1986L0378 — EL — 09.03.1997 — 001.001 — 1
Τοέγγραφοαυτόσυνιστάβοήθηµατεκµηρίωσηςκαιδενδεσµεύειτακοινοτικάόργανα
►B Ο∆ΗΓΙΑΤΟΥΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
της24ηςΙουλίου1986
για την εφαρµογή της αρχής της ίσης µεταχείρισης ανδρών και γυναικών στα επαγγελµατικά
συστήµατακοινωνικήςασφάλισης
(86/378/ΕΟΚ)
(ΕΕL 225της 12.8.1986, σ. 40)
Τροποποιείται από:
Επίσηµη Εφηµερίδα
αριθ. σελίδα ηµεροµηνία
►M1Οδηγία 96 /97/ΕΚ του Συµβουλίου της 20ής ∆εκεµβρίου 1996 L 46 20 17.2.1997
▼B
Ο∆ΗΓΙΑΤΟΥΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ
της24ηςΙουλίου1986
για την εφαρµογή της αρχής της ίσης µεταχείρισης ανδρών και
γυναικώνσταεπαγγελµατικάσυστήµατακοινωνικήςασφάλισης
(86/378/ΕΟΚ)
ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,
Έχοντας υπόψη:
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονοµικής
Κοινότητας, και ιδίως τα άρθρα 100 και 235,
την πρόταση της Επιτροπής (1),
τη γνώµη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (2),
τη γνώµη της Οικονοµικής και Κοινωνικής Επιτροπής (3),
Εκτιµώντας:ότι σύµφωνα µε τους όρους της συνθήκης, κάθε κράτος µέλος
εξασφαλίζει την εφαρµογή της αρχής της ισότητας των αµοιβών
για όµοια εργασία µεταξύ εργαζοµένων ανδρών και γυναικών ·ότι
ως αµοιβή νοούνται οι συνήθεις βασικοί ή ελάχιστοι µισθοί ήαποδοχές και όλα τα άλλα οφέλη που παρέχονται άµεσα ήέµµεσα, σε χρήµατα ή σε είδος από τον εργοδότη στον
εργαζόµενο λόγω της σχέσης εργασίας ·
ότι αν και η αρχή της ισότητας των αµοιβών εφαρµόζεται άµεσα
στις περιπτώσεις κατά τις οποίες οι διακρίσεις είναι δυνατόν ναδιαπιστωθούν µε τη βοήθεια και µόνο των κριτηρίων της ίσηςµεταχείρισης και της ισότητας των αµοιβών, υπάρχουν περιπτώ-σεις κατά τις οποίες η υλοποίηση της αρχής αυτής προϋποθέτειτη θέσπιση συµπληρωµατικών µέτρων που προσδιορίζουν την
έκτασή της ·
ότι το άρθρο 1 παράγραφος 2 της οδηγίας 76 /207/ΕΟΚ του
Συµβουλίου της 9ης Φεβρουαρίου 1976 περί της εφαρµογής τηςαρχής της ίσης µεταχειρίσεως ανδρών και γυναικών, όσον αφοράτην πρόσβαση σε απασχόληση, την επαγγελµατική εκπαίδευσηκαι προώθηση και τις συνθήκες εργασίας (
4)προβλέπει ότι,
προκειµένου να εξασφαλιστεί η προοδευτική εφαρµογή της
αρχής της ίσης µεταχείρισης ως προς την κοινωνική ασφάλιση,το Συµβούλιο θεσπίζει, µετά από πρόταση της Επιτροπής,διατάξεις που καθορίζουν ιδίως το περιεχόµενο, την έκταση καιτους τρόπους εφαρµογής της αρχής αυτής ·ότι το Συµβούλιο
εξέδωσε για το σκοπό αυτό την οδηγία 79 /7/ΕΟΚ της 19ης
∆εκεµβρίου1978περίτηςπροοδευτικήςεφαρµογήςτηςαρχήςτης
ίσης µεταχείρισης µεταξύ ανδρών και γυναικών σε θέµατακοινωνικής ασφάλισης (
5)·
ότι το άρθρο 3 παράγραφος 3 της οδηγίας 79 /7/ΕΟΚ προβλέπει
ότι,προκειµένουναεξασφαλιστείηεφαρµογήτηςαρχήςτηςίσηςµεταχείρισης στα επαγγελµατικά συστήµατα, το Συµβούλιο θα
εκδώσει, µετά από πρόταση της Επιτροπής, διατάξεις που θα
καθορίζουν το περιεχόµενο, την έκταση και τους τρόπουςεφαρµογής της αρχής αυτής ·
ότι πρέπει να τεθεί σε εφαρµογή η αρχή της ίσης µεταχείρισης
στα επαγγελµατικά συστήµατα κοινωνικής ασφάλισης που εξασ-φαλίζουν προστασία κατά των κινδύνων που προβλέπονται στοάρθρο 3 παράγραφος 1 της οδηγίας 79 /7/ΕΟΚ, όπως και στα1986L0378 — EL — 09.03.1997 — 001.001 — 2
(1)ΕΕ αριθ. C 134της 21. 5. 1983, σ. 7 .
(2)ΕΕ αριθ. C 117της 30. 4. 1984, σ. 169 .
(3)ΕΕ αριθ. C3 5της 9. 2. 1984, σ. 7 .
(4)ΕΕ αριθ. L3 9της 14. 2. 1976, σ. 40 .
(5)ΕΕ αριθ. L6της 10. 1. 1979, σ. 24 .
▼B
συστήµατα που προβλέπουν, για τους µισθωτούς, κάθε είδους
άλλα οφέλη, σε χρήµα ή σε είδος, κατά την έννοια της συνθήκης ·
ότι η εφαρµογή της αρχής της ίσης µεταχείρισης δεν αντιτίθεται
στις διατάξεις που αφορούν την προστασία της γυναίκας λόγω
µητρότητας,
ΕΞΕ∆ΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ Ο∆ΗΓΙΑ:
Άρθρο 1
Ηπαρούσαοδηγίααποσκοπείστηνεφαρµογή,σταεπαγγελµατικά
συστήµατα κοινωνικής ασφάλισης, της αρχής της ίσης µεταχεί-ρισηςανδρώνκαι γυναικώνπουκαλείταιστοεξής «αρχήτηςίσης
µεταχείρισης ».
Άρθρο 2
1.Ως «επαγγελµατικά συστήµατα κοινωνικής ασφάλισης »
θεωρούνται τα συστήµατα που δεν διέπονται από την οδηγία 79 /
7/ΕΟΚ και που έχουν ως αντικείµενο τη χορήγηση στους
εργαζόµενους, µισθωτούς ή αυτοαπασχολούµενους, στα πλαίσιαµιας επιχείρησης ή οµάδας επιχειρήσεων, ενός οικονοµικούκλάδου ή επαγγελµατικού ή διεπαγγελµατικού τοµέα, παροχώνπου προορίζονται να συµπληρώνουν ή να υποκαθιστούν τις
παροχές των εκ του νόµου συστηµάτων κοινωνικής ασφάλισης,
είτε η υπαγωγή στα συστήµατα αυτά είναι υποχρεωτική είτεπροαιρετική.
2.Η παρούσα οδηγία δεν εφαρµόζεται:
α) στις ατοµικές συµβάσεις των αυτοαπασχολουµένων ·
β) στα συστήµατα των αυτοαπασχολουµένων που έχουν µόνο ένα
µέλος ·
γ) στην περίπτωση των µισθωτών, στις ασφαλιστήριες συµβάσεις
στις οποίες δεν µετέχει ο εργοδότης ·
δ) στις προαιρετικές διατάξεις επαγγελµατικών συστηµάτων που
προσφέρονται ατοµικά στους µετέχοντες για να τους εξασφα-λίσουν:
—είτε συµπληρωµατικές παροχές,
—είτε την επιλογή της ηµεροµηνίας έναρξης των κανονικών
παροχών των αυτοαπασχολουµένων ή την επιλογή µεταξύ
πολλών παροχών ·
ε) στα επαγγελµατικά συστήµατα στα οποία οι παροχές χρηµα-
τοδοτούνταιαπό εισφορές πουκαταβάλλουν οιεργαζόµενοι σεεθελοντική βάση.
3.Ηπαρούσαοδηγίαδενεµποδίζειτονεργοδότηναχορηγήσει
συµπληρωµατικό ποσό σύνταξης σε άτοµα τα οποία έχουν ήδη
συµπληρώσει την ηλικία συνταξιοδότησης όσον αφορά τη
χορήγηση σύνταξης δυνάµει επαγγελµατικού συστήµατος αλλάτα οποία δεν έχουν ακόµη συµπληρώσει την ηλικία τηςσυνταξιοδότησης για τη χορήγηση νόµιµης σύνταξης, µε σκοπότην εξίσωση ή την προσέγγιση του ποσού των συνολικώνπαροχών που καταβάλλεται στα άτοµα αυτά µε το ποσό που
καταβάλλεται σε ετερόφυλα άτοµα που βρίσκονται στην ίδια
κατάσταση τα οποία έχουν ήδη συµπληρώσει την ηλικία τηςνόµιµης σύνταξης, έως ότου οι δικαιούχοι του συµπληρωµατικούποσού συµπληρώσουν την ηλικία της νόµιµης σύνταξης.
Άρθρο 3
Η παρούσα οδηγία εφαρµόζεται στον ενεργό πληθυσµό, συµπε-
ριλαµβανοµένωντωναυτοαπασχολουµένων,τωνεργαζοµένωντωνοποίων η δραστηριότητα διακόπτεται λόγω ασθένειας,µητρότητας, ατυχήµατος ή µη ηθεληµένης ανεργίας και τωνπροσώπων που αναζητούν εργασία, στους συνταξιούχους και1986L0378 — EL — 09.03.1997 — 001.001 — 3
▼M1
▼M1
στους ανάπηρους εργαζοµένους, καθώς και στους εξ αυτών
έλκοντες δικαιώµατα, σύµφωνα µε το εθνικό δίκαιο ή /και την
πρακτική.
Άρθρο 4
Η παρούσα οδηγία εφαρµόζεται:
α) στα επαγγελµατικά συστήµατα που εξασφαλίζουν προστασία
κατά των ακόλουθων κινδύνων:
—ασθένεια,
—αναπηρία,
—γήρας, συµπεριλαµβανοµένης της περίπτωσης πρόωρων
συνταξιοδοτήσεων,
—εργατικό ατύχηµα και επαγγελµατική ασθένεια,
—ανεργία ·
β) στα επαγγελµατικά συστήµατα που προβλέπουν άλλες κοινω-
νικές παροχές, σε είδος ή σε χρήµα, και ιδίως παροχές
επιζώντων και οικογενειακές παροχές, εφόσον οι παροχέςαυτές προορίζονται για µισθωτούς και εποµένως αποτελούνοφέλη που παρέχονται από τον εργοδότη στον εργαζόµενολόγω της απασχόλησης αυτού του τελευταίου.
Άρθρο 5
1.Υπό τις συνθήκες που καθορίζονται στις ακόλουθες διατά-
ξεις, η αρχή της ίσης µεταχείρισης συνεπάγεται την εξάλειψηκάθε διάκρισης που βασίζεται στο φύλο, είτε άµεσα είτε έµµεσα,σε συσχετισµό ιδίως µε την ύπαρξη γάµου ή την εν γένειοικογενειακή κατάσταση, και ιδιαίτερα όσον αφορά:
—το πεδίο εφαρµογής των συστηµάτων και τους όρους υπαγωγής
στα συστήµατα αυτά,
—την υποχρέωση καταβολής εισφορών και τον υπολογισµό των
εισφορών,
—τον υπολογισµό των παροχών, συµπεριλαµβανοµένων των
προσαυξήσεων λόγω συζύγου και προστατευόµενουπροσώπου, και τις προϋποθέσεις διάρκειας και διατήρησηςτου δικαιώµατος παροχών.
2.Η αρχή της ίσης µεταχείρισης δεν θίγει τις διατάξεις που
αφορούν την προστασία της γυναίκας λόγω µητρότητας.
Άρθρο 6
1.Μεταξύ των διατάξεων που αντιβαίνουν προς την αρχή της
ίσης µεταχείρισης πρέπει να περιληφθούν οι διατάξεις πουβασίζονται στο φύλο, είτε άµεσα είτε έµµεσα, ιδίως σε συσχε-
τισµό µε την ύπαρξη γάµου ή την εν γένει οικογενειακή
κατάσταση, προκειµένου:
α) να προσδιορίσουν τα πρόσωπα που είναι σε θέση να
συµµετάσχουν σε επαγγελµατικό σύστηµα ·
β) να καθορίσουν τον υποχρεωτικό ή προαιρετικό χαρακτήρα
της συµµετοχής σε ένα επαγγελµατικό σύστηµα ·
γ) να διαµορφώσουν διαφορετικούς κανόνες σχετικά µε την
ηλικία εισόδου στο σύστηµα ή µε ελάχιστη διάρκεια τηςαπασχόλησης ή της υπαγωγής στο σύστηµα, για τη λήψηπαροχών από το σύστηµα αυτό ·
δ) να προβλέψουν διαφορετικούς κανόνες, εκτός από τις
περιπτώσεις που προβλέπονται στα στοιχεία η) και θ), γιατην απόδοση των εισφορών όταν ο εργαζόµενος αποχωρείαπότοσύστηµαχωρίςναέχεισυµπληρώσειτιςπροϋποθέσειςπου θα του εξασφάλιζαν µεταγενέστερο δικαίωµα για τιςµακροπρόθεσµες παροχές ·1986L0378 — EL — 09.03.1997 — 001.001 — 4
▼B
▼M1
▼M1
ε) να καθορίσουν διαφορετικές προϋποθέσεις για τη χορήγηση
παροχών ή να τις περιορίσουν µόνο στους εργαζόµενους τουενός ή του άλλου φύλου ·
στ) να επιβάλουν διαφορετικά όρια ηλικίας για τη συνταξιο-
δότηση ·
ζ) να διακόψουν τη διατήρηση ή την απόκτηση δικαιωµάτων
κατά τη διάρκεια των αδειών λόγω µητρότητας ή γιαοικογενειακούς λόγους, οι οποίες ορίζονται µε νόµο ήσύµβαση και κατά τις οποίες καταβάλλονται αποδοχές απότον εργοδότη ·
η) να καθορίσουν διαφορετικά επίπεδα για τις παροχές, εκτός εν
(SIC!αν) αυτό απαιτείται αναγκαστικά προκειµένου να
ληφθούν υπόψη αναλογιστικά στοιχεία υπολογισµού, τα
οποία είναι διαφορετικά για τα δύο φύλα, στην περίπτωσησυστηµάτων µε καθορισµένες εισφορές.
Στην περίπτωση συστηµάτων µε καθορισµένες παροχές
χρηµατοδούµενων ( SIC!χρηµατοδοτούµενων) µε κεφαλαιο-
ποίηση, ορισµένα στοιχεία (παραδείγµατα των οποίων
διαβιβάζονται συνηµµένα), µπορεί να είναι άνισα, στο βαθµό
που η ανισότητα των ποσών οφείλεται στις συνέπειες τηςχρησιµοποίησης διαφορετικών αναλογιστικών συντελεστώνσύµφωναµε τοφύλο κατάτην εφαρµογήτηςχρηµατοδότησηςτου συστήµατος ·
θ) να καθορίσουν διαφορετικά επίπεδα για τις εισφορές των
εργαζοµένων ·
να καθορίσουν διαφορετικά επίπεδα για τις εισφορές των
εργοδοτών, εκτός από:
—την περίπτωση συστηµάτων µε καθορισµένες εισφορές,
εάν στόχος είναι η εξίσωση ή η προσέγγιση των τελικών
παροχών των δύο φύλων ·
—την περίπτωση συστηµάτων µε καθορισµένες παροχές,
χρηµατοδοτουµένων µε κεφαλαιοποίηση, εφόσον οι εργο-
δοτικές εισφορές προορίζονται για να συµπληρώσουν το
χρηµατικό ποσό το οποίο είναι απαραίτητο για νακαλυφθεί το κόστος των καθορισµένων αυτών παροχών ·
ι) να προβλέψουν διαφορετικούς κανόνες ή κανόνες που
ισχύουν µόνο για τους εργαζόµενους συγκεκριµένου φύλου,εκτός από τις περιπτώσεις που προβλέπονται στα στοιχεία η)και θ), όσον αφορά την εξασφάλιση ή τη διατήρηση του
δικαιώµατοςγια µεταγενέστερεςπαροχές ότανοεργαζόµενος
αποχωρεί από το σύστηµα.
2.Όταν η χορήγηση των παροχών που απορρέουν από την
παρούσα οδηγία επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια των οργάνων
διαχείρισης του συστήµατος, τα όργανα αυτά πρέπει να τηρούντην αρχή της ίσης µεταχείρισης.
Άρθρο 7
Τα κράτη µέλη λαµβάνουν τα αναγκαία µέτρα ώστε:
α) να είναι άκυρες ή ακυρώσιµες ή να είναι δυνατόν να
τροποποιηθούν οι αντιβαίνουσες προς την αρχή της ίσης
µεταχείρισης διατάξεις οι οποίες περιλαµβάνονται στις
συλλογικές συµβάσεις που είναι υποχρεωτικές, δυνάµει νόµου,στους κανονισµούς των επιχειρήσεων ή σε άλλες ρυθµίσειςσχετικές µε τα επαγγελµατικά συστήµατα ·
β) τασυστήµαταπουπεριέχουνδιατάξειςτουείδουςαυτούναµην
είναι δυνατόν να αποτελούν αντικείµενο διοικητικών µέτρωνέγκρισης ή παράτασης.1986L0378 — EL — 09.03.1997 — 001.001 — 5
▼B
▼M1
Άρθρο 8
1.Τα κράτη µέλη λαµβάνουν τα αναγκαία µέτρα ώστε οι
διατάξεις των επαγγελµατικών συστηµάτων των αυτοαπασχολου-µένων, οι οποίες αντιβαίνουν προς την αρχή της ίσηςµεταχείρισης, να αναθεωρηθούν το αργότερο έως την 1ηΙανουαρίου 1993.
2.Η παρούσα οδηγία δεν αποτελεί εµπόδιο προκειµένου τα
δικαιώµατα και οι υποχρεώσεις, που συνδέονται µε περίοδουπαγωγής σε επαγγελµατικό σύστηµα αυτοαπασχολουµένων,
χρονικώς προγενέστερη της αναθεώρησης του συστήµατος αυτού
να εξακολουθούν να διέπονται από τις διατάξεις του συστήµατοςπου ίσχυε κατά την περίοδο εκείνη.
Άρθρο 9
Όσον αφορά τα συστήµατα των αυτοαπασχολουµένων, τα κράτη
µέλη µπορούν να αναβάλουν την υποχρεωτική εφαρµογή της
αρχής της ίσης µεταχείρισης όσον αφορά:
α) τον καθορισµό της ηλικίας συνταξιοδότησης για τη χορήγηση
συντάξεων γήρατος ή αποχώρησης καθώς και τις συνέπειες
που είναι δυνατόν να προκύψουν για άλλες παροχές:
—είτε µέχρι την ηµεροµηνία κατά την οποία η ίση αυτή
µεταχείριση θα επιτευχθεί στα εκ του νόµου συστήµατα ·
—είτε,τοαργότερο,µέχριςότουηεφαρµογήτηςαρχήςαυτής
επιβληθεί µε οδηγία ·
β) τη σύνταξη των επιζώντων, µέχρις ότου επιβληθεί µε οδηγία,
όσον αφορά αυτό το θέµα, η αρχή της ίσης µεταχείρισης στα
εκ του νόµου συστήµατα κοινωνικής ασφάλισης ·
γ) την εφαρµογή του άρθρου 6 παράγραφος 1 στοιχείο θ) πρώτο
εδάφιο, προκειµένου να ληφθούν υπόψη τα διαφορετικάαναλογιστικά στοιχεία υπολογισµού, το αργότερο µέχρι την1η Ιανουαρίου 1999.
Άρθρο 9α
Οι περιπτώσεις όπου άνδρες και γυναίκες έχουν τη δυνατότητα
ελαστικής ηλικίας συνταξιοδότησης υπό τους ίδιους όρους, δεν
θεωρούνται ασύµβατες µε την παρούσα οδηγία.
Άρθρο 10
Τα κράτη µέλη θεσπίζουν στην εσωτερική τους έννοµη τάξη τα
αναγκαία µέτρα προκειµένου να καταστεί δυνατό σε κάθεπρόσωπο που θεωρεί ότι θίγεται από τη µη εφαρµογή της αρχήςίσης µεταχείρισης να διεκδικεί τα δικαιώµατά του δια τηςδικαστικής οδού, αφού, ενδεχοµένως, προσφύγει σε άλλους
αρµόδιους φορείς.
Άρθρο 11
Τα κράτη µέλη λαµβάνουν τα αναγκαία µέτρα για την προστασία
των εργαζοµένων από κάθε απόλυση που θα αποτελεί αντίδρασητου εργοδότη σε καταγγελία που θα έχει διατυπωθεί στο επίπεδοτης επιχείρησης ή σε δικαστική προσφυγή για την τήρηση τηςαρχής της ίσης µεταχείρισης.1986L0378 — EL — 09.03.1997 — 001.001 — 6
▼B
▼B
Άρθρο 12
1.Τακράτηµέληθέτουνσεισχύτιςνοµοθετικές,κανονιστικές
και διοικητικές διατάξεις που είναι αναγκαίες για να συµµορφ-
ωθούν προς την παρούσα οδηγία το αργότερο τρία χρόνια µετά
την κοινοποίησή της (1).Ενηµερώνουν αµέσως την Επιτροπή
σχετικά.
2.Τα κράτη µέλη διαβιβάζουν στην Επιτροπή, το αργότερο
πέντεχρόνιαµετάτηνκοινοποίησητηςπαρούσαςοδηγίας,όλαταχρήσιµα στοιχεία προκειµένου να µπορέσει να συντάξει και ναυποβάλει στο Συµβούλιο έκθεση σχετικά µε την εφαρµογή της
παρούσας οδηγίας.
Άρθρο 13
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη µέλη.1986L0378 — EL — 09.03.1997 — 001.001 — 7
(1)Η παρούσα οδηγία κοινοποιήθηκε στα κράτη µέλη στις 30 Ιουλίου
1986.
▼M1
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
Παραδείγµατα ενδεχόµενων άνισων στοιχείων όσον αφορά τα συστήµατα
καθορισµένων παροχών χρηµατοδοτούµενων µε κεφαλαιοποίηση, που
αναφέρονται στο άρθρο 6 στοιχείο η):
—µετατροπή µέρους µιας περιοδικής σύνταξης σε κεφάλαιο ·
—µεταφορά συνταξιοδοτικών δικαιωµάτων ·
—σύνταξη επιζώντος καταβλητέα στο δικαιούχο έναντι παραίτησης από
µέρος της ετήσιας σύνταξης ·
—µειωµένη σύνταξη όταν ο εργαζόµενος επιλέγει πρόωρη συνταξιο-
δότηση.1986L0378 — EL — 09.03.1997 — 001.001 — 8