ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΜΗΜΑ) ΤΗΣ 28ΗΣ ΙΟΥΝΙΟΥ 1989. - COOPERATIEVE MELKVERWERKINGSVERENIGING D.O.C. WA ΚΑΤΑ PRODUKTSCHAP VOOR ZUIVEL. - ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΠΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗΣ ΑΠΟΦΑΣΕΩΣ: COLLEGE VAN BEROEP VOOR HET BEDRIJFSLEVEN - ΚΑΤΩ ΧΩΡΕΣ. - ΓΕΩΡΓΙΑ - ΕΝΙΣΧΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΑΠΟΚΟΡΥΦΩΜΕΝΟ ΓΑΛΑ ΠΟΥ ΠΡΟΟΡΙΖΕΤΑΙ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΤΡΟΦΗ ΖΩΩΝ - ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ΧΟΡΗΓΗΣΕΩΣ. - ΥΠΟΘΕΣΗ 270/87.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1989 σελίδα 02019



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

Γεωργία - Κοινή οργάνωση των αγορών - Γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα - Ενισχύσεις για το αποκορυφωμένο γάλα και το αποκορυφωμένο γάλα εις κόνιν που προορίζεται για τη διατροφή ζώων - Ενίσχυση για το αποβουτυρωμένο γάλα - Προϋποθέσεις χορηγήσεως - Μέθοδος λήψεως - Πρόσθετη επεξεργασία - Αποκλείεται

(Κανονισμός του Συμβουλίου 986/68, άρθρο 1 κανονισμός της Επιτροπής 1105/68, άρθρο 1, παράγραφος 4 και 6)

Περίληψη

Οι διατάξεις του κανονισμού 986/68 περί θεσπίσεως των γενικών κανόνων σχετικά με τη χορήγηση ενισχύσεων για το αποκορυφωμένο γάλα και το αποκορυφωμένο γάλα εις κόνιν που προορίζεται για τη διατροφή ζώων, σε συνδυασμό με τις διατάξεις του εκτελεστικού κανονισμού 1105/68 της Επιτροπής πρέπει να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι αποκλείουν, για το σκοπό της χορήγησης της προβλεπόμενης σ' αυτές ενισχύσεως για την παραγωγή αποβουτυρωμένου γάλακτος, όχι μόνο οποιαδήποτε προσθήκη στο αποβουτυρωμένο γάλα στοιχείου μη περιεχομένου στο γάλα, αλλά και οποιαδήποτε μέθοδο συνεπαγόμενη πρόσθετη επεξεργασία του αποβουτυρωμένου γάλακτος, όπως αυτό προκύπτει από τη μεταποίηση του γάλακτος σε βούτυρο.

Διάδικοι

Στην υπόθεση 270/87,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του College van Beroep voor het Bedrijfsleven της Χάγης προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογή του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, με την οποία ζητείται στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του παραπέμποντος δικαστηρίου μεταξύ

Cooeperatieve Melkverwerkingsvereniging DOC wa

και

Produktschap voor Zuivel,

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία ορισμένων διατάξεων του κανονισμού 986/68 του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 1968, περί θεσπίσεως των γενικών κανόνων σχετικά με τη χορήγηση ενισχύσεων για το αποκορυφωμένο γάλα και το αποκορυφωμένο γάλα εις κόνιν που προορίζεται για τη διατροφή ζώων (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/003, σ. 120) και του κανονισμού 1105/68 της Επιτροπής, της 27ης Ιουλίου 1968, περί των λεπτομερειών χορηγήσεως ενισχύσεων για το αποκορυφωμένο γάλα που προορίζεται για τη διατροφή των ζώων (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/003, σ. 148),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τέταρτο τμήμα)

συγκείμενο από τους T. Koopmans, πρόεδρο τμήματος, Κ. Ν. Κακούρη και M. Diez de Velasco, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: J. Mischo

γραμματέας: J. A. Pompe, βοηθός γραμματέας

λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που κατέθεσαν:

- η Cooeperatieve Melkverwerkingsvereniging DOC wa, προσφεύγουσα της κύριας δίκης, εκπροσωπούμενη από τον O. C. A. Millaard, δικηγόρο Zwolle,

- η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων εκπροσωπούμενη από τον νομικό της σύμβουλο R. C. Fischer, επικουρούμενο από τον Van Damme, υπάλληλο διοικήσεως, ως εμπειρογνώμονα,

έχοντας υπόψη την έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση και μετά την προφορική διαδικασία της 26ης Ιανουαρίου 1989,

αφού άκουσε το γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 16ης Φεβρουαρίου 1989,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με Διάταξη της 4ης Σεπτεμβρίου 1987, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 9 Σεπτεμβρίου 1987, το College van Beroep voor het Bedrijfsleven (εφεξής: το College van Beroep) υπέβαλε, δυνάμει του άρθρου 177 της Συνθήκης ΕΟΚ, προδικαστικό ερώτημα σχετικά με την ερμηνεία ορισμένων διατάξεων του κανονισμού 986/68 του Συμβουλίου, της 15ης Ιουλίου 1968, περί θεσπίσεως των γενικών κανόνων σχετικά με τη χορήγηση ενισχύσεων για το αποκορυφωμένο γάλα και το αποκορυφωμένο γάλα εις κόνιν που προορίζεται για τη διατροφή ζώων (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/003, σ. 120) και του κανονισμού 1105/68 της Επιτροπής, της 27ης Ιουλίου 1968, περί των λεπτομερειών χορηγήσεως ενισχύσεων για το αποκορυφωμένο γάλα που προορίζεται για τη διατροφή των ζώων (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/003, σ. 148).

2 Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ της ολλανδικής επιχειρήσεως γαλακτοκομικών προϊόντων Cooeperatieve Melkverwerkingsvereniging DOC wa και του Produktschap voor Zuivel, ολλανδικού οργανισμού αρμόδιου για τη χορήγηση των προαναφερθεισών ενισχύσεων σχετικά με το ζήτημα αν η εν λόγω επιχείρηση δικαιούνταν ενισχύσεων για ορισμένες ποσότητες αποβουτυρωμένου γάλακτος.

3 Η ανωτέρω επιχείρηση ζήτησε την καταβολή των κοινοτικών ενισχύσεων για ορισμένες ποσότητες αποβουτυρωμένου γάλακτος που είχαν παραχθεί απ' αυτήν και προορίζονταν για τη διατροφή ζώων.

4 Με δύο αποφάσεις της 24ης Σεπτεμβρίου και της 24ης Οκτωβρίου 1985, ο προαναφερθείς Produktschap voor Zuivel, αρνήθηκε να χορηγήσει τις ζητηθείσες ενισχύσεις και, με μια τρίτη απόφαση της 25ης Οκτωβρίου 1985, αξίωσε την επιστροφή μιας ενισχύσεως που είχε ήδη χορηγηθεί στην εν λόγω επιχείρηση ως αιτιολογία των αποφάσεων αυτών αναφερόταν το γεγονός ότι στο εν λόγω αποβουτυρωμένο γάλα είχε προστεθεί ένα "συμπυκνωμένο προϊόν παράγωγο γάλακτος".

5 Δεδομένου ότι οι διοικητικές ενστάσεις κατά των αποφάσεων αυτών δεν τελεσφόρησαν, η οικεία επιχείρηση άσκησε προσφυγές ενώπιον του College van Beroep.

6 Η εν λόγω επιχείρηση ισχυρίστηκε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου ότι, εφόσον για να μπορεί το αποβουτυρωμένο γάλα να τύχει των σχετικών ενισχύσεων, πρέπει, καταρχήν, να περιέχει 8 % ξηρές ουσίες, εφαρμόζει την ακόλουθη μέθοδο: "μετά την παρασκευή του βουτύρου, το απόπλυμα που απομένει στο αποβουτυρωμένο γάλα εξάγεται από το εναπομένον γλυκό αποβουτυρωμένο γάλα. Το κατ' αυτό τον τρόπο προκύπτον γλυκό συμπυκνωμένο αποβουτυρωμένο γάλα αναμιγνύεται, στη συνέχεια, εκ νέου με το εναπομένον όξινο αποβουτυρωμένο γάλα το οποίο προκύπτει από την παρασκευή του βουτύρου. Το ίδιο το όξινο αποβουτυρωμένο γάλα δεν προσφέρεται για συμπύκνωση". Σχετικά με το θέμα αυτό, η επιχείρηση υποστήριξε ότι η μέθοδος αυτή δεν συνεπάγεται καμιά μη επιτρεπόμενη προσθήκη, έστω και αν ένα μέρος από τη σχετική ποσότητα αποβουτυρωμένου γάλακτος έχει αφαιρεθεί για να ενσωματωθεί στη συνέχεια εκ νέου σ' αυτό με τη μορφή συμπυκνωμένου προϊόντος.

7 Το College van Beroep κατέληξε στο συμπέρασμα ότι από της Zuivelverordening του 1968 (κανονιστική ρύθμιση σχετικά με τα γαλακτοκομικά προϊόντα) απορρέει ότι καμιά ενίσχυση δεν χορηγείται για το αποβουτυρωμένο γάλα στο οποίο "έχει προστεθεί κάτι τι". Δεδομένου ότι η εθνική αυτή κανονιστική ρύθμιση έχει ως αντικείμενο την εφαρμογή των κοινοτικών διατάξεων που ισχύουν εν προκειμένω και οι οποίες έχουν την ίδια διατύπωση, το College van Beroep ανέστειλε τη σχετική διαδικασία και υπέβαλε στο Δικαστήριο το εξής προδικαστικό ερώτημα:

"'Εχουν οι διατάξεις του κανονισμού (ΕΟΚ) 986/68 του Συμβουλίου, και ειδικότερα η έκφραση 'στο οποίο τίποτα δεν έχει προστεθεί' που περιέχεται στο άρθρο 1, στοιχείο α), του κανονισμού αυτού σε συνδυασμό με τις διατάξεις του κανονισμού (ΕΟΚ) 1105/68 της Επιτροπής, την έννοια ότι η εφαρμογή μιας μεθόδου με την οποία, μετά την παρασκευή βουτύρου, αφαιρείται, προκειμένου να επιτευχθεί η απαιτούμενη σε ξηρές ουσίες περιεκτικότητα, το απόπλυμα που χρησιμοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της παρασκευής και παρέμεινε στο αποβουτυρωμένο γάλα από το εναπομένον γλυκό αποβουτυρωμένο γάλα που έχει αποχωριστεί για το σκοπό αυτό και με την οποία το κατ' αυτό τον τρόπο συμπυκνωμένο γλυκό αποβουτυρωμένο γάλα αναμιγνύεται στη συνέχεια με το εναπομένον όξινο αποβουτυρωμένο γάλα που προέκυψε κατά την παρασκευή του βουτύρου, συνιστά προσθήκη που αποκλείει την, κατά την έννοια του άρθρου 1 του κανονισμού (ΕΟΚ) 986/86, χορήγηση της ενίσχυσης;"

8 Στην έκθεση για την επ' ακροατηρίου συζήτηση αναπτύσσονται διεξοδικώς τα πραγματικά περιστατικά και το κανονιστικό πλαίσιο της υπόθεσης της κύριας δίκης καθώς και η εξέλιξη της διαδικασίας και οι παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο. Τα στοιχεία αυτά της δικογραφίας δεν επαναλαμβάνονται πιο κάτω παρά μόνο καθόσον απαιτείται για να σχηματίσει κρίση το Δικαστήριο.

9 Στο υποβληθέν από το παραπέμπον δικαστήριο ερώτημα γίνεται λόγος για μια "προσθήκη" η οποία εμποδίζει ενδεχομένως τη χορήγηση της εν λόγω ενισχύσεως, καθόσον το άρθρο 1 του προαναφερθέντος κανονισμού 986/68 προβλέπει, ως προϋπόθεση για τη χορήγηση της ενίσχυσης, τη μη προσθήκη οποιασδήποτε ουσίας στο γάλα, και, κατά συνέπεια, στο αποβουτυρωμένο γάλα. Πρέπει ωστόσο να υπογραμμιστεί ότι η υπόθεση της κύριας δίκης δεν αφορά την προσθήκη επιπλέον ουσίας μη προερχόμενης από το γάλα.

10 Πράγματι, από τη Διάταξη περί παραπομπής και υπό το φως των στοιχείων της δικογραφίας προκύπτει ότι, εν προκειμένω, τη μεταποίηση του γάλακτος σε βούτυρο και το χωρισμό του τελευταίου από το εναπομένον αποβουτυρωμένο γάλα ακολουθεί η εξής πρόσθετη επεξεργασία:

- το βούτυρο αποπλύνεται με νερό

- το προκύπτον απόπλυμα περιέχει περίπου 4 % ξηρές ουσίες και 96 % νερό, από το οποίο αφαιρείται στη συνέχεια το νερό που πλεονάζει

- το απομένον προϊόν είναι αποβουτυρωμένο γάλα με υψηλό ποσοστό ξηρών ουσιών

- το απομένον αυτό προϊόν χρησιμοποιείται για να αναμιχθεί με το αρχικώς ληφθέν κατά τη μεταποίηση του γάλακτος αποβουτυρωμένο γάλα και για να αυξήσει σε 8 % την περιεκτικότητα αυτού σε ξηρές ουσίες.

11 Κατά συνέπεια, το υποβληθέν ερώτημα πρέπει να θεωρηθεί ότι αφορά κατ' ουσίαν το ζήτημα αν το αποβουτυρωμένο γάλα, που λαμβάνεται ύστερα από πρόσθετη επεξεργασία όπως αυτή που περιγράφηκε πιο πάνω, μπορεί να τύχει της ενίσχυσης που προβλέπεται από την προαναφερθείσα κοινοτική ρύθμιση.

12 Πριν δοθεί απάντηση στο ερώτημα αυτό, πρέπει να διευκρινιστεί ότι ο κανονισμός 804/68 του Συμβουλίου, της 27ης Ιουνίου 1968, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα του γάλακτος και των γαλακτοκομικών προϊόντων (ΕΕ ειδ. έκδ. 03/003), όπως τροποποιήθηκε, προβλέπει στο άρθρο του 10, παράγραφος 1, ότι χορηγούνται ενισχύσεις, μεταξύ άλλων, για το αποκορυφωμένο γάλα και το αποβουτυρωμένο γάλα που παράγονται στην Κοινότητα και χρησιμοποιούνται για τη διατροφή ζώων, εφόσον τα προϊόντα αυτά ανταποκρίνονται σε ορισμένες προϋποθέσεις.

13 Βάσει του άρθρου 10, παράγραφος 2, του κανονισμού αυτού, το Συμβούλιο θέσπισε τον προαναφερθέντα κανονισμό 986/68, του οποίου το άρθρο 1, όπως τροποποιήθηκε, έχει ως εξής:

"Κατά την έννοια του παρόντος κανονισμού νοείται ως:

α) γάλα:

το προϊόν της αμέλξεως μιας ή περισσοτέρων αγελάδων, στο οποίο τίποτα δεν έχει προστεθεί και το οποίο το πολύ έχει μόνο μερικώς αποκορυφωθεί

β) αποβουτυρωμένο γάλα:

το παράγωγο εκ της μεταποιήσεως του γάλακτος ή της κρέμας γάλακτος βούτυρο, έστω και όξινο ή οξινισθέν

γ) αποκορυφωμένο γάλα:

το γάλα και το αποβουτυρωμένο γάλα με μέγιστη περιεκτικότητα σε λιπαρές ουσίες 1 %

..."

14 Βάσει της παρεχόμενης με το άρθρο 10, παράγραφος 3, του προαναφερθέντος κανονισμού 804/68 εξουσιοδοτήσεως, η Επιτροπή εξέδωσε τον προαναφερθέντα κανονισμό 1105/68, του οποίου το άρθρο 1, παράγραφος 2, προβλέπει ότι "οι ενισχύσεις χορηγούνται μόνο για τις ποσότητες αποκορυφωμένου γάλακτος οι οποίες είναι ενσωματωμένες στο γάλα για ζώα".

15 Για να δοθεί απάντηση στο προδικαστικό ερώτημα, πρέπει να τονισθεί ότι, κατά το άρθρο 1 του προαναφερθέντος κανονισμού 986/68, το αποβουτυρωμένο γάλα είναι "το παράγωγο εκ της μεταποιήσεως του γάλακτος ... σε βούτυρο ...". Επομένως, το γράμμα της εν λόγω διατάξεως αφορά το παράγωγο προϊόν που προκύπτει κατά τη μεταποίηση του γάλακτος σε βούτυρο, αποκλειομένης οποιασδήποτε πρόσθετης επεξεργασίας.

16 Υπέρ της ερμηνείας αυτής συνηγορεί κυρίως το γράμμα του άρθρου 1, παράγραφος 4, του προαναφερθέντος κανονισμού 1105/68, όπως τροποποιήθηκε, το οποίο ορίζει ότι το αποβουτυρωμένο γάλα, όπως προκύπτει από τη μεταποίηση του γάλακτος σε βούτυρο, ως συστατικό που δικαιούται ενισχύσεως, δεν μπορεί να αποτελέσει το αντικείμενο αντικανονικής διαλύσεως σε σχέση με τις χρησιμοποιούμενες τεχνολογίες παραγωγής.

17 Εξάλλου, η ίδια αυτή ερμηνεία ενισχύεται από την παράγραφο 6, στοιχείο α), της προμνημονευθείσας διατάξεως η οποία, κατά παρέκκλιση από την απαίτηση της ελάχιστης περιεκτικότητας 8 % του αποβουτυρωμένου γάλακτος σε ξηρό υπόλειμμα, προβλέπει την αντικατάσταση του ποσοστού αυτού από το μέσο όρο των ελάχιστων συνήθων τιμών που διαπιστούται σε κράτος μέλος ή σε περιοχή κράτους μέλους, αν είναι μεγαλύτερο. Αντιστρόφως, η παράγραφος 6, στοιχείο γ), της ίδιας διατάξεως προβλέπει τη χορήγηση μειωμένης ενισχύσεως όταν, για λόγους που δικαιολογούνται τεχνικώς, η περιεκτικότητα του αποβουτυρωμένου γάλακτος σε ξηρό υπόλειμμα είναι ίση ή ανώτερη του 4 %, αλλά κατώτερη της απαιτούμενης ελάχιστης περιεκτικότητας. Από τις διατάξεις αυτές καταφαίνεται ότι αποκλείεται η μεταβολή της περιεκτικότητας του αποβουτυρωμένου γάλακτος σε ξηρές ουσίες.

18 Από τις προηγούμενες σκέψεις προκύπτει ότι, για το σκοπό της χορήγησης της ενίσχυσης στο αποβουτυρωμένο γάλα, οι προμνημονευθείσες κοινοτικές διατάξεις αφορούν το εν λόγω γαλακτοκομικό υποπροϊόν όπως λαμβάνεται φυσιολογικώς κατά την αρχική μεταποίηση του γάλακτος σε βούτυρο, αποκλειομένης οποιασδήποτε πρόσθετης επεξεργασίας, έστω και αν η επεξεργασία αυτή δεν συνίσταται στην προσθήκη, κατά κυριολεξία, ουσίας μη προερχόμενης από το γάλα, αλλά απλώς σε εξάτμιση του περιεχόμενου ύδατος ή σε διάλυση.

19 Επομένως, στο υποβληθέν από το εθνικό δικαστήριο ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι οι διατάξεις του κανονισμού 986/68 του Συμβουλίου, σε συνδυασμό με τις διατάξεις του κανονισμού 1105/68 της Επιτροπής πρέπει να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι αποκλείουν, για το σκοπό της χορήγησης της προβλεπόμενης σ' αυτές ενισχύσεως, όχι μόνο οποιαδήποτε προσθήκη στο αποβουτυρωμένο γάλα στοιχείου μη περιεχομένου στο γάλα, αλλά και οποιαδήποτε μέθοδο συνεπαγόμενη πρόσθετη επεξεργασία του αποβουτυρωμένου γάλακτος, όπως αυτό προκύπτει από τη μεταποίηση του γάλακτος σε βούτυρο.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

20 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκε η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων η οποία υπέβαλε παρατηρήσεις στο Δικαστήριο δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης το χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (τέταρτο τμήμα),

κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε με διάταξη της 4ης Σεπτεμβρίου 1987 το College van Beroep της Χάγης αποφαίνεται:

Οι διατάξεις του κανονισμού 986/68 του Συμβουλίου σε συνδυασμό με τις διατάξεις του κανονισμού 1105/68 της Επιτροπής πρέπει να ερμηνευθούν υπό την έννοια ότι αποκλείουν, για το σκοπό της χορήγησης της προβλεπόμενης σ' αυτές ενισχύσεως, όχι μόνο οποιαδήποτε προσθήκη στο αποβουτυρωμένο γάλα στοιχείου μη περιεχομένου στο γάλα, αλλά και οποιαδήποτε μέθοδο συνεπαγόμενη πρόσθετη επεξεργασία του αποβουτυρωμένου γάλακτος, όπως αυτό προκύπτει από τη μεταποίηση του γάλακτος σε βούτυρο.