1997L0080 — EL — 22.07.1998 — 001.001 — 1
Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα
►B Ο∆ΗΓΙΑ97/80/ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
της 15ης ∆εκεµβρίου 1997
σχετικά µε το βάρος αποδείξεως σε περιπτώσεις διακριτικής µεταχείρισης λόγω φύλου
(ΕΕ L14 της 20.1.1998, σ. 6)
Τροποποιείται από:
Επίσηµη Εφηµερίδα
αριθ. σελίδα ηµεροµηνία
►M1Οδηγία 98/52/ΕΚ του Συµβουλίου της 13ης Ιουλίου 1998 L205 66 22.7.1998
1997L0080 — EL — 22.07.1998 — 001.001 — 2
▼B
Ο∆ΗΓΙΑ97/80/ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
της 15ης ∆εκεµβρίου 1997
σχετικάµετοβάροςαποδείξεωςσεπεριπτώσειςδιακριτικήςµετα-
χείρισης λόγω φύλου
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ,
Έχοντας υπόψη:
τη συµφωνία για την κοινωνική πολιτική, που είναι π ροσαρτη-
µένη από πρωτόκολλο (αριθ. 14) σχετικά µε την κοινωνική πολι-τική, το οποίο π ροσαρτάται στη συνθήκη για την ίδρυση της
Ευρωπαϊκής Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 2 παράγραφος 2,
τηνπρόταση της Επιτροπής (
1),
τη γνώµη της Οικονοµικής και Κοινωνικής Επιτροπής (2),
Αποφασίζοντας, σύµφωνα µε τη διαδικασία που π ροβλέπεται στο
άρθρο 189 Γ της συνθήκης (3),
Εκτιµώντας:
(1)ότι, βάσει του πρωτοκόλλου σχετικά µε την κοινωνική
πολιτική που π ροσαρτάται στη συνθήκη, τα κράτη µέλη,
πλην του Ηνωµένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας καιτης Βορείου Ιρλανδίας, στο εξής αποκαλούµενα «κράτηµέλη», επιθυµώντας να εφαρµ όσουν τον Κοινωνικό Χάρτη
του 1989, συνήψαν συµφωνία για την κοινωνική πολιτική·
(2)ότι ο Κοινοτικός Χάρτης των θεµελιωδών κοινωνικώνδικαιωµάτωντων εργαζοµένων αναγνωρίζει τη σηµασία τηςκαταπολέµησης τωνδιακρίσεωνσε όλες τις µορφές τους,ειδικότερα εκείνων που βασίζονται στο φύλο, το χρώµα, τηφυλή, τα φρονήµατα και τις πεποιθήσεις·
(3)ότι το σηµείο 16 του Κοινοτικού Χάρτη των θεµελιωδώνκοινωνικών δικαιωµάτων των εργαζοµένων σχετικά µε τηνίση µεταχείριση ανδρών και γυναικών π ροβλέπει, µεταξύ
άλλων, ότι «πρέπει, να ενταθούν οι ενέργειες που εξασφα-λίζουν την ίση µεταχείριση ανδρών και γυναικών, σεθέµατα ιδίως π ρόσβασης στηνεργασία, αµοιβής, συν θηκών
εργασίας, κοινωνικής π ροστασίας, παιδείας, επαγγελµα-
τικής εκπαίδευσης και σταδιοδροµίας»·
(4)ότι η Επιτροπή, σύµφωνα µε το άρθρο 3 παράγραφος 2 τηςσυµφωνίας για την κοινωνική πολιτική, διαβουλεύτηκε µετους κοινωνικούς εταίρους σε κοινοτικό επίπεδο σχετικάµε τους ενδεχόµενους προσανατολισµούς µιας κοινοτικής
δράσης όσοναφορά το βάρος της αποδείξεως σε περ ιπτώ-
σεις διακρίσεωνλόγω φύλου·
(5)ότι η Επιτροπή, κρίνοντας, έπειτα από τη διαβούλευσηαυτή, ότι πρέπει να αναληφθεί κοινοτική δράση, διαβου-λεύτηκε εκ νέου µε τους εν λόγω κοινωνικούς εταίρουςσχετικά µε το περιεχόµενο της µελετώµενης πρότασηςσύµφωνα µε το άρθρο 3 παράγραφος 3 της εν λόγω συµφω-νίας· ότι αυτοί διαβίβασαν στην Επιτροπή τη γνώµη τους·
(1)ΕΕC332 της 7. 11. 1996, σ. 11 και
ΕΕC185 της 18. 6. 1997, σ. 21.
(2)ΕΕC133 της 28. 4. 1997, σ. 34.
(3)Γνώµη του Ευρωπαϊκού Κοιν οβουλίου της 10ης Απριλίου 1997 (ΕΕ
C132 της 28. 4. 1997, σ. 215), κοινή θέση του Συµβουλίου της 24ης
Ιουλίου 1997 (ΕΕ C307 της 8. 10. 1997, σ. 6), και απόφαση του
Ευρωπαϊκού Κοιν οβουλίου της 6ης Νοεµβρίου 1997 (ΕΕ C358 της
24. 11. 1997).
1997L0080 — EL — 22.07.1998 — 001.001 — 3
▼B
(6)ότι, ύστερα από αυτόντο δεύτερο γύρο διαβούλευσης, οι
κοινωνικοί εταίροι δεν πληροφόρησαν την Επιτροπή γιατην πρόθεσή τους να κινήσουν τη διαδικασία που θα µπο-ρούσε να καταλήξει στη σύναψη συµφωνίας, όπως π ροβλέ-
πεται στο άρθρο 4 της ενλόγω συµφων ίας·
(7)ότι, σύµφωνα µε το άρθρο 1 της εν λόγω συµφωνίας, ηΚοινότητα και τα κράτη µέλη έχουν ως στόχο, µεταξύάλλων, τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και εργασίαςκαι ότι η πραγµατική εφαρµογή της αρχής της ίσης µετα-χείρισης ανδρών και γυναικών συµβάλλει στην υλοποίησηαυτού του στόχου·
(8)ότι η αρχή της ίσης µεταχείρισης διατυπώθηκε στο άρθρο119 της συνθήκης και στην οδηγία 75/117/ΕΟΚτου Συµβου-λίου, της 10ης Φε βρουαρίου 1975, περί π ροσεγγίσεως των
ν οµοθεσιώντωνκρατώνµελώνπου αφορούντηνεφαρµογήτης αρχής της ισότητος τωναµοιβώνµεταξύ εργαζοµέν ωνανδρών και γυναικών(
1), καθώς και στηνοδηγία 76/207/
ΕΟΚ του Συµβουλίου, της 9ης Φε βρουαρίου 1976, περί της
εφαρµογής της αρχής της ίσης µεταχειρίσεως ανδρών καιγυναικών, όσοναφορά τηνπρόσβαση σε απασχόληση, την
επαγγελµατική εκπαίδευση και προώθηση και τις συνθήκεςεργασίας (
2)·
(9)ότι η οδηγία 92/85/ΕΟΚ του Συµβουλίου, της 19ης Οκτω-βρίου 1992, σχετικά µε τηνεφαρµογή µέτρωνπου αποβλέ-πουνστη βελτίωση της υγείας και της ασφάλειας κατά τηνεργασία των εγκύων, λεχώνων και γαλουχουσών εργαζο-µένων (δέκατη ειδική οδηγία κατά την έννοια του άρθρου16 παράγραφος 1 της οδηγίας 89/391/ΕΟΚ(
3), συµβάλλει
επίσης στηνπρακτική εφαρµογή της αρχής της ίσης µετα-χείρισης ανδρών και γυναικών· ότι η εν λόγω οδηγία δενπρέπει να θίγει τις προαναφερθείσες οδηγίες όσοναφορά
τηνίση µεταχείριση και ότι θα πρέπει, εποµέν ως, οι εργα-ζόµενες γυναίκες τις οποίες αφορά η εν λόγω οδηγία ναεπωφελούνται, υπό τις ίδιες συνθήκες, από την π ροσαρµογή
των κανόνων για το βάρος της αποδείξεως·
(10)ότι η οδηγία 96/34/ΕΚ του Συµβουλίου, της 3ης Ιουλίου1996, σχετικά µε τη συµφωνία-πλαίσιο για τη γονική άδειαπου συνήφθη από την UNICE, την CEEPκαι τηνΕΣΣ(
4)
βασίζεται επίσης στηναρχή της ίσης µεταχείρισης αν δρώνκαι γυναικών·
(11)ότι οι αναφορές στη «δικαστική οδό» και στο «δικαστήριο»καλύπτουνµηχαν ισµούς µε τους οποίους οι διαφορές µπο-ρούνν α υποβληθούνπρος εξέταση και λήψη απόφασης σεανεξάρτητα όργανα τα οποία µπ ορούνν α λάβουναποφάσεις
δεσµευτικές για τα µέρη αυτώντωνδιαφορών ·
(12)ότι ο όρος «εξώ δικες διαδικασίες» αναφέρεται ιδίως σε
διαδικασίες όπως η συνδιαλλαγή και η διαµεσολάβηση·
(13)ότι η εκτίµηση τωνγεγον ότωναπό τα οποία τεκµαίρεται ηύπαρξη άµεσης ή έµµεσης διάκρισης υπάγεται στηναρµο-διότητα τωνεθνικώνδικαστικώνή άλλωναρµοδίωνφορέωνσύµφωνα µε το εθνικό δίκαιο ή/και την εθνική πρακτική·
(14)ότι τα κράτη µέλη δύνανται, σε κάθε στάδιο της διαδικα-σίας, να θεσπίζουν αποδεικτικούς κανόνες ευνοϊκότερουςγια τον ενάγοντα·
(15)ότι είναι αναγκαίο να ληφθούν υπόψη οι ιδιαιτερότητες τωννοµικών συστηµάτων ορισµένων κρατών µελών, µεταξύάλλων, όταν τεκµαίρεται διάκριση εφ όσον ο εναγόµενος
δεν κατορθώνει να αποδείξει στο ∆ικαστήριο ή σε άλλη
(1)ΕΕL45 της 19. 2. 1975, σ. 19.
(2)ΕΕL39 της 14. 2. 1976, σ. 40.
(3)ΕΕL348 της 28. 11. 1992, σ. 1.
(4)ΕΕL145 της 19. 6. 1996, σ. 4.
1997L0080 — EL — 22.07.1998 — 001.001 — 4
▼B
αρµόδια αρχή ότι δενυπήρξε παραβίαση της αρχής τηςίσης µεταχείρισης·
(16)ότι τα κράτη µέλη µπ ορούν να µην εφαρµόζουν τους κανό-
νες σχετικά µε το βάρος της απόδειξης στις διαδικασίεςόπου εναπόκειται στο δικαστήριο ή άλλο αρµόδιο φορέα ναερευνήσει τα πραγµατικά περιστατικά της υπόθεσης· ότι οιεν λόγω διαδικασίες είναι αυτές κατά τις οποίες ο ενάγωναπαλλάσσεται από τηνυποχρέωση της απόδειξης τωνπερι-στατικών των οποίων η έρευνα εναπόκειται στο δικαστήριοή άλλο αρµόδιο φορέα·
(17)ότι οι ενάγοντες θα µπορούσαν να στερηθούν κάθε αποτε-
λεσµατικό µέσο για τηντήρηση της αρχής της ίσης µετα-χείρισης ενώπιον του εθνικού δικαστηρίου, αν η π ροσκό-
µιση αποδείξεως µιας εµφανούς διάκρισης δεν είχε ως απο-τέλεσµα να επιβληθεί στον εναγόµενο να αποδείξει ότι ητακτική του δενεισάγει, στηνπραγµατικότητα, διακρίσεις·
(18)ότι το ∆ικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων έκρινεκατά συνέπεια ότι επιβάλλεται η π ροσαρµογή των κανόνων
σχετικά µε το βάρος της απόδειξης όταντεκµαίρεται διά-κριση και ότι, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες επαληθεύε-ται αυτή η κατάσταση, η πραγµατική εφαρµογή της αρχήςτης ίσης µεταχείρισης απαιτεί να µετατίθεται το βάρος τηςαπόδειξης στον εναγόµενο·
(19)ότι η απόδειξη της διάκρισης είναι ακόµη πιο δύσκοληόταν η διάκριση είναι έµµεση· ότι είναι εποµένως σηµα-ντικό να ορισθεί η έµµεση διάκριση·
(20)ότι, ο στόχος της κατάλληλης ρύθµισης του βάρους τηςαπόδειξης δενέχει υλοποιηθεί επαρκώς σε όλα τα κράτηµέλη και ότι επιβάλλεται, σύµφωνα µε την αρχή της επι-κουρικότητας που διατυπώνεται στο άρθρο 3 Β τηςσυνθήκης και την αρχή της αναλογικότητας, να επιτευχθείσε κοινοτικό επίπεδο· ότι η παρούσα οδηγία περιορίζεταιστο ελάχιστα απαιτούµενο και δεν υπερβαίνει το απα-ραίτητο για τηνεπίτευξη του ενλόγω σκοπού,
ΕΞΕ∆ΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ Ο∆ΗΓΙΑ:
Άρθρο 1
Στόχος
Στόχος της παρούσας οδηγίας είναι να εξασφαλίσει ότι καθίστα-
νται αποτελεσµατικότερα τα µέτρα που λαµβάνονται από τακράτη µέλη, κατ’ εφαρµογή της αρχής της ίσης µεταχείρισης, ταοποία επιτρέπουνσε κάθε άτοµο που κρίν ει ότι θίγεται από τη µηεφαρµογή υπέρ αυτού της αρχής της ίσης µεταχείρισης να διεκδι-κεί τα δικαιώµατά του διά της δικαστικής οδού ύστερα, ενδεχο-µένως, από την προσφυγή σε άλλες αρµόδιες αρχές.
Άρθρο 2
Ορισµοί
1. Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας, νοείται ως αρχή
της ίσης µεταχείρισης η απουσία κάθε διάκρισης λόγω φύλου,είτε άµεσα είτε έµµεσα.
2. Για τους σκοπούς της αρχής της ίσης µεταχείρισης που
αναφέρεται στην παράγραφο 1, έµµεση διάκριση υφίσταται ότανµια διάταξη, ένα κριτήριο, ή µια πρακτική εκ πρώτης όψεωςουδέτερη/ο θίγει ένα σηµαντικά υψηλότερο π οσοστό ατόµων
ενός φύλου, εκτός εάν αυτή η διάταξη, το κριτήριο ή η πρακτικήείναι κατάλληλη/ο και αναγκαία/ο και µπορεί να δικαιολογηθείαπό αντικειµενικούς παράγοντες άσχετους προς το φύλο.
1997L0080 — EL — 22.07.1998 — 001.001 — 5
▼B
Άρθρο 3
Πεδίο εφαρµογής
1. Η παρούσα οδηγία εφαρµόζεται:
α) στις περιπτώσεις που καλύπτονται από το άρθρο 119 της
συνθήκης και από τις οδηγίες 75/117/ΕΟΚ, 76/207/ΕΟΚ και,στο βαθµό που υπάρχει διακριτική µεταχείριση λόγω τουφύλου, 92/85/ΕΟΚ και 96/34/ΕΚ·
β) σε κάθε αστική ή διοικητική διαδικασία που αφορά το δηµό-
σιο ή τονιδιωτικό τοµέα και π ροβλέπει µέσα αποκατάστασης
βάσει του εθνικού δικαίου κατ’ εφαρµογή των διατάξεων πουαναφέρονται στο σηµείο α), εξαιρουµένων των εξωδίκωνεκουσίωνδιαδικασιώνή τωνδιαδικασιώνπου π ροβλέπονται
από το εθνικό δίκαιο.
2. Η παρούσα οδηγία δενεφαρµόζεται στις ποιν ικές διαδικα-
σίες, εκτός εάντα κράτη µέλη ορίζουνδιαφορετικά.
Άρθρο 4
Βάρος της απόδειξης
1. Τα κράτη µέλη, σύµφωνα µε τα εθνικά δικαστικά τους
συστήµατα, λαµβάνουν τα αναγκαία µέτρα ώστε, όταν έναπρόσωπο κρίνει ότι θίγεται από τη µη τήρηση της αρχής της ίσης
µεταχείρισης και παρουσιάζει, ενώπιον δικαστηρίου ή άλληςαρµόδιας αρχής, πραγµατικά περιστατικά από τα οποία τεκµαίρε-ται η ύπαρξη άµεσης ή έµµεσης διάκρισης, να επιβάλλεται στονεναγόµενο να αποδείξει ότι δεν υπήρξε παραβίαση της αρχής τηςίσης µεταχείρισης.
2. Η παρούσα οδηγία δενκωλύει τα κράτη µέλη ν α θεσπίζουν
αποδεκτικούς κανόνες ευνοϊκότερους για τον ενάγοντα.
3. Τα κράτη µέλη µπ ορούνν α µηνεφαρµόζουντηνπαράγραφο
1 σε διαδικασίες κατά τις οποίες εναπόκειται στο δικαστήριο ήσε άλλη αρµόδια αρχή να αποδείξει τα πραγµατικά περιστατικάτης υπόθεσης.
Άρθρο 5
Ενηµέρωση
Τα κράτη µέλη µεριµνούν ώστε τα µέτρα που λαµβάνονται κατ’
εφαρµογή της παρούσας οδηγίας, καθώς και οι διατάξεις που ήδηισχύουν σχετικά µε το συγκεκριµένο θέµα, να γνωστοποιούνταισε όλους τους ενδιαφεροµένους υπό οιαδήποτε π ρόσφορη µορφή.
Άρθρο 6
Κατοχύρωση του επιπέδου προστασίας
Η εφαρµογή της παρούσας οδηγίας δεναποτελεί σε καµία
περίπτωση επαρκή λόγο γαι τη µείωση του γενικού επιπέδουπροστασίας των εργαζοµένων στους τοµείς που καλύπτονται απόαυτήν, µε την επιφύλαξη του δικαιώµατος των κρατών µελών ναθεσπίζουν, ανάλογα µε την εξέλιξη της κατάστασης, νοµοθετικές,κανονιστικές ή διοικητικές διατάξεις διαφορετικές από αυτές πουυφίστανται κατά τη στιγµή της κοινοποίησης της παρούσας οδη-γίας, εφόσονπληρούνται οι ελάχιστες προϋποθέσεις που π ροβλέ-
πονται στην παρούσα οδηγία.
Άρθρο 7
Εφαρµογή
Τα κράτη µέλη θεσπίζουν τις νοµοθετικές, κανονιστικές και
διοικητικές διατάξεις που απαιτούνται για τη συµµόρφωσή τουςπρος τηνπαρούσα οδηγία το αργότερο την1η Ιαν ουαρίου 2001.Ενηµερώνουν αµέσως την Επιτροπή σχετικά.
1997L0080 — EL — 22.07.1998 — 001.001 — 6
▼M1
Όσον αφορά το Ηνωµένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας καιΒορείου Ιρλανδίας, η ηµεροµηνία της 1ης Ιανουαρίου 2001 στηνπαράγραφο 1 αντικαθίσταται από την 22 Ιουλίου 2001.
▼
B
Οι διατάξεις αυτές, όταν θεσπίζονται από τα κράτη µέλη, αναφέ-ρονται στην παρούσα οδηγία ή συνοδεύονται από την αναφοράαυτή κατά τηνεπίσηµη δηµοσίευσή τους. Οι λεπτοµερείς διατά-ξεις της αναφοράς αυτής εκδίδονται από τα κράτη µέλη.
Τα κράτη µέλη διαβιβάζουνστηνΕπιτροπή, το αργότερο δύο έτη
µετά τηνέν αρξη εφαρµογής της παρούσας οδηγίας, όλα ταχρήσιµα δεδοµένα που θα της επιτρέψουν να καταρτίσει έκθεσηπρος το Ευρωπαϊκό Κοιν οβούλιο και το Συµβούλιο σχετικά µε
τηνεφαρµογή της παρούσας οδηγίας.
Άρθρο 8
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη µέλη.