ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΗ 2/13 ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ (ολομέλεια)

της 18ης Δεκεμβρίου 2014

Περιεχόμενα

I – Η αίτηση γνωμοδοτήσεως II – Το θεσμικό πλαίσιο και η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών Α – Το Συμβούλιο της Ευρώπης Β – Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών 1. Ο τίτλος I της ΕΣΔΑ, που επιγράφεται «Δικαιώματα και ελευθερίες», και οι ουσιαστικές διατάξεις του 2. Ο τίτλος II της ΕΣΔΑ και οι μηχανισμοί ελέγχου α) Το ΕΔΔΑ β) Η λειτουργία της Επιτροπής Υπουργών κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων της σχετικά με την εποπτεία της εκτελέσεως των αποφάσεων του ΕΔΔΑ 3. Ο τίτλος III της ΕΣΔΑ που επιγράφεται «Διάφορες διατάξεις» 4. Τα πρωτόκολλα της ΕΣΔΑ III – Οι σχέσεις μεταξύ της Ένωσης και της ΕΣΔΑ IV – Η διαδικασία προσχωρήσεως V – Το σχέδιο συμφωνίας Α – Οι διατάξεις που διέπουν αυτή καθεαυτήν την προσχώρηση Β – Οι λοιπές διατάξεις VI – Οι εκτιμήσεις που διατύπωσε η Επιτροπή με την αίτηση γνωμοδοτήσεως Α – Επί του παραδεκτού Β – Επί της ουσίας 1. Το άρθρο 1, στοιχείο αʹ, του πρωτοκόλλου αριθ. 8 ΕΕ 2. Το άρθρο 1, στοιχείο βʹ, του πρωτοκόλλου αριθ. 8 ΕΕ 3. Τα άρθρα 6, παράγραφος 2, δεύτερη περίοδος, ΣΕΕ και 2, πρώτη περίοδος, του πρωτοκόλλου αριθ. 8 ΕΕ 4. Τα άρθρα 1, στοιχείο βʹ, και 2, πρώτη περίοδος, του πρωτοκόλλου αριθ. 8 ΕΕ 5. Το άρθρο 2, δεύτερη περίοδος, του πρωτοκόλλου αριθ. 8 ΕΕ 6. Το άρθρο 3 του πρωτοκόλλου αριθ. 8 ΕΕ VII – Σύνοψη των κυριότερων παρατηρήσεων που υποβλήθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου Α – Επί του παραδεκτού της αιτήσεως γνωμοδοτήσεως Β – Επί της ουσίας 1. Το άρθρο 1, στοιχείο αʹ, του πρωτοκόλλου αριθ. 8 ΕΕ 2. Το άρθρο 1, στοιχείο βʹ, του πρωτοκόλλου αριθ. 8 ΕΕ 3. Τα άρθρα 6, παράγραφος 2, ΣΕΕ και 2, πρώτη περίοδος, του πρωτοκόλλου αριθ. 8 ΕΕ 4. Τα άρθρα 1, στοιχείο βʹ, και 2, πρώτη περίοδος, του πρωτοκόλλου αριθ. 8 ΕΕ 5. Το άρθρο 2, δεύτερη περίοδος, του πρωτοκόλλου αριθ. 8 ΕΕ 6. Το άρθρο 3 του πρωτοκόλλου αριθ. 8 ΕΕ VIII – Γνώμη του Δικαστηρίου A – Επί του παραδεκτού Β – Επί της ουσίας 1. Προκαταρκτικές παρατηρήσεις 2. Επί του συμβατού της σχεδιαζόμενης συμφωνίας με το πρωτογενές δίκαιο της Ένωσης α) Επί των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών και της αυτονομίας του δικαίου της Ένωσης β) Επί του άρθρου 344 ΣΛΕΕ γ) Επί του μηχανισμού παθητικής ομοδικίας δ) Επί της διαδικασίας προηγούμενης εξετάσεως εκ μέρους του Δικαστηρίου ε) Επί των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του δικαίου της Ένωσης όσον αφορά τον δικαστικό έλεγχο στον τομέα της ΚΕΠΠΑ

«Γνωμοδότηση δυνάμει του άρθρου 218, παράγραφος 11, ΣΛΕΕ — Σχέδιο διεθνούς συμφωνίας — Προσχώρηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών — Συμβατό του εν λόγω σχεδίου με τιςΣυνθήκες ΕΕ και ΛΕΕ»

Στη διαδικασία για την έκδοση γνωμοδοτήσεως 2/13,

με αντικείμενο αίτηση για την έκδοση γνωμοδοτήσεως δυνάμει του άρθρου 218, παράγραφος 11, ΣΛΕΕ, που υπέβαλε στο Δικαστήριο στις 4 Ιουλίου 2013 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ (ολομέλεια)

συγκείμενο από τους Β. Σκουρή, Πρόεδρο, K. Lenaerts, αντιπρόεδρο, A. Tizzano (εισηγητή), R. Silva de Lapuerta, M. Ilešič, L. Bay Larsen, T. von Danwitz, A. Ó Caoimh, J.‑C. Bonichot, C. Vajda και S. Rodin, προέδρους τμήματος, E. Juhász, A. Borg Barthet, J. Malenovský, E. Levits, A. Arabadjiev, C. Toader, M. Safjan, D. Šváby, M. Berger, A. Prechal, E. Jarašiūnas, C. G. Fernlund, J. L. Da Cruz Vilaça και F. Biltgen, δικαστές,

γενική εισαγγελέας: J. Kokott

γραμματείς: A. Calot Escobar και M.‑A. Gaudissart, προϊστάμενος διοικητικής μονάδας,

έχοντας υπόψη την έγγραφη διαδικασία και κατόπιν της επ’ ακροατηρίου συζητήσεως της 5ης και της 6ης Μαΐου 2014,

λαμβάνοντας υπόψη τις παρατηρήσεις που υπέβαλαν:

— η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εκπροσωπούμενη από τους L. Romero Requena, H. Krämer, C. Ladenburger και B. Smulders,

— η Βελγική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τις M. Jacobs και C. Pochet,

— η Βουλγαρική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τις E. Petranova και D. Drambozova,

— η Τσεχική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους M. Smolek και E. Ruffer, καθώς και την J. Králová,

— η Δανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον C. Thorning και την M. Wolff,

— η Γερμανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον T. Henze και την J. Kemper,

— η Εσθονική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την K. Kraavi-Käerdi,

— η Ιρλανδία, εκπροσωπούμενη από την E. Creedon, τον A. Joyce και την E. McPhillips, επικουρούμενους από τους E. Regan, SC, και C. Toland, BL, καθώς και από την C. Daly, Advisory Council,

— η Ελληνική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τις A. Σαμώνη-Ράντου και Έ.‑M. Μαμούνα καθώς και από τον K. Μπόσκοβιτς,

— η Ισπανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον M. A. Sampol Pucurull και την N. Díaz Abad,

— η Γαλλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τις E. Belliard και N. Rouam καθώς και από τους G. De Bergues και D. Colas,

— η Ιταλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον G. Albenzio, avvocato dello Stato,

— η Κυπριακή Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους K. Λυκούργο, K. Κόμπο και N. Κυριάκου,

— η Λεττονική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον I. Kalniņš και την D. Pelše,

— η Λιθουανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον D. Kriaučiūnas καθώς και από τις R. Krasuckaitė και A. Svinkūnaitė,

— η Ουγγρική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον M. Z. Fehér,

— η Ολλανδική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την M. K. Bulterman και τον J. Langer,

— η Αυστριακή Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον A. Posch και την C. Pesendorfer,

— η Πολωνική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον B. Majczyna,

— η Πορτογαλική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον L. Inez Fernandes και την M. L. Duarte,

— η Ρουμανική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τους R. H. Radu και V. Angelescu καθώς και από την A.‑G. Văcaru,

— η Σλοβακική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την B. Ricziová,

— η Φινλανδική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από τον J. Heliskoski και την H. Leppo,

— η Σουηδική Κυβέρνηση, εκπροσωπούμενη από την A. Falk και τον M. Rhodin,

— η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, εκπροσωπούμενη από την S. Behzadi-Spencer, επικουρούμενη από τον D. Beard, QC,

— το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, εκπροσωπούμενο από τους R. Passos και P. Schonard καθώς και από την E. Waldherr,

— το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκπροσωπούμενο από τους H. Legal και F. Naert καθώς και από τις T. Blanchet και P. Plaza García,

αφού άκουσε τη γενική εισαγγελέα,

εκδίδει την ακόλουθη

Γνωμοδότηση

I – Η αίτηση γνωμοδοτήσεως

1 Η αίτηση γνωμοδοτήσεως που υπέβαλε στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ως εξής: «Είναι το σχέδιο συμφωνίας για την προσχώρηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών[, που υπογράφηκε στη Ρώμη στις 4 Νοεμβρίου 1950, στο εξής: ΕΣΔΑ] συμβατό με τις Συνθήκες;»

2 Η Επιτροπή διαβίβασε στο Δικαστήριο ως παραρτήματα στην αίτησή της τα εξής έγγραφα: — το αναθεωρημένο σχέδιο συμφωνίας για την προσχώρηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών (στο εξής: σχέδιο συμφωνίας)· — το σχέδιο δηλώσεως της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην οποία θα προβεί η Ένωση κατά την υπογραφή της συμφωνίας προσχωρήσεως (στο εξής: σχέδιο δηλώσεως)· — το σχέδιο κανόνα που θα προστεθεί στους κανόνες της Επιτροπής Υπουργών για την εποπτεία της εκτελέσεως των αποφάσεων και των όρων των φιλικών διακανονισμών στις υποθέσεις στις οποίες η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι διάδικος (στο εξής: σχέδιο του κανόνα 18)· — το σχέδιο μνημονίου συμφωνίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τ… X [κράτους που δεν είναι μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης], και — το σχέδιο επεξηγηματικής εκθέσεως στη συμφωνία προσχωρήσεως της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών (στο εξής: σχέδιο επεξηγηματικής εκθέσεως και, από κοινού με τα λοιπά προαναφερθέντα έγγραφα, σχέδια των σχετικών με την προσχώρηση πράξεων ή σχεδιαζόμενη συμφωνία).

II – Το θεσμικό πλαίσιο και η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών

Α– Το Συμβούλιο της Ευρώπης

3 Με διεθνή συμφωνία που υπογράφηκε στο Λονδίνο στις 5 Μαΐου 1949 και τέθηκε σε ισχύ στις 3 Αυγούστου 1949 (στο εξής: καταστατικό του Συμβουλίου της Ευρώπης), μια ομάδα δέκα ευρωπαϊκών κρατών ίδρυσαν το Συμβούλιο της Ευρώπης προκειμένου να δημιουργήσουν μια στενότερη ένωση μεταξύ των μελών του με σκοπό τη διαφύλαξη και την προαγωγή των ιδανικών και των αρχών της κοινής πολιτιστικής κληρονομιάς τους και την προώθηση της οικονομικής και κοινωνικής προόδου στην Ευρώπη. Σήμερα, 47 ευρωπαϊκά κράτη είναι μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, μεταξύ των οποίων τα 28 κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης (στο εξής: κράτη μέλη).

4 Κατά το προαναφερθέν καταστατικό, τα όργανα του Συμβουλίου της Ευρώπης είναι η Επιτροπή των εκπροσώπων των Κυβερνήσεων (στο εξής: Επιτροπή Υπουργών) και η Κοινοβουλευτική Συνέλευση (στο εξής: Συνέλευση), που επικουρούνται από τη Γραμματεία του Συμβουλίου της Ευρώπης.

5 Κατά το άρθρο 14 του καταστατικού του Συμβουλίου της Ευρώπης, κάθε μέλος έχει έναν αντιπρόσωπο στην Επιτροπή Υπουργών και ο αντιπρόσωπος αυτός έχει μία ψήφο.

6 Κατά το άρθρο 15, στοιχείο αʹ, του καταστατικού του Συμβουλίου της Ευρώπης, «[η] Επιτροπή Υπουργών εξετάζει κατόπιν συστάσεως της [Συνελεύσεως] ή εξ ιδίας πρωτοβουλίας τα κατάλληλα μέτρα προς πραγματοποίησιν του σκοπού του Συμβουλίου της Ευρώπης περιλαμβανομένης της συνάψεως συμβάσεων και συμφωνιών και της αποδοχής υπό των Κυβερνήσεων κοινής πολιτικής ως προς ωρισμένα ζητήματα […]». Το ίδιο άρθρο, στοιχείο βʹ, πρώτη περίοδος, διευκρινίζει ότι «[τ]α πορίσματα της Επιτροπής των Υπουργών δύνανται εάν συντρέχη λόγος, να περιαφθώσι τύπον συστάσεων προς τας Κυβερνήσεις».

7 Το άρθρο 20 του καταστατικού του Συμβουλίου της Ευρώπης ρυθμίζει τους κανόνες λήψεως των αποφάσεων από την Επιτροπή Υπουργών. Το άρθρο αυτό έχει ως ακολούθως: «α. Λαμβάνονται κατ’ ομοφωνίαν των εκπεφρασμένων ψήφων και κατά πλειοψηφίαν των αντιπροσώπων των δικαιουμένων να συνεδριάζωσιν εις την Επιτροπήν των Υπουργών αι αποφάσεις της Επιτροπής αι αναφερόμεναι εις σημαντικά ζητήματα αναφερόμενα ακολούθως: 1. αι συστάσεις του άρθρου 15βʹ· […] 5. αι συστάσεις αι αφορώσαι τροπολογίας των άρθρων […] 15 [και] 20 […]· και 6. παν άλλο ζήτημα το οποίον ως εκ της σπουδαιότητός του η Επιτροπή ήθελεν αποφασίσει, δι’ αποφάσεως λαμβανομένης υπό τους προβλεπομένους όρους εις την παρ. δʹ κατωτέρω, να υποβάλη υπό τον κανόνα της ομοφωνίας. […] δ. Λαμβάνονται διά πλειοψηφίας των δύο τρίτων των εκπεφρασμένων ψήφων και πλειοψηφίας των αντιπροσώπων των δικαιουμένων να μετέχωσι των συνεδριάσεων πάσαι αι λοιπαί αποφάσεις της Επιτροπής. […]»

8 Κατά το άρθρο 25 του ίδιου καταστατικού, η Συνέλευση αποτελείται από αντιπροσώπους κάθε μέλους του Συμβουλίου της Ευρώπης, οι οποίοι εκλέγονται από το εθνικό κοινοβούλιο ή υποδεικνύονται από τα μέλη του σύμφωνα με τη διαδικασία που καθορίζει το εν λόγω εθνικό κοινοβούλιο. Κάθε μέλος διαθέτει έναν αριθμό εδρών που καθορίζεται με το άρθρο 26 του εν λόγω καταστατικού. Ο μεγαλύτερος αριθμός εδρών είναι 18.

Β – Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών

9 Η ΕΣΔΑ αποτελεί πολυμερή διεθνή συμφωνία που συνάφθηκε στο πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης και τέθηκε σε ισχύ στις 3 Σεπτεμβρίου 1953. Όλα τα μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης είναι Υψηλά Συμβαλλόμενα Μέρη στη Σύμβαση αυτή (στο εξής: Συμβαλλόμενα μέρη).

10 Η ΕΣΔΑ αποτελείται από τρεις τίτλους.

1. Ο τίτλος I της ΕΣΔΑ, που επιγράφεται «Δικαιώματα και ελευθερίες», και οι ουσιαστικές διατάξεις του

11 Ο τίτλος I της ΕΣΔΑ καθορίζει τα δικαιώματα και τις ελευθερίες που τα Συμβαλλόμενα μέρη, κατά το άρθρο 1 αυτής, «αναγνωρίζουν, εις όλα τα εξαρτώμενα εκ της δικαιοδοσίας τους πρόσωπα». Δεν προβλέπεται καμία παρέκκλιση από τη δέσμευση αυτή πέραν εκείνης του άρθρου 15 της ίδιας Συμβάσεως, ήτοι «[ε]ν περιπτώσει πολέμου ή ετέρου δημοσίου κινδύνου απειλούντος την ζωήν του έθνους». Ειδικότερα, σε καμία περίπτωση δεν επιτρέπεται παρέκκλιση από τις υποχρεώσεις που εξαγγέλλονται στα άρθρα 2 (δικαίωμα στη ζωή, εκτός των περιπτώσεων θανάτου συνεπεία αναγκαίας χρήσεως βίας), 3 (απαγόρευση των βασανιστηρίων), 4, παράγραφος 1, (απαγόρευση της δουλείας) και 7 (αρχή «nulla poena sine lege»).

12 Το άρθρο 6 της ΕΣΔΑ, που επιγράφεται «Δικαίωμα σε δίκαιη δίκη», ορίζει τα εξής: «1. Παν πρόσωπο έχει δικαίωμα όπως η υπόθεσίς του δικασθή δικαίως, δημοσία και εντός λογικής προθεσμίας υπό ανεξαρτήτου και αμερολήπτου δικαστηρίου, νομίμως λειτουργούντος, το οποίο θα αποφασίση είτε επί των αμφισβητήσεων επί των δικαιωμάτων και υποχρεώσεών του αστικής φύσεως, είτε επί του βασίμου πάσης εναντίον του κατηγορίας ποινικής φύσεως. Η απόφασις δέον να εκδοθή δημοσία, η είσοδος όμως εις την αίθουσαν των συνεδριάσεων δύναται να απαγορευθή εις τον τύπον και το κοινόν καθ’ όλην η μέρος της διαρκείας της δίκης προς το συμφέρον της ηθικής, της δημοσίας τάξεως ή της εθνικής ασφαλείας εν δημοκρατική κοινωνία, όταν τούτο ενδείκνυται υπό των συμφερόντων των ανηλίκων ή της ιδιωτικής ζωής των διαδίκων, ή εν των κρινομένων υπό του Δικαστηρίου ως απολύτως αναγκαίου μέτρου, όταν υπό ειδικάς συνθήκας η δημοσιότης θα ηδύνατο να παραβλάψη τα συμφέροντα της δικαιοσύνης. 2. Παν πρόσωπον κατηγορούμενον επί αδικήματι τεκμαίρεται ότι είναι αθώον μέχρι της νομίμου αποδείξεως της ενοχής του. 3. Ειδικώτερον, πας κατηγορούμενος έχει δικαίωμα: α) όπως πληροφορηθή, εν τη βραχυτέρα προθεσμία, εις γλώσσαν την οποίαν εννοεί και εν λεπτομερεία την φύσιν και τον λόγον της εναντίον του κατηγορίας, β) όπως διαθέτη τον χρόνον και τας αναγκαίας ευκολίας προς προετοιμασίαν της υπερασπίσεώς του, γ) όπως υπερασπίση ο ίδιος εαυτόν ή αναθέση την υπεράσπισίν του εις συνήγορον της εκλογής του, εν ή δε περιπτώσει δεν διαθέτει τα μέσα να πληρώσει συνήγορον να τω παρασχεθή τοιούτος δωρεάν, όταν τούτο ενδείκνυται υπό του συμφέροντος της δικαιοσύνης, δ) να εξετάση ή ζητήση όπως εξετασθώσιν οι μάρτυρες κατηγορίας και επιτύχη την πρόσκλησιν και εξέτασιν των μαρτύρων υπερασπίσεως υπό τους αυτούς όρους ως των μαρτύρων κατηγορίας, ε) να τύχει δωρεάν παραστάσεως διερμηνέως εάν δεν εννοεί ή δεν ομιλεί την χρησιμοποιουμένην εις το δικαστήριον γλώσσαν.»

13 Το άρθρο 13 της ΕΣΔΑ, που επιγράφεται «Δικαίωμα πραγματικής προσφυγής», έχει ως εξής: «Παν πρόσωπον του οποίου τα αναγνωριζόμενα εν τη [ΕΣΔΑ] δικαιώματα και ελευθερίαι παρεβιάσθησαν, έχει το δικαίωμα πραγματικής προσφυγής ενώπιον εθνικής αρχής, έστω και αν η παραβίασις διεπράχθη υπό προσώπων ενεργούντων εν τη εκτελέσει των δημοσίων καθηκόντων των.»

2. Ο τίτλος II της ΕΣΔΑ και οι μηχανισμοί ελέγχου

14 Ο τίτλος II της ΕΣΔΑ ρυθμίζει τους μηχανισμούς ελέγχου της τηρήσεως από τα Συμβαλλόμενα μέρη των δεσμεύσεων που έχουν αναλάβει κατά το άρθρο 1 αυτής. Ειδικότερα, στον εν λόγω τίτλο εντάσσονται το άρθρο 19 της ΕΣΔΑ, το οποίο ιδρύει το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (στο εξής: ΕΔΔΑ), και το άρθρο 46, το οποίο αναθέτει στην Επιτροπή Υπουργών αρμοδιότητες σχετικά με την εποπτεία της εκτελέσεως των αποφάσεων του εν λόγω Δικαστηρίου.

α) Το ΕΔΔΑ

15 Κατά τα άρθρα 20 και 22 της ΕΣΔΑ, οι δικαστές του ΕΔΔΑ, των οποίων ο αριθμός είναι ίσος προς εκείνον των Συμβαλλομένων μερών, εκλέγονται από τη Συνέλευση για κάθε Συμβαλλόμενο μέρος, επί τη βάσει καταλόγου τριών υποψηφίων υποβαλλόμενου από το μέρος αυτό.

16 Το άρθρο 32 της ΕΣΔΑ αναθέτει στο ΕΔΔΑ την αρμοδιότητα της ερμηνείας και της εφαρμογής της εν λόγω Συμβάσεως υπό τις προϋποθέσεις που ορίζουν ιδίως τα άρθρα 33 και 34 αυτής.

17 Δυνάμει του άρθρου 33 της ΕΣΔΑ, το ΕΔΔΑ, στο πλαίσιο διακρατικής υποθέσεως, δύναται να επιλαμβάνεται διαφοράς μεταξύ δύο (ή περισσότερων) Συμβαλλομένων μερών η οποία έχει ως αντικείμενο οποιαδήποτε προβαλλόμενη παράβαση των διατάξεων της Συμβάσεως αυτής και των πρωτοκόλλων της.

18 Κατά το άρθρο 34, πρώτη περίοδος, της ΕΣΔΑ, το ΕΔΔΑ «μπορεί να επιληφθεί της εξέτασης προσφυγής που υποβάλλεται από κάθε φυσικό πρόσωπο, μη κυβερνητικό οργανισμό ή ομάδα ατόμων, που ισχυρίζεται ότι είναι θύμα παραβίασης, από ένα από τα [Συμβαλλόμενα μέρη], των δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται στη Σύμβαση ή στα Πρωτόκολλά της».

19 Η ΕΣΔΑ εξαρτά το παραδεκτό των ατομικών προσφυγών ιδίως από τις ακόλουθες τέσσερις προϋποθέσεις. Κατά πρώτο λόγο, δυνάμει του άρθρου 34 της εν λόγω Συμβάσεως, ο προσφεύγων πρέπει να μπορεί να ισχυριστεί ότι είναι θύμα προσβολής των δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται με αυτήν ή με τα πρωτόκολλά της. Κατά δεύτερο λόγο, σύμφωνα με το άρθρο 35, παράγραφος 1, της ίδιας Συμβάσεως, ο προσφεύγων πρέπει να έχει εξαντλήσει τα «εσωτερικά» ένδικα μέσα, δηλαδή τα ένδικα μέσα που υφίστανται στην έννομη τάξη του Συμβαλλομένου μέρους κατά του οποίου ασκείται η προσφυγή. Η εν λόγω προϋπόθεση παραδεκτού απηχεί την αρχή κατά την οποία ο μηχανισμός ελέγχου που έχει καθιερώσει η ΕΣΔΑ έχει επικουρικό χαρακτήρα σε σχέση με τους μηχανισμούς προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων οι οποίοι υφίστανται εντός των Συμβαλλομένων μερών (ΕΔΔΑ, Akdivar και λοιποί κατά Τουρκίας §§ 65 και 66, αριθ. 21893/93, 16 Σεπτεμβρίου 1996, καθώς και Burden κατά Ηνωμένου Βασιλείου, αριθ. 13378/05 § 42, 29 Απριλίου 2008). Κατά τρίτο λόγο, δυνάμει της ίδιας διατάξεως, η προσφυγή πρέπει να ασκείται εντός προθεσμίας έξι μηνών από της ημερομηνίας της τελεσιδικίας της εσωτερικής αποφάσεως. Κατά τέταρτο λόγο, δυνάμει του άρθρου 35, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της εν λόγω Συμβάσεως, το παραδεκτό προσφυγής εξαρτάται από την προϋπόθεση να μην είναι η προσφυγή αυτή «ουσιαστικά όμοια με προσφυγή που έχει προηγουμένως εξετασθεί από το [ΕΔΔΑ] ή έχει ήδη υποβληθεί σε άλλη διεθνή διαδικασία που διερευνά ή επιλύει διαφορές», εκτός αν περιέχει νέα στοιχεία.

20 Η διαδικασία ενώπιον του ΕΔΔΑ καταλήγει είτε στην έκδοση διατάξεως ή αποφάσεως με την οποία το ΕΔΔΑ διαπιστώνει ότι η προσφυγή είναι απαράδεκτη ή ότι δεν υφίσταται παραβίαση της ΕΣΔΑ, είτε στην έκδοση αποφάσεως με την οποία διαπιστώνεται παραβίασή της. Η απόφαση αυτή έχει αναγνωριστικό χαρακτήρα και δεν θίγει το κύρος των επίμαχων πράξεων του οικείου Συμβαλλομένου μέρους.

21 Κατά το άρθρο 44, παράγραφος 1, της ΕΣΔΑ, οι αποφάσεις του τμήματος ευρείας συνθέσεως του ΕΔΔΑ είναι οριστικές. Από τον συνδυασμό των άρθρων 43 και 44, παράγραφος 2, αυτής προκύπτει ότι οι αποφάσεις των τμημάτων του ΕΔΔΑ καθίστανται οριστικές οσάκις οι διάδικοι δηλώνουν ότι δεν θα ζητήσουν την παραπομπή της υποθέσεως ενώπιον του τμήματος ευρείας συνθέσεως ή οσάκις το συμβούλιο του εν λόγω τμήματος απορρίπτει τη σχετική αίτηση ή ακόμη όταν παρέλθουν τρεις μήνες από την ημερομηνία της αποφάσεως και εφόσον δεν έχει ζητηθεί η παραπομπή της υποθέσεως ενώπιον του τμήματος ευρείας συνθέσεως.

22 Δυνάμει του άρθρου 46, παράγραφος 1, της ΕΣΔΑ, τα Συμβαλλόμενα μέρη αναλαμβάνουν την υποχρέωση να συμμορφώνονται προς τις οριστικές αποφάσεις του ΕΔΔΑ επί των διαφορών στις οποίες είναι διάδικοι. Κατ’ εφαρμογήν της διατάξεως αυτής, ένα Συμβαλλόμενο μέρος υποχρεούται, αφενός, να λαμβάνει, όσον αφορά τον προσφεύγοντα, όλα τα ατομικά μέτρα που είναι εφαρμοστέα δυνάμει του εσωτερικού δικαίου του προκειμένου να εξαλείψει τις συνέπειες της παραβιάσεως η οποία διαπιστώθηκε με την απόφαση του ΕΔΔΑ (restitutio in integrum). Αν το εσωτερικό δίκαιο του εμπλεκόμενου Συμβαλλομένου μέρους καθιστά δυνατή μόνο την ατελή εξάλειψη των συνεπειών της ως άνω παραβιάσεως, το άρθρο 41 της Συμβάσεως αυτής προβλέπει ότι το ΕΔΔΑ χορηγεί στον προσφεύγοντα «δίκαιη ικανοποίηση». Αφετέρου, ένα Συμβαλλόμενο μέρος υποχρεούται να λαμβάνει μέτρα γενικής φύσεως, όπως την τροποποίηση του εσωτερικού του δικαίου, τη μεταβολή της νομολογίας ή άλλα είδη μέτρων, προκειμένου να αποτρέπονται νέες παραβιάσεις ανάλογες με εκείνες που έχουν διαπιστωθεί από το ΕΔΔΑ ή να αίρει τις παραβιάσεις που εξακολουθούν να υφίστανται στο δίκαιο αυτό.

β) Η λειτουργία της Επιτροπής Υπουργών κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων της σχετικά με την εποπτεία της εκτελέσεως των αποφάσεων του ΕΔΔΑ

23 Το άρθρο 46, παράγραφος 2, της ΕΣΔΑ αναθέτει στην Επιτροπή Υπουργών το καθήκον εποπτείας της εκτελέσεως των οριστικών αποφάσεων του ΕΔΔΑ. Ομοίως, δυνάμει του άρθρου 39, παράγραφος 4, αυτής, η Επιτροπή Υπουργών εποπτεύει την εκτέλεση των όρων φιλικού διακανονισμού ορισμένης υποθέσεως, όπως αυτός προβλέπεται στην παράγραφο 1 του εν λόγω άρθρου.

24 Δυνάμει των ως άνω αρμοδιοτήτων, η Επιτροπή Υπουργών εξετάζει, κατ’ ουσίαν, αν το Συμβαλλόμενο μέρος έλαβε όλα τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να συμμορφωθεί προς την οριστική απόφαση του ΕΔΔΑ ή, κατά περίπτωση, προκειμένου να εκτελέσει τους όρους φιλικού διακανονισμού. Η άσκηση των αρμοδιοτήτων αυτών διέπεται από τους «Κανόνες της Επιτροπής Υπουργών για την εποπτεία της εκτελέσεως των αποφάσεων και των όρων φιλικών διακανονισμών» (στο εξής: κανόνες για την εποπτεία της εκτελέσεως).

25 Κατά τον κανόνα 17 των κανόνων για την εποπτεία της εκτελέσεως, η Επιτροπή Υπουργών εκδίδει «οριστικό ψήφισμα» εφόσον καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το Συμβαλλόμενο μέρος έλαβε όλα τα αναγκαία μέτρα προκειμένου να συμμορφωθεί προς την οριστική απόφαση του ΕΔΔΑ ή, κατά περίπτωση, προκειμένου να εκτελέσει τους όρους φιλικού διακανονισμού. Κατά τον κανόνα 16 των εν λόγω κανόνων, η Επιτροπή Υπουργών μπορεί να εκδίδει «προσωρινά ψηφίσματα» προκειμένου ιδίως να «παρακολουθεί την πρόοδο της εκτέλεσης ή, ενδεχομένως, να εκφράζει τον προβληματισμό της ή/και να διατυπώνει προτάσεις όσον αφορά την εκτέλεση». Η έκδοση των δύο αυτών τύπων ψηφισμάτων απαιτεί την πλειοψηφία που προβλέπεται στο άρθρο 20, στοιχείο δʹ, του καταστατικού του Συμβουλίου της Ευρώπης.

26 Κατά το άρθρο 46, παράγραφοι 3 και 4, της ΕΣΔΑ, η Επιτροπή Υπουργών, αποφασίζοντας με πλειοψηφία των δύο τρίτων των εκπροσώπων που δικαιούνται να μετέχουν σε αυτήν, δύναται, αφενός, όταν κρίνει ότι η εποπτεία της εκτελέσεως μιας οριστικής αποφάσεως εμποδίζεται από ορισμένο ζήτημα ερμηνείας της εν λόγω αποφάσεως, να υποβάλει στο ΕΔΔΑ αίτηση ερμηνείας. Αφετέρου, όταν κρίνει ότι ένα Συμβαλλόμενο μέρος αρνείται να συμμορφωθεί προς οριστική απόφαση σε υπόθεση στην οποία είναι διάδικος, δύναται να υποβάλει προς εξέταση στο ΕΔΔΑ το ζήτημα της εκπληρώσεως από το εν λόγω μέρος της υποχρεώσεως που υπέχει από την παράγραφο 1 του ίδιου άρθρου. Αν το ΕΔΔΑ διαπιστώσει αθέτηση της εν λόγω υποχρεώσεως, παραπέμπει την υπόθεση στην Επιτροπή Υπουργών προκειμένου αυτή να εξετάσει τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν. Αν δεν διαπιστωθεί παράβαση της ως άνω υποχρεώσεως, η υπόθεση παραπέμπεται στην Επιτροπή Υπουργών, η οποία κλείνει την εξέτασή της, κατ’ εφαρμογήν της παραγράφου 5 του εν λόγω άρθρου.

27 Η ΕΣΔΑ αναθέτει επίσης στην Επιτροπή Υπουργών ορισμένες άλλες αρμοδιότητες. Ειδικότερα, κατά το άρθρο 26, παράγραφος 2, αυτής, η εν λόγω Επιτροπή, κατόπιν αιτήματος της ολομέλειας του ΕΔΔΑ, δύναται, με ομόφωνη απόφασή της και για ορισμένο χρονικό διάστημα, να μειώσει από επτά σε πέντε τον αριθμό των δικαστών των τμημάτων και, βάσει του άρθρου 47 της Συμβάσεως αυτής, να ζητεί από το ΕΔΔΑ την έκδοση γνωμοδοτήσεων για νομικά ζητήματα που αφορούν την ερμηνεία της εν λόγω Συμβάσεως και των πρωτοκόλλων της.

28 Τέλος, κατά το άρθρο 50 της ΕΣΔΑ, τα έξοδα λειτουργίας του ΕΔΔΑ βαρύνουν το Συμβούλιο της Ευρώπης.

3. Ο τίτλος III της ΕΣΔΑ που επιγράφεται «Διάφορες διατάξεις»

29 Κατά το άρθρο 53 της ΕΣΔΑ, καμία από τις διατάξεις της Συμβάσεως αυτής δεν δύναται να ερμηνεύεται ως περιορίζουσα ή ως αναιρούσα τα δικαιώματα του ανθρώπου και τις θεμελιώδεις ελευθερίες, που τυχόν αναγνωρίζονται σύμφωνα με τους νόμους κάθε Συμβαλλομένου μέρους ή σύμφωνα με κάθε άλλη σύμβαση την οποία έχει υπογράψει το Συμβαλλόμενο μέρος αυτό.

30 Δυνάμει του άρθρου 55 της ΕΣΔΑ, τα Συμβαλλόμενα μέρη παραιτούνται αμοιβαίως, εκτός αν πρόκειται περί ειδικής συμφωνίας, από τη δυνατότητα να υποβάλλουν διαφορές που δημιουργούνται από την ερμηνεία ή την εφαρμογή της Συμβάσεως αυτής σε τρόπο επιλύσεως διαφορών διαφορετικό από αυτούς που προβλέπει η εν λόγω Σύμβαση.

31 Το άρθρο 57, παράγραφος 1, της ΕΣΔΑ επιτρέπει σε κάθε Συμβαλλόμενο μέρος, κατά τον χρόνο της υπογραφής της ή της καταθέσεως του κυρωτικού εγγράφου, να «διατυπώση επιφύλαξιν ως προς ειδικήν τινά διάταξιν της Συμβάσεως, εφ’ όσον νόμος τις ισχύων κατά την στιγμήν εκείνην επί του εδάφους του είναι ασύμφωνος προς την ρηθείσαν διάταξιν», πλην όμως απαγορεύει τις «επιφυλάξεις γενικής φύσεως».

4. Τα πρωτόκολλα της ΕΣΔΑ

32 Η ΕΣΔΑ συμπληρώνεται από δεκατέσσερα πρωτόκολλα.

33 Μια πρώτη ομάδα πρωτοκόλλων, η οποία περιλαμβάνει το πρόσθετο πρωτόκολλο στη Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών (στο εξής: πρόσθετο πρωτόκολλο), καθώς και τα πρωτόκολλα αριθ. 4, 6, 7, 12 και 13, συμπληρώνουν το περιεχόμενο της ΕΣΔΑ κατοχυρώνοντας και άλλα θεμελιώδη δικαιώματα. Όλα τα κράτη μέλη είναι Συμβαλλόμενα μέρη στο πρόσθετο πρωτόκολλο και στο πρωτόκολλο αριθ. 6 στη Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, σχετικά με την κατάργηση της ποινής του θανάτου (στο εξής: πρωτόκολλο αριθ. 6). Αντιθέτως, μεταξύ των Συμβαλλομένων μερών στα λοιπά πρωτόκολλα περιλαμβάνεται μόνο περιορισμένος αριθμός κρατών μελών.

34 Μια δεύτερη ομάδα πρωτοκόλλων, η οποία περιλαμβάνει τα πρωτόκολλα αριθ. 2, 3, 5, 8 έως 11 και 14, περιορίζονται σε τροποποιήσεις της ΕΣΔΑ και δεν έχουν αυτοτελές περιεχόμενο. Κατά τα λοιπά, τα πρωτόκολλα αυτά έχουν ως επί το πλείστον καταργηθεί και καταστεί άνευ αντικειμένου.

35 Μεταξύ των πρωτοκόλλων της δεύτερης ομάδας, το κρισιμότερο σε σχέση με την εξεταζόμενη αίτηση γνωμοδοτήσεως είναι το πρωτόκολλο αριθ. 14 στη Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, για την τροποποίηση του συστήματος ελέγχου που προβλέπει η Σύμβαση, το οποίο εγκρίθηκε στις 13 Μαΐου 2004 και τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουνίου 2010. Το άρθρο 17 του πρωτοκόλλου αυτού τροποποίησε το άρθρο 59, παράγραφος 2, της ΕΣΔΑ προκειμένου να προβλέψει επί της αρχής την προσχώρηση της Ένωσης στην εν λόγω Σύμβαση. Η διάταξη αυτή έχει πλέον ως εξής: «Η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να προσχωρήσει στην [ΕΣΔΑ].»

36 Τέλος, δύο πρόσθετα πρωτόκολλα έχουν τεθεί προς υπογραφή και δεν έχουν αρχίσει ακόμη να ισχύουν. Πρόκειται για το πρωτόκολλο αριθ. 15, για την τροποποίηση της Συμβάσεως για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, με το οποίο επέρχονται σχετικά επουσιώδεις τροποποιήσεις στην ΕΣΔΑ, και για το πρωτόκολλο αριθ. 16 στη Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών, που υπογράφηκε στις 2 Σεπτεμβρίου 2013 (στο εξής: πρωτόκολλο αριθ. 16), το οποίο, στο άρθρο 1, παράγραφος 1, προβλέπει τη δυνατότητα των ανωτάτων δικαστηρίων των Συμβαλλομένων μερών να υποβάλλουν στο ΕΔΔΑ αιτήσεις για την έκδοση γνωμοδοτήσεως επί βασικών ζητημάτων σχετικά με την ερμηνεία ή την εφαρμογή των δικαιωμάτων και ελευθεριών που καθορίζει η ΕΣΔΑ ή τα πρωτόκολλά της.

III – Οι σχέσεις μεταξύ της Ένωσης και της ΕΣΔΑ

37 Κατά πάγια νομολογία του Δικαστηρίου, τα θεμελιώδη δικαιώματα αποτελούν αναπόσπαστο μέρος των γενικών αρχών του δικαίου της Ένωσης. Συναφώς, το Δικαστήριο εμπνέεται από τις κοινές συνταγματικές παραδόσεις των κρατών μελών, καθώς και από τις κατευθύνσεις τις οποίες παρέχουν οι διεθνείς πράξεις περί προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου, στην κατάρτιση των οποίων έχουν συμπράξει ή στις οποίες έχουν προσχωρήσει τα κράτη μέλη (αποφάσεις Internationale Handelsgesellschaft, 11/70, EU:C:1970:114, σκέψη 4, και Nold κατά Επιτροπής, 4/73, EU:C:1974:51, σκέψη 13). Στο πλαίσιο αυτό, το Δικαστήριο έχει διευκρινίσει ότι η ΕΣΔΑ κατέχει εξέχουσα θέση (βλ., ιδίως, αποφάσεις ΕΡΤ, C‑260/89, EU:C:1991:254, σκέψη 41, και Kadi και Al Barakaat International Foundation κατά Συμβουλίου και Επιτροπής, C‑402/05 P και C‑415/05 P, EU:C:2008:461, σκέψη 283). Το άρθρο ΣΤ, παράγραφος 2, της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση (το οποίο, κατόπιν τροποποιήσεως, κατέστη άρθρο 6, παράγραφος 2, ΕΕ), κωδικοποίησε τη νομολογία αυτή.

38 Στις σκέψεις 34 και 35 της γνωμοδοτήσεως 2/94 (EU:C:1996:140), το Δικαστήριο έκρινε ότι, στο στάδιο εξελίξεως του κοινοτικού δικαίου κατά τον χρόνο εκδόσεως της γνωμοδοτήσεως αυτής, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα δεν είχε αρμοδιότητα να προσχωρήσει στην ΕΣΔΑ. Ειδικότερα, η προσχώρηση αυτή θα συνεπαγόταν ουσιώδη μεταβολή του τότε ισχύοντος κοινοτικού καθεστώτος προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου, αφού θα είχε ως επακόλουθο την ένταξη της Κοινότητας σε ένα χωριστό διεθνές θεσμικό σύστημα, καθώς και την ενσωμάτωση του συνόλου των διατάξεων της εν λόγω Συμβάσεως στην κοινοτική έννομη τάξη. Μια τέτοια μεταβολή του καθεστώτος προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου εντός της Κοινότητας, της οποίας οι θεσμικές συνέπειες θα ήσαν εξίσου θεμελιώδεις τόσο για την Κοινότητα όσο και για τα κράτη μέλη, θα ενείχε συνταγματική εμβέλεια και, επομένως, θα υπερέβαινε, ως εκ της φύσεώς της, τα όρια του άρθρου 235 της Συνθήκης ΕΚ (κατόπιν άρθρου 308 ΕΚ), διατάξεως που περιλαμβάνεται πλέον στο άρθρο 352, παράγραφος 1, ΣΛΕΕ, η μεταβολή δε αυτή θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί μόνο με τροποποίηση της προαναφερθείσας Συνθήκης.

39 Εν τω μεταξύ, στις 7 Δεκεμβρίου 2000, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και η Επιτροπή διακήρυξαν στη Νίκαια τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ C 364, σ. 1, στο εξής: Χάρτης). Ο Χάρτης, ο οποίος τότε δεν αποτελούσε δεσμευτική νομική πράξη, έχει ως κύριο σκοπό του, όπως προκύπτει από το προοίμιό του, να επιβεβαιώσει «τα δικαιώματα που απορρέουν ιδίως από τις κοινές συνταγματικές παραδόσεις και τις διεθνείς υποχρεώσεις των κρατών μελών, τη Συνθήκη για την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις κοινοτικές Συνθήκες, την [ΕΣΔΑ], τους Κοινωνικούς Χάρτες που έχουν υιοθετηθεί από την Κοινότητα και το Συμβούλιο της Ευρώπης, καθώς και από τη νομολογία του [Δικαστηρίου] και του [ΕΔΔΑ]» (βλ., επ’ αυτού, απόφαση Κοινοβούλιο κατά Συμβουλίου, C‑540/03, EU:C:2006:429, σκέψη 38).

40 Η Συνθήκη της Λισσαβώνας, η οποία τέθηκε σε ισχύ την 1η Δεκεμβρίου 2009, τροποποίησε το άρθρο 6 ΕΕ. Η διάταξη αυτή, όπως τροποποιήθηκε, αποτελεί πλέον το άρθρο 6 ΣΕΕ και έχει ως εξής: «1. Η Ένωση αναγνωρίζει τα δικαιώματα, τις ελευθερίες και τις αρχές που περιέχονται στον [Χάρτη], ο οποίος έχει το ίδιο νομικό κύρος με τις Συνθήκες. Οι διατάξεις του Χάρτη δεν συνεπάγονται καμία επέκταση των αρμοδιοτήτων της Ένωσης, όπως αυτές ορίζονται στις Συνθήκες. Τα δικαιώματα, οι ελευθερίες και οι αρχές του Χάρτη ερμηνεύονται σύμφωνα με τις γενικές διατάξεις του Τίτλου VII του Χάρτη που διέπουν την ερμηνεία και την εφαρμογή του και λαμβανομένων δεόντως υπόψη των επεξηγήσεων οι οποίες αναφέρονται στον Χάρτη και στις οποίες μνημονεύονται οι πηγές των εν λόγω διατάξεων. 2. Η Ένωση προσχωρεί στην [ΕΣΔΑ]. Η προσχώρηση στην εν λόγω Σύμβαση δεν μεταβάλλει τις αρμοδιότητες της Ένωσης όπως ορίζονται στις Συνθήκες. 3. Τα θεμελιώδη δικαιώματα, όπως κατοχυρώνονται από την [ΕΣΔΑ] και όπως απορρέουν από τις κοινές συνταγματικές παραδόσεις των κρατών μελών, αποτελούν μέρος των γενικών αρχών του δικαίου της Ένωσης.»

41 Συναφώς, το άρθρο 218, παράγραφος 6, δεύτερο εδάφιο, στοιχείο αʹ, σημείο ii, ΣΛΕΕ προβλέπει ότι το Συμβούλιο εκδίδει απόφαση για τη σύναψη συμφωνίας περί προσχωρήσεως της Ένωσης στην ΕΣΔΑ (στο εξής: συμφωνία προσχωρήσεως) κατόπιν εγκρίσεως του Κοινοβουλίου. Επιπλέον, η παράγραφος 8 του ίδιου άρθρου διευκρινίζει ότι, προς τον σκοπό αυτό, το Συμβούλιο αποφασίζει ομοφώνως και ότι η απόφασή του τίθεται σε ισχύ μόνο μετά την έγκρισή της από τα κράτη μέλη, σύμφωνα με τους αντίστοιχους συνταγματικούς κανόνες τους.

42 Μεταξύ των πρωτοκόλλων των Συνθηκών ΕΕ και ΛΕΕ, τα οποία, κατά το άρθρο 51 ΣΕΕ, αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα των Συνθηκών αυτών, πρέπει να γίνει μνεία του πρωτοκόλλου (αριθ. 8) σχετικά με το άρθρο 6, παράγραφος 2, της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση για την προσχώρηση της Ένωσης στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προάσπιση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Θεμελιωδών Ελευθεριών (στο εξής: πρωτόκολλο αριθ. 8 ΕΕ). Το πρωτόκολλο αυτό αποτελείται από τρία άρθρα, τα οποία έχουν ως εξής: «Άρθρο 1 Η [συμφωνία προσχωρήσεως που προβλέπεται] στο άρθρο 6, παράγραφος 2, [ΣΕΕ], πρέπει να εκφράζει την ανάγκη διαφύλαξης των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της Ένωσης και του δικαίου της Ένωσης, ιδίως όσον αφορά: α) τις ειδικές διαδικασίες της ενδεχόμενης συμμετοχής της Ένωσης στα ελεγκτικά όργανα της [ΕΣΔΑ], β) τους μηχανισμούς που απαιτούνται για να εξασφαλίζεται ότι οι προσφυγές που ασκούν κράτη μη μέλη και οι ατομικές προσφυγές ορθώς στρέφονται κατά των κρατών μελών ή/και της Ένωσης, ανάλογα με την περίπτωση. Άρθρο 2 Η συμφωνία που αναφέρει το άρθρο 1 πρέπει να εξασφαλίζει ότι η προσχώρηση της Ένωσης δεν επηρεάζει τις αρμοδιότητες της Ένωσης και τις αρμοδιότητες των θεσμικών οργάνων της. Πρέπει να εξασφαλίζει ότι καμία διάταξή της δεν επηρεάζει την ιδιαίτερη κατάσταση των κρατών μελών όσον αφορά την [ΕΣΔΑ], και ιδίως τα Πρωτόκολλα της Σύμβασης, τα μέτρα που λαμβάνουν τα κράτη μέλη κατά παρέκκλιση από την [ΕΣΔΑ] σύμφωνα με το άρθρο 15 αυτής, και τις επιφυλάξεις όσον αφορά την [ΕΣΔΑ] που διατυπώνουν τα κράτη μέλη σύμφωνα με το άρθρο 57 της εν λόγω Σύμβασης. Άρθρο 3 Καμία διάταξη της συμφωνίας του άρθρου 1 δεν πρέπει να επηρεάζει το άρθρο 344 [ΣΛΕΕ].»

43 Η δήλωση όσον αφορά το άρθρο 6, παράγραφος 2, της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία έχει προσαρτηθεί στην τελική πράξη της Διακυβερνητικής Διασκέψεως που υιοθέτησε τη Συνθήκη της Λισσαβώνας, έχει ως εξής: «Η Διάσκεψη συμφωνεί ότι η προσχώρηση της Ένωσης στην [ΕΣΔΑ] θα πρέπει να γίνει κατά τρόπο που επιτρέπει τη διατήρηση των ιδιαιτεροτήτων της έννομης τάξης της Ένωσης. Στο πλαίσιο αυτό, η Διάσκεψη διαπιστώνει την ύπαρξη τακτικού διαλόγου μεταξύ του [Δικαστηρίου] και του [ΕΔΔΑ], ο οποίος μπορεί να ενισχυθεί όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση προσχωρήσει στην εν λόγω Σύμβαση.»

44 Το άρθρο 52, παράγραφος 3, του Χάρτη ορίζει τα εξής: «Στον βαθμό που ο παρών Χάρτης περιλαμβάνει δικαιώματα που αντιστοιχούν σε δικαιώματα τα οποία διασφαλίζονται στην [ΕΣΔΑ], η έννοια και η εμβέλειά τους είναι ίδιες με εκείνες που τους αποδίδει η εν λόγω Σύμβαση. Η διάταξη αυτή δεν εμποδίζει το δίκαιο της Ένωσης να παρέχει ευρύτερη προστασία.»

45 Τέλος, το άρθρο 53 του Χάρτη ορίζει τα εξής: «Καμία διάταξη του παρόντος Χάρτη δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως περιορίζουσα ή θίγουσα τα δικαιώματα του ανθρώπου και τις θεμελιώδεις ελευθερίες που αναγνωρίζονται στα αντίστοιχα πεδία εφαρμογής από το δίκαιο της Ένωσης, το διεθνές δίκαιο καθώς και από τις διεθνείς συμβάσεις, στις οποίες είναι μέρη η Ένωση, ή όλα τα κράτη μέλη, και ιδίως από την [ΕΣΔΑ], καθώς και από τα Συντάγματα των κρατών μελών.»

IV – Η διαδικασία προσχωρήσεως

46 Κατόπιν της από 17 Μαρτίου 2010 συστάσεως της Επιτροπής, το Συμβούλιο εξέδωσε στις 4 Ιουνίου 2010 απόφαση με την οποία ενέκρινε την έναρξη διαπραγματεύσεων σχετικά με τη συμφωνία προσχωρήσεως και εξουσιοδότησε την Επιτροπή να την διαπραγματευτεί.

47 Το από 26 και 27 Απριλίου 2012 παράρτημα στο συμπληρωματικό εξουσιοδοτικό έγγραφο του Συμβουλίου για τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων απαριθμεί τις αρχές στις οποίες θα βασιστεί η θέσπιση των εσωτερικών διατάξεων της Ένωσης που είναι αναγκαίες για την ολοκλήρωση της προσχωρήσεως της Ένωσης στην ΕΣΔΑ (στο εξής: εσωτερικές διατάξεις). Κατά το έγγραφο αυτό, οι εσωτερικές διατάξεις θα αφορούν, μεταξύ άλλων, την εκπροσώπηση της Ένωσης ενώπιον του ΕΔΔΑ, την ενεργοποίηση του μηχανισμού παθητικής ομοδικίας ενώπιον του ΕΔΔΑ και τους κανόνες συντονισμού των ενεργειών του εναγομένου και του συνεναγόμενου στο πλαίσιο της διεξαγωγής ένδικης διαδικασίας ενώπιον του ως άνω δικαιοδοτικού οργάνου, την επιλογή των τριών υποψηφίων για τη θέση του δικαστή στο ΕΔΔΑ, το σύστημα προηγούμενης εξετάσεως εκ μέρους του Δικαστηρίου, καθώς και τις περιπτώσεις κατά τις οποίες η Ένωση θα λαμβάνει συγκεκριμένη θέση και τις περιπτώσεις κατά τις οποίες τα κράτη μέλη θα διατηρούν την ελευθερία λόγου και δράσεως εντός του ΕΔΔΑ και της Επιτροπής Υπουργών.

48 Στις 5 Απριλίου 2013 οι διαπραγματεύσεις κατέληξαν σε συμφωνία σε επίπεδο διαπραγματευτών όσον αφορά τα σχέδια των σχετικών με την προσχώρηση πράξεων. Οι διαπραγματευτές συμφώνησαν ότι όλα τα κείμενα συνιστούν ενιαίο σύνολο και ότι όλα είναι εξίσου απαραίτητα για την προσχώρηση της Ένωσης στην ΕΣΔΑ.

V – Το σχέδιο συμφωνίας

49 Το σχέδιο συμφωνίας περιλαμβάνει τις διατάξεις που κρίνονται αναγκαίες προκειμένου να μπορέσει η Ένωση να προσχωρήσει στην ΕΣΔΑ. Μια πρώτη ομάδα διατάξεων αφορά την προσχώρηση αυτή καθεαυτήν και καθιερώνει τους διαδικαστικούς μηχανισμούς που είναι αναγκαίοι για την ολοκλήρωση της προσχωρήσεως. Μια δεύτερη ομάδα διατάξεων, με αμιγώς τεχνικό ενδιαφέρον, προβλέπει, αφενός, τις τροποποιήσεις της εν λόγω Συμβάσεως που επιβάλλονται εκ του λόγου ότι αυτή καταρτίστηκε για να εφαρμόζεται στα κράτη μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, ενώ η Ένωση δεν είναι ούτε κράτος ούτε μέλος του διεθνούς αυτού οργανισμού. Αφετέρου, προβλέπονται διατάξεις σχετικές με άλλες πράξεις που συνδέονται με την ΕΣΔΑ καθώς και οι τελικές διατάξεις σχετικά με την έναρξη της ισχύος και την κοινοποίηση των κυρωτικών πράξεων ή των πράξεων προσχωρήσεως.

Α– Οι διατάξεις που διέπουν αυτή καθεαυτήν την προσχώρηση

50 Λαμβανομένου υπόψη του άρθρου 59, παράγραφος 2, της ΕΣΔΑ, το άρθρο 1, παράγραφος 1, του σχεδίου συμφωνίας ορίζει ότι, με τη συμφωνία αυτή, η Ένωση προσχωρεί στην ΕΣΔΑ, στο πρόσθετο πρωτόκολλο και στο πρωτόκολλο αριθ. 6, ήτοι στα δύο πρωτόκολλα στα οποία είναι ήδη συμβαλλόμενα μέρη όλα τα κράτη μέλη.

51 Το άρθρο 1, παράγραφος 2, του σχεδίου συμφωνίας τροποποιεί το άρθρο 59, παράγραφος 2, της ΕΣΔΑ προκειμένου, αφενός, να καταστήσει δυνατή τη μεταγενέστερη προσχώρηση της Ένωσης σε άλλα πρωτόκολλα, η προσχώρηση δε αυτή θα διέπεται, mutatis mutandis, από τις σχετικές διατάξεις κάθε πρωτοκόλλου, και, αφετέρου, να διευκρινίσει ότι η συμφωνία προσχωρήσεως «αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της [ΕΣΔΑ]».

52 Κατά το άρθρο 2, παράγραφος 1, του σχεδίου συμφωνίας, η Ένωση, κατά τον χρόνο της υπογραφής ή της δηλώσεως με την οποία συναινεί στη δέσμευσή της από τις διατάξεις της συμφωνίας προσχωρήσεως δυνάμει του άρθρου 10 αυτής, δύναται να διατυπώσει επιφυλάξεις σε σχέση με την ΕΣΔΑ και με το πρόσθετο πρωτόκολλό της, δυνάμει του άρθρου 57 αυτής. Αντιθέτως, το άρθρο 4 του πρωτοκόλλου αριθ. 6 ορίζει ότι δεν είναι αποδεκτή καμία επιφύλαξη σε σχέση με το πρωτόκολλο αυτό. Επιπλέον, το άρθρο 2, παράγραφος 2, του σχεδίου συμφωνίας εισάγει στο προαναφερθέν άρθρο 57 μια νέα φράση κατά την οποία η Ένωση, «κατά τον χρόνο της προσχωρήσεως στην [ΕΣΔΑ], δύναται να διατυπώσει επιφύλαξη σχετικά με συγκεκριμένη διάταξη της Συμβάσεως, στο μέτρο κατά το οποίο μια διάταξη του [δικαίου της Ένωσης] που ισχύει κατά τον χρόνο αυτό δεν είναι σύμφωνη προς την εν λόγω διάταξη». Εξάλλου, το άρθρο 11 του σχεδίου συμφωνίας διευκρινίζει ότι δεν επιτρέπεται καμία επιφύλαξη σε σχέση με τις διατάξεις της συμφωνίας αυτής.

53 Κατά το άρθρο 1, παράγραφος 3, του σχεδίου συμφωνίας, η προσχώρηση στην ΕΣΔΑ και στα πρωτόκολλά της, αφενός, επιβάλλει υποχρεώσεις στην Ένωση μόνον όσον αφορά πράξεις, μέτρα ή παραλείψεις των θεσμικών οργάνων, των λοιπών οργάνων, των οργανισμών ή των υπηρεσιών της ή προσώπων που ενεργούν εξ ονόματος αυτών. Αφετέρου, καμία από τις διατάξεις της Συμβάσεως ή των πρωτοκόλλων της δεν μπορεί να επιβάλει στην Ένωση την υποχρέωση να εκπληρώσει πράξη ή να λάβει μέτρο για τα οποία δεν έχει αρμοδιότητα δυνάμει του δικαίου της Ένωσης.

54 Αντιστρόφως, το άρθρο 1, παράγραφος 4, πρώτη περίοδος, του σχεδίου συμφωνίας διευκρινίζει ότι, για τους σκοπούς της ΕΣΔΑ, των πρωτοκόλλων της και της συμφωνίας προσχωρήσεως, πράξη, μέτρο ή παράλειψη των οργάνων ενός κράτους μέλους ή προσώπων που ενεργούν εξ ονόματός του καταλογίζονται στο συγκεκριμένο κράτος μέλος, ακόμη και όταν η εν λόγω πράξη, μέτρο ή παράλειψη έχουν συντελεστεί κατά την εφαρμογή, εκ μέρους του κράτους αυτού, του δικαίου της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των αποφάσεων που λαμβάνονται βάσει των Συνθηκών ΕΕ και ΛΕΕ. Η δεύτερη περίοδος της ίδιας παραγράφου διευκρινίζει ότι, σε μια τέτοια περίπτωση, η Ένωση δεν αποκλείεται να φέρει ευθύνη, ως συνεναγόμενη, για παραβίαση που οφείλεται σε τέτοια πράξη, μέτρο ή παράλειψη, σύμφωνα ιδίως με τα οριζόμενα στο άρθρο 3 του σχεδίου συμφωνίας.

55 Το προαναφερθέν άρθρο 3 καθιερώνει τον μηχανισμό παθητικής ομοδικίας. Προς τον σκοπό αυτό, η παράγραφος 1 του εν λόγω άρθρου τροποποιεί το άρθρο 36 της ΕΣΔΑ, προσθέτοντάς του την παράγραφο 4 κατά την οποία, αφενός, η Ένωση ή ένα κράτος μέλος δύναται να αποκτήσει την ιδιότητα του συνεναγόμενου σε ένδικη διαδικασία ενώπιον του ΕΔΔΑ στις περιπτώσεις που προβλέπονται, κατ’ ουσίαν, στις παραγράφους 2 έως 8 του προαναφερθέντος άρθρου 3 και, αφετέρου, ο συνεναγόμενος είναι διάδικος στην υπόθεση.

56 Το άρθρο 3, παράγραφοι 2 έως 8, του σχεδίου συμφωνίας έχει ως εξής: «2. Όταν η προσφυγή στρέφεται κατά ενός ή περισσότερων κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ένωση δύναται να αποκτήσει την ιδιότητα της συνεναγόμενης σε ένδικη διαδικασία που έχει σχέση με προβαλλόμενη παραβίαση η οποία έχει κοινοποιηθεί από το [ΕΔΔΑ], εφόσον προκύπτει ότι με τον σχετικό ισχυρισμό αμφισβητείται το συμβατό ορισμένης διατάξεως του δικαίου [της Ένωσης], συμπεριλαμβανομένων των αποφάσεων που λαμβάνονται βάσει της [Συνθήκης ΕΕ] και της [Συνθήκης ΛΕΕ], με τα επίμαχα δικαιώματα που κατοχυρώνει η [ΕΣΔΑ] ή τα πρωτόκολλά της στα οποία έχει προσχωρήσει η [Ένωση], ιδίως στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η παραβίαση αυτή θα μπορούσε να έχει αποφευχθεί μόνο μέσω της μη συμμορφώσεως προς ορισμένη υποχρέωση που απορρέει από το δίκαιο της [Ένωσης]. 3. Όταν η προσφυγή στρέφεται κατά της [Ένωσης], τα [κράτη μέλη] δύνανται να αποκτήσουν την ιδιότητα του συνεναγόμενου σε διαδικασία που έχει σχέση με προβαλλόμενη παραβίαση η οποία έχει κοινοποιηθεί από το [ΕΔΔΑ], εφόσον προκύπτει ότι με τον σχετικό ισχυρισμό αμφισβητείται το συμβατό ορισμένης διατάξεως της [Συνθήκης ΕΕ] ή της [Συνθήκης ΛΕΕ] ή οποιασδήποτε άλλης διατάξεως που έχει το ίδιο νομικό κύρος σύμφωνα με τις προαναφερθείσες νομικές πράξεις με τα επίμαχα δικαιώματα που κατοχυρώνει η [ΕΣΔΑ] ή τα πρωτόκολλά της στα οποία έχει προσχωρήσει η [Ένωση], ιδίως στις περιπτώσεις κατά τις οποίες η παραβίαση αυτή θα μπορούσε να έχει αποφευχθεί μόνο μέσω της μη συμμορφώσεως προς ορισμένη υποχρέωση που απορρέει από τις εν λόγω νομικές πράξεις. 4. Όταν η προσφυγή απευθύνεται και κοινοποιείται συγχρόνως στην [Ένωση] και σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη, επιτρέπεται η μεταβολή της ιδιότητας του εναγομένου σε συνεναγόμενο εφόσον συντρέχουν οι προϋποθέσεις της παραγράφου 2 ή της παραγράφου 3 του παρόντος άρθρου. 5. Ένα [Συμβαλλόμενο μέρος] αποκτά την ιδιότητα του συνεναγόμενου είτε αποδεχόμενο πρόσκληση του [ΕΔΔΑ], είτε με απόφαση του [ΕΔΔΑ] κατόπιν αιτήσεως του ίδιου του [Συμβαλλομένου μέρους]. Το [ΕΔΔΑ], οσάκις προσκαλεί ένα [Συμβαλλόμενο μέρος] να μετάσχει στην ένδικη διαδικασία ως συνεναγόμενο και οσάκις αποφαίνεται επί σχετικής αιτήσεως, ζητεί από όλους τους μετέχοντες στην εν λόγω διαδικασία να διατυπώσουν την άποψή τους. Το [ΕΔΔΑ], οσάκις αποφαίνεται επί σχετικής αιτήσεως, εκτιμά, υπό το πρίσμα των επιχειρημάτων που έχει προβάλει το ενδιαφερόμενο [Συμβαλλόμενο μέρος], κατά πόσον μπορεί ευλόγως να γίνει δεκτό ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις της παραγράφου 2 ή της παραγράφου 3 του παρόντος άρθρου. 6. Όταν η [Ένωση] είναι συνεναγόμενη σε ένδικη διαδικασία και όταν το [Δικαστήριο] δεν έχει ακόμη εξετάσει το συμβατό ορισμένης διατάξεως του δικαίου της [Ένωσης] με τα επίμαχα δικαιώματα που κατοχυρώνει η [ΕΣΔΑ] ή τα πρωτόκολλά της στα οποία έχει προσχωρήσει η [Ένωση], δυνάμει της παραγράφου 2 του παρόντος άρθρου, παρέχεται ο αναγκαίος χρόνος στο [Δικαστήριο] για να προβεί στην εν λόγω εξέταση και, ακολούθως, στους διαδίκους για να διατυπώσουν τις παρατηρήσεις τους ενώπιον του [ΕΔΔΑ]. Η [Ένωση] μεριμνά ώστε η εν λόγω εξέταση να διεξάγεται ταχέως, προκειμένου να μην παρατείνεται αδικαιολόγητα η διαδικασία ενώπιον του [ΕΔΔΑ]. Οι διατάξεις της παρούσας παραγράφου δεν θίγουν τις εξουσίες του [ΕΔΔΑ]. 7. Αν διαπιστωθεί παραβίαση σε σχέση με την οποία ένα [Συμβαλλόμενο μέρος] είναι συνεναγόμενο στη σχετική ένδικη διαδικασία, ο εναγόμενος και ο συνεναγόμενος φέρουν από κοινού την ευθύνη για την παραβίαση αυτή, εκτός αν το [ΕΔΔΑ], βάσει των επιχειρημάτων που έχει προβάλει ο εναγόμενος και ο συνεναγόμενος και αφού ακούσει την άποψη του προσφεύγοντος, αποφανθεί ότι η ευθύνη βαρύνει μόνο τον έναν εξ αυτών. 8. Το παρόν άρθρο εφαρμόζεται στις προσφυγές που ασκούνται από την ημερομηνία ενάρξεως της παρούσας [συμφωνίας προσχωρήσεως].»

57 Τέλος, το άρθρο 5 του σχεδίου συμφωνίας διευκρινίζει ότι οι ένδικες διαδικασίες ενώπιον του Δικαστηρίου δεν πρέπει να ερμηνεύονται ως διεθνείς διαδικασίες που διερευνούν ή επιλύουν διαφορές κατά την έννοια του άρθρου 35, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της ΕΣΔΑ ή ως τρόποι επιλύσεως διαφορών κατά την έννοια του άρθρου 55 αυτής.

Β – Οι λοιπές διατάξεις

58 Κατά πρώτο λόγο, ορισμένες διατάξεις αποσκοπούν καταρχάς στην προσαρμογή των διατάξεων της ΕΣΔΑ ή των πρωτοκόλλων της στις οποίες τα Συμβαλλόμενα μέρη αναφέρονται ως «κράτη» ή οι οποίες κάνουν αναφορά σε στοιχεία που περιλαμβάνονται στην έννοια του κράτους.

59 Ειδικότερα, το άρθρο 1, παράγραφος 5, του σχεδίου συμφωνίας περιλαμβάνει μια ερμηνευτική ρήτρα κατά την οποία οι όροι «κράτος», «κράτη», «συμβαλλόμενα κράτη», «εθνικό δίκαιο», «διοικητικές υπηρεσίες του κράτους», «εθνικοί νόμοι», «εθνική αρχή», «εσωτερικό», «εθνική ασφάλεια», «οικονομική ευημερία της χώρας», «εδαφική ακεραιότητα», «ζωή του έθνους», που περιλαμβάνονται σε διάφορες διατάξεις της ΕΣΔΑ και ορισμένων πρωτοκόλλων της θα πρέπει, μετά την προσχώρηση, να νοούνται ως ισχύοντες, mutatis mutandis, και έναντι της Ένωσης ως Συμβαλλομένου μέρους.

60 Όσον αφορά ειδικότερα τα ζητήματα της κατά τόπον εφαρμογής, σύμφωνα με το άρθρο 1, παράγραφος 6, του σχεδίου συμφωνίας, η φράση «όλα τα εξαρτώμενα εκ της δικαιοδοσίας των πρόσωπα» που περιλαμβάνεται στο άρθρο 1 της ΕΣΔΑ πρέπει να νοείται, σε σχέση με την Ένωση, ως αναφερόμενη στα πρόσωπα που βρίσκονται στο έδαφος των κρατών μελών επί των οποίων εφαρμόζονται οι Συνθήκες ΕΕ και ΛΕΕ. Η φράση αυτή, στο μέτρο κατά το οποίο αναφέρεται σε πρόσωπα που δεν βρίσκονται στο έδαφος ενός Συμβαλλομένου μέρους, πρέπει να νοείται ως αναφερόμενη στα πρόσωπα τα οποία, αν η προβαλλόμενη παραβίαση καταλογιζόταν σε Συμβαλλόμενο μέρος που είναι κράτος, θα υπάγονταν στη δικαιοδοσία του εν λόγω Συμβαλλομένου μέρους. Επιπλέον, η παράγραφος 7 του ίδιου άρθρου ορίζει ότι, όσον αφορά την Ένωση, οι όροι «χώρα», «έδαφος» και «έδαφος κράτους», που περιλαμβάνονται σε διάφορες διατάξεις της ΕΣΔΑ και ορισμένων πρωτοκόλλων της, αναφέρονται στο έδαφος καθενός από τα κράτη μέλη επί των οποίων εφαρμόζονται οι Συνθήκες ΕΕ και ΛΕΕ.

61 Στη συνέχεια, το άρθρο 1, παράγραφος 8, του σχεδίου συμφωνίας τροποποιεί το άρθρο 59, παράγραφος 5, της ΕΣΔΑ ορίζοντας ότι στο εξής ο Γενικός Γραμματέας του Συμβουλίου της Ευρώπης θα κοινοποιεί και στην Ένωση την έναρξη ισχύος της Συμβάσεως, τα ονόματα των Συμβαλλομένων μερών που θα την έχουν κυρώσει ή θα έχουν προσχωρήσει σε αυτήν, καθώς και την κατάθεση κάθε κυρωτικού εγγράφου ή πράξεως προσχωρήσεως που λαμβάνει χώρα μεταγενέστερα.

62 Τέλος, το άρθρο 4 του σχεδίου συμφωνίας τροποποιεί την πρώτη περίοδο του άρθρου 29, παράγραφος 2, της ΕΣΔΑ καθώς και τον τίτλο του άρθρου 33 αυτής αντικαθιστώντας τους όρους «προσφυγές [κρατών]» και «διακρατικές υποθέσεις», αντιστοίχως, με τους όρους «προσφυγές μεταξύ Συμβαλλομένων μερών» και «υποθέσεις μεταξύ Συμβαλλομένων μερών».

63 Κατά δεύτερο λόγο, ορισμένες τροποποιήσεις της ΕΣΔΑ κρίθηκαν αναγκαίες λόγω του γεγονότος ότι η Ένωση δεν είναι μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης.

64 Συναφώς, το άρθρο 6, παράγραφος 1, του σχεδίου συμφωνίας προβλέπει ότι αντιπροσωπεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου δικαιούται να συμμετέχει με δικαίωμα ψήφου στις συνεδριάσεις της Συνελεύσεως όταν αυτή ασκεί τα καθήκοντά της σχετικά με την εκλογή των δικαστών στο ΕΔΔΑ. Ο αριθμός των μελών της εν λόγω αντιπροσωπείας θα είναι ίσος με εκείνον της αντιπροσωπείας του κράτους μέλους του Συμβουλίου της Ευρώπης με τον μεγαλύτερο αριθμό αντιπροσώπων. Κατά την παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου, «[ο]ι λεπτομερείς κανόνες της συμμετοχής των αντιπροσώπων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις συνεδριάσεις της [Συνελεύσεως] και των εκάστοτε οργάνων της καθορίζονται από τη [Συνέλευση] σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο».

65 Όσον αφορά την Επιτροπή Υπουργών, καταρχάς, το άρθρο 7, παράγραφος 1, του σχεδίου συμφωνίας τροποποιεί το άρθρο 54 της ΕΣΔΑ προσθέτοντάς του μια νέα παράγραφο 1, κατά την οποία «[τ]α πρωτόκολλα της [Συμβάσεως αυτής] εγκρίνονται από την Επιτροπή Υπουργών». Στη συνέχεια, κατά την παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου, η Ένωση δικαιούται να συμμετέχει με δικαίωμα ψήφου στις συνεδριάσεις της Επιτροπής Υπουργών όταν η τελευταία λαμβάνει αποφάσεις βάσει ορισμένων διατάξεων της ΕΣΔΑ, και συγκεκριμένα των άρθρων 26, παράγραφος 2 (μείωση του αριθμού των δικαστών των τμημάτων), 39, παράγραφος 4 (εποπτεία της εκτελέσεως φιλικού διακανονισμού), 46, παράγραφοι 2 έως 5 (εκτέλεση των αποφάσεων του ΕΔΔΑ), 47 (αίτηση γνωμοδοτήσεως) και 54, παράγραφος 1 (εξουσίες της Επιτροπής Υπουργών). Επιπλέον, η παράγραφος 3 του εν λόγω άρθρου 7 προβλέπει ότι, πριν από την έγκριση κάθε πράξεως σχετικής με την ΕΣΔΑ ή με ένα από τα πρωτόκολλά της στα οποία έχει προσχωρήσει η Ένωση, κάθε πράξεως σχετικής με τις αποφάσεις της Επιτροπής Υπουργών βάσει των διατάξεων που μνημονεύονται στην παράγραφο 2 του άρθρου αυτού ή κάθε πράξεως συνδεόμενης με την επιλογή των υποψηφίων για την εκλογή των δικαστών από τη Συνέλευση, ζητείται η γνώμη της Ένωσης στο πλαίσιο της Επιτροπής Υπουργών η οποία οφείλει να λαμβάνει δεόντως υπόψη τη θέση που διατυπώνει η Ένωση. Τέλος, το άρθρο 7, παράγραφος 4, πρώτη περίοδος, του σχεδίου συμφωνίας καθιερώνει την αρχή σύμφωνα με την οποία η άσκηση του δικαιώματος ψήφου από την Ένωση και τα κράτη μέλη της δεν θίγει την αποτελεσματική άσκηση από την Επιτροπή Υπουργών των εποπτικών καθηκόντων της βάσει των άρθρων 39 και 46 της ΕΣΔΑ (εκτέλεση φιλικών διακανονισμών και αποφάσεων του ΕΔΔΑ). Πιο συγκεκριμένα, η εν λόγω παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, αφού υπενθυμίζει ότι, «στις υποθέσεις στις οποίες η Επιτροπή Υπουργών εποπτεύει την τήρηση των υποχρεώσεων εκ μέρους μόνο της [Ένωσης] ή, από κοινού, εκ μέρους της [Ένωσης] και ενός ή περισσότερων κρατών μελών της, από τις Συνθήκες της [Ένωσης] προκύπτει ότι η [Ένωση] και τα κράτη μέλη της διατυπώνουν θέσεις και ψηφίζουν με συντονισμένο τρόπο», ορίζει ότι οι κανόνες για την εποπτεία της εκτελέσεως των αποφάσεων και των όρων φιλικών διακανονισμών «προσαρμόζονται κατά τέτοιο τρόπο ώστε η Επιτροπή Υπουργών να μπορεί, υπό τις συνθήκες αυτές, να ασκεί αποτελεσματικά τα καθήκοντά της». Αντιθέτως, κατά την ίδια παράγραφο 4, στοιχείο βʹ, «[σ]ε υποθέσεις διαφορετικές από τις [μνημονευόμενες στο στοιχείο αʹ], όταν η Επιτροπή Υπουργών εποπτεύει την τήρηση των υποχρεώσεων εκ μέρους ενός [Συμβαλλομένου μέρους] διαφορετικού από την [Ένωση], τα [κράτη μέλη] είναι ελεύθερα, σύμφωνα με τις Συνθήκες της [Ένωσης], να διατυπώνουν τη θέση τους και να ασκούν το δικαίωμα ψήφου τους».

66 Προκειμένου ακριβώς να καταστήσουν δυνατή την εφαρμογή του προαναφερθέντος άρθρου 7, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, οι διαπραγματευτές συμφώνησαν να προσθέσουν στους κανόνες για την εποπτεία της εκτελέσεως τον κανόνα 18 που επιγράφεται «Αποφάσεις και φιλικοί διακανονισμοί σε υποθέσεις στις οποίες είναι διάδικος η Ευρωπαϊκή Ένωση». Το κείμενο του νέου κανόνα 18 έχει ως εξής: «1. Οι αποφάσεις της Επιτροπής Υπουργών οι οποίες λαμβάνονται σύμφωνα με τον κανόνα αριθ. 17 (Οριστικό ψήφισμα) των παρόντων κανόνων θεωρούνται ότι εγκρίθηκαν αν ψηφίστηκαν από πλειοψηφία των τεσσάρων πέμπτων των αντιπροσώπων που μετείχαν στην ψηφοφορία και πλειοψηφία δύο τρίτων των αντιπροσώπων με δικαίωμα συμμετοχής στις συνεδριάσεις της Επιτροπής Υπουργών. 2. Οι αποφάσεις της Επιτροπής Υπουργών οι οποίες λαμβάνονται σύμφωνα με τον κανόνα αριθ. 10 (Απόφαση για την υποβολή στο [ΕΔΔΑ] αιτήσεως για την ερμηνεία αποφάσεως) και σύμφωνα με τον κανόνα αριθ. 11 (Προσφυγή επί παραλείψει) των παρόντων κανόνων θεωρούνται ότι εγκρίθηκαν αν ψηφίστηκαν από το ένα τέταρτο των αντιπροσώπων με δικαίωμα συμμετοχής στις συνεδριάσεις της Επιτροπής Υπουργών. 3. Οι αποφάσεις σχετικά με διαδικαστικά ζητήματα και με αιτήματα πληροφοριών θεωρούνται ότι εγκρίθηκαν αν ψηφίστηκαν από το ένα πέμπτο των αντιπροσώπων με δικαίωμα συμμετοχής στις συνεδριάσεις της Επιτροπής Υπουργών. 4. Για την τροποποίηση των διατάξεων του παρόντος κανόνα απαιτείται συναίνεση όλων των [Συμβαλλόμενων μερών] στην [ΕΣΔΑ].»

67 Όσον αφορά τη συμμετοχή στις δαπάνες που συνδέονται με την ΕΣΔΑ, το άρθρο 8 του σχεδίου συμφωνίας ορίζει ότι η Ένωση καταβάλλει στον προϋπολογισμό του Συμβουλίου της Ευρώπης ετήσια εισφορά η οποία προορίζεται για τα έξοδα λειτουργίας της Συμβάσεως αυτής και προστίθεται στις εισφορές των λοιπών Συμβαλλομένων μερών.

68 Κατά τρίτο λόγο, το σχέδιο συμφωνίας περιλαμβάνει διάταξη σχετικά με τις σχέσεις μεταξύ της ΕΣΔΑ και άλλων συμφωνιών που συνάπτονται στο πλαίσιο του Συμβουλίου της Ευρώπης και έχουν σχέση με τη Σύμβαση αυτή. Ειδικότερα, κατά το άρθρο 9, παράγραφος 1, του σχεδίου συμφωνίας, η Ένωση δεσμεύεται να τηρεί, εντός των ορίων των αρμοδιοτήτων της, τα άρθρα 1 έως 6 της Ευρωπαϊκής Συμφωνίας σχετικά με πρόσωπα τα οποία συμμετέχουν σε διαδικασίες ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, η οποία συνάφθηκε στο Στρασβούργο στις 5 Μαρτίου 1996, τα άρθρα 1 έως 19 της γενικής συμφωνίας περί των προνομίων και ασυλιών του Συμβουλίου της Ευρώπης, που συνάφθηκε στο Παρίσι στις 2 Σεπτεμβρίου 1949, τα άρθρα 2 έως 6 του πρόσθετου πρωτοκόλλου στη γενική συμφωνία περί των προνομίων και ασυλιών του Συμβουλίου της Ευρώπης, που συνάφθηκε στο Στρασβούργο στις 6 Νοεμβρίου 1952, και τα άρθρα 1 έως 6 του έκτου πρόσθετου πρωτοκόλλου στη γενική συμφωνία περί των προνομίων και των ασυλιών του Συμβουλίου της Ευρώπης, που υπογράφηκε στο Στρασβούργο στις 5 Μαρτίου 1996. Εξάλλου, το άρθρο 9, παράγραφος 2, του σχεδίου συμφωνίας προβλέπει ότι, για την εφαρμογή καθεμίας από τις ως άνω πράξεις, τα Συμβαλλόμενα μέρη στις πράξεις αυτές δεσμεύονται να αντιμετωπίζουν την Ένωση ως Συμβαλλόμενο μέρος. Οι παράγραφοι 3 και 4 του ίδιου άρθρου προβλέπουν, αντιστοίχως, τη διαβούλευση με την Ένωση κατά την τροποποίηση των εν λόγω πράξεων και την κοινοποίηση στην Ένωση ενεργειών όπως η υπογραφή, η κατάθεση, η ημερομηνία ενάρξεως ισχύος ή κάθε άλλη σχετική πράξη.

69 Τέλος, τα άρθρα 10 και 12 του σχεδίου συμφωνίας, που επιγράφονται αντιστοίχως «Υπογραφή και έναρξη ισχύος» και «Κοινοποιήσεις», περιλαμβάνουν τις τελικές διατάξεις.

70 Επιπλέον, διευκρινίζεται ότι, κατά το σχέδιο δηλώσεως, στοιχείο αʹ, «[κ]ατά την προσχώρησή της στην [ΕΣΔΑ], η [Ένωση] μεριμνά […] ώστε, όταν συντρέχουν οι προϋποθέσεις του άρθρου 3, παράγραφος 2, της συμφωνίας προσχωρήσεως, να ζητεί να μετέχει σε ένδικη διαδικασία ενώπιον του [ΕΔΔΑ] ως συνεναγόμενη ή να αποδέχεται σχετική πρόσκληση εκ μέρους του [ΕΔΔΑ] […]».

VI – Οι εκτιμήσεις που διατύπωσε η Επιτροπή με την αίτηση γνωμοδοτήσεως

Α – Επί του παραδεκτού

71 Κατά την Επιτροπή, η αίτηση γνωμοδοτήσεως που υπέβαλε είναι παραδεκτή, διότι, αφενός, το Δικαστήριο διαθέτει όλα τα επαρκή στοιχεία για να εξετάσει το συμβατό του σχεδίου συμφωνίας με τις Συνθήκες και, αφετέρου, τα σχέδια των σχετικών με την προσχώρηση πράξεων, δεδομένου ότι αποτέλεσαν αντικείμενο συμφωνίας σε επίπεδο διαπραγματευτών, βρίσκονται σε αρκούντως ώριμο στάδιο ώστε να μπορούν να χαρακτηριστούν ως «σχεδιαζόμενη συμφωνία» κατά την έννοια του άρθρου 218, παράγραφος 11, ΣΛΕΕ. Επιπλέον, το γεγονός ότι απαιτείται ακόμη η θέσπιση των εσωτερικών διατάξεων δεν πρέπει να επηρεάσει το παραδεκτό της αιτήσεως γνωμοδοτήσεως, δεδομένου ότι οι διατάξεις αυτές μπορούν να θεσπιστούν μόνο μετά τη σύναψη της συμφωνίας προσχωρήσεως.

Β – Επί της ουσίας

72 Επί της ουσίας, η Επιτροπή εξετάζει κατά πόσον το σχέδιο συμφωνίας συνάδει με τις διάφορες απαιτήσεις που επιβάλλει τόσο το άρθρο 6, παράγραφος 2, ΣΕΕ όσο και το πρωτόκολλο αριθ. 8 ΕΕ. Εξάλλου, εκθέτει επίσης επιχειρήματα προκειμένου να αποδείξει ότι η σχεδιαζόμενη συμφωνία σέβεται την αυτονομία της έννομης τάξεως της Ένωσης σε σχέση με τους επιδιωκόμενους από την Ένωση σκοπούς. Ειδικότερα, κατά την Επιτροπή, θα πρέπει να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να κληθούν το ΕΔΔΑ ή ακόμη η Επιτροπή Υπουργών, όταν κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους δυνάμει της ΕΣΔΑ επιλαμβάνονται διαφοράς σχετικής με την ερμηνεία ή την εφαρμογή μίας ή περισσότερων διατάξεων της Συμβάσεως αυτής ή της συμφωνίας προσχωρήσεως, να ερμηνεύσουν έννοιες οι οποίες περιέχονται στις εν λόγω πράξεις κατά τρόπο που θα είχε ως αποτέλεσμα να αποφανθούν επί των αντίστοιχων αρμοδιοτήτων της Ένωσης και των κρατών μελών της.

73 Η Επιτροπή, στο τέλος της αναλύσεώς της, συνάγει το συμπέρασμα ότι η εν λόγω συμφωνία είναι συμβατή με τις Συνθήκες.

1. Το άρθρο 1, στοιχείο αʹ, του πρωτοκόλλου αριθ. 8 ΕΕ

74 Κατά την Επιτροπή, η απαίτηση που επιβάλλει το άρθρο 1, στοιχείο αʹ, του πρωτοκόλλου αριθ. 8 ΕΕ, σχετικά με τη διαφύλαξη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της Ένωσης και του δικαίου της Ένωσης όσον αφορά τις ειδικές διαδικασίες της ενδεχόμενης συμμετοχής της στα όργανα ελέγχου που προβλέπει η ΕΣΔΑ, έχει ως σκοπό να διασφαλίσει ότι η Ένωση μετέχει, όπως οποιοδήποτε άλλο Συμβαλλόμενο μέρος, στα όργανα ελέγχου της Συμβάσεως αυτής, και συγκεκριμένα στο ΕΔΔΑ, στη Συνέλευση και στην Επιτροπή Υπουργών.

75 Το σχέδιο συμφωνίας διασφαλίζει τη συμμετοχή στα εν λόγω όργανα ελέγχου.

76 Ειδικότερα, όσον αφορά το ΕΔΔΑ, δεν υφίσταται καμία ανάγκη τροποποιήσεως της ΕΣΔΑ προκειμένου να καταστεί δυνατή η παρουσία ενός δικαστή εκλεγμένου για την Ένωση, δεδομένου ότι το άρθρο 22 της Συμβάσεως αυτής ορίζει ότι για κάθε Συμβαλλόμενο μέρος εκλέγεται ένας δικαστής. Αναφορικά με την εκλογή των δικαστών του ΕΔΔΑ από τη Συνέλευση, το άρθρο 6, παράγραφος 1, του σχεδίου συμφωνίας ορίζει ότι αντιπροσωπεία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου συμμετέχει με δικαίωμα ψήφου στις σχετικές συνεδριάσεις της Συνελεύσεως. Ως προς την Επιτροπή Υπουργών, το άρθρο 7, παράγραφος 2, του σχεδίου συμφωνίας προβλέπει ότι η Ένωση δικαιούται να συμμετέχει, με δικαίωμα ψήφου, στις συνεδριάσεις της Επιτροπής Υπουργών όταν αυτή λαμβάνει αποφάσεις κατ’ ενάσκηση των αρμοδιοτήτων που της έχει αναθέσει η ΕΣΔΑ. Συναφώς, η Ένωση διαθέτει μία ψήφο, όπως ακριβώς και τα λοιπά 47 Συμβαλλόμενα μέρη.

77 Η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι η υποχρέωση ειλικρινούς συνεργασίας επιβάλλει στην Ένωση και στα κράτη μέλη να ενεργούν με συντονισμένο τρόπο όταν διατυπώνουν θέσεις ή ψηφίζουν σχετικά με την εκτέλεση αποφάσεως την οποία εκδίδει το ΕΔΔΑ σε βάρος της Ένωσης ή σε βάρος κράτους μέλους και με την οποία διαπιστώνεται, στο πλαίσιο ένδικης διαδικασίας στην οποία η Ένωση είναι συνεναγόμενη, παραβίαση της ΕΣΔΑ. Κατά την Επιτροπή, από τα ανωτέρω έπεται ότι, μετά την προσχώρηση, η Ένωση και τα κράτη μέλη θα διαθέτουν συνολικά 29 ψήφους επί συνόλου 48 ψήφων εντός της Επιτροπής Υπουργών και θα έχουν, με τις δικές του μόνο ψήφους, ευρεία πλειοψηφία εντός της ως άνω Επιτροπής. Επομένως, προκειμένου να διαφυλαχθεί τόσο η αποτελεσματικότητα του μηχανισμού ελέγχου όσο και η ουσιαστική ισότητα των Συμβαλλομένων μερών, το άρθρο 7, παράγραφος 4, στοιχείο αʹ, δεύτερη περίοδος, του σχεδίου συμφωνίας ορίζει ότι οι κανόνες για την εποπτεία της εκτελέσεως προσαρμόζονται κατά τρόπο ώστε η Επιτροπή Υπουργών να έχει τη δυνατότητα να ασκεί τα καθήκοντά της αποτελεσματικά. Προς τον σκοπό αυτό, το σχέδιο του κανόνα 18 προβλέπει ειδικούς κανόνες ψηφοφορίας. Κατά την παράγραφο 4 του σχεδίου αυτού, ενδεχόμενη τροποποίηση των προαναφερθέντων κανόνων απαιτεί τη συναίνεση όλων των Συμβαλλομένων μερών.

78 Τέλος, όταν η Επιτροπή Υπουργών, βάσει των γενικών αρμοδιοτήτων της που απορρέουν από το άρθρο 15 του καταστατικού του Συμβουλίου της Ευρώπης, εκδίδει πράξεις ή κείμενα που στερούνται δεσμευτικών έννομων αποτελεσμάτων, η Ένωση, η οποία δεν είναι μέλος του εν λόγω διεθνούς οργανισμού, δεν θα είναι δυνατό να συμμετέχει, με δικαίωμα ψήφου, στη λήψη των συγκεκριμένων αποφάσεων. Ως εκ τούτου, το άρθρο 7, παράγραφος 3, του σχεδίου συμφωνίας απαιτεί, πριν από την έκδοση τέτοιων κειμένων ή πράξεων, να ζητείται η γνώμη της Ένωσης και η ίδια διάταξη διευκρινίζει ότι η Επιτροπή Υπουργών λαμβάνει δεόντως υπόψη τη θέση που διατυπώνει η Ένωση.

2. Το άρθρο 1, στοιχείο βʹ, του πρωτοκόλλου αριθ. 8 ΕΕ

79 Ως προς την απαίτηση που επιβάλλει το άρθρο 1, στοιχείο βʹ, του πρωτοκόλλου αριθ. 8 ΕΕ σχετικά με τη διαφύλαξη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της Ένωσης και του δικαίου της Ένωσης όσον αφορά τους μηχανισμούς που απαιτούνται για να εξασφαλίζεται ότι οι προσφυγές που ασκούν κράτη μη μέλη και οι ατομικές προσφυγές ορθώς στρέφονται κατά των κρατών μελών ή/και της Ένωσης, ανάλογα με την περίπτωση, η Επιτροπή επισημαίνει ότι, αν η προβαλλόμενη ενώπιον του ΕΔΔΑ παραβίαση της ΕΣΔΑ αναφορικά με ορισμένη πράξη ή παράλειψη Συμβαλλομένου μέρους συνδέεται με άλλη νομική διάταξη, το συμβατό της διατάξεως αυτής με την ως άνω Σύμβαση τίθεται εν αμφιβόλω, με συνέπεια ο έλεγχος που ασκείται από τα όργανα της ΕΣΔΑ να αφορά κατ’ ανάγκη την εν λόγω διάταξη. Πάντως, σε αντίθεση με την περίπτωση οποιουδήποτε άλλου Συμβαλλομένου μέρους που φέρει συγχρόνως την ευθύνη για ορισμένη πράξη καθώς και για τη διάταξη επί της οποίας στηρίζεται η εν λόγω πράξη, όταν η προβαλλόμενη ενώπιον του ΕΔΔΑ παραβίαση, αναφορικά με ορισμένη πράξη ή παράλειψη κράτους μέλους, συνδέεται με διάταξη του δικαίου της Ένωσης, η Ένωση, ως Συμβαλλόμενο μέρος από το οποίο προέρχεται η διάταξη αυτή, δεν θα είναι διάδικος στην ένδικη διαδικασία ενώπιον του ΕΔΔΑ. Το ίδιο θα ισχύει και για τα κράτη μέλη, στο σύνολό τους, όταν η προβαλλόμενη ενώπιον του ΕΔΔΑ παραβίαση, αναφορικά με ορισμένη πράξη ή παράλειψη θεσμικού ή άλλου οργάνου, οργανισμού ή υπηρεσίας της Ένωσης, συνδέεται με διάταξη των Συνθηκών, την ευθύνη για τις οποίες φέρουν μόνο τα κράτη μέλη.

80 Προκειμένου, στις δύο αυτές περιπτώσεις, να αποφευχθεί το ενδεχόμενο να μην μπορεί το Συμβαλλόμενο μέρος που εξέδωσε την επίμαχη διάταξη να μετάσχει στην ένδικη διαδικασία ενώπιον του ΕΔΔΑ ή να δεσμεύεται ενδεχομένως από τις υποχρεώσεις που απορρέουν από το άρθρο 46, παράγραφος 1, της ΕΣΔΑ όσον αφορά την τυχόν τροποποίηση ή την κατάργηση της εν λόγω διατάξεως, το σχέδιο συμφωνίας προβλέπει ειδικούς δικονομικούς κανόνες οι οποίοι καθιερώνουν τον μηχανισμό της παθητικής ομοδικίας. Ειδικότερα, το άρθρο 3 του σχεδίου συμφωνίας παρέχει τη δυνατότητα, αφενός, στην Ένωση να αποκτά την ιδιότητα της συνεναγόμενης σε περίπτωση προβολής ισχυρισμού περί παραβιάσεως με τον οποίο αμφισβητείται το συμβατό ορισμένης διατάξεως του δικαίου της Ένωσης με την ΕΣΔΑ και, αφετέρου, στα κράτη μέλη να αποκτούν την ιδιότητα των συνεναγόμενων σε περίπτωση προβολής ισχυρισμού περί παραβιάσεως με τον οποίο αμφισβητείται το συμβατό ορισμένης διατάξεως των Συνθηκών με την προαναφερθείσα Σύμβαση.

81 Η Επιτροπή υπογραμμίζει ότι, δυνάμει της νέας παραγράφου 4 του άρθρου 36 της ΕΣΔΑ, την οποία προσθέτει το άρθρο 3, παράγραφος 1, του σχεδίου συμφωνίας, η δεύτερη περίοδος της εν λόγω παραγράφου 4 προβλέπει ότι «[ο] συνεναγόμενος είναι διάδικος στην υπόθεση». Ειδικότερα, χαίρει όλων των δικονομικών δικαιωμάτων που έχουν οι διάδικοι και, επομένως, δεν θεωρείται ως ένας απλός παρεμβαίνων. Εξάλλου, στην περίπτωση που ορισμένη απόφαση του ΕΔΔΑ διαπιστώσει παραβίαση της Συμβάσεως, θέτοντας κατά τον τρόπο αυτό επίσης εν αμφιβόλω ορισμένη διάταξη του δικαίου της Ένωσης, ο συνεναγόμενος, προκειμένου να συμμορφωθεί με την ως άνω απόφαση, οφείλει να άρει την παραβίαση τροποποιώντας ή καταργώντας την εν λόγω διάταξη.

82 Κατά την Επιτροπή, οι διατάξεις που μνημονεύονται στις τρεις προηγούμενες σκέψεις της παρούσας γνωμοδοτήσεως διαφυλάσσουν την αυτονομία της έννομης τάξεως της Ένωσης, όσον αφορά τις αποφάσεις που ενδέχεται να εκδώσει το ΕΔΔΑ σε σχέση με την Ένωση και τα κράτη μέλη. Κατά πρώτο λόγο, σύμφωνα με το άρθρο 3, παράγραφος 5, του σχεδίου συμφωνίας, η ιδιότητα του συνεναγόμενου αποκτάται είτε με την αποδοχή προσκλήσεως που απευθύνει προς τον σκοπό αυτό το ΕΔΔΑ είτε με απόφαση του τελευταίου στηριζόμενη στον εύλογο χαρακτήρα των επιχειρημάτων που προβάλλονται με την αίτηση του ενδιαφερόμενου Συμβαλλομένου μέρους. Επομένως, το ΕΔΔΑ δεν θα καλείται να ερμηνεύει παρεμπιπτόντως το δίκαιο της Ένωσης όταν θα εξετάζει αν με τον ισχυρισμό περί παραβιάσεως της ΕΣΔΑ αμφισβητείται η συμφωνία ορισμένης διατάξεως του δικαίου της Ένωσης με την εν λόγω Σύμβαση. Κατά δεύτερο λόγο, η παράγραφος 7 του ίδιου άρθρου 3 καθιερώνει τον κανόνα της κοινής ευθύνης του εναγομένου και του συνεναγόμενου για κάθε παραβίαση της Συμβάσεως αυτής στο πλαίσιο ένδικης διαδικασίας στην οποία είναι συνεναγόμενο ένα Συμβαλλόμενο μέρος. Επομένως, στις περιπτώσεις αυτές, το ΕΔΔΑ θα περιορίζεται στη διαπίστωση μιας τέτοιας παραβιάσεως. Αντιθέτως, το ΕΔΔΑ δεν θα καλείται να αποφαίνεται ευθέως σχετικά με τη φύση και το μερίδιο ευθύνης που αντιστοιχεί στην Ένωση και στο εμπλεκόμενο κράτος μέλος για την εν λόγω παραβίαση και, επομένως, να αποφαίνεται έμμεσα, σχετικά με τις αντίστοιχες υποχρεώσεις της Ένωσης και του εμπλεκόμενου κράτους μέλους όσον αφορά την εκτέλεση της αποφάσεως και, ιδίως, τα ατομικά και γενικά μέτρα τα οποία θα πρέπει να ληφθούν για τη διασφάλιση της εκτελέσεως αυτής. Επιπροσθέτως, κατά την ίδια παράγραφο 7, in fine, μόνο βάσει των επιχειρημάτων που έχουν ενδεχομένως προβληθεί από κοινού από τον εναγόμενο και από τον συνεναγόμενο θα δύναται το ΕΔΔΑ να κρίνει ότι μόνον ένας εξ αυτών φέρει την ευθύνη.

83 Εξάλλου, η Επιτροπή φρονεί ότι το σχέδιο συμφωνίας διασφαλίζει επίσης ότι η απόφαση του ΕΔΔΑ που εκδίδεται σε υπόθεση στην οποία είναι συνεναγόμενη η Ένωση δεν δύναται να επηρεάσει τις αρμοδιότητες της Ένωσης. Ειδικότερα, μια τέτοια απόφαση δεν θα μπορεί να δημιουργεί για την Ένωση υποχρεώσεις οι οποίες βαίνουν πέραν εκείνων που οφείλει να εκπληρώνει δυνάμει των αρμοδιοτήτων που της έχουν αναθέσει οι Συνθήκες.

84 Συγκεκριμένα, κατά την Επιτροπή, η Ένωση θα πρέπει κατ’ ανάγκη να μετέχει αυτομάτως με την ιδιότητα της συνεναγόμενης στην οικεία ένδικη διαδικασία κάθε φορά που με τον ισχυρισμό περί παραβιάσεως της ΕΣΔΑ λόγω πράξεως κράτους μέλους η οποία θέτει σε εφαρμογή διάταξη του δικαίου της Ένωσης αμφισβητείται το συμβατό της διατάξεως αυτής με την εν λόγω Σύμβαση. Το σχέδιο συμφωνίας καθιστά δυνατή την επίτευξη ενός τέτοιου αποτελέσματος. Ειδικότερα, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, κατά το άρθρο 3, παράγραφος 5, του προαναφερθέντος σχεδίου, το ΕΔΔΑ, όταν θα αποφαίνεται επί της αιτήσεως ορισμένου Συμβαλλομένου μέρους για την απόκτηση της ιδιότητας του συνεναγόμενου, θα αξιολογεί αν, υπό το πρίσμα των επιχειρημάτων που προβάλλει το εν λόγω Συμβαλλόμενο μέρος, μπορεί ευλόγως να γίνει δεκτό ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις που προβλέπει, ανάλογα με την περίπτωση, η παράγραφος 2 ή η παράγραφος 3 του ίδιου άρθρου. Εξάλλου, οι εκτιμήσεις αυτές ισχύουν mutatis mutandis και για τα κράτη μέλη όταν με τον ισχυρισμό περί παραβιάσεως της ΕΣΔΑ λόγω πράξεως της Ένωσης αμφισβητείται το συμβατό των Συνθηκών με την εν λόγω Σύμβαση. Εντούτοις, η Επιτροπή προσθέτει συναφώς ότι, σε μια τέτοια περίπτωση, η τήρηση της υποχρεώσεως ειλικρινούς συνεργασίας επιτάσσει να εκπροσωπούνται τα κράτη μέλη ενώπιον του ΕΔΔΑ από έναν και μόνο πληρεξούσιο, απαίτηση η οποία θα πρέπει να περιληφθεί στις εσωτερικές διατάξεις.

3. Τα άρθρα 6, παράγραφος 2, δεύτερη περίοδος, ΣΕΕ και 2, πρώτη περίοδος, του πρωτοκόλλου αριθ. 8 ΕΕ

85 Όσον αφορά την απαίτηση που επιβάλλουν τα άρθρα 6, παράγραφος 2, δεύτερη περίοδος, ΣΕΕ και 2, πρώτη περίοδος, του πρωτοκόλλου αριθ. 8 ΕΕ, κατά την οποία η προσχώρηση δεν πρέπει να επηρεάζει τις αρμοδιότητες της Ένωσης, όπως αυτές καθορίζονται με τις Συνθήκες, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η προσχώρηση συνεπάγεται την υποχρέωση της Ένωσης να σέβεται τα δικαιώματα που κατοχυρώνει η ΕΣΔΑ. Πάντως, αφενός, στο μέτρο κατά το οποίο η υποχρέωση αυτή εμπεριέχει την υποχρέωση αποχής από τη λήψη μέτρου που συνιστά προσβολή των εν λόγω δικαιωμάτων, η Ένωση, μέσω της προσχωρήσεώς της στην ως άνω Σύμβαση, αποδέχεται περιορισμούς κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων που της έχουν αναθέσει τα κράτη μέλη με τις Συνθήκες. Αφετέρου, στο μέτρο κατά το οποίο η προαναφερθείσα υποχρέωση της Ένωσης εμπεριέχει την υποχρέωση λήψεως ειδικών μέτρων, το άρθρο 1, παράγραφος 3, δεύτερη περίοδος, του σχεδίου συμφωνίας ορίζει ότι καμία από τις διατάξεις της εν λόγω Συμβάσεως ή των πρωτοκόλλων της δεν μπορεί να επιβάλλει στην Ένωση την υποχρέωση να προβαίνει σε πράξη ή να λαμβάνει μέτρο για τα οποία δεν έχει αρμοδιότητα δυνάμει του δικαίου της Ένωσης. Κατά συνέπεια, οι δεσμεύσεις που αναλαμβάνει η Ένωση κατά την προσχώρηση ουδόλως επηρεάζουν τις αρμοδιότητές της.

86 Ομοίως, το σχέδιο συμφωνίας, κατά το μέρος που προβλέπει, αφενός, την προσχώρηση της Ένωσης όχι μόνο στην ΕΣΔΑ, αλλά επίσης στο πρόσθετο πρωτόκολλο και στο πρωτόκολλο αριθ. 6 και, αφετέρου, τη δυνατότητα προσχωρήσεως στα λοιπά υφιστάμενα πρωτόκολλα, δεν επηρεάζει τις αρμοδιότητες της Ένωσης. Ειδικότερα, η Επιτροπή φρονεί κατά κύριο λόγο ότι η Ένωση έχει αρμοδιότητα, δυνάμει του άρθρου 6, παράγραφος 2, ΣΕΕ, να προσχωρήσει σε όλα τα υφιστάμενα πρωτόκολλα, ανεξαρτήτως του αν όλα τα κράτη μέλη είναι συμβαλλόμενα μέρη σε αυτά. Στην αντίθετη περίπτωση, ο κανόνας του άρθρου 2, δεύτερη περίοδος, του πρωτοκόλλου αριθ. 8 ΕΕ, κατά τον οποίο η συμφωνία προσχωρήσεως πρέπει να εξασφαλίζει ότι η προσχώρηση της Ένωσης δεν επηρεάζει την ιδιαίτερη κατάσταση των κρατών μελών όσον αφορά τα πρόσθετα πρωτόκολλα, θα καθίστατο άνευ αντικειμένου. Εξάλλου, τα εν λόγω πρωτόκολλα αποτελούν απλώς παρεπόμενες πράξεις της ΕΣΔΑ. Επομένως, η Ένωση έχει την αρμοδιότητα να συνάψει ενδεχομένως νέα πρωτόκολλα ή να προσχωρήσει σε αυτά σε μεταγενέστερο στάδιο, υπό την προϋπόθεση ότι αυτά έχουν επίσης παρεπόμενο χαρακτήρα σε σχέση με την εν λόγω Σύμβαση.

4. Τα άρθρα 1, στοιχείο βʹ, και 2, πρώτη περίοδος, του πρωτοκόλλου αριθ. 8 ΕΕ

87 Κατά την Επιτροπή, η προσχώρηση δεν επηρεάζει τις αρμοδιότητες των θεσμικών οργάνων της Ένωσης πλην του Δικαστηρίου. Ειδικότερα, τα εν λόγω θεσμικά όργανα θα καλούνται να ασκούν τις αρμοδιότητές τους σε σχέση με την ΕΣΔΑ και με τα όργανα ελέγχου που αυτή προβλέπει κατά τον ίδιο ακριβώς τρόπο που καλούνται να το πράξουν σε σχέση με κάθε άλλη διεθνή συμφωνία καθώς και με τα όργανα τα οποία ιδρύει μια τέτοια συμφωνία ή στα οποία αναθέτει εξουσίες λήψεως αποφάσεων. Ειδικότερα, όπως προκύπτει ιδίως τόσο από το άρθρο 335 ΣΛΕΕ όσο και από τη σκέψη 94 της αποφάσεως Reynolds Tobacco κ.λπ. κατά Επιτροπής (C‑131/03 P, EU:C:2006:541), η Επιτροπή εκπροσωπεί την Ένωση ενώπιον των δικαιοδοτικών οργάνων πλην εκείνων των κρατών μελών. Εν προκειμένω, η Επιτροπή θα καλείται να εκπροσωπεί την Ένωση ενώπιον του ΕΔΔΑ, ενώ, σύμφωνα με την αρχή της ειλικρινούς συνεργασίας των θεσμικών οργάνων, όταν, στο πλαίσιο ένδικης διαδικασίας ενώπιον του ΕΔΔΑ, αμφισβητείται διάταξη του δικαίου της Ένωσης που περιλαμβάνεται σε πράξη θεσμικού οργάνου διαφορετικού από την Επιτροπή, οι αρμοδιότητες του άλλου αυτού οργάνου θα διαφυλάσσονται μέσω της συμμετοχής του στην προπαρασκευή των υποβαλλόμενων στο ΕΔΔΑ διαδικαστικών εγγράφων. Επιπλέον, οσάκις η Επιτροπή Υπουργών καλείται να εκδώσει πράξεις που έχουν έννομα αποτελέσματα, θα εφαρμόζεται αυτοδικαίως η διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 218, παράγραφος 9, ΣΛΕΕ.

88 Όσον αφορά το Δικαστήριο και, γενικότερα, τη διαφύλαξη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της Ένωσης και του δικαίου της Ένωσης αναφορικά με το σύστημα δικαστικής προστασίας, οι σχετικές εκτιμήσεις της Επιτροπής αφορούν κατ’ ουσίαν τρία ζητήματα, και συγκεκριμένα την εξάντληση των εσωτερικών ενδίκων μέσων, την αποτελεσματικότητα της δικαστικής προστασίας, ιδίως όσον αφορά την κοινή εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας (στο εξής: ΚΕΠΠΑ), και τις αρμοδιότητες του Δικαστηρίου κατά τα άρθρα 258 ΣΛΕΕ, 260 ΣΛΕΕ και 263 ΣΛΕΕ. Τα δύο πρώτα ζητήματα τίθενται υπό το πρίσμα των άρθρων 6, 13 και 35, παράγραφος 1, της ΕΣΔΑ, κατά τα οποία, αφενός, όλες οι πράξεις των Συμβαλλομένων μερών πρέπει να μπορούν να αποτελούν το αντικείμενο αποτελεσματικής προσφυγής ενώπιον εθνικών αρχών και, αφετέρου, η άνευ αποτελέσματος εξάντληση των εσωτερικών ενδίκων μέσων συνιστά προϋπόθεση του παραδεκτού ατομικής προσφυγής ασκούμενης ενώπιον του ΕΔΔΑ.

89 Όσον αφορά, πρώτον, την προηγούμενη εξάντληση των εσωτερικών ενδίκων μέσων, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το σχέδιο συμφωνίας εγγυάται ότι τα μέσα έννομης προστασίας ενώπιον των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης πρέπει να εξαντλούνται προκειμένου να δύναται στη συνέχεια το ΕΔΔΑ να επιλαμβάνεται εγκύρως προσφυγής με αντικείμενο ορισμένη πράξη της Ένωσης. Ειδικότερα, κατά την Επιτροπή, αφενός, το άρθρο 1, παράγραφος 5, δεύτερη περίπτωση, του σχεδίου συμφωνίας διευκρινίζει ότι ο όρος «εσωτερικά» που περιλαμβάνεται στο άρθρο 35, παράγραφος 1, της ΕΣΔΑ νοείται ως αναφερόμενος επίσης, mutatis mutandis, στην εσωτερική έννομη τάξη της Ένωσης. Αφετέρου, το άρθρο 5 του σχεδίου συμφωνίας προβλέπει σαφώς ότι οι ένδικες διαδικασίες ενώπιον των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης δεν πρέπει να ερμηνεύονται ως διεθνείς διαδικασίες που διερευνούν ή διευθετούν διαφορές. Ως εκ τούτου, η άσκηση ενδίκων βοηθημάτων ή μέσων ενώπιον των εν λόγω δικαιοδοτικών οργάνων δεν καθιστά την προσφυγή απαράδεκτη κατά την έννοια του άρθρου 35, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της ΕΣΔΑ.

90 Επιπλέον, στο πλαίσιο της εισαγωγής της διαδικασίας προηγούμενης εξετάσεως εκ μέρους του Δικαστηρίου, η Επιτροπή υπογραμμίζει την ύπαρξη του ενδεχομένου να διαπιστώσει ένα δικαστήριο κράτους μέλους ότι ορισμένη πράξη ή παράλειψη του κράτους μέλους αυτού συνιστά προσβολή θεμελιώδους δικαιώματος που είναι κατοχυρωμένο σε επίπεδο Ένωσης και αντιστοιχεί σε δικαίωμα που κατοχυρώνει η ΕΣΔΑ και ότι η προσβολή αυτή συνδέεται με διάταξη του παράγωγου δικαίου της Ένωσης. Σε μια τέτοια περίπτωση, το εν λόγω εθνικό δικαστήριο δεν θα έχει την εξουσία να διαπιστώσει το ίδιο, παρεμπιπτόντως, την ακυρότητα της πράξεως της Ένωσης στην οποία περιλαμβάνεται η επίμαχη διάταξη και να την αφήσει ανεφάρμοστη, δεδομένου ότι μόνο το Δικαστήριο δύναται, στο πλαίσιο προδικαστικής παραπομπής, να κηρύξει άκυρη την εν λόγω πράξη (απόφαση Foto‑Frost, 314/85, EU:C:1987:452, σκέψεις 11 έως 20). Αν όμως, στη συνέχεια, προβληθεί ενώπιον του ΕΔΔΑ, σε σχέση με την ίδια πράξη ή παράλειψη, προσβολή του ίδιου θεμελιώδους δικαιώματος, όπως αυτό κατοχυρώνεται με την εν λόγω Σύμβαση, και, αν, ως εκ τούτου, με τον ως άνω ισχυρισμό αμφισβητηθεί το συμβατό της επίμαχης διατάξεως του δικαίου της Ένωσης με την ΕΣΔΑ, η Ένωση θα αποκτήσει την ιδιότητα της συνεναγόμενης και τα θεσμικά όργανά της, συμπεριλαμβανομένου του Δικαστηρίου, θα δεσμεύονται από την απόφαση του ΕΔΔΑ που τυχόν διαπιστώνει παραβίαση της Συμβάσεως αυτής. Πάντως, το ενδεχόμενο αυτό μπορεί να προκύψει ενόσω το Δικαστήριο δεν είχε ακόμη τη δυνατότητα να εξετάσει το κύρος της εν λόγω πράξεως της Ένωσης υπό το πρίσμα του επίμαχου θεμελιώδους δικαιώματος του οποίου προβάλλεται προσβολή ενώπιον του ΕΔΔΑ. Στο πλαίσιο αυτό, η υποβολή αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως στο Δικαστήριο δυνάμει του άρθρου 267, πρώτο εδάφιο, στοιχείο βʹ, ΣΛΕΕ δεν μπορεί να θεωρείται ως εσωτερικό ένδικο μέσο το οποίο θα πρέπει να έχει εξαντλήσει ο προσφεύγων για να μπορεί να προσφύγει παραδεκτώς ενώπιον του ΕΔΔΑ, δεδομένου ότι η υποβολή της ως άνω αιτήσεως δεν εξαρτάται από τους διαδίκους και, ως εκ τούτου, η παράλειψή της δεν μπορεί να συνεπάγεται το απαράδεκτο προσφυγής ενώπιον του ΕΔΔΑ. Το συμπέρασμα αυτό ενισχύεται από το γεγονός ότι η αρμοδιότητα του Δικαστηρίου να διαπιστώνει, ενδεχομένως, την ακυρότητα πράξεως της Ένωσης αποτελεί μέρος των αρμοδιοτήτων του. Κατά την Επιτροπή, προκειμένου να διαφυλαχθούν οι αρμοδιότητες αυτές, είναι ανάγκη να προβλεφθεί ότι, στο πλαίσιο ένδικης διαδικασίας ενώπιον του ΕΔΔΑ στην οποία είναι συνεναγόμενη η Ένωση, το Δικαστήριο έχει τη δυνατότητα να εξετάζει το συμβατό ορισμένης διατάξεως του δικαίου της Ένωσης με την ΕΣΔΑ. Επιπλέον, η δυνατότητα αυτή θα πρέπει να παρέχεται πριν το ΕΔΔΑ αποφανθεί επί του βασίμου του ισχυρισμού που έχει προβληθεί ενώπιόν του και, επομένως, παρεμπιπτόντως, επί του συμβατού της εν λόγω διατάξεως με το επίμαχο θεμελιώδες δικαίωμα. Εξάλλου, η αναγκαιότητα της προηγούμενης εξετάσεως της επίμαχης διατάξεως από το Δικαστήριο απορρέει επίσης από τον επικουρικό χαρακτήρα του προβλεπόμενου από την εν λόγω Σύμβαση μηχανισμού ελέγχου σε σχέση με τα συστήματα προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου που υφίστανται στο επίπεδο των Συμβαλλομένων μερών.

91 Ακριβώς για να ανταποκριθεί στις ανάγκες αυτές, το άρθρο 3, παράγραφος 6, πρώτη περίοδος, του σχεδίου συμφωνίας προβλέπει ότι, υπό τέτοιες περιστάσεις, παρέχεται στο Δικαστήριο ο αναγκαίος χρόνος για να προβεί, στο πλαίσιο διαδικασίας προηγούμενης εξετάσεως, σε έλεγχο της επίμαχης διατάξεως. Κατά τη δεύτερη περίοδο της ίδιας παραγράφου, η εξέταση αυτή πρέπει να διεξάγεται ταχέως, προκειμένου να μην παρατείνεται αδικαιολόγητα η διαδικασία ενώπιον του ΕΔΔΑ. Όπως προκύπτει από την τελευταία περίοδο της προαναφερθείσας διατάξεως, το ΕΔΔΑ δεν δεσμεύεται από την εκτίμηση του Δικαστηρίου.

92 Βεβαίως, η Επιτροπή προσθέτει ότι το προαναφερθέν άρθρο 3, παράγραφος 6, πρέπει να συνοδεύεται από εσωτερικές διατάξεις της Ένωσης που θα ρυθμίζουν τη διαδικασία προηγούμενης εξετάσεως εκ μέρους του Δικαστηρίου. Το σχέδιο συμφωνίας δεν περιέχει τέτοιες διατάξεις. Ωστόσο, οι διατάξεις αυτές δεν έχουν θέση σε μια διεθνή συμφωνία, αλλά πρέπει να θεσπισθούν αυτόνομα στο επίπεδο της Ένωσης, καθόσον προορίζονται να ρυθμίζουν μια εσωτερική της διαδικασία. Κατά τα λοιπά, δεν είναι ούτε απαραίτητο ούτε ενδεδειγμένο να ενταχθούν οι εν λόγω διαδικαστικές διατάξεις στις Συνθήκες. Ειδικότερα, οι Συνθήκες, αφενός, επιβάλλουν την υποχρέωση στα θεσμικά όργανα της Ένωσης καθώς και στα κράτη μέλη να θέσουν σε εφαρμογή την προσχώρηση της Ένωσης στην ΕΣΔΑ και, αφετέρου, απαγορεύουν τον επηρεασμό των αρμοδιοτήτων του Δικαστηρίου από την εν λόγω προσχώρηση. Συναφώς, η Επιτροπή φρονεί ότι οι διατάξεις που θα καθιερώνουν επί της αρχής τη διαδικασία προηγούμενης εξετάσεως εκ μέρους του Δικαστηρίου και θα καθορίζουν τα αρμόδια όργανα για την κίνησή της, καθώς και τους βασικούς άξονες βάσει των οποίων θα πρέπει να διεξάγεται ο έλεγχος συμβατότητας ενδείκνυται να περιληφθούν στην απόφαση του Συμβουλίου περί συνάψεως της συμφωνίας προσχωρήσεως, κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 218, παράγραφος 6, στοιχείο αʹ, σημείο ii, ΣΛΕΕ. Όσον αφορά το περιεχόμενο των εσωτερικών διατάξεων που θα διέπουν τη διαδικασία προηγούμενης εξετάσεως εκ μέρους του Δικαστηρίου, καταρχάς, η δυνατότητα κινήσεως της διαδικασίας αυτής μέσω αιτήσεως προς το Δικαστήριο θα πρέπει να ανήκει στην Επιτροπή και στο κράτος μέλος κατά του οποίου στρέφεται η προσφυγή που ασκείται ενώπιον του ΕΔΔΑ. Επιπλέον, το Δικαστήριο θα πρέπει να δύναται να αποφανθεί πριν η Ένωση ή το ενδιαφερόμενο κράτος μέλος διατυπώσουν την άποψή τους ενώπιον του ΕΔΔΑ. Στη συνέχεια, δεδομένων των δομικών ομοιοτήτων της ως άνω διαδικασίας με τη διαδικασία προδικαστικής παραπομπής, οι κανόνες σχετικά με το δικαίωμα συμμετοχής στη διαδικασία προηγούμενης εξετάσεως πρέπει να είναι ανάλογοι με εκείνους που προβλέπονται στο άρθρο 23 του Οργανισμού του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τέλος, οι απαιτήσεις περί ταχείας διεξαγωγής θα μπορούν να τηρηθούν με την εφαρμογή της ταχείας διαδικασίας την οποία προβλέπει το άρθρο 23α του προαναφερθέντος Οργανισμού.

93 Όσον αφορά, δεύτερον, την αποτελεσματικότητα της δικαστικής προστασίας, κατά την Επιτροπή, για τον καταλογισμό μιας πράξεως ή ενός μέτρου στην Ένωση ή σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη με σκοπό τη διαπίστωση της ευθύνης τους βάσει της ΕΣΔΑ, πρέπει να εφαρμόζονται τα ίδια κριτήρια καταλογισμού με εκείνα που ισχύουν εντός της Ένωσης. Πάντως, το άρθρο 1, παράγραφος 4, πρώτη περίοδος, του σχεδίου συμφωνίας ανταποκρίνεται στην απαίτηση αυτή καθόσον προβλέπει ότι, για τους σκοπούς της ως άνω Συμβάσεως, ένα μέτρο κράτους μέλους καταλογίζεται στο κράτος αυτό, ακόμη και αν το επίμαχο μέτρο έχει ληφθεί κατά την εφαρμογή από το εν λόγω κράτος του δικαίου της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένων των αποφάσεων που λαμβάνονται βάσει των Συνθηκών ΕΕ και ΛΕΕ. Επομένως, διασφαλίζεται η αποτελεσματικότητα της προσφυγής, δεδομένου ότι, κατά το άρθρο 19, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, ΣΕΕ, εναπόκειται στα δικαστήρια του εν λόγω κράτους μέλους να εγγυώνται τη δικαστική προστασία σε σχέση με τις πράξεις του κράτους αυτού.

94 Εντούτοις, ιδιαίτερα ζητήματα αναφορικά με τη δικαστική προστασία ανακύπτουν σε σχέση με την ΚΕΠΠΑ, δεδομένου ότι το δίκαιο της Ένωσης παρουσιάζει συναφώς δύο ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.

95 Κατά πρώτο λόγο, όσον αφορά τη δυνατότητα καταλογισμού των πράξεων, η υλοποίηση της ΚΕΠΠΑ μέσω της διεξαγωγής στρατιωτικών επιχειρήσεων διασφαλίζεται από τα κράτη μέλη, σύμφωνα με τα άρθρα 24, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, τέταρτη περίοδος, ΣΕΕ, 28, παράγραφος 1, ΣΕΕ, 29 ΣΕΕ και 42, παράγραφος 3, ΣΕΕ. Η Επιτροπή υποστηρίζει ότι το άρθρο 1, παράγραφος 4, του σχεδίου συμφωνίας, προκειμένου να λάβει υπόψη το χαρακτηριστικό αυτό, προβλέπει ότι, ακόμη και σε σχέση με τις επιχειρήσεις που διεξάγονται στο πλαίσιο της ΚΕΠΠΑ, οι πράξεις των κρατών μελών καταλογίζονται στο οικείο κράτος μέλος και όχι στην Ένωση. Με τη διευκρίνιση αυτή αποκλείεται το ενδεχόμενο εφαρμογής, στις σχέσεις μεταξύ της Ένωσης και των κρατών μελών της, της νομολογίας του ΕΔΔΑ με την οποία αυτό έχει αποφανθεί επί της ευθύνης διεθνούς οργανισμού αναφορικά με πράξεις Συμβαλλομένου μέρους με σκοπό την υλοποίηση αποφάσεως του εν λόγω οργανισμού (απόφαση ΕΔΔΑ, Behrami και Behrami κατά Γαλλίας και Saramati κατά Γαλλίας, Γερμανίας και Νορβηγίας, αριθ. 71412/01 και 78166/01 § 122, 2 Μαΐου 2007, καθώς και απόφαση ΕΔΔΑ, Al‑Jedda κατά Ηνωμένου Βασιλείου, αριθ. 27021/08 § 76, 7 Ιουλίου 2011). Ειδικότερα, όπως εξάλλου διευκρινίζεται στην παράγραφο 24 του σχεδίου επεξηγηματικής εκθέσεως, στις υποθέσεις επί των οποίων εκδόθηκαν οι προμνησθείσες αποφάσεις, δεν υφίστατο κανένας ειδικός κανόνας περί καταλογισμού όπως ο κανόνας που προβλέπει το προαναφερθέν άρθρο 1, παράγραφος 4, του σχεδίου συμφωνίας.

96 Κατά δεύτερο λόγο, όσον αφορά την αποτελεσματικότητα του ελέγχου που ασκούν τα δικαιοδοτικά όργανα της Ένωσης στον τομέα της ΚΕΠΠΑ, ο έλεγχος αυτός περιορίζεται τόσο από το άρθρο 24, παράγραφος 1, δεύτερο εδάφιο, τελευταία περίοδος, ΣΕΕ όσο και από το άρθρο 275, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ. Από τις ως άνω διατάξεις προκύπτει, κατ’ ουσίαν, ότι το Δικαστήριο δεν έχει αρμοδιότητα ούτε όσον αφορά τις διατάξεις σχετικά με την ΚΕΠΠΑ ούτε όσον αφορά τις πράξεις που θεσπίζονται βάσει των διατάξεων αυτών. Το Δικαστήριο είναι αρμόδιο μόνο να ελέγχει την τήρηση του άρθρου 40 ΣΕΕ και να αποφαίνεται επί των προσφυγών που ασκούνται σύμφωνα με τις προϋποθέσεις του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, αναφορικά με τον έλεγχο της νομιμότητας των αποφάσεων που προβλέπουν «περιοριστικά μέτρα» κατά φυσικών ή νομικών προσώπων, τις οποίες λαμβάνει το Συμβούλιο βάσει του τίτλου V, κεφάλαιο 2, της Συνθήκης ΕΕ. Επομένως, ενδέχεται να τεθεί το ζήτημα αν η Ένωση προβλέπει αποτελεσματικά εσωτερικά μέσα έννομης προστασίας στον τομέα της ΚΕΠΠΑ.

97 Η Επιτροπή υπενθυμίζει συναφώς ότι, για να είναι παραδεκτή μια προσφυγή ενώπιον του ΕΔΔΑ, ο προσφεύγων πρέπει να μπορεί να ισχυριστεί ότι είναι θύμα προσβολής των δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται με την ΕΣΔΑ ή με τα πρωτόκολλά της και, επομένως, ότι είναι το πρόσωπο το οποίο αφορά άμεσα η επίδικη πράξη ή παράλειψη.

98 Πάντως, αφενός, όσον αφορά τις πράξεις στον τομέα της ΚΕΠΠΑ οι οποίες προέρχονται από κράτος μέλος, στο μέτρο κατά το οποίο οι πράξεις αυτές αφορούν άμεσα ένα πρόσωπο και, επομένως, μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο προσφυγής ενώπιον του ΕΔΔΑ, η δικαστική προστασία έναντι των εν λόγω πράξεων αποτελεί καθήκον των δικαστηρίων των κρατών μελών. Όταν, κατ’ εξαίρεση, μια τέτοια πράξη βασίζεται σε διάταξη αποφάσεως του Συμβουλίου που έχει εκδοθεί βάσει του άρθρου 28, παράγραφος 1, ΣΕΕ, ενδέχεται να αμφισβητηθεί το συμβατό της διατάξεως αυτής με την ΕΣΔΑ. Κατά την Επιτροπή, στην περίπτωση αυτή, η απόφαση του Συμβουλίου συνιστά η ίδια «περιοριστικό μέτρο», κατά την έννοια του άρθρου 275, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ, με αποτέλεσμα, παρά το γεγονός ότι η τελευταία αυτή διάταξη αναγνωρίζει ρητώς την αρμοδιότητα του Δικαστηρίου να επιλαμβάνεται μόνο προσφυγών ακυρώσεως «που ασκούνται σύμφωνα με τις προϋποθέσεις του άρθρου 263, τέταρτο εδάφιο, [ΣΛΕΕ]», να μπορούν εντούτοις τέτοιου είδους διατάξεις να αποτελέσουν αντικείμενο αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως, ενδεχομένως όσον αφορά το κύρος τους. Συναφώς, η Επιτροπή στηρίζεται ιδίως στην απόφαση Segi κ.λπ. κατά Συμβουλίου (C‑355/04 P, EU:C:2007:116), με την οποία το Δικαστήριο, παρά το γεγονός ότι το άρθρο 35, παράγραφος 1, ΣΕΕ, όπως τροποποιήθηκε με τη Συνθήκη της Νίκαιας, απέκλειε τις «κοινές θέσεις» από την αρμοδιότητα του Δικαστηρίου προς έκδοση προδικαστικών αποφάσεων, αναγνώρισε τη δυνατότητα των εθνικών δικαστηρίων να του υποβάλλουν προδικαστικά ερωτήματα που αφορούν κοινή θέση η οποία, ως εκ του περιεχομένου της, παράγοντας αυτή καθεαυτήν έννομα αποτελέσματα έναντι τρίτων, είχε έκταση εφαρμογής ευρύτερη από εκείνη που προβλέπει η Συνθήκη ΕΕ για το συγκεκριμένο είδος πράξεων. Κατά τα λοιπά, υπό τέτοιες περιστάσεις, πρέπει επίσης να εφαρμόζεται η διαδικασία προηγούμενης εξετάσεως εκ μέρους του Δικαστηρίου.

99 Αφετέρου, όσον αφορά τις πράξεις στον τομέα της ΚΕΠΠΑ που προέρχονται από τα θεσμικά όργανα της Ένωσης, πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ, αφενός, των πράξεων που παράγουν δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα και, αφετέρου, των πράξεων που στερούνται τέτοιων αποτελεσμάτων. Οι πράξεις που παράγουν δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα, στο μέτρο κατά το οποίο μπορούν να συνιστούν προσβολή θεμελιωδών δικαιωμάτων, αποτελούν «περιοριστικά μέτρα» κατά την έννοια του άρθρου 275, δεύτερο εδάφιο, ΣΛΕΕ και, ως εκ τούτου, μπορούν να αποτελούν αντικείμενο προσφυγής ακυρώσεως ενώπιον των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης. Αντιθέτως, οι πράξεις που δεν παράγουν δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα δεν μπορούν ως εκ της φύσεώς τους να αποτελούν αντικείμενο προσφυγής ακυρώσεως ή αιτήσεως προδικαστικής αποφάσεως. Το μόνο διαθέσιμο μέσο έννομης προστασίας κατά τέτοιων πράξεων εντός της Ένωσης είναι η αγωγή αποζημιώσεως κατ’ εφαρμογήν του άρθρου 340 ΣΛΕΕ, το δε άρθρο 275, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ δεν αποκλείει, κατά την Επιτροπή, την αγωγή αυτή.

100 Ειδικότερα, η Επιτροπή φρονεί ότι από τη συνδυασμένη ερμηνεία των άρθρων 1, παράγραφος 4, του σχεδίου συμφωνίας, 19, παράγραφος 1, πρώτο εδάφιο, ΣΕΕ καθώς και 275 ΣΛΕΕ και 340 ΣΛΕΕ προκύπτει ότι όλες οι πράξεις και όλα τα μέτρα της Ένωσης και των κρατών μελών της στον τομέα της ΚΕΠΠΑ, σε σχέση με τα οποία ένα πρόσωπο μπορεί να ισχυριστεί ότι είναι θύμα προσβολής των δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται με την ΕΣΔΑ, μπορούν να αποτελούν αντικείμενο αποτελεσματικής προσφυγής ενώπιον των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης ή των κρατών μελών.

101 Τρίτον, κατά την Επιτροπή, το σχέδιο συμφωνίας δεν επηρεάζει τις αρμοδιότητες του Δικαστηρίου που απορρέουν από τα άρθρα 258 ΣΛΕΕ, 260 ΣΛΕΕ και 263 ΣΛΕΕ. Ειδικότερα, το άρθρο 5 του ως άνω σχεδίου περιέχει ερμηνευτική ρήτρα κατά την οποία «οι διαδικασίες ενώπιον του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν πρέπει να θεωρούνται ότι συνιστούν […] τρόπους επιλύσεως διαφορών κατά την έννοια του άρθρου 55 της [ΕΣΔΑ]». Επομένως, διατηρείται ρητώς η δυνατότητα να εισάγονται ενώπιον του Δικαστηρίου ένδικες διαφορές ως προς την ερμηνεία και την εφαρμογή της Συμβάσεως αυτής, ακόμη και ως προς θεμελιώδη δικαιώματα που έχουν αναγνωριστεί σε επίπεδο Ένωσης και, ιδίως, με τον Χάρτη.

102 Όσον αφορά, ειδικότερα, τις προσφυγές κατά παραβάσεως, η Επιτροπή υπενθυμίζει ότι από το άρθρο 1, παράγραφος 3, του σχεδίου συμφωνίας προκύπτει ότι καμία υποχρέωση δεν επιβάλλεται στα κράτη μέλη, δυνάμει του δικαίου της Ένωσης, σε σχέση με την ΕΣΔΑ και τα πρωτόκολλά της. Κατά συνέπεια, η προσφυγή κατά παραβάσεως δεν μπορεί εξ ορισμού να έχει ως αντικείμενο την αθέτηση εκ μέρους κράτους μέλους των υποχρεώσεων που αυτό υπέχει δυνάμει της ΕΣΔΑ. Εντούτοις, η αναφορά που κάνει το άρθρο 5 του σχεδίου συμφωνίας στο άρθρο 55 της ΕΣΔΑ αναπτύσσει ένα πρακτικό αποτέλεσμα σε σχέση με την απαίτηση να μην επηρεάζει η προσχώρηση τις αρμοδιότητες του Δικαστηρίου. Ειδικότερα, τα κράτη μέλη δεσμεύονται από τα θεμελιώδη δικαιώματα που καθορίζονται στο επίπεδο της Ένωσης, όταν τα κράτη αυτά θέτουν σε εφαρμογή το δίκαιο της Ένωσης, δυνάμει του άρθρου 51, παράγραφος 1, του Χάρτη. Πάντως, στο μέτρο κατά το οποίο η επιβαλλόμενη με το άρθρο 55 της ΕΣΔΑ απαγόρευση μπορεί να θεωρηθεί ότι αφορά επίσης τις διαφορές μεταξύ Συμβαλλομένων μερών σχετικά με την ερμηνεία ή με την εφαρμογή των διατάξεων διεθνούς πράξεως —όπως είναι, όσον αφορά τα κράτη μέλη, οι Συνθήκες και ο Χάρτης— η οποία έχει το ίδιο περιεχόμενο με τις διατάξεις της Συμβάσεως, το άρθρο 5 του σχεδίου συμφωνίας έχει ως αποτέλεσμα να μην μπορεί να γίνει δεκτή μια τέτοια ερμηνεία έναντι της Ένωσης.

103 Κατά τα λοιπά, το ΕΔΔΑ έχει διευκρινίσει ότι η άσκηση από την Επιτροπή των αρμοδιοτήτων της δυνάμει του άρθρου 258 ΣΛΕΕ δεν συνιστά προσφυγή σε διεθνή διαδικασία που διερευνά ή επιλύει διαφορές κατά την έννοια του άρθρου 35, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της ΕΣΔΑ (απόφαση ΕΔΔΑ, Karoussiotis κατά Πορτογαλίας, αριθ. 23205/08 § 75 και 76, 1 Φεβρουαρίου 2011).

104 Η Επιτροπή διευκρινίζει ότι δεν είναι αναγκαίο να προβλεφθεί στο σχέδιο συμφωνίας ειδική ένσταση απαραδέκτου ισχύουσα για τις προσφυγές ενώπιον του ΕΔΔΑ, βάσει του άρθρου 33 της ΕΣΔΑ, οι οποίες ασκούνται από την Ένωση κατά κράτους μέλους ή, αντιστρόφως, από κράτος μέλος κατά της Ένωσης σε σχέση με διαφορά σχετική με την ερμηνεία ή την εφαρμογή της Συμβάσεως αυτής, δεδομένου ότι τέτοιες προσφυγές θα ήταν προδήλως αντίθετες προς το δίκαιο της Ένωσης. Ειδικότερα, οι προσφυγές αυτές δεν θα συνιστούσαν απλώς παράκαμψη του άρθρου 258 ΣΛΕΕ, αλλά η απόφαση για την άσκησή τους θα μπορούσε επίσης να προσβληθεί με προσφυγή ακυρώσεως δυνάμει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ. Εξάλλου, προσφυγή ασκούμενη ενώπιον του ΕΔΔΑ από κράτος μέλος κατά της Ένωσης θα συνιστούσε παράκαμψη των άρθρων 263 ΣΛΕΕ ή, ενδεχομένως, 265 ΣΛΕΕ, έναντι της οποίας το δίκαιο της Ένωσης προβλέπει τη διαδικασία κατά παραβάσεως.

5. Το άρθρο 2, δεύτερη περίοδος, του πρωτοκόλλου αριθ. 8 ΕΕ

105 Όσον αφορά την απαίτηση που επιβάλλει το άρθρο 2, δεύτερη περίοδος, του πρωτοκόλλου αριθ. 8 ΕΕ, κατά την οποία η προσχώρηση δεν πρέπει να επηρεάζει, πρώτον, την ιδιαίτερη κατάσταση των κρατών μελών σε σχέση με την ΕΣΔΑ, και ιδίως με τα πρωτόκολλά της, δεύτερον, τα μέτρα που λαμβάνουν τα κράτη μέλη κατά παρέκκλιση από την ΕΣΔΑ, σύμφωνα με το άρθρο 15 αυτής, και, τρίτον, τις επιφυλάξεις που διατυπώνουν τα κράτη μέλη σε σχέση με την εν λόγω Σύμβαση βάσει του άρθρου 57 αυτής, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι, σύμφωνα με το άρθρο 1, παράγραφος 3, πρώτη περίοδος, του σχεδίου συμφωνίας, η έκταση της εφαρμογής των δεσμεύσεων της Ένωσης περιορίζεται, ratione personae, μόνο στην Ένωση, ως υποκείμενο δημόσιου διεθνούς δικαίου διακριτό από τα κράτη μέλη. Επομένως, η προσχώρηση της Ένωσης στην ΕΣΔΑ δεν επηρεάζει την έννομη κατάσταση κράτους μέλους το οποίο έχει διατυπώσει, βάσει του άρθρου 57 της εν λόγω Συμβάσεως, επιφύλαξη σε σχέση με διάταξη αυτής ή με διάταξη ενός από τα πρωτόκολλά της στα οποία προσχωρεί η Ένωση ή το οποίο έχει λάβει μέτρα κατά παρέκκλιση από την προμνησθείσα Σύμβαση, βάσει του άρθρου 15 αυτής, ή ακόμη το οποίο δεν είναι Συμβαλλόμενο μέρος σε ένα από τα πρόσθετα πρωτόκολλα στα οποία ενδέχεται να προσχωρήσει η Ένωση στο μέλλον. Από τα ανωτέρω έπεται επίσης ότι, μολονότι δυνάμει του άρθρου 216, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ οι συμφωνίες που συνάπτει η Ένωση δεσμεύουν τα θεσμικά όργανα της Ένωσης και τα κράτη μέλη, το σχέδιο συμφωνίας δεν επιβάλλει σε αυτά καμία υποχρέωση, δυνάμει του δικαίου της Ένωσης, όσον αφορά τη Σύμβαση και τα πρωτόκολλά της.

6. Το άρθρο 3 του πρωτοκόλλου αριθ. 8 ΕΕ

106 Όσον αφορά, τέλος, την απαίτηση που επιβάλλει το άρθρο 3 του πρωτοκόλλου αριθ. 8 ΕΕ, κατά την οποία η προσχώρηση δεν πρέπει να επηρεάζει το άρθρο 344 ΣΛΕΕ, η Επιτροπή υποστηρίζει ότι μία άλλη συνέπεια του γεγονότος ότι, σύμφωνα με το άρθρο 1, παράγραφος 3, του σχεδίου συμφωνίας, η προσχώρηση της Ένωσης στην ΕΣΔΑ δεν επιβάλλει στα κράτη μέλη καμία υποχρέωση, δυνάμει του δικαίου της Ένωσης, σε σχέση με την ΕΣΔΑ και τα πρωτόκολλά της, είναι ότι τυχόν διαφορά μεταξύ κρατών μελών σχετικά με την ερμηνεία ή με την εφαρμογή της Συμβάσεως αυτής δεν συνιστά stricto sensu διαφορά σχετική με την ερμηνεία ή με την εφαρμογή των Συνθηκών, η οποία εμπίπτει στην απαγόρευση που επιβάλλει το άρθρο 344 ΣΛΕΕ.

107 Εντούτοις, η αναφορά που κάνει το άρθρο 5 του σχεδίου συμφωνίας στο άρθρο 55 της ΕΣΔΑ αναπτύσσει ένα πρακτικό αποτέλεσμα επίσης σε σχέση με την προαναφερθείσα απαίτηση. Ειδικότερα, στο μέτρο κατά το οποίο η επιβαλλόμενη με το άρθρο 55 της ΕΣΔΑ απαγόρευση μπορεί να θεωρηθεί ότι αφορά επίσης τις διαφορές μεταξύ Συμβαλλομένων μερών σχετικά με την ερμηνεία ή με την εφαρμογή των διατάξεων διεθνούς πράξεως —όπως είναι, όσον αφορά τα κράτη μέλη, οι Συνθήκες και ο Χάρτης— η οποία έχει το ίδιο περιεχόμενο με τις διατάξεις της Συμβάσεως, το άρθρο 5 του σχεδίου συμφωνίας έχει ως αποτέλεσμα να μην μπορεί να γίνει δεκτή μια τέτοια ερμηνεία έναντι των κρατών μελών. Συναφώς, η Επιτροπή προσθέτει ότι δεν είναι αναγκαία η θέσπιση κανόνα που να προβλέπει το απαράδεκτο προσφυγής ασκούμενης ενώπιον του ΕΔΔΑ από κράτος μέλος κατά άλλου κράτους μέλους προκειμένου περί διαφοράς σχετικής με την ερμηνεία ή με την εφαρμογή διατάξεων του δικαίου της Ένωσης οι οποίες έχουν το ίδιο περιεχόμενο με διατάξεις της ΕΣΔΑ και, ιδίως, την ερμηνεία ή την εφαρμογή διατάξεων του Χάρτη. Ειδικότερα, η άσκηση μιας τέτοιας προσφυγής θα συνιστούσε ούτως ή άλλως παράβαση του άρθρου 344 ΣΛΕΕ έναντι της οποίας εφαρμόζονται, σε επίπεδο Ένωσης, οι διαδικασίες των άρθρων 258 ΣΛΕΕ έως 260 ΣΛΕΕ.

VII – Σύνοψη των κυριότερων παρατηρήσεων που υποβλήθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου

108 Στο πλαίσιο της εξεταζόμενης αιτήσεως γνωμοδοτήσεως, υποβλήθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου γραπτές και, κατά την επ’ ακροατηρίου συζήτηση, προφορικές παρατηρήσεις από τη Βελγική, τη Βουλγαρική, την Τσεχική, τη Δανική, τη Γερμανική και την Εσθονική Κυβέρνηση, την Ιρλανδία, την Ελληνική, την Ισπανική, τη Γαλλική, την Ιταλική, την Κυπριακή, τη Λεττονική, τη Λιθουανική, την Ουγγρική, την Ολλανδική, την Αυστριακή, την Πολωνική, την Πορτογαλική, τη Ρουμανική, τη Σλοβακική, τη Φινλανδική και τη Σουηδική Κυβέρνηση και την Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου καθώς και από το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο.

109 Το σύνολο των προαναφερθέντων κρατών μελών και θεσμικών οργάνων καταλήγουν, κατ’ ουσίαν, στο συμπέρασμα ότι το σχέδιο συμφωνίας είναι συμβατό με τις Συνθήκες και συντάσσονται σε μεγάλο βαθμό με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής. Εντούτοις, οι εκτιμήσεις τους διαφέρουν σε πολλά σημεία από εκείνες της Επιτροπής.

Α – Επί του παραδεκτού της αιτήσεως γνωμοδοτήσεως

110 Όσον αφορά το παραδεκτό της αιτήσεως γνωμοδοτήσεως, κατ’ ουσίαν δεν αμφισβητείται ότι αντικείμενο της αιτήσεως είναι όντως «σχεδιαζόμενη συμφωνία» κατά την έννοια του άρθρου 218, παράγραφος 11, ΣΛΕΕ και ότι το Δικαστήριο διαθέτει όλα τα αναγκαία στοιχεία προκειμένου να εκτιμήσει το συμβατό της συμφωνίας αυτής με τις Συνθήκες, όπως το ίδιο απαιτεί (γνωμοδότηση 2/94, EU:C:1996:140, σκέψεις 20 και 21).

111 Αντιθέτως, σε σχέση με τις εκτιμήσεις της Επιτροπής όσον αφορά τις εσωτερικές διατάξεις διατυπώθηκαν πολύ διαφορετικές απόψεις.

112 Ασφαλώς, κατά τη Βουλγαρική και τη Δανική Κυβέρνηση, την Ιρλανδία, τη Γαλλική, την Ουγγρική, την Πορτογαλική, τη Φινλανδική και τη Σουηδική Κυβέρνηση, την Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς και κατά το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, το γεγονός ότι οι διατάξεις αυτές δεν έχουν ακόμη θεσπισθεί δεν θίγει το παραδεκτό της αιτήσεως. Η διαπίστωση αυτή ενισχύεται από το γεγονός ότι, αφενός, όπως επισημαίνουν η Εσθονική και η Λεττονική Κυβέρνηση, οι εν λόγω διατάξεις έχουν συνέπειες μόνο για την Ένωση και δεν επηρεάζουν τις διεθνείς πτυχές του σχεδίου συμφωνίας και, αφετέρου, όπως υπογραμμίζουν κατ’ ουσίαν η Πολωνική και η Σουηδική Κυβέρνηση, οι διατάξεις αυτές πρέπει επίσης να είναι συμβατές με τις Συνθήκες, κατά δε την Κυπριακή και τη Σουηδική Κυβέρνηση καθώς και την Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, η συμβατότητα αυτή θα μπορεί ενδεχομένως να ελεγχθεί από το Δικαστήριο βάσει του άρθρου 263 ΣΛΕΕ.

113 Εντούτοις, η Επιτροπή δεν έπρεπε να ανοίξει τη συζήτηση σχετικά με τις εν λόγω διατάξεις ενώπιον του Δικαστηρίου στο πλαίσιο της παρούσας διαδικασίας για την έκδοση γνωμοδοτήσεως. Ειδικότερα, το Δικαστήριο είναι αδύνατο να αποφανθεί επί των προαναφερθεισών εσωτερικών διατάξεων διότι, κατά την Ελληνική και την Ολλανδική Κυβέρνηση, αυτές έχουν υποθετικό χαρακτήρα, ή διότι, κατά την Γαλλική, την Κυπριακή και τη Λιθουανική Κυβέρνηση καθώς και κατά το Συμβούλιο, δεν υφίστανται επαρκή στοιχεία ως προς το περιεχόμενό τους, ή ακόμη διότι, κατά την Τσεχική, την Εσθονική, τη Γαλλική, την Κυπριακή, τη Λιθουανική, την Ολλανδική, την Πορτογαλική, τη Σλοβακική και τη Σουηδική Κυβέρνηση, οι διατάξεις αυτές αποτελούν εξωτερικά στοιχεία σε σχέση με την επίμαχη διεθνή συμφωνία για την οποία και μόνο μπορεί να υποβληθεί αίτηση γνωμοδοτήσεως κατά την έννοια του άρθρου 218, παράγραφος 11, ΣΛΕΕ. Εξάλλου, το Δικαστήριο, αν διατυπώσει την κρίση του σε σχέση με το περιεχόμενο κανόνων που δεν έχουν ακόμη θεσπισθεί από τον νομοθέτη της Ένωσης, θα οικειοποιηθεί, κατά την Εσθονική Κυβέρνηση και την Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου καθώς και κατά το Συμβούλιο, τις αρμοδιότητες του νομοθέτη αυτού παραβαίνοντας το άρθρο 13 ΣΕΕ, ή, κατά την Εσθονική Κυβέρνηση, παραβιάζοντας την αρχή της κατανομής των αρμοδιοτήτων κατά το άρθρο 5, παράγραφοι 1 και 2, ΣΕΕ.

114 Από τα ανωτέρω έπεται ότι η αίτηση γνωμοδοτήσεως είναι παραδεκτή μόνο στο μέτρο κατά το οποίο αφορά τη σχεδιαζόμενη συμφωνία, ενώ, όσον αφορά τις εσωτερικές διατάξεις, είτε, κατά τη Γαλλική και την Κυπριακή Κυβέρνηση, το Δικαστήριο είναι αναρμόδιο είτε, κατά την Τσεχική, την Εσθονική και τη Γαλλική Κυβέρνηση, η αίτηση αυτή είναι απαράδεκτη είτε ακόμη, κατά τη Λιθουανική Κυβέρνηση, το Δικαστήριο δεν είναι υποχρεωμένο να απαντήσει.

115 Αν, αντιθέτως, η εξέταση των εσωτερικών διατάξεων θεωρηθεί αναγκαία για την εκτίμηση του συμβατού του σχεδίου συμφωνίας με τις Συνθήκες —ζήτημα το οποίο, κατά την Ελληνική Κυβέρνηση, εναπόκειται στο Δικαστήριο να κρίνει— τότε είτε, κατά την Πολωνική Κυβέρνηση, το Δικαστήριο πρέπει να εξαρτήσει τη γνωμοδότησή του επί του συμβατού του ως άνω σχεδίου με τις Συνθήκες από την προϋπόθεση να είναι οι εσωτερικές διατάξεις επίσης συμβατές με τις Συνθήκες, ή, κατά τη Ρουμανική Κυβέρνηση, με το σχέδιο δηλώσεως, είτε, κατά την Εσθονική Κυβέρνηση και το Συμβούλιο, η διαδικασία πρέπει να ανασταλεί έως ότου οι διατάξεις αυτές καταστούν διαθέσιμες είτε ακόμη, κατά την Ελληνική Κυβέρνηση και το Συμβούλιο, η αίτηση πρέπει να κριθεί απαράδεκτη στο σύνολό της ή, κατά την Ισπανική Κυβέρνηση, κατά το μέρος που αφορά τις πτυχές εκείνες του σχεδίου συμφωνίας που πρέπει να εξειδικευθούν με τις προμνησθείσες εσωτερικές διατάξεις, και συγκεκριμένα τις πτυχές σχετικά με την εκπροσώπηση της Ένωσης ενώπιον του ΕΔΔΑ, με την προηγούμενη εξέταση εκ μέρους του Δικαστηρίου, με τις διαδικασίες που θα πρέπει να τηρηθούν για την κατάρτιση του καταλόγου των τριών υποψηφίων για τη θέση του δικαστή και με τη συμμετοχή της Ένωσης στη Συνέλευση ή στην Επιτροπή Υπουργών καθώς και με τους νέους κανόνες ψηφοφορίας που περιλαμβάνονται στο σχέδιο του κανόνα 18.

116 Επικουρικώς, σε σχέση με το ενδεχόμενο να αποφασίσει το Δικαστήριο να διατυπώσει την κρίση του επί των εσωτερικών διατάξεων, υποβλήθηκαν παρατηρήσεις όσον αφορά τις κυριότερες από τις διατάξεις αυτές.

Β – Επί της ουσίας

1. Το άρθρο 1, στοιχείο αʹ, του πρωτοκόλλου αριθ. 8 ΕΕ

117 Όλα τα κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα που υπέβαλαν παρατηρήσεις συμφωνούν με την ουσία των εκτιμήσεων της Επιτροπής και καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι το σχέδιο συμφωνίας διαφυλάσσει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της Ένωσης και του δικαίου της Ένωσης όσον αφορά τις ειδικές διαδικασίες της συμμετοχής της Ένωσης στα όργανα ελέγχου που προβλέπει η ΕΣΔΑ.

2. Το άρθρο 1, στοιχείο βʹ, του πρωτοκόλλου αριθ. 8 ΕΕ

118 Τα εν λόγω κράτη μέλη και τα θεσμικά όργανα φρονούν επίσης ότι ο μηχανισμός παθητικής ομοδικίας καθιστά ουσιαστικά δυνατή τη διαφύλαξη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών της Ένωσης και του δικαίου της Ένωσης διασφαλίζοντας ότι οι προσφυγές που ασκούν κράτη μη μέλη και οι ατομικές προσφυγές ορθώς στρέφονται κατά των κρατών μελών ή/και της Ένωσης, ανάλογα με την περίπτωση.

119 Ε