1993R0696 — EL — 20.11.2003 — 002.001 — 1
Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα
►B ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΟΚ) αριθ. 696 /93ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
της 15ης Μαρτίου 1993
για τις στατιστικές µονάδες παρατήρησης και ανάλυσης του παραγωγικού συστήµατος στην
Ευρωπαϊκή Κοινότητα
(ΕΕL7 6της 30.3.1993, σ. 1)
Τροποποιείται από:
Επίσηµη Εφηµερίδα
αριθ. σελίδα ηµεροµηνία
►M1Κανονισµός (ΕΚ) αριθ. 1882/2003του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
και του Συµβουλίου της 29ης Σεπτεµβρίου 2003L 284 1 31.10.2003
Τροποποιείται από:
►A1Πράξη προσχώρησης της Αυστρίας, της Φινλανδίας και της Σουη-
δίαςC 241 21 29.8.1994
(όπωςπροσαρµόστηκεαπότηναπόφαση95 /1/ΕΚ,Ευρατόµ,ΕΚΑΧ
του Συµβουλίου)L 1 1 1.1.1995
▼B
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΟΚ) αριθ. 696 /93ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
της 15ης Μαρτίου 1993
για τις στατιστικές µονάδες παρατήρησης και ανάλυσης του
παραγωγικού συστήµατος στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,
Έχοντας υπόψη:
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονοµικής
Κοινότητας, και ιδίως το άρθρο 100 Α,
την πρόταση της Επιτροπής (1),
Σε συνεργασία µε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (2),
Έχοντας υπόψη τη γνώµη της Οικονοµική και Κοινωνικής
Επιτροπής (3),
Εκτιµώντας:
ότι λειτουργία της εσωτερικής αγοράς απαιτεί την εφαρµογή
προτύπων για τον προσδιορισµό των µονάδων, τη συλλογή, τη
διαβίβαση καιτηδηµοσίευσητωνεθνικώνκαι κοινοτικώνστατι-στικών στοιχείων, κατά τρόπον ώστε οι επιχειρήσεις, ταχρηµατοπιστωτικά ιδρύµατα, οι διοικήσεις και όλοι οι υπόλοιποιφορείς της εσωτερικής αγοράς να διαθέτουν αξιόπιστες και
συγκρίσιµες πληροφορίες ·
ότι οι στατιστικές αυτές πληροφορίες σχετικά µε το παραγωγικό
σύστηµα είναι απαραίτητες για τις επιχειρήσεις, για να µπορούννα αξιολογούν το επίπεδο ανταγωνιστικότητάς τους, και
χρήσιµες για τα κοινοτικά όργανα, για να αποτρέπουν κάθε
στρέβλωση του ανταγωνισµού ·
ότι σύµφωνα µε την αρχή της επικουρικότητας, η δηµιουργία
κοινών στατιστικών προτύπων που θα επιτρέπουν την παραγωγή
εναρµονισµένων πληροφοριών είναι µία δράση που µπορεί ναπραγµατοποιηθεί αποτελεσµατικά µόνο σε κοινοτικό επίπεδοκαι ότι η εφαρµογή τους θα γίνεται σε κάθε κράτος µέλος, απότους οργανισµούς και τα ιδρύµατα που είναι αρµόδια για τηνκατάρτιση επίσηµων στατιστικών ·
ότι µόνο η εκ µέρους των κρατών µελών χρησιµοποίηση κοινών
ορισµών για τις στατιστικές µονάδες θα επιτρέψει την παροχήολοκληρωµένης στατιστικής πληροφόρησης µε την αξιοπιστία,
την ταχύτητα, την ευκαµψία και το επίπεδο λεπτοµέρειας που
απαιτούνται για τη διαχείριση της εσωτερικής αγοράς ·
ότιθαπρέπειναπροβλεφθείότιτακράτηµέληµπορούν,γιατην
κάλυψη ειδικών αναγκών τους, να διατηρήσουν ή να εισαγάγουν
στις εθνικές ονοµατολογίες τους άλλες στατιστικές µονάδες για
την παρατήρηση και την ανάλυση του παραγωγικού συστήµατος ·
ότι η επιλογή της στατιστικής µονάδας που θα χρησιµοποιείται
σε τέτοιες έρευνες ή αναλύσεις ορίζεται σε ειδικά κείµενα ·
ότι η χρησιµοποίηση των στατιστικών ονοµατολογιών των οικο-
νοµικών δραστηριοτήτων στις Ευρωπαϊκές Κοινότητες εφεξής
καλούµενες NACE (αναθ.1),πουπροβλέπεταιαπότονκανονισµό
(ΕΟΚ) αριθ. 3037 /90του Συµβουλίου (
4),καθώς και η εφαρµογή
του ευρωπαϊκού συστήµατος ολοκληρωµένων οικονοµικών λογα-ριασµών (ΕΣΟΛ), απαιτούν τον ορισµό στατιστικών µονάδων γιατα µητρώα, τις έρευνες, την παρουσίαση και τη στατιστικήανάλυση ·1993R0696 — EL — 20.11.2003 — 002.001 — 2
(1)ΕΕ αριθ. C 267της 16. 10. 1992, σ. 3 .
(2)ΕΕ αριθ. C 337της 21. 12. 1992 και απόφαση της 10ης Φεβρουαρίου
1993 (δεν έχει ακόµα δηµοσιευθεί στην Επίσηµη Εφηµερίδα).
(3)ΕΕ αριθ. C1 9της 25. 1. 1993, σ. 60 .
(4)ΕΕ αριθ. L 293της 24. 10. 1990, σ. 1 .
▼B
ότι η επιτροπή που δηµιουργήθηκε από τον κανονισµό (ΕΟΚ)
αριθ. 3037 /90,είναι αρµόδια για τη «χάραξη κατευθυντήριων
γραµµών για την κατάταξη των στατιστικών µονάδων σύµφωνα
µετηNACE (αναθ.1) »·ότιοιµονάδεςαυτέςπρέπειναορισθούν ·
ότι είναι απαραίτητο οι στατιστικές µονάδες που κατατάσσονται
σύµφωνα µε τη NACE (αναθ. 1) να ορίζονται οµοιόµορφα σε όλα
τα κράτη µέλη έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η συγκρισιµότηταµεταξύ των αντίστοιχων εθνικών και κοινοτικών στατιστικών ·
ότι είναι επιθυµητό να περιοριστεί ο αριθµός των στατιστικών
µονάδων του παραγωγικού συστήµατος ·
ότι για τη διεθνή συγκρισιµότητα των οικονοµικών στατιστικών
πρέπει τα κράτη µέλη και τα κοινοτικά όργανα να χρησιµο-
ποιούν στατιστικές µονάδες που να συνδέονται άµεσα αφενόςµεν µε τη σχετική περιγραφή που αναφέρεται στην εισαγωγήτης διεθνούς πρότασης βιοµηχανικής ονοµατολογίας CITI (αναθ.
3) των Ηνωµένων Εθνών, αφετέρου δε µε τα έγγραφα του συστή-µατος εθνικών λογαριασµών των Ηνωµένων Εθνών ·
ότι το παραγωγικό σύστηµα αποτελείται από το σύνολο των
φορέων που συµµετέχουν στην παραγωγή και από το σύνολοτων οικονοµικών και χρηµατοπιστωτικών πράξεων που αυτοί
πραγµατοποιούν ·
ότι η αυστηρή και γενικευµένη εφαρµογή των εν λόγω µονάδων
απαιτεί τη θέσπιση µιας µεταβατικής περιόδου,
ΕΞΕ∆ΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
Άρθρο 1
Ο παρών κανονισµός θεσπίζει κατάλογο των στατιστικών
µονάδων, οι οποίες θα ονοµάζονται στο εξής «στατιστικές
µονάδες του παραγωγικού συστήµατος »καθώς και τα χρησιµο-
ποιούµενα κριτήρια, τους ορισµούς αυτών των µονάδων και τιςεπεξηγηµατικές σηµειώσεις που περιλαµβάνονται στοπαράρτηµα.
Άρθρο 2
Οι ορισµοί των στατιστικών µονάδων του παραγωγικού συστή-
µατος χρησιµοποιούνται από τα κράτη µέλη και την Επιτροπή
για τον προσδιορισµό των µονάδων µε σκοπό τη συλλογή, τη
διαβίβαση, τη δηµοσίευση και την ανάλυση των στατιστικώνπληροφοριών σχετικά µε το παραγωγικό σύστηµα και κυρίωςεκείνων που σχετίζονται µε τη NACE (αναθ. 1).
Άρθρο 3
Από την 1η Ιανουαρίου 1994 για τους σκοπούς που αναφέρονται
στο άρθρο 2, τα κράτη µέλη χρησιµοποιούν τους ορισµούς που
προβλέπονται στο άρθρο 1 εφόσον πρόκειται για στατιστικές
πληροφορίες που αφορούν µεταγενέστερα αυτής της ηµεροµη-νίας γεγονότα.
Άρθρο 4
1.Κατά τη διάρκεια µεταβατικής περιόδου που αρχίζει την 1η
Ιανουαρίου 1994 και λήγει στις 31 ∆εκεµβρίου 1995, ένα κράτος
µέλος µπορεί να χρησιµοποιεί, για στατιστικές σχετικά µε την
περίοδο αυτή, στατιστικές µονάδες του παραγωγικού συστήµατοςδιαφορετικές από τις προβλεπόµενες από το άρθρο 1. Στις περι-πτώσεις αυτές, τα στατιστικά στοιχεία που προορίζονται για τηνΕπιτροπή και αφορούν τη µεταβατική περίοδο, θα αναπροσαρµό-ζονται όσο το δυνατόν ακριβέστερα και θα διαβιβάζονται
σύµφωνα µε το παράρτηµα.
2.Η Επιτροπή µπορεί, σε εξαιρετικές περιπτώσεις, µετά από
αίτηµαενόςκράτουςµέλους,γιαδεόντωςαιτιολογηµένουςτεχνι-1993R0696 — EL — 20.11.2003 — 002.001 — 3
▼B
κούς ή λειτουργικούς λόγους, να παρατείνει τη µεταβατική
περίοδο το αργότερο µέχρι τις 31 ∆εκεµβρίου 1997.
Άρθρο 5
Μετά το τέλος της µεταβατικής περιόδου που αναφέρεται στο
άρθρο 4, η Επιτροπή µπορεί να επιτρέψει σε ένα κράτος µέλος
να χρησιµοποιεί άλλες στατιστικές µονάδες του παραγωγικού
συστήµατος µε την προϋπόθεση ότι οι µονάδες αυτές θα θεσπί-ζονται σύµφωνα µε τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 6.
Άρθρο 6
Οι λεπτοµέρειες εφαρµογής του παρόντος κανονισµού, περιλαµ-
βανοµένων των µέτρων αναπροσαρµογής στις οικονοµικές καιτεχνικές εξελίξεις, που αφορούν ιδιαίτερα τις στατιστικέςµονάδες του παραγωγικού συστήµατος, τα χρησιµοποιούµενακριτήρια και οι ορισµοί που ορίζονται στο παράρτηµα, θεσπί-
ζονται σύµφωνα µε τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 7.
Άρθρο 7
1.Η Επιτροπή επικουρείται από την επιτροπή στατιστικού
προγράµµατος που ιδρύθηκε µε την απόφαση 89 /382/ΕΟΚ,
Ευρατόµ, στο εξής «επιτροπή ».
2.Στις περιπτώσεις που γίνεται αναφορά στο παρόν άρθρο,
εφαρµόζονται τα άρθρα 4 και 7 της απόφασης 1999 /468/ΕΚ(
1),
τηρουµένων των διατάξεων του άρθρου 8 της ιδίας απόφασης.
Η περίοδος που προβλέπεται στο άρθρο 4 παράγραφος 3 της
απόφασης 1999 /468/ΕΚ ορίζεται σε τρεις µήνες.
3.Η επιτροπή θεσπίζει τον εσωτερικό κανονισµό της.
Άρθρο 8
Οιστατιστικέςµονάδεςτουπαραγωγικούσυστήµατοςπουαναφέ-
ρονται σε κοινοτική πράξη κοινοτικού δικαίου η οποία διέπειµία κοινοτική στατιστική πρέπει να ερµηνεύονται σύµφωνα µετις έννοιες και την ορολογία του παρόντος κανονισµού.
Άρθρο 9
Ο παρών κανονισµός αρχίζει να ισχύει την εικοστή ηµέρα από
τη δηµοσίευσή του στην Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών
Κοινοτήτων .
Ο παρών κανονισµός είναι δεσµευτικός ως προς όλα τα µέρη του
και ισχύει άµεσα σε κάθε κράτος µέλος.1993R0696 — EL — 20.11.2003 — 002.001 — 4
(1)Απόφαση 1999 /468/ΕΚ του Συµβουλίου, της 28ης Ιουνίου 1999, για
τον καθορισµό των επιµέρους ρυθµίσεων της άσκησης των εκτελε-
στικών αρµοδιοτήτων που έχουν ανατεθεί στην Επιτροπή (ΕΕ L 184
της 17.7.1999, σ. 23).▼M1
▼B
▼B
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
ΟΙ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΕΣ ΜΟΝΑ∆ΕΣ ΤΟΥ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ
ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ
ΜΕΡΟΣ I
Κατάλογος των µονάδων
Ο κατάλογος των στατιστικών µονάδων του παραγωγικού συστήµατος
έχει ως εξής:
Α. επιχείρηση ·
Β. θεσµική µονάδα ·
Γ. οµάδα επιχειρήσεων ·
∆. µονάδα οικονοµικής δραστηριότητας (ΜΟ∆) ·
Ε. µονάδα οµοιογενούς παραγωγής (ΜΟΠ) ·
ΣΤ. τοπική µονάδα ·
Ζ. τοπική µονάδα οικονοµικής δραστηριότητας (τοπική ΜΟ∆) ·
Η. τοπική µονάδα οµοιογενούς παραγωγής (τοπική ΜΟΠ).
ΜΕΡΟΣ II
Χρησιµοποιούµενα κριτήρια
Οι στατιστικές µονάδες που εµφανίζονται στον παρόντα κανονισµό
ορίζονται µε βάση τρία κριτήρια. Η σχετική σηµασία των κριτηρίων
αυτών µεταβάλλεται, ανάλογα µε τη µονάδα.
Α.Νοµικά,λογιστικάήοργανωτικάκριτήρια
1.Για τον προσδιορισµό ορισµένων µονάδων που αναγνωρίζονται και
εντοπίζονται στο χώρο της οικονοµίας, απαιτείται η χρησιµο-
ποίηση κριτηρίων νοµικού ή θεσµικού χαρακτήρα. Μερικές
φορές, ορισµένες νοµικά αυτοτελείς µονάδες πρέπει να οµαδο-
ποιούνται, διότι δεν διαθέτουν επαρκή βαθµό αυτονοµίας σε
οργανωτικό επίπεδο. Για τον προσδιορισµό ορισµένων άλλων
µονάδων απαιτείται επίσης η εφαρµογή κριτηρίων λογιστικού ή
χρηµατοοικονοµικού χαρακτήρα.
2.Για το σχηµατισµό της µονάδας «επιχείρηση »απαιτείται η χρήση
νοµικών µονάδων που ασκούν συνολικά ή µερικά µια παραγωγική
δραστηριότητα.
3.Οι νοµικές µονάδες είναι:
—είτε νοµικά πρόσωπα, των οποίων η ύπαρξη αναγνωρίζεται από
το νόµο, ανεξάρτητα από τα άτοµα ή τους οργανισµούς που τα
κατέχουν ή που είναι µέλη τους,
—είτε φυσικά πρόσωπα, που ασκούν µια οικονοµική δραστη-
ριότητα ως ελεύθεροι επαγγελµατίες.
4.Η νοµική µονάδα αποτελεί πάντα, µόνη της ή µαζί µε άλλες
µονάδες, τη νοµική στήριξη της στατιστικής µονάδας
«επιχείρηση ».
Β.Γεωγραφικόκριτήριο
1.Μία µονάδα µπορεί να εντοπισθεί γεωγραφικά. ∆ιακρίνουµε το
τοπικό,τοπεριφερειακό,τοεθνικό,τοκοινοτικόκαιτοπαγκόσµιο
επίπεδο.
2.Το τοπικό επίπεδο αντιστοιχεί στη µικρότερη διοικητική µονάδα
που είναι: η «commune» ή«gemeente» στο Βέλγιο, η «kommune»
στη ∆ανία, η «Gemeinde» στη Γερµανία, ο «δήµος»ήη
«Κοινότητα »στην Ελλάδα, το «municipio» στην Ισπανία, η
«commune» στη Γαλλία, το «DED/ward» στην Ιρλανδία, η
«commune» στην Ιταλία, η «commune» στο Λουξεµβούργο, η
«gemeente» στις Κάτω Χώρες, ►A1the «Gemeinde» in Austria, the
«concelho» in Portugal, the «kunta — kommun» in Finland, the «primär-
kommun» in Sweden and the «ward» in the United Kingdom. ◄
3.Τα περιφερειακά επίπεδα ορίζονται από την ονοµατολογία
εδαφικών στατιστικών µονάδων ( NUTS).Στην ονοµατολογία αυτή
διακρίνονται τα επίπεδα I, IIκαιIII.1993R0696 — EL — 20.11.2003 — 002.001 — 5
▼B
4.Οι µονάδες παρατήρησης, όπως και οι µονάδες ανάλυσης, πρέπει
να προσδιορίζονται έτσι ώστε να είναι δυνατή η καταγραφή κατά
προτεραιότητα των δεδοµένων για κάθε κράτος µέλος και να είναι
δυνατή η οµαδοποίηση των στοιχείων κάθε κράτους µέλους ώστε
να καθίσταται δυνατή η λήψη στοιχείων για το σύνολο της
Κοινότητας, ή και για ακόµη µεγαλύτερους οικονοµικούς χώρους.
5.Οι κανόνες σχετικά µε τα γεωγραφικά κριτήρια πρέπει να είναι
αυστηροί ώστε να επιτρέπουν τις ενοποιήσεις και να αποτρέπουν
τις διπλοµετρήσεις και τις παραλείψεις.
Γ.Κριτήριοδραστηριότητας
1.Ηπαραγωγικήδράση,εφεξήςκαλούµενη «δραστηριότητα »,προκύ-
πτει από µία συνέργεια µέσων (εξοπλισµός, εργατικό δυναµικό,
µέθοδοι παραγωγής, δίκτυο πληροφοριών και προϊόντα) που
οδηγούν στην παραγωγή συγκεκριµένων αγαθών ή υπηρεσιών.
Μία δραστηριότητα χαρακτηρίζεται από εισροές προϊόντων(αγαθά ή υπηρεσίες), από µία παραγωγική διαδικασία και από τα
παραγόµενα προϊόντα.
2.Οι δραστηριότητες καθορίζονται σε συνάρτηση µε ένα συγκεκρι-
µένο επίπεδο της ονοµατολογίας NACE (αναθ. 1).
3.Όταν στα πλαίσια µιας και της αυτής µονάδας ασκούνται πολλές
δραστηριότητες, οι δραστηριότητες αυτές —που δεν είναι βοηθη-
τικές δραστηριότητες —είναι διατεταγµένες µε βάση την
ακαθάριστη προστιθέµενη αξία σε τιµές κόστους συντελεστών
παραγωγής την οποία παράγουν. ∆ιακρίνουµε την κύρια δραστη-
ριότητα και τις δευτερεύουσες δραστηριότητες.
4.Αν, λόγω άγνοιας των προστιθέµενων αξιών, πρέπει να χρησιµο-
ποιηθούν άλλα κριτήρια π.χ. όπως η απασχόληση, οι συνολικές
µισθολογικές δαπάνες, ο κύκλος εργασιών και οι ακινητοποιήσεις,
ταστοιχείααυτάπρέπειναχρησιµοποιούνταικατάτρόπονώστενα
επιτυγχάνεται η µεγαλύτερη δυνατή προσέγγιση µε την ταξι-
νόµηση που θα βασιζόταν στις προστιθέµενες αξίες.
5.Οι µονάδες ταξινοµούνται µε βάση τις δραστηριότητές τους. Την
ταξινόµηση της µονάδας καθορίζει η δραστηριότητά της που υπερ-
βαίνει το 50 %της προστιθέµενης αξίας της. Στις άλλες
περιπτώσεις πρέπει να ακολουθηθούν οι κανόνες ταξινόµησης. Η
ταξινόµηση αυτή γίνεται βαθµηδόν από το υψηλότερο επίπεδο
οµαδοποίησης, δηλαδή το τµήµα (κωδικός ενός γράµµατος), έως
την κλάση (τετραψήφιος κωδικός) περνώντας ενδιαµέσως από τη
διαίρεση (διψήφιος κωδικός) και την οµάδα (τριψήφιος κωδικός).
Σε κάθε επίπεδο η ταξινόµηση πρέπει να είναι συµβατή µε το
προηγούµενο επίπεδο. Αρµόδια στον τοµέα αυτό είναι η επιτροπή
στατιστικού προγράµµατος που συγκροτήθηκε από το άρθρο 7 του
κανονισµού NACE (ΕΟΚ) αριθ. 3037/90.
6.Με την κύρια και τις δευτερεύουσες δραστηριότητες συνδέονται
διάφορες βοηθητικές δραστηριότητες όπως π.χ. η διοίκηση, η
λογιστική, η πληροφορική, η επίβλεψη, η αγορά, η πώληση και η
προώθηση των πωλήσεων, η αποθήκευση, η επισκευή, η µεταφορά
και η τροφοδοσία.
Οι εν λόγω βοηθητικές δραστηριότητες της µονάδας είναι εκείνες
που ασκούνται για να καταστήσουν δυνατή ή να διευκολύνουν την
παραγωγή, εκ µέρους αυτής της µονάδας, αγαθών και υπηρεσιών
που προορίζονται για τρίτους. Τα προϊόντα των βοηθητικών
δραστηριοτήτων δεν διατίθενται σε τρίτους.
7.Η έννοια της βοηθητικής δραστηριότητας αναπτύσσεται στο
τέταρτο τµήµα του σηµείου Β.
ΜΕΡΟΣ III
Ορισµοί των µονάδων του παραγωγικού συστήµατος και επεξηγηµατικές
σηµειώσεις για κάθε µονάδα
Α.Επιχείρηση
Ηεπιχείρηση αποτελείται από τον µικρότερο συνδυασµό νοµικών
µονάδων που απαρτίζει µια οργανωτική µονάδα παραγωγής αγαθώνκαι υπηρεσιών η οποία διαθέτει ορισµένο βαθµό αυτονοµίας σε
επίπεδο λήψης αποφάσεων, κυρίως όσον αφορά τη διάθεση των
τρεχόντωνπόρωντης.Μιαεπιχείρησηµπορείναασκείµίαήπερισ-
σότερες δραστηριότητες σε έναν ή περισσότερους τόπους. Μια
επιχείρηση µπορεί να αποτελείται από µία µόνο νοµική µονάδα.1993R0696 — EL — 20.11.2003 — 002.001 — 6
▼B
Επεξηγηµατικές σηµειώσεις
Η επιχείρηση, έτσι, όπως ορίζεται, είναι ένας οικονοµικός φορέας
που µπορεί σε ορισµένες περιπτώσεις, να αντιστοιχεί µε την ένωση
πολλών νοµικών µονάδων. Πράγµατι, ορισµένες νοµικές µονάδες
ασκούν δραστηριότητες αποκλειστικά προς όφελος κάποιας άλλης
νοµικής µονάδας και η ύπαρξή τους οφείλεται αποκλειστικά και
µόνο σε διοικητικούς λόγους (π.χ. φορολογικούς), οι οποίοι δεν
έχουν σηµασία από οικονοµική άποψη. Στην κατηγορία αυτή ανήκει
επίσηςέναµεγάλοµέροςτωννοµικώνµονάδωνχωρίςεργαζόµενους.
Συχνά, οι δραστηριότητές τους πρέπει να ερµηνεύονται ως δραστη-
ριότητες βοηθητικές των δραστηριοτήτων της µητρικής νοµκής
µονάδας στην οποία ανήκουν και µε την οποία πρέπει να συνδεθούν
γιανααποτελέσουντοφορέα «επιχείρηση »πουχρησιµοποιείταιγια
την οικονοµική ανάλυση.
Β.Θεσµικήµονάδα
Ηθεσµική µονάδα είναι ένα στοιχειώδες κέντρο λήψης αποφάσεων
οικονοµικής φύσης. Χαρακτηρίζεται απόενιαία συµπεριφορά, καθώς
και από µία αυτονοµία λήψης αποφάσεων όσον αφορά την άσκηση
της κύριας δραστηριότητάς της. Θεωρείται ότι µία µονάδα αποτελεί
θεσµική µονάδα όταν έχει αυτονοµία λήψης αποφάσεων κατά την
άσκησητηςκύριαςδραστηριότητάςτηςκαιτηρείπλήρησειράλογι-
στικών λογαριασµών:
—για να θεωρηθεί ότι έχει αυτονοµία αποφάσεων όσον αφορά την
άσκηση της κύριας δραστηριότητάς της, η µονάδα πρέπει να
είναι υπεύθυνη και συνεπής στις αποφάσεις που λαµβάνει και
στις ενέργειες στις οποίες προβαίνει,
—γιαναθεωρηθείότιτηρείπλήρησειράλογιστικώνλογαριασµών,
η µονάδα πρέπει να διαθέτει αφενός µεν λογιστικά έγγραφα στα
οποία να εµφανίζονται όλες οι οικονοµικές και χρηµατοπιστω-
τικές συναλλαγές που διεξάγει κατά τη λογιστική περίοδο
αναφοράς αφετέρου δε ισολογισµό των στοιχείων ενεργητικού
και παθητικού.
Επεξηγηµατικές σηµειώσεις1.Στο πλαίσιο του τοµέα των εταιριών, η επιχείρηση αντιστοιχεί
στηθεσµικήµονάδατουευρωπαϊκούσυστήµατοςολοκληρωµένων
λογαριασµών «ΕΣΟΛ».Υπάρχουν επίσης παραπλήσιες θεσµικές
µονάδες στους τοµείς των δηµόσιων διοικήσεων και των ιδιω-
τικών φορέων. Η θεσµική µονάδα στον τοµέα των νοικοκυριών
καλύπτει όλες τις δραστηριότητες των νοικοκυριών, ενώ ο όρος
«επιχείρηση »χρησιµοποιείται αποκλειστικά για τις παραγωγικές
τους δραστηριότητες.
2.Η εφαρµογή των παραπάνω κανόνων οδηγεί στις ακόλουθες
λύσεις, όσον αφορά τους οργανισµούς που δεν διαθέτουν σαφώς
τα δύο προαναφερόµενα χαρακτηριστικά της θεσµικής µονάδας:
α) τα νοικοκυριά, δεδοµένου ότι διαθέτουν αυτονοµία λήψης
αποφάσεων κατά την άσκηση της δραστηριότητάς τους, είναι
πάντοτε θεσµικές µονάδες, έστω και αν δεν τηρούν πλήρη
σειρά λογιστικών λογαριασµών ·
β) οι οργανισµοί που δεν τηρούν πλήρη σειρά λογιστικών λογα-
ριασµών συγχωνεύονται µε τις θεσµικές µονάδες στους
λογαριασµούςτωνοποίωνενσωµατώνονταιοιµερικοίλογαρια-
σµοί τους ·
γ) οι οργανισµοί οι οποίοι, ενώ τηρούν πλήρη σειρά λογιστικών
λογαριασµών, δεν έχουν αυτονοµία λήψης αποφάσεων κατά
την άσκηση της βασικής τους δραστηριότητας συγχωνεύονται
µε τις µονάδες που τους ελέγχουν ·
δ) οι οργανισµοί που πληρούν τον ορισµό της θεσµικής µονάδας
εξακολουθούν να θεωρούνται ως θεσµικές µονάδες, ακόµη και
αν δεν δηµοσιεύουν µε κανένα τρόπο τους λογιστικούς λογα-
ριασµούς τους ·
ε) οιοργανισµοί πουαποτελούν µέροςµιαςοµάδαςεπιχειρήσεων
και τηρούν πλήρη σειρά λογιστικών λογαριασµών θεωρούνται
ως θεσµικές µονάδες, ακόµη και αν έχουν εκχωρήσει, εν τοις
πράγµασι ή µε νοµική πράξη, µέρος της αυτονοµίας τους όσον
αφορά τη λήψη αποφάσεων στον κεντρικό οργανισµό (ελέγ-
χουσα εταιρεία — holding) που είναι υπεύθυνος για τη γενική
διεύθυνση της οµάδας. Η ίδια η ελέγχουσα εταιρεία ( holding)
θεωρείται ως θεσµική µονάδα, διαφορετική από τις οµάδες
που ελέγχει.1993R0696 — EL — 20.11.2003 — 002.001 — 7
▼B
3.Θεωρούνται ως θεσµικές µονάδες:
—οι µονάδες που τηρούν πλήρη σειρά λογιστικών λογαριασµών
και διαθέτουν αυτονοµία λήψης αποφάσεων:
α) οι κεφαλαιουχικές εταιρείες ·
β) οι συνεταιρισµοί και οι προσωπικές εταιρείες που έχουν
νοµική προσωπικότητα ·
γ) οι δηµόσιες επιχειρήσεις που λειτουργούν µε καθεστώς το
οποίο τους προσδίδει νοµική προσωπικότητα ·
δ) τα µη κερδοσκοπικά ιδρύµατα που έχουν νοµική προσωπι-
κότητα·
ε) οι δηµόσιοι διοικητικοί οργανισµοί,
—οι µονάδες που τηρούν πλήρη σειρά λογιστικών λογαριασµών
και οι οποίες, κατά συνθήκη, θεωρούνται ότι διαθέτουν αυτο-
νοµία λήψης αποφάσεων:
στ) οι οιονεί εταιρείες: ατοµικές επιχειρήσεις, προσωπικές
εταιρείες, δηµόσιες επιχειρήσεις εκτός από αυτές που
αναφέρονται στα στοιχεία α), β) και γ), εφόσον η οικονο-
µικήκαιχρηµατοπιστωτικήτουςδραστηριότηταµπορείνα
διαχωριστεί από τη δραστηριότητα των ιδιοκτητών τους
και συγγενεύει µε τη δραστηριότητα των κεφαλαιουχικών
εταιρειών,
—οι µονάδες που δεν τηρούν απαραιτήτως πλήρη σειρά λογι-
στικών λογαριασµών αλλά οι οποίες, κατά συνθήκη,
θεωρείται ότι διαθέτουν αυτονοµία λήψης αποφάσεων:
ζ) τα νοικοκυριά.
Γ.Οµάδαεπιχειρήσεων
Ηοµάδα επιχειρήσεων συγκεντρώνει επιχειρήσεις που συνδέονται
µεταξύ τους µε νοµικούς -χρηµατοοικονοµικούς δεσµούς. Η οµάδα
επιχειρήσεων µπορεί να έχει περισσότερα του ενός κέντρα λήψης
αποφάσεωνκυρίως,όσοναφοράτηνπολιτικήπαραγωγής,πωλήσεων
καικερδών ·µπορεί επίσηςναέχει ενοποιήσει ορισµένεςπτυχές της
χρηµατοοικονοµικής διαχείρισης και της φορολογίας. Αποτελεί µία
οικονοµική οντότητα η οποία είναι σε θέση να πραγµατοποιεί
επιλογές που αφορούν, ιδιαίτερα, τις συνασπισµένες µονάδες που τη
συνθέτουν.
Επεξηγηµατικές σηµειώσεις
1.Για ορισµένες παρατηρήσεις και αναλύσεις είναι µερικές φορές
χρήσιµο και αναγκαίο να µελετούνται οι δεσµοί µεταξύ
ορισµένων επιχειρήσεων και να οµαδοποιούνται εκείνες που
συνδέονται µεταξύ τους µε στενούς δεσµούς. Υπάρχουν πολλές
εργασίες που δεν έχουν ολοκληρωθεί, σχετικά µε την έννοια της
οµάδας επιχειρήσεων. Η έννοια αυτή ορίζεται στον παρόν
κείµενο µε βάση την έννοια της «λογιστικής οµάδας »όπως εµφα-
νίζεταιστηνέβδοµηοδηγία83 /349/ΕΟΚ(ΕΕαριθ. L 193της18.7.
1983, σ. 1 ).
Η εν λόγω οδηγία τέθηκε για πρώτη φορά σε εφαρµογή για τους
ενοποιηµένους λογαριασµούς του οικονοµικού έτους που άρχισε
στη διάρκεια του 1990. Η οδηγία 90 /605/ΕΟΚ (ΕΕ αριθ. L 317
της 16. 11. 1990, σ. 60 )διεύρυνε το πεδίο εφαρµογής της έβδοµης
οδηγίας.
2.Κατά την έννοια της έβδοµης οδηγίας, τεκµαίρεται η ύπαρξη
οµάδας όταν τουλάχιστον το 20 %του κεφαλαίου ή των
δικαιωµάτων ψήφου κατέχονται ή ελέγχονται από άλλη
επιχείρηση. Οι όροι ελέγχου της εξουσίας διορισµού των
διευθυντικώνστελεχώνείναικριτήριαπουπρέπειναλαµβάνονται
υπόψη. Πέραν του οικονοµικού ελέγχου (κατά πλειοψηφία),
στόχος είναι να λαµβάνεται υπόψη ο πραγµατικός (ουσιαστικός)
έλεγχος.
3.Ο ορισµός αυτός δεν προσφέρεται ως έχει για τη στατιστική
ανάλυση, διότι οι «λογιστικές οµάδες »δεν αποτελούν διακεκρι-
µένα µεταξύ τους και προσθετικά σύνολα επιχειρήσεων.
Απαιτείται εποµένως ο ορισµός µιας άλλης στατιστικής µονάδας,
της«οµάδας επιχειρήσεων »,που προκύπτει από τη «λογιστική
οµάδα»µε τις ακόλουθες µετατροπές:
—λαµβάνονται υπόψη µόνο οι λογιστικές µονάδες του υψηλό-
τερου επιπέδου ενοποίησης: «επικεφαλής οµάδας »,1993R0696 — EL — 20.11.2003 — 002.001 — 8
▼B
—στην«οµάδα επιχειρήσεων »συγκαταλέγονται οι µονάδες οι
λογαριασµοί των οποίων ενσωµατώνονται συνολικά στους
λογαριασµούς της ενοποιούσας εταιρείας,
—προστίθενται οι ελεγχόµενες κατά πλειοψηφία µονάδες οι
λογαριασµοί των οποίων δεν περιλαµβάνονται στη συνολική
ενοποίηση κατ 'εφαρµογή ενός από τα κριτήρια που κάνει
δεκτάηέβδοµηοδηγία:διαφοράωςπροςτηφύσητηςδραστη-
ριότητας ή µικρό σχετικό µέγεθος,
—δεν λαµβάνονται υπόψη οι προσωρινοί δεσµοί διάρκειας
µικρότερης του ενός έτους.
4.Η οµάδα επιχειρήσεων είναι ένα σύνολο επιχειρήσεων που ελέγ-
χεται από την «επικεφαλής του οµίλου επιχείρηση ».Η
επικεφαλής του οµίλου επιχείρηση είναι µια µητρική νοµική
µονάδα που δεν ελέγχεται (άµεσα ή έµµεσα) από καµία άλλη
νοµική µονάδα. Κάθε επιχείρηση θυγατρική µιας θυγατρικής
επιχείρησης θεωρείται ως θυγατρική της µητρικής επιχείρησης.
Επιπλέον παρατηρείται ότι σε εταιρείες µε συνεταιριστική ή
αµοιβαία µορφή υπάρχουν ειδικά σύνολα στα οποία τα µέρη της
µητρικής επιχείρησης ανήκουν στις θυγατρικές επιχειρήσεις.
5.Οι οµάδες επιχειρήσεων αποτελούνται συχνά από µονάδες που
συνδέονται µεταξύ τους µε πολλές και διάφορες σχέσεις όπως
ιδιοκτησίας, ελέγχου και διαχείρισης. Είναι συχνό φαινόµενο
αυτές οι µονάδες να διατηρούν σχέσεις µε µονάδες της οικογέ-
νειας που ανήκουν σε πολλές διαφορετικές γενιές. Η µονάδα
«οµάδα επιχειρήσεων »αντιστοιχεί συχνά σε ένα σύνολο στα
πλαίσια του οποίου αναπτύσσονται πολύπλοκες σχέσεις ·
επιπλέον, είναι συχνά πολύ ανοµοιογενής ως προς τις δραστη-
ριότητές της. Στο εσωτερικό οµάδων επιχειρήσεων µπορούν να
προσδιοριστούν υποοµάδες.
6.Είναι χρήσιµο να γνωρίζει κανείς όλους τους δεσµούς (πλειοψη-
φίας ή µειοψηφίας) οι οποίοι, µέσω του δικτύου των θυγατρικών
και υποθυγατρικών, συνδέουν την επικεφαλής της οµάδας
επιχείρηση µε την ελεγχόµενη επιχείρηση. Αυτό καθιστά δυνατή
την κατάρτιση του συνόλου του οργανογράµµατος της οµάδας.
7.∆εδοµένων των συνεπειών των διαφόρων λογιστικών οδηγιών, θα
πρέπειπάντανακαταβάλλεταιπροσπάθειαναεντοπιστούνµεταξύ
των επιµέρους µονάδων που συγκροτούν την οµάδα εκείνες οι
οποίες υπάγονται στις «µη χρηµατοπιστωτικές επιχειρήσεις »και
εκείνες που πρέπει να καταταγούν στους «χρηµατοπιστωτικούς
οργανισµούς ».Στα πλαίσια των τελευταίων αυτών οργανισµών
πρέπει να γίνεται διάκριση µεταξύ των µονάδων που αποτελούν
µέρος«πιστωτικών ιδρυµάτων »και εκείνων που αποτελούν µέρος
«ασφαλιστικών επιχειρήσεων ».Η δραστηριότητα των οµάδων
αναπτύσσεται σε παγκόσµια κλίµακα, πρέπει όµως να αναλύεται
για την οικονοµική επικράτεια κάθε κράτους µέλους, καθώς και
για την οικονοµική επικράτεια της Κοινότητας.
8.Η µονάδα «οµάδα επιχειρήσεων »είναι ιδιαίτερα χρήσιµη για
χρηµατοοικονοµικές αναλύσεις, καθώς και για αναλύσεις που
αφορούν τη στρατηγική των επιχειρήσεων, είναι όµως υπερ-
βολικά ανοµοιογενής και ασταθής για να γίνει η κεντρική
µονάδα παρατήρησης και ανάλυσης ·ως τέτοια παραµένει η
επιχείρηση. Η οµάδα επιχειρήσεων χρησιµοποιείται για τη
συγκέντρωση και παρουσίαση ορισµένων πληροφοριών.
∆.Μονάδαοικονοµικήςδραστηριότητας(ΜΟ∆)
Ηµονάδα οικονοµικής δρατηριότητας (ΜΟ∆) συγκεντρώνει στα
πλαίσια µιας επιχείρησης όλα τα τµήµατα που συµβάλλουν στην
άσκηση µιας δραστηριότητας σε επίπεδο κλάσης (τετραψήφιος
κωδικός) της ονοµατολογίας NACE (αναθ. 1). Πρόκειται για µια
οντότητα η οποία αντιστοιχεί σε µία ή περισσότερες λειτουργικές
υποδιαιρέσεις της επιχείρησης. Η επιχείρηση διαθέτει ένα σύστηµα
πληροφοριώνπουείναιικανόναπαράσχειήναυπολογίσει,γιακάθε
ΜΟ∆, τουλάχιστον την αξία της παραγωγής, της ενδιάµεσης
κατανάλωσης,τωνδαπανών προσωπικού,τουπλεονάσµατος λειτουρ-
γίας καθώς και την απασχόληση και τον ακαθάριστο σχηµατισµό
παγίου κεφαλαίου.
Επεξηγηµατικές σηµειώσεις1.Η ΜΟ∆ δηµιουργήθηκε ως µονάδα παρατήρησης για να κατα-
στούν περισσότερο οµοιογενή τα αποτελέσµατα των στατιστικών
ερευνών κατά δραστηριότητα, ώστε, µε τον τρόπο αυτό, να βελτι-
ωθεί και η συγκρισιµότητα των αποτελεσµάτων αυτών σε διεθνές1993R0696 — EL — 20.11.2003 — 002.001 — 9
▼B
επίπεδο. Αυτό έγινε διότι στο επίπεδο των επιχειρήσεων παρατη-
ρούνται αποκλίνουσες µορφές οριζόντιας και κάθετης
ολοκλήρωσης τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο. Ένας
φορέας που ασκεί µόνο βοηθητικές δραστηριότητες για µια
επιχείρηση στην οποία ανήκει δεν µπορεί να θεωρηθεί ως ξεχω-
ριστή ΜΟ∆. Ουσιαστικά, η «ΜΟ∆»αντιστοιχεί στον πρακτικό
ορισµό της παραγράφου 96 της εισαγωγής της CITI (αναθ. 3).
2.ΟιΜΟ∆πουυπάγονταισεσυγκεκριµένηθέσητηςονοµατολογίας
NACE (αναθ. 1) µπορούν να παράγουν προϊόντα διαφορετικά από
τα προϊόντα της οµοιογενούς οµάδας που χαρακτηρίζει τη
δραστηριότητά τους λόγω των δευτερευουσών δραστηριοτήτων
που ασκούν και οι οποίες δεν µπορούν να διακριθούν µε βάση τα
διαθέσιµα λογιστικά έγγραφα. Αντίθετα, οι ΜΟ∆ που ταξινο-
µούνται —µε βάση την κύρια δραστηριότητά τους —σε µία
συγκεκριµένη θέση ονοµατολογίας καλύπτουν όλη την παραγωγή
οµοιογενών οµάδων συγκεκριµένων προϊόντων, διότι αυτά τα
συγκεκριµέναπροϊόνταµπορείνααποτελούναντικείµενοεπεξερ-
γασία στα πλαίσια δευτερευουσών δραστηριοτήτων ΜΟ∆ που
υπάγονται σε άλλη θέση της ονοµατολογίας.
3.Έχουν αναπτυχθεί σε µεγάλο βαθµό στα πλαίσια των επιχειρή-
σεων εσωτερικοί λογαριασµοί (π.χ. κέντρα κέρδους ή κόστους)
βάσει κριτηρίων τα οποία συχνά συγγενεύουν µε την έννοια της
δραστηριότητας. Οι λογαριασµοί αυτοί επιτρέπουν την παροχή
πληροφοριών σε επίπεδο ΜΟ∆ ώστε να είναι δυνατό να αποτε-
λούν οι τελευταίες αντικείµενο παρατήρησης.
4.Όλες οι δαπάνες των βοηθητικών δραστηριοτήτων της
επιχείρησης πρέπει να αποδίδονται στην κύρια ή τις δευτε-
ρεύουσες δραστηριότητες και, συνεπώς, στις ΜΟ∆ που
αποτελούν αντικείµενο παρατήρησης στο πλαίσιο της
επιχείρησης.
Ε.Μονάδαοµοιογενούςπαραγωγής(ΜΟΠ)
ΗΜονάδα οµοιογενούς παραγώγης (ΜΟΠ) χαρακτηρίζεται από µία
αποκλειστική δραστηριότητα, η οποία προσδιορίζεται από εισροές
προϊόντων, από µία συγκεκριµένη παραγωγή διαδικασία, καθώς και
από εκροές οµοιογενών προϊόντων. Τα προϊόντα που αποτελούν τις
εισροές και τις εκροές της χαρακτηρίζονται και αυτά συγχρόνως
από τα φυσικά χαρακτηριστικά τους, το βαθµό επεξεργασίας τους
και την τεχνική παραγωγής που χρησιµοποιείται, µε αναφορά σε
κάποια ονοµατολογία προϊόντων. Η µονάδα οµοιογενούς παραγωγής
µπορεί να αντιστοιχεί σε µία θεσµική µονάδα ή σε µέρος της ·δεν
µπορεί όµως ποτέ να ανήκει σε δύο διαφορετικές θεσµικές µονάδες.
Επεξηγηµατικές σηµειώσεις
1.Για να είναι σε θέση να αναλύει µε ακρίβεια την παραγωγική
διαδικασία, το ευρωπαϊκό σύστηµα ολοκληρωµένων οικονοµικών
λογαριασµών επέλεξε µονάδες οµοιογενούς παραγωγής που
επιτρέπουν τη µελέτη των σχέσεων τεχνικοοικονοµικού χαρα-
κτήρα. Στην πράξη, αυτές οι µονάδες ανάλυσης, που
χρησιµοποιούνται κυρίως για τους πίνακες εισροών /εκροών και
δεν µπορούν, γενικά, να αποτελέσουν αντικείµενο άµεσης παρα-
τήρησης, σχηµατίζονται βάσει στοιχείων που συγκεντρώθηκαν
για τις µονάδες που αποτελούν αντικείµενο παρατήρησης.
2.Οι µονάδες παρατήρησης αναπτύσσουν, στις περισσότερες περι-
πτώσεις, µεικτές ή αλληλοεπικαλυπτόµενες δραστηριότητες.
Μπορεί να έχουν κάποια κύρια δραστηριότητα, µερικές δευτε-
ρεύουσες δραστηριότητες, δηλαδή δραστηριότητες που ανήκουν
σε άλλους κλάδους, και βοηθητικές δραστηριότητες, όπως π.χ.
διαχείριση, αγορές, πωλήσεις, αποθήκευση και επισκευές. Όταν
µία µονάδα παρατήρησης έχει µία κύρια δραστηριότητα και µία
ή περισσότερες δευτερεύουσες δραστηριότητες, θα υποδιαιρεθεί
στον αντίστοιχο αριθµό µονάδων οµοιογενούς παραγωγής και οι
δευτερεύουσες δραστηριότητες θα ταξινοµηθούν σε θέσεις της
ονοµατολογίας διαφορετικές από αυτή της κύριας δραστη-
ριότητας. Αντίθετα οι βοηθητικές δραστηριότητες της µονάδας
παρατήρησης δεν διαχωρίζονται από τις κύριες ή δευτερεύουσες
δραστηριότητες τις οποίες εξυπηρετούν.
3.Η µονάδα οµοιογενούς παραγωγής ορίζεται ανεξάρτητα από τον
τόπο στον οποίο αναπτύσσεται η δραστηριότητα. Στην CITI
(αναθ. 3) η «µονάδα οµοιογενούς παραγωγής »ορίζεται κατά
τέτοιο τρόπο ώστε να αντιστοιχεί µε την «τοπική ΜΟΠ ».
Πράγµατι, η παράγραφος 112 της εισαγωγής της CITI (αναθ. 3)
εξαρτάται από την παράγραφο 104.1993R0696 — EL — 20.11.2003 — 002.001 — 10
▼B
ΣΤ.Τοπικήµονάδα
Ητοπική µονάδα αντιστοιχεί σε µία επιχείρηση ή ένα τµήµα της
(εργαστήριο, εργοστάσιο, κατάστηµα, γραφείο, ορυχείο, αποθήκη)
που βρίσκεται σε καθορισµένη γεωγραφική θέση. Σ 'αυτόν τον τόπο
ήα π'αυτόν τον τόπο ασκούνται οικονοµικές δραστηριότητες στα
πλαίσια των οποίων, εκτός εξαιρέσεων, ένα ή περισσότερα άτοµα
εργάζονται (ενδεχοµένως µε καθεστώς µερικής απασχόλησης) για
λογαριασµό µιας και της αυτής επιχείρησης.
Επεξηγηµατικές σηµειώσεις1.Στηνπερίπτωσηκατάτηνοποίαέναάτοµοεργάζεταισεπερισσό-
τερους του ενός τόπους (για εργασίες συντήρησης ή επιτήρησης)
ήεργάζεταικατ 'οίκον,ητοπικήµονάδααπότηνοποίαεξαρτάται
είναιοτόποςαπότονοποίολαµβάνειοδηγίεςήστονοποίοοργα-
νώνεται η εργασία. Πρέπει να είναι δυνατός ο προσδιορισµός της
εργασίας που συνδέεται µε κάθε τοπική µονάδα. Ωστόσο, κάθε
νοµική µονάδα, από τη στιγµή που χρησιµοποιείται ως νοµική
στήριξη για µία επιχείρηση ή για µέρος της, πρέπει να διαθέτει
µια τοπική µονάδα -έδρα, ακόµη και εάν αυτή δεν απασχολεί
κανένα εργαζόµενο. Εξάλλου, µία τοπική µονάδα µπορεί να
συγκεντρώνει µόνο βοηθητικές δραστηριότητες.
2.Ο προσδιορισµός της γεωγραφικής θέσης απαιτεί αυστηρή ερµη-
νεία: δύο µονάδες οι οποίες ανήκουν στην ίδια επιχείρηση αλλά
βρίσκονται σε δύο διαφορετικούς τόπους (έστω και µέσα στηµικρότερη διοικητική µονάδα του κράτους µέλους) πρέπει να
θεωρούνται ως δύο τοπικές µονάδες. ∆εν αποκλείεται, ωστόσο, η
ίδια τοπική µονάδα να εκτείνεται σε περισσότερες της µιας
διοικητικές µονάδες. Στην περίπτωση αυτή ως καθοριστικός
παράγοντας θεωρείται, κατά συνθήκη, η ταχυδροµική διεύθυνση.
3.Τα όρια του γηπέδου καθορίζουν τα όρια της εγκατάστασης ·
εννοείται, π.χ., ότι οι δηµόσιοι δρόµοι που διασχίζουν το γήπεδο
δεν διακόπτουν υποχρεωτικά τη συνέχεια των ορίων του. Ο
ορισµός αυτός είναι παραπλήσιος µε τον ορισµό που δίνεται
στην παράγραφο 101 της CITI (αναθ. 3), εφόσον πρόκειται για
τοποθεσία µε την αυστηρή έννοια του όρου, διαφεύγει όµως από
τον ορισµό που δίνεται στην παράγραφο 102 της ίδιας εισαγωγής
εφόσον η αυστηρή έννοια του όρου δεν µπορεί να µεταβάλλεται
ανάλογα µε τις εκάστοτε στατιστικές ·επιπλέον το κριτήριο των
θέσεων απασχόλησης απαιτείται κανονικά πάντοτε.
4.Για τις ανάγκες των περιφερειακών λογαριασµών, το ΕΣΟΛ -REG
(περιφερειακή εφαρµογή του ΕΣΟΛ) χρησιµοποιεί τον ίδιο
ορισµό της τοπικής µονάδας.
Ζ.Μονάδαοικονοµικήςδραστηριότηταςσετοπικόεπίπεδο(τοπικήΜΟ∆)
Ηµονάδα οικονοµικής δραστηριότητας σε τοπικό επίπεδο (τοπική
ΜΟ∆) είναι το τµήµα µιας µονάδας οικονοµικής δραστηριότητας σε
τοπικό επίπεδο.
Επεξηγηµατικές σηµειώσεις1.Κάθε ΜΟ∆ πρέπει να έχει τουλάχιστον µία «τοπική ΜΟ∆ »·
ωστόσο, η ΜΟ∆ µπορεί να συγκροτείται µε τη συγκέντρωση
τµηµάτων µιας ή περισσότερων τοπικών µονάδων. Αντίθετα, µία
τοπική µονάδα µπορεί να συγκεντρώνει, σε ορισµένες περιπτώ-
σεις, µόνο ένα σύνολο βοηθητικών δραστηριοτήτων. Στην
περίπτωση αυτή είναι δυνατό να γίνει συµπληρωµατική ταξι-
νόµηση της τοπικής µονάδας. Εξάλλου, κάθε επιχείρηση πρέπει
να διαθέτει τουλάχιστον µία «τοπική ΜΟ∆ ».
2.Η«τοπική ΜΟ∆ »αντιστοιχεί στη θεωρητική έννοια του «κατα-
στήµατος »,όπως αυτό ορίζεται στην παράγραφο 106 της CITI
(αναθ. 3).
Η.Μονάδαοµοιογενούςπαραγωγήςσετοπικόεπίπεδο(τοπικήΜΟΠ)
Ηµονάδα οµοιογενούς παραγωγής σε τοπικό επίπεδο (τοπική ΜΟΠ)
είναι το τµήµα µιας µονάδας δραστηριότητας οµοιογενούς
παραγωγής το οποίο δραστηριοποιείται σε τοπικό επίπεδο.1993R0696 — EL — 20.11.2003 — 002.001 — 11
▼B
ΜΕΡΟΣ IV
Συµπληρωµατικές επεξηγηµατικές σηµειώσεις
Α.Οργανισµοίδιοίκησηςτουδηµόσιουκαιιδιωτικούτοµέα
1.Στον τοµέα των οργανισµών δηµόσιας διοίκησης, η στατιστική
µονάδα που είναι κατάλληλα για τη συλλογή και την κατάρτιση
των στατιστικών ποικίλλει πολύ (µπορεί να είναι, για παράδειγµα,
η κεντρική διοίκηση ή η τοπική διοίκηση της περιφέρειας, της
επαρχίας,τουνοµού,τηςκοµητείας,τουδήµουήτουπολεοδοµικού
συγκροτήµατος). Οι διάφοροι αυτοί οργανισµοί σχεδιάζουν, ελέγ-
χουν και διαχειρίζονται συλλογικά τα οικονοµικά των οργανισµών
πουτουςαπαρτίζουν(όπωςταυπουργεία,οιγενικέςδιευθύνσεις,οι
διευθύνσεις, τα γραφεία ή οι υπηρεσίες). Ωστόσο, ορισµένοι από
αυτούς —κυρίως οι τοπικές διοικήσεις —είναι προφανώς πολύ
πιο ετερογενείς, όσον αφορά το είδος δραστηριότητας, από τις
εταιρείες.
2.Οι δραστηριότητες των οργανισµών αυτών ανήκουν συνήθως στο
τµήµαLτηςNACE (αναθ. 1) σχετικά µε τη «∆ηµόσια διοίκηση
και άµυνα: υποχρεωτική κοινωνική ασφάλιση ».Άλλοι οργανισµοί
ασκούν κυρίως δραστηριότητες που ανήκουν σε άλλα τµήµατα:
«Εκπαίδευση »(τµήµαM), «Υγεία και κοινωνική δράση »(τµήµα
N), «Άλλες δραστηριότητες συλλογικών, κοινωνικών και
προσωπικών υπηρεσιών »(τµήµαO)ή/και άλλες.
3.Ότανπρέπεινασυνδυαστούνσειρέςδεδοµένωνσχετικέςµεφορείς
του ιδιωτικού τοµέα µε δεδοµένα σχετικά µε αυτούς τους οργανι-
σµούς δηµόσιας διοίκησης και ιδιωτικούς φορείς που είναι
ταξινοµηµένοι σύµφωνα µε το είδος της οικονοµικής δραστη-
ριότητας, είναι αναγκαίο να χρησιµοποιηθούν, για τον
προσδιορισµό και την ταξινόµησή τους, στατιστικές µονάδες που
αντιστοιχούν σε φορείς που προσεγγίζουν όσον το δυνατόν περισ-
σότερο τις στατιστικές µονάδες, έτσι όπως έχουν οριστεί στον
ιδιωτικό τοµέα. Για το λόγο αυτό, όλα τα κριτήρια που χρησιµο-
ποιούνται στον ιδιωτικό τοµέα είναι, κατ 'αναλογία, εφαρµόσιµα
για τους οργανισµούς δηµόσιας διοίκησης. Το ίδιο ισχύει για τους
οργανισµούς του ιδιωτικού τοµέα.
Β.Βοηθητικέςδραστηριότητες
1.Μια δραστηριότητα πρέπει να θεωρείται ως βοηθητική εφόσον
πληροί όλους τους ακόλουθους όρους:
α) εξυπηρετεί αποκλειστικά και µόνο τη µονάδα στην οποία
αναφέρεται ·αυτό σηµαίνει ότι τα αγαθά και οι υπηρεσίες που
παράγονται δεν πρέπει να αποτελούν αντικείµενο συναλλαγών
στην αγορά ·
β) υπάρχει, όσον αφορά τη µορφή και τη σπουδαιότητά της, σε
κάθε παρόµοια παραγωγική µονάδα ·
γ) παράγει υπηρεσίες ή, κατ 'εξαίρεση, αγαθά που δεν υπεισέρ-
χονται στη σύνθεση του τελικού προϊόντος της µονάδας (π.χ.
µικροεργαλεία ή ικριώµατα) ·
δ) συµβάλλει στις τρέχουσες δαπάνες της µονάδας αυτής
καθαυτής, δηλαδή δεν οδηγεί σε ακαθάριστο σχηµατισµό
παγίου κεφαλαίου.
2.Η διάκρισηµεταξύβοηθητικής,κύριαςκαιδευτερεύουσαςδραστη-
ριότητας µπορεί να γίνει σαφέστερη µε τα ακόλουθα µερικά
παραδείγµατα:
—η παραγωγή µικροεργαλείων για χρήση από τη µονάδα
αποτελεί βοηθητική δραστηριότητα (πληρούνται όλα τα
κριτήρια),
—η µεταφορά για ίδιο λογαριασµό αποτελεί γενικά βοηθητική
δραστηριότητα (πληρούνται όλα τα κριτήρια),
—η πώληση της ίδιας παραγωγής αποτελεί βοηθητική δραστη-
ριότητα, διότι ο γενικός κανόνας είναι ότι δεν µπορεί κανείς
να παράγει χωρίς να πουλάει. Ωστόσο, αν στα πλαίσια µιας
επιχείρησης παραγωγής µπορεί να εντοπιστεί ένα σηµείο
λιανικής πώλησης (πώληση απευθείας στον τελικό κατα-
ναλωτή) το οποίο αποτελεί, π.χ. τοπική µονάδα, αυτό τοσηµείο πώλησης θα µπορεί κατ 'εξαίρεση και για ορισµένες
αναλύσεις να εξοµοιώνεται µε µονάδα οικονοµικής δραστη-
ριότητας. Αυτή η µονάδα παρατήρησης θα αποτελεί, στην
περίπτωση αυτή, αντικείµενο διπλής ταξινόµησης, αφενός µεν
µε βάση τη δραστηριότητα (κύρια ή δευτερεύουσα) την οποία1993R0696 — EL — 20.11.2003 — 002.001 — 12
▼B
ασκεί στα πλαίσια της επιχείρησης, αφετέρου δε µε βάση την
κύρια δραστηριότητά της (λιανική πώληση).
3.Έτσι, ο γενικός κανόνας είναι ο ακόλουθος: δεδοµένου ότι οι
διαδικασίεςπαραγωγήςδενείναιγενικάβιώσιµεςανδενυποστηρί-
ζονται από ορισµένες βοηθητικές δραστηριότητες, οι
δραστηριότητεςαυτέςδεν πρέπει να αποµονώνονταικαι νασχηµα-
τίζουν χωριστές µονάδες, έστω και αν ασκούνται στα πλαίσια µιας
ξεχωριστής νοµικής οντότητας ή σε ξεχωριστό τόπο, και ακόµη
και εάν αποτελούν αντικείµενο ξεχωριστών λογιστικών λογαρια-
σµών. Εξάλλου, η βοηθητική δραστηριότητα δεν πρέπει να
λαµβάνεται υπόψη για τον καθορισµό του κωδικούδραστηριότητας
του φορέα στον οποίο υπάγονται οι βοηθητικές δραστηριότητες.
Καλύτερο παράδειγµα φορέα που ασκεί βοηθητικές δραστη-
ριότητες είναι η κεντρική διοικητική υπηρεσία ή «έδρα».
4.Σύµφωνα µε τον ορισµό που δίνεται στο παραπάνω σηµείο 1, οι
οικόλουθες δραστηριότητες δεν πρέπει να θεωρούνται ως βοηθη-
τικές δραστηριότητες:
α) η παραγωγή αγαθών ή οι εργασίες που εκτελούνται και οι
οποίες αποτελούν µέρος του σχηµατισµού παγίου κεφαλαίου.
Πρόκειται κυρίως για τις κατασκευαστικές εργασίες για λογα-
ριασµό της µονάδας αυτής καθαυτής. Η µέθοδος αυτή είναι
σύµφωνη µε τη µέθοδο που χρησιµοποιείται στη NACE (αναθ.
1), στα πλαίσια της οποίας οι κατασκευαστικές µονάδες που
εργάζονται για δικό τους λογαριασµό κατατάσσονται στην
οικοδοµική βιοµηχανία όταν υπάρχουν διαθέσιµα στοιχεία γι '
αυτές·
β) η παραγωγή η οποία, µολονότι χρησιµοποιείται ως ενδιάµεση
κατανάλωση της κύριας ή των δευτερευουσών δραστηριο-
τήτων, διατίθεται κατά ένα σηµαντικό της µέρος στο εµπόριο ·
γ) η παραγωγή αγαθών τα οποία γίνονται στη συνέχεια αναπό-
σπαστο µέρος της παραγωγής της κύριας ή της δευτερεύουσας
δραστηριότητας ·π.χ.ηπαραγωγήκουτιώνκαιδοχείωναπόένα
τµήµαµιαςεπιχείρησηςγιατησυσκευασίατωνπροϊόντωντης ·
δ) η παραγωγή ενέργειας (ολοκληρωµένος σταθµός ηλεκτροπα-
ραγωγής ή ολοκληρωµένο οπτανθρακοποιείο) είτε η
παραγωγή αυτή καταναλώνεται εξ 'ολοκλήρου προς όφελος
των κύριων ή δευτερευουσών δραστηριοτήτων είτε όχι ·
ε) η αγορά προϊόντων προς µεταπώληση, όπως έχουν ·
στ) η έρευνα και η ανάπτυξη. Οι δραστηριότητες αυτές δεν είναι
πολύ διαδεδοµένες και δεν παρέχουν υπηρεσίες που χρησιµο-
ποιούνται στην τρέχουσα παραγωγή.
Σε όλες τις παραπάνω περιπτώσεις, οι εν λόγω δραστηριότητες, αν
υπάρχουν ξεχωριστά στοιχεία για καθεµία από αυτές, πρέπει να
αντιµετωπίζονται ως ξεχωριστές δραστηριότητες και συνεπώς να
κατατάσσονται ως ΜΟ∆.
5.Αν ασκούνται βοηθητικές δραστηριότητες προς όφελος ενός και
µόνο φορέα, οι δραστηριότητες αυτές και οι πόροι τους οποίους
χρησιµοποιούν θα αποτελούν αναπόσπαστο µέρος των δραστηριο-
τήτων και των πόρων της µονάδας από την οποία προέρχονται.
Ωστόσο, αν οι δραστηριότητες της στατιστικής µονάδας και οι
αντίστοιχες βοηθητικές δραστηριότητες δεν ασκούνται στην ίδια
γεωγραφική ζώνη, στην προκειµένη περίπτωση πρόκειται γιαζώνες που καθορίζονται για τους σκοπούς των στατιστικών
ερευνών, θα ήταν ενδεχοµένως χρήσιµο να συλλέγονται, για τις
κατηγορίες δεδοµένων που πρέπει να ταξινοµούνται σε συνάρτηση
µε αυτές τις γεωγραφικές ζώνες, πρόσθετα ξεχωριστά στοιχεία για
τιςµονάδεςαυτές,έστωκαιανδενεκτελούνπαράµόνοβοηθητικές
δραστηριότητες.
6.Ανασκούνταιβοηθητικέςδραστηριότητεςουσιαστικάπροςόφελος
δύο ή περισσοτέρων ΜΟ∆, το κόστος αυτών των βοηθητικώνδραστηριοτήτων πρέπει να κατανέµεται µεταξύ όλων των ΜΟ∆ τις
οποίες εξυπηρετούν. Αν υπάρχουν δεδοµένα για το τµήµα του
κόστους που µπορεί να αποδοθεί σε καθεµία από τις ξεχωριστές
δραστηριότητες, το κόστος πρέπει να κατανεµηθεί σ 'αυτή τη
βάση. Ωστόσο, αν δεν υπάρχουν καθόλου δεδοµένα αυτού του
είδους, το κόστος της βοηθητικής δραστηριότητας πρέπει να κατα-
νέµεται µεταξύ των κύριων και των δευτερευουσών
δραστηριοτήτων κατ 'αναλογία προς την αξία της παραγωγής και
αφού αφαιρεθεί η αξία του ενδιάµεσου κόστους, µε εξαίρεση το
κόστος των ίδιων των βοηθητικών δραστηριοτήτων. Αν η εφαρ-
µογή αυτής της µεθόδου είναι δυσχερής, το κόστος της1993R0696 — EL — 20.11.2003 — 002.001 — 13
▼B
βοηθητικής δραστηριότητας µπορεί απλώς να κατανέµεται κατ '
αναλογία προς την αξία της παραγωγής.
7.Όταν κάποιες βοηθητικές δραστηριότητες οργανώνονται κατά
τρόπο ώστε να εξυπηρετούν δύο ή περισσότερους τοµείς µιας
επιχείρησης που περιλαµβάνει περισσότερες της µιας µονάδες, οι
δραστηριότητες αυτές µπορούν να αποτελούν σε ένα ξεχωριστό
τόπο µία οµάδα βοηθητικών δραστηριοτήτων. Στην περίπτωση
αυτή, όπως ακριβώς είναι χρήσιµο να καλύπτονται πλήρως
ορισµένες δραστηριότητες έστω και αν ασκούνται κατά τρόπο
ανεξάρτητο ή από φορείς που ασκούν αποκλειστικά και µόνο
βοηθητικές δραστηριότητες (π.χ. δραστηριότητες πληροφορικής),
θα ήταν ενδεχοµένως χρήσιµο να γίνονται πρόσθετες ταξινοµή-
σεις. Για το σκοπό αυτό, οι εν λόγω φορείς µπορούν επίσης να
ταξινοµούνται µε βάση τη δική τους δραστηριότητα πέραν της
ταξινόµησής τους στη δραστηριότητα της µονάδας µέρος της
οποίας αποτελούν.
8.∆εν αποκλείεται µία δραστηριότητα η οποία αρχικά ήταν βοηθη-
τική να αρχίζει να παρέχει υπηρεσίες που προορίζονται για
πώληση σε άλλους φορείς. Μια τέτοια δραστηριότητα µπορεί να
αναπτυχθεί σε τέτοιο σηµείο ώστε να παύσει να είναι βοηθητική ·
στην περίπτωση αυτή πρέπει να αντιµετωπίζεται ως µία από τις
κύριες ή δευτερεύουσες δραστηριότητες ενός φορέα. Ο µόνος
τρόπος για να κριθεί αν µία συγκεκριµένη δραστηριότητα πρέπει
να αντιµετωπιστεί ως βοηθητική ή ως κύρια ή δευτερεύουσα, είναι
να εκτιµηθεί ο ρόλος τον οποίο διαδραµατίζει στο σύνολο της
επιχείρησης.
Γ.Συνοπτικόςπίνακαςκατάδραστηριότητακαιτοποθεσία
Μία ή περισσότερες
δραστηριότητεςΈνας ή περισσότεροι
τόποι
Επιχείρηση
Θεσµική µονάδαΈνας και µόνο τόπος
Τοπική µονάδα
Μία µόνο δραστη-
ριότηταΜΟ∆
ΜΟΠΤοπική ΜΟ∆
Τοπική ΜΟΠ1993R0696 — EL — 20.11.2003 — 002.001 — 14