Απόφαση του Δικαστηρίου (έκτο τμήμα) της 19ης Νοεμβρίου 2002. - Regina κατά Ministry of Agriculture, Fisheries and Food, ex parte W.H. Strawson (Farms) Ltd και J.A. Gagg & Sons (a firm). - Αίτηση για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως: High Court of Justice (England & Wales), Queen's Bench Division (Crown Office) - Ηνωμένο Βασίλειο. - Κοινή γεωργική πολιτική - Ολοκληρωμένο σύστημα διαχειρίσεως και ελέγχου σχετικά με ορισμένα καθεστώτα κοινοτικών ενισχύσεων - Άρθρο 9, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 3887/92 - Αιτήσεις ενισχύσεων σχετικά με εκτάσεις - Κυρώσεις - Προθεσμία παραγραφής. - Υπόθεση C-304/00.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 2002 σελίδα I-10737



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

1. Γεωργία - Κοινή γεωργική πολιτική - Ολοκληρωμένο σύστημα διαχειρίσεως και ελέγχου σχετικά με ορισμένα συστήματα ενισχύσεων - Ενισχύσεις συνδεόμενες με την έκταση που χρησιμοποιείται για αροτραίες καλλιέργειες και με την προσωρινή παύση της καλλιέργειας γαιών - Μη ηθελημένο σφάλμα στη δήλωση της οικείας εκτάσεως το οποίο δεν οφείλεται σε βαρεία αμέλεια - Μείωση των κακώς χορηγηθεισών ενισχύσεων για τα προ της ανακαλύψεως του σφάλματος έτη, που δεν καλύπτονται από την παραγραφή - Απαιτήσεις σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων

(Κανονισμός 2988/95 του Συμβουλίου, άρθρα 1 § 2, 2 § 2 και 3 § 1· κανονισμός 3887/92 της Επιτροπής, άρθρο 9 § 2)

2. Γεωργία - Κοινή γεωργική πολιτική - Ολοκληρωμένο σύστημα διαχειρίσεως και ελέγχου σχετικά με ορισμένα συστήματα ενισχύσεων - Ενισχύσεις συνδεόμενες με την έκταση που χρησιμοποιείται για τις αροτραίες καλλιέργειες και με την προσωρινή παύση της καλλιέργειας γαιών - Έκταση δηλωθείσα εσφαλμένα, στηριζόμενη όμως σε πληροφορίες αναγνωριζόμενες από την αρμόδια αρχή - Μείωση του ποσού της ενισχύσεως - Δεν επιτρέπεται

(Κανονισμός 3887/92 της Επιτροπής, άρθρο 9 § 2)

3. Προδικαστικά ερωτήματα - Αρμοδιότητα του Δικαστηρίου - Εξακρίβωση των στοιχείων κοινοτικού δικαίου που ασκούν επιρροή

(Άρθρο 234 ΕΚ)

Περίληψη

1. Το άρθρο 9, παράγραφος 2, πρώτο και δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 3887/92, για τις λεπτομέρειες εφαρμογής του ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης και ελέγχου σχετικά με ορισμένα καθεστώτα κοινοτικών ενισχύσεων, έχει την έννοια ότι, αν η αρμόδια αρχή ανακαλύψει ότι ο αιτών τη χορήγηση ενισχύσεως σχετικά με εκτάσεις υπέβαλε εσφαλμένη δήλωση, η οποία δεν οφείλεται ούτε σε δόλο ούτε σε βαρεία αμέλεια, αποτέλεσμα της οποίας ήταν μια υπερεκτίμηση της πληρούσας τις αναγκαίες προϋποθέσεις για τη χορήγηση ενισχύσεως εκτάσεως, και αν το ίδιο σφάλμα είχε διαπραχθεί τα έτη που προηγούνταν εκείνου κατά τη διάρκεια του οποίου αποκαλύφθηκε το σφάλμα αυτό, με αποτέλεσμα την υπερεκτίμηση για καθένα από τα έτη αυτά της πληρούσας τις σχετικές προϋποθέσεις για τη χορήγηση ενισχύσεως εκτάσεως, η ως άνω αρχή υποχρεούται να μειώσει την πραγματική επιφάνεια, όπως αυτή καθορίστηκε, προκειμένου περί του υπολογισμού της οφειλόμενης για τα προηγούμενα έτη ενισχύσεως, υπό την επιφύλαξη της παραγραφής που προβλέπει το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 2988/95, σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Ο περιορισμός της μειώσεως στο έτος κατά το οποίο αποκαλύφθηκε το σφάλμα θα αντέβαινε προς τους ρητούς σκοπούς του κανονισμού 2988/95, που έχει εφαρμογή εν προκειμένω, δεδομένου ότι η μείωση αυτή συνιστά διοικητική κύρωση υπό την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 2, του εν λόγω κανονισμού, λόγω παρατυπίας υπό την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 2, του κανονισμού αυτού.

( βλ. σκέψεις 46-47, 64 και διατακτ. )

2. Δυνάμει του άρθρου 9, παράγραφος 2, τέταρτο εδάφιο, του κανονισμού 3887/92, για τις λεπτομέρειες εφαρμογής του ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης και ελέγχου σχετικά με ορισμένα καθεστώτα κοινοτικών ενισχύσεων, οι μειώσεις των ενισχύσεων "σχετικά με εκτάσεις", που προβλέπονται από το πρώτο και το δεύτερο εδάφιο της διατάξεως αυτής όταν διαπιστώνεται ότι η δηλωθείσα με σχετική αίτηση έκταση υπερβαίνει την προσδιορισθείσα, δεν επιβάλλονται αν ο κάτοχος γεωργικής εκμεταλλεύσεως, ο οποίος υπέβαλε εσφαλμένη δήλωση και έλαβε ενίσχυση με βάση υπερεκτιμημένη έκταση, αποδείξει, όσον αφορά τον προσδιορισμό της εκτάσεως, ότι στηρίχθηκε ορθά σε πληροφορίες αναγνωριζόμενες από την αρμόδια αρχή.

( βλ. σκέψη 65 και διατακτ. )

3. Στο πλαίσιο της διαδικασίας του άρθρου 234 ΕΚ, το Δικαστήριο μπορεί να παράσχει στο εθνικό δικαστήριο στοιχεία ερμηνείας του κοινοτικού δικαίου χρήσιμα για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης. Επομένως, το Δικαστήριο ενδέχεται να πρέπει να λάβει υπόψη κανόνες του κοινοτικού δικαίου στους οποίους δεν αναφέρθηκε το αιτούν δικαστήριο με το ερώτημά του.

( βλ. σκέψεις 57-58 )

Διάδικοι

Στην υπόθεση C-304/00,

που έχει ως αντικείμενο αίτηση του High Court of Justice (England & Wales), Queen's Bench Division (Crown Office) (Ηνωμένο Βασίλειο), προς το Δικαστήριο, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 234 ΕΚ, με την οποία ζητείται, στο πλαίσιο της διαφοράς που εκκρεμεί ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου μεταξύ

Regina

και

Ministry of Agriculture, Fisheries and Food,

ex parte:

W. H. Strawson (Farms) Ltd,

και

J. A. Gagg & Sons (a firm),

η έκδοση προδικαστικής αποφάσεως ως προς την ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 3887/92 της Επιτροπής, της 23ης Δεκεμβρίου 1992, για τις λεπτομέρειες εφαρμογής του ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης και ελέγχου σχετικά με ορισμένα καθεστώτα κοινοτικών ενισχύσεων (ΕΕ L 391, σ. 36),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα),

συγκείμενο από τους J.-P. Puissochet, πρόεδρο τμήματος, C. Gulmann, Β. Σκουρή, F. Macken (εισηγητή) και N. Colneric, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: P. Léger

γραμματέας: Μ.-F. Contet, υπάλληλος διοικήσεως,

λαμβάνοντας υπόψη τις γραπτές παρατηρήσεις που κατέθεσαν:

- οι εταιρίες W. H. Strawson (Farms) Ltd και J. A. Gagg & Sons (a firm), εκπροσωπούμενες από τον S. Isaacs, QC, και τον C. Lewis, barrister, ενεργούντες κατ' εντολή του D. de Ferrars, solicitor,

- η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, εκπροσωπούμενη από την R. Magrill, επικουρούμενη από τον P. Μ. Roth, QC, και την R. Haynes, barrister,

- η Γαλλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον G. de Bergues και την L. Bernheim,

- η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τους Μ. Niejahr και K. Fitch,

έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,

αφού άκουσε τις προφορικές παρατηρήσεις των W. H. Strawson (Farms) Ltd και J. A. Gagg & Sons (a firm), εκπροσωπουμένων από τους S. Isaacs και C. Lewis, της Κυβερνήσεως του Ηνωμένου Βασιλείου, εκπροσωπουμένης από τη P. Ormond, επικουρούμενη από τον P. Μ. Roth και την R. Haynes, και της Επιτροπής, εκπροσωπουμένης από τους Μ. Niejahr και K. Fitch, κατά τη συνεδρίαση της 7ης Φεβρουαρίου 2002,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 21ης Μαρτίου 2002,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με διάταξη της 26ης Ιανουαρίου 2000, που περιήλθε στο Δικαστήριο στις 10 Αυγούστου 2000, το High Court of Justice (England & Wales), Queen's Bench Division (Crown Office), υπέβαλε, κατ' εφαρμογήν του άρθρου 234 ΕΚ, ένα προδικαστικό ερώτημα ως προς την ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 3887/92 της Επιτροπής, της 23ης Δεκεμβρίου 1992, για τις λεπτομέρειες εφαρμογής του ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης και ελέγχου σχετικά με ορισμένα καθεστώτα κοινοτικών ενισχύσεων (ΕΕ L 391, σ. 36).

2 Το ερώτημα αυτό ανέκυψε στο πλαίσιο διαφοράς μεταξύ, αφενός, των εταιριών W. H. Strawson (Farms) Ltd και J. A. Gagg & Sons (a firm) και, αφετέρου, του Ministry of Agriculture, Fisheries and Food (Υπουργείου Γεωργίας, Αλιείας και Τροφίμων, στο εξής: MAFF), σχετικά με χρηματικές κυρώσεις που επέβαλε το τελευταίο δυνάμει του άρθρου 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 3887/92.

Το νομικό πλαίσιο

Το ισχύον καθεστώς ενισχύσεων για τις αροτραίες καλλιέργειες και την αγρανάπαυση

Ο κανονισμός (ΕΟΚ) 1765/92

3 Το άρθρο 2, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΟΚ) 1765/92 του Συμβουλίου, της 30ής Ιουνίου 1992, για τη θέσπιση καθεστώτος στήριξης των παραγωγών ορισμένων αροτραίων καλλιεργειών (ΕΕ L 181, σ. 12), ορίζει ότι οι κοινοτικοί παραγωγοί αροτραίων καλλιεργειών μπορούν να ζητούν τη χορήγηση αντισταθμιστικής πληρωμής υπό τους όρους που καθορίζονται στα άρθρα 2 έως 13 του εν λόγω κανονισμού.

4 Το άρθρο 2, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 1765/92 ορίζει ότι η αντισταθμιστική πληρωμή χορηγείται για την έκταση που χρησιμοποιείται για αροτραίες καλλιέργειες ή για αγρανάπαυση.

Οι λεπτομέρειες εφαρμογής των καθεστώτων ενισχύσεων

Ο κανονισμός (ΕΟΚ) 3508/92

5 Ο κανονισμός (ΕΟΚ) 3508/92 του Συμβουλίου, της 27ης Νοεμβρίου 1992 (ΕΕ L 355, σ. 1), θεσπίζει ένα ολοκληρωμένο σύστημα διαχειρίσεως και ελέγχου σχετικά με ορισμένα καθεστώτα κοινοτικών ενισχύσεων που χορηγούνται στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής (στο εξής: ολοκληρωμένο σύστημα).

6 Το άρθρο 6, παράγραφος 1, του κανονισμού 3508/92 ορίζει:

«Για να υπαχθεί σε ένα ή περισσότερα κοινοτικά καθεστώτα που διέπονται από τις διατάξεις του παρόντος κανονισμού, κάθε κάτοχος εκμετάλλευσης υποβάλλει, για κάθε έτος, αίτηση ενισχύσεων [σχετικά με] "εκτάσεις" στην οποία αναφέρονται:

- τα αγροτεμάχια, συμπεριλαμβανομένων των εκτάσεων για [χορτονομές], τα αγροτεμάχια που αποτελούν αντικείμενο μέτρου παύσης καλλιέργειας των αρόσιμων γαιών και τα αγροτεμάχια σε αγρανάπαυση,

- ενδεχομένως, οιαδήποτε άλλη αναγκαία πληροφορία που προβλέπεται είτε από τους κανονισμούς περί κοινοτικών καθεστώτων είτε από το οικείο κράτος μέλος.»

Ο κανονισμός 3887/92

7 Ο κανονισμός 3887/92 προβλέπει τις λεπτομέρειες εφαρμογής του ολοκληρωμένου συστήματος.

8 Το άρθρο 4, παράγραφος 1, του κανονισμού 3887/92 διευκρινίζει τις πληροφορίες που πρέπει να περιέχει η αίτηση χορηγήσεως ενισχύσεως «σχετικά με εκτάσεις», ιδίως τα στοιχεία που καθιστούν δυνατό τον προσδιορισμό όλων των αγροτεμαχίων της εκμεταλλεύσεως, την έκτασή τους, τη γεωγραφική τους θέση, τη χρήση τους, καθώς και το σχετικό καθεστώς ενισχύσεως.

9 Σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 1, του εν λόγω κανονισμού, οι διοικητικοί και οι επιτόπιοι έλεγχοι πραγματοποιούνται κατά τρόπον ώστε να εξασφαλίζεται η αποτελεσματική εξακρίβωση της τηρήσεως των όρων για την παροχή των ενισχύσεων και των πριμοδοτήσεων.

10 Το ως άνω άρθρο 6 προβλέπει, στην παράγραφο 4, ότι οι αιτήσεις που αποτελούν το αντικείμενο επιτόπιων ελέγχων καθορίζονται από την αρμόδια αρχή, κυρίως βάσει αναλύσεως των κινδύνων, καθώς επίσης και βάσει ενός στοιχείου αντιπροσωπευτικότητας των αιτήσεων που υποβλήθηκαν. Για την ανάλυση των κινδύνων λαμβάνεται υπόψη το ποσό της ενίσχυσης, ο αριθμός των αγροτεμαχίων, η έκταση ή ο αριθμός των ζώων για τα οποία έχει ζητηθεί η ενίσχυση, η εξέλιξη, σε σχέση με το προηγούμενο έτος, οι διαπιστώσεις των ελέγχων που διενεργήθηκαν τα προηγούμενα έτη, καθώς και άλλες παράμετροι που θα ορίσουν τα κράτη μέλη.

11 Το άρθρο 6, παράγραφος 7, του κανονισμού 3887/92 έχει ως εξής:

«Ο καθορισμός της έκτασης των αγροτεμαχίων πραγματοποιείται με κάθε πρόσφορο μέσον που καθορίζει η αρμόδια αρχή και που εξασφαλίζει μια ακρίβεια μέτρησης τουλάχιστον ανάλογη με εκείνη που απαιτείται για τις επίσημες μετρήσεις σύμφωνα με τις εθνικές διατάξεις. Η εν λόγω αρχή καθορίζει ένα περιθώριο ανοχής λαμβάνοντας υπόψη κυρίως τη χρησιμοποιούμενη τεχνική μέτρησης, την ακρίβεια των διαθέσιμων επίσημων εγγράφων, την [επιτόπια] κατάσταση (όπως είναι η κλίση ή η μορφή των αγροτεμαχίων) και τις διατάξεις του επόμενου εδάφιου.

Η συνολική έκταση ενός αγροτεμαχίου μπορεί να ληφθεί υπόψη υπό τον όρο ότι χρησιμοποιείται εξ ολοκλήρου σύμφωνα με τους συνήθεις κανόνες του εν λόγω κράτους μέλους ή περιοχής. Στις άλλες περιπτώσεις, λαμβάνεται υπόψη η πραγματικά χρησιμοποιούμενη έκταση.»

12 Το άρθρο 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 3887/92, όπως ίσχυε για τις αιτήσεις χορηγήσεως ενισχύσεων που υποβλήθηκαν για τα έτη 1993 έως 1995, όριζε τα εξής:

«Όταν διαπιστωθεί ότι η δηλωθείσα έκταση στην αίτηση ενίσχυσης υπερβαίνει την καθορισθείσα έκταση, το ποσό της ενίσχυσης υπολογίζεται βάσει της έκτασης που έχει πράγματι καθορισθεί κατά τη διάρκεια του ελέγχου. Εντούτοις, εκτός από περιπτώσεις ανωτέρας βίας, η πράγματι καθορισθείσα έκταση μειώνεται:

- κατά το διπλάσιο της διαπιστωθείσας υπέρβασης όταν η εν λόγω υπέρβαση είναι μεγαλύτερη από 2 % ή κατά δύο εκτάρια και ισούται με το 10 %, το πολύ, της καθορισθείσας έκτασης,

- κατά 30 % όταν η διαπιστωθείσα υπέρβαση είναι μεγαλύτερη από το 10 % και ίση με το 20 %, το πολύ, της καθορισθείσας έκτασης.

Στην περίπτωση που η διαπιστωθείσα επιπλέον έκταση είναι μεγαλύτερη από το 20 % της καθορισθείσας έκτασης, δεν χορηγείται καμία ενίσχυση σχετική με την έκταση.

Εντούτοις, εφόσον πρόκειται για, εσκεμμένα ή λόγω σοβαρής αμέλειας, ψευδή δήλωση:

- ο εν λόγω κάτοχος της εκμετάλλευσης δεν δύναται να επωφεληθεί από το συγκεκριμένο καθεστώς χορήγησης ενίσχυσης στα πλαίσια του εν λόγω ημερολογιακού έτους

και

- σε περίπτωση ψευδούς δήλωσης που έγινε εσκεμμένα, δεν δύναται να επωφεληθεί από οποιοδήποτε καθεστώς χορήγησης ενίσχυσης που αναφέρεται στο άρθρο 1, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΟΚ) 3508/92, στα πλαίσια του επομένου ημερολογιακού έτους, για έκταση ίση με εκείνη για την οποία απορρίφθηκε η αίτησή του για χορήγηση ενίσχυσης.

Οι μειώσεις αυτές δεν εφαρμόζονται αν, για τον καθορισμό της έκτασης, ο κάτοχος της εκμετάλλευσης αποδείξει ότι έχει βασιστεί ορθά σε, αναγνωρισμένες από την αρμόδια αρχή, πληροφορίες.

[...]

Κατά την έννοια του παρόντος άρθρου, ως καθορισθείσα έκταση νοείται εκείνη για την οποία έχουν τηρηθεί όλοι οι κανονιστικοί όροι.

[...]»

13 Κατά το άρθρο 1, σημείο 5, του κανονισμού (ΕΚ) 1648/95 της Επιτροπής, της 6ης Ιουλίου 1995, για τροποποίηση του κανονισμού 3887/92 (ΕΕ L 156, σ. 27):

«Στο άρθρο 9, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, η πρώτη και δεύτερη περίπτωση αντικαθίστανται από το ακόλουθο κείμενο:

"[...] κατά το διπλάσιο της διαπιστωθείσας διαφοράς, εφόσον αυτή υπερβαίνει το 3 % ή τα 2 εκτάρια και όχι περισσότερο από το 20 % της καθορισθείσας έκτασης".»

14 Δυνάμει του άρθρου 2, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 1648/95, η εν λόγω τροποποίηση έπρεπε να ισχύσει για τις αιτήσεις σχετικά με τα έτη 1996 και επόμενα.

15 Κατά το άρθρο 14, παράγραφος 1, του κανονισμού 3887/92:

«Στην περίπτωση αχρεωστήτως καταβληθείσας πληρωμής, ο ενδιαφερόμενος κάτοχος της εκμετάλλευσης είναι υποχρεωμένος να επιστρέψει τα ποσά αυτά, προσαυξημένα με επιτόκιο υπολογιζόμενο σε συνάρτηση με το χρονικό διάστημα που πέρασε μεταξύ της πληρωμής και της επιστροφής των δαπανών από το δικαιούχο.»

Η διαχρονική εφαρμογή των διοικητικών κυρώσεων που προβλέπουν οι κοινοτικές πράξεις

Ο κανονισμός (ΕΚ, Ευρατόμ) 2988/95

16 Το άρθρο 1, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) 2988/95 του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 1995, σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (ΕΕ L 312, σ. 1), ορίζει τα εξής:

«Για την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων θεσπίζονται γενικοί κανόνες σχετικά με ομοιογενείς ελέγχους, καθώς και με διοικητικά μέτρα και κυρώσεις για τις παρατυπίες βάσει του κοινοτικού δικαίου.»

17 Το άρθρο 1, παράγραφος 2, του ίδιου κανονισμού έχει ως ακολούθως:

«Παρατυπία συνιστά κάθε παράβαση διάταξης του κοινοτικού δικαίου που προκύπτει από πράξη ή παράλειψη ενός οικονομικού φορέα, με πραγματικό ή ενδεχόμενο αποτέλεσμα να ζημιωθεί ο γενικός προϋπολογισμός των Κοινοτήτων ή προϋπολογισμός διαχειριζόμενος από τις Κοινότητες, είτε με τη μείωση ή ματαίωση εσόδων που προέρχονται από ίδιους πόρους που εισπράττονται απευθείας για λογαριασμό της Κοινότητας, είτε με αδικαιολόγητη δαπάνη.»

18 Κατά το άρθρο 2, παράγραφος 2, του ως άνω κανονισμού:

«Καμία διοικητική κύρωση δεν απαγγέλλεται εάν δεν προβλέπεται από κοινοτική πράξη προγενέστερη της παρατυπίας. Σε περίπτωση μεταγενέστερης τροποποίησης των διατάξεων περί επιβολής διοικητικών κυρώσεων που περιέχονται σε κοινοτικούς κανόνες, ισχύουν αναδρομικώς οι λιγότερο αυστηρές διατάξεις.»

19 Το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 2988/95 ορίζει τα ακόλουθα:

«Η προθεσμία παραγραφής της δίωξης είναι τετραετής από τη διάπραξη της παρατυπίας που ορίζεται στο άρθρο 1, παράγραφος 1. Ωστόσο, οι τομεακοί κανόνες μπορούν να προβλέπουν μικρότερη προθεσμία, η οποία δεν μπορεί να είναι μικρότερη των τριών ετών.

Για τις διαρκείς ή επαναλαμβανόμενες παρατυπίες, η παραγραφή τρέχει από την ημέρα που έπαυσε η παρατυπία. Για τα πολυετή προγράμματα η προθεσμία παραγραφής συνεχίζεται σε κάθε περίπτωση ως την τελική ολοκλήρωση του προγράμματος.

Η παραγραφή της δίωξης διακόπτεται από κάθε πράξη που φέρεται εις γνώσιν του ενδιαφερόμενου, προέρχεται από την αρμόδια αρχή και αποσκοπεί στη διερεύνηση ή τη δίωξη της παρατυπίας. Η προθεσμία παραγραφής αρχίζει και πάλι να τρέχει μετά από κάθε διακοπή της.

Εντούτοις, η παραγραφή επέρχεται το αργότερο κατά τη λήξη χρονικού διαστήματος ίσου τουλάχιστον προς το διπλάσιο προθεσμίας παραγραφής, εφόσον η αρμόδια αρχή δεν έχει επιβάλει κάποια κύρωση, εκτός από τις περιπτώσεις που η διοικητική διαδικασία ανεστάλη σύμφωνα με το άρθρο 6, παράγραφος 1.»

Η διαφορά της κύριας δίκης και το προδικαστικό ερώτημα

20 Οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης ζήτησαν και οι δύο την καταβολή αντισταθμιστικών πληρωμών βάσει του καθεστώτος ενισχύσεων «σχετικά με εκτάσεις» για το ημερολογιακό έτος 1997. Προηγουμένως, είχαν ζητήσει και είχαν λάβει αντισταθμιστικές πληρωμές για τα ημερολογιακά έτη 1993 έως 1996.

21 Από τη δικογραφία προκύπτει ότι μία από τις δύο προσφεύγουσες της κύριας δίκης υπολόγισε τις εκτάσεις τις οποίες αφορούσε η αίτησή της περί χορηγήσεως ενισχύσεως χρησιμοποιώντας χάρτες της χαρτογραφικής υπηρεσίας Ordnance Survey (στο εξής: χάρτες OS). Από το 1993 το MAFF, αρμόδια αρχή στο Ηνωμένο Βασίλειο για τη διαχείριση του ολοκληρωμένου συστήματος και για την πραγματοποίηση καταβολών βάσει του καθεστώτος ενισχύσεων σχετικά με εκτάσεις, ανέφερε, με τις εγκυκλίους του, ότι οι εκτάσεις που παρέθεταν οι χάρτες OS γίνονταν γενικά δεκτές για τη σύνταξη αιτήσεων προς χορήγηση ενισχύσεων.

22 Από τη δικογραφία επίσης προκύπτει ότι, προκειμένου περί του προσδιορισμού των εκτάσεων για τις οποίες υπέβαλε την αίτησή της περί χορηγήσεως ενισχύσεως, η έτερη προσφεύγουσα της κύριας δίκης χρησιμοποίησε τόσο τους χάρτες OS όσο και μετρήσεις των σχετικών εκτάσεων στις οποίες είχε προβεί το MAFF κατά τη διάρκεια ελέγχου το 1995.

23 Στο πλαίσιο διαφόρων ελέγχων εκ μέρους του MAFF διενεργηθέντων το 1997 ανακαλύφθηκε ότι, για ορισμένα αγροτεμάχια, είχαν υπερεκτιμηθεί οι δηλωθείσες εκτάσεις και οι σχετικές αιτήσεις, ενώ, για ορισμένα άλλα αγροτεμάχια, είχε υπολογιστεί έκταση μικρότερη της πραγματικής.

24 Κατόπιν των ελέγχων αυτών, το MAFF προσδιόρισε τις εκτάσεις τις οποίες αφορούσαν οι σχετικές με εκτάσεις ενισχύσεις το 1997 και επέβαλε τις κυρώσεις που προβλέπει το άρθρο 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 3887/92.

25 Επίσης, το MAFF προέβη σε νέο υπολογισμό των πληρωμών που είχαν πραγματοποιηθεί για καθένα από τα ημερολογιακά έτη 1993 έως 1996 και, δεχόμενο τον συμψηφισμό μεταξύ των επιπλέον καταβληθέντων και των υπολειπομένων του προβλεπομένου, υπολόγισε εκ νέου το ποσό των σχετικών με τις εκτάσεις ενισχύσεων που οφείλονταν για τα ως άνω έτη με βάση την πραγματική έκταση που είχε διαπιστωθεί με τους διενεργηθέντες το 1997 ελέγχους. Η εν λόγω έκταση μειώθηκε στη συνέχεια σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 3887/92, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1648/95 (στο εξής: κανονισμός 3887/92).

26 Το MAFF πληροφόρησε επομένως τις προσφεύγουσες της κύριας δίκης περί των κυρώσεων που τους επιβλήθηκαν για τα έτη 1993 έως 1996 στο πλαίσιο των αντισταθμιστικών πληρωμών βάσει του καθεστώτος στηρίξεως των παραγωγών ορισμένων αροτραίων καλλιεργειών.

27 Αμφισβητώντας τα ποσά που το MAFF τους επέβαλε να καταβάλουν στο πλαίσιο της επιστροφής των αχρεωστήτως χορηγηθεισών ενισχύσεων σχετικά με εκτάσεις, οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης προσέφυγαν ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου.

28 Από τη διάταξη του αιτούντος δικαστηρίου προκύπτει ότι οι εσφαλμένες δηλώσεις που υπέβαλαν οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης συνίσταντο ιδίως σε ανακριβείς διαπιστώσεις σχετικά με εκτάσεις που πληρούσαν τις σχετικές για την καταβολή των ενισχύσεων προϋποθέσεις. Συναφώς, το αιτούν δικαστήριο διαπιστώνει ότι τα σχετικά σφάλματα δεν οφείλονταν ούτε σε δόλο ούτε σε βαρεία αμέλεια.

29 Από την ως άνω διάταξη προκύπτει επίσης ότι η διαφορά μεταξύ των προσφευγουσών της κύριας δίκης και του MAFF δεν αφορά τον τρόπο με τον οποίο το τελευταίο εξέτασε τις αιτήσεις χορηγήσεως ενισχύσεων σχετικά με εκτάσεις για το έτος 1997.

30 Θεωρώντας ότι η λύση της διαφοράς που του υποβλήθηκε απαιτεί την ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 2, του κανονισμού 3887/92, το High Court of Justice (England & Wales) Queen's Bench Division (Crown Office), αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο το ακόλουθο προδικαστικό ερώτημα:

«Σε περίπτωση στην οποία

α) η αρμόδια αρχή ανακαλύπτει, κατόπιν επιθεωρήσεως, ότι ο αιτών την καταβολή ενισχύσεως συνδεομένης με την έκταση των σχετικών γαιών υπέπεσε σε σφάλμα (το οποίο δεν οφειλόταν ούτε σε δόλο ούτε σε βαρεία αμέλεια), με αποτέλεσμα στην αίτηση για την καταβολή ενισχύσεως να δηλωθεί μεγαλύτερη έκταση από την πραγματική, και

β) η αρμόδια αρχή είναι βέβαιη, βάσει της επιθεωρήσεως αυτής και άλλων ελέγχων, ότι ο αιτών είχε υποπέσει σε ανάλογο σφάλμα τα προηγούμενα έτη, με αποτέλεσμα να δηλωθεί, για καθένα από τα έτη αυτά, μεγαλύτερη έκταση από την πραγματική στην αίτηση για την καταβολή ενισχύσεως,

πρέπει η αρμόδια αρχή να μειώσει την καθορισθείσα κατά την επιθεώρηση πραγματική έκταση σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφος 2, του κανονισμού (ΕΟΚ) 3887/92 της Επιτροπής για τον υπολογισμό της οφειλομένης για τα προηγούμενα έτη ενισχύσεως;»

Επί του προδικαστικού ερωτήματος

31 Με το ερώτημα αυτό το αιτούν δικαστήριο ερωτά αν το άρθρο 9, παράγραφος 2, πρώτο και δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 3887/92 έχει την έννοια ότι, όταν η αρμόδια αρχή ανακαλύπτει ότι ο αιτών την καταβολή ενισχύσεως συνδεομένης με την έκταση των σχετικών γαιών υπέβαλε εσφαλμένη δήλωση, η οποία δεν οφειλόταν ούτε σε δόλο ούτε σε βαρεία αμέλεια και η οποία είχε ως αποτέλεσμα την αναγραφή μεγαλύτερης εκτάσεως από την πραγματική για την οποία πληρούνταν οι προϋποθέσεις για την καταβολή ενισχύσεως και όταν το ίδιο σφάλμα είχε διαπραχθεί τα έτη που προηγούνταν εκείνου κατά τη διάρκεια του οποίου ανακαλύφθηκε το σφάλμα, πράγμα το οποίο οδήγησε σε δήλωση, για τα έτη αυτά, μεγαλύτερης εκτάσεως από την πραγματική για την οποία μπορούσε να χορηγηθεί ενίσχυση, η αρχή αυτή υποχρεούται να μειώσει την καθορισθείσα πραγματική έκταση προκειμένου να υπολογίσει την οφειλόμενη για τα προηγούμενα έτη ενίσχυση.

Παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο

32 Οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης δεν αμφισβητούν ότι η καθορισθείσα πραγματική έκταση, κατόπιν της επιθεωρήσεως που διενήργησε η αρμόδια αρχή το 1997, πρέπει να ληφθεί ως βάση για τον υπολογισμό των οφειλομένων για τα έτη 1993 έως 1996 ενισχύσεων και, επομένως, ότι οι προσφεύγουσες υποχρεούνται, δυνάμει του άρθρου 14, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 3887/92, να επιστρέψουν τα αχρεωστήτως χορηγηθέντα ποσά που αντιστοιχούν στα έτη αυτά.

33 Εντούτοις, θεωρούν ότι το άρθρο 9, παράγραφος 2, πρώτο και δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 3887/92 δεν παρέχει στην αρμόδια αρχή τη δυνατότητα να προβεί στις προβλεπόμενες από τη διάταξη αυτή μειώσεις των καθορισθεισών πραγματικών εκτάσεων όσον αφορά τις ενισχύσεις που καταβλήθηκαν τα έτη που προηγούνταν εκείνου κατά τη διάρκεια του οποίου διενεργήθηκε ο σχετικός έλεγχος, ως κύρωση λόγω σφαλμάτων, διαπραχθέντων κατά τον προσδιορισμό των γεωργικών εκτάσεων, τα οποία διαπιστώθηκαν κατόπιν ελέγχου διενεργηθέντος το 1997. Ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 2, του πρώτου και δευτέρου εδαφίου, συνεπαγόμενη αναδρομική επιβολή κυρώσεων όταν τα διαπραχθέντα σφάλματα δεν οφείλονταν ούτε σε δόλο ούτε σε βαρεία αμέλεια αντιβαίνει προς τις αρχές της αναλογικότητας και της ασφάλειας δικαίου.

34 Η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου εκθέτει ότι, όταν κατόπιν επιθεωρήσεως ή άλλου ελέγχου αποκαλύπτεται ότι υπερεκτιμήθηκε η έκταση εκείνη για την οποία μπορεί να χορηγηθεί ενίσχυση, με αποτέλεσμα την καταβολή μεγαλύτερου του δέοντος ποσού, και όταν από τον διοικητικό έλεγχο των δηλώσεων των προηγουμένων ετών προκύπτει ότι το ίδιο σφάλμα είχε διαπραχθεί και τότε, με αποτέλεσμα επίσης τη χορήγηση μεγαλύτερων του δέοντος ποσών, δεν είναι σωστό να μπορεί η αρμόδια αρχή να λαμβάνει υπόψη την ακριβή έκταση μόνο για το τρέχον έτος και να στερείται της δυνατότητας να λάβει διορθωτικά μέτρα για τα προηγούμενα έτη, με την επιφύλαξη των κανόνων της παραγραφής. Από τις διατάξεις του άρθρου 3 του κανονισμού 2998/95 μπορεί να συναχθεί ότι είναι δυνατό να επιβάλλονται αναδρομικά κυρώσεις ή να ζητείται αναδρομικά η επιστροφή των καταβληθέντων ποσών.

35 Η Γαλλική Κυβέρνηση θεωρεί ότι, ναι μεν οι επιθεωρήσεις του MAFF διενεργήθηκαν το 1997, όμως ο λόγος επιβολής κυρώσεων, ήτοι η υπερεκτίμηση των εκτάσεων, υφίστατο από το 1993. Επομένως, εκτιμά ότι δεν πρόκειται για αναδρομική επιβολή των προβλεπόμενων από τον κανονισμό 3887/92 κυρώσεων, αλλά απλώς για το ζήτημα αν η επιβολή τους ήταν υποχρεωτική για τα έτη 1993 έως 1996.

36 Η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι ουδέν στοιχείο του κανονισμού 3887/92 επιτρέπει εκ πρώτης όψεως να υποτεθεί ότι δεν πρέπει να επιβάλλονται κυρώσεις για παρατυπίες ανακαλυπτόμενες μετά το πέρας του έτους κατά το οποίο πραγματοποιήθηκε η καταβολή. Συγκεκριμένα, το ολοκληρωμένο σύστημα εισάγει μια διαδικασία δειγματοληπτικών ελέγχων, πράγμα το οποίο σημαίνει ότι δεν μπορεί να διενεργείται λεπτομερής επιτόπιος έλεγχος για καθεμία από τις υποβαλλόμενες αιτήσεις. Επομένως, δεν μπορεί να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να διαπιστώνει η αρμόδια αρχή ορισμένες ανακρίβειες πολλά έτη μετά την υποβολή αιτήσεως προς χορήγηση ενισχύσεως.

Εκτίμηση του Δικαστηρίου

37 Πρέπει να υπομνησθεί αρχικά ότι, σύμφωνα με την έβδομη και την ένατη αιτιολογική σκέψη του, ο κανονισμός 3887/92 αποσκοπεί στον αποτελεσματικό έλεγχο της τηρήσεως των διατάξεων περί κοινοτικών ενισχύσεων και στην πρόληψη και την επιβολή κυρώσεων κατά τρόπο αποτελεσματικό σε περιπτώσεις παρατυπιών και απάτης.

38 Βάσει του άρθρου 4, παράγραφος 1, του κανονισμού 3887/92, ο κάτοχος γεωργικής εκμεταλλεύσεως που υποβάλλει αίτηση χορηγήσεως ενισχύσεως σχετικά με εκτάσεις είναι υποχρεωμένος να δηλώσει τις εκτάσεις εκείνες οι οποίες πληρούν τις διάφορες προϋποθέσεις που επιβάλλει η σχετική κοινοτική ρύθμιση όσον αφορά τη χορήγηση των εν λόγω ενισχύσεων.

39 Επιπλέον, όσον αφορά το θεσπισθέν με τους κανονισμούς 3508/92 και 3887/92 ολοκληρωμένο σύστημα, το Δικαστήριο έχει δεχθεί ότι μια αποτελεσματική διαδικασία διαχειρίσεως και ελέγχου προϋποθέτει ότι τα στοιχεία που πρέπει να παρέχει ο αιτών την καταβολή ενισχύσεως είναι εξαρχής πλήρη και ακριβή για να μπορέσει ο αιτών να υποβάλει ορθή αίτηση καταβολής αντισταθμιστικών πληρωμών και να αποφύγει την επιβολή κυρώσεων (βλ. επ' αυτού τις αποφάσεις της 14ης Σεπτεμβρίου 2000, C-369/98, Fisher, Συλλογή 2000, σ. Ι-6751, σκέψεις 27 και 28, και της 16ης Μα_ου 2002, C-63/00, Shilling και Nehring, μη δημοσιευθείσα ακόμη στη Συλλογή, σκέψη 34).

40 Η ερμηνεία που οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης προτείνουν να δοθεί στο άρθρο 9, παράγραφος 2, πρώτο και δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 3887/92 είναι αντίθετη προς τους σκοπούς του κανονισμού αυτού και του συστήματος που θέσπισαν τα κοινοτικά όργανα στο πλαίσιο του ολοκληρωμένου συστήματος.

41 Όπως ορθά παρατήρησε η Επιτροπή, αν ήταν αδύνατη η επιβολή κυρώσεων στους δικαιούχους ενισχύσεων λόγω υπερεκτιμήσεως των δηλωθεισών εκτάσεων για τα προηγούμενα του έτους διενέργειας του ελέγχου έτη, τούτο θα είχε ως αποτέλεσμα τον αδικαιολόγητο πλουτισμό των κατόχων γεωργικών εκμεταλλεύσεων που υπέβαλαν στο παρελθόν εσφαλμένες δηλώσεις σχετικά με εκτάσεις για τις οποίες ζήτησαν την καταβολή ενισχύσεων και έλαβαν, επομένως, σχετική ενίσχυση με βάση μια υπερεκτιμημένη έκταση.

42 Εξάλλου, η στενή ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτο και δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 3887/92 που προτείνουν οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης θα καθιστούσε αδύνατη την αποτελεσματική διαχείριση των συστημάτων κοινοτικών ενισχύσεων και θα επέβαλλε μια παράλογη υποχρέωση ελέγχου στις αρμόδιες αρχές.

43 Πράγματι, από τις διατάξεις περί θεσπίσεως του ολοκληρωμένου συστήματος προκύπτει ότι οι ως άνω αρχές δεν είναι υποχρεωμένες και προ πάντων ούτε είναι σε θέση να πραγματοποιούν ελέγχους για να εξακριβώνουν το αληθές όλων των δηλώσεων που περιλαμβάνονται στις αιτήσεις καταβολής ενισχύσεων που τους υποβάλλονται (βλ. επ' αυτού την προαναφερθείσα απόφαση Schilling και Nehring, σκέψη 37). Ειδικότερα, οι επιτόπιοι έλεγχοι που προβλέπονται στο άρθρο 6, παράγραφος 3, του κανονισμού 3887/92 αφορούν ένα σημαντικό δείγμα αιτήσεων, πλην όμως το δείγμα αυτό μπορεί να αντιπροσωπεύει μόνον το 5 % των αιτήσεων ενισχύσεων σχετικά με τις αιτήσεις που υποβάλλουν οι κάτοχοι γεωργικών εκμεταλλεύσεων.

44 Από αυτό προκύπτει οπωσδήποτε ότι οι αρμόδιες αρχές ούτε υποχρεούνται ούτε είναι σε θέση να διαπιστώνουν τις ανακρίβειες ή τις υπερεκτιμήσεις των δηλωνόμενων εκτάσεων στις αιτήσεις ενισχύσεων το ίδιο έτος της υποβολής των αιτήσεων αυτών και ότι μπορεί να αντιλαμβάνονται τις ως άνω παρατυπίες μόνον πολλά έτη μετά την υποβολή της πρώτης αιτήσεως.

45 Εξάλλου, η ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτο και δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 3887/92 που προτείνουν οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης θα αντέβαινε προς τα οικονομικά συμφέροντα της Κοινότητας, ενώ ο κανονισμός 2988/95 εκδόθηκε ακριβώς προς εξασφάλιση της προστασίας τους.

46 Δεδομένου ότι μια εσφαλμένη δήλωση σχετικά με την πληρούσα τις σχετικές προϋποθέσεις επιφάνεια στην αίτηση χορηγήσεως ενισχύσεων που προβλέπει το άρθρο 9, παράγραφος 2, πρώτο και δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 3887/92 συνιστά παρατυπία υπό την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 2, του κανονισμού 2988/95 και δεδομένου ότι η μείωση της πραγματικής εκτάσεως όπως αυτή προσδιορίστηκε και, συνεπώς, η μείωση του ποσού της ενισχύσεως που υπολογίζεται βάσει της εκτάσεως αυτής συνιστούν διοικητική κύρωση υπό την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 2, του τελευταίου αυτού κανονισμού, η επιβολή της είναι απολύτως δυνατή στο πλαίσιο διαφοράς όπως αυτή της υποθέσεως της κύριας δίκης.

47 Σύμφωνα με την έβδομη αιτιολογική σκέψη του κανονισμού 2988/95, οι κοινοτικές διοικητικές κυρώσεις, όπως οι προβλεπόμενες στο πλαίσιο του ολοκληρωμένου συστήματος, πρέπει να εξασφαλίζουν αποτελεσματική προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Κοινότητας. Επιπλέον, από τη δέκατη τρίτη αιτιολογική σκέψη του ως άνω κανονισμού προκύπτει ότι το κοινοτικό δίκαιο υποχρεώνει την Επιτροπή και τα κράτη μέλη να ελέγχουν τη χρήση των δημοσιονομικών πόρων των Κοινοτήτων για τον προβλεπόμενο κάθε φορά σκοπό.

48 Όταν ο αιτών τη χορήγηση ενισχύσεως έχει υποβάλει εσφαλμένες δηλώσεις για τα έτη που προηγούνται του έτους κατά τη διάρκεια του οποίου λόγω επιθεωρήσεως ή άλλου ελέγχου αποκαλύφθηκαν παρατυπίες τις οποίες αυτός είχε διαπράξει, ο περιορισμός των κυρώσεων του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτο και δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 3887/92 μόνο στο εν λόγω έτος δεν θα συνιστούσε αποτελεσματική προστασία των κοινοτικών συμφερόντων.

49 Όσον αφορά το επιχείρημα των προσφευγουσών της κύριας δίκης ότι μια τέτοια ερμηνεία του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτο και δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 3887/92 δεν είναι σύμφωνη προς την αρχή της αναλογικότητας, τούτο δεν μπορεί να γίνει δεκτό.

50 Συναφώς, πρέπει να τονιστεί, αφενός, ότι τα κοινοτικά όργανα έχουν στον γεωργικό τομέα ευρεία εξουσία εκτιμήσεως και, αφετέρου, ότι ο κανονισμός 3887/92 προβλέπει κυρώσεις κλιμακούμενες ανάλογα με τη σοβαρότητα και το μέγεθος της διαπραχθείσας παρατυπίας (βλ., επ' αυτού, την προαναφερθείσα απόφαση Schilling και Nehring, σκέψη 39). Όσον αφορά τις κυρώσεις που συνδέονται με αιτήσεις χορηγήσεως ενισχύσεων σχετικά με εκτάσεις, το άρθρο 9, παράγραφος 2, του κανονισμού αυτού προβλέπει κυρώσεις που κλιμακώνονται από τη μείωση του συνολικού ποσού της ενισχύσεως μέχρι την πλήρη απώλεια κάθε ενισχύσεως.

51 Επιπλέον, σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 2988/95, προβλέπεται παραγραφή των διώξεων σχετικά με παρατυπίες υπό την έννοια του κανονισμού αυτού. Η σχετική παραγραφή επέρχεται τέσσερα έτη από της διαπράξεως της παρατυπίας, ενώ για τις διαρκείς ή επαναλαμβανόμενες παρατυπίες η παραγραφή αρχίζει από την ημέρα που έπαυσε η παρατυπία.

52 Υπό τις περιστάσεις αυτές, δεν μπορεί να θεωρηθεί ούτε αδικαιολόγητη ούτε αντίθετη προς την αρχή της αναλογικότητας η επιβολή αποτελεσματικών και αποτρεπτικού χαρακτήρα κυρώσεων σε κάτοχο γεωργικής εκμεταλλεύσεως που υπέβαλε εσφαλμένη δήλωση, όταν η δήλωση αυτή δεν οφειλόταν σε δόλο ή βαρεία αμέλεια, σχετικά με αιτήσεις χορηγήσεως ενισχύσεων όσον αφορά τα έτη που προηγούνταν εκείνου κατά τη διάρκεια του οποίου αποκαλύφθηκαν οι παρατυπίες αυτές, με την επιφύλαξη των προβλεπόμενων από τον κανονισμό 2988/95 προθεσμιών παραγραφής.

Συμπληρωματικές παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν στο Δικαστήριο

53 Οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης υποστηρίζουν επικουρικά ότι, δυνάμει του άρθρου 9, παράγραφος 2, τέταρτο εδάφιο, του κανονισμού 3887/92, οι προβλεπόμενες από τη δεύτερη φράση του πρώτου εδαφίου της διατάξεως αυτής μειώσεις δεν επιβάλλονται αν ο κάτοχος γεωργικής εκμεταλλεύσεως αποδείξει ότι, όσον αφορά την επίμαχη έκταση, στηρίχθηκε ορθά σε πληροφορίες αναγνωρισμένες από την αρμόδια αρχή.

54 Η Γαλλική Κυβέρνηση θεωρεί επίσης ότι οι δυνάμει του άρθρου 9, παράγραφος 2, πρώτο και δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 3887/92 κυρώσεις μπορούν να μην επιβάλλονται, σύμφωνα με το τέταρτο εδάφιο της διατάξεως αυτής, όταν ο κάτοχος γεωργικής εκμεταλλεύσεως αποδεικνύει ότι προέβη σε ορθή χρήση αναγνωρισμένων από την αρμόδια αρχή πληροφοριών.

55 Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι, σύμφωνα με το άρθρο 9, παράγραφος 2, τέταρτο εδάφιο, του κανονισμού 3887/92, οι προβλεπόμενες από το πρώτο και το δεύτερο εδάφιο της διατάξεως αυτής μειώσεις δεν επιβάλλονται αν ο ως άνω κάτοχος αποδείξει, όσον αφορά τον προσδιορισμό της επιφανείας, ότι βασίστηκε σε πληροφορίες αποδεκτές από την αρμόδια αρχή. Δεδομένου ότι τα δημοσιευθέντα από το MAFF επίσημα έγγραφα δέχονταν ανέκαθεν ότι η επιφάνεια των αγροτεμαχίων που αναφέρουν οι χάρτες OS γίνεται δεκτή στο πλαίσιο του ολοκληρωμένου συστήματος, η Επιτροπή θεωρεί ότι η προβλεπόμενη από το εδάφιο αυτό παρέκκλιση μπορεί πράγματι να έχει εφαρμογή στην υπόθεση της κύριας δίκης.

56 Κατά την άποψη της Επιτροπής, η ως άνω παρέκκλιση δεν πρέπει να εφαρμόζεται μόνον όταν το σχετικό με την έκταση του αγροτεμαχίου σφάλμα που περιλαμβάνει ο χάρτης OS είναι τόσο πρόδηλο ώστε ο αιτών ευλόγως να μην μπορεί να στηριχθεί στον χάρτη αυτό και όταν η αρμόδια αρχή είναι σε θέση να αποδείξει ότι ο αιτών διέθετε άλλα στοιχεία από τα οποία προκύπτει σαφώς ότι εκείνα τα οποία χρησιμοποίησε ήταν εσφαλμένα. Τέτοια σφάλματα είναι προδήλως αποτέλεσμα βαρείας αμέλειας ή απάτης.

Εκτίμηση του Δικαστηρίου

57 Συναφώς, επιβάλλεται η διαπίστωση ότι, όπως προκύπτει από πάγια νομολογία, το Δικαστήριο μπορεί να παράσχει στο εθνικό δικαστήριο στοιχεία ερμηνείας του κοινοτικού δικαίου χρήσιμα για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης (βλ. την απόφαση της 26ης Σεπτεμβρίου 2000, C-175/99, Mayeur, Συλλογή 2000, σ. Ι-7755, σκέψη 22).

58 Επομένως, το Δικαστήριο ενδέχεται να πρέπει να λάβει υπόψη κανόνες του κοινοτικού δικαίου στους οποίους δεν αναφέρθηκε το αιτούν δικαστήριο με το ερώτημά του (βλ. την απόφαση της 20ής Μαρτίου 1986, 35/85, Tissier, Συλλογή 1986, σ. 1207, σκέψη 9).

59 Όσον αφορά το άρθρο 9, παράγραφος 2, τέταρτο εδάφιο, του κανονισμού 3887/92, περί του οποίου δεν κάνει καμία μνεία η διάταξη του αιτούντος δικαστηρίου, πρέπει να υπομνησθεί ότι, σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, οι μειώσεις που προβλέπονται ιδίως στα δύο πρώτα εδάφια δεν επιβάλλονται αν ο κάτοχος γεωργικής εκμεταλλεύσεως αποδείξει, όσον αφορά τον προσδιορισμό της εκτάσεως, ότι στηρίχθηκε ορθά σε αναγνωρισμένες από την αρμόδια αρχή πληροφορίες.

60 Όπως προκύπτει από τις σκέψεις 21 και 22 της παρούσας αποφάσεως, οι προσφεύγουσες της κύριας δίκης υπολόγισαν τις εκτάσεις που αφορούσαν τις ως άνω αιτήσεις χορηγήσεως ενισχύσεων χρησιμοποιώντας χάρτες OS, τους οποίους δεχόταν το MAFF στο πλαίσιο των αιτήσεων προς χορήγηση ενισχύσεων. Μία από τις δύο προσφεύγουσες της κύριας δίκης χρησιμοποίησε επίσης τις εκτάσεις των επίμαχων αγροτεμαχίων τις οποίες είχε υπολογίσει το MAFF στο πλαίσιο επιθεωρήσεως ενεργηθείσας το 1995.

61 Απαντώντας σε ερώτηση που υποβλήθηκε κατά την επ' ακροατηρίου συζήτηση, σχετικά με τη δυνατότητα του αιτούντος δικατηρίου να εφαρμόσει το άρθρο 9, παράγραφος 2, τέταρτο εδάφιο, του κανονισμού 3887/92 στη διαφορά της κύριας δίκης, η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου διευκρίνισε ότι, ναι μεν οι κάτοχοι γεωργικών εκμεταλλεύσεων μπορούν γενικά να στηρίζονται σε χάρτες OS προκειμένου να υπολογίσουν την έκταση που δηλώνεται στο πλαίσιο των εκ μέρους τους αιτήσεων χορηγήσεως ενισχύσεων, πρέπει όμως να λαμβάνουν υπόψη και ενδεχόμενες μεταγενέστερες τροποποιήσεις των εν λόγω χαρτών και να τηρούν τις σχετικές με το ολοκληρωμένο σύστημα οδηγίες που περιλαμβάνονται στο εγχειρίδιο εφαρμογής του MAFF. Τα επίμαχα αγροτεμάχια πρέπει να χρησιμοποιούνται πλήρως ή να χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο συνήθους γεωργικής καλλιέργειας, ενώ δεν πρέπει να αλλάζουν τα όριά τους.

62 Από το γράμμα του άρθρου 9, παράγραφος 2, τέταρτο εδάφιο, του κανονισμού 3887/92 προκύπτει ότι, προκειμένου για αίτηση χορηγήσεως ενισχύσεως η οποία στηρίχθηκε ορθά σε πληροφορίες αναγνωριζόμενες από την αρμόδια αρχή, δεν εφαρμόζονται οι προβλεπόμενες από το πρώτο και το δεύτερο εδάφιο της διατάξεως αυτής κυρώσεις.

63 Επομένως, εναπόκειται στο αιτούν δικαστήριο να εξετάσει, κατ' εφαρμογήν των διατάξεων του άρθρου 9, παράγραφος 2, τέταρτο εδάφιο, του κανονισμού 3887/92, αν οι προσφεύγουσες της κύριας στηρίχθηκαν ορθά σε πληροφορίες αναγνωριζόμενες από την αρμόδια αρχή. Αν συνέβη κάτι τέτοιο, τότε από το άρθρο 9, παράγραφος 2, τέταρτο εδάφιο, προκύπτει σαφώς ότι το πρώτο και το δεύτερο εδάφιο της διατάξεως αυτής δεν έχουν εφαρμογή.

64 Ενόψει των ανωτέρω σκέψεων, στο υποβληθέν ερώτημα πρέπει να δοθεί η απάντηση ότι το άρθρο 9, παράγραφος 2, πρώτο και δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού 3887/92 έχει την έννοια ότι, αν η αρμόδια αρχή ανακαλύψει ότι ο αιτών τη χορήγηση ενισχύσεως σχετικά με εκτάσεις υπέβαλε εσφαλμένη δήλωση, η οποία δεν οφείλεται ούτε σε δόλο ούτε σε βαρεία αμέλεια, αποτέλεσμα της οποίας ήταν μια υπερεκτίμηση της πληρούσας τις αναγκαίες προϋποθέσεις για τη χορήγηση ενισχύσεως εκτάσεως, και αν το ίδιο σφάλμα είχε διαπραχθεί τα έτη που προηγούνταν εκείνου κατά τη διάρκεια του οποίου αποκαλύφθηκε το σφάλμα αυτό, με αποτέλεσμα την υπερεκτίμηση για καθένα από τα έτη αυτά της πληρούσας τις σχετικές προϋποθέσεις για τη χορήγηση ενισχύσεως εκτάσεως, η ως άνω αρχή υποχρεούται να μειώσει την πραγματική επιφάνεια, όπως αυτή καθορίστηκε, προκειμένου περί του υπολογισμού της οφειλόμενης για τα προηγούμενα έτη ενισχύσεως, υπό την επιφύλαξη της παραγραφής που προβλέπει το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού 2988/95.

65 Δυνάμει του άρθρου 9, παράγραφος 2, τέταρτο εδάφιο, του κανονισμού 3887/92, οι προβλεπόμενες από το πρώτο και το δεύτερο εδάφιο της διατάξεως αυτής μειώσεις δεν επιβάλλονται αν ο κάτοχος γεωργικής εκμεταλλεύσεως αποδείξει, όσον αφορά τον προσδιορισμό της εκτάσεως, ότι στηρίχθηκε ορθά σε πληροφορίες αναγνωριζόμενες από την αρμόδια αρχή. Εναπόκειται στο εθνικό δικαστήριο να εξακριβώσει αν συνέβη κάτι τέτοιο στην υπόθεση της κύριας δίκης.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

66 Τα έξοδα στα οποία υποβλήθηκαν η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου και η Γαλλική Κυβέρνηση, καθώς και η Επιτροπή, που κατέθεσαν παρατηρήσεις στο Δικαστήριο, δεν αποδίδονται. Δεδομένου ότι η παρούσα διαδικασία έχει ως προς τους διαδίκους της κύριας δίκης τον χαρακτήρα παρεμπίπτοντος που ανέκυψε ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, σ' αυτό εναπόκειται να αποφανθεί επί των δικαστικών εξόδων.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (έκτο τμήμα),

κρίνοντας επί του ερωτήματος που του υπέβαλε με διάταξη της 26ης Ιανουαρίου 2000 το High Court of Justice (England & Wales), Queen's Bench Division (Crown Office), αποφαίνεται:

Το άρθρο 9, παράγραφος 2, πρώτο και δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού (ΕΟΚ) 3887/92 της Επιτροπής, της 23ης Δεκεμβρίου 1992, για τις λεπτομέρειες εφαρμογής του ολοκληρωμένου συστήματος διαχείρισης και ελέγχου σχετικά με ορισμένα καθεστώτα κοινοτικών ενισχύσεων, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 1648/95 της Επιτροπής, της 6ης Ιουλίου 1995, έχει την έννοια ότι, αν η αρμόδια αρχή ανακαλύψει ότι ο αιτών τη χορήγηση ενισχύσεως σχετικά με εκτάσεις υπέβαλε εσφαλμένη δήλωση, η οποία δεν οφείλεται ούτε σε δόλο ούτε σε βαρεία αμέλεια, αποτέλεσμα της οποίας ήταν μια υπερεκτίμηση της πληρούσας τις αναγκαίες προϋποθέσεις για τη χορήγηση ενισχύσεως εκτάσεως, και αν το ίδιο σφάλμα είχε διαπραχθεί τα έτη που προηγούνταν εκείνου κατά τη διάρκεια του οποίου αποκαλύφθηκε το σφάλμα αυτό, με αποτέλεσμα την υπερεκτίμηση για καθένα από τα έτη αυτά της πληρούσας τις σχετικές προϋποθέσεις για τη χορήγηση ενισχύσεως εκτάσεως, η ως άνω αρχή υποχρεούται να μειώσει την πραγματική επιφάνεια, όπως αυτή καθορίστηκε, προκειμένου περί του υπολογισμού της οφειλόμενης για τα προηγούμενα έτη ενισχύσεως, υπό την επιφύλαξη της παραγραφής που προβλέπει το άρθρο 3, παράγραφος 1, του κανονισμού (ΕΚ, Ευρατόμ) 2988/95 του Συμβουλίου, της 18ης Δεκεμβρίου 1995, σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.

Δυνάμει του άρθρου 9, παράγραφος 2, τέταρτο εδάφιο, του κανονισμού 3887/92, οι προβλεπόμενες από το πρώτο και το δεύτερο εδάφιο της διατάξεως αυτής μειώσεις δεν επιβάλλονται αν ο κάτοχος γεωργικής εκμεταλλεύσεως αποδείξει, όσον αφορά τον προσδιορισμό της εκτάσεως, ότι στηρίχθηκε ορθά σε πληροφορίες αναγνωριζόμενες από την αρμόδια αρχή. Εναπόκειται στο εθνικό δικαστήριο να εξακριβώσει αν συνέβη κάτι τέτοιο στην υπόθεση της κύριας δίκης.