1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 1
Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα
►B ►M3Ο∆ΗΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
της 3ης ∆εκεµβρίου 1987
για την προσέγγιση των νοµοθεσιών των κρατών µελών σχετικά µε τα µέτρα που πρέπει να
ληφθούν κατά των εκποµπών αερίων και σωµατιδιακών ρύπων από τους κινητήρες ανάφλεξηςµε συµπίεση που χρησιµοποιούνται σε οχήµατα, καθώς και κατά των εκποµπών αερίων ρύπωναπό κινητήρες επιβαλλόµενης ανάφλεξης που τροφοδοτούνται µε φυσικό αέριο ή υγραέριο και
χρησιµοποιούνται σε οχήµατα ◄
(88/77/ ΕΟΚ)
(ΕΕL3 6 της 9.2.1988,σ. 33)
Τροποποιείται από:
Επίσηµη Εφηµερίδα
αριθ. σελίδα ηµεροµηνία
►M1 Οδηγία 91/542/ ΕΟΚ του Συµβουλίου της 1ης Οκτωβρίου 1991 L295 1 25.10.1991
►M2 Οδηγία96/1/ ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συµβου-
λίου της 22ας Ιανουαρίου 1996L40 1 17.2.1996
►M3 Οδηγία 1999 /96 ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του
Συµβουλίου της 13ης ∆εκεµβρίου 1999L44 1 16.2.2000
►M4 Οδηγία 2001 /27/ΕΚ της Επιτροπής της 10ης Απριλίου 2001 L107 10 18.4.2001
Τροποποιείται από:
►A1 Πράξη προσχώρησης της Αυστρίας,της Φινλανδίας και της Σουη-
δίαςC241 21 29.8.1994
(όπως προσαρµόστηκε από την απόφαση 95 /1/ΕΚ,Ευρατόµ,ΕΚΑΧ
του Συµβουλίου)L1 1 1.1.1995
∆ιορθώνεται από:
►C1 ∆ιορθωτικό ΕΕ L 155 της 28.6.1996,σ. 63 (96 /1/ΕΚ)
►C2 ∆ιορθωτικό ΕΕ L 266 της 6.10.2001,σ. 15 (2001 /27/ΕΚ)
▼B
Ο∆ΗΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
της 3ης ∆εκεµβρίου 1987
για την προσέγγιση των νοµοθεσιών των κρατών µελών σχετικά
µε τα µέτρα που πρέπει να ληφθούν κατά των εκποµπών αερίωνκαι σωµατιδιακών ρύπων από τους κινητήρες ανάφλεξης µε συ-µπίεση που χρησιµοποιούνται σε οχήµατα, καθώς και κατά των
εκποµπώναερίωνρύπωναπόκινητήρεςεπιβαλλόµενηςανάφλεξης
που τροφοδοτούνται µε φυσικό αέριο ή υγραέριο και χρησιµο-
ποιούνται σε οχήµατα
(88/77/ ΕΟΚ)
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,
Έχοντας υπόψη:
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονοµικής
Κοινότητας,και ιδίως το άρθρο 100 Α,
την πρόταση της Επιτροπής (1),
Σε συνεργασία µε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (2),
Έχοντας υπόψη τη γνώµη της Οικονοµικής και Κοινωνικής
Επιτροπής(3),
Εκτιµώντας:ότι είναι σηµαντικό να θεσπιστούν µέτρα στόχος των οποίων,θα
είναι η σταδιακή δηµιουργία της εσωτερικής αγοράς εντός τουχρονικού διαστήµατος που λήγει στις 31 ∆εκεµβρίου 1992 ·ότι η
εσωτερική αγορά συνεπάγεται ένα χώρο χωρίς εσωτερικά
σύνορα στον οποίο είναι εξασφαλισµένη η ελεύθερη κυκλοφορίααγαθών,προσώπων,υπηρεσιών και κεφαλαίων ·
ότι στο πρώτο πρόγραµµα δράσης της Ευρωπαϊκής Κοινότητας
για την προστασία του περιβάλλοντος,το οποίο ενέκρινε τοΣυµβούλιο στις 22 Νοεµβρίου 1973,σηµειώνεται ήδη ότι θαπρέπει να ληφθούν υπόψη οι πιο πρόσφατες επιστηµονικέςπρόοδοι σχετικά µε την καταπολέµηση της ατµοσφαιρικής
ρύπανσης από τα αέρια που προέρχονται από οχήµατα µε κινη-
τήρα και να γίνει ανάλογη προσαρµογή των οδηγιών,που έχουνήδη εκδοθεί ·ότι το τρίτο πρόγραµµα δράσης προβλέπει
συµπληρωµατικές προσπάθειες για σηµαντική µείωση του σηµε-ρινού επιπέδου των ρυπαντικών εκποµπών των οχηµάτων µεκινητήρα·
ότι οι τεχνικές προδιαγραφές που πρέπει να πληρούν τα οχήµατα
µε κινητήρα,σύµφωνα µε τις εθνικές νοµοθεσίες,αφορούν,
µεταξύ άλλων την εκποµπή αερίων ρυπαντών από ντηζελοκινη-
τήρες προοριζόµενους να τοποθετηθούν σε οχήµατα ·
ότι οι προδιαγραφές αυτές διαφέρουν από το ένα κράτος µέλος
στο άλλο·ότι οι διαφορές αυτές µπορεί να εµποδίζουν την
ελεύθερη κυκλοφορία των εν λόγω προϊόντων ·ότι για το λόγο
αυτό,είναι αναγκαίο όλα τα κράτη µέλη να θεσπίσουν τις ίδιεςπροδιαγραφές,είτε επί πλέον,είτε αντί της υφιστάµενης νοµοθε-
σίας τους,έτσι ώστε πιο συγκεκριµένα,να καταστεί δυνατή η
εφαρµογή της διαδικασίας έγκρισης ΕΟΚ που αποτελεί το αντι-κείµενο της οδηγίας 70 /156/ ΕΟΚ του Συµβουλίου της 6ης
Φεβρουαρίου 1970 περί προσεγγίσεως των νοµοθεσιών τωνκρατών µελών,που αφορούν την έγκριση των οχηµάτων µε κινη-τήρα και των ρυµουλκουµένων τους (
4),όπως τροποποιήθηκε1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 2
(1)ΕΕ αριθ.C 193 της 31. 7. 1986,σ. 3 .
(2)Γνώµη που διατυπώθηκε στις 18 Νοεµβρίου 1987 (ΕΕ αριθ. C 345 της
21. 12. 1987,σ. 61 ).
(3)ΕΕ αριθ.C 333 της 29. 12. 1986,σ. 17 .
(4)ΕΕ αριθ.L4 2 της 23. 2. 1970,σ. 1 .▼M3
▼B
▼B
τελευταία από την οδηγία 87 /403/ ΕΟΚ(1)·
ότι είναι σκόπιµο να ακολουθηθούν οι τεχνικές προδιαγραφές
που θέσπισε η Οικονοµική Επιτροπή των Ηνωµένων Εθνών για
την Ευρώπη (ΟΕΕ) στον κανονισµό της αριθ. 49 ( «Κοινές διατά-
ξεις σχετικά µε την έγκριση κινητήρων ντίζελ,όσον αφορά τηνεκποµπή αερίων ρύπων »),που προσαρτάται στη συµφωνία της
20ής Μαρτίου 1958 για τη θέσπιση κοινών όρων αποδοχής και
αµοιβαίας αναγνώρισης της αποδοχής εξοπλισµού και
εξαρτηµάτων οχηµάτων µε κινητήρα ·
ότι η Επιτροπή ανέλαβε την υποχρέωση να υποβάλει στο
Συµβούλιο,το αργότερο στο τέλος του 1988,προτάσεις για τηνεκ νέου µείωση των οριακών τιµών όσον αφορά τους τρεις
ρυπαντές που αποτελούν αντικείµενο της παρούσας οδηγίας και
για τον καθορισµό οριακών τιµών όσον αφορά τις εκποµπές σωµ-ατιδίων,
ΕΞΕ∆ΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ Ο∆ΗΓΙΑ:
Άρθρο1
Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας νοούνται ως:
—« όχηµα»:κάθε όχηµα που καλύπτεται από τον ορισµό του
παραρτήµατος ΙΙ κεφάλαιο Α της οδηγίας 70 /156/ ΕΟΚ και
προωθείται µε κινητήρα ανάφλεξης µε συµπίεση ή αερίου,µε εξαίρεση τα οχήµατα της κατηγορίας Μ
1,µε τεχνικά
αποδεκτή µέγιστη µάζα έµφορτου οχήµατος µικρότερη ήίση των 3,5 τόνων,
—« κινητήρας ανάφλεξης µε συµπίεση ή αερίου »:η πηγή κινη-
τήριας δύναµης ενός οχήµατος για την οποία µπορεί να
χορηγείται έγκριση τύπου,για ιδιαίτερη τεχνική ενότητα
όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 2 της οδηγίας 70 /156/ ΕΟΚ,
—« βελτιωµένο και σεβόµενο το περιβάλλον όχηµα ( EEV)»:
ένα όχηµα µε κινητήρα ο οποίος τηρεί τις προαιρετικές
οριακές τιµές εκποµπής που περιλαµβάνονται στη σειρά Γτων πινάκων του κεφαλαίου 6.2.1. του παραρτήµατος Ι τηςοδηγίας 88/77/ΕΟΚ.
Άρθρο2
1. Από 1ης Ιουλίου 1988,κανένα κράτος µέλος δεν µπορεί,για
λόγους σχετιζόµενους µε τους αέριους ρύπους που εκπέµπονταιαπό κινητήρα:
—ούτε να αρνείται τη χορήγηση έγκρισης ΕΟΚ ή την έκδοση
του εγγράφου που προβλέπεται στο τελευταίο εδάφιο του
άρθρου 10 παράγραφος 1 της οδηγίας 70 /156/ ΕΟΚ ή τη
χορήγηση εθνικής έγκρισης για ένα τύπο οχήµατος κινού-µενου µε κινητήρα,
—ούτε να απαγορεύει την έκδοση άδειας κυκλοφορίας,την
πώληση,τη θέση σε κυκλοφορία ή τη χρησιµοποίησητέτοιων οχηµάτων,ή
—ούτε να αρνείται τη χορήγηση έγκρισης ΕΟΚ ή τη χορήγηση
εθνικής έγκρισης για έναν τύπο ντιζελοκινητήρα,ή
—ούτε να απαγορεύει την πώληση ή χρησιµοποίηση νέων
ντιζελοκινητήρων,
εφόσον πληρούνται οι απαιτήσεις των παραρτηµάτων της
παρούσας οδηγίας.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 3
(1)ΕΕ αριθ.L 220 της 8. 8. 1987,σ. 44 .▼M3
▼B
▼B
2. Από 1ης Ιουλίου 1988,τα κράτη µέλη µπορούν για λόγους
σχετιζόµενους µε τους αέριους ρύπους που εκπέµπονται απόκινητήρα:
—να αρνούνται τη χορήγηση εθνικής έγκρισης για τύπο
οχήµατος που κινείται από ντιζελοκινητήρα,ή
—να αρνούνται τη χορήγηση εθνικής έγκρισης για τύπο ντιζε-
λοκινητήρα,
εφόσον δεν πληρούνται οι απαιτήσεις που ορίζονται στα παραρ-
τήµατα της παρούσας οδηγίας.
3. Έως τις 30 Σεπτεµβρίου 1990,η παράγραφος 2 δεν εφαρµό-
ζεται σε τύπους οχηµάτων που κινούνται από ντιζελοκινητήρες,
ούτε και σε τύπους ντιζελοκινητήρων εάν ο τύπος ντιζελοκινη-τήρα έχει περιγραφεί στο παράρτηµα ενός πιστοποιητικούέγκρισης που έχει χορηγηθεί σύµφωνα µε την οδηγία 72 /306/
ΕΟΚ πριν από την ηµεροµηνία αυτή.
4. Από 1ης Οκτωβρίου 1990 τα κράτη µέλη µπορούν για
λόγους σχετιζόµενους µε τους αέριους ρύπους που εκπέµπονταιαπό κινητηρα:
—να απαγορεύουν την έκδοση άδειας κυκλοφορίας,την
πώληση,τη θέση σε κυκλοφορία ή τη χρησιµοποίηση νέων
οχηµάτων που κινούνται από ντιζελοκινητήρα,
ή
—να απαγορεύουν την πώληση και τη χρησιµοποίηση νέων
ντιζελοκινητήρων,
εφόσον δεν πληρούνται οι απαιτήσεις που ορίζονται στα παραρ-
τήµατα της παρούσας οδηγίας.
Άρθρο3
1. Το κράτος µέλος που έχει χορηγήσει έγκριση τύπου για ένα
τύπο ντιζελοκινητήρα λαµβάνει όλα τα αναγκαία µέτρα ώστε να
εξασφαλιστεί η ενηµέρωσή του σχετικά µε κάθε τροποποίηση
στοιχείου ή χαρακτηριστικού αναφερόµενου στο παράρτηµα I
σηµείο 2.3. Οι αρµόδιες αρχές του εν λόγω κράτους µέλουςαποφασίζουν αν πρέπει να εκτελεστούν νέες δοκιµές στον τροπο-ποιηµένο κινητήρα και να συναχθεί νέα έκθεση. Εάν από τιςδοκιµές προκύψει ότι δεν τηρούνται οι απαιτήσεις της παρούσας
οδηγίας,η τροποποίηση δεν εγκρίνεται.
2. Το κράτος µέλος που έχει χορηγήσει έγκριση τύπου για
έναν τύπο οχήµατος όσον αφορά τον ντιζελοκινητήρα λαµβάνει
όλα τα αναγκαία µέτρα,ώστε να εξασφαλιστεί η ενηµέρωσή του
σχετικά µε κάθε τροποποίηση αυτού του τύπου οχήµατος,όσοναφορά τον κινητήρα του. Οι αρµόδιες αρχές του εν λόγω κράτουςµέλους αποφασίζουν αν,ύστερα από µία τροποποίηση,πρέπει ναληφθούν τα µέτρα που προβλέπονται από την οδηγία 70 /156/ ΕΟΚ
και ιδίως από τα άρθρα της 4 ή 6.
Άρθρο4
Οι απαραίτητες τροποποιήσεις για την προσαρµογή των προδια-
γραφών των παραρτηµάτων στην τεχνική πρόοδο θεσπίζονται µε
τη διαδικασία του άρθρου 13 της οδηγίας 70 /156/ ΕΟΚ.
Άρθρο5
1. Τα κράτη µέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νοµοθετικές,
κανονιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συµµορφωθούν µετην παρούσα οδηγία πριν από την 1η Ιουλίου 1988. Ενηµερώνουναµέσως την Επιτροπή σχετικά.
2. Επιπιλέον,µετά την κοινοποίηση της παρούσας οδηγίας,τα
κράτη µέλη φροντίζουν να ενηµερώνουν την Επιτροπή εγκαίρως,ώστε να µπορεί να υποβάλει τις παρατηρήσεις της σχετικά µε τιςσπουδαιότερες νοµοθετικές,κανονιστικές και διοικητικές διατά-1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 4
▼B
ξεις που προτίθενται να θεσπίσουν στον τοµέα ο οποίος καλύ-
πτεται από την παρούσα οδηγία.
Άρθρο6
Το αργότερο µέχρι το τέλος του 1988,το Συµβούλιο εξετάζει,
µετά από πρόταση της Επιτροπής,την εφαρµογή µιας περαιτέρω
µείωσης των οριακών τιµών των ρύπων που αποτελούν αντικεί-
µενο της παρούσας οδηγίας,και τον καθορισµό οριακών τιµώνγια τις εκποµπές σωµατιδίων.
Άρθρο7
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη µέλη.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 5
▼M3
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I
ΠΕ∆ΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ, ΟΡΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΣΥΝΤΜΗΣΕΙΣ, ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ
ΕΓΚΡΙΣΗ ΕΚ ΤΥΠΟΥ, ΠΡΟ∆ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΚΑΙ ∆ΟΚΙΜΕΣ ΚΑΙ
ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ
1. ΠΕ∆ΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ
Η παρούσα οδηγία έχει εφαρµογή στους αέριους και σωµατιδια-
κούς ρύπους από όλα τα µηχανοκίνητα οχήµατα µε κινητήρες
συµπίεσης/ανάφλεξης και στους αέριους ρύπους από όλα τα
µηχανοκίνητα οχήµατα µε κινητήρες επιβαλλόµενης ανάφλεξης
που τροφοδοτούνται µε φυσικό αέριο ή µε υγραέριο ( LPG),
καθώς και στους κινητήρες συµπίεσης /ανάφλεξης και επιβαλλό-
µενης ανάφλεξης,που προσδιορίζονται στο άρθρο 1,µε
εξαίρεση τα οχήµατα των κατηγοριών Ν1,Ν2και Μ2,για τα
οποία έχει χορηγηθεί έγκριση τύπου σύµφωνα µε την οδηγία
70/220/ ΕΟΚ(1),όπως τροποποιήθηκε τελευταία από την οδηγία
98/77/ΕΚ(2)της Επιτροπής.
2. ΟΡΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΣΥΝΤΜΗΣΕΙΣ
Για τους σκοπούς της παρούσας οδηγίας,νοούνται ως:
2.1. « κύκλος δοκιµών »,µια ακολουθία σηµείων ελέγχου,το καθένα
µε καθορισµένο αριθµό στροφών και καθορισµένη ροπή,στην
οποία υποβάλλεται ο κινητήρας υπό σταθερές (δοκιµή ESC) ή
µεταβατικές συνθήκες λειτουργίας (δοκιµές ETC, ELR),
2.2. « έγκριση κινητήρα (σειράς κινητήρων) »,η έγκριση ενός τύπου
κινητήρα (σειράς κινητήρων) ως προς το επίπεδο εκποµπών
αερίων και σωµατιδιακών ρύπων,
2.3. « κινητήρας ντίζελ »,ο κινητήρας που λειτουργεί βάσει της
αρχής της συµπίεσης /ανάφλεξης·«κινητήρας αερίου »,ο κινη-
τήρας που χρησιµοποιεί ως καύσιµο φυσικό αέριο ( NG) ή
υγραέριο (LPG),
2.4. « τύπος κινητήρα »,µια κατηγορία κινητήρων που δεν παρουσιά-
ζουν διαφορές ως προς τα κύρια χαρακτηριστικά τους που
ορίζονται στο παράρτηµα IIτης παρούσας οδηγίας,
2.5. « κατηγορία κινητήρων »,η οµαδοποίηση από τον κατασκευαστή
κινητήρων,οι οποίοι,βάσει του σχεδιασµού,όπως αυτός
ορίζεται στο παράρτηµα IIπροσάρτηµα 2 της παρούσας
οδηγίας,αναµένεται να έχουν όµοια χαρακτηριστικά ως προς
τις εκποµπές της εξάτµισης ·όλα τα µέλη της σειράς πρέπει να
ανταποκρίνονται στις ισχύουσες οριακές τιµές εκποµπών,
2.6. « µητρικός κινητήρας »,ένας κινητήρας που επιλέγεται από
σειρά κινητήρων µε τρόπο ώστε τα χαρακτηριστικά των εκπο-
µπών του να είναι αντιπροσωπευτικά της συγκεκριµένης
σειράς κινητήρων,
2.7.«αέριοι ρύποι»,νοούνται το µονοξείδιο του άνθρακα,οι υδρο-
γονάνθρακες (µε παραδοχή αναλογίας CH1,85για το πετρέλαιο
ντίζελ,CH2,525για το υγραέριο LGP καιCH2,93για το φυσικό
αέριοGN (NMHC), και µε παραδοχή µοριακού τύπου CH3O0,5για την αιθανόλη που χρησιµοποιείται ως καύσιµο κινητήρων
ντίζελ),το µεθάνιο (µε παραδοχή αναλογίας CH4για τοNG) και
τα οξείδια του αζώτου εκφρασµένα σε ισοδύναµα διοξειδίου του
αζώτου (NO2),
«σωµατιδιακοί ρύποι »,νοείται κάθε υλικό που συλλέγεται σε
συγκεκριµένο φίλτρο µετά την αραίωση των καυσαερίων µε
καθαρό φιλτραρισµένο αέρα,έτσι ώστε η θερµοκρασία να µην
υπερβαίνει τους 325 K (52 ºC),
2.8. « αιθάλη»,τα σωµατίδια που αιωρούνται στο ρεύµα των καυσαε-
ρίων κινητήρα ντίζελ,και τα οποία απορροφούν,αντανακλούν ή
διαθλούν το φως,1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 6
(1)ΕΕL7 6 της 6.4.1970,σ. 1 .
(2)ΕΕL 286 της 23.10.1998,σ. 1 .▼M4
▼M3
▼M3
2.9. ως«καθαρά ισχύς »νοείται η ισχύς σε kWΕΕ που λαµβάνεται
στην τράπεζα δοκιµών στην απόληξη του στροφαλοφόρου
άξονα,ή ισοδύναµη ισχύς,µετρούµενη σύµφωνα µε τη µέθοδο
ΕΕ για τη µέτρηση ισχύος,που καθορίζεται στην οδηγία 80 /
1269/ ΕΟΚ(1)της Επιτροπής,όπως αυτή τροποποιήθηκε τελευ-
ταία από την οδηγία 97 /21/ΕΚ(2),
2.10. « δηλούµενη µέγιστη ισχύς ( Pmax)»,η µέγιστη ισχύς σε kWΕΕ
(καθαρά ισχύς),που δηλώνεται από τον κατασκευαστή στην
αίτησή του για έγκριση τύπου,
2.11. « ποσοστιαίο φορτίο »,το κλάσµα της µέγιστης διαθέσιµης
ροπής σε συγκεκριµένο αριθµό στροφών του κινητήρα,
2.12. « δοκιµήESC», ο κύκλος δοκιµών που συνίσταται από 13
σταθερές συνθήκες λειτουργίας προς εφαρµογή σύµφωνα µε το
κεφάλαιο 6.2 του παρόντος παραρτήµατος,
2.13. « δοκιµήELR», ο κύκλος δοκιµών που συνίσταται από ακολουθία
βαθµίδων φόρτισης σε σταθερές στροφές κινητήρα προς εφαρ-
µογή σύµφωνα µε το κεφάλαιο 6.2 του παρόντος παραρτήµατος,
2.14. « δοκιµήETC», ένας κύκλος δοκιµών που συνίσταται από 1800
µεταβατικές συνθήκες λειτουργίας µεταβαλλόµενες ανά δευτε-
ρόλεπτο,προς εφαρµογή σύµφωνα µε το κεφάλαιο 6.2 του
παρόντος παραρτήµατος,
2.15. « κλίµακα στροφών λειτουργίας κινητήρα »,η κλίµακα στροφών
του κινητήρα που χρησιµοποιείται µε την µεγαλύτερη
συχνότητα κατά τη λειτουργία του σε πραγµατικές συνθήκες,
και περικλείεται µεταξύ των χαµηλών και των υψηλών
στροφών,όπως ορίζεται στο παράρτηµα IIIτης παρούσας
οδηγίας,
2.16. « χαµηλές στροφές ( nloo)»,οι ελάχιστες στροφές του κινητήρα
στις οποίες αποδίδει το 50 %της δηλούµενης µέγιστης ισχύος,
2.17. « υψηλές στροφές ( nhi)»,οι µέγιστες στροφές του κινητήρα στις
οποίες αποδίδει το 70 %της δηλούµενης µέγιστης ισχύος,
2.18. « στροφές κινητήρα Α,Β και Γ »,οι στροφές δοκιµής εντός της
κλίµακας στροφών λειτουργίας του κινητήρα προς χρήση κατά
τη δοκιµή ESC και τη δοκιµή ELR, όπως καθορίζεται στο
παράρτηµα III,προσάρτηµα 1 της παρούσας οδηγίας,
2.19. « περιοχή ελέγχου »,η περιοχή µεταξύ των στροφών κινητήρα Α
και Γ και µεταξύ των ποσοστών 25 και 100 %του φορτίου,
2.20. « στροφές αναφοράς ( nref)»,το 100%του αριθµού στροφών προς
χρήση για την αποµαλοποίηση των τιµών σχετικών στροφών
της δοκιµής ETC, όπως καθορίζεται στο παράρτηµα III,
προσάρτηµα 2 της παρούσας οδηγίας,
2.21. « αδιαφανειόµετρο »,το όργανο που έχει σχεδιαστεί για τη
µέτρηση της αδιαφάνειας των σωµατιδίων αιθάλης βάσει της
αρχής της απόσβεσης του φωτός,
2.22. « κλίµακα φυσικού αερίου ( NG)», µια από τις κλίµακες Η ή L,
όπως αυτές ορίζονται στο ευρωπαϊκό πρότυπο EN 437,
2.23. « αυτόµατη προσαρµογή »,κάθε διάταξη του κινητήρα που
επιτρέπει τη διατήρηση σταθερού λόγου αέρα /καυσίµου,
2.24. « αναβαθµονόµηση »,η µικρορύθµιση κινητήρα NG, ώστε αυτός
να έχει τις ίδιες επιδόσεις (ισχύς,καύσιµο,κατανάλωση) σε
διάφορες κλίµακες φυσικού αερίου,
2.25. « δείκτηςWobbe ( κατώτερος Wlή ανώτερος Wu)», ο λόγος της
αντίστοιχης θερµαντικής αξίας ανά µονάδα όγκου ενός αερίου
προς την τετραγωνική ρίζα της σχετικής πυκνότητάς του στις
ίδιες συνθήκες αναφοράς:
W¼Hgas/C2ﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃ
ρair=ρgasq
2.26. « συντελεστής µεταβολής του λ ( Sλ)»,η µαθηµατική έκφραση
της απαιτούµενης ευελιξίας του συστήµατος διαχείρισης του1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 7
(1)ΕΕL 375 της 31.12.1980,σ. 46 .
(2)ΕΕL 125 της 15.5.1997,σ. 31 .
▼M3
κινητήρα έναντι της αλλαγής του λόγου περίσσειας αέρα λ,
όταν ο κινητήρας τροφοδοτείται µε αέριο καύσιµο διαφορετικής
σύνθεσης από το καθαρό µεθάνιο (για τον υπολογισµό του Sλ,
βλ. παράρτηµα VII),
2.27. «EVV», βελτιωµένο και σεβόµενο το περιβάλλον όχηµα,ένα
όχηµα µε κινητήρα ο οποίος τηρεί τις προαιρετικές µε τιµές -
στόχους εκποµπής που περιλαµβάνονται στη σειρά Γ των
πινάκων του σηµείου 6.2.1. του παρόντος παραρτήµατος,
2.28.«σύστηµα αναστολής »,νοείται κάθε σύστηµα το οποίο µετρά,
αισθάνεται ή ανταποκρίνεται σε λειτουργικές µεταβλητές (π.χ.
ταχύτητα οχήµατος,στροφές κινητήρα,χρησιµοποιούµενη
σχέση µετάδοσης της κίνησης,θερµοκρασία,πίεση εισαγωγής
ή οποιαδήποτε άλλη παράµετρος) µε στόχο την ενεργοποίηση,
την αυξοµείωση,την καθυστέρηση ή την απενεργοποίηση της
λειτουργίας οποιουσδήποτε συστατικού στοιχείου ή λειτουρ-
γίας του συστήµατος ελέγχου των εκποµπών κατά τρόπο ώστε
να µειώνεται η αποτελεσµατικότητα του συστήµατος ελέγχου
των εκποµπών υπό συνθήκες που απαντώνται κατά την κανονική
χρήση του οχήµατος,εκτός εάν η χρησιµοποίηση ενός τέτοιου
συστήµατος προβλέπεται ουσιαστικά στις εφαρµοζόµενες διαδι-
κασίες δοκιµών για την πιστοποίηση των εκποµπών.
Ένα τέτοιο σύστηµα δεν θα θεωρείται σύστηµα αναστολής:
—εφόσον είναι αναγκαίο για να προστατεύει τον κινητήρα
από φθορά ή βλάβη και εφόσον δεν µπορεί να εφαρµό-
ζονται,για τον ίδιο σκοπό,άλλα µέτρα που να µην
περιορίζουν την αποτελεσµατικότητα του συστήµατας
ελέγχου των εκποµπών,
—εφόσον λειτουργεί µόνον όταν χρειάζεται στη φάση της
εκκίνησης ή της προθέρµανσης του κινητήρα και εφόσον
δεν µπορεί να εφαρµόζονται,για τον ίδιο σκοπό,άλλα µέτρα
που να µην περιορίζουν την αποτελεσµατικότητα του συστή-
µατος ελέγχου των εκποµπών.
Σχήµα 1
Ειδικοί ορισµοί των κύκλων δοκιµών
2.29.«βοηθητικό σύστηµα »ελέγχου,νοείται κάθε σύστηµα,λειτουργία
ή στρατηγική ελέγχου που εγκαθίσταται σε έναν κινητήρα ή σε
ένα όχηµα,και που χρησιµοποιείται,αφενός,για την
προστασία του κινητήρα ή /και του βοηθητικού εξοπλισµού του
από συνθήκες λειτουργίας οι οποίες θα µπορούσαν να προκαλέ-
σουν βλάβη ή αστοχία ή,αφετέρου,για τη διευκόλυνση της
εκκίνησης του κινητήρα. Βοηθητικό σύστηµα ελέγχου µπορεί
να είναι επίσης µια στρατηγική ή ένα µέτρο που έχει επιδειχθεί
µε επιτυχία ότι δεν είναι σύστηµα αναστολής,
2.30.«ανορθολογικήµέθοδος »ελέγχου των εκποµπών ,νοείται κάθε
µέθοδος ή µέτρο που,όταν το όχηµα λειτουργεί υπό κανονικές
συνθήκες χρήσης,περιορίζει την αποτελεσµατικότητα του1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 8
▼M4
▼M3
▼M4
▼M4
συστήµατος ελέγχου των εκποµπών σε επίπεδο κατώτερο από
το αναµενόµενο κατά τις εφαρµοζόµενες διαδικασίες δοκιµής
των εκποµπών,
►M42.31.◄Σύµβολα και συντµήσεις
►M42.31.1.◄Σύµβολα των παραµέτρων των δοκιµών
Σύµβολο Μονάδα Όρος
Aρm2Επιφάνεια διατοµής του καθετήρα ισοκινητικής
δειγµατοληψίας
ATm2Επιφάνεια διατοµής της σωλήνωσης εξάτµισης
CEE— Απόδοση αιθανίου
CEM— Απόδοση µεθανίου
C1 — Ισοδύναµα υδρογονάνθρακα µε ένα άτοµο
άνθρακα
conc ppm/Vol.-% ∆είκτης που υποδηλώνει συγκέντρωση
D0m3/s Σηµείο τοµής µε τη συνάρτηση βαθµονόµησης
PDP
DF — Συντελεστής αραίωσης
D— Σταθερά της συνάρτησης Bessel
E— Σταθερά της συνάρτησης Bessel
EZg/kWh ΕκποµπέςNOxστο σηµείο ελέγχου δια παρεµ-
βολής
fa— Συντελεστής ατµόσφαιρας εργαστηρίου
fcs−1Συχνότητα διακοπής του φίλτρου Bessel
FFH— Ειδικός συντελεστής καυσίµου για τον υπολο-
γισµό της συγκέντρωσης σε υγρή βάση από τη
συγκέντρωση σε ξηρά βάση
FS— Στοιχειοµετρικός συντελεστής
GAIRWkg/h Παροχή µάζας του αέρα αναρρόφησης σε υγρή
βάση
GAIRDkg/h Παροχή µάζας του αέρα αναρρόφησης σε ξηρά
βάση
GDILWkg/h Παροχή µάζας του αέρα αραίωσης σε υγρή βάση
GEDFWkg/h Ισοδύναµα παροχής µάζας αραιωµένων καυσαε-
ρίων σε υγρή βάση
GEXHWkg/h Παροχή µάζας καυσαερίων σε υγρή βάση
GFUELkg/h Παροχή µάζας καυσίµου
GTOTWkg/h Παροχή µάζας αραιωµένων καυσαερίων σε υγρή
βάση
H MJ/m3Θερµαντική αξία
HREFg/kg Τιµή αναφοράς απόλυτης υγρασίας (10,71 g/kg)
Hag/kg Απόλυτη υγρασία του αέρα αναρρόφησης
Hdg/kg Απόλυτη υγρασία του αέρα αραίωσης
HTCRAT mol/mol Λόγος υδρογόνου προς άνθρακα
Ι — ∆είκτης που υποδηλώνει συγκεκριµένες
συνθήκες λειτουργίας
K— ΣταθεράBessel
km−1Συντελεστής απορρόφησης του φωτός
KH,D— ∆ιορθωτικός συντελεστής υγρασίας για τα NOxσε κινητήρες ντίζελ
KH,G— ∆ιορθωτικός συντελεστής υγρασίας για τα NOxσε κινητήρες αερίου
KVΣυνάρτηση βαθµονόµησης CFV
KW,a— ∆ιορθωτικός συντελεστής από ξηρά σε υγρή
βάση για τον αέρα αναρρόφησης1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 9
▼M3
▼M3
Σύµβολο Μονάδα Όρος
KW,d— ∆ιορθωτικός συντελεστής από ξηρά σε υγρή
βάση για τον αέρα αραίωσης
KW,e— ∆ιορθωτικός συντελεστής από ξηρά σε υγρή
βάση για τα αραιωµένα καυσαέρια
KW,r— ∆ιορθωτικός συντελεστής από ξηρά σε υγρή
βάση για τα πρωτογενή καυσαέρια
L% Ποσοστό ροπής επί τοις εκατό σχετική µε τη
µέγιστη ροπή
Lam Πραγµατικό µήκος οπτικής διαδροµής
m Κλίση της βαθµονόµησης PDP
mass g/h or g ∆είκτης που υποδηλώνει τη ροή (παροχή) µάζας
εκποµπών
MDILkg Μάζα του δείγµατος του αέρα αραίωσης που
διήλθε µέσω των φίλτρων δειγµατοληψίας σωµα-
τιδίων
Mdmg Μάζα του συλλεγέντος δείγµατος σωµατιδίων
αέρα αραίωσης
Mfmg Μάζα του συλλεγέντος δείγµατος σωµατιδίων
Mf,pmg Μάζα του δείγµατος σωµατιδίων που συνελέγη
στο κύριο φίλτρο
Mf,bmg Μάζα του δείγµατος σωµατιδίων που συνελέγη
στο εφεδρικό φίλτρο
MSAMΜάζα του δείγµατος αραιωµένων καυσαερίων
που διήλθε µέσω των φίλτρων δειγµατοληψίας
σωµατιδίων
MSECkg Μάζα του βοηθητικού αέρα αραίωσης
MTOTWkg Συνολική µάζα CVS σε ολόκληρο τον κύκλο σε
υγρή βάση
MTOTW, Ιkg Στιγµιαία µάζα CVS σε υγρή βάση
N% Αδιαφάνεια
NP— Σύνολο περιστροφών PDP σε ολόκληρο τον
κύκλο
NP,Ι— Περιστροφές PDP σε συγκεκριµένο χρονικό
διάστηµα
n min−1Στροφές κινητήρα
nps−1ΣτροφέςPDP
nhimin−1Υψηλές στροφές κινητήρα
nlomin−1Χαµηλές στροφές κινητήρα
nrefmin−1Στροφές αναφοράς κινητήρα για τη δοκιµή ETC
pakPa Τάση κορεσµένων ατµών του αέρα αναρρόφησης
του κινητήρα
pAkPa Απόλυτη πίεση
pBkPa Συνολική ατµοσφαιρική πίεση
pdkPa Τάση κορεσµένων ατµών του αέρα αραίωσης
pskPa Ξηρή ατµοσφαιρική πίεση
p1kPa Υποπίεση στο στόµιο εισόδου της αντλίας
P(a) kW Απορρόφηση ισχύος από βοηθητικά εξαρτήµατα
που συνδέονται για τη δοκιµή
P(b) kW Απορρόφηση ισχύος από βοηθητικά εξαρτήµατα
που αφαιρούνται για τη δοκιµή
P(n) kW Μη διορθωµένη καθαρά ισχύς
P(m) kW Ισχύς µετρούµενη στην τράπεζα δοκιµών
Ω — ΣταθεράBessel
Qsm3/s Παροχή όγκου CVS1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 10
▼M3
Σύµβολο Μονάδα Όρος
q— Λόγος αραίωσης
r— Λόγος των διατοµών ισοκινητικού καθετήρα και
σωλήνωσης εξάτµισης
Ra% Σχετική υγρασία του αέρα αναρρόφησης
Rd% Σχετική υγρασία του αέρα αραίωσης
Rf— Συντελεστής απόκρισης FID
ρ kg/m3Πυκνότητα
Sk W Ρύθµιση δυναµοµέτρου
SΙm−1Στιγµιαία τιµή αιθάλης
SλΣυντελεστής µεταβολής του λ
TK Απόλυτη θερµοκρασία
TaK Απόλυτη θερµοκρασία του αέρα αναρρόφησης
ts Χρόνος µέτρησης
tes Χρόνος ηλεκτρικής απόκρισης
tfs Χρόνος απόκρισης φίλτρου για τη συνάρτηση
Bessel
tps Χρόνος φυσικής απόκρισης
∆ts Χρονικό διάστηµα µεταξύ διαδοχικών δεδοµένων
αιθάλης (=1 /ρυθµό δειγµατοληψίας)
∆tΙs Χρονικό διάστηµα για στιγµιαία ροή CFV
τ % ∆ιαπερατότητα αιθάλης
V0m3/rev Παροχή όγκου PDP σε πραγµατικές συνθήκες
W— ∆είκτηςWobbe
WactkWh Πραγµατικό έργο κύκλου ETC
WrefkWh Έργο αναφοράς κύκλου ETC
WF — Συντελεστής στάθµισης
WFE— Ενεργός συντελεστής στάθµισης
X0m3/rev Συνάρτηση βαθµονόµησης της παροχής όγκου
PDP
Yim−1Μέση τιµή αιθάλης σε 1 sκατάBessel
2.31.2. Σύµβολα χηµικών συστατικών
CH4Μεθάνιο
C2H6Αιθάνιο
C2H5OH Αιθανόλη
C3H8Προπάνιο
CO Μονοξείδιο του άνθρακα
DOP Φθαλικός διοκτυλεστέρας
CO2∆ιοξείδιο του άνθρακα
HC Υδρογονάνθρακες
NMHC Υδρογονάνθρακες πλην µεθανίου
Nox Οξείδια του αζώτου
NO Μονοξείδιο του αζώτου
NO2∆ιοξείδιο του αζώτου
PT Σωµατίδια
►M42.31.3.◄Συντµήσεις
CFV Βεντουρίµετρο Κρίσιµης Ροής
CLD Ανιχνευτής Χηµιφωταύγειας
ELR Ευρωπαϊκή ∆οκιµή Απόκρισης Φορτίου
ESC Ευρωπαϊκός Κύκλος Σταθερών Συνθηκών
ETC Ευρωπαϊκός Κύκλος Μεταβατικών συνθηκών
FID Ανιχνευτής Ιονισµού Φλόγας
GC Αέριος Χρωµατογράφος
HCLD Θερµαινόµενος Ανιχνευτής Χηµιφωταύγειας1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 11
▼M4
▼M3
▼M3
HFID Θερµαινόµενος Ανιχνευτής Ιονισµού Φλόγας
LPG Υγραέριο
NDIR Αναλυτής Μη ∆ιαχεόµενης Υπέρυθρης Ακτινο-
βολίας
NG Φυσικό Αέριο
NMC ∆ιαχωριστής υδρογονανθράκων πλην µεθανίου
3. ΑΙΤΗΣΗ ΓΙΑ ΕΓΚΡΙΣΗ ΕΚ ΤΥΠΟΥ
3.1.Αίτηση για έγκριση ΕΚ τύπου για τύπο κινητήρα ή σειρά κινη-
τήρων ως ιδιαίτερη τεχνική µονάδα
3.1.1. Η αίτηση για έγκριση τύπου κινητήρα ή σειράς κινητήρων ως
προς το επίπεδο εκποµπών αερίων και σωµατιδιακών ρύπων,
προκειµένου για κινητήρες ντήζελ,και εµποµπών αερίων ρύπων
για κινητήρες αερίου,υποβάλλεται από τον κατασκευαστή του
κινητήρα ή από δεόντως διαπιστευµένο αντιπρόσωπο.
3.1.2. Συνοδεύεται από τα κατωτέρω αναφερόµενα έγγραφα εις
τριπλούν και από τα ακόλουθα στοιχεία:
3.1.2.1. περιγραφή του τύπου κινητήρα ή της σειράς κινητήρων,
ανάλογα µε την περίπτωση,που περιλαµβάνει τα αναφερόµενα
στο παράρτηµα IIτης παρούσας οδηγίας στοιχεία,τα οποία
πληρούν τις απαιτήσεις των άρθρων 3 και 4 της οδηγίας 70 /
156/ΕΟΚ.
3.1.3. Στην Τεχνική Υπηρεσία που είναι αρµόδια για τη διεξαγωγή
των δοκιµών έγκρισης που ορίζονται στο κεφάλαιο 6,υποβάλ-
λεται κινητήρας που ανταποκρίνεται στα χαρακτηριστικά του
«τύπου κινητήρα »ή του«µητρικού κινητήρα »που περιγράφεται
στο παράρτηµα ΙΙ.
3.2.Αίτηση για έγκριση ΕΚ τύπου για τύπο οχήµατος σε σχέση µε
τον κινητήρα του
3.2.1. Η αίτηση για την έγκριση οχήµατος ως προς τις εκποµπές
αερίων και σωµατιδιακών ρύπων του κινητήρα ντίζελ που φέρει
το όχηµα ή της σειράς στην οποία αυτός ανήκει και ως προς το
επίπεδο εκποµπών αερίων ρύπων του κινητήρα αερίου που
φέρει το όχηµα ή της σειράς στην οποία αυτός ανήκει,υποβάλ-
λεται από τον κατασκευαστή του κινητήρα ή από δεόντως
διαπιστευµένο αντιπρόσωπο.
3.2.2. Συνοδεύεται από τα κατωτέρω αναφερόµενα έγγραφα εις
τριπλούν και από τα ακόλουθα στοιχεία:
3.2.2.1. περιγραφή του τύπου του οχήµατος,των µερών του οχήµατος
που συνδέονται µε τον κινητήρα και του τύπου ή της σειράς
του κινητήρα,ανάλογα µε την περίπτωση,που περιλαµβάνει τα
αναφερόµενα στο παράρτηµα IIστοιχεία,µαζί µε την τεκµη-
ρίωση που απαιτείται κατ 'εφαρµογή του άρθρου 3 της οδηγίας
70/156/ ΕΟΚ.
3.3.ΑίτησηγιαέγκρισηΕΚτύπουγιατύποοχήµατοςµεεγκεκριµένο
κινητήρα
3.3.1. Η αίτηση για την έγκριση οχήµατος ως προς τις εκποµπές
αερίων και σωµατιδιακών ρύπων του εγκεκριµένου κινητήρα
ντίζελ που φέρει το όχηµα ή της εγκεκριµένης σειράς στην
οποία αυτός ανήκει και ως προς το επίπεδο εκποµπών αερίων
ρύπων του εγκεκριµένου κινητήρα αερίου που φέρει το όχηµα
ή της εγκεκριµένης σειράς στην οποία ανήκει ο κινητήρας
υποβάλλεται από τον κατασκευαστή του κινητήρα ή από
δεόντως διαπιστευµένο αντιπρόσωπο.
3.3.2. Συνοδεύεται από τα κατωτέρω αναφερόµενα έγγραφα εις
τριπλούν και από τα ακόλουθα στοιχεία:
3.3.2.1. περιγραφή του τύπου του οχήµατος και των µερών του οχήµατος
που συνδέονται µε τον κινητήρα,η οποία περιλαµβάνει τα στοι-
χεία που αναφέρονται στο παράρτηµα II,ανάλογα µε την
περίπτωση,και αντίγραφο του πιστοποιητικού έγκρισης ΕΚ
τύπου (παράρτηµα VI)για τον κινητήρα ή τη σειρά κινητήρων,
ανάλογα µε την περίπτωση,ως ιδιαίτερη τεχνική ενότητα που
τοποθετείται στον τύπο οχήµατος,µαζί µε την τεκµηρίωση που
απαιτείται κατ 'εφαρµογή του άρθρου 3 της οδηγίας 70 /156/
ΕΟΚ.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 12
▼M4
4. ΕΓΚΡΙΣΗ ΕΚ
4.1.Χορήγηση έγκρισης ΕΚ για σύνηθες καύσιµο
Η έκριση ΕΚ για σύνηθες καύσιµο χορηγείται µε την επιφύ-
λαξη των ακόλουθων απαιτήσεων.
4.1.1. Στην περίπτωση του πετρελαίου ντίζελ,ο µητρικός κινητήρας
ικανοποιεί τις απαιτήσεις της παρούσας οδηγίας για το καύσιµο
αναφοράς,όπως καθορίζει το παράρτηµα IV.
4.1.2. Στην περίπτωση του φυσικού αερίου,αποδεικνύεται η
ικανότητα προσαρµογής του µητρικού κινητήρα σε οποιαδή-
ποτε σύνθεση καυσίµου που µπορεί να κυκλοφορεί στην
αγορά. Στην περίπτωση του φυσικού αερίου υπάρχουν συνήθως
δύο είδη καυσίµων,καύσιµο υψηλής θερµαντικής αξίας (αέριο
H)και χαµηλής θερµαντικής αξίας (αέριο L),αλλά µε σηµαν-
τικό εύρος αξίας και στις δύο κλίµακες: διαφέρουν σηµαντικά
ως προς το ενεργειακό τους περιεχόµενο,που εκφράζεται από
το δείκτηWobbe, και ως προς το συντελεστή µεταβολής του λ
(Sλ).Οι µαθηµατικοί τύποι για τον υπολογισµό του δείκτη
Wobbe καιSλπαρέχονται στα σηµεία 2.25 και 2.26. Φυσικά
αέρια µε συντελεστή µεταβολής του λ µεταξύ 0,89 και 1,08
(0,89≤Sλ≤1,08) θεωρούνται ότι ανήκουν στην κλίµακα H,
ενώ φυσικά αέρια µε συντελεστή µεταβολής του λ µεταξύ του
1,08 και 1,19 (1,08 ≤Sλ≤1,19) θεωρούνται ότι ανήκουν στην
κλίµακαL.Η σύσταση των καυσίµων αναφοράς εκφράζει τις
ακραίες διακύµάνσεις του Sλ.
Ο µητρικός κινητήρας θα ικανοποιεί τις απαιτήσεις της
παρούσας οδηγίας µε τα καύσιµα αναφοράς GR(καύσιµο 1) και
G25(καύσιµο 2),όπως καθορίζεται στο παράρτηµα IV,χωρίς
καµία αναπροσαρµογή στην τροφοδοσία καυσίµου µεταξύ των
δύο δοκιµών. Ωστόσο,επιτρέπεται ένας γύρος προετοιµασίας
κατά τη διάρκεια ενός κύκλου ETC χωρίς µετρήσεις µετά την
αλλαγή του καυσίµου. Πριν από τη δοκιµή,ο µητρικός κινη-
τήρας στρώνεται σύµφωνα µε τη διαδικασία που προβλέπεται
στο σηµείο 3 του προσαρτήµατος 2 του παραρτήµατος III.
4.1.2.1. Μετά από αίτηµα του κατασκευαστή,ο κινητήρας µπορεί να
δοκιµάζεται και µε τρίτο καύσιµο (καύσιµο 3),εάν η τιµή του
συντελεστή µεταβολής του λ ( Sλ)βρίσκεται µεταξύ των τιµών
0,89 (δηλαδή τη χαµηλότερη κλίµακα του GR)και 1,19 (δηλαδή
την ανώτερη κλίµακα του G25),π.χ. όταν το καύσιµο 3 είναι
καύσιµο του εµπορίου. Τα αποτελέσµατα της δοκιµής αυτής
µπορούν να χρησιµοποιούνται ως βάση για την αξιολόγηση
της συµµόρφωσης της παραγωγής.
4.1.3. Στην περίπτωση κινητήρα που τροφοδοτείται µε φυσικό αέριο,
ο οποίος προσαρµόζεται αυτόµατα αφενός για την κλίµακα
αερίουHκαι αφετέρου για την κλίµακα Lκαι αλλάζει µεταξύ
των δύο µέσω διακόπτη,ο µητρικός κινητήρας δοκιµάζεται µε
τα δύο αντίστοιχα καύσιµα αναφοράς όπως προβλέπεται στο
παράρτηµα IVγια κάθε κλίµακα και σε κάθε θέση του
διακόπτη. Τα καύσιµα είναι GR(καύσιµο 1) και G23(καύσιµο 3)
για την κλίµακα αερίων H,καθώς και G25(καύσιµο 2) και G23(καύσιµο 3) για την κλίµακα αερίων L.Ο µητρικός κινητήρας
ικανοποιεί τις απαιτήσεις της παρούσας οδηγίας και στις δύο
θέσεις του διακόπτη,χωρίς αναπροσαρµογή στην τροφοδοσία
καυσίµου µεταξύ των δύο δοκιµών σε κάθε θέση του διακόπτη.
Ωστόσο επιτρέπεται ένας γύρος προσαρµογής κατά τη διάρκεια
ενός κύκλου ETC χωρίς µετρήσεις µετά την αλλαγή του
καυσίµου. Πριν από τη δοκιµή,ο µητρικός κινητήρας στρώ-
νεται σύµφωνα µε τη διαδικασία που προβλέπεται στο σηµείο
3 του προσαρτήµατος 2 του παραρτήµατος III.
4.1.3.1. Μετά από αίτηµα του κατασκευαστή,ο κινητήρας µπορεί να
δοκιµάζεται και µε τρίτο καύσιµο αντί του G23(καύσιµο 3),εάν
η τιµή του συντελεστή µεταβολής του λ ( Sλ)βρίσκεται µεταξύ
των τιµών 0,89 (δηλαδή τη χαµηλότερη κλίµακα του GR)και
1,19 (δηλαδή την ανώτερη κλίµακα του G25),π.χ. όταν το
καύσιµο 3 είναι καύσιµο του εµπορίου. Τα αποτελέσµατα της
δοκιµής αυτής µπορούν να χρησιµοποιούνται ως βάση για την
αξιολόγηση της συµµόρφωσης της παραγωγής.
4.1.4. Στην περίπτωση κινητήρων φυσικού αερίου,ο λόγος των αποτε-
λεσµάτων εκποµπής «r»καθορίζεται για έκαστο ρύπο ως εξής:1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 13
▼M4
4.1.5. Στην περίπτωση του υγραερίου ( LPG) αποδεικνύεται η
ικανότητα προσαρµογής του µητρικού κινητήρα σε οποιαδή-
ποτε σύνθεση καυσίµου που µπορεί να κυκλοφορεί στην
αγορά. Στην περίπτωση του υγραερίου,υπάρχουν διακυµάνσεις
στην αναλογία C3/C4.Οι διακυµάνσεις αυτές αντανακλώνται στα
καύσιµα αναφοράς. Ο µητρικός κινητήρας πρέπει να ικανοποιεί
τις απαιτήσεις εκποµπών µε τα καύσιµα αναφοράς Α και Β,που
περιγράφονται στο παράρτηµα IV,χωρίς καµία αναπροσαρµογή
στην τροφοδοσία καυσίµου µεταξύ των δύο δοκιµών. Ωστόσο,
επιτρέπεται ένας γύρος προσαρµογής κατά τη διάρκεια ενός
κύκλουETC χωρίς µετρήσεις µετά την αλλαγή του καυσίµου.
Πριν από τη δοκιµή,ο µητρικός κινητήρας στρώνεται σύµφωνα
µε τη διαδικασία που ορίζεται στο σηµείο 3 του προσαρτήµατος
2 του παραρτήµατος III.
4.1.5.1. Για κάθε ρύπο,προσδιορίζεται ο λόγος «r»των σχετικών µε τις
εκποµπές αποτελεσµάτων ως εξής:
4.2.Χορήγηση έγκρισης ΕΚ για περιορισµένη κλίµακα καυσίµων
Έγκριση ΕΚ για περιορισµένη κλίµακα καυσίµων χορηγείται
µε την επιφύλαξη των ακόλουθων απαιτήσεων:
4.2.1. Έγκριση των εκποµπών της εξάτµισης κινητήρα που τροφοδο-
τείται µε φυσικό αέριο ( NG) και έχει σχεδιαστεί είτε για τη
κλίµακα αερίου L.
Ο µητρικός κινητήρας δοκιµάζεται µε το σχετικό καύσιµο
αναφοράς,όπως καθορίζεται στο παράρτηµα IV,για την αντί-
στοιχη κλίµακα. Τα καύσιµα είναι GR(καύσιµο 1) και G23(καύσιµο 3) για την κλίµακα αερίων H,καθώς καιG25(καύσιµο
2) καιG23(καύσιµο 3) για την κλίµακα αερίων L.Ο µητρικός
κινητήρας θα ικανοποιεί τις απαιτήσεις της παρούσας οδηγίας,
χωρίς καµία αναπροσαρµογή στην τροφοδοσία καυσίµου µεταξύ
των δύο δοκιµών. Ωστόσο,επιτρέπεται ένας γύρος προσαρ-
µογής κατά τη διάρκεια ενός κύκλου ETC χωρίς µετρήσεις
µετά την αλλαγή του καυσίµου. Πριν από τη δοκιµή,ο µητρικός
κινητήρας στρώνεται σύµφωνα µε τη διαδικασία που περιγρά-
φεται στο σηµείο 3 του προσαρτήµατος 2 του παραρτήµατος III.
4.2.1.1. Μετά από αίτηση του κατασκευαστή,ο κινητήρας µπορεί να
δοκιµάζεται µε τρίτο καύσιµο αντί του G23(καύσιµο 3),εάν ο
συντελεστής µεταβολής του λ ( Sλ)βρίσκεται µεταξύ 0,89
(δηλαδή την χαµηλότερη κλίµακα του GR)και 1,19 (δηλαδή την
ανώτερη κλίµακα του G25),π.χ. όταν το καύσιµο 3 είναι καύσιµο
του εµπορίου. Τα αποτελέσµατα της δοκιµής αυτής µπορούν να
χρησιµοποιούνται ως βάση για την αξιολόγηση της
συµµόρφωσης της παραγωγής.
4.2.1.2. Για κάθε ρύπο,προσδιορίζεται ο λόγος «r»των συνθήκων µε τις
εκποµπές αποτελεσµάτων ως εξής:1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 14
▼M4
4.2.1.3. Κατά την παράδοση στον πελάτη,ο κινητήρας φέρει ετικέτα
(βλέπε σηµείο 5.1.5),όπου αναγράφεται η κλίµακα αερίου η
οποία έχει εκγριθεί.
4.2.2. Έγκριση των εκποµπών της εξάτµισης κινητήρα που τροφοδο-
τείται µε φυσικό αέριο ή µε υγραέριο ( LPG) και έχει
σχεδιαστεί ώστε να λειτουργεί για µία συγκεκριµένη σύνθεση
καυσίµου.
4.2.2.1. Ο µητρικός κινητήρας ικανοποιεί τις απαιτήσεις εκποµπών µε
τα καύσιµα αναφοράς GRκαιG25,προκειµένου για φυσικό αέριο
ή µε τα καύσιµα αναφοράς AκαιBστην περίπτωση του υγραε-
ρίου,όπως καθορίζονται στο παράρτηµα IV. Η εν λόγω
µικρορύθµιση συνίσταται σε αναβαθµονόµηση της βάσης δεδο-
µένων της τροφοδοσίας καυσίµου,χωρίς καµία µεταβολή της
βασικής στρατηγικής ελέγχου,ούτε της βασικής διάρθρωσης
της βάσης δεδοµένων. Εάν είναι απαραίτητο,επιτρέπεται η
ανταλλαγή εξαρτηµάτων που συνδέονται άµεσα µε το µέγεθος
της ροής καυσίµου (π.χ. ακροφύσια εγχυτήρων).
4.2.2.2. Αν το επιθυµεί ο κατασκευαστής,ο κινητήρας µπορείι να
δοκιµάζεται µε τα καύσιµα αναφοράς GRκαιG23ή µε τα καύσιµα
αναφοράςG25καιG23,οπότε η έγκριση τύπου ισχύει µόνο για
την κλίµακα αερίου HήLή αντίστοιχα.
4.2.2.3. Κατά την παράδοση στον πελάτη,ο κηνητήρας φέρει ετικέτα
(βλέπε σηµείο 5.1.5),όπου αναγράφεται η σύνθεση καυσίµου
για την οποία έχει βαθµονοµηθεί.
4.3.Έγκριση των εκποµπών της εξάτµισης ενός µέλους σειράς κινη-
τήρων
4.3.1. Με την εξαίρεση της περίπτωσης που αναφέρεται στο σηµείο
4.3.2,η έγκριση του µητρικού κινητήρα απευθύνεται σε όλα τα
µέλη της σειράς χωρίς περαιτέρω δοκιµή,για οποιαδήποτε
σύνθεση καυσίµου εντός της κλίµακας για την οποία έχει
εγκριθεί ο µητρικός κινητήρας (στην περίπτωση των κινητήρων
του σηµείου 4.2.2) ή για την ίδια κλίµακα καυσίµου (στην
περίπτωση των κινητήρων του σηµείου 4.1 ή του σηµείου 4.2)
για την οποία έχει εγκριθεί ο µητρικός κινητήρας.
4.3.2. Κινητήρας συµπληρωµατικής δοκιµής
Σε περίπτωση αίτησης για έγριση τύπου κινητήρα ή οχήµατος
σε σχέση µε τον κινητήρα του,ο οποίος ανήκει σε σειρά κινη-
τήρων και αν η τεχνική υπηρεσία αποφανθεί ότι,ως προς τον
επιλεγέντα µητρικό κινητήρα,η υποβληθείσα αίτηση δεν αντι-
προσωπεύει πλήρως τη σειρά κινητήρων,όπως αυτή ορίζεται
στο παράρτηµα Ι προσάρτηµα 1,µπορεί να επιλεγεί από την
τεχνική υπηρεσία άλλος και,αν είναι απαραίτητο,πρόσθετος
κινητήρας δοκιµής αναφοράς,και να υποβληθεί σε δοκιµή.
4.4.Πιστοποιητικό έγκρισης τύπου
Εκδίδεται πιστοποιητικό σύµφωνα µε το υπόδειγµα του παραρ-
τήµατοςVIγια την έγκριση που προβλέπεται στα σηµεία 3.1,
3.2 και 3.3.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 15
▼M3
5. ΣΗΜΑΝΣΕΙΣ ΤΟΥ ΚΙΝΗΤΗΡΑ
5.1. Ο κινητήρας που εγκρίνεται ως τεχνική ενότητα πρέπει να
φέρει:
5.1.1. το εµπορικό σήµα ή την εταιρική επωνυµία του κατασκευαστή
του κινητήρα,
5.1.2. την εµπορική ονοµασία του κινητήρα,
5.1.3. τον αριθµό της έγκρισης ΕΚ τύπου,του οποίου προηγεί-
ται(ούνται) το(τα) χαρακτηριστικό(ά) γράµµα(τα) της χώρας που
έχει χορηγήσει την έγκριση ΕΚ τύπου (1).
5.1.4. στην περίπτωση των κινητήρων NG, τοποθετείται µία από τις
ακόλουθες σηµάνσεις µετά τον αριθµό έγκρισης ΕΚ τύπου:
—Η,προκειµένου για κινητήρα που εγκρίνεται και βαθµονο-
µείται για την κλίµακα αερίου Η,
—L , προκειµένου για κινητήρα που εγκρίνεται και βαθµονο-
µείται για την κλίµακα αερίου L,
— HL, προκειµένου για κινητήρα που εγκρίνεται και βαθµονο-
µείται και για τις δύο κλίµακες αερίου Η και L,
—Ht,προκειµένου για κινητήρα που εγκρίνεται και βαθµονο-
µείται για συγκεκριµένη σύνθεση αερίου της κλίµακας Η,
και µπορεί να µετατραπεί για άλλο συγκεκριµένο αέριο της
ίδιας κλίµακας µε µικρορύθµιση της τροφοδοσίας καυσίµου,
—Lt,προκειµένου για κινητήρα που εγκρίνεται και βαθµονο-
µείται για συγκεκριµένη σύνθεση αερίου της κλίµακας L,
και µπορεί να µετατραπεί για άλλο συγκεκριµένο αέριο της
ίδιας κλίµακας µε µικρορύθµιση της τροφοδοσίας καυσίµου,
—H Lt,προκειµένου για κινητήρα που εγκρίνεται και βαθµονο-
µείται για συγκεκριµένη σύνθεση αερίου είτε της κλίµακας
Η είτε της κλίµακας L,και µπορεί να µετατραπεί για άλλο
συγκεκριµένο αέριο είτε της κλίµακας αερίων Η είτε της
κλίµακαςL,µε µικρορύθµιση της τροφοδοσίας καυσίµου.
5.1.5. Ετικέτες
Στην περίπτωση των κινητήρων NGκαιLPG, στους οποίους
χορηγείται έγκριση τύπου για περιορισµένη κλίµακα καυσίµου,
έχουν εφαρµογή οι ακόλουθες ετικέτες:
5.1.5.1. Περιεχόµενο
Πρέπει να παρέχονται οι ακόλουθες πληροφορίες:
Στην περίπτωση της παραγράφου 4.2.1.3 στην ετικέτα θα
αναγράφεται «ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΧΡΗΣΗ ΜΕ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ΤΗΣ
ΚΛΙΜΑΚΑΣ Η ».Ανάλογα µε την περίπτωση,το «Η»αντικαθί-
σταται µε το «L».
Στην περίπτωση της παραγράφου 4.2.2.3,στην ετικέτα θα
αναγράφεται «ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΧΡΗΣΗ ΜΕ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ
ΠΡΟ∆ΙΑΓΡΑΦΩΝ …»ή«ΜΟΝΟ ΓΙΑ ΧΡΗΣΗ ΜΕ ΥΓΡΑΕΡΙΟ
ΠΡΟ∆ΙΑΓΡΑΦΩΝ …», ανάλογα. Παρέχονται όλες οι πληροφο-
ρίες του (των) αντίστοιχου( -ων) πίνακα( -ων) του παραρτήµατος
VI,µαζί µε τα επιµέρους συστατικά και όρια που καθορίζει ο
κατασκευαστής του κινητήρα.
Τα γράµµατα και οι αριθµοί πρέπει να έχουν ύψος τουλάχιστον
4mm.
Σηµείωση:
Αν δεν είναι δυνατή η τοποθέτηση ετικέτας σύµφωνα µε όσα
ορίζονται προηγουµένως,µπορεί να χρησιµοποιηθεί απλοποιη-
µένος κωδικός. Στην περίπτωση αυτή επεξηγηµατικές
σηµειώσεις που θα περιέχουν όλες τις παραπάνω πληροφορίες
θα πρέπει να είναι εύκολα προσιτές σε όλα τα πρόσωπα που
γεµίζουν τη δεξαµενή καυσίµων ή ασχολούνται µε τη
συντήρηση ή την επισκευή κινητήρα και των εξαρτηµάτων του
καθώς και στις οικείες αρχές. Η θέση και το περιεχοµένο των
εν λόγω επεξηγηµατικών σηµειώσεων θα ορίζεται κατόπιν
συµφωνίας του κατασκευαστή µε την εγκρίνουσα αρχή.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 16
(1)1 = Γερµανία,2 =Γαλλία,3=Ιταλία,4=Ολλανδία,5 =Σουηδία,6 =Βέλγιο,9=
Ισπανία,11 =Ηνωµένο Βασίλειο,12 =Αυστρία,13 =Λουξεµβούργο,16 =
Νορβηγία,17 =Φινλανδία,18 =∆ανία,21=Πορτογαλία,23 =Ελλάδα,FL =
Λιχτενστάϊν, IS = Ισλανδία,IRL = Ιρλανδία.
▼M3
5.1.5.2. Ιδιότητες
Οι ετικέτες πρέπει να είναι ανθεκτικές για την ωφέλιµη
διάρκεια ζωής του κινητήρα. Οι ετικέτες πρέπει να είναι
ευανάγνωστες,µε ανεξίτηλα γράµµατα και αριθµούς. Επιπλέον,
οι ετικέτες πρέπει να επικολλώνται µε τρόπο ώστε η στερέωσή
τους να είναι ανθεκτική σε όλη την ωφέλιµη διάρκεια ζωής του
κινητήρα,και να µην είναι δυνατόν να αφαιρεθούν χωρίς κατα-
στροφή ή παραµόρφωσή τους.
5.1.5.3. Τοποθέτηση
Οι ετικέτες πρέπει να τοποθετούνται σταθερά επάνω σε τµήµα
του κινητήρα πού είναι απαραίτητο για την οµαλή λειτουργία
του και του οποίου κανονικά δεν απαιτείται αντικατάσταση
στη διάρκεια ζωής του κινητήρα. Επιπλέον,οι εν λόγω ετικέτες
πρέπει να είναι τοποθετηµένες σε θέση ώστε να διακρίνονται
εύκολα από τον κοινό πολίτη µετά τη συµπλήρωση του κινη-
τήρα µε όλα τα βοηθητικά εξαρτήµατα που είναι απαραίτητα
για τη λειτουργία του.
5.2. Σε περίπτωση αίτησης για έγκριση ΕΚ τύπου για τύπο
οχήµατος ως προς τον κινητήρα του,η σήµανση που περιγρά-
φεται στο κεφάλαιο 5.1.5 πρέπει επίσης να τοποθετείται κοντά
στην οπή πλήρωσης καυσίµου.
5.3. Σε περίπτωση αίτησης για έγκριση ΕΚ τύπου για τύπο
οχήµατος µε εγκεκριµένο κινητήρα,η σήµανση που περιγρά-
φεται στο κεφάλαιο 5.1.5 πρέπει επίσης να τοποθετείται κοντά
στην οπή πλήρωσης καυσίµου.
6. ΠΡΟ∆ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΚΑΙ ∆ΟΚΙΜΕΣ
6.1.Γενικά
6.1.1. Εξοπλισµός ελέγχου εκποµπών
6.1.1.1. Τα συστατικά στοιχεία τα οποία είναι πιθανόν να επηρεάζουν
τόσο την εκποµπή αέριων και σωµατιδιακών ρύπων από κινη-
τήρες ντίζελ,όσο και την εκποµπή αέριων ρύπων από
κινητήρες αερίου,πρέπει να είναι σχεδιασµένα,κατασκευα-
σµένα,συναρµοληγηµένα και εγκατεστηµένα κατά τέτοιον
τρόπο,ώστε υπό συνθήκες κανονικής χρήσης,να συµµορφώ-
νονται µε τις διατάξεις της παρούσας οδηγίας.
6.1.2. Λειτουργίες του εξοπλισµού ελέγχου εκποµπών
6.1.2.1. Απαγορεύεται η χρήση συστήµατος αναστολής ή /και ανορθολο-
γικής µεθόδου ελέγχου των εκποµπών.
6.1.2.2. Σε έναν κινητήρα,ή σε ένα όχηµα µπορεί να εγκατασταθεί
βοηθητικό σύστηµα ελέγχου,αρκεί το εν λόγω σύστηµα:
—να λειτουργεί µόνο εκτός των προϋποθέσεων που ορίζονται
στο σηµείο 6.1.2.4,ή
—να ενεργοποιείται µόνο προσωρινά βάσει των προϋποθέσεων
που ορίζονται στο σηµείο 6.1.2.4. µε σκοπό την προστασία
του κινητήρα από βλάβη,την προστασία του συστήµατος
εισαγωγής αέρα (1),τον έλεγχο του καπνού (1),την εκκίνηση
ψυχρού κινητήρα ή την προθέρµανση,ή
—να ενεργοποιείται µόνο µέσω σηµάτων που θα προέρχονται
από οποιονδήποτε αισθητήρα ή ενεργοποιητή από το ίδιο
το όχηµα,όταν θα απαιτείται για τη διασφάλιση της
λειτουργικής ασφάλειας και της λειτουργίας σε έκτακτες
περιπτώσεις.
6.1.2.3. Θα επιτρέπεται µια διάταξη,λειτουργία,σύστηµα ή µέτρο
ελέγχου του κινητήρα που,αφενός,λειτουργεί βάσει των
προϋποθέσεων οι οποίες ορίζονται στο σηµείο 6.1.2.4 και,
αφετέρου,έχει ως αποτέλεσµα τη χρησιµοποίηση µιας διαφορε-
τικής ή τροποποιηµένης µεθόδου ελέγχου του κινητήρα σε
σχέση µε τη µέθοδο που συνήθως χρησιµοποιείται κατά τη
διάρκεια των εφαρµόσιµων κύκλων δοκιµής των εκποµπών,
εάν,σε συµµόρφωση µε τις απαιτήσεις των σηµείων 6.1.3 ή /1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 17
(1)Θα αποτελέσει αντικείµενο νέας αξιολόγησης εκ µέρους της Επιτροπής πριν
από τις 31 ∆εκεµβρίου 2001.▼M4
▼C2
▼C2
και 6.1.4,επιδεικνύεται πλήρως ότι το µέτρο δεν µειώνει την
αποτελεσµατικότητα του συτήµατος ελέξγχου των εκποµπών.
Σε όλες τις άλλες περιπτώσεις,τα εν λόγω συστήµατα θα
θεωρούνται ότι αποτελούν σύστηµα αναστολής.
6.1.2.4. Για τους σκοπούς του σηµείου 6.1.2.2,οι καθορισµένες
συνθήκες χρησιµοποίησης υπό σταθερή κατάσταση και οι µετα-
βατικές συνθήκες (1)είναι οι εξής:
—υψόµετρο που δεν θα υπερβαίνει τα 1000 µέτρα (ή αντί-
στοιχη ατµοσφαιρική πίεση kPa),
—θερµοκρασία περιβάλλοντος που θα κυµαίνεται στην
περιοχή 283 -303 K (10-30 ºC),
—θερµοκρασία του ψυκτικού του κινητήρα που θα κυµαίνεται
στην περιοχή 343 -368 K (70-95 ºC).
6.1.3. Ειδικές απαιτήσεις για ηλεκτρονικά συστήµατα ελέγχου εκποµπών
6.1.3.1. Απαιτήσεις τεκµηρίωσης:
Ο κατασκευαστής θα παρέχει ένα πακέτο µε υλικό τεκµηρίωσης
το οποίο θα παρέχει πρόσβαση στο βασικό σχεδιασµό του
συστήµατος και στα µέσα µε τα οποία ελέγχει τις µεταβλητές
εξόδου του,είτε ο εν λόγω έλεγχος είναι άµεσος ή έµµεσος.
Η τεκµηρίωση θα είναι διαθέσιµη σε δύο µέρη:α) το επίσηµο πακέτο τεκµηρίωσης,το οποίο θα υποβληθεί σην
τεχνική υπηρεσία κατά τη χρονική στιγµή υποβολής της
αίτησης για την έγκριση τύπου,θα περιλαµβάνει µια πλήρη
περιγραφή του συστήµατος. Η εν λόγω τεκµηρίωση µπορεί
να είναι συνοπτική αρκεί να αποδεικνύεται ότι έχουν
προσδιοριστεί όλα τα στοιχεία εξόδου που επιτρέπονται
από έναν πίνακα ο οποίος λαµβάνεται από ένα σύνολο στοι-
χείων εισόδου που προέρχονται από τις επί µέρους µονάδες.
Οι εν λόγω πληροφορίες θα επισυναφθούν στην τεκµηρίωση
που απαιτείται στο παράρτηµα Ι,σηµείο 3.
β) επιπρόσθετο υλικό το οποίο θα υποδεικνύει τόσο τις παρα-
µέτρους που τροποποιούνται από κάθε βοηθητικό σύστηµα
ελέγχου,όσο και τις οριακές συνθήκες κάτω από τις οποίες
λειτουργεί το σύστηµα. Στο επιπρόσθετο υλικό θα περι-
λαµβάνεται περιγραφή της λογικής του συστήµατος ελέγχου
των καυσίµων,των µεθόδων χρονισµού και των σηµείων
µεταγωγής για όλους τους τρόπους λειτουργίας.
Το εν λόγω υλικό θα περιλαµβάνει επίσης µια αιτιολόγηση
της χρήσης οποιουδήποτε βοηθητικού συστήµατος ελέγχου,
καθώς και επιπρόσθετο υλικό και δεδοµένα δοκιµών από τα
οποία θα επιδεικνύονται οι επιπτώσεις που θα έχει στις
εκποµπές καυσαερίων κάθε βοηθητικό σύστηµα ελέγχου
που είναι εγκατεστηµένο στον κινητήρα και στο όχηµα.
Το εν λόγω υλικό θα παραµένει αυστηρά εµπιστευτικό και
θα βρίσκεται υπό τον έλεγχο του κατασκευστή,αλλά θα
καταστεί διαθέσιµο προς έλεγχο κατά τη χρονική στιγµή
έγκρισης του τύπου ή καθ 'οιανδήποτε χρονική στιγµή κατά
τη διάρκεια της ισχύος της έγκρισης τύπου.
6.1.4. Για να επαληθευθεί αν οποιαδήποτε µέθοδος ή µέτρο πρέπει να
θεωρείται ότι αποτελεί σύστηµα αναστολής ή ανορθολογική
µέθοδος ελέγχου των εκποµπών σύµφωνα µε τους ορισµούς που
παρέχονται στα σηµεία 2.28 και 2.30,η Αρχή Έκγρισης Τύπων
ή/και η τεχνική υπηρεσία µπορεί επιπλέον να ζητήσει µια
δοκιµή ελέγχου των NOx µε κύκλο δοκιµών ETC, η οποία
µπορεί να εκτελεστεί σε συνδυασµό είτε µε τη δοκιµή έγκρισης
τύπου ή µε τις διαδικασίες ελέγχου της συµµόρφωσης της
παραγωγής.
6.1.4.1. Ως εναλλακτική λύση σε σχέση µε τις απαιτήσεις του προσαρ-
µήµατος 4 στο παράρτηµα ΙΙΙ της οδηγίας 88 /77/ΕΟΚ,όπως
τροποποιήθηκε για τελευταία φορά από την οδηγία 1999 /96/
ΕΚ,µπορεί να πραγµατοποιηθεί δειγµατοληπτική εξέταση των
εκποµπών NOx κατά τη διάρκεια της δοκιµής ελέγχου ETC
χρησιµοποιώντας ακάθαρτα καυσαέρια,ενώ θα τηρούνται οι
τεχνικές προδιαγραφές ISO DIS 16183, µε ηµεροµηνία τη 15η
Οκτωβρίου 2000.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 18
(1)Θα αποτελέσει αντικείµενο νέας αξιολόγησης εκ µέρους της Επιτροπής πριν
από τις 31 ∆εκεµβρίου 2001.
▼C2
6.1.4.2. Κατά την επαλήθευση αν µια µέθοδος ή ένα µέτρο πρέπει να
θεωρείται σύστηµα αναστολής ή ανορθολογική µέθοδος
ελέγχου των εκποµπών σύµφωνα µε τους ορισµούς που αναφέ-
ρονται στα σηµεία 2.28 και 2.30,πρέπει να γίνεται αποδεκτό
ένα επιπλέον περιθώριο 10 %,που έχει σχέση µε την
κατάλληλη οριακή τιµή NOx.
6.1.5. Μεταβατικές διατάξεις για την επέκταση της έγκρισης τύπου
6.1.5.1. Το παρόν σηµείο εφαρµόζεται µόνο σε νέους κινητήρες
ανάφλεξης µε συµπίεση και σε νέα οχήµατα που κινούνται µε
κινητήρα ανάφλεξης µε συµπίεση,που έχουν λάβει έγκριση
τύπου σύµφωνα µε τις απαιτήσεις της σειράς Α των πινάκων
του σηµείου 6.2.1 του παραρτήµατος Ι της οδηγίας 88 /77/ΕΟΚ,
όπως έχει τροποποιηθεί από την οδηγία 1999 /96/ΕΚ.
6.1.5.2. Ως εναλλακτική λύση σε σχέση µε τα σηµεία 6.1.3 και 6.1.4,ο
κατασκευαστής µπορεί να υποβάλει στην τεχνική υπηρεσία τα
αποτελέσµατα δοκιµής ελέγχου των NOx µε την χρήση δοκιµών
ETC που διενεργήθηκε σε κινητήρα ο οποίος πληροί τα
χαρακτηριστικά του µητρικού κινητήρα που περιγράφεται στο
παράρτηµα ΙΙ,λαµβάνοντας επίσης υπόψη τις διατάξεις των
σηµείων 6.1.4.1. και 6.1.4.2. Ο κατασκυαστής θα παρέχει επίσης
γραπτή δήλωση ότι στον κινητήρα δεν χρησιµοποιείται
σύστηµα αναστολής ή ανορθολογική µέθοδος ελέγχου των
εκποµπών,όπως ορίζεται στο σηµείο 2 του εν λόγω παραρτή-
µατος.
6.1.5.3. Ο κατασκευαστής θα παρέχει επίσης γραπτή δήλωση ότι τα
αποτελέσµατα της δοκιµής ελέγχου των NOx και η δήλωση για
τον µητρικό κινητήρα,η οποία αναφέρεται στο σηµείο 6.1.4,
ισχύουν επίσης για όλους τους τύπους κινητήρων που είναι
µέλη της οικογένειας κινητήρων που περιγράφεται στο
παράρτηµα II.
6.2.Προδιαγραφέςσχετικάµετιςεκποµπέςαερίωνκαισωµατιδιακών
ρύπων, καθώς και αιθάλης
Για την έγκριση τύπου σύµφωνα µε τη σειρά Α των πινάκων του
κεφαλαίου 6.2.1,οι εκποµπές προσδιορίζονται µε βάση τις
δοκιµέςESC και ΕLRµε συµβατικούς κινητήρες ντίζελ,συµπε-
ριλαµβανοµένων εκείνων που είναι εφοδιασµένοι µε
ηλεκτρονική έγχυση καυσίµου,µε ανακυκλοφορία των καυσαε-
ρίων (EGR), ή/και µε καταλύτες οξείδωσης. Οι κινητήρες ντίζελ
που είναι εφοδιασµένοι µε προηγµένα συστήµατα µετεπεξεργα-σίας των καυσαερίων,περιλαµβανοµένων των καταλυτών
εξουδετέρωσης των NO
xή/και των παγίδων σωµατιδίων,
υποβάλλονται συµπληρωµατικά και στη δοκιµή ETC.
Για την έγκριση τύπου σύµφωνα µε τις σειρές Β1 ή Β2 ή τη
σειρά Γ των πινάκων του κεφαλαίου 6.2.1,οι εκποµπές προσδιο-
ρίζονται µε βάση τις δοκιµές ESC, ELR καιETC.
Για τους κινητήρες αερίου,οι εκποµές αερίων προσδιορίζονται
µε βάση τη δοκιµή ETC.
Οι διαδικασίες δοκιµής ESC καιELR περιγράφονται στο
παράρτηµα IIIπροσάρτηµα 1,της δε δοκιµής ETC στο
παράρτηµα IIIπροσαρτήµατα 2 και 3.
Οι εκποµπές αερίων και σωµατιδιακών ρύπων,όπου έχει εφαρ-
µογή,και αιθάλης,όπου έχει εφαρµογή,του κινητήρα που
υποβάλλεται σε δοκιµή µετρώνται µε τις µεθόδους που περιγρά-
φονται στο παράρτηµα IIIπροσάρτηµα 4. Στο παράρτηµα V
περιγράφονται τα προτεινόµενα συστήµατα ανάλυσης των
αερίων ρύπων,τα προτεινόµενα συστήµατα δειγµατοληψίας
σωµατιδίων,καθώς και το προτεινόµενο σύστηµα µέτρησης της
αιθάλης.
Η Τεχνική Υπηρεσία δύναται να εγκρίνει άλλα συστήµατα ή
αναλύτες,εάν έχει διαπιστωθεί ότι παρέχουν ισοδύναµα αποτε-
λέσµατα στον αντίστοιχο κύκλο δοκιµής. Ο προσδιορισµός της
ισοδυναµίας του συστήµατος βασίζεται σε µελέτη συσχετισµού
µε 7 ζεύγη δειγµάτων (ή και περισσότερα) του υπό εξέταση
συστήµατος µε ένα από τα συστήµατα αναφοράς της παρούσας
οδηγίας. Για τις εκποµπές σωµατιδίων,µόνο το σύστηµα
αραίωσης πλήρους ροής αναγνωρίζεται ως σύστηµα αναφοράς.
Τα«αποτελέσµατα »αναφέρονται στις τιµές εκποµπών του
συγκεκριµένου κύκλου. Ο έλεγχος συσχετισµού διεξάγεται στο1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 19
▼M3
▼M3
ίδιο εργαστήριο,στον ίδιο θάλαµο δοκιµής και στον ίδιο κινη-
τήρα και,κατά προτίµηση,ταυτόχρονα. Το κριτήριο
ισοδυναµίας ορίζεται ως η συµφωνία των µέσων τιµών που
προκύπτουν για το ζεύγος δείγµατος µε απόκλιση ±5% . Για
την εισαγωγή νέου συστήµατος στην οδηγία,η ισοδυναµία
προσδιορίζεται µε βάση τον υπολογισµό της επαναληπτι-
κότητας και της αναπαραγωγιµότητας,όπως αυτές
περιγράφονται στο πρότυπο ISO 5725.
6.2.1. Οριακές τιµές
Η ειδική µάζα του µονοξειδίου του άνθρακα,των συνολικών
υδρογονανθράκων,των οξειδίων του αζώτου και των σωµατι-
δίων,όπως καθορίζεται από τη δοκιµή ESC, και της
θολερότητας των καυσαερίων,όπως καθορίζεται από τη δοκιµή
ELR, πρέπει να µην υπερβαίνουν τις τιµές του πίνακα Ι.
Πίνακας 1
Οριακές τιµές —δοκιµέςESC καιELR
ΣειράΜάζα
µονοξει-
δίου του
άνθρακαΜάζα
υδρογονα-
νθράκωνΜάζα
οξειδίων
του αζώτουΜάζα σωµατιδίων Αιθάλη
(CO)
g/kWh(HC)
g/kWh(NOx)
g/kWh(PT)
g/kWhm−1
A 2000 2,1 0,66 5,0 0,10 0,13(1) 0,8
B1(2005) 1,5 0,46 3,5 0,02 0,5
B2(2008) 1,5 0,46 2,0 0,02 0,5
Γ(EEV) 1,5 0,25 2,0 0,02 0,15
(1)Για κιντητήρες µε όγκο της διαδροµής του εµβόλου κάτω του 0,75 dm3ανά κύκλινδρο και
στροφές ονοµαστικής ισχύος άνω των 3000 min−1.
Για τους κινητήρες ντίζελ που υποβάλλονται συµπληρωµατικά
και στη δοκιµή ETC, και ειδικά για τους κινητήρες αερίου,η
µάζα του µονοξειδίου του άνθρακα,των υδρογονανθράκων
πλην µεθανίου,του µεθανίου (όπου έχει εφαρµογή),των οξει-
δίων του αζώτου και των σωµατιδίων (όπου έχει εφαρµογή) δενπρέπει να υπερβαίνει τις τιµές του Πίνακα 2.
Πίνακας 2
Οριακές τιµές —δοκιµήETC(
1)
ΣειράΜάζα
µονοξει-
δίου του
άνθρακαΜάζα
υδρογονα-
νθράκων
πλήν µεθα-
νίουΜάζα
µεθανίουΜάζα
οξειδίων
του αζώτουΜάζα σωµατιδίω v
(CO)
g/kWh(NMHC)
g/kWh(CH4)(2)
g/kWh(NOx)
g/kWh(PT)(3)
g/kWh
A 2000 5,45 0,78 1,6 5,0 0,16 0,21(4)
B 1 (2005) 4,0 0,55 1,1 3,5 0,03
B 2 (2008) 4,0 0,55 1,1 2,0 0,03
Γ(EEV) 3,0 0,40 0,65 2,0 0,02
(1)Οι όροι για την επαλήθευση του βαθµού αποδοχής των δοκιµών ETC ( βλ. Παράρτηµα III
Προσάρτηµα 2 σηµείο 3.9) κατά τη µέτρηση των εκποµπών κινητήρων µε αέριο καύσιµοσε σχέση µε τις τιµές που εφαρµόζονται στη σειρά Α,θα επανεξεταστούν και,εφόσονκριθεί αναγκαίο,θα τροποποιηθούν σύµφωνα µε τη διαδικασία του άρθρου 13 της οδηγίας
70/156/ ΕΟΚ.
(
2)Μόνο για κινητήρες φυσικού αερίου.
(3)∆εν ισχύει για κινητήρες µε αέριο καύσιµο στο στάδιο Α και στα στάδια Β1και Β2.
(4)Για κινητήρες µε όγκο της διαδροµής του εµβόλου κάτω των 0,75 dm3ανά κύλινδρο και
στροφές ονοµαστικής ισχύος άνω των 3000 min−1.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 20
▼M3
6.2.2. Μέτρηση υδρογονανθράκων προκειµένου για κινητήρες που τροφοδο-
τούνται µε ντίζελκαι φυσικό αέριο.
6.2.2.1. Αντί της µέτρησης της µάζας των υδρογονανθράκων πλην µεθα-
νίου στη δοκιµή ETC, ο κατασκευαστής µπορεί να επιλέξει τη
µέτρηση της µάζας συνολικών των υδρογονανθράκων ( THC).
Στην περίπτωση αυτή,η οριακή τιµή για τη µάζα των συνο-
λικών υδρογονανθράκων είναι εκείνη που εµφαίνεται στον
πίνακα 2 για τη µάζα των υδρογονανθράκων πλην του µεθανίου.
6.2.3. Ειδικές απαιτήσεις για κινητήρες ντίζελ
6.2.3.1. Η µάζα των οξειδίων του αζώτου,µετρούµενη σε τυχαία σηµεία
ελέγχου εντός της περιοχής ελέγχου της δοκιµής ESC δεν
πρέπει να υπερβαίνει κατά περισσότερο από 10 %τις τιµές
που λαµβάνονται µε παρεµβολή από τις πλησιέστερες συνθήκες
δοκιµών (βλ. Παράρτηµα ΙΙΙ,Προσάρτηµα 1,σηµεία 4.6.2 και
4.6.3).
6.2.3.2. Η τιµή της αιθάλης στον τυχαίο αριθµό στροφών ελέγχου της
δοκιµήςELR δεν πρέπει να υπερβαίνει την υψηλότερη τιµή
αιθάλης των δύο πλησιέστερων αριθµών στροφών ελέγχου
κατά περισσότερο από 20 %,ή κατά περισσότερο από 5 %της
οριακής τιµής,ανάλογα µε το ποιο είναι µεγαλύτερο.
7. ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΟ ΟΧΗΜΑ
7.1. Η εγκατάσταση του κινητήρα στο όχηµα ανταποκρίνεται στα
ακόλουθα χαρακτηριστικά σε σχέση µε την έγκριση τύπου του
κινητήρα:
7.1.1. η υποπίεση του αέρα αναρρόφησης δεν υπερβαίνει εκείνη που
προδιαγράφεται για τον κινητήρα εγκεκριµένου τύπου στο
παράρτηµα VI,
7.1.2. η αντίθλιψη εξάτµισης δεν υπερβαίνει εκείνη που προδιαγρά-
φεται για τον κινητήρα εγκεκριµένου τύπου στο παράρτηµα VI,
7.1.3. ο όγκος του συστήµατος εξάτµισης δεν διαφέρει κατά περισσό-
τερο από 40 %από εκείνο που προδιαγράφεται για τον
κινητήρα εγκεκριµένου τύπου στο παράρτηµα VI,
7.1.4. η απορρόφηση ισχύος από τα βοηθητικά εξαρτήµατα που απαι-
τούνται για τη λειτουργία του κινητήρα δεν υπερβαίνει εκείνη
που προδιαγράφεται για τον κινητήρα εγκεκριµένου τύπου στο
παράρτηµα VI.
8. ΣΕΙΡΑ ΚΙΝΗΤΗΡΩΝ
8.1.Παράµετροι που ορίζουν τη σειρά κινητήρων
Η σειρά κινητήρων,που δίδεται από τον κατασκευαστή,µπορεί
να ορίζεται από βασικά χαρακτηριστικά,που πρέπει να είναι
κοινά για τους κινητήρες της ίδιας σειράς. Σε ορισµένες περι-
πτώσεις,µπορεί να παρατηρείται αλληλεπίδραση παραµέτρων.
Οι επιδράσεις αυτές πρέπει επίσης να λαµβάνονται υπόψη,
ώστε να διασφαλίζεται ότι µόνο κινητήρες µε παρόµοια
χαρακτηριστικά εκποµπών εξάτµισης περιλαµβάνονται σε µια
σειρά κινητήρων.
Για να θεωρηθεί ότι οι κινητήρες ανήκουν στην ίδια σειρά,
πρέπει να έχουν κοινές τις βασικές παραµέτρους του καταλόγου
που ακολουθεί:
8.1.1. Κύκλος καύσης:
—∆ίχρονος
—Τετράχρονος
8.1.2. Ψυκτικό µέσο:
—αέρας
—νερό
—έλαιο
8.1.3. Για κινητήρες αερίου και κινητήρες µε διατάξεις µετεπεξεργα-
σίας
—Αριθµός κυλίνδρων1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 21
▼M3
(άλλοι κινητήρες ντίζελ κινητήρες µε µικρότερο αριθµό
κυλίνδρων από το µητρικό κινητήρα είναι δυνατόν να θεωρηθεί
ότι ανήκουν στην ίδια σειρά,µε την προϋπόθεση ότι το
σύστηµα τροφοδοσίας παρέχει καθορισµένη ποσότητα
καυσίµου σε κάθε επιµέρους κύλινδρο).
8.1.4. Ατοµική µετατόπιση κυλίνδρου:
—συνολικό εύρος τιµών µεταξύ των κινητήρων 15 %
8.1.5. Μέθοδος αναρρόφησης αέρα:
—φυσική αναρρόφηση
—συµπίεση
8.1.6. Τύπος/σχεδιασµός θαλάµου καύσης:
—προθάλαµος
—θάλαµος στροβιλισµού
—ανοικτός θάλαµος
8.1.7. ∆ιάταξη,µέγεθος και αριθµός βαλβίδων και θυρίδων:
—κεφαλή κυλίνδρου
—τοίχωµα κυλίνδρου
—στροφαλοθάλαµος
8.1.8. Σύστηµα έγχυσης καυσίµου (κινητήρες ντίζελ):
—αντλία-γραµµή-εγχυτήρας
—αντλία εν σειρά
—αντλία διανοµής
—ενιαίο στοιχείο
—µονάδα έγχυσης
8.1.9. Σύστηµα τροφοδοσίας καυσίµου (κινητήρες αερίου):
—µονάδα ανάµιξης
—έγχυση ατµού (ενός σηµείου,πολλών σηµείων)
—έγχυση υγρού (ενός σηµείου,πολλών σηµείων)
8.1.10. Σύστηµα ανάφλεξης (κινητήρες αερίου):
8.1.11. ∆ιάφορα χαρακτηριστικά:
—ανακυκλοφορία εξερχόµενων καυσαερίων
—έγχυση νερού /γαλάκτωµα
—έγχυση δευτερεύοντος αέρα
—ψυκτικό σύστηµα συµπίεσης
8.1.12. Μετεπεξεργασία των καυσαερίων εξάτµισης:
—τριοδικός καταλύτης
—οξειδωτικός καταλύτης
—αναγωγικός καταλύτης
—θερµικός αντιδραστήρας
—παγίδα σωµατιδίων
8.2.Επιλογή του µητρικού κινητήρα
8.2.1. Κινητήρες Ντίζελ
Ο µητρικός κινητήρας της σειράς επιλέγεται µε τη βοήθεια του
πρωταρχικού κριτηρίου της µέγιστης παροχής καυσίµου ανά
διαδροµή,στις στροφές της δηλούµενης µέγιστης ροπής. Στην
περίπτωση που δύο ή περισσότεροι κινητήρες πληρούν αυτό
το πρωταρχικό κριτήριο,ο µητρικός κινητήρας επιλέγεται µε
τη βοήθεια του δευτερεύοντος κριτηρίου της µέγιστης παροχής
καυσίµου ανά διαδροµή στις στροφές ονοµαστικής ισχύος. Σε
ορισµένες περιπτώσεις,η εγκρίνουσα αρχή ενδέχεται να κρίνει
ότι τα επίπεδα των εκποµπών της σειράς κινητήρων στη χειρό-
τερη περίπτωση µπορούν να προσδιοριστούν ακριβέστερα µε
την υποβολή και δεύτερου κινητήρα σε δοκιµή. Συνεπώς,η
εγκρίνουσα αρχή µπορεί να επιλέγει πρόσθετο κινητήρα για
δοκιµή,βασιζόµενη σε στοιχεία τα οποία αποδεικνύουν ότι
αυτός µπορεί να έχει το µέγιστο επίπεδο εκποµπών από τους
κινητήρες που ανήκουν στην ίδια σειρά.
Στην περίπτωση που,κινητήρες που ανήκουν στην ίδια σειρά
διαθέτουν και άλλα µεταβλητά χαρακτηριστικά τα οποία θα
µπορούσε να θεωρηθεί ότι επηρεάζουν τις εκποµπές εξάτµισης,1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 22
▼M3
τα χαρακτηριστικά αυτά θα πρέπει επίσης να εντοπίζονται και
να λαµβάνονται υπόψη κατά την επιλογή του µητρικού κινη-
τήρα.
8.2.2. Κινητήρες αερίου
Ο µητρικός κινητήρας της κατηγορίας επιλέγεται µε τη
βοήθεια του πρωταρχικού κριτηρίου της µέγιστης µετατόπισης.
Στην περίπτωση που δύο ή περισσότεροι κινητήρες πληρούν
αυτό το πρωταρχικό κριτήριο,ο µητρικός κινητήρας επιλέγεται
µε τη βοήθεια των δευτερευόντων κριτηρίων µε την ακόλουθη
σειρά:
—µέγιστη παροχή καυσίµου ανά διαδροµή στις στροφές της
δηλούµενης ονοµατιστικής ισχύος,
—ανώτερη χρονική στιγµή σπινθήρα,
—κατώτατος ρυθµός ανακυκλοφορίας καυσαερίων,
—δεν υπάρχει αντλία αέρα ή υπάρχει αντλία ελαχίστης
πραγµατικής ροής αέρα.
Σε ορισµένες περιπτώσεις,η εγκρίνουσα αρχή ενδέχεται να
κρίνει ότι τα επίπεδα των εκποµπών της σειράς κινητήρων στη
χειρότερη περίπτωση µπορούν να προσδιοριστούν ακριβέστερα
µε την υποβολή και δεύτερου κινητήρα σε δοκιµή. Συνεπώς,η
εγκρίνουσα αρχή µπορεί να επιλέγει πρόσθετο κινητήρα για
δοκιµή,βασιζόµενη σε στοιχεία τα οποία αποδεικνύουν ότι
αυτός µπορεί να έχει το µέγιστο επίπεδο εκποµπών από τους
κινητήρες που ανήκουν στην ίδια σειρά.
9. ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ
9.1. Πρέπει να λαµβάνονται µέτρα για τη διασφάλιση της
συµµόρφωσης της παραγωγής σύµφωνα µε τις διατάξεις του
άρθρου 10 της οδηγίας 70 /156/E ΟΚ. Η συµµόρφωση της
παραγωγής ελέγχεται βάσει της περιγραφής που περιλαµβάνουν
τα πιστοποιητικά έγκρισης τύπου όπως ορίζει το παράρτηµα VI
της παρούσας οδηγίας.
Τα κεφάλαια 2.4.2 και 2.4.3 του παραρτήµατος Xτης οδηγίας 70 /
156/ΕΟΚ ισχύουν όταν οι αρµόδιες αρχές δεν είναι ικανοποιη-
µένες από τη διαδικασία εξωτερικού ελέγχου που εφαρµόζει ο
κατασκευαστής.
9.1.1. Αν πρόκειται να µετρηθούν οι εκποµπές ρύπων και η έγκριση
τύπου ενός κινητήρα είχε µία ή περισσότερες επεκτάσεις,οι
δοκιµές διεξάγονται στον(στους) κινητήρα(ες) που περιγράφε-
ται(ονται) στο πληροφοριακό τεύχος που αναφέρεται στην
εκάστοτε επέκταση.
9.1.1.1. Συµµόρφωση του κινητήρα που υποβάλλεται σε έλεγχο ρύπων:
Μετά την υποβολή του κινητήρα στις αρχές,ο κατασκευαστής
δεν πραγµατοποιεί ρυθµίσεις στους επιλεγέντες κινητήρες.
9.1.1.1.1. Λαµβάνονται τυχαία τρεις κινητήρες από τη σειρά παραγωγής.
Οι κινητήρες που πρέπει να υποβληθούν µόνο στις δοκιµές ESC
καιELR ή µόνο στη δοκιµή ETC για την έγκριση τύπου
σύµφωνα µε τη σειρά Α των πινάκων του κεφαλαίου 6.2.1
υποβάλλονται στις εν λόγω εφαρµοστέες δοκιµές προκειµένου
να ελεγχθεί η συµµόρφωση της παραγωγής. Εφόσον οι αρχές
συµφωνούν,όλοι οι υπόλοιποι κινητήρες που υποβάλλονται σε
έγκριση τύπου σύµφωνα µε τις σειρές Α,Β1 ή Β2 των πινάκων
του κεφαλαίου 6.2.1,υποβάλλονται σε δοκιµή,είτε µε τους
κύκλουςESC καιELR ή µε τον κύκλο ETC για να ελεγχθεί η
συµµόρφωση της παραγωγής. Οι οριακές τιµές παρατίθενται
στο κεφάλαιο 6.2.1 του παρόντος παραρτήµατος.
9.1.1.1.2. Οι δοκιµές διεξάγονται σύµφωνα µε το προσάρτηµα 1 του
παρόντος παραρτήµατος,όταν η αρµόδια αρχή ικανοποιείται
µε την τυπική απόκλιση παραγωγής που παρέχει ο κατασκευα-
στής σύµφωνα µε το παράρτηµα Χ της οδηγίας 70 /156/E ΟΚ,η
οποία ισχύει για τα µηχανοκίνητα οχήµατα και τα ρυµουλ-
κούµενά τους.
Οι δοκιµές διεξάγονται σύµφωνα µε το προσάρτηµα 2 του
παρόντος παραρτήµατος,όταν η αρµόδια αρχή δεν ικανο-
ποιείται µε την τυπική απόκλιση παραγωγής που παρέχει ο
κατασκευαστής,σύµφωνα µε το παράρτηµα Χ της οδηγίας 70 /
156/E ΟΚ,η οποία ισχύει για τα µηχανοκίνητα οχήµατα και τα
ρυµουλκούµενά τους.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 23
▼M3
Μετά από αίτηµα του κατασκευαστή,οι δοκιµές µπορούν να
διεξάγονται σύµφωνα µε το προσάρτηµα 3 του παρόντος παραρ-
τήµατος.
9.1.1.1.3. Με βάση µια δοκιµή του κινητήρα κατόπιν δειγµατοληψίας,η
παραγωγή της σειράς θεωρείται σύµφωνη,όταν επιτυγχάνεται
θετικό αποτέλεσµα για όλους τους ρύπους και µη σύµφωνη
όταν προκύπτει αρνητικό αποτέλεσµα για έναν ρύπο,σύµφωνα
µε τα κριτήρια δοκιµής που εφαρµόζονται στο αντίστοιχο
προσάρτηµα.
Όταν επιτυγχάνεται θετικό αποτέλεσµα για έναν ρύπο,το
αποτέλεσµα αυτό δεν µπορεί να αλλοιωθεί από τυχόν
πρόσθετες δοκιµές που διεξάγονται για το χαρακτηρισµό των
λοιπών ρύπων.
Εάν δεν επιτυγχάνεται θετικό αποτέλεσµα για όλους τους
ρύπους,και εάν δεν προκύπτει αρνητικό αποτέλεσµα για ένα
από τους ρύπους,διεξάγεται δοκιµή µε άλλο κινητήρα (βλ.
σχήµα 2).
Εάν δεν επιτυγχάνεται αποτέλεσµα,ο κατασκευαστής µπορεί
οποιαδήποτε στιγµή να αποφασίσει τη διακοπή της δοκιµής.
Στην περίπτωση αυτή καταγράφεται αρνητικό αποτέλεσµα.
9.1.1.2. Οι δοκιµές διεξάγονται µε κινητήρες πρόσφατης κατασκευής.
Οι κινητήρες αερίου στρώνονται µε τη διαδικασία του παραρτή-
µατος ΙΙΙ προσάρτηµα 2 παράγραφος 3.
9.1.1.2.1. Παρά ταύτα,µετά από αίτηµα του κατασκευαστή,οι δοκιµές
µπορούν να διεξάγονται µε κινητήρες ντίζελ ή αερίου που
έχουν στρωθεί για χρονικό διάστηµα µεγαλύτερο από το αναφε-
ρόµενο στη σηµείο 9.1.1.2 µέχρι ανωτάτου ορίου 100 ωρών.
Στην περίπτωση αυτή,το στρώσιµο γίνεται από τον κατα-
σκευαστή,ο οποίος αναλαµβάνει να µην προβεί σε ρυθµίσεις
των συγκεκριµένων κινητήρων.
9.1.1.2.2. Όταν ο κατασκευαστής ζητά στρώσιµο σύµφωνα µε το σηµείο
9.1.1.2.1,η εν λόγω διαδικασία µπορεί να εκτελεστεί:
—σε όλους τους κινητήρες που υποβάλλονται στη δοκιµή,
ή
—στον πρώτο δοκιµαζόµενο κινητήρα,µε προσδιορισµό
συντελεστή εξέλιξης ως εξής:
—οι εκποµπές ρύπων µετρώνται στις χρονικές στιγµές
µηδέν και«x»ωρών στον πρώτο δοκιµαζόµενο κινητήρα,
—υπολογίζεται ο συντελεστής εξέλιξης των εκποµπών
µεταξύ µηδέν και «x»ωρών για κάθε ρύπο χωριστά:
Εκποµπές«x»ωρών
Εκποµπές µηδέν ωρών
Ο συντελεστής µπορεί να είναι µικρότερος της µονάδας.
Οι επόµενοι κινητήρες δοκιµής δεν υποβάλλονται σε στρώσιµο,
αλλά οι εκποµπές των µηδέν ωρών τροποποιούνται µε το συντε-
λεστή εξέλιξης.
Στην περίπτωση αυτή,οι τιµές που πρέπει να λαµβάνονται
υπόψη είναι:
—οι τιµές των «x»ωρών για τον πρώτο κινητήρα,
—οι τιµές των µηδέν ωρών πολλαπλασιαζόµενες επί το συντε-
λεστή εξέλιξης για τους λοιπούς κινητήρες.
9.1.1.2.3. Για τους κινητήρες ντίζελ και τους κινητήρες υγραερίου,όλες
αυτές οι δοκιµές µπορούν να διεξάγονται µε καύσιµο του εµπο-
ρίου. Παρά ταύτα,µετά από αίτηµα του κατασκευαστή,µπορούν
να χρησιµοποιούνται τα καύσιµα αναφοράς που περιγράφονται
στο παράρτηµα IV. Αυτό συνεπάγεται τη διεξαγωγή των
δοκιµών που περιγράφονται στο κεφάλαιο 4 του παρόντος
παραρτήµατος µε δύο τουλάχιστον καύσιµα αναφοράς για κάθε
κινητήρα αερίου.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 24
▼M4
9.1.1.2.4. Για τους κινητήρες φυσικού αερίου,όλες αυτές οι δοκιµές
µπορούν να διεξάγονται µε καύσιµο του εµπορίου ως εξής:
—προκειµένου για κινητήρες µε σήµανση H,µε καύσιµα του
εµπορίου εντός της κλίµακας H (0,89≤Sλ≤1,00),
—προκειµένου για κινητήρες µε σήµανση L,µε καύσιµο του
εµπορίου εντός της κλίµακας L (1,00≤Sλ≤1,19),
—προκειµένου µε κινητήρες µε σήµανση HL,µε καύσιµα του
εµπορίου εντός της ακραίας κλίµακας του συντελεστή µετα-
βολής λ (0,89 ≤Sλ≤1,19).
Ωστόσο,µετά από αίτηµα του κατασκευαστή,µπορούν να
χρησιµοποιούνται τα καύσιµα αναφοράς που περιγράφονται
στο παράρτηµα VI. Αυτό συνεπάγεται τη διεξαγωγή των
δοκιµών,όπως περιγράφονται στο σηµείο 4 του παρόντος
παραρτήµατος.
9.1.1.2.5. Σε περίπτωση διαφορών λόγω µη συµµόρφωσης κινητήρων
αερίου,όταν χρησιµοποιείται καύσιµο εµπορίου,οι δοκιµές
διεξάγονται µε το καύσιµο αναφοράς µε το οποίο έχει ελεγχθεί
ο µητρικός κινητήρας ή µε το πιθανό συµπληρωµατικό καύσιµο
3 όπως προβλέπεται στα σηµεία 4.1.3.1 και 4.2.1.1 µε το οποίο,
ενδεχοµένως,έχει ελεγχθεί ο µητρικός κηνητήρας. Το αποτέ-
λεσµα πρέπει να διορθώνεται µε υπολογισµό εφαρµόζοντας τον
(τους) αντίστοιχο( -ους) συντελεστή( -ές)«r», «ra» o «rb» όπως
περιγράφεται στα σηµεία 4.1.4,4.1.5.1 και 4.2.1.2. Εάν οι συντε-
λεστέςr, ra ήrbείναι µικρότεροι της µονάδας,δεν απαιτείται
διόρθωση. Τα αποτελέσµατα των µετρήσεων και τα αποτελέ-
σµατα των υπολογισµών πρέπει να καταδεικνύνουν ότι ο
κινητήρας ανταποκρίνεται στις οριακές τιµές µε όλα τα σχετικά
καύσιµα (1,2 και,εφόσον ισχύει,καύσιµο 3 στην περίπτωση
κινητήρων που τροφοδοτούνται µε φυσικό αέριο και καύσιµο A
καιBστην περίπτωση κινητήρων που τροφοδοτούνται µε
υγραέριο).
9.1.1.2.6. Οι δοκιµές για την εξακρίβωση της συµµόρφωσης της
παραγωγής κινητήρων αερίου,που έχουν σχεδιαστεί για να
λειτουργούν µε καύσιµο συγκεκριµένης σύνθεσης,διεξάγονται
µε το καύσιµο για το οποίο έχει βαθµονοµηθεί ο κινητήρας.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 25
▼M3
▼M3
Σχήµα 2
Γραφική απεικόνιση της δοκιµής συµµόρφωσης των προϊόντων
1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 26
▼M3
Προσάρτηµα 1
∆ΙΑ∆ΙΚΑΣΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ
ΟΤΑΝ Η ΤΥΠΙΚΗ ΑΠΟΚΛΙΣΗ ΕΙΝΑΙ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΗ
1.Στο παρόν προσάρτηµα περιγράφεται η διαδικασία η οποία πρέπει να
ακολουθείται για την εξακρίβωση της συµµόρφωσης της παραγωγής
ως προς τις εκποµπές ρύπων,όταν η τυπική απόκλιση της παραγωγής
κατά τον κατασκευαστή είναι ικανοποιητική.
2.Με ελάχιστο µέγεθος δείγµατος τρεις κινητήρες,ρυθµίζεται η διαδι-
κασία δειγµατοληψίας έτσι ώστε η πιθανότητα µίας παρτίδας να
επιτύχει στη δοκιµή µε ελαττωµατικό το 40 %των κινητήρων να είναι
0,95 (ρίσκο παραγωγού = 5 %), ενώ η πιθανότητα µίας παρτίδας να
γίνει δεκτή µε ελαττωµατικό το 65 %των κινητήρων να είναι 0,10
(ρίσκο καταναλωτή = 10 %).
3.Η ακόλουθη διαδικασία χρησιµοποιείται για καθέναν από τους ρύπους
που απαριθµούνται στο κεφάλαιο 6.2.1 του παραρτήµατος Ι (βλ. Σχήµα
2):
Έστω:
L= ο φυσικός λογάριθµος της οριακής τιµής για το ρύπο,
χi=ο φυσικός λογάριθµος της µέτρησης του i-οστού κινητήρα του
δείγµατος,
s= η κατά προσέγγιση τυπική απόκλιση της παραγωγής (µετά τη
λήψη του φυσικού λογαρίθµου των µετρήσεων)
n= ο εκάστοτε αριθµός δείγµατος.
4.Για κάθε δείγµα,υπολογίζεται το άθροισµα των τυπικών αποκλίσεων
από την οριακή τιµή στο όριο µε τον ακόλουθο τύπο:
1
SXn
i¼1L/C0χi ðÞ
5.Στη συνέχεια:
—εάν το στατιστικό αποτέλεσµα της δοκιµής είναι µεγαλύτερο από
τον αριθµό που οδηγεί σε απόφαση αποδοχής για το µέγεθος
δείγµατος που δίδεται στον πίνακα 3,λαµβάνεται απόφαση
αποδοχής για το ρύπο,
—εάν το στατιστικό αποτέλεσµα της δοκιµής είναι µικρότερο από
τον αριθµό που οδηγεί σε απορριπτική απόφαση για το µέγεθος
δείγµατος που δίδεται στον πίνακα 3,λαµβάνεται απορριπτική
απόφαση για το ρύπο,
—διαφορετικά,δοκιµάζεται πρόσθετος κινητήρας σύµφωνα µε το
κεφάλαιο 9.1.1.1 του παραρτήµατος Ι και η διαδικασία υπολογισµού
εφαρµόζεται στο δείγµα προσαυξηµένο κατά µία µονάδα.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 27
▼M3
Πίνακας 3
Αριθµοί που κρίνουν την απόφαση αποδοχής ή απόρριψης του
προγράµµατος δειγµατοληψίας του προσαρτήµατος 1
Ελάχιστο µέγεθος δείγµατος: 3
Αριθµός δοκιµαζόµενων
κινητήρων αθροιστικά
(µέγεθος δείγµατος)Αριθµός απόφασης
αποδοχήςAnΑριθµός απορριπτικής
απόφασηςBn
3 3,327 − 4,724
4 3,261 − 4,790
5 3,195 − 4,856
6 3,129 − 4,922
7 3,063 − 4,988
8 2,997 − 5,054
9 2,931 − 5,120
10 2,865 − 5,18511 2,799 − 5,251
12 2,733 − 5,317
13 2,667 − 5,383
14 2,601 − 5,449
15 2,535 − 5,515
16 2,469 − 5,581
17 2,403 − 5,647
18 2,337 − 5,713
19 2,271 − 5,779
20 2,205 − 5,845
21 2,139 − 5,911
22 2,073 − 5,977
23 2,007 − 6,043
24 1,941 − 6,109
25 1,875 − 6,175
26 1,809 − 6,241
27 1,743 − 6,307
28 1,677 − 6,373
29 1,611 − 6,43930 1,545 − 6,505
31 1,479 − 6,571
32 − 2,112 − 2,1121988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 28
▼M3
Προσάρτηµα 2
∆ΙΑ∆ΙΚΑΣΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ
ΟΤΑΝ Η ΤΥΠΙΚΗ ΑΠΟΚΛΙΣΗ ∆ΕΝ ΕΙΝΑΙ ΙΚΑΝΟΠΟΙΗΤΙΚΗ Ή
∆ΕΝ ΕΙΝΑΙ ΓΝΩΣΤΗ
1.Στο παρόν προσάρτηµα περιγράφεται η διαδικασία η οποία πρέπει να
ακολουθείται για την εξακρίβωση της συµµόρφωσης της παραγωγής
ως προς τις εκποµπές ρύπων,όταν η τυπική απόκλιση της παραγωγής
κατά τον κατασκευαστή δεν είναι ικανοποιητική ή δεν είναι διαθέ-σιµη.
2.Με ελάχιστο µέγεθος δείγµατος τρεις κινητήρες,ρυθµίζεται η διαδι-
κασία δειγµατοληψίας έτσι ώστε η πιθανότητα µίας παρτίδας να
επιτύχει στη δοκιµή µε ελαττωµατικό το 40 %των κινητήρων να είναι
0,95 (ρίσκο παραγωγού = 5 %), ενώ η πιθανότητα µίας παρτίδας να
γίνει δεκτή µε ελαττωµατικό το 65 %των κινητήρων να είναι 0,10
(ρίσκο καταναλωτή = 10 %).
3.Οι τιµές των ρύπων που δίδονται στο κεφάλαιο 6.2.1 του παραρτήµατος
Ι θεωρούνται κανονικής λογαριθµικής κατανοµής και θα πρέπει να
µετατρέπονται λαµβάνοντας τους φυσικούς τους λογαρίθµους. Έστω
ότιm
0καιmείναι το ελάχιστο και το µέγιστο µέγεθος δείγµατος αντί-
στοιχα (m0= 3 and m = 32) και ότιnείναι ο εκάστοτε αριθµός του
δείγµατος.
4.Εάν οι φυσικοί λογάριθµοι των τιµών της σειράς που µετρώνται είναι
χ1,χ2,… , χiκαιLείναι ο φυσικός λογάριθµος της οριακής τιµής για
τον ρύπο,τότε ισχύει:
di=χi−L
και
dn¼1
nXn
i¼1di
V2
n¼1
nXn
i¼1di/C0dn/C0/C1 2
5.Ο πίνακας 4 δείχνει τις τιµές των αριθµών αποδοχής ( An)και απόρ-
ριψης (Bn)έναντι του αριθµού του δείγµατος. Το στατιστικό
αποτέλεσµα της δοκιµής είναι ο λόγος dn=Vn;και χρησιµοποιείται
για να καθορίζεται η επιτυχία ή η αστοχία της σειράς παραγωγής ως
εξής:
Γιαm0≤n≤m:
—επιτυχία σειράς εάνdn
Vn/C20An
—αστοχία σειράς εάνdn
Vn/C21Bn
—λαµβάνεται και άλλη µέτρηση εάν An/C20dn
Vn/C21Bn
6.Παρατηρήσεις
Για τον υπολογισµό διαδοχικών τιµών του στατιστικού αποτελέσµατος
της δοκιµής είναι χρήσιµοι οι ακόλουθοι επαναληπτικοί τύποι:
dn¼1/C01
n/C18/C19
dn/C01þ1
ndn
V2
n¼1/C01
n/C18/C19
V2
n/C01þdn/C0dn/C0/C1 2
n/C01
n¼2;3;...;d1¼d1;V1¼0/C0/C11988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 29
▼M3
Πίνακας 4
Αριθµοί που κρίνουν την απόφαση αποδοχής ή απόρριψης του
προγράµµατος δειγµατοληψίας του προσαρτήµατος 2
Ελάχιστο µέγεθος δείγµατος: 3
Αριθµός δοκιµαζόµενων
κινητήρων αθροιστικά
(µέγεθος δείγµατος)Αριθµός απόφασης
αποδοχήςAnΑριθµός απορριπτικής
απόφασηςBn
3 − 0,80381 16,64743
4 − 0,76339 7,68627
5 − 0,72982 4,67136
6 − 0,69962 3,25573
7 − 0,67129 2,45431
8 − 0,64406 1,94369
9 − 0,61750 1,59105
10 − 0,59135 1,3329511 − 0,56542 1,13566
12 − 0,53960 0,97970
13 − 0,51379 0,85307
14 − 0,48791 0,74801
15 − 0,46191 0,65928
16 − 0,43573 0,58321
17 − 0,40933 0,51718
18 − 0,38266 0,45922
19 − 0,35570 0,40788
20 − 0,32840 0,36203
21 − 0,30072 0,32078
22 − 0,27263 0,28343
23 − 0,24410 0,24943
24 − 0,21509 0,21831
25 − 0,18557 0,18970
26 − 0,15550 0,16328
27 − 0,12483 0,13880
28 − 0,09354 0,11603
29 − 0,06159 0,0948030 − 0,02892 0,07493
31 − 0,00449 0,05629
32 0,03876 0,038761988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 30
▼M3
Προσάρτηµα 3
∆ΙΑ∆ΙΚΑΣΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΩΝ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ
ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΑΙΤΗΜΑ ΤΟΥ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΗ
1.Στο παρόν προσάρτηµα περιγράφεται η διαδικασία η οποία πρέπει να
ακολουθείται για την εξακρίβωση της συµµόρφωσης της παραγωγής
ως προς τις εκποµπές ρύπων,όταν το ζητεί ο κατασκευαστής.
2.Με ελάχιστο µέγεθος δείγµατος τρεις κινητήρες,ρυθµίζεται η διαδι-
κασία δειγµατοληψίας έτσι ώστε η πιθανότητα µίας παρτίδας να
επιτύχει στη δοκιµή µε ελαττωµατικό το 40 %των κινητήρων να είναι
0,90 (ρίσκο παραγωγού = 10 %), ενώ η πιθανότητα µίας παρτίδας να
γίνει δεκτή µε ελαττωµατικό το 65 %των κινητήρων να είναι 0,10
(ρίσκο καταναλωτή = 10 %).
3.Η ακόλουθη διαδικασία χρησιµοποιείται για καθέναν από τους ρύπους
που απαριθµούνται στο κεφάλαιο 6.2.1 του παρόντος παραρτήµατος Ι
(βλ. σχήµα 2):
Έστω:
L= η οριακή τιµή για τον ρύπο,
xi=η τιµή που δίδει η µέτρηση του i-οστού κινητήρα του δείγµατος,
n= ο εκάστοτε αριθµός δείγµατος.
4.Υπολογίζεται για το δείγµα το στατιστικό αποτέλεσµα της δοκιµής
που ποσοτικοποιεί το πλήθος των µη σύµφωνων κινητήρων,δηλ. xi≥
L.
5.Στη συνέχεια:
—εάν το στατιστικό αποτέλεσµα της δοκιµής είναι µικρότερο ή ίσο
µε τον αριθµό που οδηγεί σε απόφαση αποδοχής για το µέγεθος
δείγµατος που δίδεται στον πίνακα 5,λαµβάνεται απόφαση
αποδοχής για το ρύπο,
—εάν το στατιστικό αποτέλεσµα της δοκιµής είναι µεγαλύτερο ή ίσο
µε τον αριθµό που οδηγεί σε απορριπτική απόφαση για το µέγεθος
δείγµατος που δίδεται στον πίνακα 5,λαµβάνεται απορριπτική
απόφαση για το ρύπο,
—διαφορετικά,δοκιµάζεται πρόσθετος κινητήρας σύµφωνα µε το
κεφάλαιο 9.1.1.1 του παρόντος παραρτήµατος και η διαδικασία
υπολογισµού εφαρµόζεται στο δείγµα προσαυξηµένο κατά µία
µονάδα.
Στον πίνακα 5 οι αριθµοί αποδοχής και απόρριψης έχουν υπολογιστεί µε
τη βοήθεια του ∆ιεθνούς Προτύπου ISO 8422/1991.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 31
▼M3
Πίνακας 5
Αριθµοί που κρίνουν την απόφαση αποδοχής ή απόρριψης του
προγράµµατος δειγµατοληψίας του προσαρτήµατος 3
Ελάχιστο µέγεθος δείγµατος: 3
Αριθµός δοκιµαζόµενων
κινητήρων αθροιστικά
(µέγεθος δείγµατος)Αριθµός απόφασης
αποδοχής ΑnΑριθµός απορριπτικής
απόφασης Βn
3— 3
404
504
615
715
826
926
10 3 711 3 7
12 4 8
13 4 8
14 5 9
15 5 9
16 6 10
17 6 10
18 7 11
19 8 91988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 32
▼M3
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II
►(1)M41988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 33
▼M3
Προσάρτηµα 1
►(1)M41988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 34
▼M3
1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 35
▼M3
1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 36
▼M3
1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 37
▼M3
1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 38
▼M3
1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 39
▼M3
1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 40
▼M3
1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 41
▼M3
1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 42
▼M3
Προσάρτηµα 2
ΚΥΡΙΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΗΣ ΣΕΙΡΑΣ ΚΙΝΗΤΗΡΩΝ
1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 43
▼M3
1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 44
▼M3
Προσάρτηµα 3
►(1)M41988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 45
▼M3
1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 46
▼M3
1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 47
▼M3
1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 48
▼M3
1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 49
▼M3
1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 50
▼M3
Προσάρτηµα 4
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΜΕΡΩΝ ΤΟΥ ΟΧΗΜΑΤΟΣ ΠΟΥ ΕΧΟΥΝ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΟΝ
ΚΙΝΗΤΗΡΑ
1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 51
▼M3
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ III
∆ΙΑ∆ΙΚΑΣΙΑ ∆ΟΚΙΜΩΝ
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
1.1. Στο παρόν παράρτηµα περιγράφονται οι µέθοδοι προσδιορισµού
των εκποµπών αερίων,σωµατιδίων και αιθάλης από τους υπό
δοκιµή κινητήρες. Περιγράφονται τρεις κύκλοι δοκιµών,που εφαρ-
µόζονται σύµφωνα µε τα προβλεπόµενα στο παράρτηµα I,κεφάλαιο
6.2:
—ο κύκλοςESC που αποτελεί κύκλο 13 φάσεων σε σταθερές
συνθήκες λειτουργίας,
—ο κύκλος ERL που συνίσταται από βαθµίδες µεταβατικού
φορτίου σε διαφορετικές στροφές,που αποτελούν αναπόσπαστα
µέρη ενιαίας διαδικασίας δοκιµής και επιβάλλονται ταυτόχ-
ρονα,
—ο κύκλοςETC που συνίσταται από αλληλουχία φάσεων µεταβα-
τικών συνθηκών που εναλλάσσονται ανά δευτερόλεπτο.
1.2. Η δοκιµή διενεργείται µε τον κινητήρα στερεωµένο επάνω σε
τράπεζα δοκιµών και συνδεδεµένο µε δυναµόµετρο.
1.3.Αρχή των µετρήσεων
Οι προς µέτρηση εκποµπές της εξάτµισης του κινητήρα περι-
λαµβάνουν αέρια (µονοξείδιο του άνθρακα,ολικοί
υδρογονάνθρακες µόνο για κινητήρες ντίζελ υπό δοκιµή ESC, υδρο-
γονάνθρακες πλην µεθανίου µόνο για κινητήρες ντίζελ και αερίου
υπό δοκιµή ETC, µεθάνιο µόνο για κινητήρες αερίου υπό δοκιµή
ETC και οξείδια του αζώτου),σωµατίδια (µόνο για κινητήρες
ντίζελ) και αιθάλη (µόνο για κινητήρες ντίζελ υπό δοκιµή ELR).
Επιπρόσθετα,συχνά χρησιµοποιείται το διοξείδιο του άνθρακα ως
αέριο ανίχνευσης για τον προσδιορισµό του βαθµού αραίωσης σε
συστήµατα αραίωσης µερικής και πλήρους ροής. Σύµφωνα µε την
ορθή τεχνική πρακτική,συνιστάται η γενική µέτρηση του διοξει-
δίου του άνθρακος ως εξαίρετο εργαλείο για τον εντοπισµό
προβληµάτων µέτρησης κατά τη διεξαγωγή της δοκιµής.
1.3.1.∆οκιµήESC
Κατά τη διάρκεια της προκαθορισµένης αλληλουχίας συνθηκών
λειτουργίας προθερµασµένου κινητήρα,εξετάζονται συνεχώς οι
ποσότητες των ανωτέρω εκποµπών εξάτµισης µε τη λήψη
δειγµάτων από τα πρωτογενή καυσαέρια. Ο κύκλος δοκιµής συνί-
σταται από έναν αριθµό συνδυασµών στροφών και ισχύος,ο
οποίος καλύπτει την τυπική κλίµακα λειτουργίας των κινητήρωνντίζελ. Στη διάρκεια του κάθε συνδυασµού,προσδιορίζεται η
συγκέντρωση κάθε αερίου ρύπου,η ροή της εξάτµισης και η
απόδοση ισχύος και σταθµίζονται οι µετρούµενες τιµές. Το δείγµα
των σωµατιδίων αραιώνεται µε κατάλληλα προετοιµασµένο αέρα
περιβάλλοντος. Από την πλήρη διαδικασία της δοκιµής λαµβάνεται
ένα δείγµα και συλλέγεται σε κατάλληλα φίλτρα. Υπολογίζονται
τα γραµµάρια κάθε εκπεµπόµενου ρύπου ανά κιλοβατώρα,όπως
περιγράφεται στο προσάρτηµα 1 του παρόντος παραρτήµατος.
Επίσης,µετρώνται τα NO
xσε τρία σηµεία της δοκιµής εντός της
περιοχής ελέγχου που επιλέγεται από την τεχνική υπηρεσία (1)
και οι µετρούµενες τιµές συγκρίνονται µε αυτές που προκύπτουν
από τις φάσεις του κύκλου δοκιµής που βρίσκονται πλησιέστερα
στα επιλεγµένα σηµεία δοκιµής. Ο έλεγχος επαλήθευσης των NOxδιασφαλίζει την αποτελεσµατικότητα του ελέγχου εκποµπών του
κινητήρα εντός της τυπικής κλίµακας λειτουργίας του.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 52
(1)Τα σηµεία δοκιµής επιλέγονται µε τη χρήση αποδεκτών στατιστικών µεθόδων
τυχαίας δειγµατοληψίας.
▼M3
1.3.2.∆οκιµήELR
Στη διάρκεια προκαθορισµένης δοκιµής απόκρισης φορτίου,
προσδιορίζεται η αιθάλη του προθερµασµένου κινητήρα µε αδιαφα-
νειόµετρο. Η δοκιµή συνίσταται στη φόρτιση του κινητήρα υπό
σταθερό αριθµό στροφών µε φορτίο από 10 %µέχρι 100 %για
τρεις διαφορετικούς αριθµούς στροφών του κινητήρα. Επιπρό-
σθετα,διεξάγεται και τέταρτη φάση φόρτισης που επιλέγεται από
την τεχνική υπηρεσία (1)και η τιµή της συγκρίνεται µε τις τιµές
των προηγούµενων φάσεων φόρτισης. Προσδιορίζεται η µεγίστη
τιµή της αιθάλης µε τη βοήθεια αλγορίθµου προσδιορισµού τουµέσου όρου,όπως περιγράφεται στο προσάρτηµα 1 του παρόντος
παραρτήµατος.
1.3.3.∆οκιµήETC
Στη διάρκεια προκαθορισµένου κύκλου µεταβατικών συνθηκών
λειτουργίας προθερµασµένου κινητήρα,βασισµένου άµεσα σε
πρότυπα οδήγησης κατά τύπο οδού για κινητήρες βαρέων
οχηµάτων επαγγελµατικής χρήσεως σε φορτηγά οχήµατα και
λεωφορεία,εξετάζονται οι ανωτέρω ρύποι µετά από αραίωση του
συνόλου των αερίων της εξάτµισης µε κατάλληλα προετοιµασµένο
αέρα περιβάλλοντος. Βάσει των ενδείξεων του δυναµόµετρου του
κινητήρα για τη ροπή και τον αριθµό στροφών του,υπολογίζεται
το ολοκλήρωµα της ισχύος στο χρόνο του κύκλου,οπότε προκύπτει
ως αποτέλεσµα το έργο που παράγεται από τον κινητήρα στο
σύνολο του κύκλου. Η συγκέντρωση NO
xκαιHCστο σύνολο του
κύκλου προσδιορίζεται το ολοκλήρωµα του σήµατος του αναλυτή.
Η συγκέντρωση CO, CO2καιNMHC µπορεί να προσδιοριστεί από
το ολοκλήρωµα του σήµατος του αναλυτή ή µε δειγµατοληψία
σάκκου. Για τα σωµατίδια συλλέγεται αναλογικό δείγµα σε
κατάλληλα φίλτρα. Προσδιορίζεται η παροχή των αραιωµένων
καυσαερίων στο σύνολο του κύκλου για τον υπολογισµό των τιµών
της µάζας των εκποµπών ρύπων. Οι τιµές εκποµπών µάζας συσχετί-
ζονται µε το έργο του κινητήρα,ώστε να ληφθούν τα γραµµάρια
κάθε εκπεµπόµενου ρύπου ανά κιλοβατώρα,όπως περιγράφεται
στο προσάρτηµα 2 του παρόντος παραρτήµατος.
2. ΣΥΝΘΗΚΕΣ ∆ΟΚΙΜΗΣ
2.1.Συνθήκες ∆οκιµής Κινητήρα
2.1.1. Μετράται η απόλυτη θερµοκρασία ( Ta)του αέρα του κινητήρα στο
στόµιο εισαγωγής του κινητήρα,εκφρασµένη σε βαθµούς Κέλβιν,
καθώς και η ξηρά ατµοσφαιρική πίεση ( ps),εκφρασµένη σε kPa
και προσδιορίζεται η παράµετρος Fσύµφωνα µε τις ακόλουθες
διατάξεις:
α) για κινητήρες ντίζελ:
Κινητήρες φυσικής αναρρόφησης και µηχανικής υπερτροφο-
δότησης:
F¼99
ps/C18/C19
/C3Ta
298/C18/C190;7
Κινητήρες στροβιλοσυµπίεσης µε ή χωρίς ψύξη του αναρροφώ-
µενου αέρα:
F¼99
ps/C18/C190;7
/C3Ta
298/C18/C191;5
β) για κινητήρες αερίου:
F¼99
ps/C18/C191;2
/C3Ta
298/C18/C190;6
2.1.2.Εγκυρότητα της ∆οκιµής
Για να αναγνωρισθεί µία δοκιµή ως έγκυρη,η παράµετρος Fπρέπει
να είναι τέτοια ώστε:1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 53
(1)Τα σηµεία δοκιµής επιλέγονται µε τη χρήση αποδεκτών στατιστικών µεθόδων
τυχαίας δειγµατοληψίας.
▼M3
0,96≤F≤1,06
2.2.Αερόψυκτοι Κινητήρες
Καταγράφεται η θερµοκρασία του αέρα τροφοδοσίας,η οποία,στις
στροφές της δηλούµενης µέγιστης ισχύος και για πλήρες φορτίο,
πρέπει να περικλείεται εντός του πεδίου ±5K της µέγιστης θερµο-
κρασίας του αέρα τροφοδοσίας που ορίζεται στο Παράρτηµα ΙΙ,
Προσάρτηµα 1,κεφάλαιο 1.16.3. Η θερµοκρασία του ψυκτικού
µέσου πρέπει να είναι τουλάχιστον 293 K (20 ºC).
Αν χρησιµοποιείται εργαστηριακό σύστηµα δοκιµής ή εξωτερικός
ανεµιστήρας,η θερµοκρασία του αέρα τροφοδοσίας πρέπει να
περικλείεται εντός του πεδίου ±5Κ της µέγιστης θερµοκρασίας
του αέρα τροφοδοσίας που ορίζεται στο παράρτηµα II,Προσάρτηµα
1,κεφάλαιο 1.16.3,στις στροφές της δηλούµενης µέγιστης ισχύος
και υπό πλήρες φορτίο. Η ρύθµιση του ψύκτη του αέρα τροφοδο-
σίας για την ικανοποίηση των ανωτέρω συνθηκών
χρησιµοποιείται στο σύνολο του κύκλου δοκιµής.
2.3.Σύστηµα αναρρόφησης αέρα του κινητήρα
Χρησιµοποιείται σύστηµα αναρρόφησης αέρα κινητήρα που να
διαθέτει περιορισµό εισαγωγής αέρα στην τιµή ± 100 Pa του
ανωτάτου ορίου λειτουργίας του κινητήρα στις στροφές που αντι-
στοιχούν στη δηλούµενη µέγιστη ισχύ και µε πλήρες φορτίο.
2.4.Σύστηµα εξάτµισης του κινητήρα
Χρησιµοποιείται σύστηµα εξάτµισης που να διαθέτει αντίθλιψη
εξάτµισης κυµαινόµενη εντός ± 1000 Pa του ανωτάτου ορίου
λειτουργίας του κινητήρα στις στροφές που αντιστοιχούν στη
δηλούµενη µέγιστη ισχύ και µε πλήρες φορτίο,και χωρητικότητα
εξάτµισης την οριζόµενη από τον κατασκευαστή ±4 0% . Μπορεί
να χρησιµοποιείται εργαστηριακό σύστηµα δοκιµής,υπό τον όρο
ότι αυτό αντιπροσωπεύει τις πραγµατικές συνθήκες λειτουργίας
του κινητήρα. Το σύστηµα εξάτµισης πρέπει να είναι σύµφωνο µε
τις απαιτήσεις για τη δειγµατοληψία των αερίων εξάτµισης,όπως
ορίζεται στο Παράρτηµα III,Προσάρτηµα 4,κεφάλαιο 3.4 και στο
Παράρτηµα V,κεφάλαιο 2.2.1, EPκαι κεφάλαιο 2.3.1. EP.
Αν ο κινητήρας είναι εφοδιασµένος µε διάταξη µετεπεξεργασίας
των προϊόντων της εξάτµισης,τότε ο σωλήνας εξάτµισης πρέπει
να έχει την ίδια διάµετρο µε τις εν χρήσει διαµέτρους 4 τουλάχι-
στον σωλήνων πριν από το στόµιο εισαγωγής της αρχής του
τµήµατος επέκτασης που περιέχει τη διάταξη µετεπεξεργασίας. Η
απόσταση από τη φλάντζα της πολλαπλής εξαγωγής ή από το
στόµιο εξαγωγής του στροβιλοσυµπιεστή µέχρι τη διάταξη µετεπε-
ξεργασίας των καυσαερίων πρέπει να είναι η ίδια όπως στο σχέδιο
του οχήµατος ή εντός των ορίων της απόστασης που ορίζεται στις
προδιαγραφές του κατασκευαστή. Η αντίθλιψη ή ο περιορισµός
εξάτµισης πρέπει να πληροί τα ίδια µε τα ανωτέρω κριτήρια,και
µπορεί να ρυθµίζεται µε βαλβίδα. Το δοχείο της διάταξης µετεπε-
ξεργασίας µπορεί να αποµακρύνεται κατά τη διάρκεια των
οµοιωµάτων δοκιµών και κατά τη χάραξη της καµπύλης λειτουρ-
γίας του κινητήρα,και να αντικαθίσταται µε ισοδύναµο δοχείο
που να διαθέτει υποστήριξη ανενεργού καταλύτη.
2.5.Σύστηµα ψύξης
Χρησιµοποιείται σύστηµα ψύξης του κινητήρα επαρκούς ισχύος
ώστε να διατηρείται ο κινητήρας στις κανονικές θερµοκρασίες
λειτουργίας,που καθορίζονται από τον κατασκευαστή.
2.6.Λιπαντικό
Καταγράφονται οι προδιαγραφές του λιπαντικού που χρησιµο-
ποιείται στη δοκιµή και παρουσιάζονται µαζί µε τα αποτελέσµατα
της δοκιµής,όπως ορίζεται στο Παράρτηµα II,Προσάρτηµα 1,
κεφάλαιο 7.1.
2.7.Καύσιµο
Το καύσιµο είναι το καύσιµο αναφοράς που ορίζεται στο
παράρτηµα IV.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 54
▼M3
Η θερµοκρασία του καυσίµου και το σηµείο µέτρησης καθορί-
ζονται από τον κατασκευαστή εντός των ορίων που δίδονται στο
Παράρτηµα II,Προσάρτηµα 1,κεφάλαιο 1.16.5. Η θερµοκρασία
του καυσίµου δεν πρέπει να είναι χαµηλότερη από 306 Κ (33 ºC).
Αν δεν καθορίζεται,πρέπει να είναι 311 Κ ±5Κ (38ºC ± 5 ºC)
στο στόµιο εισαγωγής της παροχής καυσίµου.
Προκειµένου για τους κινητήρες φυσικού αερίου και υγραερίου,η
θερµοκρασία του καυσίµου και το σηµείο µέτρησης θα ευρίσκονται
εντός των ορίων που δίδονται στο Παράρτηµα IIΠροσάρτηµα 1
κεφάλαιο 1.16.5 ή στο Παράρτηµα IIΠροσάρτηµα 3,κεφάλαιο
1.16.5 στις περιπτώσεις που δεν πρόκειται για µητρικό κινητήρα.
2.8.Έλεγχος συστηµάτων µετεπεξεργασίας των καυσαερίων
Αν ο κινητήρας είναι εφοδιασµένος µε σύστηµα µετεπεξεργασίας
των καυσαερίων,οι εκποµπές που µετρώνται στον(στους) κύκλο(υς)
της δοκιµής πρέπει να είναι αντιπροσωπευτικές των εκποµπών σε
πραγµατικές συνθήκες. Αν αυτό δεν µπορεί να επιτευχθεί µε ένα
µόνο κύκλο δοκιµών (π.χ. για φίλτρα σωµατιδίων περιοδικής
αναγέννησης),πρέπει να εκτελούνται αρκετοί κύκλοι δοκιµών και
να υπολογίζεται ο µέσος όρος των αποτελεσµάτων των δοκιµών ή /
και να σταθµίζονται αυτά. Η ακριβής διαδικασία πρέπει να συµφω-
νείται µεταξύ του κατασκευαστή του κινητήρα και της Τεχνικής
Υπηρεσίας µε βάση την ορθή τεχνική κρίση.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 55
▼M3
Προσάρτηµα 1
ΚΥΚΛΟΙ ∆ΟΚΙΜΩΝ ESC ΚΑΙELR
1. ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΚΙΝΗΤΗΡΑ ΚΑΙ ∆ΥΝΑΜΟΜΕΤΡΟΥ
1.1Προσδιορισµός των στροφών Α, Β και Γ του κινητήρα
Οι στροφές Α,Β και Γ του κινητήρα δηλώνονται από τον κατα-
σκευαστή σύµφωνα µε τις ακόλουθες διατάξεις:
Οι υψηλές στροφές nhiπροσδιορίζονται µε υπολογισµό του 70 %
της δηλούµενης µέγιστης καθαρής ισχύος P(n), όπως ορίζεται στο
Παράρτηµα II,Προσάρτηµα 1,σηµείο 8.2. Οι υψηλότερες στροφές
του κινητήρα στις οποίες σηµειώνεται αυτή η τιµή στην καµπύλη
της ισχύος ορίζονται ως nhi.
Οι χαµηλές στροφές nloπροσδιορίζονται µε υπολογισµό του 50 %
της δηλούµενης µέγιστης καθαρής ισχύος P(n), όπως ορίζεται στο
Παράρτηµα II,Προσάρτηµα 1,κεφάλαιο 8.2. Οι χαµηλότερες
στροφές του κινητήρα στις οποίες σηµειώνεται αυτή η τιµή στην
καµπύλη της ισχύος ορίζονται ως nlo.
Οι στροφές Α,Β και Γ του κινητήρα υπολογίζονται ως εξής:Στροφές Α =n
lo+2 5%( nhi−nlo)
ΣτροφέςB=nlo+5 0%( nhi−nlo)
Στροφές Γ =nlo+7 5%( nhi−nlo)
Οι στροφές Α,Β και Γ του κινητήρα µπορούν να επαληθεύονται µε
µία από τις ακόλουθες µεθόδους:
α) Κατά τη διαδικασία έγκρισης της ισχύος του κινητήρα σύµφωνα
µε την οδηγία 80 /1269/ ΕΟΚ εκτελούνται µετρήσεις σε πρόσθετα
σηµεία δοκιµής,για τον ακριβή προσδιορισµό των nhiκαιnlo.Η
µέγιστη ισχύς και οι τιµές των nhiκαιnloλαµβάνονται από την
καµπύλη ισχύος,ενώ οι στροφές Α,Β και Γ του κινητήρα
υπολογίζονται σύµφωνα µε τις ανωτέρω διατάξεις.
β) Χαράσσεται η καµπύλη στροφών -ροπής του κινητήρα κατά
µήκος της καµπύλης πλήρους φορτίου,από τις µέγιστες άνευ
φορτίου στροφές έως τις στροφές βραδυπορείας,µε χρήση 5
τουλάχιστον σηµείων µέτρησης ανά διαστήµατα 1000 rpm και
σηµείων µέτρησης εντός του πεδίου ± 50 rpm των στροφών που
αντιστοιχούν στη δηλούµενη µέγιστη ισχύ. Η µέγιστη ισχύς
και οι τιµές των nhiκαιnloλαµβάνονται από την ως άνω καµπύλη
χαρτογράφησης,ενώ οι στροφές Α,Β και Γ του κινητήρα
υπολογίζονται σύµφωνα µε τις ανωτέρω διατάξεις.
Αν οι µετρούµενες στροφές Α,Β και Γ του κινητήρα παρουσιάζουν
απόκλιση±3% από τις στροφές του κινητήρα που δηλώνονται από
τον κατασκευαστή,για τη δοκιµή των εκποµπών χρησιµοποιούνται
οι δηλούµενες στροφές κινητήρα. Αν υπάρξει υπέρβαση της
ανοχής για οποιοδήποτε αριθµό στροφών του κινητήρα,τότε για
τη δοκιµή των εκποµπών χρησιµοποιούνται οι µετρούµενες
στροφές του κινητήρα.
1.2.Προσδιορισµός των ρυθµίσεων του δυναµοµέτρου
Χαράσσεται η καµπύλη της ροπής υπό πλήρες φορτίο πειραµατικά
τον υπολογισµό των τιµών της ροπής στους προδιαγραφόµενους
συνδυασµούς δοκιµής υπό καθαρές συνθήκες,όπως ορίζεται στο
Παράρτηµα II,Προσάρτηµα 1,κεφάλαιο 8.2. Πρέπει να λαµβάνεται
υπόψη η απορροφώµενη ισχύς από τον εξοπλισµό που κινείται από
τον κινητήρα,αν υπάρχει. Η ρύθµιση του δυναµοµέτρου για κάθε
φάση της δοκιµής υπολογίζεται µε τον τύπο:
s¼PnðÞ/C3L
100αν η δοκιµή πραγµατοποιείται υπό καθαρές
συνθήκες
s¼PnðÞ/C3L
100þPaðÞ /C0PbðÞ ðÞ αν η δοκιµή δεν πραγµατοποιείται
υπό καθαρές συνθήκες.
όπου:
s= ρύθµιση δυναµόµετρου,σε kW1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 56
▼M3
P(n) = καθαρή ισχύς κινητήρα όπως αναφέρεται στο Παράρτηµα
II,Προσάρτηµα 1,κεφάλαιο 8.2,σε kW
L= ποσοστιαίο φορτίο,όπως αναφέρεται στο κεφάλαιο 2.7.1, %
P(a) = απορροφώµενη ισχύς από τα συνδεδεµένα βοηθητικά
µέσα,όπως αναφέρεται στο Παράρτηµα II,Προσάρτηµα 1,
κεφάλαιο 6.1,σε kW
P(b) = απορροφώµενη ισχύς από τα αφαιρεθέντα βοηθητικά µέσα,
όπως αναφέρεται στο Παράρτηµα II,Προσάρτηµα 1,
κεφάλαιο 6.2,σε kW
2. ∆ΙΕΞΑΓΩΓΗ ∆ΟΚΙΜΗΣ ESC
Κατόπιν αιτήµατος του κατασκευαστή,µπορεί να διεξάγεται
οµοίωµα δοκιµής για τη ρύθµιση του κινητήρα και του συστήµατος
εξάτµισης πριν από τον κύκλο των µετρήσεων.
2.1.Προετοιµασία των φίλτρων δειγµατοληψίας
Μία ώρα τουλάχιστον πριν από τη δοκιµή,κάθε φίλτρο (ζεύγος)
τοποθετείται σε κλειστό -αλλά όχι σφραγισµένο -τριβλίοPetri και
εισάγεται σε θάλαµο ζύγισης για σταθεροποίηση του βάρους. Στο
τέλος της περιόδου σταθεροποίησης,κάθε φίλτρο (ζεύγος) ζυγί-
ζεται και καταγράφεται το απόβαρο. Στη συνέχεια,το φίλτρο
(ζεύγος) φυλάσσεται σε κλειστό τριβλίο Petri ή σε σφραγισµένο
υποδοχέα φίλτρου µέχρι να χρειαστεί για τη δοκιµή. Αν το φίλτρο
(ζεύγος) δεν χρησιµοποιηθεί εντός οκτώ ωρών µετά την αποµά-
κρυνσή του από το θάλαµο ζύγισης,πρέπει να υποβληθεί σε νέα
προετοιµασία και επαναζύγιση πριν από τη χρήση.
2.2.Εγκατάσταση του µηχανισµού µέτρησης
Τα εργαστηριακά όργανα και οι καθετήρες δειγµατοληψίας
τοποθετούνται όπως απαιτείται. Όταν χρησιµοποιείται σύστηµα
αραίωσης πλήρους ροής για την αραίωση των αερίων της
εξάτµισης,ο σωλήνας εξαγωγής πρέπει να συνδέεται µε το
σύστηµα.
2.3.Εκκίνηση του συστήµατος αραίωσης και του κινητήρα
Η εκκίνηση και η προθέρµανση του συστήµατος αραίωσης και του
κινητήρα µέχρι να σταθεροποιηθούν όλες οι θερµοκρασίες και οι
πιέσεις στη µέγιστη ισχύ διενεργούνται σύµφωνα µε τις συστάσεις
του κατασκευαστή και µε τους κανόνες της ορθής τεχνικής
πρακτικής.
2.4.Εκκίνηση του συστήµατος δειγµατοληψίας σωµατιδίων
Η εκκίνηση και η λειτουργία του συστήµατος δειγµατοληψίας
σωµατιδίων πρέπει να εκτελείται µε ηλεκτρική διακλάδωση. Τα
επίπεδα σωµατιδίων στον αέρα αραίωσης µπορούν να προσδιορί-
ζονται µε τη διοχέτευση αέρα αραίωσης µέσω των φίλτρων
σωµατιδίων. Αν χρησιµοποιείται φιλτραρισµένος αέρας αραίωσης,µπορεί να γίνεται µία µέτρηση πριν ή µετά τη δοκιµή. Αν ο αέρας
αραίωσης δεν είναι φιλτραρισµένος,µπορούν να γίνονται µετρή-
σεις κατά την έναρξη και τη λήξη του κύκλου και να
υπολογίζεται ο µέσος όρος των τιµών.
2.5.Ρύθµιση της αναλογίας αραίωσης
Ο αέρας αραίωσης ρυθµίζεται έτσι ώστε η θερµοκρασία των αραιω-
µένων αερίων προϊόντων της εξάτµισης που µετράται αµέσως πριν
από το αρχικό φίλτρο να µην υπερβαίνει τους 325 K(52ºC) σε οποι-
αδήποτε φάση. Η αναλογία αραίωσης ( q)δεν πρέπει να είναι
µικρότερη από 4.
Για συστήµατα στα οποία χρησιµοποιείται η µέτρηση της
συγκέντρωσης CO
2ήNOxγια τον έλεγχο της αναλογίας αραίωσης,
η περιεκτικότητα του αέρα αραίωσης σε CO2ήNOxπρέπει να
µετράται κατά την έναρξη και τη λήξη κάθε δοκιµής. Οι µετρήσεις
των συγκεντρώσεων CO2ήNOxτου αέρα αραίωσης που εκτε-
λούνται πριν και µετά τη δοκιµή πρέπει να µη διαφέρουν µεταξύ
τους περισσότερο από 100 ppm ή5ppm αντιστοίχως.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 57
▼M3
2.6.Έλεγχος των αναλυτών
Οι αναλυτές των εκποµπών ρυθµίζονται στο µηδέν και στο µέγιστο
της κλίµακάς τους.
2.7.Κύκλος δοκιµής
2.7.1. Κατά τη λειτουργία του δυναµοµέτρου που είναι συνδεδεµένο µε
τον υπό δοκιµή κινητήρα ακολουθείται ο ακόλουθος κύκλος 13
σταδίων:
Αριθµός
σταδίουΣτροφές
ΚινητήραΠοσοστιαίο
φορτίοΣυντελεστής
στάθµισης∆ιάρκεια
σταδίου
1 βραδυπο-
ρεία— 0,15 4 λεπτά
2 Α 100 0,08 2 λεπτά
3 Β 50 0,10 2 λεπτά
4 Β 75 0,10 2 λεπτά
5 Α 50 0,05 2 λεπτά
6 Α 75 0,05 2 λεπτά
7 Α 25 0,05 2 λεπτά
8 Β 100 0,09 2 λεπτά
9 Β 25 0,10 2 λεπτά
10 Γ 100 0,08 2 λεπτά
11 Γ 25 0,05 2 λεπτά
12 Γ 75 0,05 2 λεπτά
13 Γ 50 0,05 2 λεπτά
2.7.2.Αλληλουχία των Φάσεων της ∆οκιµής
Αρχίζει η αλληλουχία των φάσεων της δοκιµής. Η δοκιµή εκτε-
λείται µε την αριθµητική σειρά των φάσεων που δίδεται στο
σηµείο 2.7.1.
Ο κινητήρας πρέπει να βρίσκεται σε λειτουργία για το προκαθορι-
σµένο χρονικό διάστηµα κάθε σταδίου,επιτυγχάνοντας τις
µεταβολές στροφών και φορτίου µέσα στα πρώτα 20 δευτερόλεπτα.
Οι καθοριζόµενες στροφές πρέπει να διατηρούνται σε µέγιστη
απόκλιση± 50 rpm η δε καθοριζόµενη ροπή πρέπει να διατηρείται
σε µέγιστη απόκλιση ±2% από τη µέγιστη ροπή που αντιστοιχεί
στις στροφές της δοκιµής.
Κατόπιν αιτήµατος του κατασκευαστή,η αλληλουχία των φάσεων
της δοκιµής µπορεί να επαναληφθεί αρκετές φορές ώστε να ληφθεί
µεγαλύτερη µάζα σωµατιδίων στο φίλτρο. Ο κατασκευαστής
παρέχει αναλυτική περιγραφή των διαδικασιών αξιολόγησης των
στοιχείων και υπολογισµών. Οι εκποµπές αερίων προσδιορίζονται
µόνο στον πρώτο κύκλο.
2.7.3.Απόκριση του αναλυτή
Οι ενδείξεις των αναλυτών καταγράφονται µε καταγραφέα
διαγραµµάτων ή µετρώνται µε ισοδύναµο σύστηµα συλλογής δεδο-
µένων,ενώ τα αέρια της εξάτµισης ρέουν µέσω των αναλυτών
καθόλη τη διάρκεια του κύκλου της δοκιµής.
2.7.4.∆ειγµατοληψία σωµατιδίων
Χρησιµοποιείται ένα ζεύγος φίλτρων (βασικό και εφεδρικό φίλτρο,
βλ. Παράρτηµα ΙΙΙ,Προσάρτηµα 4) για ολόκληρη τη διαδικασία
της δοκιµής. Λαµβάνονται υπόψη οι συντελεστές στάθµισης των
διαφόρων σταδίων που καθορίζονται στη διαδικασία του κύκλου
δοκιµών,µε τη λήψη δείγµατος ανάλογου προς τη ροή µάζας των
καυσαερίων στη διάρκεια του κάθε επί µέρους σταδίου του κύκλου.
Αυτό µπορεί να επιτευχθεί µε την προσαρµογή της παροχής του
δείγµατος,του χρόνου δειγµατοληψίας ή /και της αναλογίας
αραίωσης,έτσι ώστε να ικανοποιείται το κριτήριο των ενεργών
συντελεστών στάθµισης του κεφαλαίου 5.6.
Ο χρόνος δειγµατοληψίας ανά στάδιο πρέπει να είναι τουλάχιστον
4 δευτερόλεπτα ανά 0,01 του συντελεστή στάθµισης. Η δειγµα-1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 58
▼M3
τοληψία πρέπει να διεξάγεται όσο το δυνατόν αργότερα σε κάθε
στάδιο. Η δειγµατοληψία σωµατιδίων δεν πρέπει να ολοκληρώ-
νεται περισσότερο από 5 δευτερόλεπτα πριν από την περάτωση
κάθε σταδίου.
2.7.5.Συνθήκες του Κινητήρα
Στη διάρκεια κάθε σταδίου καταγράφονται οι στροφές και το
φορτίο του κινητήρα,η θερµοκρασία και η υποπίεση του αναρρο-
φώµενου αέρα,η θερµοκρασία και η αντίθλιψη εξάτµισης,η ροή
του καυσίµου και η ροή του αέρα ή των καυσαερίων,η θερµο-
κρασία του αέρα τροφοδοσίας,η θερµοκρασία και η υγρασία του
καυσίµου,ενώ παράλληλα ικανοποιούνται οι απαιτήσεις στροφών
και φορτίου (βλ. κεφάλαιο 2.7.2.) κατά τη διάρκεια της δειγµατολη-
ψίας σωµατιδίων,και σε κάθε περίπτωση κατά το τελευταίο λεπτό
κάθε σταδίου.
Καταγράφονται οποιαδήποτε πρόσθετα δεδοµένα απαιτούνται για
τους υπολογισµούς (βλ. κεφάλαια 4 και 5).
2.7.6.Εξακρίβωση των NOxεντός της περιοχής ελέγχου
Η εξακρίβωση των NOxεντός της περιοχής ελέγχου διενεργείται
αµέσως µετά την ολοκλήρωση του σταδίου 13.
Ο κινητήρας προετοιµάζεται για το στάδιο 13 επί διάστηµα τριών
λεπτών πριν από την έναρξη των µετρήσεων. Γίνονται τρεις µετρή-
σεις σε διαφορετικές θέσεις εντός της περιοχής ελέγχου,που
επιλέγονται από την Τεχνική Υπηρεσία (1).Η διάρκεια κάθε
µέτρησης είναι 2 λεπτά.
Η διαδικασία µέτρησης είναι η ίδια µε τη µέτρηση των NOxστον
κύκλο των 13 σταδίων και διεξάγεται σύµφωνα µε τα κεφάλαια
2.7.3,2.7.5 και 4.1 του παρόντος Προσαρτήµατος και µε το
Παράρτηµα III,Προσάρτηµα 4 κεφάλαιο 3.
Ο υπολογισµός γίνεται σύµφωνα µε την κεφάλαιο 4.
2.7.7.Επαλήθευση των αναλυτών
Μετά τη δοκιµή εκποµπών,χρησιµοποιείται για επαλήθευση αέριο
ρύθµισης του µηδενός και το ίδιο αέριο ρύθµισης του µεγίστου της
κλίµακας. Η δοκιµή θα θεωρείται αποδεκτή αν η διαφορά των
αποτελεσµάτων προ της δοκιµής και µετά από αυτήν είναι µικρό-
τερη από το 2 %της τιµής του αερίου ρύθµισης του µεγίστου της
κλίµακας.
3. ∆ΙΕΞΑΓΩΓΗ ∆ΟΚΙΜΗΣ ELR
3.1.Εγκατάσταση του µηχανισµού µέτρησης
Το αδιαφανόµετρο και οι καθετήρες δειγµατοληψίας,αν υπάρχουν,
τοποθετούνται µετά από τον σιγαστήρα ή από τυχόν συσκευή µετε-
πεξεργασίας,σύµφωνα µε τις γενικές διαδικασίες τοποθέτησης που
υποδεικνύονται από τον κατασκευαστή του οργάνου. Επίσης πρέπει
να πληρούνται,κατά περίπτωση,οι απαιτήσεις του κεφαλαίου 10
του προτύπου ISOΙDS 11614.
Πριν από κάθε επαλήθευση του µηδενός και της πλήρους
κλίµακας,το αδιαφανόµετρο προθερµαίνεται και σταθεροποιείται
σύµφωνα µε τις συστάσεις του κατασκευαστή του οργάνου. Αν το
αδιαφανόµετρο είναι εφοδιασµένο µε σύστηµα καθαρισµού του
αέρα για την πρόληψη της επικάλυψης των οπτικών µερών του
µετρητή µε αιθάλη,το σύστηµα αυτό πρέπει επίσης να ενεργο-
ποιείται και να ρυθµίζεται σύµφωνα µε τις συστάσεις του
κατασκευαστή.
3.2.Έλεγχος του αδιαφανοµέτρου
Η επαλήθευση του µηδενός και της πλήρους κλίµακας εκτελούνται
στη θέση ανάγνωσης της αδιαφάνειας,δεδοµένου ότι η κλίµακα
αδιαφάνειας προσφέρει δύο πραγµατικά αναγνωρίσιµα σηµεία
βαθµονόµησης,συγκεκριµένα το 0 %και το 100 %.Έτσι,ο συντε-
λεστής απορρόφησης φωτός υπολογίζεται σωστά µε βάση τη
µετρούµενη αδιαφάνεια και το LA,που δίδεται από τον κατα-1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 59
(1)Τα σηµεία δοκιµής επιλέγονται µε τη χρήση αποδεκτών στατιστικών µεθόδων
τυχαίας δειγµατοληψίας.
▼M3
σκευαστή του αδιαφανοµέτρου,όταν το όργανο επαναφέρεται στη
θέση ανάγνωσης της ένδειξης kκατά τη διεξαγωγή της δοκιµής.
Χωρίς να παρακωλύεται η φωτεινή δέσµη του αδιαφανοµέτρου,η
ανάγνωση ρυθµίζεται σε αδιαφάνεια 0,0 % ± 1,0 %. Εν συνεχεία,η
φωτεινή δέσµη εµποδίζεται να προσπέσει στο δέκτη και η
ανάγνωση ρυθµίζεται στο 100,0 % ± 1,0 %.
3.3.Κύκλος δοκιµής
3.3.1.Προετοιµασία του κινητήρα
Η προθέρµανση του κινητήρα και του συστήµατος εκτελείται µε τη
µέγιστη ισχύ,ώστε να σταθεροποιηθούν οι παράµετροι του κινη-
τήρα σύµφωνα µε τις συστάσεις του κατασκευαστή. Η φάση της
προετοιµασίας προστατεύει επίσης την τελική µέτρηση από την
επίδραση τυχόν εναποθέσεων στο σύστηµα εξάτµισης από
προηγούµενες δοκιµές.
Όταν σταθεροποιηθεί ο κινητήρας,η έναρξη του κύκλου πραγµατο-
ποιείται εντός 20 ±2δευτερολέπτων µετά τη φάση προετοιµασίας.
Μετά από αίτηµα του κατασκευαστή,µπορεί να διενεργηθεί και
οµοίωµα δοκιµής για πρόσθετη προετοιµασία πριν από τον κύκλο
µέτρησης.
3.3.2.Αλληλουχία των φάσεων της δοκιµής
Η δοκιµή συνίσταται από µια αλληλουχία τριών φάσεων φόρτισης
για καθένα από τους τρεις αριθµούς στροφών κινητήρα Α (κύκλος
1),Β (κύκλος 2) και Γ (κύκλος 3),που καθορίζονται σύµφωνα µε το
Παράρτηµα ΙΙΙ,κεφάλαιο 1.1,ακολουθούµενη από τον κύκλο 4 µε
στροφές εντός της περιοχής ελέγχου και µε φορτίο µεταξύ 10 %
και 100%,που επιλέγονται από την Τεχνική Υπηρεσία (1).Η
λειτουργία του δυναµοµέτρου επάνω στον υπό δοκιµή κινητήρα
πρέπει να ακολουθεί την αλληλουχία που εικονίζεται στο σχήµα 3.
Σχήµα 3
Αλληλουχία φάσεων της δοκιµής ELR
α) Ο κινητήρας λειτουργεί στις στροφές Α,υπό φορτίο 10 %για
20±2δευτερόλεπτα. Οι καθορισµένες στροφές διατηρούνται
σε απόκλιση µέχρι ± 20 rpm και η καθορισµένη ροπή σε
απόκλιση µέχρι ±2% της µέγιστης ροπής που αντιστοιχεί
στις στροφές της δοκιµής.
β) Στο τέλος της προηγούµενης φάσης,ο µοχλός ελέγχου
στροφών µετακινείται µε ταχύτητα στη θέση πλήρους ανοί-
γµατος και κρατείται εκεί για 10 ±1δευτερόλεπτα. Ασκείται
το απαραίτητο φορτίο δυναµοµέτρου,ώστε οι στροφές του
κινητήρα να παραµείνουν σταθερές µε απόκλιση ± 150 rpm1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 60
(1)Τα σηµεία δοκιµής επιλέγονται µε τη χρήση αποδεκτών στατιστικών µεθόδων
τυχαίας δειγµατοληψίας.
▼M3
για τα πρώτα 3 δευτερόλεπτα,και µε απόκλιση ± 20 rpm για το
υπόλοιπο διάστηµα της φάσης.
γ) Η αλληλουχία που περιγράφηκε στα α) και β) επαναλαµβά-
νεται δύο φορές.
δ) Μετά την ολοκλήρωση της τρίτης φάσης φόρτισης,ο κινη-
τήρας ρυθµίζεται στις στροφές Β και σε φορτίο ίσο προς 10 %
εντός 20±2δευτερολέπτων.
ε) Η αλληλουχία φάσεων από α) µέχρι γ) εκτελείται µε
λειτουργία του κινητήρα στις στροφές Β.
στ) Μετά την ολοκλήρωση της τρίτης φάσης φόρτισης,ο κινη-
τήρας ρυθµίζεται στις στροφές Γ και σε φορτίο ίσο προς το
10%εντός 20±2δευτερολέπτων.
ζ) Η αλληλουχία φάσεων από α) µέχρι γ) εκτελείται µε
λειτουργία του κινητήρα στις στροφές Γ.
η) Μετά την ολοκλήρωση της τρίτης φάσης φόρτισης,ο κινη-
τήρας ρυθµίζεται στον επιλεγµένο αριθµό στροφών και σε
οποιοδήποτε φορτίο άνω του 10 %εντός 20±2δευτερολέπτων.
θ) Η αλληλουχία φάσεων από α) µέχρι γ) εκτελείται µε
λειτουργία του κινητήρα στον επιλεγµένο αριθµό στροφών.
3.4.Επικύρωση κύκλου
Οι σχετικές τυπικές αποκλίσεις των µέσων τιµών αιθάλης για κάθε
αριθµό στροφών δοκιµής (Α,Β,Γ) πρέπει να είναι κατώτερες του
15%της αντίστοιχης µέσης τιµής ( SVA,S VB,S VC,όπως υπολογί-
ζονται σύµφωνα µε το κεφάλαιο 6.3.3 από τα δεδοµένα των τριών
διαδοχικών φάσεων φόρτισης για κάθε αριθµό στροφών δοκιµής)
ή κατά το 15 %της µέσης τιµής ή από το 10 %της οριακής τιµής
που εµφαίνεται στον πίνακα 1 του Παραρτήµατος Ι,όποιο από τα
δύο είναι µεγαλύτερο. Αν η διαφορά είναι µεγαλύτερη,η αλλη-
λουχία επαναλαµβάνεται µέχρις ότου 3 από τις διαδοχικές φάσεις
φόρτισης να ικανοποιούν τα κριτήρια επικύρωσης.
3.5.Επαλήθευση του αδιαφανοµέτρου
Μετά τη δοκιµή,η τιµή µεταβολής της ανάγνωσης µηδέν του αδια-
φανοµέτρου δεν πρέπει να υπερβαίνει το ±5,0% της οριακής τιµής
που εµφαίνεται στον πίνακα 1 του Παραρτήµατος I.
4. ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ
4.1.Αξιολόγηση των δεδοµένων
Για την αξιολόγηση των εκποµπών αερίων υπολογίζεται ο µέσος
όρος των ενδείξεων του διαγράµµατος κατά τα τελευταία 30 δευτε-
ρόλεπτα κάθε σταδίου και προσδιορίζονται οι µέσες
συγκεντρώσεις ( conc) HC, CO καιNOxστη διάρκεια του κάθε
σταδίου από τις µέσες τιµές των ενδείξεων του διαγράµµατος και
από τα αντίστοιχα δεδοµένα βαθµονόµησης. Μπορεί να χρησιµο-
ποιηθεί και διαφορετικός τρόπος καταγραφής,αν αυτός
διασφαλίζει ισοδύναµη συλλογή δεδοµένων.
Όσον αφορά τον έλεγχο των NOxεντός της περιοχής ελέγχου,οι
ανωτέρω απαιτήσεις ισχύουν µόνο για τα NOx.
Στην περίπτωση που χρησιµοποιείται προαιρετικά η ροή καυσαε-
ρίωνGEXHWή η ροή αραιωµένων καυσαερίων GTOTW,αυτή
προσδιορίζεται σύµφωνα µε το Παράρτηµα ΙΙΙ,Προσάρτηµα 4,
κεφάλαιο 2.3.
4.2.∆ιόρθωση για ξηρά /υγρή κατάσταση
Η µετρούµενη συγκέντρωση µετατρέπεται σε υγρή βάση σύµφωνα
µε τους ακόλουθους τύπους,αν δεν έχει ήδη µετρηθεί σε υγρή
κατάσταση.
conc (wet) = Kw* conc (dry)
Για πρωτογενήκαυσαέρια:
KW;r¼1/C0FFH/C3GFUEL
GAIRD/C18/C19
/C0KW21988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 61
▼M3
και
FFH¼1;969
1þGFUEL
GAIRW/C18/C19
Για αραιωµένα καυσαέρια:
KW;e;1¼1/C0HTCRAT /C3CO2% wetðÞ
200/C18/C19
/C0KW1
ή
KW;e;2¼1/C0KW1 ðÞ
1þHTCRAT /C3CO2% dryðÞ
2000
BB@1
CCA
Για τον αέρα αραίωσης: Για τον αναρροφώµενο αέρα (αν
είναι διαφορετικός από τον αέρα
αραίωσης):
K
W;d¼1/C0KW1 KW;a¼1/C0KW2
KW1¼1;608/C3Hd
1000 þ1;608/C3Hd ðÞKW2¼1;608/C3Ha
1000 þ1;608/C3Ha ðÞ
Hd¼6;220/C3Rd/C3pd
pB/C0pd/C3Rd/C310/C02Ha¼6;220/C3Ra/C3pa
pB/C0pa/C3Ra/C310/C02
όπου:
Ha,Hd=gνερού ανάkgξηρού αέρα
Rd,Ra=σχετική υγρασία του αέρα αραίωσης /αναρρόφησης, %
pd,pa=τάση κεκορεσµένων ατµών του αέρα αραίωσης /αναρ-
ρόφησης,σε kPa
pB=συνολική βαροµετρική πίεση,σε kPa
4.3.∆ιόρθωση των NOxγια υγρασία και θερµοκρασία
∆εδοµένου ότι οι εκποµπές των NOxεξαρτώνται από τις συνθήκες
του αέρα περιβάλλοντος,οι συγκεντρώσεις των NOxδιορθώνονται
ως προς τη θερµοκρασία και την υγρασία του αέρα περιβάλλοντος
µε τους συντελεστές που δίδονται από τους ακόλουθους τύπους.
KH;D¼1
1þA/C3Ha/C010;71 ðÞ þ B/C3Ta/C0298 ðÞ
όπου:
A = 0,309 GFUEL/GAIRD− 0,0266
B = − 0,209 GFUEL/GAIRD+ 0,00954
Ta=θερµοκρασία του αέρα,σε Κ (η θερµοκρασία και η υγρασία
µετρώνται στην ίδια θέση)
Ha=υγρασία του αναρροφώµενου αέρα,σε γραµµάρια νερού ανά
χιλιόγραµµο ξηρού αέρα
Ha¼6;220/C3Ra/C3pa
ðpB/C0paÞ/C3Ra/C310/C02
όπου:
Ra=σχετική υγρασία του αναρροφώµενου αέρα, %
pa=τάση κορεσµένων ατµών του αναρροφώµενου αέρα,σε kPa
pB=συνολική βαροµετρική πίεση,σε kPa1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 62
▼M3
4.4.Υπολογισµός των παροχών µάζας των εκποµπών
Οι παροχές µάζας των εκποµπών (γραµµάρια /ώρα) για κάθε στάδιο
υπολογίζονται ως εξής,µε την υπόθεση ότι η πυκνότητα των
καυσαερίων είναι 1,293 kg/m3σε θερµοκρασία 273 Κ (0 ºC)και
πίεση 101,3 kPa:
(1) NOx mass= 0,001587 * NOx conc*KH,D*GEXHW
(2) COx mass= 0,000966 * COconc*GEXHW
(3) HCmass= 0,000479 * HCconc*GEXHW
όπουNOxconc,COconc,HCconc(1)είναι οι µέσες συγκεντρώσεις (σε ppm)
στα πρωτογενή καυσαέρια,όπως αυτές ορίζονται στο κεφάλαιο 4.1.
Στην περίπτωση όπου,προαιρετικά,οι εκποµπές αερίων προσδιο-
ρίζονται µε σύστηµα αραίωσης πλήρους ροής,έχουν εφαρµογή οι
ακόλουθοι τύποι:
(1) NOx mass= 0,001587 * NOx conc*KH,D*GTOTW
(2) COx mass= 0,000966 * COconc*GTOTW
(3) HCmass= 0,000479 * HCconc*GTOTW
όπουNOx conc,C Oconc,H Cconc(2)είναι οι µέσες διορθωµένες συγκεν-
τρώσεις υποβάθρου (σε ppm) για κάθε στάδιο στα αραιωµένα
καυσαέρια,όπως αυτές ορίζονται στο Παράρτηµα III,Προσάρτηµα
2,κεφάλαιο 4.3.1.1.
4.5.Υπολογισµός των Ειδικών Εκποµπών
Οι εκποµπές ( gr/kWh) υπολογίζονται για όλα τα επι µέρους
συστατικά τους µε τον ακόλουθο τρόπο:
NOx¼X
NOx;mass/C3WFiX
PnðÞi/C3WFi
CO¼X
COmass/C3WFiX
PnðÞi/C3WFi
HC¼X
HCmass/C3WFiX
PnðÞi/C3WFi
Οι συντελεστές στάθµισης ( WF) που χρησιµοποιούνται στους
ανωτέρω υπολογισµούς παρέχονται στο κεφάλειο 2.7.1.
4.6.Υπολογισµός των τιµών της περιοχής ελέγχου
Για τα τρία σηµεία ελέγχου που επιλέγονται σύµφωνα µε το
σηµείο 2.7.6,οι εκποµπές NOxµετρούνται και υπολογίζονται
σύµφωνα µε το κεφάλαιο 4.6.1,και προσδιορίζονται επίσης µε
παρεµβολή από τις φάσεις του κύκλου δοκιµής που είναι πλησιέ-
στερος προς κάθε σηµείο ελέγχου,σύµφωνα µε το κεφάλαιο 4.6.2.
Στη συνέχεια,οι µετρούµενες τιµές συγκρίνονται µε τις τιµές από
παρεµβολή σύµφωνα µε το κεφάλαιο 4.6.3.
4.6.1.Υπολογισµός των ειδικών εκποµπών
Οι εκποµπές NOxγια κάθε ένα από τα σηµεία ελέγχου (Ζ) υπολογί-
ζονται ως εξής:
NOx mass,Z= 0,001587 * NOx conc,Z*KH,D*GEXHW
NOx,Z=N Ox mass,Z/P(n)Z1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 63
(1)Βασιζόµενες σε ισοδύναµα C1.
(2)Βασιζόµενεσ σε ισοδύναµα C1.
▼M3
4.6.2.Προσδιορισµός της τιµής εκποµπών από τον κύκλο δοκιµής
Οι εκποµπές NOxγια καθένα από τα σηµεία ελέγχου προκύπτουν
µε παρεµβολή από τις τέσσερις πλησιέστερες φάσεις του κύκλου
δοκιµής που περιβάλλουν το επιλεγµένο σηµείο ελέγχου Ζ,όπως
φαίνεται στο Σχήµα 4. Για τις φάσεις αυτές ( R, S, T, U), ισχύουν
οι ακόλουθοι ορισµοί:
Στροφές (R)= Στροφές (T) = nRT
Στροφές (S) = Στροφές (U) = nSU
Ποσοστιαίο φορτίο ( R)= Ποσοστιαίο φορτίο ( S)
Ποσοστιαίο φορτίο ( T) = Ποσοστιαίο φορτίο ( U).
Οι εκποµπές NOxγια το επιλεγµένο σηµείο ελέγχου Ζ υπολογί-
ζονται ως εξής:
EZ=ERS+( ETU−ERS)·( MZ−MRS)/( MTU−MRS)
και:
ETU=ET+( EU−ET)·( nZ−nRT)/( nSU−nRT)
ERS=ER+( ES−ER)·( nZ−nRT)/( nSU−nRT)
MTU=MT+( MU−MT)·( nZ−nRT)/( nSU−nRT)
MRS=MR+( MS−MR)·( nZ−nRT)/( nSU−nRT)
όπου:
ER,ES,ET,EU=ειδικές εκποµπές NOxτων πλησιέστερων
φάσεων,που υπολογίζονται σύµφωνα µε το
σηµείο 4.6.1.
MR,MS,MT,MU=ροπή του κινητήρα κατά τις πλησιέστερες
φάσεις
Σχήµα 4
Παρεµβολή του σηµείου ελέγχου των NOx
4.6.3.Σύγκριση των τιµών εκποµπών NOx
Οι µετρούµενες ειδικές εκποµπές NOxστο σηµείο ελέγχου Ζ
(NOx,Z)συγκρίνονται µε την τιµή εκ παρεµβολής ( EZ)ως εξής:
NOx,diff= 100 * (NOx,z−Ez)/Ez1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 64
▼M3
5. ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΣΩΜΑΤΙ∆ΙΩΝ
5.1.Αξιολόγηση των δεδοµένων
Για την αξιολόγηση των σωµατιδίων,καταγράφονται για κάθε
φάση οι συνολικές µάζες δειγµάτων ( MSAM,i)που διέρχονται δια
µέσου των φίλτρων.
Τα φίλτρα επανατοποθετούνται στο θάλαµο ζύγισης,υποβάλλονται
σε προετοιµασία τουλάχιστον επί µία ώρα,και όχι περισσότερο
από 80 ώρες,και στη συνέχεια ζυγίζονται. Καταγράφεται το µικτό
βάρος των φίλτρων και αφαιρείται το απόβαρο (βλ. κεφάλαιο 2.1
του παρόντος Προσαρτήµατος). Η µάζα σωµατιδίων Mfισούται µε
το άθροισµα των µαζών σωµατιδίων που συλλέγονται στο βασικό
και το εφεδρικό φίλτρο.
Αν πρόκειται να εφαρµοστεί διόρθωση υποβάθρου,καταγράφονται
η µάζα του αέρα αραίωσης ( MDIL)που διέρχεται δια µέσου των
φίλτρων,καθώς και η µάζα σωµατιδίων ( Md).Στην περίπτωση
περισσότερων της µίας µετρήσεων,για κάθε µέτρηση υπολογίζεται
το πηλίκοMd/MDILκαι εξάγεται ο µέσος όρος των τιµών.
5.2.Σύστηµα αραίωσης µερικής ροής
Τα τελικά αποτελέσµατα των δοκιµών για εκποµπές σωµατιδίων
προκύπτουν από τις ακόλουθες φάσεις. Καθώς µπορεί να χρησιµο-
ποιούνται ποικίλα είδη ελέγχου του βαθµού αραίωσης,
εφαρµόζονται και διαφορετικές µέθοδοι υπολογισµού της GEDFW.
Όλοι οι υπολογισµοί βασίζονται στις µέσες τιµές των επί µέρους
σταδίων κατά την περίοδο της δειγµατοληψίας.
5.2.1.Ισοκινητικά Συστήµατα
GEDFW,i=GEXHW,i*qi
qi¼GDILW ;iþGEXHW ;i/C3r/C0/C1
GEXHW ;i/C3r/C0/C1
όπου τοrαντιστοιχεί στο λόγο των εµβαδών διατοµών του ισοκινη-
τικού καθετήρα και του σωλήνα εξάτµισης:
r¼Ap
AT
5.2.2.Συστήµατα µε µέτρηση της συγκέντρωσης CO2ήNOx
GEDFW,i=GEXHW,i*qi
qi¼concE;i/C0concA;i
concD;i/C0concA;i
όπου:
concE=συγκέντρωση σε υγρή βάση του αερίου ανίχνευσης στα
πρωτογενή καυσαέρια
concD=συγκέντρωση σε υγρή βάση του αερίου ανίχνευσης στα
αραιωµένα καυσαέρια
concA=συγκέντρωση σε υγρή βάση του αερίου ανίχνευσης στον
αέρα αραίωσης
Οι συγκεντρώσεις που µετρώνται σε ξηρά βάση µετατρέπονται σε
υγρή βάση σύµφωνα µε το κεφάλαιο 4.2 του παρόντος Προσαρτή-
µατος.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 65
▼M3
5.2.3.Συστήµατα µε µέτρηση του CO2και µέθοδος ισοζυγίου του άνθρακα (1)
GEDFW ;i¼206 ;5/C3GFUEL ;i
CO2D;i/C0CO2A;i
όπου:
CO2D=συγκέντρωση CO2στα αραιωµένα καυσαέρια
CO2A=συγκέντρωση CO2στον αέρα αραίωσης
(συγκεντρώσεις σε %κατ'όγκο σε υγρή βάση)
Η εξίσωση αυτή βασίζεται στην υπόθεση του ισοζυγίου του
άνθρακα (τα άτοµα άνθρακα που παρέχονται στον κινητήρα εκπέµ-
πονται ωςCO2)και επιλύεται µε τις ακόλουθες βαθµίδες:
GEDFW,i=GEXHW,i*qi
και
qi¼206 ;5/C3GFUEL ;i
GEXHW ;i/C3CO2D;i/C0CO2A;i/C0/C1
5.2.4.Συστήµατα µε µέτρηση ροής
GEDFW,i=GEXHW,i*qi
qi¼GTOTW ;i
GTOTW ;i/C0GDILW ;i/C0/C1
5.3.Σύστηµα αραίωσης πλήρους ροής
Τα αποτελέσµατα της δοκιµής για εκποµπές σωµατιδίων προκύ-
πτουν από τις ακόλουθες βαθµίδες. Όλοι οι υπολογισµοί
βασίζονται στις µέσες τιµές των επί µέρους σταδίων κατά την
περίοδο της δειγµατοληψίας.
GEDFW,i=GTOTW,i
5.4.Υπολογισµός της παροχής της µάζας σωµατιδίων
Η παροχή µάζας σωµατιδίων υπολογίζεται ως εξής:
PTmass¼Mf
MSAM/C3GEDFW
1000
όπου
GEDFW=Xi¼n
i¼1GEDFW ;i/C3WFi
MSAM=Xi¼n
i¼1MSAM ;i
i =1, … n
που προσδιορίζεται για το σύνολο του κύκλου δοκιµής µε άθροιση
των µέσων τιµών των επί µέρους σταδίων κατά την περίοδο δειγµα-
τοληψίας.
Η παροχή µάζας σωµατιδίων µπορεί να υποβληθεί σε διόρθωση
υποβάθρου ως εξής:1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 66
(1)Η τιµή ισχύει µόνο για το καύσιµο αναφοράς που καθορίζεται στο Παράρτηµα
IV.
▼M3
PTmass¼Mf
MSAM/C0Md
MDIL/C3Xi¼n
i¼11/C01
DFi/C18/C19
/C3WFi ! !"#
/C3GEDFW
1000
Αν έχουν γίνει περισσότερες της µίας µετρήσεις,ο λόγος (Md/MDIL)
αντικαθίσταται από το λόγο Md=MDIL ðÞ
DFi= 13,4/(concCO2+ (concCO + concHC)*10−4))για τα επί µέρους
στάδια
ήDF
i= 13,4/concCO2για τα επί µέρους στάδια
5.5.Υπολογισµός των ειδικών εκποµπών
Οι εκποµπές σωµατιδίων υπολογίζονται µε τον ακόλουθο τρόπο:
PT¼PTmassPPnðÞi/C3WFi
5.6.Ενεργός συντελεστής στάθµισης
Ο ενεργός συντελεστής στάθµισης WFE,iγια κάθε στάδιο υπολογί-
ζεται µε τον ακόλουθο τρόπο:
WFE;i¼MSAM ;i/C3GEDFW
MSAM/C3GEDFW ;i
Οι τιµές των ενεργών συντελεστών στάθµισης πρέπει να
βρίσκονται εντός του πεδίου ± 0,003 (± 0,005 για το στάδιο βραδυ-
πορείας) των συντελεστών στάθµισης που παρατίθενται στο
κεφάλαιο 2.7.1.
6. ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΤΙΜΩΝ ΑΙΘΑΛΗΣ
6.1.Αλγόριθµος Bessel
Για τον υπολογισµό των µέσων τιµών 1 δευτερολέπτου από τις
στιγµιαίες αναγνώσεις αιθάλης,κατόπιν µετατροπής σύµφωνα µε
το κεφάλαιο 6.3.1,χρησιµοποιείται ο αλγόριθµος Bessel. Ο αλγό-
ριθµος αντιστοιχεί σε φίλτρο δευτέρας τάξεως µικρής διήθησης,
και η χρήση του απαιτεί επαναληπτικούς υπολογισµούς για τονπροσδιορισµό των συντελεστών. Οι συντελεστές αυτοί αποτελούν
συνάρτηση του χρόνου απόκρισης του συστήµατος του αδιαφανο-
µέτρου και του ρυθµού δειγµατοληψίας. Συνεπώς,το κεφάλαιο
6.1.1. πρέπει να επαναλαµβάνεται κάθε φορά που αλλάζει ο χρόνος
απόκρισης του συστήµατος ή /και ο ρυθµός δειγµατοληψίας.
6.1.1.Υπολογισµός του χρόνου απόκρισης του φίλτρου και των σταθερών
Bessel
Ο απαιτούµενος χρόνος απόκρισης κατά Bessel (t
F)αποτελεί
συνάρτηση των χρόνων φυσικής και ηλεκτρικής απόκρισης του
συστήµατος του αδιαφανοµέτρου,όπως ορίζεται στο Παράρτηµα
ΙΙΙ,Προσάρτηµα 4,κεφάλαιο 5.2.4,και υπολογίζεται µε την
ακόλουθη εξίσωση:
tF¼ﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃ
1/C0t2
pþt2
e/C16/C17r
όπου:
tp=χρόνος φυσικής απόκρισης,σε δευτερόλεπτα
te=χρόνος ηλεκτρικής απόκρισης,σε δευτερόλεπτα
Οι υπολογισµοί για την εκτίµηση της συχνότητας διακοπής της
τροφοδοσίας του φίλτρου ( fc)βασίζονται σε βαθµιδωτό σήµα
εισόδου από το 0 έως το 1 σε ≤0,01 δευτερόλεπτα (βλ. Παράρτηµα
VII). Ο χρόνος απόκρισης ορίζεται ως ο χρόνος µεταξύ του
σηµείου όπου το σήµα εξόδου του φίλτρου Bessel φθάνει το 10 %
(t10)και του σηµείου όπου αυτό φθάνει 90 %( t90)της βαθµιδωτής
αυτής συνάρτησης. Πρέπει δε να λαµβάνεται µε την επανάληψη1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 67
▼M3
τουfcµέχρις ότου t90—t10=tF.Η πρώτη επανάληψη για το fcδίδεται από τον ακόλουθο τύπο:
fc=π/ (10 * tF)
Οι σταθερές Bessel Ε και Κ υπολογίζονται µε τις ακόλουθες εξισώ-
σεις:
E¼1
1þΩ/C3ﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃ
3/C3Dp
þD/C3Ω2
K = 2 * E * (D * Ω2−1 )−1
D = 0,618034
∆t=1 / ρυθµός δειγµατοληψίας
Ω= 1/[tan( π*∆t*fc)]
6.1.2.Υπολογισµός του αλγόριθµου Bessel
Με τη χρήση των τιµών Ε και Κ,η µέση απόκριση 1 δευτερολέ-
πτου του φίλτρου Bessel σε βαθµιδωτό σήµα εισόδου Si,
υπολογίζεται ως εξής:
Yi=Yi−1+E*( Si+2*Si−1+Si−2−4*Yi−2)+K*( Yi−1−Yi−2)
όπου:S
i-2=Si-1=0
Si=1
Yi-2=Yi-1=0
Οι χρόνοι t10καιt90προκύπτουν διά παρεµβολής. Η χρονική
διαφορά µεταξύ t90καιt10παρέχει το χρόνο απόκρισης tFγια τη
συγκεκριµένη τιµή του fc.Αν αυτός ο χρόνος απόκρισης δεν
βρίσκεται αρκετά κοντά στον απαιτούµενο χρόνο απόκρισης,οι
επαναλήψεις συνεχίζονται µέχρις όπου ο πραγµατικός χρόνος
απόκρισης να περικλείεται εντός του πεδίου του 1 %της απαιτού-
µενης απόκρισης,ως εξής:
|(t90−t10)−tF|≤0,01 * tF
6.2.Αξιολόγηση των δεδοµένων
∆ιενεργείται δειγµατοληψία των τιµών µέτρησης της αιθάλης µε
ρυθµό 20Hzκατ'ελάχιστο.
6.3.Προσδιορισµός της αιθάλης
6.3.1.Μετατροπήτων δεδοµένων
∆εδοµένου ότι η βασική µονάδα µέτρησης όλων των αδιαφανο-
µέτρων είναι η διαπερατότητα,οι τιµές της αιθάλης
µετατρέπονται από διαπερατότητα (τ) σε συντελεστή απορρόφησηςτου φωτός ( k)ως εξής:
k¼/C01
LA/C3In 1 /C0N
100/C18/C19
και
N = 100 − τ
όπου
k= συντελεστής απορρόφησης του φωτός,σε m−1
LA=ενεργό µήκος διαδροµής,όπως ορίζεται από τον κατα-
σκευαστή του οργάνου,σε m
N= αδιαφάνεια, %,
τ=διαπερατότητα, %
Η µετατροπή εφαρµόζεται πριν από οποιαδήποτε περαιτέρω
επεξεργασία των δεδοµένων.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 68
▼M3
6.3.2.Υπολογισµός της µέσης τιµής αιθάλης κατά Bessel
Η ενδεδειγµένη συχνότητα διακοπής της τροφοδοσίας fcείναι
εκείνη που συνεπάγεται τον απαιτούµενο χρόνο απόκρισης
φίλτρουtF.Μόλις προσδιοριστεί η συχνότητα αυτή µε την
επαναληπτική διαδικασία του κεφαλαίου 6.1.1,υπολογίζονται οι
ενδεδειγµένες σταθερές Ε και Κ του αλγορίθµου Bessel. Στη συνέ-
χεια εφαρµόζεται ο αλγόριθµος Bessel στη στιγµιαία ανίχνευση
αιθάλης (τιµή k),όπως περιγράφεται στο κεφάλαιο 6.1.2:
Yi=Yi−1+E*( Si+2*Si−1+Si−2−4*Yi−2)+K*( Yi−1−Yi−2)
Ο αλγόριθµος Bessel έχει επαναληπτικό χαρακτήρα. Για να ξεκι-
νήσει χρειάζεται συνεπώς ορισµένες αρχικές τιµές εισόδου για τα
Si-1καιSi-2,,καθώς και αρχικές τιµές εξόδου για τα Yi-1καιYi-2.
Μπορεί να υποτεθεί ότι οι τιµές αυτές είναι ίσες µε το 0.
Για κάθε βαθµίδα φόρτισης των τριών αριθµών στροφών A, B και
Γ,επιλέγεται η µέγιστη τιµή 1 δευτερολέπτου Ymaxαπό τις επί
µέρους τιµές Yiκάθε καµπύλης αιθάλης.
6.3.3.Τελικό Αποτέλεσµα
Οι µέσες τιµές αιθάλης ( SV) από κάθε κύκλο (στροφές δοκιµής)
υπολογίζονται ως εξής:
Για τις στροφές δοκιµής Α :
SVA=( Ymax1,A+Ymax2,A+Ymax3,A)/3
Για τις στροφές δοκιµής Β :
SVB=( Ymax1,B+Ymax2,B+Ymax3,B)/3
Για τις στροφές δοκιµής Γ :
SVC=( Ymax1,C+Ymax2,C+Ymax3,C)/3
όπου
Ymax1,Ymax2,Ymax3=η υψηλότερη µέση τιµή αιθάλης 1 δευτερολέ-
πτου κατά Bessel για κάθε µια από τις τρεις
βαθµίδες φόρτισης
Η τελική τιµή υπολογίζεται ως εξής:
SV = (0,43 * SVA) + (0,56 * SVB) + (0,01 * SVC)1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 69
▼M3
Προσάρτηµα 2
ΚΥΚΛΟΣ ∆ΟΚΙΜΗΣ ETC
1. ∆ΙΑ∆ΙΚΑΣΙΑ ΣΧΕ∆ΙΑΣΜΟΥ ΤΟΥ ∆ΙΑΓΡΑΜΜΑΤΟΣ ΙΣΧΥΟΣ
ΤΟΥ ΚΙΝΗΤΗΡΑ
1.1.Προσδιορισµός της κλίµακας στροφών για το σχεδιασµό του
διαγράµµατος
Για την µαθηµατική έκφραση του ETC στον θάλαµο δοκιµής,
είναι ανάγκη να χαραχθεί η καµπύλη στροφών -ροπής πριν από
τον κύκλο δοκιµής. Ο ελάχιστος και ο µέγιστος αριθµός στροφών
σχεδιασµού του διαγράµµατος ορίζεται ως εξής:
Ελάχιστος αριθµός στροφών σχεδιασµού του διαγράµµατος =στροφές βραδυπορείας
Μέγιστος αριθµός στροφών σχεδιασµού του διαγράµµατος =nhi* 1,02 ή οι στροφές
στις οποίες η ροπή υπό
πλήρες φορτίο µηδενί-
ζεται,ανάλογα µε το
ποια από τις δύο τιµές
είναι η χαµηλότερη.
1.2.Εκτέλεση του σχεδιασµού του διαγράµµατος ισχύος του κινητήρα
Ο κινητήρας προθερµαίνεται υπό µέγιστη ισχύ προκειµένου να
σταθεροποιηθούν οι παράµετροι κινητήρα σύµφωνα µε τη
σύσταση του κατασκευαστή και µε την ορθή τεχνική πρακτική.
Όταν σταθεροποιηθεί ο κινητήρας,ο σχεδιασµός του διαγράµ-
µατος ισχύος του εκτελείται ως εξής:
α) Ο κινητήρας αποφορτίζεται και λειτουργεί µε στροφές βραδυ-
πορείας.
β) Ο κινητήρας λειτουργεί υπό συνθήκες πλήρους φορτίου /
µέγιστης ενεργοποίησης του συστήµατος τροφοδοσίας και µε
τις ελάχιστες στροφές σχεδιασµού του διαγράµµατος.
γ) Οι στροφές του κινητήρα αυξάνουν µε µέσο ρυθµό 8 ±1 min-1
/sαπό τις ελάχιστες στις µέγιστες στροφές σχεδιασµού του
διαγράµµατος. Τα σηµεία των στροφών και της ροπής κινη-
τήρα καταγράφονται µε ρυθµό λήψης δείγµατος ενόςτουλάχιστον σηµείου ανά δευτερόλεπτο.
1.3.Χάραξη της καµπύλης ροής
Όλα τα σηµεία δεδοµένων που καταγράφονται στο πλαίσιο του
κεφαλαίου 1.2 συνδέονται µε τη βοήθεια γραµµικής παρεµβολής
µεταξύ των σηµείων. Η καµπύλη ροπής που προκύπτει αποτελεί
το διάγραµµα ισχύος και χρησιµοποιείται για τη µετατροπή των
κανονικοποιηµένων τιµών ροπής του κύκλου του κινητήρα σε
πραγµατικές τιµές ροπής για τον κύκλο δοκιµής,όπως περιγρά-
φεται στο κεφάλαιο 2.
1.4.Εναλλακτικός σχεδιασµός του διαγράµµατος ισχύος
Στην περίπτωση που ο κατασκευαστής θεωρεί ότι οι ανωτέρω
τεχνικές σχεδιασµού του διαγράµµατος είναι µη ασφαλείς ή µη
αντιπροσωπευτικές για κάποιο συγκεκριµένο κινητήρα,µπορούν
να χρησιµοποιηθούν εναλλακτικές τεχνικές. Οι εν λόγω εναλλα-
κτικές τεχνικές πρέπει να ανταποκρίνονται στο στόχο των
καθοριζόµενων διαδικασιών σχεδιασµού του διαγράµµατος,που
είναι να προσδιοριστεί η µέγιστη διαθέσιµη ροπή για όλες τις
στροφές του κινητήρα που επιτυγχάνονται στους κύκλουςδοκιµής. Τυχόν αποκλίσεις από τις τεχνικές σχεδιασµού του
διαγράµµατος ισχύος που καθορίζονται στο παρόν κεφάλαιο,για
λόγους ασφάλειας ή αντιπροσωπευτικότητας,εγκρίνονται από
την Τεχνική Υπηρεσία µαζί µε την αιτιολόγησή τους. Σε καµία
περίπτωση όµως δεν πρέπει να χρησιµοποιούνται φθίνουσες
συνεχείς καµπύλες σάρωσης στροφών κινητήρα για ρυθµιζόµε-
νους κινητήρες ή για κινητήρες µε στροβιλοσυµπιεστή.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 70
▼M3
1.5.Επαναληπτικές δοκιµές
∆εν απαιτείται σχεδιασµός του διαγράµµατος ισχύος πριν από
κάθε κύκλο δοκιµής. Οι κινητήρες υποβάλλονται σε σχεδιασµό
του διαγράµµατος πριν από ένα κύκλο δοκιµής µόνο αν:
—έχει παρέλθει υπερβολικά µεγάλο χρονικό διάστηµα από τον
τελευταίο σχεδιασµό,κατά την ορθή τεχνική κρίση,
ή
—ο κινητήρας έχει υποστεί φυσικές µετατροπές ή αναβαθµονο-
µήσεις που µπορεί να επηρεάσουν τις επιδόσεις του.
2. ΕΚΠΟΝΗΣΗ ΤΟΥ ΚΥΚΛΟΥ ∆ΟΚΙΜΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ
Ο κύκλος δοκιµής µεταβατικών συνθηκών περιγράφεται στο
Προσάρτηµα 3 του παρόντος Παραρτήµατος. Οι κανονικοποιη-
µένες τιµές ροπής και στροφών µετατρέπονται σε πραγµατικές
τιµές µε τον τρόπο που ακολουθεί,οπότε προκύπτει ο κύκλος
αναφοράς.
2.1.Πραγµατικές Στροφές
Οι στροφές αποκανονικοποιούνται µε την ακόλουθη εξίσωση:
Πραγµατικές
στροφές =%-στροφών(στροφές αναφοράς -στροφές βραδυπορείας )
100+στροφές
βραδυπορείας
Οι στροφές αναφοράς ( nref)αντιστοιχούν στο 100 %των τιµών των
στροφών που καθορίζονται στο χρονοδιάγραµµα δυναµοµέτρου
του κινητήρα του προσαρτήµατος 3,ορίζονται δε ως εξής (βλ.
σχήµα 1 του Παραρτήµατος Ι):
nref=nlo+9 5%*( nhi−nlo)
όπου οιnhiand nloείτε καθορίζονται σύµφωνα µε το Παράρτηµα Ι,
κεφάλαιο 2 ή προσδιορίζονται σύµφωνα µε το Παράρτηµα ΙΙΙ,
Προσάρτηµα 1,κεφάλαιο 1.1.
2.2.Πραγµατική ροπή στρέψης
Η ροπή στρέψης κανονικοποιείται στη µέγιστη ροπή στον αντί-
στοιχο αριθµό στροφών. Οι τιµές ροπής του κύκλου αναφοράς
αποκανονικοποιούνται µε χρήση του διαγράµµατος ισχύος που
σχεδιάζεται σύµφωνα µε το κεφάλαιο 1.3,ως εξής:
Πραγµατική ροπή =%ροπή*µέγιστη ροπή
100
για τις αντίστοιχες πραγµατικές στροφές όπως προσδιορίζονται
στο κεφάλαιο 2.1.
Για τους σκοπούς της εκπόνησης του κύκλου αναφοράς,οι αρνη-
τικές ροπές των σηµείων «βόλτας µε το αυτοκίνητο »(«m») πρέπει
να λαµβάνουν αποκανονικοποιηµένες τιµές,οι οποίες προσδιορί-
ζονται µε έναν από τους ακόλουθους τρόπους:
—αρνητική τιµή 40 %της διαθέσιµης θετικής ροπής στο
σχετικό σηµείο αριθµού στροφών,
—χάραξη της καµπύλης της αρνητικής ροπής που απαιτείται για
τη µετάβαση του κινητήρα από τις ελάχιστες στις µέγιστες
στροφές σχεδιασµού του διαγράµµατος ισχύος,
—προσδιορισµός της αρνητικής ροπής που απαιτείται για τη
µετάβαση του κινητήρα στις στροφές βραδυπορείας και στις
στροφές αναφοράς και γραµµική παρεµβολή µεταξύ των δύο
αυτών σηµείων.
2.3.Παράδειγµα της διαδικασίας αποκανονικοποίησης
Για παράδειγµα,αποκανονικοποιείται το ακόλουθο σηµείο
δοκιµής:
%στροφές= 43,
%ροπή= 82.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 71
▼M3
Με δεδοµένα τις ακόλουθες τιµές:
στροφές αναφοράς = 2200 min−1
στροφές βραδυπορείας = 600 min−1
το αποτέλεσµα είναι
πραγµατικ ´ες στροφ ´ες¼43/C32200 /C0600 ðÞ
100þ600¼1288 min/C01
πραγµατικές ροπή =82/C3700
100¼574 Nm
όπου η µέγιστη ροπή που σηµειώνεται στο διάγραµµα ισχύος στα
1288 min−1είναι 700Nm.
3. ∆ΙΕΞΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ∆ΟΚΙΜΗΣ ΕΚΠΟΜΠΩΝ
Κατόπιν αιτήµατος του κατασκευαστή,µπορεί να διεξαχθεί
οµοίωµα δοκιµή για την προετοιµασία του κινητήρα και του
συστήµατος εξάτµισης πριν από τον κύκλο µετρήσεων.
Οι κινητήρες που τροφοδοτούνται µε NGκαιLPG στρώνονται µε
τη βοήθεια της δοκιµής ETC. Ο κινητήρας στρώνεται επί δύο
κύκλουςETC τουλάχιστον και µέχρις ότου οι εκποµπές COπου
µετρώνται στη διάρκεια ενός κύκλου ETC δεν υπερβαίνουν κατά
περισσότερο από 10 %τις εκποµπές COπου έχουν µετρηθεί κατά
τον προηγούµενο κύκλο ETC.
3.1.Προετοιµασία των φίλτρων δειγµατοληψίας (µόνο για κινητήρες
ντίζελ)
Μία ώρα τουλάχιστον πριν από τη διεξαγωγή της δοκιµής,κάθε
φίλτρο (ζεύγος) τοποθετείται σε κλειστό —αλλά όχι σφραγι-
σµένο—τριβλίοPetri και εισάγεται σε θάλαµο ζύγισης για
σταθεροποίηση. Στο τέλος της περιόδου σταθεροποίησης,κάθε
φίλτρο (ζεύγος) ζυγίζεται και καταγράφεται το απόβαρο. Στη
συνέχεια το φίλτρο (ζεύγος) φυλάσσεται σε κλειστό τριβλίο Petri
ή σε σφραγισµένο υποδοχέα φίλτρων µέχρι να χρειαστεί για τη
δοκιµή. Αν το φίλτρο (ζεύγος) δεν χρησιµοποιηθεί εντός οκτώ
ωρών από την αποµάκρυνσή του από το θάλαµο ζύγισης,πρέπει
να υποβάλλεται σε νέα προετοιµασία και ζύγιση πριν από τη
χρήση.
3.2.Εγκατάσταση του µηχανισµού µέτρησης
Τα εργαστηριακά όργανα και οι καθετήρες δειγµατοληψίας
εγκαθίστανται όπως απαιτείται. Ο σωλήνας εξαγωγής συνδέεται
µε το σύστηµα αραίωσης πλήρους ροής.
3.3.Εκκίνηση του συστήµατος αραίωσης και του κινητήρα
Η εκκίνηση και η προθέρµανση του συστήµατος αραίωσης και
του κινητήρα πραγµατοποιούνται µέχρι να σταθεροποιηθούν
όλες οι θερµοκρασίες και οι πιέσεις στη µέγιστη ισχύ,σύµφωνα
µε τις υποδείξεις του κατασκευαστή και µε τους κανόνες της
ορθής τεχνικής πρακτικής.
3.4.Εκκίνηση του συστήµατος δειγµατοληψίας σωµατιδίων (µόνο για
κινητήρες ντίζελ)
Η εκκίνηση και η λειτουργία του συστήµατος δειγµατοληψίας
σωµατιδίων πραγµατοποιείται µε ηλεκτρική διακλάδωση. Τα
επίπεδα των σωµατιδίων του αέρα αραίωσης µπορούν να προσδιο-
ριστούν µε τη διοχέτευση αέρα αραίωσης µέσω των φίλτρων
σωµατιδίων. Αν χρησιµοποιείται φιλτραρισµένος αέρας
αραίωσης,µπορεί να γίνεται µια µέτρηση πριν ή µετά τη δοκιµή.
Αν ο αέρας αραίωσης δεν είναι φιλτραρισµένος,µπορούν να γίνο-
νται µετρήσεις κατά την έναρξη και τη λήξη του κύκλου και να
υπολογίζεται ο µέσος όρος των τιµών.
3.5.Ρύθµιση του συστήµατος αραίωσης πλήρους ροής
Η συνολική ροή αραιωµένων καυσαερίων ρυθµίζεται έτσι ώστε
να εξουδετερώνεται η συµπύκνωση υδρατµών στο σύστηµα και
να λαµβάνεται στο µέτωπο του φίλτρου µέγιστη θερµοκρασία
325K(52ºC) ή µικρότερη (βλ. Παράρτηµα V,κεφάλαιο 2.3.1, DT).1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 72
▼M3
3.6.Έλεγχος των αναλυτών
Οι αναλυτές εκποµπών ρυθµίζονται στο µηδέν και στο µέγιστο
της κλίµακός τους. Αν χρησιµοποιούνται σάκκοι δειγµατοληψίας,
αυτοί θα πρέπει να εκκενώνονται.
3.7.∆ιαδικασία εκκίνησης του κινητήρα
Ο σταθεροποιηµένος κινητήρας τίθεται σε κίνηση σύµφωνα µε τη
διαδικασία εκκίνησης που υποδεικνύει ο κατασκευαστής,όπως
αυτή περιγράφεται στο εγχειρίδιο του κατόχου του κινητήρα,µε
τη βοήθεια είτε κινητήρα εκκίνησης ή δυναµοµέτρου. Προαι-
ρετικά,η δοκιµή µπορεί να αρχίζει απευθείας από τη φάση
προετοιµασίας του κινητήρα,χωρίς να σβήσει αυτός,όταν φθάσει
τον αριθµό στροφών βραδυπορείας.
3.8.Κύκλος δοκιµής
3.8.1.Αλληλουχία φάσεων της δοκιµής
Η αλληλουχία των φάσεων της δοκιµής αρχίζει όταν ο κινητήρας
φθάσει να λειτουργεί στις στροφές βραδυπορίας. Η δοκιµή
ακολουθεί τον κύκλο αναφοράς,όπως αυτός ορίζεται στο
κεφάλαιο 2 του παρόντος Προσαρτήµατος. Οι εντολές ρύθµισης
του αριθµού στροφών και της ροπής του κινητήρα δίδονται ανά
διαστήµατα 5 Hzή µεγαλύτερα (συνιστάται ανά 10 Hz). Η
ανάδραση στροφών και ροπής του κινητήρα καταγράφεται τουλά-
χιστον ανά δευτερόλεπτο στη διάρκεια του κύκλου δοκιµής,οι δε
ενδείξεις µπορούν να φιλτράρονται ηλεκτρονικά.
3.8.2.Απόκριση του αναλυτή
Aν ο κύκλος αρχίζει απευθείας από τη φάση προετοιµασίας,κατά
την εκκίνηση του κινητήρα ή της αλληλουχίας των φάσεων τηςδοκιµής τίθενται ταυτόχρονα σε λειτουργία οι συσκευές
µέτρησης:
—έναρξη συλλογής ή ανάλυσης του αέρα αραίωσης,
—έναρξη συλλογής ή ανάλυσης των αραιωµένων καυσαερίων,
—έναρξη µέτρησης της ποσότητας των αραιωµένων καυσαερίων
(CVS) και των απαιτουµένων θερµοκρασιών και πιέσεων,
—έναρξη καταγραφής των δεδοµένων ανάδρασης στροφών και
ροπής του δυναµοµέτρου.
ΤαHCκαιNO
xµετρώνται συνεχώς στη σήραγγα αραίωσης µε
συχνότητα 2 Hz.Οι µέσες συγκεντρώσεις προσδιορίζονται µε
ολοκλήρωση των ενδείξεων του αναλυτή στο σύνολο του κύκλου
δοκιµής. Ο χρόνος απόκρισης του συστήµατος δεν υπερβαίνει τα
20 δευτερόλεπτα και συντονίζεται,αν είναι ανάγκη,µε τυχόν
διακυµάνσεις της ροής CVS και εκτροπές του χρόνου δειγµα-
τοληψίας/κύκλου δοκιµής. Τα CO, CO2, NMHC καιCH4προσδιορίζονται µε ολοκλήρωση ή µε ανάλυση των συγκεντρώ-
σεων στο σάκκο δειγµατοληψίας που συλλέγεται σε όλη τη
διάρκεια του κύκλου. Οι συγκεντρώσεις των αερίων ρύπων στον
αέρα αραίωσης προσδιορίζονται µε ολοκλήρωση ή µε συλλογή
στο σάκκο του υποβάθρου. Όλες οι λοιπές τιµές καταγράφονται
µε ρυθµό µίας τουλάχιστον µέτρησης ανά δευτερόλεπτο (1 Hz).
3.8.3.∆ειγµατοληψία σωµατιδίων (µόνο για κινητήρες Ντίζελ)
Αν ο κύκλος αρχίζει απευθείας από τη φάση της προετοιµασίας,
κατά την εκκίνηση του κινητήρα ή της αλληλουχίας των φάσεων
της δοκιµής το σύστηµα δειγµατοληψίας σωµατιδίων τοποθε-
τείται από τη θέση ηλεκτρικής διακλάδωσης στη θέση συλλογής
σωµατιδίων.
Αν δεν εφαρµόζεται αντιστάθµιση ροής,η(οι) αντλία(ες) δειγµα-
τοληψίας ρυθµίζε(ον)ται έτσι ώστε η παροχή δια µέσου του
καθετήρα δειγµατοληψίας ή του σωλήνα µεταφοράς να διατη-
ρείται εντός ±5% της ρυθµισµένης παροχής. Αν εφαρµόζεται
αντιστάθµιση ροής (δηλ. αναλογικός έλεγχος της ροής
δείγµατος),πρέπει να αποδεικνύεται ότι ο λόγος της ροής του
κυρίως αγωγού προς τη ροή του δείγµατος σωµατιδίων δεν
µεταβάλλεται κατά περισσότερο από ±5% της ρυθµισµένης του
τιµής (µε εξαίρεση τα 10 πρώτα δευτερόλεπτα της δειγµατολη-
ψίας).
Σηµείωση: Στη λειτουργία διπλής αραίωσης,ροή δείγµατος είναι
η καθαρή διαφορά µεταξύ της παροχής δια µέσου των1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 73
▼M3
φίλτρων των δειγµάτων και της παροχής του αέρα
βοηθητικής αραίωσης.
Καταγράφεται η µέση θερµοκρασία και η µέση πίεση στον(ους)
µετρητή(ές) αερίων ή στο στόµιο εισόδου των οργάνων ροής. Αν
η ρυθµισµένη παροχή δεν µπορεί να διατηρηθεί σε ολόκληρη τη
διάρκεια του κύκλου (µε απόκλιση ±5% ) εξαιτίας υπερφόρτισης
των φίλτρων σωµατιδίων,η δοκιµή ακυρώνεται. Η δοκιµή επανα-
λαµβάνεται µε χρήση χαµηλότερης παροχής ή /και µε φίλτρο
µεγαλύτερης διαµέτρου.
3.8.4.∆ιακοπήλειτουργίας του κινητή ρα
Αν ο κινητήρας σταµατήσει οποιαδήποτε στιγµή κατά τη
διάρκεια του κύκλου δοκιµής,υποβάλλεται σε νέα προετοιµασία
και τίθεται εκ νέου σε λειτουργία και η δοκιµή επαναλαµβάνεται.
Αν κατά τη διάρκεια του κύκλου δοκιµής παρουσιαστεί δυσλει-
τουργία σε οποιοδήποτε όργανο του απαιτούµενου εξοπλισµού,
η δοκιµή ακυρώνεται.
3.8.5.Λειτουργίες µετά τη δοκιµή
Με την ολοκλήρωση της δοκιµής,διακόπτεται η µέτρηση του
όγκου των αραιωµένων καυσαερίων,η ροή αερίων στους σάκους
συλλογής και η αντλία δειγµατοληψίας σωµατιδίων. Για συστή-
µατα αναλυτή µε ολοκληρωτή,η δειγµατοληψία συνεχίζεται
µέχρι την πάροδο των χρόνων απόκρισης του συστήµατος.
Στην περίπτωση που χρησιµοποιούνται σάκοι συλλογής,οι
συγκεντρώσεις τους αναλύονται το συντοµότερο δυνατόν και
οπωσδήποτε το αργότερο από 20 λεπτά µετά τη λήξη του κύκλου
δοκιµής.
Μετά τη δοκιµή εκποµπών,χρησιµοποιείται αέριο µηδενισµού
της κλίµακας και το ίδιο αέριο προσδιορισµού του µέγιστου της
κλίµακας για τον επανέλεγχο των αναλυτών. Η δοκιµή θεωρείταιαποδεκτή αν η διαφορά µεταξύ των αποτελεσµάτων πριν και µετά
τη δοκιµή είναι µικρότερη του 2 %της τιµής του αερίου προσδιο-
ρισµού του µέγιστου της κλίµακας.
Προκειµένου για κινητήρες ντίζελ µόνο,τα φίλτρα σωµατιδίων
επαναφέρονται στο θάλαµο ζύγισης το αργότερο µία ώρα µετά
την ολοκλήρωση της δοκιµής και υποβάλλονται σε προετοιµασία
µέσα σε κλειστό,αλλά όχι σφραγισµένο,τριβλίο Petri για µία
ώρα τουλάχιστον,όχι όµως περισσότερο από 80 ώρες πριν από
τη ζύγιση.
3.9.Επαλήθευση της εκτέλεσης της δοκιµής
3.9.1.Μετατόπιση ∆εδοµένων
Προκειµένου να ελαχιστοποιείται η στρέβλωση που προκαλεί η
χρονική υστέρηση µεταξύ των τιµών ανάδρασης και αυτών του
κύκλου αναφοράς,ολόκληρη η ακολουθία των ενδείξεων
ανάδρασης των στροφών και της ροπής κινητήρα µπορεί να
προωθείται ή να καθυστερεί χρονικά σε σχέση µε την ακολουθία
των στροφών και της ροπής αναφοράς. Αν µετατοπίζονται οι
ενδείξεις ανάδρασης,πρέπει να µετατοπίζονται στην ίδια
απόσταση και προς την ίδια κατεύθυνση τόσο οι στροφές όσο
και η ροπή.
3.9.2.Υπολογισµός του Έργου Κύκλου
Το πραγµατικό έργο κύκλου W
act(σεkWh) υπολογίζεται µε χρήση
όλων των καταγραµµένων ζευγών τιµών στροφών και ροπής
ανάδρασης του κινητήρα. Αυτό γίνεται µετά από τυχόν µετατό-
πιση των δεδοµένων ανάδρασης,εφόσον επιλέγεται αυτή η
δυνατότητα. Το πραγµατικό έργο κύκλου Wactχρησιµοποιείται
για τη σύγκριση µε το έργο του κύκλου αναφοράς Wrefκαι για
τον υπολογισµό των ειδικών εκποµπών της πέδησης (βλ.
κεφάλαια 4.4 και 5.2). Η ίδια µεθοδολογία χρησιµοποιείται για
την ολοκλήρωση τόσο της ισχύος αναφοράς όσο και της πραγµα-
τικής ισχύος του κινητήρα. Αν πρέπει να προσδιοριστούν τιµές
µεταξύ παρακείµενων τιµών αναφοράς ή παρακείµενων µετρού-
µενων τιµών,χρησιµοποιείται γραµµική παρεµβολή.
Για την ολοκλήρωση του έργου κύκλου αναφοράς και του
πραγµατικού έργου κύκλου,µηδενίζονται και περιλαµβάνονται
όλες οι αρνητικές τιµές των ροπών. Αν η ολοκλήρωση διενερ-
γείται µε συχνότητα µικρότερη των 5 Hertz και αν,στη διάρκεια
δεδοµένου χρονικού διαστήµατος,η τιµή της ροπής µεταβάλλεται1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 74
▼M3
από θετική σε αρνητική ή από αρνητική σε θετική,υπολογίζεται
το αρνητικό µέρος και µηδενίζεται. Το θετικό µέρος περιλαµβά-
νεται στην τιµή του ολοκληρώµατος.
ΤοWactπρέπει να κυµαίνεται µεταξύ −1 5% και+5% τουWref.
3.9.3.Στατιστικήεπικύρωσης του κύκλου δοκιµή ς
∆ιενεργούνται γραµµικές παλινδροµήσεις των τιµών ανάδρασης
επί των τιµών αναφοράς για τις στροφές,τη ροπή και την ισχύ.
Αυτό γίνεται µετά από τυχόν µετατόπιση των δεδοµένων
ανάδρασης,εφόσον επιλέγεται αυτή η δυνατότητα. Χρησιµο-
ποιείται η µέθοδος των ελαχίστων τετραγώνων,ενώ η εξίσωση
της γραµµής που διέρχεται από τα περισσότερα σηµεία έχει τη
µορφή:
y=m x+b
όπου:
y= τιµή ανάδρασης (πραγµατική) στροφών ( min−1),ροπής (Nm)
ή ισχύος (kW)
m= κλίση της καµπύλης παλινδρόµησης
x= τιµή αναφοράς στροφών ( min−1),ροπής (Nm) ή ισχύος (kW)
b= σηµείο τοµής του yµε την καµπύλη παλινδρόµησης
Για κάθε καµπύλη παλινδρόµησης υπολογίζονται το τυπικό
σφάλµα εκτίµησης ( SE)τουyεπί τουx,καθώς και ο συντελεστής
προσδιορισµού ( r2).
Συνιστάται η ανάλυση αυτή να διενεργείται στο 1 Hertz. Όλες οι
αρνητικές τιµές της ροπής αναφοράς και οι αντίστοιχες τιµές
ανάδρασης διαγράφονται από τον υπολογισµό στατιστικής
επικύρωσης της ροπής και της ισχύος του κύκλου. Προκειµένου
να θεωρηθεί η δοκιµή έγκυρη,πρέπει να ικανοποιούνται τα
κριτήρια του πίνακα 6.
Πίνακας 6
Ανοχές της καµπύλης παλιδρόµησης
Στροφές Ροπή Ισχύς
Τυπικό σφάλµα
εκτίµησης ( SE)του
YεπίXµέγιστο 100 min–113 % κατ'
ανώτατο όριο
(15%)(*) της
µέγιστης ροπής
κινητήρα του
διαγράµµατος
ισχύος8% κατ'ανώτατο
όριο (15%)(*) της
µεγίστης ισχύος
κινητήρα του
διαγράµµατος
ισχύος
Κλίση της
καµπύλης παλι-
δρόµησης, m0,95 έως 1,03 0,83-1,03 0,89-1,03 (0,83-
1,03)(*)
Συντελεστής
προσδιορισµού, r2ελάχιστο 0,9700
(ελάχιστο
0,9500)(*)ελάχιστο 0,8800
(ελάχιστο
0,7500)(*)ελάχιστο 0,9100
(ελάχιστο
0,7500)(*)
Σηµείο τοµής του
Yµε την καµπύλη
παλιδρόµησης, b± 50 min–1±2 0N m ή±2%
(± 20 Nm ή
± 3 %)(*) της
µέγιστης ροπής,
όποια είναι µεγα-
λύτερη±4k W ή±2%
(± 4 kW ή
± 3 %)(*) της
µέγιστης ισχύος,
όποια είναι µεγα-
λύτερη
(*)Μέχρι την 1η Οκτωβρίου 2005,επιτρέπονται να χρησιµοποιούνται για τη δοκιµή έγκρισης
τύπου κινητήρων αερίου τα µεγέθη που αναφέρονται εντός παρενθέσεων. (Πριν από την 1η
Οκτωβρίου 2004,η Επιτροπή θα υποβάλει έκθεση σχετικά µε την εξέλιξη της τεχνολογίαςτων κινητήρων αερίου για να επιβεβαιώσει ή να τροποποιήσει τις ανοχές της καµπύλης παλι-δρόµησης για τους κινητήρες αερίου που αναφέρονται στον ανωτέρω πίνακα.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 75
▼M4
▼M3
Επιτρέπεται η διαγραφή σηµείων από τις στατιστικές αναλύσεις
παλινδρόµησης στις περιπτώσεις που αναφέρονται στον πίνακα 7.
Πίνακας 7
Επιτρεπόµενες διαγραφές σηµείων από την ανάλυση παλιν-
δρόµησης
Προϋπόθεση Σηµεία προς διαγραφή
Πλήρες φορτίο και ροπή
ανάδρασης <ροπή αναφοράςΡοπή ή/και ισχύς
Μηδενικό φορτίο,όχι σηµείο
βραδυπορείας και ροπή
ανάδρασης >ροπή αναφοράςΡοπή ή/και ισχύς
Μηδενικό φορτίο /«γκάζι»
κλειστό,σηµείο βραδυπορίας
και στροφές >στροφές βραδυ-
πορίας αναφοράςστροφές και /ή ισχύς
4. ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ
4.1.Προσδιορισµός της ροπής αραιωµένων καυσαερίων
Η συνολική ροή των αραιωµένων καυσαερίων στη διάρκεια του
κύκλου (kg/δοκιµή) υπολογίζεται από τις τιµές των µετρήσεων
ολόκληρου του κύκλου και από τα αντίστοιχα δεδοµένα βαθµο-
νόµησης της συσκευής µέτρησης της ροής ( V0γιαPDP ήKVγια
CFV, όπως προσδιορίζονται στο Παράρτηµα ΙΙΙ,Προσάρτηµα 5,
κεφάλαιο 2). Εφαρµόζονται οι ακόλουθοι τύποι,αν η θερµο-
κρασία των αραιωµένων καυσαερίων παραµένει σταθερή στη
διάρκεια του κύκλου µε τη χρήση εναλλάκτη θερµότητας ( ±6K
γιαPDP-CVS, ± 11 K γιαCFV-CVS, βλ. Παράρτηµα V,κεφάλαιο
2.3).
Για το σύστηµα PDP-CVS:
MTOTW= 1,293 * V0*Np*( pB−p1) * 273 / (101,3 * T)
όπου
MTOTW=µάζα των αραιωµένων καυσαερίων σε υγρή βάση
καθόλο τον κύκλο,σε kg
V0=όγκος των αντλούµενων αερίων ανά περιστροφή υπό
συνθήκες της δοκιµής,σε m3/rev
NP=σύνολο περιστροφών αντλίας ανά δοκιµή
pB=ατµοσφαιρική πίεση στον θάλαµο δοκιµής,σε kPa
p1=πίεση αντίθλιψης κάτω της ατµοσφαιρικής στο
στόµιο εισόδου της αντλίας,σε kPa
T= µέση θερµοκρασία των αραιωµένων καυσαερίων στο
στόµιο εισόδου της αντλίας καθόλο τον κύκλο,σε Κ
Για το σύστηµα CFV-CVS:
MTOTW= 1,293 * t * Kv*pA/T0,5
όπουM
TOTW=µάζα των αραιωµένων καυσαερίων σε υγρή βάση
καθόλο τον κύκλο,σε kg
t= χρόνος κύκλου,σε s
Kv=συντελεστής βαθµονόµησης του βεντουρίµετρου
κρίσιµης ροής υπό κανονικές συνθήκες,
pA=απόλυτη πίεση στο στόµιο εισόδου του βεντουρίµε-
τρου,σεkPa
T= απόλυτη θερµοκρασία στο στόµιο εισόδου του
βεντουρίµετρου,σε K
Αν εφαρµόζεται σύστηµα αντιστάθµισης ροής (δηλ. χωρίς
εναλλάκτη θερµότητας),υπολογίζονται οι στιγµιαίες εκποµπές
µάζας και εξάγεται το ολοκλήρωµά τους για ολόκληρο τον κύκλο.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 76
▼M3
Στην περίπτωση αυτή,η στιγµιαία µάζα των αραιωµένων καυσαε-
ρίων υπολογίζεται ως εξής:
Για σύστηµαPDP-CVS:
MTOTW,i= 1,293 * V0*Np,i*( pB−p1) * 273 / (101,3 · T)
όπου
MTOTW,i=στιγµιαία µάζα των αραιωµένων καυσαερίων
εξάτµισης σε υγρή βάση,σε kg
Np,i=συνολικές περιστροφές της αντλίας ανά µεσο-
διάστηµα
Για το σύστηµα CFV-CVS:
MTOTW,i= 1,293 * ∆ti*Kv*pA/T0,5
όπου
MTOTW,i=στιγµιαία µάζα των αραιωµένων καυσαερίων σε
υγρή βάση,σε kg
∆ti=µεσοδιάστηµα,σε s
Αν η συνολική µάζα δείγµατος σωµατιδίων ( MSAM)και αερίων
ρύπων υπερβαίνει το 0,5 %της συνολικής ροής CVS (MTOTW),η
ροήCVS διορθώνεται για τα MSAMή η ροή δείγµατος σωµατιδίων
επαναφέρεται σε CVS πριν από τη συσκευή µέτρησης της ροής
(PDP ήCFV).
4.2.∆ιόρθωση των NOxγια υγρασία
Καθώς οι εκποµπές των NOxεξαρτώνται από τις συνθήκες του
αέρα περιβάλλοντος,η συγκέντρωση των NOxδιορθώνεται για
την υγρασία του αέρα περιβάλλοντος µε βάση τους συντελεστές
που δίνονται από τους ακόλουθους τύπους.
α) για κινητήρες ντίζελ:
KH;D¼1
1/C00;0182 /C3Ha/C010;71 ðÞ
β) για κινητήρες αερίου:
KH;G¼1
1/C00;0329 /C3Ha/C010;71 ðÞ
όπου
Ha=υγρασία του αναρροφώµενου αέρα ανά kgξηρού αέρα
ισούµενη µε:
Ha¼6;220/C3Ra/C3pa
pB/C0pa/C3Ra/C310/C02
Ra=σχετική υγρασία του αναρροφώµενου αέρα, %
pa=τάση κορεσµένων ατµών του αναρροφώµενου αέρα,σε kPa
pB=συνολική βαροµετρική πίεση,σε kPa
4.3.Υπολογισµός της ροής µάζας εκποµπής
4.3.1.Συστήµατα µε σταθερή ροή µάζας
Για συστήµατα µε εναλλάκτη θερµότητας,η µάζα των ρύπων ( g/
δοκιµή) προσδιορίζεται από τις ακόλουθες εξισώσεις:
(1) NOx mass= 0,001587 * NOx conc*KH,D*MTOTW(κιντήρες ντίζελ)
(2) NOx mass= 0,001587 * NOx conc*KH,G*MTOTW(κινητήρες αερίου)
(3) COmass= 0,000966 * COconc*MTOTW
(4) HCmass= 0,000479 * HCconc*MTOTW(κινητήρες ντίζελ)
(5) HCmass= 0,000502 * HCconc*MTOTW(κινητήρες υγραερίου)
(6) NMHCmass= 0,000516 * NMHCconc*MTOTW(κινητήρες φυσικού
αερίου)1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 77
▼M3
(7) CH4 mass= 0,000552 * CH4 conc*MTOTW(κινητήρες φυσικού
αερίου) όπου
NOx conc,C Oconc,H Cconc(1), NMHCconc=µέσες συγκεντρώσεις µε
διόρθωση υποβάθρου
καθόλο τον κύκλο απόολοκλήρωση (υποχρεω-
τική για τα NO
xκαιHC)
ή µέτρηση σάκκων,σε
ppm
MTOTW=συνολική µάζα των αραιωµένων καυσαερίων καθόλο
τον κύκλο,όπως ορίζεται στο σηµείο 4.1,σε kg
KH,D=συντελεστής διόρθωσης για υγρασία για κινητήρες
ντήζελ,όπως ορίζεται στο σηµείο 4.2
KH,G=συντελεστής διόρθρωσης για υγρασία για κινητήρες
αερίου,όπως ορίζεται στο σηµείο 4.2
Οι συγκεντρώσεις που µετρώνται σε ξηρά βάση µετατρέπονται σε
υγρή βάση,σύµφωνα µε το Παράρτηµα ΙΙΙ,Προσάρτηµα 1,
κεφάλαιο 4.2.
Ο προσδιορισµός των NMHCconcεξαρτάται από τη µέθοδο που
εφαρµόζεται (βλέπε Παράρτηµα ΙΙΙ,Προσάρτηµα 4,κεφ.3.3.4).
Και στις δύο περιπτώσεις,προσδιορίζεται η συγκέντρωση CH4και αφαιρείται από τη συγκέντρωση HCµε τον εξής τρόπο:
α) µεθόδος GC
NMHCconc=H Cconc−C H4 conc
β) µέθοδος NMC
NMHCconc¼HC w =o CutterðÞ /C3 1/C0CEM ðÞ /C0 HC wCutterðÞ
CEE/C0CEM
όπου
HC(µε διαχωριστή) =συγκέντρωση HC µε ροή του
δείγµατος αερίων δια µέσου του NMC
HC(χωρίς διαχωριστή) =συγκέντρωση HCµε παράκαµψη του
NMC από το δείγµα αερίων
CEM=απόδοση ως προς το µεθάνιο,όπως
ορίζεται στο Παράρτηµα III,
Προσάρτηµα 5,κεφ. 1.8.4.1.
CEE=απόδοση ως προς το αιθάνιο,όπως
ορίζεται στο Παράρτηµα III,
Προσάρτηµα 5,κεφ. 1.8.4.2.
4.3.1.1. Προσδιορισµός των συγκεντρώσεων µε διόρθωση
υποβάθρου
Η µέση συγκέντρωση αερίων ρύπων υποβάθρου στον αέρα
αραίωσης αφαιρείται από τις µετρούµενες συγκεντρώσεις,ώστε
να προκύψουν οι καθαρές συγκεντρώσεις των ρύπων. Οι µέσες
τιµές των συγκεντρώσεων υποβάθρου µπορούν να προσδιοριστούν
µε τη µέθοδο των σάκκων δείγµατος ή µε συνεχείς µετρήσεις µε
ολοκλήρωση. Χρησιµοποιείται ο ακόλουθος τύπος:
conc = conce− concd* (1 − (1/DF))
όπου
conc = συγκέντρωση του εκάστοτε ρύπου στα αραιωµένα
καυσαέρια,διορθωµένη κατά την ποσότητα του ρύπου
αυτού που περιέχεται στον αέρα αραίωσης,σε ppm
conce=συγκέντρωση του εκάστοτε ρύπου µετρηµένη στα
αραιωµένα καυσαέρια,σε ppm
concd=συγκέντρωση του εκάστοτε ρύπου µετρηµένη στον
αέρα αραίωσης,σε ppm
DF = συντελεστής αραίωσης1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 78
(1)Βασιζόµενη σε ισοδύναµα C1 .
▼M3
Ο συντελεστής αραίωσης υπολογίζεται ως εξής:
(α) για κινητήρες ντήζελ και κινητήρες υγραερίου
DF¼FS
CO2;conceþHCconceþCOconce ðÞ /C3 10/C04
(β) για κινητήρες φυσικού αερίου
DF¼FS
CO2;conceþNMHCconceþCOconce ðÞ /C310/C04
όπου
CO2, conce=συγκέντρωση CO2στα αραιωµένα καυσαέρια,
κατ'όγκο%
HCconce=συγκέντρωση HCστα αραιωµένα καυσαέρια,σε
ppm C1
NMHCconce=συγκέντρωση NMHC στα αραιωµένα καυσαέρια,
σεppm C1
COconce=συγκέντρωση COστα αραιωµένα καυσαέρια,σε
ppm
FS=στοιχειοµετρικός συντελεστής
Οι συγκεντρώσεις που µετρώνται σε ξηρά βάση µετατρέπονται σε
υγρή βάση σύµφωνα µε το Παράρτηµα III,Προσάρτηµα 1,
κεφάλαιο 4.2.
Ο στοιχειοµετρικός συντελεστής υπολογίζεται ως εξής:
FS¼100/C3χ
χþy
2þ3;76/C3χþy
4/C16/C17
όπου
x, y = σύνθεση καυσίµου CxHy.
Εναλλακτικώς,και στην περίπτωση που δεν είναι γνωστή η
σύνθεση του καυσίµου,µπορούν να χρησιµοποιηθούν οι εξής
στοιχειοµετρικοί συντελεστές:
FS(ντίζελ) = 13,4,
FS(υγραέριο) = 11,6,
FS(φυσικό αέριο) = 9,5
4.3.2.Συστήµατα µε αντιστάθµιση ροής
Για συστήµατα χωρίς εναλλάκτη θερµότητας,η µάζα των ρύπων
(g/δοκιµή) προσδιορίζεται µε υπολογισµό των στιγµιαίων εκπο-
µπών µάζας και ολοκλήρωση των στιγµιαίων τιµών ολόκληρου
του κύκλου. Επίσης,η διόρθωση υποβάθρου εφαρµόζεται
απευθείας στην τιµή της στιγµιαίας συγκέντρωσης. Εφαρµόζονται
οι ακόλουθοι τύποι:
(1) NOxmass ¼Xn
i¼1MTOTW ;i/C3NOx conce ;i/C30;001587 /C3KH;D/C0/C1
/C0MTOTW /C3NOx concd /C31/C01=DF ðÞ /C30;001587 /C3KH;D/C0/C1
(για κινητήρες ντίζελ )
(2) NOxmass ¼Xn
i¼1MTOTW ;i/C3NOx conce ;i/C30;001587 /C3KH;G/C0/C1
/C0MTOTW /C3NOx concd /C31/C01=DF ðÞ /C30;001587 /C3KH;G/C0/C1
(για\κινητήρες\αερίου)
(3) COmass¼Xn
i¼1MTOTW ;i/C3COconce ;i/C30;000966/C0/C1
/C0MTOTW /C3COconcd /C31/C01=DF ðÞ /C3 0;000966 ðÞ
(4) HCmass¼Xn
i¼1MTOTW ;i/C3HCconce ;i/C30;000479/C0/C1
/C0MTOTW /C3HCconcd /C31/C01=DF ðÞ /C3 0;000479 ðÞ
(για κινητήρες ντίζελ )
(5) HCmass¼Xn
i¼1MTOTW ;i/C3HCconce ;i/C30;000502/C0/C1
/C0MTOTW /C3HCconcd /C31/C01=DF ðÞ /C3 0;000502 ðÞ1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 79
▼M3
(για κινητήρες ντίζελ )
(6) NMHC mass¼Xn
i¼1MTOTW ;i/C3NMHCconce ;i/C30;000516/C0/C1
/C0MTOTW /C3NMHCconcd /C31/C01=DF ðÞ /C3 0;000516 ðÞ
(για κινητήρες φυσικού αερίου )
(7) CH4 mass ¼Xn
i¼1MTOTW ;i/C3CH4 conce ;i/C30;000552/C0/C1
/C0MTOTW /C3CH4 concd /C31/C01=DF ðÞ /C3 0;000552 ðÞ
(για κινητήρες φυσικού αερίου )
όπου
conce=συγκέντρωση του αντίστοιχου ρύπου µετρηµένη
στα αραιωµένα καυσαέρια,σε ppm
concd=συγκέντρωση του αντίστοιχου ρύπου µετρηµένη
στον αέρα αραίωσης,σε ppm
MTOTW,i=στιγµιαία µάζα των αραιωµένων καυσαερίων (βλ.
κεφ.4.1),σε kg
MTOTW=συνολική µάζα των αραιωµένων καυσαερίων
ολόκληρου του κύκλου (βλ. κεφάλαιο 4.1),σε kg
KH,D=συντελεστής διόρθωσης για υγρασία για κινητήρες
ντίζελ,όπως ορίζεται στο κεφάλαιο 4.2
KH,G=συντελεστής διόρθωσης για υγρασία για κινητήρες
αερίου,όπως ορίζεται στο κεφ.4.2
DF = συντελεστής αραίωσης,όπως ορίζεται στο
κεφάλαιο 4.3.1.1.
4.4.Υπολογισµός των ειδικών εκποµπών
Οι εκποµπές ( g/kWh) υπολογίζονται για όλα τα επί µέρους
συστατικά µε τον ακόλουθο τρόπο:
NOx¼NOx mass =Wactγια κινητήρες ντίζελ και αερίουðÞ
CO¼COmass =Wactγια κινητήρες ντίζελ και αερίουðÞ
HC¼HCmass =Wactγια κινητήρες ντίζελ και υγραερίουðÞ
NMHC ¼NMHCmass =Wactγια κινητήρες φυσικού αερίουðÞ
CH4¼CH4mass =Wactγια κινητήρες φυσικού αερίουðÞ
όπου
Wact=πραγµατικό έργο κύκλου,όπως ορίζεται στο κεφάλαιο
4.9.2,σεkWh
5. ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΣΩΜΑΤΙ∆ΙΩΝ (ΜΟΝΟ
ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΗΡΕΣ ΝΤΙΖΕΛ)
5.1.Υπολογισµός της ροής µάζας
Η µάζα σωµατιδίων ( g/δοκιµή) υπολογίζεται ως εξής:
PTmass¼Mf
MSAM/C3MTOTW
1000
όπου
Mf=µάζα σωµατιδίων,που έχει ληφθεί ως δείγµα στο
σύνολο του κύκλου,σε mg
MTOTW=συνολική µάζα αραιωµένων καυσαερίων καθόλο τον
κύκλο,όπως ορίζεται στο κεφ. 4.1,σε kg
MSAM=µάζα αραιωµένων αερίων εξάτµισης που έχει ληφθεί
από τη σήραγγα αραίωσης για τη συλλογή σωµατι-
δίων,σεkg
και1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 80
▼M3
Mf=Mf,p+Mf,b,αν ζυγίζονται χωριστά,σε mg
Mf,p=µάζα σωµατιδίων που συλλέγεται στο βασικό φίλτρο,σε
mg
Mf,b=µάζα σωµατιδίων που συλλέγεται στο συµπληρωµατικό
φίλτρο,σε mg
Αν χρησιµοποιείται σύστηµα διπλής αραίωσης,η µάζα του αέρα
βοηθητικής αραίωσης αφαιρείται από τη συνολική µάζα των
καυσαερίων διπλής αραίωσης,από τα οποία λαµβάνεται δείγµα
µέσω των φίλτρων σωµατιδίων.
MSAM=MTOT−MSEC
όπουM
TOT=µάζα καυσαερίων διπλής αραίωσης που διέρχεται
µέσω του φίλτρου σωµατιδίων,σε kg
MSEC=µάζα αέρα βοηθητικής αραίωσης,σε kg
Αν τα επίπεδα σωµατιδίων υποβάθρου στον αέρα αραίωσης
προσδιορίζονται σύµφωνα µε το κεφάλαιο 3.4,η µάζα σωµατιδίων
µπορεί να υποβάλλεται σε διόρθωση υποβάθρου. Στην περίπτωση
αυτή,η µάζα σωµατιδίων ( g/δοκιµή) υπολογίζεται ως εξής:
PTmass¼Mf
MSAM/C0Md
MDIL/C31/C01
DF/C18/C19/C18/C19/C20/C21
/C3MTOTW
1000
όπου
Mf,MSAM,MTOTW=βλ. ανωτέρω
MDIL=µάζα αέρα βασικής αραίωσης,από τον οποίο λαµβά-
νονται δείγµατα µε δειγµατολήπτη σωµατιδίων
υποβάθρου,σε kg
Md=µάζα συλλεγόµενων σωµατιδίων υποβάθρου του αέρα
βασικής αραίωσης,σε mg
DF = συντελεστής αραίωσης,όπως ορίζεται στο κεφάλαιο
4.3.1.1
5.2.Υπολογισµός των ειδικών εκποµπών
Οι εκποµπές σωµατιδίων ( g/kWh) υπολογίζονται µε τον ακόλουθο
τρόπο:
PT¼PTmass =Wact
όπου
Wact=πραγµατικό έργο κύκλου,όπως ορίζεται στο κεφάλαιο
3.9.2,σεkWh1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 81
▼M3
Προσάρτηµα 3
ΧΡΟΝΟ∆ΙΑΓΡΑΜΜΑ ∆ΥΝΑΜΟΜΕΤΡΟΥ ΚΙΝΗΤΗΡΑ ΓΙΑ ΤΗ
∆ΟΚΙΜΗETC
Χρόνος
sΚανον. στροφές
%Κανον. ροπή
%
100
200
300
400
500600
700
800
900
10 0 0
11 0 0
12 0 0
13 0 0
14 0 0
15 0 0
16 0,1 1,5
17 23,1 21,5
18 12,6 28,5
19 21,8 71
20 19,7 76,8
21 54,6 80,9
22 71,3 4,9
23 55,9 18,1
24 72 85,4
25 86,7 61,8
26 51,7 0
27 53,4 48,9
28 34,2 87,6
29 45,5 92,7
30 54,6 99,5
31 64,5 96,8
32 71,7 85,4
33 79,4 54,8
34 89,7 99,4
35 57,4 0
36 59,7 30,6
37 90,1 «m»
38 82,9 «m»
39 51,3 «m»
40 28,5 «m»
41 29,3 «m»
42 26,7 «m»
43 20,4 «m»
44 14,1 0
45 6,5 0
46 0 0
47 0 0
48 0 0
49 0 0
50 0 0
51 0 0
52 0 0
53 0 0
54 0 0
55 0 0
56 0 0
57 0 0
58 0 0
59 0 0
60 0 0
61 0 0
62 25,5 11,1
63 28,5 20,9
64 32 73,9
65 4 82,3
66 34,5 80,4
67 64,1 86
68 58 0
69 50,3 83,4
70 66,4 99,11988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 82
▼M3
Χρόνος
sΚανον. στροφές
%Κανον. ροπή
%
71 81,4 99,6
72 88,7 73,4
73 52,5 0
74 46,4 58,5
75 48,6 90,9
76 55,2 99,4
77 62,3 99
78 68,4 91,5
79 74,5 73,7
80 38 0
81 41,8 89,6
82 47,1 99,2
83 52,5 99,8
84 56,9 80,8
85 58,3 11,8
86 56,2 «m»
87 52 «m»
88 43,3 «m»
89 36,1 «m»
90 27,6 «m»
91 21,1 «m»
92 8 0
93 0 0
94 0 0
95 0 0
96 0 0
97 0 0
98 0 0
99 0 0
100 0 0
101 0 0
102 0 0
103 0 0
104 0 0
105 0 0
106 0 0
107 0 0
108 11,6 14,8
109 0 0
110 27,2 74,8
111 17 76,9
112 36 78
113 59,7 86
114 80,8 17,9
115 49,7 0
116 65,6 86
117 78,6 72,2
118 64,9 «m»
119 44,3 «m»
120 51,4 83,4
121 58,1 97
122 69,3 99,3
123 72 20,8
124 72,1 «m»
125 65,3 «m»
126 64 «m»
127 59,7 «m»
128 52,8 «m»
129 45,9 «m»
130 38,7 «m»
131 32,4 «m»
132 27 «m»
133 21,7 «m»
134 19,1 0,4
135 34,7 14
136 16,4 48,6
137 0 11,2
138 1,2 2,1
139 30,1 19,3
140 30 73,9141 54,4 74,4
142 77,2 55,6
143 58,1 0
144 45 82,1
145 68,7 98,11988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 83
▼M3
Χρόνος
sΚανον. στροφές
%Κανον. ροπή
%
146 85,7 67,2
147 60,2 0
148 59,4 98
149 72,7 99,6
150 79,9 45
151 44,3 0
152 41,5 84,4
153 56,2 98,2
154 65,7 99,1
155 74,4 84,7
156 54,4 0
157 47,9 89,7
158 54,5 99,5
159 62,7 96,8
160 62,3 0
161 46,2 54,2
162 44,3 83,2
163 48,2 13,3
164 51 «m»
165 50 «m»
166 49,2 «m»
167 49,3 «m»
168 49,9 «m»
169 51,6 «m»
170 49,7 «m»
171 48,5 «m»
172 50,3 72,5
173 51,1 84,5
174 54,6 64,8
175 56,6 76,5
176 58 «m»
177 53,6 «m»
178 40,8 «m»
179 32,9 «m»
180 26,3 «m»
181 20,9 «m»
182 10 0
183 0 0
184 0 0
185 0 0
186 0 0
187 0 0
188 0 0
189 0 0
190 0 0
191 0 0
192 0 0
193 0 0
194 0 0
195 0 0
196 0 0
197 0 0
198 0 0
199 0 0
200 0 0
201 0 0
202 0 0
203 0 0
204 0 0
205 0 0
206 0 0
207 0 0
208 0 0
209 0 0
210 0 0
211 0 0
212 0 0
213 0 0
214 0 0
215 0 0216 0 0
217 0 0
218 0 0
219 0 0
220 0 01988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 84
▼M3
Χρόνος
sΚανον. στροφές
%Κανον. ροπή
%
221 0 0
222 0 0
223 0 0
224 0 0
225 21,2 62,7
226 30,8 75,1
227 5,9 82,7
228 34,6 80,3
229 59,9 87
230 84,3 86,2
231 68,7 «m»
232 43,6 «m»
233 41,5 85,4
234 49,9 94,3
235 60,8 99
236 70,2 99,4
237 81,1 92,4
238 49,2 0
239 56 86,2
240 56,2 99,3
241 61,7 99
242 69,2 99,3
243 74,1 99,8
244 72,4 8,4
245 71,3 0
246 71,2 9,1
247 67,1 «m»
248 65,5 «m»
249 64,4 «m»
250 62,9 25,6
251 62,2 35,6
252 62,9 24,4
253 58,8 «m»
254 56,9 «m»
255 54,5 «m»
256 51,7 17
257 56,2 78,7
258 59,5 94,7
259 65,5 99,1
260 71,2 99,5
261 76,6 99,9
262 79 0
263 52,9 97,5
264 53,1 99,7
265 59 99,1
266 62,2 99
267 65 99,1
268 69 83,1
269 69,9 28,4
270 70,6 12,5
271 68,9 8,4
272 69,8 9,1
273 69,6 7
274 65,7 «m»
275 67,1 «m»
276 66,7 «m»
277 65,6 «m»
278 64,5 «m»
279 62,9 «m»
280 59,3 «m»
281 54,1 «m»
282 51,3 «m»
283 47,9 «m»
284 43,6 «m»
285 39,4 «m»
286 34,7 «m»
287 29,8 «m»
288 20,9 73,4
289 36,9 «m»
290 35,5 «m»291 20,9 «m»
292 49,7 11,9
293 42,5 «m»
294 32 «m»
295 23,6 «m»1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 85
▼M3
Χρόνος
sΚανον. στροφές
%Κανον. ροπή
%
296 19,1 0
297 15,7 73,5
298 25,1 76,8
299 34,5 81,4
300 44,1 87,4
301 52,8 98,6
302 63,6 99
303 73,6 99,7
304 62,2 «m»
305 29,2 «m»
306 46,4 22
307 47,3 13,8
308 47,2 12,5
309 47,9 11,5
310 47,8 35,5
311 49,2 83,3
312 52,7 96,4
313 57,4 99,2
314 61,8 99
315 66,4 60,9
316 65,8 «m»
317 59 «m»
318 50,7 «m»
319 41,8 «m»
320 34,7 «m»
321 28,7 «m»
322 25,2 «m»
323 43 24,8
324 38,7 0
325 48,1 31,9
326 40,3 61
327 42,4 52,1
328 46,4 47,7
329 46,9 30,7
330 46,1 23,1
331 45,7 23,2
332 45,5 31,9
333 46,4 73,6
334 51,3 60,7
335 51,3 51,1
336 53,2 46,8
337 53,9 50
338 53,4 52,1
339 53,8 45,7
340 50,6 22,1
341 47,8 26
342 41,6 17,8
343 38,7 29,8
344 35,9 71,6
345 34,6 47,3
346 34,8 80,3
347 35,9 87,2
348 38,8 90,8
349 41,5 94,7
350 47,1 99,2
351 53,1 99,7
352 46,4 0
353 42,5 0,7
354 43,6 58,6
355 47,1 87,5
356 54,1 99,5
357 62,9 99
358 72,6 99,6
359 82,4 99,5
360 88 99,4
361 46,4 0
362 53,4 95,2
363 58,4 99,2
364 61,5 99
365 64,8 99366 68,1 99,2
367 73,4 99,7
368 73,3 29,8
369 73,5 14,6
370 68,3 01988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 86
▼M3
Χρόνος
sΚανον. στροφές
%Κανον. ροπή
%
371 45,4 49,9
372 47,2 75,7
373 44,5 9
374 47,8 10,3
375 46,8 15,9
376 46,9 12,7
377 46,8 8,9
378 46,1 6,2
379 46,1 «m»
380 45,5 «m»
381 44,7 «m»
382 43,8 «m»
383 41 «m»
384 41,1 6,4
385 38 6,3
386 35,9 0,3
387 33,5 0
388 53,1 48,9
389 48,3 «m»
390 49,9 «m»
391 48 «m»
392 45,3 «m»
393 41,6 3,1
394 44,3 79
395 44,3 89,5
396 43,4 98,8
397 44,3 98,9
398 43 98,8
399 42,2 98,8
400 42,7 98,8
401 45 99
402 43,6 98,9
403 42,2 98,8
404 44,8 99
405 43,4 98,8
406 45 99
407 42,2 54,3
408 61,2 31,9
409 56,3 72,3
410 59,7 99,1
411 62,3 99
412 67,9 99,2
413 69,5 99,3
414 73,1 99,7
415 77,7 99,8
416 79,7 99,7
417 82,5 99,5
418 85,3 99,4
419 86,6 99,4
420 89,4 99,4
421 62,2 0
422 52,7 96,4
423 50,2 99,8
424 49,3 99,6
425 52,2 99,8
426 51,3 100
427 51,3 100
428 51,1 100
429 51,1 100
430 51,8 99,9
431 51,3 100
432 51,1 100
433 51,3 100
434 52,3 99,8
435 52,9 99,7
436 53,8 99,6
437 51,7 99,9
438 53,5 99,6
439 52 99,8
440 51,7 99,9441 53,2 99,7
442 54,2 99,5
443 55,2 99,4
444 53,8 99,6
445 53,1 99,71988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 87
▼M3
Χρόνος
sΚανον. στροφές
%Κανον. ροπή
%
446 55 99,4
447 57 99,2
448 61,5 99
449 59,4 5,7
450 59 0
451 57,3 59,8
452 64,1 99
453 70,9 90,5
454 58 0
455 41,5 59,8
456 44,1 92,6
457 46,8 99,2
458 47,2 99,3
459 51 100
460 53,2 99,7
461 53,1 99,7
462 55,9 53,1
463 53,9 13,9
464 52,5 «m»
465 51,7 «m»
466 51,5 52,2
467 52,8 80
468 54,9 95
469 57,3 99,2
470 60,7 99,1
471 62,4 «m»
472 60,1 «m»
473 53,2 «m»
474 44 «m»
475 35,2 «m»
476 30,5 «m»
477 26,5 «m»
478 22,5 «m»
479 20,4 «m»
480 19,1 «m»
481 19,1 «m»
482 13,4 «m»
483 6,7 «m»
484 3,2 «m»
485 14,3 63,8
486 34,1 0
487 23,9 75,7
488 31,7 79,2
489 32,1 19,4
490 35,9 5,8
491 36,6 0,8
492 38,7 «m»
493 38,4 «m»
494 39,4 «m»
495 39,7 «m»
496 40,5 «m»
497 40,8 «m»
498 39,7 «m»
499 39,2 «m»
500 38,7 «m»
501 32,7 «m»
502 30,1 «m»
503 21,9 «m»
504 12,8 0
505 0 0
506 0 0
507 0 0
508 0 0
509 0 0
510 0 0
511 0 0
512 0 0
513 0 0
514 30,5 25,6
515 19,7 56,9516 16,3 45,1
517 27,2 4,6
518 21,7 1,3
519 29,7 28,6
520 36,6 73,71988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 88
▼M3
Χρόνος
sΚανον. στροφές
%Κανον. ροπή
%
521 61,3 59,5
522 40,8 0
523 36,6 27,8
524 39,4 80,4
525 51,3 88,9
526 58,5 11,1
527 60,7 «m»
528 54,5 «m»
529 51,3 «m»
530 45,5 «m»
531 40,8 «m»
532 38,9 «m»
533 36,6 «m»
534 36,1 72,7
535 44,8 78,9
536 51,6 91,1
537 59,1 99,1
538 66 99,1
539 75,1 99,9
540 81 8
541 39,1 0
542 53,8 89,7
543 59,7 99,1
544 64,8 99
545 70,6 96,1
546 72,6 19,6
547 72 6,3
548 68,9 0,1
549 67,7 «m»
550 66,8 «m»
551 64,3 16,9
552 64,9 7
553 63,6 12,5
554 63 7,7
555 64,4 38,2
556 63 11,8
557 63,6 0
558 63,3 5
559 60,1 9,1
560 61 8,4
561 59,7 0,9
562 58,7 «m»
563 56 «m»
564 53,9 «m»
565 52,1 «m»
566 49,9 «m»
567 46,4 «m»
568 43,6 «m»
569 40,8 «m»
570 37,5 «m»
571 27,8 «m»
572 17,1 0,6
573 12,2 0,9
574 11,5 1,1
575 8,7 0,5
576 8 0,9
577 5,3 0,2
578 4 0
579 3,9 0
580 0 0
581 0 0
582 0 0
583 0 0
584 0 0
585 0 0
586 0 0
587 8,7 22,8
588 16,2 49,4
589 23,6 56
590 21,1 56,1591 23,6 56
592 46,2 68,8
593 68,4 61,2
594 58,7 «m»
595 31,6 «m»1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 89
▼M3
Χρόνος
sΚανον. στροφές
%Κανον. ροπή
%
596 19,9 8,8
597 32,9 70,2
598 43 79
599 57,4 98,9
600 72,1 73,8
601 53 0
602 48,1 86
603 56,2 99
604 65,4 98,9
605 72,9 99,7
606 67,5 «m»
607 39 «m»
608 41,9 38,1
609 44,1 80,4
610 46,8 99,4
611 48,7 99,9
612 50,5 99,7
613 52,5 90,3
614 51 1,8
615 50 «m»
616 49,1 «m»
617 47 «m»
618 43,1 «m»
619 39,2 «m»
620 40,6 0,5
621 41,8 53,4
622 44,4 65,1
623 48,1 67,8
624 53,8 99,2
625 58,6 98,9
626 63,6 98,8
627 68,5 99,2
628 72,2 89,4
629 77,1 0
630 57,8 79,1
631 60,3 98,8
632 61,9 98,8
633 63,8 98,8
634 64,7 98,9
635 65,4 46,5
636 65,7 44,5
637 65,6 3,5
638 49,1 0
639 50,4 73,1
640 50,5 «m»
641 51 «m»
642 49,4 «m»
643 49,2 «m»
644 48,6 «m»
645 47,5 «m»
646 46,5 «m»
647 46 11,3
648 45,6 42,8
649 47,1 83
650 46,2 99,3
651 47,9 99,7
652 49,5 99,9
653 50,6 99,7
654 51 99,6
655 53 99,3
656 54,9 99,1
657 55,7 99
658 56 99
659 56,1 9,3
660 55,6 «m»
661 55,4 «m»
662 54,9 51,3
663 54,9 59,8
664 54 39,3
665 53,8 «m»666 52 «m»
667 50,4 «m»
668 50,6 0
669 49,3 41,7
670 50 73,21988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 90
▼M3
Χρόνος
sΚανον. στροφές
%Κανον. ροπή
%
671 50,4 99,7
672 51,9 99,5
673 53,6 99,3
674 54,6 99,1
675 56 99
676 55,8 99
677 58,4 98,9
678 59,9 98,8
679 60,9 98,8
680 63 98,8
681 64,3 98,9
682 64,8 64
683 65,9 46,5
684 66,2 28,7
685 65,2 1,8
686 65 6,8
687 63,6 53,6
688 62,4 82,5
689 61,8 98,8
690 59,8 98,8
691 59,2 98,8
692 59,7 98,8
693 61,2 98,8
694 62,2 49,4
695 62,8 37,2
696 63,5 46,3
697 64,7 72,3
698 64,7 72,3
699 65,4 77,4
700 66,1 69,3
701 64,3 «m»
702 64,3 «m»
703 63 «m»
704 62,2 «m»
705 61,6 «m»
706 62,4 «m»
707 62,2 «m»
708 61 «m»
709 58,7 «m»
710 55,5 «m»
711 51,7 «m»
712 49,2 «m»
713 48,8 40,4
714 47,9 «m»
715 46,2 «m»
716 45,6 9,8
717 45,6 34,5
718 45,5 37,1
719 43,8 «m»
720 41,9 «m»
721 41,3 «m»
722 41,4 «m»
723 41,2 «m»
724 41,8 «m»
725 41,8 «m»
726 43,2 17,4
727 45 29
728 44,2 «m»
729 43,9 «m»
730 38 10,7
731 56,8 «m»
732 57,1 «m»
733 52 «m»
734 44,4 «m»
735 40,2 «m»
736 39,2 16,5
737 38,9 73,2
738 39,9 89,8
739 42,3 98,6
740 43,7 98,8741 45,5 99,1
742 45,6 99,2
743 48,1 99,7
744 49 100
745 49,8 99,91988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 91
▼M3
Χρόνος
sΚανον. στροφές
%Κανον. ροπή
%
746 49,8 99,9
747 51,9 99,5
748 52,3 99,4
749 53,3 99,3
750 52,9 99,3
751 54,3 99,2
752 55,5 99,1
753 56,7 99
754 61,7 98,8
755 64,3 47,4
756 64,7 1,8
757 66,2 «m»
758 49,1 «m»
759 52,1 46
760 52,6 61
761 52,9 0
762 52,3 20,4
763 54,2 56,7
764 55,4 59,8
765 56,1 49,2
766 56,8 33,7
767 57,2 96
768 58,6 98,9
769 59,5 98,8
770 61,2 98,8
771 62,1 98,8
772 62,7 98,8
773 62,8 98,8
774 64 98,9
775 63,2 46,3
776 62,4 «m»
777 60,3 «m»
778 58,7 «m»
779 57,2 «m»
780 56,1 «m»
781 56 9,3
782 55,2 26,3
783 54,8 42,8
784 55,7 47,1
785 56,6 52,4
786 58 50,3
787 58,6 20,6
788 58,7 «m»
789 59,3 «m»
790 58,6 «m»
791 60,5 9,7
792 59,2 9,6
793 59,9 9,6
794 59,6 9,6
795 59,9 6,2
796 59,9 9,6
797 60,5 13,1
798 60,3 20,7
799 59,9 31
800 60,5 42
801 61,5 52,5
802 60,9 51,4
803 61,2 57,7
804 62,8 98,8
805 63,4 96,1
806 64,6 45,4
807 64,1 5
808 63 3,2
809 62,7 14,9
810 63,5 35,8
811 64,1 73,3
812 64,3 37,4
813 64,1 21
814 63,7 21
815 62,9 18816 62,4 32,7
817 61,7 46,2
818 59,8 45,1
819 57,4 43,9
820 54,8 42,81988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 92
▼M3
Χρόνος
sΚανον. στροφές
%Κανον. ροπή
%
821 54,3 65,2
822 52,9 62,1
823 52,4 30,6
824 50,4 «m»
825 48,6 «m»
826 47,9 «m»
827 46,8 «m»
828 46,9 9,4
829 49,5 41,7
830 50,5 37,8
831 52,3 20,4
832 54,1 30,7
833 56,3 41,8
834 58,7 26,5
835 57,3 «m»
836 59 «m»
837 59,8 «m»
838 60,3 «m»
839 61,2 «m»
840 61,8 «m»
841 62,5 «m»
842 62,4 «m»
843 61,5 «m»
844 63,7 «m»
845 61,9 «m»
846 61,6 29,7
847 60,3 «m»
848 59,2 «m»
849 57,3 «m»
850 52,3 «m»
851 49,3 «m»
852 47,3 «m»
853 46,3 38,8
854 46,8 35,1
855 46,6 «m»
856 44,3 «m»
857 43,1 «m»
858 42,4 2,1
859 41,8 2,4
860 43,8 68,8
861 44,6 89,2
862 46 99,2
863 46,9 99,4
864 47,9 99,7
865 50,2 99,8
866 51,2 99,6
867 52,3 99,4
868 53 99,3
869 54,2 99,2
870 55,5 99,1
871 56,7 99
872 57,3 98,9
873 58 98,9
874 60,5 31,1
875 60,2 «m»
876 60,3 «m»
877 60,5 6,3
878 61,4 19,3
879 60,3 1,2
880 60,5 2,9
881 61,2 34,1
882 61,6 13,2
883 61,5 16,4
884 61,2 16,4
885 61,3 «m»
886 63,1 «m»
887 63,2 4,8
888 62,3 22,3
889 62 38,5
890 61,6 29,6891 61,6 26,6
892 61,8 28,1
893 62 29,6
894 62 16,3
895 61,1 «m»1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 93
▼M3
Χρόνος
sΚανον. στροφές
%Κανον. ροπή
%
896 61,2 «m»
897 60,7 19,2
898 60,7 32,5
899 60,9 17,8
900 60,1 19,2
901 59,3 38,2
902 59,9 45
903 59,4 32,4
904 59,2 23,5
905 59,5 40,8
906 58,3 «m»
907 58,2 «m»
908 57,6 «m»
909 57,1 «m»
910 57 0,6
911 57 26,3
912 56,5 29,2
913 56,3 20,5
914 56,1 «m»
915 55,2 «m»
916 54,7 17,5
917 55,2 29,2
918 55,2 29,2
919 55,9 16
920 55,9 26,3
921 56,1 36,5
922 55,8 19
923 55,9 9,2
924 55,8 21,9
925 56,4 42,8
926 56,4 38
927 56,4 11
928 56,4 35,1
929 54 7,3
930 53,4 5,4
931 52,3 27,6
932 52,1 32
933 52,3 33,4
934 52,2 34,9
935 52,8 60,1
936 53,7 69,7
937 54 70,7
938 55,1 71,7
939 55,2 46
940 54,7 12,6
941 52,5 0
942 51,8 24,7
943 51,4 43,9
944 50,9 71,1
945 51,2 76,8
946 50,3 87,5
947 50,2 99,8
948 50,9 100
949 49,9 99,7
950 50,9 100
951 49,8 99,7
952 50,4 99,8
953 50,4 99,8
954 49,7 99,7
955 51 100
956 50,3 99,8
957 50,2 99,8
958 49,9 99,7
959 50,9 100
960 50 99,7
961 50,2 99,8
962 50,2 99,8
963 49,9 99,7
964 50,4 99,8
965 50,2 99,8966 50,3 99,8
967 49,9 99,7
968 51,1 100
969 50,6 99,9
970 49,9 99,71988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 94
▼M3
Χρόνος
sΚανον. στροφές
%Κανον. ροπή
%
971 49,6 99,6
972 49,4 99,6
973 49 99,5
974 49,8 99,7
975 50,9 100
976 50,4 99,8
977 49,8 99,7
978 49,1 99,5
979 50,4 99,8
980 49,8 99,7
981 49,3 99,5
982 49,1 99,5
983 49,9 99,7
984 49,1 99,5
985 50,4 99,8
986 50,9 100
987 51,4 99,9
988 51,5 99,9
989 52,2 99,7
990 52,8 74,1
991 53,3 46
992 53,6 36,4
993 53,4 33,5
994 53,9 58,9
995 55,2 73,8
996 55,8 52,4
997 55,7 9,2
998 55,8 2,2
999 56,4 33,6
1000 55,4 «m»
1001 55,2 «m»
1002 55,8 26,3
1003 55,8 23,3
1004 56,4 50,2
1005 57,6 68,3
1006 58,8 90,2
1007 59,9 98,9
1008 62,3 98,8
1009 63,1 74,4
1010 63,7 49,4
1011 63,3 9,8
1012 48 0
1013 47,9 73,5
1014 49,9 99,7
1015 49,9 48,8
1016 49,6 2,3
1017 49,9 «m»
1018 49,3 «m»
1019 49,7 47,5
1020 49,1 «m»
1021 49,4 «m»
1022 48,3 «m»
1023 49,4 «m»
1024 48,5 «m»
1025 48,7 «m»
1026 48,7 «m»
1027 49,1 «m»
1028 49 «m»
1029 49,8 «m»
1030 48,7 «m»
1031 48,5 «m»
1032 49,3 31,3
1033 49,7 45,3
1034 48,3 44,5
1035 49,8 61
1036 49,4 64,3
1037 49,8 64,4
1038 50,5 65,6
1039 50,3 64,5
1040 51,2 82,91041 50,5 86
1042 50,6 89
1043 50,4 81,4
1044 49,9 49,9
1045 49,1 20,11988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 95
▼M3
Χρόνος
sΚανον. στροφές
%Κανον. ροπή
%
1046 47,9 24
1047 48,1 36,2
1048 47,5 34,5
1049 46,9 30,3
1050 47,7 53,5
1051 46,9 61,6
1052 46,5 73,6
1053 48 84,6
1054 47,2 87,7
1055 48,7 80
1056 48,7 50,4
1057 47,8 38,6
1058 48,8 63,1
1059 47,4 5
1060 47,3 47,4
1061 47,3 49,8
1062 46,9 23,9
1063 46,7 44,6
1064 46,8 65,2
1065 46,9 60,4
1066 46,7 61,5
1067 45,5 «m»
1068 45,5 «m»
1069 44,2 «m»
1070 43 «m»
1071 42,5 «m»
1072 41 «m»
1073 39,9 «m»
1074 39,9 38,2
1075 40,1 48,1
1076 39,9 48
1077 39,4 59,3
1078 43,8 19,8
1079 52,9 0
1080 52,8 88,9
1081 53,4 99,5
1082 54,7 99,3
1083 56,3 99,1
1084 57,5 99
1085 59 98,9
1086 59,8 98,9
1087 60,1 98,9
1088 61,8 48,3
1089 61,8 55,6
1090 61,7 59,8
1091 62 55,6
1092 62,3 29,6
1093 62 19,3
1094 61,3 7,9
1095 61,1 19,2
1096 61,2 43
1097 61,1 59,7
1098 61,1 98,8
1099 61,3 98,8
1100 61,3 26,6
1101 60,4 «m»
1102 58,8 «m»
1103 57,7 «m»
1104 56 «m»
1105 54,7 «m»
1106 53,3 «m»
1107 52,6 23,2
1108 53,4 84,2
1109 53,9 99,4
1110 54,9 99,3
1111 55,8 99,2
1112 57,1 99
1113 56,5 99,1
1114 58,9 98,9
1115 58,7 98,91116 59,8 98,9
1117 61 98,8
1118 60,7 19,2
1119 59,4 «m»
1120 57,9 «m»1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 96
▼M3
Χρόνος
sΚανον. στροφές
%Κανον. ροπή
%
1121 57,6 «m»
1122 56,3 «m»
1123 55 «m»
1124 53,7 «m»
1125 52,1 «m»
1126 51,1 «m»
1127 49,7 25,8
1128 49,1 46,1
1129 48,7 46,9
1130 48,2 46,7
1131 48 70
1132 48 70
1133 47,2 67,6
1134 47,3 67,6
1135 46,6 74,7
1136 47,4 13
1137 46,3 «m»
1138 45,4 «m»
1139 45,5 24,8
1140 44,8 73,8
1141 46,6 99
1142 46,3 98,9
1143 48,5 99,4
1144 49,9 99,7
1145 49,1 99,5
1146 49,1 99,5
1147 51 100
1148 51,5 99,9
1149 50,9 100
1150 51,6 99,9
1151 52,1 99,7
1152 50,9 100
1153 52,2 99,7
1154 51,5 98,3
1155 51,5 47,2
1156 50,8 78,4
1157 50,3 83
1158 50,3 31,7
1159 49,3 31,3
1160 48,8 21,5
1161 47,8 59,4
1162 48,1 77,1
1163 48,4 87,6
1164 49,6 87,5
1165 51 81,4
1166 51,6 66,7
1167 53,3 63,2
1168 55,2 62
1169 55,7 43,9
1170 56,4 30,7
1171 56,8 23,4
1172 57 «m»
1173 57,6 «m»
1174 56,9 «m»
1175 56,4 4
1176 57 23,4
1177 56,4 41,7
1178 57 49,2
1179 57,7 56,6
1180 58,6 56,6
1181 58,9 64
1182 59,4 68,2
1183 58,8 71,4
1184 60,1 71,3
1185 60,6 79,1
1186 60,7 83,3
1187 60,7 77,1
1188 60 73,5
1189 60,2 55,5
1190 59,7 54,41191 59,8 73,3
1192 59,8 77,9
1193 59,8 73,9
1194 60 76,5
1195 59,5 82,31988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 97
▼M3
Χρόνος
sΚανον. στροφές
%Κανον. ροπή
%
1196 59,9 82,8
1197 59,8 65,8
1198 59 48,6
1199 58,9 62,2
1200 59,1 70,4
1201 58,9 62,1
1202 58,4 67,4
1203 58,7 58,9
1204 58,3 57,7
1205 57,5 57,8
1206 57,2 57,6
1207 57,1 42,6
1208 57 70,1
1209 56,4 59,6
1210 56,7 39
1211 55,9 68,1
1212 56,3 79,1
1213 56,7 89,7
1214 56 89,4
1215 56 93,1
1216 56,4 93,1
1217 56,7 94,4
1218 56,9 94,8
1219 57 94,1
1220 57,7 94,3
1221 57,5 93,7
1222 58,4 93,2
1223 58,7 93,2
1224 58,2 93,7
1225 58,5 93,1
1226 58,8 86,2
1227 59 72,9
1228 58,2 59,9
1229 57,6 8,5
1230 57,1 47,6
1231 57,2 74,4
1232 57 79,1
1233 56,7 67,2
1234 56,8 69,1
1235 56,9 71,3
1236 57 77,3
1237 57,4 78,2
1238 57,3 70,6
1239 57,7 64
1240 57,5 55,6
1241 58,6 49,6
1242 58,2 41,1
1243 58,8 40,6
1244 58,3 21,1
1245 58,7 24,9
1246 59,1 24,8
1247 58,6 «m»
1248 58,8 «m»
1249 58,8 «m»
1250 58,7 «m»
1251 59,1 «m»
1252 59,1 «m»
1253 59,4 «m»
1254 60,6 2,6
1255 59,6 «m»
1256 60,1 «m»
1257 60,6 «m»
1258 59,6 4,1
1259 60,7 7,1
1260 60,5 «m»
1261 59,7 «m»
1262 59,6 «m»
1263 59,8 «m»
1264 59,6 4,9
1265 60,1 5,91266 59,9 6,1
1267 59,7 «m»
1268 59,6 «m»
1269 59,7 22
1270 59,8 10,31988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 98
▼M3
Χρόνος
sΚανον. στροφές
%Κανον. ροπή
%
1271 59,9 10
1272 60,6 6,2
1273 60,5 7,3
1274 60,2 14,8
1275 60,6 8,2
1276 60,6 5,5
1277 61 14,3
1278 61 12
1279 61,3 34,2
1280 61,2 17,1
1281 61,5 15,7
1282 61 9,5
1283 61,1 9,2
1284 60,5 4,3
1285 60,2 7,8
1286 60,2 5,9
1287 60,2 5,3
1288 59,9 4,6
1289 59,4 21,5
1290 59,6 15,8
1291 59,3 10,1
1292 58,9 9,4
1293 58,8 9
1294 58,9 35,4
1295 58,9 30,7
1296 58,9 25,9
1297 58,7 22,9
1298 58,7 24,4
1299 59,3 61
1300 60,1 56
1301 60,5 50,6
1302 59,5 16,2
1303 59,7 50
1304 59,7 31,4
1305 60,1 43,1
1306 60,8 38,4
1307 60,9 40,2
1308 61,3 49,7
1309 61,8 45,9
1310 62 45,9
1311 62,2 45,8
1312 62,6 46,8
1313 62,7 44,3
1314 62,9 44,4
1315 63,1 43,7
1316 63,5 46,1
1317 63,6 40,7
1318 64,3 49,5
1319 63,7 27
1320 63,8 15
1321 63,6 18,7
1322 63,4 8,4
1323 63,2 8,7
1324 63,3 21,6
1325 62,9 19,7
1326 63 22,1
1327 63,1 20,3
1328 61,8 19,1
1329 61,6 17,1
1330 61 0
1331 61,2 22
1332 60,8 40,3
1333 61,1 34,3
1334 60,7 16,1
1335 60,6 16,6
1336 60,5 18,5
1337 60,6 29,8
1338 60,9 19,5
1339 60,9 22,3
1340 61,4 35,81341 61,3 42,9
1342 61,5 31
1343 61,3 19,2
1344 61 9,3
1345 60,8 44,21988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 99
▼M3
Χρόνος
sΚανον. στροφές
%Κανον. ροπή
%
1346 60,9 55,3
1347 61,2 56
1348 60,9 60,1
1349 60,7 59,1
1350 60,9 56,8
1351 60,7 58,1
1352 59,6 78,4
1353 59,6 84,6
1354 59,4 66,6
1355 59,3 75,5
1356 58,9 49,6
1357 59,1 75,8
1358 59 77,6
1359 59 67,8
1360 59 56,7
1361 58,8 54,2
1362 58,9 59,6
1363 58,9 60,8
1364 59,3 56,1
1365 58,9 48,5
1366 59,3 42,9
1367 59,4 41,4
1368 59,6 38,9
1369 59,4 32,9
1370 59,3 30,6
1371 59,4 30
1372 59,4 25,3
1373 58,8 18,6
1374 59,1 18
1375 58,5 10,6
1376 58,8 10,5
1377 58,5 8,2
1378 58,7 13,7
1379 59,1 7,8
1380 59,1 6
1381 59,1 6
1382 59,4 13,1
1383 59,7 22,3
1384 60,7 10,5
1385 59,8 9,8
1386 60,2 8,8
1387 59,9 8,7
1388 61 9,1
1389 60,6 28,2
1390 60,6 22
1391 59,6 23,2
1392 59,6 19
1393 60,6 38,4
1394 59,8 41,6
1395 60 47,3
1396 60,5 55,4
1397 60,9 58,7
1398 61,3 37,9
1399 61,2 38,3
1400 61,4 58,7
1401 61,3 51,3
1402 61,4 71,1
1403 61,1 51
1404 61,5 56,6
1405 61 60,6
1406 61,1 75,4
1407 61,4 69,4
1408 61,6 69,9
1409 61,7 59,6
1410 61,8 54,8
1411 61,6 53,6
1412 61,3 53,5
1413 61,3 52,9
1414 61,2 54,1
1415 61,3 53,21416 61,2 52,2
1417 61,2 52,3
1418 61 48
1419 60,9 41,5
1420 61 32,21988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 100
▼M3
Χρόνος
sΚανον. στροφές
%Κανον. ροπή
%
1421 60,7 22
1422 60,7 23,3
1423 60,8 38,8
1424 61 40,7
1425 61 30,6
1426 61,3 62,6
1427 61,7 55,9
1428 62,3 43,4
1429 62,3 37,4
1430 62,3 35,7
1431 62,8 34,4
1432 62,8 31,5
1433 62,9 31,7
1434 62,9 29,9
1435 62,8 29,4
1436 62,7 28,7
1437 61,5 14,7
1438 61,9 17,2
1439 61,5 6,1
1440 61 9,9
1441 60,9 4,8
1442 60,6 11,1
1443 60,3 6,9
1444 60,8 7
1445 60,2 9,2
1446 60,5 21,7
1447 60,2 22,4
1448 60,7 31,6
1449 60,9 28,9
1450 59,6 21,7
1451 60,2 18
1452 59,5 16,7
1453 59,8 15,7
1454 59,6 15,7
1455 59,3 15,7
1456 59 7,5
1457 58,8 7,1
1458 58,7 16,5
1459 59,2 50,7
1460 59,7 60,2
1461 60,4 44
1462 60,2 35,3
1463 60,4 17,1
1464 59,9 13,5
1465 59,9 12,8
1466 59,6 14,8
1467 59,4 15,9
1468 59,4 22
1469 60,4 38,4
1470 59,5 38,8
1471 59,3 31,9
1472 60,9 40,8
1473 60,7 39
1474 60,9 30,1
1475 61 29,3
1476 60,6 28,4
1477 60,9 36,3
1478 60,8 30,5
1479 60,7 26,7
1480 60,1 4,7
1481 59,9 0
1482 60,4 36,2
1483 60,7 32,5
1484 59,9 3,1
1485 59,7 «m»
1486 59,5 «m»
1487 59,2 «m»
1488 58,8 0,6
1489 58,7 «m»
1490 58,7 «m»1491 57,9 «m»
1492 58,2 «m»
1493 57,6 «m»
1494 58,3 9,5
1495 57,2 61988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 101
▼M3
Χρόνος
sΚανον. στροφές
%Κανον. ροπή
%
1496 57,4 27,3
1497 58,3 59,9
1498 58,3 7,3
1499 58,8 21,7
1500 58,8 38,9
1501 59,4 26,2
1502 59,1 25,5
1503 59,1 26
1504 59 39,1
1505 59,5 52,3
1506 59,4 31
1507 59,4 27
1508 59,4 29,8
1509 59,4 23,1
1510 58,9 16
1511 59 31,5
1512 58,8 25,9
1513 58,9 40,2
1514 58,8 28,4
1515 58,9 38,9
1516 59,1 35,3
1517 58,8 30,3
1518 59 19
1519 58,7 3
1520 57,9 0
1521 58 2,4
1522 57,1 «m»
1523 56,7 «m»
1524 56,7 5,3
1525 56,6 2,1
1526 56,8 «m»
1527 56,3 «m»
1528 56,3 «m»
1529 56 «m»
1530 56,7 «m»
1531 56,6 3,8
1532 56,9 «m»
1533 56,9 «m»
1534 57,4 «m»
1535 57,4 «m»
1536 58,3 13,9
1537 58,5 «m»
1538 59,1 «m»
1539 59,4 «m»
1540 59,6 «m»
1541 59,5 «m»
1542 59,6 0,5
1543 59,3 9,2
1544 59,4 11,2
1545 59,1 26,8
1546 59 11,7
1547 58,8 6,4
1548 58,7 5
1549 57,5 «m»
1550 57,4 «m»
1551 57,1 1,1
1552 57,1 0
1553 57 4,5
1554 57,1 3,7
1555 57,3 3,3
1556 57,3 16,8
1557 58,2 29,3
1558 58,7 12,5
1559 58,3 12,2
1560 58,6 12,7
1561 59 13,6
1562 59,8 21,9
1563 59,3 20,9
1564 59,7 19,2
1565 60,1 15,91566 60,7 16,7
1567 60,7 18,1
1568 60,7 40,6
1569 60,7 59,7
1570 61,1 66,81988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 102
▼M3
Χρόνος
sΚανον. στροφές
%Κανον. ροπή
%
1571 61,1 58,8
1572 60,8 64,7
1573 60,1 63,6
1574 60,7 83,2
1575 60,4 82,2
1576 60 80,5
1577 59,9 78,7
1578 60,8 67,9
1579 60,4 57,7
1580 60,2 60,6
1581 59,6 72,7
1582 59,9 73,6
1583 59,8 74,1
1584 59,6 84,6
1585 59,4 76,1
1586 60,1 76,9
1587 59,5 84,6
1588 59,8 77,5
1589 60,6 67,9
1590 59,3 47,3
1591 59,3 43,1
1592 59,4 38,3
1593 58,7 38,2
1594 58,8 39,2
1595 59,1 67,9
1596 59,7 60,5
1597 59,5 32,9
1598 59,6 20
1599 59,6 34,4
1600 59,4 23,9
1601 59,6 15,7
1602 59,9 41
1603 60,5 26,3
1604 59,6 14
1605 59,7 21,2
1606 60,9 19,6
1607 60,1 34,3
1608 59,9 27
1609 60,8 25,6
1610 60,6 26,3
1611 60,9 26,1
1612 61,1 38
1613 61,2 31,6
1614 61,4 30,6
1615 61,7 29,6
1616 61,5 28,8
1617 61,7 27,8
1618 62,2 20,3
1619 61,4 19,6
1620 61,8 19,7
1621 61,8 18,7
1622 61,6 17,7
1623 61,7 8,7
1624 61,7 1,4
1625 61,7 5,9
1626 61,2 8,1
1627 61,9 45,8
1628 61,4 31,5
1629 61,7 22,3
1630 62,4 21,7
1631 62,8 21,9
1632 62,2 22,2
1633 62,5 31
1634 62,3 31,3
1635 62,6 31,7
1636 62,3 22,8
1637 62,7 12,6
1638 62,2 15,2
1639 61,9 32,6
1640 62,5 23,11641 61,7 19,4
1642 61,7 10,8
1643 61,6 10,2
1644 61,4 «m»
1645 60,8 «m»1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 103
▼M3
Χρόνος
sΚανον. στροφές
%Κανον. ροπή
%
1646 60,7 «m»
1647 61 12,4
1648 60,4 5,3
1649 61 13,1
1650 60,7 29,6
1651 60,5 28,9
1652 60,8 27,1
1653 61,2 27,3
1654 60,9 20,6
1655 61,1 13,9
1656 60,7 13,4
1657 61,3 26,1
1658 60,9 23,7
1659 61,4 32,1
1660 61,7 33,5
1661 61,8 34,1
1662 61,7 17
1663 61,7 2,5
1664 61,5 5,9
1665 61,3 14,9
1666 61,5 17,2
1667 61,1 «m»
1668 61,4 «m»
1669 61,4 8,8
1670 61,3 8,8
1671 61 18
1672 61,5 13
1673 61 3,7
1674 60,9 3,1
1675 60,9 4,7
1676 60,6 4,1
1677 60,6 6,7
1678 60,6 12,8
1679 60,7 11,9
1680 60,6 12,4
1681 60,1 12,4
1682 60,5 12
1683 60,4 11,8
1684 59,9 12,4
1685 59,6 12,4
1686 59,6 9,1
1687 59,9 0
1688 59,9 20,4
1689 59,8 4,4
1690 59,4 3,1
1691 59,5 26,3
1692 59,6 20,1
1693 59,4 35
1694 60,9 22,1
1695 60,5 12,2
1696 60,1 11
1697 60,1 8,2
1698 60,5 6,7
1699 60 5,1
1700 60 5,1
1701 60 9
1702 60,1 5,7
1703 59,9 8,5
1704 59,4 6
1705 59,5 5,5
1706 59,5 14,2
1707 59,5 6,2
1708 59,4 10,3
1709 59,6 13,8
1710 59,5 13,9
1711 60,1 18,9
1712 59,4 13,1
1713 59,8 5,4
1714 59,9 2,9
1715 60,1 7,11716 59,6 12
1717 59,6 4,9
1718 59,4 22,7
1719 59,6 22
1720 60,1 17,41988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 104
▼M3
Χρόνος
sΚανον. στροφές
%Κανον. ροπή
%
1721 60,2 16,6
1722 59,4 28,6
1723 60,3 22,4
1724 59,9 20
1725 60,2 18,6
1726 60,3 11,9
1727 60,4 11,6
1728 60,6 10,6
1729 60,8 16
1730 60,9 17
1731 60,9 16,1
1732 60,7 11,4
1733 60,9 11,3
1734 61,1 11,2
1735 61,1 25,6
1736 61 14,6
1737 61 10,4
1738 60,6 «m»
1739 60,9 «m»
1740 60,8 4,8
1741 59,9 «m»
1742 59,8 «m»
1743 59,1 «m»
1744 58,8 «m»
1745 58,8 «m»
1746 58,2 «m»
1747 58,5 14,3
1748 57,5 4,4
1749 57,9 0
1750 57,8 20,9
1751 58,3 9,2
1752 57,8 8,2
1753 57,5 15,3
1754 58,4 38
1755 58,1 15,4
1756 58,8 11,8
1757 58,3 8,1
1758 58,3 5,5
1759 59 4,1
1760 58,2 4,9
1761 57,9 10,1
1762 58,5 7,5
1763 57,4 7
1764 58,2 6,7
1765 58,2 6,6
1766 57,3 17,3
1767 58 11,4
1768 57,5 47,4
1769 57,4 28,8
1770 58,8 24,3
1771 57,7 25,5
1772 58,4 35,5
1773 58,4 29,3
1774 59 33,8
1775 59 18,7
1776 58,8 9,8
1777 58,8 23,9
1778 59,1 48,2
1779 59,4 37,2
1780 59,6 29,1
1781 50 25
1782 40 20
1783 30 15
1784 20 10
1785 10 5
1786 0 0
1787 0 0
1788 0 0
1789 0 0
1790 0 01791 0 0
1792 0 0
1793 0 0
1794 0 0
1795 0 01988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 105
▼M3
Χρόνος
sΚανον. στροφές
%Κανον. ροπή
%
1796 0 0
1797 0 0
1798 0 0
1799 0 0
1800 0 0
«m» = motoring1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 106
▼M3
Στο σχήµα 5 δίνεται µια γραφική απεικόνιση του χρονοδιαγράµµατος δυναµοµέτρου για τη
δοκιµήETC.
Σχήµα 5
Χρονοδιάγραµµα δυναµοµέτρου για τη δοκιµή ETC
1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 107
▼M3
Προσάρτηµα 4
∆ΙΑ∆ΙΚΑΣΙΕΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΚΑΙ ∆ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ
1. ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Τα αέρια,τα σωµατίδια και η αιθάλη που εκπέµπονται από τον
κινητήρα που υποβάλλεται σε δοκιµή µετρώνται µε τις µεθόδους
που περιγράφονται στο Παράρτηµα V.Στα αντίστοιχα κεφάλαια
του Παραρτήµατος Vπεριγράφονται τα προτεινόµενα αναλυτικά
συστήµατα για τις εκποµπές αερίων (κεφάλαιο 1),τα προτεινό-
µενα συστήµατα αραίωσης και δειγµατοληψίας σωµατιδίων
(κεφάλαιο 2),καθώς και τα προτεινόµενα αδιαφανειόµετρα για
τη µέτρηση της αιθάλης (κεφάλαιο 3).
Στη δοκιµή ESC, προσδιορίζονται τα αέρια συστατικά των πρωτο-
γενών καυσαερίων. Προαιρετικά,οι αέριοι ρύποι µπορούν να
προσδιορίζονται σε αραιωµένα καυσαέρια,εάν χρησιµοποιείται
σύστηµα αραίωσης πλήρους ροής για τον προσδιορισµό των σωµ-
ατιδίων. Τα σωµατίδια πρέπει να προσδιορίζονται µε σύστηµα
αραίωσης είτε µερικής είτε πλήρους ροής.
Στη δοκιµή ETC, χρησιµοποιείται µόνο σύστηµα αραίωσης
πλήρους ροής για τον προσδιορισµό των εκποµπών αερίων και
σωµατιδίων,το οποίο και θεωρείται σύστηµα αναφοράς. Παρά
ταύτα,η Τεχνική Υπηρεσία δύναται να εγκρίνει και συστήµατα
αραίωσης µερικής ροής,εφόσον αποδεικνύεται η ισοδυναµία
τους σύµφωνα µε το κεφάλαιο 6.2 του Παραρτήµατος Ι και
εφόσον υποβάλλεται στην ως άνω Υπηρεσία λεπτοµερής περι-
γραφή της διαδικασίας αξιολόγησης των δεδοµένων και
υπολογισµών.
2. ∆ΥΝΑΜΟΜΕΤΡΟ ΚΑΙ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΘΑΛΑΜΟΥ
∆ΟΚΙΜΩΝ
Για τις δοκιµές εκποµπών των κινητήρων µε δυναµόµετρο κινη-
τήρων χρησιµοποιείται ο ακόλουθος εξοπλισµός:
2.1.∆υναµόµετρο κινητήρα
Χρησιµοποιείται δυναµόµετρο κινητήρα µε χαρακτηριστικά
επαρκή για την εκτέλεση των κύκλων δοκιµών που περιγρά-
φονται στα Προσαρτήµατα 1 και 2 του παρόντος Παραρτήµατος.
Το σύστηµα µέτρησης στροφών πρέπει να διαθέτει ακρίβεια
±2% της ένδειξης. Το σύστηµα µέτρησης ροπής πρέπει να
διαθέτει ακρίβεια ±3% της ένδειξης στην περιοχή >2 0% της
πλήρους κλίµακας,και ακρίβεια ± 0,6 % της πλήρους κλίµακας
στην περιοχή ≤20 % της πλήρους κλίµακας.
2.2.Λοιπά όργανα
Χρησιµοποιούνται όργανα για τη µέτρηση της κατανάλωσης
καυσίµου,της κατανάλωσης αέρα,της θερµοκρασίας ψυκτικού
µέσου και λιπαντικού,της πίεσης των καυσαερίων και αντίθλιψης
της πολλαπλής εισαγωγής,της θερµοκρασίας των καυσαερίων,
της θερµοκρασίας του αναρροφώµενου αέρα,ατµοσφαιρικής
πίεσης,της υγρασίας και της θερµοκρασίας καυσίµου ανάλογα
µε τις απαιτήσεις. Τα όργανα αυτά πρέπει να ικανοποιούν τις
απαιτήσεις που απαριθµούνται στον κατωτέρω πίνακα 8:
Πίνακας 8
Ακρίβεια των οργάνων µετρήσεων
Όργανο µέτρησης Ακρίβεια
Κατανάλωση καυσίµου ±2% της µέγιστης τιµής κινητήρα
Κατανάλωση αέρα ±2% της µέγιστης τιµής κινητήρα
Θερµοκρασίες ≤600 K (327 ºC) ± 2 K απόλυτη τιµή
Θερµοκρασίες > 600 K (327 ºC) ± 1 % της ένδειξης
Ατµοσφαιρική πίεση ± 0,1 kPa απόλυτη τιµή
Πίεση των καυσαερίων ± 0,2 kPa απόλυτη τιµή
Αντίθλιψη αναρρόφησης ± 0,05 kPa απόλυτη τιµή1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 108
▼M3
Όργανο µέτρησης Ακρίβεια
Λοιπές Πιέσεις ± 0,1 kPa απόλυτη τιµή
Σχετική υγρασία ±3% απόλυτη τιµή
Απόλυτη υγρασία ±5% της ένδειξης
2.3.Ροή των καυσαερίων
Για τον υπολογισµό των εκποµπών στα πρωτογενή καυσαέρια,
είναι απαραίτητο να είναι γνωστή η ροή των καυσαερίων (βλ.
κεφάλαιο 4.4 του Προσαρτήµατος 1). Για τον προσδιορισµό της
ροής εξάτµισης µπορεί να χρησιµοποιηθεί οποιαδήποτε από τις
ακόλουθες µεθόδους:
α) Απευθείας µέτρηση της ροής της εξάτµισης µε ακροφύσιο
ροής ή ισοδύναµο σύστηµα µετρητή.
β) Μέτρηση της ροής αέρα και καυσίµου µε κατάλληλα συστή-
µατα µετρητών και υπολογισµός της ροής εξάτµισης µε την
ακόλουθη εξίσωση:
GEXHW=GAIRW+GFUEL(για υγρή µάζα καυσαερίων)
Η ακρίβεια του προσδιορισµού της ροής καυσαερίων είναι ±2,5%
της ένδειξης ή και περισσότερο.
Επιτρέπεται η χρησιµοποίηση και άλλων ισοδυνάµων µεθόδων.
2.4.Ροή αραιωµένων καυσαερίων
Για τον υπολογισµό των εκποµπών στα αραιωµένα καυσαέρια µε
χρήση συστήµατος αραίωσης πλήρους ροής (υποχρεωτικό για τον
κύκλοETC), είναι απαραίτητο να είναι γνωστή η ροή των αραιω-
µένων αερίων της εξάτµισης (βλ. κεφάλαιο 4.3 του
Προσαρτήµατος 2). Η συνολική παροχή µάζας των αραιωµένων
καυσαερίων ( GTOTW)ή η συνολική µάζα των αραιωµένων καυσαε-
ρίων καθόλο τον κύκλο ( MTOTW)µετράται µε PDP ήCFV
(Παράρτηµα V,κεφάλαιο 2.3.1). Η ακρίβεια πρέπει να είναι ±2%
της ένδειξης ή και περισσότερο,και εξακριβώνεται σύµφωνα µε
τις διατάξεις του Παραρτήµατος ΙΙΙ,Προσάρτηµα 5,κεφάλαιο
2.4.
3. ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΕΡΙΩΝ ΣΥΣΤΑΤΙΚΩΝ
3.1.Γενικές προδιαγραφές του αναλυτή
Οι αναλυτές έχουν περιοχή µέτρησης ανάλογη µε την απαιτού-
µενη ακρίβεια µέτρησης των συγκεντρώσεων των συστατικών
των αερίων της εξάτµισης (κεφάλαιο 3.1.1). Συνιστάται η
λειτουργία των αναλυτών κατά τρόπο ώστε η µετρούµενη
συγκέντρωση να περικλείεται µεταξύ του 15 %και του 100 %
της πλήρους κλίµακας.
Εάν η συνδεσµολογία περιλαµβάνει συστήµατα αυτόµατης
ανάγνωσης (υπολογιστές,καταγραφείς δεδοµένων) που µπορούν
να παρέχουν ικανοποιητική ακρίβεια και διακριτική ικανότητα
κάτω του 15 %της πλήρους κλίµακας,γίνονται δεκτές και µετρή-
σεις κάτω του 15 %της πλήρους κλίµακας. Στην περίπτωση αυτή,
πρέπει να πραγµατοποιούνται πρόσθετες βαθµονοµήσεις τουλάχι-
στον 4 µη µηδενικών σηµείων που ισαπέχουν ονοµαστικά,ώστε
να διασφαλίζεται η ακρίβεια των καµπυλών βαθµονόµησης
σύµφωνα µε το Παράρτηµα ΙΙΙ,Προσάρτηµα 5,κεφάλαιο 1.5.5.2.
Η ηλεκτροµαγνητική συµβατότητα ( EMC) του εξοπλισµού πρέπει
να είναι τέτοια ώστε να ελαχιστοποιούνται τα πρόσθετα
σφάλµατα.
3.1.1.Σφάλµα Μέτρησης
Το συνολικό σφάλµα µέτρησης,συµπεριλαµβανοµένης της χιαστί
ευαισθησίας προς λοιπά αέρια (βλ. Παράρτηµα ΙΙΙ,Προσάρτηµα
5,κεφάλαιο 1.9),δεν υπερβαίνει το ±5% της ανάγνωσης ή το
±3,5% της πλήρους κλίµακας,όποιο από τα δύο είναι µικρότερο.
Για συγκεντρώσεις χαµηλότερες των 100 ppm, το σφάλµα
µέτρησης δεν υπερβαίνει τα ± 4 ppm.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 109
▼M3
3.1.2.Επαναληπτικότητα
Η επαναληπτικότητα,ως 2, 5 επί την τυπική απόκλιση 10
επαναληπτικών αποκρίσεων σε συγκεκριµένο αέριο βαθµο-
νόµησης ή ρύθµισης του µεγίστου της κλίµακας,δεν πρέπει να
υπερβαίνει το ±1% της συγκέντρωσης πλήρους κλίµακας για
κάθε χρησιµοποιούµενη περιοχή άνω των 155 ppm ( ήppm C) ή
το±2% κάθε χρησιµοποιούµενης περιοχής κάτω των 155 ppm
(ήppm C).
3.1.3.Θόρυβος
Η µεταξύ των κορυφών απόκριση του αναλυτή σε αέρια µηδενι-
σµού της κλίµακας και αέρια βαθµονόµησης ή ρύθµισης του
µεγίστου της κλίµακας για οποιαδήποτε περίοδο 10 δευτερο-
λέπτων δεν υπερβαίνει το 2 %της πλήρους κλίµακας για όλες
τις χρησιµοποιούµενες περιοχές.
3.1.4.Μετατόπιση του µηδενός
Η µετατόπιση του µηδενός σε περίοδο µίας ώρας είναι µικρότερη
από το 2%της πλήρους κλίµακας στη χαµηλότερη χρησιµο-
ποιούµενη περιοχή. Ως µηδενική απόκριση νοείται η µέση
απόκριση,συµπεριλαµβανοµένου του θορύβου,σε αέριο µηδενι-
σµού της κλίµακας στη διάρκεια µεσοδιαστήµατος 30
δευτερολέπτων.
3.1.5.Μετατόπιση του µεγίστου της κλίµακας
Η µετατόπιση του µεγίστου της κλίµακας κατά τη διάρκεια
περιόδου µιας ώρας είναι µικρότερη από το 2 %της πλήρους
κλίµακας στη χαµηλότερη χρησιµοποιούµενη περιοχή. Το εύρος
µεγίστου ορίζεται ως η διαφορά µεταξύ της απόκρισης µεγίστου
και της µηδενικής απόκρισης. Ως απόκριση µεγίστου νοείται η
µέση απόκριση,συµπεριλαµβανοµένου του θορύβου,σε αέριο
ρύθµισης του µεγίστου στη διάρκεια µεσοδιαστήµατος 30 δευτε-
ρολέπτων.
3.2.Ξήρανση των αερίων
Η προαιρετική συσκευή ξήρανσης των αερίων πρέπει να έχει την
ελάχιστη δυνατή επίδραση στη συγκέντρωση των µετρουµένων
αερίων. Οι χηµικοί ξηραντές δεν αποτελούν αποδεκτή µέθοδο
για την αποµάκρυνση του ύδατος από το δείγµα.
3.3.Αναλυτές
Στα κεφάλαια 3.3.1 έως 3.3.4 περιγράφονται οι αρχές µέτρησης
που πρέπει να εφαρµόζονται. Αναλυτική περιγραφή των
συστηµάτων µέτρησης δίδεται στο Παράρτηµα V.Τα προς
µέτρηση αέρια αναλύονται µε τα ακόλουθα όργανα. Για µη γραµ-
µικούς αναλυτές,επιτρέπεται η χρήση κυκλωµάτων
ευθυγράµµισης.
3.3.1.Ανάλυση του µονοξειδίου του άνθρακα ( CO)
Ο αναλυτής µονοξειδίου του άνθρακα είναι τύπου απορρόφησης
υπέρυθρης ακτινοβολίας χωρίς διάχυση ( Non-Dispersive InfraRed
— NDIR).
3.3.2.Ανάλυση του ∆ιοξειδίου του Άνθρακα ( CO2)
Ο αναλυτής διοξειδίου του άνθρακα θα είναι τύπου απορρόφησης
υπέρυθρης ακτινοβολίας χωρίς διάχυση ( Non-Dispersive InfraRed
— NDIR).
3.3.3.Ανάλυση Υδρογονανθράκων ( HC)
Προκειµένου για κινητήρες ντίζελ,ο αναλυτής υδρογονανθράκων
θα είναι τύπου θερµαινόµενου ανιχνευτή ιονισµού φλόγας ( Heated
Flame Ionization Detector — HFID) µε θέρµανση του ανιχνευτή,
των βαλβίδων,των σωληνώσεων κλπ. ώστε η θερµοκρασία του
αερίου να διατηρείται στους 463 K±10K(190±10ºC). Για κινη-
τήρες φυσικού αερίου και υγραερίου ο αναλυτής υδρογονανθρά-
κων µπορεί να είναι τύπου µη θερµαινόµενου ανιχνευτή
ιονισµού φλόγας ( FID), ανάλογα µε τη χρησιµοποιούµενη µέθοδο
(βλέπε Παράρτηµα V,κεφ.1.3).1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 110
▼M3
3.3.4.Ανάλυση υδρογονανθράκων πλην µεθανίου ( NMHC) ( µόνο για κινη-
τήρες φυσικού αερίου)
Η περιεκτικότητα σε υδρογονάνθρακες πλην µεθανίου προσδιορί-
ζεται µε µια από τις ακόλουθες µεθόδους:
3.3.4.1. Μέθοδος Αέριας Χρωµατογραφίας ( GC)
Οι υδρονονάνθρακες πλην µεθανίου προσδιορίζονται µε αφαί-
ρεση του µεθανίου,που προσδιορίζεται µε Αέριο Χρωµατογράφο
(GC) ρυθµισµένο στους 423 Κ (150 ºC), από τη µέτρηση των
υδρογονανθράκων σύµφωνα µε το κεφ. 3.3.3.
3.3.4.2. Μέθοδος του διαχωριστή υδρογονανθράκων πλην µεθα-
νίου (NMC)
Ο προσδιορισµός των υδρογονανθράκων πλην µεθανίου διενερ-
γείται µε θερµαινόµενο NMC που λειτουργεί εν σειρά µε FID
σύµφωνα µε το κεφ. 3.3.3,µε αφαίρεση του µεθανίου από τους
υδρογονάνθρακες.
3.3.5.Ανάλυση των Οξειδίων του Αζώτου ( NOx)
Ο αναλυτής οξειδίων του αζώτου θα είναι τύπου Ανιχνευτή
Χηµιφωταύγειας ( ChemiLuminescent Detector—CLD) ή Θερµαινό-
µενου Ανιχνευτή Χηµιφωταύγειας ( Heated ChemiLuminescent
Detector — HCLD) µε µετατροπέα NO2/NO, αν η µέτρηση γίνεται
εν ξηρώ. Αν γίνεται σε υγρή βάση,χρησιµοποιείται HCLD µε
µετατροπέα που διατηρείται σε θερµοκρασία άνω των 328 Κ
(55ºC), µε την προϋπόθεση ότι τα αποτελέσµατα του ελέγχου
της παρεµποδιστικής δράσης των υδρατµών είναι ικανοποιητικά
(βλ. Παράρτηµα III,Προσάρτηµα 5,κεφάλαιο 1.9.2.2).
3.4.∆ειγµατοληψία των αερίων εκποµπών
3.4.1.Πρωτογενήκαυσαέρια (µόνο για τη δοκιµή ESC)
Οι καθετήρες δειγµατοληψίας των αερίων εκποµπών πρέπει να
συνδέονται σε απόσταση τουλάχιστον 0,5 mή τριπλάσια της
διαµέτρου του σωλήνα εξάτµισης —όποια είναι µεγαλύτερη —
ανάντη της εξόδου του συστήµατος εξάτµισης,όσο αυτό είναι
δυνατόν,και αρκετά κοντά στον κινητήρα ώστε να εξασφαλίζεται
θερµοκρασία των αερίων της εξάτµισης τουλάχιστον 343 Κ (70 ºC)
στον καθετήρα.
Σε περίπτωση πολυκύλινδρου κινητήρα µε διακλαδούµενη
πολλαπλή εξαγωγής,το στόµιο εισόδου του καθετήρα τοποθε-
τείται σε αρκετή απόσταση κατάντη,ώστε να διασφαλίζεται
αντιπροσωπευτικό δείγµα των µέσων εκποµπών από το σύνολο
των κυλίνδρων. Σε πολυκύλινδρους κινητήρες µε διακεκριµένες
οµάδες πολλαπλών,όπως σε διάταξη κινητήρα σχήµατος «V»,
επιτρέπεται η λήψη δείγµατος από κάθε οµάδα χωριστά και στη
συνέχεια ο υπολογισµός των µέσων εκποµπών της εξάτµισης.
Μπορούν να χρησιµοποιηθούν και άλλες µέθοδοι,που αποδεδει-
γµένα συσχετίζονται µε τις ανωτέρω. Για τον υπολογισµό των
εκποµπών της εξάτµισης,πρέπει να χρησιµοποιείται η συνολική
ροή µάζας καυσαερίων.
Στην περίπτωση που ο κινητήρας είναι εφοδιασµένος µε σύστηµα
µετεπεξεργασίας καυσαερίων,το δείγµα των καυσαερίων λαµβά-
νεται κατάντη του εν λόγω συστήµατος.
3.4.2.Αραιωµένα καυσαέρια (υποχρεωτικό για τη δοκιµή ETC,προαιρετικό
για τηνESC)
Ο σωλήνας εξάτµισης που βρίσκεται µεταξύ του κινητήρα και
του συστήµατος αραίωσης πλήρους ροής πρέπει να είναι
σύµφωνος προς τις απαιτήσεις του Παραρτήµατος V,κεφάλαιο
2.3.1,ΕΡ.
Ο(οι) καθετήρας(ες) δειγµατοληψίας των αερίων εκποµπών
τοποθετεί(ούν)ται στη σήραγγα αραίωσης σε σηµείο όπου ο
αέρας αραίωσης και τα καυσαέρια αναµιγνύονται καλά και σε
άµεση γειτνίαση µε τον καθετήρα δειγµατοληψίας σωµατιδίων.
Για τη δοκιµή ETC, η δειγµατοληψία µπορεί να γίνεται γενικά µε
δύο τρόπους:
—λαµβάνονται δείγµατα των ρύπων σε όλη τη διάρκεια του
κύκλου,συλλέγονται σε σάκκο δειγµατοληψίας και µετρώνται
µετά την ολοκλήρωση της δοκιµής.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 111
▼M3
—λαµβάνονται συνεχώς δείγµατα των ρύπων και εξάγεται το
ολοκλήρωµα για το σύνολο του κύκλου —η µέθοδος αυτή
είναι υποχρεωτική για τους HCκαι ταNOx.
4. ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΣΩΜΑΤΙ∆ΙΩΝ
Ο προσδιορισµός των σωµατιδίων απαιτεί σύστηµα αραίωσης. Η
αραίωση µπορεί να επιτελείται µε σύστηµα αραίωσης µερικής
ροής (µόνο στη δοκιµή ESC) ή πλήρους ροής (υποχρεωτικό για
τηνETC). Η ικανότητα ροής του συστήµατος αραίωσης είναι
αρκετά µεγάλη ώστε να αποκλείει τελείως τη συµπύκνωση υδρα-
τµών στα συστήµατα αραίωσης και δειγµατοληψίας και να
διατηρεί τη θερµοκρασία των αραιωµένων καυσαερίων στους
325K (52 ºC) ή χαµηλότερα,ακριβώς ανάντη των υποδοχέων
των φίλτρων. Επιτρέπεται η αφύγρανση του αέρα αραίωσης πριν
από την είσοδό του στο σύστηµα αραίωσης,είναι µάλιστα εξαι-
ρετικά χρήσιµη στην περίπτωση υψηλής υγρασίας του αέρα
αραίωσης. Η θερµοκρασία του αέρα αραίωσης πρέπει να είναι
298K ± 5 K (25 ºC ± 5 ºC). Εάν η θερµοκρασία περιβάλλοντος
είναι χαµηλότερη από 293 K (20 ºC), συνιστάται η προθέρµανση
του αέρα αραίωσης πάνω από το ανώτατο όριο θερµοκρασίας των
303 Κ (30 ºC). Παρά ταύτα,η θερµοκρασία του αέρα αραίωσης
δεν πρέπει να υπερβαίνει τους 325 K (52 ºC) πριν από την είσοδο
των καυσαερίων στη σήραγγα αραίωσης.
Το σύστηµα αραίωσης µερικής ροής σχεδιάζεται µε τρόπο ώστε
το ρεύµα των καυσαερίων να χωρίζεται σε δύο µέρη,το µικρό-
τερο από τα οποία αραιώνεται µε αέρα και στη συνέχεια
χρησιµοποιείται για τη µέτρηση των σωµατιδίων. Για το λόγο
αυτό,είναι απαραίτητο να προσδιορίζεται ο δείκτης αραίωσηςµε µεγάλη ακρίβεια. Μπορούν να εφαρµόζονται διαφορετικές
µέθοδοι χωρισµού,οπότε ο τύπος χωρισµού που χρησιµοποιείται
υπαγορεύει σε µεγάλο βαθµό τον υλικό εξοπλισµό και τις διαδι-
κασίες δειγµατοληψίας που θα χρησιµοποιηθούν (Παράρτηµα V,
κεφάλαιο 2.2). Ο καθετήρας δειγµατοληψίας σωµατιδίων τοποθε-
τείται σε άµεση γειτνίαση µε τον καθετήρα δειγµατοληψίας των
αερίων εκποµπών,ενώ η εγκατάσταση πρέπει να είναι σύµφωνη
µε τις διατάξεις του κεφαλαίου 3.4.1.
Για τον προσδιορισµό της µάζας των σωµατιδίων απαιτούνται
σύστηµα δειγµατοληψίας σωµατιδίων,φίλτρα δειγµατοληψίας
σωµατιδίων,ζυγός µικρογραµµαρίων και θάλαµος ζύγισης µε
ελεγχόµενη θερµοκρασία και υγρασία.
Για τη δειγµατοληψία των σωµατιδίων,εφαρµόζεται η µέθοδος
απλής διήθησης,κατά την οποία χρησιµοποιείται ζεύγος φίλτρων
(βλ. κεφάλαιο 4.1.3) για ολόκληρο τον κύκλο δοκιµής. Αναφορικά
µε τη δοκιµή ESC, πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη προσοχή στους
χρόνους και τις ροές δειγµατοληψίας κατά τη φάση δειγµατολη-
ψίας της δοκιµής.
4.1.Φίλτρα ∆ειγµατοληψίας Σωµατιδίων
4.1.1.Προδιαγραφές των φίλτρων
Απαιτούνται φίλτρα υαλοβάµβακα µε επικάλυψη φθοράνθρακα ή
φίλτρα µεµβράνης µε βάση φθοράνθρακες. Όλα τα είδη φίλτρων
έχουν απόδοση συλλογής 0,3 µ m DOP ( φθαλικού διοκτυλίου)
τουλάχιστον 95 %σε ταχύτητα µετώπου του αερίου µεταξύ 35
και 80cm/s.
4.1.2.Μέγεθος φίλτρων
Τα φίλτρα σωµατιδίων πρέπει να έχουν ελάχιστη διάµετρο 47 mm
(διάµετρος χρώσης 37 mm). Μπορούν να γίνουν δεκτά και φίλτρα
µεγαλυτέρων διαµέτρων (κεφάλαιο 4.1.5).
4.1.3.Βασικά και Συµπληρωµατικά φίλτρα
Η δειγµατοληψία των αραιωµένων καυσαερίων διενεργείται µε
ζεύγος φίλτρων τοποθετηµένων εν σειρά (ένα βασικό και ένα
συµπληρωµατικό φίλτρο) στη διάρκεια της αλληλουχίας των
φάσεων της δοκιµής. Το συµπληρωµατικό φίλτρο τοποθετείται
σε απόσταση όχι µεγαλύτερη των 100 mmκατάντη του αρχικού
φίλτρου,χωρίς να βρίσκεται σε επαφή µε αυτό. Τα φίλτρα
µπορούν να ζυγίζονται χωριστά ή ως ζεύγος µε τις πλευρές της
χρώσης να εφάπτονται.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 112
▼M3
4.1.4.Ταχύτητα Μετώπου στο φίλτρο
Θα εξασφαλίζεται ταχύτητα διέλευσης του µετώπου του αερίου
µέσω του φίλτρου µεταξύ 35 και 80 cm/s. Η αύξηση της πτώσης
της πίεσης µεταξύ της έναρξης και της λήξης της δοκιµής δεν
πρέπει να υπερβαίνει τα 25 kPa.
4.1.5.Φόρτιση φίλτρου
Η συνιστώµενη ελάχιστη φόρτιση φίλτρου είναι 0,5 mg/1075mm2
της επιφάνειας χρώσης. Για τα πλέον διαδεδοµένα µεγέθη
φίλτρων,οι αντίστοιχες τιµές παρουσιάζονται στον πίνακα 8.
Πίνακας 9
Συνιστώµενες φορτίσεις φίλτρων
∆ιάµετρος Φίλτρου
(mm)Συνιστώµενη ∆ιάµε-
τρος Χρώσης
(mm)Συνιστώµενη
Ελάχιστη Φόρτιση
(mg)
47 37 0,5
70 60 1,3
90 80 2,3
110 100 3,6
4.2.Θάλαµος ζύγισης και προδιαγραφές του αναλυτικού ζυγού
4.2.1.Συνθήκες θαλάµου ζύγισης
Η θερµοκρασία του θαλάµου (ή αίθουσας) µέσα στον οποίο
προετοιµάζονται και ζυγίζονται τα φίλτρα σωµατιδίων πρέπει να
διατηρείται µεταξύ 295 K ± 3 K (22 ºC ± 3 ºC) κατά τη διάρκεια
της προετοιµασίας και της ζύγισης όλων των φίλτρων. Η υγρασία
πρέπει να διατηρείται σε σηµείο δρόσου 282,5 K ± 3 K (9,5 ºC
± 3 ºC) και σε σχετική υγρασία 45 %±8% .
4.2.2.Ζύγιση φίλτρου αναφοράς
Το περιβάλλον του θαλάµου (ή της αίθουσας) πρέπει να είναι
απαλλαγµένο από τυχόν ξένες ουσίες του περιβάλλοντος (όπως
η σκόνη),που θα µπορούσαν να επικαθίσουν στα φίλτρα σωµατι-
δίων κατά τη σταθεροποίησή τους. ∆ιαταραχές των
προδιαγραφών της αίθουσας ζύγισης,που περιγράφονται συνο-
πτικά στο κεφάλαιο 4.2.1,θα επιτρέπονται µόνο µε την
προϋπόθεση ότι η διάρκεια των εν λόγω διαταραχών δεν θα υπερ-
βαίνει τα 30 λεπτά. Η αίθουσα ζύγισης πρέπει να ανταποκρίνεται
στις απαιτούµενες προδιαγραφές πριν από την είσοδο ατόµων του
προσωπικού σ 'αυτή. ∆ύο τουλάχιστον αχρησιµοποίητα φίλτρα
αναφοράς ή ζεύγη φίλτρων αναφοράς ζυγίζονται εντός 4 ωρών
από τη ζύγιση του φίλτρου (ζεύγους φίλτρων) δείγµατος,αλλά
κατά προτίµηση ταυτόχρονα µε αυτήν. Τα εν λόγω φίλτρα πρέπει
να είναι του ιδίου µεγέθους και από το ίδιο υλικό µε τα ως άνω
φίλτρα δείγµατος.
Εάν το µέσο βάρος των φίλτρων αναφοράς (ζευγών φίλτρων
αναφοράς) µεταβάλλεται µεταξύ των ζυγίσεων των φίλτρων
δείγµατος κατά περισσότερο από ± 5 % (± 7,5 % για το ζεύγος
φίλτρων αντίστοιχα) της συνιστώµενης ελάχιστης φόρτισης
φίλτρου (κεφάλαιο 4.1.5),τότε απορρίπτονται όλα τα φίλτρα
δείγµατος και η δοκιµή εκποµπών επαναλαµβάνεται.
Εάν δεν πληρούνται τα κριτήρια σταθεροποίησης της αίθουσας
ζύγισης,που περιγράφονται συνοπτικά στο κεφάλαιο 4.2.1,ενώ
τα αποτελέσµατα της ζύγισης του φίλτρου (ζεύγους φίλτρων)
αναφοράς πληρούν τα ανωτέρω κριτήρια,ο κατασκευαστής του
κινητήρα έχει τη δυνατότητα να αποδεχθεί τα βάρη των φίλτρων
δείγµατος ή να ακυρώσει τις δοκιµές,οπότε θα πρέπει να
αποκαθιστά το σύστηµα ελέγχου του θαλάµου ζύγισης και να
επαναλαµβάνει τη δοκιµή.
4.2.3.Αναλυτικός ζυγός
Ο αναλυτικός ζυγός που χρησιµοποιείται για τον προσδιορισµό
του βάρους όλων των φίλτρων πρέπει να διαθέτει ακρίβεια
(τυπική απόκλιση) 20 µ gκαι ανάλυση 10 µ g( 1 ψηφίο=1 0 µg).1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 113
▼M3
Για φίλτρα διαµέτρου µικρότερης των 70 mm, η ακρίβεια και η
ανάλυση πρέπει να είναι 2 µ gκαι 1 µgαντίστοιχα.
4.3.Πρόσθετες προδιαγραφές για τη µέτρηση σωµατιδίων
Όλα τα µέρη του συστήµατος αραίωσης και του συστήµατος
δειγµατοληψίας από το σωλήνα της εξάτµισης µέχρι τον
υποδοχέα του φίλτρου,που βρίσκονται σε επαφή µε τα πρωτο-
γενή και τα αραιωµένα καυσαέρια,πρέπει να είναι σχεδιασµένα
µε τρόπο ώστε να ελαχιστοποιείται η εναπόθεση ή η αλλοίωση
των σωµατιδίων. Όλα τα µέρη πρέπει να είναι κατασκευασµένα
από ηλεκτραγωγά υλικά που δεν αντιδρούν µε τα συστατικά των
καυσαερίων,και πρέπει να διαθέτουν ηλεκτρική γείωση για την
πρόληψη τυχόν ηλεκτροστατικών επιδράσεων.
5. ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΙΘΑΛΗΣ
Το παρόν κεφάλαιο περιέχει προδιαγραφές για τον απαραίτητο
και τον προαιρετικό εξοπλισµό δοκιµών που χρησιµοποιείται
στη δοκιµή ELR. Η αιθάλη µετράται µε αδιαφανόµετρο απευθείας
ανάγνωσης της αδιαφάνειας και του συντελεστή απορρόφησης
του φωτός. Η ένδειξη της αδιαφάνειας χρησιµοποιείται µόνο για
τη βαθµονόµηση και τον έλεγχο του αδιαφανοµέτρου. Οι τιµές
αιθάλης του κύκλου δοκιµής µετρώνται µε την ένδειξη του συντε-
λεστή απορρόφησης του φωτός.
5.1.Γενικές Απαιτήσεις
Για τη δοκιµή ELR απαιτείται η εφαρµογή συστήµατος µέτρησης
της αιθάλης και επεξεργασίας δεδοµένων,που να περιλαµβάνει
τρεις λειτουργικές µονάδες. Οι µονάδες αυτές µπορούν να είναι
ενσωµατωµένες σε ενιαίο συγκρότηµα ή να παρέχονται ως
σύστηµα διασυνδεδεµένων στοιχείων. Οι τρεις λειτουργικές
µονάδες είναι:
—Αδιαφανόµετρο που ανταποκρίνεται στις προδιαγραφές του
Παραρτήµατος V,κεφάλαιο 3.
—Μονάδα επεξεργασίας δεδοµένων ικανή να εκτελεί τις
λειτουργίες που περιγράφονται στο Παράρτηµα ΙΙΙ,
Προσάρτηµα 1,κεφάλαιο 6.
—Εκτυπωτής ή /και µέσο ηλεκτρονικής αποθήκευσης για την
καταγραφή και την παρουσίαση των απαιτούµενων τιµών
αιθάλης που καθορίζονται στο Παράρτηµα ΙΙΙ,Προσάρτηµα
1,κεφάλαιο 6.3.
5.2.Ειδικές Απαιτήσεις
5.2.1.Γραµµικότητα
Η γραµµικότητα πρέπει να περικλείεται µεταξύ των ορίων ±2%
αδιαφάνειας.
5.2.2.Μετατόπιση του µηδενός
Η µετατόπιση του µηδενός σε διάστηµα µιας ώρας δεν πρέπει να
υπερβαίνει το ±1% αδιαφάνειας.
5.2.3.Ενδείξεις και κλίµακα του αδιαφανοµέτρου
Η κλίµακα των ενδείξεων της αδιαφάνειας είναι αδιαφάνεια 0 -
100 %, η δε ακρίβεια ανάγνωσης θα είναι 0,1 %της αδιαφάνειας.
Η κλίµακα των ενδείξεων του συντελεστή απορρόφησης του
φωτός 0-30 m−1,η δε ακρίβεια ανάγνωσης 0,01 m−1συντελεστή
απορρόφησης του φωτός.
5.2.4.Χρόνος απόκρισης του οργάνου
Ο χρόνος φυσικής απόκρισης του αδιαφανοµέτρου δεν υπερβαίνει
τα 0,2s.Χρόνος φυσικής απόκρισης είναι η διαφορά µεταξύ των
χρονικών στιγµών κατά τις οποίες το σήµα εξόδου ενός δέκτη
ταχείας απόκρισης φθάνει το 10 και το 90 %της πλήρους
απόκλισης,όταν η αδιαφάνεια του µετρούµενου αερίου µεταβάλ-
λεται σε λιγότερο από 0,1 s.
Ο χρόνος ηλεκτρικής απόκρισης του αδιαφανοµέτρου δεν υπερ-
βαίνει τα 0,05 s.Χρόνος ηλεκτρικής απόκρισης είναι διαφορά
µεταξύ των χρονικών στιγµών κατά τις οποίες το σήµα εξόδου
του αδιαφανοµέτρου φθάνει το 10 και το 90 %της πλήρους
κλίµακας,όταν η φωτεινή πηγή διακόπτεται ή σβήνει εντελώς
σε λιγότερο από 0,01 s.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 114
▼M3
5.2.5.Ουδέτερα φίλτρα
Τα ουδέτερα φίλτρα που τυχόν χρησιµοποιούνται σε συνδυασµό
µε τη βαθµονόµηση του αδιαφανοµέτρου,µε τις µετρήσεις γραµ-
µικότητας ή µε τη ρύθµιση του εύρους της κλίµακας έχουν τιµές
γνωστές εντός του 1,0 %αδιαφάνειας. Η ονοµαστική τιµή του
φίλτρου πρέπει να επαληθεύεται ως προς την ακρίβεια τουλάχι-
στον µία φορά το χρόνο,µε χρήση αναφοράς σε εθνικό ή
διεθνές πρότυπο.
Τα ουδέτερα φίλτρα αποτελούν διατάξεις ακριβείας και µπορούν
εύκολα να υποστούν βλάβη κατά τη χρήση. Οι χειρισµοί τους θα
πρέπει να ελαχιστοποιούνται και,όταν είναι απαραίτητοι,θα
πρέπει να γίνονται µε προσοχή για την αποφυγή ρωγµών ή
ρύπανσης των φίλτρων.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 115
▼M3
Προσάρτηµα 5
∆ΙΑ∆ΙΚΑΣΙΑ ΒΑΘΜΟΝΟΜΗΣΗΣ
1. ΒΑΘΜΟΝΟΜΗΣΗ ΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ ΑΝΑΛΥΣΗΣ
1.1.Εισαγωγή
Κάθε αναλυτής βαθµονοµείται µε τη συχνότητα που απαιτείται,
ώστε να πληροί τις σχετικές µε την ακρίβεια απαιτήσεις της
παρούσας οδηγίας. Η µέθοδος βαθµονόµησης που πρέπει να
χρησιµοποιείται περιγράφεται στο παρόν κεφάλαιο προκειµένου
για τους αναλυτές που αναφέρονται στο Παράρτηµα III,
Προσάρτηµα 4,κεφ. 3 και Παράρτηµα Vκεφ. 1.
1.2.Αέρια βαθµονόµησης
Πρέπει να λαµβάνεται υπόψη η διάρκεια διατήρησης όλων των
αερίων βαθµονόµησης.
Καταγράφεται η ηµεροµηνία λήξης των αερίων βαθµονόµησης
που δηλώνει ο κατασκευαστής.
1.2.1.Καθαρά αέρια
Η απαιτούµενη καθαρότητα των αερίων ορίζεται από τα όρια
ξένων προσµίξεων που δίνονται παρακάτω. ∆ιαθέσιµα για χρήση
πρέπει να είναι τα ακόλουθα αέρια:
Καθαρισµένο άζωτο
(Ξένες προσµείξεις ≤1 ppm C1, ≤1 ppm CO, ≤400 ppm
CO2,≤0,1 ppm NO)
Καθαρισµένο οξυγόνο
(Καθαρότητα > 99,5 % κατ'όγκο Ο2
Μίγµα υδρογόνου -ηλίου
(40 ± 2 % υδρογόνο,το υπόλοιπο ήλιο)
(Ξένες προσµείξεις ≤1 ppm C1, ≤400 ppm CO2)
Καθαρισµένος συνθετικός ατµοσφαιρικός αέρας
(Μόλυνση ≤1 ppm C1, ≤1 ppm CO, ≤400 ppm CO2,≤0,1
ppm NO)
(Περιεκτικότητα σε οξυγόνο 18 -21 % κατ'όγκο)
Καθαρισµένο προπάνιο ή COγια την επαλήθευση CVS
1.2.2.Αέρια βαθµονόµησης και ρύθµισης του εύρους της κλίµακας
∆ιαθέσιµα πρέπει να είναι µίγµατα αερίων µε την ακόλουθη
χηµική σύνθεση:
C3H8και καθαρισµένος συνθετικός αέρας (βλέπε κεφ. 1.2.1)
COκαι καθαρισµένο άζωτο
ΝΟxκαι καθαρισµένο άζωτο (η ποσότητα ΝΟ2που θα περιέχεται
σ'αυτό το αέριο βαθµονόµησης δεν πρέπει να υπερβαίνει το 5 %
της περιεκτικότητας σε ΝΟ)
CO2και καθαρισµένο άζωτο
CH4και καθαρισµένος συνθετικός αέρας
C2H6και καθαρισµένος συνθετικός αέρας
Σηµείωση: Επιτρέπονται και άλλοι συνδυασµοί αερίων,αρκεί
αυτά να µην αντιδρούν µεταξύ τους.
Η πραγµατική συγκέντρωση ενός αερίου βαθµονόµησης και
ρύθµισης της κλίµακας πρέπει να περικλείεται µεταξύ των ορίων
±2% της ονοµαστικής τιµής. Όλες οι συγκεντρώσεις αερίων
βαθµονόµησης δίνονται κατ 'όγκο (επί τοις εκατό κατ 'όγκο ή
ppm όγκου).
Τα αέρια που χρησιµοποιούνται για βαθµονόµηση και για
ρύθµιση της κλίµακας µπορούν επίσης να ληφθούν µε τη βοήθεια
διανεµητή αερίων,µε αραίωση σε καθαρισµένο Ν2ή σε καθαρι-
σµένο συνθετικό αέρα. Η ακρίβεια της συσκευής ανάµιξης
πρέπει να είναι τέτοια ώστε η συγκέντρωση των αραιωµένων1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 116
▼M3
αερίων βαθµονόµησης να µπορεί να προσδιοριστεί µε ακρίβεια
±2% .
1.3.∆ιαδικασίαλειτουργίαςτωναναλυτώνκαιτουσυστήµατοςδειγµα-
τοληψίας
Η διαδικασία λειτουργίας των αναλυτών ακολουθεί τις οδηγίες
του κατασκευαστή του οργάνου για την εκκίνηση και τη
λειτουργία. Συµπεριλαµβάνονται οι ελάχιστες απαιτήσεις που
ορίζονται στα σηµεία 1.4 έως 1.9
1.4.Έλεγχος διαρροής
∆ιενεργείται έλεγχος διαρροής του συστήµατος. Ο καθετήρας
αποσυνδέεται από το σύστηµα της εξάτµισης και φράσσεται το
άκρο του. Τίθεται σε λειτουργία η αντλία του αναλυτή. Μετά
από µία αρχική περίοδο σταθεροποίησης,όλοι οι µετρητές ροής
θα πρέπει να δείχνουν µηδέν. Σε αντίθετη περίπτωση,ελέγχονται
οι γραµµές δειγµατοληψίας και διορθώνεται το ελάττωµα.
Η µέγιστη ανοχή διαρροής στην πλευρά του κενού είναι 0,5 %
της εν χρήσει παροχής για το τµήµα του συστήµατος που υποβάλ-
λεται σε έλεγχο. Για τον υπολογισµό των εν χρήσει παροχών
µπορούν να χρησιµοποιηθούν οι ροές του αναλυτή και οι παρα-
καµπτήριες ροές.
Μία άλλη µέθοδος είναι η βαθµιδωτή αλλαγή της συγκέντρωσης
στην αρχή της γραµµής δειγµατοληψίας µε µεταγωγή από το
αέριο µηδενικής περιεκτικότητας στο αέριο ρύθµισης της
κλίµακας. Αν,µετά από εύλογο χρονικό διάστηµα,η ένδειξη
εµφανίζει συγκέντρωση χαµηλότερη από εκείνη που έχει εισα-
χθεί σηµαίνει ότι υπάρχει πρόβληµα βαθµονόµησης ή διαρροής.
1.5.∆ιαδικασία βαθµονόµησης
1.5.1.Συνδεσµολογία του οργάνου
Η συνδεσµολογία του οργάνου βαθµονοµείται και ελέγχονται οι
καµπύλες βαθµονόµησης έναντι προτύπων αερίων. Χρησιµο-
ποιούνται οι ίδιες ροές αερίων όπως και κατά τη δειγµατοληψία
των καυσαερίων.
1.5.2.Χρόνος προθέρµανσης
Ο χρόνος προθέρµανσης πρέπει να είναι σύµφωνος µε τις συστά-
σεις του κατασκευαστή. Αν δεν προσδιορίζεται σ 'αυτές,
συνιστάται ελάχιστος χρόνος δύο ωρών για την προθέρµανση
των αναλυτών.
1.5.3.ΑναλυτήςNDIRκαιHFID
Ο αναλυτής NDIR ρυθµίζεται σύµφωνα µε τις ανάγκες και βελτι-
στοποιείται η φλόγα καύσης του αναλυτή HFID ( κεφ. 1.8.1).
1.5.4.Βαθµονόµηση
Βαθµονοµείται κάθε κλίµακα λειτουργίας που χρησιµοποιείται
συνήθως.
Οι αναλυτές CO, CO2,N OxκαιHCρυθµίζονται στην ένδειξη
µηδέν µε τη βοήθεια καθαρισµένου συνθετικού αέρα (ή αζώτου).
Εισάγονται στους αναλυτές τα κατάλληλα αέρια βαθµονόµησης,
καταγράφονται οι τιµές και κατασκευάζεται η καµπύλη βαθµο-
νόµησης σύµφωνα µε το σηµείο 1.5.5.
Αν είναι ανάγκη,ελέγχεται εκ νέου η ρύθµιση του µηδενός και
επαναλαµβάνεται η διαδικασία βαθµονόµησης.
1.5.5.Κατασκευήτης καµπύλης βαθµονόµησης
1.5.5.1. Γενικές οδηγίες
Η καµπύλη βαθµονόµησης του αναλυτή ορίζεται από πέντε
τουλάχιστον σηµεία βαθµονόµησης (εκτός από το µηδέν) κατα-
νεµηµένα όσο το δυνατόν πιο οµοιόµορφα. Η υψηλότερη
ονοµαστική συγκέντρωση πρέπει να είναι ίση ή ανώτερη του
90%της πλήρους κλίµακας.
Η καµπύλη βαθµονόµησης υπολογίζεται µε τη µέθοδο των
ελαχίστων τετραγώνων. Εάν ο προκύπτων βαθµός πολυωνύµου
είναι µεγαλύτερος του 3,ο αριθµός των σηµείων βαθµονόµησης1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 117
▼M3
(συµπεριλαµβανοµένου του µηδενός) πρέπει να είναι τουλάχιστον
ίσος µε τον ως άνω βαθµό πολυωνύµου συν 2.
Η καµπύλη βαθµονόµησης δεν πρέπει να διαφέρει περισσότερο
από±2% από την ονοµαστική τιµή κάθε σηµείου βαθµονόµησης
και περισσότερο από ±1% της πλήρους κλίµακας στο µηδέν.
Από την καµπύλη και τα σηµεία βαθµονόµησης,είναι δυνατόν να
επαληθευθεί αν η βαθµονόµηση έγινε σωστά. Πρέπει να αναφέ-
ρονται οι διάφορες χαρακτηριστικές παράµετροι του αναλυτή,
ιδιαίτερα:
—η περιοχή µέτρησης
—η ευαισθησία
—η ηµεροµηνία διεξαγωγής της βαθµονόµησης.
1.5.5.2. Βαθµονόµηση στην περιοχή κάτω του 15 %της πλήρους
κλίµακας
Η καµπύλη βαθµονόµησης του αναλυτή ορίζεται από τουλάχιστον
4 επιπλέον σηµεία βαθµονόµησης (εκτός από το µηδέν),ονοµα-
στικά κατανεµηµένα σε ίσα διαστήµατα στην περιοχή κάτω του
15%της πλήρους κλίµακας.
Η καµπύλη βαθµονόµησης υπολογίζεται µε τη µέθοδο των
ελαχίστων τετραγώνων.
Η καµπύλη βαθµονόµησης δεν πρέπει να διαφέρει περισσότερο
από±4% από την ονοµαστική τιµή κάθε σηµείου βαθµονόµησης
και περισσότερο από ±1% της πλήρους κλίµακας στο µηδέν.
Οι παραπάνω διατάξεις δεν ισχύουν εφόσον η τιµή της πλήρους
κλίµακος είναι µικρότερη ή ίση προς 155 ppm.
1.5.5.3. Εναλλακτικές µέθοδοι
Αν µπορεί να αποδειχθεί ότι υπάρχει εναλλακτική τεχνολογία
(π.χ. ηλεκτρονικοί υπολογιστές,ηλεκτρονικά ελεγχόµενοι διακό-
πτες κλίµακας κ.λπ.) που παρέχει ισοδύναµη ακρίβεια,τότε
µπορούν να χρησιµοποιηθούν και οι εναλλακτικές λύσεις αυτού
του τύπου.
1.6.Επαλήθευση της βαθµονόµησης
Κάθε περιοχή λειτουργίας που χρησιµοποιείται συνήθως ελέγ-
χεται πριν από κάθε ανάλυση σύµφωνα µε την ακόλουθη
διαδικασία.
Η βαθµονόµηση ελέγχεται µε τη βοήθεια αερίου µηδενικής
περιεκτικότητας και αερίου ρύθµισης του εύρους της κλίµακας
µε ονοµαστική τιµή µεγαλύτερη του 80 %της πλήρους κλίµακας
της περιοχής µέτρησης.
Αν,για τα δύο υπό εξέταση σηµεία,η τιµή που προκύπτει δεν
διαφέρει περισσότερο από ±4% της πλήρους κλίµακας από τη
δηλούµενη τιµή αναφοράς,οι παράµετροι ρύθµισης µπορούν να
τροποποιηθούν. Στην αντίθετη περίπτωση,κατασκευάζεται νέα
καµπύλη βαθµονόµησης σύµφωνα µε το κεφ. 1.5.5.
1.7.Έλεγχος της απόδοσης του µετατροπέα ΝΟx
Η απόδοση της διάταξης που χρησιµοποιείται για τη µετατροπή
του ΝΟ2σε ΝΟ ελέγχεται όπως ορίζεται στα κεφ. 1.7.1 έως 1.7.8
(σχήµα 6).
1.7.1.Σύστηµα ελέγχου
Η απόδοση των µετατροπέων µπορεί να ελεγχθεί µε τη βοήθεια
οζονιστήρα,µε το σύστηµα ελέγχου που εµφαίνεται στο σχήµα
6 (βλέπε και Παράρτηµα III,Προσάρτηµα 4,κεφ. 3.3.4) και µε
την κατωτέρω διαδικασία.
1.7.2.Βαθµονόµηση
Οι ανιχνευτές CLD καιHCLD βαθµονοµούνται στη συνηθέστερα
χρησιµοποιούµενη κλίµακα λειτουργίας σύµφωνα µε τις προδια-
γραφές του κατασκευαστή,µε χρήση αερίου µηδενικής
περιεκτικότητας και αερίου ρύθµισης της κλίµακας (του οποίου
η περιεκτικότητα σε ΝΟ πρέπει να ανέρχεται σε 80 %περίπου
της κλίµακας λειτουργίας,ενώ η συγκέντρωση ΝΟ2στο µίγµα
των αερίων σε λιγότερο από 5 %της συγκέντρωσης ΝΟ). Ο
αναλυτής των ΝΟxπρέπει να βρίσκεται στη θέση ΝΟ,ώστε το1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 118
▼M3
αέριο ρύθµισης της κλίµακας να µη διέρχεται µέσω του µετα-
τροπέα. Καταγράφονται οι ενδείξεις συγκέντρωσης.
1.7.3.Υπολογισµός
Η απόδοση του µετατροπέα NOxυπολογίζεται ως εξής:
Aπ´οδοση%ðÞ ¼1þa/C0b
c/C0d/C18/C19
/C3100
όπου
a= είναι η συγκέντρωση NOxσύµφωνα µε το κεφ. 1.7.6
b= είναι η συγκέντρωση NOxσύµφωνα µε το κεφ. 1.7.7
c= είναι η συγκέντρωση NOσύµφωνα µε το κεφ. 1.7.4
d= είναι η συγκέντρωση NOσύµφωνα µε το κεφ. 1.7.5
1.7.4.Προσθήκη οξυγόνου
Μέσω σωλήνωσης σχήµατος Τ,προστίθενται συνεχώς οξυγόνο ή
αέρας µηδενικής περιεκτικότητας στη ροή των αερίων,µέχρις
ότου η ένδειξη συγκέντρωσης να είναι περίπου 20 %χαµηλότερη
από την ένδειξη της συγκέντρωσης βαθµονόµησης που αναφέ-
ρεται στο κεφ. 1.7.2 (Ο αναλυτής βρίσκεται στη θέση ΝΟ).
Καταγράφεται η ένδειξη συγκέντρωσης c.Ο οζονιστήρας παρα-
µένει απενεργοποιηµένος σε ολόκληρη τη διάρκεια της
διαδικασίας.
1.7.5.Ενεργοποίηση του οζονιστήρα
Ο οζονιστήρας ενεργοποιείται τώρα για να παράγει αρκετό όζον,
ώστε η συγκέντρωση ΝΟ να µειωθεί µέχρι περίπου το 20 %
(ελάχιστο 10 %)της συγκέντρωσης βαθµονόµησης που αναφέ-
ρεται στο σηµείο 1.7.2. Καταγράφεται η ένδειξη συγκέντρωσης
d. (Ο αναλυτής βρίσκεται στη θέση ΝΟ).
1.7.6.Θέση λειτουργίας ΝΟx
Ο αναλυτής ΝΟ ρυθµίζεται κατόπιν στη θέση λειτουργίας ΝΟx,
ώστε το µίγµα αερίων (που αποτελείται από ΝΟ,ΝΟ2,Ο2και Ν2)
να διέρχεται από το µετατροπέα. Καταγράφεται η ένδειξη
συγκέντρωσης a(Ο αναλυτής βρίσκεται στη θέση λειτουργίας
ΝΟx).
1.7.7.Απενεργοποίηση του οζονιστήρα
Απενεργοποιείται ο οζονιστήρας. Το µίγµα αερίων που περιγρά-
φεται στο κεφ. 1.7.6 διέρχεται µέσω του µετατροπέα στον
ανιχνευτή. Καταγράφεται η ένδειξη συγκέντρωσης b. ( Ο
αναλυτής βρίσκεται στη θέση λειτουργίας ΝΟx).
1.7.8.Θέση λειτουργίας ΝΟ
Ρυθµίζεται ο διακόπτης στη θέση λειτουργίας ΝΟ µε τον οζονι-
στήρα απενεργοποιηµένο,ενώ διακόπτεται και η ροή οξυγόνου
ή συνθετικού αέρα. Η ένδειξη ΝΟxτου αναλυτή δεν πρέπει να
αποκλίνει περισσότερο από ±5% από την τιµή που µετρήθηκε
σύµφωνα µε το σηµείο 1.7.2. Ο αναλυτής βρίσκεται στη θέση
λειτουργίας ΝΟ).
1.7.9.Περιοδικότητα του ελέγχου
Η απόδοση του µετατροπέα πρέπει να ελέγχεται πριν από κάθε
βαθµονόµηση του αναλυτή ΝΟx.
1.7.10.Απαιτούµενη απόδοση
Η απόδοση του µετατροπέα δεν πρέπει να είναι µικρότερη του
90%,συνιστάται θερµά όµως ακόµη υψηλότερη απόδοση της
τάξης του 95 %.
Σηµείωση: Αν,µε τον αναλυτή στη συνηθέστερα χρησιµοποιού-
µενη κλίµακα,ο οζονιστήρας δεν µπορεί να
εξασφαλίσει µείωση από το 80 %στο 20%σύµφωνα
µε το σηµείο 1.7.5,τότε χρησιµοποιείται η ανώτατη
κλίµακα που µπορεί να εξασφαλίσει τη µείωση.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 119
▼M3
Σχήµα 6
Σχηµατική απεικόνιση της διάταξης ελέγχου της απόδοσης του
µετατροπέα NOx
1.8.Ρύθµιση του FID
1.8.1.Βελτιστοποίηση της απόκρισης του ανιχνευτή
ΟFID πρέπει να ρυθµίζεται όπως καθορίζεται από τον κατα-
σκευαστή του οργάνου. Για τη βελτιστοποίηση της απόκρισης
στη συνηθέστερα χρησιµοποιούµενη κλίµακα λειτουργίας,θα
πρέπει να χρησιµοποιείται ως αέριο ρύθµισης της κλίµακας
µίγµα προπανίου και αέρα.
Αφού οι ροές καυσίµου και αέρα ρυθµιστούν σύµφωνα µε τις
υποδείξεις του κατασκευαστή,εισάγεται στον αναλυτή αέριο
ρύθµισης της κλίµακας µε συγκέντρωση 350 ± 75 ppm C. Η
απόκριση σε δεδοµένη ροή καυσίµου προσδιορίζεται από τη
διαφορά µεταξύ των αποκρίσεων του αερίου ρύθµισης της
κλίµακας και του αερίου µηδενικής περιεκτικότητας. Η ροή
καυσίµου ρυθµίζεται επαυξητικά επάνω και κάτω από τις προδια-
γραφές του κατασκευαστή. Καταγράφεται η απόκριση της
ρύθµισης της κλίµακας και εκείνη του µηδενισµού στις ως άνω
ροές καυσίµου. Σχεδιάζεται η καµπύλη της διαφοράς µεταξύ των
αποκρίσεων της ρύθµισης της κλίµακας και η ροή καυσίµου
ρυθµίζεται στην υψηλή πλευρά της καµπύλης.
1.8.2.Συντελεστές απόκρισης για τους υδρογονάνθρακες
Ο αναλυτής βαθµονοµείται µε χρήση µίγµατος προπανίου σε
αέρα και σε καθαρισµένο συνθετικό αέρα,σύµφωνα µε το σηµείο
1.5.
Οι συντελεστές απόκρισης προσδιορίζονται όταν τίθεται σε
λειτουργία ένας νέος αναλυτής και µετά από µεγάλα διαστήµατα
λειτουργίας. Ο συντελεστής απόκρισης ( Rf)για κάθε είδος υδρο-
γονάνθρακα ορίζεται ως ο λόγος της ένδειξης C1τουFIDπρος τη
συγκέντρωση αερίου στον κύλινδρο,η οποία εκφράζεται σε ppm
C1.
Η συγκέντρωση του ελεγχόµενου αερίου πρέπει να είναι σε
επίπεδο που να συνεπάγεται απόκριση της τάξης του 80 %της
πλήρους κλίµακας. Η συγκέντρωση πρέπει να είναι γνωστή µε
ακρίβεια±2% σε σχέση µε σταθµικό πρότυπο εκφρασµένο σε
όγκο. Επιπλέον,ο κύλινδρος του αερίου πρέπει να προετοιµά-
ζεται επί 24 ώρες σε θερµοκρασία 298 Κ ±5Κ (25ºC ± 5 ºC).
Τα αέρια ελέγχου που πρέπει να χρησιµοποιούνται και το προτει-
νόµενο πεδίο τιµών συντελεστών σχετικής απόκρισης έχουν ως
εξής:
Mεθάνιο και καθαρισµένος συνθετικός αέρας 1,00 ≤Rf≤1,15
Προπυλένιο και καθαρισµένος συνθετικός αέρας 0,90 ≤Rf≤1,101988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 120
▼M3
Toλουόλιο και καθαρισµένος συνθετικός αέρας 0,90 ≤Rf≤1,10
Οι τιµές αυτές είναι σχετικές προς το συντελεστή απόκρισης ( Rf)
για προπάνιο και καθαρισµένο συνθετικό αέρα,στον οποίο
δίνεται η τιµή 1,00.
1.8.3.Έλεγχος της παρεµποδιστικής δράσης του οξυγόνου
Η παρεµποδιστική δράση του οξυγόνου εξακριβώνεται όταν
τίθεται σε λειτουργία ένας νέος αναλυτής και µετά από µεγάλα
διαστήµατα λειτουργίας.
Ο συντελεστής απόκρισης ορίζεται και προσδιορίζεται σύµφωνα
µε τις διατάξεις του κεφ. 1.8.2. Το αέριο ελέγχου που πρέπει να
χρησιµοποιείται και το προτεινόµενο πεδίο τιµών του συντε-λεστή σχετικής απόκρισης έχουν ως εξής:
Προπάνιο και άζωτο 0,95 ≤R
f≤1,05
Η τιµή αυτή είναι σχετική προς το συντελεστή απόκρισης ( Rf)
για προπάνιο και καθαρισµένο συνθετικό αέρα,στον οποίο
δίνεται η τιµή 1,00.
Η συγκέντρωση οξυγόνου στον αέρα του καυστήρα του FID
πρέπει να περικλείεται εντός των ορίων ± 1 mole % της
συγκέντρωσης οξυγόνου στον αέρα καύσης που χρησιµοποιήθηκε
στον τελευταίο έλεγχο της παρεµποδιστικής δράσης του
οξυγόνου. Για τυχόν µεγαλύτερες διαφορές,πρέπει να ελέγχεται
η παρεµποδιστική δράση του οξυγόνου και να ρυθµίζεται ο
αναλυτής,αν είναι απαραίτητο.
1.8.4.Απόδοση του διαχωριστήυδρογονανθράκων πλην µεθανίου ( NMC
µόνο για Κινητήρες Φυσικού Αερίου)
ΟNMC χρησιµοποιείται για την αποµάκρυνση των υδρογο-
ναθράκων πλην µεθανίου από το αέριο δείγµατος µέσω της
οξείδωσης του συνόλου των υδρογονανθράκων µε εξαίρεση το
µεθάνιο. Σε ιδανικές συνθήκες,η µετατροπή για το µεθάνιο είναι
0%,ενώ για τους λοιπούς υδρογονάνθρακες που εκπροσωπούνται
από το αιθάνιο είναι 100 %.Για την ακριβή µέτρηση των NMHC,
προσδιορίζονται οι δύο βαθµοί απόδοσης και χρησιµοποιούνται
στον υπολογισµό της παροχής µάζας εκποµπών NMHC ( βλέπε
Παράρτηµα III,Προσάρτηµα 2,κεφ. 4.3).
1.8.4.1. Απόδοση ως προς το µεθάνιο
∆ιοχετεύεται µεθάνιο βαθµονόµησης µέσω του FID, µε
παράκαµψη και χωρίς παράκαµψη του NMC, και καταγράφονται
οι δύο συγκεντρώσεις. Η απόδοση προσδιορίζεται ως εξής:
CEM¼1/C0concw
concw=o
όπου
concw=συγκέντρωση HCµε ροή του CH4µέσω τουNMC
concw/o=συγκέντρωση HCµε παράκαµψη του NMC από το
CH4
1.8.4.2. Απόδοση ως προς το αιθάνιο
∆ιοχετεύεται αιθάνιο βαθµονόµησης µέσω του FID, µε
παράκαµψη και χωρίς παράκαµψη του NMC, και καταγράφονται
οι δύο συγκεντρώσεις. Η απόδοση προσδιορίζεται ως εξής:
CEE¼1/C0concw
concw=o
όπου
concw=συγκέντρωση HCµε ροή του C2H6µέσω τουNMC
concw/o=συγκέντρωση HCµε παράκαµψη του NMC από το
C2H6
1.9.Παρεµποδιστικές δράσεις στους αναλυτές COκαι ΝΟx
Στην ένδειξη µπορεί να παρεµβαίνουν µε διαφόρους τρόπους
άλλα αέρια που συνυπάρχουν στην εξάτµιση µε εκείνο που
υποβάλλεται σε ανάλυση. Θετική παρέµβαση απαντάται στα1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 121
▼M3
όργαναNDIR, όπου το παράσιτο αέριο δίνει τα ίδια αποτελέ-
σµατα µε το αέριο που αποτελεί αντικείµενο της µέτρησης,
αλλά σε µικρότερο βαθµό. Αρνητική παρέµβαση απαντάται στα
όργαναNDIR, όπου το παράσιτο αέριο διευρύνει την περιοχή
απορρόφησης του υπό µέτρηση αερίου,και στα όργανα CLD,
όπου το παράσιτο αέριο µειώνει την ακτινοβολία. Οι έλεγχοι
παρεµποδιστικής δράσης των σηµείων 1.9.1 και 1.9.2 διενερ-
γούνται πριν από την πρώτη λειτουργία ενός αναλυτή και µετά
από µεγάλα διαστήµατα λειτουργίας.
1.9.1.Έλεγχος παρεµποδιστικής δράσης σε αναλυτές CO
Στην επίδοση του αναλυτή COµπορεί να παρεµβαίνει το νερό και
τοCO2.Συνεπώς,διοχετεύεται υπό µορφή φυσαλίδων µέσω νερού
σε θερµοκρασία δωµατίου CO2ρύθµισης της κλίµακας µε
συγκέντρωση 80 %έως 100%της πλήρους κλίµακας στη µέγιστη
περιοχή λειτουργίας που χρησιµοποιείται στη διάρκεια του
ελέγχου και καταγράφεται η απόκριση του αναλυτή. Η τελευταία
δεν πρέπει να είναι µεγαλύτερη από το 1 %της πλήρους
κλίµακας για περιοχές 300 ppm και άνω,ή µεγαλύτερη από 3
ppm για περιοχές κάτω των 300 ppm.
1.9.2.Έλεγχοι της µείωσης της ακτινοβολίας στους αναλυτές ΝΟx
Τα δύο αέρια που έχουν σηµασία για τους αναλυτές µε CLD ( και
HCLD) είναι τοCO2και οι υδρατµοί. Οι αποκρίσεις µείωσης της
ακτινοβολίας στα αέρια αυτά είναι ανάλογες προς τις συγκεντρώ-
σεις τους,και συνεπώς απαιτούν τεχνικές ελέγχου για τον
προσδιορισµό της µείωσης της ακτινοβολίας στις υψηλότερες
αναµενόµενες συγκεντρώσεις στη διάρκεια της δοκιµής.
1.9.2.1. Έλεγχος της µείωσης της ακτινοβολίας από το CO2
∆ιοχετεύεται ως αέριο ρύθµισης της κλίµακας, CO2µε
συγκέντρωση 80 %έως 100%της πλήρους κλίµακας στη µέγιστη
περιοχή σε λειτουργία µέσω του αναλυτή NDIR και καταγράφεται
η τιµή του CO2ως Α. Στη συνέχεια αραιώνεται σε αναλογία
περίπου 50 %µεNOρύθµισης της κλίµακας και διέρχεται µέσω
τωνNDIR και (H)CLD καταγράφονται οι τιµές του CO2και του
ΝΟ ως Β και C,αντίστοιχα. Έπειτα διακόπτεται η ροή του CO2οπότε µόνο το NOρύθµισης της κλίµακας διέρχεται µέσω του
(H)CLD και καταγράφεται η τιµή του NOωςD.
Η µείωση της ακτινοβολίας,που δεν πρέπει να υπερβαίνει το 3 %
της πλήρους κλίµακας,υπολογίζεται ως εξής:
% Quench ¼1/C0C/C3A ðÞ
D/C3A ðÞ /C0 D/C3B ðÞ/C18/C19/C20/C21
/C3100
όπου
A= είναι η συγκέντρωση του µη αραιωµένου CO2µετρούµενη
µε τονNDIR σε%
B= είναι η συγκέντρωση του αραιωµένου CO2µετρούµενη µε
τονNDIR σε%
C= είναι η συγκέντρωση του αραιωµένου ΝΟ µετρούµενη µε
τον (H)CLD σεppm,
D= είναι η συγκέντρωση του µη αραιωµένου NOµετρούµενη
µε τον (H)CLD σεppm
Μπορούν να χρησιµοποιηθούν και εναλλακτικές µέθοδοι
αραίωσης και µέτρησης των ποσοτήτων των αερίων ρύθµισης
της κλίµακας CO2καιNO, όπως π.χ. η δυναµική ανάδευση /
ανάµειξη.
1.9.2.2. Έλεγχος της µείωσης της ακτινοβολίας από τους υδρα-
τµούς
Ο έλεγχος αυτός εφαρµόζεται µόνο σε µετρήσεις της
συγκέντρωσης αερίων σε υγρή βάση. Για τον υπολογισµό της
µείωσης της ακτινοβολίας από τους υδρατµούς πρέπει να λαµβά-
νεται υπόψη η αραίωση του ΝΟ ρύθµισης της κλίµακας µε
υδρατµούς και η αναλογία της συγκέντρωσης υδρατµών του
µίγµατος προς την αναµενόµενη κατά τη διάρκεια της δοκιµής.
∆ιοχετεύεται ως αέριο ρύθµισης της κλίµακας ΝΟ µε
συγκέντρωση 80 %έως 100%πλήρους κλίµακας στη συνήθη
περιοχή λειτουργίας µέσω του (Η) CLD και καταγράφεται η τιµή
του ΝΟ ως D.Στη συνέχεια,το αέριο ρύθµισης της κλίµακας1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 122
▼M3
διοχετεύεται υπό µορφή φυσαλίδων µέσω νερού σε θερµοκρασία
δωµατίου και κατόπιν µέσω του (Η) CLD καταγράφεται η τιµή του
ΝΟ ωςC.Προσδιορίζεται η απόλυτη πίεση λειτουργίας του
αναλυτή και η θερµοκρασία του νερού και καταγράφονται ως Ε
καιF,αντίστοιχα. Προσδιορίζεται η τάση κορεσµένων ατµών
του µίγµατος που αντιστοιχεί στη θερµοκρασία Fτου νερού µε
τις φυσαλίδες και καταγράφεται ως G.Η συγκέντρωση υδρατµών
(Η,σε%)του µίγµατος υπολογίζεται ως εξής:
H = 100 * (G/E)
Η αναµενόµενη συγκέντρωση ( De) του αραιωµένου (σε υδρα-
τµούς) αερίου ρύθµισης της κλίµακας ΝΟ υπολογίζεται ως εξής:
De= D * (1 − H/100)
Για την εξάτµιση των κινητήρων ντίζελ,υπολογίζεται κατά
προσέγγιση η µέγιστη συγκέντρωση υδρατµών στα καυσαέρια
(Hm, σε%)που αναµένεται κατά τη διάρκεια της δοκιµής,µε
την παραδοχή ότι ο λόγος των ατόµων H/C στο καύσιµο είναι
ίσος µε 1,8:1, από τη συγκέντρωση µη αραιωµένου αερίου
ρύθµισης της κλίµακας CO2(Α,σύµφωνα µε το κεφ. 1.9.2.1) ως
εξής:
Hm= 0,9 * A
Η µείωση της ακτινοβολίας από τους υδρατµούς,η οποία δεν
πρέπει να υπερβαίνει το 3 %,υπολογίζεται ως εξής:
% Quench = 100 * ((De − C)/De) * (Hm/H)
όπου
De = είναι η αναµενόµενη συγκέντρωση αραιωµένου ΝΟ σε
ppm
C= είναι η συγκέντρωση αραιωµένου ΝΟ σε ppm
Hm = είναι η µέγιστη συγκέντρωση υδρατµών σε ποσοστό %
H= είναι η πραγµατική συγκέντρωση υδρατµών σε ποσοστό %
Σηµείωση: Σηµαντικό για τον έλεγχο αυτό είναι να περιέχει το
αέριο ρύθµισης της κλίµακας ΝΟ όσο το δυνατόνµικρότερη ποσότητα ΝΟ
2,αφού η απορρόφηση του
ΝΟ2σε µίγµα µε νερό δεν ελήφθη υπόψη στους
υπολογισµούς της µείωσης της ακτινοβολίας.
1.10.Περιοδικότητα βαθµονόµησης
Οι αναλυτές βαθµονοµούνται σύµφωνα µε το σηµείο 1.5 τουλάχι-
στον κάθε 3 µήνες ή όποτε γίνεται επισκευή ή µετατροπή στο
σύστηµα που θα µπορούσε να επηρεάσει τη βαθµονόµηση.
2. ΒΑΘΜΟΝΟΜΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ CVS
2.1.Γενικά
Το σύστηµα CVS βαθµονοµείται µε χρήση µετρητή παροχής
ακριβείας που είναι σύµφωνος µε εθνικά ή διεθνή πρότυπα και
µε περιοριστική συσκευή. Η ροή µέσω του συστήµατος µετράται
σε διαφορετικές ρυθµίσεις περιορισµού,οι δε παράµετροι
ελέγχου του συστήµατος µετρώνται και συσχετίζονται µε τη ροή.
Μπορούν να χρησιµοποιηθούν διάφοροι τύποι µετρητών
παροχής,π.χ. βαθµονοµηµένο βεντουρίµετρο,βαθµονοµηµένος
µετρητής παροχής στρωτής ροής,βαθµονοµηµένος στροβιλο-
µετρητής παροχής.
2.2.Βαθµονόµηση της αντλίας θετικής εκτόπισης ( PDP)
Όλες οι παράµετροι που σχετίζονται µε την αντλία µετρώνται
ταυτόχρονα µε τις παραµέτρους που συνδέονται µε το µετρητή
παροχής ροής,ο οποίος είναι συνδεδεµένος µε την αντλία εν
σειρά. Χαράσσεται η καµπύλη της υπολογιζόµενης παροχής (σε
m3/min στο στόµιο εισόδου της αντλίας,σε απόλυτη πίεση και
θερµοκρασία) έναντι συνάρτησης συσχετισµού που αποτελεί την
τιµή ενός ειδικού συνδυασµού των παραµέτρων της αντλίας. Στη
συνέχεια ορίζεται η γραµµική εξίσωση που συνδέει τη ροή της
αντλίας µε τη συνάρτηση συσχετισµού. Αν ένα CVS έχει1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 123
▼M3
µετάδοση κίνησης πολλαπλού αριθµού στροφών,η βαθµονόµηση
εκτελείται για κάθε χρησιµοποιούµενη κλίµακα. Κατά τη
διάρκεια της βαθµονόµησης,η θερµοκρασία διατηρείται
σταθερή.
2.2.1.Ανάλυση δεδοµένων
Η παροχή αέρα ( Qs)σε κάθε ρύθµιση περιορισµού (6 θέσεις
κατ'ελάχιστο) υπολογίζεται σε πρότυπες µονάδες m3/min από τα
δεδοµένα του µετρητή παροχής,βάσει της µεθόδου που υποδει-
κνύει ο κατασκευαστής. Στην συνέχεια,η παροχή αέρα
µετατρέπεται σε ροή αντλίας ( V0)σεm3/rev, σε απόλυτη θερµο-
κρασία και πίεση στο στόµιο εισόδου της αντλίας,ως εξής:
V0¼Qs
n/C3T
273/C3101 ;3
pA
όπου
Qs=παροχή αέρα υπό κανονικές συνθήκες (101,3 kPa, 273 K),
σεm3/s,
T= θερµοκρασία στο στόµιο εισόδου της αντλίας,σε K
pA=απόλυτη πίεση στο στόµιο εισόδου της αντλίας ( pB-p1),σε
kPa,
n= αριθµός στροφών της αντλίας, rev/s
Για να ληφθεί υπόψη η αλληλεπίδραση µεταξύ των διακυµάν-
σεων της πίεσης στην αντλία και του ποσοστού ολίσθησης της
αντλίας,υπολογίζεται η συνάρτηση συσχετισµού ( X0)του
αριθµού στροφών της αντλίας µε τη διαφορά πίεσης στα στόµια
εισόδου και εξόδου της και µε την απόλυτη πίεση στο στόµιο
εξόδου ως εξής:
X0¼1
n/C3ﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃ
∆pp
pAs
όπου
∆pp=διαφορά πίεσης µεταξύ των στοµίων εισόδου και εξόδου
της αντλίας,σε kPa
pA=απόλυτη πίεση εξόδου στο στόµιο εξόδου της αντλίας,
σεkPa
Χαράσσεται η ευθεία µε τη µέθοδο ελαχίστων τετραγώνων για
την εύρεση της εξίσωσης βαθµονόµησης ως εξής:
V0=D0−m*( X0)
ΤαD0καιmείναι οι σταθερές τοµής των αξόνων και κλίσης,
αντίστοιχα,που περιγράφουν τις καµπύλες παλινδρόµησης.
Για σύστηµα CVS µε πολλαπλό αριθµό στροφών,οι καµπύλες
βαθµονόµησης που κατασκευάζονται για τις διάφορες κλίµακες
ροής της αντλίας είναι σχεδόν παράλληλες,και οι τιµές τοµής
των αξόνων ( D0)αυξάνονται όσο µειώνεται η κλίµακα ροής της
αντλίας.
Οι τιµές που υπολογίζονται βάσει της εξίσωσης περικλείονται
µεταξύ των ορίων ±0,5% της µετρούµενης τιµής του V0.Οι τιµές
τουmποικίλλουν από τη µία αντλία στην άλλη. Η εισροή σωµα-
τιδίων µε την πάροδο του χρόνου προκαλεί µείωση της
ολίσθησης της αντλίας,όπως φαίνεται και από τις χαµηλότερες
τιµές του m.Συνεπώς,βαθµονόµηση διενεργείται κατά την
έναρξη λειτουργίας της αντλίας,µετά από σοβαρές εργασίες
συντήρησης,καθώς και στην περίπτωση που η συνολική
επαλήθευση συστήµατος (κεφ. 2.4) δείχνει αλλαγή του ρυθµού
ολίσθησης.
2.3.Βαθµονόµηση του βεντουρίµετρου κρίσιµης ροής ( CFV)
Η βαθµονόµηση του CFV βασίζεται στην εξίσωση ροής για
σωλήνα Βεντούρι κρίσιµης ροής. Όπως φαίνεται από τον τύπο
που ακολουθεί,η ροή αερίων αποτελεί συνάρτηση της πίεσης
και της θερµοκρασίας στο στόµιο εισόδου:1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 124
▼M3
Qs¼Kv/C3pAﬃﬃﬃ
Tp
όπου
Kv=συντελεστής βαθµονόµησης
pA=απόλυτη πίεση στο στόµιο εισόδου του σωλήνα Βεντούρι
σεkPa
T= θερµοκρασία στόµιο εισόδου του σωλήνα Βεντούτρι,σε K
2.3.1.Ανάλυση δεδοµένων
Η παροχή αέρα ( Qs)σε κάθε ρύθµιση περιορισµού (8 θέσεις
κατ'ελάχιστο) υπολογίζεται σε πρότυπες µονάδες m3/min από τα
δεδοµένα του µετρητή παροχής,βάσει της µεθόδου που υποδει-
κνύει ο κατασκευαστής. Ο συντελεστής βαθµονόµησης
υπολογίζεται βάσει των δεδοµένων βαθµονόµησης για κάθε θέση
περιορισµού ως εξής:
Kv¼Qs/C3ﬃﬃﬃ
Tp
pA
όπου
Qs=παροχή αέρα υπό κανονικές συνθήκες (101,3 kPa, 273 K),
m3/s,
T= θερµοκρασία στο στόµιο εισόδου του σωλήνα Βεντούρι,
σεK
pA=απόλυτη πίεση στο στόµιο εισόδου του σωλήνα Βεντούρι,
σεkPa
Για τον προσδιορισµό της κλίµακας κρίσιµης ροής,χαράσσεται η
καµπύλη του Kvσυναρτήσει της πίεσης στο στόµιο εισόδου του
σωλήνα Βεντούρι. Για την κρίσιµη ροή (στραγγαλισµού),ο Kvθα έχει σχετικά σταθερή τιµή. Καθώς µειώνεται η πίεση
(αυξάνεται το κενό),αποστραγγαλίζεται η ροή του στο σωλήνα
Βεντούρι και µειώνεται ο Kv,πράγµα που υποδηλώνει ότι το
CFV λειτουργεί εκτός της επιτρεπόµενης κλίµακας.
Για οκτώ τουλάχιστον σηµεία στην περιοχή της κρίσιµης ροής,
υπολογίζεται η µέση τιµή του Kvκαι η τυπική απόκλιση η οποία
δεν πρέπει να υπερβαίνει το ± 0,3 % του µέσουKv.
2.4.Επαλήθευση του συνόλου του συστήµατος
Προσδιορίζεται η συνολική ακρίβεια του συστήµατος δειγµα-
τοληψίας και του αναλυτικού συστήµατος CVS µε την εισαγωγή
δεδοµένης µάζας αερίου ρύπου στο σύστηµα,ενώ αυτό λειτουργεί
κανονικά. Ο ρύπος αναλύεται και υπολογίζεται η µάζα σύµφωνα
µε το Παράρτηµα III,Προσάρτηµα 2,κεφ. 4.3,εκτός από την
περίπτωση του προπανίου όπου χρησιµοποιείται για τους HCο
συντελεστής 0,000472 αντί του 0,000479. Χρησιµοποιείται µια
από τις ακόλουθες δύο τεχνικές:
2.4.1.Μέτρηση µε στόµιο κρίσιµης ροής
Το σύστηµα CVS τροφοδοτείται µε γνωστή ποσότητα καθαρού
αερίου (µονοξείδιο του άνθρακα ή προπάνιο) µέσω βαθµονοµη-
µένου κρίσιµου στοµίου. Αν η πίεση στο στόµιο εισόδου είναι
αρκετά υψηλή,η παροχή,η οποία ρυθµίζεται µέσω του στοµίου
κρίσιµης ροής,είναι ανεξάρτητη από την πίεση του στοµίου
εξόδου (κρίσιµη ροή). Το σύστηµα CVS λειτουργεί όπως και σε
µία κανονική δοκιµή εκποµπών της εξάτµισης για περίπου 5 έως
10 λεπτά. Αναλύεται δείγµα αερίου µε τις συνήθεις συσκευές
(σάκκος δειγµατοληψίας ή µέθοδος ολοκλήρωσης) και υπολογί-
ζεται η µάζα του αερίου,η οποία θα πρέπει να περικλείεται
εντός των ορίων ±3% της δεδοµένης µάζας του αερίου τροφο-
δότησης.
2.4.2.Μέτρηση µε σταθµικήτεχνική
Προσδιορίζεται το βάρος µικρού κυλίνδρου που έχει πληρωθεί µε
µονοξείδιο του άνθρακα ή προπάνιο µε ακρίβεια ± 0,01 gram. Για
περίπου 5 έως 10 λεπτά,το σύστηµα CVS λειτουργεί όπως σε
κανονική δοκιµή εκποµπών εξάτµισης,ενώ στο σύστηµα1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 125
▼M3
εγχύεται µονοξείδιο του άνθρακος ή προπάνιο. Η ποσότητα του
καθαρού αερίου που εκλύεται υπολογίζεται µε διαφορετική
ζύγιση. ∆είγµα αερίου αναλύεται µε το συνήθη εξοπλισµό
(σάκκος δειγµατοληψίας ή µέθοδος ολοκλήρωσης) και υπολογί-
ζεται η µάζα του αερίου,η οποία θα πρέπει να περικλείεται στα
όρια±3% της δεδοµένης µάζας του αερίου τροφοδότησης.
3. ΒΑΘΜΟΝΟΜΗΣΗ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΣΩΜΑ-
ΤΙ∆ΙΩΝ
3.1.Εισαγωγή
Κάθε κατασκευαστικό στοιχείο βαθµονοµείται όσο συχνά είναι
απαραίτητο ώστε να πληροί τις σχετικές µε την ακρίβεια απαιτή-
σεις της παρούσας οδηγίας. Η µέθοδος βαθµονόµησης που πρέπει
να χρησιµοποιείται περιγράφεται στο παρόν κεφάλαιο για ταστοιχεία που αναφέρονται στο Παράρτηµα III,Προσάρτηµα 4,
κεφ. 4 και Παράρτηµα V,κεφ. 2.
3.2.Μέτρηση παροχής
Η βαθµονόµηση των µετρητών παροχής αερίων ή των οργάνων
µέτρησης της ροής γίνεται µε βάση τα διεθνή και /ή εθνικά
πρότυπα. Το µέγιστο σφάλµα της µετρηθείσας τιµής πρέπει να
περικλείεται στα όρια ±2% της ένδειξης.
Αν η ροή αερίου προσδιορίζεται µε διαφορική µέτρηση ροής,το
µέγιστο σφάλµα της διαφοράς πρέπει να είναι τέτοιο ώστε η
ακρίβεια του G
EDFνα κυµαίνεται µεταξύ ±4%( βλέπε και
Παράρτηµα V,κεφ. 2.2.1, EGA). Μπορεί να υπολογισθεί µε
υπολογισµό της τετραγωνικής ρίζας του τετραγώνου του µέσου
όρου των σφαλµάτων κάθε οργάνου.
3.3.Έλεγχος των συνθηκών µερικής ροής
Η κλίµακα της ταχύτητας εξόδου των καυσαερίων και οι
διακυµάνσεις της πίεσης ελέγχονται και ρυθµίζονται σύµφωνα
µε τις απαιτήσεις του Παραρτήµατος V,κεφ. 2.2.1,EP,εάν αυτές
έχουν εφαρµογή.
3.4.Περιοδικότητα της βαθµονόµησης
Τα όργανα µέτρησης της ροής βαθµονοµούνται τουλάχιστον κάθε
3 µήνες ή όποτε γίνεται κάποια επισκευή ή µετατροπή στο
σύστηµα που µπορεί να επηρεάσει τη βαθµονόµηση.
4. ΒΑΘΜΟΝΟΜΗΣΗ ΤΟΥ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΥ ΜΕΤΡΗΣΗΣ ΤΗΣ
ΑΙΘΑΛΗΣ
4.1.Εισαγωγή
Το αδιαφανόµετρο βαθµονοµείται όσο συχνά είναι απαραίτητο
ώστε να πληροί τις σχετικές µε την ακρίβεια απαιτήσεις της
παρούσας οδηγίας. Η ενδεδειγµένη µέθοδος βαθµονόµησης
περιγράφεται στο παρόν κεφάλαιο για τα κατασκευαστικά στοι-
χεία που αναφέρονται στο Παράρτηµα III,Προσάρτηµα 4,κεφ. 5
και Παράρτηµα V,κεφ. 3.
4.2.∆ιαδικασία βαθµονόµησης
4.2.1.Χρόνος προθέρµανσης
Το αδιαφανόµετρο προθερµαίνεται και σταθεροποιείται σύµφωνα
µε τις υποδείξεις του κατασκευαστή. Αν το αδιαφανόµετρο είναι
εφοδιασµένο µε σύστηµα καθαρισµένου αέρα για την αποφυγή
της απόθεσης αιθάλης στα οπτικά εξαρτήµατα του οργάνου,τότε
και το σύστηµα αυτό πρέπει να ενεργοποιείται και να ρυθµίζεται
σύµφωνα µε τις υποδείξεις του κατασκευαστή.
4.2.2.Προσδιορισµός της γραµµικής απόκρισης
Η γραµµικότητα του αδιαφανοµέτρου ελέγχεται στη θέση
ανάγνωσης της αδιαφάνειας σύµφωνα µε τις υποδείξεις του κατα-
σκευαστή. Εισάγονται στο αδιαφανόµετρο τρία ουδέτερα φίλτρα
γνωστής διαπερατότητας,τα οποία πληρούν τις απαιτήσεις του
Παραρτήµατος III,Προσάρτηµα 4,κεφ. 5.2.5,και καταγράφονται
οι τιµές. Τα ουδέτερα φίλτρα έχουν ονοµαστική αδιαφάνεια
περίπου 10 %, 20 % και 40%,αντιστοίχως.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 126
▼M3
Η γραµµικότητα δεν πρέπει να διαφέρει κατά περισσότερο από
±2% αδιαφάνειας από την ονοµαστική τιµή του ουδέτερου
φίλτρου πυκνότητας. Οιαδήποτε µη γραµµικότητα υπερβαίνει
την ανωτέρω τιµή πρέπει να διορθώνεται πριν από τη διεξαγωγή
της δοκιµής.
4.3.Περιοδικότητα βαθµονόµησης
Το αδιαφανόµετρο βαθµονοµείται σύµφωνα µε το κεφ. 4.2.2
τουλάχιστον κάθε 3 µήνες ή όποτε γίνεται κάποια επισκευή ή
µετατροπή στο σύστηµα που µπορεί να επηρεάσει τη βαθµο-
νόµηση.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 127
▼M3
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ IV
ΠΡΟ∆ΙΑΓΡΑΦΕΣ ΤΕΧΝΙΚΩΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΩΝ ΤΟΥ
ΚΑΥΣΙΜΟΥ ΑΝΑΦΟΡΑΣ ΓΙΑ ΤΙΣ ∆ΟΚΙΜΕΣ ΕΓΚΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΓΙΑ
ΤΗΝ ΕΞΑΚΡΙΒΩΣΗ ΤΗΣ ΣΥΜΜΟΡΦΩΣΗΣ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ
►M41.1.◄ΠΕΤΡΕΛΑΙΟ ΝΤΙΖΕΛ(1)
Παράµετρος ΜονάδαΌρια(2)Μέθοδος δοκι-
µής∆ηµο-
σίευσηΕλάχιστο Μέγιστο
Αριθµός κετανίου (3) 52 54 EN-ISO 5165 1998(4)
Πυκνότητα στους
15ºC kg/m3833 837 EN-ISO 3675 1995
Απόσταξη:
—σηµείο 50% ºC 245 — EN-ISO 3405 1998
—σηµείο 95% ºC 345 350 EN-ISO 3405 1998
— τελικό σηµείο
βρασµού ºC — 370 EN-ISO 3405 1998
Σηµείο αναφλέξεως ºC 55 — EN 22719 1993
CFPP ºC — − 5 EN 116 1981
Ιξώδες στους 40 ºC mm2/s 2,5 3,5 EN-ISO 3104 1996
Πολυκυκλικοί αρωµα-
τικοί υδρογονάνθρα-
κες % m/m 3,0 6,0 IP 391 (*) 1995
Περιεκτικότητα σε
θείο(5) mg/kg — 300pr. EN-ISO/DIS
14596 1998(4)
∆ιάβρωση χαλκού — 1 EN-ISO 2160 1995
Υπολείµµατα άνθρα-
καConradson (10 %
DR) % m/m — 0,2 EN-ISO 10370
Περιεκτικότητα σε
τέφρα % m/m — 0,01 EN-ISO 6245 1995
Υγρασία % m/m — 0,05 EN-ISO 12937 1995
Αριθµός εξουδε-
τέρωσης (ισχυρού
οξέος) KOH/g — 0,02ASTM D 974-
95 1998(4)
Σταθερότητα έναντι
οξείδωσης(6) mg/ml — 0,025 EN-ISO 12205 1996
(*)Υπό εξέλιξη η νέα
και καλύτερη µέθοδος
για τις πολυκυκλικές
αρωµατικές ενώσεις % mm — — EN 12916 [1997](4)
(1)Εάν απαιτηθεί να υπολογισθεί η θερµική απόδοση του κινητήρα ή του οχήµατος,η θερµαντική
αξία του καυσίµου µπορεί να υπολογισθεί από την εξίσωση:
Ειδική ενέργεια (θερµαντική αξία) (καθαρή) σε MJ/kg=(46,423−8,792d2+3,170d)(1−(x+y+s))+
9,420s − 2,499x
όπουd= η πυκνότητα στους 15 ºC
x= η κατά µάζα αναλογία νερού ( %διαιρούµενο µε το 100)
y= η κατά µάζα αναλογία τέφρας ( %διαιρούµενο µε το 100)
s= η κατά µάζα αναλογία θείου ( %διαιρούµενο µε το 100).
(
2)Οι τιµές που ορίζονται στις προδιαγραφές είναι «πραγµατικές τιµές ».Στον καθορισµό των οριακών
τιµών τους χρησιµοποιήθηκαν οι όροι του προτύπου ISO4259, Προϊόντα πετρελαίου —Προσδιορι-
σµός και εφαρµογή δεδοµένων ακριβείας σε σχέση µε τις µεθόδους δοκιµής,ενώ για τον
καθορισµό της ελάχιστης τιµής,ελήφθη υπόψη ελάχιστη διαφορά 2 Rπάνω από το µηδέν. Για τον
καθορισµό µέγιστης και ελάχιστης τιµής,η ελάχιστη διαφορά είναι 4 R(R— αναπαραγωγιµότητα).
Παρά το µέτρο αυτό,το οποίο είναι απαραίτητο για στατιστικούς λόγους,ο παραγωγός ενόςκαυσίµου πρέπει εντούτοις να έχει ως στόχο του την τιµή µηδέν,εκεί όπου η οριζόµενη µέγιστη
τιµή είναι 2 R,και τη µέση τιµή στην περίπτωση µέγιστων και ελάχιστων οριακών τιµών. Εάν τυχόν
απαιτηθεί να διευκρινιστεί κατά πόσον κάποιο καύσιµο πληροί τις απαιτήσεις των προδιαγραφών,θα πρέπει να εφαρµόζονται οι όροι του προτύπου ISO 4259.
(
3)Η κλίµακα του αριθµού κετανίου δεν ανταποκρίνεται στην απαίτηση ελάχιστης κλίµακας 4 R.
Εντούτοις,σε περίπτωση διαφοράς µεταξύ του προµηθευτή και του χρήστη του καυσίµου,µπορεί
να χρησιµοποιηθεί το πρότυπο ISO 4259 για την επίλυσή της,αρκεί να γίνουν επανειληµµένες1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 128
▼M3
µετρήσεις αντί του εφάπαξ προσδιορισµού,σε αριθµό ικανό ώστε να επιτευχθεί η αναγκαία ακρί-
βεια.
(4)Ο µήνας δηµοσίευσης θα δηµοσιευθεί σε εύθετο χρόνο.
(5)Η πραγµατική περιεκτικότητα του χρησιµοποιηθέντος για τη δοκιµή καυσίµου σε θείο πρέπει να
αναφέρεται. Επιπλέον η περιεκτικότητα σε θείο του καυσίµου αναφοράς (που χρησιµοποιήθηκεγια την έγκριση οχήµατος ή κινητήρα ως προς τις οριακές τιµές της σειράς Β του Πίνακα στο
τµήµα 6.2.1 του Παραρτήµατος Ι της παρούσας οδηγίας θα φθάνει το πολύ τα 50 ppm. H E πιτροπή
θα υποβάλει το ταχύτερο δυνατόν και πάντως πριν από την 31η ∆εκεµβρίου 1999,πρόταση τροπο-ποίησης του παραρτήµατος που θα αντανακλά τη µέση περιεκτικότητα σε θείο των καυσίµων τηςαγοράς σε σχέση µε την περιεκτικότητα που ορίζεται στο Παράρτηµα IVτης οδηγίας 98 /70ΕΚ.
(
6)Ακόµη και αν ελέγχεται η σταθερότητα έναντι οξείδωσης,είναι πιθανό ότι η διάρκεια αποθή-
κευσης θα είναι περιορισµένη. Θα πρέπει να ζητείται η συµβουλή του προµηθευτή όσον αφορά
τις συνθήκες και τη διάρκεια αποθήκευσης.
1.2.Αιθανόλη για κινητήρες ντίζελ (1)
Παράµετρος ΜονάδαΌρια(2)
Μέθοδος δοκιµής (3)
Ελάχιστο Μέγιστο
Αλκοόλη,µάζα % m/m 92,4 — ASTM D 5501
Άλλες αλκοόλες πλην
της αιθανόλης στην
ολική αλκοόλη,µάζα% m/m — 2 ADTM D 5501
Πυκνότητα σε 15 ºC kg/m3795 815 ASTM D 4052
Περιεκτικότητα σε
τέφρα% m/m 0,001 ISO 6245
Σηµείο ανάφλεξης ºC 10 ISO 2719
Οξύτητα υπολογιζό-
µενη ως οξικό οξύ% m/m — 0,0025 ISO 1388-2
Αριθµός εξουδε-
τέρωσης (ισχυρού
οξέως)KOH mg/l — 1
Χρώµα Κατά κλί-
µακα— 10 ASTM D 1209
Στερεό υπόλειµµα σε
100ºCmg/kg 15 ISO 759
Υγρασία % m/m 6,5 ISO 760
Αλδεΰδες υπολογιζό-
µενες ως οξικό οξύ% m/m 0,0025 ISO 1388-4
Περιεκτικότητα σε
θείοmg/kg — 10 ASTM D 5453
Εστέρες,υπολογιζό-
µενοι ως οξικός αιθυ-
λεστέρας% m/m — 0,1 ASTM D 1617
(1)Στο καύσιµο αιθανόλης επιτρέπεται η προσθήκη βελτιωτικού του αριθµού κετανίου σύµφωνα µε
τις προδιαγραφές του κατασκευαστή του κινητήρα. Η µέγιστη επιτρεπόµενη ποσότητα είναι 10 %
m/m.
(2)Οι τιµές που ορίζονται στις προδιαγραφές είναι «πραγµατικές τιµές ».Στον καθορισµό των
οριακών τιµών τους χρησιµοποιήθηκαν οι όροι του προτύπου ISO 4259, προϊόντα πετρελαίου —
προσδιορισµός και εφαρµογήδεδοµένων ακριβείας σε σχέση µε τις µεθόδους δοκιµή ς ,ενώ για τον καθο-
ρισµό της ελάχιστης τιµής,ελήφθη υπόψη ελάχιστη διαφορά 2 Rπάνω από το µηδέν ·για τον
καθορισµό µέγιστης και ελάχιστης τιµής,η ελάχιστη διαφορά είναι 4 R(R— αναπαραγωγι-
µότητα). Παρά το µέτρο αυτό,το οποίο είναι απαραίτητο για στατιστικούς λόγους,ο παραγωγόςενός καυσίµου πρέπει εντούτοις να έχει ως στόχο του την τιµή µηδέν,εκεί όπου η οριζόµενη
µέγιστη τιµή είναι 2 R,και τη µέση τιµή στην περίπτωση των µέγιστων και ελάχιστων οριακών
τιµών. Εάν τυχόν απαιτηθεί να διευκρινιστεί κατά πόσον κάποιο καύσιµο τηρεί τις απαιτήσειςτων προδιαγραφών,θα πρέπει να εφαρµόζονται οι όροι του προτύπου ISO 4259.
(
3)Θα εισαχθούν ισοδύναµες µέθοδοι ISOόταν θα είναι διαθέσιµες για όλες τις ανωτέρω ιδιότητες.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 129
▼M4
▼M4
2.ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ ( NG)
Το καύσιµο διατίθεται στην ευρωπαϊκή αγορά σε δύο κλίµακες:
—κλίµακαH,της οποίας τα ακραία καύσιµα αναφοράς είναι το GRκαι τοG23;
—κλίµακαL,της οποίας τα ακραία καύσιµα αναφοράς είναι το G23και τοG25.
Τα χαρακτηριστικά των καυσίµων αναφοράς GR,G23καιG25συνοψί-
ζονται κατωτέρω:
Καύσιµο αναφοράς GR
Χαρακτηριστικά ΜονάδαΣυνήθης
τιµήΌριαΜέθοδος
δοκιµήςΕλάχιστο Μέγιστο
Σύνθεση:
Μεθάνιο 87 84 89
Αιθάνιο 13 11 15
Ισοζύγιο(*) % mole — — 1 ISO 6974
Περιεκτικότητα σε
θείοmg/m3(**) — — 10 ISO 6326-5
(*) Αδρανή αέρια +C2.
(**) Η τιµή πρέπει να προσδιορίζεται σε κανονικές συνθήκες [293,2 K (20 ºC) και 101,3kPa].
Καύσιµο αναφοράς G23
Χαρακτηριστικά ΜονάδαΣυνήθης
τιµήΌριαΜέθοδος
δοκιµήςΕλάχιστο Μέγιστο
Σύνθεση:
Μεθάνιο 92,5 91,5 93,5
Ισοζύγιο(*) % mole — — 1 ISO 6974
N27,5 6,5 8,5
Περιεκτικότητα σε
θείοmg/m3(**) — — 10 ISO 6326-5
(*) Αδρανή αέρια (διαφορετικά από N2)+C2+C2+.
(**) Η τιµή πρέπει να προσδιορίζεται σε κανονικές συνθήκες [293,2 K (20 ºC) και 101,3kPa].1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 130
▼M4
Καύσιµο αναφοράς G25
Χαρακτηριστικά ΜονάδαΣυνήθης
τιµήΌριαΜέθοδος
δοκιµήςΕλάχιστο Μέγιστο
Σύνθεση:
Μεθάνιο 86 84 88
Ισοζύγιο(*) % mole — — 1 ISO 6974
N214 12 16
Περιεκτικότητα σε
θείοmg/m3(**) — — 10 ISO 6326-5
(*) Αδρανή αέρια (εκτός του N2)+C2+C2+.
(**) Η τιµή πρέπει να προσδιορίζεται σε κανονικές συνθήκες [293,2 K (20 ºC) και 101,3kPa].
3.ΥΓΡΑΕΡΙΟ ( LPG)
Παράµετρος ΜονάδαΟριακή τιµή καυσίµου
ΑΟριακή τιµή καυσίµου
Β Μέθοδος
δοκιµής
Ελάχιστο Μέγιστο Ελάχιστο Μέγιστο
Αριθµός
Οκτανίου
κινητήρα92,5(1) 92,5 EN 589 Annex
B
Σύνθεση
Περιεκτι-
κότηταC3% vol 48 52 83 87
Περιεκτι-
κότηταC4% vol 48 52 13 17 ISO 7941
Ολεφίνες % vol 12 14
Κατάλοιπο
εξαέρωσηςmg/kg 50 50 NFM 41-015
Συνολική
περιεκτι-
κότητα σε
θείοppm ( σε
βάρος)(1)50 50 EN 24260
Υδρόθειο — Ουδέν Ουδέν ISO 8819
∆ιάβρωση
ταινίας
χαλκούκατάταξη Τάξη 1 Τάξη 1 ISO 6251(2)
Νερό σε 0 ºC Άνευ Άνευ Οπτική
εξέταση
(1)Τιµή που καθορίζεται υπό κανονικές συνθήκες 293,2 K (20 ºC) και 101,3kPa.
(2)Με την µέθοδο αυτή ενδεχοµένως να µην καθορίζεται επακριβώς η παρουσία διαβρωτικών
ουσιών,εάν το δείγµα περιέχει αντιδιαβρωτικά ή άλλες χηµικές ουσίες που µειώνουν τη διαβρω-τική ικανότητα του δείγµατος στην ταινία χαλκού. Κατά συνέπεια,απαγορεύεται η προσθήκηαυτών των ενώσεων,απλώς και µόνο για να µην αλλοιώνεται η µέθοδος δοκιµής.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 131
▼M3
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ V
ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ∆ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ
1. ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΚΠΟΜΠΩΝ ΑΕΡΙΩΝ
1.1.Εισαγωγή
Το κεφάλαιο 1.2 και τα σχήµατα 7 και 8 περιέχουν λεπτοµερείς
περιγραφές των προτεινοµένων συστηµάτων δειγµατοληψίας και
ανάλυσης. Επειδή διάφορες διατάξεις µπορούν να αποδώσουν
ισοδύναµα αποτελέσµατα,δεν απαιτείται η ακριβής τήρηση των
οδηγιών των σχηµάτων 7 και 8. Μπορούν να χρησιµοποιηθούν
πρόσθετα στοιχεία,όπως όργανα,βαλβίδες,σωληνοειδή,αντλίες
και διακόπτες,για την παροχή επιπλέον πληροφοριών και για το
συντονισµό των λειτουργιών των επί µέρους συστηµάτων. Άλλα
στοιχεία,που δεν είναι αναγκαία για τη διατήρηση της ακρίβειας
ορισµένων συστηµάτων,µπορούν να αποκλεισθούν,εάν αυτός ο
αποκλεισµός βασίζεται σε ορθή τεχνική κρίση.
Σχήµα 7
∆ιάγραµµα ροής του συστήµατος ανάλυσης πρωτογενών καυσαερίων
γιαCO, CO2,N Ox,H CΜόνο για δοκιµή ESC
1.2.Περιγραφή του αναλυτικού συστήµατος
Περιγράφεται αναλυτικό σύστηµα για τον προσδιορισµό των εκπο-
µπών αερίων στα πρωτογενή (σχήµα 7, ESC µόνο) ή αραιωµένα
(σχήµα 8,ETC καιESC) καυσαέρια µε βάση τη χρήση:
—αναλυτήHFID για τη µέτρηση των υδρογονανθράκων,
—αναλυτώνNDIR για τη µέτρηση του µονοξειδίου και του διοξει-
δίου του άνθρακος,
— HCLD ή ισοδύναµου αναλυτή για τη µέτρηση των οξειδίων του
αζώτου.
Tο δείγµα για όλα τα συστατικά µπορεί να ληφθεί µε έναν καθε-
τήρα ή µε δύο καθετήρες δειγµατοληψίας τοποθετηµένους πολύ
κοντά και εσωτερικά διαχωρισµένους κατά τους διάφορους
αναλυτές. Πρέπει να λαµβάνεται µέριµνα ώστε να µη γίνεται
συµπύκνωση των συστατικών των καυσαερίων (συµπεριλαµβανο-1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 132
▼M3
µένου του νερού και του θειικού οξέος) σε κανένα σηµείο του
αναλυτικού συστήµατος.
Σχήµα 8
∆ιάγραµµα ροής του συστήµατος ανάλυσης αραιωµένων καυσαερίων
γιαCO, CO2,N Ox,H C∆οκιµήETC,προαιρετικό για ESC
1.2.1.Κατασκευαστικά στοιχεία των σχηµάτων 7 και 8
EPΣωλήνας εξαγωγής (εξάτµιση)
SP1Καθετήρας δειγµατοληψίας καυσαερίων (σχήµα 7 µόνο)
Συνιστάται ευθύγραµµος καθετήρας από ανοξείδωτο χάλυβα,µε
κλειστά άκρα και µε πολλές οπές. Η εσωτερική διάµετρος δεν θα
είναι µεγαλύτερη από την εσωτερική διάµετρο της δειγµατολη-
πτικής γραµµής. Το πάχος των τοιχωµάτων του καθετήρα δεν είναι
µεγαλύτερο από 1 mm. Υπάρχουν το ελάχιστο 3 οπές σε 3 διαφο-
ρετικά κάθετα προς τον άξονα επίπεδα,µε µέγεθος τέτοιο ώστε να
δειγµατοληπτούν περίπου την ίδια ροή. Ο καθετήρας πρέπει να
εκτείνεται κατά µήκος τουλάχιστον του 80 %της διαµέτρου του
σωλήνα εξάτµισης. Μπορούν να χρησιµοποιηθούν ένας ή δύο
καθετήρες δειγµατοληψίας.
SP2Καθετήρας δειγµατοληψίας αραιωµένων καυσαερίων HC
(σχήµα 8 µόνο)
Ο καθετήρας:
—ορίζεται ως τα πρώτα 254 έως 762 mm της θερµαινόµενης
δειγµατοληπτικής γραµµής HSL1,
—έχει ελάχιστη εσωτερική διάµετρο 5 mm,
—τοποθετείται στη σήραγγα αραίωσης DT(βλ.κεφ. 2.3,σχήµα 20)
σε σηµείο όπου ο αέρας αραίωσης και τα καυσαέρια αναµι-
γνύονται καλά (δηλ. περίπου σε απόσταση 10 διαµέτρων της
σήραγγας κατάντη του σηµείου όπου τα καυσαέρια εισέρχονται
στη σήραγγα αραίωσης),
—βρίσκεται σε αρκετή απόσταση (κάθετη προς τον άξονα) από
άλλους καθετήρες και από τα τοιχώµατα της σήραγγας ώστε να
µην υφίσταται την επίδραση τυχόν κυµατισµών ή δινών,
—θερµαίνεται ώστε να αυξάνει τη θερµοκρασία του ρεύµατος του
αερίου στους 463 Κ ±1 0 Κ (190ºC ± 10 ºC) στην έξοδο του
καθετήρα.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 133
▼M3
SP3Καθετήρας δειγµατοληψίας αραιωµένων καυσαερίων CO, CO2,
Nox(σχήµα 8 µόνο)
Ο καθετήρας:
—βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο µε τον SP2,
—βρίσκεται σε αρκετή απόσταση (κάθετη προς τον άξονα) από
άλλους καθετήρες και από τα τοιχώµατα της σήραγγας ώστε να
µην υφίσταται την επίδραση τυχόν κυµατισµών ή δινών,
—θερµαίνεται και µονώνεται σε ολόκληρο το µήκος του σε
ελάχιστη θερµοκρασία 328 Κ (55 ºC) για την αποφυγή
συµπύκνωσης υδρατµών.
HSL1Θερµαινόµενη δειγµατοληπτική γραµµή
Η δειγµατοληπτική γραµµή παρέχει δείγµα αερίου από ένα µόνο
καθετήρα στο /α σηµείο/α διαχωρισµού και στον αναλυτή HC.
Η δειγµατοληπτική γραµµή:
—έχει ελάχιστη εσωτερική διάµετρο 5 mmκαι µέγιστη 13,5 mm
—είναι κατασκευασµένη από ανοξείδωτο χάλυβα ή από PTFE
—διατηρεί τη θερµοκρασία τοιχωµάτων στους 463 Κ ±1 0 Κ
(190ºC ± 10 ºC), όπως µετράται σε κάθε χωριστά θερµαινόµενο
τµήµα,εάν η θερµοκρασία του καυσαερίου στο δειγµατολη-
πτικό καθετήρα είναι ίση ή µικρότερη από 463 Κ (190 ºC)
—διατηρεί τη θερµοκρασία τοιχωµάτων άνω των 453 Κ (180 ºC),
εάν η θερµοκρασία του καυσαερίου στο δειγµατοληπτικό καθε-
τήρα είναι µεγαλύτερη από 463 Κ (190 ºC)
—διατηρεί τη θερµοκρασία αερίου στους 463 Κ ±1 0 Κ (190ºC
± 10 ºC) αµέσως πριν από το θερµαινόµενο φίλτρο F2και τον
HFID
HSL2Θερµαινόµενη γραµµή δειγµατοληψίας ΝΟx
Η δειγµατοληπτική γραµµή:
—διατηρεί τη θερµοκρασία τοιχωµάτων στους 328 Κ έως 473 Κ
(55ºCέως 200ºC)µέχρι τον µετατροπέα C,όταν χρησιµο-
ποιείται ψυκτικό λουτρό Β,και µέχρι τον αναλυτή όταν δεν
χρησιµοποιείται ψυκτικό λουτρό Β.
—είναι κατασκευασµένη από ανοξείδωτο χάλυβα ή από PTFE
SLΓραµµή δειγµατοληψίας COκαιCO2
Η γραµµή είναι κατασκευασµένη από PTFE ή από ανοξείδωτο
χάλυβα. Μπορεί να θερµαίνεται ή όχι.
ΒΚ Σάκκος υποβάθρου (προαιρετικός, σχήµα 8 µόνο)Για τη δειγµατοληψία προσδιορισµού των συγκεντρώσεων του
υποβάθρου.
BGΣάκκος δείγµατος (προαιρετικός, σχήµα 8, µόνο για COκαι
CO
2)
Για τη δειγµατοληψία προσδιορισµού των συγκεντρώσεων του
δείγµατος.
F1Θερµαινόµενο προφίλτρο (προαιρετικό)
Η θερµοκρασία είναι η ίδια όπως στην HSL1.
F2Θερµαινόµενο φίλτρο
Το φίλτρο αφαιρεί όλα τα στερεά σωµατίδια από το δείγµα αερίου
πριν από τον αναλυτή. Η θερµοκρασία είναι η ίδια όπως στην
HSL1. Το φίλτρο αντικαθίσταται όποτε είναι ανάγκη.
PΘερµαινόµενη δειγµατοληπτική αντλία
Η αντλία θερµαίνεται στη θερµοκρασία της HSL1.
HC
Θερµαινόµενος ανιχνευτής ιονισµού φλόγας ( HFID) για τον
προσδιορισµό των υδρογονανθράκων. Η θερµοκρασία διατηρείται
στους 453 Κ έως 473 Κ (180 ºCέως 200ºC).
CO, CO2
Αναλυτές NDIR για τον προσδιορισµό του µονοξειδίου του
άνθρακα και του διοξειδίου του άνθρακα (προαιρετικοί για τον
προσδιορισµό της αναλογίας αραίωσης για τη µέτρηση των PT).1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 134
▼M3
NO
ΑναλυτήςCLD ήHCLD για τον προσδιορισµό των οξειδίων του
αζώτου. Εάν χρησιµοποιείται αναλυτής HCLD, διατηρείται σε
θερµοκρασία 328 Κ έως 473 Κ (55 ºCέως 200ºC).
CΜετατροπέας
Χρησιµοποιείται µετατροπέας για την καταλυτική αναγωγή του
ΝΟ2σε ΝΟ πριν από την ανάλυση στον CLD ήHCLD.
Β Ψυκτικό λουτρό (προαιρετικό)
Για την ψύξη και τη συµπύκνωση των υδρατµών από το δείγµα
καυσαερίων. Το λουτρό διατηρείται σε θερµοκρασία 273 Κ έως
277 Κ (0ºCέως 4ºC)µε πάγο ή ψύξη. Είναι προαιρετικό,έαν ο
αναλυτής δεν υφίσταται παρεµποδιστική δράση υδρατµών,όπως
αυτή ορίζεται στο Παράρτηµα III,Προσάρτηµα 5,κεφ.1.9.1 και
1.9.2. Εάν το νερό αποµακρύνεται µε συµπύκνωση,πρέπει να παρα-
κολουθείται η θερµοκρασία του αερίου του δείγµατος ή το σηµείο
δρόσου είτε µέσα στην παγίδα νερού είτε στα κατάντη. Η θερµο-
κρασία του αερίου του δείγµατος ή το σηµείο δρόσου δεν πρέπει
να υπερβαίνουν του 280 Κ (7 ºC).
∆εν επιτρέπονται χηµικοί ξηραντήρες για την αποµάκρυνση του
νερού από το δείγµα.
Τ1, Τ2, Τ3 Αισθητήρας θερµοκρασίαςΓια την παρακολούθηση της θερµοκρασίας του ρεύµατος του
αερίου.
Τ4 Αισθητήρας θερµοκρασίαςΓια την παρακολούθηση της θερµοκρασίας του µετατροπέα ΝΟ
2-
ΝΟ.
Τ5 Αισθητήρας θερµοκρασίαςΓια την παρακολούθηση της θερµοκρασίας του ψυκτικού λουτρού.G1, G2, G3 Μανόµετρο
Για τη µέτρηση της πίεσης στις δειγµατοληπτικές γραµµές.R1, R2Ρυθµιστής πίεσης
Για τον έλεγχο της πίεσης του αέρα και του καυσίµου,αντίστοιχα,
για τονHFID.
R3, R4, R5 Ρυθµιστής πίεσης
Για τον έλεγχο της πίεσης στις δειγµατοληπτικές γραµµές και της
ροής προς τους αναλύτες.
FL1, FL2, FL3 Μετρητής παροχής
Για την παρακολούθηση της ταχύτητας της παρακαµπτήριας ροής
του δείγµατος.
FL4έωςFL6Μετρητής παροχής (προαιρετικός)
Για την παρακολούθηση της ταχύτητας της ροής µέσω των
αναλυτών.
V1έωςV5Επιλογέας
Κατάλληλο σύστηµα βαλβίδων για την επιλογή ροής δείγµατος,
αερίου ρύθµισης της κλίµακας ή αέρα προς τους αναλυτές.
V6, V7Ηλεκτροµαγνητική βαλβίδα
Για την παράκαµψη του µετατροπέα ΝΟ
2-ΝΟ.
V8Βελονοειδής βαλβίδα
Για την εξισορρόπηση της ροής µέσω του µετατροπέα CΝΟ2-ΝΟ
και της παράκαµψης.
V9, V10Βελονοειδής βαλβίδα
Για τη ρύθµιση των ροών προς τους αναλυτές.V11, V12Βαλβίδα µε γλωσσίδα (προαιρετική)
Για την εκροή των συµπυκνωµάτων από το λουτρό Β.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 135
▼M3
1.3.Ανάλυση NMHC (µόνο για κινητήρες φυσικού αερίου)
1.3.1.Μέθοδος αέριας χρωµατογραφίας ( GC,Σχήµα 9)
Όταν χρησιµοποιείται η µέθοδος GC, ένα δείγµα µικρού γνωστού
όγκου εγχύνεται σε αναλυτική στήλη,µέσα στην οποία παρασύ-
ρεται από αδρανές φέρον αέριο. Η στήλη διαχωρίζει τα διάφορα
συστατικά αναλόγως του σηµείου ζέσεώς τους,µε αποτέλεσµα να
εκλούονται από αυτή σε διαφορετικές χρονικές στιγµές. Στη συνέ-
χεια,τα εν λόγω συστατικά διέρχονται µέσω ανιχνευτή,ο οποίος
εκπέµπει ηλεκτρικό σήµα ανάλογο προς τη συγκέντρωση τους.
∆εδοµένου ότι δεν πρόκειται για τεχνική συνεχούς ανάλυσης,
µπορεί να χρησιµοποιηθεί µόνο σε συνδυασµό µε τη µέθοδο
δειγµατοληψίας σάκου,που περιγράφεται στο Παράρτηµα ΙΙΙ,
Προσάρτηµα 4,κεφ. 3.4.2.
Για την ανάλυση NMHC χρησιµοποιείται αυτοµατοποιηµένη
µέθοδοςGCµεFID. Λαµβάνεται δείγµα καυσαερίων σε δειγµα-
τοληπτικό σάκο,ένα µέρος του οποίου εγχύνεται στη διάταξη GC.
Το δείγµα διαχωρίζεται σε δύο κλάσµατα ( CH4/αέρας/CO και
NMHC/CO2/H2o)στη στήλη Porapak. Η στήλη µοριακού κοσκίνου
διαχωρίζει το CH4από τον αέρα και το COπριν από τη διοχέτευση
του πρώτου στον FID, όπου µετράται η συγκέντρωσή του. Ο πλήρης
κύκλος από την έγχυση ενός δείγµατος µέχρι την έγχυση του
επόµενου µπορεί να συµπληρωθεί σε διάστηµα 30 δευτερολέπτων.
Για τον προσδιορισµό των NMHC, η συγκέντρωση του CH4αφαι-
ρείται από τη συνολική συγκέντρωση HC ( βλέπε Παράρτηµα ΙΙΙ,
Προσάρτηµα 2,κεφ. 4.3.1).
Το Σχήµα 9 απεικονίζει µια τυπική συνδεσµολογία GCγια το
συνήθη προσδιορισµό CH4.Μπορούν να χρησιµοποιηθούν και
άλλες µέθοδοι GCβάσει ορθής τεχνικής κρίσης.
Σχήµα 9
∆ιάγραµµα ροής για την ανάλυση του µεθανίου (µέθοδος GC)
Στοιχεία του Σχήµατος 9
PCΣτήληPorapak
Χρησιµοποιείται στήλη Porapak Ν,180/300 µm(άνοιγµα βροχίδων
50/80), µήκους 610 mm και εσωτερικής διαµέτρου 2,16 mm,
προετοιµασµένο πριν από την αρχική χρήση τουλάχιστον επί 12
ώρες σε θερµοκρασία 423 Κ (150 ºC)µε φέρον αέριο.
MSCΣτήλη µοριακού κόσκινου
Χρησιµοποιείται στήλη τύπου 13Χ,250 /350 µm(άνοιγµα βροχίδων
45/60), µήκους1220 mm και εσωτερικής διαµέτρου 2,16 mm1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 136
▼M3
προετοιµασµένο πριν από την αρχική χρήση τουλάχιστον επί 12
ώρες σε θερµοκρασία 423 Κ (150 ºC)µε φέρον αέριο.
OVΚλίβανος
Για τη διατήρηση των στηλών και των βαλβίδων σε σταθερή
θερµοκρασία για τη λειτουργία του αναλυτή και τη ρύθµιση της
θερµοκρασίας των στηλών στους 423 Κ (150 ºC).
SLPΒρόχος του δείγµατος
Ικανό µήκος σωλήνα από ανοξείδωτο χάλυβα για την εξασφάλιση
όγκου περίπου 1 cm3.
PΑντλία
Για την εισαγωγή του δείγµατος στον αέριο χρωµατογράφο.DΞηραντήρας
Χρησιµοποιείται ξηραντήρας που περιέχει µοριακό κόσκινο για
την αποµάκρυνση του νερού και άλλων ξένων προσµίξεων που
είναι πιθανό να περιέχονται στο φέρον αέριο.
HC
Ανιχνευτής ιονισµού φλόγας ( FID) για τη µέτρηση της
συγκέντρωσης µεθανίου.
V1Βαλβίδα έγχυσης δείγµατος
Για την έγχυση του δείγµατος που ελήφθη από το δειγµατοληπτικό
σάκο µέσω της SLτου σχήµατος 8. Πρέπει να είναι χαµηλού
νεκρού όγκου,αεροστεγής και να µπορεί να θερµανθεί στους
423 Κ (150 ºC).
V3Επιλογέας
Για την επιλογή ροής αερίου ρύθµισης της κλίµακας,δείγµατος ή
µηδενικής ροής.
V2, V4, V5, V6, V7, V8 Βελονοειδής βαλβίδα
Για την ρύθµιση των ροών του συστήµατος.
R1, R2, R3 Ρυθµιστής πίεσης
Για τον έλεγχο των ροών του καυσίµου ( =φέρον αέριο),του
δείγµατος και του αέρα αντιστοίχως.
FCΤριχοειδής ροή
Για τον έλεγχο της ταχύτητας ροής αέρα προς τον FID.
G1, G2, G3 Μανόµετρο
Για τον έλεγχο των ροών του καυσίµου ( =φέρον αέριο),του
δείγµατος και του αέρα αντιστοίχως.
F1, F2, F3, F4, F5 Φίλτρο
Φίλτρα από πυροσυσσωµατωµένο µέταλλο για την παρεµπόδιση
της εισόδου χονδρών κόκκων στην αντλία ή το όργανο.
FL1
Για τη µέτρηση της ταχύτητας της παρακαµπτήριας ροής του
δείγµατος.
1.3.2.Μέθοδος του διαχωριστήτων υδρογονανθράκων πλην µεθανίου ( NMC,
Σχήµα 10)
Ο διαχωριστής οξειδώνει όλους τους υδρογονάνθρακες σε CO
2και
Η2Ο µε εξαίρεση το CH4,ώστε κατά τη διέλευση του δείγµατος
µέσω τουNMC, οFIDνα ανιχνεύει µόνο το CH4.Στην περίπτωση
που εφαρµόζεται δειγµατοληψία σάκου,εγκαθίσταται στη SL
σύστηµα εκτροπής της ροής (βλέπε κεφ. 1.2,Σχήµα 8),µε το οποίο
η ροή µπορεί εναλλάξ να διέρχεται µέσα από το διαχωριστή ή να
τον παρακάµπτει,σύµφωνα µε το άνω µέρος του σχήµατος 10. Για
τη µέτρηση των NMHC, παρακολουθούνται στον FIDκαι καταγρά-
φονται και οι δύο τιµές ( HC καιCH4).Στην περίπτωση που
εφαρµόζεται η µέθοδος ολοκλήρωσης,τοποθετείται στην HSL1
και παράλληλα προς τον κανονικό FID έναςNMC συνδεδεµένος
µε ένα δεύτερο FID ( βλέπε κεφ. 1.2,Σχήµα 8),σύµφωνα µε το
κάτω µέρος του σχήµατος 10. Για τη µέτρηση των NMHC, παρακο-
λουθούνται και καταγράφονται οι ενδείξεις και των δύο FID (HC
καιCH4).1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 137
▼M3
Ο διαχωριστής χαρακτηρίζεται σε θερµοκρασία τουλάχιστον 600 Κ
(327ºC)πριν από τη διεξαγωγή της δοκιµής,ως προς την καταλυ-
τική του δράση στο CH4και τοC2H6σε τιµές Η2Ο
αντιπροσωπευτικές των συνθηκών του ρεύµατος της εξάτµισης.
Πρέπει να είναι γνωστά το σηµείο δρόσου και η περιεκτικότητα
σε Ο2του ρεύµατος καυσαερίων από το οποίο ελήφθη το δείγµα.
Επίσης πρέπει να καταγράφεται η σχετική απόκριση του FIDστο
CH4(βλέπε Παράρτηµα ΙΙΙ,Προσάρτηµα 5,κεφ. 1.8.2).
Σχήµα 10
∆ιάγραµµα ροής για την ανάλυση µεθανίου µε διαχωριστή των
υδρογονανθράκων πλην του µεθανίου ( NMC)
Στοιχεία του Σχήµατος 10
NMC∆ιαχωριστής των υδρογονανθράκων πλην µεθανίου
Για την οξείδωση όλων των υδρογονανθράκων πλην του µεθανίου.HC
Θερµαινόµενος ανιχνευτής ιονισµού φλόγας ( HFID) για τη
µέτρηση των συγκεντρώσεων HCκαιCH
4.Η θερµοκρασία διατη-
ρείται στους 453 Κ έως 473 Κ (180 ºCέως 200ºC).
V1Επιλογέας
Για την επιλογή ροής δείγµατος,µηδενικής ροής ή ροής αερίου
ρύθµισης της κλίµακας. Η V1είναι πανοµοιότυπη µε τη V2του
σχήµατος 5.
V2, V3Ηλεκτροµαγνητική βαλβίδα
Για την παράκαµψη του NMC.
V4Βελονοειδής βαλβίδα
Για την εξισορρόπηση της ροής µέσω του NMC και της
παράκαµψης.
R1Ρυθµιστής πίεσης
Για τον έλεγχο της πίεσης στη γραµµή δειγµατοληψίας και στη
ροή προς το HFID. ΟR1είναι πανοµοιότυπος µε τον R3του
σχήµατος 8.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 138
▼M3
FL1Μετρητής παροχής
Για τη µέτρηση της ταχύτητας της παρακαµπτήριας ροής του
δείγµατος. Ο FL1είναι πανοµοιότυπος µε τον FL1του σχήµατος 8.
2. ΑΡΑΙΩΣΗ ΚΑΥΣΑΕΡΙΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΣΩΜΑ-
ΤΙ∆ΙΩΝ
2.1.Εισαγωγή
Τα κεφάλαια 2.2,2.3 και 2.4 και τα σχήµατα 11 έως 22 περιέχουν
λεπτοµερείς περιγραφές των προτεινοµένων συστηµάτων αραίωσης
και δειγµατοληψίας. Επειδή διάφορες διατάξεις µπορούν να αποδώ-
σουν ισοδύναµα αποτελέσµατα,δεν απαιτείται η ακριβής τήρησητων ως άνω σχηµάτων. Μπορούν να χρησιµοποιηθούν πρόσθετα
στοιχεία,όπως όργανα,βαλβίδες,σωληνοειδή,αντλίες και διακό-
πτες,για την παροχή επιπλέον πληροφοριών και για το
συντονισµό των λειτουργιών των συστηµάτων που συνθέτουν το
όλο συγκρότηµα. Άλλα στοιχεία,που δεν είναι αναγκαία για τη
διατήρηση της ακρίβειας ορισµένων συστηµάτων,µπορούν να
αποκλεισθούν,εάν αυτός ο αποκλεισµός βασίζεται σε ορθή
τεχνική κρίση.
2.2.Σύστηµα αραίωσης µερικής ροής
Στα σχήµατα 11 έως 19 περιγράφεται ένα σύστηµα αραίωσης που
βασίζεται στην αραίωση µέρους του ρεύµατος της εξάτµισης. Η
διαίρεση του ρεύµατος της εξάτµισης και η διαδικασία αραίωσης
που ακολουθεί µπορούν να γίνουν µε διαφορετικούς τύπους
συστηµάτων αραίωσης. Για τη µετέπειτα συλλογή των σωµατιδίων,
το σύνολο ή µέρος µόνον των αραιωµένων καυσαερίων διοχε-
τεύεται στο σύστηµα δειγµατοληψίας σωµατιδίων (κεφ. 2.4,σχήµα
21). Η πρώτη µέθοδος αναφέρεται ως τύπος ολικής δειγµατοληψίας ,η
δεύτερη µέθοδος ως τύπος κλασµατικής δειγµατοληψίας .
Ο υπολογισµός της αναλογίας αραίωσης εξαρτάται από τον τύπο
του συστήµατος που χρησιµοποιείται. Συνιστώνται οι ακόλουθοι
τύποι:
Ισοκινητικά συστήµατα (σχήµατα 11, 12)Με τα συστήµατα αυτά,η ροή µέσα στο σωλήνα µεταφοράς
προσαρµόζεται στη διόγκωση της ροής της εξάτµισης από πλευράς
ταχύτητας και /ή πίεσης του αερίου,απαιτώντας έτσι αδιατάρακτη
και οµοιόµορφη ροή καυσαερίων στο δειγµατοληπτικό καθετήρα.
Αυτό επιτυγχάνεται συνήθως µε τη χρήση συντονιστή και ενός
σωλήνα κατ 'ευθείαν προσέγγισης στα ανάντη του σηµείου δειγµα-
τοληψίας. Ο λόγος διαίρεσης υπολογίζεται τότε βάσει τιµών που
µπορούν εύκολα να µετρηθούν,όπως η διάµετρος των σωλήνων.
Ας σηµειωθεί ότι η ισοκινητική χρησιµοποιείται µόνο για την
προσαρµογή των συνθηκών ροής και όχι της κοκκοµετρικής κατα-
νοµής,η οποία τυπικά δεν είναι απαραίτητη,αφού τα σωµατίδια
είναι αρκετά µικρά ώστε να ακολουθούν τις ρευµατικές γραµµές
του ρευστού.
Συστήµατα ελεγχόµενης ροής µε µέτρηση συγκέντρωσης (σχήµατα 13
έως 17)
Με τα συστήµατα αυτά,λαµβάνεται δείγµα από το διογκωµένο
ρεύµα καυσαερίων µε τη ρύθµιση της ροής του αέρα αραίωσης και
της συνολικής ροής αραιωµένων καυσαερίων. Η αναλογία
αραίωσης προσδιορίζεται από τις συγκεντρώσεις ενδεικτικών
αερίων,όπως CO
2ήNΟxπου απαντούν φυσιολογικά στην εξάτµιση
των κινητήρων. Μετριούνται οι συγκεντρώσεις στα αραιωµένα
καυσαέρια και στον αέρα αραίωσης,ενώ η συγκέντρωση στα
πρωτογενή καυσαέρια µπορεί είτε να µετρηθεί απευθείας ή να
προσδιοριστεί από τη ροή του καυσίµου και την εξίσωση του
ισοζυγίου του άνθρακα,εάν η σύνθεση του καυσίµου είναι γνωστή.
Τα συστήµατα µπορούν να ελέγχονται από την υπολογισµένη
αναλογία αραίωσης (σχήµατα 13,14) ή από τη ροή στο σωλήνα
µεταφοράς (σχήµατα 12,13,14).
Συστήµατα ελεγχόµενης ροής µε µέτρηση παροχής (σχήµατα 18,19)Με τα συστήµατα αυτά,λαµβάνεται δείγµα από το διογκωµένο
ρεύµα µε τη ρύθµιση της ροής του αέρα αραίωσης και της συνο-
λικής ροής αραιωµένων καυσαερίων. Η αναλογία αραίωσης
προσδιορίζεται από τη διαφορά των δύο παροχών. Απαιτείται
ακριβής βαθµονόµηση του κάθε µετρητή παροχής σε σχέση µε
τον άλλο,αφού το σχετικό µέγεθος των δύο παροχών µπορεί να1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 139
▼M3
οδηγήσει σε σηµαντικά σφάλµατα στις µεγαλύτερες αναλογίες
αραίωσης (από 15 και άνω). Ο έλεγχος της παροχής είναι πολύ
απλός εάν διατηρείται σταθερή η παροχής αραιωµένων καυσαε-
ρίων και µεταβάλλεται η παροχή αέρα αραίωσης,εάν αυτό είναι
αναγκαίο.
Όταν χρησιµοποιούνται συστήµατα αραίωσης µερικής ροής,πρέπει
να λαµβάνεται µέριµνα ώστε να αποφεύγονται τυχόν προβλήµατα
απώλειας σωµατιδίων στο σωλήνα µεταφοράς,εξασφαλίζοντας τη
λήψη αντιπροσωπευτικού δείγµατος από την εξάτµιση του κινη-
τήρα,και να προσδιορίζεται ο λόγος διαίρεσης. Τα συστήµατα
που περιγράφονται δίνουν προσοχή σε αυτά τα κρίσιµα σηµεία.
Σχήµα 11
Σύστηµα αραίωσης µερικής ροής µε ισοκινητικό καθετήρα και
κλασµατική δειγµατοληψία (έλεγχος µε SB)
Πρωτογενή καυσαέρια µεταφέρονται από το σωλήνα εξαγωγής ΕΡ
στη σήραγγα αραίωσης DTµέσω του σωλήνα µεταφοράς TTµε τη
βοήθεια ισοκινητικού καθετήρα δειγµατοληψίας ISP. Η διαφορά
πίεσης των καυσαερίων µεταξύ του σωλήνα εξαγωγής και του
στοµίου εισαγωγής στον καθετήρα µετράται µε το µετατροπέα
πίεσηςDPT. Το σήµα αυτό διαβιβάζεται στον ελεγκτή ροής FC1
που ελέγχει τον ανεµιστήρα αναρρόφησης SBγια τη διατήρηση
µηδενικής διαφοράς πίεσης στο ακροστόµιο του καθετήρα. Υπό
τις συνθήκες αυτές,οι ταχύτητες των καυσαερίων στον EPκαι
στονISPείναι ίσες,και η ροή µέσω των ISPκαιTTείναι ένα
σταθερό κλάσµα (διαίρεση) της ροής των καυσαερίων. Ο λόγος
της διαίρεσης προσδιορίζεται από τα εµβαδά των διατοµών των EP
καιISP. Η παροχή του αέρα αραίωσης µετράται µε τη συσκευή
µέτρησης παροχής FM1. Η αναλογία αραίωσης υπολογίζεται
βάσει της παροχής του αέρα αραίωσης και του λόγου διαίρεσης.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 140
▼M3
Σχήµα 12
Σύστηµα αραίωσης µερικής ροής µε ισοκινητικό καθετήρα και
κλασµατική δειγµατοληψία (έλεγχος µε Ρ B)
Πρωτογενή καυσαέρια µεταφέρονται από το σωλήνα εξαγωγής ΕΡ
στη σήραγγα αραίωσης DTµέσω του σωλήνα µεταφοράς TTµε τη
βοήθεια του ισοκινητικού καθετήρα δειγµατοληψίας ISP. Η
διαφορά πίεσης των καυσαερίων µεταξύ του σωλήνα εξαγωγής και
του στοµίου εισαγωγής στον καθετήρα µετράται µε το µετατροπέα
πίεσηςDPT. Το σήµα αυτό διαβιβάζεται στον ελεγκτή ροής FC1
που ελέγχει τον ανεµιστήρα αντίθλιψης Ρ Bγια τη διατήρηση
µηδενικής διαφοράς πίεσης στο ακροστόµιο του καθετήρα. Αυτό
γίνεται µε τη λήψη µικρού κλάσµατος του αέρα αραίωσης,του
οποίου έχει ήδη µετρηθεί η παροχή µε τη συσκευή µέτρησης
παροχήςFM1, και την εισαγωγή του στον ΤΤ µέσω πνευµατικού
στοµίου. Υπό τις συνθήκες αυτές,οι ταχύτητες των καυσαερίων
στονEPκαι στονISPείναι ίσες,ενώ η ροή µέσω των ISPκαιTT
είναι σταθερό κλάσµα (διαίρεση) της ροής καυσαερίων. Ο λόγος
διαίρεσης προσδιορίζεται βάσει των εµβαδών των διατοµών των
EPκαιISP. Ο αέρας αραίωσης αναρροφάται µέσω της DTαπό τον
ανεµιστήρα αναρρόφησης SBκαι µετράται η παροχή µε την FM1
στο στόµιο εισαγωγής στην DT. Το ποσοστό αραίωσης υπολογί-
ζεται βάσει της ροής του αέρα αραίωσης και του λόγου διαίρεσης.
Σχήµα 13
Σύστηµααραίωσηςµερικήςροήςµεµέτρησητηςσυγκέντρωσης CO2ήNOxκαι µε κλασµατική δειγµατοληψία
1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 141
▼M3
Πρωτογενή καυσαέρια µεταφέρονται από το σωλήνα εξαγωγής ΕΡ
στη σήραγγα αραίωσης DTµέσω του καθετήρα δειγµατοληψίας SP
και του σωλήνα µεταφοράς TT.Μετρώνται οι συγκεντρώσεις ενός
ενδεικτικού αερίου ( CO2ήNOx)στα πρωτογενή και στα αραιωµένα
καυσαέρια,όπως και στον αέρα αραίωσης µε τον(τους) αναλυτή(ές)
καυσαερίων EGA. Τα σήµατα αυτά διαβιβάζονται στον ελεγκτή
ροήςFC2 που ελέγχει είτε τον ανεµιστήρα αντίθλιψης Ρ Bή τον
ανεµιστήρα αναρρόφησης SBγια τη διατήρηση της επιθυµητής
διαίρεσης και αραίωσης των καυσαερίων στην DT. Η αναλόγία
αραίωσης υπολογίζεται από τις συγκεντρώσεις του ενδεικτικού
αερίου στα πρωτογενή καυσαέρια,στα αραιωµένα καυσαέρια και
στον αέρα αραίωσης.
Σχήµα 14
Σύστηµα αραίωσης µερικής ροής µε µέτρηση της συγκέντρωσης
CO2,µε ισοζύγιο του άνθρακα και µε ολική δειγµατοληψία
Πρωτογενή καυσαέρια µεταφέρονται από το σωλήνα εξαγωγής ΕΡ
στη σήραγγα αραίωσης DTµέσω του καθετήρα δειγµατοληψίας SP
και του σωλήνα µεταφοράς TT. Οι συγκεντρώσεις του CO2µετρώνται στα αραιωµένα καυσαέρια και στον αέρα αραίωσης µε
τον(τους) αναλυτή(ές) καυσαερίων EGA. Τα σήµατα του CO2και
της ροής καυσίµου GFUELδιαβιβάζονται είτε στον ελεγκτή ροής
FC2 ή στον ελεγκτή ροής FC3 του συστήµατος δειγµατοληψίας
σωµατιδίων (βλέπε σχήµα 21). Ο FC2 ελέγχει τον ανεµιστήρα
αντίθλιψης Ρ B,οδ εFC3 την αντλία δειγµατοληψίας Ρ(βλέπε
σχήµα 21),και έτσι ρυθµίζονται οι ροές εισόδου και εξόδου από
το σύστηµα για τη διατήρηση της επιθυµητής διαίρεσης και
αραίωσης των καυσαερίων στην DT.Η αναλογία αραίωσης υπολο-
γίζεται βάσει των συγκεντρώσεων του CO2και τηςGFUELχρησιµοποιώντας την παραδοχή του ισοζυγίου του άνθρακα.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 142
▼M3
Σχήµα 15
Σύστηµα αραίωσης µερικής ροής µε ένα βεντουρίµετρο, µέτρηση
συγκέντρωσης και κλασµατική δειγµατοληψία
Πρωτογενή καυσαέρια µεταφέρονται από το σωλήνα εξαγωγής ΕΡ
στη σήραγγα αραίωσης DTµέσω του καθετήρα δειγµατοληψίας SP
και του σωλήνα µεταφοράς TTλόγω της υποπίεσης που δηµιουρ-
γείται από τον σωλήνα Βεντούρι VNστηνDT. Η ταχύτητα ροής
του αερίου µέσω του ΤΤ εξαρτάται από τη µετάδοση της ορµής
στη ζώνη του σωλήνα Βεντούρι,άρα επηρεάζεται από την απόλυτη
θερµοκρασία του αερίου στην έξοδο του ΤΤ. Συνεπώς,η διαίρεση
των καυσαερίων για δεδοµένη ταχύτητα ροής στη σήραγγα δεν
είναι σταθερή και η αναλογία αραίωσης όταν το φορτίο είναι µικρό
είναι ελαφρά χαµηλότερη από ό,τι όταν το φορτίο είναι µεγάλο. Οι
συγκεντρώσεις του ενδεικτικού αερίου ( CO2ήNOx)µετρώνται στα
πρωτογενή καυσαέρια,στα αραιωµένα καυσαέρια και στον αέρα
αραίωσης µε τον(τους) αναλυτή(ές) καυσαερίων EGA, ηδ ε
αναλογία αραίωσης υπολογίζεται βάσει των τιµών που µετρώνται
ως άνω.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 143
▼M3
Σχήµα 16
Σύστηµα αραίωσης µερικής ροής µε διπλό βεντουρίµετρο ή διπλό
στόµιο, µε µέτρηση συγκέντρωσης και µε κλασµατική δειγµα-
τοληψία
Πρωτογενή καυσαέρια µεταφέρονται από το σωλήνα εξαγωγής ΕΡ
στη σήραγγα αραίωσης DTµέσω του καθετήρα δειγµατοληψίας SP
και του σωλήνα µεταφοράς TTµε τη βοήθεια διαχωριστή ροής που
περιλαµβάνει σειρά στοµίων ή σωλήνων Βεντούρι. Ο πρώτος
διαχωριστής ( FD1) τοποθετείται στον ΕΡ,ενώ ο δεύτερος ( FD2)
στον ΤΤ. Επιπλέον,είναι αναγκαίες δύο βαλβίδες ελέγχου πίεσης
(PCV1 καιPCV2) για να διατηρείται σταθερή η διαίρεση των
καυσαερίων,µε έλεγχο της αντίθλιψης στον ΕΡ και της πίεσης
στηDT. ΗPCV1 τοποθετείται κατάντη του SPστον ΕΡ,η PCV2
µεταξύ του ανεµιστήρα αντίθλιψης ΡΒ και της DT.Οι συγκεντρώ-
σεις του ενδεικτικού αερίου ( CO2ήNOx)µετρώνται στα
πρωτογενή καυσαέρια,στα αραιωµένα καυσαέρια και στον αέρα
αραίωσης µε τον(τους) αναλυτή(ές) καυσαερίων EGA. Είναι αναγ-
καίες για την επαλήθευση της διαίρεσης των καυσαερίων και
µπορούν να χρησιµοποιηθούν για τη ρύθµιση των PCV1 καιPCV2
για τον ακριβή έλεγχο της διαίρεσης. Η αναλογία αραίωσης
υπολογίζεται βάσει των συγκεντρώσεων του ενδεικτικού αερίου.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 144
▼M3
Σχήµα 17
Σύστηµα αραίωσης µερικής ροής µε διαίρεση πολλαπλών σωλήνων,
µέτρηση συγκέντρωσης και κλασµατική δειγµατοληψία
Πρωτογενή καυσαέρια µεταφέρονται από το σωλήνα εξαγωγής ΕΡστη σήραγγα αραίωσης DTµέσω του σωλήνα µεταφοράς TT,µε τη
βοήθεια διαχωριστή ροής FD3, που αποτελείται από έναν αριθµό
σωλήνων µε τις ίδιες διαστάσεις (ίδια διάµετρο,µήκος και ακτίνα
καµπυλότητας) τοποθετηµένους στον ΕΡ. Τα καυσαέρια που διέρ-
χονται από έναν από αυτούς τους σωλήνες οδηγούνται στη DT,
ενώ εκείνα που διέρχονται από τους υπόλοιπους σωλήνες διοχε-
τεύονται στο ρυθµιστικό θάλαµο απόσβεσης DC.Έτσι,η διαίρεση
των καυσαερίων προσδιορίζεται από το συνολικό αριθµό των
σωλήνων. Ο συνεχής έλεγχος της διαίρεσης απαιτεί µηδενική
διαφορά πίεσης µεταξύ του DCκαι της εξόδου του ΤΤ,η οποία
µετράται µε το µετατροπέα της διαφοράς πίεσης DPT. Μηδενική
διαφορά πίεσης επιτυγχάνεται µε την έγχυση καθαρού αέρα στη
DΤ στην έξοδο του ΤΤ. Οι συγκεντρώσεις του ενδεικτικού αερίου
(CO
2ήNOx)µετρώνται στα πρωτογενή καυσαέρια,στα αραιωµένα
καυσαέρια και στον αέρα αραίωσης µε τον(τους) αναλυτή(ές)
καυσαερίων EGA. Είναι αναγκαίες για την επαλήθευση της διαί-
ρεσης των καυσαερίων και µπορούν να χρησιµοποιηθούν για τη
ρύθµιση της παροχής του αέρα έγχυσης για τον ακριβή έλεγχο
της διαίρεσης. Η αναλογία αραίωσης υπολογίζεται βάσει των
συγκεντρώσεων του ενδεικτικού αερίου.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 145
▼M3
Σχήµα 18
Σύστηµα αραίωσης µερικής ροής µε έλεγχο ροής και ολική δειγµα-
τοληψία
Πρωτογενή καυσαέρια µεταφέρονται από το σωλήνα εξαγωγής ΕΡ
στη σήραγγα αραίωσης DTµέσω του καθετήρα δειγµατοληψίας SP
και του σωλήνα µεταφοράς TT. Η συνολική ροή µέσω της
σήραγγας ρυθµίζεται µε τον ελεγκτή ροής FC3 και την αντλία
δειγµατοληψίας Ρ του συστήµατος δειγµατοληψίας σωµατιδίων
(βλέπε σχήµα 18). Η ροή του αέρα αραίωσης ελέγχεται από τον
ελεγκτή ροής FC2, ο οποίος µπορεί να χρησιµοποιεί τη GEXHW,
GAIRW,ήGFUELως σήµα εντολών για την επιθυµητή διαίρεση των
καυσαερίων. Η ροή δείγµατος στην DTείναι η διαφορά µεταξύ
της συνολικής ροής και της ροής του αέρα αραίωσης. Η παροχή
του αέρα αραίωσης µετράται µε τη συσκευή µέτρησης παροχής
FM1, ενώ η συνολική παροχή µετράται µε τη συσκευή µέτρησης
παροχήςFM3 του συστήµατος δειγµατοληψίας σωµατιδίων (βλέπε
σχήµα 21). Η αναλογία αραίωσης υπολογίζεται βάσει αυτών τωνδύο τιµών παροχής.
Σχήµα 19
Σύστηµα αραίωσης µερικής ροής µε έλεγχο ροής και κλασµατική
δειγµατοληψία
1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 146
▼M3
Πρωτογενή καυσαέρια µεταφέρονται από το σωλήνα εξαγωγής ΕΡ
στη σήραγγα αραίωσης DTµέσω του καθετήρα δειγµατοληψίας SP
και του σωλήνα µεταφοράς TT.Η διαίρεση των καυσαερίων και η
εισροή στην DTελέγχεται µε τη βοήθεια του ελεγκτή ροής FC2
που ρυθµίζει τις ροές (ή τις στροφές) του ανεµιστήρα αντίθλιψης
ΡΒ και του ανεµιστήρα αναρρόφησης SB,αντίστοιχα. Τούτο είναι
δυνατόν εφόσον το δείγµα που έχει ληφθεί µε το σύστηµα δειγµα-
τοληψίας σωµατιδίων επιστρέφει στην DT. Μπορούν να
χρησιµοποιηθούν τα σήµατα GEXHW,GAIRW,ήGFUELως σήµατα
εντολών για τον FC2. Η παροχή του αέρα αραίωσης µετράται µε
τη συσκευή µέτρησης παροχής FM1, ενώ η συνολική παροχή µε
τη συσκευή µέτρησης παροχής FM2. Η αναλογία αραίωσης υπολο-
γίζεται βάσει των δύο αυτών τιµών παροχής.
2.2.1.Στοιχεία των σχηµάτων 11 έως 19
EPΣωλήνας εξαγωγής (εξάτµιση)
Ο σωλήνας εξαγωγής µπορεί να είναι µονωµένος. Για τη µείωση
της θερµικής αδράνειας του σωλήνα εξαγωγής συνιστάται µέγιστος
λόγος πάχους προς διάµετρο ίσος προς 0,015. Η χρήση εύκαµπτων
τεµαχίων περιορίζεται σε λόγο µήκους προς διάµετρο ίσο κατ '
ανώτατο όριο προς 12. Ελαχιστοποιούνται τα σηµεία καµπής,
ώστε να περιορίζονται οι αποθέσεις λόγω αδράνειας. Εάν το
σύστηµα περιλαµβάνει σιγαστήρα κλίνης δοκιµών,µπορεί και
αυτός να είναι µονωµένος.
Προκειµένου για ισοκινητικό σύστηµα,ο σωλήνας εξαγωγής
πρέπει να µην έχει γωνίες,σηµεία καµπής και αιφνίδιες αλλαγές
διαµέτρου σε µήκος τουλάχιστον ίσο προς το εξαπλάσιο της διαµέ-
τρου του στα ανάντη και προς το τριπλάσιο της διαµέτρου του στα
κατάντη του ακροστοµίου του καθετήρα. Η ταχύτητα του αερίου
στη ζώνη δειγµατοληψίας πρέπει να είναι µεγαλύτερη από 10 m/s,
εκτός από τη φάση βραδυπορίας. Oι διακυµάνσεις της πίεσης των
καυσαερίων δεν πρέπει να υπερβαίνουν τα ± 500 Pa κατά µέσον
όρο. Τα τυχόν πρόσθετα µέτρα για τη µείωση των διακυµάνσεων
της πίεσης,εκτός από τη χρήση συστήµατος εξαγωγής τύπου πλαι-
σίου (που περιλαµβάνει σιγαστήρα και διατάξεις µετεπεξεργασίας),
δεν πρέπει να αλλοιώνουν τις επιδόσεις του κινητήρα ούτε να
προκαλούν την απόθεση σωµατιδίων.
Τα συστήµατα χωρίς ισοκινητικό καθετήρα συνιστάται να διαθέ-
τουν ευθύγραµµο σωλήνα µε µήκος εξαπλάσιο της διαµέτρου στα
ανάντη και τριπλάσιο της διαµέτρου στα κατάντη του ακροστοµίου
του καθετήρα.
SPΚαθετήρας δειγµατοληψίας (σχήµατα 10, 14, 15, 16, 18, 19)
Η ελάχιστη εσωτερική διάµετρος είναι 4 mm. Ο ελάχιστος λόγος
της διαµέτρου του σωλήνα εξαγωγής προς τη διάµετρο του καθε-
τήρα είναι 4. Ο καθετήρας είναι ένας ανοικτός σωλήνας
στραµµένος προς τα ανάντη κατά τ oν κεντρικό άξονα του σωλήνα
εξαγωγής,ή ένας καθετήρας πολλαπλών οπών όπως περιγράφεται
στο σηµείο SP1του κεφ. 1.2.1,Σχήµα 5.
ISPΙσοκινητικός καθετήρας δειγµατοληψίας (σχήµατα 11, 12)
Ο ισοκινητικός καθετήρας δειγµατοληψίας πρέπει να τοποθετείται
στραµµένος προς τα ανάντη κατά τον κεντρικό άξονα του σωλήνα
εξαγωγής,στο σηµείο όπου πληρούνται οι συνθήκες ροής στο
τµήµα ΕΡ,και να έχει σχεδιασθεί έτσι ώστε να παρέχει αναλογικό
δείγµα των πρωτογενών καυσαερίων. Η ελάχιστη εσωτερική διάµε-
τρος είναι 12 mm.
Aναγκαίο για την ισοκινητική διαίρεση των καυσαερίων είναι ένα
σύστηµα ελέγχου που να διατηρεί µηδενική διαφορά πίεσης µεταξύ
EPκαιISP. Υπό τις συνθήκες αυτές,οι ταχύτητες των καυσαερίων
στονEPκαι στονISPείναι ίσες,η δε ροή µάζας µέσω του ISPείναι
ένα σταθερό κλάσµα της ροής των καυσαερίων. Ο ISPπρέπει να
συνδεθεί µε µεταφορέα της διαφοράς της πίεσης DPT. Οι εντολείς
για τη διατήρηση µηδενικής διαφοράς πίεσης µεταξύ EPκαιISP
δίνονται µε τον ελεγκτή ροής FC1.
FD1, FD2∆ιαχωριστής ροής (σχήµα 16)
Ο σωλήνας εξαγωγής ΕΡ και ο σωλήνας µεταφοράς ΤΤ εφοδιάζεται
µε µια σειρά σωλήνων Βεντούρι ή στοµίων αντίστοιχα,για τη
λήψη αναλογικού δείγµατος των πρωτογενών καυσαερίων. Για την
αναλογική διαίρεση µε έλεγχο της πίεσης στα ΕΡ και DT, απαι-
τείται σύστηµα ελέγχου που να αποτελείται από δύο βαλβίδες
ελέγχου πίεσης PCV1 καιPCV2.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 147
▼M3
FD3∆ιαχωριστής ροής (σχήµα 17)
Ο σωλήνας εξαγωγής ΕΡ εφοδιάζεται µε σειρά σωλήνων (µονάδα
πολλαπλών σωλήνων) για τη λήψη αναλογικού δείγµατος πρωτο-
γενών καυσαερίων. Ένας από τους σωλήνες τροφοδοτεί µε
καυσαέρια τη σήραγγα αραίωσης DT, ενώ οι λοιποί σωλήνες
απάγουν καυσαέρια προς το ρυθµιστικό θάλαµο DC. Οι σωλήνες
πρέπει να έχουν τις ίδιες διαστάσεις (διάµετρο,µήκος και ακτίνα
καµπυλότητας),ούτως ώστε η διαίρεση των καυσαερίων να
εξαρτάται από το συνολικό αριθµό των σωλήνων. Aναγκαίο για
την αναλογική διαίρεση είναι ένα σύστηµα ελέγχου που να
διατηρεί µηδενική τη διαφορά πίεσης µεταξύ της εξόδου της
µονάδας πολλαπλών σωλήνων στον DCκαι της εξόδου του ΤΤ.
Υπό τις συνθήκες αυτές,οι ταχύτητες καυσαερίου στον EΡ και
στοFD3 είναι ανάλογες και η ροή στον ΤΤ είναι σταθερό κλάσµα
της ροής των καυσαερίων. Τα δύο σηµεία πρέπει να συνδέονται µε
µετατροπέα της διαφοράς πίεσης DPT. Ο έλεγχος για την εξασφά-
λιση µηδενικής διαφοράς πίεσης επιτυγχάνεται µε τον ελεγκτή
ροήςFC1.
EGAΑναλύτης καυσαερίων (σχήµατα 13, 14, 15, 16, 17)
Μπορούν να χρησιµοποιηθούν αναλυτές CO2ήΝ Οx(στην
περίπτωση της µεθόδου ισοζυγίου του άνθρακα,µόνο CO2).Οι
αναλυτές βαθµονοµούνται όπως και οι αναλυτές για τη µέτρηση
των αερίων εκποµπών. Μπορούν να χρησιµοποιηθούν ένας ή
περισσότεροι αναλυτές για τον προσδιορισµό των διαφορών
συγκέντρωσης. Η ακρίβεια των συστηµάτων µέτρησης πρέπει να
είναι τέτοια ώστε η ακρίβεια της GEDFW,iνα κυµαίνεται µεταξύ ±4%.
ΤΤ Σωλήνας µεταφοράς (σχήµατα 11 έως 19)
Ο σωλήνας µεταφοράς:
—Είναι όσο το δυνατόν βραχύτερος,αλλά το µήκος του δεν υπερ-
βαίνει τα 5 m.
—Έχει διάµετρο ίση ή µεγαλύτερη από τη διάµετρο του καθε-
τήρα,αλλά όχι µεγαλύτερη από 25 mm.
—Εκβάλλει στο διαµήκη άξονα της σήραγγας αραίωσης και είναι
στραµµένος προς τα κατάντη.
Εάν ο σωλήνας έχει µήκος 1 µέτρο ή λιγότερο,µονώνεται µε υλικό
µέγιστης θερµικής αγωγιµότητας 0,05 W/m*K µε πάχος µόνωσης
κάθετο προς τον άξονά του που να αντιστοιχεί στη διάµετρο του
καθετήρα. Εάν ο σωλήνας είναι µακρύτερος από 1 µέτρο,πρέπει
να µονώνεται και να θερµαίνεται σε ελάχιστη θερµοκρασία
τοιχωµάτων 523 Κ (250 ºC).
DPTΜετατροπέας διαφοράς πίεσης (σχήµατα 11, 12, 17)
Ο µετατροπέας διαφοράς πίεσης έχει κλίµακα ± 500 Pa ή µικρό-
τερη.
FC1Ελεγκτής ροής (σχήµατα 11, 12, 17)
Γιαισοκινητικά συστήµατα (σχήµατα 11, 12), απαιτείται ελεγκτής
ροής για τη διατήρηση µηδενικής διαφοράς πίεσης µεταξύ EPκαι
ISP. Η ρύθµιση µπορεί να γίνεται:
α) µε έλεγχο των στροφών ή της ροής του ανεµιστήρα αναρ-
ρόφησηςSBκαι διατήρηση των στροφών ή της ροής του
ανεµιστήρα αντίθλιψης PBσε σταθερή τιµή στη διάρκεια κάθε
φάσης (σχήµα 11) ή
β) µε ρύθµιση του ανεµιστήρα αναρρόφησης SBσε σταθερή ροή
µάζας αραιωµένων καυσαερίων και έλεγχο της ροής του ανεµι-
στήρα αντίθλιψης PBκαι συνεπώς και της ροής του δείγµατος
καυσαερίων σε µία περιοχή στο τέλος του σωλήνα µεταφοράς
ΤΤ (σχήµα 12).
Στην περίπτωση συστήµατος ελεγχόµενης πίεσης,το παραµένον
σφάλµα στο βρόχο ελέγχου δεν πρέπει να υπερβαίνει τα ± 3 Pa.
Οι διακυµάνσεις της πίεσης στη σήραγγα αραίωσης δεν πρέπει να
υπερβαίνουν τα ± 250 Pa κατά µέσον όρο.
Γιασύστηµα πολλαπλών σωλήνων (σχήµα 17) ,απαιτείται ελεγκτής
ροής για την αναλογική διαίρεση των καυσαερίων,ώστε να διατη-
ρείται µηδενική διαφορά πίεσης µεταξύ της εξόδου της µονάδας
πολλαπλών σωλήνων και της εξόδου του ΤΤ. Η ρύθµιση επιτυγχά-
νεται µέσω του ελέγχου της ταχύτητας ροής του αέρα που εγχέεται
στηνDTστο σηµείο εξόδου του ΤΤ.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 148
▼M3
PCV1, PCV2 Βαλβίδα ελέγχου πίεσης (σχήµα 16)
Στην περίπτωση του συστήµατος διπλού βεντουρίµετρου /διπλού
ελέγχου πίεσης είναι απαραίτητες δύο βαλβίδες για την αναλογική
διαίρεση της ροής µε έλεγχο της αντίθλιψης EPκαι της πίεσης
στηνDT.Οι βαλβίδες τοποθετούνται κατάντη του SPστονEPκαι
µεταξύ των PBκαιDT.
DCΘάλαµος απόσβεσης (σχήµα 17)
Συνδέεται θάλαµος στην έξοδο της µονάδας πολλαπλών σωλήνων
για την ελαχιστοποίηση των διακυµάνσεων της πίεσης στο σωλήνα
εξαγωγήςEP.
VNΒεντουρίµετρο (σχήµα 15)
Στη σήραγγα αραίωσης DTτοποθετείται σωλήνας Βεντούρι για να
δηµιουργεί υποπίεση στην περιοχή εξόδου του σωλήνα µεταφοράς
ΤΤ. Η ταχύτητα ροής του αερίου µέσω του ΤΤ καθορίζεται από τη
µετάδοση της ορµής στη ζώνη του σωλήνα Βεντούρι και είναι
βασικά ανάλογη προς τη ροή του ανεµιστήρα αντίθλιψης PB,
πράγµα που οδηγεί σε σταθερή αναλογία αραίωσης. Καθώς η
µετάδοση της ορµής επηρεάζεται από τη θερµοκρασία στην έξοδο
του ΤΤ και από τη διαφορά πίεσης µεταξύ EPκαιDT,η πραγµατική
αναλογία αραίωσης είναι ελαφρά µικρότερη όταν το φορτίο είναι
µικρό απ'ό,τι όταν είναι µεγάλο.
FC2Ελεγκτής ροής (σχήµατα 13, 14, 18, 19 προαιρετικός)
Μπορεί να χρησιµοποιηθεί ελεγκτής ροής για τον έλεγχο της ροής
του ανεµιστήρα αντίθλιψης PBή/και του ανεµιστήρα αναρρόφησης
SB.Ο εν λόγω ελεγκτής µπορεί να συνδέεται µε τα σήµατα της
ροής καυσαερίων αναρρόφησης αέρα ή καυσίµου ή /και µε τα
διαφορετικά σήµατα των CO2ήΝ Οx.Όταν χρησιµοποιείται παροχή
πεπιεσµένου αέρα (σχήµα 18),ο FC2 ελέγχει απευθείας τη ροή του
αέρα.
FM1∆ιάταξη µέτρησης παροχής (σχήµατα 11, 12, 18, 19)
Μετρητής αερίου ή άλλα όργανα για τη µέτρηση της ροής του
αέρα αραίωσης. Ο FM1 είναι προαιρετικός,όταν ο ανεµιστήρας
αντίθλιψης PBέχει βαθµονοµηθεί για τη µέτρηση της ροής.
FM2∆ιάταξη µέτρησης παροχής (σχήµα 19)
Μετρητής αερίων ή άλλα όργανα για τη µέτρηση της ροής των
αραιωµένων καυσαερίων. Ο FM2 είναι προαιρετικός,όταν ο ανεµι-
στήρας αναρρόφησης SBέχει βαθµονοµηθεί για τη µέτρηση της
ροής.
PBΑνεµιστήρας αντίθλιψης (σχήµατα 11, 12, 13, 14, 15, 16, 19)
Για τον έλεγχο της παροχής του αέρα αραίωσης,µπορεί να
συνδεθείPBµε τους ελεγκτές ροής FC1 ήFC2. ΟPBδεν είναι
απαραίτητος,όταν χρησιµοποιείται βαλβίδα τύπου πεταλούδας. Ο
PBµπορεί να χρησιµοποιηθεί για τη µέτρηση της ροής του αέρα
αραίωσης,εάν βαθµονοµηθεί.
SBΑνεµιστήρας αναρρόφησης (σχήµατα 11, 12, 13, 16, 17, 19)
Μόνο για τα συστήµατα κλασµατικής δειγµατοληψίας. Ο SB
µπορεί να χρησιµοποιηθεί για τη µέτρηση της ροής των αραιω-
µένων καυσαερίων,εάν βαθµονοµηθεί.
DAFΦίλτρο αέρα αραίωσης (σχήµατα 11 έως 19)
Συνιστάται να φιλτράρεται ο αέρας αραίωσης και να καθαρίζεται
µε ενεργό (ζωικό) άνθρακα,για την αποµάκρυνση των υδρογονα-
νθράκων του υποβάθρου. Αν ζητηθεί από τον κατασκευαστή του
κινητήρα,λαµβάνονται δείγµατα του αέρα αραίωσης σύµφωνα µε
την ορθή τεχνική πρακτική για τον προσδιορισµό των επιπέδων
των σωµατιδίων υποβάθρου,τα οποία µπορούν εν συνεχεία να
αφαιρεθούν από τις τιµές που µετρώνται στα αραιωµένα καυσαέρια.
DTΣήραγγα αραίωσης (σχήµατα 11 έως 19)
Η σήραγγα αραίωσης
—έχει αρκετό µήκος ώστε να εξασφαλίζεται πλήρης ανάµειξη
των καυσαερίων µε τον αέρα αραίωσης υπό συνθήκες τυρβώ-
δους ροής,
—είναι κατασκευασµένη από ανοξείδωτο χάλυβα µε:
—λόγο πάχους /διάµετρο ίσο προς 0,025 κατ 'ανώτατο όριο για
σήραγγες αραίωσης εσωτερικής διαµέτρου άνω των 75 mm,1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 149
▼M3
—ελάχιστο ονοµαστικό πάχος 1,5 mmγια σήραγγες αραίωσης
µε εσωτερική διάµετρο ίση ή µικρότερη από 75 mm,
—έχει διάµετρο τουλάχιστον 75 mm για τον τύπο κλασµατικής
δειγµατοληψίας,
—συνιστάται να έχει διάµετρο τουλάχιστον 25 mmγια τον τύπο
ολικής δειγµατοληψίας,
—µπορεί να θερµαίνεται σε θερµοκρασία τοιχωµάτων 325 Κ
(52ºC)κατ'ανώτωτο όριο µε απευθείας θέρµανση ή µε προθέρ-
µανση του αέρα αραίωσης,αρκεί η θερµοκρασία του αέρα να
µην υπερβαίνει τους 325 Κ (52 ºC)πριν από την εισαγωγή της
εξαγωγής των καυσαερίων αραίωσης,
—µπορεί να είναι µονωµένη.
Τα καυσαέρια του κινητήρα αναµιγνύονται πλήρως µε τον αέρα
αραίωσης. Στα συστήµατα κλασµατικής δειγµατοληψίας,η
ποιότητα ανάµιξης ελέγχεται µετά την έναρξη λειτουργίας µε την
κατασκευή διαγράµµατος µεταβολής της συγκέντρωσης CO2στη
σήραγγα,µε τον κινητήρα σε λειτουργία (τουλάχιστον τέσσερα
ισαπέχοντα σηµεία µέτρησης). Εάν είναι αναγκαίο,µπορεί να
χρησιµοποιηθεί στόµιο ανάµιξης.
Σηµείωση: Εάν η θερµοκρασία περιβάλλοντος κοντά στη σήραγγα
αραίωσης ( DT) είναι χαµηλότερη από 293 K (20 ºC),
πρέπει να λαµβάνονται προφυλάξεις για την αποφυγή
απωλειών σωµατιδίων στα ψυχρά τοιχώµατα της
σήραγγας αραίωσης. Συνεπώς,συνιστάται θέρµανση
και/ή µόνωση της σήραγγας µέσα στα όρια που καθορί-
ζονται παραπάνω.
Στα υψηλά φορτία του κινητήρα,η σήραγγα µπορεί να
ψύχεται µε µη δραστικό µέσο,π.χ. µε ανεµιστήρα
κυκλοφορίας,αρκεί η θερµοκρασία του ψυκτικού µέσου
να µην είναι χαµηλότερη από 293 K (20 ºC).
ΗΕ Εναλλάκτης θερµότητας (σχήµατα 16, 17)
Oεναλλάκτης θερµότητας έχει επαρκή ισχύ για να διατηρεί τη
θερµοκρασία στο στόµιο εισόδου του ανεµιστήρα αναρρόφησης
SBµέσα στα όρια ±1 1K της µέσης θερµοκρασίας λειτουργίας που
παρατηρείται κατά τη διάρκεια της δοκιµής.
2.3Σύστηµα αραίωσης πλήρους ροής
Ένα σύστηµα αραίωσης περιγράφεται στο σχήµα 20. Βασίζεται
στην αραίωση του συνόλου των καυσαερίων µε χρήση της αρχής
σχεδιασµού CVS ( δειγµατοληψία σταθερού όγκου). Πρέπει να
µετριέται ο συνολικός όγκος του µίγµατος καυσαερίων και αέρα
αραίωσης. Μπορεί να χρησιµοποιείται σύστηµα είτε PDP ήCFV.
Για τη µετέπειτα συλλογή των σωµατιδίων,δείγµα των αραιωµένων
καυσαερίων διοχετεύεται στο σύστηµα δειγµατοληψίας σωµατιδίων
(κεφ. 2.4,σχήµατα 21 και 22). Εάν αυτό γίνεται απευθείας,αναφέ-
ρεταιως απλήαραίωση .Εάν το δείγµα αραιώνεται άλλη µία φορά
στη δευτερεύουσα σήραγγα αραίωσης,αναφέρεται ως διπλή
αραίωση.Αυτό είναι χρήσιµο,στην περίπτωση που δεν µπορεί να
ικανοποιηθεί µε απλή αραίωση η απαίτηση για τη θερµοκρασία
στην πρόσθια πλευρά του φίλτρου. Αν και πρόκειται εν µέρει για
σύστηµα αραίωσης,το σύστηµα διπλής αραίωσης περιγράφεται ως
τροποποίηση του συστήµατος δειγµατοληψίας σωµατιδίων στο
κεφ.2.4,σχήµα 22,δεδοµένου ότι τα περισσότερα µέρη του είναι
κοινά µε ενός συνήθους συστήµατος δειγµατοληψίας σωµατιδίων.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 150
▼M3
Σχήµα 20
Σύστηµα αραίωσης πλήρους ροής
Το σύνολο των πρωτογενών καυσαερίων αναµιγνύεται µέσα στη
σήραγγα αραίωσης DTµε τον αέρα αραίωσης. Η παροχή των
αραιωµένων καυσαερίων µετράται είτε µε αντλία θετικής εκτό-
πισηςPDP ή µε βεντουρίµετρο κρίσιµης ροής CFV. Μπορεί να
χρησιµοποιηθεί εναλλάκτης θερµότητας HEή ηλεκτρονική αντι-
στάθµιση ροής EFC για την αναλογική δειγµατοληψία σωµατιδίων
και για τον προσδιορισµό της ροής. Εφόσον ο προσδιορισµός της
µάζας των σωµατιδίων βασίζεται στη συνολική ροή αραιωµένων
καυσαερίων,δεν απαιτείται να υπολογιστεί η αναλογία αραίωσης.
2.3.1.Στοιχεία του σχήµατος 20
EPΣωλήνας εξαγωγής
Tο µήκος του σωλήνα εξαγωγής,από την έξοδο της πολλαπλής
εξαγωγής του κινητήρα,την έξοδο του στροβιλοσυµπιεστή ή τη
διάταξη µετεπεξεργασίας καυσαερίων έως τη σήραγγα αραίωσης,
δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 10 m.Εάν το µήκος του σωλήνα
εξαγωγής κατάντη της πολλαπλής του κινητήρα,της εξόδου του
στροβιλοσυµπιεστή ή της διάταξης µετεπεξεργασίας υπερβαίνει
τα 4m,τότε όλες πέραν των 4 mσωληνώσεις µονώνονται,εκτός
από το συνδεδεµένο εν σειρά µετρητή αιθάλης,εάν χρησιµο-
ποιείται. Το πάχος της µόνωσης κάθετα προς τον άξονα πρέπει να
είναι τουλάχιστον 25 mm. Η θερµική αγωγιµότητα του µονωτικού
υλικού πρέπει να µην υπερβαίνει την τιµή 0,1 W/mK µετρούµενη
στους 673K.Για τη µείωση της θερµικής αδράνειας του σωλήνα
εξαγωγής,συνιστάται λόγος πάχους προς διάµετρο ίσος µε 0, 015 ή
µικρότερος. Η χρήση εύκαµπτων τεµαχίων περιορίζεται σε λόγο
µήκους προς διάµετρο ίσο µε 12 ή µικρότερο.
PDPΑντλία θετικής εκτόπισης
ΗPDP µετρά τη συνολική ροή αραιωµένων καυσαερίων βάσει του
αριθµού των περιστροφών και της εκτόπισης της αντλίας. Η αντίθ-
λιψη του συστήµατος εξάτµισης δεν πρέπει να µειώνεται τεχνητά
από τηνPDP ή από το σύστηµα εισαγωγής αέρα αραίωσης. Η
στατική αντίθλιψη εξάτµισης µετρούµενη µε το σύστηµα PDP σε
λειτουργία,παραµένει µέσα στα όρια ±1,5kPa της στατικής πίεσης
που µετράται χωρίς σύνδεση µε την PDP στις ίδιες στροφές και στο
ίδιο φορτίο του κινητήρα. Η θερµοκρασία του µίγµατος αερίων
αµέσως µετά την PDP πρέπει να είναι µέσα στα όρια ±6 Κ της
µέσης θερµοκρασίας λειτουργίας που παρατηρείται κατά τη
διάρκεια της δοκιµής,όταν δεν χρησιµοποιείται αντιστάθµιση
ροής. Αντιστάθµιση ροής µπορεί να χρησιµοποιηθεί µόνον εάν η
θερµοκρασία στην είσοδο της PDP δεν υπερβαίνει τους 323 K
(50 ºC)1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 151
▼M3
CFVΒεντουρίµετρο κρίσιµης ροής
ΤοCFV µετρά τη συνολική ροή αραιωµένων καυσαερίων διατη-
ρώντας τη ροή σε συνθήκες στραγγαλισµού (κρίσιµη ροή). Η
στατική αντίθλιψη εξάτµισης,µετρούµενης µε το σύστηµα CFV σε
λειτουργία πρέπει να παραµένει µέσα στα όρια ± 1,5 kPa της
στατικής πίεσης που µετράται χωρίς σύνδεση µε το CFV στις ίδιες
στροφές και στο ίδιο φορτίο του κινητήρα. Η θερµοκρασία του
µίγµατος αερίων αµέσως µετά το CFV πρέπει να είναι µέσα στα
όρια±11 Κ της µέσης θερµοκρασίας λειτουργίας που παρατηρείται
κατά τη διάρκεια της δοκιµής,όταν δεν χρησιµοποιείται αντιστάθ-
µιση ροής.
ΗΕ Εναλλάκτης θερµότητας (προαιρετικός, εάν χρησιµοποιείται
EFC)
Oεναλλάκτης θερµότητας έχει επαρκή ισχύ για να διατηρεί τη
θερµοκρασία µέσα στα όρια που καθορίζονται παραπάνω.
EFCΗλεκτρονική αντιστάθµιση ροής (προαιρετική, εάν χρησιµο-
ποιείται ΗΕ)
Εάν η θερµοκρασία στην είσοδο είτε της PDP είτε τουCFV δεν
διατηρείται µέσα στα όρια που προαναφέρονται,απαιτείται
σύστηµα αντιστάθµισης ροής για συνεχή µέτρηση της παροχής
και το συνεχή έλεγχο της αναλογικής δειγµατοληψίας στο
σύστηµα σωµατιδίων. Για το σκοπό αυτό,χρησιµοποιούνται οι
ενδείξεις των συνεχών µετρήσεων παροχής για την ανάλογη
διόρθωση της ταχύτητας ροής του δείγµατος µέσω των φίλτρων
σωµατιδίων του συστήµατος δειγµατοληψίας σωµατιδίων (βλέπε
κεφ.2.4,σχήµατα 21, 22).
DTΣήραγγα αραίωσης
Η σήραγγα αραίωσης:
—έχει αρκετά µικρή διάµετρο ώστε να προκαλεί τυρβώδη ροή
(αριθµόςReynolds άνω του4000) και αρκετό µήκος ώστε να
εξασφαλίζει πλήρη ανάµειξη των καυσαερίων µε τον αέρα
αραίωσης. Μπορεί να χρησιµοποιηθεί στόµιο ανάµειξης.
—προκειµένου για σύστηµα απλής αραίωσης,έχει διάµετρο
τουλάχιστον 460 mm,
—προκειµένου για σύστηµα διπλής αραίωσης,έχει διάµετρο
τουλάχιστον 210 mm,
—µπορεί να είναι µονωµένη.
Τα καυσαέρια του κινητήρα κατευθύνονται προς τα κατάντη στο
σηµείο όπου εισέρχονται στη σήραγγα αραίωσης και αναµι-
γνύονται πλήρως.
Στην περίπτωση της απλής αραίωσης ,ένα δείγµα από τη σήραγγα
αραίωσης µεταφέρεται στο σύστηµα δειγµατοληψίας σωµατιδίων
(κεφ.2.4,σχήµα 21). Η ικανότητα ροής της PDP ή τουCFV πρέπει
να είναι επαρκής ώστε τα αραιωµένα καυσαέρια να διατηρούνται
σε θερµοκρασία µικρότερη ή ίση µε 325 K (52 ºC) ακριβώς πριν
από το κύριο φίλτρο σωµατιδίων.
Στην περίπτωση της διπλής αραίωσης ,ένα δείγµα από τη σήραγγα
αραίωσης µεταφέρεται στη δευτερεύουσα σήραγγα αραίωσης,
όπου αραιώνεται περαιτέρω,και στη συνέχεια διέρχεται από τα
φίλτρα δειγµατοληψίας (κεφ.2.4,σχήµα 22). Η ικανότητα ροής της
PDP ή τουCFV πρέπει να είναι επαρκής ώστε το ρεύµα αραιω-
µένων καυσαερίων στην DT να διατηρείται σε θερµοκρασία
µικρότερη ή ίση µε 464 K (191 ºC) στη ζώνη δειγµατοληψίας. Το
δευτερεύον σύστηµα αραίωσης πρέπει να παρέχει αρκετό αέρα
δεύτερης αραίωσης,ώστε το ρεύµα των διπλά αραιωµένων καυσαε-
ρίων να διατηρείται σε θερµοκρασία µικρότερη ή ίση µε 325 K
(52 ºC) ακριβώς πριν από το κύριο φίλτρο σωµατιδίων.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 152
▼M3
DAFΦίλτρο αέρα αραίωσης
Συνιστάται να φιλτράρεται ο αέρας αραίωσης και να καθορίζεται
µε ενεργό (ζωικό) άνθρακα για την αποµάκρυνση των υδρογονα-
νθράκων υποβάθρου. Αν ζητηθεί από τον κατασκευαστή του
κινητήρα,λαµβάνεται δείγµα του αέρα αραίωσης σύµφωνα µε την
ορθή τεχνική πρακτική για τον προσδιορισµό των επιπέδων των
σωµατιδίων υποβάθρου,τα οποία µπορούν εν συνεχεία να αφαι-
ρεθούν από τις τιµές που µετρώνται στα αραιωµένα καυσαέρια.
PSPΚαθετήρας δειγµατοληψίας σωµατιδίων
Ο καθετήρας αποτελεί το βασικό στοιχείο του PTT και:
—τοποθετείται στραµµένος προς τα ανάντη σε ένα σηµείο όπου ο
αέρας αραίωσης και τα καυσαέρια είναι καλά αναµεµιγµένα,
δηλ. στoν κεντρικό άξονα της σήραγγας αραίωσης ( DT) και σε
απόσταση σχεδόν δεκαπλάσια της διαµέτρου της σήραγγας,
κατάντη του σηµείου εισόδου των καυσαερίων στη σήραγγα
αραίωσης,
—έχει ελάχιστη εσωτερική διάµετρο 12 mm,
—µπορεί να θερµαίνεται σε θερµοκρασία τοιχωµάτων 325 K
(52 ºC) κατ'ανώτατο όριο µε απευθείας θέρµανση ή µε προθέρ-
µανση του αέρα αραίωσης,αρκεί η θερµοκρασία του αέρα να
µην υπερβαίνει τους 325 Κ (52 ºC)πριν από την είσοδο των
καυσαερίων στη σήραγγα αραίωσης
—µπορεί να έχει µονωθεί.
2.4.Σύστηµα δειγµατοληψίας σωµατιδίων
Toσύστηµα δειγµατοληψίας σωµατιδίων απαιτείται για τη συλλογή
των σωµατιδίων στο φίλτρο σωµατιδίων. Στην περίπτωση τηςαραίωσης µερικής ροής µε ολική δειγµατοληψία ,η οποία συνίσταται
στη διέλευση ολοκλήρου του δείγµατος αραιωµένων καυσαερίων
από τα φίλτρα,το σύστηµα αραίωσης (κεφ.2.2,σχήµατα 14,18)
και το σύστηµα δειγµατοληψίας αποτελούν συνήθως ενιαία µονάδα.
Στην περίπτωση της αραίωσης µερικής ροής µε κλασµατική δειγµα-
τοληψία ή της αραίωσης πλήρους ροής,η οποία συνίσταται στη
διέλευση από τα φίλτρα µέρους µόνο των αραιωµένων καυσαερίων,
το σύστηµα αραίωσης (κεφ.2.2,σχήµατα 11,12,13,15,16,17,19
και κεφ.2.3,σχήµα 20) και το σύστηµα δειγµατοληψίας αποτελούν
συνήθως χωριστές µονάδες.
Στην παρούσα οδηγία,το σύστηµα διπλής αραίωσης (σχήµα 22)
ενός συστήµατος αραίωσης πλήρους ροής θεωρείται ειδική τροπο-
ποίηση ενός τυπικού συστήµατος δειγµατοληψίας σωµατιδίων,
όπως φαίνεται στο σχήµα 21. Toσύστηµα διπλής αραίωσης περι-
λαµβάνει όλα τα σηµαντικά µέρη του συστήµατος δειγµατοληψίας
σωµατιδίων,όπως υποδοχείς φίλτρων και αντλία δειγµατοληψίας,
διαθέτοντας επιπλέον ορισµένα στοιχεία αραίωσης,όπως παροχή
αέρα αραίωσης και δευτερεύουσα σήραγγα αραίωσης.
Για να αποφευχθεί οιαδήποτε επίδραση στους βρόχους ελέγχου,
συνιστάται να λειτουργεί η αντλία δειγµατοληψίας σε όλη τη
διάρκεια της δοκιµής. Για τη µέθοδο απλού φίλτρου,χρησιµο-
ποιείται σύστηµα παράκαµψης για τη διοχέτευση του δείγµατος
µέσω των φίλτρων δειγµατοληψίας στην επιθυµητή χρονική
στιγµή. Οι παρεµβολές της διαδικασίας µεταγωγής στους βρόχους
ελέγχου πρέπει να ελαχιστοποιούνται.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 153
▼M3
Σχήµα 21
Σύστηµα δειγµατοληψίας σωµατιδίων
Λαµβάνεται δείγµα αραιωµένων καυσαερίων από τη σήραγγα
αραίωσηςDTενός συστήµατος αραίωσης µερικής ή πλήρους ροής
µέσω του καθετήρα δειγµατοληψίας σωµατιδίων PSP και του
σωλήνα µεταφοράς σωµατιδίων ΡΤΤ µε τη βοήθεια της αντλίας
δειγµατοληψίας Ρ. Το δείγµα φέρεται στον ή στους υποδοχείς
φίλτρωνFHπου συγκρατούν τα φίλτρα δειγµατοληψίας σωµατι-
δίων. Η ταχύτητα ροής του δείγµατος ελέγχεται από τον ελεγκτή
ροήςFC3. Αν εφαρµόζεται ηλεκτρονική αντιστάθµιση ροής EFC
(βλέπε σχήµα 20),χρησιµοποιείται η ροή αραιωµένων καυσαερίων
ως σήµα εντολής για τον FC3.
Σχήµα 22
Σύστηµα διπλής αραίωσης (µόνο για σύστηµα πλήρους ροής)
∆είγµα των αραιωµένων καυσαερίων µεταφέρεται από τη σήραγγα
αραίωσηςDTενός συστήµατος αραίωσης πλήρους ροής µε τη
βοήθεια του καθετήρα δειγµατοληψίας σωµατιδίων PSP και του
σωλήνα µεταφοράς σωµατιδίων ΡΤΤ στη δευτερεύουσα σήραγγα
αραίωσηςSDT, όπου αραιώνεται για µία ακόµη φορά. Στη συνέ-
χεια,το δείγµα φέρεται στον ή στους υποδοχείς φίλτρων FHπου
συγκρατούν τα φίλτρα δειγµατοληψίας σωµατιδίων. Η ταχύτητα
ροής του αέρα αραίωσης είναι συνήθως σταθερή,ενώ η ταχύτητα
ροής του δείγµατος ελέγχεται από τον ελεγκτή ροής FC3. Αν εφαρ-
µόζεται ηλεκτρονική αντιστάθµιση ροής EFC ( βλέπε σχήµα 20),η
συνολική ροή αραιωµένων καυσαερίων χρησιµοποιείται ως σήµα
εντολής για τον FC3.
2.4.1.Στοιχεία των σχηµάτων 21 και 22
PTTΣωλήνας µεταφοράς σωµατιδίων (σχήµατα 21, 22)
Το µήκος του σωλήνα µεταφοράς σωµατιδίων δεν πρέπει να υπερ-
βαίνει τα1020mm, ενώ ελαχιστοποιείται όποτε αυτό είναι δυνατό.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 154
▼M3
Όταν χρησιµοποιούνται καθετήρες δειγµατοληψίας (δηλ. στα
συστήµατα αραίωσης µερικής ροής µε κλασµατική δειγµατοληψία
και στα συστήµατα αραίωσης πλήρους ροής),πρέπει να συνυπολο-
γίζεται και το µήκος των εν λόγω καθετήρων ( SP, ISP, PSP
αντίστοιχα,βλέπε κεφ.2.2 και 2.3).
Οι διαστάσεις ισχύουν για:
—τον τύπο αραίωσης µερικής ροής µε κλασµατική δειγµατοληψία και
για το σύστηµα απλής αραίωσης πλήρους ροής, από το ακρο-
στόµιο του καθετήρα ( SP, ISP, PSP αντίστοιχα) έως τον
υποδοχέα του φίλτρου,
—τον τύπο αραίωσης µερικής ροής µε ολική δειγµατοληψία από το
τέρµα της σήραγγας αραίωσης έως τον υποδοχέα του φίλτρου,
—το σύστηµα διπλής αραίωσης πλήρους ροής από το ακροστόµιο
του καθετήρα ( PSP) έως τη δευτερεύουσα σήραγγα αραίωσης.
Ο σωλήνας µεταφοράς:
—µπορεί να θερµαίνεται σε θερµοκρασία τοιχωµάτων 325 Κ
(52ºC)κατ'ανώτατο όριο µε απευθείας θέρµανση ή µε προθέρ-
µανση του αέρα αραίωσης,αρκεί η θερµοκρασία του αέρα να
µην υπερβαίνει τους 325 Κ (52 ºC)πριν από την είσοδο των
καυσαερίων στη σήραγγα αραίωσης,
—µπορεί να έχει µονωθεί.
SDT∆ευτερεύουσα σήραγγα αραίωσης (σχήµα 22)
Η δευτερεύουσα σήραγγα αραίωσης πρέπει να έχει ελάχιστη
διάµετρο 75 mmκαι αρκετό µήκος ώστε να επιτρέπει χρόνο παρα-
µονής του διπλά αραιωµένου δείγµατος τουλάχιστον 0,25
δευτερολέπτου. Ο υποδοχέας του κύριου φίλτρου FHτοποθετείται
σε απόσταση έως 300 mmαπό την έξοδο της SDT.
Η δευτερεύουσα σήραγγα αραίωσης:
—µπορεί να θερµαίνεται σε θερµοκρασία τοιχωµάτων 325 Κ
(52ºC)κατ'ανώτατο όριο µε απευθείας θέρµανση ή µε προθέρ-
µανση του αέρα αραίωσης,αρκεί η θερµοκρασία του αέρα να
µην υπερβαίνει τους 325 Κ (52 ºC)πριν από την είσοδο των
καυσαερίων στη σήραγγα αραίωσης,
—µπορεί να έχει µονωθεί.
FHΥποδοχέας( -είς) φίλτρου (σχήµατα 21, 22)
Για το κύριο φίλτρο µπορούν να χρησιµοποιηθούν ενιαίο
περίβληµα ή χωριστά περιβλήµατα. Πρέπει να πληρούνται οι απαι-
τήσεις του Παραρτήµατος III,Προσάρτηµα 4,σηµείο 4.1.3.
Ο ή οι υποδοχείς φίλτρων:
—µπορούν να θερµαίνονται σε θερµοκρασία τοιχωµάτων 325 Κ
(52ºC)κατ'ανώτατο όριο µε απευθείας θέρµανση ή µε προθέρ-
µανση του αέρα αραίωσης,αρκεί η θερµοκρασία του αέρα να
µην υπερβαίνει τους 325 Κ (52 ºC)πριν από την είσοδο των
καυσαερίων στη σήραγγα αραίωσης
—µπορούν να µονωθούν.
PΑντλία δειγµατοληψίας (σχήµατα 21, 22)
Η αντλία δειγµατοληψίας σωµατιδίων τοποθετείται σε αρκετή
απόσταση από τη σήραγγα,ώστε η θερµοκρασία εισόδου του
αερίου να διατηρείται σταθερή ( ±3 Κ),εφόσον δεν χρησιµο-
ποιείται διόρθωση ροής µέσω του FC3.
DPΑντλία αέρα αραίωσης (σχήµα 22)
Η αντλία αέρα αραίωσης τοποθετείται έτσι ώστε να παρέχεται
αέρας δεύτερης αραίωσης σε θερµοκρασία 298 Κ ±5 Κ (25ºC
± 5 ºC), εφόσον ο αέρας αραίωσης δεν προθερµαίνεται.
FC3Ελεγκτής ροής (σχήµατα 21, 22)
Χρησιµοποιείται ελεγκτής ροής για να αντισταθµίζει την ταχύτητα
ροής του δείγµατος σωµατιδίων ανάλογα µε τις διακυµάνσεις της
θερµοκρασίας και της αντίθλιψης στη διαδροµή του δείγµατος,
εάν δεν είναι διαθέσιµο κανένα άλλο µέσο. Ο ελεγκτής ροής είναι
απαραίτητος όταν χρησιµοποιείται ηλεκτρονική αντιστάθµιση
ροήςEFC ( βλέπε σχήµα 20).
FM3∆ιάταξη µέτρησης παροχής (σχήµατα 21, 22)
Ο µετρητής αερίου ή το όργανο για τη µέτρηση της ροής του
δείγµατος σωµατιδίων τοποθετείται σε αρκετή απόσταση από την1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 155
▼M3
αντλία δειγµατοληψίας P,ώστε η θερµοκρασία εισόδου του αερίου
να παραµένει σταθερή ( ±3 Κ),εφόσον δεν χρησιµοποιείται
διόρθωση ροής µέσω του FC3.
FM4∆ιάταξη µέτρησης παροχής (σχήµα 22)
Ο µετρητής αερίου ή το όργανο για τη µέτρηση της ροής του αέρα
αραίωσης τοποθετείται έτσι ώστε η θερµοκρασία εισόδου του
αερίου να παραµένει στους 298 Κ ±5Κ (25ºC ± 5 ºC).
BVΣφαιρική βαλβίδα (προαιρετική)
Η σφαιρική βαλβίδα έχει εσωτερική διάµετρο τουλάχιστον ίση µε
την εσωτερική διάµετρο του σωλήνα µεταφοράς σωµατιδίων PTT
και χρόνο µεταγωγής µικρότερο από 0,5 δευτερόλεπτα.
Σηµείωση: Εάν η θερµοκρασία περιβάλλοντος στην περιοχή των
PSP, PTT, SDT καιFHείναι χαµηλότερη από 293 Κ
(20ºC),θα πρέπει να λαµβάνονται προφυλάξεις για την
αποφυγή των απωλειών σωµατιδίων στα ψυχρά τοιχώ-
µατα των στοιχείων αυτών. Συνεπώς,συνιστάται
θέρµανση ή /και µόνωση των εν λόγω στοιχείων µέσα
στα όρια που καθορίζονται στις αντίστοιχες περι-
γραφές. Συνιστάται επίσης η θερµοκρασία της
πρόσθιας επιφάνειας του φίλτρου κατά τη διάρκεια της
δειγµατοληψίας να µην είναι χαµηλότερη από 293 Κ
(20ºC).
Στα υψηλά φορτία του κινητήρα,τα παραπάνω στοιχεία
µπορούν να ψύχονται µε χρήση µη δραστικού µέσου,
π.χ. ανεµιστήρα κυκλοφορίας,αρκεί η θερµοκρασία
του ψυκτικού µέσου να µην είναι χαµηλότερη από
293 Κ (20ºC).
3. ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΙΘΑΛΗΣ
3.1.Εισαγωγή
Τα κεφάλαια 3.2 και 3.3 και τα σχήµατα 23 και 24 περιέχουν λεπτο-
µερείς περιγραφές των προτεινοµένων συστηµάτων αδιαφανοµέ-
τρου. Επειδή διάφορες διατάξεις µπορούν να αποδώσουν
ισοδύναµα αποτελέσµατα,δεν απαιτείται ακριβής τήρηση των
σχηµάτων 23 και 24. Μπορούν να χρησιµοποιηθούν πρόσθετα στοι-
χεία,όπως π.χ. όργανα,βαλβίδες,σωληνοειδή,αντλίες και διακό-
πτες,για την παροχή πρόσθετων πληροφοριών και για το
συντονισµό των λειτουργιών των επί µέρους συστηµάτων. Άλλα
στοιχεία,που δεν είναι αναγκαία για τη διατήρηση της ακρίβειας
ορισµένων συστηµάτων,µπορούν να αποκλεισθούν,εάν αυτός ο
αποκλεισµός βασίζεται σε ορθή τεχνική κρίση.
Οι µετρήσεις στηρίζονται στην αρχή σύµφωνα µε την οποία το φως
µεταδίδεται µέσω συγκεκριµένου µήκους της προς µέτρηση
αιθάλης και ότι το ποσοστό του προσπίπτοντος φωτός που φθάνει
σε ένα δέκτη χρησιµοποιείται για τον υπολογισµό των σκιαστικών
ιδιοτήτων του µέσου. Hµέτρηση της αιθάλης εξαρτάται από το
σχεδιασµό της συσκευής και µπορεί να διενεργηθεί στο εσωτερικό
του σωλήνα εξαγωγής (µε συνδεδεµένο εν σειρά αδιαφανόµετρο
πλήρους ροής),στο τέρµα του σωλήνα εξαγωγής (µε αδιαφανό-
µετρο πλήρους ροής στο τέρµα της γραµµής) ή µε λήψη δείγµατος
από το σωλήνα εξαγωγής (αδιαφανόµετρο µερικής ροής). Για τον
προσδιορισµό του συντελεστή απορρόφησης φωτός από την
ένδειξη αδιαφάνειας,ο κατασκευαστής του οργάνου γνωστοποιεί
το µήκος της οπτικής διαδροµής.
3.2.Αδιαφανόµετρο πλήρους ροής
Μπορούν να χρησιµοποιηθούν δύο γενικοί τύποι αδιαφανοµέτρων
πλήρους ροής (σχήµα 23). Με το αδιαφανόµετρο που συνδέεται εν
σειρά µετράται η αδιαφάνεια ολόκληρης της τολύπης αιθάλης στο
εσωτερικό του σωλήνα εξαγωγής. Με αυτόν τον τύπο αδιαφανοµέ-
τρου,το πραγµατικό µήκος της οπτικής διαδροµής αποτελεί
συνάρτηση του σχεδιασµού του αδιαφανοµέτρου.
Με το αδιαφανόµετρο που συνδέεται στο τέρµα της γραµµής,
µετράται η αδιαφάνεια ολόκληρης της τολύπης αιθάλης κατά την
έξοδό της από το σωλήνα εξαγωγής. Με αυτόν τον τύπο αδιαφανο-
µέτρου,το πραγµατικό µήκος της οπτικής διαδροµής αποτελεί
συνάρτηση του σχεδιασµού του σωλήνα εξαγωγής και της
απόστασης µεταξύ του τέρµατος του σωλήνα εξαγωγής και του
αδιαφανοµέτρου.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 156
▼M3
Σχήµα 23
Αδιαφανόµετρο πλήρους ροής
3.2.1.Στοιχεία του σχήµατος 23
EPΣωλήνας εξαγωγής (εξάτµιση)
Με το αδιαφανόµετρο συνδεδεµένο εν σειρά,δεν πρέπει να
υπάρχει αλλαγή στη διάµετρο του σωλήνα εξαγωγής σε µήκος
τριπλάσιο της εν λόγω διαµέτρου εκατέρωθεν της ζώνης µέτρησης.
Εάν η διάµετρος της ζώνης µέτρησης είναι µεγαλύτερη από εκείνη
του σωλήνα εξαγωγής,συνιστάται η χρήση βαθµιαίως στενούµενου
σωλήνα πριν από τη ζώνη µέτρησης.
Με το αδιαφανόµετρο συνδεδεµένο στο τέρµα της γραµµής,τα
τελευταία 0,6 mτου σωλήνα εξαγωγής πρέπει να έχουν κυκλική
διατοµή και να είναι απαλλαγµένα από γωνίες και καµπές. Το
άκρο του σωλήνα εξαγωγής πρέπει να είναι κοµµένο σε ορθή
γωνία. Το αδιαφανόµετρο συνδέεται στο κέντρο της τολύπης της
αιθάλης και σε απόσταση 25 ±5m m από το άκρο του σωλήνα
εξαγωγής.
OPLΜήκος οπτικής διαδροµής
Η οπτική διαδροµή που σκιάζεται από την αιθάλη µεταξύ της
φωτεινής πηγής και του δέκτη του αδιαφανοµέτρου,µετά την αναγ-
καία διόρθωση λόγω ανοµοιογένειας που µπορεί να οφείλεται σε
διαφορές πυκνότητας και σε φαινόµενα κροσού. Tο µήκος της
οπτικής διαδροµής δίδεται από τον κατασκευαστή του οργάνου,οοποίος λαµβάνει υπόψη τυχόν µέτρα προς αποφυγή της επικάθησης
αιθάλης (λ.χ. διοχέτευση αέρα καθαρισµού). Σε περίπτωση που δεν
είναι γνωστό,το µήκος της οπτικής διαδοµής προσδιορίζεται
σύµφωνα µε το πρότυπο ISOΙDS 11614, κεφ. 11.6.5. Για τον ορθό
προσδιορισµό του µήκους της οπτικής διαδροµής,απαιτείται
ελάχιστη ταχύτητα καυσαερίων 20 m/s.
LSΦωτεινή πηγή
Η φωτεινή πηγή συνίσταται σε λαµπτήρα πυρακτώσεως µε θερµο-
κρασία χρώµατος που κυµαίνεται από 2800 έως3250 Κ ή σε δίοδο
λυχνία εκποµπής πράσινου φωτός ( LED), µε κορυφή φάσµατος σε
µήκος κύµατος µεταξύ 550 και 570 nm.Η φωτεινή πηγή προστα-
τεύεται από την επικάθιση αιθάλης µε µέσα που δεν επηρεάζουν
το µήκος της οπτικής διαδροµής πέραν των προδιαγρών του κατα-
σκευαστή.
LDΑνιχνευτής φωτός
Ο ανιχνευτής συνίσταται σε φωτοκύτταρο ή φωτοδίοδο (µε φίλτρο,
εάν είναι απαραίτητο). Στην περίπτωση φωτεινής πηγής πυρακτώ-
σεως,ο δέκτης έχει κορυφή φασµατικής απόκρισης ανάλογη µε
την καµπύλη φωτοφάνειας του ανθρώπινου οφθαλµού (µέγιστη
απόκριση) σε µήκος κύµατος µεταξύ 550 και 570 nm, φθάνοντας
σε λιγότερο από 4 %της ανωτέρω µέγιστης απόκρισης σε µήκη
κύµατος κάτω των 430 nmκαι άνω των 680 nm.Ο ανιχνευτής φωτός1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 157
▼M3
προστατεύεται από την επικάθιση αιθάλης µε µέσα που δεν
επηρεάζουν το µήκος της οπτικής διαδροµής πέραν των προδια-
γραφών του κατασκευαστή.
CLΚατευθυντήρας
Η εκπεµπόµενη φωτεινή ακτινοβολία συγκεντρώνεται σε δέσµη
µέγιστης διαµέτρου 30 mm. Οι ακτίνες της φωτεινής δέσµης είναι
παράλληλες µε µέγιστη απόκλιση 3 ºαπό τον οπτικό άξονα.
Τ1 Αισθητήρας θερµοκρασίας (προαιρετικός)
Η θερµοκρασία των καυσαερίων µπορεί να παρακολουθείται στη
διάρκεια της δοκιµής.
3.3.Αδιαφανόµετρο µερικής ροής
Με το αδιαφανόµετρο µερικής ροής (σχήµα 24),λαµβάνεται από το
σωλήνα εξαγωγής αντιπροσωπευτικό δείγµα καυσαερίων και
φέρεται στο θάλαµο µέτρησης µέσω γραµµής µεταφοράς. Με αυτό
τον τύπο αδιαφανοµέτρου,το πραγµατικό µήκος της οπτικής
διαδροµής είναι συνάρτηση του σχεδιασµού του αδιαφανοµέτρου.
Οι χρόνοι απόκρισης που αναφέρονται στο επόµενο κεφάλαιο
ισχύουν για την ελάχιστη παροχή του αδιαφανοµέτρου,που καθο-
ρίζεται από τον κατασκευαστή του οργάνου.
Σχήµα 24
Αδιαφανόµετρο µερικής ροής
3.3.1.Στοιχεία του σχήµατος 24
EPΣωλήνας εξαγωγής
Ο σωλήνας εξαγωγής είναι ευθύγραµµος µήκους τουλάχιστον
εξαπλάσιου της διαµέτρου του στα ανάντη και τριπλάσιου στα
κατάντη του ακροστοµίου του καθετήρα.
SPΚαθετήρας δειγµατοληψίας
Ο καθετήρας δειγµατοληψίας είναι ανοικτός σωλήνας µε που
τοποθετείται στραµµένος προς τα ανάντη κατά µήκος ή πλησίον
του κεντρικού άξονα του σωλήνα εξαγωγής. Η απόσταση από το
τοίχωµα του σωλήνα εξαγωγής είναι τουλάχιστον 5 mm. Η διάµε-
τρος του καθετήρα εξασφαλίζει αντιπροσωπευτική δειγµατοληψία
και επαρκή ροή µέσω του αδιαφανοµέτρου.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 158
▼M3
ΤΤ Σωλήνας µεταφοράς
Ο σωλήνας µεταφοράς:
—είναι όσο το δυνατόν βραχύτερος και εξασφαλίζει θερµοκρασία
καυσαερίων 373 ±3 0 Κ (100ºC ± 30 ºC) στην είσοδο του
θαλάµου µέτρησης,
—έχει θερµοκρασία τοιχωµάτων αρκετά ανώτερη του σηµείου
δρόσου των καυσαερίων,ώστε να αποφεύγεται η συµπύκνωση,
—έχει διάµετρο ίση µε τη διάµετρο του καθετήρα δειγµατοληψίας
σε όλο τους το µήκος,
—έχει χρόνο απόκρισης µικρότερο από 0,05 secστην ελάχιστη
ροή του οργάνου,σύµφωνα µε το Παράρτηµα III,Προσάρτηµα
4,κεφ. 5.2.4.
—δεν επηρεάζει ουσιαστικά την κορυφή της αιθάλης.
FM∆ιάταξη µέτρησης παροχής
Όργανο µέτρησης παροχής για τη διαπίστωση της ορθής ροής προς
το θάλαµο µέτρησης. Η ελάχιστη και η µέγιστη παροχή καθορί-
ζονται από τον κατασκευαστή του οργάνου και πρέπει να
επιτρέπουν την τήρηση της απαίτησης για το χρόνο απόκρισης
του ΤΤ καθώς και των προδιαγραφών της οπτικής διαδροµής. Η
διάταξη µέτρησης παροχής µπορεί να βρίσκεται κοντά στην αντλία
δειγµατοληψίας Ρ,εάν χρησιµοποιείται.
MCΘάλαµος µέτρησης
Ο θάλαµος µέτρησης διαθέτει µη ανακλαστική εσωτερική
επιφάνεια ή ισοδύναµο οπτικό περιβάλλον. Πρέπει να µειώνεται
στο ελάχιστο η πρόσπτωση παράσιτου φωτός στον ανιχνευτή
λόγω εσωτερικών ανακλάσεων της διάχυσης του φωτός.
Η πίεση του αερίου στο θάλαµο µέτρησης δεν πρέπει να διαφέρει
από την ατµοσφαιρική πίεση κατά περισσότερο από 0,75 kPa. Στις
περιπτώσεις όπου ο σχεδιασµός δεν το επιτρέπει,η ένδειξη του
αδιαφανοµέτρου µετατρέπεται σε ατµοσφαιρική πίεση.
Η θερµοκρασία τοιχωµάτων του θαλάµου µέτρησης ρυθµίζεται µε
ακρίβεια±5Κ µεταξύ 343 K(70ºC) και 373K(100ºC), αλλά οπωσ-
δήποτε αρκετά άνω του σηµείου δρόσου των καυσαερίων,ώστε να
αποφεύγεται τυχόν συµπύκνωση. Ο θάλαµος µέτρησης εφοδιάζεται
µε κατάλληλες διατάξεις για τη µέτρηση της θερµοκρασίας.
OPLΜήκος οπτικής διαδροµής
Η οπτική διαδροµή που σκιάζεται από την αιθάλη µεταξύ της
φωτεινής πηγής και του δέκτη του αδιαφανοµέτρου µετά την αναγ-
καία διόρθωση λόγω ανοµοιογένειας που µπορεί να οφείλεται σεδιαφορές πυκνότητας και σε φαινόµενα κροσσού. Tο µήκος της
οπτικής διαδροµής δίδεται από τον κατασκευαστή του οργάνου,ο
οποίος λαµβάνει υπόψη τυχόν µέτρα κατά της επικάθισης αιθάλης
(λ.χ. διοχέτευση αέρα καθαρισµού). Εάν δεν είναι γνωστό,το
µήκος της οπτικής διαδροµής προσδιορίζεται σύµφωνα µε το
πρότυποISOΙDS 11614, κεφ. 11.6.5.
LSΦωτεινή πηγή
Η φωτεινή πηγή συνίσταται σε λαµπτήρα πυρακτώσεως µε θερµο-
κρασία χρώµατος που κυµαίνεται από 2800 έως3250 Κ ή σε δίοδο
λυχνία εκποµπής πράσινου φωτός ( LED), µε κορυφή φάσµατος σε
µήκος κύµατος µεταξύ 550 και 570 nm.Η φωτεινή πηγή προστα-
τεύεται από την επικάθιση αιθάλης µε µέσα που δεν επηρεάζουν
το µήκος της οπτικής διαδροµής πέραν των προδιαγραφών του
κατασκευαστή.
LDΑνιχνευτής φωτός
Ο ανιχνευτής συνίσταται σε φωτοκύτταρο ή φωτοδίοδο (µε φίλτρο,
αν είναι απαραίτητο). Στην περίπτωση φωτεινής πηγής πυρακτώ-
σεως,ο δέκτης έχει κορυφή φασµατικής απόκρισης ανάλογη µε
την καµπύλη φωτοφάνειας του ανθρώπινου οφθαλµού (µέγιστη
απόκριση) σε µήκη κύµατος µεταξύ 550 και 570 nm,φθάνοντας σε
λιγότερο από 4 %της ανωτέρω µέγιστης απόκρισης σε µήκη
κύµατος κάτω των 430 nmκαι άνω των 680 nm.Ο ανιχνευτής φωτός
προστατεύεται από την επικάθιση αιθάλης µε µέσα που δεν
επηρεάζουν το µήκος της οπτικής διαδροµής πέραν των προδια-
γραφών του κατασκευαστή.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 159
▼M3
CLΚατευθυντήρας
Η εκπεµπόµενη φωτεινή ακτινοβολία συγκεντρώνεται σε δέσµη
µέγιστης διαµέτρου 30 mm. Οι ακτίνες της φωτεινής δέσµης είναι
παράλληλες µε µέγιστη απόκλιση 3 ºαπό τον οπτικό άξονα.
Τ1 Αισθητήρας θερµοκρασίαςΓια την παρακολούθηση της θερµοκρασίας των καυσαερίων στην
είσοδο του θαλάµου µέτρησης.
PΑντλία δειγµατοληψίας (προαιρετική)
Μπορεί να χρησιµοποιείται αντλία δειγµατοληψίας κατάντη του
θαλάµου µέτρησης για τη διοχέτευση του αερίου δείγµατος µέσω
του θαλάµου µέτρησης.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 160
▼M3
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VI
ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟ ΕΓΚΡΙΣΗΣ ΕΚ ΤΥΠΟΥ
►(1)M41988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 161
▼M3
Προσάρτηµα
►(1)M4
►(2)C21988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 162
▼M3
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VII
ΠΑΡΑ∆ΕΙΓΜΑ ∆ΙΑ∆ΙΚΑΣΙΑΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ
1.∆ΟΚΙΜΗESC
1.1.Εκποµπές αερίων
Κατωτέρω παρατίθενται τα δεδοµένα των µετρήσεων για τον υπολο-
γισµό των αποτελεσµάτων των επι µέρους φάσεων λειτουργίας. Στο
παράδειγµα αυτό,τα COκαιNOx µετρώνται σε ξηρή κατάσταση,
ενώ οιHCσε υγρή κατάσταση. Η συγκέντρωση HCδίνεται σε ισοδύ-
ναµα προπανίου ( C3)και πρέπει να πολλαπλασιασθεί µε το 3 για να
προκύψουν τα ισοδύναµα C1. Η διαδικασία υπολογισµού για τις
άλλες φάσεις λειτουργίας είναι πανοµοιότυπη.
PTaHaGEXHGAIRWGFUELHC CO NOx
(kW) (K) (g/kg) (kg) (kg) (kg) (ppm) (ppm) (ppm)
82,9 294,8 7,81 563,38 545,29 18,09 6,3 41,2 495
Υπολογισµός του συντελεστήδιόρθωσης από ξηρήσε υγρήκατάσταση
KW,r(ΠαράρτηµαIII,Προσάρτηµα 1, κεφ.4.2):
FFH¼1;969
1þ18;09
545 ;29/C18/C19 ¼1;9058
και
KW2¼1;608/C37;81
1000 þ1;608/C37;81 ðÞ¼0;0124
KW;r¼1/C01;9058 /C318;09
541 ;06/C18/C19
/C00;0124 ¼0;9239
Υπολογισµός των συγκεντρώσεων σε υγρήκατάσταση:
CO = 41,2 * 0,9239 = 38,1 ppm
NOx= 495 * 0,9239 = 457 ppm
Υπολογισµός του διορθωτικού συντελεστήυγρασίας για τα NΟxKH,D(ΠαράρτηµαIII,Προσάρτηµα 1, κεφ.4.3):
A = 0,309 * 18,09/541,06 − 0,0266 = −0,0163
B = − 0,209 * 18,09/541,06 + 0,00954 = 0,0026
KH;D¼1
1/C00;0163 /C37;81/C010;71 ðÞ þ 0;0026 /C3294 ;8/C0298 ðÞ¼0;9625
Υπολογισµός της παροχής µάζας των εκποµπών (Παράρτηµα III,
Προσάρτηµα 1, κεφ.4.4):
NOx= 0,001587 * 457 = 0,9625 * 563,38 = 393,27 g/h
CO = 0,000966 * 38,1 * 563,38 = 20,735 g/h
HC = 0,000479 * 6,3 * 3 * 563,38 = 5,100 g/h
Υπολογισµός των ειδικών εκποµπών (Παράρτηµα III,Προσάρτηµα 1,
κεφ.4.5):
Το παράδειγµα υπολογισµού που ακολουθεί δίνεται για το CO. Η
διαδικασία υπολογισµού είναι η ίδια και για τα λοιπά στοιχεία.
Οι παροχές µάζας των εκποµπών των επί µέρους φάσεων λειτουργίας
πολλαπλασιάζονται µε τους αντίστοιχους συντελεστές στάθµισης,1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 163
▼M3
που αναφέρονται στο Παράρτηµα III,Προσάρτηµα 1,κεφ.2.7.1,και
προστίθενται για να προκύψει η µέση παροχή µάζας εκποµπών για
ολόκληρο τον κύκλο:
CO=(6,7*0,15)+(24,6*0,08)+(20,5*0,10)+(20,7*0,10)+(20,6*
0,05) + (15,0 * 0,05) +(19,7 * 0,05) + (74,5 * 0,09) +(31,5 * 0,10)
+ (81,9 * 0,08) + (34,8 * 0,05) + (30,8 * 0,05) + (27,3 * 0,05)
= 30,91 g/h
Η ισχύς του κινητήρα των επί µέρους φάσεων λειτουργίας πολλα-
πλασιάζεται µε τους αντίστοιχους συντελεστές στάθµισης,που
αναφέρονται στο Παράρτηµα III,Προσάρτηµα 1,κεφ.2.7.1,και
προστίθενται για να προκύψει η µέση ισχύς κύκλου:
P(n)=(0,1*0,15)+(96,8*0,08)+(55,2*0,10)+(82,9*0,10)+(46,8*
0,05) + (70,1 * 0,05) + (23,0 * 0,05) + (114,3 * 0,09) + (27,0 *
0,10) + (122,0 * 0,08) + (28,6 * 0,05) + (87,4 * 0,05) + (57,9 *
0,05)
= 60,006 kW
CO¼30;91
60;006¼0;0515g =kWh
Υπολογισµός των ειδικών εκποµπών NOxτυχαίου σηµείου (Παράρτηµα
III,Προσάρτηµα 1, κεφ.4.6.1):
Έστω ότι προσδιορίστηκαν οι εξής τιµές για το τυχαίο σηµείο:
nZ= 1600 min−1
MZ= 495 Nm
NOx mass.Z= 487,9 g/h ( υπολογιζόµενο σύµφωνα µε τους προηγού-
µενους τύπους)
P(n)Z=8 3k W
NOx,Z= 487,9/83 = 5,878 g/kWh
Προσδιορισµός της τιµής εκποµπών από τον κύκλο δοκιµής (Παράρτηµα
III,Προσάρτηµα 1, κεφ.4.6.2):
Έστω ότι οι τιµές των τεσσάρων πλησιέστερων φάσεων στη δοκιµή
ESC έχουν ως εξής:
nRTnSUERESETEUMRMSMTMU
1368 1785 5,943 5,565 5,889 4,973 515 460 681 610
ETU= 5,889 + (4,973 − 5,889) * (1600 − 1368) / (1785 − 1368) = 5,377 g/kWh
ERS= 5,943 + (5,565 − 5,943) * (1600 − 1368) / (1785 − 1368) = 5,732 g/kWh
MTU= 681 + (601 − 681) * (1600 − 1368) / (1785 − 1368) = 641,3 Nm
MRS= 515 + (460 − 515) * (1600 − 1368) / (1785 − 1368) = 484,3 Nm
EZ= 5,732 + (5,377 − 5,732) * (495 − 484,3) / (641,3 − 484,3) = 5,708 g/kWh
Σύγκριση των τιµών εκποµπών NOx(ΠαράρτηµαIII,Προσάρτηµα 1,
κεφ.4.6.3):
NOx diff= 100 * (5,878 − 5,708) / 5,708 = 2,98 %
1.2.Εκποµπές σωµατιδίων
Η µέτρηση των σωµατιδίων βασίζεται στην αρχή της δειγµατολη-
ψίας σωµατιδίων από τον πλήρη κύκλο,αλλά µε προσδιορισµό του
ρυθµού δειγµατοληψίας και των παροχών ( MSAMκαιGEDF)στη
διάρκεια του κάθε τρόπου λειτουργίας χωριστά. Ο υπολογισµός της
GEDFεξαρτάται από το σύστηµα που χρησιµοποιείται. Στα παραδεί-
γµατα που ακολουθούν,χρησιµοποιούν σύστηµα µε µέτρηση του
CO2και µε µέθοδο ισοζυγίου του άνθρακα,καθώς και σύστηµα µε
µέτρηση της ροής. Όταν χρησιµοποιείται σύστηµα αραίωσης
πλήρους ροής,η GEDFµετράται απευθείας από τη συσκευή CVS.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 164
▼M3
Υπολογισµός της GEDF(ΠαράρτηµαIII,Προσάρτηµα 1, κεφ.5.2.3 και
5.2.4):
Εστω ότι τα δεδοµένα µέτρησης της φάσης λειτουργίας 4 είναι τα
κατωτέρω. Η διαδικασία υπολογισµού είναι η ίδια και για τους
λοιπούς τρόπους λειτουργίας.
GEXHGFUELGDILWGTOTWCO2DCO2A
(kg/h) (kg/h) (kg/h) (kg/h) (%) (%)
334,02 10,76 5,4435 6,0 0,657 0,040
α) µέθοδος ισοζυγίου του άνθρακα
GEDFW ¼206 ;5/C310;76
0;657/C00;040¼3601 ;2k g =h
β) µέθοδος µέτρησης της ροής
q¼6;0
6;0/C05;4435 ðÞ¼10;78
GEDFW= 334,02 * 10,78 = 3600,7 kg/h
Υπολογισµός της παροχής µάζας (Παράρτηµα III,Προσάρτηµα 1,
κεφ.5.4):
Οι παροχές GEDFWτων επί µέρους φάσεων λειτουργίας πολλαπλασιά-
ζονται µε τους αντίστοιχους συντελεστές στάθµισης,που
αναφέρονται στο Παράρτηµα III,Προσάρτηµα 1,κεφ.2.7.1,και
προστίθενται για να προκύψει η µέση GEDFενός κύκλου. Ο συνολικός
ρυθµός δειγµατοληψίας MSAMπροκύπτει από το άθροισµα των ρυθµών
δειγµατοληψίας των επί µέρους φάσεων λειτουργίας.
GEDFW=(3567*0,15)+(3592*0,08)+(3611*0,10)+(3600*0,10)+
(3618*0,05)+(3600*0,05)+(3640*0,05)+(3614*0,09)+
(3620*0,10)+(3601*0,08)+(3639*0,05)+(3582*0,05)+
(3635 * 0,05)
= 3604,6 kg/h
MSAM= 0,226 + 0,122 + 0,151 + 0,152 + 0,076 + 0,076 + 0,076 + 0,136 +
0,151 + 0,121 + 0,076 + 0,076 + 0,075
= 1,515 kg
Έστω ότι η µάζα των σωµατιδίων στα φίλτρα είναι 2,5 mg, οπότε
PTmass=2;5
1;515*3604 ;6
1000= 5,948 g/h
∆ιόρθρωση υποβάθρου (προαιρετική)
Έστω ότι µία µέτρηση υποβάθρου δίνει τις κατωτέρω τιµές. Ο
υπολογισµός του συντελεστή αραίωσης DFείναι ίδιος µε εκείνον
του κεφ.3.1 του παρόντος Παραρτήµατος και δεν επαναλαµβάνεται
εδώ.
Md= 0,1 mg\cdot MDIL= 1,5 kg
ΆθροισµαDF = [(1 - 1/119,15) * 0,15] + [(1 - 1/8,89) * 0,08] + [(1 - 1/
14,75) * 0,10] + [(1 - 1/10,10) * 0,10] + [(1 - 1/18,02) *
0,05] + [(1 - 1/12,33) * 0,05] + [(1 - 1/32,18) * 0,05] +
[(1 - 1/6,94) * 0,09] + [(1 - 1/25,19) * 0,10] + [(1 - 1/
6,12) * 0,08] + [(1 - 1/20,87) * 0,05] + [(1 - 1/8,77) *
0,05] + [(1 - 1/12,59) * 0,05]
= 0,923
PTmass¼2;5
1;515/C00;1
1;5/C30;923/C18/C19
/C33604 ;6
1000¼5;726g =h
Υπολογισµός των ειδικών εκποµπών (Παράρτηµα III,Προσάρτηµα 1,
κεφ.5.5):1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 165
▼M3
P(n)=(0,1*0,15)+(96,8*0,08)+(55,2*0,10)+(82,9*0,10)+(46,8*
0,05) + (70,1 * 0,05) + (23,0 * 0,05) + (114,3 * 0,09) + (27,0 *
0,10) + (122,0 * 0,08) + (28,6 * 0,05) + (87,4 * 0,05) + (57,9 *
0,05)
= 60,006 kW
PT¼5;948
60;006¼0;099g =kWh
αν γ´νειδι ´ορθωση υποβ ´αθρου PT¼5;726
60;006¼0;095 g =kWh ;
Υπολογισµός του ειδικού συντελεστήστάθµισης (Παράρτηµα III,
Προσάρτηµα 1, κεφ.5.6):
Aν ληφθούν οι τιµές που υπολογίστηκαν για τη φάση λειτουργίας 4
ανωτέρω,τότε
WFE;i¼0;152/C33604 ;6
1;515/C33600 ;7¼0;1004
Η τιµή αυτή περικλείεται στα όρια της απαιτούµενης τιµής
0,10± 0,003.
2.∆ΟΚΙΜΗELR
∆εδοµένου ότι η διήθηση µε φίλτρο Bessel συνιστά εντελώς
καινούργια διαδικασία προσδιορισµού της µέσης τιµής στην ευρω-
παϊκή νοµοθεσία για τις εκποµπές της εξάτµισης,παρατίθενται
κατωτέρω µία επεξήγηση του φίλτρου Bessel, ένα παράδειγµα
σχεδιασµού αλγορίθµου Bessel, καθώς και ένα παράδειγµα υπολογι-
σµού της τελικής τιµής αιθάλης. Οι σταθερές του αλγορίθµου Bessel
εξαρτώνται µόνο από το σχεδιασµό του αδιαφανοµέτρου και το από
ρυθµό δειγµατοληψίας του συστήµατος συλλογής δεδοµένων.
Συνιστάται να παρέχει ο κατασκευαστής του αδιαφανοµέτρου τις
τελικές σταθερές του φίλτρου Bessel για διαφορετικούς ρυθµούς
δειγµατοληψίας και ο πελάτης να χρησιµοποιεί τις σταθερές αυτές
για το σχεδιασµό του αλγορίθµου Bessel και τον υπολογισµό των
τιµών αιθάλης.
2.1.Γενικές παρατηρήσεις για το φίλτρο Bessel
Λόγω των παραµορφώσεων που εµφανίζονται σε υψηλές συχνότητες,
το πρωτογενές σήµα αδιαφάνειας παρουσιάζει συχνά µαι εξαιρετικά
τεθλασµένη καµπύλη. Για να εξαλειφθούν αυτές οι παραµορφώσεις,
απαιτείται φίλτρο Bessel για την δοκιµή ELR. T ο φίλτροBessel
καθεαυτό συνιστά αναδροµικό φίλτρο δεύτερης τάξης µε χαµηλό
βαθµό διέλευσης,το οποίο εγγυάται την ταχύτερη δυνατή άνοδο του
σήµατος,χωρίς υπέρβαση των ορίων.
Με την παραδοχή ενός πρωτογενούς νέφους καυσαερίων σε πραγµα-
τικό χρόνο στο σωλήνα εξαγωγής,κάθε αδιαφανόµετρο εµφανίζει
καθυστερηµένη και διαφορετικά µετρώµενη καµπύλη αδιαφάνειας.
Η καθυστέρηση και η τάξη µέγεθους της µετρώµενης καµπύλης
αδιαφάνειας εξαρτώνται κυρίως από τη γεωµετρία του θαλάµου
µέτρησης του αδιαφανοµέτρου,συµπεριλαµβανοµένων των γραµµών
του δείγµατος καυσαερίων,και από το χρόνο που απαιτείται για την
επεξεργασία του σήµατος στον ηλεκτρονικό εξοπλισµό του αδιαφα-
νοµέτρου. Οι τιµές που χαρακτηρίζουν τα δύο αυτά φαινόµενα
ονοµάζονται χρόνος φυσικής και χρόνος ηλεκτρικής απόκρισης και
αντιπροσωπεύουν ένα διαφορετικό φίλτρο για κάθε τύπο αδιαφανο-
µέτρου.
Σκοπός της χρησιµοποίησης φίλτρου Bessel είναι η εξασφάλιση
οµοιόµορφης χαρακτηριστικής φίλτρου στο όλο σύστηµα του αδια-
φανοµέτρου,που συνίσταται από:
—το χρόνο φυσικής απόκρισης του αδιαφανοµέτρου ( tp),
—το χρόνο ηλεκτρικής απόκρισης του αδιαφανοµέτρου ( te),
—το χρόνο απόκρισης φίλτρου του χρησιµοποιούµενου φίλτρου
Bessel (tF),
Ο συνολικός χρόνος απόκρισης tAver,που προκύπτει για το σύστηµα
είναι:
tAver¼ﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃ
tF2þtp2þte2q1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 166
▼M3
και πρέπει να είναι ο ίδιος για όλα τα είδη αδιαφανοµέτρων,ώστε να
προκύπτει πάντοτε η ίδια τιµή αιθάλης. Εποµένως,ένα φίλτρο Bessel
πρέπει να συντίθεται κατά τρόπον ώστε ο απαιτούµενος συνολικός
χρόνος απόκρισης ( tAverνα προκύπτει από το χρόνο απόκρισης
φίλτρου (tF)σε συνδυασµό µε το χρόνο φυσικής ( tp)και το χρόνο
ηλεκτρικής ( te)απόκρισης του εκάστοτε αδιαφανοµέτρου. Λαµβανο-
µένου υπόψη ότι οι τιµές tpκαιteείναι δεδοµένες για κάθε
αδιαφανόµετρο,και ότι ο ( tAver)ορίζεται 1,0 secστην παρούσα οδηγία,
ο χρόνοςtFµπορεί να υπολογιστεί ως εξής:
tF¼ﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃ
tAver2þtp2þte2q
Εξ ορισµού,ο χρόνος απόκρισης φίλτρου tFείναι ο ανόδου του
φιλτραρισµένου σήµατος εξόδου από το10 %στο 90%ενός
βαθµιδωτού σήµατος εισόδου. Η συχνότητα διακοπής της τροφοδο-
σίας του φίλτρου Bessel πρέπει εποµένως να επαναλαµβάνεται κατά
τρόπον ώστε ο χρόνος απόκρισης του φίλτρου Bessel να περικλείεται
στον απαιτούµενο χρόνο ανόδου.
Σχήµα α
Καµπύλες βαθµιδωτού σήµατος εισόδου και φιλτραρισµένου σήµατος
εξόδου
Το σχήµα (α) απεικονίζει τις καµπύλες βαθµιδωτού σήµατος εισόδου
και φιλτραρισµένου σήµατος εξόδου του φίλτρου Bessel καθώς και το
χρόνο απόκρισης του φίλτρου Bessel (tF).1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 167
▼M3
Ο σχεδιασµός του τελικού αλγόριθµου του φίλτρου Bessel αποτελεί
διαδικασία πολλαπλών σταδίων,η οποία απαιτεί πολλούς κύκλους
επανάληψης. Στη συνέχεια παρουσιάζεται το διάγραµµα της διαδικα-
σίας επανάληψης.
1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 168
▼M3
2.2.Υπολογισµός του αλγόριθµου Bessel
Στο παράδειγµα αυτό,σχεδιάζεται σε πολλαπλά στάδια ένας αλγό-
ριθµοςBessel σύµφωνα µε την παραπάνω διαδικασία επανάληψης
που βασίζεται στο Παράρτηµα III,Προσάρτηµα 1,κεφ.6.1.
Έστω ότι το αδιαφανόµετρο και το σύστηµα συλλογής δεδοµένων
έχουν τα εξής χαρακτηριστικά:
—χρόνος φυσικής απόκρισης tp: 0,15 s,
—χρόνος ηλεκτρικής απόκρισης te: 0,05 s,
—συνολικός χρόνος απόκρισης tAver: 1,00 s ( εξ ορισµού στην
παρούσα οδηγία)
—ρυθµός δειγµατοληψίας 150 Hz.
Στάδιο 1 Απαιτούµενος χρόνος απόκρισης φίλτρου BesseltF:
tF¼ﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃ
12/C00;152þ0;052/C0/C1q
¼0;987421 s
Στάδιο 2 Eκτίµηση της συχνότητας διακοπής της τροφοδοσίας και
υπολογισµός των σταθερών BesselE καιKγια την πρώτη
επανάληψη:
fc= 3,1415/(10 * 0,987421) = 0,318152 Hz
∆t = 1/150 = 0,006667 s
Ω= 1/[tan (3,1415 * 0,006667 * 0,318152)] = 150,076644
E=1
1þ150 ;076644 /C3ﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃﬃ
3/C30;618034p
þ0;618034 þ150 ;0766442¼7;07948E /C05
K = 2 * 7,07948 E − 5 * (0,618034 * 150,0766442− 1) − 1 = 0,970783
Από τα ανωτέρω προκύπτει ο αλγόριθµος Bessel:
Yi=Yi−1+7,07948E−5*(Si+2*Si−1+Si−2−4*Yi−2)+0,970783*
(Yi−1−Yi−2)
όπου τοSiαντιπροσωπεύει τις τιµές του βαθµιδωτού σήµατος
εισόδου (είτε «0»είτε«1») και τοYiαντιπροσωπεύει τις φιλτραρι-
σµένες τιµές του σήµατος εξόδου.
Στάδιο 3 Εφαρµογήτου φίλτρου Besselστο βαθµιδωτό σήµα
εισόδου:
Ο χρόνος απόκρισης του φίλτρου Bessel tFορίζεται ως ο χρόνος
ανόδου του φιλτραρισµένου σήµατος εξόδου µεταξύ 10 %και 90%
του βαθµιδωτού σήµατος εισόδου. Για τον προσδιορισµό του χρόνου
του 10%( t10)και του 90%( t90)του σήµατος εξόδου,πρέπει να εφαρ-
µοστεί φίλτρο Bessel σε βαθµιδωτό σήµα εισόδου χρησιµοποιώντας
τις ανωτέρω τιµές fc,EκαιK.
Οι δείκτες,ο χρόνος και οι τιµές του βαθµιδωτού σήµατος εισόδου,
καθώς και οι προκύπτουσες τιµές του φιλτραρισµένου σήµατος
εξόδου για την πρώτη και τη δεύτερη επανάληψη εµφαίνονται στον
πίνακα Β. Τα σηµεία που βρίσκονται δίπλα στα t10καιt90σηµειώ-
νονται µε παχείς αριθµητικούς χαρακτήρες.
Στον πίνακα B,πρώτη επανάληψη,η τιµή 10 %εµφανίζεται µεταξύ
των δεικτών 30 και 31 η δε τιµή 90 %µεταξύ των δεικτών 191 και
192. Για τον υπολογισµό του tF,iterπροσδιορίζονται οι ακριβείς τιµές
τωνt10καιt90µε γραµµική παρεµβολή µεταξύ των παρακείµενων
σηµείων µέτρησης,ως εξής:
t10=tκατώτερο+∆t * (0,1 − έξωκατώτερο)/(έξωανώτερο−έξωκατώτερο)
t90=tκατώτερο+∆t * (0,9 − έξωκατώτερο)/(έξωανώτερο−έξωκατώτερο)
όπου έξωανώτεροκαι έξωκατώτερο,αντίστοιχα,είναι τα παρακείµενα
σηµεία του φιλτραρισµένου σήµατος εξόδου του φίλτρου Bessel, και
tκατώτεροείναι ο χρόνος του παρακείµενου χρονικού σηµείου,όπως
σηµειώνεται στον πίνακα B.
t10= 0,200000 + 0,006667 * (0,1 − 0,099208)/(0,104794 − 0,099208) =
0,200945 s1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 169
▼M3
t90= 0,273333 + 0,006667 * (0,9 − 0,899147)/(0,901168 − 0,899147) =
1,276147 s
Στάδιο 4 Χρόνος απόκρισης φίλτρου στον πρώτο κύκλο
επανάληψης:
tF,iter= 1,276147 − 0,200945 = 1,075202 s
Στάδιο 5 Απόκλιση µεταξύ απαιτούµενου και ληφθέντος χρόνου
απόκρισης φίλτρου στον πρώτο κύκλο επανάληψης:
∆= (1,075202 − 0,987421)/0,987421 = 0,081641
Στάδιο 6 Έλεγχος του κριτηρίου επανάληψης:
Απαιτείται |∆|≤0,01. Εφόσον 0,081641 > 0,01, δεν πληρούται το
κριτήριο επανάληψης και πρέπει να αρχίσει ένας ακόµη κύκλος
επανάληψης. Για τον κύκλο αυτό,υπολογίζεται νέα συχνότητα
διακοπής της τροφοδοσίας από τα fcκαι ∆,ως εξής:
fc,new= 0,318152 * (1 + 0,081641) = 0,344126 Hz
Αυτή η νέα συχνότητα διακοπής της τροφοδοσίας χρησιµοποιείται
στο δεύτερο κύκλο επανάληψης,που αρχίζει πάλι από το στάδιο 2.
Η επανάληψη πρέπει να συνεχιστεί µέχρις ότου ικανοποιηθεί το
κριτήριο επανάληψης. Οι τιµές που προκύπτουν από την πρώτη και
τη δεύτερη επανάληψη συνοψίζονται στον πίνακα A.
Πίνακας Α
Τιµές της πρώτης και της δεύτερης επανάληψης
Παράµετρος 1η επανάληψη 2η επανάληψη
fc(Hz) 0,318152 0,344126
E (−) 7,07948 E-5 8,272777 E-5
K (−) 0,970783 0,968410
t10(s) 0,200945 0,185523
t90(s) 1,276147 1,179562
tF,iter(s) 1,075202 0,994039
∆(−) 0,081641 0,006657
fc,new(Hz) 0,344126 0,346417
Στάδιο 7 Τελικός αλγόριθµος Bessel:
Μόλις ικανοποιηθεί το κριτήριο επανάληψης,υπολογίζονται οι
τελικές σταθερές του φίλτρου Bessel και ο τελικός αλγόριθµος Bessel
σύµφωνα µε το στάδιο 2. Στο παράδειγµα αυτό,το κριτήριο
επανάληψης ικανοποιήθηκε µετά τη δεύτερη επανάληψη (∆ =
= 0,006657 ≤0,01). Ο τελικός αλγόριθµος χρησιµοποιείται κατόπιν
για τον προσδιορισµό των µέσων τιµών αιθάλης (βλέπε επόµενο
κεφ.2.3).
Yi=Yi−1+8,272777E−5*(Si+2*Si−1+Si−2−4*Yi−2)+0,968410
*( Yi−1−Yi−2)1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 170
▼M3
Πίνακας Β
Τιµές του βαθµιδωτού σήµατος εισόδου και του φιλτραρισµένου σήµατος
εξόδου του φίλτρου Besselγια τον πρώτο και το δεύτερο κύκλο
επανάληψης
∆είκτηςi ΧρόνοςΒαθµιδωτό
σήµα εισόδου
SiΦιλτραρισµένο σήµα εξόδου
Yi
[−] [s] [−][−]
1η/επανάλ. 2η-επανάλ.
− 2 − 0,013333 0 0,000000 0,000000
− 1 − 0,006667 0 0,000000 0,000000
0 0,000000 1 0,000071 0,0000831 0,006667 1 0,000352 0,0004112 0,013333 1 0,000908 0,0010603 0,020000 1 0,001731 0,0020194 0,026667 1 0,002813 0,003278
5 0,033333 1 0,004145 0,004828
== == =24 0,160000 1 0,067877 0,07787625 0,166667 1 0,072816 0,08347626 0,173333 1 0,077874 0,08920527 0,180000 1 0,083047 0,09505628 0,186667 1 0,088331 0,10102429 0,193333 1 0,093719 0,10710230 0,200000 1 0,099208 0,11328631 0,206667 1 0,104794 0,11957032 0,213333 1 0,110471 0,12594933 0,220000 1 0,116236 0,132418
34 0,226667 1 0,122085 0,138972
35 0,233333 1 0,128013 0,14560536 0,240000 1 0,134016 0,15231437 0,246667 1 0,140091 0,159094== == =
175 1,166667 1 0,862416 0,895701176 1,173333 1 0,864968 0,897941177 1,180000 1 0,867484 0,900145178 1,186667 1 0,869964 0,902312179 1,193333 1 0,872410 0,904445180 1,200000 1 0,874821 0,906542
181 1,206667 1 0,877197 0,908605
182 1,213333 1 0,879540 0,910633183 1,220000 1 0,881849 0,912628184 1,226667 1 0,884125 0,914589185 1,233333 1 0,886367 0,916517186 1,240000 1 0,888577 0,918412187 1,246667 1 0,890755 0,920276188 1,253333 1 0,892900 0,922107189 1,260000 1 0,895014 0,923907190 1,266667 1 0,897096 0,925676191 1,273333 1 0,899147 0,9274141988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 171
▼M3
∆είκτηςi ΧρόνοςΒαθµιδωτό
σήµα εισόδου
SiΦιλτραρισµένο σήµα εξόδου
Yi
[−] [s] [−][−]
1η/επανάλ. 2η-επανάλ.
192 1,280000 1 0,901168 0,929121
193 1,286667 1 0,903158 0,930799
194 1,293333 1 0,905117 0,932448
195 1,300000 1 0,907047 0,934067
== == =1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 172
▼M3
2.3.Υπολογισµός των τιµών αιθάλης
Στο κατωτέρω διάγραµµα εµφαίνεται η συνήθης διαδικασία προσδιο-
ρισµού της τελικής τιµής αιθάλης.
1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 173
▼M3
Στο σχήµα β,εµφαίνονται οι καµπύλες του µετρώµενου πρωτογενούς
σήµατος αδιαφάνειας και του συντελεστή απορρόφησης του φωτός
(τιµήk)πριν και µετά τη διέλευση από το φίλτρο του πρώτου
σταδίου φόρτισης δοκιµής ELR και σηµειώνεται η µέγιστη τιµή
Ymax1,A(κορυφή της καµπύλης) του φιλτραρισµένου k.Αντίστοιχα,ο
πίνακας Γ περιέχει τις αριθµητικές τιµές του δείκτη i,του χρόνου
(ρυθµός δειγµατοληψίας 150 Hz), της πρωτογενούς αδιαφάνειας,του
αφιλτράριστου kκαι του φιλτραρισµένου k.Στο φιλτράρισµα χρησι-
µοποιήθηκαν οι σταθερές του αλγορίθµου Bessel που σχεδιάστηκε
στο κεφ.2.2 του παρόντος Παραρτήµατος. Λόγω του µεγάλου όγκου
των δεδοµένων,απεικονίζονται µόνο τα τµήµατα της καµπύλης της
αιθάλης που βρίσκονται στην περιοχή της αρχής και της κορυφής.
Σχήµα β
Καµπύλες της µετρώµενης αδιαφάνειας Ν, του αφιλτράριστου k
αιθάλης και του φιλτραρισµένου kαιθάλης
Η τιµή της αιχµής ( i = 272) υπολογίζεται µε υπόθεση εργασίας τα
κατωτέρω δεδοµένα του πίνακα Γ. Όλες οι λοιπές επί µέρους τιµές
αιθάλης υπολογίζονται κατά τον ίδιο τρόπο. Για να αρχίσει ο αλγό-
ριθµος,µηδενίζονται οι τιµές των S-1,S-2,Y-1καιY-2
LA(m) 0,430
∆είκτηςi 272
N ( %) 16,783
S271(m−1) 0,427392
S270(m−1) 0,427532
Y271(m−1) 0,542383
Y270(m−1) 0,542337
Υπολογισµός της τιµής k(ΠαράρτηµαIII,Προσάρτηµα 1, κεφ.6.3.1):
k¼/C01
0;430/C3ln 1 /C016;783
100/C18/C19
¼0;427252 m/C01
Η τιµή αυτή αντιστοιχεί στην τιµή S272της εξίσωσης που ακολουθεί.
Υπολογισµός της µέσης τιµής αιθάλης µε φίλτρο Bessel(ΠαράρτηµαIII,
Προσάρτηµα 1, κεφ.6.3.2):
Στην εξίσωση που ακολουθεί,χρησιµοποιούνται οι σταθερές Bessel
του προηγούµενου κεφαλαίου 2.2. Η πραγµατική αφιλτράριστη τιµή
k,όπως υπολογίστηκε παραπάνω,αντιστοιχεί στην S272(Si).Οι τιµές
S271(Si-1)καιS270(Si-2)είναι οι δύο προηγούµενες αφιλτράριστες τιµές1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 174
▼M3
k,ενώ οι τιµές Y271(Yi-1)καιY270(Yi-2)είναι οι δύο προηγούµενες
φιλτραρισµένες τιµές k.
Y272=0,542383+8,272777E−5*(0,427252+2*0,427392+0,427532
− 4 * 0,542337) + 0,968410 * (0,542383 − 0,542337)
= 0,542389 m−1
Η τιµή αυτή αντιστοιχεί στην τιµή Ymax1,Aστην εξίσωση που
ακολουθεί.
Υπολογισµός της τελικής τιµής αιθάλης (Παράρτηµα III,Προσάρτηµα 1,
κεφ. 6.3.3.):
Από κάθε καµπύλη αιθάλης λαµβάνεται η µέγιστη φιλτραρισµένη
τιµήkγια τον περαιτέρω υπολογισµό. Έστω ότι ισχύουν οι εξής
τιµές:
ΣτροφέςΧmax(m−1)
Κύκλος 1 Κύκλος 2 Κύκλος 3
Α 0,5424 0,5435 0,5587
Β 0,5596 0,5400 0,5389
Γ 0,4912 0,5207 0,5177
SVA= (0,5424 + 0,5435 + 0,5587) / 3 = 0,5482 m−1
SVB= (0,5596 + 0,5400 + 0,5389) / 3 = 0,5462 m−1
SVC= (0,4912 + 0,5207 + 0,5177) / 3 = 0,5099 m−1
SV = (0,43 * 0,5482) + (0,56 * 0,5462) + (0,01 * 0,5099) = 0,5467 m−1
Επικύρωση κύκλου (Παράρτηµα III,Προσάρτηµα 1, κεφ. 3.4)
Πριν από τον υπολογισµό της SV,πρέπει να επικυρωθεί ο κύκλος µε
υπολογισµό των σχετικών τυπικών αποκλίσεων των τιµών αιθάλης
των τριών κύκλων για κάθε αριθµό στροφών.
Στροφές Μέση SV m-1)απόλυτη τυπική
απόκλιση (m-1)σχετική τυπική
απόκλιση ( %)
A 0,5482 0,0091 1,7
B 0,5462 0,0116 2,1C 0,5099 0,0162 3,2
Στο παράδειγµα αυτό,ικανοποιείται το κριτήριο επικύρωσης του
15%για κάθε αριθµό στροφών.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 175
▼M3
Πίνακας Γ
Τιµές αδιαφάνειας Ν, αφιλτράριστης και φιλτραρισµένης τιµής kστην
αρχή του στάδιου φόρτισης
∆είκτηςi ΧρόνοςΑδιαφάνεια
Ναφιλτράριστη
τιµήkφιλτραρι-
σµένη τιµή k
[−] [s] [%] [m−1] [m−1]
− 2 0,000000 0,000000 0,000000 0,000000
− 1 0,000000 0,000000 0,000000 0,000000
0 0,000000 0,000000 0,000000 0,000000
1 0,006667 0,020000 0,000465 0,000000
2 0,013333 0,020000 0,000465 0,000000
3 0,020000 0,020000 0,000465 0,000000
4 0,026667 0,020000 0,000465 0,000001
5 0,033333 0,020000 0,000465 0,000002
6 0,040000 0,020000 0,000465 0,000002
7 0,046667 0,020000 0,000465 0,000003
8 0,053333 0,020000 0,000465 0,000004
9 0,060000 0,020000 0,000465 0,000005
10 0,066667 0,020000 0,000465 0,000006
11 0,073333 0,020000 0,000465 0,000008
12 0,080000 0,020000 0,000465 0,000009
13 0,086667 0,020000 0,000465 0,000011
14 0,093333 0,020000 0,000465 0,000012
15 0,100000 0,192000 0,004469 0,000014
16 0,106667 0,212000 0,004935 0,000018
17 0,113333 0,212000 0,004935 0,000022
18 0,120000 0,212000 0,004935 0,000028
19 0,126667 0,343000 0,007990 0,000036
20 0,133333 0,566000 0,013200 0,000047
21 0,140000 0,889000 0,020767 0,000061
22 0,146667 0,929000 0,021706 0,000082
23 0,153333 0,929000 0,021706 0,000109
24 0,160000 1,263000 0,029559 0,000143
25 0,166667 1,455000 0,034086 0,000185
26 0,173333 1,697000 0,039804 0,000237
27 0,180000 2,030000 0,047695 0,000301
28 0,186667 2,081000 0,048906 0,000378
29 0,193333 2,081000 0,048906 0,000469
30 0,200000 2,424000 0,057067 0,000573
31 0,206667 2,475000 0,058282 0,000693
32 0,213333 2,475000 0,058282 0,000827
33 0,220000 2,808000 0,066237 0,000977
34 0,226667 3,010000 0,071075 0,001144
35 0,233333 3,253000 0,076909 0,001328
36 0,240000 3,606000 0,085410 0,001533
37 0,246667 3,960000 0,093966 0,001758
38 0,253333 4,455000 0,105983 0,002007
39 0,260000 4,818000 0,114836 0,002283
40 0,266667 5,020000 0,119776 0,0025871988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 176
▼M3
∆είκτηςi ΧρόνοςΑδιαφάνεια
Ναφιλτράριστη
τιµήkφιλτραρι-
σµένη τιµή k
[−] [s] [%] [m−1] [m−1]
== = = =1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 177
▼M3
ΤιµέςαδιαφάνειαςΝ,αφιλτράριστηςκαιφιλτραρισµένηςτιµής kγύρωαπό
τηYmaxl,A(≡µέγιστη τιµή, σηµειώνεται µε παχείς αριθµητικούς χαρα-
κτήρες)
∆είκτηςi ΧρόνοςΑδιαφάνεια
Ναφιλτράριστη
τιµήkφιλτραρι-
σµένη τιµή k
[−] [s] [%] [m−1] [m−1]
== = = =
259 1,726667 17,182000 0,438429 0,538856
260 1,733333 16,949000 0,431896 0,539423
261 1,740000 16,788000 0,427392 0,539936262 1,746667 16,798000 0,427671 0,540396
263 1,753333 16,788000 0,427392 0,540805
264 1,760000 16,798000 0,427671 0,541163
265 1,766667 16,798000 0,427671 0,541473
266 1,773333 16,788000 0,427392 0,541735
267 1,780000 16,788000 0,427392 0,541951
268 1,786667 16,798000 0,427671 0,542123
269 1,793333 16,798000 0,427671 0,542251
270 1,800000 16,793000 0,427532 0,542337
271 1,806667 16,788000 0,427392 0,542383
272 1,813333 16,783000 0,427252 0,542389
273 1,820000 16,780000 0,427168 0,542357
274 1,826667 16,798000 0,427671 0,542288
275 1,833333 16,778000 0,427112 0,542183
276 1,840000 16,808000 0,427951 0,542043
277 1,846667 16,768000 0,426833 0,541870
278 1,853333 16,010000 0,405750 0,541662
279 1,860000 16,010000 0,405750 0,541418
280 1,866667 16,000000 0,405473 0,541136281 1,873333 16,010000 0,405750 0,540819
282 1,880000 16,000000 0,405473 0,540466
283 1,886667 16,010000 0,405750 0,540080
284 1,893333 16,394000 0,416406 0,539663
285 1,900000 16,394000 0,416406 0,539216
286 1,906667 16,404000 0,416685 0,538744
287 1,913333 16,394000 0,416406 0,538245
288 1,920000 16,394000 0,416406 0,537722
289 1,926667 16,384000 0,416128 0,537175
290 1,933333 16,010000 0,405750 0,536604
291 1,940000 16,010000 0,405750 0,536009
292 1,946667 16,000000 0,405473 0,535389
293 1,953333 16,010000 0,405750 0,534745
294 1,960000 16,212000 0,411349 0,534079
295 1,966667 16,394000 0,416406 0,533394
296 1,973333 16,394000 0,416406 0,532691
297 1,980000 16,192000 0,410794 0,531971
298 1,986667 16,000000 0,405473 0,531233
299 1,993333 16,000000 0,405473 0,530477
300 2,000000 16,000000 0,405473 0,529704
== = = =1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 178
▼M3
3.∆ΟΚΙΜΗETC
3.1.Εκποµπές αερίων (κινητήρας ντήζελ)
Έστωσαν τα ακόλουθα αποτελέσµατα δοκιµής για σύστηµα PDP-CVS
V0(m3/rev) 0,1776
Np(rev) 23073
pB(kPa) 98,0
p1(kPa) 2,3
T (K) 322,5
Ha(g/kg) 12,8
NOx conce(ppm) 53,7
NOx concd(ppm) 0,4
COconce(ppm) 38,9
COconcd(ppm) 1,0
HCconce(ppm) 9,00
HCconcd(ppm) 3,02
CO2,conce( %) 0,723
Wact(kWh) 62,72
Υπολογισµός της ροής αραιωµένων καυσαερίων (Παράρτηµα III,
Προσάρτηµα 2, κεφ. 4.1):
MTOTW= 1,293 * 0,1776 * 23073 * (98,0 − 2,3) * 273 / (101,3 * 322,5)
= 4237,2 kg
Υπολογισµός του συντελεστήδιόρθωσης για NOx(ΠαράρτηµαIII,
Προσάρτηµα 2, κεφ. 4.2):
KH;D¼1
1/C00;0182 /C312;8/C010;71 ðÞ¼1;039
Υπολογισµός των συγκεντρώσεων µε διόρθωση υποβάθρου (Παράρτηµα
III,Προσάρτηµα 2, κεφ. 4.3.1.1):
Έστω ότι το καύσιµο είναι πετρέλαιο ντήζελ µε σύνθεση C1H1,8:
FS¼100/C31
1þ1;8=2 ðÞ þ3;76/C31þ1;8=4 ðÞðÞ ½/C138¼13;6
DF¼13;6
0;723þ9;00þ38;9 ðÞ /C3 10/C04¼18;69
NOx conc= 53,7 − 0,4 * (1 − (1/18,69)) = 53,3 ppm
COconc= 38,9 − 1,0 * (1 − (1/18,69)) = 37,9 ppm
HCconc= 9,00 − 3,02 * (1 − (1/18,69)) = 6,14 ppm
Υπολογισµός της ροής µάζας εκποµπών (Παράρτηµα III,Προσάρτηµα 2,
κεφ. 4.3.1):
NOx mass= 0,001587 * 53,3 * 1,039 * 4237,2 = 372,391 g1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 179
▼M3
COmass= 0,000966 * 37,9 * 4237,2 = 155,129 g
HCmass= 0,000479 * 6,14 * 4237,2 = 12,462 g
Υπολογισµός των ειδικών εκποµπών (Παράρτηµα III,Προσάρτηµα 2,
κεφ. 4.4):
NOx¼372 ;391 =62;72¼5;94g =kWh
CO¼155 ;129 =62;72¼2;47g =kWh
HC¼12;462 =62;72¼0;199 g =kWh
3.2.Εκποµπές σωµατιδίων (κινητήρας ντίζελ)
Έστωσαν τα εξής αποτελέσµατα δοκιµής για σύστηµα PDP-CVS µε
διπλή αραίωση.
MTOTW(kg) 4237,2
Mf,p(mg) 3,030
Mf,b(mg) 0,044
MTOT(kg) 2,159
MSEC(kg) 0,909
Md(mg) 0,341
MDIL(kg) 1,245
DF 18,69
Wact(kWh) 62,72
Υπολογισµός της µάζας εκποµπών (Παράρτηµα III,Προσάρτηµα 2,
κεφ.5.1):
Mf= 3,030 + 0,044 = 3,074 mg
MSAM= 2,159 − 0,909 = 1,250 kg
PTmass¼3;074
1;250/C34237 ;2
1000¼10;42 g
Υπολογισµός της µάζας εκποµπών µε διόρθωση υποβάθρου (Παράρτηµα
III,Προσάρτηµα 2, κεφ.5.1):
PTmass¼3;074
1;250/C00;341
1;245/C31/C01
18;69/C18/C19/C18/C19/C20/C21
/C34237 ;2
1000¼9;32 g
Υπολογισµός των ειδικών εκποµπής (Παράρτηµα III,Προσάρτηµα 2,
κεφ.5.2):
PT¼10;42=62;72¼0;166g =kWh
PT¼9;32=62;72¼0;149 g =kWh ;µετ´αα π ´οδ ι´ορθωση υποβ ´αθρου1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 180
▼M3
3.3.Εκποµπές αερίων (κινητήρας CNG)
Έστωσαν τα εξής αποτελέσµατα δοκιµής για σύστηµα PDP-CVS µε
διπλή αραίωση
MTOTW(kg) 4237,2
Ha(g/kg) 12,8
NOx conce(ppm) 17,2
NOx concd(ppm) 0,4
COconce(ppm) 44,3
COconcd(ppm) 1,0
HCconce(ppm) 27,0
HCconcd(ppm) 3,02
CH4 conce(ppm) 18,0
CH4 concd(ppm) 1,7
CO2,conce( %) 0,723
Wact(kWh) 62,72
Υπολογισµός του συντελεστήδιόρθωσης του NOx(ΠαράρτηµαIII,
Προσάρτηµα 2, κεφ. 4.2):
KH;G¼1
1/C00;0329 /C312;8/C010;71 ðÞ¼1;074
Υπολογισµός της συγκέντρωσης NMHC(ΠαράρτηµαIII,Προσάρτηµα 2,
κεφ. 4.3.1):
α) µέθοδος GC
NMHCconce= 27,0 − 18,0 = 9,0 ppm
β) µέθοδος NMC
Έστω ότι η απόδοση ως προς το µεθάνιο είναι 0,04 και η απόδοση
ως προς το αιθάνιο είναι 0,98 (βλέπε Παράρτηµα III,Προσάρτηµα
5,κεφ. 1.8.4)
NMHCconce¼27;0/C31/C00;04 ðÞ /C018;0
0;98/C00;04¼8;4ppm
Υπολογισµός των διορθωµένων συγκεντρώσεων υποβάθρου (Παράρτηµα
III,Προσάρτηµα 2, σηµείο 4.3.1.1):
Έστω καύσιµο αναφοράς G20(100 % µεθάνιο) µε σύνθεση C1H4
FS¼100/C31
1þ4=2ðÞ þ3;76/C31þ4=4ðÞðÞ ½/C138¼9;5
DF¼9;5
0;723þ27;0þ44;3 ðÞ /C3 10/C04¼13;01
Για τουςNMHC, η συγκέντρωση υποβάθρου είναι η διαφορά µεταξύ
HCconcdκαιCH4 concd
NOx conc= 17,2 − 0,4 * (1 − (1/13,01)) = 16,8 ppm
COconc= 44,3 − 1,0 * (1 − (1/13,01)) = 43,4 ppm1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 181
▼M3
NMHCconc= 8,4 − 1,32 * (1 − (1/13,01)) = 7,2 ppm
CH4 conc= 18,0 − 1,7 * (1 − (1/13,01)) = 16,4 ppm
Υπολογισµός της ροής µάζας εκποµπών (Παράρτηµα III,Προσάρτηµα 2,
κεφ. 4.3.1):
NOx mass= 0,001587 * 16,8 * 1,074 * 4237,2 = 121,330 g
COmass= 0,000966 * 43,4 * 4237,2 = 177,642 g
NMHCmass= 0,000502 * 7,2 * 4237,2 = 15,315 g
CH4 mass= 0,000554 * 16,4 * 4237,2 = 38,498 g
Υπολογισµός των ειδικών εκποµπών (Παράρτηµα III,Προσάρτηµα 2,
κεφ. 4.4):
NOx¼121 ;330 =62;72¼1;93g =kWh
CO¼177 ;642 =62;72¼2;83g =kWh
NMHC ¼15;315 =62;72¼0;244 g =kWh
CH4¼38;498 =62;72¼0;614 g =kWh
4.ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΗΣ ΜΕΤΑΒΟΛΗΣ ΤΟΥ λ ( Sλ)
4.1.Υπολογισµός του συνετελεστή µεταβολής του λ ( Sλ)(1)
Sλ¼2
1/C0αδραν ´ες%
100/C18/C19
nþm
4/C16/C17
/C0O2/C3
100
όπου
Sλ=ο συντελεστής µετατόπισης του λ
αδρανές%= η κατ'όγκο εκατοστιαία αναλογία αδρανών αερίων
στο καύσιµο (δηλ. N2,C O2,H e κ.λπ.)
O2*= η κατ'όγκο εκατοστιαία αναλογία αρχικού οξυγόνου
στο καύσιµο
nκαιm= αναφέρονται στον εµπειρικό τύπο CnHmπου παριστά
τη µέση σύνθεση υδρογονανθράκων του καυσίµου,
ήτοι:
n¼1/C2CH4%
100/C20/C21
þ2/C2C2%
100/C20/C21
þ3/C2C3%
100/C20/C21
þ4/C2C4%
100/C20/C21
þ5/C2C5%
100/C20/C21
þ::
1/C0αραιωτικ ´ο%
100
m¼4/C2CH4%
100/C20/C21
þ4/C2C2H4%
100/C20/C21
þ6/C2C2H6%
100/C20/C21
þ...8/C2C3H8%
100/C20/C21
þ::
1/C0αραιωτικ ´ο%
100
όπου
CH4=η κατ'όγκο εκατοστιαία αναλογία µεθανίου στο
καύσιµο
C2=η κατ'όγκο εκατοστιαία αναλογία όλων των
υδρογονανθράκων µε 2 άτοµα άνθρακα (π.χ. C2H6,
C2H4κ.λπ.) στο καύσιµο1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 182
(1)Στοιχειοµετρικές αναλογίες αέρα /καυσίµου των καυσίµων κίνησης — SAE
J1829, Ιούνιος 1987. John B. Heywood, Internal Combustion Engine Fundamentals,
McGraw-Hill, 1988 Κεφ. 3.4«Στοιχειοµετρία καύσης »(σσ. 68-72).
▼M3
C3=η κατ'όγκο εκατοστιαία αναλογία όλων των
υδρογονανθράκων µε 3 άτοµα άνθρακα (π.χ. C3H8,
C3H6,κ.λπ.) στο καύσιµο
C4=η κατ'όγκο εκατοστιαία αναλογία όλων των
υδρογονανθράκων µε 4 άτοµα άνθρακα (π.χ. C4H10,
C4H8κ.λπ.) στο καύσιµο
C5=η κατ'όγκο εκατοστιαία αναλογία όλων των
υδρογονανθράκων µε 5 άτοµα άνθρακα (π.χ. C5H12,
C5H10κ.λπ.) στο καύσιµο
αραιωτικό =η κατ'όγκο εκατοστιαία αναλογία αερίων αραίωσης
στο καύσιµο (δηλ. O2,N2,C O2,H e κ.λπ.)
4.2.Παραδείγµατα υπολογισµού του συντελεστή µεταβολής του λ
Παράδειγµα 1: G25:C H4=8 6% ,N2=1 4%( κατ'όγκο)
n¼1/C2CH4%
100/C20/C21
þ2/C2C2%
100/C20/C21
þ::
1/C0αραιωτικ ´ο%
100¼1/C20;86
1/C014
100¼0;86
0;86¼1
m¼4/C2CH4%
100/C20/C21
þ4/C2C2H4%
100/C20/C21
þ::
1/C0αραιωτικ ´ο%
100¼4/C20;86
0;86¼4
Sλ¼2
1/C0αδραν ´ες
100/C18/C19
nþm
4/C16/C17
/C0O2/C3
100¼2
1/C014
100/C18/C19
/C21þ4
4/C18/C19 ¼1;16
Παράδειγµα 2: GR:C H4=8 7% ,C2H6=1 3%( κατ'όγκο)
n¼1/C2CH4%
100/C20/C21
þ2/C2C2%
100/C20/C21
þ::
1/C0αραιωτικ ´ο%
100¼1/C20;87þ2/C20;13
1/C00
100¼1;13
1¼1;13
m¼4/C2CH4%
100/C20/C21
þ6/C2C2H6%
100/C20/C21
þ::
1/C0αραιωτικ ´ο%
100¼4/C20;87þ6/C20;13
1¼4;26
Sλ¼2
1/C0αδραν ´ες%
100/C18/C19
nþm
4/C16/C17
/C0O2/C3
100¼2
1/C00
100/C18/C19
/C21;13þ4;26
4/C18/C19 ¼0;9111988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 183
▼M4
▼M3
▼M3
Παράδειγµα 3: ΗΠΑ:CH4=8 9% ,C2H6= 4,5 %, C3H8= 2,3 %, C6H14= 0,2 %, O2= 0,6 %, N2=4%
n¼1/C2CH4%
100/C20/C21
þ2/C2C2%
100/C20/C21
þ::
1/C0αραιωτικ ´ο%
100¼1/C20;89þ2/C20;045þ3/C20;023þ4/C20;002
1/C00;64þ4 ðÞ
100¼1;11
m¼4/C2CH4%
100/C20/C21
þ4/C2C2H4%
100/C20/C21
þ6/C2C2H6%
100/C20/C21
þ::þ8/C2C3H8%
100/C20/C21
1/C0αραιωτικ ´ο%
100
¼4/C20;89þ4/C20;045þ8/C20;023þ14/C20;002
1/C00;6þ4
100¼4;24
Sλ¼2
1/C0αδρανες%
100/C18/C19
nþm
4/C16/C17
/C0O2/C3
100¼2
1/C04
100/C18/C19
/C21;11þ4;24
4/C18/C19
/C00;6
100¼0;961988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 184
▼M4
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ VIII
ΕΙ∆ΙΚΕΣΤΕΧΝΙΚΕΣΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣΣΧΕΤΙΚΑΜΕΤΟΥΣΚΙΝΗΤΗΡΕΣ
ΝΤΙΖΕΛ ΠΟΥ ΤΡΟΦΟ∆ΟΤΟΥΝΤΑΙ ΜΕ ΑΙΘΑΝΟΛΗ
Στην περίπτωση των κινητήρων ντίζελ που τροφοδοτούνται µε αιθανόλη,
εφαρµόζονται στις κατάλληλες παραγράφους οι ακόλουθες ειδικές τροπο-
ποιήσεις εξισώσεων και συντελεστών στις διαδικασίες δοκιµών που
καθορίζονται στο παράρτηµα IIIτης παρούσας οδηγίας.
Στο παράρτηµα IIIπροσάρτηµα 1:
4.2. ∆ιόρθωση για ξηρά /υγρή κατάσταση
4.3. ∆ιόρθωση των NOx για υγρασία και θερµοκρασία
όπου:
A = 0,181 GFUEL/GAIRD– 0,0266
B = – 0,123 GFUEL/GAIRD+ 0,00954
Ta=θερµοκρασία του αέρα σε K
Ha=υγρασία του αναρροφούµενου αέρα σε γραµµάρια νερού
ανά χιλιόγραµµο ξηρού αέρα
4.4. Υπολογισµός των παροχών µάζας των εκποµπών
Οι παροχές µάζας των εκποµπών (γραµ. /h)για κάθε στάδιο υπολο-
γίζονται ως εξής,δεχόµενοι πυκνότητα των καυσαερίων είναι
1,272kg/m σε θερµοκρασία 273 K (0 ºC) και πίεση 101,3 kPa:
όπου:
NOx conc,C Oconc,H Cconcείναι οι µέσες συγκεντρώσεις ( ppm) στα
πρωτογενή καυσαέρια,όπως αυτές ορίζονται στο σηµείο 4.1.
Στην περίπτωση όπου,προαιρετικά,οι εκποµπές αερίων προσδιο-
ρίζονται µε σύστηµα αραίωσης πλήρους ροής,έχουν εφαρµογή οι
ακόλουθοι τύποι:
1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 185
▼M4
όπου:
NOx conc,C Oconc,H Cconc(1)είναι οι µέσες συγκεντρώσεις µε
διόρθωση υποβάθρου ( ppm) για κάθε στάδιο στα αραιωµένα
καυσαέρια,όπως αυτές ορίζονται στο σηµείο 4.3.1.1 του προσαρ-
τήµατος 2 του παραρτήµατος III.
(1)Βασιζόµενος σε ισοδύναµα C1.
Στο παράρτηµα IIIπροσάρτηµα 2:
Τα σηµεία 3.1,3.4,3.8.3 και 5 του προσαρτήµατος 2 ισχύουν όχι µόνο για
τους κινητήρες ντίζελ,αλλά και για τους κινητήρες ντίζελ που τροφοδο-
τούνται µε αιθανόλη.
4.2. Οι συνθήκες της δοκιµής πρέπει να ρυθµίζονται κατά τρόπον
ώστε η θερµοκρασία του αέρα και η υγρασία που µετρούνται στο
σηµείο αναρρόφησης από τον κινητήρα,να έχουν πρότυπες
συνθήκες. Το σχετικό πρότυπο πρέπει να είναι 6 ± 0,5 g νερού
ανάkgξηρού αέρα σε περιοχή θερµοκρασιών 298 ±3K . Εντός
των ορίων αυτών,δεν απαιτείται άλλη διόρθωση των NOx.Η
δοκιµή είναι άκυρη,εάν δεν πληρούνται οι ανωτέρω συνθήκες.
4.3. Υπολογισµός της ροής µάζας εκποµπών
4.3.1. Συστήµατα µε σταθερή ροή µάζας
Για συστήµατα µε εναλλάκτη θερµότητας,η µάζα των ρύπων ( g/
δοκιµή) προσδιορίζεται από τις ακόλουθες εξισώσεις:
όπου:
NOx conc,C Oconc,H Cconc(1), NMHCconc=µέσες συγκεντρώσεις µε
διόρθωση υποβάθρου καθ 'όλο τον κύκλο από ολοκλήρωση (υποχ-
ρεωτική για τα NOxκαιHC) ή µέτρηση σάκου,σε ppm·
MTOTW=συνολική µάζα των αραιωµένων καυσαερίων καθ 'όλο τον
κύκλο,όπως ορίζεται στο σηµείο 4.1,σε kg.
4.3.1.1. Προσδιορισµός των συγκεντρώσεων µε διόρθωση υποβάθρου
Η µέση συγκέντρωση αερίων ρύπων υποβάθρου στον αέρα
αραίωσης αφαιρείται από τις µετρούµενες συγκεντρώσεις,ώστε
να προκύψουν οι καθαρές συγκεντρώσεις των ρύπων. Οι µέσες
τιµές των συγκεντρώσεων υποβάθρου µπορούν να προσδιοριστούν
µε τη µέθοδο των σάκων δείγµατος ή µε συνεχείς µετρήσεις,µε
ολοκλήρωση. Χρησιµοποιείται ο ακόλουθος τύπος:
όπου:
conc = συγκέντρωση του εκάστοτε ρύπου στα αραιωµένα
καυσαέρια,διορθωµένη κατά την ποσότητα του ρύπου
αυτού που περιέχεται στον αέρα αραίωσης,σε ppm·
conce=συγκέντρωση του εκάστοτε ρύπου στα αραιωµένα
καυσαέρια,σε ppm·
concd=συγκέντρωση του εκάστοτε ρύπου µετρηµένη στον
αέρα αραίωσης,σε ppm·
DF = συντελεστής αραίωσης.
Ο συντελεστής αραίωσης υπολογίζεται ως εξής:
1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 186
▼M4
όπου:
CO2,conce=συγκέντρωση CO2στα αραιωµένα καυσαέρια,σε %
κατ'όγκο·
HCconce=συγκέντρωση HC στα αραιωµένα καυσαέρια,
σεppm C1·
COconce=συγκέντρωση CO στα αραιωµένα καυσαέρια,
σεppm·
FS=στοιχειοµετρικός συντελεστής.
Οι συγκεντρώσεις που µετρώνται σε ξηρά βάση,µετατρέπονται
σε υγρή βάση σύµφωνα µε το παράρτηµα ΙΙΙ προσάρτηµα 1
σηµείο 4.2.
Ο στοιχειοµετρικός συντελεστής υπολογίζεται για τη γενική
σύνθεση καυσίµου CHαOβNγ,ως εξής:
Εναλλακτικώς,και στην περίπτωση που δεν είναι γνωστή η
σύνθεση του καυσίµου,µπορούν να χρησιµοποιηθούν οι εξής
στοιχειοµετρικοί συντελεστές:
FS (αιθανόλη)= 12,3.
4.3.2. Συστήµατα µε αντιστάθµιση ροής
Για συστήµατα χωρίς εναλλάκτη θερµότητας,η µάζα των ρύπων
(g/δοκιµή) προσδιορίζεται µε υπολογισµό των στιγµιαίων εκπο-
µπών µάζας και ολοκλήρωση των στιγµιαίων τιµών ολοκλήρου
του κύκλου. Επίσης η διόρθωση υποβάθρου εφαρµόζεται
απευθείας στην τιµή της στιγµιαίας συγκέντρωσης. Εφαρµόζονται
οι ακόλουθοι τύποι:
όπου:
conce=συγκέντρωση του αντίστοιχου ρύπου µετρηµένη
στα αραιωµένα καυσαέρια,σε ppm·
concd=συγκέντρωση του αντίστοιχου ρύπου µετρηµένη
στον αέρα αραίωσης,σε ppm·
MTOTW,i=στιγµιαία µάζα των αραιωµένων καυσαερίων (βλέπε
σηµείο 4.1),σε kg·
MTOTW=συνολική µάζα των αραιωµένων καυσαερίων
ολόκληρου του κύκλου (βλέπε σηµείο 4.1),σε kg·
DF = συντελεστής αραίωσης,όπως ορίζεται στο σηµείο
4.3.1.1.
4.4. Υπολογισµός των ειδικών εκποµπών
Οι εκποµπές ( g/kWh) υπολογίζονται για όλα τα επιµέρους
συστατικά µε τον ακόλουθο τρόπο:1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 187
▼M4
όπου:
Wact=πραγµατικό έργο κύκλου,όπως ορίζεται στο σηµείο
3.9.2,σεkWh.1988L0077 — EL — 21.04.2001 — 003.001 — 188