1997L0007 — EL — 09.10.2002 — 001.001 — 1
Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα
►BΟ∆ΗΓΙΑ 97/7/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
της 20ής Μαΐου 1997
για την προστασία των καταναλωτών κατά τις εξ αποστάσεως συµβάσεις
(ΕΕL 144 της 4.6.1997, σ. 19)
Τροποποιείται από:
Επίσηµη Εφηµερίδα
αριθ. σελίδα ηµεροµηνία
►M1Οδηγία 2002 /65/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του
Συµβουλίου της 23ης Σεπτεµβρίου 2002L 271 16 9.10.2002
▼B
Ο∆ΗΓΙΑ 97/7/ΕΚ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ
ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
της 20ής Μαΐου 1997
για την προστασία των καταναλωτών κατά τις εξ αποστάσεως
συµβάσεις
ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ ΚΑΙ ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη:
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και
ιδίως το άρθρο 100 Α,
την πρόταση της Επιτροπής (1),
τη γνώµη της Οικονοµικής και Κοινωνικής Επιτροπής (2),
Αποφασίζοντας µε τη διαδικασία του άρθρου 189Β της
συνθήκης (3),αφού έλαβαν υπόψη το κοινό σχέδιο το οποίο
ενεκρίθη από την επιτροπή συνδιαλλαγής στις 27 Νοεµβρίου
1996,
Εκτιµώντας:
(1) ότι είναι σηµαντικό στα πλαίσια της υλοποίησης των
στόχων της εσωτερικής αγοράς, να ληφθούν τα µέτρα γιατην προοδευτική παγίωση της αγοράς αυτής ·
(2) ότι η ελεύθερη κυκλοφορία των εµπορευµάτων και των
υπηρεσιών αφορά όχι µόνον τους επαγγελµατίες εµπόρους
αλλά και τους ιδιώτες ·ότι η ελεύθερη κυκλοφορία των
εµπορευµάτων και των υπηρεσιών σηµαίνει ότι οι κατα-ναλωτές µπορούν να έχουν πρόσβαση στα εµπορεύµατακαι τις υπηρεσίες που παρέχονται σε ένα κράτος µέλος
υπό τους αυτούς όρους µε τον πληθυσµό του κράτους αυτού ·
(3) ότι η διασυνοριακή πώληση εξ αποστάσεως µπορεί να
είναι µία από τις κυριότερες συγκεκριµένες εκδηλώσεις
της ολοκλήρωσης της εσωτερικής αγοράς για τους κατα-ναλωτές, όπως αυτό έχει ήδη διατυπωθεί, µεταξύ άλλων,στην ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συµβούλιο µετίτλο «προς µια ενιαία αγορά της διανοµής »·ότι, για την
ορθή λειτουργία της εσωτερικής αγοράς, είναι αναγκαίο
να µπορούν οι καταναλωτές να απευθύνονται σε µίαεπιχείρηση εκτός της χώρας τους, έστω και αν η εν λόγωεπιχείρηση έχει θυγατρική στη χώρα όπου διαµένει οκαταναλωτής ·
(4) ότι η καθιέρωση νέων τεχνολογιών συνεπάγεται πολλα-
πλασιασµό των µέσων που τίθενται στη διάθεση των
καταναλωτών για να γνωρίσουν τις προσφορές που γίνονται
σε ολόκληρη την Κοινότητα και για να αποστέλλουν τιςπαραγγελίες τους ·ότι ορισµένα κράτη µέλη έχουν ήδη
λάβει διαφορετικά ή αποκλίνοντα µέτρα προστασίας τωνκαταναλωτών στον τοµέα της πώλησης εξ αποστάσεως µεαρνητικές συνέπειες για τον ανταγωνισµό µεταξύ των
επιχειρήσεων στην ενιαία αγορά ·ότι είναι κατά συνέπεια
αναγκαίο να θεσπιστεί ελάχιστο σύνολο κοινών κανόνωνσε κοινοτικό επίπεδο στον τοµέα αυτόν ·1997L0007 — EL — 09.10.2002 — 001.001 — 2
(1)ΕΕ αριθ. C 156 της 23. 6. 1992, σ. 14 και ΕΕ αριθ. C 308 της 15. 11.
1993, σ. 18 .
(2)ΕΕ αριθ. C1 9της 25. 1. 1993, σ. 111 .
(3)Γνώµη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 26ης Μαΐου 1993 (ΕΕ αριθ.
C 176 της 28. 6. 1993, σ. 95 ),κοινή θέση του Συµβουλίου της 29ης
Ιουνίου 1995 (ΕΕ αριθ. C 288 της 30. 10. 1995, σ. 1 )και απόφαση του
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 13ης ∆εκεµβρίου 1995 (ΕΕ αριθ. C1 7
της 22. 1. 1996, σ. 51 ).Απόφαση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της
16ης Ιανουαρίου 1997 και απόφαση του Συµβουλίου της 20ής Ιανουα-
ρίου 1997.
▼B
(5) ότι τα σηµεία 18 και 19 του παραρτήµατος του ψηφίσµατος
του Συµβουλίου, της 14ης Απριλίου 1975, περί προκαταρ-
κτικού προγράµµατος της Ευρωπαϊκής ΟικονοµικήςΚοινότητας για πολιτική προστασίας και ενηµέρωσης τωνκαταναλωτών (
1),επισηµαίνουν την ανάγκη προστασίας των
αγοραστών αγαθών ή υπηρεσιών από την απαίτησηπληρωµής εµπορευµάτων που δεν έχουν παραγγελθεί και
από τις καταπιεστικές µεθόδους πώλησης ·
(6) ότι η ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Συµβούλιο µε
τίτλο «νέα ώθηση για την πολιτική προστασίας των κατα-
ναλωτών »που εγκρίθηκε µε το ψήφισµα του Συµβουλίου
της 23ης Ιουνίου 1986 (2),αναφέρει στο σηµείο 33 ότι η
Επιτροπή θα υποβάλει προτάσεις αναφορικά µε τη χρησι-µοποίηση νέων τεχνολογιών πληροφόρησης πουεπιτρέπουν στους καταναλωτές να υποβάλλουν, από την
κατοικία τους, παραγγελίες σε κάποιον προµηθευτή ·
(7) ότι το ψήφισµα του Συµβουλίου, της 9ης Νοεµβρίου 1989,
σχετικά µε µελλοντικές προτεραιότητες για την αναθέρ-
µανση της πολιτικής για την προστασία τωνκαταναλωτών (
3)καλεί την Επιτροπή να καταβάλει
προσπάθειες κατά προτεραιότητα στους τοµείς πουπροβλέπονται στο παράρτηµα του εν λόγω ψηφίσµατος ·
ότι στο παράρτηµα αυτό αναφέρονται οι νέες τεχνολογίες
που επιτρέπουν την τηλεαγορά ·ότι η Επιτροπή έδωσε
συνέχεια στο ψήφισµα αυτό µε τη θέσπιση τριετούςσχεδίου δράσης για την πολιτική προστασίας των κατα-ναλωτών στην Ευρωπαϊκή Οικονοµική Κοινότητα (1990 -
1992)· ότι το σχέδιο αυτό προβλέπει την έκδοση οδηγίας ·
(8) ότι η χρήση των γλωσσών σε θέµατα συµβάσεων εξ
αποστάσεως ανάγεται στην αρµοδιότητα των κρατώνµελών ·
(9) ότι η εξ αποστάσεως σύµβαση χαρακτηρίζεται από τη
χρήση ενός ή περισσότερων µέσων επικοινωνίας εξαποστάσεως ·ότι αυτά τα διαφορετικά µέσα χρησιµο-
ποιούνται στα πλαίσια ενός οργανωµένου συστήµατος
πωλήσεως ή παροχής υπηρεσιών εξ αποστάσεως χωρίς ναυπάρχει ταυτόχρονη παρουσία του προµηθευτή και τουκαταναλωτή ·ότι η συνεχής εξέλιξη αυτών των µέσων δεν
επιτρέπει τη σύνταξη εξαντλητικού καταλόγου αλλά
απαιτεί τον ορισµό αρχών που θα ισχύσουν ακόµα και για
εκείνα που προς το παρόν ελάχιστα χρησιµοποιούνται ·
(10) ότι η αυτή συναλλαγή, που περιλαµβάνει διαδοχικές ενέρ-
γειες ή σειρά ξεχωριστών ενεργειών επί ένα χρονικό
διάστηµα, ενδέχεται να δώσει αφορµή για διαφορετικέςνοµικές περιγραφές αναλόγως της νοµοθεσίας των κρατώνµελών ·ότι οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας δεν δύνανται
να εφαρµοστούν διαφορετικά αναλόγως της νοµοθεσίας
των κρατών µελών, µε την επιφύλαξη της προσφυγής τους
στο άρθρο 14 ·ότι, για το σκοπό αυτό, είναι κατά συνέπεια
εύλογο να θεωρηθεί ότι πρέπει τουλάχιστον να υπάρχεισυµµόρφωση προς τις διατάξεις της παρούσας οδηγίαςκατά το χρόνο της πρώτης από µια σειρά διαδοχικών ενερ-γειών ή της πρώτης από µια σειρά χωριστών ενεργειών επί
µια χρονική περίοδο δυναµένη να εκληφθεί ως ενιαία, είτε
η εν λόγω ενέργεια ή σειρά ενεργειών αποτελεί αντικεί-µενο µιας και µόνης συµβάσεως είτε διαδοχικών,χωριστών συµβάσεων ·
(11) ότι η χρησιµοποίηση των µέσων επικοινωνίας εξ αποστά-
σεως δεν πρέπει να οδηγεί σε µείωση των πληροφοριώνπου παρέχονται στον καταναλωτή ·ότι είναι, κατά συνέ-
πεια, αναγκαίο να προσδιοριστούν οι πληροφορίες που1997L0007 — EL — 09.10.2002 — 001.001 — 3
(1)ΕΕ αριθ. C9 2της 25. 4. 1975, σ. 1 .
(2)ΕΕ αριθ. C 167 της 5. 7. 1986, σ. 1 .
(3)ΕΕ αριθ. C 294 της 22. 11. 1989, σ. 1 .
▼B
πρέπει υποχρεωτικά να διαβιβάζονται στον καταναλωτή,
όποιο και αν είναι το χρησιµοποιούµενο µέσο επικοινω-νίας·ότι η διαβιβαζόµενη πληροφόρηση πρέπει να γίνεται
εξάλλου, σύµφωνα µε τους λοιπούς σχετικούς κοινοτικούς
κανόνες, και ιδίως µε την οδηγία 84 /450/ΕΟΚ του Συµβου-
λίου, της 10ης Σεπτεµβρίου 1984, για την προσέγγιση τωννοµοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων τωνκρατών µελών σχετικά µε την παραπλανητική διαφή-
µιση (
1)·ότι, αν υπάρχουν εξαιρέσεις από την υποχρέωση
παροχής πληροφοριών, ο καταναλωτής έχει τη διακριτικήευχέρεια να απαιτήσει ορισµένες βασικές πληροφορίεςόπως την ταυτότητα του προµηθευτή, τα κύρια χαρακτηρι-στικά των αγαθών ή υπηρεσιών και την τιµή τους ·
(12) ότι, σε περίπτωση τηλεφωνικής επικοινωνίας, είναι
σκόπιµο να λαµβάνει ο καταναλωτής επαρκείς πληροφο-ρίες κατά την αρχή της συνοµιλίας προκειµένου να
αποφασίσει εάν θα συνεχίσει ή όχι ·
(13) ότι η πληροφορία που διαδίδεται µέσω ορισµένων ηλεκ-
τρονικών µέσων έχει συχνά εφήµερο χαρακτήρα, στο
µέτρο όπου δεν λαµβάνεται σε σταθερό υπόθεµα ·ότι καθί-
σταται για το λόγο αυτό απαραίτητο ο καταναλωτής ναλαµβάνει σε εύθετο χρόνο γραπτώς τις αναγκαίες πληρο-φορίες για την καλή εκτέλεση της συµβάσεως ·
(14) ότι ο καταναλωτής δεν έχει τη δυνατότητα στην πραγµατι-
κότητα να δει το προϊόν ή να λάβει γνώση τωνχαρακτηριστικών της υπηρεσίας πριν από τη σύναψη τηςσυµβάσεως ·ότι θα πρέπει επίσης να προβλεφθεί εκτός
εάν η παρούσα οδηγία ορίζει άλλως, δικαίωµα υπανα-
χώρησης από τη σύµβαση ·ότι, για να µην είναι το
δικαίωµα αυτό απλώς τυπικό, το κόστος που τυχόν επωµί-ζεται ο καταναλωτής κατά την άσκησή του θα πρέπει ναπεριορίζεται στο άµεσο κόστος της επιστροφής τωναγαθών ·ότι το δικαίωµα υπαναχώρησης ισχύει υπό την
επιφύλαξη των δικαιωµάτων του καταναλωτή δυνάµει των
εθνικών νοµοθεσιών για την παραλαβή, µεταξύ άλλων,προϊόντων και υπηρεσιών που έχουν υποστεί ζηµία ή δενανταποκρίνονται στην περιγραφή της προσφοράς των ενλόγω προϊόντων και υπηρεσιών ·ότι εναπόκειται στα
κράτη µέλη να καθορίσουν τις λοιπές διατυπώσεις και
όρους που διέπουν το δικαίωµα υπαναχώρησης ·
(15) ότι είναι επίσης αναγκαίο να προβλεφθεί προθεσµία εκτέ-
λεσης της σύµβασης εάν δεν ορίστηκε αυτή κατά τη
στιγµή της παραγγελίας ·
(16) ότι η τεχνική προώθησης που συνίσταται στην αποστολή
ενός προϊόντος ή στην παροχή υπηρεσίας επί πληρωµήστον καταναλωτή χωρίς προηγούµενη αίτησή του ή ρητήσυµφωνία εκ µέρους του, δεν µπορεί να γίνει αποδεκτή,εκτός αν πρόκειται για προµήθεια ανταλλακτικού ·
(17) ότι ισχύουν οι αρχές που καθιερώνονται µε τα άρθρα 8 και
10 της ευρωπαϊκής σύµβασης για την προστασία τωνδικαιωµάτων του ανθρώπου και των θεµελιωδών ελευθε-ριών της 4ης Νοεµβρίου 1950 ·ότι ενδείκνυται να
αναγνωρίζεται στον καταναλωτή δικαίωµα προστασίας της
ιδιωτικής του ζωής, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την ηρεµίαέναντι ορισµένων ιδιαίτερα επιθετικών επικοινωνιακώνµέσων και ότι συντρέχει λόγος, ως εκ τούτου, να προσδιο-ριστούν τα συγκεκριµένα όρια χρήσης παρόµοιων µέσων ·
ότι τα κράτη µέλη θα πρέπει να λαµβάνουν τα κατάλληλα
µέτρα προκειµένου να προστατεύσουν αποτελεσµατικάαπό παρόµοιες επαφές όσους καταναλωτές δεν επιθυµούνεπαφές µε ορισµένα µέσα επικοινωνίας, µε την επιφύλαξητων ιδιαίτερων διασφαλίσεων που διαθέτουν οι κατα-ναλωτές δυνάµει της κοινοτικής νοµοθεσίας που διέπει1997L0007 — EL — 09.10.2002 — 001.001 — 4
(1)ΕΕ αριθ. L 250 της 19. 9. 1984, σ. 17 .
▼B
την προστασία των προσωπικών δεδοµένων και της ιδιω-
τικής ζωής ·
(18) ότι έχει σηµασία οι βασικοί δεσµευτικοί κανόνες που
περιέχονται στην παρούσα οδηγία να συµπληρωθούν ενδε-
χοµένως από προαιρετικές διευθετήσεις µεταξύ τωνενδιαφεροµένων επαγγελµατιών, σύµφωνα µε τη σύσταση92/295/ΕΟΚ της Επιτροπής, της 7ης Απριλίου 1992,
σχετικά µε τους κώδικες δεοντολογίας για την προστασία
των καταναλωτών σε συµβάσεις που αποτελούν αντικεί-
µενο διαπραγµάτευσης από απόσταση (
1)·
(19) ότι, µε στόχο την καλύτερη δυνατή προστασία του κατα-
ναλωτή, έχει σηµασία να ενηµερωθεί ο καταναλωτήςεπαρκώς σχετικά µε τις διατάξεις της παρούσας οδηγίαςκαι µε τους κώδικες δεοντολογίας που ενδέχεται να
υπάρχουν στον τοµέα αυτόν ·
(20) ότι η µη τήρηση των διατάξεων της παρούσας οδηγίας
µπορεί να θίξει τους καταναλωτές αλλά επίσης και τουςανταγωνιστές ·ότι µπορούν λοιπόν να προβλεφθούν διατά-
ξεις επιτρέπουσες σε δηµόσιους οργανισµούς ή τουςεκπροσώπους τους ή σε οργανώσεις καταναλωτών που
έχουν, βάσει της εθνικής νοµοθεσίας, νόµιµο συµφέρον να
προστατεύουν τους καταναλωτές, ή σε επαγγελµατικέςοργανώσεις που έχουν νόµιµο συµφέρον να ενεργήσουν,να µεριµνούν για την εφαρµογή της ·
(21) ότι, µε στόχο την προστασία του καταναλωτή, είναι σηµαν-
τικό να δηµιουργηθεί αποτελεσµατικό σύστηµα εξέτασης
των διασυνοριακών καταγγελιών µόλις αυτό είναι δυνατό ·
ότι, στις 14 Φεβρουαρίου 1996, η Επιτροπή δηµοσίευσεσχέδιο δράσης για την πρόσβαση των καταναλωτών στηδικαιοσύνη και τη ρύθµιση των διαφορών για θέµατακατανάλωσης στην εσωτερική αγορά ·ότι το εν λόγω
σχέδιο δράσης περιλαµβάνει συγκεκριµένες δραστη-
ριότητες για την προώθηση εξωδίκων διαδικασιών ·ότι
θεσπίζονται αντικειµενικά κριτήρια (παράρτηµα II)για
την εξασφάλιση της αξιοπιστίας των εν λόγω διαδικασιών,προβλέπεται δε η χρησιµοποίηση τυποποιηµένων εντύπωναπαίτησης (παράρτηµα III)·
(22) ότι, κατά τη χρήση των νέων τεχνολογιών, ο καταναλωτής
δεν εξουσιάζει τα χρησιµοποιούµενα µέσα επικοινωνίας ·
ότι είναι συνεπώς αναγκαίο να προβλεφθεί η δυνατότητατο βάρος της απόδειξης να βαρύνει τον προµηθευτή ·
(23) ότι υφίσταται ο κίνδυνος, σε ορισµένες περιπτώσεις, να
στερηθεί ο καταναλωτής της προστασίας που του παρέ-
χεται δια της παρούσας οδηγίας µε το να ορισθεί ως
εφαρµοστέο δίκαιο της σύµβασης το δίκαιο τρίτης χώρας ·
ότι, κατά συνέπεια, θα πρέπει να προβλεφθούν στηνπαρούσα οδηγία διατάξεις που θα αποβλέπουν στηναποφυγή του κινδύνου αυτού ·
(24) ότι ένα κράτος µέλος µπορεί να απαγορεύσει, για λόγους
γενικού συµφέροντος, την εµπορία, εντός της επικράτειάς
του, µέσω συµβάσεων εξ αποστάσεως, ορισµένωνπροϊόντων και υπηρεσιών ·ότι η απαγόρευση αυτή πρέπει
να γίνεται µε παράλληλη τήρηση των κοινοτικών κανόνων ·
ότι τέτοιες απαγορεύσεις προβλέπονται, ήδη, κυρίως στον
τοµέα των φαρµάκων, από την οδηγία 89 /552/ΕΟΚ του
Συµβουλίου, της 3ης Οκτωβρίου 1989, για τον συντονισµόορισµένων νοµοθετικών, κανονιστικών και διοικητικώνδιατάξεων των κρατών µελών σχετικά µε την άσκησητηλεοπτικών δραστηριοτήτων (
2)και την οδηγία 92 /28/
ΕΟΚ του Συµβουλίου, της 31ης Μαρτίου 1992, για τη1997L0007 — EL — 09.10.2002 — 001.001 — 5
(1)ΕΕ αριθ. L 156 της 10. 6. 1992, σ. 21 .
(2)ΕΕ αριθ. L 298 της 17. 10. 1989, σ. 23 .
▼B
διαφήµιση των φαρµάκων που προορίζονται για ανθρώ-
πους (1),
ΕΞΕ∆ΩΣΑΝ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ Ο∆ΗΓΙΑ:
Άρθρο 1
Αντικείµενο
Η παρούσα οδηγία έχει ως αντικείµενο την προσέγγιση των
νοµοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων τωνκρατών µελών, οι οποίες αφορούν τις εξ αποστάσεως συµβάσεις
µεταξύ καταναλωτών και προµηθευτών.
Άρθρο 2
Ορισµοί
Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, νοούνται ως:
1.«Εξ αποστάσεως σύµβαση »:κάθε σύµβαση µεταξύ ενός
προµηθευτή και ενός καταναλωτή αφορώσα αγαθά ή υπηρε-
σίες, η οποία συνάπτεται στα πλαίσια ενός συστήµατοςπωλήσεων ή παροχής υπηρεσιών εξ αποστάσεως, που οργανώ-νεται από τον προµηθευτή, ο οποίος, µε τη σύµβαση αυτή,χρησιµοποιεί αποκλειστικά ένα ή περισσότερα µέσαεπικοινωνίας εξ αποστάσεως έως τη σύναψη της συµβάσεως,
συµπεριλαµβανοµένης και αυτής καθεαυτής της σύναψης της
συµβάσεως.
2.«Καταναλωτής »:κάθε φυσικό πρόσωπο το οποίο, όσον αφορά
τις συµβάσεις που καλύπτονται από την παρούσα οδηγία,ενεργεί για λόγους οι οποίοι δεν εµπίπτουν στα πλαίσια της
επαγγελµατικής δραστηριότητας.
3.«Προµηθευτής »:κάθε φυσικό ή νοµικό πρόσωπο το οποίο,
όσον αφορά τις συµβάσεις που καλύπτονται από την παρούσαοδηγία, ενεργεί στα πλαίσια της επαγγελµατικής του δραστη-ριότητας.
4.«Μέσο επικοινωνίας εξ αποστάσεως »:κάθε µέσο το οποίο
µπορεί να χρησιµοποιηθεί, χωρίς την αυτοπρόσωπη και
ταυτόχρονη παρουσία του προµηθευτή και του καταναλωτή,
για τη σύναψη συµβάσεως µεταξύ τους. Ενδεικτικόςκατάλογος των µέσων που καλύπτονται από την παρούσαοδηγία περιέχεται στο παράρτηµα Ι.
5.«Φορέας µέσουεπικοινωνίας »:το φυσικό ή νοµικό πρόσωπο,
ιδιωτικού ή δηµοσίου δικαίου, του οποίου η επαγγελµατική
δραστηριότητα συνίσταται στη διάθεση ενός ή περισσοτέρων
µέσων επικοινωνίας εξ αποστάσεως στους προµηθευτές.
Άρθρο 3
Εξαιρέσεις
1.Η παρούσα οδηγία δεν εφαρµόζεται στις συµβάσεις:
—που αφορούν οποιαδήποτε χρηµατοοικονοµική υπηρεσία,
στην οποία εφαρµόζεται η οδηγία 2002 /65/EK του Ευρωπαϊκού
Κοινοβουλίου και του Συµβουλίου, της 23ης Σεπτεµβρίου2002, σχετικά µε την εξ αποστάσεως εµπορία χρηµατοοικονο-
µικών υπηρεσιών προς τους καταναλωτές και την
τροποποίηση των οδηγιών 90 /619/ΕΟΚ του Συµβουλίου, 97 /7/
ΕΚ και 98 /27/ΕΚ(
2),1997L0007 — EL — 09.10.2002 — 001.001 — 6
(1)ΕΕ αριθ. L 113 της 30. 4. 1992, σ. 13 .
(2)ΕΕL 271 της 9.10.2002, σ. 16 .▼M1
▼B
—που συνάπτονται µέσω αυτόµατων διανεµητών ή εµπορικών
χώρων αυτόµατης πώλησης,
—που συνάπτονται µε τους φορείς των τηλεπικοινωνιών λόγω
χρησιµοποιήσεως των δηµόσιων τηλεφωνικών θαλάµων,
—που συνάπτονται για την κατασκευή και πώληση ακινήτων ή
αφορούν άλλα δικαιώµατα επί ακινήτων, εξαιρουµένης της
µισθώσεως,
—που συνάπτονται κατόπιν πλειστηριασµού.
2.Τα άρθρα 4, 5 και 6 και το άρθρο 7 παράγραφος 1 δεν εφαρ-
µόζονται:
—στις συµβάσεις για την προµήθεια τροφίµων, ποτών ή άλλων
αγαθών τρέχουσας οικιακής καταναλώσεως, τα οποία παραδί-δονται στον καταναλωτή κατ 'οίκον, στη διαµονή του ή στον
τόπο εργασίας του από διανοµείς που πραγµατοποιούν συχνές
και τακτικές παραδόσεις,
—στις συµβάσεις για την παροχή υπηρεσιών καταλύµατος,
µεταφοράς, διατροφής, διασκέδασης, εφόσον ο προµηθευτήςδεσµεύεται κατά τη σύναψη της σύµβασης να προβεί σε αυτές
τις παροχές, σε καθορισµένη ηµεροµηνία ή συγκεκριµένη
χρονική περίοδο ·κατ'εξαίρεση, στην περίπτωση υπαίθριων
δραστηριοτήτων ελευθέρου χρόνου, ο προµηθευτής µπορείνα επιφυλαχθεί του δικαιώµατος να µην εφαρµόσει το άρθρο7 παράγραφος 2 σε συγκεκριµένες περιστάσεις.
Άρθρο 4
Εκ των προτέρων πληροφόρηση
1.Πριν από την σύναψη οποιασδήποτε συµβάσεως εξ αποστά-
σεως ο καταναλωτής πρέπει να διαθέτει εγκαίρως τις ακόλουθεςπληροφορίες:
α)ταυτότητα του προµηθευτή, και στην περίπτωση συµβάσεων
που προβλέπουν προκαταβολική πληρωµή, διεύθυνση τουπροµηθευτή ·
β)κυριότερα χαρακτηριστικά του αγαθού ή της υπηρεσίας ·
γ)τιµή του αγαθού ή της υπηρεσίας, συµπεριλαµβανοµένων
όλων των φόρων ·
δ)ενδεχόµενα έξοδα παραδόσεως ·
ε)τρόπο πληρωµής, παραδόσεως ή εκτελέσεως της συµβάσεως ·
στ)ύπαρξη δικαιώµατος υπαναχώρησης, πλην των περιπτώσεων
που αναφέρονται στο άρθρο 6 παράγραφος 3 ·
ζ)κόστος χρησιµοποιήσεως του µέσου επικοινωνίας εξ
αποστάσεως, όταν υπολογίζεται µε βάση άλλη εκτός τωνβασικών τιµολογίων ·
η)διάρκεια ισχύος της προσφοράς ή της τιµής ·
θ)ελάχιστη διάρκεια ισχύος της σύµβασης, όπου αρµόζει, στην
περίπτωση συµβάσεων για την προµήθεια προϊόντων ήυπηρεσιών που επιτελείται διαρκώς ή περιοδικώς.
2.Οι πληροφορίες που αναφέρονται στην παράγραφο 1, των
οποίων ο εµπορικός σκοπός πρέπει να είναι σαφής, πρέπει ναπαρέχονται κατά τρόπο ευκρινή και κατανοητό µε όποιο µέσο
αρµόζει στο χρησιµοποιούµενο µέσο εξ αποστάσεως επικοινω-
νίας, τηρουµένων δεόντως ιδίως των αρχών της καλής πίστηςκατά τις εµπορικές συναλλαγές και των αρχών που διέπουν τηνπροστασία εκείνων που δεν είναι ικανοί προς δικαιοπραξίασύµφωνα µε τη νοµοθεσία των κρατών µελών, όπως οι ανήλικοι.
3.Επιπλέον, στην περίπτωση τηλεφωνικών επικοινωνιών, η
ταυτότητα του προµηθευτή και ο εµπορικός σκοπός της κλήσηςπρέπει να διευκρινίζονται σαφώς στην αρχή οποιασδήποτεσυζήτησης µε τον καταναλωτή.1997L0007 — EL — 09.10.2002 — 001.001 — 7
▼B
Άρθρο 5
Έγγραφη επιβεβαίωση των πληροφοριών
1.Σε εύθετο χρόνο, κατά την εκτέλεση της συµβάσεως, και το
αργότερο κατά τη στιγµή της παράδοσης όσον αφορά τα αγαθά
τα οποία δεν πρόκειται να παραδοθούν σε τρίτους, ο κατα-
ναλωτής λαµβάνει επιβεβαίωση, µε έγγραφα ή άλλο µόνιµουπόθεµα ευρισκόµενο στη διάθεσή του και στο οποίο έχειπρόσβαση των πληροφοριών που αναφέρονται στο άρθρο 4παράγραφος 1 στοιχεία α)έως στ) , εκτός εάν οι πληροφορίες
αυτές έχουν ήδη δοθεί στον καταναλωτή πριν από τη σύναψη
της συµβάσεως, µε έγγραφο ή άλλο µόνιµο υπόθεµα ευρισκόµενοστη διάθεσή του και στο οποίο έχει πρόσβαση.
Σε κάθε περίπτωση πρέπει να παρέχονται:
—γραπτή ενηµέρωση σχετικά µε τους όρους και τον τρόπο
άσκησης του δικαιώµατος υπαναχωρήσεως, κατά την έννοια
του άρθρου 6, συµπεριλαµβανοµένων των περιπτώσεων πουαναφέρονται στο άρθρο 6 παράγραφος 3 πρώτη περίπτωση,
—η γεωγραφική διεύθυνση του καταστήµατος του προµηθευτή
όπου ο καταναλωτής µπορεί να απευθύνει τις καταγγελίες του,
—πληροφορίες σχετικές µε την εξυπηρέτηση µετά την πώληση
και τις υφιστάµενες εµπορικές εγγυήσεις,
—τους όρους καταγγελίας της συµβάσεως, όταν πρόκειται για
σύµβαση αορίστου χρόνου ή διαρκείας µεγαλύτερης του ενόςέτους.
2.Η παράγραφος 1 δεν εφαρµόζεται στις υπηρεσίες που εκτε-
λούνται µε χρήση µέσου επικοινωνίας εξ αποστάσεως, εφόσον οι
υπηρεσίες αυτές παρέχονται άπαξ και τιµολογούνται από το
φορέα του µέσου επικοινωνίας εξ αποστάσεως. Εντούτοις, οκαταναλωτής πρέπει οπωσδήποτε να µπορεί να πληροφορείταιτη γεωγραφική διεύθυνση του καταστήµατος του προµηθευτή,όπου µπορεί να απευθύνει τις καταγγελίες του.
Άρθρο 6
∆ικαίωµα υπαναχώρησης
1.Για κάθε εξ αποστάσεως σύµβαση, ο καταναλωτής διαθέτει
προθεσµία τουλάχιστον επτά εργάσιµων ηµερών για να υπαναχω-
ρήσει αζηµίως και χωρίς να δηλώσει την αιτία. Το µόνο κόστος
που ενδέχεται να βαρύνει τον καταναλωτή λόγω του ότι ασκεί τοδικαίωµα υπαναχώρησης είναι το άµεσο κόστος επιστροφής τωναγαθών.
Κατά την άσκηση του δικαιώµατος αυτού, η προθεσµία τρέχει:
—για τα αγαθά, από την ηµέρα παραλαβής τους από τον κατα-
ναλωτή, όταν έχουν εκπληρωθεί οι υποχρεώσεις πουαναφέρονται στο άρθρο 5,
—για τις υπηρεσίες, από την ηµεροµηνία σύναψης της
σύµβασης ή από την ηµέρα κατά την οποία έχουν εκπληρωθείοι υποχρεώσεις που προβλέπονται στο άρθρο 5, εάν εκπλη-ρούνται µετά τη σύναψη της συµβάσεως, υπό τον όρο ότι η
προθεσµία δεν υπερβαίνει την τρίµηνη προθεσµία που αναφέ-
ρεται στο ακόλουθο εδάφιο.
Στην περίπτωση που ο προµηθευτής δεν έχει εκπληρώσει τις
υποχρεώσεις που αναφέρονται στο άρθρο 5, η προθεσµία αυτήείναι τρίµηνη. Η προθεσµία αυτή τρέχει:
—για τα αγαθά, από την ηµέρα παραλαβής τους από τον κατα-
ναλωτή,
—για τις υπηρεσίες, από την ηµεροµηνία σύναψης της
σύµβασης.
Εάν δοθούν οι αναφερόµενες στο άρθρο 5 πληροφορίες, εντός
αυτής της τρίµηνης προθεσµαίς, αρχίζει από τη στιγµή αυτή ηαναφερόµενη στο πρώτο εδάφιο προθεσµία των επτά εργασίµωνηµερών.1997L0007 — EL — 09.10.2002 — 001.001 — 8
▼B
2.Όταν το δικαίωµα υπαναχώρησης ασκήθηκε από τον κατα-
ναλωτή, σύµφωνα µε το παρόν άρθρο, ο προµηθευτήςυποχρεούται να επιστρέψει τα καταβληθέντα από τον κατα-
ναλωτή ποσά, χωρίς επιβάρυνση. Η µόνη ενδεχόµενη
επιβάρυνση του καταναλωτή λόγω ασκήσεως του δικαιώµατοςυπαναχώρησης είναι το άµεσο κόστος της επιστροφής τωναγαθών. Η επιστροφή αυτή πρέπει να πραγµατοποιηθεί το συντο-µότερο δυνατόν, και εν πάση περιπτώσει, εντός τριάντα ηµερών.
3.Εκτός αντιθέτου συµφωνίας των συµβαλλοµένων, ο κατα-
ναλωτής δεν µπορεί να ασκήσει το δικαίωµα υπαναχώρησης τοοποίο προβλέπει η παράγραφος 1 για τις συµβάσεις:
—παροχής υπηρεσιών, η εκτέλεση των οποίων άρχισε κατόπιν
συµφωνίας του καταναλωτή πριν από τη λήξη της προθεσµίαςτων επτά εργασίµων ηµερών που προβλέπεται στηνπαράγραφο 1,
—προµήθειας αγαθών ή παροχής υπηρεσιών η τιµή των οποίων
εξαρτάται από διακυµάνσεις της χρηµαταγοράς, τις οποίες δεν
είναι δυνατόν να ελέγξει ο προµηθευτής,
—προµήθειας αγαθών που κατασκευάζονται σύµφωνα µε τις
προδιαγραφές του καταναλωτή ή σαφώς εξατοµικευµένων, ήτα οποία, εκ της φύσεώς τους, δεν είναι δυνατόν να επιστρα-φούν ή µπορούν να αλλοιωθούν ή λήγουν σύντοµα,
—προµήθειας οπτικοακουστικών εγγραφών, δίσκων και λογι-
σµικού, που έχουν αποσφραγισθεί από τον καταναλωτή,
—προµήθειας εφηµερίδων και παντός τύπου περιοδικών,
—παροχής υπηρεσιών στοιχηµάτων και λαχείων.
4.Τα κράτη µέλη προβλέπουν στη νοµοθεσία τους ότι:
—εάν το τίµηµα ενός αγαθού ή µιας υπηρεσίας καλύπτεται εν
όλω ή εν µέρει από πίστωση χορηγούµενη από τονπροµηθευτή ή
—εάν το τίµηµα αυτό καλύπτεται εν όλω ή εν µέρει από
πίστωση χορηγούµενη στον καταναλωτή από τρίτον, δυνάµει
συµφωνίας που έχει συναφθεί µεταξύ του τρίτου και του
προµηθευτή,
η πιστωτική σύµβαση καταγγέλλεται, αζηµίως, όταν ο κατα-
ναλωτής ασκήσει το δικαίωµα υπαναχώρησης από τη σύµβασησύµφωνα µε την παράγραφο 1.
Τα κράτη µέλη καθορίζουν τις διατυπώσεις καταγγελίας της
πιστωτικής σύµβασης.
Άρθρο 7
Εκτέλεση
1.Εκτός αντιθέτου συµφωνίας των συµβαλλοµένων, ο
προµηθευτής οφείλει να εκτελέσει την παραγγελία το αργότεροεντός προθεσµίας τριάντα ηµερών από την επαύριον της ηµέραςκατά την οποία ο καταναλωτής του διαβίβασε την παραγγελία.
2.Σε περίπτωση κατά την οποία ο προµηθευτής δεν εκτελέσει
τη σύµβαση διότι δεν είναι διαθέσιµο το αγαθό ή η υπηρεσία πουέχει παραγγελθεί, ο καταναλωτής πρέπει να ενηµερώνεταισχετικώς και πρέπει να είναι δυνατόν να του επιστραφούν ταταχύτερο δυνατόν τα ποσά που, ενδεχοµένως, είχε καταβάλεικαι, εν πάσει περιπτώσει, εντός τριάντα ηµερών.
3.Ωστόσο, τα κράτη µέλη µπορούν να προβλέπουν ότι ο
προµηθευτής µπορεί να προµηθεύσει στον καταναλωτή αγαθό ήυπηρεσίες ισοδύναµης ποιότητας ή τιµής, εάν η δυνατότηταπροβλέπετο πριν από τη σύναψη της σύµβασης ή στη σύµβαση.
Ο καταναλωτής ενηµερώνεται για τη δυνατότητα αυτή µε σαφή
και κατανοητό τρόπο. Τα έξοδα επιστροφής των αγαθών τα οποίασυνεπάγεται η άσκηση του δικαιώµατος υπαναχώρησης βαρύ-νουν, στην περίπτωση αυτή τον προµηθευτή, ο δε καταναλωτήςπρέπει να ενηµερώνεται σχετικά. Στις περιπτώσεις αυτές, ηπροµήθεια αγαθού ή η παροχή υπηρεσίας δεν µπορεί να εξοµοι-1997L0007 — EL — 09.10.2002 — 001.001 — 9
▼B
ωθεί µε παροχή µη παραγγελθέντων, κατά την έννοια του άρθρου
9.
Άρθρο 8
Πληρωµή µε κάρτα
Τα κράτη µέλη µεριµνούν να υπάρχουν τα κατάλληλα µέτρα
ώστε ο καταναλωτής:
—να µπορεί να ζητήσει την ακύρωση µιας πληρωµής σε
περίπτωση που χρησιµοποιηθεί δολίως η κάρτα της
πληρωµής, στα πλαίσια συµβάσεων εξ αποστάσεως που καλύ-
πτονται από την παρούσα οδηγία,
—σε περίπτωση δόλιας χρήσης, να επαναπιστωθεί για τα ποσά
που έχουν καταβληθεί, ή να του επιστραφούν τα ποσά αυτά.
Άρθρο 9
Παροχή µη παραγγελθέντων
Τα κράτη µέλη λαµβάνουν τα κατάλληλα µέτρα προκειµένου:
—να απαγορευθεί η προµήθεια αγαθών ή η παροχή υπηρεσιών
σε καταναλωτή, χωρίς προηγούµενη παραγγελία του, εφόσον
η παροχή αυτή συνεπάγεται αίτηµα πληρωµής,
—να απαλλάσσεται ο καταναλωτής από κάθε είδους αντιπα-
ροχή, στην περίπτωση παροχής µη παραγγελθέντων, ήέλλειψη απάντησης δεν ισοδυναµεί µε συναίνεση.
Άρθρο 10
Περιορισµοί χρήσεως ορισµένων µέσων επικοινωνίας εξ αποστά-
σεως
1.Απαιτείται η προηγούµενη συγκατάθεση του καταναλωτή
για τη χρήση από έναν προµηθευτή των ακόλουθων µέσων:
—αυτοµατοποιηµένου συστήµατος κλήσεως χωρίς ανθρώπινη
παρέµβαση (συσκευής αυτόµατης κλήσεως),
—µηχανήµατος τηλεοµοιοτυπίας (φαξ).
2.Τα κράτη µέλη µεριµνούν ώστε τα µέσα εξ αποστάσεως
επικοινωνίας, εκτός από εκείνα που αναφέρει η παράγραφος 1,εφόσον καθιστούν δυνατή µια ατοµική επικοινωνία, να επιτρέ-πεται να χρησιµοποιηθούν µόνον εάν ο καταναλωτής δεν έχει
εκδηλώσει την αντίθεσή του.
Άρθρο 11
∆ικαστική ή διοικητική προσφυγή
1.Τα κράτη µέλη εξασφαλίζουν την ύπαρξη κατάλληλων και
αποτελεσµατικών µέσων για την τήρηση των διατάξεων της
παρούσας οδηγίας προς το συµφέρον των καταναλωτών.
2.Τα κέσα που αναφέρει η παράγραφος 1 περιλαµβάνουν
διατάξεις, οι οποίες επιτρέπουν σε ένα ή περισσότερους από
τους ακόλουθους οργανισµούς, όπως καθορίζεται από την εθνική
νοµοθεσία, να προσφεύγουν σύµφωνα µε την εθνική τουςνοµοθεσία, στα δικαστήρια ή στους αρµόδιους διοικητικούςοργανισµούς ώστε να επιτυγχάνουν την εφαρµογή των εθνικώνδιατάξεων για την υλοποίηση της παρούσας οδηγίας:
α)δηµόσιοι οργανισµοί ή οι εκπρόσωποί τους ·
β)οργανώσεις καταναλωτών που έχουν έννοµο συµφέρον να
προστατεύουν τους καταναλωτές ·
γ)επαγγελµατικές οργανώσεις που έχουν έννοµο συµφέρον να
ενεργήσουν.
3.α)Τα κράτη µέλη δύνανται να καθορίζουν ότι η προσαγωγή
της απόδειξης σχετικά µε την προηγούµενη ενηµέρωση,τη γραπτή επιβεβαίωση ή την τήρηση των προθεσµιών και1997L0007 — EL — 09.10.2002 — 001.001 — 10
▼B
τη συγκατάθεση του καταναλωτή είναι δυνατόν να βαρύνει
τον προµηθευτή.
β)τα κράτη µέλη λαµβάνουν τα απαιτούµενα µέτρα ώστε οι
προµηθευτές, καθώς και οι φορείς µέσων επικοινωνίαςεφόσον είναι σε θέση να το πράξουν, να θέσουν τέρµα
στις πρακτικές που δεν συµφωνούν µε τα µέτρα τα θεσπιζό-
µενα κατ 'εφαρµογήν της παρούσας οδηγίας.
4.Τα κράτη µέλη µπορούν να προβλέπουν ότι ο εκούσιος
έλεγχος της τήρησης των διατάξεων της παρούσας οδηγίας, πουανατίθεται σε αυτόνοµους οργανισµούς, και η προσφυγή σε
τέτοιους οργανισµούς για την επίλυση διαφορών προστίθενται
στα µέσα που τα κράτη µέλη οφείλουν να προβλέψουν για ναεξασφαλίσουν την τήρηση των διατάξεων της παρούσας οδηγίας.
Άρθρο 12
Αναγκαστικός χαρακτήρας των διατάξεων
1.Ο καταναλωτής δεν µπορεί να παραιτηθεί από τα δικαιώ-
µατα που του παρέχονται δυνάµει της µεταφοράς της παρούσαςοδηγίας στο εθνικό δίκαιο.
2.Τα κράτη µέλη λαµβάνουν τα απαραίτητα µέτρα ώστε ο
καταναλωτής να µην στερείται της προστασίας που παρέχεταιαπό την παρούσα οδηγία, λόγω της επιλογής του δικαίου τρίτηςχώρας ως εφαρµοστέου δικαίου της σύµβασης, όταν η σύµβασηπαρουσιάζει στενό σύνδεσµο µε το έδαφος ενός ή περισσοτέρων
κρατών µελών.
Άρθρο 13
Κοινοτικοί κανόνες
1.Οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας εφαρµόζονται εφόσον
δεν υπάρχουν, στα πλαίσια των κοινοτικών ρυθµίσεων, ειδικές
διατάξεις που να διέπουν σφαιρικά ορισµένους τύπους συµβά-σεων εξ αποστάσεως.
2.Οσάκις ένα ειδικό κοινοτικό νοµοθέτηµα περιέχει διατάξεις
που διέπουν ορισµένες µόνον πλευρές της προµήθειας προϊόντων
και της παροχής υπηρεσιών, θα ισχύουν για αυτές τις συγκεκρι-
µένες πλευρές της εξ αποστάσεως συµβάσεως οι εν λόγωδιατάξεις και όχι οι διατάξεις της παρούσας οδηγίας.
Άρθρο 14
Ρήτρα στοιχειώδους προστασίας
Τα κράτη µέλη µπορούν να θεσπίσουν ή διατηρήσουν, στον
τοµέα ο οποίος διέπεται από την παρούσα οδηγία, πλέοναυστηρές διατάξεις συνάδουσες προς τη συνθήκη, προκειµένουνα διασφαλίσουν ένα υψηλότερο επίπεδο προστασίας του κατα-
ναλωτή. Οι διατάξεις αυτές περιλαµβάνουν, ενδεχοµένως, την
απαγόρευση, για λόγους γενικού συµφέροντος, της εµπορίας στοέδαφός τους, µέσω συµβάσεων εξ αποστάσεως, ορισµένωναγαθών ή υπηρεσιών, ιδίως φαρµάκων, τηρουµένης δεόντως τηςσυνθήκης.
Άρθρο 15
Εφαρµογή
1.Τα κράτη µέλη θέτουν σε ισχύ τις νοµοθετικές, κανονι-
στικές και διοικητικές διατάξεις που είναι αναγκαίες
προκειµένου να συµµορφωθούν προς την παρούσα οδηγία το
αργότερο τρία έτη µετά την έναρξη της ισχύος της. Ενηµερώ-νουν αµέσως σχετικά την Επιτροπή.
2.Οι διατάξεις αυτές, όταν θεσπίζονται από τα κράτη µέλη,
αναφέρονται στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από παρόµοια1997L0007 — EL — 09.10.2002 — 001.001 — 11
▼B
αναφορά κατά την επίσηµη δηµοσίευσή τους. Οι λεπτοµέρειες
της αναφοράς αυτής καθορίζονται από τα κράτη µέλη.
3.Τα κράτη µέλη ανακοινώνουν στην Επιτροπή το κείµενο
των διατάξεων του εσωτερικού δικαίου που θεσπίζουν στον τοµέα
που διέπεται από την παρούσα οδηγία.
4.Το αργότερο τέσσερα έτη µετά την έναρξη ισχύος της
παρούσας οδηγίας, η Επιτροπή υποβάλλει στο Ευρωπαϊκό Κοινο-βούλιο και το Συµβούλιο έκθεση σχετικά µε την εφαρµογή τηςπαρούσας οδηγίας, συνοδευόµενη, ενδεχοµένως, από πρότασηαναθεώρησής της.
Άρθρο 16
Ενηµέρωση του καταναλωτή
Τα κράτη µέλη λαµβάνουν τα κατάλληλα µέτρα ώστε ο κατα-
ναλωτής να ενηµερώνεται για το εθνικό δίκαιο µεταφοράς της
παρούσας οδηγίας και ενθαρρύνουν, ανάλογα µε την περίπτωση,
τις επαγγελµατικές οργανώσεις να ενηµερώνουν τους κατα-ναλωτές για τους κώδικες δεοντολογίας τους.
Άρθρο 17
Συστήµατα καταγγελιών
Η Επιτροπή µελετά τη σκοπιµότητα να εισαχθούν αποτελε-
σµατικά µέσα για την αντιµετώπιση των καταγγελιών τωνκαταναλωτών όσον αφορά τις εξ αποστάσεως πωλήσεις. Εντόςδύο ετών από την έναρξη ισχύος της παρούσας οδηγίας, η
Επιτροπή υποβάλλει έκθεση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και
το Συµβούλιο σχετικά µε τα πορίσµατα των µελετών, συνοδευό-µενη, ενδεχοµένως, από προτάσεις.
Άρθρο 18
Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την ηµέρα της δηµοσίευσής
της στην Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων .
Άρθρο 19
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη µέλη.1997L0007 — EL — 09.10.2002 — 001.001 — 12
▼B
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Ι
Μέσα επικοινωνίας που αναφέρει το άρθρο 2, σηµείο 4
—Έντυπα χωρίς παραλήπτη
—Έντυπα µε παραλήπτη
—Τυποποιηµένες επιστολές
—∆ιαφηµιστικά έντυπα µε στέλεχος παραγγελίας
—Κατάλογοι
—Τηλέφωνο µε ανθρώπινη παρέµβαση
—Τηλέφωνο χωρίς ανθρώπινη παρέµβαση (αυτόµατη κλήση, οπτικοα-
κουστική τηλεφωνία)
—Ραδιόφωνο
—Τηλέφωνο εικόνας (τηλέφωνο µε εικόνα)
—Βιντεοτέξτ (µικροϋπολογιστής, τηλεοπτική οθόνη)µε πληκτρολόγιο
ή οθόνη αµφίδροµης επικοινωνίας
—Ηλεκτρονικό ταχυδροµείο
—Τηλεοµοιοτυπία (φαξ)
—Τηλεόραση (τηλεαγορά).1997L0007 — EL — 09.10.2002 — 001.001 — 13
▼M1