7.

Ὅλοι οἱ προσφεύγοντες επικρίνουν επίσης τό νέο σύστημα καταβολής τῶν συντάξεων γιά τόν λόγο ὅτι παραβιάζει τήν ἀρχή τῆς δικαιολογημένης εμπιστοσύνης. Φαίνεται ὅτι εκείνοι ἀπό τους πρώην υπαλλήλους, οἱ όποιοι ετύγχαναν ἐπί έτη τοῦ διττοῦ πλεονεκτήματος τῆς καταβολής σέ ισχυρό νόμισμα καί τῆς εφαρμογής ὑψηλοῦ συντελεστοῦ ἀναπροσαρμογής, προεξοφλούσαν ὅτι θά διετήρουν ὁριστικώς τό πλεονέκτημα αυτό. Οἱ τροποποιήσεις πού εισήγαγε τό Συμβούλιο τό 1978 διέψευσαν τήν εμπιστοσύνη τους καί, ὡς ἐκ τούτου, εἶναι παράνομες. Στίς προτάσεις μου τῆς 14ης Μαΐου 1981, επεσήμανα ὅτι, σύμφωνα μέ τήν νομολογία τοῦ Δικαστηρίου, «γιά νά δύναται νά γίνει επιτυχώς επίκληση τῆς εμπιστοσύνης, πρέπει αυτή νά στηρίζεται σέ διαβεβαιώσεις πού παρείχε τό άλλο μέρος» (βλέπε ιδίως την ἀπόφαση τῆς 5ης 'Ιουνίου 1973 στην υπόθεση 81/72, ᾽Επιτροπή κατά Συμβουλίου, Raccolta 1973, σ. 575). 'Ως ἐκ τούτου, τό γεγονός ὅτι ἡ διοίκηση κατέβαλλε συντάξεις ὁρισμένου ποσοῦ δέν δύναται, ἀπό μόνο του, νά δημιουργήσει στους δικαιούχους μία ὁποιαδήποτε έννομη προσδοκία, ἡ ὁποία πρέπει νά ληφθεί ὐπ᾽ ὄψη όφειλαν νά γνωρίζουν ὅτι οἱ κοινοτικές ἀρχές έχουν τό δικαίωμα νά μειώνουν τίς συντάξεις, δεδομένου ὅτι δέν υφίσταται, ὁπως εἴδαμε, δικαίωμα τῶν πρώην υπαλλήλων νά μή θίγονται οἱ συντάξεις. Ή εμπιστοσύνη στό γεγονός ὅτι τό ποσό της συντάξεως δέν μειώνεται, δέν ἠδύνατο νά εἶναι δικαιολογημένη μόνον ἄν οἱ κοινοτικές ἀρχές είχαν παράσχει κατηγορηματικές διαβεβαιώσεις στά ενδιαφερόμενα πρόσωπα σχετικῶς μέ την θέληση τους νά διατηρήσουν τίς συντάξεις στό προηγούμενο τῶν τροποποιήσεων τοῦ Δεκεμβρίου 1978 επίπεδο· μέ άλλα λόγια, ἔπρεπε νά ἀποφασίσουν οἱ ἴδιες νά περιορίσουν τήν εξουσία τους καί νά παραιτήθοῦν ἀπό τήν άσκηση τῆς εξουσίας τροποποιήσεως τῶν συντάξεων επίσης in peius. Δέν φαίνεται ὅμως ὅτι συνέτρεχε τέτοια περίπτωση, ούτε ἰσχυρίσθησαν κάτι τέτοιο οἱ προσφεύγοντες. Σχετικώς, παρατηρώ ὅτι στην παροῦσα περίπτωση ἡ διοίκηση δέν ήταν κἄν σέ θέση νά περιορίσει λογικώς τίς ἐξουσίες της, κατά τήν ἔννοια πού ἀνεφέρθη ἀνωτέρω, βάσει τῆς ρυθμίσεως, ἡ όποια ἴσχυε πρίν ἀπό τόν Δεκέμβριο τοῦ 1978 καί ἀφο-ροῦσε τήν καταβολή τῶν ἀποδοχών καί τῶν συντάξεων, δηλαδή νά υποσχεθεί ὅτι θά συνεχίσει νά παρέχει καί στό μέλλον τό προαναφερθέν διπλό όφελος. Ἔχουμε ἤδη υπογραμμίσει τό γεγονός ὅτι ἡ πρακτική πού ἠκολουθεῖτο πρίν ἀπό τήν έναρξη ισχύος τῶν κανονισμών 3085/78 καί 3086/78, ἐδημιουργοῦσε προφανείς διακρίσεις ὅσον άφορᾶ τήν μεταχείριση· ἡ εφαρμογή ὑψηλοῦ συντελεστού ἀναπροσαρμογής στίς συντάξεις πού κατεβάλλοντο σέ ισχυρό νόμισμα, εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα νά λαμβάνουν οἱ συνταξιούχοι πού διέμεναν σέ χώρες μέ ἀδύνατο νόμισμα καί πού ἐζήτησαν νά πληρώνονται σέ βελγικά φράγκα στην πραγματικότητα εὐνοϊκότερη σύνταξη ἀπό τήν σύνταξη πού ελάμβαναν συνάδελφοι τους πού διέμεναν σέ χώρες μέ ισχυρό νόμισμα καί πού ἐπληρώνοντο στό νόμισμα αυτό. Κατά τήν γνώμη μου, ἀκόμη καί πρίν ἀπό τίς τροποποιήσεις τοῦ κανονισμοῦ υπηρεσιακής καταστάσεως πού εισήχθησαν μέ τόν κανονισμό 3085/78, οἱ κοινοτικές ἀρχές ἠδύναντο καί όφειλαν, εφαρμόζοντας τίς διατάξεις τοῦ κανονισμοί) ὑπηρεσιακής καταστάσεως χωρίς νά λησμονήσουν τήν ἀνωτέρα ἀπό άποψη ἱεραρχήσεως τῶν πηγών ἀρχή τῆς ἰσότητος, νά ἀποφύγουν τήν άνιση μεταχείριση πού συνδέεται μέ τήν εφαρμογή γεωγραφικών συντελεστών ἀναπροσαρμογής, ἡ ὁποία κατέληγε σέ στρεβλώσεις. Τό γεγονός ὅτι αυτό ήταν δυνατό επιβεβαιώνεται εμμέσως ἀπό τήν ήδη ἀναφερθείσα ἀπόφαση' 285, τῆς 4ης Όκτωβρίου 1976, τοῦ διοικητικοί) δικαστηρίου τοῦ Διεθνοῦς Όργανισμοῦ Ἐργασίας στην υπόθεση Watson κατά Eurocontrol. Όπως γνωρίζουμε τό νομικό καθεστώς τῶν υπαλλήλων πού ὑπηρετοῦν στην Eurocontrol, ἄν καί εἶναι συμβατικής φύσεως, ἔχει ὡς πρότυπο τό καθεστώς τὡν υπαλλήλων τῶν Κοινοτήτων· συνεπώς, προέβλεπε γιά τους συνταξιούχους, κατά τήν εποχή τῶν περιστατικών στά όποια ἡ ἐν λόγω υπόθεση, εἴτε γεωγραφικούς συντελεστές ἀναπροσαρμογής (τεχνητῶς υψηλούς γιά νά διορθώνουν τίς ἀνελαστικές τιμές συναλλάγματος πού συνεδέοντο μέ τίς ισοτιμίες τοῦ Διεθνοῦς Νομισματικοί) Ταμείου) εἴτε τήν ευχέρεια καταβολής σέ ισχυρό νόμισμα. Κατά συνέπεια, ἄν ἐφηρμόζοντο ἀπό κοινοῦ οἱ υψηλοί συντελεστές ἀναπροσαρμογής καί ἡ καταβολή σέ ισχυρό νόμισμα, θά ἐπήρχοντο καί στους υπαλλήλους τῆς Eurocontrol τά ἴδια ἀπαράδεκτα ἀποτελέσματα μέ εκείνα πού επήλθαν σέ κοινοτικό επίπεδο· τό ὅτι δέν συνέτρεξε αύτη ἡ περίπτωση, ὀφείλεται στό γεγονός ὅτι ἡ διοίκηση ἐθεώρησε ὡς παράνομη την ἀπό κοινοῦ εφαρμογή τῶν δύο μεθόδων. Τό διοικητικό δικαστήριο τοῦ Διεθνοῦς Όργανισμού Ἐργασίας ἀνεγνώρισε, στην προαναφερθείσα υπόθεση, ὅτι ἡ ἀνωτέρω επιλογή ήταν νόμιμη παρετήρησε ὅτι ή χορήγηση στους συνταξιούχους τοῦ συνόλου τῶν πλεονεκτημάτων πού ἀπορρέουν ἀπό τόν συντελεστή ἀναπροσαρμογής καί ἀπό τό νόμισμα, στό όποιο πραγματο-μοιεῖται ἡ καταβολή σημαίνει «τροποποίηση εἰς βάθος τῆς μεθόδου υπολογισμού πού καθορίζεται ἀπό τό άρθρο 82» τοῦ διοικητικού κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως (τό όποιο ἀντιστοιχεί στό άρθρο 82 τοῦ κανονισμοῦ υπηρεσιακής καταστάσεως τῶν κοινοτικών υπαλλήλων). Ὡς ἐκ τούτου, ἀνεγνώρισε στον συνταξιούχο τό δικαίωμα «νά πληρώνεται σέ βελγικά φράγκα, ἀλλά ὄχι νά ἀσκεῖ τήν ευχέρεια επιλογῆς κατά τρόπο ὥστε νά λαμβάνει σύνταξη ἀνώτερη ἀπό εκείνη πού υπολογίζεται σύμφωνα μέ τά άρθρα 82 καί 63» (πάντοτε σύμφωνα μέ τόν διοικητικό κανονισμό υπηρεσιακής καταστάσεως τῆς Eurocontrol). Τό ἴδιο δικαστήριο διευκρίνισε ὅτι «ή καταβολή σέ βελγικά φράγκα δέν πρέπει νά υπερβαίνει τήν ἀντίστοιχη ἀξία τοῦ ποσοῦ σέ λίρες στερλίνες, ἡ ὁποία εκφράζεται σέ βελγικά φράγκα μέ τήν τιμή πού ἐφαρμόζεται τήν ημερομηνία καταβολής». Ἀντιθέτως, φαίνεται ὅτι ἡ κοινοτική διοίκηση προτίμησε νά ἀφήσει νά δημιουργηθεί μία κατάσταση, ἡ ἀσυνέπεια τῆς ὁποίας ήταν προφανής (βλ. μεταξύ άλλων, τίς προτάσεις τοῦ γενικοῦ εισαγγελέως Mayras τῆς 25ης Φεβρουαρίου 1975 στην υπόθεση 28/74, Gillet, Raccolta 1975. σ. 475). Ἀκριβῶς ὅμως γιά τόν λόγο αυτό, δέν ἠδύνατο νά δημιουργήσει στους δικαιούχους μία ὁποιαδήποτε δικαιολογημένη εμπιστοσύνη ἡ ἀκολουθηθεῖσα πρακτική ήταν προφανῶς ἀντίθετη πρός τήν ἀρχή τῆς ἴσης μεταχειρίσεως. Ἀφ'έτερου, σέ κάποιο χρονικό σημείο, ή διοίκηση άρχισε νά εκδηλώνει τήν πρόθεση της νά εισάγει ένα νέο σύστημα καταβολής γιά νά θέσει τέρμα στην δημιουργούσα διακρίσεις κατάσταση. Ή πρόταση τροποποιήσεως τοῦ κανονισμοῦ υπηρεσιακής καταστάσεως τῶν υπαλλήλων πού ὑπεβλήθη ἀπό τήν Ἐπιτροπή στό Συμβούλιο τήν 1η Ἀπριλίου 1977 (GU C 99 τῆς 22ας Ἀπριλίου 1977, σ. 5), ἀνταπεκρίνετο ἀκριβώς σ' αὐτό τόν στόχο· πράγματι, ἀπέβλεπε στην κατάργηση τῶν πλασματικών ισοτιμιών τοῦ Διεθνοῦς Νομισματικού Ταμείου, οἱ όποιες ἔπρεπε νά ἀντικατασταθούν ἀπό τήν ευρωπαϊκή λογιστική μονάδα. Ἀποτέλεσμα ήταν ἡ εγκατάλειψη τῶν υψηλών συντελεστών προσαρμογής, οἱ όποιοι προ-εβλέποντο μέχρι τότε γιά τίς χώρες, στίς όποιες τό κόστος ζωής δέν ήταν πολύ υψηλό· ὁ συντελεστής ἀναπροσαρμογής δέν έπρεπε πλέον νά χρησιμοποιείται γιά νά διενεργοῦνται οἱ ἀναγκαίες διορθώσεις καθ' ὅλο τό χρονικό διάστημα πού διε-τηροῦντο οἱ ισοτιμίες τοῦ Διεθνοῦς Νομισματικοῦ Ταμείου, έπρεπε δέ νά επανέλθει στην προβλεπομένη ἀπό τόν κανονισμό υπηρεσιακής καταστάσεως λειτουργία του, ή ὁποία συνίστατο στην προσαρμογή τῶν συντάξεων πρός τό κόστος ζωής στην χώρα διαμονής. Ἔτσι, προεβλέφθη ὁ τερματισμός τῶν προηγούμενων πλεονεκτημάτων, τά όποια συνεδέοντο μέ τήν προκαλούσα στρεβλώσεις εφαρμογή τῶν συντελεστών ἀναπροσαρμογής. Ἐκ τῶν ἀνωτέρω έπεται ὅτι ἡ μείωση τῶν συντάξεων πού κατεβάλλοντο στους συνταξιούχους πού διέμεναν σέ χώρες μέ ἀδύνατο νόμισμα, οἱ όποιοι εἶχαν προτιμήσει νά πληρώνονται σέ βελγικά φράγκα, δέν ἠδύνατο νά προκαλέσει έκπληξη, άλλά, ἀντιθέτως, ήταν δυνατό νά προβλεφθεί λογικώς. Πρέπει ἀκόμη νά σημειωθεί τό γεγονός ὅτι» μέ επιστολή τῆς 21ης Φεβρουαρίου 1978, ἡ Ἐπιτροπή ἐπληρο-φόρησε τόν προσφεύγοντα De Pascale ὅτι ή προβλεπομένη εισαγωγή τῆς ευρωπαϊκής λογιστικής μονάδος γιά τόν υπολογισμό τῶν ἀποδοχών καί τῶν συντάξεων επρόκειτο νά καταργήσει τό «ενίοτε σημαντικό πλεονέκτημα τοῦ συναλλάγματος» πού' προκαλείται ἀπό «το συνδυασμό τοῦ συντελεστοῦ αναπροσαρμογῆς μιᾶς συγκεκριμένης χώρας μέ την καταβολή στό νόμισμα μιας άλλης χώρας καί» ἀπό την «μετατροπή πού έκανε ὁ δικαιοῦχος πρός τό νόμισμα τῆς χώρας διαμονής». Οἱ ἴδιες διασαφηνίσεις εδόθησαν ἀπό τήν Ἐπιτροπή στό Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μέ τήν ἀπάντηση τῆς 12ης Ὀκτωβρίου 1978 στό γραπτό ερώτημα τοῦ Ripamonti (ερώτημα 412/78 τῆς 30ής Ἰουνίου 1978, GU C 267 τῆς 10ης Νοεμβρίου 1978, σ. 18) διευκρι-νίσθη μέ τήν εὐκαιρία αύτη ὅτι, στην περίπτωση τῶν συνταξιούχων «ή εισαγωγή τῆς ευρωπαϊκής λογιστικής μονάδος» (δέν υφίσταται διαφορά, ἀπό άποψη οικονομική, μέ τήν λήψη τῶν ἰσοτιμιῶν πού χρησιμοποιούνται γιά τόν κοινοτικό προϋπολογισμό) «ἐνέχει εφαρμογή προσηρμοσμένων τιμών συναλλάγματος, ἡ κατάσταση δέ αύτη δύναται σέ ὁρισμένες περιπτώσεις νά επιφέρει μείωση τῶν συντάξεων». Γιά νά εξηγηθούν οἱ λόγοι τῶν προ-βλεφθέντων δυσμενών συνεπειών, ἀνεγνω-ρίσθη επίσης ρητώς ὅτι «ή σημερινή κατάσταση δίδει ἀφορμή σέ κάποια ἀνισότητα, λόγω τῆς ευχέρειας επιλογής, πού παρέχει ὁ κανονισμός ὑπηρεσιακής καταστάσεως σχετικώς μέ τήν καταβολή τῶν συντάξεων». Ό δικηγόρος τοῦ Grogan ὑπεγράμμισε ὅτι δυνάμει τῶν ἄρθων 64, 56 καί 82 παράγραφος 1 τοῦ κανονισμού υπηρεσιακής καταστάσεως, οἱ συντελεστές ἀναπροσαρμογής έχουν ὡς ιδιαίτερη λειτουργία τήν προσαρμογή τῶν συντάξεων στίς μεταβολές τοῦ κόστους ζωής, οἱ όποιες εμφανίζονται στίς διάφορες χώρες, ἐνῶ ὁ κανονισμός 3086/78 ἐτροποποίησε τους συντελεστές βάσει δύο διαφορετικής φύσεως κριτηρίων: ἀφ' ενός, διότι δέν έπρεπε πλέον νά χρησιμεύουν πρός διόρθωση τῶν στρεβλώσεων πού ὀφείλοντο στίς ξεπερασμένες ἰσοτιμίες τοῦ Διεθνοῦς Νομισματικοί) Ταμείου καί, ἀφ' έτερου, διότι έπρεπε νά λαμβάνονται ὑπ' ὄψη οἱ πραγματικές διαφορές πού ήταν δυνατό νά εμφανισθούν στό επίπεδο τῶν τιμών στά διάφορα Κράτη μέλη. Συνεπώς, οἱ τροποποιήσεις πού εισήγαγε ὁ κανονισμός 3086/78 ἀντέβαιναν πρός τήν τυπική λειτουργία τῶν συντελεστών ἀναπροσαρμογής καί παρεβίαζαν τήν ἀρχή τῆς δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, λόγω τοῦ ὅτι ἐμείωναν τους συντελεστές πού ἐφηρμό-ζοντο στίς χώρες, στίς όποιες τό κόστος διαβιώσεως δέν εἶχε καθόλου μειωθεί. Εἶναι ἀκριβές ὅτι σέ χώρες ὅπως ἡ 'Ιταλία καί ἡ 'Ιρλανδία, τό κόστος ζωής δέν ἐμειώθη τό 1978 καί, έκτός αὐτοῦ, ὅτι οἱ ἀντίστοιχοι συντελεστές ἀναπροσαρμογής εμειώθησαν αισθητώς βάσει τοῦ κανονισμού 3086/78. Ἐν τούτοις, δέν νομίζω ὅτι ή μείωση αύτη συνιστά παραβίαση τῆς δικαιολογημένης εμπιστοσύνης. Όπως γνωρίζουμε, ὁ κανονισμός 3086/78 περιορίσθη στό νά προσδώσει στόν γεωγραφικό συντελεστή ἀναπροσαρμογής τήν λειτουργία πού είχε αρχικώς, σύμφωνα μέ τόν κανονισμό υπηρεσιακής καταστάσεως, μέ μία ἀλλαγή κατευθύνσεως πού κατέστη ἀπαραίτητη, ἐφ' ὅσον οἱ τιμές συναλλάγματος προσηρ-μόσθησαν στίς πραγματικές συνθήκες, κατόπιν τῆς τροποποιήσεως τοῦ ἄρθρου 63 τοῦ κανονισμοί) υπηρεσιακής καταστάσεως. Ἑπομένως, δέν χρησιμεύει σέ τίποτα ὁ ισχυρισμός ὅτι οἱ συνταξιοῦχοι είχαν ἐμπιστοσύνη στην ὀρθή εφαρμογή τῶν άρθρων 64 καί 65 δέν δύναται κανείς νά επικαλείται συγκεκριμένες διατάξεις καί ταυτοχρόνως νά τίς χρησιμοποιεί γιά νά επωφελείται πλεονεκτημάτων, τά όποια ἀντιβαίνουν πρός τόν επιδιωκόμενο ἀπό τίς ἐν λόγω διατάξεις σκοπό. Ἐφ ὅσον τονίζεται ὅτι τό άρθρο 65 επιτρέπει τήν τροποποίηση τῶν συντελεστών ἀναπροσαρμογής μόνον ὅταν μεταβάλλεται τό κόστος ζωής, θά πρέπει επίσης νά σημειωθεί ὅτι οἱ τροποποιηθέντες ἀπό τόν κανονισμό 3086/78 συντελεστές δέν είχαν καμμία σχέση μέ τήν προβλεπομένη ἀπό τόν κανονισμό υπηρεσιακής καταστάσεως εξισωτική λειτουργία τῶν ἐν λόγω συντελεστών, άλλά ἀποτελοῦσαν ἁπλώς ένα μεταβατικό μέτρο πού προορίζετο νά διορθώσει τίς παράλογες συνέπειες τῶν ἰσοτιμιών τοῦ Διεθνοῦς Νομισματικοῦ Ταμείου πού καθορίσθησαν τό 1965. Ὑπό τίς προϋποθέσεις αυτές, φαίνεται ὅτι ή άποψη σύμφωνα μέ τήν ὁποία οἱ προσφεύγοντες παρεκινήθησαν ἀπό τήν διοίκηση νά πιστέψουν ὅτι θά παρέμενε ἀμετάβλητο τό σύστημα καταβολῆς τῶν συντάξεων, στερείται ἐρείσματος. Ἑπομένως, φρονῶ ὅτι οἱ κανονισμοί 3085/78 καί 3086/78 δέν δύνανται νά προσβληθούν λόγω τοῦ ὅτι διέψευσαν τήν εμπιστοσύνη τῶν υπαλλήλων στην διατήρηση τοῦ προϋπάρχοντος συστήματος ἀκόμη καί ἄν υπήρχε ἡ εμπιστοσύνη αύτη, εἶναι προφανές ὅτι δέν είχε νομικό ἔρεισμα.