1980L0779—EL—01.01.1995—002.001—1
Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα
►B Ο∆ΗΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
της 15ης Ιουλίου 1980
όσον αφορά τις οριακές τιµές και τις καθοδηγητικές τιµές ποιότητας της ατµόσφαιρας για το
διοξείδιο του θείου και τα αιωρούµενα σωµατίδια
(80/779/ΕΟΚ)
(ΕΕL229της 30.8.1980, σ. 30)
Τροποποιείται από:
Επίσηµη Εφηµερίδα
αριθ. σελίδα ηµεροµηνία
►M1Οδηγία του Συµβουλίου της 19ης Οκτωβρίου 1981 (81 /857/ΕΟΚ)L319 18 7.11.1981
►M2Οδηγία του Συµβουλίου της 21ης Ιουνίου 1989 (89 /427/ΕΟΚ) L201 53 14.7.1989
►M3Οδηγία του Συµβουλίου της 23ης ∆εκεµβρίου 1991 (91 /692/ΕΟΚ)L377 48 31.12.1991
Τροποποιείται από:
►A1Πράξη προσχώρησης της Ισπανίας και της Πορτογαλίας L302 23 15.11.1985
►A2Πράξη προσχώρησης της Αυστρίας, της Φινλανδίας και της Σουη-
δίαςC241 21 29.8.1994
(όπως προσαρµόστηκε από την απόφαση 95 /1/ΕΚ, Ευρατόµ, ΕΚΑΧ
του Συµβουλίου)L1 1 1.1.1995
▼B
Ο∆ΗΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
της 15ης Ιουλίου 1980
όσον αφορά τις οριακές τιµές και τις καθοδηγητικές τιµές
ποιότητας της ατµόσφαιρας για το διοξείδιο του θείου και τα
αιωρούµενα σωµατίδια
(80/779/ΕΟΚ)
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,
Έχοντας υπόψη:
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονοµικής
Κοινότητας, και ιδίως τα άρθρα 100 και 235,
την πρόταση της Επιτροπής,τη γνώµη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (
1),
τη γνώµη της Οικονοµικής και Κοινωνικής Επιτροπής (2),
Εκτιµώντας:ότι τα προγράµµατα δράσης των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων σε
θέµατα περιβάλλοντος του 1973 (
3)και 1977(4)προβλέπουν ότι
πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη λήψη µέτρων κατά τουδιοξειδίου του θείου και των αιωρούµενων σωµατιδίων λόγω τηςτοξικότητάς τους και της κατάστασης των γνώσεων σχετικά µετις επιπτώσεις τους στην υγεία του ανθρώπου και στο
περιβάλλον·
ότι οποιαδήποτε ασυµφωνία µεταξύ των διατάξεων που ήδη εφαρ-
µόζονται ή που βρίσκονται στο στάδιο της προετοιµασίας σταδιάφορα κράτη µέλη όσον αφορά το διοξείδιο του θείου και τααιωρούµενα σωµατίδια στον αέρα µπορεί να οδηγήσει στηδηµιουργία άνισων συνθηκών ανταγωνισµού και, συνεπώς, να
έχει άµεση επίπτωση στη λειτουργία της κοινής αγοράς ·ότι,
για το λόγο αυτό, πρέπει να επιτευχθεί στον τοµέα αυτό ηπροσέγγιση των νοµοθετικών διατάξεων που προβλέπεται στοάρθρο 100 της συνθήκης ·
ότι µια από τις βασικές αποστολές της Ευρωπαϊκής Οικονοµικής
Κοινότητας είναι να προάγει την αρµονική ανάπτυξη των οικο-
νοµικών δραστηριοτήτων στο σύνολο της Κοινότητας και τη
συνεχή και ισόρροπη επέκτασή τους, αποστολή που δεν µπορείνα νοηθεί χωρίς καταπολέµηση της ρύπανσης, βελτίωση τηςποιότητας ζωής και προστασία του περιβάλλοντος ·ότι, επειδή
οι εξουσίες που απαιτούνται για το σκοπό αυτό δεν προβλέ-
πονται από τη συνθήκη, πρέπει να γίνει προσφυγή στο άρθρο
235 της συνθήκης ·
ότι πρέπει, µε στόχο κυρίως την προστασία της υγείας του
ανθρώπου, να καθορισθούν γι 'αυτούς τους δύο ρυπαντές οριακές
τιµές των οποίων η υπέρβαση δεν πρέπει να επιτρέπεται στηνεπικράτεια των κρατών µελών κατά τη διάρκεια καθορισµένων
χρονικών περιόδων ·ότι οι τιµές αυτές θα πρέπει να βασίζονται
στα αποτελέσµατα των εργασιών στο πλαίσιο της ΠαγκόσµιαςΟργάνωσης Υγείας, ιδίως όσον αφορά τις σχέσεις δόσης /αποτε-
λέσµατος, που εξετάζονται ταυτόχρονα για το διοξείδιο τουθείου και τα αιωρούµενα σωµατίδια ·
ότι, παρά τα λαµβανόµενα µέτρα, η τήρηση των οριακών τιµών
µπορεί να µην είναι δυνατή σε ορισµένες ζώνες ·ότι, για το
λόγο αυτό, πρέπει να επιτρέπονται στα κράτη µέλη περιορι-σµένες χρονικά παρεκκλίσεις, µε τον όρο ότι τα κράτη αυτά θα1980L0779—EL—01.01.1995—002.001—2
(1)ΕΕ αριθ.C83της 4. 4. 1977, σ. 44 .
(2)ΕΕ αριθ.C204της 30. 8. 1976, σ. 34 .
(3)ΕΕ αριθ.C112της 20. 12. 1973, σ. 1 .
(4)ΕΕ αριθ.C139της 13. 6. 1977, σ. 1 .
▼B
υποβάλλουν στην Επιτροπή προγράµµατα για την προοδευτική
βελτίωση της ποιότητας του αέρα σ 'αυτές τις ζώνες ·
ότι πρέπει επίσης να ορισθούν καθοδηγητικές τιµές που θα
χρησιµεύσουν για την µακροπρόθεσµη πρόληψη στον τοµέα της
υγείας και της προστασίας του περιβάλλοντος και οι οποίες θα
αποτελέσουν σηµεία αναφοράς για τη θέσπιση ειδικών καθε-στώτων στο εσωτερικό των ζωνών που καθορίζουν τα κράτηµέλη·
ότι τα µέτρα που λαµβάνονται δυνάµει της παρούσας οδηγίας
πρέπει να είναι από οικονοµική άποψη πραγµατοποιήσιµα καινα συµβιβάζονται µε µια ισόρροπη ανάπτυξη ·
ότι πρέπει να θεσπισθεί κατάλληλος έλεγχος της ποιότητας της
ατµόσφαιρας, και ιδιαίτερα της τήρησης των οριακών τιµών ·ότι
τα κράτη µέλη υποχρεούνται να ιδρύσουν σταθµούς µέτρησης,
αποστολή των οποίων θα είναι η παροχή των στοιχείων πουαπαιτούνται για την εφαρµογή της οδηγίας ·
ότι, επειδή στα κράτη µέλη εφαρµόζονται διαφορετικές µέθοδοι
δειγµατοληψίας και ανάλυσης, πρέπει να επιτρέπεται, κάτω απόορισµένες προϋποθέσεις, η χρησιµοποίηση µεθόδων δειγµατολη-ψίας και µέτρησης διαφορετικών από τις µεθόδους αναφοράς που
προβλέπει η οδηγία ·
ότι, εξαιτίας της εφαρµογής εκ µέρους ορισµένων κρατών µελών
ιδιαίτερων µεθόδων δειγµατοληψίας και ανάλυσης που δεν είναιεύκολο να συσχετισθούν µε τις µεθόδους αναφοράς, είναι ανα-γκαίο να καθορίσει η οδηγία διαφορετικές οριακές τιµές πουπρέπει να τηρούνται σε περίπτωση εφαρµογής των µεθόδωναυτών·ότι, επιπλέον, τα ενδιαφερόµενα κράτη µέλη πρέπει να
εκτελούν, σε σειρά αντιπροσωπευτικών σταθµών, παράλληλες
µετρήσεις εφαρµόζοντας, εκτός από τις δικές τους µεθόδουςµέτρησης, τις µεθόδους αναφοράς ·ότι η Επιτροπή, έχοντας
υπόψη αυτές τις παράλληλες µετρήσεις και την ανάγκηαποφυγής µεροληπτικών διατάξεων, θα πρέπει να υποβάλει νέεςπροτάσεις·
ότι, σε συνάρτηση µε την τεχνική και επιστηµονική πρόοδο που
σηµειώνεται στον τοµέα αυτό, είναι επιθυµητή η µεταγενέστερη
ανάπτυξη των µεθόδων αναφοράς για τη δειγµατοληψία και τηνανάλυση που αναφέρονται στην παρούσα οδηγία ·ότι, προκει-
µένου να διευκολυνθεί η διεξαγωγή των απαραίτητων προς τοσκοπό αυτό εργασιών, πρέπει να προβλεφθεί διαδικασία που νακαθιερώνει στενή συνεργασία µεταξύ των κρατών µελών και της
Επιτροπής στα πλαίσια της επιτροπής για την προσαρµογή στην
τεχνική και επιστηµονική πρόοδο,
ΕΞΕ∆ΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ Ο∆ΗΓΙΑ:
Άρθρο 1
Αντικείµενο της παρούσας οδηγίας είναι ο καθορισµός οριακών
τιµών (παράρτηµα Ι) και καθοδηγητικών τιµών (παράρτηµα II)
για το διοξείδιο του θείου και τα αιωρούµενα σωµατίδια στηνατµόσφαιρα, καθώς και ο καθορισµός των όρων εφαρµογής τωντιµών αυτών µε στόχο τη βελτίωση:
—της προστασίας της υγείας του ανθρώπου,
—της προστασίας του περιβάλλοντος.
Άρθρο 2
1.Ως«οριακές τιµές »νοούνται:
—οι συγκεντρώσεις διοξειδίου του θείου και αιωρούµενων σωµ-
ατιδίων που εξετάζονται ταυτόχρονα σύµφωνα µε τον πίνακα
Α του παραρτήµατος Ι καθώς, και
—οι συγκεντρώσεις αιωρούµενων σωµατιδίων που εξετάζονται
χωριστά σύµφωνα µε τον πίνακα Β του παραρτήµατος Ι,1980L0779—EL—01.01.1995—002.001—3
▼B
οι οποίες δεν πρέπει να υπερβαίνονται στο σύνολο της
επικράτειας των κρατών µελών κατά τη διάρκεια καθορισµένωνχρονικών περιόδων και σύµφωνα µε τις συνθήκες που ορίζονται
στα ακόλουθα άρθρα, µε στόχο κυρίως την προστασία της υγείας
του ανθρώπου.
2.Ως«καθοδηγητικές τιµές »νοούνται οι συγκεντρώσεις
διοξειδίου του θείου και αιωρούµενων σωµατιδίων που αναφέ-ρονται στο παράρτηµα IIγια καθορισµένες χρονικές περιόδους
και οι οποίες προορίζονται να χρησιµεύσουν:
—για την µακροπρόθεσµη πρόληψη σε θέµατα υγείας και
προστασίας του περιβάλλοντος,
—ως σηµεία αναφοράς για τη θέσπιση ειδικών καθεστώτων στο
εσωτερικό ζωνών που καθορίζουν τα κράτη µέλη.
Άρθρο 3
1.Με την επιφύλαξη των κατωτέρω διατάξεων, τα κράτη µέλη
λαµβάνουν τα κατάλληλα µέτρα ώστε, από την 1η Απριλίου 1983,οι συγκεντρώσεις διοξειδίου του θείου και αιωρούµενων σωµατι-δίων στην ατµόσφαιρα να µην υπερβαίνουν τις οριακές τιµές του
προβλέπονται στο παράρτηµα Ι.
2.Στην περίπτωση που ένα κράτος µέλος κρίνει ότι οι συγκεν-
τρώσεις διοξειδίου του θείου και αιωρούµενων σωµατιδίων στην
ατµόσφαιρα είναι δυνατό, παρά τα µέτρα που έχουν ληφθεί, να
υπερβούν, µετά από την 1η Απριλίου 1983, σε ορισµένες ζώνες,τις οριακές τιµές που προβλέπονται στο παράρτηµα Ι, το κράτοςαυτό ενηµερώνει σχετικά την Επιτροπή πριν από την 1η Οκτω-βρίου 1982.
Το κράτος µέλος διαβιβάζει ταυτόχρονα στην Επιτροπή
προγράµµατα µε στόχο την προοδευτική βελτίωση της ποιότηταςτου ατµοσφαιρικού αέρα στις ζώνες αυτές. Τα προγράµµατα αυτά,
που έχουν καταρτισθεί µε βάση κατάλληλα στοιχεία σχετικά µε
τη φύση, την προέλευση και την εξέλιξη της ρύπανσης, περιγρά-φουν ιδιαίτερα τα µέτρα που έχουν ήδη ληφθεί ή που πρόκειταινα ληφθούν, καθώς και τις διαδικασίες που εφαρµόζονται ή πουπρόκειται να εφαρµοσθούν από το κράτος µέλος. Στόχος τωνµέτρων και των διαδικασιών αυτών πρέπει να είναι η µείωση,
στο εσωτερικό αυτών των ζωνών, των συγκεντρώσεων διοξειδίου
του θείου και αιωρούµενων σωµατιδίων στην ατµόσφαιρα σεεπίπεδα κατώτερα ή ίσα προς τα επίπεδα των οριακών τιµών πουπροβλέπονται στο παράρτηµα Ι, το συντοµότερο δυνατόν και, τοαργότερο, µέχρι την 1η Απριλίου 1993.
Άρθρο 4
1.Στις ζώνες όπου το ενδιαφερόµενο κράτος µέλος κρίνει ότι
είναι αναγκαίο να περιορισθεί ή να προληφθεί η προβλεπόµενηαύξηση της ρύπανσης από διοξείδιο του θείου και αιωρούµενασωµατίδια, ρύπανση που οφείλεται κυρίως στην αστική ή βιοµη-χανική ανάπτυξη, το κράτος µέλος καθορίζει, λαµβάνοντας ωςσηµείο αναφοράς τις καθοδηγητκές τιµές που προβλέπονται στο
παράρτηµαII,τιµές που πρέπει να είναι χαµηλότερες από τις
οριακές τιµές του παραρτήµατος Ι.
2.Στις ζώνες της επικράτειάς του όπου το κράτος µέλος κρίνει
ότι πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προστασία στο περιβάλλον, τοενδιαφερόµενο κράτος µέλος καθορίζει τιµές που είναι γενικάχαµηλότερες από τις καθοδηγητικές τιµές του παραρτήµατος II.
3.Τα κράτη µέλη ενηµερώνουν την Επιτροπή σχετικά µε τις
τιµές, τις προθεσµίες και τα χρονοδιαγράµµατα που έχουν καθο-ρίσει για τις ζώνες που αναφέρονται στις παραγράφους 1 και 2,καθώς και σχετικά µε τα κατάλληλα µέτρα που ενδεχόµεναέχουν λάβει.1980L0779—EL—01.01.1995—002.001—4
▼B
Άρθρο 5
Εκτός από τις διατάξεις που αναφέρονται στο άρθρο 3
παράγραφος 1 και στο άρθρο 4 παράγραφος 1, τα κράτη µέλη,
ενδιαφερόµενα για τη λήψη συµπληρωµατικών προφυλακτικώνµέτρων για τη διασφάλιση της προστασίας της υγείας και τουπεριβάλλοντος, επιδιώκουν να πλησιάσουν τις καθοδηγητικέςτιµές του παραρτήµατος IIεκεί όπου οι συγκεντρώσεις που
µετρούνται υπερβαίνουν τις τιµές αυτές.
Άρθρο 6
Τα κράτη µέλη ιδρύουν σταθµούς µέτρησης, αποστολή των
οποίων είναι να παρέχουν τα στοιχεία που απαιτούνται για τηνεφαρµογή της παρούσας οδηγίας, ιδιαίτερα στις ζώνες εκείνεςόπου µπορεί να σηµειωθεί προσέγγιση ή υπέρβαση των οριακών
τιµών που προβλέπονται στο άρθρο 3 παράγραφος 1, καθώς και
στις ζώνες που αναφέρονται στο άρθρο 3 παράγραφος 2 ·οι
σταθµοί πρέπει να εγκατασταθούν σε χώρους όπου η ρύπανσηθεωρείται ότι είναι µεγαλύτερη και όπου οι συγκεντρώσεις πουµετρούνται είναι αντιπροσωπευτικές των τοπικών συνθηκών.
Άρθρο 7
1.Από την έναρξη ισχύος της παρούσας οδηγίας, τα κράτη
µέλη ενηµερώνουν την Επιτροπή, το αργότερο έξι µήνες µετάτο τέλος (31 Μαρτίου) της ετήσιας περιόδου αναφοράς, σχετικάµε τις περιπτώσεις υπέρβασης των οριακών τιµών που προβλέ-
πονται στο παράρτηµα Ι και σχετικά µε τις συγκεντρώσεις που
έχουν καταγραφεί.
2.Γνωστοποιούν επίσης στην Επιτροπή, το αργότερο ένα έτος
µετά το τέλος της ετήσιας περιόδου αναφοράς, τους λόγουςαυτών των υπερβάσεων, καθώς και τα µέτρα που έλαβαν για να
αποφευχθεί η επανάληψή τους.
3.Επιπλέον, τα κράτη µέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή,
ύστερα από αίτησή της, πληροφορίες σχετικά µε τις συγκεντρώ-σεις διοξειδίου του θείου και αιωρούµενων σωµατιδίων στιςζώνες που έχουν καθορίσει σύµφωνα µε το άρθρο 4 παράγραφοι
1 και 2.
4.Κάθε χρόνο, η Επιτροπή διαβιβάζει στα κράτη µέλη τις
πληροφορίες που συλλέγει κατ 'εφαρµογήν του παρόντος άρθρου.
Άρθρο 8
Κάθε τρία χρόνια, τα κράτη µέλη διαβιβάζουν στην Επιτροπή
πληροφορίες για την εφαρµογή της παρούσας οδηγίας µέσωµιας τοµεακής έκθεσης η οποία καλύπτει και τις άλλες σχετικέςκοινοτικές οδηγίες. Η έκθεση αυτή καταρτίζεται βάσει ερωτηµα-
τολογίου ή του σχεδιαγράµµατος το οποίο καταρτίζει η Επιτροπή
µε τη διαδικασία του άρθρου 6 της οδηγίας 91 /692/ΕΟΚ(
1).Το
ερωτηµατολόγιο ή το σχήµα αυτό αποστέλλεται στα κράτη µέληέξι µήνες πριν από την έναρξη της περιόδου που καλύπτει ηέκθεση. Η έκθεση υποβάλλεται στην Επιτροπή εντός έξι µηνώναπό το λήξη της τριετίας την οποία καλύπτει.
Η πρώτη έκθεση καλύπτει την περίοδο από 1994 µέχρι και 1996.
Εντός εννέα µηνών από την παραλαβή των εκθέσεων των κρατών
µελών, η Επιτροπή δηµοσιεύει µια κοινοτική έκθεση για τηνεφαρµογή της οδηγίας.1980L0779—EL—01.01.1995—002.001—5
(1)ΕΕ αριθ.L337της 31.12.1991, σ. 48 .▼M3
▼B
▼M3
▼B
Άρθρο 9
Η εφαρµογή των µέτρων που λαµβάνονται δυνάµει της παρούσας
οδηγίας δεν πρέπει να έχει ως συνέπεια αισθητή υποβάθµιση τηςποιότητας του αέρα εκεί όπου το επίπεδο ρύπανσης απόδιοξείδιο του θείου και αιωρούµενα σωµατίδια, τη στιγµή της
θέσης σε ισχύ της οδηγίας, είναι χαµηλό σε σχέση µε τις
οριακές τιµές που προβλέπονται στο παράρτηµα Ι.
Άρθρο 10
1.Για την εφαρµογή της παρούσας οδηγίας τα κράτη µέλη
χρησιµοποιούν είτε τις µεθόδους αναφοράς, δειγµατοληψίας και
ανάλυσης που αναφέρονται στο παράρτηµα IIIγια το διοξείδιο
του θείου και για τα αιωρούµενα σωµατίδια τα οποία µετρούνταιµε τη µέθοδο της αιθάλης ή στο παράρτηµα IVγια τα αιωρού-
µενα σωµατίδια τα οποία µετρούνται µε τη σταθµική µέθοδο,είτε οποιαδήποτε άλλη µέθοδο δειγµατοληψίας και ανάλυσης
για την οποία πείθουν την Επιτροπή σε τακτά χρονικά διαστή-
µατα:
—είτε ότι εξασφαλίζει ικανοποιητική συσχέτιση των αποτε-
λεσµάτων της µε τα αποτελέσµατα που λαµβάνονται µε τηµέθοδο αναφοράς,
—είτε ότι ορισµένες µετρήσεις που έχουν γίνει παράλληλα µε
τη µέθοδο αναφοράς σε µια σειρά αντιπροσωπευτικώνσταθµών, οι οποίοι έχουν επιλεγεί σύµφωνα µε τις προϋποθέ-σεις που προβλέπονται στο άρθρο 6, δείχνουν αρκετάσταθερή σχέση ανάµεσα στα αποτελέσµατα που λαµβάνονταιµε τη χρησιµοποίηση αυτής της µεθόδου και εκείνα που
λαµβάνονται µε τη χρησιµοποίηση της µεθόδου αναφοράς.
2.Με την επιφύλαξη των διατάξεων της παρούσας οδηγίας,
ένα κράτος µέλος µπορεί επίσης να χρησιµοποιήσει, ενώ αναµέ-
νεται η απόφαση του Συµβουλίου σχετικά µε τις προτάσεις τηςΕπιτροπής που αναφέρονται στην παράγραφο 4, τις µεθόδουςδειγµατοληψίας και ανάλυσης που προβλέπονται στο παράρτηµαIV,καθώς και τις τιµές που συνδέονται µε τις µεθόδους αυτές και
που καθορίζονται επίσης στο παράρτηµα IV,αντί για τις οριακές
τιµές που προβλέπονται στο παράρτηµα Ι.
3.Κατά παρέκκλιση του άρθρου 3 το κράτος µέλος που αποφα-
σίζει να κάνει χρήση των διατάξεων της παραγράφου 2 οφείλει:
—να ενηµερώσει την Επιτροπή, πριν από την 1η Ιανουαρίου
1991, για την ύπαρξη ζωνών όπου κρίνει ότι οι συγκεντρώσεις
διοξειδίου του θείου και αιωρουµένων σωµατιδίων στηνατµόσφαιρα ενδέχεται να υπερβούν, µετά από την 1η Ιανουα-ρίου 1991, τις οριακές τιµές που καθορίζει το παράρτηµα IV,
—να ανακοινώνει στην Επιτροπή, από την 1η Απριλίου 1991, τα
σχέδια για την προοδευτική βελτίωση της ποιότητας του αέραστις ζώνες αυτές. Τα σχέδια αυτά καταρτίζονται µε βάσηκατάλληλες πληροφορίες για τη φύση, την προέλευση καιτην εξέλιξη της ρύπανσης, περιγράφουν δε µεταξύ άλλων τα
µέτρα που έχουν ληφθεί ή που πρέπει να ληφθούν καθώς και
τις διαδικασίες που εφάρµοσε ή πρόκειται να εφαρµόσει τοκράτος µέλος. Τα εν λόγω µέτρα και διαδικασίες θα πρέπεινα έχουν ως αποτέλεσµα, στο εσωτερικό των εν λόγω ζωνών,να επιτευχθούν, το συντοµότερο δυνατό και το αργότερο πριν
από την 1η Απριλίου 1993, τιµές συγκεντρώσεων του διοξει-
δίου του θείου και αιωρουµένων στην ατµόσφαιρασωµατιδίων οι οποίες να είναι κατώτερες από, ή ίσες προςτις οριακές τιµές που περιλαµβάνει το παράρτηµα IV.
4.Προκειµένου να άρει τα µειονεκτήµατα της σηµερινής
διττής προσέγγισης των παραρτηµάτων Ι και IV,τα οποία δεν
είναι τελείως ισοδύναµα, η Επιτροπή θα υποβάλει στο Συµβούλιοτο αργότερο µέχρι τις 31 ∆εκεµβρίου 1992, πρόταση για γενική1980L0779—EL—01.01.1995—002.001—6
▼M2
▼B
▼M2
▼M2
αναθεώρηση της παρούσας οδηγίας. Στην πρόταση αυτή θα
λαµβάνεται υπόψη η πείρα που έχει αποκτηθεί στο πλαίσιο τωνµελετών οι οποίες αναφέρονται στην παράγραφο 5 και τα αποτε-
λέσµατα των µεταγενέστερων µετρήσεων που θα
πραγµατοποιηθούν µε τη βοήθεια τεχνικών προδιαγραφών ήµεθόδων αναφοράς για τον προσδιορισµό των αιωρούµενων σωµ-ατιδίων και του διοξειδίου του θείου. Τις τεχνικές αυτέςπροδιαγραφές ή µεθόδους αναφοράς θα πρέπει να τις εκπονήσει
η Επιτροπή, σε συµφωνία µε τα κράτη µέλη, το αργότερο έως τις
31 ∆εκεµβρίου 1990.
Η πρόταση αυτή θα αναφέρεται σε άλλες πλευρές που απαιτούν
αναθεώρηση υπό το φως των επιστηµονικών γνώσεων και της
πείρας που έχουν αποκτηθεί κατά τη διάρκεια της εφαρµογής
της παρούσας οδηγίας. Θα λαµβάνει ιδίως υπόψη τις πτυχές πουσυνδέονται αφενός µεν µε το σχεδιασµό των δικτύων µέτρησηςτης ρύπανσης του αέρα και την τοποθέτηση των οργάνωνµέτρησης αφετέρου δε µε την ποιότητα και την συγκρισιµότητατων µετρήσεων.
5.Η Επιτροπή εκτελεί, σε επιλεγµένους τόπους στα κράτη
µέλη και σε συνεργασία µε αυτά, µελέτες δειγµατοληψίας καιανάλυσης, αφενός του διοξειδίου του θείου και, αφετέρου, τουµαύρου καπνού και των αιωρούµενων σωµατιδίων. Οι µελέτεςαυτές έχουν στόχο κυρίως να προωθήσουν την εναρµόνιση τωνµεθόδων δειγµατοληψίας και ανάλυσης αυτών των ρυπαντών.
Άρθρο 11
1.Πριν από τον καθορισµό, σε µεθοριακές περιοχές τιµών για
τις συγκεντρώσεις διοξειδίου του θείου και αιωρούµενων σωµατι-
δίων στην ατµόσφαιρα σύµφωνα µε το άρθρο 4 παράγραφοι 1 και
2, τα κράτη µέλη προβαίνουν σε σχετικές διαβουλεύσεις. ΗΕπιτροπή µπορεί να παρίσταται σ 'αυτές τις διαβουλεύσεις.
2.Σε περίπτωση υπέρβασης ή κινδύνου υπέρβασης των
οριακών τιµών του παραρτήµατος Ι ή των τιµών που προβλέ-
πονται στο άρθρο 4 παράγραφοι 1 και 2 εξαιτίας σηµαντικήςρύπανσης που προέρχεται ή που µπορεί να προέρχεται από έναάλλο κράτος µέλος και εφόσον οι τιµές αυτές έχουν αποτελέσει,σύµφωνα µε την παράγραφο 1, αντικείµενο προηγούµενωνδιαβουλεύσεων, τα ενδιαφερόµενα κράτη µέλη διαβουλεύονται
µε στόχο την εξοµάλυνση της κατάστασης. Η Επιτροπή µπορεί
να παρίσταται σ 'αυτές τις διαβουλεύσεις.
Άρθρο 12
Η διαδικασία των άρθρων 13 και 14, που αποβλέπει στην
προσαρµογή της παρούσας οδηγίας στην τεχνική πρόοδο, αναφέ-ρεται στη µεταγενέστερη ανάπτυξη των µεθόδων αναφοράς γιατη δειγµατοληψία και την ανάλυση που προβλέπονται στοπαράρτηµαIII.Η προσαρµογή αυτή δεν πρέπει να έχει ως
αποτέσµα την άµεση ή έµµεση τροποποίηση των εφαρµοζόµενων
τιµών συγκέντρωσης που ορίζονται στα παραρτήµατα Ι και II.
Άρθρο 13
1.Για τους σκοπούς του άρθρου 12, συνιστάται επιτροπή για
την προσαρµογή της παρούσας οδηγίας στην επιστηµονική και
τεχνική πρόοδο, που στο εξής καλείται «επιτροπή»,η οποία
απαρτίζεται από αντιπροσώπους των κρατών µελών καιπροεδρεύεται από εκπρόσωπο της Επιτροπής.
2.Η επιτροπή θεσπίζει τον εσωτερικό κανονισµό της.
Άρθρο 14
1.Στην περίπτωση που γίνεται προσφυγή στη διαδικασία που
ορίζεται στο παρόν άρθρο, η επιτροπή συγκαλείται από τον1980L0779—EL—01.01.1995—002.001—7
▼B
▼B
πρόεδρό της, είτε µε δική του πρωτοβουλία είτε ύστερα από
αίτηση του αντιπροσώπου ενός κράτους µέλους.
2.Ο εκπρόσωπος της Επιτροπής υποβάλλει στην επιτροπή
σχέδιο των µέτρων που πρέπει να ληφθούν. Η επιτροπή γνωµο-
δοτεί σχετικά µε το σχέδιο αυτό µέσα σε προθεσµία που µπορείνα καθορίζει ο πρόεδρος ανάλογα µε τον επείγοντα χαρακτήρατου θέµατος. Η επιτροπή αποφασίζει µε πλειοψηφία ►
A262◄
ψήφων. Οι ψήφοι των κρατών µελών σταθµίζονται σύµφωνα µετις διατάξεις του άρθρου 148 παράγραφος 2 της συνθήκης. Ο
πρόεδρος δεν µετέχει στην ψηφοφορία.
3.Η Επιτροπή εγκρίνει τα µέτρα που προτείνονται εφόσον
είναι σύµφωνα µε τη γνώµη της επιτροπής.
Όταν τα προτεινόµενα µέτρα δεν είναι σύµφωνα µε τη γνώµη της
επιτροπής ή ελλείψει γνώµης, η Επιτροπή υποβάλλει χωρίςκαθυστέρηση, στο Συµβούλιο, πρόταση σχετικά µε τα µέτρα πουπρέπει να ληφθούν. Το Συµβούλιο αποφασίζει µε ειδική
πλειοψηφία.
Αν το Συµβούλιο δεν αποφασίσει µέσα σε προθεσµία τριών
µηνών από την ηµεροµηνία υποβολής της πρότασης τηςΕπιτροπής, τα προτεινόµενα µέτρα εγκρίνονται από τηνΕπιτροπή.
Άρθρο 15
1.Τα κράτη µέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νοµοθετικές,
κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για τη συµµόρφωσή τουςπρος την παρούσα οδηγία σε προθεσµία 24 µηνών από την κοινο-ποίησή της και ενηµερώνουν αµέσως την Επιτροπή.
2.Τα κράτη µέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή τα κείµενα
των διατάξεων εσωτερικού δικαίου που θεσπίζουν στον τοµέα
που καλύπτεται από την παρούσα οδηγία.
Άρθρο 16
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη µέλη.1980L0779—EL—01.01.1995—002.001—8
▼B
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι
ΟΡΙΑΚΕΣΤΙΜΕΣΓΙΑΤΟ∆ΙΟΞΕΙ∆ΙΟΤΟΥΘΕΙΟΥΚΑΙΤΑΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑΣΩΜΑΤΙ∆ΙΑ
(όπως µετρούνται µε τη µέθοδο του µαύρου καπνού)
ΠΙΝΑΚΑΣ Α
Οριακές τιµές για το διοξείδιο του θείου (εκφρασµένες σε µ g/m3)µε τις συναφείες τιµές για τα
αιωρούµενα σωµατίδια [όπως µετρούνται µε τη µέθοδο του µαύρου καπνού (1)],εκφασµένες σε
µg/m3
Περίοδος αναφοράςΟριακή τιµή για το διοξείδιο του
θείουΣυναφής τιµή για αιωρούµενα
σωµατίδια
Έτος80
(διάµεσος των καθηµερινών
µέσων τιµών που λαµβάνονται
στη διάρκεια του έτους)>40
(διάµεσος των καθηµερινών
µέσων τιµών που λαµβάνονται
στη διάρκεια του έτους)
120
(διάµεσος των καθηµερινών
µέσων τιµών που λαµβάνονται
στη διάρκεια του έτους)≤40
(διάµεσος των καθηµερινών
µέσων τιµών που λαµβάνονται
στη διάρκεια του έτους)
Χειµώνας
(1Οκτωβρίου έως 31
Μαρτίου)130
(διάµεσος των καθηµερινών
µέσων τιµών που λαµβάνονταιστη διάρκεια του χειµώνα)>60
(διάµεσος των καθηµερινών
µέσων τιµών που λαµβάνονταιστη διάρκεια του χειµώνα)
180
(διάµεσος των καθηµερινών
µέσων τιµών που λαµβάνονται
στη διάρκεια του χειµώνα)≤60
(διάµεσος των καθηµερινών
µέσων τιµών που λαµβάνονται
στη διάρκεια του χειµώνα)
Έτος
(αποτελείται από
µονάδες περιόδων
µέτρησης 24 ωρών)250(
2)
(98ο εκατοστηµόριο όλων των
καθηµερινών µέσων τιµών
που λαµβάνονται στη
διάρκεια του έτους)>150
(98ο εκατοστηµόριο όλων των
καθηµερινών µέσων τιµών που
λαµβάνονται στη διάρκεια του
έτους)
350(2)
(98ο εκατοστηµόριο όλων των
καθηµερινών µέσων τιµών
που λαµβάνονται στη
διάρκεια του έτους)≤150
(98ο εκατοστηµόριο όλων των
καθηµερινών µέσων τιµών που
λαµβάνονται στη διάρκεια του
έτους)
(1)Τα αποτελέσµα των µετρήσεων µαύρου καπνού σύµφωνα µε τη µέθοδο του ΟΟΣΑ, έχουν µετατραπεί
σε σταθµικές µονάδες, όπως αυτό περιγράφεται από τον ΟΟΣΑ (βλέπε παράρτηµα III).
(2)Τα κράτη µέλη πρέπει να λαµβάνουν όλα τα κατάλληλα µέτρα για να διασφαλίσουν ότι η τιµή αυτή
δεν θα ξεπερνιέται για περισσότερες από τρεις συνεχόµενες ηµέρες. Επιπλέον, τα κράτη µέλη πρέπει
να καταβάλλουν προσπάθειες για να προλαµβάνουν και να µειώνουν τέτοιες υπερβάσεις της τιµήςαυτής.
ΠΙΝΑΚΑΣ Β
Οριακές τιµές για τα αιωρούµενα σωµατίδια [όπως µετρούνται µε τη µέθοδο του µαύρου
καπνού(1)],εκφασµένες σε µ g/m3
Περίοδος αναφοράς Οριακή τιµή για τα αιωρούµενα σωµατίδια
Έτος80
(διάµεσος των καθηµερινών µέσων τιµών που λαµβά-
νονται στη διάρκεια του έτους)
Χειµώνας
(1Οκτωβρίου έως 31 Μαρτίου)130
(διάµεσος των καθηµερινών µέσων τιµών που λαµβά-
νονται στη διάρκεια του χειµώνα)1980L0779—EL—01.01.1995—002.001—9
▼B
Περίοδος αναφοράς Οριακή τιµή για τα αιωρούµενα σωµατίδια
Έτος
(αποτελείται από µονάδες
περιόδων µέτρησης 24 ωρών)250(2)
(98ο εκατοστηµόριο όλων των καθηµερινών µέσων
τιµών που λαµβάνονται στη διάρκεια του έτους)
(1)Τα αποτελέσµα των µετρήσεων µαύρου καπνού σύµφωνα µε τη µέθοδο του ΟΟΣΑ, έχουν µετατραπεί
σε σταθµικές µονάδες, όπως αυτό περιγράφεται από τον ΟΟΣΑ (βλέπε παράρτηµα III).
(2)Τα κράτη µέλη πρέπει να λαβάνουν όλα τα κατάλληλα µέτρα για να διασφαλίσουν ότι η τιµή αυτή δεν
θα ξεπερνιέται για περισσότερες από τρεις συνεχόµενες ηµέρες. Επιπλέον, τα κράτη µέλη πρέπει νακαταβάλλουν προσπάθειες για να προλαµβάνουν και να µειώνουν τέτοιες υπερβάσεις της τιµής αυτής.1980L0779—EL—01.01.1995—002.001—10
▼B
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II
ΚΑΘΟ∆ΗΓΗΤΙΚΕΣ ΤΙΜΕΣ ΓΙΑ ΤΟ ∆ΙΟΞΕΙ∆ΙΟ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΑ ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ
ΣΩΜΑΤΙ∆ΙΑ
(όπως µετρούνται µε τη µέθοδο του µαύρου καπνού)
ΠΙΝΑΚΑΣ Α
(Καθοδηγητικές τιµές για το διοξείδιο του θείου, εκφρασµένες σε µ g/m3)
Περίοδος αναφοράς Καθοδηγητική τιµή για το διοξείδιο του θείου
Έτος40έως 60
(αριθµητικός µέσος των καθηµερινών µέσων τιµών που
λαµβάνονται στη διάρκεια του έτους)
24ώρες100έως 150
(καθηµερινή µέση τιµή)
ΠΙΝΑΚΑΣ Β
Καθοδηγητικές τιµές για τα αιωρούµενα σωµατίδια [όπως µετρούνται µε τη µέθοδο του µαύρου
καπνού(1)],εκφασµένες σε µ g/m3
Περίοδος αναφοράς Καθοδηγητική τιµή για τα αιωρούµενα σωµατίδια
Έτος40έως 60
(αριθµητικός µέσος των καθηµερινών µέσων τιµών που
λαµβάνονται στη διάρκεια του έτους)
24ώρες100έως 150
(καθηµερινή µέση τιµή)
(1)Τα αποτελέσµατα των µετρήσεων µαύρου καπνού σύµφωνα µε τη µέθοδο του ΟΟΣΑ έχουν µετατραπεί
σε σταθµικές µονάδες, όπως αυτό περιγράφεται από τον ΟΟΣΑ (βλέπε παράρτηµα III).1980L0779—EL—01.01.1995—002.001—11
▼B
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III
ΜΕΘΟ∆ΟΙ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΓΙΑ ΤΗ ∆ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑ ΚΑΙ ΑΝΑΛΥΣΗ
ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΗΣ
Ο∆ΗΓΙΑΣ ΑΥΤΗΣ
Α. ∆ΙΟΞΕΙ∆ΙΟ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ
Η µέθοδος αναφοράς δειγµατοληψίας για τον προσδιορισµό του διοξει-
δίου του θείου χρησιµοποιεί τον εξοπλισµό που περιγράφεται στο
διεθνές πρότυπο ISO-4219, πρώτη έκδοση 1979 /09/15.Η περίοδος δειγµα-
τοληψίας είναι κανονικά 24 ώρες.
Η µέθοδος αναφοράς για την ανάλυση είναι η µέθοδος που περιγράφεται
λεπτοµερειακά στο παράρτηµα Vκαι που βασίζεται στο σχέδιο του διεθ-
νούς προτύπου ISO DP-6767, αναθεώρηση Φεβρουαρίου 1979: «Ποιότητα
της ατµόσφαιρας —Προσδιορισµός της συγκέντρωσης µάζας του διοξει-
δίου του θείου στην ατµόσφαιρα του περιβάλλοντος —Μέθοδος
τετραχλωροϋδραργυρικού άλατος ( TCM)/παραροζανιλίνης ».Η αναλυτική
µέθοδος αυτή βασίζεται στην αρχή της χρωµατογραφικής αντίδρασης µε
παραροζανιλίνη.
Β. ΑΙΩΡΟΥΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙ∆ΙΑ
Για τον προσδιορισµό του µαύρου καπνού και τη µετατροπή του σε σταθ-
µικές µονάδες, θεωρείται ως µέθοδος αναφοράς η µέθοδος που έχει
προτυποποιήσει η οµάδα εργασίας του ΟΟΣΑ για τις µεθόδους µέτρησης
της ατµοσφαιρικής ρύπανσης και τις τεχνικές έρευνας (1964).
Για τις παραπάνω µεθόδους που έχουν τυποποιηθεί από τον ISOκαι τον
ΟΟΣΑ αντίστοιχα, τα κείµενα των µεταφράσεων που έχουν δηµοσιευθεί
από τους οργανισµούς αυτούς θα θεωρούνται αυθεντικά, καθώς και τα
κείµενα των άλλων µεταφράσεων που η Επιτροπή θα θεωρήσει ότι
συµφωνούν µε αυτά.1980L0779—EL—01.01.1995—002.001—12
▼B
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV
ΟΡΙΑΚΕΣΤΙΜΕΣΓΙΑΤΟ∆ΙΟΞΕΙ∆ΙΟΤΟΥΘΕΙΟΥΚΑΙΤΑΑΙΩΡΟΥ-
ΜΕΝΑ ΣΩΜΑΤΙ∆ΙΑ (ΟΠΩΣ ΜΕΤΡΟΥΝΤΑΙ ΜΕ ΜΙΑ ΣΤΑΘΜΙΚΗ
ΜΕΘΟ∆Ο), ΠΟΥ ΕΦΑΡΜΟΖΟΝΤΑΙ ΣΤΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ
10 ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ 2
ΠΙΝΑΚΑΣ Α
Οριακές τιµές για το διοξείδιο του θείου εκφρασµένες σε µ g/m3και συνδεόµενες τιµές για τα
αιωρούµενα σωµατίδια, (µετρηµένες µε τη σταθµική µέθοδο) εκφρασµένες σε µ g/m3
ΠερίοδοςΟριακή τιµή για το διοξείδιο του
θείουΣυνδεόµενη τιµή για τα αιωρούµενα
σωµατίδια
Έτος80
(διάµεσος των µέσων καθηµε-
ρινών τιµών που µετρήθηκαν
κατά τη διάρκεια του έτους)>150
(διάµεσος των µέσων καθηµε-
ρινών τιµών που µετρήθηκαν
κατά τη διάρκεια του έτους)
120
(διάµεσος των µέσων καθηµε-
ρινών τιµών που µετρήθηκαν
κατά τη διάρκεια του έτους)≤150
(διάµεσος των µέσων καθηµε-
ρινών τιµών που µετρήθηκαν
κατά τη διάρκεια του έτους)
Χειµώνας
1.10.—31.3.130
(διάµεσος των µέσων καθηµε-
ρινών τιµών που µετρήθηκαν
κατά τη διάρκεια του χειµώνα)>200
(διάµεσος των µέσων καθηµε-
ρινών τιµών που µετρήθηκαν
κατά τη διάρκεια του χειµώνα)
180
(διάµεσος των µέσων καθηµε-
ρινών τιµών που µετρήθηκαν
κατά τη διάρκεια του χειµώνα)≤200
(διάµεσος των µέσων καθηµε-
ρινών τιµών που µετρήθηκαν
κατά τη διάρκεια του χειµώνα)
Έτος
(αποτελούµενο
από µονάδες
περιόδων
µέτρησης 24
ωρών)250(1)
(98ο εκατοστηµόριο του
συνόλου των µέσων καθηµε-
ρινών τιµών που µετρήθηκαν
κατά τη διάρκεια του έτους)>350
(98ο εκατοστηµόριο του
συνόλου των µέσων καθηµε-
ρινών τιµών που µετρήθηκαν
κατά τη διάρκεια του έτους)
350(1)
(98ο εκατοστηµόριο του
συνόλου των µέσων καθηµε-
ρινών τιµών που µετρήθηκαν
κατά τη διάρκεια του έτους)≤350
(98ο εκατοστηµόριο του
συνόλου των µέσων καθηµε-
ρινών τιµών που µετρήθηκαν
κατά τη διάρκεια του έτους)
(1)Τα κράτη µέλη λαµβάνουν όλα τα κατάλληλα µέτρα προκειµένου να µην υπάρξει υπέρβαση της τιµής
αυτής για διάστηµα µεγαλύτερο των τριών συναπτών ηµερών. Επιπλέον τα κράτη µέλη οφείλουν νακαταβάλλουν κάθε προσπάθεια για την πρόληψη και τη µείωση τέτοιων υπερβάσεων της εν λόγω
τιµής.
ΠΙΝΑΚΑΣ Β
Οριακές τιµές για τα αιωρούµενα σωµατίδια [όπως µετρούνται µε τη σταθµική µέθοδο που
περιγράφεται στο τµήµα ii)παρακάτω], εκφασµένες σε µ g/m3
Περίοδος αναφοράς Καθοδηγητική τιµή για τα αιωρούµενα σωµατίδια
Έτος150
(αριθµητικός µέσος των καθηµερινών µέσων τιµών που
λαµβάνονται στη διάρκεια του έτους)
Έτος
(αποτελείται από µονάδες
περιόδων µέτρησης 24 ωρών)300
(95ο εκατοστηµόριο όλων των καθηµερινών µέσων
τιµών που λαµβάνονται στη διάρκεια του έτους)1980L0779—EL—01.01.1995—002.001—13
▼M2
▼B
▼B
Οι µέθοδοι δειγµατοληψίας και ανάλυσης που εφαρµόζονται στο πλαίσιο
του άρθρου 10 παράγραφος 2 είναι:
i)Για το διοξείδιο του θείου
—Μέθοδος δειγµατοληψίας.
Η µέθοδος αναφοράς του Παραρτήµατος Ι IIΑ.
—Μέθοδος ανάλυσης
Η µέθοδος αναφοράς του παραρτήµατος III.Εφαρµόζεται η διαδι-
κασία του άρθρου 10 παράγραφος 1.
ii)Για τα αιωρούµενα σωµατίδια
—Μέθοδος δειγµατοληψίας
1.Τα αιωρούµενα σωµατίδια συλλέγονται πάνω σε φίλτρο
µεµβράνης ή γυάλινων ινών.
2.Η διάταξη δειγµατοληψίας αποτελείται από:
—ένα φίλτρο,
—ένα υποστήριγµα φίλτρου,
—µία αντλία, και
—έναν ογκοµετρικό µετρητή αερίου.
3.Στη διάταξη δειγµατοληψίας δεν περιλαµβάνεται συσκευή
διαχωρισµού των σωµατιδίων.
4.Η διάρκεια της δειγµατοληψίας είναι 24 ώρες.
5.Το φίλτρο προστατεύεται από την άµεση απόθεση σωµατιδίων
µε καθίζηση και από την άµεση επίδραση των ατµοσφαιρικών
συνθηκών.
6.Τα φίλτρα που χρησιµοποιούνται πρέπει να έχουν απόδοση
ανώτερη από 99 %για σωµατίδια µε αεροδυναµική διάµετρο
0,3 µm.
7.Η ταχύτητα του αέρα στην επιφάνεια του φίλτρου περιλαµβά-
νεται µεταξύ 33 και 55 cm/sec.Η ελάττωση της ταχύτητας στη
διάρκεια της δειγµατοληψίας δεν πρέπει να ξεπερνά το 5 %αν
χρησιµοποιούνται φίλτρα γυάλινων ινών, ή το 25 %αν χρησιµο-
ποιούνται φίλτρα µεµβράνης.
8.Ο αριθµός των δειγµατοληψιών στη διάρκεια του έτους πρέπει
να είναι τουλάχιστον 100 και να κατανέµεται οµοιόµορφα στη
διάρκεια της περιόδου αυτής.
—Μέθοδος ανάλυσης
α) Η ανάλυση γίνεται µε ζύγιση.
β)1.Τα φίλτρα µεµβράνης προετοιµάζονται, πριν και µετά από τη
δειγµατοληψία, µε έκθεση σε σταθερή θερµοκρασία µεταξύ
90 και 100ºCγια δύο ώρες και κατόπιν τοποθετούνται σε
ξηραντήρα για δύο ώρες πριν από τη ζύγισή τους.
2.Τα φίλτρα γυάλινων ινών προετοιµάζονται, πριν και µετά
από τη δειγµατοληψία, µε έκθεση για περίοδο 24 ωρών σεατµόσφαιρα 20 ºCκαι 50%σχετικής υγρασίας πριν από τη
ζύγισή τους.1980L0779—EL—01.01.1995—002.001—14
▼M2
▼B
▼B
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V
ΜΕΘΟ∆ΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΟΥ ∆ΙΟΞΕΙ∆ΙΟΥ
ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ
Ποιότητατηςατµόσφαιρας —Προσδιορισµόςτηςσυγκέντρωσηςµάζαςτου
διοξειδίου του θείου στην ατµόσφαιρα του περιβάλλοντος —Μέθοδος
τετραχλωροϋδραργυρικού άλατος ( TCM)παραροζανιλίνης
1. ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ
Το σχέδιο αυτό διεθνούς προτύπου ορίζει µια φασµατοφωτοµε-
τρική µέθοδο για τον προσδιορισµό της συγκέντρωσης µάζας
του διοξειδίου του θείου στην ατµόσφαιρα του περιβάλλοντος.
Το πρότυπο περιλαµβάνει µέθοδο δειγµατοληψίας και µέθοδο
ανάλυσης.
2. ΠΕ∆ΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ
Με τη µέθοδο που περιγράφεται στο πρότυπο αυτό, είναι
δυνατός ο προσδιορισµός των συγκεντρώσεων του διοξειδίου
του θείου στην ατµόσφαιρα, από 7 έως 1150µg/m3
Σηµείωση
Αν πρόκειται να προσδιοριστούν υψηλότερες συγκεντρώσεις,
είναι δυνατό να ληφθούν κλάσµατα του διαλύµατος δείγµατος
ή µικρότερα δείγµατα αέρα από ό,τι καθορίζονται στο πρότυπο
αυτό. Στην περίπτωση αυτή, η απόδοση απορρόφησης του
συστήµατος πρέπει να καθοριστεί για τους όγκους και τις
συγκεντρώσεις που εξετάζονται.
Οι παρεµβολές από τα βαρέα µέταλλα, τα οξείδια του αζώτου,
το όζον και τις αναγµένες ενώσεις του θείου (π.χ. υδρόθειο
και µερκαπτάνες) εξαλείφονται ή ελαχιστοποιούνται. ∆εν
υπάρχουν παρεµβολές από το θειικό οξύ και τα θειικά άλατα.
Καµία παρεµβολή λόγω τριοξειδίου του θείου δεν έχει διαπιστ-
ωθεί πειραµατικά, εφόσον η ένωση αυτή είναι πιθανό να
ενυδατώνεται προς θειικό οξύ µέσα στο απορροφητικό διάλυµα.
3. ΑΡΧΗ
Ένα µετρηµένο δείγµα αέρα λαµβάνεται διαµέσου διαλύµατος
τετραχλωροϋδραργυρικού νατρίου ( TCM)και το διοξείδιο του
θείου που βρίσκεται στον αέρα απορροφάται µε σχηµατισµό
ενός σύµπλοκου διχλωροθειωδοϋδραργυρικού άλατος.
Στο διάλυµα δείγµατος προστίθεται διάλυµα σουλφαµικού
οξέος για την εξουδετέρωση του νιτρώδους ανιόντος που
σχηµατίζεται από τα οξείδια του αζώτου που σχηµατίζεται από
τα οξείδια του αζώτου που υπάρχουν στον αέρα. Στο διάλυµα
κατόπιν προστίθενται διαλύµατα φορµαλδεΰδης και υδροχλω-
ρικής παραροζανιλίνης που περιέχει φωσφορικό οξύ, έτσι
ώστε να ληφθεί pHίδο µε 1,6±0,1.
Η παραροζανιλίνη, η φορµαλδεΰδη και το διθειώδες ανιόν αντι-
δρούν για να σχηµατίσουν το έντονα χρωµατισµένο
µεθυλοσουλφονικό οξύ της παραροζανιλίνης, που συµπεριφέ-
ρεται ως διχρωµατικός δείκτης (λmax=548nm σεpH1,6±0,1).
Η συγκέντρωση του διοξειδίου του θείου λαµβάνεται από µια
καµπύλη βαθµολόγησης που προκύπτει µε βάση τα αέρια
µείγµατα βαθµολόγησης (6.3.1.). Ανάλογα µε τον διαθέσιµο
εξοπλισµό στο εργαστήριο, µπορεί µερικές φορές να είναι
χρήσιµη, ως έλεγχος, η αντικατάσταση των αερίων µειγµάτων
βαθµολόγησης από διαλύµατα διθειώδους νατρίου µε γνωστή
συγκέντρωση. Η διαδικασία όµως αυτή θα έπρεπε να χρησιµο-
ποιείται µόνο µετά από µια ακριβή βαθµολόγηση µε συσκευή
διαποτισµού.
4. ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ
4.1. Όλα τα αντιδραστήρια πρέπει να είναι αναλυτικής ποιότητας
(proanalysi).
Αν δεν υποδεικνύεται αλλιώς, το νερό που χρησιµοποιείται
πρέπει να είναι αποσταγµένο νερό, απαλλαγµένο από
οξειδωτικά µέσα και, κατά προτίµηση, να έχει υποστεί διπλή
απόσταξη σε συσκευή ολόκληρη από γυαλί.
4.2. Απορροφητικό διάλυµα: 0,04 mole/lτετραχλωροϋδραργυρικού
νατρίου (TCM).
∆ιαλύουµε 10,9 gχλωριούχου υδραργύρου ( II), 4,7 g
χλωριούχου νατρίου και 0,07 gάλατος δινατρίου του αιθυλενο-1980L0779—EL—01.01.1995—002.001—15
▼B
διαµινο-τετραοξικού οξέος ( EDTA)σε νερό και αραιώνουµε
έως όγκο 1 λίτρου.
Το διάλυµα είναι σταθερό για αρκετούς µήνες και πρέπει να
απορριφτεί αν σχηµατιστεί ίζηµα.
Σηµειώσεις
1.Η ποσότητα του EDTAπου προστίθεται εξαλείφει τις
πιθανές παρεµβολές που οφείλονται στα βαρέα µέταλλα,
έως 60 µgσιδήρου (III),10µgµαγγανίου (II),10µgχρωµίου
(III), 10µgχαλκού (II)και 22 µgβαναδίου (V)σε 10ml
διαλύµατος απορρόφησης.
2.Το διάλυµα είναι πολύ τοξικό και ο χειρισµός του πρέπει να
είναι ανάλογος. Μια µέθοδος για ανάκτηση του υδραργύρου
µετά την ανάλυση δίνεται στο παράρτηµα Γ. Αν το διάλυµα
απορρόφησης έρθει σε επαφή µε το δέρµα, πρέπει ναεκπλυθεί µε νερό αµέσως.
4.3.Υδροχλωρικό οξύ, 1 mole/l
Αραιώνουµε 86 mlπυκνού υδροχλωρικού οξέος (ρ =1,19g/ml),
έως όγκο 1 λίτρου.
4.4.Μητρικό διάλυµα υδροχλωρικής παραροζανιλίνης, 0,2 %
∆ιαλύουµε 0,2 gυδροχλωρικής παραροζανιλίνης ( C
19H17N3.HCl)
σε 100mlυδροχλωρικού οξέος (4.3).
ΣηµείωσηΗ υδροχλωρική παραροζανιλίνη που χρησιµοποιείται για την
παρασκευή του µητρικού διαλύµατος πρέπει να έχει καθα-
ρότητα µεγαλύτερη από 95 %(βλέπε παράρτηµα ∆) και να
παρουσιάζει µέγιστη απορρόφηση στα 540 nmσε ρυθµιστικό
διάλυµα οξικού οξέος —οξικού νατρίου (0,1 mole/l).Επιπλέον,
η απορρόφηση του τυφλού αντιδραστηρίου δεν πρέπει να
ξεπερνά τα 0,10 όταν αυτό παρασκευάζεται σύµφωνα µε τη
διαδικασία του τµήµατος 6.2.
Τα αντιδραστήρια που δεν ικανοποιούν τις απαιτήσεις αυτές
πρέπει να απορριφτούν ή να καθαριστούν. Ο καθαρισµός
µπορεί να γίνει µε κρυστάλλωση ή εκχύλιση (βλέπε
παράρτηµα ∆).
4.5.Φωσφορικό οξύ, 3 moles/l
Αραιώνουµε 205 mlπυκνού φωσφορικού οξέος (ρ = 1,69 g/ml)
σε νερό έως όγκο 1 λίτρου.
4.6.∆ιάλυµα αντιδραστηρίου παραροζανιλίνης
Με τη βοήθεια σιφωνίου µεταφέρουµε 20 mlτου µητρικού
διαλύµατος της υδροχλωρικής παραροζανιλίνης (4.4) και 25 ml
φωσφορικού οξέος (4.5.) σε ογκοµετρική φιάλη των 250 mlκαι
αραιώνουµε µε νερό ως τη χαραγή.
Το αντιδραστήριο αυτό είναι σταθερό για αρκετούς µήνες, αν
αποθηκευτεί σε σκοτεινό χώρο.
4.7.∆οκιµαστικό διάλυµα φορµαλδεΰδης
Με τη βοήθεια σιφωνίου µεταφέρουµε 5 mlδιαλύµατος
φορµαλδεΰδης ( HCHO) 40 % σε ογκοµετρική φιάλη του 1
λίτρου και αραιώνουµε µε νερό ως τη χαραγή. Το διάλυµα
αυτό παρασκευάζεται καθηµερινά.
4.8.∆οκιµαστικό διάλυµα σουλφαµικού οξέος 0,6 %
∆ιαλύουµε 0,6 gσουλφαµικού οξέος ( NH
2SΟ3H)σε 100ml
νερού. Το διάλυµα αυτό είναι σταθερό για µερικές ηµέρες αν
προστατεύεται από τον αέρα.
4.9.Μητρικό διάλυµα διθειώδους νατρίου
∆ιαλύουµε 0,3 gµεταδιθειώδους νατρίου ( Na2S2O5)σε 500ml
αποσταγµένου νερού που έχει πρόσφατα βραστεί και ψυχτεί
(είναι προτιµότερο το διπλά αποσταγµένο νερό που έχει απαε-
ριωθεί). Το διάλυµα περιέχει 320 ως 400 µ gισοδυνάµου
διοξειδίου του θείου ανά ml.Προσδιορίζουµε την πραγµατική
συγκέντρωση περίσσεια ιωδίου σε ένα κλάσµα του διαλύµατος
και τιτλοδοτώντας µε πρότυπο διάλυµα θειοθειικού νατρίου
(βλέπε παράρτηµα Β).
Το διάλυµα είναι ασταθές.
4.10.Πρότυπο διάλυµα διθειώδους νατρίου
Αµέσως µετά την τιτλοδότηση του µητρικού διαλύµατος
διθειώδους νατρίου (4.9), µεταφέρουµε µε σιφώνιο 2,0 mlτου1980L0779—EL—01.01.1995—002.001—16
▼B
διαλύµατος σε ογκοµετρική φιάλη των 100 mlκαι συµπληρώ-
νουµε ως τη χαραγή µε το διάλυµα του
τετραχλωροϋδραργυρικού νατρίου (4.2).
Το διάλυµα αυτό είναι σταθερό για 30 ηµέρες αν αποθηκευτεί
στους 5ºC.Στη θερµοκρασία του περιβάλλοντος είναι σταθερό
για µία ηµέρα µόνο.
5. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
5.1.Εξοπλισµός δειγµατοληψίας
Ο εξοπλισµός που πρέπει να χρησιµοποιείται για τη δειγµα-
τοληψία ορίζεται στο ISO/DIS 4219, « Ποιότητα της
ατµόσφαιρας —Προσδιορισµός των αέριων συστατικών στην
ατµόσφαιρα του περιβάλλοντος —Εξοπλισµός δειγµατολη-
ψίας»(σχήµα 1).
Σχήµα 1
∆ιάγραµµα βαθµίδων του εξοπλισµού δειγµατοληψίας
Αντί για µετρητή αερίου µπορεί να χρησιµοποιηθεί υποδερ-
µική βελόνα ως κρίσιµο στόµιο, µέσα σε ένα δοχείο µε
ρυθµιζόµενη θερµοκρασία. Στην περίπτωση αυτή, η αντλία θα
πρέπει να µπορεί να φτάνει το επίπεδο Pd/Pu≤0,5,όπουPdκαιPuείναι οι πιέσεις κατάντη και ανάντη της βελόνας αντί-
στοιχα (βλέπε 5.5). Το διάγραµµα της διάταξης αυτής δίνεται
στο σχήµα 2.
Σχήµα 2
5.2.Φιάλες απορρόφησης
Οι φιάλες απορρόφησης πρέπει να έχουν απόδοση για το
διοξείδιο του θείου ίση µε 95 %τουλάχιστον. Παραδείγµατα
κατάλληλων φιαλών απορρόφησης δίνονται στο παράρτηµα Α.
Η απόδοση απορρόφησης µεταβάλλεται µε τη γεωµετρία της
φιάλης, το µέγεθος των φυσαλλίδων αερίου και το χρόνο
επαφής τους µε το διάλυµα. Μπορούµε να την προσδιορίσουµε
παρεµβάλλοντας στη διάταξη δειγµατοληψίας µια δεύτερη
φιάλη απορρόφησης σε σειρά µε την πρώτη και συσχετίζοντας
την ποσότητα του διοξειδίου του θείου που βρίσκεται στηνπρώτη φιάλη µε το σύνολο της ποσότητας του διοξειδίου του
θείου στις δύο φιάλες. Όταν χρησιµοποιούµε µικρούς
προσκρουστήρες ( impingers) σύµφωνα µε τις συνθήκες που
περιγράφονται στο τµήµα 6.1, η απόδοση απορρόφησης είναι
ανώτερη από 98 %.
Η χρήση µειγµάτων διοξειδίου του θείου και αέρα για βαθµο-
λόγηση, όπως περιγράφεται στο τµήµα 6.3.1, δίνει αυτόµατα
την απόδοση απορρόφησης του συστήµατος.
5.3.Απορροφητής υδροθείου
Είναι γυάλινος σωλήνας, γεµάτος µε υαλοβάµβακα εµποτι-
σµένο µε διάλυµα που περιέχει 0,5 %θειικό άργυρο ( Ag
2SO4)
και 2,5%όξινο θειικό κάλιο ( KHSO4).Ο εµποτισµός γίνεται
αναγκάζοντας το διάλυµα να περάσει δύο φορές µέσα από το
σωλήνα και ξηραίνοντας τον υαλοβάµβακα µε θέρµανση σε
ρεύµα αζώτου.1980L0779—EL—01.01.1995—002.001—17
▼B
5.4.Φιάλες δειγµατοληψίας
Φιάλες από πολυαιθυλένιο, των 100 ml,για τη µεταφορά στο
εργαστήριο των διαλυµάτων απορρόφησης που έχουν εκτεθεί.
5.5.Μανόµετρο
∆ύο µανόµετρα µε ακρίβεια ως τα 1000Paγια τη µέτρηση των
πιέσεων όταν χρησιµοποιείται το κρίσιµο στόµιο αντί για
µετρητή αερίου.
5.6.Φασµατοφωτόµετρο ή χρωµατόµετρο
Ένα φασµατοφωτόµετρο ή χρωµατόµετρο κατάλληλο για
µέτρηση της απορρόφησης στα 550 nmπερίπου. Με το φασµα-
τοφωτόµετρο πρέπει να χρησιµοποιείται µήκος κύµατος ίσο µε
548nm.Αν χρησιµοποιείται χρωµατόµετρο, το φίλτρο πρέπει
να έχει µέγιστη εκποµπή στα 550 nmπερίπου. Είναι δυνατό να
δηµιουργηθούν προβλήµατα για το τυφλό αντιδραστήριο µε τις
συσκευές που έχουν πλάτος φασµατικής ζώνης µεγαλύτερο από
20nm.
Όταν µετρούµε την απορρόφηση πρέπει να χρησιµοποιούµε το
ίδιο γυάλινο δοχείο για τα δείγµατα και τα πρότυπα διαλύµατα.
Αν χρησιµοποιούνται περισσότερα από ένα δοχεία, αυτά
πρέπει να είναι φασµατοφωτοµετρικά ισοδύναµα.
6. ∆ΙΑ∆ΙΚΑΣΙΑ
6.1.∆ειγµατοληψία
Μεταφέρουµε 10 mlτου διαλύµατος TCM (4.2) σε µια φιάλη
απορρόφησης και την τοποθετούµε στο σύστηµα δειγµατολη-
ψίας (σχήµα 1). Στη διάρκεια της δειγµατοληψίας
προστατεύουµε το διάλυµα απορρόφησης από το ηλιακό φως,
καλύπτοντας τη φιάλη απορρόφησης µε ένα κατάλληλο
περίβληµα όπως φύλο αλουµινίου, για να αποφύγουµε τη
διάσπαση. Η διάρκεια και η παροχή της αναρρόφησης εξαρ-
τιούνται από τη συγκέντρωση του διοξειδίου του θείου στην
ατµόσφαιρα.
Με τους µικρούς προσκρουστήρες, η παροχή πρέπει να είναι
µεταξύ 0,5 και 1,0 l/min.Η ελάχιστη ποσότητα του αέρα που
αναρροφιέται πρέπει να είναι 25 l.
Για να λάβουµε τα καλύτερα αποτελέσµατα, η παροχή και η
διάρκεια της δειγµατοληψίας πρέπει να εκλεγούν ώστε να
επιτευχθεί απορρόφηση ίση µε 0,5 έως 3,0 µ g (0,2έως 1,2 µl
στους 25ºCκαι 101,325kPa)διοξειδίου του θείου ανά mlτου
απορροφητικού διαλύµατος.
Αν πιστεύεται βάσιµα ότι η ατµόσφαιρα περιέχει υδρόθειο,
αυτό πρέπει να αφαιρεθεί µέσω ενός απορροφητή υδροθείου
(5.3). Τοποθετούµε τον απορροφητή ανάµεσα στο φίλτρο σωµα-
τιδίων και στη φιάλη απορρόφησης.
Μετά τη δειγµατοληψία, προσδιορίζουµε τον όγκο του αέρα
στον οποίο έγινε αυτή και σηµειώνουµε την ατµοσφαιρική
πίεση και θερµοκρασία (7.1, σηµείωση). Αν το δείγµα πρέπει
να διατηρηθεί για περισσότερες από 24 ώρες πριν από την
ανάλυση, το διατηρούµε στους 5 ºC.
Σηµείωση
Αν το διάλυµα δείγµατος παρουσιάσει ίζηµα, αυτό πιθανώς να
οφείλεται στην αντίδραση του Hg (II)µε µια αναγµένη ένωση
του θείου. Αφαιρούµε το ίζηµα µε διήθηση ή φυγοκέντριση
πριν από την ανάλυση.
6.2.Ανάλυση
Αφήνουµε τα δείγµατα να ηρεµήσουν για 20 λεπτά τουλάχιστον
µετά τη δειγµατοληψία, ώστε να διασπαστεί το παγιδευµένο
όζον. Μεταφέρουµε κατόπιν το διάλυµα δείγµατος ποσοτικά
σε µια ογκοµετρική φιάλη των 25 mlχρησιµοποιώντας 5 ml
περίπου νερό για έκπλυση.
Προετοιµάζουµε ένα τυφλό αντιδραστήριο, προσθέτοντας 10 ml
απορροφητικού διαλύµατος που δεν έχει εκτεθεί (4.2) σε ογκο-
µετρική φιάλη των 25 ml,προσθέτουµε τα αντιδραστήρια όπως
περιγράφεται παρακάτω και καταγράφουµε την απορρόφηση σε
σύγκριση µε αποσταγµένο νερό, χρησιµοποιώντας δοχεία των
10mm.Συγκρίνουµε την τιµή αυτή µε την τιµή που είχε κατα-
γραφεί για το τυφλό αντιδραστήριο κατά την προετοιµασία της
καµπύλης βαθµολόγησης. ∆ιαφορά µεγαλύτερη από 10 %
ανάµεσα στις δύο τιµές υποδείχνει µόλυνση του αποσταγµένου
νερού ή των αντιδραστηρίων ή ακόµη διάσπαση των τελευ-1980L0779—EL—01.01.1995—002.001—18
▼B
ταίων αυτών, οπότε πρέπει να παρασκευάσουµε πρόσφατα αντι-
δραστήρια.
Προσθέτουµε 1 mlδιαλύµατος σουλφαµικού οξέος (4.8) σε
κάθε φιάλη και αφήνουµε για 10 λεπτά το διάλυµα να
αντιδράσει ώστε να εξουδετερωθούν τα νιτρικά ιόντα από τα
οξείδια του αζώτου. Κατόπιν µεταφέρουµε µε σιφώνιο ακριβώς
2mlτου διαλύµατος φορµαλδεΰδης (4.7) και 5 mlτου αντι-
δραστηρίου παραροζανιλίνης (4.6) στις φιάλες.
Συµπληρώνουµε ως τη χαραγή µε πρόσφατα βρασµένο και
ψυγµένο αποσταγµένο νερό και τις τοποθετούµε σε θερµοστα-
τικό θάλαµο στους 20 ºC.Μετά 30 έως 60 λεπτά µετρούµε την
απορρόφηση του δείγµατος και του τυφλού αντιδραστηρίου µε
αποσταγµένο νερό στο δοχείο αναφοράς.
∆εν πρέπει να αφήσουµε το χρωµατισµένο διάλυµα να µείνει
στο δοχείο, διότι ένα λεπτό στρώµα χρώµατος θα αποτεθεί
στα τοιχώµατα.
Σηµείωση
Προσθέτοντας κατά καθορισµένα χρονικά διαστήµατα τα
διάφορα αντιδραστήρια, π.χ. ένα λεπτό, έχουµε καλύτερη
αναπαραγωγισιµότητα της ανάπτυξης των χρωµάτων.
Τα διαλύµατα µε απορρόφηση µεγαλύτερη από την απορ-
ρόφηση της υψηλότερης συγκέντρωσης που χρησιµοποιείται
για βαθµολόγηση, µπορούν να αραιωθούν έως έξι φορές µε το
τυφλό αντιδραστήριο, ώστε να ληφθεί ένδειξη σε πλήρη
κλίµακα. Η τιµή αυτή πάντως έχει ενδεικτική αξία µόνο στο
διάστηµα±10%της πραγµατικής τιµής απορρόφησης.
6.3.Βαθµολόγηση
6.3.1 Βαθµολόγηση µε µείγµα διοξειδίου του θείου και αέρα
Τα µείγµατα διοξειδίου του θείου και αέρα προετοιµάζονται
σύµφωνα µε το πρότυπο ISO/DIS6349.
Για να χαράξουµε την καµπύλη βαθµολόγησης που έχει συντε-
ταγµένες την απορρόφηση και τη συγκέντρωση του διοξειδίου
του θείου, χρειαζόµαστε τουλάχιστον τέσσερις διαφορετικές
συγκεντρώσεις του διοξειδίου του θείου µέσα στο διάστηµα
που ορίζεται στο τµήµα 2.
Οι διαδικασίες δειγµατοληψίας και ανάλυσης που περιγρά-
φονται στα τµήµατα 1 και 6.2, αντίστοιχα, εφαρµόζονται σε
καθένα από τα αέρια µείγµατα βαθµολόγησης. Μετρώντας τις
τιµές απορρόφησης σε συνάρτηση µε τις δεδοµένες συγκεν-
τρώσεις διοξειδίου του θείου, κατασκευάζουµε την καµπύλη
βαθµολόγησης.
6.3.2 Βαθµαλόγηση µε διάλυµα διθειώδους νατρίου
Με τη βοήθεια βαθµολογηµένου σιφωνίου µεταφέρουµε
διαδοχικά 0, 1,0, 2,0, 3,0, 4,0 και 5,0 mlαπό το πρότυπο διάλυµα
διθειώδους νατρίου (4.10) σε µια σειρά ογκοµετρικών φιαλών
των 25ml.Προσθέτουµε σε κάθε φιάλη αρκετή ποσότητα
διαλύµατος τετραχλωροϋδραργυρικού νατρίου (4.2) ώστε ο
όγκος να είναι 10 mlπερίπου. Μετά προσθέτουµε τα αντιδρα-
στήρια όπως περιγράφεται στο τµήµα 6.2. Μετρούµε τις
απορροφήσεις µε αποσταγµένο νερό στο δοχείο αναφοράς.
Για µεγαλύτερη ακρίβεια είναι απαραίτητο να χρησιµοποιηθεί
λουτρό σταθερής θερµοκρασίας. Η θερµοκρασία κατά τη
βαθµολόγηση δεν πρέπει να διαφέρει από τη θερµοκρασία
κατά την ανάλυση περισσότερο από ±1ºC.
Καταστρώνουµε διάγραµµα µε τεταγµένες τις απορροφήσεις
των διαλυµάτων και τετµηµένες τα mgτου διοξειδίου του θείου
που υπολογίζονται σύµφωνα µε το παράρτηµα Β. Λαµβάνουµε
µια γραµµική σχέση. Το σηµείο τοµής µε τον κάθετο άξονα
της ευθείας γραµµής που προσαρµόζεται άριστα στα σηµεία
βρίσκεται συνήθως µέσα στα όρια των 0,02 µονάδων απορ-
ρόφησης της ένδειξης για το τυφλό αντιδραστήριο (µηδενικό
πρότυπο), αν χρησιµοποιηθούν δοχεία των 10 mm.Υπολογί-
ζουµε το συντελεστή βαθµολόγησης (η αντίστροφη κλίση της
ευθείας). Ο συντελεστής βαθµολόγησης αυτός µπορεί να
χρησιµοποιηθεί για τον υπολογισµό των αποτελεσµάτων, αρκεί
να µην υπάρχουν σηµαντικές µεταβολές της θερµοκρασίας ή
τουpH.Συνιστάται η λήψη ενός τουλάχιστον δείγµατος
µάρτυρα κατά σειρά προσδιορισµών ώστε να διασφαλίζεται η
αξιοπιστία του παράγοντα αυτού.1980L0779—EL—01.01.1995—002.001—19
▼B
7. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
7.1.Υπολογισµός
Υπολογίζουµε τη συγκέντρωση µάζας του διοξειδίου του θείου
ως εξής:
SO2¼fas/C0ab ðÞ
V
όπου:
SO2=συγκέντρωση µάζας του διοξειδιου του θείου σε µ g/m3.
f= συντελεστής βαθµολόγησης (βλέπε 6.3.2).
as=απορρόφηση του διαλύµατος δείγµατος.
ab=απορρόφηση του τυφλού διαλύµατος.
V= όγκος του δείγµατος αέρα σε m3.
Σηµείωση
Αν ζητείται η συγκέντρωση µάζας του διοξειδίου του θείου
στις συνθήκες αναφοράς (25 ºC, 1 bar), πρέπει να αντικατα-
σταθεί ο όγκος του δείγµατος αέρα ( V)µε την αντίστοιχη τιµή
του όγκου κάτω από τις συνθήκες αναφοράς ( VR):
VR¼298Vp
273þΤ
όπου:
p=βαροµετρική πίεση, σε bar.
Τ=θερµοκρασία του δείγµατος αέρα, σε ºC.
7.2.Όριο ανίχνευσης
Το όριο ανίχνευσης του διοξειδίου του θείου σε 10 mlτου
διαλύµατος δείγµατος του TCMβρίσκεται µεταξύ 0,2 και 1,0 µ g
(µε βάση το διπλάσιο της τυπικής απόκλισης). Αυτό αντι-
στοιχεί σε συγκεντρώσεις µάζας του διοξειδίου του θείου
µεταξύ 7 και 33 µ g/m3(0,02έως 0,011ppm)σε δείγµα αέρα ίσο
µε 301 (π.χ. δειγµατοληψία µιας ώρας µε 0,5 l/min).
7.3.Ακρίβεια
Η ακρίβεια της µεθόδου δεν έχει προσδιοριστεί ακόµη µε
βεβαιότητα για τις διάφορες συγκεντρώσεις διοξειδίου του
θείου και η απόλυτη απόδοση συλλογής δεν είναι γνωστή για
τη µεγάλη ποικιλία των δυνατών συστηµάτων δειγµατοληψίας
και ελέγχου. Για ό,τι αφορά την αναπαραγωγισιµότητα, έχει
βρεθεί ότι η σχετική τυπική απόκλιση για µια συγκρίσιµη
µέθοδο µε το TCMείναι 17 µg/m3σε συγκέντρωση ίση µε
1000µg/m3 (1).
8. ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
(1) H. C. McKee, R. E. Childers, O. Saenz: Collaborative Study of
Reference Method for Determination of Sulphur Dioxide in the
Atmosphere (Pararosaniline Method). Contract CPA 70-40,
SwRI Project 21-2811. Environmental Protection Agency,
ResearchTrianglePark.N.C.,September1971.1980L0779—EL—01.01.1995—002.001—20
▼B
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α
ΥΠΟ∆ΕΙΓΜΑΤΑ ΑΠΟΡΡΟΦΗΤΩΝ
1980L0779—EL—01.01.1995—002.001—21
▼B
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Β
ΤΙΤΛΟ∆ΟΤΗΣΗ ΤΟΥ ΜΗΤΡΙΚΟΥ ∆ΙΑΛΥΜΑΤΟΣ ∆ΙΘΕΙΩ∆ΟΥΣ
ΝΑΤΡΙΟΥ (4.9)
Β.1.Αντιδραστήρια
Β.1.1. Μητρικό διάλυµα ιωδίου, 0,005 moles/l περίπου
Ζυγίζουµε 12,7 gιωδίου (I2)µέσα σε ποτήρι των 250 ml,
προσθέτουµε 40 gιωδιούχου καλίου (ΚΙ) και 25 mlνερού.
Αναδεύουµε έως ότου να διαλυθούν όλα και µεταφέρουµε το
διάλυµα ποσοτικά σε ογκοµετρική φιάλη του 1 λίτρου. Αραιώ-
νουµε µε νερό ως τη χαραγή.
Β.1.2. ∆οκιµαστικό διάλυµα ιωδίου, 0,005 moles/l περίπου
Αραιώνουµε 50 mlτου µητρικού διαλύµατος ιωδίου (Β.1.1.) µε
νερό ως τα 500 ml.
Β.1.3. ∆ιάλυµα αµύλου (δείκτης), 0,2 %
Κονιοποιούµε 0,4 gδιαλυτού αµύλου και 0,002 gιωδιούχου
υδραργύρου ( II)(HgI2)(συντηρητικό), µε λίγο νερό και προσθέ-
τουµε τον πολτό αργά σε 200 mlνερού που βράζει. Συνεχίζουµε
το βρασµό έως ότου το διάλυµα γίνει διαυγές, το ψύχουµε και
το µεταφέρουµε σε µια φιάλη µε γυάλινο πώµα.
Β.1.4. ∆ιάλυµα θειοθειικού νατρίου, 0,1 moles/l περίπου
∆ιαλύουµε 25 gθειοθειικού νατρίου ( Na2S2Ο3.H2O)σε 1 λίτρο
πρόσφατα βρασµένου και αποσταγµένου νερού και προσθέ-
τουµε 0,1gανθρακικού νατρίου στο διάλυµα. Αφήνουµε το
διάλυµα να ηρεµήσει για µια ηµέρα πριν από την τιτλοδότηση.
Για την τιτλοδότηση, ζυγίζουµε 1,5 gιωδικού καλίου (ΚΙΟ3),µε
καθαρότητα πρότυπης ουσίας, που έχει ξηρανθεί στους 180 ºC,
µέσα σε ογκοµετρική φιάλη των 500 mlκαι αραιώνουµε µε
νερό ως τη χαραγή. Μεταφέρουµε µε σιφώνιο 50 mlτου
ιωδικού διαλύµατος σε φιάλη ιωδίου των 500 ml.Προσθέτουµε
2gιωδιούχου καλίου και 10 mlµιας αραίωσης 1:10 πυκνού
ιδροχλωρικού οξέος. Πωµατίζουµε τη φιάλη. Μετά πέντε
λεπτά τιτλοδοτούµε µε το διάλυµα του θειοθειικού νατρίου
έως ότου να ληφθεί ένα ασθενές κίτρινο χρώµα. Προσθέτουµε
5mlτου δείκτη αµύλου και ολοκληρώνουµε την τιτλοδότηση.
Υπολογίζουµε τη µοριακότητα (Μ) του διαλύµατος θειοθειικού
νατρίου ως εξής:
M¼gKIO3/C2103/C20;1
mlδι´αλυµα θειοθειικού νατρίου /C235;67
Β.1.5. ∆ιάλυµα θειοθειικού νατρίου, 0,01 moles/l περίπου
Αραιώνουµε 50,0 mlτου διαλύµατος θειοθειικού νατρίου
(Β.1.4.) µε νερό ως τα 500 mlκαι αναδεύουµε. Το διάλυµα δεν
είναι σταθερό και πρέπει να παρασκευάζεται κάθε ηµέρα που
πρόκειται να χρησιµοποιηθεί, µε αραίωση του τιτλοδοτηµένου
διαλύµατος θειοθειικού νατρίου (Β.1.4)
Β.2.∆ιαδικασία
Προσθέτουµε 25 mlνερού σε µια φιάλη των 500 mlκαι µεταφέ-
ρουµε µε σιφώνιο 50 mlτου διαλύµατος ιωδίου (Β.1.2) σε αυτή
(φιάλη Α/τυφλού διαλύµατος). Μεταφέρουµε µε σιφώνιο 25 ml
του µητρικού διαλύµατος διθειώδους νατρίου (4.9) σε µια
δεύτερη φιάλη των 500 ml,καθώς και 50 mlτου διαλύµατος
ιωδίου (Β.1.2) στη φιάλη αυτή (φιάλη Β /δείγµατος). Πωµατί-
ζουµε τις φιάλες και αφήνουµε τα διακύµατα να αντιδράσουν
για πέντε λεπτά. Χρησιµοποιώντας προχοΐδα που περιέχει
διάλυµα θειοθειικού νατρίου (Β.1.5.), τιτλοδοτούµε κάθε φιάλη
έως ότου να ληφθεί ένα ασθενές κίτρινο χρώµα. Κατόπιν
προσθέτουµε 5 mlδιαλύµατος αµύλου (Β.1.3) και συνεχίζουµε
την τιτλοδότηση έως ότου εξαφανισθεί το µπλε χρώµα. Υπολο-
γίζουµε τη συγκέντρωση του διοξειδίου του θείου στο µητρικό
διάλυµα διθειώδους νατρίου (4.9) ως εξής:1980L0779—EL—01.01.1995—002.001—22
▼B
SO2µg=mlðÞ ¼A/C0BðÞ /C2M/C2K
V
όπου:
Α=ο όγκος του διαλύµατος θειοθειικού νατρίου (Β.1.5) που
απαιτείται για την τιτλοδότηση του τυφλού διαλύµατος
(ml).
Β=ο όγκος του διαλύµατος θειοθειικού νατρίου (Β.1.5) που
απαιτείται για την τιτλοδότηση του δείγµατος ( ml).
Μ=η µοριακότητα του διαλύµατος θειοθειικού νατρίου
(=0,01).
Κ=µικροϊσοδύναµο βάρους για το διοξείδιο του θείου
(=32,030).
V=ο όγκος του µητρικού διαλύµατος διθειώδους νατρίου
που χρησιµοποιήθηκε ( ml).
Η συγκέντρωση του διοξειδίου του θείου στο πρότυπο
διθειώδες διάλυµα (4.10) βρίσκεται διαιρώντας το αποτέλεσµα
δια 50.1980L0779—EL—01.01.1995—002.001—23
▼B
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Γ
ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΟΥ Υ∆ΡΑΡΓΥΡΟΥ ΑΠΟ ΤΑ ∆ΙΑΛΥΜΑΤΑ ΠΟΥ
ΑΠΟΜΕΝΟΥΝ
Το παράρτηµα αυτό περιγράφει µια µέθοδο για την αποµά-
κρυνση του υδραργύρου από τα διαλύµατα που αποµένουν µετά
τη χρήση του απορροφητικού διαλύµατος (4.2).
Γ.1.Αντιδραστήρια
Γ.1.1. ∆ιάλυµα υδροξειδίου του νατρίου, περίπου 400 gNaOHανά
λίτρο.
Γ.1.2. Υπεροξείδιο του υδρογόνου H2O2,περίπου 30 %τεχνική
ποιότητα.
Γ.1.3. Θειούχο νάτριο ( Na2S·9H2O),τεχνική ποιότητα.
Γ.2.∆ιαδικασία
Συλλέγουµε τα διαλύµατα που αποµένουν και που η περιεκτι-
κότητά τους σε Hgείναι πολύ µεγάλη για να απορριφτούν στο
νεροχύτη, µέσα σε δοχείο από πολυαιθυλένιο, µε όγκο 50 l
περίπου. Όταν ο όγκος των παραπάνω διαλυµάτων φθάσει τα
40lπερίπου, προσθέτουµε κατά σειρά, ενώ αναδεύουµε το
διάλυµα µε φυσαλλίδες αέρα, έναν όγκο διαλύµατος υδροξει-
δίου του νατρίου (Γ.1.1) που επαρκεί για την εξουδετέρωση
και περίσσεια 400 ml, 100 g θειούχου νατρίου (Γ.1.3) και µετά
δέκα λεπτά, αργά, 400 mlδιαλύµατος υπεροξειδίου του υδρο-
γόνου (Γ.1.2).
Αφήνουµε σε ηρεµία το µείγµα για 24 ώρες και κατόπιν αναρ-
ροφούµε και απορρίπτουµε το διαυγές υγρό. Μεταφέρουµε το
υπόλειµµα σε ένα άλλο δοχείο.1980L0779—EL—01.01.1995—002.001—24
▼B
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ∆
Ι∆ΙΟΤΗΤΕΣΚΑΙΚΑΘΑΡΙΣΜΟΣΤΗΣΥ∆ΡΟΧΛΩΡΙΚΗΣΠΑΡΑΡΟΖΑ-
ΝΙΛΙΝΗΣ
∆.1.∆οκιµή καθαρότητας του αντιδραστηρίου
Αραιώνουµε 1 mlτου διαλύµατος υδροχλωρικής παραροζανι-
λίνης (PRA) (4.4) µε αποσταγµένο νερό ως τα 100 ml.
Μεταφέρουµε 5 mlσε µια ογκοµετρική φιάλη των 50 mlκαι
προσθέτουµε 5 mlρυθµιστικού διαλύµατος οξικού οξέος —
οξικού νατρίου 0,1 Μ. Αραιώνουµε ως τη χαραγή µε νερό και
αναδεύουµε.
Περιµένουµε µια ώρα και κατόπιν µετρούµε την απορρόφηση
του διαλύµατος σε ένα φασµατοφωτόµετρο στα 540 mmσε ένα
δοχείο των 10 mm.
Υπολογίζουµε τη συγκέντρωση της παραροζανιλίνης ( PRA)ως
εξής:
%PRA ¼απορρ´οφηση /C2Κ
100mg
όπου:
Κ= 21300.
Αν η καθαρότητα της παραροζανιλίνης είναι µικρότερη από
95%,το αντιδραστήριο πρέπει να καθαριστεί µε χρήση µιας
από τις διαδικασίες που περιγράφονται στα ∆.2 και ∆.3.
∆.2.Καθαρισµός µε εκχύλιση
Σε µια διαχωριστική χοάνη των 250 mlαναµειγνύουµε 100 ml
βουτανόλης-1και 100ml HCl 1 M και αφήνουµε το µείγµα να
ισορροπήσει. Ζυγίζουµε 0,1 gυδροχλωρικής παραροζανιλίνης
(PRA)µέσα σε ένα ποτήρι. Προσθέτουµε 50 mlτης όξινης
στιβάδας και αφήνουµε το διάλυµα να ηρεµήσει για αρκετά
λεπτά. Προσθέτουµε 50 mlτης στιβάδας της βουτανόλης -1σε
µια διαχωριστική χοάνη των 125 ml.Μεταφέρουµε το όξινο
διάλυµα που περιέχει τη χρωστική ουσία στη χοάνη και εκχυ-
λίζουµε. Η ιώδης ακαθαρσία θα περάσει στην οργανική φάση.
Μεταφέρουµε την κατώτερη (υδατική) φάση σε µια άλλη
διαχωριστική χοάνη και προσθέτουµε τµήµατα των 20 ml
βουτανόλης-1.Κανονικά αυτό αρκεί για να αποµακρυνθεί το
µεγαλύτερο µέρος της ιώδους ακαθαρσίας που συνεισφέρει
στο τυφλό αντιδραστήριο. Αν η ιώδης ακαθαρσία εµφανίζεται
ακόµη στη φάση της βουτανόλης -1µετά από πέντε εκχυλίσεις,
πρέπει να απορρίψουµε την παρτίδα αυτή της χρωστικής
ουσίας.
Μετά την τελική εκχύλιση διηθούµε την υδατική φάση
διαµέσου ενός πώµατος από µπαµπάκι µέσα σε ογκοµετρική
φιάλη των 50 mlκαι συµπληρώνουµε µε HCl 1Μ. Αυτό το
µητρικό αντιδραστήριο θα έχει κιτρινοκόκκινο χρώµα.
Σηµείωση
Ορισµένες παρτίδες βουτανόλης -1περιέχουν οξειδωτικά µέσα
που δηµιουργούν απαίτηση διοξειδίου του θείου. Ελέγχουµε,
αναδεύοντας 20 mlβουτανόλης-1µε 5mlδιαλύµατος ιωδιούχου
καλίου 15%.Αν εµφανιστεί κίτρινος χρωµατισµός στη φάση
της αλκοόλης, αποστάζουµε πάλι τη βουτανόλη -1από το
οξείδιο του αργύρου.
∆.3.Καθαρισµός µε ανακρυστάλλωση
∆ιαλύουµε 1 gυδροχλωρικής παραροζανιλίνης σε 250 ml
υδροχλωρικού οξέος 2,5 Μ. Αφήνουµε σε ηρεµία το διάλυµα
για δύο ώρες σε θερµοκρασία περιβάλλοντος. Μετά τη
διήθηση η παραροζανιλίνη καταβυθίζεται πάλι µε προσθήκη
µιας µικρής περίσσειας διαλύµατος υδροξειδίου του νατρίου
2,5 Μ.
Ελέγχουµε το ίζηµα σε διηθητικό χωνί (πορώδες 3). Το
διήθηµα πρέπει να είναι άχρωµο. Εκπλύνουµε το ίζηµα µε
αποσταγµένο νερό για να αποµακρύνουµε την περίσσεια του
υδροξειδίου του νατρίου και το χλωριούχο νάτριο που σχηµατί-
ζονται.1980L0779—EL—01.01.1995—002.001—25
▼B
∆ιαλύουµε το ίζηµα σε 70 mlµεθανόλης σε κατάσταση
βρασµού και τελικά προσθέτουµε 300 mlνερού στους 80 ºC.
Αφήνουµε το διάλυµα να ηρεµήσει στη θερµοκρασία του
περιβάλλοντος. Η παραροζανιλίνη καταβυθίζεται πάλι αργά. Η
απόδοση της ανακρυστάλλωσης είναι 64 %περίπου. Το χρώµα
της παραροζανιλίνης σκουραίνει ανάµεσα στους 200 και 205 ºC
ενώ αυτή διασπάται στους 285 ºC.
ΒιβλιογραφίαH.G.C. King and U.G. Pruden: «The determination of sulphur
dioxidewithrosanilinedyes».Analyst94,43-48(1969).1980L0779—EL—01.01.1995—002.001—26