3.

Η προσφεύγουσα παρατηρεί, ότι, όσον αφορά τη μετατροπή του «retirement pension» σε ολλανδικό νόμισμα, το Raad van Arbeid εφάρμοσε την τιμή συναλλάγματος που ορίζουν οι κοινοτικοί κανονισμοί. Η τιμή αυτή είναι πλασματική, καθόσον δεν λαμβάνει υπόψη την πραγματική αξία της λίρας, αλλά την αξία της σε σχέση με την ευρωπαϊκή λογιστική μονάδα. Κατά την προσφεύγουσα, το Raad van Arbeid αποφάσισε επίσης να μη λάβει υπόψη τις διαφορές στις τιμές συναλλάγματος που προέκυψαν μετά τις 23 Σεπτεμβρίου 1974. Με απόφαση της 26ης Απριλίου 1977, το Raad van Beroep ακύρωσε την επίδικη απόφαση του Raad van Arbeid κατά το μέρος που δέχτηκε ότι ολόκληρο το ποσό του «retirement pension» καταβάλλεται στην προσφεύγουσα υπό την ιδιότητά της ως επιζώντος μέλους, κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 1, του βασιλικού διατάγματος της 20ής Μαρτίου 1968. Κατά το Raad van Beroep, ενδέχεται να στερείται σημασίας, κατά το χρόνο της εκκαθαρίσεως του οφειλόμενου ποσού, το ζήτημα αν από την ολλανδική σύνταξη χήρας πρέπει να αφαιρεθεί ολόκληρο το ποσό του «retirement pension» ή μόνο το ποσό κατά το οποίο αυξήθηκε η σύνταξη αυτή. Κατά τη γνώμη, εντούτοις, του Raad van Beroep, το πράγμα έχει διαφορετικά αν, μεταγενέστερα, το ποσό του «retirement pension», μετά τη μετατροπή του σε ολλανδικό νόμισμα, μειώθηκε λόγω της πτώσεως της τιμής της αγγλικής λίρας, ενώ η συμπληρωματική παροχή που χορηγήθηκε στις Κάτω Χώρες παραμένει η ίδια. Το Raad van Beroep δέχεται ότι ορθώς το Raad van Arbeid έλαβε υπόψη την τιμή συναλλάγματος της 23ης Σεπτεμβρίου 1974. Αυτό σημαίνει ότι οι μεταγενέστερες διακυμάνσεις των τιμών συναλλάγματος δεν επηρεάζουν καθόλου το ποσό της συμψηφιστικής παροχής, έστω κι αν η προσφεύγουσα ζημιώθηκε από την πτώση της στερλίνας. Το Raad van Beroep διευκρινίζει ότι αυτό προκύπτει όχι από μία δεκτική ακυρώσεως απόφαση του Raad van Arbeid, αλλά από την εφαρμογή δεσμευτικών διατάξεων. Το Raad van Arbeid άσκησε έφεση κατά της αποφάσεως αυτής ενώπιον του Centrale Raad van Beroep. Προς σχηματισμό γνώμης επί της δικογραφίας, το Centrale Raad van Beroep αποφάσισε τον Ιανουάριο του 1980 να θέσει στο Department of Health and Social Security του Λονδίνου τα εξής τρία ερωτήματα: — Βάσει ποιου νόμου ή ποιας αποφάσεως δικαιούται η ενδιαφερόμενη του «retirement pension» που της χορηγήθηκε στις 4 Φεβρουαρίου 1974 και στις 23 Σεπτεμβρίου 1974; — Το ποσό του «retirement pension» που χορηγήθηκε στη Van der Bunt-Craig από τις 23 Σεπτεμβρίου 1974 εξαρτάται από τον αριθμό των εισφορών που έχει καταβάλει ο αποβιώσας σύζυγός της; — To «retirement pension» που χορηγήθηκε στην ενδιαφερόμενη από τις 23 Σεπτεμβρίου 1984 αποτελεί παροχή που της οφείλεται υπό την ιδιότητά της ως επιζώντος μέλους της οικογένειας; Με έγγραφο της 20ής Μαΐου 1980 το Department of Health and Social Security διευκρίνσε ότι: — Τόσο το «retirement pension» που χορηγήθηκε στην ενδιαφερόμενη στις 4 Φεβρουαρίου 1974 όσο και η σύνταξη που της χορηγήθηκε από τις 23 Σεπτεμβρίου 1974 καταβλήθηκαν βάσει του National Insurance Act του 1965, όπως τροποποιήθηκε με το National Insurance (Widow's Benefit and Retirement Pensions), Regulations 1972, άρθρο 7, παράρτημα 1. — Όλες οι παροχές που καταβλήθηκαν στην ενδιαφερόμενη βάσει της νομοθεσίας του Ηνωμένου Βασιλείου θεωρούνται ως «retirement pension» που δικαιούται ιδίω ονόματι καίτοι η σύνταξη αυτή βασίζεται εξ ολοκλήρου στις εισφορές του συζύγου. Κατά συνέπεια, οι παροχές αυτές δεν πρέπει να θεωρούνται ως συντάξεις επιζώντος. Αφού έλαβε γνώση των απαντήσεων της βρετανικής διοικήσεως και της αποφάσεως της 14ης Μαΐου 1981 (υπόθεση 98/80, Romano, Συλλογή 1981, σ. 1241), το Centrale Raad van Beroep αποφάσισε, με διάταξη της 11ης Αυγούστου 1981, να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα: 1. Σε περίπτωση που σύνταξη καταβαλλόμενη αποκλειστικά δυνάμει των διατάξεων εθνικού δικαίου συντρέχει με άλλου είδους παροχή από ένα άλλο κράτος μέλος η εφαρμογή αντισωρευτικής διατάξεως εθνικού δικαίου πρέπει να περιοριστεί κατά τέτοιο τρόπο ώστε, αν η εφαρμογή της διατάξεως εθνικού δικαίου αποδεικνύεται λιγότερο ευνοϊκή από ό,τι η ρύθμιση του άρθρου 46 του κανονισμού 1408/71, να πρέπει να εφαρμοστεί αυτό το άρθρο; 2. Το άρθρο 107 του κανονισμού 574/72 πρέπει να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι η μέθοδος μετατροπής των νομισμάτων, την οποία περιέχει, ισχύει και για τη μετατροπή παροχών ενός άλλου κράτους μέλους βάσει αντισωρευτικής διατάξεως εθνικού δικαίου, η οποία εξακολουθεί να ισχύει σύμφωνα με το άρθρο 12, παράγραφος 2, του κανονισμού 1408/71; 3. Απορρέει από τον καθορισμό των στόχων που περιέχονται στα άρθρα 48 ώς 51 της συνθήκης περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας ότι τρέχουσες παροχές (που υπολογίζονται αποκλειστικά βάσει του εθνικού δικαίου ή κατά τη ρύθμιση του άρθρου 46 του κανονισμού 1408/71), των οποίων το ύψος κατά το χρονικό σημείο του καθορισμού τους εξαρτάται από το ύψος μιας ή περισσότερων παροχών κατά τις διατάξεις του δικαίου ενός ή περισσότερων από τα άλλα κράτη μέλη, πρέπει βάσει ή κατ' αναλογία του άρθρου 107 του κανονισμού 574/72 να υπολογίζονται περιοδικά εκ νέου σε συνάρτηση με τις μεταβαλλόμενες τιμές συναλλάγματος; Αν ναι, τότε κατά τους περιοδικούς αυτούς νέους υπολογισμούς πρέπει α) να λαμβάνεται υπόψη, ανεξάρτητα από το άρθρο 51 του κανονισμού 1408/71, το ποσό της αλλοδαπής παροχής (παροχών), το οποίο είναι καθοριστικό κατά το χρονικό σημείο του νέου υπολογισμού; 6) να συγκρίνεται κάθε φορά το κατά το εθνικό δίκαιο ποσό με το ποσό που εξευρίσκεται σύμφωνα με τη ρύθμιση του άρθρου 46 του κανονισμού 1408/71;» Όπως προκύπτει από τις συμπληρωματικές σκέψεις που διαβιβάστηκαν στο Δικαστήριο, το Centrale Raad van Beroep θεωρεί ότι το «retirement pension» και η ολλανδική σύνταξη χήρας αποτελούν παροχές της ίδιας φύσεως, καθόσον στηρίζονται και οι δύο αποκλειστικά στην ασφάλιση και τις εισφορές του αποβιώσαντος συζύγου. Κατά το Centrale Raad van Beroep, από το άρθρο 32 του National Insurance Act του 1965 και συγκεκριμένα από τις συμπληρωματικές προϋποθέσεις που αναφέρονται στην παράγραφο 3, στοιχείο α, προκύπτει ότι ο θάνατος του συζύγου μετέβαλε τους όρους χορηγήσεως του «retirement pension». To γεγονός ότι η σύνταξη αυτή αυξήθηκε από 6 σε 10 λίρες μετά το θάνατο του συζύγου αρκεί για να αποδειχθεί ότι μεταβλήθηκε η φύση της συντάξεως ή τουλάχιστον το νομικό της θεμέλιο. Το Centrale Raad van Beroep διευκρινίζει ότι το πρώτο προδικαστικό ερώτημα υποβάλλεται για την περίπτωση που οι εν λόγω παροχές πρέπει να θεωρηθούν διαφορετικής φύσεως. Εξάλλου, το Centrale Raad van Beroep ασχολήθηκε με το ερώτημα, ποια τιμή συναλλάγματος πρέπει να εφαρμοστεί κατά τον υπολογισμό της συμπληρωματικής παροχής που προβλέπεται στο άρθρο 1, παράγραφος 3, του βασιλικού διατάγματος της 20ής Μαρτίου 1968. Κατά τη γνώμη του Centrale Raad van Beroep, η ισοτιμία που προκύπτει από το άρθρο 3, παράγραφος 1, in fine, του ανωτέρω βασιλικού διατάγματος, δηλαδή «η τιμή που καθορίζεται στο χρηματιστήριο του Άμστερνταμ ή, αν δεν υπάρχει τέτοια τιμή, η τιμή που δίνει η Nederlandse Bank», αντιστοιχεί με την τιμή συναλλάγματος που προβλέπεται στο άρθρο 107 του κανονισμού 574/72 της 21ης Μαρτίου 1972, τουλάχιστον όπως ίσχυε μέχρι την 1η Ιανουαρίου 1975. Αυτό δεν ισχύει για την τιμή συναλλάγματος που καθορίστηκε δυνάμει του κανονισμού 2639/74 του Συμβουλίου (PB L 283, σ. 1) με το νέο άρθρο 107, που ισχύει από την 1η Ιανουαρίου 1975. Κατά το Centrale Raad van Beroep, ενόψει της υπεροχής του κοινοτικού δικαίου έναντι των διατάξεων του εθνικού δικαίου, πρέπει για την εφαρμογή των εθνικών αντισωρευτικών διατάξεων να ληφθεί ως βάση όχι το άρθρο 3, παράγραφος 1, του ανωτέρω βασιλικού διατάγματος, αλλά η τιμή συναλλάγματος που καθορίζεται στο νέο άρθρο 107 του κανονισμού 574/72. Εξάλλου, το Centrale Raad van Beroep υπογραμμίζει ότι οι διακυμάνσεις της τιμής συναλλάγματος μπορούν να έχουν επίπτωση στο ύψος των παροχών που χορηγούνται στο διακινούμενο εργαζόμενο και να δημιουργήσουν ενδεχομένως εμπόδιο στην ελεύθερη κυκλοφορία των εργαζομένων. Το Centrale Raad van Beroep παρατηρεί ότι, στην απόφαση 99, της 13ης Μαρτίου 1975 (PB C 150, σ. 2), η Διοικητική Επιτροπή διευκρίνισε ότι το άρθρο 107, παράγραφος 1, του κανονισμού 574/72 δεν περιέχει την υποχρέωση περιοδικού εκ νέου υπολογισμού των τρεχουσών παροχών λόγω των διακυμάνσεων της τιμής συναλλάγματος· πάντως, το Centrale Raad van Beroep θεωρεί ότι η απόφαση αυτή δεν είναι δεσμευτική. Το Centrale Raad van Beroep, διερωτάται, τέλος, αν, κατά τους περιοδικούς εκ νέου υπολογισμούς, που πρέπει ενδεχομένως να γίνουν λόγω των διακυμάνσεων της τιμής συναλλάγματος, πρέπει, αφενός, να ληφθούν υπόψη οι μεταβολές του ποσού των αλλοδαπών παροχών, που οφείλονται ιδίως στις διακυμάνσεις του κόστους ζωής και, αφετέρου, να συγκριθεί και πάλι, κατά τους εκ νέου υπολογισμούς αυτούς, το κατά την εθνική νομοθεσία ποσό με το ποσό που προκύπτει από την εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 46 του κανονισμού 1408/71. Η αίτηση εκδόσεως προδικαστικής αποφάσεως πρωτοκολλήθηκε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 27 Αυγούστου 1981. Σύμφωνα με το άρθρο 20 του Πρωτοκόλλου περί του Οργανισμού του Δικαστηρίου, γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν το Raad van Arbeid, εκπροσωπούμενο από τον πρόεδρό του L. C. van Dalen, η κυβέρνηση των Κάτω Χωρών, εκπροσωπούμενη από τον F. Italianer, γενικό γραμματέα στο υπουργείο εξωτερικών, και η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπούμενη από τον Μ. Amphoux, νομικό σύμβουλο, επικουρούμενο από τον G. Vandersanden, δικηγόρο Βρυξελλών. Κατόπιν εκθέσεως του εισηγητή δικαστή, και μετ' ακρόαση του γενικού εισαγγελέα, το Δικαστήριο (δεύτερο τμήμα) διέταξε σύμφωνα με τα άρθρα 21 του Οργανισμού και 45 του κανονισμού διαδικασίας τη διεξαγωγή αποδείξεων. Με έγγραφο της 11ης Ιουνίου 1982, ο γραμματέας του Δικαστηρίου ζήτησε από το Raad van Arbeid να περιγράψει εγγράφως και με ακρίβεια, πριν από τις 17 Αυγούστου 1982, τη γένεση και την εξέλιξη της διαφοράς ως προς τα πραγματικά και νομικά περιστατικά. Η απάντηση του Raad van Arbeid πρωτοκολλήθηκε στη γραμματεία του Δικαστηρίου στις 17 Αυγούστου 1982. Στο τμήμα «πραγματικά περιστατικά και διαδικασία», ανωτέρω, ελήφθησαν απευθείας υπόψη οι απαντήσεις του Raad van Arbeid στην αίτηση του Δικαστηρίου. Με διάταξη του προέδρου του Δικαστηρίου της 7ης Οκτωβρίου 1982 η υπόθεση ανατέθηκε στο τρίτο τμήμα. Σύμφωνα με το άρθρο 54 του κανονισμού διαδικασίας, η ημερομηνία ενάρξεως της προφορικής διαδικασίας ορίστηκε μετά τη συμπλήρωση της αποδεικτικής διαδικασίας.