ης Ιουλίου 1999, C-49/92 P, Επιτροπή κατά Anic Partecipazioni, Συλλογή 1999, σ. Ι-4125, σκέψη 99, και C-199/92 P, Hüls κατά Επιτροπής, Συλλογή 1999, σ. Ι-4287, σκέψη 178· απόφαση του ρωτοδικείου της 23ης Φεβρουαρίου 1994, Τ-39/92 και Τ-40/92, CB και Europay κατά Επιτροπής, Συλλογή 1994, σ. ΙΙ-49, σκέψη 87). Όσον αφορά τη συμφωνία για την αύξηση των τιμών καταλόγου στη Γερμανία, πρέπει να παρατηρηθεί ότι το γεγονός ότι μια επιχείρηση η οποία μετέσχε με άλλες επιχειρήσεις σε συναντήσεις κατά τις οποίες ελήφθησαν αποφάσεις ως προς τις τιμές δεν τηρεί τις συμφωνηθείσες τιμές δεν αναιρεί το αντιανταγωνιστικό αντικείμενο των συναντήσεων αυτών και, επομένως, τη συμμετοχή της συγκεκριμένης επιχειρήσεως στις συμπράξεις, αλλά το πολύ αποδεικνύει ότι η επιχείρηση αυτή δεν εφάρμοσε τις εν λόγω συμφωνίες (απόφαση του ρωτοδικείου της 6ης Απριλίου 1995, Τ-148/89, Tréfilunion κατά Επιτροπής, Συλλογή 1995, σ. ΙΙ-1063, σκέψη 79).

48 Εξάλλου, η προσφεύγουσα δεν μπορεί να αμφισβητήσει το κύρος της αποφάσεως της Επιτροπής όσον αφορά τη συμφωνία για την αύξηση των τιμών καταλόγου στη Γερμανία προβάλλοντας ότι η συμφωνία αυτή δεν περιείχε όλα τα στοιχεία που αναφέρει η Επιτροπή στο δεύτερο εδάφιο της τεσσαρακοστής τέταρτης αιτιολογικής σκέψεως της αποφάσεως. ράγματι, τα καίρια στοιχεία της συμφωνίας, τα οποία, σύμφωνα με την απάντηση της ΑΒΒ, της 4ης Ιουνίου 1996, στην αίτηση παροχής πληροφοριών της 13ης Μαρτίου 1996 (στο εξής: απάντηση της ΑΒΒ), συμφωνήθηκαν, καταρχήν, κατά τη συνάντηση της 9ης ή της 10ης Οκτωβρίου 1991, απαντώνται στις σύντομες χειρόγραφες σημειώσεις σχετικά με τη συνάντηση της 10ης Δεκεμβρίου 1991 τις οποίες κράτησε η προσφεύγουσα (παράρτημα 36 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων), στις οποίες περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, οι εξής μνείες: «Κατάλογος ελαχίστων τιμών για τους πελάτες», «Τιμή κατά την έξοδο από το εργοστάσιο + 7 %», «Μηνιαία(ες) συνάντηση(συναντήσεις)» και «Κατάλογος 13.1.92». Έστω και συνάφθηκε συμφωνία αποκλειστικώς και μόνον ως προς την αύξηση των τιμών καταλόγου, αυτό δεν ανατρέπει το περιεχόμενο της αποφάσεως, δεδομένου ότι από το τρίτο εδάφιο της εκατοστής τριακοστής έβδομης αιτιολογικής σκέψεώς της προκύπτει ότι η Επιτροπή έλαβε υπόψη της, ως συμφωνία υπό την έννοια του άρθρου 85 της Συνθήκης, για το εν λόγω χρονικό διάστημα, μόνον τη συμφωνία σχετικά με την αύξηση των τιμών στη Γερμανία από 1ης Ιανουαρίου 1992. Ομοίως, το γεγονός ότι η συμφωνία αυτή συνήφθη κατά τη συνάντηση της 10ης Δεκεμβρίου 1991 και όχι κατά τη συνάντηση της 9ης ή της 10ης Οκτωβρίου 1991 δεν είναι ικανό να ανατρέψει τα συμπεράσματα τα οποία η Επιτροπή συνάγει από αυτή τη σειρά συναντήσεων και σύμφωνα με τα οποία η δανική σύμπραξη, στην οποία μετείχε η προσφεύγουσα την εποχή εκείνη, συμπληρώθηκε, σε κάποιο χρονικό σημείο το φθινόπωρο του 1991, με συμφωνία σχετικά με την αύξηση των τιμών καταλόγου στη γερμανική αγορά. Εξάλλου, δεν αμφισβητείται ότι η συμφωνία αυτή, η οποία, εν πάση περιπτώσει, συνήφθη το αργότερο τον Δεκέμβριο του 1991, αποτέλεσε ήδη αντικείμενο συζητήσεως κατά τη συνάντηση της 9ης ή της 10ης Οκτωβρίου 1991.

49 Τρίτον, φαίνεται ότι η Επιτροπή απέδειξε δεόντως ότι η προσφεύγουσα ήταν, στα τέλη του 1993, συμβαλλόμενο μέρος σε συμφωνία σχετικά με τον διαμερισμό της γερμανικής αγοράς.

50 Συναφώς, πρέπει να παρατηρηθεί ότι η ΑΒΒ αναγνώρισε ότι, κατόπιν ανεξαρτήτου οικονομικού ελέγχου (audit) για τον καθορισμό των εσόδων κάθε παραγωγού το 1992, οι παραγωγοί κατέληξαν, στις 18 Αυγούστου 1993, σε συμφωνία σχετικά με τον διαμερισμό της γερμανικής αγοράς σύμφωνα με τα μερίδιά τους στην αγορά το 1992, σχετικά με έναν νέο ομοιόμορφο τιμοκατάλογο και σχετικά με τη μεταγενέστερη οργάνωση ενός συστήματος κυρώσεων (απάντηση της ΑΒΒ). Κατά την ΑΒΒ, σε συναντήσεις που πραγματοποιήθηκαν, στις 8 ή στις 9 Σεπτεμβρίου 1993 στην Κοπεγχάγη και, στη συνέχεια, στη Φρανκφούρτη, συνεχίστηκαν οι διαπραγματεύσεις για την κατανομή των μεριδίων αγοράς (απάντηση της ΑΒΒ).

51 Όμως, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, όσον αφορά τον ανεξάρτητο οικονομικό έλεγχο για τον καθορισμό των εισπράξεων του 1992, τα αναφερόμενα από την ΑΒΒ ανταποκρίνονται στα συμπεράσματα που πρέπει να συναχθούν από το σημείωμα της ΑΒΒ IC Μøller της 19ης Αυγούστου 1993 (παράρτημα 53 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων), το οποίο περιέχει πίνακα ο οποίος μνημονεύει, για τους Δανούς παραγωγούς καθώς επίσης και για τις Pan-Isovit και Henss Isoplus, τον κύκλο εργασιών και το μερίδιο αγοράς για το 1992, καθώς και έναν αριθμό που αντιπροσωπεύει το προβλεπόμενο για το 1994 μερίδιο αγοράς. Κατά την ΑΒΒ, τα στοιχεία όσον αφορά τους κύκλους εργασιών και τα μερίδια αγοράς των εν λόγω επιχειρήσεων παραχωρήθηκαν από ένα ελβετικό γραφείο ανεξαρτήτων οικονομικών ελέγχων (απάντηση της ΑΒΒ της 4ης Ιουνίου 1996). Όμως, η προσφεύγουσα, στη σελίδα 36 των παρατηρήσεών της επί της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, αναγνώρισε ότι ένα ελβετικό γραφείο ανεξαρτήτων οικονομικών ελέγχων είχε διενεργήσει έλεγχο σχετικά με τις πωλήσεις. Όσον αφορά το αντικείμενο του ελέγχου αυτού, η αξιοπιστία της εξηγήσεως που παρέσχε η ΑΒΒ δεν μπορεί να ανατραπεί από τον ισχυρισμό της προσφεύγουσας ότι η ίδια είχε απλώς ζητήσει ανεξάρτητο έλεγχο όσον αφορά τις πωλήσεις του διανομέα της στη Γερμανία, προκειμένου να παράσχει αξιόπιστα στοιχεία σχετικά με το συνολικό μέγεθος της γερμανικής αγοράς. ράγματι, δεν γίνεται εύκολα αντιληπτό πώς μια επιχείρηση συνεργάζεται με εταιρία ανεξαρτήτων οικονομικών ελέγχων παρέχοντάς της αριθμητικά στοιχεία όσον αφορά τις πωλήσεις της με μόνο σκοπό να μπορέσει, στη συνέχεια, να προσδιορίσει το δικό της μερίδιο αγοράς σε σχέση προς την συνολική αγορά, όταν οι λοιπές επιχειρήσεις που δέχθηκαν να υποβληθούν στον ίδιο ανεξάρτητο οικονομικό έλεγχο έχουν την απαίτηση να τους ανακοινωθεί το σύνολο των πληροφοριών σχετικά με τα μερίδια αγοράς.

52 εραιτέρω, όσον αφορά το συμπέρασμα ότι συνήφθη συμφωνία αρχής ως προς τον διαμερισμό της αγοράς, η θέση της ΑΒΒ, που εκτίθεται στην απάντησή της και σύμφωνα με την οποία οι επιχειρήσεις συμφώνησαν, τον Αύγουστο του 1993, για τον διαμερισμό της γερμανικής αγοράς, έστω και αν τα ακριβή μερίδια αγοράς κάθε συμμετέχοντος αποτελούσαν ακόμα αντικείμενο διαπραγματεύσεως που συνεχιζόταν από τη μία συνάντηση στην άλλη, επιβεβαιώνεται όχι μόνον από την αναφορά των μεριδίων αγοράς για το 1994 στο προμνησθέν σημείωμα της ABB IC Μøller, αλλά και από σημείωμα της 18ης Αυγούστου 1993 προερχόμενο από την Pan-Isovit (παράρτημα 52 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων) και από την πρόταση της ΑΒΒ, στοιχεία τα οποία καταδεικνύουν, στο σύνολό τους, ότι, τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο του 1993, διεξαγόταν διαπραγμάτευση σχετικά με την κατανομή των μεριδίων αγοράς στη Γερμανία.

53 Αφενός, η ύπαρξη τέτοιας διαπραγματεύσεως επιβεβαιώνεται από το προμνησθέν σημείωμα της 18ης Αυγούστου 1993, το οποίο συνέταξε η Pan-Isovit για τη μητρική της εταιρία και αφορούσε επίσκεψη που είχε πραγματοποιήσει στην προσφεύγουσα στις 3 Αυγούστου 1993 και από το οποίο προέκυπτε ότι η Pan-Isovit είχε πληροφορηθεί ότι η προσφεύγουσα «ενδιαφερόταν καταρχήν για τη σύναψη συμφωνιών ως προς τις τιμές, αλλά μόνον αν το μερίδιό της στην αγορά [...] [ήταν] το δέον» καθώς και ότι η προσφεύγουσα «προσπαθ[ούσε], σε συμφωνία με την ΑΒΒ, να θέσει την Tarco υπό τον έλεγχό της στη Δανία και τη Γερμανία».

54 Αφετέρου, από την πρόταση της ΑΒΒ επιβεβαιώνεται ότι, όσον αφορά τον διαμερισμό της αγοράς, τον Σεπτέμβριο του 1993 δεν απέμενε να συζητηθεί παρά το ύψος των ατομικών ποσοστώσεων. Συναφώς, πρέπει να παρατηρηθεί ότι η πρόταση της ΑΒΒ, σχετικά με ένα σύστημα διαμερισμού της γερμανικής αγοράς βασιζόμενο στον ανεξάρτητο οικονομικό έλεγχο όσον αφορά τις εισπράξεις, με τις καταβολές που θα έπρεπε να πραγματοποιηθούν σε περίπτωση υπερβάσεως των χορηγηθεισών ποσοστώσεων, καθώς και σχετικά με κοινό τιμοκατάλογο, η προσφεύγουσα την παρέλαβε, σύμφωνα με τις παρατηρήσεις της επί της ανακοινώσεως των αιτιάσεων, τον Σεπτέμβριο του 1993, την πρόταση δεν αυτή την υποστήριζαν οι Pan-Isovit και Henss/Isoplus. Όσον αφορά τα μερίδια αγοράς, πρέπει να παρατηρηθεί ότι τα ποσοστά που αναφέρει η πρόταση αυτή ανταποκρίνονται στους αριθμούς που μνημονεύονται στο προμνησθέν σημείωμα της ABB IC Μøller («26» για την Pan-Isovit, «25» για την ΑΒΒ Isolrohr, «12» για την προσφεύγουσα, «4» για την Dansk Rørindustri/Starpipe), εκτός από την Tarco και την Henss/Isoplus, στις οποίες χορηγούνται, κατά το τελευταίο αυτό έγγραφο, αντιστοίχως «17» και «16», ενώ η πρόταση της ΑΒΒ μνημονεύει «17,7 %» και «15,3 %». Όμως, όσον αφορά την αύξηση του μεριδίου της Tarco, θα πρέπει να σημειωθεί ότι, στην απάντησή της, η ΑΒΒ δήλωσε ότι οι αριθμοί για το 1994 που περιέχονταν στο σημείωμα της ABB IC Μøller «αντικατοπτρίζουν τη συμφωνία που συνήφθη κατά τη συνάντηση της 18ης Αυγούστου [1993] και σύμφωνα με την οποία τα εν λόγω μερίδια αγοράς θα διατηρούνταν για το 1994, με ελαφρές αναπροσαρμογές κατόπιν των συζητήσεων που έγιναν κατά τη συνάντηση αυτή», καθώς και ότι, κατά τη συνάντηση της 8ης ή της 9ης Σεπτεμβρίου 1993, «το αντικείμενο της συναντήσεως φαίνεται να ήταν η συνέχιση της διαπραγματεύσεως σχετικά με τη χορήγηση μεριδίων αγοράς κατόπιν της εκθέσεως του [ελβετικού γραφείου ανεξαρτήτων οικονομικών ελέγχων]: προφανώς η Tarco επέμεινε να της χορηγηθεί το 18 % της γερμανικής αγοράς». Ενόψει της συμπτώσεως μεταξύ, αφενός, των δηλώσεων της ΑΒΒ και, αφετέρου, της αυξήσεως του μεριδίου της Tarco που πρότειναν οι ΑΒΒ, Pan-Isovit και Henss/Isoplus τον Σεπτέμβριο του 1993 σε σχέση προς το μερίδιο που μνημονευόταν τον Αύγουστο του 1993 στο σημείωμα της ABB IC Μøller, θα πρέπει να συναχθεί ότι, μετά τις συναντήσεις που πραγματοποιήθηκαν τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο του 1993, υπήρχε συμφωνία για τον διαμερισμό της γερμανικής αγοράς, έστω και αν συνεχιζόταν ακόμα η συζήτηση όσον αφορά τα ποσοστά.

55 Το επιχείρημα της προσφεύγουσας ότι δεν δέχθηκε το σύστημα υπό τους όρους που περιγράφονται στην πρόταση της ΑΒΒ είναι αλυσιτελές. ράγματι, οι διαδοχικές συναντήσεις κατά τη διάρκεια των οποίων οι επιχειρήσεις συγκεντρώνονταν για να συζητήσουν για την κατανομή των μεριδίων αγοράς δεν θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν αν δεν υπήρχε, την εποχή εκείνη, κοινή βούληση, μεταξύ των συμμετεχόντων στις συναντήσεις αυτές, για τον περιορισμό των πωλήσεων στη γερμανική αγορά μέσω της χορηγήσεως μεριδίων αγοράς σε κάθε επιχείρηση.

56 Όμως, κατά πάγια νομολογία, για να υφίσταται συμφωνία κατά την έννοια του άρθρου 85, παράγραφος 1, της Συνθήκης αρκεί οι εμπλεκόμενες επιχειρήσεις να έχουν εκφράσει την κοινή τους βούληση να συμπεριφέρονται στην αγορά καθ' ορισμένο τρόπο (βλ., π.χ., αποφάσεις του Δικαστηρίου της 15ης Ιουλίου 1970, 41/69, ACF Chemiefarma κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1969-1971, σ. 397, σκέψη 112, και της 29ης Οκτωβρίου 1980, 209/78 έως 215/78 και 218/78, Van Landewyck κ.λπ. κατά Επιτροπής, Συλλογή τόμος 1980/ΙΙΙ, σ. 207, σκέψη 86, καθώς και προμνησθείσα απόφαση Επιτροπή κατά Anic Partecipazioni, σκέψη 130· απόφαση του ρωτοδικείου της 24ης Οκτωβρίου 1991, Τ-1/89, Rhône-Poulenc κατά Επιτροπής, Συλλογή 1991, σ. ΙΙ-867, σκέψη 120).

57 Υπό τις συνθήκες αυτές, η Επιτροπή ορθώς συνήγαγε από τη συνέχιση των συναντήσεων με θέμα την κατανομή των μεριδίων αγοράς, τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο του 1993, ότι υπήρχε συμφωνία μεταξύ των συμμετεχόντων στις συναντήσεις αυτές τουλάχιστον επί της αρχής του διαμερισμού της γερμανικής αγοράς.

58 Είναι μεν αληθές ότι η Επιτροπή δεν απέδειξε την ύπαρξη μιας τέτοιας συμφωνίας επί της αρχής όσον αφορά το σύστημα των καταβολών που θα έπρεπε να διενεργηθούν σε περίπτωση υπερβάσεως των χορηγηθεισών ποσοστώσεων και όσον αφορά τον κοινό τιμοκατάλογο. Ωστόσο, αυτό δεν αναιρεί τα συμπεράσματα της αποφάσεως, δεδομένου ότι από το τρίτο εδάφιο της εκατοστής τριακοστής έβδομης αιτιολογικής σκέψεώς της προκύπτει ότι η Επιτροπή δεν έλαβε υπόψη της, ως συμφωνία κατά την έννοια του άρθρου 85 της Συνθήκης, τον Αύγουστο του 1993, παρά τη συμφωνία επί του καθεστώτος ποσοστώσεων υπό μορφή μεριδίων αγοράς.

59 Ως προς τη συμμετοχή της προσφεύγουσας σε μια τέτοια συμφωνία επί της αρχής ως προς τον διαμερισμό της γερμανικής αγοράς, πρέπει να παρατηρηθεί ότι, όσον αφορά τις συναντήσεις της 30ής Ιουνίου και της 18ης ή 19ης Αυγούστου 1993, των οποίων ισχυρίζεται ότι δεν διατηρεί καμία ανάμνηση, η παρουσία της επιβεβαιώνεται από την απάντηση της ΑΒΒ ενώ, όσον αφορά τη συνάντηση της 8ης ή 9ης Σεπτεμβρίου 1993, η ίδια η προσφεύγουσα αναγνώρισε ότι παρέστη στη συνάντηση αυτή.

60 Συναφώς, παρατηρείται ότι, ακόμα και αν η προσφεύγουσα δεν ήταν παρούσα στις συναντήσεις της 30ής Ιουνίου και της 18ης ή 19ης Αυγούστου 1993, από τη δικογραφία προκύπτει ότι είχε, τουλάχιστον, εμπλακεί στη διαπραγμάτευση στο πλαίσιο της οποίας πραγματοποιήθηκαν οι δύο αυτές συναντήσεις. Αφετέρου, πράγματι, πρέπει να παρατηρηθεί ότι η προσφεύγουσα, δίνοντας τη συγκατάθεσή της, το καλοκαίρι του 1993, για τη διενέργεια ανεξαρτήτου οικονομικού ελέγχου σχετικά με τις πωλήσεις της στη γερμανική αγορά, συμμορφώθηκε σε σχετική απόφαση που είχε ληφθεί κατά τη συνάντηση της 30ής Ιουνίου 1993. Αφετέρου, η προσφεύγουσα αναγνώρισε ότι, σε συνάντηση με την ΑΒΒ τον Ιούνιο του 1993, ο διαμερισμός της γερμανικής αγοράς αποτέλεσε αντικείμενο συζητήσεως στη διάρκεια της οποίας η ίδια δήλωσε ότι δεν ήταν διατεθειμένη να δεχθεί μια κατανομή της εν λόγω αγοράς μεταξύ, αφενός, των γερμανικών επιχειρήσεων και, αφετέρου, των δανικών επιχειρήσεων, μικρότερη της σχέσεως «60-40» για την αγορά αυτή (παρατηρήσεις επί της ανακοινώσεως των αιτιάσεων). Το ενδεχόμενο της κατανομής σύμφωνα με τα ποσοστά αυτά αντιμετώπιζε συγχρόνως και η ΑΒΒ, σύμφωνα με το σημείωμα της τελευταίας της 2ας Ιουλίου 1993, με το οποίο προετοιμάστηκε η συνάντηση με την προσφεύγουσα (παράρτημα 48 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων) και στο οποίο η ΑΒΒ ανέφερε ότι η προσφεύγουσα επιθυμούσε, στην πραγματικότητα, μεγαλύτερο μερίδιο αγοράς. Όμως, από το τελευταίο αυτό έγγραφο καθώς και από το σημείωμα της Pan-Isovit της 18ης Αυγούστου 1993 προκύπτει ότι, ακόμα και αν, πριν από τη συνάντηση της 18ης ή 19ης Αυγούστου 1993, δεν υπήρχε ακόμα συμφωνία ως προς τον διαμερισμό της γερμανικής αγοράς, η προσφεύγουσα συγκαταλεγόταν μεταξύ των επιχειρήσεων που επεδίωκαν την επίτευξη μιας τέτοιας συμφωνίας.

61 Υπό τις συνθήκες αυτές, η προσφεύγουσα δεν μπορεί να απεκδυθεί την ευθύνη της για τη συμφωνία επί της αρχής ως προς τον διαμερισμό της γερμανικής αγοράς ισχυριζόμενη ότι, κατά τη συνάντηση της 8ης ή 9ης Σεπτεμβρίου 1993, δήλωσε ότι δεν επιθυμούσε να συνάψει καμία συμφωνία στη Γερμανία και ότι, κατά τη συνάντηση της 29ης Σεπτεμβρίου 1993, δεν δέχθηκε την πρόταση της ΑΒΒ.

62 Συναφώς, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η προσφεύγουσα, κατά τις συναντήσεις της 8ης ή 9ης και της 29ης Σεπτεμβρίου 1993 δεν αποστασιοποιήθηκε δημοσίως έναντι της συμφωνίας επί της αρχής ως προς τον διαμερισμό της γερμανικής αγοράς που αποτέλεσε το αντικείμενο των διαπραγματεύσεων του Αυγούστου και του Σεπτεμβρίου του 1993. Είναι αληθές ότι, αν, στο τέλος, η συμφωνία σχετικά με τον διαμερισμό της γερμανικής αγοράς δεν κατέληξε σε γραπτή συμφωνία και, στη συνέχεια, απέτυχε παντελώς, αυτό οφείλεται κυρίως στη συμπεριφορά της προσφεύγουσας, όπως αναγνώρισε η ΑΒΒ στην απάντησή της. Ωστόσο, στον βαθμό που υπήρχε, σε μια ορισμένη στιγμή, ένα consensus επί της αρχής του διαμερισμού της γερμανικής αγοράς, η προσφεύγουσα δεν απέδειξε επαρκώς ότι, κατά τον χρόνο εκείνο, έλαβε θέση επιτρέπουσα στους λοιπούς συμμετέχοντες στη διαπραγμάτευση να εννοήσουν ότι κρατούσε αποστάσεις όσον αφορά την αρχή ενός τέτοιου διαμερισμού. ράγματι, από το σύνολο των εγγράφων που περιγράφονται ανωτέρω στις σκέψεις 52 έως 54 προκύπτει ότι, στη διάρκεια των μηνών Αυγούστου και Σεπτεμβρίου, άλλοι συμμετέχοντες, όπως η Pan-Isovit και η ΑΒΒ, δεν εννόησαν τη στάση της προσφεύγουσας ως αποστασιοποίηση έναντι της αρχής του διαμερισμού της αγοράς.

63 Όμως, συμμετέχοντας στις διαπραγματεύσεις που πραγματοποιήθηκαν τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο του 1993, ιδίως με την παρουσία της στη συνάντηση της 8ης ή 9ης Σεπτεμβρίου 1993, χωρίς να αποστασιοποιηθεί δημοσίως από το περιεχόμενό της, η προσφεύγουσα έδωσε στους λοιπούς συμμετέχοντες την εντύπωση ότι προσυπέγραφε τα αποτελέσματα της συναντήσεως και ότι θα συμμορφωνόταν προς αυτά, έτσι ώστε να μπορεί να θεωρηθεί ότι αποδεδειγμένως μετέσχε στη συμφωνία που προέκυψε από την εν λόγω συνάντηση (βλ. την παρατιθέμενη ανωτέρω στη σκέψη 39 νομολογία).

64 Δεδομένου ότι η Επιτροπή δεν προσάπτει στην προσφεύγουσα ότι προσυπέγραψε συμφωνία, κατά την έννοια του άρθρου 85 της Συνθήκης, σχετικά με σύστημα αντισταθμιστικών πληρωμών ή σχετικά με ενιαίο τιμοκατάλογο, ούτε υποστηρίζει ότι η συμφωνία για τον διαμερισμό της γερμανικής αγοράς τέθηκε όντως σε εφαρμογή, ματαίως η προσφεύγουσα επικαλείται το γεγονός ότι εναντιώθηκε στη σύναψη γραπτής συμφωνίας σχετικά με τις αντισταθμιστικές πληρωμές και τον ενιαίο τιμοκατάλογο, καθώς και το ότι η συμφωνία για τον διαμερισμό της αγοράς δεν τέθηκε σε εφαρμογή.

65 Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι, όσον αφορά την περίοδο από τον Νοέμβριο του 1990 έως τον Σεπτέμβριο του 1993, η Επιτροπή απέδειξε επαρκώς κατά νόμον τη συμμετοχή της προσφεύγουσας στις συμφωνίες για την αύξηση των τιμών εκτός της Δανίας το 1990, για την αύξηση των τιμών στη Γερμανία από 1ης Ιανουαρίου 1992, για τον καθορισμό των τιμών και την κατανομή των σχεδίων στην Ιταλία και για το καθεστώς ποσοστώσεων υπό μορφή μεριδίων αγοράς τον Αύγουστο του 1993.

66 Συνεπώς, τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας όσον αφορά τη συμμετοχή της στις βλάπτουσες τον ανταγωνισμό δραστηριότητες, εκτός της δανικής αγοράς, κατά την περίοδο 1990-1993 πρέπει να απορριφθούν.

2. Επί της αναστολής της συμμετοχής στη σύμπραξη το 1993 και επί της συμμετοχής στη σύμπραξη από το 1994 και μετά

- Επιχειρήματα των διαδίκων

67 Η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι αποχώρησε από τη σύμπραξη τον Απρίλιο του 1993. Συνεπώς, κατ' αυτήν, κακώς αναφέρει η Επιτροπή ότι, την εποχή εκείνη, «η μείωση των τιμών στη Δανία ήταν συνέπεια ενός αγώνα επικράτησης μεταξύ των μελών του καρτέλ και όχι της εγκατάλειψής του». Η απόσυρσή της από τη σύμπραξη επιβεβαιώνεται από διάφορα εσωτερικά υπομνήματα της ΑΒΒ, τα οποία αναφέρονται στην «αντίθετη προς τη συμφωνία» και «επιθετική» συμπεριφορά της, καθώς και στη σοβαρή αλλοίωση του διαμερισμού της δανικής αγοράς εξ αιτίας της διεκδικήσεως, εκ μέρους της, μεγαλύτερου μεριδίου αγοράς.

68 Όσον αφορά τη Γερμανία πριν από το 1994 και τη Δανία από τον Απρίλιο του 1993 έως το 1994, δεν πρέπει να υποτιμάται η σοβαρότητα των τριβών στο πλαίσιο της συμπράξεως, όταν αυτές οι τριβές είχαν ως αποτέλεσμα την αποχώρηση της προσφεύγουσας από τη σύμπραξη το 1993. Όσον αφορά την περίοδο 1993/1994, η Επιτροπή δεν απέδειξε την ελάχιστη παράλληλη συμπεριφορά στην οικεία αγορά, η οποία, αντιθέτως, χαρακτηριζόταν από πόλεμο τιμών.

69 Η προσφεύγουσα δεν αμφισβητεί ότι μετέσχε σε περιστασιακές συναντήσεις το 1993 και το 1994. Έτσι, μετέσχε σε συνάντηση με την ΑΒΒ, στις 5 και 6 Ιουλίου 1993, κατά την οποία απέρριψε τις προτάσεις της ΑΒΒ που απέβλεπαν στην επανένταξή της στη σύμπραξη. Ωστόσο, η συμμετοχή αυτή δεν μπορεί να αποτελέσει απόδειξη αδιάλειπτης παράλληλης συμπεριφοράς στη διάρκεια της αμφισβητουμένης περιόδου. Η συμμετοχή ορισμένων ενδιαφερομένων επιχειρήσεων σε περιστασιακές συναντήσεις όσον αφορά τη γερμανική αγορά και μόνον στερείται σημασίας, καθόσον όλες οι επιχειρήσεις αυτές, ειδικότερα δε η προσφεύγουσα, είχαν καθορίσει ανεξάρτητα τη στάση τους στην επίμαχη αγορά. Συνεπώς, προκειμένου να αποδειχθεί η ύπαρξη εναρμονισμένης πρακτικής, δεν αρκεί να έλαβαν χώρα επαφές, κατά το πέρας των οποίων οι επιχειρήσεις δεν κατέληξαν σε συμφωνία σχετικά με τον διαμερισμό της αγοράς. ράγματι, η κατάσταση στην οικεία αγορά κατά τα προ του 1995 έτη καταδεικνύει σαφώς ότι δεν υπήρξε παράλληλη συμπεριφορά.

70 Όσον αφορά την ευρωπαϊκή σύμπραξη, η προσφεύγουσα αναγνωρίζει ότι παρέστη στη συνάντηση της 3ης Μα_ου 1994, στη διάρκεια της οποίας συζητήθηκαν οι τιμές στη γερμανική αγορά, αμφισβητεί όμως ότι χρησιμοποίησε οποιονδήποτε τιμοκατάλογο την εποχή εκείνη. εραιτέρω, ισχυρίζεται ότι δεν θυμάται να μετέσχε στη συνάντηση της 18ης Αυγούστου 1994 στην Κοπεγχάγη και ότι μετέσχε σε πολυμερή συνάντηση για πρώτη φορά στις 30 Σεπτεμβρίου 1994. Ωστόσο, η απόφαση αναφέρει εσφαλμένως ότι υπήρχε συνολική συμφωνία ως προς τον διαμερισμό της ευρωπαϊκής αγοράς ήδη από το φθινόπωρο του 1994. Κατά την προσφεύγουσα, μόλις στις 20 Μαρτίου 1995 συνήφθη ένας τελικός διακανονισμός όσον αφορά την αγορά αυτή και μόνον από την ημερομηνία αυτή περίπου και μετά σημειώθηκαν απόπειρες εφαρμογής της συμφωνίας αυτής. Όσον αφορά τη γερμανική αγορά, η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η πρώτη συνάντηση της ομάδας επαφής, στις 7 Οκτωβρίου 1994, δεν κατέληξε σε καμία συμφωνία. Η πρώτη συνάντηση κατά την οποία αποφασίστηκε η ανάθεση μεμονωμένων σχεδίων στους συμμετέχοντες πραγματοποιήθηκε τον Ιανουάριο του 1995. Όσον αφορά τη δανική αγορά, η τυπική συμφωνία περί διαμερισμού της αγοράς δεν είχε καν τεθεί σε ισχύ τον Μάρτιο του 1995.

71 Κατά την καθής, η προσφεύγουσα δεν αποχώρησε από τη σύμπραξη τον Απρίλιο του 1993. Καθ' όλη τη διάρκεια της παραβάσεως, εξακολούθησε να παρίσταται στις τακτικές συναντήσεις. Στην πραγματικότητα, όλες οι απειλές που διατύπωσε είχαν ως σκοπό να της αναγνωριστεί μεγαλύτερη ποσόστωση από την ΑΒΒ. Επιπλέον, παρέστη στις συναντήσεις τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο του 1993 και δέχτηκε, το φθινόπωρο του 1993 ή στις αρχές του 1994, να συμβάλει στον μισθό του προσληφθέντος στελέχους της Powerpipe, κατόπιν αιτήματος της ΑΒΒ.

72 Κατά την καθής, ματαίως η προσφεύγουσα επιχειρεί να αποδείξει ότι η σύμπραξη είχε ανασταλεί κατά την περίοδο 1993-1994, καθόσον η Επιτροπή, στην ίδια την απόφαση, αναγνωρίζει ότι, παρά τη συνέχιση των διμερών επαφών μεταξύ των συμμετεχόντων στη σύμπραξη, οι διάφοροι διακανονισμοί είχαν ανασταλεί κατά την περίοδο από τα τέλη του 1993 έως τις αρχές του 1994.

- Εκτίμηση του ρωτοδικείου

73 Τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας πρέπει να νοηθούν υπό την έννοια ότι, μετά την υποτιθέμενη απόσυρσή της από τη σύμπραξη, τον Απρίλιο του 1993, μόλις από τον Μάρτιο του 1995 και μετά, κατόπιν της συνάψεως τελικής συμφωνίας σχετικά με τον διαμερισμό της ευρωπαϊκής αγοράς, μετέσχε σε συμφωνία ή εναρμονισμένη πρακτική κατά την έννοια του άρθρου 85 της Συνθήκης.

74 ρώτον, πρέπει να παρατηρηθεί ότι, αντίθετα προς τους ισχυρισμούς της προσφεύγουσας, από την αλλοίωση της δανικής συμπράξεως, περί τον Απρίλιο του 1993, δεν μπορεί να συναχθεί ότι η προσφεύγουσα, κατά την εποχή εκείνη, έπαυσε να μετέχει στις αντιανταγωνιστικές συμπεριφορές στον τομέα της αστικής κεντρικής θερμάνσεως.

75 Αρκεί, συναφώς, να παρατηρηθεί ότι, ακόμα και αν, από τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο του 1993 και μετά, οι τιμές στη δανική αγορά άρχισαν να μειώνονται και δεν τηρούνταν πλέον οι διακανονισμοί σχετικά με την ανάθεση των σχεδίων, οι Δανοί παραγωγοί καθώς και οι Pan-Isovit και Henss/Isoplus εξακολούθησαν τις διαπραγματεύσεις σχετικά με τον διαμερισμό της γερμανικής αγοράς σε συναντήσεις που πραγματοποιήθηκαν στις 30 Ιουνίου 1993 στην Κοπεγχάγη, στις 18 ή 19 Αυγούστου 1993 στη Ζυρίχη και στις 8 ή 9 Σεπτεμβρίου 1993 στην Κοπεγχάγη και τη Φρανκφούρτη, οι οποίες κατέληξαν σε μια συμφωνία επί της αρχής, τον Αύγουστο του 1993, η οποία στη συνέχεια συγκεκριμενοποιήθηκε στις συναντήσεις του Σεπτεμβρίου του 1993. Όπως παρατηρήθηκε ανωτέρω στις σκέψεις 59 έως 63, η Επιτροπή απέδειξε επαρκώς κατά δίκαιο ότι η προσφεύγουσα μετέσχε στις διαπραγματεύσεις αυτές, ιδίως με την παρουσία της στη συνάντηση της 8ης ή 9ης Σεπτεμβρίου 1993.

76 Στο πλαίσιο αυτό, συνεπώς, ορθώς αναφέρει η Επιτροπή, στην τριακοστή έβδομη αιτιολογική σκέψη της αποφάσεως, ότι, την εποχή εκείνη, η πτώση των τιμών στη Δανία ήταν συνέπεια ενός αγώνα επικρατήσεως μεταξύ των μελών της συμπράξεως και όχι της εγκαταλείψεώς της.

77 Δεύτερον, όσον αφορά την περίοδο που ακολούθησε την αλλοίωση της συμφωνίας για τον διαμερισμό της γερμανικής αγοράς, στον Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο του 1993, θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι η ίδια η Επιτροπή αναγνώρισε στην απόφασή της ότι, στη διάρκεια της περιόδου αυτής, δεν σημειώθηκαν στην αγορά συμπεριφορές βλάπτουσες τον ανταγωνισμό.

78 ράγματι, στην πεντηκοστή δεύτερη αιτιολογική σκέψη της αποφάσεώς της, η Επιτροπή ανέφερε ότι, την εποχή εκείνη, στο διάστημα μερικών μηνών, σημειώθηκε μείωση των τιμών κατά 20 % στις κυριότερες εθνικές αγορές. Η Επιτροπή παρατήρησε ότι οι παραγωγοί συνέχισαν, ωστόσο, να συναντώνται, έστω και αν, επί ορισμένο χρονικό διάστημα, οι πολυμερείς συναντήσεις αντικαταστάθηκαν από διμερείς και τριμερείς επαφές. Κατά την Επιτροπή, είναι πολύ πιθανό να επεδίωξε η ΑΒΒ, κατά τις επαφές αυτές, να διαπραγματευθεί έναν νέο διακανονισμό ώστε να αποκατασταθεί η «τάξη» στις αγορές αυτές (πέμπτο εδάφιο της πεντηκοστής δεύτερης αιτιολογικής σκέψεως της αποφάσεως). Σύμφωνα με την απόφαση, η προσφεύγουσα συναντήθηκε με την ΑΒΒ στις 28 Ιανουαρίου, στις 23 Φεβρουαρίου και στις 11 Μαρτίου 1994, καθώς και με την Tarco στις 8 Ιανουαρίου και στις 19 Μαρτίου 1994 (έκτο και έβδομο εδάφιο της πεντηκοστής δεύτερης αιτιολογικής σκέψεως). Ωστόσο, όσον αφορά αυτή τη σειρά συναντήσεων, δεν υφίσταται κανένα στοιχείο, εκτός από τον ισχυρισμό της προσφεύγουσας ότι η Tarco της είχε ζητήσει ανεπιτυχώς αντιστάθμιση ως όρο για την έναρξη «ειρηνευτικών συνομιλιών» (έβδομο εδάφιο της πεντηκοστής δεύτερης αιτιολογικής σκέψεως της αποφάσεως).

79 εραιτέρω, η Επιτροπή, στην πεντηκοστή τρίτη αιτιολογική σκέψη της αποφάσεώς της, παρατήρησε ότι συναντήσεις μεταξύ των έξι παραγωγών πραγματοποιήθηκαν και πάλι στις 7 Μαρτίου, στις 15 Απριλίου και στις 3 Μα_ου 1994. Στις συναντήσεις αυτές των μηνών Μαρτίου και Απριλίου, οι συζητήσεις στράφηκαν κυρίως γύρω από τις αυξήσεις τιμών, φαίνεται όμως ότι απέβησαν άκαρπες. Ωστόσο, μετά τη συνάντηση της 3ης Μα_ου 1994, στην οποία έλαβαν μέρος η προσφεύγουσα, η ΑΒΒ, η Henss και η Pan-Isovit, καταρτίστηκε ένας τιμοκατάλογος ο οποίος επρόκειτο να χρησιμεύσει ως βάση για το σύνολο των παραδόσεων στη γερμανική αγορά (πρώτο εδάφιο της πεντηκοστής τέταρτης αιτιολογικής σκέψεως της αποφάσεως). Κατά την Επιτροπή, είναι πιθανόν, στη διάρκεια συναντήσεως μεταξύ των έξι μεγαλυτέρων επιχειρήσεων και της Brugg, στις 18 Αυγούστου 1994, να συμφωνήθηκε η κατάρτιση ενός νέου κοινού τιμοκαταλόγου και ο περιορισμός των εκπτώσεων σε ένα ορισμένο επίπεδο (τρίτο εδάφιο της πεντηκοστής έκτης αιτιολογικής σκέψεως της αποφάσεως).

80 Συνεπώς, όσον αφορά το χρονικό διάστημα μετά τον Σεπτέμβριο ή τον Οκτώβριο του 1993, η Επιτροπή αναγνώρισε ότι, ακόμα και αν συνεχίστηκαν οι επαφές μεταξύ των επιχειρήσεων, δεν υφίσταται απόδειξη περί συμφωνίας ή εναρμονισμένης πρακτικής κατά την έννοια του άρθρου 85 της Συνθήκης μέχρι τη διαπραγμάτευση για την αύξηση των τιμών στη γερμανική αγορά. Όσον αφορά την τελευταία αυτή διαπραγμάτευση, στην απόφαση αναγνωρίζεται ότι μόνο μετά τη συνάντηση της 3ης Μα_ου 1994 η διαπραγμάτευση αυτή κατέληξε σε συμφωνία.

81 Ομοίως, η Επιτροπή θεώρησε, στο μέρος της αποφάσεως που είναι αφιερωμένο στη νομική αξιολόγηση των πραγματικών περιστατικών, ότι υπήρξε «αδράνεια» των διακανονισμών της συμπράξεως. Καταρχάς, κατά την εκτίμηση της φύσεως της παραβάσεως στην υπό κρίση υπόθεση, η Επιτροπή αναγνώρισε ότι, καίτοι υπήρχε συνέχεια μεταξύ της δανικής και της ευρωπαϊκής συμπράξεως έτσι ώστε να αποτελούν ένα ενιαίο και συνεχές αδίκημα, οι διακανονισμοί αδράνησαν επί ένα βραχύ χρονικό διάστημα (τρίτο εδάφιο της εκατοστής τεσσαρακοστής πέμπτης αιτιολογικής σκέψεως της αποφάσεως). ιο συγκεκριμένα, η Επιτροπή αναφέρει συναφώς, στο τρίτο εδάφιο της εκατοστής τεσσαρακοστής πρώτης αιτιολογικής σκέψεως της αποφάσεως, ότι, όσον αφορά το χρονικό διάστημα από τον Σεπτέμβριο του 1993 έως τον Μάρτιο του 1994, «[η] όποια ανάπαυλα θα μπορούσε να θεωρηθεί ως αναστολή των κανονικών ρυθμίσεων και σχέσεων, δεδομένου ότι οι παραγωγοί σύντομα συνειδητοποίησαν ότι ένας παρατεταμένος αγώνας επικράτησης θα απέβαινε εις βάρος τους και επέστρεψαν στην τράπεζα των διαπραγματεύσεων». Επίσης, εκτιμώντας τη διάρκεια της παραβάσεως, η Επιτροπή παρατήρησε ότι, «[κ]ατά τους έξι πρώτους μήνες από τον Οκτώβριο του 1993 μέχρι τον Μάρτιο του 1994, μπορεί να θεωρήσει κανείς ότι οι ρυθμίσεις είχαν περιέλθει σε αδράνεια, αν και (όπως υποστηρίζει η ΑΒΒ) οι διαβουλεύσεις συνεχίστηκαν σε διμερή και τριμερή βάση» και ότι «[τ]ον Μάιο του 1994 η αθέμιτη σύμπραξη είχε ήδη ανασυγκροτηθεί στη Γερμανία, με τη θέση σε εφαρμογή του "καταλόγου με τις ευρωπαϊκές τιμές"» (πρώτο εδάφιο της εκατοστής πεντηκοστής δεύτερης αιτιολογικής σκέψεως της αποφάσεως).

82 Στο πλαίσιο αυτό, η προσφεύγουσα δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι η Επιτροπή τής προσήψε, με την απόφασή της, ότι μετέσχε σε αντιανταγωνιστική δραστηριότητα κατά το χρονικό διάστημα που ακολούθησε την άρνησή της να προσυπογράψει τη συμφωνία σχετικά με τον διαμερισμό της γερμανικής αγοράς, ήτοι από τον Σεπτέμβριο-Οκτώβριο του 1993 έως τον Μάρτιο του 1994.

83 εραιτέρω, όσον αφορά την αναθέρμανση της συμπράξεως, θα πρέπει να παρατηρηθεί ότι ορθώς η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η προσφεύγουσα μετέσχε σε συμφωνία σχετικά με τον τιμοκατάλογο για τη γερμανική αγορά, κατόπιν της συναντήσεως που πραγματοποιήθηκε στις 3 Μα_ου 1994, και, στη συνέχεια, ήδη από το φθινόπωρο του 1994, σε συμφωνία για την εγκαθίδρυση καθεστώτος ποσοστώσεων στην ευρωπαϊκή αγορά.

84 Καταρχάς, όσον αφορά τον τιμοκατάλογο της γερμανικής αγοράς, πρέπει να παρατηρηθεί ότι, σύμφωνα με την απάντηση της ΑΒΒ, υπήρχε ένας τιμοκατάλογος ο οποίος, κατόπιν της συναντήσεως της 3ης Μα_ου 1994 στο Αννόβερο, έπρεπε να ισχύει για όλες τις παραδόσεις προς τους Γερμανούς προμηθευτές. Αυτό επιβεβαιώνεται από την επιστολή της 10ης Ιουνίου 1994, με την οποία ο Henss και οι διευθυντές της προσφεύγουσας, της ΑΒΒ, της Dansk Rørindustri, της Pan-Isovit και της Tarco κλήθηκαν από τον συντονιστή της συμπράξεως σε συνάντηση που επρόκειτο να πραγματοποιηθεί στις 18 Αυγούστου 1994 (παράρτημα 56 της ανακοινώσεως των αιτιάσεων) και στην οποία αναφέρονται τα εξής:

«Η συνάντηση για την κατάσταση της αγοράς στην ΟΔΓ έχει προς το παρόν προγραμματιστεί για την ακόλουθη ημερομηνία:

έμπτη 18 Αυγούστου 1994 και ώρα 11.00 [...].

Δεδομένου ότι ο πίνακας της 9ης Μα_ου 1994 δεν είναι πλήρης ως προς ορισμένα στοιχεία και, ως εκ τούτου, οι συγκρίσεις προσφορών προκάλεσαν σημαντικές αντιπαραθέσεις και ερμηνευτικές αποκλίσεις, επιτρέψτε μου να συμπληρώσω τα στοιχεία που λείπουν με τον ακόλουθο πίνακα.»

85 Από την επιστολή αυτή προκύπτει ότι υπήρχε ήδη ένας τιμοκατάλογος που έπρεπε να εφαρμόζεται στις υποβαλλόμενες προσφορές και του οποίου η εφαρμογή είχε ήδη αρχίσει, έστω και με προβλήματα. Η ύπαρξη ενός τέτοιου τιμοκαταλόγου επιβεβαιώνεται από την Tarco στην από 31 Μα_ου 1996 δεύτερη απάντησή της στην αίτηση παροχής πληροφοριών της 13ης Μαρτίου 1996, η οποία μνημονεύει έναν τιμοκατάλογο που είχε αποστείλει ο συντονιστής της συμπράξεως στους διευθυντές «πιθανώς τον Μάιο του 1994». Σύμφωνα με την απάντηση της ΑΒΒ, στη συνέχεια, κατά τη συνάντηση της 18ης Αυγούστου 1994 στην Κοπεγχάγη, συζητήθηκαν μέτρα για τη «βελτίωση» του επιπέδου τιμών στη Γερμανία.

86 Όσον αφορά τη συμμετοχή της προσφεύγουσας στη συμφωνία αυτή για τον κοινό τιμοκατάλογο, πρέπει να παρατηρηθεί ότι η ίδια αναγνωρίζει ότι παρίστατο στη συνάντηση της 3ης Μα_ου 1994, κατά την οποία συζητήθηκε η κατάσταση των τιμών στη γερμανική αγορά, και ότι, στη συνέχεια, όντως της απεστάλη ένας τιμοκατάλογος. Εξάλλου, πρέπει να θεωρηθεί αποδεδειγμένο ότι η προσφεύγουσα μετέσχε στη συνάντηση της 18ης Αυγούστου 1994, έστω και αν η ίδια ισχυρίζεται, ενώπιον του ρωτοδικείου, ότι ο διευθυντής πωλήσεών της είχε μεν την πρόθεση να παραστεί αλλά τελικά δεν το έπραξε. ράγματι, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι η παρουσία ενός εκπροσώπου της προσφεύγουσας στη συνάντηση αυτή επιβεβαιώθηκε όχι μόνον από την ίδια την προσφεύγουσα, μέσω του πίνακα των επαγγελματικών ταξιδιών του διευθυντή πωλήσεών της που επισυνάφθηκε στην από 25 Απριλίου 1996 απάντησή της στην αίτηση παροχής πληροφοριών της 13ης Μαρτίου 1996, αλλά και από την απάντηση της ΑΒΒ και από την Brugg (πίνακας του παραρτήματος 2 της από 9 Αυγούστου 1996 απαντήσεως της Brugg στην αίτηση παροχής πληροφοριών). Ενόψει της επιστολής προσκλήσεως στη συνάντηση της 18ης Αυγούστου 1994, η οποία απευθυνόταν στην προσφεύγουσα και μνημόνευε τον τιμοκατάλογο που της είχε αποσταλεί, η Επιτροπή ορθώς συνήγαγε από την παρουσία της στις συναντήσεις της 3ης Μα_ου και της 18ης Αυγούστου 1994 ότι η προσφεύγουσα μετέσχε στη συμφωνία για τον τιμοκατάλογο.

87 Υπενθυμίζεται, συναφώς, ότι η προσφεύγουσα δεν μπορεί να επικαλεστεί το γεγονός ότι ουδέποτε εφάρμοσε τη συμφωνία αυτή, δεδομένου ότι το γεγονός απλώς ότι μια επιχείρηση η οποία μετέσχε με άλλες επιχειρήσεις σε συναντήσεις κατά τις οποίες ελήφθησαν αποφάσεις ως προς τις τιμές δεν τηρεί τις συμφωνηθείσες τιμές δεν αναιρεί το αντιανταγωνιστικό αντικείμενο των συναντήσεων αυτών και, επομένως, τη συμμετοχή της συγκεκριμένης επιχειρήσεως στη σύμπραξη, αλλά το πολύ αποδεικνύει ότι η επιχείρηση αυτή δεν εφάρμοσε τις εν λόγω συμφωνίες (βλ. προπαρατεθείσα ανωτέρω στη σκέψη 47 νομολογία).

88 εραιτέρω, όσον αφορά τη συμφωνία περί διαμερισμού της ευρωπαϊκής αγοράς, πρέπει να διευκρινιστεί ότι η προσφεύγουσα αναγνωρίζει μεν ότι, κατά τη συνάντηση της 30ής Σεπτεμβρίου και, στη συνέχεια, κατά τις άλλες συναντήσεις στις 12 Οκτωβρίου και στις 16 Νοεμβρίου 1994, διεξήχθη συζήτηση ως προς τον διαμερισμό της ευρωπαϊκής αγοράς, αλλά υποστηρίζει ότι συμφωνία επιτεύχθηκε μόλις τον Μάρτιο του 1995.

89 Συναφώς, πρέπει να παρατηρηθεί ότι η Επιτροπή απέδειξε επαρκώς κατά δίκαιο τον ισχυρισμό της ότι, κατά τη συνάντηση της 30ής Σεπτεμβρίου 1994, συνήφθη συμφωνία επί της αρχής ως προς την εγκαθίδρυση ενός καθεστώτος συνολικών ποσοστώσεων για την ευρωπαϊκή αγορά, ενώ τα ακριβή αριθμητικά μεγέθη για κάθε εθνική αγορά και η εφαρμογή τους θα αποφασίζονταν, σε κατώτερο επίπεδο, σε συσκέψεις των ομάδων επαφής (τέταρτο εδάφιο της πεντηκοστής ένατης αιτιολογικής σκέψεως της αποφάσεως).

90 ράγματι, πρέπει να παρατηρηθεί, καταρχάς, ότι η ΑΒΒ αναγνώρισε, με την απάντησή της, ότι η απόφαση επί της αρχής σχετικά με τον συνολικό διαμερισμό της ευρωπαϊκής αγοράς ελήφθη ήδη κατά τη συνάντηση του Σεπτεμβρίου 1994, ενώ η κατανομή των επιμέρους μεριδίων αποφασίστηκε αργότερα, κατά τη συνάντηση της 16ης Νοεμβρίου 1994. εραιτέρω, όσον αφορά τη συνάντηση της 30ής Σεπτεμβρίου 1994, η προσφεύγουσα αναγνώρισε - διατεινόμενη έστω ότι ουδεμία συμφωνία συνήφθη και ότι ήταν απαραίτηση η συμμετοχή στη συμφωνία αυτή της Brugg και ενός άλλου Ευρωπαίου παραγωγού, της KWH - ότι υπήρχε ένα consensus προκειμένου να συνεχιστεί η διαδικασία, ότι συμφωνήθηκε ότι η προσφεύγουσα θα εξέταζε την πρόταση της ΑΒΒ, ότι η ΑΒΒ θα επισκεπτόταν όλες τις επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων των KWH και Brugg, για την εξεύρεση τελικής λύσεως και ότι τα μερίδια αγοράς θα καθορίζονταν αν και όταν η ΑΒΒ επετύγχανε να εντάξει στη συμφωνία και την KWH. αρατηρείται, όμως, ότι ο ισχυρισμός αυτός της προσφεύγουσας δεν μπορεί να αναιρέσει το συμπέρασμα, το οποίο η Επιτροπή άντλησε από την απάντηση της ΑΒΒ, ότι οι μετασχόντες στη συνάντηση της 30ής Σεπτεμβρίου 1994 συμφώνησαν επί της αρχής του διαμερισμού της ευρωπαϊκής αγοράς. ράγματι, αναθέτοντας στην ΑΒΒ να διαμορφώσει μια συμφωνία με όλες τις εμπλεκόμενες επιχειρήσεις, οι μετασχόντες στη συνάντηση αυτή κατέδειξαν την κοινή βούλησή τους να συντονίσουν τη συμπεριφορά τους στην αγορά μέσω της χορηγήσεως μεριδίων αγοράς σε κάθε επιχειρηματία, έστω και αν ο καθορισμός των μεριδίων καθενός από αυτούς εξηρτάτο από την ενδεχόμενη χορήγηση μεριδίων αγοράς στη Brugg και την KWH.

91 Κατά συνέπεια, δικαίως η Επιτροπή έκρινε ότι η συμφωνία περί διαμερισμού της ευρωπαϊκής αγοράς συνήφθη, ως προς το ζήτημα αρχής, κατά τη συνάντηση της 30ής Σεπτεμβρίου 1994, έστω και αν ο καθορισμός των επιμέρους μεριδίων επρόκειτο να αποφασιστεί αργότερα. Συναφώς, πρέπει ακόμα να παρατηρηθεί ότι, εν πάση περιπτώσει, η ημερομηνία της 20ής Μαρτίου 1995 δεν μπορεί να ληφθεί ως η ημερομηνία κατά την οποία η χορήγηση των μεριδίων της ευρωπαϊκής αποτέλεσε, για πρώτη φορά, αντικείμενο κοινής συμφωνίας, δεδομένου ότι, σύμφωνα με τις ταυτόσημες δηλώσεις στις οποίες προέβησαν η ΑΒΒ, με την απάντησή της, και η Pan-Isovit (απάντηση της 17ης Ιουνίου 1996 στην αίτηση παροχής πληροφοριών), συνήφθη τέτοια συμφωνία κατά τη συνάντηση της 16ης Νοεμβρίου 1994.

92 Τέλος, παρατηρείται ότι, δεδομένου ότι η συμμετοχή της προσφεύγουσας στη συνολική συμφωνία περί διαμερισμού της ευρωπαϊκής αγοράς αποδεικνύεται από την παρουσία της στις συναντήσεις της 30ής Σεπτεμβρίου, της 12ης Οκτωβρίου και της 16ης Νοεμβρίου 1994, είναι αλυσιτελής ο ισχυρισμός ότι η συμφωνία αυτή δεν τέθηκε σε εφαρμογή σε διάφορες εθνικές αγορές παρά αργότερα, μετά τη σύναψη συμφωνιών στο πλαίσιο των εθνικών ομάδων επαφής.

93 Από τα ανωτέρω προκύπτει ότι τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας πρέπει να απορριφθούν στο μέτρο που αμφισβητούν τη διαπίστωση που περιέχεται στην απόφαση όσον αφορά την αναστολή της συμμετοχής της προσφεύγουσας στη σύμπραξη στις αρχές του 1993 και την εκ νέου συμμετοχή της στη σύμπραξη από τα τέλη του 1994.

94 Ωστόσο, πρέπει ακόμα να εξεταστεί η θέση της προσφεύγουσας, στο μέτρο που η τελευταία αμφισβητεί και την εκτίμηση της διάρκειας και του διαρκούς χαρακτήρα της παραβάσεως.

3. Επί της διάρκειας και του διαρκούς χαρακτήρα της παραβάσεως που προσάπτεται στην προσφεύγουσα

- Επιχειρήματα των διαδίκων

95 Η προσφεύγουσα παρατηρεί ότι, δεδομένου ότι επρόκειτο για δύο χωριστές συμπράξεις, δεν μετέσχε σε παράβαση του άρθρου 85 της Συνθήκης επί μία συνεχόμενη περίοδο «από τον Νοέμβριο/Δεκέμβριο του 1990 περίπου μέχρι τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο του 1996 τουλάχιστον», ήτοι επί συνολικό διάστημα 5 ετών και 5 μηνών. Αντιθέτως, θα πρέπει να ληφθεί υπόψη μάλλον χρονικό διάστημα 2 ετών και 3 μηνών όσον αφορά την αρχική δανική σύμπραξη και, όσον αφορά τη μεταγενέστερη ευρωπαϊκή σύμπραξη, αναλόγως της χώρας, χρονικό διάστημα 4 μηνών έως 16 ή 18 μηνών το πολύ στην περίπτωση της Γερμανίας.

96 Στο μέτρο που η καθής υποστηρίζει ότι έλαβε υπόψη το γεγονός ότι, «στην αρχή, οι ρυθμίσεις ήταν ατελείς και περιορισμένης ισχύος εκτός της δανικής αγοράς», θα πρέπει να παρατηρηθεί ότι η διαπίστωση παραβάσεως λιγότερο εκτεταμένης θα έπρεπε να οδηγήσει σε εκτίμηση της παραβάσεως ως λιγότερο σοβαρής και όχι σε μείωση της διάρκειάς της.

97 Η καθής παρατηρεί ότι η σύμπραξη συνιστούσε πράγματι συνολική παράβαση και όχι μια σειρά πολλαπλών αλλά χωριστών διακανονισμών, η οποία διήρκεσε έως την άνοιξη του 1996 και όχι έως το φθινόπωρο του 1995 και, προς τα τέλη, υπήρξε περισσότερο έντονη απ' ό,τι προηγουμένως.

- Εκτίμηση του ρωτοδικείου

98 Κατά το άρθρο 1, δεύτερο εδάφιο, της αποφάσεως, η διάρκεια της παραβάσεως που προσάπτεται στην προσφεύγουσα εκτείνεται «από τον Νοέμβριο/Δεκέμβριο του 1990 περίπου μέχρι τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο του 1996 τουλάχιστον».

99 Επιπλέον, στο τέταρτο εδάφιο της εκατοστής πεντηκοστής τρίτης αιτιολογικής σκέψεως της αποφάσεως, η Επιτροπή εκτιμά ότι «η συμμετοχή των διαφόρων επιχειρήσεων στην παράβαση κάλυψε τα ακόλουθα χρονικά διαστήματα: α) η συμμετοχή των ΑΒΒ, [προσφεύγουσας], Tarco και [Dansk Rørindustri] άρχισε γύρω στον Νοέμβριο του 1990 στη Δανία, επεκτάθηκε σταδιακά στο σύνολο της Κοινότητας και διήρκεσε τουλάχιστον μέχρι τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο του 1996, με εξαίρεση ένα χρονικό διάστημα εξάμηνης το πολύ διάρκειας (από τον Οκτώβριο του 1993 μέχρι περίπου τον Μάρτιο του 1994) κατά το οποίο οι ρυθμίσεις είχαν περιέλθει σε αδράνεια».

100 ρέπει να θεωρηθεί ότι η Επιτροπή ορθώς υπολόγισε τη διάρκεια της παραβάσεως που προσάπτεται στην προσφεύγουσα.

101 ρώτον, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ότι η συμμετοχή της προσφεύγουσας άρχισε τον «Νοέμβριο/Δεκέμβριο του 1990» στη δανική αγορά και ότι η προσφεύγουσα έπαυσε να μετέχει στην ευρωπαϊκή σύμπραξη μόλις «τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο του 1996». Αφενός, αποδείχθηκε ανωτέρω στις σκέψεις 42 έως 45 ότι η προσφεύγουσα έλαβε μέρος, τον Νοέμβριο του 1990, σε αυξήσεις τιμών που αποφασίστηκαν από κοινού κατά τη συνάντηση της 22ας Νοεμβρίου 1990. Αφετέρου, όσον αφορά το τέλος της συμμετοχής της στη σύμπραξη, αρκεί η διαπίστωση ότι η προσφεύγουσα αναγνωρίζει ότι μετέσχε ακόμα σε συνάντηση του διευθυντηρίου, στις 4 Μαρτίου 1996, και στις συναντήσεις της γερμανικής ομάδας επαφής έως τις 25 Μαρτίου 1996.

102 Δεύτερον, κακώς η προσφεύγουσα υποστηρίζει ότι η Επιτροπή όφειλε να διαπιστώσει την ύπαρξη δύο χωριστών συμπράξεων και να λάβει υπόψη το γεγονός ότι η συμμετοχή της στη δανική σύμπραξη έπαυσε τον Απρίλιο του 1993 και ότι η συμμετοχή της στην ευρωπαϊκή σύμπραξη δεν άρχισε παρά τον Μάρτιο του 1995. ράγματι, στις ανωτέρω σκέψεις 50 έως 65 και 84 έως 88 διαπιστώθηκε ότι η προσφεύγουσα μετέσχε ακόμα σε συμφωνία επί της αρχής ως προς τον διαμερισμό της γερμανικής αγοράς τον Αύγουστο ή τον Σεπτέμβριο του 1993 και, στη συνέχεια, από τον Μάιο του 1994 και μετά, στη συμφωνία για τον κοινό τιμοκατάλογο στη Γερμανία. Όμως, από την εκατοστή πεντηκοστή τρίτη αιτιολογική σκέψη της αποφάσεως προκύπτει ότι η Επιτροπή έλαβε ακριβώς υπόψη της, κατά την εκτίμηση της διάρκειας της παραβάσεως που προσάπτεται στην προσφεύγουσα, την αναστολή της εφαρμογής των διακανονισμών της συμπράξεως επί χρονικό διάστημα εκτεινόμενο από τον Οκτώβριο του 1993 έως τον Μάρτιο του 1994 περίπου.

103 Εξάλλου, το ότι η Επιτροπή έλαβε υπόψη της μια περίοδο αδράνειας της συμπράξεως επιβεβαιώνεται και στο πλαίσιο του υπολογισμού του προστίμου που επιβλήθηκε στην προσφεύγουσα. ράγματι, από το δεύτερο εδάφιο της εκατοστής εβδομηκοστής πέμπτης αιτιολογικής σκέψεως της αποφάσεως προκύπτει ότι η διάρκεια που ελήφθη υπόψη κατά την επιμέτρηση του προστίμου είναι ίδια με αυτή που ελήφθη υπόψη για την ΑΒΒ. Όμως, όσον αφορά την τελευταία αυτή επιχείρηση, η εκατοστή εβδομηκοστή αιτιολογική σκέψη της αποφάσεως διευκρινίζει ότι το γεγονός ότι οι ρυθμίσεις είχαν περιέλθει σε αδράνεια «από τα τέλη του 1993 μέχρι τις αρχές του 1994», όπως και το γεγονός ότι, στην αρχή, οι ρυθμίσεις ήταν ατελείς και περιορισμένης ισχύος εκτός της δανικής αγοράς και το γεγονός ότι οι ρυθμίσεις έφθασαν στο απόγειο της αναπτύξεώς τους μόλις με τη δημιουργία του πανευρωπαϊκού καρτέλ το 1994-1995, συμπεριλαμβάνεται μεταξύ των στοιχείων τα οποία έλαβε υπόψη της η Επιτροπή ώστε να καθορίσει σε 1,4 τον συντελεστή αυξήσεως του προστίμου λόγω παραβάσεως η οποία διήρκεσε περισσότερο από μία πενταετία.

104 Συναφώς, πρέπει να παρατηρηθεί ότι το γεγονός ότι η επιστροφή της προσφεύγουσας στη σύμπραξη πρέπει να τοποθετηθεί χρονικώς τον Μάιο του 1994 ενώ η απόφαση έλαβε υπόψη της μια αδράνεια που διήρκεσε έως «περίπου τον Μάρτιο του 1994» δεν αναιρεί την εκ μέρους της Επιτροπής εκτίμηση της διάρκειας της παραβάσεως, δεδομένου ότι από την εκατοστή εβδομηκοστή αιτιολογική σκέψη της αποφάσεως προκύπτει ότι, εν πάση περιπτώσει, η αδράνεια της συμπράξεως επί ορισμένους μήνες δεν αποτέλεσε παρά ένα στοιχείο μεταξύ άλλων για τον καθορισμό των συνεπειών της διάρκειας της παραβάσεως που έπρεπε να ληφθούν υπόψη κατά τον υπολογισμό του προστίμου και, επομένως, οι εν λόγω συνέπειες δεν εξαρτήθηκαν από τον ακριβή αριθμό των μηνών κατά τη διάρκεια των οποίων οι διακανονισμοί της συμπράξεως είχαν περιέλθει σε αδράνεια.

105 Ενόψει του ότι η αναστολή των δραστηριοτήτων της συμπράξεως ελήφθη υπόψη κατά την εκτίμηση της διάρκειας της συμπράξεως, η προσφεύγουσα δεν μπορεί να αντλήσει επιχείρημα ούτε από το γεγονός ότι η Επιτροπή χαρακτήρισε την επίδικη σύμπραξη ως ενιαία και διαρκή παράβαση.

106 ράγματι, πρέπει να παρατηρηθεί ότι η Επιτροπή, στο μέτρο που χαρακτήρισε την επίδικη σύμπραξη ως ενιαία και διαρκή παράβαση, απέρριψε το επιχείρημα που προβλήθηκε στη διάρκεια της διοικητικής διαδικασίας, μεταξύ άλλων, από την προσφεύγουσα και σύμφωνα με το οποίο η «δανική» σύμπραξη και η «ευρωπαϊκή» σύμπραξη αποτέλεσαν δύο παραβάσεις απολύτως χωριστές και ανεξάρτητες μεταξύ τους. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή τόνισε ότι, ήδη από την έναρξη της συμπράξεως στη Δανία, υπήρχε ένας πιο μακροπρόθεσμος στόχος να επεκταθεί ο έλεγχος σε ολόκληρη την αγορά (τρίτο εδάφιο της εκατοστής τεσσαρακοστής αιτιολογικής σκέψεως της αποφάσεως), ότι, για το χρονικό διάστημα από τον Σεπτέμβριο του 1993 έως τον Μάρτιο του 1994, η όποια ανάπαυλα θα μπορούσε να θεωρηθεί ως αναστολή των κανονικών ρυθμίσεων και σχέσεων (τρίτο εδάφιο της εκατοστής τεσσαρακοστής πρώτης αιτιολογικής σκέψεως της αποφάσεως) και ότι υπήρξε σαφής συνέχεια από πλευράς μεθόδου και πρακτικής μεταξύ της νέας συμφωνίας που συνήφθη στα τέλη του 1994 για το σύνολο της ευρωπαϊκής αγοράς και των προγενεστέρων διακανονισμών (πρώτο εδάφιο της εκατοστής τεσσαρακοστής δεύτερης αιτιολογικής σκέψεως της αποφάσεως).

107 Συνεπώς, η Επιτροπή, θεωρώντας με την απόφασή της ότι η ευρωπαϊκή σύμπραξη που εγκαθιδρύθηκε από τα τέλη του 1994 δεν αποτελούσε παρά τη συνέχεια της προηγούμενης συμπράξεως μεταξύ των παραγωγών στην αγορά της αστικής κεντρικής θερμάνσεως, δεν έλαβε υπόψη της, όσον αφορά την προσφεύγουσα, αδιάλειπτη συμμετοχή σε σύμπραξη καθ' όλη την περίοδο από τον Νοέμβριο του 1990 έως τον Μάρτιο του 1996. Η ερμηνεία αυτή επιβάλλεται κατά μείζονα λόγο καθόσον η Επιτροπή αναγνώρισε ρητώς ότι, «μολονότι η παράβαση αποτελούσε ένα ενιαίο και συνεχές αδίκημα, η ένταση και η δραστικότητά της δεν ήταν οι ίδιες καθ' όλη τη διάρκεια της χρονικής περιόδου αναφοράς. Αν εξαιρέσει κανείς μια βραχεία περίοδο κατά την οποία οι ρυθμίσεις είχαν περιέλθει σε αδράνεια, υπήρξε μια σταδιακή μετεξέλιξη. ιο συγκεκριμένα, οι ρυθμίσεις που το 1991 επηρέαζαν πρωτίστως την αγορά της Δανίας επεκτάθηκαν σε άλλες αγορές και, μέχρι το 1994, είχαν ήδη συναποτελέσει ένα πανευρωπαϊκό καρτέλ που κάλυπτε το σύνολο σχεδόν των συναλλαγών με αντικείμενο το συγκεκριμένο προϊόν» (τρίτο εδάφιο της εκατοστής τεσσαρακοστής πέμπτης αιτιολογικής σκέψεως της αποφάσεως).

108 Κατά συνέπεια, τα επιχειρήματα της προσφεύγουσας όσον αφορά τη διάρκεια και τον διαρκή χαρακτήρα της παραβάσεως είναι απορριπτέα.

109 Ως εκ τούτου, η αιτίαση όσον αφορά την ύπαρξη διαρκούς συμπράξεως από το 1990 έως το 1996 πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της.

Γ - Επί της