2002L0069 — EL — 26.08.2002 — 000.001 — 1
Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα
►B Ο∆ΗΓΙΑ 2002 /69/ΕΚ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
►C1 30ής Ιουλίου 2002 ◄
γιακαθορισµό των µεθόδωνδειγµατοληψίας και τωνµεθόδωνανάλυσηςγια τονεπίσηµοέλεγχο
των διοξινών και τον προσδιορισµό των παρόµοιων µε τις διοξίνες PCBστα τρόφιµα
(Κείµενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
(ΕΕL 209 της 6.8.2002, σ. 5)
∆ιορθώνεται από:
►C1∆ιορθωτικό ΕΕ L 252 της 20.9.2002, σ. 40 (2002 /69/ΕΚ)
▼B
Ο∆ΗΓΙΑ 2002 /69/ΕΚ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
της►C1 30ής Ιουλίου 2002 ◄
για καθορισµό των µεθόδων δειγµατοληψίας και των µεθόδων
ανάλυσης για τον επίσηµο έλεγχο των διοξινών και τον προσδιο-
ρισµό των παρόµοιων µε τις διοξίνες PCBστα τρόφιµα
(Κείµενο που παρουσιάζει ενδιαφέρον για τον ΕΟΧ)
Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,
Έχοντας υπόψη:
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Κοινότητας,
την οδηγία 85 /591/ΕΟΚ του Συµβουλίου, της 20ής ∆εκεµβρίου
1985, για την καθιέρωση κοινοτικών τρόπων δειγµατοληψίας καιµεθόδων ανάλυσης για τον έλεγχο των τροφίµων (
1)►C1,και
ιδίως τα άρθρα 1 και 4, ◄
Εκτιµώντας τα ακόλουθα:
(1) Ο κανονισµός (ΕΚ)αριθ. 466 /2001 της Επιτροπής (2)όπως
τροποποιήθηκε τελευταία από τον κανονισµό (ΕΚ)αριθ.563/2002(
3),όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισµό (ΕΚ)
αριθ. 2375 /2001 του Συµβουλίου (4)καθορίζει τις µέγιστες
τιµές ανοχής για τις διοξίνες και τα φουράνια σε ορισµένα
τρόφιµα.
(2) Η οδηγία 89 /397/ΕΟΚ του Συµβουλίου, της 14ης Ιουνίου
1989, σχετικά µε τον επίσηµο έλεγχο των τροφίµων (5)
θεσπίζει τις γενικές αρχές που διέπουν τη διενέργεια τουεπίσηµου ελέγχου των τροφίµων. Η οδηγία 93 /99/ΕΟΚ του
Συµβουλίου, της 29ης Οκτωβρίου 1993, σχετικά µε τα
πρόσθετα µέτρα που αφορούν τον επίσηµο έλεγχο των
τροφίµων (
6)θεσπίζει ένα σύστηµα προτύπων ποιότητας
για τα εργαστήρια στα οποία ανατίθεται από τα κράτηµέλη ο επίσηµος έλεγχος των τροφίµων.
(3) Η οδηγία 85 /591/ΕΟΚ έχει καθορίσει τα γενικά κριτήρια
για τις µεθόδους δειγµατοληψίας και ανάλυσης. Ωστόσο,σε ορισµένες περιπτώσεις, είναι αναγκαίο να θεσπιστούν
ειδικότερα κριτήρια ή /και απαιτήσεις τις οποίες πρέπει να
τηρεί η µέθοδος ανάλυσης προκειµένου να εξασφαλιστείότι τα εργαστήρια χρησιµοποιούν µεθόδους ανάλυσης µεσυγκρίσιµα επίπεδα απόδοσης.
(4) Οι διατάξεις για τη δειγµατοληψία και τις µεθόδουςανάλυσης εκπονήθηκαν µε βάση τις τρέχουσες γνώσειςκαι µπορούν να αναπροσαρµόζονται ώστε να λαµβάνουν
υπόψη τις νεότερες επιστηµονικές και τεχνολογικές
γνώσεις.
(5) Οι διατάξεις που καθορίζονται στην παρούσα οδηγίααφορούν µόνο τη δειγµατοληψία και την ανάλυση τωνδιοξινών και των παρόµοιων µε διοξίνες PCBγια την εφαρ-
µογή του κανονισµού (ΕΚ)αριθ. 466 /2001 και δεν
επηρεάζουν τη στρατηγική δειγµατοληψίας, τα επίπεδα
και τη συχνότητα δειγµατοληψίας όπως καθορίζονται στα
παραρτήµατα IIIκαιIVτης οδηγίας 96 /23/ΕΚ του Συµβου-
λίου, της 29ης Απριλίου 1996 περί της λήψης µέτρωνελέγχου για ορισµένες ουσίες και τα κατάλοιπά τους σεζώντα ζώα και στα προϊόντα τους και κατάργησης τωνοδηγιών 85 /358/ΕΟΚ και 86 /469/ΕΟΚ και των αποφάσεων2002L0069 — EL — 26.08.2002 — 000.001 — 2
(1)ΕΕL 372 της 31.12.1985, σ. 50 .
(2)ΕΕL7 7της 16.3.2001, σ. 1 .
(3)ΕΕL8 6της 3.4.2002, σ. 5 .
(4)ΕΕL 321 της 6.12.2001, σ. 1 .
(5)ΕΕL 186 της 30.6.1989, σ. 23 .
(6)ΕΕL 290 της 24.11.1993, σ. 14 .
▼B
89/187/ΕΟΚ και 91 /664/ΕΟΚ(1).∆εν επηρεάζουν τα
κριτήρια στοχοθέτησης όπως καθορίζονται στην απόφαση98/179/ΕΚ της Επιτροπής, της 23ης Φεβρουαρίου 1998, για
τη θέσπιση λεπτοµερών κανόνων όσον αφορά την επίσηµη
δειγµατοληψία για τον έλεγχο της ανίχνευσης ορισµένωνουσιών και των καταλοίπων τους σε ζώντα ζώα και σταπροϊόντα τους (
2).
(6) Πρέπει να επιδιωχθεί µια ενεργός προσέγγιση για την
απόκτηση ολοκληρωµένων αξιόπιστων στοιχείων σχετικάµε την παρουσία παρόµοιων µε τις διοξίνες PCB στα
τρόφιµα. Πρέπει, συνεπώς, να καθοριστούν οι απαιτήσειςόσον αφορά τις µεθόδους ανάλυσης που θα χρησιµοποι-
ηθούν για τον προσδιορισµό των παρόµοιων µε τις
διοξίνες PCBστα τρόφιµα.
(7) Μια µέθοδος ανάλυσης διαλογής ( screening) µε αποδεδει-
γµένη, ευρέως αποδεκτή επικύρωση και υψηλή απόδοσηµπορεί να χρησιµοποιηθεί για την επιλογή των δειγµάτων
µε σηµαντικά επίπεδα διοξινών. Τα επίπεδα διοξινών στα
δείγµατα αυτά πρέπει να προσδιοριστούν στη συνέχεια µεµια επιβεβαιωτική µέθοδο ανάλυσης. Συνεπώς, είναισκόπιµο να θεσπιστούν αυστηρές απαιτήσεις για τις επιβε-βαιωτικές µεθόδους ανάλυσης και ελάχιστες απαιτήσεις
για τη µέθοδο διαλογής ( screening).
(8) Τα µέτρα που προβλέπονται στην παρούσα οδηγία είναι
σύµφωνα µε τη γνώµη της µόνιµης επιτροπής για τηντροφική αλυσίδα και την υγεία των ζώων,
ΕΞΕ∆ΩΣΕ ΤΗΝ ΠΑΡΟΥΣΑ Ο∆ΗΓΙΑ:
Άρθρο 1
Τα κράτη µέλη εξασφαλίζουν ότι η δειγµατοληψία για τον
επίσηµο έλεγχο των επιπέδων των διοξινών και των φουρανίωνκαι τον προσδιορισµό των επιπέδων των παρόµοιων µε τιςδιοξίνες PCBπραγµατοποιείται σύµφωνα µε τις µεθόδους που
περιγράφονται στο παράρτηµα I.
Άρθρο 2
Τα κράτη µέλη εξασφαλίζουν ότι η προετοιµασία του δείγµατος
και οι µέθοδοι ανάλυσης που χρησιµοποιούνται για τον επίσηµο
έλεγχο των επιπέδων των διοξινών και των φουρανίων και τον
προσδιορισµό των επιπέδων των παρόµοιων µε τις διοξίνες PCB
στα τρόφιµα είναι σύµφωνα µε τα κριτήρια που περιγράφονταιστο παράρτηµα II.
Άρθρο 3
Τα κράτη µέλη θέτουν σε ισχύ τις αναγκαίες νοµοθετικές, κανο-
νιστικές και διοικητικές διατάξεις για να συµµορφωθούν µε τηνπαρούσα οδηγία το αργότερο έως τις 28 Φεβρουαρίου 2003.Ενηµερώνουν αµέσως την Επιτροπή σχετικά.
Όταν τα κράτη µέλη θεσπίζουν τις εν λόγω διατάξεις, οι τελευ-
ταίες αυτές περιέχουν παραποµπή στην παρούσα οδηγία ή
συνοδεύονται από παρόµοια παραποµπή κατά την επίσηµη δηµο-
σίευσή τους. Ο τρόπος της παραποµπής καθορίζεται από τακράτη µέλη.
Άρθρο 4
Η παρούσα οδηγία αρχίζει να ισχύει την εικοστή ηµέρα από τη
δηµοσίευσή της στην Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινο-
τήτων.2002L0069 — EL — 26.08.2002 — 000.001 — 3
(1)ΕΕL 125 της 23.5.1996, σ. 10 .
(2)ΕΕL6 5της 5.3.1998, σ. 31 .
▼B
Άρθρο 5
Η παρούσα οδηγία απευθύνεται στα κράτη µέλη.2002L0069 — EL — 26.08.2002 — 000.001 — 4
▼B
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ I
ΜΕΘΟ∆ΟΙ ∆ΕΙΓΜΑΤΟΛΗΨΙΑΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΠΙΣΗΜΟ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ
ΕΠΙΠΕ∆ΩΝ ΤΩΝ ∆ΙΟΞΙΝΩΝ ( PCDD/PCDF) ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΡΟΣ∆ΙΟ-
ΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΠΑΡΟΜΟΙΩΝ ΜΕ ΤΙΣ ∆ΙΟΞΙΝΕΣ PCBΣΕ ΟΡΙΣΜΕΝΑ
ΤΡΟΦΙΜΑ
1.Αντικείµενο και πεδίο εφαρµογής
Τα δείγµατα που προορίζονται για τον επίσηµο έλεγχο των επιπέδων
περιεκτικότητας των τροφίµων σε διοξίνες ( PCDD/PCDF), καθώς και
για τον προσδιορισµό της περιεκτικότητας των τροφίµων σε παρό-
µοια µε τις διοξίνες PCBs(1)λαµβάνονται σύµφωνα µε τις µεθόδους
που περιγράφονται κατωτέρω. Τα συνολικά δείγµατα που
αποκτήθηκαν µε τον τρόπο αυτό θεωρούνται ως αντιπροσωπευτικά
των παρτίδων ή υποπαρτίδων από τις οποίες λαµβάνονται. Η
συµµόρφωση µε τα ανώτατα επίπεδα που καθορίζονται στον κανο-
νισµό (ΕΚ)αριθ. 466 /2001 για τον καθορισµό µέγιστων τιµών2002L0069 — EL — 26.08.2002 — 000.001 — 5
(1)Πίνακας TEFτης ΠΟΥ για την αξιολόγηση του κινδύνου για τον άνθρωπο µε
βάση τα συµπεράσµατα της συνεδρίασης της Παγκόσµιας Οργάνωσης Υγείαςστη Στοκχόλµη της Σουηδίας, 15 -18Ιουνίου 1997 [( Van den Berg et al., 1998)
Toxic Equivalency Factors (TEFs) for PCBs, PCDDs, PCDFs for Humans and forWildlife. Environmental Health Perspectives, 106(12), 775].
Ουσία Τιµή TEF
∆ιβενζο -παρα -διοξίνες ( «PCDD»)
2,3,7,8-TCDD 1
1,2,3,7,8-PeCDD 1
1,2,3,4,7,8-HxCDD 0,1
1,2,3,6,7,8-HxCDD 0,1
1,2,3,7,8,9-HxCDD 0,1
1,2,3,4,6,7,8-HpCDD 0,01OCDD 0,0001
∆ιβενζοφουράνια ( «PCDF»)
2,3,7,8-TCDF 0,1
1,2,3,7,8-PeCDF 0,05
2,3,4,7,8-PeCDF 0,5
1,2,3,4,7,8-HxCDF 0,11,2,3,6,7,8-HxCDF 0,1
1,2,3,7,8,9-HxCDF 0,1
2,3,4,6,7,8-HxCDF 0,1
1,2,3,4,6,7,8-HpCDF 0,01
1,2,3,4,7,8,9-HpCDF 0,01OCDF 0,0001
«Παρόµοια µε τις διοξίνες »PCBΜη-ορθο PCB +Μονο -ορθο PCB
Μη-ορθο PCB
PCB 77 0,0001
PCB 81 0,0001PCB 126 0,1
PCB 169 0,01
Μονο -ορθο PCB
PCB 105 0,0001
PCB 114 0,0005
PCB 118 0,0001PCB 123 0,0001
PCB 156 0,0005
PCB 157 0,0005
PCB 167 0,00001
PCB 189 0,0001
Συντοµογραφίες που χρησιµοποιήθηκαν: T=τετρα·P e= πεντα·H x= εξα·
Hp = επτα·O= οκτα· CDD = χλωροδιβενζο -διοξίνη·
CDF = χλωροδιβενζοφουράνιο ·C B= χλωροδιφαινύλιο.
▼B
ανοχής για ορισµένες προσµείξεις στα τρόφιµα καθορίζεται µε βάση
τα επίπεδα που προσδιορίζονται στα εργαστηριακά δείγµατα.
2.Ορισµοί
Παρτίδα: η ταυτοποιήσιµη ποσότητα τροφίµου, που παραδίδεται
άπαξ και για την οποία έχει διευκρινιστεί από τον αρµόδιο ότι
παρουσιάζει κοινά χαρακτηριστικά, όπως είναι η προέλευση, η
ποικιλία, το είδος συσκευασίας, ο συσκευαστής, ο αποστολέας ή η
σήµανση. Στην περίπτωση των ψαριών και των αλιευτικών
προϊόντων πρέπει και το µέγεθός τους να είναι συγκρίσιµο.
Υποπαρτίδα: τµήµα µεγάλης παρτίδας που έχει οριστεί για την εφαρ-
µογή της µεθόδου δειγµατοληψίας στο εν λόγω ορισθέν τµήµα. Κάθε
υποπαρτίδα πρέπει να διαχωρίζεται φυσικά και να είναι ταυτοποίη-
σιµη.
Στοιχειώδες δείγµα: ποσότητα υλικού που λαµβάνεται από ένα µόνο
σηµείο της παρτίδας ή της υποπαρτίδας.
Συνολικό δείγµα: το συνδυασµένο σύνολο όλων των στοιχειωδών
δειγµάτων που έχουν ληφθεί από την παρτίδα ή την υποπαρτίδα.
Εργαστηριακό δείγµα: αντιπροσωπευτικό τµήµα /ποσότητα συνολικού
δείγµατος που προορίζεται για το εργαστήριο.
3.Γενικές διατάξεις
3.1.Προσωπικό
Η δειγµατοληψία πρέπει να πραγµατοποιείται από επιφορτισµένο
για το σκοπό αυτό ειδικευµένο άτοµο, σύµφωνα µε τις ισχύουσες
στο κράτος µέλος διατάξεις.
3.2.Προϊόν από το οποίο λαµβάνονται δείγµατα
Κάθε προς ανάλυση παρτίδα αποτελεί αντικείµενο ξεχωριστής
δειγµατοληψίας.
3.3.Μέτρα προφύλαξης που πρέπει να λαµβάνονται
Κατά τη διάρκεια της δειγµατοληψίας και της προετοιµασίας των
δειγµάτων εργαστηρίου, πρέπει να λαµβάνονται προφυλάξεις,
προκειµένου να αποφεύγεται οιαδήποτε αλλοίωση, η οποία µπορεί
να τροποποιήσει την περιεκτικότητα των διοξινών και των παρό-
µοιων µε διοξίνες PCB, να επηρεάσει αρνητικά τις αναλύσεις ή την
αντιπροσωπευτικότητα των συνολικών δειγµάτων.
3.4.Στοιχειώδη δείγµατα
Κατά το µέτρο του πρακτικού, τα στοιχειώδη δείγµατα πρέπει να
λαµβάνονται από διαφορετικά σηµεία της παρτίδας ή της υποπαρ-
τίδας. Κάθε παρέκκλιση από τη διαδικασία αυτή πρέπει να
καταγράφεται στα πρακτικά που προβλέπονται στο σηµείο 3.8.
3.5.Παρασκευήτου συνολικού δείγµατος
Το συνολικό δείγµα λαµβάνεται µε τη συνένωση όλων των στοι-
χειωδών δειγµάτων. Πρέπει να είναι τουλάχιστον 1 kg,εκτός εάν
δεν είναι δυνατόν, π.χ. στην περίπτωση που έχει ληφθεί για δειγµα-
τοληψία µία µόνο συσκευασία.
3.6.Υποδιαίρεση του συνολικού δείγµατος σε εργαστηριακά δείγµατα για
σκοπούς ελέγχου, δικαιώµατος άσκησης προσφυγής και αναφοράς
Τα εργαστηριακά δείγµατα που προορίζονται για την εφαρµογή
µέτρων εκτέλεσης, για το εµπόριο ή για λόγους διαιτησίας λαµβά-
νονται από το οµογενοποιηµένο συνολικό δείγµα, υπό τον όρο ότι η
διαδικασία αυτή είναι σύµφωνη προς τις ισχύουσες νόµιµες διατάξεις
στο κράτος µέλος. Το µέγεθος των εργαστηριακών δειγµάτων που
προορίζονται για την εφαρµογή µέτρων εκτέλεσης πρέπει να είναι
αρκετό ώστε να µπορεί να γίνει τουλάχιστον διπλή ανάλυση.
3.7.Συσκευασία και αποστολήτων συνολικών δειγµάτων και των εργαστη-
ριακών δειγµάτων
Κάθε συνολικό και εργαστηριακό δείγµα τίθεται σε καθαρό
περιέκτη, από αδρανή ύλη, ο οποίος παρέχει την κατάλληλη2002L0069 — EL — 26.08.2002 — 000.001 — 6
▼B
προστασία του δείγµατος από οποιοδήποτε παράγοντα µόλυνσης,
από απώλεια των αναλυτέων ουσιών λόγω απορρόφησης από τα
εσωτερικά τοιχώµατα του περιέκτη και από οποιαδήποτε βλάβη
είναι δυνατόν να προκύψει κατά τη διάρκεια της µεταφοράς. Πρέπει
να λαµβάνονται όλες οι αναγκαίες προφυλάξεις για να αποτραπεί
κάθε αλλοίωση της σύνθεσης του συνολικού δείγµατος και του
εργαστηριακού δείγµατος, η οποία µπορεί να επέλθει κατά τη
διάρκεια της µεταφοράς ή της αποθήκευσης.
3.8.Σφράγιση και σήµανση των συνολικών και των εργαστηριακών δειγµάτων
Κάθε επίσηµο δείγµα σφραγίζεται στον τόπο της δειγµατοληψίας και
αναγνωρίζεται σύµφωνα µε τις ισχύουσες διατάξεις των κρατών
µελών. Για κάθε δειγµατοληψία, πρέπει να συντάσσονται πρακτικά
δειγµατοληψίας, τα οποία καθιστούν δυνατή την αναγνώριση, χωρίς
αµφισβήτηση, της παρτίδας από την οποία έχει ληφθεί το δείγµα,
και πρέπει να αναγράφεται η ηµεροµηνία και ο τόπος δειγµατολη-
ψίας, καθώς και κάθε άλλη συµπληρωµατική πληροφορία, η οποία
µπορεί να αποβεί χρήσιµη για τον παρασκευαστή.
4.Σχέδια δειγµατοληψίας
Η µέθοδος δειγµατοληψίας που εφαρµόζεται πρέπει να εξασφαλίζει
ότι το συνολικό δείγµα είναι αντιπροσωπευτικό της παρτίδας που
πρόκειται να ελεγχθεί.
Αριθµός των στοιχειωδών δειγµάτων
Στην περίπτωση του γάλακτος και των ελαίων, για τα οποία µπορεί
να θεωρηθεί δεδοµένη µια οµογενής κατανοµή των εν λόγω προσµεί-
ξεων σε µια δεδοµένη παρτίδα, είναι αρκετό να ληφθούν τρία
στοιχειώδη δείγµατα ανά µερίδα που αποτελούν το συνολικό δείγµα.
Πρέπει να δίνονται τα στοιχεία αναφοράς στον αριθµό µερίδας. Για
τα άλλα προϊόντα, ο ελάχιστος αριθµός στοιχειωδών δειγµάτων που
θα ληφθούν από την παρτίδα πρέπει να είναι αυτός που αναφέρεται
στον πίνακα 1.
Το συνολικό δείγµα που συγκεντρώνει όλα τα στοιχειώδη δείγµατα
πρέπει να είναι τουλάχιστον 1 kg (βλέπε σηµείο 3.5). Τα στοιχειώδη
δείγµατα πρέπει να έχουν παρόµοιο βάρος. Το βάρος ενός στοιχειώ-
δους δείγµατος πρέπει να είναι τουλάχιστον 100 γραµµάρια. Το
βάρος του στοιχειώδους δείγµατος εξαρτάται από το µέγεθος των
σωµατιδίων στην παρτίδα. Κάθε παρέκκλιση από τη διαδικασία
αυτή πρέπει να καταγράφεται στα πρακτικά που προβλέπονται στο
σηµείο 3.8. Σύµφωνα µε τις διατάξεις της απόφασης 97 /747/ΕΚ της
Επιτροπής, της 27ης Οκτωβρίου 1997, για τον καθορισµό των
επιπέδων και των συχνοτήτων δειγµατοληψίας που προβλέπονται
στην οδηγία 96 /23/ΕΚ του Συµβουλίου µε σκοπό την ανίχνευση
ορισµένων ουσιών και καταλοίπων που απαντώνται σε ορισµένα
ζωικά προϊόντα (1),το µέγεθος του δείγµατος για τα αυγά κότας είναι
τουλάχιστον δώδεκα αυγά (για χύδην παρτίδες, καθώς και για
παρτίδες που αποτελούνται από µεµονωµένες συσκευασίες, πίνακες
1 και 2).
ΠΙΝΑΚΑΣ 1
Ελάχιστος αριθµός στοιχειωδών δειγµάτων που πρέπει να λαµβά-
νονται από κάθε παρτίδα
Βάρος της παρτίδας (σε kg)Ελάχιστος αριθµός στοιχειωδών
δειγµάτων που πρέπει να λαµβά-
νονται
<5 0 3
50έως 500 5
> 500 10
Εάν η παρτίδα αποτελείται από µεµονωµένες συσκευασίες, τότε ο
αριθµός των συσκευασιών που πρέπει να ληφθούν για να αποτελέ-
σουν το συνολικό δείγµα δίνεται στον πίνακα 2.2002L0069 — EL — 26.08.2002 — 000.001 — 7
(1)ΕΕL 303 της 6.11.1997, σ. 12 .
▼B
ΠΙΝΑΚΑΣ 2
Αριθµός συσκευασιών (στοιχειώδη δείγµατα) που πρέπει να λαµβά-
νονται για να αποτελέσουν το συνολικό δείγµα, εάν η παρτίδα
αποτελείται από µεµονωµένες συσκευασίες
Αριθµός συσκευασιών ή µονάδων
ανά παρτίδαΑριθµός συσκευασιών ή µονάδων
που πρέπει να ληφθούν
1έως 25 Μία συσκευασία ή µονάδα
26έως 100 Περίπου 5 %,τουλάχιστον δύο
συσκευασίες ή µονάδες
> 100 Περίπου 5 %,κατ'ανώτατο
όριο δέκα συσκευασίες ή
µονάδες
5.Συµβατότητα της παρτίδας ή της υποπαρτίδας µε τις προδιαγραφές
Το εργαστήριο ελέγχου αναλύει το εργαστηριακό δείγµα που
προορίζεται για την εφαρµογή µέτρων εκτέλεσης σε δύο αναλύσεις,
στην περίπτωση που το λαµβανόµενο αποτέλεσµα της πρώτης
ανάλυσης είναι λιγότερο από 20 %κάτω από το µέγιστο επίπεδο ή
πάνω από το µέγιστο επίπεδο και υπολογίζει τη µέση τιµή των
αποτελεσµάτων. Η παρτίδα γίνεται δεκτή, εάν το αποτέλεσµα της
πρώτης ανάλυσης είναι περισσότερο από 20 %κάτω από το µέγιστο
επίπεδο ή, όταν είναι αναγκαίες δύο αναλύσεις, εάν η µέση τιµή
συµµορφώνεται µε το αντίστοιχο µέγιστο επίπεδο, όπως ορίζεται
στον κανονισµό (ΕΚ)αριθ. 466 /2001.2002L0069 — EL — 26.08.2002 — 000.001 — 8
▼B
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ II
ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ∆ΕΙΓΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΙΣ
ΜΕΘΟ∆ΟΥΣ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΠΟΥ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΚΑΤΑ ΤΟΝ
ΕΠΙΣΗΜΟ ΕΛΕΓΧΟ ΤΩΝ ΕΠΙΠΕ∆ΩΝ ΤΩΝ ∆ΙΟΞΙΝΩΝ ( PCDD/
PCDF)ΚΑΙ ΤΟΝ ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟ ΤΩΝ ΠΑΡΟΜΟΙΩΝ ΜΕ ΤΙΣ
∆ΙΟΞΙΝΕΣ PCBΣΕ ΟΡΙΣΜΕΝΑ ΤΡΟΦΙΜΑ
1.Στόχος και πεδίο εφαρµογής
Οι απαιτήσεις αυτές πρέπει να εφαρµόζονται όταν αναλύονται
τρόφιµα για τον επίσηµο έλεγχο των επιπέδων των διοξινών
[πολυχλωριωµένες διβενζο -παρα-διοξίνες ( PCDD) και πολυχλωριω-
µένα διβενζοφουράνια ( PCDF)] και τον προσδιορισµό των
παρόµοιων µε τις διοξίνες PCBs.
Ο έλεγχος για την παρουσία διοξινών στα τρόφιµα µπορεί να διεξα-
χθεί µε µια στρατηγική που θα περιλαµβάνει µια µέθοδο διαλογής
(screening) προκειµένου να επιλεγούν εκείνα τα δείγµατα µε επίπεδα
διοξινών και παρόµοιων µε τις διοξίνες PCBπου είναι λιγότερο από
30-40 % κάτω από το επίπεδο που ενδιαφέρει ή υπερβαίνει το
επίπεδο που ενδιαφέρει. Η συγκέντρωση διοξινών στα δείγµατα
εκείνα µε σηµαντικά επίπεδα πρέπει να προσδιοριστεί /επιβεβαιωθεί
µε µια επιβεβαιωτική µέθοδο.
Οι µέθοδοι διαλογής ( screening) είναι µέθοδοι που χρησιµοποιούνται
για την ανίχνευση της παρουσίας διοξινών και παρόµοιων µε
διοξίνες PCBστο επίπεδο ενδιαφέροντος. Οι µέθοδοι αυτές έχουν
την ικανότητα επεξεργασίας µεγάλων ποσοτήτων και χρησιµο-
ποιούνται για τη διύλιση µεγάλου αριθµού δειγµάτων για πιθανά
θετικά. Έχουν σχεδιαστεί ειδικά για την αποφυγή ψευδώς αρνη-
τικών.
Οι µέθοδοι επιβεβαίωσης είναι µέθοδοι που παρέχουν πλήρεις ή
συµπληρωµατικές πληροφορίες που δίνουν τη δυνατότητα οι διοξίνες
και τα παρόµοια µε διοξίνες PCBνα προσδιοριστούν και να προσδιο-
ριστούν ποσοτικά σαφώς στο επίπεδο που ενδιαφέρει.
2.Ιστορικό
Επειδή τα περιβαλλοντικά και βιολογικά δείγµατα (συµπεριλαµβανο-
µένων των δειγµάτων τροφίµων)γενικά περιέχουν σύνθετα µείγµατα
διαφόρων οµοειδών ουσιών της οµάδας των διοξινών, αναπτύχθηκε η
έννοια των συντελεστών τοξικής ισοδυναµίας ( TEF)ώστε να διευκο-
λυνθεί η αξιολόγηση του κινδύνου. Αυτοί οι TEFδηµιουργήθηκαν
για να εκφράσουν τις συγκεντρώσεις των µειγµάτων των 2,3,7,8 -
υποκατεστηµένων PCDD καιPCDF, και πρόσφατα, ορισµένων µη -
ορθο και µονο -ορθο υποκατεστηµένων από χλώριο PCB (non-ortho
and mono-ortho chlorinesubstitute d PCBs) µε δραστικότητα παρόµοια
µε αυτή των διοξινών σε τοξικά ισοδύναµα ( TEQ) 2,3,7,8-TCDD
(βλέπε υποσηµείωση 1 του παραρτήµατος Ι).
Οι συγκεντρώσεις των µεµονωµένων ουσιών σε κάποιο δεδοµένο
δείγµα πολλαπλασιάζονται µε τον αντίστοιχο TEFτους και στη συνέ-
χεια αθροίζονται για να εξαχθεί η συνολική συγκέντρωση των
παρόµοιων µε τις διοξίνες ενώσεων εκφρασµένη σε TEQ.
Η έννοια του «ανώτατου ορίου συγκέντρωσης »απαιτεί τη χρησιµο-
ποίηση του ορίου του ποσοτικού προσδιορισµού για τη συµβολή
κάθε µη ποσοτικά προσδιορισµένης οµοειδούς ουσίας στο TEQ.
Η έννοια του «κατώτατου ορίου συγκέντρωσης »απαιτεί τη χρησιµο-
ποίηση του µηδέν για τη συµβολή κάθε µη ποσοτικά
προσδιορισµένης οµοειδούς ουσίας στο TEQ.
Η έννοια του «µέσου ορίου συγκέντρωσης »απαιτεί τη χρησιµο-
ποίηση του µισού του ορίου του ποσοτικού προσδιορισµού για τον
υπολογισµό της συµβολής κάθε µη ποσοτικά προσδιορισµένης
οµοειδούς ουσίας στο TEQ.
3.Οι απαιτήσεις διασφάλισης ποιότητας που πρέπει να τηρούνται για
την προετοιµασία του δείγµατος
—Πρέπει να λαµβάνονται µέτρα για την αποφυγή της διασταυρού-
µενης µόλυνσης σε κάθε στάδιο της διαδικασίας δειγµατοληψίας
και ανάλυσης.
—Τα δείγµατα πρέπει να αποθηκεύονται και να µεταφέρονται σε
δοχεία από γυαλί, αλουµίνιο, πολυπροπυλένιο ή πολυαιθυλένιο.2002L0069 — EL — 26.08.2002 — 000.001 — 9
▼B
Πρέπει να αφαιρούνται τα ίχνη σκόνης χαρτιού από τον περιέκτη
του δείγµατος. Τα γυάλινα σκεύη πρέπει να ξεπλένονται µε
διαλύτες που έχουν προηγουµένως ελεγχθεί για την παρουσία
διοξινών.
—Η αποθήκευση και η µεταφορά των δειγµάτων πρέπει να διεξά-
γεται κατά τρόπο ώστε να διατηρείται η ακεραιότητα του
δείγµατος του τροφίµου.
—Εφόσον ενδείκνυται, κάθε εργαστηριακό δείγµα να αλέθεται και
να αναµειγνύεται ενδελεχώς χρησιµοποιώντας µια διαδικασία
που έχει αποδειχθεί ότι επιτυγχάνει την πλήρη οµογενοποίηση
(π.χ. το έδαφος να διαπερνά ένα κόσκινο 1 mm)· τα δείγµατα
πρέπει να ξηρανθούν πριν από την άλεση, αν η περιεκτικότητα
σε υγρασία είναι πολύ υψηλή.
—Εκτέλεση ανάλυσης τυφλού µε την πραγµατοποίηση του συνόλου
της αναλυτικής διαδικασίας παραλείποντας µόνο το δείγµα.
—Το βάρος του δείγµατος που χρησιµοποιείται για την εκχύλιση
πρέπει να είναι αρκετό για να πληροί τις απαιτήσεις όσον
αφορά την ευαισθησία.
—Υπάρχουν πολλές ικανοποιητικές ειδικές διαδικασίες προετοιµα-
σίας δείγµατος, που µπορούν να χρησιµοποιηθούν για τα υπό
εξέταση προϊόντα. Οι διαδικασίες πρέπει να επικυρώνονται
σύµφωνα µε τις διεθνώς αποδεκτές κατευθυντήριες γραµµές.
4.Απαιτήσεις για τα εργαστήρια
—Τα εργαστήρια αποδεικνύουν την απόδοση µιας µεθόδου στο
εύρος της ανοχής, π.χ. 0,5, 1 και 2 φορές το επίπεδο ενδιαφέ-
ροντος µε έναν αποδεκτό συντελεστή διακύµανσης για
επαναλαµβανόµενες αναλύσεις. Για τα λεπτοµερή στοιχεία των
κριτηρίων αποδοχής βλέπε σηµείο 5.
—Το όριο του ποσοτικού προσδιορισµού για µια µέθοδο επιβε-
βαίωσης πρέπει να είναι στο εύρος του ενός πέµπτου περίπου
του επιπέδου ενδιαφέροντος, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι αποδε-
κτοί συντελεστές µεταβλητότητας πληρούνται στο εύρος του
επιπέδου ενδιαφέροντος.
—Οι τακτικές τυφλές δοκιµές και πειράµατα εµπλουτισµού των
δειγµάτων ή η ανάλυση των δειγµάτων ελέγχου (κατά προτίµηση,
εφόσον είναι διαθέσιµο, πιστοποιηµένου υλικό αναφοράς)πρέπει
να εκτελούνται ως µέτρα εσωτερικής διασφάλισης της ποιότητας.
—Η επιτυχής συµµετοχή σε διεργαστηριακές µελέτες που αξιολο-
γούν την επάρκεια των εργαστηρίων είναι ο καλύτερος τρόπος
απόδειξης της ικανότητας για ειδικές αναλύσεις. Ωστόσο, η
επιτυχής συµµετοχή σε διεργαστηριακές µελέτες όσον αφορά
π.χ. δείγµατα εδάφους ή αποχετεύσεων δεν αποδεικνύει κατ '
ανάγκη την ικανότητα και στον τοµέα των δειγµάτων των
τροφίµων ή των ζωοτροφών που παρουσιάζουν χαµηλότερα
επίπεδα µόλυνσης. Συνεπώς, η συνεχής συµµετοχή σε διεργαστη-
ριακές µελέτες για τον προσδιορισµό των διοξινών και των
παρόµοιων µε τις διοξίνες PCB στις αντίστοιχες µήτρες
ζωοτροφών /τροφίµων είναι υποχρεωτική.
—Σύµφωνα µε τις διατάξεις της οδηγίας 93 /99/ΕΟΚ, τη διαπίστευση
στα εργαστήρια πρέπει να χορηγήσει κάποιος αναγνωρισµένος
οργανισµός σύµφωνα µε τον οδηγό ISO 58, ώστε να εξασφαλί-
ζεται ότι τα εργαστήρια εφαρµόζουν µεθόδους διασφάλισης της
ποιότητας. Η διαπίστευση των εργαστηρίων πρέπει να πραγµατο-
ποιηθεί σύµφωνα µε το πρότυπο ISO/IEC/17025:1999.
5.Απαιτήσεις που πρέπει να τηρεί µια αναλυτική διαδικασία για τις
διοξίνες και τα παρόµοια µε διοξίνες PCB
Βασικές απαιτήσεις για την αποδοχή των διαδικασιών ανάλυσης:
—Υψηλήευαισθησία και χαµηλά όρια ανίχνευσης .Όσον αφορά τα
PCDD και ταPCDF, οι ανιχνεύσιµες ποσότητες πρέπει να είναι
της τάξης των πικογραµµαρίων TEQ (10-12g)εξαιτίας της εξαιρε-
τικής τοξικότητας ορισµένων από τις ενώσεις αυτές. Γνωρίζουµε
ότι ταPCBεµφανίζονται σε υψηλότερα επίπεδα από ό,τι τα PCDD
και ταPCDF. Για τα περισσότερα οµοειδή PCB,η ευαισθησία στο
φάσµα των νανογραµµαρίων (10-9g)είναι ήδη επαρκής. Ωστόσο,
για τη µέτρηση των πιο τοξικών παρόµοιων µε τις διοξίνες
οµοειδών PCB ( ιδίως των µη -ορθο υποκατεστηµένων οµοειδών)
(non-ortho substituted congeners) πρέπει να επιτυγχάνεται η ίδια
ευαισθησία όπως και για τα PCDD και ταPCDF.
—Υψηλήεκλεκτικότητα (ειδικότητα) .ΤαPCDD, ταPCDF και τα
παρόµοια µε τις διοξίνες PCBπρέπει να διακρίνονται από τις
άλλες ενώσεις, που εξάγονται επίσης και πιθανώς παρεµποδίζουν2002L0069 — EL — 26.08.2002 — 000.001 — 10
▼B
τις ενώσεις που είναι παρούσες σε συγκεντρώσεις έως και
ορισµένες τάξεις µεγέθους υψηλότερες από εκείνες των αναλυ-
τέων ουσιών που ενδιαφέρουν. Για τις µεθόδους αέριας
χρωµατογραφίας /φασµατοµετρίας µάζας ( GC/MS) είναι αναγκαία
µια διαφοροποίηση µεταξύ των διαφόρων οµοειδών, όπως µεταξύ
των τοξικών (π.χ. των δεκαεπτά 2,3,7,8 -υποκατεστηµένων PCDD
καιPCDF και των παρόµοιων µε τις διοξίνες PCB) και των
άλλων οµοειδών. Οι βιολογικές δοκιµασίες πρέπει να είναι σε
θέση να προσδιορίζουν τις τιµές TEQεπιλεκτικά ως το άθροισµα
τωνPCDD, τωνPCDF και των παρόµοιων µε τις διοξίνες PCB.
—Υψηλήορθότητα (αληθότητα και ακρίβεια) .Ο προσδιορισµός
πρέπει να παρέχει µια έγκυρη εκτίµηση της αληθούς
συγκέντρωσης σε ένα δείγµα. Η υψηλή ορθότητα (ορθότητα της
µέτρησης: η εγγύτητα της συµφωνίας µεταξύ του αποτελέσµατος
της µέτρησης και της αληθούς ή αποδοθείσας τιµής του µετρη-
τέου)είναι αναγκαία για να αποφευχθεί η απόρριψη του
αποτελέσµατος της ανάλυσης του δείγµατος µε βάση την κακή
αξιοπιστία της εκτίµησης του TEQ. Η ορθότητα εκφράζεται ως
αληθότητα (διαφορά µεταξύ της µέσης τιµής που µετρήθηκε για
µια αναλυτέα ουσία σε ένα πιστοποιηµένο υλικό και της πιστο-
ποιηµένης τιµή της, ως ποσοστό της τιµής αυτής)και ακρίβεια
(η ακρίβεια συνήθως υπολογίζεται ως τυπική απόκλιση, συµπερι-
λαµβανοµένων της επαναληψιµότητας και αναπαραγωγιµότητας,
και προσδιορίζει την εγγύτητα της συµφωνίας µεταξύ των αποτε-
λεσµάτων που ελήφθησαν µε την εφαρµογή της πειραµατικής
διαδικασίας αρκετές φορές υπό προκαθορισµένες συνθήκες).
Οι µέθοδοι µαζικής εξέτασης µπορούν να περιλαµβάνουν βιολο-
γικές δοκιµασίες και µεθόδους GC/MS· οι µέθοδοι επιβεβαίωσης
είναι µέθοδοι υψηλής ανάλυσης αέριας χρωµατογραφίας /φασµα-
τοµετρίας µάζας υψηλής ανάλυσης ( HRGC/HRMS). Τα ακόλουθα
κριτήρια πρέπει να τηρούνται στη συνολική τιµή TEQ:
Μέθοδοι διαλογής
(screening)Μέθοδοι επιβε-
βαίωσης
Ποσοστό ψευδώς
αρνητικών<1%
Αληθότητα –2 0έως+2 0%
C V <3 0% <1 5%
6.Ειδικές απαιτήσεις για µεθόδους GC/MSπου πρέπει να τηρούνται για
την εξέταση διαλογής ( screening)ή για λόγους επιβεβαίωσης
—Η προσθήκη εσωτερικών προτύπων PCDD/F υποκατεστηµένων µε
χλώριο στις θέσεις 2,3,7,8 µε ισοτοπική επισήµανση13C(και των
εσωτερικών προτύπων των παρόµοιων µε τις διοξίνες PCBs µε
ισοτοπική επισήµανση13C,αν πρόκειται να προσδιοριστούν
παρόµοια µε τις διοξίνες PCBs) πρέπει να πραγµατοποιηθεί πολύ
νωρίς στην αρχή ή κατά την έναρξη της µεθόδου ανάλυσης,
δηλαδή πριν από την εκχύλιση προκειµένου να επικυρωθεί η
αναλυτική διαδικασία. Τουλάχιστον µια οµοειδής ουσία για
καθεµία από τις οµόλογες οµάδες PCDD/F των τετρα -έως οκτα -
χλωριωµένων οµόλογων οµάδων (και τουλάχιστον µια οµοειδήςουσία και για καθεµία από τις οµόλογες οµάδες των παρόµοιων
µε τις διοξίνες PCB, αν πρόκειται να προσδιοριστούν παρόµοια
µε διοξίνες PCB) πρέπει να προστεθεί [εναλλακτικά, τουλάχιστον
µια οµοειδής ουσία για κάθε οµάδα ιόντων για φασµατοσκοπία
µάζας καταγραφής επιλεγµένων ιόντων ( mass spectrometric selected
ion recording function) που χρησιµοποιείται για την παρακο-
λούθηση των PCDD/F και των παρόµοιων µε διοξίνες PCBs].
Υπάρχει σαφής προτίµηση, ιδίως στην περίπτωση των µεθόδων
επιβεβαίωσης, στη χρησιµοποίηση και των δεκαεπτά εσωτερικών
προτύπων PCDD/F υποκατεστηµένων µε χλώριο στις θέσεις
2,3,7,8 µε ισοτοπική επισήµανση
13Cκαι του συνόλου των δώδεκα
εσωτερικών προτύπων των παρόµοιων µε τις διοξίνες PCBµε
ισοτοπική επισήµανση13C(αν πρόκειται να προσδιοριστούν
παρόµοια µε διοξίνες PCB).
Πρέπει επίσης να προσδιοριστούν οι σχετικοί συντελεστές
απόκρισης για εκείνες τις ουσίες για τις οποίες δεν προστίθεται
κανένα ανάλογο µε ισοτοπική επισήµανση13Cµε τη χρησιµο-
ποίηση των κατάλληλων διαλυµάτων βαθµονόµησης.2002L0069 — EL — 26.08.2002 — 000.001 — 11
▼B
—Για τα τρόφιµα φυτικής προέλευσης και τα τρόφιµα ζωικής
προέλευσης που περιέχουν λιγότερο από 10 %λίπος, η προσθήκη
των εσωτερικών προτύπων είναι υποχρεωτική πριν από την εκχύ-
λιση. Για τα τρόφιµα ζωικής προέλευσης που περιέχουν
περισσότερο από 10 %λίπος, τα εσωτερικά πρότυπα µπορούν να
προστεθούν είτε πριν από την εκχύλιση είτε µετά την εκχύλιση
λίπους. Πρέπει να πραγµατοποιηθεί κατάλληλη επικύρωση της
αποτελεσµατικότητας της εκχύλισης, ανάλογα µε το στάδιο στο
οποίο εισάγονται εσωτερικά πρότυπα και ανάλογα µε το αν τα
αποτελέσµατα αναφέρονται µε βάση το προϊόν ή το λίπος.
—Πριν από την ανάλυση GC/MS, πρέπει να προστεθούν ένα ή δύο
πρότυπο( -α)ανάκτησης (υποκατάσταστο) .
—Ο έλεγχος ανάκτησης είναι αναγκαίος. Για τις µεθόδους επιβε-
βαίωσης, οι ανακτήσεις των µεµονωµένων εσωτερικών προτύπων
πρέπει να κυµαίνονται στο εύρος του 60 έως 120 %.Χαµηλότερες
ή υψηλότερες ανακτήσεις για µεµονωµένες οµοειδείς ουσίες,
ιδίως ορισµένων επτα -και οκτα -χλωριωµένων διβενζοδιοξινών
και διβενζοφουρανίων, είναι αποδεκτές υπό τον όρο ότι η
συµβολή τους στην τιµή TEQδεν υπερβαίνει το 10 %της συνο-
λικής τιµής TEQ ( βασισµένη µόνο σε PCDD/F). Για τις µεθόδους
διαλογής ( screening), οι ανακτήσεις πρέπει να κυµαίνονται στο
εύρος του 30 έως 140 %.
—Πρέπει να πραγµατοποιείται διαχωρισµός των διοξινών από τις
παρεµβαλλόµενες χλωριωµένες ενώσεις, όπως τα PCB και οι
χλωριωµένοι διφαινυλικοί αιθέρες µε τις κατάλληλες χρωµατο-
γραφικές τεχνικές (κατά προτίµηση µε στήλη florisil, αλουµίνας
ή/και άνθρακα).
—Ο διαχωρισµός των ισοµερών µε αέρια χρωµατογραφία πρέπει να
είναι επαρκής ( <2 5% από κορυφή σε κορυφή µεταξύ 1,2,3,4,7,8 -
HxCDF και 1,2,3,6,7,8 -HxCDF).
—Ο προσδιορισµός πρέπει να πραγµατοποιηθεί σύµφωνα µε τη
µέθοδο της EPA 1613 αναθεώρηση B: «Tetra- through octa-chlori-
nated dioxins and furans by isotope dilution HRGC/HRMS» ή κάποια
άλλη µε ισοδύναµα κριτήρια απόδοσης.
—Η διαφορά µεταξύ του ανώτατου επιπέδου και του κατώτατου
επιπέδου συγκέντρωσης δεν πρέπει να υπερβαίνει το 20 %για
τα τρόφιµα µε µόλυνση διοξίνης περίπου 1 pg WHO-TEQ/g λίπους
(βασισµένη µόνο σε PCDD/PCDF). Για τα τρόφιµα µε χαµηλή
περιεκτικότητα σε λιπαρά πρέπει να ισχύουν οι ίδιες απαιτήσεις
για τα επίπεδα µόλυνσης, περίπου 1 pg WHO-TEQ/g προϊόντος.
Για χαµηλότερα επίπεδα µόλυνσης, π.χ. 0,50 pg WHO-TEQ/g
προϊόντος, η διαφορά µεταξύ ανώτατου ορίου συγκέντρωσης και
κατώτερου ορίου συγκέντρωσης µπορεί να βρίσκεται στο εύρος
του 25 έως 40 %.
7.Μέθοδοι ανάλυσης διαλογής ( screening)
7.1.Εισαγωγή
Μπορούν να διεξαχθούν διάφορες αναλυτικές προσεγγίσεις µε τη
χρησιµοποίηση µιας µεθόδου διαλογής ( screening): µια καθαρή
προσέγγιση διαλογής ( screening) και µια ποσοτική προσέγγιση.
Προσέγγιση διαλογήςΗ απόκριση των δειγµάτων συγκρίνεται µε αυτή ενός δείγµατος
αναφοράς στο επίπεδο ενδιαφέροντος. Τα δείγµατα µε απόκριση
µικρότερη από την αναφορά θεωρούνται αρνητικά, ενώ εκείνα µε
υψηλότερη απόκριση ύποπτα για θετικά. Οι απαιτήσεις:
—Σε κάθε σειρά δοκιµών πρέπει να συµπεριληφθεί ένα τυφλό
δείγµα και ένα δείγµα αναφοράς, που εκχυλίζονται και δοκιµά-
ζονται ταυτόχρονα υπό τις ίδιες συνθήκες. Το δείγµα αναφοράς
πρέπει να παρουσιάζει µια σαφώς υψηλότερη απόκριση σε
σύγκριση µε το τυφλό.
—Πρέπει να συµπεριληφθούν πρόσθετα δείγµατα αναφοράς 0,5 και
2 φορές το επίπεδο ενδιαφέροντος ώστε να καταδειχτεί η ορθή
απόδοση της δοκιµασίας στο εύρος του ενδιαφέροντος για τον
έλεγχο του επιπέδου που ενδιαφέρει.
—Κατά τη δοκιµή άλλων υποστρωµάτων, πρέπει να καταδειχτεί η
καταλληλότητα των δειγµάτων αναφοράς, κατά προτίµηση µε τη
συµπερίληψη δειγµάτων που φαίνεται από τις ΗΡ GC/ΗΡMSνα
περιέχουν ένα επίπεδο TEQ παρόµοιο µε αυτό του δείγµατος
αναφοράς ή αλλιώς ενός τυφλού εµπλουτισµένου στο επίπεδο
αυτό.2002L0069 — EL — 26.08.2002 — 000.001 — 12
▼B
—Καθώς δεν µπορούν να χρησιµοποιηθούν εσωτερικά πρότυπα σε
βιολογικές δοκιµασίες, οι δοκιµές επαναληψιµότητας είναι πολύ
σηµαντικές προκειµένου να αποκτηθούν πληροφορίες σχετικά µε
την τυπική απόκλιση στα πλαίσια µια σειράς δοκιµών. Ο συντε-
λεστής διακύµανσης πρέπει να είναι κάτω από 30 %.
—Για τις βιολογικές δοκιµασίες πρέπει να οριστούν οι ενώσεις -
στόχοι, οι πιθανές παρεµποδίσεις και τα µέγιστα ανεκτά επίπεδα
τυφλού.
Ποσοτική προσέγγιση
Η ποσοτική προσέγγιση απαιτεί πρότυπη σειρά αραίωσης, διπλό ή
τριπλό καθάρισµα και µέτρηση, καθώς και ελέγχους τυφλού και
ανάκτησης. Το αποτέλεσµα µπορεί να εκφράζεται σε TEQ, υποθέ-
τοντας ότι οι ενώσεις που είναι υπεύθυνες για το σήµα
αντιστοιχούν στην αρχή των TEQ. Αυτό µπορεί να πραγµατοποιηθεί
µε τη χρησιµοποίηση TCDD ( ή ένα τυποποιηµένο µείγµα διοξίνης /
φουρανίου)για τη δηµιουργία µιας καµπύλης βαθµονόµησης για τον
υπολογισµό του επιπέδου TEQ στο εκχύλισµα και συνεπώς στο
δείγµα. Αυτό στη συνέχεια διορθώνεται για το επίπεδο TEQ που
υπολογίζεται για ένα τυφλό δείγµα (για να λαµβάνονται υπόψη
ακαθαρσίες από διαλύτες και χηµικά που χρησιµοποιήθηκαν), και
για την ανάκτηση (που υπολογίζεται από το επίπεδο TEQσε δείγµα
ελέγχου ποιότητας γύρω από το επίπεδο ενδιαφέροντος). Είναι ανα-
γκαίο να σηµειωθεί ότι τµήµα της εµφανούς απώλειας ανάκτησης
µπορεί να οφείλεται σε επιδράσεις υποστρώµατος ή /και σε διαφορές
µεταξύ των τιµών TEFστις βιολογικές δοκιµασίες και των επίσηµων
τιµώνTEFπου όρισε η ΠΟΥ.
7.2.Απαιτήσεις για τις µεθόδους ανάλυσης που χρησιµοποιούνται για διαλογή
(screening)
—Οι µέθοδοι ανάλυσης GC/MS και οι βιολογικές δοκιµασίες
µπορούν να χρησιµοποιηθούν για διαλογή ( screening). Για τις
µεθόδους GC/MS οι απαιτήσεις όπως ορίζονται στο σηµείο 6
πρέπει να χρησιµοποιηθούν. Για τις βιολογικές δοκιµασίες µε
βάση κύτταρα ( cell based bioassays) ορίζονται ειδικές απαιτήσεις
στο σηµείο 7.3 και για τις βιολογικές δοκιµασίες µε βάση
συσκευασίες ( kit-based bioassays) στο σηµείο 7.4.
—Στοιχεία για τον αριθµό των ψευδώς θετικών και ψευδώς αρνη-
τικών αποτελεσµάτων ενός µεγάλου συνόλου δειγµάτων κάτω
και πάνω από το µέγιστο επίπεδο ή το επίπεδο δράσης είναι
αναγκαία σε σύγκριση µε την περιεκτικότητα σε TEQ όπως
προσδιορίζεται µε µια επιβεβαιωτική µέθοδο ανάλυσης. Τα
πραγµατικά ψευδώς αρνητικά ποσοστά πρέπει να είναι κάτω από
1%.Το ποσοστό των ψευδώς θετικών δειγµάτων πρέπει να είναι
αρκετά χαµηλό ώστε η χρήση του µέσου της διαλογής ( screening)
να καταστεί χρήσιµη.
—Τα θετικά αποτελέσµατα πρέπει πάντα να επιβεβαιώνονται µε
επιβεβαιωτική µέθοδο ανάλυσης ( HRGC/HRMS). Επιπλέον, τα
δείγµατα από ένα ευρύ φάσµα TEQπρέπει να επιβεβαιώνονται
µε µεθόδους HRGC/HRMS ( περίπου 2 έως 10 %των αρνητικών
δειγµάτων). Οι πληροφορίες σχετικά µε την ανταπόκριση µεταξύ
βιολογικής δοκιµασίας και αποτελεσµάτων HRGC/HRMS πρέπει
να καθίστανται διαθέσιµες.
7.3.Ειδικές απαιτήσεις για βιολογικές δοκιµασίες µε βάση κύτταρα
—Κατά την εκτέλεση µιας βιολογικής δοκιµασίας, κάθε δοκιµασία
απαιτεί µια σειρά συγκέντρωσης αναφοράς του TCDD ή του
µείγµατος διοξίνης /φουρανίου (πλήρης καµπύλη δόσης -
απόκρισης µε R2> 0,95). Ωστόσο, για διαλογή ( screening) µπορεί
να χρησιµοποιηθεί µια εκτεταµένη καµπύλη χαµηλού επιπέδου
για την ανάλυση δειγµάτων χαµηλού επιπέδου.
—Μια συγκέντρωση αναφοράς TCDD ( περίπου 3 φορές το όριο
ποσοτικού προσδιορισµού)σε ένα δελτίο ποιοτικού ελέγχου
πρέπει να χρησιµοποιηθεί για το αποτέλεσµα της βιολογικής
δοκιµασίας για µια σταθερή περίοδο. Μια εναλλακτική λύση θα
ήταν η σχετική απόκριση ενός δείγµατος αναφοράς σε σύγκριση
µε τη γραµµή βαθµονόµησης TCDD, καθώς η απόκριση των
κυττάρων µπορεί να εξαρτάται από πολλούς παράγοντες.
—Πρέπει να καταγράφονται και να ελέγχονται διαγράµµατα ποιο-
τικού ελέγχου (ΠΕ)για κάθε είδος υλικού αναφοράς ώστε να
διασφαλιστεί ότι το αποτέλεσµα είναι σύµφωνο µε τις δηλωµένες
κατευθυντήριες γραµµές.
—Ιδιαίτερα για τους ποσοτικούς υπολογισµούς, η επαγωγή της
αραίωσης δείγµατος που χρησιµοποιήθηκε πρέπει να είναι εντός2002L0069 — EL — 26.08.2002 — 000.001 — 13
▼B
του γραµµικού τµήµατος της καµπύλης απόκρισης. ∆είγµατα
πάνω από το γραµµικό τµήµα της καµπύλης απόκρισης πρέπει να
αραιώνονται και να δοκιµάζονται εκ νέου. Συνεπώς, συνιστάται
να δοκιµάζονται τουλάχιστον τρεις ή περισσότερες αραιώσεις
ταυτόχρονα.
—Η ποσοστιαία τυπική απόκλιση δεν πρέπει να είναι άνω του 15 %
σε ένα τριπλό προσδιορισµό για κάθε αραίωση δείγµατος και όχι
άνω του 30 %µεταξύ τριών ανεξάρτητων πειραµάτων.
—Το όριο της ανίχνευσης µπορεί να καθοριστεί έως 3 φορές την
τυπική απόκλιση του τυφλού του διαλύτη ή της απόκρισης
υποβάθρου. Μια άλλη προσέγγιση είναι η εφαρµογή µιας
απόκρισης που είναι άνω του υποβάθρου (συντελεστής επαγωγής
5 φορές το τυφλό του διαλύτη)που υπολογίζεται από την
καµπύλη βαθµονόµησης της ηµέρας. Το όριο ποσοτικού προσδιο-
ρισµού µπορεί να καθοριστεί ως 5 έως 6 φορές την τυπική
απόκλιση του τυφλού του διαλύτη ή την απόκριση υποβάθρου ήη εφαρµογή µιας απόκρισης που είναι σαφώς πάνω από το
υπόβαθρο (συντελεστής επαγωγής 10 φορές το τυφλό του
διαλύτη)που υπολογίζεται από την καµπύλη βαθµονόµησης της
ηµέρας.
7.4.Ειδικές απαιτήσεις για βιολογικές δοκιµασίες µε βάση συσκευασίες (
1)
—Πρέπει να τηρούνται οι οδηγίες του κατασκευαστή για την παρα-
σκευή δείγµατος και τις αναλύσεις.
—Οι συσκευασίες δοκιµών ( test kits) δεν πρέπει να χρησιµο-
ποιούνται µετά την ηµεροµηνία λήξης τους.
—∆εν πρέπει να χρησιµοποιούνται υλικά ή συστατικά που προβλέ-
πονται για τη χρησιµοποίηση µε άλλες συσκευασίες.
—Οι συσκευασίες δοκιµών πρέπει να διατηρούνται στα πλαίσια του
καθορισµένου φάσµατος της θερµοκρασίας αποθήκευσης και να
χρησιµοποιούνται στην καθορισµένη θερµοκρασία λειτουργίας.
—Το όριο ανίχνευσης για τις ανοσολογικές δοκιµασίες προκύπτει
από την άθροιση της µέσης τιµής και µιας τιµής ίσης κατά 3
φορές την τυπική απόκλιση, µε βάση δέκα επαναληπτικές αναλύ-
σεις του τυφλού, διαιρούµενης µε την τιµή της κλίσης της
γραµµικής εξίσωσης παλινδρόµησης.
—Για τις δοκιµές στο εργαστήριο πρέπει να χρησιµοποιούνται
πρότυπα αναφοράς ώστε να εξασφαλιστεί ότι η απόκριση στο
πρότυπο κυµαίνεται εντός ενός αποδεκτού εύρους.
8.Αναφορά του αποτελέσµατος
Εφόσον η χρησιµοποιούµενη διαδικασία ανάλυσης το καθιστά
δυνατό, τα αποτελέσµατα της ανάλυσης πρέπει να περιέχουν τα
επίπεδα των επιµέρους PCDD/F και οµοειδών PCBκαι να υποβάλ-
λονται ως κατώτατο όριο συγκέντρωσης, ανώτατο όριο
συγκέντρωσης και µέσο όριο συγκέντρωσης προκειµένου να περι-
λαµβάνουν ένα µέγιστο σύνολο πληροφοριών κατά την υποβολή της
έκθεσης των αποτελεσµάτων και να διευκολύνουν έτσι την ερµηνεία
των αποτελεσµάτων σύµφωνα µε τις ειδικές απαιτήσεις.
Η έκθεση πρέπει επίσης να περιλαµβάνει την περιεκτικότητα λιπι-
δίων του δείγµατος, καθώς και τη µέθοδο που χρησιµοποιήθηκε για
την εκχύλιση λιπιδίων.
Οι ανακτήσεις των µεµονωµένων εσωτερικών προτύπων πρέπει να
καθίστανται διαθέσιµες στην περίπτωση που οι ανακτήσεις είναι
εκτός του εύρους που αναφέρεται στο σηµείο 6, στην περίπτωση
που υπερβαίνεται το µέγιστο επίπεδο και σε άλλες περιπτώσεις
κατόπιν σχετικής αίτησης.2002L0069 — EL — 26.08.2002 — 000.001 — 14
(1)∆εν έχουν υποβληθεί ακόµα στοιχεία εµπορικά διαθέσιµων βιολογικών δοκιµα-
σιών µε βάση συσκευασίες που να διαθέτουν επαρκή ευαισθησία και αξιοπιστίαώστε να χρησιµοποιηθούν για µαζικό έλεγχο για την ύπαρξη διοξινών στα απαι-
τούµενα επίπεδα σε δείγµατα τροφίµων ή ζωοτροφών.