ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΜΗΜΑ) ΤΗΣ 9ΗΣ ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1994. - NICOLAS DREESSEN ΚΑΤΑ CONSEIL NATIONAL DE L'ORDRE DES ARCHITECTES. - ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ: CONSEIL D'APPEL D'EXPRESSION FRANCAISE DE L'ORDRE DES ARCHITECTES - ΒΕΛΓΙΟ. - ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΤΙΤΛΩΝ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΗΣ ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗΣ. - ΥΠΟΘΕΣΗ C-447/93.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1994 σελίδα I-04087



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

Ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων * Ελευθερία εγκαταστάσεως * Ελεύθερη παροχή υπηρεσιών * Αρχιτέκτονες * Αναγνώριση των πτυχίων και των τίτλων * Πτυχία ή τίτλοι που επιτρέπουν, βάσει κεκτημένων δικαιωμάτων, την άσκηση του επαγγέλματος του αρχιτέκτονα * Πτυχίο μη περιλαμβανόμενο μεταξύ των πτυχίων που απαριθμούνται περιοριστικά από την οδηγία 85/384 * Αποκλείεται

(Οδηγία 85/384 του Συμβουλίου, άρθρο 11, στοιχ. α', τέταρτη περίπτωση)

Περίληψη

Ένα πτυχίο που χορηγήθηκε το 1966 από το τμήμα Allgemeiner Hochbau της Staatliche Ingenieurschule fuer Bauwesen Aachen δεν μπορεί να εξομοιωθεί προς τα πιστοποιητικά που αναφέρονται στο άρθρο 11, στοιχείο α', τέταρτη περίπτωση, της οδηγίας 85/384, για την αμοιβαία αναγνώριση των πτυχίων, πιστοποιητικών και άλλων τίτλων στον τομέα της αρχιτεκτονικής και τη θέσπιση μέτρων για τη διευκόλυνση της πραγματικής άσκησης του δικαιώματος εγκαταστάσεως και ελεύθερης παροχής υπηρεσιών.

Το επίδικο πτυχίο δεν μπορεί να τύχει αναγνωρίσεως σε κοινοτικό επίπεδο, δεδομένου ότι το μεταβατικό καθεστώς, το οποίο καθιέρωσε το κεφάλαιο ΙΙΙ της οδηγίας και σκοπός του οποίου είναι η εξασφάλιση του σεβασμού των κεκτημένων δικαιωμάτων στον τομέα της αρχιτεκτονικής, χαρακτηρίζεται από περιοριστική απαρίθμηση των πτυχίων, πιστοποιητικών και τίτλων κάθε κράτους μέλους τα οποία μπορούν να αναγνωριστούν και δεδομένου ότι, όσον αφορά τις γερμανικές σχολές μηχανικών, αναγνώριση προβλέπεται μόνο για τα πιστοποιητικά που χορηγούνται από τα τμήματα αρχιτεκτονικής, το δε επίμαχο εν προκειμένω δίπλωμα δεν χορηγήθηκε από τέτοιο τμήμα.

Διάδικοι

Στην υπόθεση C-447/93,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του conseil d' appel d' expression francaise de l' ordre des architectes, Liege (Βέλγιο), προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ

Nicolas Dreessen

και

Conseil national de l' ordre des architectes,

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του άρθρου 11 της οδηγίας 85/384/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 10ης Ιουνίου 1985, για την αμοιβαία αναγνώριση των πτυχίων, πιστοποιητικών και άλλων τίτλων στον τομέα της αρχιτεκτονικής και τη θέσπιση μέτρων για τη διευκόλυνση της πραγματικής άσκησης του δικαιώματος εγκαταστάσεως και ελεύθερης παροχής υπηρεσιών (ΕΕ L 223, σ. 15),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τέταρτο τμήμα),

συγκείμενο από τους M. Diez de Velasco (εισηγητή), πρόεδρο τμήματος, Κ. Ν. Κακούρη και P. J. G. Kapteyn, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: M. Darmon

γραμματέας: D. Louterman-Hubeau, κύρια υπάλληλος διοικήσεως,

λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:

* ο N. Dreessen, εκπροσωπούμενος από τον E. Duyster, δικηγόρο Eupen,

* το Conseil national de l' ordre des architectes, εκπροσωπούμενο από τους Y. Hannequart και F. Moises, δικηγόρους Λιέγης,

* η Γερμανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον E. Roeder, Ministerialrat στο Ομοσπονδιακό Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας,

* η Ισπανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους A. Navarro Gonzalez, γενικό διευθυντή συντονισμού νομικών και θεσμικών κοινοτικών υποθέσεων, και M. Bravo-Ferrer Delgado, της υπηρεσίας κοινοτικών διαφορών,

* η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τη Marie Jose Jonczy, νομικό σύμβουλο,

έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,

αφού άκουσε τις προφορικές παρατηρήσεις του N. Dreessen, του Conseil national de l' ordre des architectes, της Ισπανικής Κυβερνήσεως και της Επιτροπής κατά τη συνεδρίαση της 1ης Ιουνίου 1994,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 29ης Ιουνίου 1994,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με απόφαση της 17ης Νοεμβρίου 1993, η οποία περιήλθε στο Δικαστήριο στις 19 Νοεμβρίου 1993, το conseil d' appel d' expression francaise de l' ordre des architectes, Liege (Βέλγιο), υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 11 της οδηγίας 85/384/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 10ης Ιουνίου 1985, για την αμοιβαία αναγνώριση των πτυχίων, πιστοποιητικών και άλλων τίτλων στον τομέα της αρχιτεκτονικής και τη θέσπιση μέτρων για τη διευκόλυνση της πραγματικής άσκησης του δικαιώματος εγκαταστάσεως και ελεύθερης παροχής υπηρεσιών (ΕΕ L 223, σ. 15, στο εξής: οδηγία).

2 Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ του N. Dreessen και του Conseil national de l' ordre des architectes.

3 Ο N. Dreessen, Βέλγος υπήκοος και κάτοικος Βελγίου, παρακολούθησε σπουδές πολιτικού μηχανικού ( Ingenieur-Urkunde, Fachrichtung, Hochbau ) στην Ανωτάτη Κρατική Σχολή Πολιτικών Μηχανικών του Άαχεν ( Staatliche Ingenieursschule fuer Bauwesen Aachen ). Κατέστη πτυχιούχος στις 16 Φεβρουαρίου 1966 και έκτοτε έχει το δικαίωμα να φέρει τον τίτλο του Ingenieur (Grad.) .

4 Από την 1η Αυγούστου 1966 και έως το 1991, ήτοι επί 25 έτη, ο Dreessen εργάστηκε στο Βέλγιο υπό την ιδιότητα του μισθωτού αρχιτέκτονα σε διάφορα αρχιτεκτονικά γραφεία. Κατόπιν πτωχεύσεως του τελευταίου εργοδότη του, ο Dreessen ζήτησε, στις 12 Δεκεμβρίου 1991, από τον Σύλλογο Αρχιτεκτόνων της Επαρχίας της Λιέγης (ordre des architectes de la province de Liege) να τον εγγράψει στο μητρώο του Συλλόγου, προκειμένου να ασκήσει το επάγγελμα του ανεξάρτητου αρχιτέκτονα. Με απόφαση της 29ης Απριλίου 1993, το συμβούλιο του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων της Επαρχίας της Λιέγης αρνήθηκε να τον εγγράψει στο εν λόγω μητρώο, με την αιτιολογία ότι το πτυχίο του δεν αντιστοιχούσε σε δίπλωμα χορηγηθέν από τμήμα αρχιτεκτονικής υπό την έννοια της οδηγίας.

5 Στις 25 Μαΐου 1993, ο Dreessen άσκησε έφεση κατά την αποφάσεως αυτής ενώπιον του conseil d' appel d' expression francaise de l' ordre des architectes, υποστηρίζοντας ότι το δικαίωμά του προς εγγραφή στον κατάλογο του Συλλόγου Αρχιτεκτόνων απορρέει από τα άρθρα 11, στοιχείο α', και 12 της οδηγίας.

6 Κρίνοντας ότι η λύση της διαφοράς θέτει θέμα ερμηνείας του κοινοτικού δικαίου, το conseil d' appel d' expression francaise de l' ordre des architectes, με απόφαση της 17ης Νοεμβρίου 1993, ανέστειλε τη διαδικασία και ζήτησε από το Δικαστήριο να αποφανθεί προδικαστικώς:

ως προς την ερμηνεία της έννοιας 'τμήμα 'Architektur/Hochbau' ' του άρθρου 11 της οδηγίας 85/384/ΕΟΚ, για την αμοιβαία αναγνώριση των πτυχίων, πιστοποιητικών και άλλων τίτλων στον τομέα της αρχιτεκτονικής, [καθώς] και [ως προς το] κατά πόσον ένα δίπλωμα που χορηγήθηκε το 1966 από το τμήμα 'Algemeiner Hochbau' της 'Staatliche Ingenieurschule fuer Bauwesen Aachen' μπορεί να εξομοιωθεί προς πτυχίο χορηγηθέν από το τμήμα 'Αrchitektur' από πλευράς εφαρμογής του άρθρου 11 της οδηγίας .

7 Υπενθυμίζεται ότι, κατά το άρθρο 10 της οδηγίας, κάθε κράτος μέλος αναγνωρίζει τα πτυχία, τα πιστοποιητικά και τους άλλους τίτλους που αναφέρονται στο άρθρο 11 και χορηγούνται από τα άλλα κράτη μέλη στους υπηκόους των κρατών μελών οι οποίοι έχουν ήδη αυτά τα προσόντα κατά την ημερομηνία κοινοποιήσεως της οδηγίας ή έχουν αρχίσει σπουδές που οδηγούν σ' αυτά τα πτυχία, πιστοποιητικά ή άλλους τίτλους το αργότερο κατά το τρίτο ακαδημαϊκό έτος μετά την κοινοποίηση αυτή, ακόμα και αν τα προσόντα αυτά δεν ανταποκρίνονται στις ελάχιστες απαιτήσεις των πτυχίων που αναφέρονται στο κεφάλαιο ΙΙ, και τους προσδίδει, όσον αφορά την πρόσβαση στις δραστηριότητες που αναφέρονται στο άρθρο 1, την ίδια ισχύ, στην επικράτειά του, με τα πτυχία, τα πιστοποιητικά και τους άλλους τίτλους που το ίδιο χορηγεί στον τομέα της αρχιτεκτονικής.

8 Όσον αφορά τη Γερμανία, στα πτυχία, πιστοποιητικά και λοιπούς τίτλους που αναφέρονται στο άρθρο 10 περιλαμβάνονται μεταξύ άλλων, σύμφωνα με το άρθρο 11, στοιχείο α', τέταρτη περίπτωση, της οδηγίας, τα πιστοποιητικά (Pruefungszeugnisse) που έχουν χορηγηθεί, πριν από την 1η Ιανουαρίου 1973, από τις Ingenieurschulen, τμήμα αρχιτεκτονικής, και συνοδεύονται από βεβαίωση των αρμοδίων αρχών η οποία πιστοποιεί ότι ο ενδιαφερόμενος έχει επιτύχει σε εξετάσεις βάσει τίτλων σύμφωνα με το άρθρο 13.

9 Ζήτημα ερμηνείας του εν λόγω άρθρου 11, στοιχείο α', τέταρτη περίπτωση, συνιστά το κατά πόσον το πτυχίο πολιτικού μηχανικού της Allgemeiner Hochbau, το οποίο χορηγήθηκε στον ενδιαφερόμενο στις 16 Φεβρουαρίου 1966, εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της διατάξεως αυτής.

10 Επιβάλλεται, συναφώς, η προκαταρκτική παρατήρηση ότι η οδηγία βασίζεται στη διάκριση μεταξύ, αφενός, του οριστικού καθεστώτος (κεφάλαιο ΙΙ) όσον αφορά τον επαγγελματικό τίτλο του αρχιτέκτονα και, αφετέρου, του μεταβατικού καθεστώτος (κεφάλαιο ΙΙΙ), σκοπός του οποίου είναι η εξασφάλιση του σεβασμού των κεκτημένων δικαιωμάτων στον τομέα της αρχιτεκτονικής.

11 Το μεταβατικό καθεστώς, το οποίο έχει εφαρμογή επί των πραγματικών περιστατικών της διαφοράς της κύριας δίκης, χαρακτηρίζεται από εξαντλητική απαρίθμηση των πτυχίων, πιστοποιητικών και τίτλων κάθε κράτους μέλους τα οποία μπορούν να αναγνωριστούν.

12 Όσον αφορά τις γερμανικές σχολές μηχανικών, αναγνώριση προβλέπεται μόνο για τα πιστοποιητικά που χορηγούνται από τα τμήματα αρχιτεκτονικής. Το πτυχίο, ωστόσο, του ενδιαφερομένου δεν χορηγήθηκε από τμήμα αρχιτεκτονικής.

13 Κατά συνέπεια, ενόψει του γράμματος του άρθρου 11, στοιχείο α', τέταρτη περίπτωση, της οδηγίας, το επίδικο πτυχίο δεν μπορεί να τύχει αναγνωρίσεως σε κοινοτικό επίπεδο.

14 Κατά του συμπεράσματος αυτού δεν μπορεί να αντιταχθεί ότι οι πρώην σχολές μηχανικών, οι οποίες δεν διέθεταν τμήμα αρχιτεκτονικής, έχουν ενταχθεί, από το 1971 και εντεύθεν, στις Fachhochschulen, τα πτυχία των οποίων εμπίπτουν στο καθεστώς αναγνωρίσεως που θεσπίζει η οδηγία. Πράγματι, όπως ορθώς παρατήρησε ο γενικός εισαγγελέας, αν αυτή η ονομασία ήταν ακατάλληλη ή ελλιπής, εναπέκειτο στο ενδιαφερόμενο κράτος μέλος, ήτοι στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας, να ζητήσει και να επιτύχει τροποποίηση της οδηγίας προς επανόρθωση του σφάλματος ή θεραπεία της παραλείψεως.

15 Υπό το πρίσμα των ανωτέρω στοιχείων, στο υποβληθέν ερώτημα προσήκει η απάντηση ότι ένα πτυχίο που χορηγήθηκε το 1966 από το τμήμα Allgemeiner Hochbau της Staatliche Ingenieurschule fuer Bauwesen Aachen δεν μπορεί να εξομοιωθεί προς τα πιστοποιητικά που αναφέρονται στο άρθρο 11, στοιχείο α', τέταρτη περίπτωση, της οδηγίας.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

16 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Γερμανική και η Ισπανική Κυβέρνηση καθώς και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, οι οποίες κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τέταρτο τμήμα),

κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε, με απόφαση της 17ης Νοεμβρίου 1993, το conseil d' appel d' expression francaise de l' ordre des architectes, Liege (Βέλγιο), αποφαίνεται:

Ένα πτυχίο που χορηγήθηκε το 1966 από το τμήμα Allgemeiner Hochbau της Staatliche Ingenieurschule fuer Bauwesen Aachen δεν μπορεί να εξομοιωθεί προς τα πιστοποιητικά που αναφέρονται στο άρθρο 11, στοιχείο α', τέταρτη περίπτωση, της οδηγίας 85/384/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 10ης Ιουνίου 1985, για την αμοιβαία αναγνώριση των πτυχίων, πιστοποιητικών και άλλων τίτλων στον τομέα της αρχιτεκτονικής και τη θέσπιση μέτρων για τη διευκόλυνση της πραγματικής άσκησης του δικαιώματος εγκαταστάσεως και ελεύθερης παροχής υπηρεσιών.