ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΟΥ ΓΕΝΙΚΟΥ ΕΙΣΑΓΓΕΛΕΑ

HENRIK SAUGMANDSGAARD ØE

της 12ης Νοεμβρίου 2020 ( 1 )

Υπόθεση C‑515/19

Eutelsat SA

κατά

Autorité de régulation des communications électroniques et des postes,

Inmarsat Ventures SE, πρώην Inmarsat Ventures Ltd,

παρισταμένων των:

Viasat Inc.,

Viasat UK Ltd

[αίτηση του Conseil d’État

(Συμβουλίου της Επικρατείας, Γαλλία)

για την έκδοση προδικαστικής αποφάσεως]

«Προδικαστική παραπομπή – Δίκτυα και υπηρεσίες ηλεκτρονικών επικοινωνιών – Απόφαση 2007/98/ΕΚ – Εναρμονισμένη χρήση ραδιοφάσματος στη ζώνη συχνοτήτων των 2 GHz – Συστήματα που παρέχουν κινητές δορυφορικές υπηρεσίες – Απόφαση 626/2008/ΕΚ – Επιλογή και αδειοδότηση – Άρθρο 2, παράγραφος 1 – Κινητό δορυφορικό σύστημα – Έννοια “κινητού επίγειου σταθμού” – Έννοια “‘συμπληρωματικού’ επίγειου σκέλους” – Άρθρο 4, παράγραφος 2, στοιχείο γʹ, σημείο ii – Δέσμευση κάλυψης τουλάχιστον του 60 % του εδάφους της Ένωσης – Άρθρο 7, παράγραφος 1 – Μη τήρηση – Συνέπειες»

I. Εισαγωγή

1. Η αίτηση προδικαστικής αποφάσεως που υπέβαλε το Conseil d’État (Συμβούλιο της Επικρατείας, Γαλλία) αφορά το σύστημα «European Aviation Network» (στο εξής: σύστημα EAN) που εγκατέστησε η Inmarsat Ventures SE, πρώην Inmarsat Ventures Ltd, (στο εξής: Inmarsat), το οποίο προορίζεται να παρέχει σύνδεση στο διαδίκτυο σε αεροσκάφη που πετούν πάνω από το έδαφος της Ένωσης.

2. Η αίτηση υποβλήθηκε στο πλαίσιο αίτησης ακυρώσεως την οποία άσκησε η Eutelsat SA κατά απόφασης της Autorité de régulation des communications électroniques et des postes (ρυθμιστικής αρχής ηλεκτρονικών επικοινωνιών και ταχυδρομείων, Γαλλία, στο εξής: ARCEP), με την οποία η εν λόγω αρχή χορήγησε στην Inmarsat άδεια εκμετάλλευσης των συμπληρωματικών επίγειων σκελών στο πλαίσιο του συστήματος EAN.

3. Η απόφαση της ARCEP εκδόθηκε κατόπιν της αποφάσεως 2009/449/ΕΚ ( 2 ), με την οποία η Επιτροπή επέλεξε την Inmarsat και τη Solaris Mobile Limited ως φορείς εκμετάλλευσης κινητών δορυφορικών συστημάτων στους οποίους έχει χορηγηθεί άδεια χρήσης της ζώνης συχνοτήτων των 2 GHz, βάσει της απόφασης 2007/98/ΕΚ ( 3 ) και της απόφασης 626/2008/ΕΚ ( 4 ).

4. Κατ’ ουσίαν, με τα ερωτήματα που υπέβαλε το αιτούν δικαστήριο ζητεί να κριθεί αν το σύστημα EAN που εγκατέστησε η Inmarsat, και ειδικότερα το επίγειο σκέλος του συστήματος αυτού, συνάδει προς τα κριτήρια που καθορίζονται στην απόφαση 626/2008.

5. Θα προτείνω στο Δικαστήριο να δώσει καταφατική απάντηση στα ερωτήματα αυτά.

II. Το νομικό πλαίσιο

Α. Η απόφαση 2007/98

6. Το άρθρο 1 της απόφασης 2007/98/ΕΚ προβλέπει τα εξής: «Σκοπός της παρούσας απόφασης είναι η εναρμόνιση των όρων για τη διάθεση και αποδοτική χρήση των ζωνών συχνοτήτων 1.980-2.010 MHz (γη προς διάστημα) και 2.170-2.200 MHz (διάστημα προς γη) για συστήματα που παρέχουν δορυφορικές υπηρεσίες κινητών επικοινωνιών στην [Ένωση].»

7. Κατά το άρθρο 2 της απόφασης αυτής, ως «συστήματα που παρέχουν δορυφορικές υπηρεσίες κινητών επικοινωνιών» νοούνται συστήματα που είναι σε θέση να παρέχουν υπηρεσίες ραδιοεπικοινωνιών μεταξύ ενός επίγειου σταθμού κινητών επικοινωνιών και ενός ή περισσοτέρων δορυφορικών σταθμών, ή μεταξύ επίγειων σταθμών κινητών επικοινωνιών μέσω ενός ή περισσοτέρων δορυφορικών σταθμών ή μεταξύ ενός επίγειου σταθμού κινητών επικοινωνιών και ενός ή περισσοτέρων συμπληρωματικών σταθμών εδάφους εγκατεστημένων σε σταθερές θέσεις.

8. Το άρθρο 3 της εν λόγω απόφασης προβλέπει τα εξής: «1. Από την 1η Ιουλίου 2007, τα κράτη μέλη καθορίζουν και διαθέτουν τις ζώνες συχνοτήτων των 1.980-2.010 MHz και των 2.170-2.200 MHz για συστήματα που παρέχουν δορυφορικές υπηρεσίες κινητών επικοινωνιών. […] 2. Κάθε συμπληρωματικός σταθμός εδάφους συνιστά αναπόσπαστο μέρος του δορυφορικού συστήματος κινητών επικοινωνιών και ελέγχεται από το δορυφορικό σύστημα διαχείρισης πόρων και δικτύου. Χρησιμοποιεί την ίδια κατεύθυνση μετάδοσης και τα ίδια τμήματα ζωνών συχνοτήτων όπως τα συνδεδεμένα δορυφορικά σκέλη και δεν αυξάνει τις απαιτήσεις ραδιοφάσματος του συνδεδεμένου με αυτόν δορυφορικού συστήματος κινητών επικοινωνιών.»

Β. Η απόφαση 626/2008

9. Το άρθρο 1, παράγραφος 1, της απόφασης 626/2008 προβλέπει τα εξής: «Σκοπός της παρούσας απόφασης είναι να διευκολύνει την ανάπτυξη ανταγωνιστικής εσωτερικής αγοράς για κινητές δορυφορικές υπηρεσίες (MSS) σε ολόκληρη την [Ένωση] και να εξασφαλίσει τη βαθμιαία κάλυψη όλων των κρατών μελών. Η παρούσα απόφαση θεσπίζει κοινοτική διαδικασία για την κοινή επιλογή φορέων εκμετάλλευσης κινητών δορυφορικών συστημάτων που χρησιμοποιούν τη ζώνη συχνοτήτων των 2 GHz σύμφωνα με την απόφαση 2007/98/ΕΚ· η ζώνη περιλαμβάνει το ραδιοφάσμα από 1.980 έως 2.010 MHz για τις επικοινωνίες από τη Γη προς το διάστημα και το ραδιοφάσμα από 2.170 έως 2.200 MHz για τις επικοινωνίες από το διάστημα προς τη Γη. Επίσης, καθορίζει διατάξεις για τη συντονισμένη αδειοδότηση, εκ μέρους των κρατών μελών, των επιλεγμένων φορέων εκμετάλλευσης για χρήση του εκχωρούμενου ραδιοφάσματος, εντός της ζώνης αυτής, για τη λειτουργία κινητών δορυφορικών συστημάτων.»

10. Το άρθρο 2, παράγραφος 2, της απόφασης αυτής προβλέπει τα εξής: «Επίσης, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί: α) ως “κινητά δορυφορικά συστήματα” νοούνται δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών και συναφή συστήματα που είναι σε θέση να παρέχουν υπηρεσίες ραδιοεπικοινωνιών μεταξύ ενός κινητού επίγειου σταθμού και ενός ή περισσοτέρων διαστημικών σταθμών, ή μεταξύ κινητών επίγειων σταθμών μέσω ενός ή περισσότερων δορυφορικών σταθμών, ή μεταξύ κινητού επίγειου σταθμού και ενός ή περισσότερων συμπληρωματικών επίγειων σκελών που χρησιμοποιούνται σε σταθερές γεωγραφικές θέσεις. Το σύστημα αυτό περιλαμβάνει τουλάχιστον ένα διαστημικό σταθμό· β) ως “συμπληρωματικά επίγεια σκέλη” κινητών δορυφορικών σταθμών νοούνται σταθμοί εδάφους που χρησιμοποιούνται σε σταθερές γεωγραφικές θέσεις με σκοπό τη βελτίωση της διάθεσης της κινητής δορυφορικής υπηρεσίας σε γεωγραφικές περιοχές εντός του ίχνους του δορυφόρου ή των δορυφόρων του συστήματος, όπου οι επικοινωνίες με έναν ή περισσότερους δορυφορικούς σταθμούς δεν μπορούν να εξασφαλισθούν με την απαιτούμενη ποιότητα.»

Γ. Η απόφαση 2009/449

11. Σε εκτέλεση της απόφασης 626/2008, η Επιτροπή επέλεξε, με την απόφαση 2009/449, την Inmarsat και τη Solaris Mobile Limited ως φορείς εκμετάλλευσης κινητών δορυφορικών συστημάτων στους οποίους έχει χορηγηθεί άδεια χρήσης της ζώνης συχνοτήτων των 2 GHz, βάσει της απόφασης 2007/98.

III. Η διαφορά της κύριας δίκης, τα προδικαστικά ερωτήματα και η διαδικασία ενώπιον του Δικαστηρίου

12. Με την απόφαση 2014-1257 της 21ης Οκτωβρίου 2014, η ARCEP χορήγησε στην Inmarsat άδεια χρήσης των οριζόμενων στην απόφαση 2009/449 συχνοτήτων στη μητροπολιτική Γαλλία.

13. Με την απόφαση 2018-0001, της 22ας Φεβρουαρίου 2018, η ARCEP χορήγησε στην Inmarsat Ventures Limited την άδεια να εκμεταλλεύεται συμπληρωματικά επίγεια στοιχεία κινητού δορυφορικού συστήματος.

14. Η Eutelsat άσκησε ενώπιον του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας) αίτηση ακυρώσεως κατά της δεύτερης ως άνω αποφάσεως. Η Viasat Inc και η Viasat UK Ltd (στο εξής, από κοινού: Viasat) παρενέβησαν στη διαδικασία της κύριας δίκης υπέρ της προσφεύγουσας.

15. Από τα στοιχεία που διαβίβασε το αιτούν δικαστήριο συνάγεται ότι η Inmarsat προτίθεται να εκμεταλλευτεί την άδεια που χορηγήθηκε με την απόφαση 2009/449 για να αναπτύξει το σύστημα EAN.

16. Το σύστημα EAN καθιστά δυνατή την παροχή κινητής υπηρεσίας για τα αεροσκάφη μέσω δορυφορικών μεταδόσεων, που λαμβάνονται από τερματικό σταθμό ευρισκόμενο πάνω από την άτρακτο των αεροσκαφών, και μέσω μεταδόσεων που πραγματοποιούνται από συμπληρωματικά επίγεια στοιχεία τα οποία έχουν αναπτυχθεί στο έδαφος της Ευρωπαϊκής Ένωσης και λαμβάνονται από τερματικό σταθμό ευρισκόμενο κάτω από την άτρακτο των αεροσκαφών. Το σύνολο των μεταδόσεων αυτών πραγματοποιείται στη ζώνη συχνοτήτων που χορηγήθηκε στην Inmarsat με την απόφαση 2009/449. Το σύστημα αυτό εκμεταλλεύεται δορυφόρο ο οποίος τέθηκε σε λειτουργία στις 29 Αυγούστου 2017.

17. Προς στήριξη της αιτήσεως ακυρώσεως που άσκησε ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου, η Eutelsat προέβαλε πλείονα επιχειρήματα με σκοπό να αποδείξει ότι το σύστημα EAN που εγκατέστησε η Inmarsat δεν συνάδει προς τις διατάξεις της απόφασης 626/2008, πράγμα το οποίο συνεπάγεται την ακυρότητα της απόφασης της ARCEP της 22ας Φεβρουαρίου 2018.

18. Το Conseil d’État (Συμβούλιο της Επικρατείας), αφού διαπίστωσε ότι η επιχειρηματολογία αυτή θέτει σειρά σοβαρών ερμηνευτικών ζητημάτων του δικαίου της Ένωσης, αποφάσισε να αναστείλει τη διαδικασία και να υποβάλει στο Δικαστήριο τα εξής προδικαστικά ερωτήματα: «1) Βάσει ποιων νομικών κριτηρίων προσδιορίζεται ένας επίγειος κινητός σταθμός, υπό την έννοια της αποφάσεως 626/2008; Έχει η εν λόγω απόφαση την έννοια ότι επιτάσσει ένας επίγειος κινητός σταθμός ο οποίος επικοινωνεί με συμπληρωματικό επίγειο σκέλος να δύναται επίσης, χωρίς ιδιαίτερο εξοπλισμό, να επικοινωνεί και με δορυφόρο; Σε περίπτωση καταφατικής απαντήσεως, πώς πρέπει να εκτιμάται ο ενιαίος χαρακτήρας του εξοπλισμού; 2) Έχει το άρθρο 2, παράγραφος 2, της αποφάσεως 626/2008, την έννοια ότι ένα κινητό δορυφορικό σύστημα πρέπει να στηρίζεται κυρίως σε δορυφορικά σκέλη ή η εν λόγω διάταξη επιτρέπει να θεωρηθεί ότι ο ρόλος που διαδραματίζουν τα δορυφορικά και επίγεια σκέλη δεν είναι κρίσιμος, συμπεριλαμβανομένης της περιπτώσεως κατά την οποία το δορυφορικό σκέλος είναι χρήσιμο μόνον όταν οι επικοινωνίες με τα επίγεια σκέλη δεν μπορούν να διασφαλισθούν; Δύνανται τα συμπληρωματικά επίγεια σκέλη να εγκατασταθούν κατά τρόπο ώστε να καλύπτουν το σύνολο του εδάφους της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον λόγο ότι οι διαστημικοί σταθμοί δεν επιτρέπουν να διασφαλιστεί η απαιτούμενη ποιότητα επικοινωνιών σε κανένα σημείο, υπό την έννοια της παραγράφου 2, στοιχείο βʹ, του εν λόγω άρθρου; 3) Σε περίπτωση που αποδειχθεί ότι ο φορέας που επελέγη σύμφωνα με τον τίτλο ΙΙ της αποφάσεως 626/2008 δεν τήρησε τις συμφωνίες όσον αφορά την κάλυψη του εδάφους, όπως προβλέπεται στο άρθρο 7, παράγραφος 2, μέχρι την καταληκτική ημερομηνία που προβλέπεται στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, σημείο ii, πρέπει οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών να αρνηθούν τη χορήγηση αδειών εκμεταλλεύσεως συμπληρωματικών επίγειων σκελών; Σε περίπτωση αρνητικής απαντήσεως, μπορούν να αρνηθούν τη χορήγηση των αδειών αυτών;»

19. Η από 28 Ιουνίου 2019 αίτηση προδικαστικής αποφάσεως πρωτοκολλήθηκε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 8 Ιουλίου 2019.

20. Γραπτές παρατηρήσεις κατέθεσαν η Eutelsat, η Inmarsat, η Viasat, η Γαλλική και η Βελγική Κυβέρνηση, η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, οι οποίες απάντησαν γραπτώς σε διάφορες ερωτήσεις που έθεσε το Δικαστήριο.

IV. Ανάλυση

21. Από τη δικογραφία προκύπτει ότι η αίτηση ακυρώσεως που άσκησε η Eutelsat, υπέρ της οποίας παρενέβη η Viasat, ενώπιον του αιτούντος δικαστηρίου περιλαμβάνεται σε ένα σύνολο προσφυγών που ασκήθηκαν ενώπιον των δικαιοδοτικών οργάνων της Ένωσης ( 5 ), καθώς και ενώπιον εθνικών δικαστηρίων, μεταξύ άλλων, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στη Γερμανία, στην Ιταλία, στην Ισπανία και στο Βέλγιο, με τις οποίες οι ως άνω μετέχουσες στη διαδικασία επιδιώκουν να εμποδίσουν τη χρήση από την Inmarsat της ζώνης συχνοτήτων των 2 GHz μέσω συμπληρωματικών επίγειων σκελών.

22. Στο πλαίσιο της υπό κρίση υπόθεσης ζητείται, κατ’ ουσίαν, από το Δικαστήριο να εξετάσει τρία επιχειρήματα τα οποία προέβαλε η Eutelsat προκειμένου να αμφισβητήσει το κύρος της άδειας που χορήγησε η ARCEP στην Inmarsat για την εκμετάλλευση συμπληρωματικών επίγειων σκελών στη Γαλλία, των οποίων η εξέταση απαιτεί την ερμηνεία διατάξεων του δικαίου της Ένωσης. Τα τρία αυτά επιχειρήματα αντιστοιχούν στα τρία ερωτήματα που υπέβαλε το αιτούν δικαστήριο.

23. Πρώτον, η Eutelsat υποστηρίζει ότι, σε ένα σύστημα όπως το σύστημα EAN το οποίο εγκατέστησε η Inmarsat, ο τερματικός σταθμός που τοποθετείται κάτω από την άτρακτο των αεροσκαφών με σκοπό την επικοινωνία με τα συμπληρωματικά επίγεια σκέλη δεν συνιστά «κινητό επίγειο σταθμό» και, επομένως, τα σκέλη αυτά δεν αποτελούν αναπόσπαστο μέρος «κινητού δορυφορικού συστήματος» υπό την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της απόφασης 626/2008.

24. Δεύτερον, η Eutelsat διατείνεται ότι τα επίγεια σκέλη δεν μπορούν, λαμβανομένης υπόψη της πρωταρχικής σημασίας τους, να θεωρηθούν «συμπληρωματικά» σε ένα σύστημα όπως το σύστημα EAN και, επομένως, αυτό δεν συνιστά «κινητό δορυφορικό σύστημα» υπό την έννοια της προμνησθείσας διάταξης.

25. Τρίτον, η Eutelsat υποστηρίζει ότι οι εθνικές αρχές δεν μπορούν να χορηγήσουν στην Inmarsat άδεια εκμετάλλευσης των συμπληρωματικών επίγειων σκελών στο έδαφός τους καθόσον η Inmarsat δεν τήρησε τις δεσμεύσεις κάλυψης του εδάφους κατά την προβλεπόμενη στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, σημείο ii, της απόφασης 626/2008 ημερομηνία.

26. Στη συνέχεια, θα εκθέσω τους λόγους για τους οποίους εκτιμώ ότι καθένα από τα επιχειρήματα που προέβαλε η Eutelsat είναι απορριπτέο. Με άλλα λόγια, θα προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα υποβληθέντα ερωτήματα ότι οι σχετικές διατάξεις του δικαίου της Ένωσης δεν αίρουν το κύρος της άδειας που χορηγήθηκε στην Inmarsat προκειμένου να εκμεταλλευτεί συμπληρωματικά επίγεια σκέλη στη Γαλλία.

Α. Επί των εννοιών «κινητό δορυφορικό σύστημα» και «κινητός επίγειος σταθμός» κατά το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της απόφασης 626/2008 (πρώτο προδικαστικό ερώτημα)

27. Με το πρώτο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της απόφασης 626/2008 έχει την έννοια ότι, σε σύστημα όπως το επίμαχο στην υπόθεση της κύριας δίκης σύστημα EAN, τα συμπληρωματικά επίγεια σκέλη επικοινωνούν με «κινητό επίγειο σταθμό» και, επομένως, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος «κινητού δορυφορικού συστήματος», λαμβανομένου υπόψη ότι το σύστημα αυτό περιλαμβάνει δύο διακριτούς τερματικούς σταθμούς λήψης οι οποίοι συνδέονται με σύστημα διαχείρισης επικοινωνίας, εκ των οποίων ο πρώτος είναι τοποθετημένος πάνω στην άτρακτο του αεροσκάφους και επικοινωνεί με δορυφόρο και ο δεύτερος είναι τοποθετημένος κάτω από την άτρακτο και επικοινωνεί με τα συμπληρωματικά επίγεια σκέλη.

28. Η Eutelsat και η Viasat πρότειναν να δοθεί στο ερώτημα αυτό αρνητική απάντηση, ενώ η Inmarsat, η Γαλλική και η Βελγική Κυβέρνηση, η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς και η Επιτροπή, πρότειναν να δοθεί καταφατική απάντηση.

29. Αφετηρία της απάντησης στο ερώτημα αυτό πρέπει να αποτελέσει το γράμμα του άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της απόφασης 626/2008. Κατά τη διάταξη αυτή, ως «κινητά δορυφορικά συστήματα» νοούνται «δίκτυα ηλεκτρονικών επικοινωνιών και συναφή συστήματα» τα οποία είναι σε θέση να παρέχουν τρία είδη υπηρεσιών ραδιοεπικοινωνιών: – μεταξύ ενός κινητού επίγειου σταθμού και ενός ή περισσοτέρων διαστημικών σταθμών, ή – μεταξύ κινητών επίγειων σταθμών μέσω ενός ή περισσότερων δορυφορικών σταθμών, ή – μεταξύ κινητού επίγειου σταθμού και ενός ή περισσότερων συμπληρωματικών επίγειων σκελών που χρησιμοποιούνται σε σταθερές γεωγραφικές θέσεις.

30. Το δεύτερο και το τρίτο προδικαστικό ερώτημα αφορούν το τρίτο είδος ραδιοεπικοινωνιών, ήτοι αυτές μεταξύ κινητού επίγειου σταθμού και συμπληρωματικών επίγειων σκελών.

31. Εκτιμώ ότι είναι εκ προοιμίου χρήσιμο να αποσαφηνιστεί η έννοια των όρων «κινητός», «επίγειος», «διαστημικός» και «δορυφορικός» οι οποίοι χρησιμοποιούνται για την περιγραφή των εν λόγω υπηρεσιών ραδιοεπικοινωνιών.

32. Όπως και το σύνολο των μετεχόντων στη διαδικασία που κατέθεσαν παρατηρήσεις, φρονώ ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν, συναφώς, οι ορισμοί που περιέχονται στον κανονισμό ραδιοεπικοινωνιών που εξέδωσε η Παγκόσμια Διάσκεψη Ραδιοεπικοινωνιών του 1995 (στο εξής: κανονισμός ραδιοεπικοινωνιών) ( 6 ). Πράγματι, όσον αφορά τους ως άνω όρους, μεμονωμένα εξεταζόμενους, δεν υφίστανται διαφορές μεταξύ του εν λόγω κανονισμού και της απόφασης 626/2008.

33. Καταρχάς, επισημαίνεται ότι σε πλείονες διατάξεις της απόφασης 2007/98 και της απόφασης 626/2008 γίνεται χρήση της φράσης «διαστημικός σταθμός» και του όρου «δορυφορικός» σχεδόν αδιακρίτως ή τουλάχιστον χωρίς να διευκρινίζεται η συναρμογή των δύο αυτών εννοιών ( 7 ). Μολονότι η μικρή αυτή διαφορά δεν είναι κρίσιμη για την επίλυση της διαφοράς της κύριας δίκης, διευκρινίζεται ότι, στο κανονιστικό αυτό πλαίσιο, η έννοια του «δορυφορικού σταθμού» φαίνεται να επιβάλλει την ύπαρξη όχι μόνο ενός δορυφόρου αλλά και ορισμένων συμπληρωματικών τεχνικών στοιχείων· με άλλα λόγια, η έννοια αυτή είναι πιο περιοριστική από εκείνη του «δορυφόρου» ( 8 ). Στο πλαίσιο της διαφοράς της κύριας δίκης, δεν αμφισβητείται ότι το σύστημα EAN περιλαμβάνει διαστημικό σταθμό, όπως απαιτεί το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της απόφασης 626/2008 ( 9 ).

34. Εν συνεχεία, ο «επίγειος» σταθμός είναι «εγκατεστημένος είτε στην επιφάνεια της Γης είτε στο κύριο τμήμα της ατμόσφαιρας της Γης» ( 10 ). Σταθμός εγκατεστημένος σε αεροσκάφος, όπως στο σύστημα EAN, πρέπει να θεωρείται επίγειος σταθμός.

35. Τέλος, ο «κινητός» επίγειος σταθμός, ειδικότερα, «προορίζεται να χρησιμοποιείται όταν βρίσκεται σε κίνηση ή κατά τη στάση σε ακαθόριστα σημεία» ( 11 ). Το πρώτο προδικαστικό ερώτημα αφορά αυτήν ακριβώς την έννοια του «κινητού επίγειου σταθμού».

36. Κατόπιν των διευκρινίσεων αυτών, θα εξετάσω την επιχειρηματολογία που προέβαλε η Eutelsat, υποστηριζόμενη από τη Viasat, ενώπιον τόσο του Δικαστηρίου όσο και του αιτούντος δικαστηρίου, η οποία αφορά την τρίτη κατηγορία ραδιοεπικοινωνιών που περιγράφεται στο άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της απόφασης 626/2008, ήτοι τη ραδιοεπικοινωνία μεταξύ κινητού επίγειου σταθμού και συμπληρωματικών επίγειων σκελών.

37. Κατ’ ουσίαν, η Eutelsat και η Viasat επιδιώκουν να αποδείξουν ότι τα συμπληρωματικά επίγεια σκέλη δεν επικοινωνούν με τον κινητό επίγειο σταθμό σε σύστημα όπως το επίμαχο στη διαφορά της κύριας δίκης σύστημα EAN και, επομένως, δεν αποτελούν αναπόσπαστο μέρος «κινητού δορυφορικού συστήματος» υπό την έννοια της διάταξης αυτής.

38. Δεν συμφωνώ με το επιχείρημα αυτό.

39. Η συλλογιστική που προτείνουν η Eutelsat και η Viasat μπορεί να συνοψιστεί ως ακολούθως. Κατ’ αυτές, η έννοια του «κινητού επίγειου σταθμού» επιβάλλει να είναι ο σταθμός αυτός σε θέση να επικοινωνεί με δορυφόρο ( 12 ) (μείζων πρόταση). Το σύστημα EAN επικοινωνεί με τα συμπληρωματικά επίγεια σκέλη χάρη στον τερματικό σταθμό που τοποθετείται κάτω από την άτρακτο του αεροσκάφους, ο οποίος συνιστά αυτοτελή σταθμό μη δυνάμενο να επικοινωνεί με δορυφόρο (ελάσσων πρόταση). Ως εκ τούτου, τα συμπληρωματικά επίγεια σκέλη τα οποία αποτελούν αντικείμενο εκμετάλλευσης στο πλαίσιο του συστήματος EAN δεν επικοινωνούν με κινητό επίγειο σταθμό και, επομένως, δεν αποτελούν αναπόσπαστο μέρος κινητού δορυφορικού συστήματος.

40. Κατ’ εμέ, η επιχειρηματολογία αυτή πάσχει δύο αθεράπευτα ελαττώματα τα οποία αφορούν, αντιστοίχως, τη μείζονα και την ελάσσονα πρόταση του ως άνω συλλογισμού.

41. Πρώτον, και εν αντιθέσει προς τα όσα διατείνονται η Eutelsat και η Viasat, η έννοια του «κινητού επίγειου σταθμού», κατά την απόφαση 626/2008, δεν επιβάλλει να είναι ο σταθμός αυτός σε θέση να επικοινωνεί με δορυφόρο. Υπενθυμίζεται, συναφώς, ότι ο νομοθέτης της Ένωσης δεν όρισε ρητώς την έννοια αυτή.

42. Η Eutelsat και η Viasat συνάγουν την απαίτηση αυτή από τον κανονισμό ραδιοεπικοινωνιών. Πράγματι, στο πλαίσιο του κανονισμού ραδιοεπικοινωνιών θα μπορούσε να συναχθεί από τα άρθρα 1.63 και 1.68 αυτού ότι κάθε κινητός επίγειος σταθμός επικοινωνεί είτε με διαστημικό σταθμό είτε με άλλον κινητό επίγειο σταθμό μέσω αντικειμένου του διαστήματος ( 13 ).

43. Εντούτοις, όπως ορθώς επισήμανε η Inmarsat, από κανένα στοιχείο της απόφασης 626/2008 ( 14 ), ή ακόμη της απόφασης 2007/98, δεν προκύπτει ότι οι ορισμοί του κανονισμού ραδιοεπικοινωνιών θα πρέπει να εφαρμοστούν αυτούσιοι στο πλαίσιο των αποφάσεων αυτών.

44. Ειδικότερα όσον αφορά την έννοια του «κινητού επίγειου σταθμού», εκτιμώ ότι υπάρχει ένας λόγος που αποκλείει κατηγορηματικά την εφαρμογή αυτή. Όπως υπογράμμισε η Επιτροπή, η έννοια του «κινητού δορυφορικού συστήματος» που ορίζεται στο άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της απόφασης 626/2008 δεν αντιστοιχεί στην έννοια της «κινητής δορυφορικής υπηρεσίας» του άρθρου 1.25 του κανονισμού ραδιοεπικοινωνιών ( 15 ).

45. Για την ορθή κατανόηση των διαφορών μεταξύ των εννοιών αυτών, πρέπει να γίνει διάκριση μεταξύ τεσσάρων κατηγοριών επικοινωνιών. Άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της απόφασης 626/2008 Άρθρο 1.25 του κανονισμού ραδιοεπικοινωνιών Μεταξύ διαστημικών σταθμών Μεταξύ κινητών επίγειων σταθμών και διαστημικών σταθμών Μεταξύ κινητών επίγειων σταθμών και διαστημικών σταθμών Μεταξύ κινητών επίγειων σταθμών, μέσω διαστημικών σταθμών Μεταξύ κινητών επίγειων σταθμών, μέσω διαστημικών σταθμών Μεταξύ κινητών επίγειων σταθμών και συμπληρωματικών επίγειων σκελών

46. Όπως προκύπτει από τον ανωτέρω πίνακα, το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της απόφασης 626/2008 είναι ταυτοχρόνως περιοριστικότερο (καθόσον δεν περιλαμβάνει τις επικοινωνίες μεταξύ διαστημικών σταθμών) και ευρύτερο (καθόσον περιλαμβάνει τις επικοινωνίες μεταξύ κινητού επίγειου σταθμού και συμπληρωματικών επίγειων σκελών) από ό,τι το άρθρο 1.25 του κανονισμού ραδιοεπικοινωνιών.

47. Επομένως, δεδομένου ότι ο κανονισμός ραδιοεπικοινωνιών δεν προβλέπει τις επικοινωνίες μεταξύ κινητού επίγειου σταθμού και συμπληρωματικών επίγειων σκελών, οι οποίες αποτελούν αντικείμενο της υπό κρίση υπόθεσης, οι σχετικοί ορισμοί του κανονισμού αυτού δεν μπορούν να εφαρμοστούν στο πλαίσιο του άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της απόφασης 626/2008.

48. Βάσει των διατάξεων της απόφασης 626/2008, είναι σαφές ότι ένα «κινητό δορυφορικό σύστημα», όπως το προβλεπόμενο στο άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της απόφασης αυτής, πρέπει υποχρεωτικώς να περιλαμβάνει τουλάχιστον έναν κινητό επίγειο σταθμό δυνάμενο να επικοινωνεί με έναν διαστημικό σταθμό. Αυτό προκύπτει από την τελευταία περίοδο της διάταξης αυτής, κατά την οποία το σύστημα αυτό περιλαμβάνει «τουλάχιστον ένα διαστημικό σταθμό», καθώς και από την ίδια την ονομασία του συστήματος αυτού η οποία συνεπάγεται την ύπαρξη «δορυφόρου».

49. Εντούτοις, η απαίτηση αυτή δεν αποκλείει το ενδεχόμενο το εν λόγω σύστημα να περιλαμβάνει και άλλους κινητούς επίγειους σταθμούς, οι οποίοι προορίζονται να επικοινωνούν με συμπληρωματικά επίγεια σκέλη, χωρίς παρ’ όλα αυτά να είναι σε θέση να επικοινωνούν με δορυφόρο.

50. Με άλλα λόγια, καίτοι δεν αμφισβητείται ότι ένα κινητό δορυφορικό σύστημα πρέπει να περιλαμβάνει έναν κινητό επίγειο σταθμό δυνάμενο να επικοινωνεί με δορυφόρο, ουδείς λόγος συντρέχει για να θεωρηθεί, βάσει των ορισμών που προβλέπονται στην απόφαση 626/2008, ότι όλοι οι ενσωματωμένοι στο σύστημα αυτό κινητοί επίγειοι σταθμοί πρέπει να είναι σε θέση να επικοινωνούν με δορυφόρο.

51. Επομένως, βάσει των προεκτεθέντων, η επιχειρηματολογία της Eutelsat και της Viasat, η οποία συνοψίστηκε στο σημείο 39 των παρουσών προτάσεων, πρέπει να απορριφθεί. Εν αντιθέσει προς όσα υποστήριξαν η Eutelsat και η Viasat, σταθμός ο οποίος επικοινωνεί με συμπληρωματικά επίγεια σκέλη μπορεί κάλλιστα να χαρακτηριστεί «κινητός επίγειος σταθμός», υπό την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της απόφασης 626/2008, ακόμη και αν δεν είναι σε θέση να επικοινωνεί με δορυφόρο.

52. Δεύτερον, ακόμη και αν το Δικαστήριο ήθελε κρίνει ότι κάθε«κινητός επίγειος σταθμός» πρέπει υποχρεωτικώς να είναι σε θέση να επικοινωνεί με δορυφόρο, η επιχειρηματολογία της Eutelsat και της Viasat πάσχει επίσης ελάττωμα καθόσον στηρίζεται σε τεχνητό διαχωρισμό μεταξύ των τεχνικών συνιστωσών του συστήματος EAN.

53. Κατά την επιχειρηματολογία αυτή υφίσταται, αφενός, ο τερματικός σταθμός λήψης που είναι τοποθετημένος πάνω στην άτρακτο του αεροσκάφους, ο οποίος επικοινωνεί με τους δορυφόρους, και, αφετέρου, ο τερματικός σταθμός λήψης που είναι τοποθετημένος κάτω από την άτρακτο, ο οποίος επικοινωνεί με τα συμπληρωματικά επίγεια σκέλη. Καθόσον δεν είναι σε θέση να επικοινωνεί με δορυφόρο, ο δεύτερος αυτός τερματικός σταθμός δεν δύναται να συνιστά κινητό επίγειο σταθμό και, επομένως, να ανταποκρίνεται στον ορισμό του άρθρου 2, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της απόφασης 626/2008, ο οποίος –εσφαλμένως, κατ’ εμέ– θεωρείται ότι απαιτεί την ικανότητα αυτή.

54. Εκτιμώ ότι ο διαχωρισμός αυτός δεν ανταποκρίνεται στην τεχνική πραγματικότητα του συστήματος EAN. Όπως υποστηρίζουν, κατ’ ουσίαν, η Inmarsat, η Γαλλική και η Βελγική Κυβέρνηση, η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς και η Επιτροπή, φρονώ ότι ο διαχωρισμός ενός συστήματος, όπως το επίμαχο στη διαφορά της κύριας δίκης σύστημα EAN, σε δύο διακριτούς και ανεξάρτητους σταθμούς είναι, από λειτουργικής απόψεως, τεχνητός. Συγκεκριμένα, οι μετέχοντες στη διαδικασία δεν αμφισβητούν ότι οι δύο τερματικοί σταθμοί λήψης του συστήματος EAN συνδέονται μεταξύ τους μέσω συστήματος διαχείρισης επικοινωνίας το οποίο καθορίζει, ανάλογα με τις περιστάσεις, τον τερματικό σταθμό –δορυφορικό ή επίγειο– που χρησιμοποιείται για τη διαβίβαση του εισερχόμενου ή εξερχόμενου σήματος.

55. Στο πλαίσιο αυτό, απλώς και μόνον το γεγονός ότι οι δύο αυτοί τερματικοί σταθμοί διαχωρίζονται από υλικής απόψεως, καθόσον τοποθετούνται, αντιστοίχως, πάνω στην άτρακτο και κάτω από την άτρακτο, δεν μπορεί να συνεπάγεται, αφ’ εαυτού, ότι συνιστούν δύο διακριτούς «σταθμούς». Αντιθέτως, φρονώ ότι η διαχείριση σε κεντρικό επίπεδο των αντίστοιχων σημάτων τους συνεπάγεται ότι οι τερματικοί αυτοί σταθμοί αποτελούν μέρος ενός και του αυτού «σταθμού», όπως ορθώς υπογράμμισαν, μεταξύ άλλων, η Γαλλική Κυβέρνηση και η Επιτροπή.

56. Η ερμηνεία αυτή βρίσκει έρεισμα στο άρθρο 1.61 του κανονισμού ραδιοεπικοινωνιών, κατά το οποίο ως «σταθμός» νοείται «ένας ή περισσότεροι πομποί ή δέκτες ή συνδυασμός πομπών και δεκτών μετά των πρόσθετων συσκευών, που είναι αναγκαίοι σε ορισμένη θέση για τη διεξαγωγή (διενέργεια) μιας υπηρεσίας ραδιοεπικοινωνίας, ή της υπηρεσίας ραδιοαστρονομίας».

57. Το γεγονός ότι οι «πομποί» αυτοί δεν τοποθετήθηκαν, από υλικής απόψεως, εντός του ίδιου κιβωτίου δεν είναι κρίσιμο συναφώς, ειδάλλως θα ελλόχευε ο κίνδυνος μιας νομικής τυπολατρίας η οποία θα παρέβλεπε την τεχνική πραγματικότητα που επιβάλλει να είναι στραμμένες οι κεραίες των εν λόγω τερματικών σταθμών, αντιστοίχως, προς τα πάνω (για την επικοινωνία με τους δορυφόρους) και προς τα κάτω (για την επικοινωνία με τα συμπληρωματικά επίγεια σκέλη), όπως εξέθεσε η Inmarsat.

58. Συναφώς, η Γαλλική Κυβέρνηση πρόσθεσε ότι η ύπαρξη των δύο αυτών τερματικών σταθμών λήψης επιβάλλεται επίσης, από τεχνικής απόψεως, λόγω των διαφορετικών γλωσσών πληροφοριών για την επικοινωνία με τους δορυφόρους (γλώσσα «DVB-S») και με τα συμπληρωματικά επίγεια σκέλη (γλώσσα «LTE») ( 16 ).

59. Η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου παρέσχε επ’ αυτού ένα παράδειγμα «common sense» (κοινής λογικής). Εξέθεσε ότι ένα κινητό τηλέφωνο περιλαμβάνει διάφορα στοιχεία ικανά να συνδεθούν με δίκτυο 3G, δίκτυο 4G και δίκτυο WiFi, ή ακόμη ικανά να δημιουργήσουν μια σύνδεση Bluetooth. Αυτό δεν αναιρεί το γεγονός ότι όλα τα ανωτέρω στοιχεία αποτελούν μέρος ενός και του αυτού σταθμού, ήτοι του εν λόγω κινητού τηλεφώνου. Το παράδειγμα αυτό και μόνο αρκεί, κατά την άποψή μου, προς απόρριψη της επιχειρηματολογίας της Eutelsat και της Viasat.

60. Επομένως, και εν αντιθέσει προς όσα υποστήριξαν η Eutelsat και η Viasat, ένα σύνολο αποτελούμενο από δύο διακριτούς τερματικούς σταθμούς λήψης οι οποίοι συνδέονται μέσω συστήματος διαχείρισης επικοινωνίας, εκ των οποίων ο πρώτος είναι τοποθετημένος πάνω στην άτρακτο αεροσκάφους και επικοινωνεί με δορυφόρο και ο δεύτερος είναι τοποθετημένος κάτω από την άτρακτο και επικοινωνεί με συμπληρωματικά επίγεια σκέλη, πρέπει να χαρακτηριστεί «κινητός επίγειος σταθμός».

61. Κατόπιν των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο πρώτο προδικαστικό ερώτημα ως εξής: το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της απόφασης 626/2008 έχει την έννοια ότι, σε σύστημα όπως το επίμαχο στην υπόθεση της κύριας δίκης σύστημα EAN, τα συμπληρωματικά επίγεια σκέλη επικοινωνούν με «κινητό επίγειο σταθμό» και, επομένως, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος «κινητού δορυφορικού συστήματος», λαμβανομένου υπόψη ότι το σύστημα αυτό περιλαμβάνει δύο διακριτούς τερματικούς σταθμούς λήψης οι οποίοι συνδέονται με σύστημα διαχείρισης επικοινωνίας, εκ των οποίων ο πρώτος είναι τοποθετημένος πάνω στην άτρακτο του αεροσκάφους και επικοινωνεί με δορυφόρο και ο δεύτερος είναι τοποθετημένος κάτω από την άτρακτο και επικοινωνεί με τα συμπληρωματικά επίγεια σκέλη.

Β. Επί της έννοιας «“συμπληρωματικά” επίγεια σκέλη» κατά το άρθρο 2, παράγραφος 2, της απόφασης 626/2008 (δεύτερο προδικαστικό ερώτημα)

62. Με το δεύτερο προδικαστικό ερώτημα, το αιτούν δικαστήριο ζητεί, κατ’ ουσίαν, να διευκρινιστεί αν το άρθρο 2, παράγραφος 2, της απόφασης 626/2008 έχει την έννοια ότι τα επίγεια σκέλη που χρησιμοποιούνται σε σύστημα όπως το επίμαχο στη διαφορά της κύριας δίκης σύστημα EAN μπορούν να χαρακτηριστούν «συμπληρωματικά», ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι τα εν λόγω σκέλη διαδραματίζουν πρωταρχικό ρόλο στη λειτουργία του συστήματος αυτού, καλύπτουν το σύνολο του εδάφους της Ένωσης και συμβάλλουν στη βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών επικοινωνίας.

63. Διευκρινίζεται ότι, σε περίπτωση αρνητικής απάντησης στο ερώτημα αυτό, το σύστημα EAN που εγκατέστησε η Inmarsat δεν θα μπορεί να χαρακτηριστεί «κινητό δορυφορικό σύστημα» υπό την έννοια της προμνησθείσας διάταξης, καθόσον ο χαρακτηρισμός αυτός εξαρτάται από την ύπαρξη «συμπληρωματικών» επίγειων σκελών.

64. Προτού παρασχεθούν στοιχεία απάντησης στο υποβληθέν ερώτημα, εκτιμώ ότι είναι χρήσιμο να εκτεθούν μερικά πραγματικά στοιχεία σχετικά με τη φύση και τον ρόλο των συμπληρωματικών επίγειων σκελών στη λειτουργία του συστήματος EAN που εγκατέστησε η Inmarsat.

65. Καταρχάς, από τις παρατηρήσεις της Inmarsat, οι οποίες δεν αντικρούστηκαν από τους λοιπούς μετέχοντες στη διαδικασία, προκύπτει ότι τα συμπληρωματικά επίγεια σκέλη είναι ανάλογα των σταθμών που χρησιμοποιούνται στο πλαίσιο του δικτύου κινητής τηλεφωνίας 4G, «με τη διαφορά ότι είναι στραμμένα κατακόρυφα προς τον ουρανό και όχι οριζόντια πάνω από το έδαφος» ( 17 ). Εξυπακούεται ότι ο κατακόρυφος αυτός προσανατολισμός οφείλεται στην αναγκαιότητα εκπομπής των σχετικών σημάτων προς τα εν πτήσει αεροσκάφη στα οποία ευρίσκονται οι τερματικοί σταθμοί λήψης του συστήματος EAN.

66. Εν συνεχεία, η ίδια η Inmarsat αναγνώρισε ότι η σύνδεση με τα συμπληρωματικά επίγεια σκέλη συνεπάγεται πλείονα τεχνικά πλεονεκτήματα σε σχέση με τη σύνδεση με δορυφόρο. Αφενός, η σύνδεση με τα επίγεια σκέλη είναι καλύτερης ποιότητας λόγω της σημαντικά μικρότερης απόστασης την οποία διανύει το σήμα (36000 χλμ. στην περίπτωση του δορυφόρου, λιγότερα από 100 χλμ. στην περίπτωση του επίγειου σκέλους). Αφετέρου, και εν αντιθέσει προς τη δορυφορική σύνδεση, η επίγεια σύνδεση μπορεί να βελτιωθεί ευχερώς, σε περίπτωση συμφόρησης, με την προσθήκη στοιχείων στο έδαφος ( 18 ).

67. Τέλος, οι διάδικοι δεν αμφισβητούν ότι τα συμπληρωματικά επίγεια σκέλη διαδραματίζουν, λόγω της τεχνικής υπεροχής τους ( 19 ), πρωταρχικό ρόλο στη λειτουργία του συστήματος EAN. Συγκεκριμένα, κατά τις εξαιρετικές προτάσεις του rapporteur public (επιτρόπου του Δημοσίου) στην υπόθεση της κύριας δίκης, «δεν αμφισβητείται ότι το εν λόγω κινητό δορυφορικό σύστημα κατ’ ουσίαν στηρίζεται, στην πραγματικότητα, όχι στις δορυφορικές επικοινωνίες, αλλά στις επικοινωνίες με τα συμπληρωματικά επίγεια σκέλη, χάρη στα οποία οι ταχύτητες είναι πολύ μεγαλύτερες, και για τα οποία τα βρετανικά δικαστήρια και η γερμανική ρυθμιστική αρχή επισήμαναν ότι διασφαλίζουν το 99 % της υπηρεσίας, καθόσον ο δορυφόρος προορίζεται για χρήση μόνο σε περιοχές που δεν καλύπτονται από τα εν λόγω συμπληρωματικά επίγεια σκέλη (ήτοι πάνω από τη θάλασσα)» ( 20 ).

68. Ακριβώς λόγω αυτού του πρωταρχικού ρόλου που διαδραματίζουν τα επίγεια σκέλη στη λειτουργία του συστήματος EAN, η Eutelsat και η Viasat υποστηρίζουν ότι τα σκέλη αυτά δεν μπορούν να χαρακτηριστούν «συμπληρωματικά» και, επομένως, το σύστημα αυτό δεν μπορεί να χαρακτηριστεί «κινητό δορυφορικό σύστημα», υπό την έννοια του άρθρου 2, παράγραφος 2, της απόφασης 626/2008. Κατ’ ουσίαν, η Eutelsat και η Viasat θεωρούν ότι το σύστημα EAN δεν αποτελεί σύστημα δορυφορικών επικοινωνιών οι οποίες συμπληρώνονται με επίγεια σκέλη, αλλά σύστημα επίγειων επικοινωνιών οι οποίες συμπληρώνονται με δορυφορικό σκέλος.

69. Δεν συμφωνώ με το επιχείρημα αυτό. Με άλλα λόγια, και όπως υποστηρίζουν επίσης η Inmarsat, η Γαλλική και η Βελγική Κυβέρνηση, η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, καθώς και η Επιτροπή, εκτιμώ ότι αυτά τα επίγεια σκέλη μπορούν κάλλιστα να χαρακτηριστούν «συμπληρωματικά», ανεξαρτήτως του πρωταρχικού ρόλου που διαδραματίζουν στη λειτουργία του συστήματος EAN.

70. Κατ’ εμέ, δύο απαιτήσεις συνάγονται από την απόφαση 626/2008 όσον αφορά τη δορυφορική συνιστώσα «κινητού δορυφορικού συστήματος».

71. Αφενός, το σύστημα αυτό πρέπει να περιλαμβάνει δορυφόρο. Πέραν της ίδιας της ονομασίας του («κινητό δορυφορικό σύστημα»), η απαίτηση αυτή απορρέει από το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, τελευταία περίοδος, της απόφασης 626/2008 («Το σύστημα αυτό περιλαμβάνει τουλάχιστον έναν διαστημικό σταθμό» ( 21 )), καθώς και από το παράρτημα της απόφασης αυτής, από το οποίο προκύπτει ότι η κατασκευή και η εκτόξευση δορυφόρου είναι απαραίτητοι ενδιάμεσοι στόχοι της διαδικασίας επιλογής φορέων εκμετάλλευσης.

72. Αφετέρου, ο δορυφόρος πρέπει όχι μόνο να υπάρχει, αλλά και να χρησιμοποιείται, όπως επισήμανε η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου. Η απαίτηση αυτή απορρέει, έμμεσα, από το άρθρο 8, παράγραφος 3, στοιχείο γʹ, της απόφασης 626/2008, κατά το οποίο «η ανεξάρτητη λειτουργία συμπληρωματικών επίγειων σκελών σε περίπτωση αποτυχίας του δορυφορικού σκέλους του συναφούς κινητού δορυφορικού συστήματος, δεν υπερβαίνει τους 18 μήνες» ( 22 ). Με άλλα λόγια, καταρχήν, τα επίγεια σκέλη και το δορυφορικό σκέλος λειτουργούν από κοινού.

73. Στο πλαίσιο της διαφοράς της κύριας δίκης, από τη δικογραφία προκύπτει ότι το δορυφορικό σκέλος χρησιμοποιείται όντως όταν τα εξοπλισμένα με το σύστημα EAN αεροσκάφη πετούν πάνω από τη θάλασσα ή το έδαφος της Σερβίας ή ακόμη όταν κάποιο πρόβλημα εμποδίζει την ορθή λειτουργία των επίγειων σκελών. Η Inmarsat διευκρίνισε ότι, λόγω της αξιοπιστίας και της σταθερότητας του δορυφορικού σήματος, το δορυφορικό σκέλος διασφαλίζει τη συνέχεια των υπηρεσιών επικοινωνίας. Ασφαλώς, η επαλήθευση της πραγματικής χρήσης του δορυφορικού σκέλους εμπίπτει στις αρμοδιότητες του εθνικού δικαστή, μόνου αρμόδιου να εξακριβώνει τα πραγματικά περιστατικά στο πλαίσιο της προδικαστικής διαδικασίας.

74. Τούτου λεχθέντος, εκτιμώ ότι δεν είναι δυνατόν να συναχθεί από την απόφαση αυτή συμπληρωματική απαίτηση σχετική με τη σημασία των ρόλων που διαδραματίζουν, αντιστοίχως, το δορυφορικό σκέλος και το επίγειο σκέλος του συστήματος αυτού.

75. Καταρχάς, εν αντιθέσει προς όσα υποστηρίζουν η Eutelsat και η Viasat, φρονώ ότι το επίθετο «συμπληρωματικά» δεν αποκλείει τον πρωταρχικό ρόλο των επίγειων σκελών σε σχέση με το δορυφορικό σκέλος.

76. Κατά το λεξικό της Académie française (Γαλλικής Ακαδημίας), «συμπληρωματικός» σημαίνει «αυτός που συμπληρώνει», ήτοι που «καθιστά πλήρες», όπως επισήμανε η Γαλλική Κυβέρνηση. Στην αγγλική γλώσσα, το λεξικό της Οξφόρδης ορίζει τον όρο «complementary» ως εξής: «combining in such a way as to form a complete whole or enhance each other» ( 23 ). Η απόδοση στη γερμανική γλώσσα χρησιμοποιεί τον όρο «ergänzende», ο οποίος έχει παρεμφερή σημασία ( 24 ).

77. Από τους ορισμούς αυτούς προκύπτει ότι ο όρος «συμπληρωματικά» είναι ουδέτερος όσον αφορά τη σχετική σημασία των εξεταζόμενων σκελών. Επομένως, ο όρος αυτός δεν αποκλείει να διαδραματίζουν τα επίγεια σκέλη πρωταρχικό ρόλο, σε σχέση με το δορυφορικό σκέλος, σε ένα κινητό δορυφορικό σύστημα. Τα επίγεια σκέλη μπορούν να «συμπληρώνουν» το εν λόγω σύστημα διαδραματίζοντας πρωταρχικό ρόλο σε αυτό.

78. Στις παρατηρήσεις της, η Επιτροπή διευκρίνισε ότι ο όρος «συμπληρωματικά» υπογραμμίζει τον προαιρετικό χαρακτήρα των επίγειων σκελών, κατ’ αντιδιαστολή προς τον υποχρεωτικό χαρακτήρα του δορυφορικού σκέλους.

79. Εξίσου εύγλωττη εκτιμώ ότι είναι η σιωπή της απόφασης 626/2008 όσον αφορά τη σχετική σημασία του επίγειου και του δορυφορικού σκέλους. Συγκεκριμένα, ο νομοθέτης της Ένωσης μπορούσε να διευκρινίσει ότι ο ρόλος των επίγειων σκελών έπρεπε να παραμείνει «δευτερεύων», «παρεπόμενος» ή επίσης «επικουρικός» σε σχέση με εκείνον του δορυφορικού σκέλους, όπως επισήμαναν η Βελγική και η Γαλλική Κυβέρνηση, ή ακόμη να ορίσει το ανώτατο ποσοστό επικοινωνιών που μπορούν να διασφαλίζουν τα επίγεια στοιχεία.

80. Η απόφαση αυτή δεν περιέχει όμως τέτοιες διευκρινίσεις. Κατά τον ορισμό του άρθρου της 2, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, τα συμπληρωματικά επίγεια σκέλη χρησιμοποιούνται σε σταθερές γεωγραφικές θέσεις με σκοπό τη βελτίωση της διάθεσης της κινητής δορυφορικής υπηρεσίας σε γεωγραφικές περιοχές όπου οι δορυφορικές επικοινωνίες δεν μπορούν να εξασφαλισθούν με την απαιτούμενη ποιότητα.

81. Κατά την άποψή μου, ο ορισμός αυτός δεν εμποδίζει, με όλη τη σαφήνεια που απαιτείται, να διαδραματίζουν τα επίγεια σκέλη πρωταρχικό ρόλο στο επίμαχο σύστημα.

82. Ομολογουμένως, ορισμένα γλωσσικά στοιχεία (μεταξύ άλλων, η φράση «σε σταθερές γεωγραφικές θέσεις») θα μπορούσαν να έχουν την έννοια ότι επιβάλλουν να διαδραματίζει το δορυφορικό σκέλος πρωταρχικό ρόλο, εάν συνοδεύονταν από σαφείς σχετικές διατάξεις. Επομένως, ο νομοθέτης της Ένωσης άφησε να πλανάται αμφιβολία όσον αφορά το ακριβές περιεχόμενο της έννοιας «συμπληρωματικά επίγεια σκέλη».

83. Εντούτοις, όπως υποστήριξε η Inmarsat, για λόγους ασφάλειας δικαίου, δεν είναι δυνατόν να κριθεί το ζήτημα που αφορά το περιεχόμενο της έννοιας αυτής κατά τρόπο επαχθή για τα συμφέροντα των φορέων εκμετάλλευσης που επιλέχθηκαν σε εκτέλεση της απόφασης 626/2008. Με άλλα λόγια, εκτιμώ ότι, υπό τις παρούσες συνθήκες, η αμφιβολία πρέπει να αρθεί προς όφελος των φορέων εκμετάλλευσης που η Επιτροπή επέλεξε πριν από περισσότερα από δέκα έτη, οι οποίοι προέβησαν σε οικονομικές επιλογές και σε σημαντικές επενδύσεις στηριζόμενοι σε ερμηνεία συμβατή προς το γράμμα της απόφασης αυτής.

84. Συναφώς, το μόνο όριο είναι, στην πραγματικότητα, να εξακριβωθεί ότι το σύστημα επικοινωνίας που εγκατέστησαν οι φορείς αυτοί είναι όντως συμβατό με τα προβλεπόμενα στην απόφαση 626/2008.

85. Εξέθεσα ήδη, στα σημεία 75 έως 78 των παρουσών προτάσεων, τους λόγους για τους οποίους εκτιμώ ότι ο όρος «συμπληρωματικά» δεν αποκλείει τον πρωταρχικό ρόλο των επίγειων σκελών.

86. Επιπλέον, όπως έπραξε και η Επιτροπή, θα ήθελα να επισημάνω ότι ο ορισμός στο άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της απόφασης 626/2008 δεν θέτει ανώτατο όριο στον αριθμό «σταθερών γεωγραφικών θέσεων» στις οποίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν επίγεια σκέλη. Επομένως, ο επιλεγείς φορέας εκμετάλλευσης μπορεί να εγκαταστήσει τέτοια σκέλη στο σύνολο του εδάφους της Ένωσης.

87. Εξάλλου, εκτιμώ ότι, λαμβανομένων υπόψη των πραγματικών στοιχείων που συνοψίστηκαν στα σημεία 64 έως 67 των παρουσών προτάσεων, δύσκολα μπορεί να αμφισβητηθεί ότι τα επίγεια σκέλη αυξάνουν τόσο τη «διάθεση» όσο και την «ποιότητα» των παρεχόμενων υπηρεσιών επικοινωνίας, υπό την έννοια της προμνησθείσας διάταξης.

88. Ειδικότερα, δεν διακρίνω κανέναν βάσιμο λόγο για να καθορισθεί αυθαίρετα ανώτατο όριο στην ποιότητα των υπηρεσιών επικοινωνίας, αντίστοιχου της μέγιστης ποιότητας που μπορεί να παράσχει το δορυφορικό σκέλος, όπως πρότειναν η Eutelsat, η Viasat και η Επιτροπή, πράγμα το οποίο θα αντέβαινε στα συμφέροντα των καταναλωτών.

89. Δεν συμμερίζομαι το επιχείρημα που προέβαλε η Επιτροπή, κατά το οποίο πρέπει να «ληφθεί μέριμνα ώστε να μην καταστρατηγηθούν οι νομικές απαιτήσεις, ήτοι να μην διαδραματίζει περιθωριακό ρόλο ο δορυφόρος». Αφενός, από τα σημεία 77 έως 87 των παρουσών προτάσεων προκύπτει ότι από την απόφαση 626/2008 δεν μπορεί να συναχθεί καμία «νομική απαίτηση» όσον αφορά τους αντίστοιχους ρόλους της δορυφορικής και της επίγειας συνιστώσας. Αφετέρου, αντιβαίνει στην αρχή της ασφάλειας δικαίου η «συμπλήρωση» της απόφασης αυτής, προσθέτοντας στην ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών ανώτατο όριο, το οποίο δεν προέβλεψε ο νομοθέτης της Ένωσης.

90. Όπως υποστήριξαν η Inmarsat, η Γαλλική και η Βελγική Κυβέρνηση και η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου, το κριτήριο της ποιότητας ορίζεται κατά τρόπο ευρύ στο άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο βʹ, της απόφασης 626/2008 και, επομένως, κάθε φορέας εκμετάλλευσης είναι ελεύθερος να καθορίζει την ποιότητα των υπηρεσιών που επιθυμεί να παρέχει. Οποιαδήποτε άλλη ερμηνεία θα κατέληγε σε τεχνητή οριοθέτηση, από τη νομοθεσία της Ένωσης, των προσφερόμενων υπηρεσιών επικοινωνίας, η οποία δεν θα αντιστοιχούσε στην τεχνολογική και εμπορική πραγματικότητα των υπηρεσιών αυτών.

91. Αντιστρόφως, η ελευθερία που παρέχεται στους επιλεγέντες φορείς να εκμεταλλεύονται επίγεια σκέλη, στο μέτρο που αυτά είναι πιο αποδοτικά από το δορυφορικό σκέλος, καθιστά εφικτή την πλέον αποτελεσματική χρήση της ζώνης συχνοτήτων των 2 GHz, στοιχείο το οποίο αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε ένα πλαίσιο στο οποίο οι διαθέσιμες ζώνες συχνοτήτων συνιστούν σπάνιους πόρους ( 25 ). Η ερμηνεία αυτή συνάδει με την προώθηση του ανταγωνισμού και της καινοτομίας, καθώς και με τα συμφέροντα των καταναλωτών, σκοποί τους οποίους επιδιώκει η απόφαση 626/2008 ( 26 ), όπως ορθώς υπογράμμισαν η Inmarsat, η Γαλλική Κυβέρνηση και η Κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου.

92. Για λόγους πληρότητας, θα ήθελα επίσης να τονίσω ότι η αιτιολογική σκέψη 18 της απόφασης 626/2008, η οποία ως εκ της φύσεως της δεν έχει δεσμευτική ισχύ, δεν περιλαμβάνει, επιπλέον, κανένα γλωσσικό στοιχείο ικανό να ανατρέψει την ερμηνεία που προτείνω ( 27 ).

93. Κατόπιν των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στο δεύτερο προδικαστικό ερώτημα ως εξής: το άρθρο 2, παράγραφος 2, της απόφασης 626/2008 έχει την έννοια ότι τα επίγεια σκέλη που χρησιμοποιούνται σε σύστημα όπως το επίμαχο στη διαφορά της κύριας δίκης σύστημα EAN μπορούν να χαρακτηριστούν «συμπληρωματικά», ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι τα εν λόγω σκέλη διαδραματίζουν πρωταρχικό ρόλο στη λειτουργία του συστήματος αυτού, καλύπτουν το σύνολο του εδάφους της Ένωσης και συμβάλλουν στη βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών επικοινωνίας.

Γ. Επί των συνεπειών της μη τήρησης των δεσμεύσεων κάλυψης του εδάφους κατά την προβλεπόμενη στο άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, σημείο ii, της απόφασης 626/2008 ημερομηνία (τρίτο προδικαστικό ερώτημα)

94. Όσον αφορά το τρίτο προδικαστικό ερώτημα του αιτούντος δικαστηρίου, επισημαίνεται ότι, στην απόφαση Viasat UK και Viasat ( 28 ), το Δικαστήριο έδωσε αρνητική απάντηση σε παρεμφερές ερώτημα διατυπωμένο κατά τον ίδιο σχεδόν τρόπο.

95. Επομένως, επ’ αυτού, παραπέμπω στην απάντηση που έδωσε το Δικαστήριο στην εν λόγω υπόθεση.

V. Πρόταση

96. Κατόπιν των προεκτεθέντων, προτείνω στο Δικαστήριο να απαντήσει στα προδικαστικά ερωτήματα του Conseil d’État (Συμβουλίου της Επικρατείας, Γαλλία) ως εξής: 1) Το άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της απόφασης 626/2008/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Ιουνίου 2008, για την επιλογή και αδειοδότηση συστημάτων που παρέχουν κινητές δορυφορικές υπηρεσίες (MSS), έχει την έννοια ότι σε σύστημα όπως το επίμαχο στην υπόθεση της κύριας δίκης σύστημα «European Aviation Network» τα συμπληρωματικά επίγεια σκέλη επικοινωνούν με «κινητό επίγειο σταθμό» και, επομένως, αποτελούν αναπόσπαστο μέρος «κινητού δορυφορικού συστήματος», λαμβανομένου υπόψη ότι το σύστημα αυτό περιλαμβάνει δύο διακριτούς τερματικούς σταθμούς λήψης οι οποίοι συνδέονται με σύστημα διαχείρισης επικοινωνίας, εκ των οποίων ο πρώτος είναι τοποθετημένος πάνω στην άτρακτο του αεροσκάφους και επικοινωνεί με δορυφόρο και ο δεύτερος είναι τοποθετημένος κάτω από την άτρακτο και επικοινωνεί με τα συμπληρωματικά επίγεια σκέλη. 2) Το άρθρο 2, παράγραφος 2, της απόφασης 626/2008 έχει την έννοια ότι τα επίγεια σκέλη που χρησιμοποιούνται σε σύστημα όπως το επίμαχο στη διαφορά της κύριας δίκης σύστημα «European Aviation Network» μπορούν να χαρακτηριστούν «συμπληρωματικά», ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι τα εν λόγω σκέλη διαδραματίζουν πρωταρχικό ρόλο στη λειτουργία του συστήματος αυτού, καλύπτουν το σύνολο του εδάφους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και συμβάλλουν στη βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών επικοινωνίας. 3) Το άρθρο 8, παράγραφος 1, της απόφασης 626/2008, σε συνδυασμό με το άρθρο 7, παράγραφος 1, της απόφασης αυτής, έχει την έννοια ότι, σε περίπτωση στην οποία αποδεικνύεται ότι ένας φορέας εκμετάλλευσης ο οποίος επελέγη σύμφωνα με τον τίτλο ΙΙ της εν λόγω απόφασης και έλαβε άδεια χρήσης του ραδιοφάσματος δυνάμει του άρθρου 7 της ίδιας απόφασης δεν έχει παράσχει κινητές δορυφορικές υπηρεσίες μέσω κινητού δορυφορικού συστήματος μέχρι την καταληκτική ημερομηνία που προβλέπει το άρθρο 4, παράγραφος 1, στοιχείο γʹ, σημείο ii, της απόφασης 626/2008, οι αρμόδιες αρχές των κρατών μελών δεν μπορούν να αρνηθούν στον εν λόγω φορέα τη χορήγηση των αναγκαίων αδειών για την παροχή συμπληρωματικών επίγειων σκελών κινητών δορυφορικών συστημάτων με την αιτιολογία ότι αυτός δεν τήρησε τη δέσμευση που είχε αναλάβει κατά την υποβολή της αίτησής του.

( 1 ) Γλώσσα του πρωτοτύπου: η γαλλική.

( 2 ) Απόφαση της Επιτροπής, της 13ης Μαΐου 2009, σχετικά με την επιλογή φορέων εκμετάλλευσης πανευρωπαϊκών συστημάτων που παρέχουν κινητές δορυφορικές υπηρεσίες (ΚΔΥ) (ΕΕ 2009, L 149, σ. 65).

( 3 ) Απόφαση της Επιτροπής, της 14ης Φεβρουαρίου 2007, σχετικά με την εναρμονισμένη χρήση ραδιοφάσματος στη ζώνη συχνοτήτων των 2 GHz για την υλοποίηση συστημάτων που παρέχουν κινητές δορυφορικές υπηρεσίες (ΕΕ 2007, L 43, σ. 32).

( 4 ) Απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 30ής Ιουνίου 2008, για την επιλογή και την αδειοδότηση συστημάτων που παρέχουν κινητές δορυφορικές υπηρεσίες (MSS) (ΕΕ 2008, L 172, σ. 15).

( 5 ) Η Viasat άσκησε προσφυγή κατά παραλείψεως κατά της Επιτροπής στις 24 Απριλίου 2017. Βλ. υπόθεση T‑245/17, Viasat κατά Επιτροπής, η οποία εκκρεμεί επί του παρόντος ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου.

( 6 ) Ο κανονισμός ραδιοεπικοινωνιών εκδόθηκε από την Παγκόσμια Διάσκεψη Ραδιοεπικοινωνιών του 1995 (ΠΔΡ-95) και αναθεωρήθηκε από τις μεταγενέστερες Παγκόσμιες Διασκέψεις Ραδιοεπικοινωνιών: ΠΔΡ-97 (Γενεύη, 1997), ΠΔΡ-2000 (Κωνσταντινούπολη, 2000), ΠΔΡ-03 (Γενεύη, 2003), ΠΔΡ-07 (Γενεύη, 2007), ΠΔΡ-12 (Γενεύη, 2012), ΠΔΡ-15 (Γενεύη, 2015) και ΠΔΡ-19 (Σαρμ Ελ Σέιχ, 2019), διατίθεται δε στη διεύθυνση https://www.itu.int/pub/R-REG-RR‑2020/fr.

( 7 ) Βλ., για παράδειγμα, άρθρο 2 της απόφασης 2007/98 και άρθρο 2, παράγραφος 2, στοιχείο αʹ, της απόφασης 626/2008, τα οποία ορίζουν την έννοια «συστήματα που παρέχουν δορυφορικές υπηρεσίες κινητών επικοινωνιών» απαιτώντας την ύπαρξη διαστημικού/δορυφορικού σταθμού.

( 8 ) Η ερμηνεία αυτή συνάγεται, μεταξύ άλλων, από τους διαδοχικούς ενδιάμεσους στόχους που εκτίθενται στο παράρτημα της απόφασης 626/2008, από τους οποίους προκύπτει ότι ο διαστημικός σταθμός απαιτεί όχι μόνον την κατασκευή και την εκτόξευση δορυφόρων, αλλά και τη σύζευξη επικοινωνιακού δομοστοιχείου και δομοστοιχείου υπηρεσίας. Κατ’ εμέ, η ερμηνεία αυτή ενισχύεται από τον ορισμό του «διαστημικού σταθμού» στο άρθρο 1.64 του κανονισμού ραδιοεπικοινωνιών, κατά τον οποίο ο σταθμός αυτός είναι «εγκατεστημένος σε αντικείμενο το οποίο βρίσκεται πέρα, προορίζεται να πάει πέρα, ή έχει πάει πέρα από το κύριο τμήμα της ατμόσφαιρας της Γης». Ένας τεχνητός δορυφόρος, ήτοι δορυφόρος κατασκευασμένος από τον άνθρωπο, μπορεί όντως να συνιστά τέτοιο «αντικείμενο» το οποίο προορίζεται να υποδεχθεί έναν «διαστημικό σταθμό».

( 9 ) Βλ. σημείο 16 των παρουσών προτάσεων.

( 10 ) Βλ. άρθρο 1.63 του κανονισμού ραδιοεπικοινωνιών. Η έννοια αυτή ορίζεται κατ’ αντιδιαστολή προς εκείνη του «διαστημικού σταθμού».

( 11 ) Βλ. άρθρο 1.68 του κανονισμού ραδιοεπικοινωνιών.

( 12 ) Κατά τη διατύπωση της Eutelsat, «ο κινητός επίγειος σταθμός πρέπει υποχρεωτικώς να επικοινωνεί με δορυφόρο για να μπορεί να χαρακτηριστεί ως τέτοιος».

( 13 ) Κατά το άρθρο 1.68 του κανονισμού ραδιοεπικοινωνιών, ο «κινητός επίγειος σταθμός» είναι «επίγειος σταθμός της κινητής δορυφορικής υπηρεσίας που προορίζεται να χρησιμοποιείται όταν βρίσκεται σε κίνηση ή κατά τη στάση σε ακαθόριστα σημεία». Το άρθρο 1.63 του κανονισμού ραδιοεπικοινωνιών ορίζει, όμως, τον «επίγειο σταθμό» ως «σταθμό εγκατεστημένο είτε στην επιφάνεια της Γης είτε στο κύριο τμήμα της ατμόσφαιρας της Γης και που προορίζεται για επικοινωνία με ένα ή περισσότερους διαστημικούς σταθμούς ή ένα ή περισσότερους σταθμούς της ίδιας φύσης, μέσω ενός ή περισσότερων ανακλαστικών δορυφόρων ή άλλων αντικειμένων του διαστήματος» (η υπογράμμιση δική μου).

( 14 ) Κατά την αιτιολογική σκέψη 10 της απόφασης αυτής, «[ο]ι κανονισμοί της διεθνούς ένωσης τηλεπικοινωνιών (ΔΕΤ/ITU) προβλέπουν διαδικασίες για τον συντονισμό δορυφορικών ραδιοσυχνοτήτων ως εργαλείο για τη διαχείριση επιζήμιων παρεμβολών, δεν επεκτείνονται όμως σε θέματα επιλογής ή αδειοδότησης».

( 15 ) Κατά το άρθρο 1.25 του κανονισμού ραδιοεπικοινωνιών, ως «κινητή δορυφορική υπηρεσία» νοείται «υπηρεσία ραδιοεπικοινωνίας, μεταξύ κινητών επίγειων σταθμών και ενός ή περισσότερων διαστημικών σταθμών, ή μεταξύ διαστημικών σταθμών που χρησιμοποιούνται από την υπηρεσία αυτή, ή μεταξύ κινητών επίγειων σταθμών μέσω ενός ή περισσότερων διαστημικών σταθμών».

( 16 ) Τη χρήση των δύο αυτών γλωσσών πληροφορικής επισήμαναν επίσης η Eutelsat και η Viasat.

( 17 ) Έκθεση του P. Sharkey την οποία προσκόμισε η Inmarsat, αριθ. 17.4: «The CGC [Complementary Ground Components] network consists of approximately 300 ground-based stations at fixed locations on the ground, similar to 4G base stations, with the difference that they point vertically to the sky rather than horizontally over the ground.»

( 18 ) Έκθεση του P. Sharkey την οποία προσκόμισε η Inmarsat, αριθ. 23: «In general, while the satellite provides efficient and continuous coverage performance and resilience, terrestrial systems inherently provide very efficient throughput performance, since: a) there is only one satellite, in space located 36,000 km from the earth with a given power, forming a limited number of beams that may have a diameter of several hundreds of kilometers; and b) CGC [Complementary Ground Components] terrestrial systems consisting of a large number of towers, with higher power, can be installed within relatively short distances of each other and within a limited distance of the users i.e. < 100 km, and can be supplemented by additional towers when congestion occurs.»

( 19 ) Η Inmarsat διευκρίνισε, συναφώς, ότι τα συμπληρωματικά επίγεια σκέλη παρέχουν δυναμικότητα την οποία κανένας δορυφόρος, όσο ισχυρός και αν είναι, δεν θα μπορούσε να παράσχει εκμεταλλευόμενος την περιορισμένη ποσότητα πόρων συχνοτήτων που χορηγήθηκαν σε αυτήν με την απόφαση 2009/449 (δύο φορές 15 MHz).

( 20 ) Conseil d’État (Συμβούλιο της Επικρατείας, Γαλλία), υπόθεση αριθ. 420128 Eutelsat, προτάσεις του Guillaume Odinet, rapporteur public (επιτρόπου του Δημοσίου), 28 Ιουνίου 2019, σημείο 2, διατίθεται στη διεύθυνση http://www.conseil-etat.fr/fr/arianeweb/CRP/conclusion/2019-06-28/420128.

( 21 ) Όσον αφορά τη συναρμογή των όρων «δορυφορικός» και «διαστημικός σταθμός», βλ. σημείο 33 των παρουσών προτάσεων.

( 22 ) Η υπογράμμιση δική μου.

( 23 ) «Αυτός που συνδυάζεται κατά τρόπο ώστε να σχηματίζει ένα πλήρες όλον ή να ενισχύεται αμοιβαίως».

( 24 ) Το λεξικό Duden ορίζει τον όρο «ergänzen» ως εξής: «durch Schließen entstandener Lücken wieder vollständig machen; durch Hinzufügen von etwas vervollständigen, bereichern» («καθιστώ πλήρες καλύπτοντας τα κενά που έχουν ανακύψει· συμπληρώνω, εμπλουτίζω προσθέτοντας κάτι»).

( 25 ) Υπενθυμίζεται ότι οι διαθέσιμες συχνότητες του ραδιοφάσματος είναι περιορισμένες σε αριθμό και, ως εκ τούτου, η ρύθμιση της χρήσης τους καθίσταται αναγκαία. Βλ. αιτιολογική σκέψη 8 της απόφασης 676/2002/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 7ης Μαρτίου 2002, σχετικά με ένα κανονιστικό πλαίσιο για την πολιτική του ραδιοφάσματος στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα (απόφαση ραδιοφάσματος): «Η πολιτική ραδιοφάσματος δεν μπορεί να βασίζεται μόνον σε τεχνικές παραμέτρους, αλλά είναι επίσης αναγκαίο να λαμβάνονται υπόψη και οι οικονομικοί, πολιτικοί, πολιτισμικοί, υγειονομικοί και κοινωνικοί παράγοντες. Επιπλέον, η συνεχώς αυξανόμενη ζήτηση του περιορισμένου σε έκταση διαθέσιμου ραδιοφάσματος θα οδηγήσει σε αντικρουόμενες πιέσεις για την εξυπηρέτηση των διαφόρων ομάδων χρηστών ραδιοφάσματος, σε τομείς όπως οι τηλεπικοινωνίες, οι ραδιοτηλεοπτικές μεταδόσεις, οι μεταφορές, οι υπηρεσίες επιβολής της εφαρμογής του νόμου, οι ένοπλες δυνάμεις και η επιστημονική κοινότητα. Στην πολιτική που αφορά το ραδιοφάσμα θα πρέπει, συνεπώς, να συνεκτιμώνται όλοι οι τομείς και να εξισορροπούνται οι αντίστοιχες ανάγκες».

( 26 ) Βλ., μεταξύ άλλων, αιτιολογικές σκέψεις 1 και 5, καθώς και άρθρο 6, παράγραφος 1, στοιχείο αʹ, της απόφασης 626/2008.

( 27 ) Ειδικότερα, η διατύπωση της συγκεκριμένης αιτιολογικής σκέψης δεν αποκλείει καμία ερμηνεία. Αυτό ισχύει, μεταξύ άλλων, για το απόσπασμα περιόδου «[τα σκέλη αυτά] χρησιμοποιούνται, κατά κανόνα, για τη βελτίωση των υπηρεσιών που παρέχονται μέσω του δορυφόρου» λόγω της χρήσης του όρου «κατά κανόνα» (η υπογράμμιση δική μου).

( 28 ) Απόφαση της 5ης Μαρτίου 2020 (C‑100/19, EU:C:2020:174).