Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα La Pergola της 6ης Μαρτίου 1997. - Bioforce GmbH κατά Oberfinanzdirektion München. - Αίτηση για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως: Finanzgericht München - Γερμανία. - Κοινό Δασμολόγιο - Κλάση 3004 - Echinacea - Φάρμακο. - Υπόθεση C-405/95.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1997 σελίδα I-02581



Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα

Ι - Εισαγωγή

1 Στην παρούσα υπόθεση, το Δικαστήριο καλείται να διευκρινίσει την έννοια του φαρμάκου. Πρόκειται για το ερώτημα αν οι διατάξεις του Κοινού Δασμολογίου που αφορούν τα φάρμακα έχουν εφαρμογή στα παρασκευάσματα βάσει εκχυλίσματος echinacea.

ΙΙ - Πραγματικά περιστατικά

2 Στις 31 Μαου 1994, η Oberfinanzdirektion Mόnchen (Γερμανία) χορήγησε στην προσφεύγουσα, την Bioforce GmbH, δεσμευτική απόφαση περί δασμολογικής κατατάξεως, σύμφωνα με την οποία το επίδικο προϋόν, αποτελούμενο από σταγόνες από εκχύλισμα echinacea, έπρεπε να καταταχθεί στη διάκριση 2208 90 69 της Συνδυασμένης Ονοματολογίας, αφορώσα «άλλα οινοπνευματώδη ποτά». Κατά της αποφάσεως αυτής, η προσφεύγουσα άσκησε προσφυγή ενώπιον του Finanzgericht Mόnchen.

3 Η ουσία, της οποίας αμφισβητείται η δασμολογική κατάταξη, αποτελείται από ένα μείγμα φυτικών εκχυλισμάτων (95/ % echinacea purpurea e herba και 5 % echinacea purpurea e radice) και αλκοόλης 65 % κατ' όγκον. Το προϋόν διατίθεται στο λιανικό εμπόριο υπό τη μορφή σταγόνων ή με την ονομασία «Echinaforce», σε συσκευασίες επί των οποίων αναγράφεται η σύνθεσή του και οι περιπτώσεις χρήσεώς του, καθώς και η δοσολογία που συνιστάται.

Σύμφωνα με τη διάταξη περί παραπομπής, οι θεραπευτικές ενδείξεις, τις οποίες παραθέτει η εταιρία που παρασκευάζει το προϋόν, περιγράφουν ως εξής τις επίμαχες σταγόνες: «παραδοσιακή χρήση για προληπτικούς σκοπούς: λαμβανόμενες προληπτικώς, οι σταγόνες echinacea προστατεύουν σε περιόδους αυξημένου κινδύνου μεταδόσεως κρυολογημάτων και ενισχύουν την άμυνα του οργανισμού κατά κρυολογημάτων που συνοδεύονται από πυρετό.» Ως δοσολογία, προληπτικώς, αναγράφεται η λήψη τρεις φορές ημερησίως είκοσι σταγόνων με λίγο νερό. Επίσης, επί της συσκευασίας του Echinaforce προτείνεται, προληπτικώς, η λήψη τρεις φορές ημερησίως είκοσι σταγόνων και, σε περιπτώσεις οξέων περιστατικών, η λήψη πέντε φορές ημερησίως είκοσι έως τριάντα σταγόνων. Οι οδηγίες χρήσεως περιέχουν επιπροσθέτως τις αντενδείξεις.

4 Το αιτούν δικαστήριο επισημαίνει περαιτέρω ότι, σύμφωνα με την προσβαλλομένη από την προσφεύγουσα απόφαση περί δασμολογικής κατατάξεως της Oberfinanzdirektion Mόnchen, οι βασικές δραστικές ουσίες της echinacea, έως τώρα, δεν έχουν αναγνωρισθεί απεριορίστως και γενικώς ως φάρμακο. Επομένως, τα επίδικα προϋόντα δεν μπορούν να υπαχθούν στην κλάση 3004 του Κοινού Δασμολογίου. Αντιθέτως, η προσφεύγουσα επισημαίνει ότι η echinacea επιτρέπεται από τις αρμόδιες γερμανικές αρχές, καθώς και από τις υγειονομικές αρχές άλλων ευρωπαϋκών χωρών, ως φάρμακο. Επιπλέον, τα προφυλακτικά της αποτελέσματα συνηγορούν άνευ ετέρου υπέρ του να συμπεριληφθεί η echinacea στα προϋόντα της κλάσεως 3004. Η echinacea πωλείται στα φαρμακεία της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας γενικώς ως φάρμακο.

5 Για την απόφαση επί της διαφοράς απαιτείται ερμηνεία των περιλαμβανομένων στο Κοινό Δασμολόγιο κοινοτικών διατάξεων· το αιτούν δικαστήριο έκρινε ότι όφειλε να υποβάλει στο Δικαστήριο τα ακόλουθα προδικαστικά ερωτήματα:

«1) Πρέπει να ερμηνεύεται το Κοινό Δασμολόγιο - Συνδυασμένη Ονοματολογία 1994 - υπό την έννοια ότι προϋόντα όπως οι σταγόνες echinacea (εκχύλισμα echinacea purpurea e herba και e radice με αλκοόλη 56,1 % κατ' όγκον, για την προστασία από το κρυολόγημα, τη γρίππη και για την αύξηση της άμυνας του οργανισμού σε περίπτωση κινδύνου κρυολογήματος) πρέπει να κατατάσσονται στην κλάση 3004 - φάρμακα, που αποτελούνται από μη αναμειγμένα προϋόντα, παρασκευασμένα για θεραπευτικούς ή προφυλακτικούς σκοπούς (...), συσκευασμένα για τη λιανική πώληση;

2) Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως στο ερώτημα 1: Πρέπει το Κοινό Δασμολόγιο να ερμηνευθεί υπό την έννοια ότι προϋόντα όπως αυτά του ερωτήματος 1 πρέπει να κατατάσσονται ως "άλλα" οινοπνευματώδη ποτά στη διάκριση 2208 90 69;»

ΙΙΙ - Οι σχετικές διατάξεις

6 Με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 2658/87 του Συμβουλίου, της 23ης Ιουλίου 1987, για τη δασμολογική και στατιστική ονοματολογία και το Κοινό Δασμολόγιο (1) εισήχθη μία συνδυασμένη ονοματολογία. Σύμφωνα με το άρθρο 12 του κανονισμού αυτού, η Επιτροπή εξέδωσε για το έτος 1994 τον κανονισμό (ΕΟΚ) 2551/93, της 10ης Αυγούστου 1993 (2), ο οποίος περιλαμβάνει όλους τους δασμούς του Κοινού Δασμολογίου.

7 Το κεφάλαιο 22 του Κοινού Δασμολογίου αφορά «ποτά, αλκοολούχα υγρά και ξύδι».

Η κλάση 2208 αφορά τα ακόλουθα προϋόντα:

«Αιθυλική αλκοόλη μη μετουσιωμένη, με κατ' όγκο αλκοολικό τίτλο λιγότερο του 80 % vol· αποστάγματα, λικέρ και άλλα οινοπνευματώδη ποτά (...).»

Η διάκριση 2208 90 69 αφορά τα «άλλα οινοπνευματώδη ποτά».

Σύμφωνα με τη σημείωση 1, στοιχείο εε, του κεφαλαίου 22 του Κοινού Δασμολογίου, «τα φάρμακα των κλάσεων 3003 ή 3004» αποκλείονται ρητώς από το κεφάλαιο αυτό.

8 Το κεφάλαιο 30 του Κοινού Δασμολογίου αφορά τα «φαρμακευτικά προϋόντα».

Η κλάση 3004 αφορά τα:

«Φάρμακα (...) που αποτελούνται από προϋόντα αναμειγμένα ή μη αναμειγμένα, παρασκευασμένα για θεραπευτικούς ή προφυλακτικούς σκοπούς, (...) συσκευασμένα για τη λιανική πώληση.»

Από το σημείο 1, στοιχείο αα, του κεφαλαίου 30 του Κοινού Δασμολογίου προκύπτει ότι στο κεφάλαιο αυτό δεν περιλαμβάνονται «τα διαιτητικά τρόφιμα, εμπλουτισμένα τρόφιμα, τρόφιμα για διαβητικούς, συμπληρωματικά τρόφιμα, τονωτικά ποτά και μεταλικά νερά».

IV - Εξέταση του ερωτήματος της διαφοράς

9 Η διαφορά, επί της οποίας το Δικαστήριο οφείλει να αποφανθεί, αφορά κατ' ουσίαν το ερώτημα ποια είναι η έννοια των φαρμάκων στην κλάση 3004 προκειμένου τα επίδικα προϋόντα να καταταγούν ή να μην καταταγούν σ' αυτήν. Το Δικαστήριο ασχολήθηκε ήδη στο παρελθόν με απόφαση επί αναλόγου ερωτήματος, όταν επρόκειτο για τη δασμολογική κατάταξη σταγόνων κραταίγου (3). Επιπλέον, υπενθυμίζεται ότι η έννοια του φαρμάκου περιελήφθη στο κοινοτικό δίκαιο (4) και αποτέλεσε αντικείμενο διαφόρων αποφάσεων του Δικαστηρίου, εκ των οποίων πρέπει να αναφερθεί, λόγω της σημασίας την οποία αυτή έχει για την παρούσα διαφορά, η απόφαση στην υπόθεση Ter Voort (5). Οι αναφερθείσες αποφάσεις οροθετούν το πλαίσιο εντός του οποίου πρέπει να τεθεί και να λυθεί το ερώτημα που το Δικαστήριο πρόκειται να εξετάσει.

10 Ας εξετάσουμε λοιπόν το πρώτο ερώτημα σχετικά με την ιδιότητα του φαρμάκου του επίδικου προϋόντος. Ποια σημασία πρέπει να αποδοθεί στην έννοια των «φαρμάκων (...), που αποτελούνται από προϋόντα αναμειγμένα ή μη αναμειγμένα, παρασκευασμένα για θεραπευτικούς ή προφυλακτικούς σκοπούς (...), συσκευασμένα για τη λιανική πώληση» στην κλάση 3004 του Κοινού Δασμολογίου; Η Επιτροπή αναφέρει στις παρατηρήσεις της ότι, σύμφωνα με τις επεξηγηματικές σημειώσεις στο κεφάλαιο 30 του Κοινού Δασμολογίου, στην παρούσα περίπτωση δεν υφίσταται η ιδιότητα του φαρμάκου. Σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, για την κατάταξη στο κεφάλαιο 30, πράγματι, «δεν έχει προσδιοριστική αξία η περιγραφή του προϋόντος ως φαρμάκου σε άλλη κοινοτική νομοθεσία από εκείνη που αναφέρεται στην κατάταξη στη Συνδυασμένη Ονοματολογία, στην εθνική νομοθεσία των κρατών μελών ή σε φαρμακολογική συλλογή». Η Επιτροπή ερμηνεύει οπωσδήποτε τη διάταξη αυτή υπό μία μόνον έννοια: υποστηρίζει την άποψη ότι το γεγονός ότι ένα προϋόν, σε ένα άλλο πλαίσιο, κατατάσσεται ως φάρμακο, δεν σημαίνει - ούτε κατ' ανάγκη συνεπάγεται - ότι πρέπει να υπαχθεί στην κλάση του Κοινού Δασμολογίου που αφορά τα φάρμακα.

11 Η ερμηνεία αυτή της διατάξεως οπωσδήποτε δεν με πείθει. Αν γινόταν δεκτή, αυτό θα σήμαινε ότι εισήχθησαν πρόσθετα κριτήρια δασμολογικής κατατάξεως, εναλλακτικά προς εκείνα τα οποία παρέχει η πραγματικότητα και η ίδια η κοινοτική νομοθεσία, για να μπορεί τελικώς να αποφασιστεί αν ορισμένο προϋόν εμπίπτει ή όχι στην κατηγορία των φαρμάκων κατά την έννοια του Κοινού Δασμολογίου. Κατά την άποψή μου, η αναφερθείσα ερμηνευτική διάταξη θέλει να ρυθμίσει κάτι πολύ πιο απλό και αυτονόητο. Παρέχει μόνο ένα κριτήριο ερμηνείας, το οποίο το Δικαστήριο είχε εξάλλου ήδη την ευκαιρία να διευκρινίσει στο πλαίσιο της αναφερθείσας αποφάσεως «σταγόνες κραταίγου». Το Δικαστήριο αναφέρει ότι πρέπει να ληφθεί υπόψη η φύση του προϋόντος καθεαυτή, δηλαδή, πρέπει να εκτιμηθούν αντικειμενικώς τα ουσιώδη χαρακτηριστικά στοιχεία και οι ιδιότητες του προϋόντος. Πρέπει να προστεθεί ότι, σύμφωνα με την απόφαση Ter Voort, πρέπει επιπλέον να διευκρινιστεί πώς εκτιμά ο μέσος ενημερωθείς καταναλωτής το προϋόν για να μπορεί να αποφασισθεί αν αυτό εμπίπτει ή όχι στην επίδικη δασμολογική κλάση. Επομένως, το γεγονός ότι η επίσημη φαρμακολογία κράτους μέλους περιλαμβάνει ορισμένο προϋόν μεταξύ των φαρμάκων μπορεί να αποτελεί κριτήριο εκτιμήσεως, όμως δεν μπορεί να αποτελεί τη μοναδική στο πλαίσιο αυτό έγκυρη ένδειξη. Ούτε το γεγονός ότι το προϋόν δεν ανήκει σε εκείνα που περιλαμβάνονται στη φαρμακολογία μπορεί, κατά τη γνώμη μου, να αποκλείσει το ότι πρόκειται για πραγματικό φάρμακο.

12 Εξάλλου, το κοινοτικό δίκαιο προβαίνει σαφέστατα στη διάκριση που ανέφερα. Η ήδη αναφερθείσα οδηγία 65/65, της 26ης Ιανουαρίου 1965, ορίζει στο άρθρο 1, παράγραφος 2, ότι «φάρμακο αποτελεί: κάθε ουσία ή σύνθεση ουσιών που χαρακτηρίζεται ως έχουσα θεραπευτικές ή προληπτικές ικανότητες έναντι ασθενειών ανθρώπων ή ζώων· κάθε ουσία ή σύνθεση ουσιών που δύναται να χορηγηθεί σε άνθρωπο ή ζώο, προς τον σκοπό να γίνει ιατρική διάγνωση ή να αποκατασταθούν, να βελτιωθούν ή να τροποποιηθούν οργανικές λειτουργίες στον άνθρωπο ή το ζώο».

Το κοινοτικό δίκαιο παρέχει, επομένως, τον ορισμό του φαρμάκου «εκ του χαρακτηρισμού». Συναφώς πρέπει να επισημανθεί ότι ο γενικός εισαγγελέας Tesauro, στις προτάσεις της 22ας Σεπτεμβρίου 1992, τις οποίες ανέπτυξε στην υπόθεση Ter Voort, ανέφερε ότι «ο ορισμός του φαρμάκου "ως εκ του χαρακτηρισμού" καλύπτει και τα προϋόντα που περιγράφονται ή συνιστώνται ως έχοντα θεραπευτικές ή προληπτικές ιδιότητες κατόπιν προφορικής παρουσιάσεώς τους και, γενικότερα, όλα εκείνα τα προϋόντα τα οποία δημιουργούν στον μέσο καταναλωτή - λόγω της παρουσιάσεώς τους - την εντύπωση ότι πρόκειται για φάρμακα» (6). Ο γενικός εισαγγελέας Tesauro ανέφερε στη συνέχεια των προτάσεων αυτών ότι «ο κοινοτικός ορισμός του φαρμάκου ως εκ του χαρακτηρισμού του άρθρου 1, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 65/65 καλύπτει και τα προϋόντα που θεωρούνται εν γένει ως είδη διατροφής και δεν έχουν, σύμφωνα με τις υπάρχουσες σήμερα επιστημονικές γνώσεις, καμία φαρμακευτική ιδιότητα, εφόσον τα προϋόντα αυτά εμφανίζονται από τον πωλητή ή από τρίτους που συνεργάζονται μαζί του ως έχοντα θεραπευτικές ή προληπτικές ιδιότητες». Το Δικαστήριο συμφώνησε πλήρως με την άποψη του γενικού εισαγγελέα και διαπίστωσε ότι «πρέπει να θεωρείται ως φάρμακο και να υπόκειται στο σχετικό καθεστώς κάθε προϋόν που παρουσιάζεται ως έχον θεραπευτικές ή προληπτικές ιδιότητες ή χορηγείται με σκοπό την αποκατάσταση, βελτίωση ή μεταβολή των οργανικών λειτουργιών, ακόμη και αν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής άλλης, λιγότερο αυστηρής, κοινοτικής ρυθμίσεως, όπως είναι η ρύθμιση που διέπει τα καλλυντικά προϋόντα. Ούτε το γεγονός ότι το προϋόν αποτελεί είδος διατροφής αποτελεί εμπόδιο για τον χαρακτηρισμό του ως "φαρμάκου", κατά την έννοια του άρθρου 1, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, της οδηγίας 65/65, εφόσον οι θεραπευτικές ή προληπτικές ιδιότητές του περιγράφονται ή συνιστώνται κατά τρόπο ώστε να συνάγεται το συμπέρασμα ότι το προϋόν έχει τις χαρακτηριστικές ιδιότητες θεραπευτικής ουσίας, δηλαδή φαρμάκου» (7).

13 Επομένως, τα προεκτεθέντα οδηγούν στη σκέψη ότι ποικίλα στοιχεία λαμβάνονται υπόψη προκειμένου να διαπιστωθεί αν ένα προϋόν αποτελεί φάρμακο κατά την έννοια της κλάσεως 3004. Ανεξαρτήτως του περιλαμβανομένου στη φαρμακολογία επίσημου χαρακτηρισμού, πράγματι, οι ειδικές ιδιότητες του προϋόντος, όπως αυτές αναγράφονται στη συσκευασία, το είδος της παρουσιάσεως, με την οποία αυτό διατίθεται στο εμπόριο, η χρήση που συνιστάται, ο τρόπος που χορηγείται, ο τόπος στον οποίο διατίθεται, καθώς και η γενική άποψη ότι το προϋόν αποτελεί φάρμακο, συνιστούν χρήσιμα κριτήρια και ουσιώδεις ενδείξεις για την απόφαση σχετικά με την κατάταξή του στη μία ή την άλλη κλάση του δασμολογίου.

Εξάλλου, δεν θα ήταν δυνατό να θεωρηθεί ως υποστηρίξιμη μία άλλη άποψη, η οποία θα είχε ως αποτέλεσμα να γίνει δεκτό ότι ο κοινοτικός νομοθέτης θέλησε να θεσπίσει αντιφατική ρύθμιση: ένα τέτοιο συμπέρασμα θα είχε ως αποτέλεσμα μόνο τη δημιουργία συγχύσεως μεταξύ των πολιτών και θα δημιουργούσε νομική αβεβαιότητα ως προς την έννοια του φαρμάκου καθ' εαυτήν. Η έννοια αυτή, πράγματι, δεν μπορεί να διαφέρει ανάλογα με το αν πρόκειται για την εφαρμογή της ειδικής ρυθμίσεως του φαρμακευτικού τομέα ή για την κατάταξη του ιδίου προϋόντος στην αντίστοιχη κλάση του δασμολογίου.

14 Επιπλέον, κατά τη γνώμη μου, δεν έχει σημασία η διαπίστωση της Επιτροπής ότι το επίδικο προϋόν δεν χρησιμεύει για τη θεραπεία συγκεκριμένης ασθένειας προσβάλλουσας ορισμένο σημείο ή ορισμένη περιοχή του σώματος αλλ' ότι έχει ένα γενικό προφυλακτικό αποτέλεσμα. Αν η αναφερομένη από την Επιτροπή προϋπόθεση ήταν πραγματικά θεμελιώδης και απαραίτητη για να μπορεί να θεωρηθεί ένα παρασκεύασμα ως φάρμακο, μία σειρά αναμφίβολα φαρμακευτικών ουσιών, οι οποίες αναμφισβήτητα καλύπτουν ευρύ φάσμα προφυλακτικών και/ή προληπτικών λειτουργιών, όπως για παράδειγμα τα αντιβιοτικά ή οι ανοσοποιητικές ουσίες, ή αυτές που έχουν, όπως η ασπιρίνη, πολλές λειτουργίες, δεν θα μπορούσαν να καταταχθούν στην κλάση 3004.

15 Στην παρούσα περίπτωση διαπιστώνεται, για παράδειγμα - υπό την επιφύλαξη ακριβέστερων πραγματικών εκτιμήσεων, οι οποίες απόκεινται φυσικά στο αιτούν δικαστήριο - ότι η παρουσίαση του προϋόντος και η εκεί προβλεπομένη χορήγηση δεν επιτρέπουν να υποτεθεί ότι αυτό χρησιμοποιείται για άλλους σκοπούς εκτός από ιατρικούς. Πράγματι, δεν εμφανίζει ειδικές οργανοληπτικές ιδιότητες, οι οποίες να το καθιστούν κατάλληλο για άλλη χρήση και επομένως να το μεταβάλλουν σε αναψυκτικό ποτό ή σε ποτό που καταναλώνεται σε άλλες περιπτώσεις. Ο σαφής σκοπός χρήσεως αποτελεί, κατά τη γνώμη μου, μαζί με τα ήδη αναφερθέντα κριτήρια, αποφασιστική ένδειξη για τη δυνατή κατάταξη του επίδικου προϋόντος ως φαρμάκου στο πλαίσιο του δασμολογίου, ανεξάρτητα από τις καθεαυτές φαρμακολογικές ιδιότητες και από την επιβεβαιωθείσα ύπαρξη βασικών δραστικών ουσιών, οι οποίες πράγματι επιφέρουν θεραπευτικό ή προληπτικό αποτέλεσμα. Η άποψη αυτή επικυρώθηκε άλλωστε από το Δικαστήριο ήδη με την απόφαση Colin και Duprι (8).

16 Οι άλλες σκέψεις, τις οποίες η Επιτροπή προβάλλει προκειμένου ν' αποδείξει ότι προϋόντα όπως τα προκείμενα δεν μπορούν να καταγούν στην κλάση 3004 του δασμολογίου, δεν είναι κατά την άποψή μου βάσιμες. Η υποστηριζομένη από την Επιτροπή διάκριση μεταξύ φαρμάκων και τονωτικών ποτών της κλάσεως 2208, κατά τη γνώμη μου, δεν ευσταθεί: τα συμπληρωματικά είδη διατροφής, στα οποία η Επιτροπή αναφέρεται, δεν έχουν στον ανθρώπινο οργανισμό κανένα αποτέλεσμα, το οποίο θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως μεταβολή μιας φυσιολογικής λειτουργίας. Αντιθέτως, οι σταγόνες echinacea έχουν ως αποτέλεσμα την πραγματική ενίσχυση της λειτουργίας των φαγοκυττάρων. Η Επιτροπή αρνείται πάντως να δεχθεί ότι η οφειλομένη στη λήψη του επίδικου προϋόντος μεταβολή μπορεί να θεωρηθεί ως επαρκής για να χαρακτηριστεί αυτό ως φάρμακο. Εντούτοις, συγχέει την αναπλήρωση ουσιών που λείπουν από τον οργανισμό (βιταμίνες και μέταλλα) με την πραγματική μεταβολή της συνήθους, φυσιολογικής διαδικασίας. Συναφώς, δεν έχει επίσης σημασία να υπάρχουν, όπως η Επιτροπή προσπαθεί να αποδείξει, ουσίες οι οποίες, παρόλον ότι μπορούν να προκαλέσουν μεταβολή στον οργανισμό, κατατάσσονται εντούτοις στα συμπληρωματικά είδη διατροφής: πράγματι, αυτό που δεν υφίσταται στην περίπτωση των ουσιών αυτών είναι ο κύριος θεραπευτικός ή προφυλακτικός σκοπός, δηλαδή η καταπολέμηση ή η πρόληψη μιας ασθένειας. Στις αναφερθείσες από την Επιτροπή περιπτώσεις υπάρχουν πράγματι ουσίες, οι οποίες δεν περιέχουν, καθεαυτές, βασικές δραστικές ουσίες αποσκοπούσες στη θεραπεία ή την πρόληψη ασθενειών (για παράδειγμα τα παρασκευάσματα ειδών διατροφής για την καταπολέμηση της παχυσαρκίας) και οι οποίες, γενικώς, δεν αποσκοπούν σε θεραπευτικά ή προφυλακτικά αποτελέσματα επί του οργανισμού, αλλά στο να ενεργούν ως βοηθητικές ουσίες άλλων ουσιών.

17 Για την περίπτωση κατά την οποία το Δικαστήριο θα κρίνει ότι πρέπει να αποκλείσει ότι το επίδικο προϋόν έχει την ιδιότητα του φαρμάκου, διατυπώνω κατωτέρω, εντελώς επικουρικώς, ορισμένες άλλες σκέψεις, σχετικά με μία άλλη δυνατή κατάταξη του προϋόντος αυτού. Στην απόφαση «σταγόνες κραταίγου», το Δικαστήριο είχε την ευκαιρία να διευκρινίσει, ως προς το προϋόν για το οποίο επρόκειτο εκεί: «όπως προκύπτει επίσης από τη δικογραφία (...), η αλκοόλη που περιέχεται στο επίμαχο προϋόν, όσο σημαντικός και αν είναι ο κατ' όγκον αλκοολικός τίτλος του, δεν το αλλοιώνει. Τουναντίον, η λειτουργία της έγκειται στο ότι ενεργεί ως βοηθητική ουσία, ως συντηρητικό και ως ενισχυτικό της δράσεως του εν λόγω προϋόντος». Παρόμοιες παρατηρήσεις μπορούν να γίνουν στο επίδικο εν προκειμένω προϋόν. Η προπαρατεθείσα διευκρίνιση του Δικαστηρίου καθιστά, επομένως, δυνατό και εν προκειμένω να συναχθεί ότι η ύπαρξη αλκοόλης στην επίδικη σύνθεση δεν δικαιολογεί τη σκέψη ότι πρόκειται για αλκοολούχο ποτό υπαγόμενο στη διάκριση 2208 90 69, όπως αντιθέτως υποστηρίχθηκε από την καθής. Λαμβάνοντας υπόψη τα προεκτεθέντα, η μόνη απομένουσα δυνατή κατάταξη είναι, επομένως, η κατάταξη στην κλάση 1302 (χυμοί και εκχυλίσματα φυτικά).

V - Πρόταση

18 Λαμβάνοντας υπόψη τα προεκτεθέντα, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο ερώτημα που υπέβαλε το Finanzgericht Mόnchen ως εξής:

«Η κλάση 3004 του Κοινού Δασμολογίου, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 2551/93 της Επιτροπής, της 10ης Αυγούστου 1993, πρέπει να ερμηνευτεί υπό την έννοια ότι περιλαμβάνει ένα προϋόν, το οποίο χρησιμοποιείται αποκλειστικώς για θεραπευτικούς ή προφυλακτικούς σκοπούς και αποτελείται από φυτικό εκχύλισμα και ένα διάλυμα περιέχον αλκοόλη, αν το παρασκεύασμα αυτό, ανεξαρτήτως της κατατάξεώς του στο πλαίσιο της φαρμακολογίας, εμφανίζεται ως φάρμακο και ομολογουμένως έχει τα ίδια αποτελέσματα, με βάση τα ακόλουθα κριτήρια: χαρακτηριστικές ιδιότητες του προϋόντος, τρόπος που χορηγείται, συσκευασία και παρουσίαση, κύριος τόπος εμπορίας, χρήση που συνιστάται, δοσολογία, γενική αναγνώριση των φαρμακευτικών χαρακτηριστικών του εκ μέρους των μέσων ενημερωμένων καταναλωτών».

(1) - ΕΕ L 256, σ. 1.

(2) - ΕΕ L 241, σ. 1.

(3) - Απόφαση της 14ης Ιανουαρίου 1993 στην υπόθεση C-177/91 (Συλλογή 1993, σ. Ι-45).

(4) - Οδηγία 65/65/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 26ης Ιανουαρίου 1964 (ΕΕ ειδ. έκδ. 13/001, σ. 25).

(5) - Απόφαση της 28ης Οκτωβρίου 1992 στην υπόθεση C-219/91 (Συλλογή 1992, σ. Ι-5485).

(6) - Προτάσεις του γενικού εισαγγελέα Tesauro στην υπόθεση C-219/91 (Συλλογή 1992, σ. Ι-5496).

(7) - Προπαρατεθείσα απόφαση της 28ης Οκτωβρίου 1992, σκέψεις 19 και 20.

(8) - Απόφαση της 14ης Δεκεμβρίου 1995 στις συνεκδικασθείσες υποθέσεις C-106/94 και C-139/94 (Συλλογή 1995, σ. Ι-4773, σκέψη 28).