1973L0405 — EL — 14.04.1982 — 001.001 — 1
Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα
►B Ο∆ΗΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
της 22ας Νοεµβρίου 1973
περί προσεγγίσεως των νοµοθεσιών των Κρατών µελών, των αναφεροµένων στις µεθόδους
ελέγχου της βιοδιασπασιµότητος των ανιονικών τασιενεργών ουσιών
(73/405/ΕΟΚ)
(ΕΕL 347της 17.12.1973, σ. 53)
Τροποποιείται από:
Επίσηµη Εφηµερίδα
αριθ. σελίδα ηµεροµηνία
►M1Οδηγία του Συµβουλίου της 31ης Μαρτίου 1982 (82 /243/ΕΟΚ) L 109 18 22.4.1982
▼B
Ο∆ΗΓΙΑ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
της 22ας Νοεµβρίου 1973
περί προσεγγίσεως των νοµοθεσιών των Κρατών µελών, των
αναφεροµένων στις µεθόδους ελέγχου της βιοδιασπασιµότητος
των ανιονικών τασιενεργών ουσιών
(73/405/ΕΟΚ)
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,
Έχοντας υπόψη:
τη συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Οικονοµικής
Κοινότητος, και ιδίως το άρθρο 100,
την οδηγία του Συµβουλίου της 22ας Νοεµβρίου 1973περί
προσεγγίσεως των νοµοθεσιών των Κρατών µελών, που αφορούνστα απορρυπαντικά (
1),και ιδίως το άρθρο 4 αυτής,
την πρόταση της Επιτροπής,
τη γνώµη της Συνελεύσεως (2),
τη γνώµη της Οικονοµικής και Κοινωνικής Επιτροπής (3),
Εκτιµώντας:
ότι, για να είναι σε θέση τα Κράτη -µέλη να προσδιορίσουν την
τιµή της βιοδιασπασιµότητος των ανιονικών τασιενεργώνουσιών, είναι σκόπιµο να χρησιµοποιούν µεθόδους ελέγχου ήδηεν χρήσει για το σκοπό αυτό σε µερικά Κράτη µέλη, ότι, εντούτοις, η βιοδιασπασιµότης πρέπει να ελέγχεται δια κοινήςµεθόδου σε περίπτωση διαφωνίας ·
ότι πρέπει επίσης, όπως προβλέπεται στο άρθρο 4 της οδηγίας
του Συµβουλίου της 22ας Νοεµβρίου 1973, να καθορισθούνκατάλληλα όρια ανοχής για τη µέτρηση της βιοδιασπασιµότητος,ώστε να ληφθεί υπόψη η πιθανότης ανακριβείας των µεθόδων
ελέγχου, η οποία δύναται να οδηγήσει σε απορριπτικές αποφά-
σεις µε σηµαντικές οικονοµικές συνέπειες και ότι µιααπορριπτική απόφαση δύναται να ληφθεί µόνον εάν η ανάλυσηδείξει τιµή βιοδιασπασιµότητος κατώτερη του 80 %,
ΕΞΕ∆ΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ Ο∆ΗΓΙΑ:
Άρθρο 1
Η παρούσα Οδηγία αφορά στις µεθόδους ελέγχου της βιοδιασπα-
σιµότητος των ανιονικών τασιενεργών ουσιών ►M1που
περιέχονται στα απορρυπαντικά που αναφέρονται στο άρθρο 1
της οδηγίας 73 /404/ΕΟΚ.◄
Άρθρο 2
Σύµφωνα µε το άρθρο 4 της οδηγίας 73 /404/ΕΟΚ για τα απορρυ-
παντικά, τα Κράτη µέλη απαγορεύουν τη διάθεση στην αγορά
και τη χρησιµοποίηση στην επικράτειά τους ενός απορρυπαν-
τικού, αν η µέτρηση της βιοδιασπασιµότητας των ανιονικώντασιενεργών συστατικών του απορρυπαντικού αυτού δίνειποσοστό κατώτερο από 80 %.Η µέτρηση αυτή εκτελείται
σύµφωνα µε µία από τις ακόλουθες µεθόδους:
—τη µέθοδο του ΟΟΣΑ, η οποία δηµοσιεύθηκε στην τεχνική
έκθεση του ΟΟΣΑ της 11ης Ιουνίου 1976 «Πρόταση µεθόδου1973L0405 — EL — 14.04.1982 — 001.001 — 2
(1)Βλέπε σηµείο 51 της παρούσης Επίσηµης Εφηµερίδας . (SIC!ΕΕ αριθ.
L 347της 17. 12. 1973, σ. 51 .)
(2)ΕΕ αριθ. C1 0της 5. 2. 1972, σ. 29 .
(3)ΕΕ αριθ. C8 9της 23. 8. 1972, σ. 13 .▼M1
▼M1
προσδιορισµού της βιοδιασπασιµότητας των τασιενεργών
ουσιών που χρησιµοποιούνται στα συνθετικά απορρυ-παντικά »,
—τη µέθοδο που ισχύει στη Γερµανία, η οποία καθιερώθηκε µε
τον κανονισµό «Verordnung über die Abbaubarkeit anionischer
und nichtionischer grenzflächenaktiver Stoffe in Wasch- und Reini-
gungsmitteln» της 30ής Ιανουαρίου 1977, που δηµοσιεύθηκε
στοBundesgesetzblatt 1977, µέρος Ι, σ. 244 —όπως περιγρά-
φεται στον κανονισµό για την τροποποίηση του παραπάνωκανονισµού, της 18ης Ιουνίου 1980, που δηµοσιεύθηκε στο
Bundesgesetzblatt 1980, µέρος Ι, σ. 706,
—τη µέθοδο που ισχύει στη Γαλλία, η οποία εγκρίθηκε µε το
διάταγµα της 28ης ∆εκεµβρίου 1977, που δηµοσιεύτηκε στο
Journal officiel de la République française της 18ης Ιανουαρίου
1978, σ. 514 και 515, και µε το πειραµατικό πρότυπο Τ 73 -
260,Ιούνιος 1981, έκδοση της Association françaisedeNormali-
sation (AFNOR),
—τη µέθοδο που ισχύει στο Ηνωµένο Βασίλειο µε την
ονοµασία «Porous Pot Test», η οποία περιγράφεται στην
Τεχνική Εχθεση ( SIC!Έκθεση) αριθ. 70 (1978) τουWater
Research Centre.
Άρθρο 3
Κατά τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 5 παράγραφος 2
της οδηγίας 73 /404/ΕΟΚ, η γνώµη του εργαστηρίου σ 'ό,τι αφορά
τις ανιονικές τασιενεργούς ουσίες πρέπει να βασίζεται στηµέθοδο αναφοράς ( «επιβεβαιωτική δοκιµή »)που περιγράφεται
στο παράρτηµα της παρούσας οδηγίας.
Άρθρο 3α
Οι τροποποιήσεις που είναι αναγκαίες για την προσαρµογή του
παραρτήµατος στην τεχνική πρόοδο θεσπίζονται σύµφωνα µε τηδιαδικασία του άρθρου 7β της οδηγίας 73 /404/ΕΟΚ.
Άρθρο 4
1.Τα Κράτη µέλη θέτουν σε ισχύ τις νοµοθετικές κανονι-
στικές και διοικητικές διατάξεις, που είναι αναγκαίες για να
συµµορφωθούν προς την παρούσα οδηγία, εντός δεκαοκτώ µηνώναπό της κοινοποιήσεώς της και ενηµερώνουν αµέσως περίτούτου την Επιτροπή.
2.Τα Κράτη µέλη γνωστοποιούν στην Επιτροπή το κείµενο
των ουσιωδών διατάξεων εσωτερικού δικαίου που θεσπίζουν
στον τοµέα που διέπεται από την παρούσα οδηγία.
Άρθρο 5
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα Κράτη µέλη.1973L0405 — EL — 14.04.1982 — 001.001 — 3
▼B
▼M1
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΒΙΟ∆ΙΑΣΠΑΣΙΜΟΤΗΤΑΣ ΤΩΝ ΑΝΙΟ-
ΝΙΚΩΝ ΤΑΣΙΕΝΕΡΓΩΝ ΟΥΣΙΩΝ
Μέθοδος αναφοράς (επιβεβαιωτική δοκιµή)
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1
1.1.Ορισµός
Κατά την έννοια της παρούσας οδηγίας, ανιονικές τασιενεργοί
ουσίες είναι οι τασιενεργοί ουσίες που, έπειτα από διέλευση από
κατιονικούς και ανιονικούς ανταλλάκτες ιόντων, διαχωρίζονται µε
κλασµατική έκλουση και προσδιορίζονται ως ουσίες που αντι-
δρούν µε το κυανούν του µεθυλενίου ( MBAS) σύµφωνα µε τη
µέθοδο αναλύσεως που περιγράφεται στο κεφάλαιο 3.
1.2.Αναγκαίος εξοπλισµός
Η µέθοδος µετρήσεως βασίζεται στη χρησιµοποίηση της εγκα-
ταστάσεως ενεργοποιηµένης ιλύος, η οποία παρίσταται στο
σχήµα 1 και λεπτοµερέστερα στο σχήµα 2.
Ο εξοπλισµός αποτελείται από δοχείο αποθηκεύσεως Α για
συνθετικό λύµα, δοσιµετρική αντλία Β, δοχείο αερισµού C,δοχείο
µεταγγίσεως ιλύος D,αεραντλία Ε για ανακύκλωση της ενεργο-
ποιηµένης ιλύος και δοχείο Fγια συλλογή του µετά την
κατεργασία εκκρέοντος υγρού.
Τα δοχεία Α και Fπρέπει να είναι κατασκευασµένα από γυαλί ή
κατάλληλο πλαστικό και να έχουν χωρητικότητα τουλάχιστον 24
λίτρων. Η αντλία Β πρέπει να εξασφαλίζει την κανονική τροφο-
δοσία του δοχείου αερισµού µε συνθετικό λύµα. Το δοχείο τούτο,
κατά τη διάρκεια κανονικής λειτουργίας, πρέπει να περιέχει 3
λίτρα µίγµατος. Πορώδες γυάλινο εξάρτηµα αερισµού Gπρέπει
να είναι αναρτηµένο στο εσωτερικό του δοχείου C,στην κορυφή
του κώνου. Η ποσότητα του αέρα η οποία διοχετεύεται από το
εξάρτηµα αερισµού Gπρέπει να µετριέται µε τη βοήθεια µετρητή
ροής Η.
1.3.Συνθετικό λύµα
Για τη δοκιµή αυτή χρησιµοποιείται συνθετικό λύµα.∆ιαλύονται τα εξής, κατά λίτρο νερού της βρύσης:— 160 mg πεπτόνη,
— 110 mg εκχύλισµα κρέατος,
—3 0m g ουρία (CO(NH
2)2),
—7m g χλωριούχο νάτριο ( NaCl),
—4m g χλωριούχο ασβέστιο ( CaCl2.2H2O),
—2m g θειικό µαγνήσιο ( MgSO4.7H2O),
—2 8m g µονόξινο φωσφορικό κάλιο ( K2HPO4),
— 20 mg ± 2 mg MBAS.
ΗMBASπαραλαµβάνεται από το δοκιµαζόµενο προϊόν µε τη
µέθοδο του κεφαλαίου 2. Το συνθετικό λύµα παρασκευάζεται
καθηµερινά.
1.4.Παρασκευή των δειγµάτων
1.4.1.Οι απλές τασιενεργοί ουσίες µπορούν να εξετάζονται όπως έχουν.
Προκειµένου να παρασκευασθεί το συνθετικό λύµα (1.3), πρέπει
να προσδιορίζεται η περιεκτικότητα σε MBAS.
1.4.2.Τα σύνθετα προϊόντα υφίστανται ανάλυση για τον προσδιορισµό
της περιεκτικότητάς τους σε MBASκαι σαπούνι. Γίνεται εκχύ-
λιση µε αλκοόλη και διαχωρισµός της MBAS (βλ. κεφάλαιο 2).
Η περιεκτικότητα του εκχυλίσµατος σε MBASπρέπει να είναι
γνωστή προκειµένου να παρασκευασθεί το συνθετικό λύµα.
1.5.Λειτουργία της εγκαταστάσεως
Αρχικά γεµίζεται µε συνθετικό λύµα το δοχείο αερισµού Cκαι το
δοχείο µεταγγίσεως της ιλύος D.Το δοχείο Dπρέπει να στερεώ-
νεται στο κατάλληλο ύψος, ώστε ο περιεχόµενος όγκος στο
δοχείο αερισµού Cνα είναι 3λίτρα. Εισάγονται 3 mlδευτε-
ρεύοντα λύµατα καλής ποιότητος, που παρελήφθησαν πρόσφατα1973L0405 — EL — 14.04.1982 — 001.001 — 4
▼M1
από εγκατάσταση κατεργασίας υδρολυµάτων, κυρίως οικιακών. Τα
λύµατα πρέπει να διατηρούνται σε αερόβιες συνθήκες κατά το
διάστηµα που µεσολαβεί από τη δειγµατοληψία ως τη χρήση.
Τίθεται έπειτα σε λειτουργία το σύστηµα αερισµού C,η αεραν-
τλία Ε και η δοσιµετρική αντλία Β. Το συνθετικό λύµα πρέπει να
διέρχεται δια του δοχείου αερισµού Cµε ρυθµό 1 λίτρου ανά ώρα,
πράγµα το οποίο συνεπάγεται µέσο χρόνο κατακρατήσεως τρεις
ώρες.
Η ταχύτητα αερισµού πρέπει να ρυθµίζεται κατά τρόπο ώστε το
περιεχόµενο του δοχείου Cνα βρίσκεται συνεχώς εν αιωρήσει
και το διαλελυµένο οξυγόνο να ανέρχεται τουλάχιστον σε 2 mg
ανά λίτρο. Ο αφρισµός πρέπει να εµποδίζεται µε κατάλληλα
µέσα. Παράγοντες παρεµποδίσεως του αφρισµού, οι οποίοι δρουν
ανασταλτικά στην ενεργοποιηµένη ιλύ ή περιέχουν MBAS,δεν
πρέπει να χρησιµοποιούνται. Η λειτουργία της αεραντλίας Ε
πρέπει να ρυθµίζεται ώστε η ενεργοποιηµένη ιλύς να ανακυκλώ-
νεται συνεχώς και κανονικά από το δοχείο µεταγγίσεως Dστο
δοχείο αερισµού C.Η ιλύς που συσσωρεύεται γύρω από την
κορυφή του δοχείου αερισµού C,στη βάση του δοχείου µεταγγί-
σεωςDή στο κύκλωµα κυκλοφορίας πρέπει να επαναφέρεται
στην κυκλοφορία τουλάχιστον µία φορά την ηµέρα µε τη βοήθεια
ψήκτρας ή άλλου κατάλληλου µέσου. Αν η ιλύς δεν κατακαθίζει,
µπορεί να αυξηθεί η περιεκτικότητά της µε διάλυµα τριχλω-
ριούχου σιδήρου 5 %προστιθέµενο κατά µικρά ποσά (2 ml).Αν
είναι απαραίτητο, η προσθήκη επαναλαµβάνεται.
Το υγρό που εκρέει από το δοχείο µεταγγίσεως Dσυλλέγεται στο
δοχείο Fεπί 24 ώρες και ακολούθως λαµβάνεται δείγµα του µετά
από οµογενοποίηση του µίγµατος. Κατόπιν το δοχείο Fπρέπει να
καθαρίζεται επιµελώς.
1.6.Έλεγχος της συσκευής µετρήσεως
Η περιεκτικότητα του συνθετικού λύµατος σε MBAS (σεmg/l)
προσδιορίζεται αµέσως πριν χρησιµοποιηθεί.
Η περιεκτικότητα σε MBAS (σεmg/l)του υγρού που συλλέγεται
ανά 24 ώρο στο δοχείο Fπρέπει να προσδιορίζεται µε την ίδια
αναλυτική µέθοδο, αµέσως µετά τη συλλογή, αλλιώς τα δείγµατα
πρέπει να διατηρούνται κατά προτίµηση κατεψυγµένα. Η
συγκέντρωση πρέπει να προσδιορίζεται µε ακρίβεια 0,1 mg/l
MBAS.
Προς έλεγχο της αποτελεσµατικότητας της µεθόδου, προσδιορί-
ζεται τουλάχιστον δύο φορές την εβδοµάδα το χηµικώς
απαιτούµενο οξυγόνο ( DCO)ή ο διαλυµένος οργανικός άνθρακας
(COD)του υγρού που συσσωρεύεται στο δοχείο Fύστερα από
διήθηση µε υαλοβάµβακα, και του διηθηµένου συνθετικού
λύµατος που αποθηκεύεται στο δοχείο Α.
Η ελάττωση του DCOή τουCODπρέπει να σταθεροποιείται όταν
επιτυγχάνεται περίπου κανονική ηµερήσια διάσπαση της MBAS,
δηλαδή στο τέλος της αρχικής περιόδου, όπως φαίνεται στο
σχήµα 3.
Η περιεκτικότητα σε ανόργανη ξηρά ουσία της ενεργοποιηµένης
ιλύος του δοχείου αερισµού πρέπει να προσδιορίζεται δύο φορές
την εβδοµάδα (σε g/l).Εάν είναι µεγαλύτερη από 2,5 g/l,πρέπει
να αποµακρύνεται η περίσσεια της ενεργοποιηµένης ιλύος.
Η δοκιµή της βιοδιασπασιµότητας πραγµατοποιείται σε θερµο-
κρασία δωµατίου, η οποία πρέπει να είναι σταθερή και να
διατηρείται ανάµεσα σε 292 και 297 Κ (19 -24 ºC).
1.7.Υπολογισµός της βιοδιασπασιµότητας
Το ποσοστό διασπάσεως της MBASπρέπει να υπολογίζεται καθε-
µέρα (SIC!κάθε µέρα) βάσει της περιεκτικότητας σε MBAS,σε
mg/l,του συνθετκού λύµατος και του αντίστοιχου υπερχειλίζοντος
υγρού, το οποίο συλλέγεται στο δοχείο F.Οι λαµβανόµενες έτσι
τιµές διασπάσεως πρέπει να παρίστανται γραφικώς, όπως στο
σχήµα 3.
Η βιοδιασπασιµότητα της MBASυπολογίζεται ως ο αριθµητικός
µέσος όρος των λαµβανοµένων τιµών κατά τις 21 ηµέρες που
ακολουθούν την αρχική περίοδο λειτουργίας και κατά τη διάρκεια
των οποίων η διάσπαση πρέπει να είναι κανονική και η
λειτουργία της εγκαταστάσεως οµαλή. Σε καµιά περίπτωση, η
διάρκεια της αρχικής περιόδου προσαρµογής δεν πρέπει να υπερ-
βαίνει τις έξι εβδοµάδες.1973L0405 — EL — 14.04.1982 — 001.001 — 5
▼M1
Οι καθηµερινοί βαθµοί βιοδιασπασιµότητας πρέπει να υπολογί-
ζονται µε ακρίβεια 0,1 %,αλλά το τελικό αποτέλεσµα
υπολογίζεται µε ακρίβεια µονάδος.
Σε µερικές περιπτώσεις, επιτρέπεται η ελάττωση της συχνότητας
της δειγµατοληψίας, αλλά για τον υπολογισµό του µέσου όρου
πρέπει να χρησιµοποιούνται τουλάχιστον 14 ηµερήσια αποτελέ-
σµατα µετρηµένα κατά τη διάρκεια των 21 ηµερών που
ακολουθούν την αρχική περίοδο.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 2
ΠΡΟΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟΣ ΕΛΕΓΧΟ ΠΡΟΪΟΝΤΩΝ
2.1.Προκαταρκτικές σηµειώσεις
2.1.1.Κατεργασία των δειγµάτων
Η κατεργασία των ανιονικών τασιενεργειών ουσιών και των απορ-
ρυπαντικών, η οποία προηγείται του καθορισµού της
βιοδιασπασιµότητας µε την επιβεβαιωτική δοκιµή, είναι η
ακόλουθη:
Προϊόντα Κατεργασία
Ανιονικές τασιενεργοίουσίεςΚαµία
Απορρυπαντικά Αλκοολική εκχύλιση και, στη συνέ-
χεια, διαχωρισµός µε ανταλλαγή
ιόντων και µε κλασµατική έκλουση
µε ανταλλάκτη ανιόντων
Σκοπός της αλκοολικής εκχυλίσεως είναι η αποµάκρυνση των
αδιάλυτων και ανόργανων συστατικών του προϊόντος του εµπο-
ρίου, τα οποία σε µερικές περιπτώσεις µπορούν να διαταράξουν
τη δοκιµή της βιοδιασπασιµότητας.
2.1.2.∆ιαδικασία ανταλλαγής ιόντων
Για να είναι ακριβείς οι δοκιµές της βιοδιασπασιµότητας, πρέπει
να αποµονώνονται και να χωρίζονται τα ανιονικά τασιενεργά
συστατικά από το σαπούνι και από τις µη ιονικές και κατιονικές
τασιενεργούς ουσίες.
Το αποτέλεσµα αυτό επιτυγχάνεται χάρη στην εφαρµογή µιας
τεχνικής ανταλλαγής ιόντων που χρησιµοποιεί µακροπορώδη
ρητίνη ανταλλάκτρια ανιόντων και κατάλληλο εκλουστικό µέσο,
που επιτρέπει την κλασµατική έκλουση. Το σαπούνι και οι ανιο-
νικές και µη ιονικές τασιενεργοί ουσίες αποµονώνονται έτσι µε
µια µόνο ενέργεια.
2.1.3.Αναλυτικός έλεγχος
Αφού οµογενοποιηθεί το δείγµα, η περιεκτικότητα απορρυπαν-
τικού σε ανιονικές τασιενεργούς ουσίες προσδιορίζεται σύµφωνα
µε την αναλυτική µέθοδο που αφορά την MBAS.Η περιεκτι-
κότητα σε σαπούνι καθορίζεται µε κατάλληλη µέθοδο. Η
ανάλυση αυτή του προϊόντος είναι απαραίτητη για τον υπολο-
γισµό των ποσοτήτων που απαιτούνται για την παρασκευή των
κλασµάτων που προορίζονται για τις δοκιµές της βιοδιασπασι-
µότητας.
Η ποσοτική εκχύλιση δεν είναι αναγκαία ·ωστόσο, εκχυλίζονται
τουλάχιστον 80 %των ανιονικών τασιενεργών ουσιών. Συνήθως
επιτυγχάνεται ποσοστό 90 %και περισσότερο.
2.2.Αρχή
Από οµογενές δείγµα (σκόνες, πολτούς ή κατάλοιπα εξατµι-
σµένων υγρών) λαµβάνεται αιθανολικό εκχύλισµα, το οποίο
περιέχει τις τασιενεργούς ουσίες, το σαπούνι και άλλα αλκοολο-
διαλυτά συστατικά του δείγµατος του απορρυπαντικού.
Το αιθανολικό εκχύλισµα εξατµίζεται µέχρι ξηρού και διαλύεται
σε µίγµα ισοπροπανόλης /νερού. Το διάλυµα που προκύπτει περνά
από µικτή διάταξη ισχυρώς όξινου ανταλλάκτη κατιόντων και
µακροπορώδους ανταλλάκτη ανιόντων, σε θερµοκρασία 323 Κ1973L0405 — EL — 14.04.1982 — 001.001 — 6
▼M1
(50ºC).Η υψηλή αυτή θερµοκρασία εµποδίζει την καθίζηση των
λιπαρών οξέων σε όξινο περιβάλλον.
Οι µη ιονικές τασιενεργές ουσίες παραµένουν στο απόρρυµα ( SIC!
λύµα).
Τα λιπαρά οξέα του σαπουνιού διαχωρίζονται µε έκλουση, µε
αιθανόλη, που περιέχει διοξείδιο του άνθρακα. Με τον τρόπο
αυτόν, οι ανιονικές τασιενεργοί ουσίες λαµβάνονται ως άλατα
αµµωνίου µε έκλουση, µε διάλυµα όξινου ανθρακικού αµµωνίου,
σε µίγµα ισοπροπανόλης /νερού. Τα άλατα αυτά του αµµωνίου
χρησιµοποιούνται για τη δοκιµή της διασπασιµότητας.
Οι κατιονικές τασιενεργοί ουσίες, που µπορεί να διαταράξουν τη
δοκιµή της διασπασιµότητας και την αναλυτική διαδικασία,
αποµακρύνονται από τον ανταλλάκτη κατιόντων που βρίσκεται
πάνω από τον ανταλλάκτη των ανιόντων.
2.3.Χηµικές ουσίες και συσκευές
2.3.1.Απιονισµένο νερό.
2.3.2.Αιθανόλη 95 %κατ'όγκον ( C2H5OH) (επιτρέπεται να περιέχει
µεθυλαιθυλοκετόνη ή µεθανόλη ως µετουσιωτικό).
2.3.3.Μίγµα ισοπροπανόλης /νερού (50 /50κατ'όγκον):
—5 0µέρη όγκου ισοπροπανόλης ( CH3CHOH.CH3),και
—5 0µέρη όγκου νερού (2.3.1).
2.3.4.Αιθανολικό διάλυµα διοξειδίου του άνθρακα (περιεκτικότητα σε
CO2περίπου 0,1 %):διοχετεύεται επί 10 λεπτά διοξείδιο του
άνθρακα ( CO2)µέσα από αιθανόλη (2.3.2), µέσω σωλήνα που έχει
στην άκρη του δίσκο από εσµυρισµένο γυαλί. Το διάλυµα πρέπει
να παρασκευάζεται αµέσως πριν χρησιµοποιηθεί.
2.3.5.∆ιάλυµα όξινου ανθρακικού αµµωνίου (60 /40κατ'όγκον): 0,3 mol
NH4HCO3σε1 000 ml µίγµατος ισοπροπανόλης /νερού, αποτελου-
µένου από 60 µέρη όγκου ισοπροπανόλης και 40 µέρη όγκουνερού (2.3.1).
2.3.6.Ανταλλάκτης κατιόντων (ΚΑΤ), ισχυρά όξινος, ανθεκτικός στην
αλκοόλη (50 -100 mesh).
2.3.7.Ανταλλάκτης ανιόντων (ΑΑΤ), µακροπορώδης, Merck Le-watit, MP
7080 (70-150 mesh), ή ισοδύναµος.
2.3.8.Υδροχλωρικό οξύ (10 % HClκατά βάρος).
2.3.9.Σφαιρική φιάλη 2 000 ml µε κωνικό στόµιο από εσµυρισµένο
γυαλί και ψυκτήρα επαναφοράς.
2.3.10.Χωνί διηθήσεως διαµέτρου 90 mm,που να µπορεί να θερµαίνεται,
για χάρτινους ηθµούς.
2.3.11.Φιάλη κενού 2 000 ml.
2.3.12.Στήλες ανταλλακτών µε θερµαντικό χιτώνα και στρόφιγγα: εσωτε-
ρικός σωλήνας διαµέτρου 60 mmκαι ύψους 450 mm (σχήµα 4).
2.3.13.Υδρόλουτρο.
2.3.14.Πυραντήριο κενού.
2.3.15.Θερµοστάτης.
2.3.16.Περιστροφικός εξαερωτήρας.
2.4.Παρασκευή του εκχυλίσµατος και χωρισµός των µη ιονικών
δραστικών ουσιών
2.4.1.Παρασκευήτου εκχυλίσµατος
Η ποσότητα τασιενεργών ουσιών που απαιτείται για τη δοκιµή
της βιοδιασπασιµότητας είναι περίπου 50 g MBAS.
Κανονικά η προς εκχύλιση ποσότητα του προϊόντος δεν υπερ-
βαίνει τα 1 000 g, αλλά είναι δυνατό να χρειαστεί να
εκχυλιστούν συµπληρωµατικές ποσότητες δείγµατος.
Για πρακτικούς λόγους, 5 000 gείναι στις περισσότερες περιπτώ-
σεις το ανώτατο όριο κατά την παρασκευή εκχυλισµάτων για τη
δοκιµή της βιοδιασπασιµότητας. Η πείρα έχει δείξει ότι είναι
προτιµότερη η χρησιµοποίηση ενός αριθµού µικρών εκχυλίσεων
από µία µεγάλη εκχύλιση. Οι καθοριζόµενες ποσότητες ανταλλα-1973L0405 — EL — 14.04.1982 — 001.001 — 7
▼M1
κτών ιόντων έχουν υπολογιστεί για ικανότητα ανταλλαγής 600
έως 700 mmol.τασιενεργών ουσιών και σαπουνιού.
2.4.2.Αποµόνωση των αλκοολοδιαλυτών συστατικών
Προσθέτουµε 250 gτου προς ανάλυση απορρυπαντικού σε 1 250 ml
αιθανόλης και φέρνουµε το µίγµα στο σηµείο βρασµού. Έπειτα το
αποστάζουµε σε ψυκτήρα επαναφοράς επί µία ώρα, αναδεύοντάς
το. ∆ιηθούµε το θερµό αλκοολικό διάλυµα από διηθητικό χωνί µε
µεγάλους πόρους, προθερµασµένο σε θερµοκρασία 323 Κ (50 ºC),
µε ισχυρή αναρρόφηση. Πλένουµε τη φιάλη και το διηθητικό
χωνί µε περίπου 200 mlθερµή αιθανόλη. Περισυλλέγουµε το
διήθηµα και το απόπλυµα του ηθµού σε φιάλη κενού.
Όταν τα προς ανάλυση προϊόντα είναι πολτοί ή υγρά, βεβαιωνό-
µαστε ότι το δείγµα δεν περιέχει περισσότερα από 35 g
ανιονικές τασιενεργούς ουσίες και από 35 gσαπούνι. Εξατµίζουµε
αυτό το ζυγισµένο δείγµα ωσότου να αποξηρανθεί τελείως.
∆ιαλύουµε το υπόλειµµα σε 2 000 ml αιθανόλης και προχωρούµε
όπως παραπάνω.
Στην περίπτωση σκόνης µε χαµηλή φαινοµένη πυκνότητα ( < 300 g/
l),συνιστάται η αύξηση της αναλογίας της αιθανόλης κατά λόγο
20:1.
Εξατµίζουµε το διήθηµα της αιθανόλης ωσότου να αποξηρανθεί
τελείως, κατά προτίµηση µε τη βοήθεια περιστροφικού εξαερω-
τήρα. Αν χρειάζεται µεγαλύτερη ποσότητα εκχυλίσµατος,
επαναλαµβάνουµε τη διαδικασία. ∆ιαλύουµε το σύνολο των
υπολειµµάτων σε 5 000 ml µίγµατος ισοπροπανόλης /νερού.
2.4.3.Ετοιµασία των στηλών ανταλλαγής ιόντων
Στήλη ανταλλαγής κατιόντωνΘέτουµε 600 mlρητίνη ανταλλαγής κατιόντων (2.3.6) σε ποτήρι
βρασµού των 3 000 ml και τη σκεπάζουµε προσθέτοντας 2 000 ml
υδροχλωρικό οξύ (2.3.8). Το αφήνουµε να ηρεµήσει τουλάχιστον
δύο ώρες, αναδεύοντάς το περιοδικά. Αποχύνουµε το οξύ και
µεταφέρουµε τη ρητίνη στη στήλη (2.3.12) µε απιονισµένο νερό.
Η στήλη πρέπει να έχει πώµα από υαλοβάµβακα. Πλένουµε τη
στήλη µε απιονισµένο νερό, µε παροχή 10 -30 ml/min, ωσότου το
απόπλυµα να µην περιέχει πια χλώριο. Εκτοπίζουµε το νερό µε
µίγµα2 000 ml ισοπροπανόλης /νερού (2.3.3), µε παροχή 10 -30 ml/
min.Η στήλη ανταλλαγής είναι έτοιµη για χρήση.
Στήλη ανταλλαγής ανιόντωνΘέτουµε 600 mlρητίνη ανταλλαγής ανιόντων (2.3.7) σε ποτήρι
βρασµού των 3 000 ml και τη σκεπάζουµε τελείως προσθέτοντας
2 000 ml απιονισµένο νερό. Αφήνουµε τον ανταλλάκτη να
φουσκώσει τουλάχιστον δύο ώρες. Μεταφέρουµε τη ρητίνη στη
στήλη µε απιονισµένο νερό. Η στήλη πρέπει να έχει πώµα από
υαλοβάµβακα.
Πλένουµε τη στήλη µε διάλυµα 0,3Μ µονόξινου ανθρακικού
αµµωνίου (2.3.5) ώσπου να φύγει τελείως το χλώριο, πράγµα που
απαιτεί περίπου 5 000 ml διάλυµα. Πλένουµε κατόπιν µε 2 000 ml
απιονισµένο νερό. Εκτοπίζουµε το νερό µε µίγµα 2 000 ml ισοπρο-
πανόλης /νερού (2.3.3) µε παροχή 10 -30 ml/min. Η στήλη
ανταλλαγής έχει τώρα µορφή ΟΗ και είναι έτοιµη για χρήση.
2.4.4.∆ιαδικασία ανταλλαγής ιόντων
Συνδέουµε τις στήλες ανταλλαγής έτσι ώστε η στήλη ανταλλαγής
των κατιόντων να βρίσκεται πάνω από τη στήλη ανταλλαγής των
ανιόντων. Φέρνουµε τις στήλες σε θερµοκρασία 323 Κ (50 ºC)µε
βοήθεια θερµοστάτη. θερµαίνουµε 5 000 ml του διαλύµατος που
προέκυψε στο σηµείο 2.4.2 στους 33 Κ ( SIC! 323 Κ) (60 ºC)και
περνούµε το διάλυµα µέσα από την οµάδα των ανταλλακτών µε
ρυθµό ροής 20 ml/min. Πλένουµε τις στήλες µε θερµό µίγµα
1 000 ml ισοπροπανόλης /νερού (2.3.3).
Για να παραλάβουµε τις συνθετικές ανιονικές τασιενεργούς
ουσίες ( MBAS), αποσυνδέουµε τη στήλη ΚΑΤ. Εκλούουµε τα
λιπαρά οξέα του σαπουνιού της στήλης ΚΑΤ µε 5 000 ml διαλύ-
µατος αιθανόλης /CO
2(στους 323 Κ, 50 ºC) (2.3.4). Το έκλουσµα
απορρίπτεται.
Στη συνέχεια, εκλούουµε τις MBASαπό τη στήλη ΑΑΤ µε
5 000 ml διαλύµατος όξινου ανθρακικού αµµωνίου (2.3.5). Εξατµί-
ζουµε το έκλουσµα µέχρι ξηρού σε ατµόλουτρο ή σε1973L0405 — EL — 14.04.1982 — 001.001 — 8
▼M1
περιστροφικό εξαερωτήρα. Το υπόλειµµα περιέχει τις MBAS (υπό
µορφή αµµωνιακού άλατος) και, ενδεχοµένως, µη τασιενεργά
ανιονικά προϊόντα που δεν επηρεάζουν τη δοκιµή της βιοδιασπα-
σιµότητας. Προσθέτουµε απιονισµένο νερό ώσπου να επιτευχθεί
καθορισµένος όγκος και µετρούµε την περιεκτικότητα του
συνόλου σε MBAS,σύµφωνα µε το κεφάλαιο 3, σε ένα δείγµα.
Το διάλυµα χρησιµοποιείται ως µητρικό διάλυµα των ανιονικών
τασιενεργών ουσιών για τη δοκιµή της βιοδιασπασιµότητας. Το
διάλυµα πρέπει να διατηρείται σε θερµοκρασία κατώτερη από
278 Κ (5 ºC).
2.4.5.Αναγέννηση των ανταλλακτριών ρητινών
Ο ανταλλάκτης των κατιόντων πετιέται έπειτα από κάθε χρήση.
Αναγεννούµε τον ανταλλάκτη των ανιόντων περνώντας από τη
στήλη µια συµπληρωµατική ποσότητα διαλύµατος όξινου ανθρα-
κικού αµµωνίου (2.3.5) µε ρυθµό ροής περίπου 10 ml/min,ωσότου
το απόρρυµα ( SIC!απόπλυµα) να βγαίνει απαλλαγµένο από ανιο-
νικές τασιενεργούς ουσίες (δοκιµή κυανού του µεθυλενίου).
Πλένουµε κατόπιν τον ανταλλάκτη ανιόντων µε µίγµα 2000 ml
ισοπροπανόλης /νερού (2.3.5.). Ο ανταλλάκτης ανιόντων µπορεί
και πάλι να χρησιµοποιηθεί.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3
ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΑΝΙΟΝΙΚΩΝ ΤΑΣΙΕΝΕΡΓΩΝ
ΠΑΡΑΓΟΝΤΩΝ ΚΑΤΑ ΤΗ ∆ΟΚΙΜΗ ΤΗΣ ΒΙΟ∆ΙΑΣΠΑΣΙΜΟΤΗΤΑΣ
3.1.Αρχή
Η µέθοδος στηρίζεται στο γεγονός ότι η κατιονική χρωστική του
κυανού του µεθυλενίου σχηµατίζει κυανά άλατα µε τις ανιονικές
τασιενεργούς ουσίες, που µπορούν να εκχυλιστούν µε χλωρο-
φόρµιο. Για να αποφευχθούν παρεµβολές, η εκχύλιση
πραγµατοποιείται πρώτα από αλκαλικό διάλυµα και κατόπιν το
εκχύλισµα αναµειγνύεται µε όξινο κυανού του µεθυλενίου. Η
απορρόφηση της διαχωριζοµένης οργανικής φάσεως προσδιορί-
ζεται φωτοµετρικώς στο µήκος κύµατος µεγίστης απορροφήσεως
650nm.
3.2.Αντιδραστήρια και συσκευές
3.2.1.Ρυθµιστικό διάλυµα µε pH 10:
∆ιαλύονται 24 gµονόξινο ανθρακικό νάτριο ( NaHCO3)(αναλυτικό
αντιδραστήριο) και 27 gάνυδρο ανθρακικό νάτριο ( Na2CO3)
(αναλυτικό αντιδραστήριο) σε απιονισµένο νερό και αραιώνονται
στα1 000 ml.
3.2.2.Ουδέτερο διάλυµα κυανού του µεθυλενίου:
∆ιαλύονται 0,35 gκυανού του µεθυλενίου (αναλυτικό αντιδρα-
στήριο) σε απιονισµένο νερό και αραιώνονται στα 1 000 ml. Το
διάλυµα παρασκευάζεται τουλάχιστον 24 ώρες πριν χρησιµοποι-
ηθεί. Η απορρόφηση στα 650 nmτης χλωροφορµικής φάσεως της
λευκής δοκιµής, µετρουµένη ως προς καθαρό χλωροφόρµιο, δεν
πρέπει να υπερβαίνει 0,015 ανά 1 cmπάχους στιβάδος.
3.2.3.Όξινο διάλυµα κυανού του µεθυλενίου:
∆ιαλύονται 0,35 gκυανού του µεθυλενίου (αναλυτικό αντιδρα-
στήριο) σε 500 mlαπιονισµένο νερό και αναµιγνύονται µε 6,5 ml
H2SO4(d = 1,84 g/ml). Αραιώνονται µε απιονισµένο νερό στα
1 000 ml. Το διάλυµα παρασκευάζεται τουλάχιστον 24 ώρες πριν
χρησιµοποιηθεί. Η απορρόφηση στα 650 nmτης χλωροφορµικής
φάσεως της λευκής δοκιµής, µετρουµένη ως προς καθαρό χλωρο-
φόρµιο, δεν πρέπει να υπερβαίνει 0,015 ανά 1 cmπάχους
στιβάδος.
3.2.4.Χλωροφόρµιο (τριχλωροµεθάνιο) CHCl3(αναλυτικό αντιδρα-
στήριο), πρόσφατης αποστάξεως.
3.2.5.Μεθυλικός εστέρας του σουλφονικού οξέος του δωδεκυλοβενζο-
λίου.
3.2.6.Αιθανολικό διάλυµα υδροξειδίου του καλίου (ΚΟΗ) 0,1 Μ.
3.2.7.Καθαρή αιθανόλη ( C2H5OH).
3.2.8.Θειικό οξύ ( H2SΟ4) 0,5Μ.
3.2.9.∆ιάλυµα φαινολοφθαλεΐνης:1973L0405 — EL — 14.04.1982 — 001.001 — 9
▼M1
∆ιαλύεται 1 gφαινολοφθαλεύνη ( SIC!φαινολοφθαλεΐνη) σε 50 ml
αιθανόλης και προστίθενται 50 mlαπιονισµένο νερό µε συνεχή
ανάδευση. Τυχόν ίζηµα αποµακρύνεται µε διήθηση.
3.2.10.Μεθανολικό υδροχλωρικό οξύ: 250 mlπυκνό υδροχλωρικό οξύ
(αναλυτικό αντιδραστήριο) και 750 mlµεθανόλη (αναλυτικό αντι-
δραστήριο).
3.2.11.∆ιαχωριστική χοάνη των 250 ml.
3.2.12.Ογκοµετρική φιάλη των 50 ml.
3.2.13.Ογκοµετρική φιάλη των 500 ml.
3.2.14.Ογκοµετρική φιάλη των 1 000 ml.
3.2.15.Σφαιρική φιάλη µε εσµυρισµένο πώµα και ψυκτήρα επαναφοράς
των 250 ml.Ψήγµατα βρασµού.
3.2.16.Πεχάµετρο.
3.2.17.Φωτόµετρο για µετρήσεις στα 650 nm,µε κυψελίδες πάχους 1 έως
5cm.
3.2.18.Ποιοτικός χάρτινος ηθµός.
3.3.∆ιαδικασία
Τα προς ανάλυση δείγµατα δεν πρέπει να λαµβάνονται δια µέσου
στιβάδος αφρού.
Έπειτα από προσεκτικό καθαρισµό µε νερό, οι συσκευές που θα
χρησιµοποιηθούν για την ανάλυση πρέπει να ξεπλυθούν τελείως
µε µεθανολικό υδροχλωρικό οξύ (3.2.10), και κατόπιν µε απιονι-
σµένο νερό πριν από τη χρήση.
∆ιηθούµε τα λύµατα εισόδου και εξόδου της εγκαταστάσεως ενερ-
γοποιηµένης ιλύος αµέσως µετά τη δειγµατοληψία. Απορρίπτουµε
τα πρώτα 100 mlτων διηθηµάτων.
Θέτουµε έναν γνωστό όγκο από το δείγµα, εξουδετερωµένον αν
χρειάζεται, σε διαχωριστική χοάνη (3.2.11). Ο όγκος τουδείγµατος πρέπει να περιέχει µεταξύ 20 και 150 mg MBAS. Για
χαµηλότερη περιεκτικότητα σε MBAS,µπορούµε να χρησιµο-
ποιούµε περισσότερα από 100 mlδείγµατος. Όταν
χρησιµοποιούµε λιγότερα από 100 ml,τα αραιώνουµε στα 100 ml
µε απιονισµένο νερό. Προσθέτουµε στο δείγµα 10 mlρυθµιστικό
διάλυµα (3.2.1), 5 mlουδέτερο διάλυµα κυανού του µεθυλενίου
(3.2.2) και 15 mlχλωροφόρµιο (3.2.4). Ανακινούµε το µίγµα οµοιό-
µορφα και όχι πολύ δυνατά, επί ένα λεπτό. Όταν διαχωριστούν οι
φάσεις, µεταφέρουµε τη χλωροφορµική στιβάδα σε δεύτερη
διαχωριστική χοάνη που περιέχει 110 mlαπιονισµένο νερό και
5mlόξινο διάλυµα κυανού του µεθυλενίου (3.2.3). Ανακινούµε το
µίγµα επί ένα λεπτό. Μεταφέρουµε τη χλωροφορµική στιβάδα σε
ογκοµετρική φιάλη (3.2.12) µέσω ηθµού από υδρόφιλο βάµβακα
πλυµένο µε αιθανόλη και εµποτισµένο µε χλωροφόρµιο.
Εκχυλίζουµε το αλκαλικό και το όξινο διάλυµα τρεις φορές,
χρησιµοποιώντας 10 mlχλωροφόρµιο για τη δεύτερη και την
τρίτη εκχύλιση. ∆ιηθούµε τα συνενωµένα χλωροφορµικά εκχυλί-
σµατα µέσω του ίδιου ηθµού από υδρόφιλο βάµβακα και
αραιώνουµε, µέχρι τη χαραγή στην ογκοµετρική φιάλη των 50 ml
(3.2.12), µε το χλωροφόρµιο που χρησιµοποιήθηκε για επανέκ-
πλυση του υδρόφιλου βάµβακα. Προσδιορίζουµε µε φωτόµετρο
την απορρόφηση στα 650 nmτου χλωροφορµικού διαλύµατος σε
κυψελίδες πάχους 1 έως 5 cmέναντι καθαρού χλωροφορµίου.
Πραγµατοποιούµε λευκό προσδιορισµό για ολόκληρη τη διαδι-
κασία.
3.4.Καµπύλη υπολογισµού
Ετοιµάζουµε καµπύλη υπολογισµού από την πρότυπη ουσία
χρησιµοποιώντας µεθυλικό εστέρα του σουλφονικού οξέος του
δωδεκυλοβενζολίου (τύπος τετραπροπυλενίου, MB 340), έπειτα
από σαπωνοποίηση προς άλας καλίου. Η MBASυπολογίζεται ως
άλας νατρίου του σουλφονικού οξέος του δωδεκυλοβενζολίου
(MB 348).
Μεταφέρουµε 400 έως 450 mgµεθυλικό εστέρα του σουλφονικού
οξέος του δωδεκυλοβενζολίου (3.2.5) µε ακρίβεια 0,1 mgσε σφαι-
ρική φιάλη και προσθέτουµε 50 mlαιθανολικού διαλύµατος
υδροξειδίου του καλίου (3.2.6) και µερικά ψήγµατα βρασµού.
Αφού προσαρµοστεί ο ψυκτήρας επαναφοράς, βράζουµε επί µία1973L0405 — EL — 14.04.1982 — 001.001 — 10
▼M1
ώρα. Μετά την ψύξη, πλένεται ο ψυκτήρας και ο εσµυρισµένος
συνδετικός δακτύλιος µε περίπου 30 mlαιθανόλης, και τα εκπλύ-
µατα αυτά προστίθενται στο περιεχόµενο της φιάλης.
Τιτλοδοτείται το διάλυµα µε θειικό οξύ µέχρι να εξαφανιστεί το
χρώµα της φαινολοφθαλεΐνης. Μεταφέρουµε το διάλυµα σε ογκο-
µετρική φιάλη των 1 000 ml (3.2.14), αραιώνουµε µέχρι τη χαραγή
µε απιονισµένο νερό και αναµειγνύουµε.
Στη συνέχεια, αραιώνουµε ένα µέρος του µητρικού αυτού διαλύ-
µατος τασιενεργού ουσίας. Παραλαµβάνουµε 25 ml,τα
µεταφέρουµε σε ογκοµετρική φιάλη των 500 ml (3.2.13), αραιώ-
νουµε µέχρι τη χαραγή µε απιονισµένο νερό και αναµειγνύουµε.
Το πρότυπο αυτό διάλυµα περιέχειE/C21;023
20000mg MBAS ανάml,
όπου Ε είναι το βάρος του δείγµατος σε mg
Για να καταστρώσουµε την καµπύλη υπολογισµού, παραλαµβά-
νουµε 1, 2, 4, 6 και 8 mlαπό το πρότυπο διάλυµα και τα
αραιώνουµε στα 100 mlµε απιονισµένο νερό. Κατόπιν επανα-
λαµβάνουµε τη µέθοδο όπως ορίζεται στο σηµείο 3.3
(συµπεριλαµβανοµένου του λευκού προσδιορισµού).
3.5.Υπολογισµός των αποτελεσµάτων
Η καµπύλη υπολογισµού (3.4) δίδει το ποσό της ανιονικής τασιε-
νεργού ουσίας στο δείγµα σε MBAS. Η περιεκτικότητα του
δείγµατος σε MBASδίνεται από τον τύπο:
mg MBAS /C21000
V= MBAS mg/l
όπουV=όγκος του δείγµατος που χρησιµοποιήθηκε σε ml.
Τα αποτελέσµατα εκφράζονται σε άλας νατρίου του σουλφονικού
οξέος του δωδεκυλοβενζολίου ( MB 348).
3.6.Έκφραση των αποτελεσµάτων
Τα αποτελέσµατα εκφράζονται σε MBAS mg/l µε ακρίβεια 0,1 mg.1973L0405 — EL — 14.04.1982 — 001.001 — 11
▼M1
Σχήµα 1
A:∆οχείο αποθηκεύσεως
B:∆οσιµετρική αντλία
C:∆οχείο αερισµού (χωρητικότητα 3 l)
D:∆οχείο µεταγγίσεως της ιλύος
E:Αεραντλία
F:∆οχείο συλλογής εκρέοντος υργού
G:Εξάρτηµα αερισµού
H:Μετρητής ροής αέρος1973L0405 — EL — 14.04.1982 — 001.001 — 12
Σχήµα 2
▼M11973L0405 — EL — 14.04.1982 — 001.001 — 13
Σχήµα 3
Υπολογισµός της βιοδιασπασιµότητας —Επιβεβαιωτική δοκιµή
▼M11973L0405 — EL — 14.04.1982 — 001.001 — 14
▼M1
Σχήµα 4
Θερµαινόµενη στήλη ανταλλαγής
(∆ιαστάσεις σε mm)
1973L0405 — EL — 14.04.1982 — 001.001 — 15