ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ 5ΗΣ ΙΟΥΛΙΟΥ 1994. - ΓΑΛΛΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΤΑ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ. - ΕΓΤΠΕ - ΣΙΤΗΡΑ - ΠΩΛΗΣΗ ΜΕ ΡΗΤΡΑ ΕΞΩΝΗΣΕΩΣ - ΕΙΣΦΟΡΑ ΣΥΝΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑΣ. - ΥΠΟΘΕΣΗ C-411/92.



Συλλογή της Νομολογίας του Δικαστηρίου 1994 σελίδα I-03069



Περίληψη

Διάδικοι

Σκεπτικό της απόφασης

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Διατακτικό



Λέξεις κλειδιά

++++

Γεωργία * Kοινή οργάνωση αγορών * Σιτηρά * Εισφορά συνυπευθυνότητας * Πληττόμενες πράξεις * Διάθεση των προϊόντων στην αγορά * 'Εννοια * Πώληση στον μεταποιητή με ρήτρα εξωνήσεως * Περιλαμβάνεται * Απόδοση της εισφοράς που εισπράχθηκε για μεταποιήσεις που πραγματοποίησε τρίτος για λογαριασμό του παραγωγού, χρησιμοποιώντας τα εντός της δικής του εκμεταλλεύσεως μεταποιηθέντα προϊόντα * Αποκλείεται

(Κανονισμός 3779/88 της Επιτροπής)

Περίληψη

Εάν ληφθεί υπόψη ο σκοπός της εισφοράς συνυπευθυνότητας στον τομέα των σιτηρών, που είναι να περιορίσει τα διαρθρωτικά πλεονάσματα σιτηρών που υπάρχουν στην αγορά, το κριτήριο που επιτρέπει τη διαφοροποίηση μεταξύ των επιχειρηματιών προκειμένου να αποφασιστεί εάν υπόκεινται ή όχι στην εισφορά είναι η διάθεση των προϊόντων στην αγορά. Διάθεση στην αγορά συντελείται μόλις ο παραγωγός απωλέσει την κυριότητα των σιτηρών που παρήγαγε δια πωλήσεως σε μεταποιητή, οποιοσδήποτε και αν είναι αυτός, έστω και αν, μεταγενεστέρως, ο παραγωγός αυτός αγοράσει εκ νέου τα σιτηρά από τον μεταποιητή υπό μορφή μεταποιημένων προϊόντων.

Υπό καθεστώς πωλήσεως με ρήτρα εξωνήσεως, διάθεση στην αγορά υπάρχει τη στιγμή της πωλήσεως που διενεργεί ο παραγωγός. Η άσκηση του δικαιώματος εξωνήσεως, έστω και αν, κατά το εθνικό δίκαιο, επαναφέρει τα πράγματα στην προ της πωλήσεως κατάσταση, δεν εξαλείφει την επίδραση που άσκησε η πώληση αυτή επί της αγοράς και επί του επιπέδου των τιμών, μέσω της αυξήσεως των προσφερομένων ποσοτήτων. Συνεπώς, το καθεστώς αυτό δεν δικαιολογεί απόδοση των εισφορών δυνάμει του κανονισμού 3779/88 για την απόδοση της εισφοράς όσον αφορά τις πρώτες μεταποιήσεις που πραγματοποιούνται για λογαριασμό παραγωγού.

Διάδικοι

Στην υπόθεση C-411/92,

Γαλλική Δημοκρατία, εκπροσωπούμενη από τον P. Pouzoulet, υποδιευθυντή στη Διεύθυνση Νομικών Υποθέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών, και τον C. Chavance, κύριο ακόλουθο κεντρικής διοικήσεως του ιδίου υπουργείου, με τόπο επιδόσεων στο Λουξεμβούργο την Πρεσβεία της Γαλλίας, 9, boulevard Prince Henri,

προσφεύγουσα,

κατά

Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εκπροσωπουμένης από τον G. Rozet, νομικό σύμβουλο, με αντίκλητο στο Λουξεμβούργο τον Γεώργιο Κρεμλή, μέλος της Νομικής Υπηρεσίας, Centre Wagner, Kirchberg,

καθής,

που έχει ως αντικείμενο προσφυγή με την οποία ζητείται η μερική ακύρωση της αποφάσεως 92/491/ΕΟΚ της Επιτροπής, της 23ης Σεπτεμβρίου 1992, σχετικά με την εκκαθάριση των λογαριασμών των κρατών μελών που αφορούν τις δαπάνες που έχουν χρηματοδοτηθεί από το Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΕΓΤΠΕ), Τμήμα Εγγυήσεων, για το οικονομικό έτος 1989 (ΕΕ 1992, L 298, σ. 23),

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ,

συγκείμενο από τους G. F. Mancini, πρόεδρο τμήματος, προεδρεύοντα, J. C. Moitinho de Almeida και Dίez de Velasco, προέδρους τμήματος, Κ. Ν. Κακούρη, F. A. Schockweiler (εισηγητή), F. Grevisse, M. Zuleeg, P. J. G. Kapteyn και J. L. Murray, δικαστές,

γενικός εισαγγελέας: C. Gulmann

γραμματέας: H. von Holstein, βοηθός γραμματέας,

έχοντας υπόψη την έκθεση ακροατηρίου,

αφού άκουσε τις αγορεύσεις των διαδίκων κατά τη συνεδρίαση της 19ης Απριλίου 1994,

αφού άκουσε τον γενικό εισαγγελέα που ανέπτυξε τις προτάσεις του κατά τη συνεδρίαση της 18ης Μαΐου 1994,

εκδίδει την ακόλουθη

Απόφαση

Σκεπτικό της απόφασης

1 Με δικόγραφο που κατέθεσε στη Γραμματεία του Δικαστηρίου στις 10 Δεκεμβρίου 1992, η Γαλλική Κυβέρνηση ζήτησε, δυνάμει του άρθρου 173, πρώτο εδάφιο, της Συνθήκης ΕΟΚ, τη μερική ακύρωση της αποφάσεως 92/491/ΕΟΚ της Επιτροπής, της 23ης Σεπτεμβρίου 1992, σχετικά με την εκκαθάριση των λογαριασμών των κρατών μελών που αφορούν τις δαπάνες που έχουν χρηματοδοτηθεί από το Γεωργικό Ταμείο Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΕΓΤΠΕ), Τμήμα Εγγυήσεων, για το οικονομικό έτος 1989 (ΕΕ 1992, L 298, σ. 23), καθόσον η απόφαση αυτή κηρύσσει μη επιλέξιμα για κοινοτική χρηματοδότηση ορισμένα έξοδα σχετικά με την εισφορά συνυπευθυνότητας στον τομέα των σιτηρών.

2 Προς περιορισμό των διαρθρωτικών πλεονασμάτων που χαρακτηρίζουν την αγορά σιτηρών, ο κανονισμός (ΕΟΚ) 2727/75 του Συμβουλίου, της 29ης Οκτωβρίου 1975, περί κοινής οργανώσεως αγοράς στον τομέα των σιτηρών (ΕΕ, ειδ. έκδ. 03/013, σ. 158), όπως τροποποιήθηκε, προβλέπει μια εισφορά συνυπευθυνότητας, συμπληρoύμενη από πρόσθετη εισφορά συνυπευθυνότητας, στις οποίες υπόκεινται ιδίως τα σιτηρά που υφίστανται μια πρώτη μεταποίηση.

3 Το άρθρο 1, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, του κανονισμού (ΕΟΚ) 2040/86 της Επιτροπής, της 30ής Ιουνίου 1986, για τις λεπτομέρειες εφαρμογής της εισφοράς συνυπευθυνότητας στον τομέα των σιτηρών (ΕΕ 1986, L 173, σ. 65), όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΟΚ) 2572/86 της Επιτροπής, της 12ης Αυγούστου 1986 (ΕΕ 1986, L 229, σ. 25), απάλλαξε από την εισφορά συνυπευθυνότητας τις πρώτες μεταποιήσεις που πραγματοποιεί ένας παραγωγός στη γεωργική του εκμετάλλευση, εφόσον το προϊόν που λαμβάνεται από τη μεταποίηση χρησιμοποιείται για τη ζωοτροφές σ' αυτή τη γεωργική εκμετάλλευση και εφόσον πληρούνται ορισμένες άλλες προϋποθέσεις.

4 Με απόφαση της 29ης Ιουνίου 1988, 300/86, Van Landschoot (Συλλογή 1988, σ. 3443), το Δικαστήριο κήρυξε άκυρο το άρθρο 1, παράγραφος 2, δεύτερο εδάφιο, του προπαρατεθέντος κανονισμού 2040/86, όπως τροποποιήθηκε, στο μέτρο που δεν προέβλεπε απαλλαγή για τις πρώτες μεταποιήσεις που πραγματοποιούνται εκτός της εκμεταλλεύσεως του παραγωγού ή μέσω εγκαταστάσεων που δεν αποτελούν μέρος του γεωργικού εξοπλισμού της εκμεταλλεύσεως αυτής, εφόσον το προϊόν της μεταποιήσεως χρησιμοποιείται μέσα σ' αυτήν.

5 Κατόπιν της αποφάσεως αυτής, η Επιτροπή τροποποίησε, δια του κανονισμού (ΕΟΚ) 2324/88, της 26ης Ιουλίου 1988 (ΕΕ 1988, L 202, σ. 39), τον κανονισμό (ΕΟΚ) 1432/88, της 26ης Μαΐου 1988, για τις λεπτομέρειες εφαρμογής της εισφοράς συνυπευθυνότητας στον τομέα των σιτηρών (ΕΕ 1988, L 131, σ. 37), τον οποίο είχε εκδώσει σε αντικατάσταση του προπαρατεθέντος κανονισμού 2040/86.

6 Κατά το άρθρο 1, παράγραφος 2, πρώτο εδάφιο, του κανονισμού 1432/88, όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισμό 2324/88,

" (...) ως 'διάθεση στην αγορά' νοούνται οι πωλήσεις [συμπεριλαμβανομένων και των ανταλλαγών ( troc )] εκ μέρους των παραγωγών προϊόντων που αναφέρονται (ανωτέρω), είτε ως έχουν είτε υπό μορφή μεταποιημένων προϊόντων, εξαιρουμένων των σπαδίκων αραβοσίτου που έχουν συγκομισθεί και αλεσθεί ενόψει της αποθήκευσής του σε γεωργική εκμετάλλευση, στις επιχειρήσεις που συλλέγουν, εμπορεύονται και μεταποιούν, σε άλλους παραγωγούς καθώς και στον οργανισμό παρέμβασης".

7 Ο κανονισμός (ΕΟΚ) 3779/88 της Επιτροπής, της 2ας Δεκεμβρίου 1988, για την απόδοση της εισφοράς συνυπευθυνότητας στον τομέα των σιτηρών που προβλέπεται από τους κανονισμούς (ΕΟΚ) 2040/86 και (ΕΟΚ) 1432/88 όσον αφορά τις πρώτες μεταποιήσεις που πραγματοποιούνται για λογαριασμό παραγωγού (ΕΕ 1988, L 332, σ. 17) προβλέπει, στο άρθρο 1, παράγραφος 1, ότι

"οι αρμόδιοι οργανισμοί που έχουν ορισθεί από τα κράτη μέλη αποδίδουν, πριν από τις 30 Ιουνίου 1989, στους παραγωγούς, μετά από αίτηση των τελευταίων, τα ποσά των εισφορών συνυπευθυνότητας που έχουν εισπραχθεί:

* (...)

* επί των εργασιών μεταποιήσεως των σιτηρών που παραδόθηκαν ή τέθηκαν στη διάθεση επιχειρήσεως από παραγωγό (εργασία με facon) για μεταγενέστερη χρησιμοποίησή του στην εκμετάλλευσή του, μέχρι τις 26 Ιουλίου 1988, στα πλαίσια του άρθρου 1 παράγραφος 2 του κανονισμού (ΕΟΚ) 1432/88".

8 Το γαλλικό δημοσιονομικό καθεστώς που εγκαθιδρύθηκε κατ' εφαρμογή της έκτης οδηγίας 77/388/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 17ης Μαΐου 1977, περί εναρμονίσεως τών νομοθεσιών τών Κρατών μελών, των σχετικών με τους φόρους κύκλου εργασιών * Κοινό σύστημα φόρου προστιθεμένης αξίας: ομοιόμορφη φορολογική βάση (ΕΕ ειδ. έκδ. 09/001, σ. 49), αναγνωρίζει την εργασία facon κατά τρόπο πιο περιοριστικό απ' ό,τι ο προπαρατεθείς κανονισμός 3779/88, καθόσον ως εργασία facon θεωρεί μόνο την περίπτωση κατά την οποία τα σιτηρά, μετά τη μεταποίησή τους, επιστρέφουν αυτούσια στον παραγωγό, ενώ η επιστροφή ίσης ποσότητας άλλου τύπου σιτηρών θεωρείται ως διπλή πώληση και έτσι δεν απαλλάσσεται από την εισφορά.

9 Προκειμένου να εξασφαλίσει ότι, σε περίπτωση μεταποιήσεως με επιστροφή του ισοδυνάμου, οι γάλλοι επιχειρηματίες θα ετύγχαναν απαλλαγής εκ της εισφοράς υπό τις ίδιες συνθήκες με εκείνους των άλλων κρατών μελών, το Office national interprofessionel des cereales καθιέρωσε μια διαδικασία πωλήσεως με ρήτρα εξωνήσεως, κατά την έννοια του άρθρου 1659 του γαλλικού αστικού κώδικα. Η άσκηση του δικαιώματος εξωνήσεως εκ μέρους του πωλητή επιφέρει αναστροφή της πωλήσεως και επαναφέρει τα μέρη στην κατάσταση που βρίσκονταν προ της πωλήσεως, χωρίς να επιφέρει νέα μεταβολή.

10 Κατά το σύστημα που καθιερώθηκε στη Γαλλία, εάν ο παραγωγός κρίνει ότι πρέπει να διατηρήσει ορισμένη ποσότητα σιτηρών, είτε προς ιδίαν κατανάλωση είτε προς περαιτέρω μεταποίηση, την πωλεί με ρήτρα εξωνήσεως, ήτοι με διαλυτική αίρεση, στον συγκομιστή ή στον μεταποιητή, με την τιμή που ισχύει την ημέρα της πωλήσεως, αλλά καταβάλλοντας την εισφορά συνυπευθυνότητας. Η συμφωνία περί εξωνήσεως έχει απλώς ως αποτέλεσμα να μη δικαιούται ο συγκομιστής ή ο μεταποιητής να χρησιμοποιήσουν τις ποσότητες που αποκτούν κατ' αυτόν τον τρόπο προς όφελος τρίτου * τουλάχιστον χωρίς την άδεια του πωλητή. Μόνο στην περίπτωση που ο παραγωγός δεν χρειάζεται το σύνολο των ποσοτήτων που τίθενται έτσι υπό την αίρεση εξωνήσεως μπορούν οι ποσότητες αυτές να πωληθούν στην αγορά, αφού προηγουμένως καταβληθεί η εισφορά. Στην περίπτωση αυτή αποδίδεται στον παραγωγό η επιβάρυνση που καταβλήθηκε για τις επιστραφείσες ποσότητες, καθότι αυτές χρησιμοποιήθηκαν προς ιδίαν κατανάλωση.

11 Με την προσβαλλόμενη απόφαση της 23ης Σεπτεμβρίου 1992, η Επιτροπή αρνήθηκε να αναγνωρίσει ότι η απόδοση των εισφορών που είχαν εισπράξει οι γαλλικές αρχές συμβιβάζεται με το κοινοτικό δίκαιο. Στην απολογιστική έκθεση σχετικά με τα αποτελέσματα του ελέγχου για την εκκαθάριση των λογαριασμών του ΕΓΤΠΕ, Τμήμα Εγγυήσεων, για το οικονομικό έτος 1989, με ημερομηνία 27 Ιουλίου 1992, η Επιτροπή διέλαβε κυρίως ότι ο προπαρατεθείς κανονισμός 1432/88, αναφερόμενος στην πώληση, θέλησε να υποβάλει τα σιτηρά στην εισφορά από τη στιγμή της διαθέσεώς τους στην αγορά και ότι ο κανονισμός 3779/88 διατηρούσε ως μόνη περίπτωση απαλλαγής την εργασία facon, λόγω του ότι δεν υφίστατο ούτε πώληση ούτε διάθεση στην αγορά και, συνεπώς, ούτε τίμημα που θα μπορούσε να επηρεάσει την ισορροπία της αγοράς.

12 Προς στήριξη της προσφυγής της, η Γαλλική Δημοκρατία υποστηρίζει κατ' ουσίαν ότι το σύστημα πωλήσεως με ρήτρα εξωνήσεως είναι το μόνο που επιτρέπει να απαλλάσσεται από εισφορές η μεταποίηση των σιτηρών που πραγματοποιείται για λογαριασμό παραγωγού εκτός της εκμεταλλεύσεώς του χωρίς παράβαση των γαλλικών δημοσιονομικών διατάξεων. Ο μηχανισμός της πωλήσεως με ρήτρα εξωνήσεως δεν συνεπάγεται, κατ' αυτήν, την πραγματική διάθεση του πωληθέντος προϊόντος στην αγορά και συνεπώς δεν θίγει τον επιδιωκόμενο από το καθεστώς συνυπευθυνότητας σκοπό της εξυγιάνσεως του τομέα των σιτηρών.

13 Η Επιτροπή αντιτείνει ότι τα σιτηρά που πωλούνται με ρήτρα εξωνήσεως διατίθενται, τη στιγμή της πωλήσεως, στην αγορά και ως προς αυτά χωρεί καθορισμός και καταβολή ενός τιμήματος, πράγμα που δικαιολογεί την είσπραξη εισφορών. Η αναστροφή της πωλήσεως, συνεπεία της ασκήσεως του δικαιώματος εξωνήσεως, δεν είναι ικανή να αναιρέσει εκ των υστέρων το αποτέλεσμα που επέφερε η πώληση επί της ισορροπίας της αγοράς και, ως εκ τούτου, να δικαιολογήσει την απόδοση των εισφορών.

14 Προκειμένου να κριθεί το βάσιμο της προσφυγής, πρέπει να υπενθυμιστεί ότι ο σκοπός της κοινοτικής ρυθμίσεως περί της εισφοράς συνυπευθυνότητας είναι να περιορίσει τα διαρθρωτικά πλεονάσματα σιτηρών που υπάρχουν στην αγορά και ότι ο σκοπός αυτός δικαιολογεί τη μη υποβολή σε εισφορά των μεταποιήσεων σιτηρών που διατίθενται στην αγορά, εφόσον οι ποσότητες σιτηρών που απορροφώνται σε κλειστό κύκλωμα δεν συμβάλλουν στη δημιουργία πλεονασμάτων (βλ. προπαρατεθείσα απόφαση της 29ης Ιουνίου 1988, σκέψη 11, και της 20ής Σεπτεμβρίου 1990, C-203/89, Van Landschoot, Συλλογή 1990, σ. Ι-3525, σκέψη 22).

15 Με την προπαρατεθείσα απόφαση της 20ής Σεπτεμβρίου 1990, το Δικαστήριο διαπίστωσε (σκέψη 24) ότι, εάν ληφθεί υπόψη ο σκοπός της εισφοράς συνυπευθυνότητας, το κριτήριο που επιτρέπει τη διαφοροποίηση μεταξύ των επιχειρηματιών προκειμένου να αποφασιστεί εάν υπόκεινται ή όχι στην εισφορά είναι η διάθεση ή η μη διάθεση των προϊόντων στην αγορά.

16 'Εκρινε (σκέψη 25) ότι διάθεση στην αγορά συντελείται μόλις ο παραγωγός απωλέσει την κυριότητα των σιτηρών που παρήγαγε δια πωλήσεως σε μεταποιητή, οποιοσδήποτε και αν είναι αυτός, έστω και αν, μεταγενεστέρως, ο παραγωγός αυτός αγοράσει εκ νέου τα σιτηρά από τον μεταποιητή υπό μορφή μεταποιημένων προϊόντων.

17 Πρέπει να παρατηρηθεί ότι, υπό το καθεστώς της πωλήσεως με ρήτρα εξωνήσεως που καθιέρωσαν οι γαλλικές αρχές, διάθεση στην αγορά υπάρχει τη στιγμή της πωλήσεως που διενεργεί ο παραγωγός. Πράγματι, η πώληση αυτή, αυξάνοντας τον όγκο των ποσοτήτων που προσφέρονται στην αγορά, επηρεάζει τις τιμές και θέτει τον παραγωγό-πωλητή με ρήτρα εξωνήσεως στην ίδια κατάσταση με οποιονδήποτε άλλον πωλητή.

18 Η άσκηση του δικαιώματος εξωνήσεως, έστω και αν, κατά τον γαλλικό αστικό κώδικα, επαναφέρει τα πράγματα στην προ της πωλήσεως κατάσταση, δεν εξαλείφει την επίδραση που άσκησε η πώληση αυτή επί της αγοράς και επί του επιπέδου των τιμών και, επομένως, έρχεται σε αντίθεση προς τον σκοπό της μειώσεως των πλεονασμάτων στον τομέα των σιτηρών. Συνεπώς, στην περίπτωση αυτή δεν δικαιολογείται η απόδοση των εισφορών.

19 Υπ' αυτές τις συνθήκες, η προσφυγή ακυρώσεως πρέπει να απορριφθεί.

Απόφαση για τα δικαστικά έξοδα

Επί των δικαστικών εξόδων

20 Κατά το άρθρο 69 του Κανονισμού Διαδικασίας, ο ηττηθείς διάδικος καταδικάζεται στα δικαστικά έξοδα. Δεδομένου ότι η Γαλλική Δημοκρατία ηττήθηκε, πρέπει να καταδικαστεί στα δικαστικά έξοδα.

Διατακτικό

Για τους λόγους αυτούς,

ΤΟ ΔΙΚΑΣΤΗΡΙΟ

αποφασίζει:

1) Απορρίπτει την προσφυγή.

2) Καταδικάζει τη Γαλλική Δημοκρατία στα δικαστικά έξοδα.