Το κείμενο  αυτό  αποτελεί  απλώς  εργαλείο  τεκμηρίωσης  και δεν έχει καμία  νομική  ισχύ. Τα θεσμικά  όργανα  της Ένωσης  δεν 
φέρουν  καμία  ευθύνη  για το περιεχόμενό  του. Τα αυθεντικά  κείμενα  των σχετικών  πράξεων , συμπεριλαμβανομένων  των 
προοιμίων  τους , είναι  εκείνα  που δημοσιεύονται  στην  Επίσημη  Εφημερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  και είναι  διαθέσιμα  στο 
EUR-Lex. Αυτά  τα επίσημα  κείμενα  είναι  άμεσα  προσβάσιμα  μέσω  των συνδέσμων  που περιέχονται  στο παρόν  έγγραφο  
►B ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ  (ΕΕ) αριθ . 1305/2013 ΤΟΥ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ  ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ  ΚΑΙ  ΤΟΥ  
ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ  
της 17ης Δεκεμβρίου  2013  
για τη στήριξη  της αγροτικής  ανάπτυξης  από το Ευρωπαϊκό  Γεωργικό  Ταμείο  Αγροτικής  
Ανάπτυξης  (ΕΓΤΑΑ ) και την κατάργηση  του κανονισμού  (ΕΚ) αριθ . 1698/2005 του Συμβουλίου  
(EE L 347 της 20.12.2013, σ. 487)  
Τροποποιείται  από: 
Επίσημη  Εφημερίδα  
αριθ. σελίδα  ημερομηνία  
►M1 Κανονισμοσ  (ΕΕ) αριθ. 1310/2013 του Ευρωπαϊκου  κοινοβουλιου  και 
του Συμβουλιου  της 17 Δεκεμβρίου  2013  L 347  865  20.12.2013  
►M2 Κατ' εξουσιοδότηση  κανονισμός  (ΕΕ) αριθ. 994/2014 της Επιτροπής  
της 13ης Μαΐου  2014  L 280  1  24.9.2014  
►M3 Κατ' εξουσιοδότηση  κανονισμός  (ΕΕ) αριθ. 1378/2014 της Επιτροπής  
της 17ης Οκτωβρίου  2014  L 367  16  23.12.2014  
►M4 Κατ' εξουσιοδότηση  κανονισμός  (EE) 2015/791 της Επιτροπής  της 
27ης Απριλίου  2015  L 127  1  22.5.2015  
►M5 Κατ' εξουσιοδότηση  κανονισμός  (ΕΕ) 2016/142 της Επιτροπής  της 2ας 
Δεκεμβρίου  2015  L 28  8  4.2.2016  
►M6 Κανονισμός  (ΕΕ) 2017/825 του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του 
Συμβουλίου  της 17ης Μαΐου  2017  L 129  1  19.5.2017  
►M7 Κανονισμός  (ΕΕ) 2017/2393 του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του 
Συμβουλίου  της 13ης Δεκεμβρίου  2017  L 350  15  29.12.2017  
►M8 Κατ' εξουσιοδότηση  κανονισμός  (ΕΕ) 2018/162 της Επιτροπής  της 
23ης Νοεμβρίου  2017  L 30  6  2.2.2018  
►M9 Κατ' εξουσιοδότηση  κανονισμός  (ΕΕ) 2019/71 της Επιτροπής  της 9ης 
Νοεμβρίου  2018  L 16  1  18.1.2019  
Διορθώνεται  από: 
►C1 Διορθωτικό  ΕΕ L 130 της 19.5.2016, σ. 1 (1305/2013)  02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 1
02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 2  
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ  (ΕΕ) αριθ . 1305/2013 ΤΟΥ  ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ  
ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ  ΚΑΙ  ΤΟΥ  ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ  
της 17ης Δεκεμβρίου  2013  
για τη στήριξη  της αγροτικής  ανάπτυξης  από το Ευρωπαϊκό  
Γεωργικό  Ταμείο  Αγροτικής  Ανάπτυξης  (ΕΓΤΑΑ ) και την 
κατάργηση  του κανονισμού  (ΕΚ) αριθ . 1698/2005 του Συμβουλίου  
ΤΙΤΛΟΣ  I 
ΣΤΟΧΟΙ  ΚΑΙ  ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ  
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  Ι 
Πεδίο  εφαρμογής  και ορισμοί  
Άρθρο  1 
Πεδίο  εφαρμογής  
1. Ο παρών  κανονισμός  θεσπίζει  τους γενικούς  κανόνες  που διέπουν  
τη στήριξη  της Ένωσης  για την αγροτική  ανάπτυξη  που χρηματοδοτεί­  
ται από το Ευρωπαϊκό  Γεωργικό  Ταμείο  Αγροτικής  Ανάπτυξης  («το 
ΕΓΤΑΑ »), το οποίο  ιδρύθηκε  δυνάμει  του κανονισμού  (ΕΕ) 
αριθ. 1306/2013 ι τους στόχους  στους  οποίους  πρέπει  να συμβάλλει  η 
πολιτική  αγροτικής  ανάπτυξης  και τις σχετικές  προτεραιότητες  της 
Ένωσης  για την αγροτική  ανάπτυξη . Περιγράφει  το στρατηγικό  πλαίσιο  
της πολιτικής  αγροτικής  ανάπτυξης·ορίζει  τα μέτρα  που θα ληφθούν  για 
την εκτέλεση  της πολιτικής  αυτής . Επιπροσθέτως , θεσπίζει  κανόνες  για 
τον προγραμματισμό , τη δικτύωση , τη διαχείριση , την παρακολούθηση  
και την αξιολόγηση  με βάση  τον καταμερισμό  αρμοδιοτήτων  μεταξύ  
κρατών  μελών  και Επιτροπής  και θεσπίζει  κανόνες  για τον συντονισμό  
του ΕΓΤΑΑ  με άλλα  εργαλεία  της Ένωσης . 
2. Ο παρών  κανονισμός  συμπληρώνει  τις διατάξεις  του δευτέρου  
μέρους  του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού  Κοινο­  
βουλίου  και του Συμβουλίου  ( 1 ). 
Άρθρο  2 
Ορισμοί  
1. Για τους σκοπούς  του παρόντος  κανονισμού , ισχύουν  οι ορισμοί  
του «προγράμματος », της «πράξης », του «δικαιούχου », της «τοπικής  
στρατηγικής  ανάπτυξης  υπό την καθοδήγηση  των τοπικών  κοινοτήτων », 
«της δημόσιας  δαπάνης », των «ΜΜΕ », της «περατωθείσας  πράξης », 
των «λιγότερο  αναπτυγμένων  περιφερειών », των «περιφερειών  μετάβα­  
σης» και των «χρηματοδοτικών  μέσων », οι οποίοι  περιλαμβάνονται  στο 
άρθρο  2 και των «λιγότερο  αναπτυγμένων  περιφερειών » και των «πε­ 
ριφερειών  μετάβασης » οι οποίοι  περιλαμβάνονται  στα σημεία  α) και β) 
του άρθρου  90 παράγραφος  2 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303 /2013  ▼B 
( 1 ) Κανονισμός  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του 
Συμβουλίου , της 17ης Δεκεμβρίου  2013, περί καθορισμού  κοινών  διατάξεων  
για το Ευρωπαϊκό  Ταμείο  Περιφερειακής  Ανάπτυξης , το Ευρωπαϊκό  Κοινω­  
νικό Ταμείο , το Ταμείο  Συνοχής , το Ευρωπαϊκό  Γεωργικό  Ταμείο  Αγροτικής  
Ανάπτυξης  και το Ευρωπαϊκό  Ταμείο  Θάλασσας  και Αλιείας  και περί καθο­  
ρισμού  γενικών  διατάξεων  για το Ευρωπαϊκό  Ταμείο  Περιφερειακής  Ανάπτυ­  
ξης, το Ευρωπαϊκό  Κοινωνικό  Ταμείο , το Ταμείο  Συνοχής  και το Ευρωπαϊκό  
Ταμείο  Θάλασσας  και Αλιείας  και για την κατάργηση  του κανονισμού  (ΕΚ) 
αριθ. 1083/2006 ( Βλέπε  σελίδα  549 της παρούσας  Επίσημης  Εφημερίδας ).
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 3  
Επιπλέον , ισχύουν  οι ακόλουθοι  ορισμοί : 
α) ως «προγραμματισμός » νοείται  η διαδικασία  οργάνωσης , λήψης  
αποφάσεων  και κατανομής  χρηματοδοτικών  πόρων  σε διάφορα  
στάδια , με τη συμμετοχή  των ενδιαφερομένων , η οποία  αποσκοπεί  
στην  υλοποίηση , σε πολυετή  βάση , της κοινής  δράσης  της Ένωσης  
και των κρατών  μελών  για την επίτευξη  των προτεραιοτήτων  της 
Ένωσης  για την αγροτική  ανάπτυξη . 
β) ως «περιφέρεια » νοείται  εδαφική  μονάδα  που αντιστοιχεί  στο επί­ 
πεδο  1 ή 2 της Ονοματολογίας  Εδαφικών  Στατιστικών  Μονάδων  
(επίπεδο  1 και 2 της ΟΕΣΜ ) κατά  την έννοια  του κανονισμού  
(ΕΚ) αριθ. 1059/2003 (  1 ) του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του 
Συμβουλίου·  
γ) ως «μέτρο » νοείται  δέσμη  πράξεων  που συμβάλλουν  σε μια ή 
περισσότερες  προτεραιότητες  της Ένωσης  για την αγροτική  ανά­  
πτυξη·  
δ) ως «ποσοστό  στήριξης » νοείται  το ποσοστό  της δημόσιας  συνει­  
σφοράς  σε μια πράξη·  
ε) ως «κόστος  συναλλαγής » νοούνται  οι πρόσθετες  δαπάνες  που συν­  
δέονται  με την εκπλήρωση  δέσμευσης , αλλά  δεν καταλογίζονται  
άμεσα  στην  υλοποίησή  της ή δεν περιλαμβάνονται  στις δαπάνες  ή 
το διαφυγόν  εισόδημα  που επιστρέφονται  απευθείας . Το κόστος  
αυτό  μπορεί  να υπολογίζεται  βάσει  των συνήθων  δαπανών·  
στ) ως «γεωργική  έκταση » νοείται  οποιαδήποτε  έκταση  αρόσιμης  γης, 
μόνιμων  λειμώνων  και μόνιμων  βοσκοτόπων  ή μόνιμων  καλλιερ­  
γειών  όπως  ορίζονται  στο άρθρο  4 του κανονισμού  (ΕΕ) 
αριθ. 1307/2013  
ζ) ως «οικονομική  απώλεια » νοείται  κάθε  πρόσθετη  δαπάνη  την 
οποία  πραγματοποιεί  ο γεωργός  λόγω  των έκτακτων  μέτρων  που 
λαμβάνει  για τη μείωση  της προσφοράς  στην  οικεία  αγορά  ή 
σημαντικής  απώλειας  παραγωγής·  
η) ως «δυσμενή  κλιματικά  φαινόμενα » νοούνται  καιρικές  συνθήκες , 
όπως  παγετός , καταιγίδες  και χαλάζι , πάγος , έντονη  βροχόπτωση  ή 
σοβαρή  ξηρασία , που μπορούν  να εξομοιωθούν  με φυσική  κατα­  
στροφή·  
θ) ως «ασθένειες  ζώων » νοούνται  οι ασθένειες  που περιλαμβάνονται  
στον  κατάλογο  ασθενειών  των ζώων  τον οποίον  καταρτίζει  ο Παγ­  
κόσμιος  Οργανισμός  για την Υγεία  των Ζώων  ή στο παράρτημα  
της απόφασης  2009/470/ ΕΚ ( 2 ) του Συμβουλίου·  
ι) ως «περιβαλλοντικό  συμβάν » νοείται  συγκεκριμένη  περίπτωση  
ρύπανσης , μόλυνσης  ή υποβάθμισης  της ποιότητας  του περιβάλλο­  
ντος που σχετίζεται  με συγκεκριμένο  γεγονός  και με περιορισμένη  
γεωγραφική  έκταση . Δεν καλύπτονται  οι γενικοί  περιβαλλοντικοί  
κίνδυνοι  που δεν συνδέονται  με συγκεκριμένο  γεγονός , όπως  η 
κλιματική  αλλαγή  ή ατμοσφαιρική  ρύπανση·  
ια) ως «φυσική  καταστροφή » νοείται  φυσικό  γεγονός  βιοτικής  ή αβιο­  
τικής  φύσεως  που οδηγεί  σε σημαντικές  διαταραχές  των συστημά­  
των γεωργικής  παραγωγής  ή των δασικών  δομών , προκαλώντας  εν 
τέλει  σημαντικές  οικονομικές  ζημιές  στους  τομείς  της γεωργίας  ή 
των δασών·  ▼B 
( 1 ) Κανονισμός  (ΕΚ) αριθ. 1059/2003 του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του 
Συμβουλίου , της 26ης Μαΐου  2003, για τη θέσπιση  μιας κοινής  ονοματολο­  
γίας των εδαφικών  μονάδων  στατιστικής  (NUTS).( ΕΕ L 154 της 21.6.2003, 
σ. 1). 
( 2 ) Απόφαση  2009/470/ ΕΚ του Συμβουλίου , της 25ης Μαΐου  2009, σχετικά  με 
ορισμένες  δαπάνες  στον  κτηνιατρικό  τομέα  (ΕΕ L 155 της 18.6.2009, σ. 30).
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 4  
ιβ) ως «καταστροφικό  συμβάν » νοείται  απρόβλεπτο  συμβάν  βιοτικής  
ή αβιοτικής  φύσεως , οφειλόμενο  σε ανθρώπινη  δραστηριότητα , το 
οποίο  οδηγεί  σε σημαντικές  διαταραχές  των συστημάτων  γεωργι­  
κής παραγωγής  ή των δασικών  δομών , προκαλώντας  εν τέλει  
σημαντικές  οικονομικές  ζημιές  στους  τομείς  της γεωργίας  ή των 
δασών·  
ιγ) ως «βραχεία  αλυσίδα  εφοδιασμού » νοείται  μια αλυσίδα  εφοδια­  
σμού  που περιλαμβάνει  περιορισμένο  αριθμό  οικονομικών  φορέων  
που έχουν  αναλάβει  δέσμευση  για συνεργασία , τοπική  οικονομική  
ανάπτυξη  και στενές  γεωγραφικές  και κοινωνικές  σχέσεις  μεταξύ  
παραγωγών , επεξεργαστών  και καταναλωτών· ] 
▼M7 
ιδ) ως «νέος γεωργός » νοείται  πρόσωπο  ηλικίας  40 ετών  ή νεότερο  
κατά  τη στιγμή  της υποβολής  της αίτησης , το οποίο  διαθέτει  
επαρκή  επαγγελματικά  προσόντα  και ικανότητες  και εγκαθίσταται  
για πρώτη  φορά  σε γεωργική  εκμετάλλευση  ως υπεύθυνος  της 
εκμετάλλευσης  αυτής·  η εγκατάσταση  μπορεί  να γίνει ατομικά  ή 
από κοινού , υπό οποιαδήποτε  νομική  μορφή , με άλλους  γεωργούς·  
▼B 
ιε) ως «θεματικοί  στόχοι » νοούνται  οι θεματικοί  στόχοι  του άρθρου  9 
του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 · 
ιστ) ως «Κοινό  Στρατηγικό  Πλαίσιο » («ΚΣΠ ») νοείται  το Κοινό  Στρα­  
τηγικό  Πλαίσιο  που αναφέρεται  στο άρθρο  10 του κανονισμού  
(ΕΕ) αριθ. 1303/2013 · 
ιζ) ως «σύμπλεγμα  φορέων » (cluster) νοείται  ομάδα  ανεξάρτητων  επι­ 
χειρήσεων  — νεοσύστατες , μικρές , μεσαίες  και μεγάλες  επιχειρή­  
σεις, καθώς  και συμβουλευτικοί  φορείς  και/ή ερευνητικοί  οργανι­  
σμοί — που έχουν  στόχο  να τονώσουν  την οικονομική /καινοτόμο  
δραστηριότητα , προωθώντας  εντατικές  αλληλεπιδράσεις , από κοι­ 
νού χρήση  εγκαταστάσεων  και ανταλλαγή  γνώσεων  και τεχνογνω­  
σίας και συμβάλλοντας  αποτελεσματικά  στη μεταφορά  γνώσεων , 
τη δικτύωση  και τη διάδοση  πληροφοριών  μεταξύ  των επιχειρή­  
σεων  στο σύμπλεγμα  φορέων·  
ιη) ως «δάσος » νοείται  περιοχή  εκτεινόμενη  σε έκταση  μεγαλύτερη  
του 0,5 εκταρίου  με δένδρα  υψηλότερα  των 5 μέτρων  και συγκό­  
μωση  μεγαλύτερη  του 10 %, ή δένδρα  που μπορούν  να φθάσουν  
τα όρια αυτά  επί τόπου·  δεν περιλαμβάνει  γη προοριζόμενη  κατά  
κύριο  λόγο  για χρήσεις  γεωργικής  ή αστικής  γης, με την επιφύλαξη  
της παραγράφου  2 · 
▼M7 
ιθ) ως «ημερομηνία  εγκατάστασης » νοείται  η ημερομηνία  κατά  την 
οποία  ο αιτών  αναλαμβάνει  ή ολοκληρώνει  ενέργεια  ή ενέργειες  σε 
σχέση  με την εγκατάσταση  που αναφέρεται  στο στοιχείο  ιδ). 
▼B 
2. Τα κράτη  μέλη  ή οι περιοχές  μπορούν  να εφαρμόσουν  ορισμό  του 
δάσους  διάφορο  αυτού  του σημείου  ιη) της παραγράφου  1 που βασίζε­  
ται στην  ισχύουσα  εθνική  τους νομοθεσία  ή στο εθνικό  τους σύστημα  
απογραφής . Τα κράτη  μέλη  ή οι περιφέρειες  μπορούν  να γνωστοποιούν  
τον εν λόγω  ορισμό  στο πρόγραμμα  αγροτικής  ανάπτυξης  
3. Για μια συνεπή  μεταχείριση  των δικαιούχων  και για να ληφθεί  
υπόψη  η ανάγκη  για περίοδο  προσαρμογής , όσον  αφορά  τον ορισμό  του 
νέου γεωργού  που προβλέπεται  στην  παράγραφο  1 στοιχείο  ιδ), η Επι­  
τροπή  πρέπει  να εξουσιοδοτηθεί  να εκδίδει  κατ’ εξουσιοδότηση  πράξεις  
σύμφωνα  με το άρθρο  83, σχετικά  με τις προϋποθέσεις  υπό τις οποίες  
ένα νομικό  πρόσωπο  μπορεί  να θεωρηθεί  ως «νέος γεωργός », και να 
καθορίζει  την περίοδο  χάριτος  για την απόκτηση  επαγγελματικών  προ­  
σόντων . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 5  
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  II 
Αποστολή , στόχοι  και προτεραιότητες  
Άρθρο  3 
Αποστολή  
Το ΕΓΤΑΑ  συμβάλλει  στη Στρατηγική  «Ευρώπη  2020» προωθώντας  
την αειφόρο  αγροτική  ανάπτυξη  σε ολόκληρη  την Ένωση  κατά  τρόπο  
συμπληρωματικό  ως προς  τα άλλα  εργαλεία  της ΚΓΠ , της πολιτικής  
συνοχής  και της κοινής  αλιευτικής  πολιτικής . Συμβάλλει  στη διαμόρ­  
φωση  ενός εδαφικά  και περιβαλλοντικά  πιο ισορροπημένου , φιλικού  
στο περιβάλλον , ανθεκτικού  στην  αλλαγή  του κλίματος , ανταγωνιστικού  
και καινοτόμου  γεωργικού  τομέα  στην  Ένωση  και στην  ανάπτυξη  αγρο­  
τικών  περιοχών . 
Άρθρο  4 
Στόχοι  
Στο γενικό  πλαίσιο  της ΚΓΠ , η στήριξη  της αγροτικής  ανάπτυξης , 
συμπεριλαμβανομένων  των δραστηριοτήτων  στον  τομέα  των τροφίμων  
και σε άλλους  τομείς  εκτός  των τροφίμων , και στον  τομέα  της δασο­  
πονίας , θα συμβάλει  στην  επίτευξη  των ακόλουθων  στόχων : 
α) ενίσχυση  της ανταγωνιστικότητας  της γεωργίας·  
β) διασφάλιση  αφενός  της βιώσιμης  διαχείρισης  των φυσικών  πόρων  
και αφετέρου  της δράσης  για το κλίμα·  
γ) επίτευξη  ισόρροπης  εδαφικής  ανάπτυξης  των αγροτικών  οικονομιών  
και κοινοτήτων , συμπεριλαμβανομένης  της δημιουργίας  και της δια­ 
τήρησης  θέσεων  απασχόλησης . 
Άρθρο  5 
Προτεραιότητες  της Ένωσης  για την αγροτική  ανάπτυξη  
Η επίτευξη  των στόχων  της αγροτικής  ανάπτυξης , οι οποίοι  συμβάλ­  
λουν  στη στρατηγική  «Ευρώπη  2020» για έξυπνη , αειφόρο  και χωρίς  
αποκλεισμούς  ανάπτυξη , επιδιώκεται  μέσω  των ακόλουθων  έξι προτε­  
ραιοτήτων  της Ένωσης  για την αγροτική  ανάπτυξη , οι οποίες  εκφρά­  
ζουν τους σχετικούς  θεματικούς  στόχους  του ΚΣΠ : 
1) προώθηση  της μεταφοράς  γνώσεων  και της καινοτομίας  στη γεωρ­  
γία, τη δασοπονία  και τις αγροτικές  περιοχές  με έμφαση  στους  ακό­  
λουθους  τομείς : 
α) προώθηση  της καινοτομίας , της συνεργασίας  και της ανάπτυξης  
της βάσης  γνώσεων  στις αγροτικές  περιοχές·  
β) ενίσχυση  των δεσμών  μεταξύ  γεωργίας , της παραγωγής  τροφίμων  
και της δασοπονίας  και της έρευνας  και καινοτομίας , συμπερι­  
λαμβανομένου  του στόχου  της βελτιωμένης  περιβαλλοντικής  δια­ 
χείρισης  και αποδοτικότητας·  
γ) προώθηση  της διά βίου μάθησης  και της επαγγελματικής  κατάρ­  
τισης  στους  τομείς  της γεωργίας  και της δασοπονίας·  ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 6  
2) ενίσχυση  της βιωσιμότητας  των γεωργικών  εκμεταλλεύσεων  και της 
ανταγωνιστικότητας  όλων  των τύπων  γεωργίας  σε όλες τις περιφέ­  
ρειες  και προώθηση  των καινοτόμων  γεωργικών  τεχνολογιών  και της 
βιώσιμης  διαχείρισης  των δασών , με εστίαση  στους  ακόλουθους  
τομείς : 
α) βελτίωση  της οικονομικής  αποδοτικότητας  όλων  των γεωργικών  
εκμεταλλεύσεων  και διευκόλυνση  της αναδιάρθρωσης  και του 
εκσυγχρονισμού  των γεωργικών  εκμεταλλεύσεων , ιδίως  προκει­  
μένου  να αυξηθεί  η συμμετοχή  και ο προσανατολισμός  στην  
αγορά  και η διαφοροποίηση  της γεωργίας·  
β) διευκόλυνση  της εισόδου  εξειδικευμένων  γεωργών  στο γεωργικό  
τομέα  και ειδικότερα  ανανέωση  των γενεών  · 
3) προώθηση  της οργάνωσης  της αλυσίδας  τροφίμων , περιλαμβανομέ­  
νης της επεξεργασίας  και εμπορίας  γεωργικών  προϊόντων , της καλής  
διαβίωσης  των ζώων  και της διαχείρισης  κινδύνων  στη γεωργία , με 
έμφαση  στους  ακόλουθους  τομείς : 
α) βελτίωση  της ανταγωνιστικότητας  των πρωτογενών  παραγωγών  
με την καλύτερη  ένταξή  τους στη γεωργική  αλυσίδα  τροφίμων  
μέσω  συστημάτων  ποιότητας , προσθέτοντας  αξία στα γεωργικά  
προϊόντα , με προώθηση  σε τοπικές  αγορές  και βραχείες  αλυσίδες  
εφοδιασμού , ομάδες  και οργανώσεις  παραγωγών  και διεπαγγελ­  
ματικές  οργανώσεις·  
β) στήριξη  της πρόληψης  και της διαχείρισης  κινδύνων  στη γεωρ­  
γική εκμετάλλευση . 
4) αποκατάσταση , διατήρηση  και ενίσχυση  των οικοσυστημάτων  που 
συνδέονται  με τη γεωργία  και τη δασοπονία , με έμφαση  στους  ακό­  
λουθους  τομείς : 
α) αποκατάσταση , διατήρηση  και ενίσχυση  της βιοποικιλότητας , 
συμπεριλαμβανομένων  των περιοχών  Natura 2000, και εντός  
των περιοχών  που αντιμετωπίζουν  φυσικά  ή άλλα  ειδικά  μει­ 
ονεκτήματα ,,της γεωργίας  υψηλής  φυσικής  αξίας  και της κατά­  
στασης  των ευρωπαϊκών  τοπίων·  
β) βελτίωση  της διαχείρισης  των υδάτων , συμπεριλαμβανομένης  της 
διαχείρισης  των λιπασμάτων  και των φυτοφαρμάκων·  
γ) πρόληψη  της διάβρωσης  του εδάφους  και βελτίωση  της διαχεί­  
ρισης  του εδάφους  
5) προώθηση  της αποδοτικότητας  των πόρων  και στήριξη  της στροφής  
προς  μια οικονομία  χαμηλών  εκπομπών  διοξειδίου  του άνθρακα  με 
ανθεκτικότητα  στην  αλλαγή  του κλίματος  στους  τομείς  της γεωρ­  
γίας, των τροφίμων  και της δασοπονίας , με έμφαση  στους  ακόλου­  
θους τομείς : 
α) αύξηση  της αποδοτικότητας  της χρήσης  ύδατος  από τη γεωργία·  
β) αύξηση  της αποδοτικότητας  της χρήσης  ενέργειας  στη γεωργία  
και τη μεταποίηση  τροφίμων·  
γ) διευκόλυνση  του εφοδιασμού  και της χρήσης  ανανεώσιμων  
πηγών  ενέργειας , υποπροϊόντων , αποβλήτων , υπολειμμάτων  και 
λοιπών  πρώτων  υλών  εκτός  των τροφίμων  για τους σκοπούς  της 
βιοοικονομίας·  
δ) μείωση  των εκπομπών  αερίων  θερμοκηπίου  και αμμωνίας  από τη 
γεωργία , 
ε) προώθηση  της διατήρησης  και δέσμευσης  του διοξειδίου  του 
άνθρακα  στη γεωργία  και τη δασοκομία·  ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 7  
6) προώθηση  της κοινωνικής  ένταξης , της μείωσης  της φτώχειας  και 
της οικονομικής  ανάπτυξης  στις αγροτικές  περιοχές , με έμφαση  
στους  ακόλουθους  τομείς : 
α) διευκόλυνση  της διαφοροποίησης , της δημιουργίας  και της ανά­  
πτυξης  μικρών  επιχειρήσεων  και της δημιουργίας  θέσεων  εργα­  
σίας·  
β) προώθηση  της τοπικής  ανάπτυξης  στις αγροτικές  περιοχές·  
γ) ενίσχυση  της προσβασιμότητας , της χρήσης  και της ποιότητας  
των τεχνολογιών  των πληροφοριών  και των επικοινωνιών  
(ΤΠΕ ) στις αγροτικές  περιοχές . 
Όλες  αυτές  οι προτεραιότητες  συμβάλλουν  στην  επίτευξη  των εγκάρ­  
σιων  στόχων  για την καινοτομία , το περιβάλλον  και το μετριασμό  της 
αλλαγής  του κλίματος  και την προσαρμογή  σε αυτήν . Τα προγράμματα  
μπορούν  να λαμβάνουν  υπόψη  λιγότερες  από έξι προτεραιότητες , αν 
αυτό  δικαιολογείται  με βάση  την ανάλυση  της κατάστασης  όσον  αφορά  
τα πλεονεκτήματα , τις αδυναμίες , τις ευκαιρίες  και τις απειλές  («ΠΑ­  
ΕΑ») και την εκ των προτέρων  αξιολόγηση . Κάθε  πρόγραμμα  λαμβάνει  
υπόψη  τουλάχιστον  τέσσερις  προτεραιότητες . Όταν  κράτος  μέλος  υπο­  
βάλει  εθνικό  πρόγραμμα  και δέσμη  περιφερειακών  προγραμμάτων , το 
εθνικό  πρόγραμμα  μπορεί  να λαμβάνει  υπόψη  του λιγότερες  από τέσ­ 
σερις  προτεραιότητες . 
Στα προγράμματα  μπορούν  να περιλαμβάνονται  και άλλοι  τομείς  επικέ­  
ντρωσης , προκειμένου  να επιδιωχθεί  μια από τις προτεραιότητες , εφό­  
σον αυτοί  είναι  δικαιολογημένοι  και μετρήσιμοι . 
ΤΙΤΛΟΣ  II 
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΣ  
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  I 
Περιεχόμενο  του προγραμματισμού  
Άρθρο  6 
Προγράμματα  αγροτικής  ανάπτυξης  
1. Το ΕΓΤΑΑ  ενεργεί  στα κράτη  μέλη  μέσω  προγραμμάτων  αγροτι­  
κής ανάπτυξης . Τα εν λόγω  προγράμματα  υλοποιούν  μια στρατηγική  
ώστε  να επιτευχθούν  οι προτεραιότητες  της Ένωσης  για την αγροτική  
ανάπτυξη , μέσω  δέσμης  μέτρων  οριζομένων  στον  τίτλο  ΙΙΙ. Για την 
επίτευξη  των στόχων  αγροτικής  ανάπτυξης  δυνάμει  των ενωσιακών  
προτεραιοτήτων , επιδιώκεται  η λήψη  ενίσχυσης  από το ΕΓΤΑΑ . 
2. Κάθε  κράτος  μέλος  μπορεί  να υποβάλει  είτε ενιαίο  πρόγραμμα  για 
ολόκληρη  την επικράτειά  του είτε δέσμη  περιφερειακών  προγραμμάτων . 
Εναλλακτικώς , σε δεόντως  αιτιολογημένες  περιπτώσεις , μπορεί  να υπο­  
βάλει  εθνικό  πρόγραμμα  και δέσμη  περιφερειακών  προγραμμάτων . Εάν 
ένα κράτος  μέλος  υποβάλει  εθνικό  πρόγραμμα  και δέσμη  περιφερει­  
ακών  προγραμμάτων , τα μέτρα  και/ή τα είδη πράξεων  θα προγραμμα­  
τίζονται  είτε σε εθνικό  επίπεδο  είτε σε περιφερειακό  επίπεδο  και θα 
εξασφαλίζεται  η συνοχή  μεταξύ  των στρατηγικών  των εθνικών  και των 
περιφερειακών  προγραμμάτων . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 8  
3. Τα κράτη  μέλη  με περιφερειακά  προγράμματα  μπορούν  επίσης  
κατά  το άρθρο  10 παρ. 2 να υποβάλουν , προς  έγκριση , εθνικό  πλαίσιο  
που θα περιλαμβάνει  κοινά  στοιχεία  των εν λόγω  προγραμμάτων , χωρίς  
ξεχωριστή  πίστωση  στον  προϋπολογισμό . 
Τα εθνικά  πλαίσια  των κρατών  μελών  με περιφερειακά  προγράμματα  
μπορούν  επίσης  να περιλαμβάνουν  πίνακα  στον  οποίο  να συνοψίζονται , 
ανά περιοχή  και έτος, η συνολική  συμβολή  ΕΓΤΑΑ  προς  το οικείο  
κράτος  μέλος  για όλη την περίοδο  προγραμματισμού . 
Άρθρο  7 
Θεματικά  υποπρογράμματα  
1. Με στόχο  τη συμβολή  στην  επίτευξη  των προτεραιοτήτων  της 
Ένωσης  για την αγροτική  ανάπτυξη , τα κράτη  μέλη  μπορούν  να συμπε­  
ριλάβουν  στα προγράμματα  αγροτικής  ανάπτυξης  θεματικά  υποπρο­  
γράμματα  τα οποία  αντιμετωπίζουν  συγκεκριμένες  ανάγκες . Τα εν 
λόγω  θεματικά  υποπρογράμματα  μπορεί , μεταξύ  άλλων , να αφορούν : 
α) νέους  γεωργούς·  
β) τις μικρές  γεωργικές  εκμεταλλεύσεις  που αναφέρονται  στο άρθρο  
19 παράγραφος  2· 
γ) τις ορεινές  περιοχές  που αναφέρονται  στο άρθρο  32 παράγραφος  2· 
δ) τις βραχείες  αλυσίδες  εφοδιασμού·  
ε) τις γυναίκες  στις αγροτικές  περιοχές·  
στ) τον μετριασμό  της αλλαγής  του κλίματος  και την προσαρμογή  σε 
αυτήν  καθώς  και τη βιοποικιλότητα . 
Στο παράρτημα  IV περιλαμβάνεται  ενδεικτικός  κατάλογος  των μέτρων  
και των ειδών  πράξεων  με ιδιαίτερη  σχέση  σε κάθε  θεματικό  υποπρό­  
γραμμα . 
2. Τα θεματικά  υποπρογράμματα  μπορούν  επίσης  να αντιμετωπίσουν  
συγκεκριμένες  ανάγκες  σχετικά  με την αναδιάρθρωση  γεωργικών  
τομέων  με ισχυρή  επίδραση  στην  ανάπτυξη  μιας συγκεκριμένης  αγρο­  
τικής  περιοχής . 
3. Τα ποσοστά  στήριξης  που προβλέπονται  στο παράρτημα  II μπο­  
ρούν  να αυξηθούν  κατά  10 ακόμα  ποσοστιαίες  μονάδες  για τις πράξεις  
που λαμβάνουν  στήριξη  στο πλαίσιο  των θεματικών  υποπρογραμμάτων  
που αφορούν  τις μικρές  γεωργικές  εκμεταλλεύσεις  και τις βραχείες  
αλυσίδες  εφοδιασμού , το μετριασμό  της αλλαγής  του κλίματος  και 
την προσαρμογή  σε αυτή  και τη βιοποικιλότητα . Στην  περίπτωση  των 
νέων  γεωργών  και των ορεινών  περιοχών , τα ανώτατα  ποσοστά  στήρι­  
ξης μπορούν  να αυξηθούν  σύμφωνα  με τα οριζόμενα  στο παράρτημα  II. 
Ωστόσο , το μέγιστο  συνδυασμένο  ποσοστό  στήριξης  δεν πρέπει  να 
υπερβαίνει  το 90 %.  
Άρθρο  8 
Περιεχόμενο  των προγραμμάτων  αγροτικής  ανάπτυξης  
1. Επιπλέον  των στοιχείων  που αναφέρονται  στο άρθρο  27 του κανο­  
νισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 κάθε  πρόγραμμα  αγροτικής  ανάπτυξης  
περιλαμβάνει : 
α) την εκ των προτέρων  αξιολόγηση  που αναφέρεται  στο άρθρο  55 
του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 · ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 9  
β) μια ανάλυση  SWOT της κατάστασης  και τον προσδιορισμό  των 
αναγκών  που πρέπει  να αντιμετωπιστούν  στη γεωγραφική  περιοχή  
που καλύπτεται  από το πρόγραμμα . 
Η ανάλυση  πρέπει  να διαρθρώνεται  γύρω  από τις προτεραιότητες  
της Ένωσης  για την αγροτική  ανάπτυξη . Οι ειδικές  ανάγκες  όσον  
αφορά  το περιβάλλον , τον μετριασμό  της αλλαγής  του κλίματος  και 
την προσαρμογή  σε αυτήν , καθώς  και την καινοτομία , εκτιμώνται  
με βάση  τις προτεραιότητες  της Ένωσης  για την αγροτική  ανάπτυ­  
ξη, με σκοπό  τον προσδιορισμό  των σχετικών  απαντήσεων  στους  
τρεις  αυτούς  τομείς  σε επίπεδο  εκάστης  προτεραιότητας·  
γ) περιγραφή  της στρατηγικής  η οποία  αποδεικνύει  ότι: 
i) καθορίζονται  κατάλληλοι  στόχοι  για κάθε  περιοχή  εστίασης  των 
προτεραιοτήτων  της Ένωσης  για την αγροτική  ανάπτυξη  οι 
οποίες  περιλαμβάνονται  στο πρόγραμμα , βάσει  των κοινών  δει­ 
κτών  που αναφέρονται  στο άρθρο  69 και, εφόσον  απαιτείται , 
ειδικών  δεικτών  ανά πρόγραμμα·  
ii) επιλέγονται  σχετικοί  συνδυασμοί  μέτρων  για κάθε  τομέα  εστία­  
σης των προτεραιοτήτων  της Ένωσης  για την αγροτική  ανά­  
πτυξη  οι οποίες  περιλαμβάνονται  στο πρόγραμμα , με βάση  
σωστή  λογική  παρέμβασης  η οποία  υποστηρίζεται  από την εκ 
των προτέρων  αξιολόγηση  που αναφέρεται  στο στοιχείο  α) και 
την ανάλυση  που αναφέρεται  στο στοιχείο  β)· 
iii) η κατανομή  των δημοσιονομικών  πόρων  στα μέτρα  του προ­  
γράμματος  είναι  αιτιολογημένη  και κατάλληλη  για την επίτευξη  
των στόχων  που τέθηκαν·  
iv) οι ειδικές  ανάγκες  που συνδέονται  με τις ειδικές  συνθήκες  σε 
περιφερειακό  ή υποπεριφερειακό  επίπεδο  λαμβάνονται  υπόψη  
και αντιμετωπίζονται  συγκεκριμένα  με κατάλληλα  σχεδιασμέ­  
νους συνδυασμούς  μέτρων  ή θεματικών  υποπρογραμμάτων·  
v) έχει ενσωματωθεί  στο πρόγραμμα  η κατάλληλη  προσέγγιση  
όσον  αφορά  την καινοτομία , ώστε  να επιτευχθούν  οι προτεραι­  
ότητες  της Ένωσης  για την αγροτική  ανάπτυξη , συμπεριλαμβα­  
νομένων  των ΕΣΚ  για την παραγωγικότητα  και τη βιωσιμότητα  
της γεωργίας , όσον  αφορά  το περιβάλλον , συμπεριλαμβανομέ­  
νων των ειδικών  αναγκών  των περιοχών  Natura 2000, και όσον  
αφορά  τον μετριασμό  της αλλαγής  του κλίματος  και την προ­  
σαρμογή  σε αυτήν·  
vi) έχουν  ληφθεί  μέτρα  για να διασφαλισθεί  η διαθεσιμότητα  επαρ­  
κούς  συμβουλευτικής  ικανότητας  σχετικά  με τις κανονιστικές  
απαιτήσεις  και τις δράσεις  που αφορούν  την καινοτομία·  
δ) για κάθε  εκ των προτέρων  καθορισμένο  όρο, ο οποίος  έχει τεθεί  
σύμφωνα  με το άρθρο  19 και το μέρος  ΙΙ του παραρτήματος  ΧΙ του 
κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 για τους γενικούς  εκ των προτέ­  
ρων καθορισμένους  όρους , και σύμφωνα  με το παράρτημα  V του 
παρόντος  κανονισμού , αξιολόγηση  σχετικά  με τους εκ των προτέ­  
ρων καθορισμένους  όρους  που ισχύουν  για το πρόγραμμα  και σχε­  
τικά με το ποιοι  εξ αυτών  πληρούνται  κατά  την ημερομηνία  υπο­  
βολής  της συμφωνίας  εταιρικής  σχέσης  και του προγράμματος . 
Όταν  δεν πληρούνται  οι ισχύοντες  εκ των προτέρων  καθορισμένοι  
όροι, το πρόγραμμα  περιλαμβάνει  περιγραφή  των δράσεων  που 
πρέπει  να αναληφθούν , των υπεύθυνων  οργάνων  και του χρονοδια­  
γράμματος  για την υλοποίησή  των δράσεων , σύμφωνα  με την περί­  
ληψη  που συνυποβάλλεται  με την εταιρική  συμφωνία·  
ε) περιγραφή  του πλαισίου  επιδόσεων  που έχει καθορισθεί  για τους 
σκοπούς  του άρθρου  21 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303 /2013 · 
στ) περιγραφή  καθενός  από τα επιλεγέντα  μέτρα·  ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 10  
ζ) το σχέδιο  αξιολόγησης  που αναφέρεται  στο άρθρο  56 του κανονι­  
σμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013. Τα κράτη  μέλη  παρέχουν  επαρκείς  
πόρους  για την αντιμετώπιση  των διαπιστωμένων  αναγκών  και τη 
διασφάλιση  της σωστής  παρακολούθησης  και αξιολόγησης·  
η) χρηματοδοτικό  σχέδιο  που περιλαμβάνει : 
i) πίνακα  στον  οποίο  αναγράφεται , σύμφωνα  με το άρθρο  58 
παράγραφος  4, η συνολική  συνεισφορά  του ΕΓΤΑΑ  που προ­  
γραμματίζεται  για κάθε  έτος. Όπου  μπορεί  να εφαρμοστεί , στον  
εν λόγω  πίνακα  αναγράφονται  χωριστά , εντός  της συνολικής  
συνεισφοράς  του ΕΓΤΑΑ , οι πιστώσεις  που προβλέπονται  για 
τις λιγότερο  ανεπτυγμένες  περιφέρειες  και τα κονδύλια  που 
μεταφέρονται  στο ΕΓΤΑΑ  κατ’ εφαρμογή  του άρθρου  7 παρά­  
γραφος  2 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 Η προγραμμα­  
τισμένη  ετήσια  συνεισφορά  του ΕΓΤΑΑ  είναι  σύμφωνη  με το 
πολυετές  δημοσιονομικό  πλαίσιο·  
▼M7 
ii) έναν πίνακα  στον  οποίο  αναγράφεται , για κάθε  μέτρο , για κάθε  
τύπο  πράξης  με συγκεκριμένο  ποσοστό  συνεισφοράς  του 
ΕΓΤΑΑ , για τον τύπο  πράξης  που αναφέρεται  στο άρθρο  37 
παράγραφος  1 και στο άρθρο  39α και για τεχνική  βοήθεια , η 
συνολική  προγραμματισμένη  συνεισφορά  της Ένωσης  και το 
ισχύον  ποσοστό  συνεισφοράς  του ΕΓΤΑΑ . Όπου  μπορεί  να 
εφαρμοστεί , ο εν λόγω  πίνακας  αναφέρει  χωριστά  το ποσοστό  
συνεισφοράς  του ΕΓΤΑΑ  για τις λιγότερο  ανεπτυγμένες  περι­  
φέρειες  και για άλλες  περιφέρειες·  
▼B 
θ) σχέδιο  δεικτών , κατανεμημένο  σε τομείς  επικέντρωσης , το οποίο  
περιλαμβάνει  τους στόχους  που αναφέρονται  στο άρθρο  8 παρά­  
γραφος  1 στοιχείο  γ) σημείο  i), και τα προγραμματισμένα  αποτελέ­  
σματα  και τις προγραμματισμένες  δαπάνες  για κάθε  αγροτικό  μέτρο  
ανάπτυξης  που επιλέγεται  σε σχέση  με τον αντίστοιχο  τομέα  επικέ­  
ντρωσης·  
ι) όπου  κρίνεται  σκόπιμο , έναν πίνακα  με την πρόσθετη  εθνική  χρη­  
ματοδότηση  ανά μέτρο , σύμφωνα  με το άρθρο  82· 
ια) όπου  ισχύει , τον κατάλογο  των καθεστώτων  ενίσχυσης  που εμπί­  
πτουν  στο άρθρο  81 παράγραφος  1 που πρέπει  να χρησιμοποιηθούν  
για την υλοποίηση  των προγραμμάτων·  
ιβ) πληροφορίες  για τη συμπληρωματικότητα  με μέτρα  που χρηματο­  
δοτούνται  από άλλα  εργαλεία  της κοινής  γεωργικής  πολιτικής , και 
από τα Ευρωπαϊκά  διαρθρωτικά  και επενδυτικά  ταμεία  («ΕΔΕΤ »)· 
ιγ) ρυθμίσεις  εφαρμογής  του προγράμματος  που περιλαμβάνουν : 
i) τον προσδιορισμό , από το κράτος  μέλος , όλων  των αρχών  που 
αναφέρονται  στο άρθρο  65 παράγραφος  2 και, ενημερωτικά , 
συνοπτική  περιγραφή  της δομής  διαχείρισης  και ελέγχου·  
ii) την περιγραφή  των διαδικασιών  παρακολούθησης  και αξιολό­  
γησης , καθώς  και τη σύνθεση  της Επιτροπής  Παρακολούθησης·  
iii) τις διατάξεις  που εξασφαλίζουν  τη δημοσιότητα  του προγράμ­  
ματος , μεταξύ  άλλων  και μέσω  του εθνικού  αγροτικού  δικτύου  
του άρθρου  54· 
iv) περιγραφή  της προσέγγισης  για τον καθορισμό  αρχών  όσον  
αφορά  τον καθορισμό  των κριτηρίων  επιλογής  για ενέργειες  
και στρατηγικές  τοπικής  ανάπτυξης , η οποία  λαμβάνει  υπόψη  
τους σχετικούς  στόχους·  στο πλαίσιο  αυτό , τα κράτη  μέλη  
μπορούν  να προβλέψουν  ότι δίδεται  προτεραιότητα  στις 
ΜΜΕ  που συνδέονται  με τη γεωργία  και τη δασοκομία . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 11  
v) σε σχέση  με την τοπική  ανάπτυξη , εφόσον  απαιτείται , περι­  
γραφή  των μηχανισμών  για την εξασφάλιση  της συνοχής  
μεταξύ  δραστηριοτήτων  που προβλέπονται  στο πλαίσιο  των 
στρατηγικών  τοπικής  ανάπτυξης , το μέτρο  «Συνεργασία » που 
αναφέρεται  στο άρθρο  35, το μέτρο  «Κύριες  υπηρεσίες  και 
ανάπλαση  χωριών  στις αγροτικές  περιοχές » του άρθρου  20, 
συμπεριλαμβανομένων  των διασυνδέσεων  αστικών -αγροτικών  
περιοχών·  
ιδ) τις αναληφθείσες  δράσεις  για συμμετοχή  των εταίρων  που αναφέ­  
ρονται  στο άρθρο  5 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και 
σύνοψη  των αποτελεσμάτων  της διαβούλευσης  με τους εταίρους·  
ιε) όπου  κρίνεται  σκόπιμο , τη δομή  του Εθνικού  αγροτικού  δικτύου  
που αναφέρεται  στο άρθρο  54 παράγραφος  3, και τις διατάξεις  για 
τη διαχείρισή  του, που θα αποτελέσουν  τη βάση  για τα ετήσια  
σχέδια  δράσης  του. 
2. Σε περίπτωση  που σε πρόγραμμα  αγροτικής  ανάπτυξης  περιλαμ­  
βάνονται  θεματικά  υποπρογράμματα , κάθε  υποπρόγραμμα  περιλαμβά­  
νει: 
α) ειδική  ανάλυση  της κατάστασης  με βάση  τη μεθοδολογία  ΠΑΕΑ  και 
προσδιορισμό  των αναγκών  που πρέπει  να αντιμετωπισθούν  από το 
υποπρόγραμμα·  
β) ειδικούς  στόχους  σε επίπεδο  υποπρογράμματος  και επιλογή  μέτρων , 
με βάση  έναν διεξοδικό  ορισμό  της λογικής  παρέμβασης  του υπο­  
προγράμματος , συμπεριλαμβανομένης  της εκτίμησης  της αναμενό­  
μενης  συνεισφοράς  των μέτρων  που επελέγησαν  για την επίτευξη  
των στόχων·  
γ) ξεχωριστό  ειδικό  σχέδιο  δεικτών , με προγραμματισμένες  εκροές  και 
προγραμματισμένες  δαπάνες  για κάθε  μέτρο  αγροτικής  ανάπτυξης  
που επιλέγεται  σε σχέση  με αντίστοιχο  τομέα  επικέντρωσης . 
3. Η Επιτροπή , με εκτελεστικές  πράξεις , θεσπίζει  κανόνες  για την 
παρουσίαση  των στοιχείων  που περιγράφονται  στις παραγράφους  1 και 
2 στα προγράμματα  αγροτικής  ανάπτυξης  και για το περιεχόμενο  των 
εθνικών  πλαισίων  του άρθρου  6 παράγραφος  3. Οι εν λόγω  εκτελεστι­  
κές πράξεις  εκδίδονται  σύμφωνα  με τη διαδικασία  εξέτασης  που ανα­  
φέρεται  στο άρθρο  84. 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  II 
Προετοιμασία , έγκριση  και τροποποίηση  των προγραμμάτων  
αγροτικής  ανάπτυξης  
Άρθρο  9 
Εκ των προτέρων  αιρεσιμότητες  
Πέραν  των γενικών  εκ των προτέρων  αιρεσιμοτήτων , που αναφέρονται  
στο Τμήμα  ΙΙ του παραρτήματος  ΧΙ του κανονισμού  (ΕΕ) 
αριθ. 1303/2013 οι εκ των προτέρων  αιρεσιμότητες  που αναφέρονται  
στο παράρτημα  V του παρόντος  κανονισμού  ισχύουν  για τον προγραμ­  
ματισμό  του ΕΓΤΑΑ , εφόσον  είναι  σχετικές  και εφαρμόσιμες  στους  
ειδικούς  στόχους  που επιδιώκονται  στο πλαίσιο  των προτεραιοτήτων  
του προγράμματος . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 12  
Άρθρο  10 
Έγκριση  των προγραμμάτων  αγροτικής  ανάπτυξης  
1. Τα κράτη  μέλη  υποβάλλουν  στην  Επιτροπή  πρόταση  για κάθε  
πρόγραμμα  αγροτικής  ανάπτυξης , η οποία  περιέχει  τις πληροφορίες  
που αναφέρονται  στο άρθρο  8. 
2. Κάθε  πρόγραμμα  αγροτικής  ανάπτυξης  εγκρίνεται  από την Επι­  
τροπή  με εκτελεστική  πράξη . 
Άρθρο  11 
Τροποποίηση  των προγραμμάτων  αγροτικής  ανάπτυξης  
Οι αιτήσεις  των κρατών  μελών  για τροποποιήσεις  των προγραμμάτων  
εγκρίνονται  με τις ακόλουθες  διαδικασίες : 
α) η Επιτροπή , με εκτελεστικές  πράξεις , αποφασίζει  για τις αιτήσεις  
τροποποίησης  των προγραμμάτων  που αφορούν  ένα ή περισσότερα  
από τα ακόλουθα : 
i) αλλαγή  της στρατηγικής  του προγράμματος  μέσω  αλλαγής  άνω 
του 50 %, του ποσοτικού  στόχου  που συνδέεται  με περιοχή  
εστίασης  
ii) αλλαγή  του ποσοστού  συνεισφοράς  του ΕΓΤΑΑ  σε ένα ή περισ­  
σότερα  μέτρα·  
iii) αλλαγή  της συνολικής  συνεισφοράς  της Ένωσης  ή της ετήσιας  
κατανομής  της σε επίπεδο  προγράμματος·  
β) Η Επιτροπή , με εκτελεστικές  πράξεις , εγκρίνει  τις αιτήσεις  τροπο­  
ποίησης  του προγράμματος  σε όλες τις άλλες  περιπτώσεις . Οι λεπτο­  
μέρειες  αυτές  περιλαμβάνουν  ιδίως : 
i) την εισαγωγή  ή απόσυρση  μέτρων  ή ειδών  δράσεων·  
ii) αλλαγές  στην  περιγραφή  μέτρων , συμπεριλαμβανομένων  των 
αλλαγών  των όρων  επιλεξιμότητας·  
iii) τη μεταφορά  κονδυλίων  μεταξύ  μέτρων  που υλοποιούνται  υπό 
διαφορετικά  ποσοστά  συνεισφοράς  του ΕΓΤΑΑ·  
Ωστόσο , στις περιπτώσεις  που αναφέρονται  στο στοιχείο  β) σημεία  
i) έως iii), όταν  η μεταφορά  πόρων  αφορά  κάτω  του 20 % του 
κονδυλίου  που χορηγείται  σε ένα μέτρο  και κάτω  του 5 % της 
συνολικής  συνεισφοράς  του ΕΓΤΑΑ  στο πρόγραμμα , η έγκριση  
τεκμαίρεται  δοθείσα  εάν η Επιτροπή  δεν έχει λάβει  απόφαση  για 
το αίτημα  μετά  την πάροδο  42 εργάσιμων  ημερών  από την παρα­  
λαβή  του. Η εν λόγω  προθεσμία  δεν περιλαμβάνει  την περίοδο  που 
αρχίζει  την ημέρα  μετά  την ημερομηνία  κατά  την οποία  η Επιτροπή  
υπέβαλε  τις παρατηρήσεις  της στο κράτος  μέλος  και τελειώνει  την 
ημέρα  που το κράτος  μέλος  απάντησε  στις παρατηρήσεις . 
γ) Η έγκριση  της Επιτροπής  δεν απαιτείται  για καθαρώς  τυπικές  διορ­  
θώσεις  που δεν θίγουν  την υλοποίηση  της πολιτικής  και των μέτρων . 
Τα κράτη  μέλη  ενημερώνουν  την Επιτροπή  για τις διορθώσεις  αυτές . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 13  
Άρθρο  12 
Κανόνες  για τις διαδικασίες  και τα χρονοδιαγράμματα  
Η Επιτροπή , με εκτελεστικές  πράξεις , θεσπίζει  κανόνες  για τις διαδικα­  
σίες και τα χρονοδιαγράμματα  που αφορούν : 
α) την έγκριση  των προγραμμάτων  αγροτικής  ανάπτυξης  και των εθνι­  
κών πλαισίων·  
β) την υποβολή  και έγκριση  προτάσεων  για τροποποιήσεις  των προ­  
γραμμάτων  αγροτικής  ανάπτυξης  και προτάσεων  τροποποίησης  των 
εθνικών  πλαισίων , συμπεριλαμβανομένης  της έναρξης  ισχύος  τους 
και της συχνότητας  υποβολής  κατά  τη διάρκεια  της περιόδου  προ­  
γραμματισμού . 
Οι εν λόγω  εκτελεστικές  πράξεις  εκδίδονται  σύμφωνα  με τη διαδικασία  
εξέτασης  που αναφέρεται  στο άρθρο  84. 
ΤΙΤΛΟΣ  III 
ΣΤΗΡΙΞΗ  ΤΗΣ  ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ  ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ  
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  I 
Μέτρα  
Άρθρο  13 
Μέτρα  
Κάθε  μέτρο  αγροτικής  ανάπτυξης  προγραμματίζεται  ώστε  να συμβάλλει  
ειδικά  στην  επίτευξη  ενός ή περισσοτέρων  προτεραιοτήτων  της Ένωσης  
για την αγροτική  ανάπτυξη . Ενδεικτικός  κατάλογος  των μέτρων  με 
ιδιαίτερη  σχέση  με τις προτεραιότητες  της Ένωσης  παρατίθεται  στο 
παράρτημα  VΙ. 
Άρθρο  14 
Δράσεις  μεταφοράς  γνώσεων  και ενημέρωσης  
1. Η στήριξη  βάσει  του εν λόγω  μέτρου  καλύπτει  την επαγγελματική  
κατάρτιση  και τις δράσεις  απόκτησης  δεξιοτήτων , τις δράσεις  επίδειξης  
και τις δράσεις  ενημέρωσης . Η επαγγελματική  κατάρτιση  και οι δράσεις  
απόκτησης  δεξιοτήτων  μπορούν  να περιλαμβάνουν  επιμορφωτικά  μαθή­  
ματα , εργαστήρια  και ατομική  καθοδήγηση . 
Η στήριξη  μπορεί  επίσης  να καλύπτει  βραχυπρόθεσμες  ανταλλαγές  για 
διαχείριση  γεωργικών  και δασικών  εκμεταλλεύσεων  και δασών , καθώς  
και επισκέψεις  σε γεωργικές  εκμεταλλεύσεις  και δάση . 
2. Η στήριξη  βάσει  του εν λόγω  μέτρου  πρέπει  να αποβαίνει  προς  
όφελος  των προσώπων  που απασχολούνται  στους  τομείς  της γεωργίας , 
των τροφίμων  και της δασοπονίας , των διαχειριστών  γης και άλλων  
οικονομικών  φορέων  που είναι  ΜΜΕ , οι οποίες  δραστηριοποιούνται  
στις αγροτικές  περιοχές . 
Ο πάροχος  κατάρτισης  ή άλλης  δράσης  μεταφοράς  γνώσεων  και ενη­  
μέρωσης  είναι  ο δικαιούχος  της ενίσχυσης . 
3. Η στήριξη  βάσει  του παρόντος  μέτρου  δεν περιλαμβάνει  μαθή­  
ματα  ή κατάρτιση , τα οποία  αποτελούν  μέρος  κανονικών  εκπαιδευτικών  
προγραμμάτων  ή συστημάτων  σε επίπεδο  δευτεροβάθμιας  ή ανώτερης  
εκπαίδευσης . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 14  
Οι φορείς  παροχής  υπηρεσιών  μεταφοράς  γνώσεων  και ενημέρωσης  
πρέπει  να διαθέτουν  τις κατάλληλες  ικανότητες  όσον  αφορά  τα προ­  
σόντα  του προσωπικού  και τακτική  επιμόρφωση  για την εκτέλεση  του 
εν λόγω  καθήκοντος . 
▼M7 
4. Ως επιλέξιμες  δαπάνες  στο πλαίσιο  του παρόντος  μέτρου  θεωρού­  
νται οι δαπάνες  διοργάνωσης  και εκτέλεσης  δράσεων  μεταφοράς  γνώ­  
σεων  ή ενημέρωσης . Η υποδομή  που εγκαθίσταται  για λόγους  επίδειξης  
μπορεί  να χρησιμοποιείται  μετά  την ολοκλήρωση  της πράξης . Στην  
περίπτωση  των έργων  επίδειξης , η στήριξη  μπορεί  επίσης  να καλύπτει  
τις σχετικές  επενδυτικές  δαπάνες . Τα οδοιπορικά , οι δαπάνες  διαμονής  
και οι ημερήσιες  δαπάνες  των συμμετεχόντων , καθώς  και οι δαπάνες  
αντικατάστασης  των γεωργών  είναι  επίσης  επιλέξιμες . Όλες  οι δαπάνες  
της παρούσας  παραγράφου  καταβάλλονται  στον  δικαιούχο . 
▼B 
5. Για να εξασφαλιστεί  ότι τα προγράμματα  ανταλλαγών  και επισκέ­  
ψεων  σε γεωργικές  και δασικές  εκμεταλλεύσεις  διακρίνονται  σαφώς  
από παρόμοιες  δράσεις  στο πλαίσιο  άλλων  προγραμμάτων  της Ένωσης , 
η Επιτροπή  εξουσιοδοτείται  να εκδίδει  κατ’ εξουσιοδότηση  πράξεις  
σύμφωνα  με το άρθρο  83 για τη διάρκεια  και το περιεχόμενο  των 
προγραμμάτων  ανταλλαγής  γεωργικής  και δασικής  εκμετάλλευσης  και 
αγροτικών  και δασικών  επισκέψεων . 
6. Η Επιτροπή  θέτει  με εκτελεστικές  πράξεις  τους κανόνες  που αφο­  
ρούν  τους όρους  πληρωμής  των δαπανών  των συμμετεχόντων , μεταξύ  
άλλων  μέσω  της χρήσης  πιστοποιητικών  ή άλλων  όμοιων  εντύπων . 
Οι εν λόγω  εκτελεστικές  πράξεις  εκδίδονται  σύμφωνα  με τη διαδικασία  
εξέτασης  που αναφέρεται  στο άρθρο  84. 
Άρθρο  15 
Συμβουλευτικές  υπηρεσίες , υπηρεσίες  διαχείρισης  γεωργικής  
εκμετάλλευσης  και υπηρεσίες  αντικατάστασης  στην  εκμετάλλευση  
1. Η στήριξη  στο πλαίσιο  αυτού  του μέτρου  παρέχεται  με σκοπό : 
α) να βοηθήσει  τους γεωργούς , τους νέους  γεωργούς  κατά  τον ορισμό  
του παρόντος  κανονισμού , τους δασοκαλλιεργητές , τους λοιπούς  
διαχειριστές  γης και τις ΜΜΕ  στις αγροτικές  περιοχές  να επωφελη­  
θούν  από τη χρήση  συμβουλευτικών  υπηρεσιών  για τη βελτίωση  των 
οικονομικών  και περιβαλλοντικών  επιδόσεων  της εκμετάλλευσης , 
της επιχείρησης  ή/και της επένδυσής  τους αλλά  και της φιλικότητας  
και ανθεκτικότητάς  της ως προς  το κλίμα·  
β) να προωθήσει  τη δημιουργία  υπηρεσιών  διαχείρισης  γεωργικής  
εκμετάλλευσης , διευκόλυνσης  στην  εκμετάλλευση  και παροχής  συμ­  
βουλών  στην  εκμετάλλευση , καθώς  και υπηρεσιών  παροχής  δασο­  
κομικών  συμβουλών , συμπεριλαμβανομένου  του συμβουλευτικού  
συστήματος  γεωργικής  εκμετάλλευσης  που αναφέρεται  στα άρθρα  
12 έως 14 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 · 
γ) να προωθήσει  την επιμόρφωση  των συμβούλων . 
▼M7 
2. Ο δικαιούχος  της ενίσχυσης  που προβλέπεται  σύμφωνα  με την 
παράγραφο  1 στοιχεία  α) και γ) είναι  είτε ο πάροχος  συμβουλών  ή 
κατάρτισης  είτε η διαχειριστική  αρχή . Όπου  η διαχειριστική  αρχή  
είναι  ο δικαιούχος , ο πάροχος  συμβουλών  ή κατάρτισης  πρέπει  να 
επιλέγεται  από φορέα  λειτουργικά  ανεξάρτητο  από τη διαχειριστική  
αρχή . Η στήριξη  δυνάμει  της παραγράφου  1 στοιχείο  β) χορηγείται  
στην  αρχή  ή στον  φορέα  που επιλέγεται  για τη δημιουργία  υπηρεσιών  
διαχείρισης  γεωργικής  εκμετάλλευσης , αντικατάστασης  στην  εκμετάλ­  
λευση , παροχής  συμβουλών  σε γεωργική  εκμετάλλευση  ή παροχής  
δασοκομικών  συμβουλών . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 15  
3. Οι αρχές  ή οι φορείς  που επιλέγονται  για την παροχή  συμβουλών  
διαθέτουν  τους κατάλληλους  πόρους  υπό μορφή  τακτικά  εκπαιδευόμε­  
νου και εξειδικευμένου  προσωπικού  και συμβουλευτική  εμπειρία  και 
επιδεικνύουν  ανεξαρτησία  και αξιοπιστία  όσον  αφορά  τα πεδία  στα 
οποία  παρέχουν  συμβουλές . Οι πάροχοι  του μέτρου  αυτού  επιλέγονται  
μέσω  διαδικασίας  επιλογής  ανοικτής  τόσο  στους  δημόσιους  όσο και 
στους  ιδιωτικούς  φορείς . Η εν λόγω  διαδικασία  επιλογής  είναι  αντικει­  
μενική  και αποκλείει  υποψηφίους  όταν  υπάρχει  σύγκρουση  συμφερό­  
ντων . 
▼B 
Κατά  την παροχή  συμβουλών , οι συμβουλευτικές  υπηρεσίες  τηρούν  τις 
υποχρεώσεις  περί απορρήτου  που αναφέρονται  στο άρθρο  13 παράγρα­  
φος 2 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1306./2013.  
▼M7 
3α. Για τον σκοπό  του παρόντος  άρθρου , τα κράτη  μέλη , σύμφωνα  
με το άρθρο  65 παράγραφος  1, διεξάγουν  όλους  τους ελέγχους  στο 
επίπεδο  του φορέα  παροχής  συμβουλών  ή εκπαίδευσης . 
▼B 
4. Η παροχή  συμβουλών  σε μεμονωμένους  γεωργούς , νέους  γεωρ­  
γούς κατά  τον ορισμό  του παρόντος  κανονισμού , και άλλους  διαχειρι­  
στές γης συνδέεται  με μία τουλάχιστον  προτεραιότητα  της Ένωσης  για 
την αγροτική  ανάπτυξη  και καλύπτει  τουλάχιστον  ένα από τα ακόλουθα  
στοιχεία : 
α) υποχρεώσεις  σε επίπεδο  γεωργικής  εκμετάλλευσης  που απορρέουν  
από καταστατικές  απαιτήσεις  διαχείρισης  ή/και πρότυπα  για ορθές  
γεωργικές  και περιβαλλοντικές  συνθήκες  που προβλέπονται  στο 
κεφάλαιο  Ι του τίτλου  VI του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ 1306/2013 · 
β) κατά  περίπτωση , τις γεωργικές  πρακτικές  που είναι  επωφελείς  για 
το κλίμα  και το περιβάλλον , όπως  προβλέπονται  στο κεφάλαιο  3 
του τίτλου  III του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 και τη διατή­  
ρηση  των γεωργικών  περιοχών , όπως  αναφέρεται  στο άρθρο  4 
παράγραφος  1 στοιχείο  γ) του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 · 
γ) τα μέτρα  σε επίπεδο  εκμετάλλευσης  που προβλέπονται  στα προ­  
γράμματα  αγροτικής  ανάπτυξης  με στόχο  τον εκσυγχρονισμό  των 
εκμεταλλεύσεων , την ανάπτυξη  της ανταγωνιστικότητας , την τομε­  
ακή ολοκλήρωση , την καινοτομία  και τον προσανατολισμό  στην  
αγορά  καθώς  και την προαγωγή  της επιχειρηματικότητας·  
δ) τις απαιτήσεις  όπως  έχουν  καθοριστεί  από τα κράτη  μέλη , για την 
εφαρμογή  του άρθρου  11 παράγραφος  3 της οδηγίας  πλαίσιο  για τα 
ύδατα·  
ε) τις απαιτήσεις  όπως  έχουν  καθορισθεί  από τα κράτη  μέλη  για την 
εφαρμογή  του άρθρου  55 του κανονισμού  (ΕΚ) αριθ. 1107/2009, 
ιδίως  όσον  αφορά  τη συμμόρφωση  με τις γενικές  αρχές  της ολο­  
κληρωμένης  φυτοπροστασίας  που αναφέρονται  στο άρθρο  14 της 
οδηγίας  2009/128/ ΕΚ ή 
στ) κατά  περίπτωση , τις προδιαγραφές  εργασιακής  ασφάλειας  ή τις 
προδιαγραφές  ασφάλειας  που συνδέονται  με τη γεωργική  εκμετάλ­  
λευση·  
ζ) εξειδικευμένες  συμβουλές  για γεωργούς  που αναλαμβάνουν  για 
πρώτη  φορά  δραστηριότητα . 
►C1 Οι συμβουλές  μπορεί  επίσης  να καλύπτουν  άλλα  θέματα  και 
ιδίως  τις πληροφορίες  σχετικά  με τον μετριασμό  της κλιματικής  αλλα­  
γής, τη βιοποικιλότητα  και την προστασία  των υδάτων  όπως  προβλέπε­  
ται στο παράρτημα  Ι του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 ή θέματα  τα 
οποία  συνδέονται  με τις οικονομικές  και περιβαλλοντικές  επιδόσεις  της 
γεωργικής  εκμετάλλευσης  μεταξύ  άλλων  με τις πτυχές  της ανταγωνι­  
στικότητας  ◄ και συμβουλές  για την ανάπτυξη  μικρών  αλυσίδων  εφο­  
διασμού , τη βιολογική  γεωργία  και τις υγειονομικές  πτυχές  της ζωικής  
παραγωγής . ▼M7
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 16  
5. Η παροχή  συμβουλών  στους  δασοκαλλιεργητές  καλύπτει  τουλάχι­  
στον  τις σχετικές  υποχρεώσεις  που απορρέουν  από τις οδηγίες  
92/43/ΕΟΚ , 2009/147/ ΕΚ και την οδηγία  πλαίσιο  για τα ύδατα . Μπορεί  
επίσης  να καλύπτει  θέματα  που συνδέονται  με τις οικονομικές  και 
περιβαλλοντικές  επιδόσεις  της δασοκομικής  εκμετάλλευσης . 
6. Η παροχή  συμβουλών  στις ΜΜΕ  μπορεί  να καλύπτει  θέματα  που 
συνδέονται  με τις οικονομικές  και περιβαλλοντικές  επιδόσεις  της επι­ 
χείρησης . 
7. Εάν έχει αιτιολογηθεί  δεόντως  και κρίνεται  σκόπιμο , οι συμβουλές  
μπορούν  εν μέρει  να παρέχονται  σε ομάδα , λαμβανομένης  υπόψη  της 
κατάστασης  των επιμέρους  χρηστών  των συμβουλευτικών  υπηρεσιών . 
8. Η στήριξη  δυνάμει  της παραγράφου  1 στοιχεία  α) και γ) περιορί­  
ζεται  στα ανώτατα  ποσά  που καθορίζονται  στο παράρτημα  ΙΙ. Η στή­  
ριξη δυνάμει  της παραγράφου  1 στοιχείο  β) είναι  φθίνουσα  για μέγιστη  
περίοδο  πέντε  ετών  από την έναρξή  της. 
Άρθρο  16 
Συστήματα  ποιότητας  γεωργικών  προϊόντων  και τροφίμων  
▼M7 
1. Η στήριξη  στο πλαίσιο  αυτού  του μέτρου  καλύπτει  κάθε  νέα 
συμμετοχή  ή συμμετοχή  κατά  τα πέντε  προηγούμενα  έτη, των γεωργών  
και των ομάδων  γεωργών , σε: 
▼B 
α) συστήματα  ποιότητας  που έχουν  θεσπισθεί  δυνάμει  των ακόλουθων  
κανονισμών  και διατάξεων : 
i) τον κανονισμό  (ΕΚ) αριθ. 1151/2012 του Ευρωπαϊκού  Κοινο­  
βουλίου  και του Συμβουλίου  ( 1 )· 
ii) τον κανονισμό  (ΕΚ) αριθ. 834/2007 του Συμβουλίου  ( 2 )· 
iii) τον κανονισμό  (ΕΚ) αριθ. 110/2008 του Ευρωπαϊκού  Κοινοβου­  
λίου και του Συμβουλίου  ( 3 )· 
iv) τον κανονισμό  (ΕΟΚ ) αριθ. 1601/91 (  4 )· 
v) το Μέρος  II Τίτλος  II Κεφάλαιο  I Τμήμα  2 του κανονισμού  (ΕΕ) 
αριθ. 1308/2013 του Συμβουλίου , σε ό,τι αφορά  τον οίνο. 
β) συστήματα  ποιότητας  γεωργικών  προϊόντων , βάμβακος  ή τροφίμων , 
συμπεριλαμβανομένων  των συστημάτων  πιστοποίησης  γεωργικών  
εκμεταλλεύσεων , που αναγνωρίζονται  από τα κράτη  μέλη  ως συμ­  
μορφούμενα  με τα ακόλουθα  κριτήρια : 
i) τα ειδικά  χαρακτηριστικά  του τελικού  προϊόντος  στο πλαίσιο  των εν 
λόγω  συστημάτων  προέρχεται  από σαφείς  υποχρεώσεις  εγγύησης : 
— των ειδικών  χαρακτηριστικών  του προϊόντος , ▼B 
( 1 ) Κανονισμός  (ΕΕ) αριθ. 1151/2012 του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του 
Συμβουλίου  της 21ης Νοεμβρίου  2012 για τα συστήματα  ποιότητας  των 
γεωργικών  προϊόντων  και τροφίμων  (ΕΕ L 343 της 14.12.2012, σ. 1). 
( 2 ) Κανονισμός  (ΕΚ) αριθ. 834/2007 του Συμβουλίου , της 28ης Ιουνίου  2007, 
για τη βιολογική  παραγωγή  και την επισήμανση  των βιολογικών  προϊόντων  
και την κατάργηση  του κανονισμού  (ΕΟΚ ) αριθ. 2092/91 ( ΕΕ L 189 της 
20.7.2007, σ. 1). 
( 3 ) Κανονισμός  (ΕΚ) αριθ. 110/2008 του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του 
Συμβουλίου  της 15ης Ιανουαρίου  2008 σχετικά  με τον ορισμό , την περιγρα­  
φή, την παρουσίαση , την επισήμανση  και την προστασία  των γεωγραφικών  
ενδείξεων  των αλκοολούχων  ποτών  και την κατάργηση  του κανονισμού  
(ΕΟΚ ) αριθ. 1576/89 του Συμβουλίου  (ΕΕ L 39 της 13.2.2008, σ. 16). 
( 4 ) Κανονισμός  (ΕΟΚ ) αριθ. 1601/91 του Συμβουλίου , της 10ης Ιουνίου  1991, 
για τη θέσπιση  των γενικών  κανόνων  σχετικά  με τον ορισμό , τον χαρακτηρι­  
σμό και την παρουσίαση  των αρωματισμένων  οίνων , των αρωματισμένων  
ποτών  με βάση  τον οίνο και των αρωματισμένων  κοκτέιλ  αμπελοοινικών  
προϊόντων  (ΕΕ L 149 της 14.6.1991).
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 17  
— των ειδικών  μεθόδων  γεωργίας  ή παραγωγής , ή 
— της ποιότητας  του τελικού  προϊόντος  που είναι  σαφώς  ανώ­  
τερη από τα συνήθη  εμπορικά  πρότυπα  όσον  αφορά  τη 
δημόσια  υγεία , την υγεία  των ζώων  ή των φυτών , την 
καλή  διαβίωση  των ζώων  ή την προστασία  του περιβάλλο­  
ντος·  
ii) το σύστημα  είναι  ανοικτό  σε όλους  τους παραγωγούς·  
iii) το σύστημα  συνεπάγεται  υποχρεωτικές  προδιαγραφές  προϊόντων  
και η συμμόρφωση  με τις εν λόγω  προδιαγραφές  ελέγχεται  από 
τις δημόσιες  αρχές  ή από ανεξάρτητο  φορέα  επιθεώρησης·  
iv) το σύστημα  είναι  διαφανές  και εξασφαλίζει  την πλήρη  ιχνηλα­  
σιμότητα  των προϊόντων·  ή 
γ) εθελοντικά  συστήματα  πιστοποίησης  γεωργικών  προϊόντων  τα οποία  
αναγνωρίζονται  από τα κράτη  μέλη  ως συστήματα  που τηρούν  τις 
κατευθυντήριες  γραμμές  περί βέλτιστης  πρακτικής  της Ένωσης  για 
τη λειτουργία  των εθελοντικών  συστημάτων  πιστοποίησης  για γεωρ­  
γικά προϊόντα  και τρόφιμα . 
▼M7 
2. Η στήριξη  στα πλαίσια  του μέτρου  αυτού  μπορεί  επίσης  να καλύ­  
ψει δαπάνες  που προκύπτουν  από δραστηριότητες  πληροφόρησης  και 
προώθησης  που πραγματοποιούνται  από ομάδες  παραγωγών , οι οποίες  
αφορούν  προϊόντα  καλυπτόμενα  από σύστημα  ποιότητας  που λαμβάνει  
στήριξη  σύμφωνα  με την παράγραφο  1 του παρόντος  άρθρου . Κατά  
παρέκκλιση  από το άρθρο  70 παράγραφος  3 του κανονισμού  (ΕΕ) 
αριθ. 1303/2013, οι εν λόγω  δραστηριότητες  μπορούν  να υλοποιούνται  
μόνο  στο πλαίσιο  της εσωτερικής  αγοράς . 
3. Η στήριξη  βάσει  της παραγράφου  1 παρέχεται  ως ετήσιο  ποσό  
υπό μορφή  κινήτρου , του οποίου  το ύψος  καθορίζεται  ανάλογα  με το 
ύψος  των πάγιων  δαπανών  που απορρέουν  από τη συμμετοχή  στα προ­  
γράμματα  που λαμβάνουν  στήριξη , για μέγιστη  διάρκεια  πέντε  ετών . 
Στην  περίπτωση  αρχικής  συμμετοχής  πριν από την αίτηση  για στήριξη  
δυνάμει  της παραγράφου  1, η μέγιστη  πενταετής  διάρκεια  μειώνεται  
κατά  τον αριθμό  των ετών  που έχουν  παρέλθει  μεταξύ  της αρχικής  
συμμετοχής  σε σύστημα  ποιότητας  και της ημερομηνίας  υποβολής  
της αίτησης  για τη στήριξη . 
Για τους σκοπούς  της παρούσας  παραγράφου , ως «πάγιες  δαπάνες » 
νοούνται  οι δαπάνες  που πραγματοποιούνται  για την εισαγωγή  συστή­  
ματος  ποιότητας  που λαμβάνει  στήριξη  και η ετήσια  εισφορά  συμμετο­  
χής στο εν λόγω  σύστημα , συμπεριλαμβανομένων , όπου  χρειάζεται , των 
δαπανών  για τους ελέγχους  που απαιτούνται  με σκοπό  την εξακρίβωση  
της συμμόρφωσης  με τις προδιαγραφές  του συστήματος . 
Για τους σκοπούς  του παρόντος  άρθρου , ο όρος  «γεωργός » σημαίνει  
ενεργός  γεωργός , κατά  την έννοια  του άρθρου  9 του κανονισμού  (ΕΕ) 
αριθ. 1307/2013, όπως  ισχύει  στο οικείο  κράτος  μέλος . 
▼B 
4. Η στήριξη  περιορίζεται  στο ανώτατο  ποσό  που καθορίζεται  στο 
παράρτημα  ΙΙ. 
5. Προκειμένου  να ληφθεί  υπόψη  νέα νομοθεσία  της Ένωσης , η 
οποία  ενδέχεται  να επηρεάσει  τη στήριξη  βάσει  του παρόντος  μέτρου , 
και προκειμένου  να διασφαλιστεί  η συνοχή  με άλλα  εργαλεία  της Ένω­  
σης για την προώθηση  γεωργικών  μέτρων  και την αποτροπή  της στρέ­  
βλωσης  του ανταγωνισμού , η Επιτροπή  εξουσιοδοτείται  να εκδίδει  κατ’ 
εξουσιοδότηση  πράξεις , σύμφωνα  με το άρθρο  83, οι οποίες  αφορούν  
τα επιμέρους  προγράμματα  της Ένωσης  που καλύπτονται  από την 
παράγραφο  1 στοιχείο  α) και τα χαρακτηριστικά  των ομάδων  παραγω­  
γών και τους τύπους  δράσεις  που μπορούν  να λάβουν  στήριξη  δυνάμει  
της παραγράφου  2·και θέτουν  τους όρους  για να αποτραπούν  οι δια­ 
κρίσεις  εις βάρος  ορισμένων  προϊόντων  και θέτουν  τους όρους  βάσει  
των οποίων  εμπορικά  σήματα  αποκλείονται  από τη στήριξη . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 18  
Άρθρο  17 
Επενδύσεις  σε υλικά  στοιχεία  του ενεργητικού  
1. Η στήριξη  στο πλαίσιο  αυτού  του μέτρου  καλύπτει  τις επενδύσεις  
σε υλικά  ή/και άυλα  στοιχεία , οι οποίες : 
α) βελτιώνουν  τις συνολικές  επιδόσεις  και τη βιωσιμότητα  της γεωργι­  
κής εκμετάλλευσης·  
▼M7 
β) αφορούν  τη μεταποίηση , εμπορία  και/ή ανάπτυξη  των γεωργικών  
προϊόντων  που υπάγονται  στο παράρτημα  I της ΣΛΕΕ  ή του βάμ­  
βακος , εκτός  από τα προϊόντα  αλιείας . Το αποτέλεσμα  της διαδικα­  
σίας παραγωγής  μπορεί  να είναι  ένα προϊόν  που δεν καλύπτεται  από 
το εν λόγω  παράρτημα·  εάν η στήριξη  παρέχεται  υπό τη μορφή  
χρηματοδοτικών  μέσων , οι εισροές  μπορεί  να είναι  επίσης  ένα 
προϊόν  που δεν καλύπτεται  από το εν λόγω  παράρτημα , με την 
προϋπόθεση  ότι η επένδυση  συμβάλλει  σε μία ή περισσότερες  προ­  
τεραιότητες  της Ένωσης  για την αγροτική  ανάπτυξη·  
▼B 
γ) αφορούν  υποδομές  που σχετίζονται  με την ανάπτυξη , τον εκσυγχρο­  
νισμό  ή την προσαρμογή  της γεωργίας  και της δασοπονίας , συμπε­  
ριλαμβανομένης  της πρόσβασης  σε γεωργική  και δασική  γη, τον 
αναδασμό  και τη βελτίωση , την παροχή  και την εξοικονόμηση  ενέρ­  
γειας  και υδάτων·  ή 
δ) είναι  μη παραγωγικές  επενδύσεις  που συνδέονται  με την επίτευξη  
των γεωργοπεριβαλλοντικών  και κλιματικών  στόχων  που ορίζονται  
στον  παρόντα  κανονισμό , μεταξύ  των οποίων  συγκαταλέγονται  η 
κατάσταση  διατήρησης  της βιοποικιλότητας  των ειδών  και των ενδι­  
αιτημάτων  καθώς  και η ενίσχυση  της αξίας  ως δημόσιου  αγαθού  
ενός τόπου  που υπάγεται  στο Natura 2000 ή άλλων  συστημάτων  
μεγάλης  φυσικής  αξίας  που καθορίζονται  στο πρόγραμμα . 
2. Η στήριξη  βάσει  της παραγράφου  1 στοιχείο  α) χορηγείται  σε 
γεωργούς  ή ομάδες  γεωργών . 
Στις περιπτώσεις  επενδύσεων  για τη στήριξη  της αναδιάρθρωσης  γεωρ­  
γικών  εκμεταλλεύσεων , τα κράτη  μέλη  κατευθύνουν  τη στήριξη  σε 
γεωργικές  εκμεταλλεύσεις  στη βάση  της ανάλυσης  SWOT που πραγ­  
ματοποιείται  σε σχέση  με την προτεραιότητα  της Ένωσης  για την αγρο­  
τική ανάπτυξη  «ενίσχυση  της βιωσιμότητας  των γεωργικών  εκμεταλλεύ­  
σεων  και της ανταγωνιστικότητας  όλων  των τύπων  γεωργίας  σε όλες τις 
περιφέρειες  και προώθηση  καινοτόμων  τεχνολογιών  γεωργικής  εκμε­  
τάλλευσης  και της αειφόρου  διαχείρισης  των δασών ». 
3. Η στήριξη  βάσει  της παραγράφου  1 στοιχεία  α) και β) περιορίζε­  
ται στα ανώτατα  ποσοστά  στήριξης  που προβλέπεται  στο παράρτημα  II. 
Τα εν λόγω  ποσοστά  μπορούν  να αυξηθούν , όσον  αφορά  τους νέους  
γεωργούς , για τις συλλογικές  επενδύσεις , συμπεριλαμβανομένων  αυτών  
που συνδέονται  με συγχωνεύσεις  οργανώσεων  παραγωγών , και για τα 
ολοκληρωμένα  έργα  που λαμβάνουν  στήριξη  στο πλαίσιο  περισσοτέρων  
του ενός μέτρων , για τις επενδύσεις  σε περιοχές  με φυσικά  και άλλα  
ειδικά  μειονεκτήματα , όπως  προβλέπεται  στο άρθρο  32 για επενδύσεις  
που συνδέονται  με δράσεις  στο πλαίσιο  των άρθρων  28 και 29 και για 
τις πράξεις  που λαμβάνουν  στήριξη  στο πλαίσιο  των ΕΣΚ  για την 
παραγωγικότητα  και τη βιωσιμότητα  της γεωργίας , σύμφωνα  με τα 
ποσοστά  στήριξης  που προβλέπονται  στο παράρτημα  ΙΙ. Παρ’ όλα 
αυτά , το ανώτατο  συνδυασμένο  ποσοστό  στήριξης  δεν μπορεί  να υπερ­  
βαίνει  το 90 %.  ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 19  
4. Η στήριξη  βάσει  της παραγράφου  1 στοιχεία  γ) και δ) υπόκειται  
στα ποσοστά  στήριξης  που προβλέπονται  στο παράρτημα  ΙΙ. 
▼M7 
5. Μπορεί  να χορηγείται  στήριξη  σε νέους  γεωργούς  που εγκαθίστα­  
νται για πρώτη  φορά  σε γεωργική  εκμετάλλευση  ως υπεύθυνοι  της 
εκμετάλλευσης  για τις επενδύσεις , προκειμένου  να συμμορφούνται  
προς  τις προδιαγραφές  της Ένωσης  που ισχύουν  για τα γεωργικά  προϊ­  
όντα , συμπεριλαμβανομένης  της εργασιακής  ασφάλειας . Η στήριξη  
αυτή  μπορεί  να χορηγείται  για 24 μήνες , κατ' ανώτατο  όριο, από την 
ημερομηνία  εγκατάστασης  που ορίζεται  στο πρόγραμμα  αγροτικής  ανά­  
πτυξης  ή έως ότου  ολοκληρωθούν  οι ενέργειες  που ορίζονται  στο επι­ 
χειρηματικό  σχέδιο  που αναφέρεται  στο άρθρο  19 παράγραφος  4. 
▼B 
6. Αν η νομοθεσία  της Ένωσης  επιβάλει  νέες απαιτήσεις  για τους 
γεωργούς , η ενίσχυση  μπορεί  να χορηγείται  για επενδύσεις  που απο­  
σκοπούν  στη συμμόρφωση  προς  τις απαιτήσεις  αυτές  για 12 μήνες , κατ’ 
ανώτατο  όριο, από την ημερομηνία  κατά  την οποία  γίνονται  δεσμευτι­  
κές για τη γεωργική  εκμετάλλευση . 
Άρθρο  18 
Αποκατάσταση  του γεωργικού  παραγωγικού  δυναμικού  που επλήγη  
από φυσικές  καταστροφές  και καταστροφικά  συμβάντα , και 
ανάληψη  κατάλληλων  προληπτικών  δράσεων  
1. Η στήριξη  στο πλαίσιο  του παρόντος  μέτρου  καλύπτει : 
α) τις επενδύσεις  σε προληπτικές  δράσεις  που αποσκοπούν  στη μείωση  
των συνεπειών  πιθανών  φυσικών  καταστροφών , δυσμενών  κλιματι­  
κών φαινομένων  και καταστροφικών  συμβάντων·  
β) τις επενδύσεις  για την αποκατάσταση  της γεωργικής  γης και του 
παραγωγικού  δυναμικού  που έχει πληγεί  από φυσικές  καταστροφές , 
από δυσμενή  κλιματικά  φαινόμενα  και από καταστροφικά  συμβάντα . 
2. Η στήριξη  παρέχεται  σε γεωργούς  ή ομάδες  γεωργών . Η στήριξη  
μπορεί  επίσης  να χορηγείται  σε δημόσιους  φορείς , όταν  αποδεικνύεται  
σύνδεση  μεταξύ  των επενδύσεων  που πραγματοποιούνται  από τους εν 
λόγω  φορείς  και του γεωργικού  παραγωγικού  δυναμικού . 
▼C1 
3. Η στήριξη  δυνάμει  της παραγράφου  1 στοιχείο  β) υπόκειται  στην  
επίσημη  αναγνώριση  από τις αρμόδιες  δημόσιες  αρχές  των κρατών  
μελών  ότι σημειώθηκε  φυσική  καταστροφή  και ότι η καταστροφή  ή 
τα μέτρα  που ελήφθησαν  σύμφωνα  με την οδηγία  2000/29/ ΕΚ του 
Συμβουλίου  ( 1 ) για την εξάλειψη  ή συγκράτηση  μιας φυτικής  ασθένειας  
ή προσβολής  από παράσιτα  έχουν  προκαλέσει  καταστροφή  τουλάχιστον  
του 30 % του σχετικού  γεωργικού  δυναμικού . 
▼B 
4. Δεν παρέχεται  στήριξη  βάσει  του εν λόγω  μέτρου  για απώλεια  
εισοδήματος  που οφείλεται  σε φυσική  καταστροφή  ή καταστροφικό  
συμβάν . 
Τα κράτη  μέλη  διασφαλίζουν  ότι αποφεύγεται  η υπεραντιστάθμιση  ως 
αποτέλεσμα  του συνδυασμού  του παρόντος  μέτρου  και άλλων  εθνικών  
ή ενωσιακών  μέσων  στήριξης  ή καθεστώτων  ιδιωτικής  ασφάλισης . ▼B 
( 1 ) Οδηγία  2000/29/ ΕΚ του Συμβουλίου , της 8ης Μαΐου  2000, περί μέτρων  κατά  
της εισαγωγής  στην  Κοινότητα  οργανισμών  επιβλαβών  για τα φυτά  ή τα 
φυτικά  προϊόντα  και κατά  της εξάπλωσής  τους στο εσωτερικό  της Κοινότη­  
τας (ΕΕ L 169 της 10.7.2000, σ. 1).
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 20  
5. Η στήριξη  βάσει  της παραγράφου  1 στοιχείο  α) περιορίζεται  στα 
ανώτατα  ποσοστά  στήριξης  που προβλέπονται  στο παράρτημα  ΙΙ. 
Άρθρο  19 
Ανάπτυξη  γεωργικών  εκμεταλλεύσεων  και επιχειρήσεων  
1. Η στήριξη  στο πλαίσιο  του παρόντος  μέτρου  καλύπτει : 
α) τις ενισχύσεις  εκκίνησης  επιχείρησης  για: 
i) νέους  γεωργούς·  
ii) μη γεωργικές  δραστηριότητες  σε αγροτικές  περιοχές·  
iii) την ανάπτυξη  μικρών  εκμεταλλεύσεων·  
β) τις επενδύσεις  για τη δημιουργία  και την ανάπτυξη  μη γεωργικών  
δραστηριοτήτων·  
γ) τις ετήσιες  ή εφάπαξ  ενισχύσεις  στους  γεωργούς  που είναι  επιλέξιμοι  
για να συμμετέχουν  στο καθεστώς  για τους γεωργούς  μικρών  εκμε­  
ταλλεύσεων  το οποίο  θεσπίστηκε  από τον τίτλο  V του κανονισμού  
(ΕΕ) αριθ. 1307/2013 (« το καθεστώς  για τους γεωργούς  μικρών  
εκμεταλλεύσεων ») που μεταβιβάζουν  οριστικά  την εκμετάλλευσή  
τους σε άλλον  γεωργό  · 
2. Η στήριξη  βάσει  της παραγράφου  1 στοιχείο  α) σημείο  i) χορη­  
γείται  σε νέους  γεωργούς . 
Η στήριξη  βάσει  της παραγράφου  1 στοιχείο  α) σημείο  ii) χορηγείται  σε 
γεωργούς  ή μέλη  γεωργικού  νοικοκυριού  που ασκούν  διαφοροποιημένες  
μη γεωργικές  δραστηριότητες  και σε πολύ  μικρές  και μικρές  επιχειρή­  
σεις και φυσικά  πρόσωπα  αγροτικών  περιοχών . 
Η στήριξη  βάσει  της παραγράφου  1 στοιχείο  α) σημείο  iii) χορηγείται  
σε μικρές  εκμεταλλεύσεις , όπως  ορίζονται  από τα κράτη  μέλη . 
Η στήριξη  βάσει  της παραγράφου  1 στοιχείο  β) χορηγείται  σε πολύ  
μικρές  και μικρές  επιχειρήσεις  και άλλα  φυσικά  πρόσωπα  σε αγροτικές  
περιοχές  και σε γεωργούς  ή μέλη  γεωργικού  νοικοκυριού . 
Η στήριξη  δυνάμει  της παραγράφου  1 στοιχείο  γ) χορηγείται  στους  
γεωργούς  οι οποίοι  είναι  επιλέξιμοι  να συμμετέχουν  στο καθεστώς  
για τους γεωργούς  μικρών  εκμεταλλεύσεων , οι οποίοι , τη στιγμή  υπο­  
βολής  της αίτησής  τους για στήριξη , ήταν  επιλέξιμοι  επί ένα τουλάχι­  
στον  έτος, και οι οποίοι  δεσμεύονται  να μεταβιβάσουν  μόνιμα  ολό­  
κληρη  την εκμετάλλευσή  τους και τα αντίστοιχα  δικαιώματα  ενίσχυσης  
σε άλλο  γεωργό . Η ενίσχυση  καταβάλλεται  από την ημερομηνία  της 
μεταβίβασης  μέχρι  τις 31 Δεκεμβρίου  2020 ή υπολογίζεται  αναλόγως  
της περιόδου  αυτής  και καταβάλλεται  εφάπαξ . 
3. Κάθε  φυσικό  ή νομικό  πρόσωπο  ή ομάδα  φυσικών  ή νομικών  
προσώπων , ανεξαρτήτως  του νομικού  καθεστώτος  που παρέχεται  στην  
ομάδα  και τα μέλη  της από την εθνική  νομοθεσία , μπορεί  να θεωρηθεί  
ως μέλος  γεωργικού  νοικοκυριού , με την εξαίρεση  των γεωργικών  
εργατών . Όταν  ένα νομικό  πρόσωπο  ή η ομάδα  νομικών  προσώπων  
θεωρείται  μέλος  γεωργικού  νοικοκυριού , το εν λόγω  μέλος  πρέπει  να 
ασκεί  γεωργική  δραστηριότητα  στη γεωργική  εκμετάλλευση  τη στιγμή  
υποβολής  της αίτησης  στήριξης . 
▼M7 
4. Η αίτηση  παροχής  στήριξης  δυνάμει  της παραγράφου  1 στοιχείο  
α) σημείο  i) υποβάλλεται  το αργότερο  24 μήνες  μετά  την ημερομηνία  
εγκατάστασης . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 21  
Η στήριξη  βάσει  της παραγράφου  1 στοιχείο  α) εξαρτάται  από την 
υποβολή  επιχειρηματικού  σχεδίου . Η υλοποίηση  του επιχειρηματικού  
σχεδίου  αρχίζει  το αργότερο  εντός  εννέα  μηνών  από την ημερομηνία  
της απόφασης  με την οποία  χορηγείται  η ενίσχυση . Το επιχειρηματικό  
σχέδιο  έχει μέγιστη  διάρκεια  πέντε  ετών . 
Το επιχειρηματικό  σχέδιο  προβλέπει  τη συμμόρφωση  του νέου γεωργού  
με το άρθρο  9 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1307/2013, όπως  ισχύει  στο 
οικείο  κράτος  μέλος , εντός  18 μηνών  από την ημερομηνία  της απόφα­  
σης με την οποία  χορηγείται  η ενίσχυση . 
Τα κράτη  μέλη  καθορίζουν  την ενέργεια  ή τις ενέργειες  που αναφέρο­  
νται στο άρθρο  2 παράγραφος  1 στοιχείο  ιθ) στα προγράμματα  αγρο­  
τικής  ανάπτυξης . 
Τα κράτη  μέλη  καθορίζουν  ανώτατα  και κατώτατα  όρια ανά δικαιούχο  
ή ανά εκμετάλλευση  για την πρόσβαση  στη στήριξη  βάσει  της παρα­  
γράφου  1 στοιχείο  α) σημεία  i) και iii). Το χαμηλότερο  όριο στήριξης  
δυνάμει  της παραγράφου  1 στοιχείο  α) σημείο  i) είναι  υψηλότερο  από 
το ανώτατο  όριο στήριξης  δυνάμει  της παραγράφου  1 στοιχείο  α) 
σημείο  iii). Η στήριξη  περιορίζεται  σε εκμεταλλεύσεις  που εμπίπτουν  
στον  ορισμό  των πολύ  μικρών  και μικρών  επιχειρήσεων . 
4α. Κατά  παρέκκλιση  από το άρθρο  37 παράγραφος  1 του κανονι­  
σμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, η στήριξη  βάσει  της παραγράφου  1 στοι­  
χείο α) σημείο  i) του παρόντος  άρθρου  μπορεί  επίσης  να παρέχεται  υπό 
τη μορφή  χρηματοδοτικών  μέσων  ή ως συνδυασμός  επιδοτήσεων  και 
χρηματοδοτικών  μέσων . 
5. Η στήριξη  βάσει  της παραγράφου  1 στοιχείο  α) καταβάλλεται  σε 
δύο τουλάχιστον  δόσεις . Οι δόσεις  μπορούν  να είναι  φθίνουσες . Η 
καταβολή  της τελευταίας  δόσης , δυνάμει  της παραγράφου  1 στοιχείο  
α) σημεία  i) και ii) εξαρτάται  από την ορθή  υλοποίηση  του επιχειρη­  
ματικού  σχεδίου . 
▼B 
6. Το ανώτατο  ποσό  στήριξης  που προβλέπεται  στην  παράγραφο  1 
στοιχείο  α) καθορίζεται  στο παράρτημα  ΙΙ. Τα κράτη  μέλη  καθορίζουν  
το ποσό  στήριξης  βάσει  της παραγράφου  1 στοιχείο  α) σημεία  i) και ii) 
λαμβάνοντας  επίσης  υπόψη  την κοινωνικοοικονομική  κατάσταση  της 
περιοχής  όπου  εφαρμόζεται  το πρόγραμμα . 
7. Η στήριξη  δυνάμει  της παραγράφου  1 στοιχείο  γ) πρέπει  να ισού­  
ται με το 120 % της ετήσιας  ενίσχυσης  που δικαιούται  ο δικαιούχος  στο 
πλαίσιο  του καθεστώτος  για τους γεωργούς  μικρών  εκμεταλλεύσεων . 
8. Για μια αποτελεσματική  και αποδοτική  χρήση  των πόρων  του 
ΕΓΤΑΑ , ανατίθεται  στην  Επιτροπή  η εξουσία  να εκδίδει  κατ’ εξουσιο­  
δότηση  πράξεις  σύμφωνα  με το άρθρο  83 σχετικά  με το ελάχιστο  
περιεχόμενο  των επιχειρηματικών  σχεδίων  και τα κριτήρια  που πρέπει  
να χρησιμοποιούν  τα κράτη  μέλη  για τον καθορισμό  των ορίων  που 
αναφέρονται  στην  παράγραφο  4 του παρόντος  άρθρου . 
Άρθρο  20 
Βασικές  υπηρεσίες  και ανάπλαση  χωριών  σε αγροτικές  περιοχές  
1. Η στήριξη  στο πλαίσιο  του παρόντος  μέτρου  πρέπει  να καλύπτει , 
ιδίως : 
α) την εκπόνηση  και επικαιροποίηση  προγραμμάτων  για την ανάπτυξη  
των δήμων  και των χωριών  σε αγροτικές  περιοχές  και των βασικών  
υπηρεσιών  τους, καθώς  και σχεδίων  προστασίας  και διαχείρισης  
των τόπων  του Natura 2000 και άλλων  περιοχών  μεγάλης  φυσικής  
αξίας·  ▼M7
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 22  
β) επενδύσεις  για τη δημιουργία , βελτίωση  ή επέκταση  όλων  των 
τύπων  υποδομών  μικρής  κλίμακας , συμπεριλαμβανομένων  των 
επενδύσεων  σε ανανεώσιμες  πηγές  ενέργειας  και στην  εξοικονό­  
μηση  ενέργειας·  
γ) την ευρυζωνική  υποδομή , συμπεριλαμβανομένης  της δημιουργίας , 
βελτίωσης  και επέκτασής  της, την παθητική  ευρυζωνική  υποδομή  
και την πρόβλεψη  πρόσβασης  στις ευρυζωνικές  και δημόσιες  
λύσεις  ηλεκτρονικής  διακυβέρνησης·  
δ) επενδύσεις  για τη δημιουργία , βελτίωση  ή επέκταση  τοπικών  βασι­  
κών υπηρεσιών  για τον αγροτικό  πληθυσμό , συμπεριλαμβανομένης  
της αναψυχής  και του πολιτισμού , καθώς  και των σχετικών  υποδο­  
μών·  
ε) επενδύσεις  για δημόσια  χρήση  σε υποδομή  αναψυχής , τουριστικές  
πληροφορίες  και τουριστικές  υποδομές  μικρής  κλίμακας·  
στ) μελέτες  και επενδύσεις  που συνδέονται  με τη διατήρηση , αποκατά­  
σταση  και αναβάθμιση  της πολιτιστικής  και φυσικής  κληρονομιάς  
των χωριών , αγροτικών  τοπίων  και τόπων  με υψηλή  φυσική  αξία, 
συμπεριλαμβανομένων  των σχετικών  κοινωνικοοικονομικών  πτυ­  
χών, καθώς  και δράσεις  περιβαλλοντικής  ευαισθητοποίησης·  
ζ) επενδύσεις  που στοχεύουν  στη μετεγκατάσταση  δραστηριοτήτων  
και στη μετατροπή  κτιρίων  ή άλλων  εγκαταστάσεων  που βρίσκο­  
νται εντός  ή κοντά  σε αγροτικούς  οικισμούς , με στόχο  τη βελτίωση  
της ποιότητας  ζωής  ή την αύξηση  των περιβαλλοντικών  επιδόσεων  
του οικισμού . 
2. Η στήριξη  στο πλαίσιο  του παρόντος  μέτρου  αφορά  μόνο  υπο­  
δομή  μικρής  κλίμακας , όπως  ορίζεται  από κάθε  κράτος  μέλος  στο πρό­  
γραμμα . Ωστόσο , τα προγράμματα  αγροτικής  ανάπτυξης  μπορούν  να 
προβλέπουν  ειδικές  παρεκκλίσεις  από τον εν λόγω  κανόνα  για επενδύ­  
σεις σε ευρυζωνικά  δίκτυα  και σε ανανεώσιμες  πηγές  ενέργειας . Σε 
αυτή  την περίπτωση , παρέχονται  σαφή  κριτήρια  που διασφαλίζουν  τη 
συμπληρωματικότητα  με τη στήριξη  που παρέχεται  στο πλαίσιο  άλλων  
εργαλείων  της Ένωσης . 
3. Οι επενδύσεις  βάσει  της παραγράφου  1 είναι  επιλέξιμες  για στή­  
ριξη εάν οι σχετικές  πράξεις  υλοποιούνται  σύμφωνα  με τα σχέδια  για 
την ανάπτυξη  των δήμων  και χωριών  στις αγροτικές  περιοχές  και των 
βασικών  υπηρεσιών  τους, όπου  τέτοια  σχέδια  υφίστανται , και είναι  
σύμφωνες  με οποιαδήποτε  σχετική  στρατηγική  τοπικής  ανάπτυξης . 
▼M7 
4. Οι παράγραφοι  2 και 3 δεν εφαρμόζονται  στις περιπτώσεις  που η 
στήριξη  παρέχεται  υπό τη μορφή  χρηματοδοτικών  μέσων . 
▼B 
Άρθρο  21 
Επενδύσεις  στην  ανάπτυξη  δασικών  περιοχών  και στη βελτίωση  της 
βιωσιμότητας  των δασών  
1. Η στήριξη  βάσει  του παρόντος  μέτρου  αφορά  τα ακόλουθα : 
α) τη δάσωση  και τη δημιουργία  δασικών  εκτάσεων·  
β) την εγκατάσταση  γεωργοδασοκομικών  συστημάτων  ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 23  
γ) την πρόληψη  και την αποκατάσταση  των ζημιών  στα δάση  από 
δασικές  πυρκαγιές  φυσικές  καταστροφές  και καταστροφικά  φαινό­  
μενα , συμπεριλαμβανομένων  των παρασίτων  και των κρουσμάτων  
ασθενειών  και των απειλών  που αφορούν  το κλίμα·  
δ) τις επενδύσεις  για τη βελτίωση  της ανθεκτικότητας  στην  αλλαγή  του 
κλίματος  και του δυναμικού  μετριασμού  της, καθώς  και της περι­  
βαλλοντικής  αξίας  των δασικών  οικοσυστημάτων·  
ε) επενδύσεις  σε δασοκομικές  τεχνολογίες  και στην  επεξεργασία , κινη­  
τοποίηση  και εμπορία  δασικών  προϊόντων . 
▼C1 
2. Οι περιορισμοί  στην  ιδιοκτησία  των δασών  που προβλέπονται  στα 
άρθρα  22 έως 26 δεν ισχύουν  για τα τροπικά  ή υποτροπικά  δάση  και τις 
δασικές  εκτάσεις  στο έδαφος  των Αζορών , της Μαδέρας , των Καναρίων  
Νήσων , των μικρών  νησιών  του Αιγαίου  Πελάγους  κατά  την έννοια  του 
κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 229/2013 του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και 
του Συμβουλίου  ( 1 ) και των γαλλικών  άκρως  απόκεντρων  περιοχών . 
▼B 
Για τις εκμεταλλεύσεις  που υπερβαίνουν  ένα ορισμένο  μέγεθος , το 
οποίο  καθορίζεται  από τα κράτη  μέλη  στο πρόγραμμα , η στήριξη  εξαρ­  
τάται  από την παρουσίαση  συναφών  πληροφοριών  από διαχειριστικό  
σχέδιο  δασών  ή ισοδύναμο  μέσο , σύμφωνα  με την αειφόρο  διαχείριση  
των δασών  όπως  ορίσθηκε  στην  Υπουργική  Διάσκεψη  για την Προστα­  
σία των Δασών  στην  Ευρώπη  το 1993.  
Άρθρο  22 
Δάσωση  και δημιουργία  δασικών  εκτάσεων  
1. Η στήριξη  βάσει  του άρθρου  21 παράγραφος  1 στοιχείο  α) χορη­  
γείται  σε δημόσιους  και ιδιώτες  καλλιεργητές  γης και σε ενώσεις  τους 
και καλύπτει  το κόστος  εγκατάστασης  και την ετήσια  πριμοδότηση  ανά 
εκτάριο , για την κάλυψη  της απώλειας  γεωργικού  εισοδήματος  και των 
δαπανών  συντήρησης , συμπεριλαμβανομένων  των πρόωρων  και όψιμων  
καθαρισμών , για μέγιστη  περίοδο  δώδεκα  ετών . Σε περίπτωση  κρατικών  
εκτάσεων , η στήριξη  μπορεί  να χορηγείται  μόνο  εάν ο διαχειριστής  των 
εκτάσεων  είναι  ιδιωτικός  φορέας  ή δήμος . 
Η στήριξη  για δάσωση  γαιών  που ανήκουν  σε δημόσιες  αρχές  ή για 
δένδρα  ταχείας  ανάπτυξης  καλύπτει  μόνο  τις δαπάνες  εγκατάστασης . 
2. Τόσο  οι γεωργικές  όσο και οι μη γεωργικές  γαίες  είναι  επιλέξιμες . 
Τα είδη που φυτεύονται  προσαρμόζονται  στις περιβαλλοντικές  και κλι­ 
ματικές  συνθήκες  της περιοχής  και πληρούν  τις ελάχιστες  περιβαλλο­  
ντικές  απαιτήσεις . Δεν χορηγείται  στήριξη  για φύτευση  δένδρων  περιο­  
δικής  υλοτόμησης , χριστουγεννιάτικων  δένδρων  ή δένδρων  ταχείας  
ανάπτυξης  για παραγωγή  ενέργειας . Σε περιοχές  όπου  η δάσωση  καθί­  
σταται  δύσκολη  λόγω  δυσχερών  εδαφοκλιματικών  συνθηκών , η στήριξη  
μπορεί  να παρέχεται  για φύτευση  άλλων  πολυετών  ξυλωδών  ειδών , 
όπως  χαμόδενδρα  ή θάμνοι , κατάλληλα  για τις τοπικές  συνθήκες . ▼B 
( 1 ) Κανονισμός  (ΕΕ) αριθ. 229/2013 του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του 
Συμβουλίου , της 13ης Μαρτίου  2013, σχετικά  με τον καθορισμό  ειδικών  
μέτρων  για τη γεωργία  στα μικρά  νησιά  του Αιγαίου  και για την κατάργηση  
του κανονισμού  (ΕΚ) αριθ. 1405/2006 του Συμβουλίου  (ΕΕ L 78 της 
20.3.2013, σ. 41).
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 24  
3. Προκειμένου  να διασφαλισθεί  ότι η δάσωση  γεωργικών  γαιών  
είναι  σύμφωνη  με τους στόχους  της περιβαλλοντικής  πολιτικής , ανατί­  
θεται  στην  Επιτροπή  να εκδίδει  κατ’ εξουσιοδότηση  πράξεις  σύμφωνα  
με το άρθρο  83 όσον  αφορά  τον καθορισμό  των ελάχιστων  περιβαλλο­  
ντικών  απαιτήσεων  που αναφέρονται  στην  παράγραφο  2 του παρόντος  
άρθρου . 
▼M7 
Άρθρο  23 
Εγκατάσταση , αναζωογόνηση  ή ανανέωση  γεωργοδασοκομικών  
συστημάτων  
1. Η στήριξη  βάσει  του άρθρου  21 παράγραφος  1 στοιχείο  β) παρέ­  
χεται  σε ιδιώτες  καλλιεργητές  γης, δήμους  και ενώσεις  τους και καλύ­  
πτει το κόστος  εγκατάστασης , αναζωογόνησης  και/ή ανανέωσης  και την 
ετήσια  πριμοδότηση  ανά εκτάριο  για την κάλυψη  των δαπανών  συντή­  
ρησης  για μέγιστη  περίοδο  πέντε  ετών . 
▼B 
2. Για τους σκοπούς  του παρόντος  άρθρου  ως «γεωργοδασοκομικά  
συστήματα » νοούνται  συστήματα  χρήσης  της γης, στα οποία  καλλιερ­  
γούνται  δένδρα  σε συνδυασμό  με τη γεωργία  στην  ίδια έκταση . Ο 
ελάχιστος  και μέγιστος  αριθμός  δένδρωνανά  εκτάριο  καθορίζεται  από 
τα κράτη  μέλη , με βάση  τις τοπικές  εδαφοκλιματικές  και περιβαλλο­  
ντικές  συνθήκες , τα δασικά  είδη και την ανάγκη  διασφάλισης  της αει­ 
φόρου  γεωργικής  χρήσης  της γης. 
3. Η στήριξη  περιορίζεται  στο ανώτατο  ποσοστό  στήριξης  που προ­  
βλέπεται  στο παράρτημα  ΙΙ. 
Άρθρο  24 
Πρόληψη  και αποκατάσταση  ζημιών  σε δάση  εξαιτίας  δασικών  
πυρκαγιών , φυσικών  καταστροφών  και καταστροφικών  συμβάντων  
1. Η στήριξη  βάσει  του άρθρου  21 παράγραφος  1 στοιχείο  γ) χορη­  
γείται  σε ιδιώτες  και δημόσιους  δασοκαλλιεργητές  καθώς  και σε άλλους  
φορείς  ιδιωτικού  δικαίου  και κρατικούς  φορείς  και καλύπτει  τις δαπάνες  
για: 
α) τη δημιουργία  προστατευτικών  υποδομών . Για αντιπυρικές  ζώνες , η 
στήριξη  μπορεί  να καλύπτει  επίσης  τις ενισχύσεις  που συμβάλλουν  
στο κόστος  συντήρησης . Δεν παρέχεται  στήριξη  για γεωργικές  δρα­  
στηριότητες  σε περιοχές  στις οποίες  έχουν  αναληφθεί  γεωργοπερι­  
βαλλοντικές  δεσμεύσεις·  
β) τοπικές  δραστηριότητες  πρόληψης  μικρής  κλίμακας  κατά  πυρκαγιών  
ή άλλων  φυσικών  καταστροφών , συμπεριλαμβανομένης  της χρήσης  
για τη βοσκή  ζώων·  
γ) την καθιέρωση  και βελτίωση  εγκαταστάσεων  και επικοινωνιακού  
εξοπλισμού  για την παρακολούθηση  δασικών  πυρκαγιών , παρασίτων  
και ασθενειών·  και 
δ) την αποκατάσταση  του δασικού  δυναμικού  που έχει πληγεί  από 
πυρκαγιές  και άλλες  φυσικές  καταστροφές , συμπεριλαμβανομένων  
των παρασίτων , των ασθενειών , καθώς  και των καταστροφικών  συμ­  
βάντων  και συμβάντων  που σχετίζονται  με την αλλαγή  του κλίμα­  
τος. 
2. Όσον  αφορά  τις προληπτικές  δράσεις  που αφορούν  παράσιτα  και 
ασθένειες , ο κίνδυνος  εμφάνισης  σχετικής  ασθένειας  πρέπει  να στηρί­  
ζεται  από επιστημονικές  αποδείξεις  και να αναγνωρίζεται  από επιστη­  
μονικούς  δημόσιους  οργανισμούς . Όπου  κρίνεται  σκόπιμο , πρέπει  να 
περιλαμβάνεται  στο πρόγραμμα  κατάλογος  των ειδών  οργανισμών  που 
είναι  επιβλαβείς  για τα φυτά  και μπορούν  να προκαλέσουν  καταστροφή . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 25  
Οι επιλέξιμες  πράξεις  είναι  σύμφωνες  με το πρόγραμμα  προστασίας  των 
δασών  που καταρτίζεται  από τα κράτη  μέλη . Για τις εκμεταλλεύσεις  
που υπερβαίνουν  ένα ορισμένο  μέγεθος , το οποίο  καθορίζεται  από τα 
κράτη  μέλη  στο πρόγραμμα , η στήριξη  εξαρτάται  από την παρουσίαση  
συναφών  πληροφοριών  από πρόγραμμα  διαχείρισης  των δασών  ή ισο­ 
δύναμο  μέσο , σύμφωνα  με την αειφόρο  διαχείριση  των δασών  όπως  
ορίσθηκε  στην  Υπουργική  Διάσκεψη  για την Προστασία  των Δασών  
στην  Ευρώπη  το 1993, στο οποίο  διατυπώνονται  λεπτομερώς  οι προλη­  
πτικοί  στόχοι . 
Οι δασικές  περιοχές  που ταξινομούνται  ως μέσου  έως υψηλού  κινδύνου  
δασικής  πυρκαγιάς , σύμφωνα  με το πρόγραμμα  προστασίας  των δασών  
που καταρτίζουν  τα κράτη  μέλη  είναι  επιλέξιμες  για στήριξη  σχετική  με 
την πρόληψη  δασικών  πυρκαγιών . 
3. Η στήριξη  δυνάμει  της παραγράφου  1 στοιχείο  δ) υπόκειται  στην  
επίσημη  αναγνώριση  από τις αρμόδιες  δημόσιες  αρχές  των κρατών  
μελών  ότι σημειώθηκε  φυσική  καταστροφή  και ότι η εν λόγω  κατα­  
στροφή  ή τα μέτρα  που εγκρίθηκαν  σύμφωνα  με την οδηγία  
2000/29/ΕΚ για την εξάλειψη  ή συγκράτηση  μιας φυτικής  ασθένειας  
ή προσβολής  από παράσιτα  έχει προκαλέσει  την καταστροφή  τουλάχι­  
στον  του 20 % του σχετικού  δασικού  δυναμικού . 
4. Δεν παρέχεται  στήριξη  βάσει  του παρόντος  μέτρου  για απώλεια  
εισοδήματος  που είναι  αποτέλεσμα  φυσικής  καταστροφής . 
Τα κράτη  μέλη  διασφαλίζουν  ότι αποφεύγεται  η υπεραντιστάθμιση  ως 
αποτέλεσμα  του συνδυασμού  του παρόντος  μέτρου  και άλλων  εθνικών  
ή ενωσιακών  μέσων  στήριξης  ή καθεστώτων  ιδιωτικής  ασφάλισης . 
Άρθρο  25 
Επενδύσεων  οι οποίες  βελτιώνουν  την ανθεκτικότητα  και την 
περιβαλλοντική  αξία των δασικών  οικοσυστημάτων  
1. Η στήριξη  βάσει  του άρθρου  21 παράγραφος  1 στοιχείο  δ) χορη­  
γείται  σε φυσικά  πρόσωπα , σε ιδιώτες  και δημόσιους  δασοκαλλιεργητές  
και σε άλλους  φορείς  ιδιωτικού  δικαίου  και κρατικούς  φορείς  καθώς  και 
τις ενώσεις  τους. 
2. Οι επενδύσεις  αποσκοπούν  στην  τήρηση  των δεσμεύσεων  που 
έχουν  αναληφθεί  για περιβαλλοντικούς  σκοπούς  ή για την παροχή  υπη­  
ρεσιών  οικοσυστήματος  και/ή δεσμεύσεων  που αυξάνουν  την αξία των 
δασών  και των δασικών  εκτάσεων  ως δημόσιου  αγαθού  στην  εν λόγω  
περιοχή , ή βελτιώνουν  το δυναμικό  των οικοσυστημάτων  για μετριασμό  
της αλλαγής  του κλίματος  χωρίς  να αποκλείονται  τα μακροπρόθεσμα  
οικονομικά  οφέλη . 
Άρθρο  26 
Επενδύσεις  σε δασοκομικές  τεχνολογίες  και στην  επεξεργασία , 
κινητοποίηση  και εμπορία  δασικών  προϊόντων . 
▼C1 
1. Η στήριξη  βάσει  του άρθρου  21 παράγραφος  1 στοιχείο  ε) χορη­  
γείται  σε ιδιώτες  δασοκαλλιεργητές , σε δήμους  και σε ενώσεις  τους, 
καθώς  και σε ΜΜΕ  για επενδύσεις  ενίσχυσης  του δασοκομικού  δυνα­  
μικού  ή σχετικές  με την επεξεργασία , την κινητοποίηση  και εμπορία  
που δημιουργούν  προστιθέμενη  αξία για τα δασοκομικά  προϊόντα . Στο 
έδαφος  των Αζορών , της Μαδέρας , των Καναρίων  Νήσων , των μικρών  
νησιών  του Αιγαίου  Πελάγους  κατά  την έννοια  του κανονισμού  (ΕΕ) 
αριθ. 229/2013 και των γαλλικών  εξόχως  απόκεντρων  περιοχών  η στή­  
ριξη μπορεί  επίσης  να χορηγείται  σε επιχειρήσεις  που δεν είναι  ΜΜΕ . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 26  
2. Οι επενδύσεις  που σχετίζονται  με τη βελτίωση  της οικονομικής  
αξίας  των δασών  πρέπει  να είναι  αιτιολογημένες  σε σχέση  με τις ανα­  
μενόμενες  βελτιώσεις  σε δάση  σε μία ή περισσότερες  εκμεταλλεύσεις  
και μπορούν  να περιλαμβάνουν  επενδύσεις  σε μηχανήματα  και πρακτι­  
κές συγκομιδής  που είναι  φιλικά  προς  το έδαφος  και τους πόρους . 
3. Οι επενδύσεις  που αφορούν  τη χρήση  ξυλείας  ως πρώτης  ύλης  ή 
πηγής  ενέργειας  περιορίζονται  σε όλες τις εργασίες  εκμετάλλευσης  που 
προηγούνται  της βιομηχανικής  μεταποίησης , 
4. Η στήριξη  περιορίζεται  στα ανώτατα  ποσοστά  στήριξης  που καθο­  
ρίζονται  στο παράρτημα  ΙΙ. 
Άρθρο  27 
Σύσταση  ομάδων  και οργανώσεων  παραγωγών  
1. Η στήριξη  στο πλαίσιο  του παρόντος  μέτρου  χορηγείται  προκει­  
μένου  να διευκολυνθεί  η σύσταση  ομάδων  και οργανώσεων  παραγωγών  
στους  τομείς  της γεωργίας  και της δασοπονίας  με σκοπό : 
α) την προσαρμογή  της παραγωγής  και των προϊόντων  των παραγωγών  
που είναι  μέλη  αυτών  των ομάδων  και οργανώσεων  στις απαιτήσεις  
της αγοράς·  
β) την από κοινού  διάθεση  εμπορευμάτων  στην  αγορά , συμπεριλαμβα­  
νομένης  της προετοιμασίας  προς  πώληση , της συγκέντρωσης  των 
πωλήσεων  και του εφοδιασμού  χονδρεμπόρων·  
γ) τη θέσπιση  κοινών  κανόνων  για πληροφορίες  που αφορούν  την 
παραγωγή , και ιδίως  σε σχέση  με τη συγκομιδή  και τη διαθεσιμό­  
τητα και 
δ) άλλες  δραστηριότητες  που μπορούν  να διεξάγονται  από ομάδες  και 
οργανώσεις  παραγωγών , όπως  η ανάπτυξη  δεξιοτήτων  οργάνωσης  
επιχειρήσεων  και εμπορίας  και η διευκόλυνση  διαδικασιών  καινοτο­  
μίας. 
2. Η στήριξη  παρέχεται  σε ομάδες  και οργανώσεις  παραγωγών  οι 
οποίες  αναγνωρίζονται  επίσημα  από την αρμόδια  αρχή  των κρατών  
μελών  με βάση  επιχειρηματικό  σχέδιο . Περιορίζεται  σε ομάδες  και 
οργανώσεις  παραγωγών  που είναι  ΜΜΕ . 
Τα κράτη  μέλη  ελέγχουν  ότι οι στόχοι  του επιχειρηματικού  σχεδίου  
έχουν  επιτευχθεί  εντός  πέντε  ετών  από την αναγνώριση  της ομάδας  ή 
της οργάνωσης  παραγωγών . 
3. Η στήριξη  καταβάλλεται  ως κατ’ αποκοπή  ενίσχυση  σε ετήσιες  
δόσεις  για πέντε  έτη κατ’ ανώτατο  όριο από την ημερομηνία  κατά  την 
οποία  αναγνωρίσθηκε  η ομάδα  ή η οργάνωση  παραγωγών , με βάση  το 
επιχειρηματικό  της σχέδιο , και είναι  φθίνουσα . Υπολογίζεται  με βάση  
την ετήσια  διατεθείσα  στο εμπόριο  παραγωγή  της ομάδας  ή της οργά­  
νωσης . Τα κράτη  μέλη  καταβάλλουν  την τελευταία  δόση  μόνο  μετά  τον 
έλεγχο  για την ορθή  υλοποίηση  του επιχειρηματικού  σχεδίου . 
Το πρώτο  έτος, τα κράτη  μέλη  μπορούν  να καταβάλουν  ενίσχυση  στην  
ομάδα  ή οργάνωση  παραγωγών  υπολογιζόμενη  με βάση  την μέση  ετή­ 
σια αξία της διατεθείσας  στο εμπόριο  παραγωγής  των μελών  της, κατά  
τη διάρκεια  τριών  ετών  πριν από τη συμμετοχή  τους στην  ομάδα  ή στην  
οργάνωση . Όσον  αφορά  τις ομάδες  και οργανώσεις  παραγωγών  στον  
τομέα  της δασοπονίας , η στήριξη  υπολογίζεται  με βάση  τη μέση  δια­ 
τεθείσα  στο εμπόριο  παραγωγή  των μελών  της ομάδας  ή της οργάνω­  
σης κατά  τα τελευταία  πέντε  έτη πριν από την αναγνώριση , αφού  
αφαιρεθούν  η υψηλότερη  και η χαμηλότερη  τιμή. ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 27  
4. Η στήριξη  περιορίζεται  στα ανώτατα  ποσοστά  και ποσά  που ανα­  
γράφονται  στο παράρτημα  ΙΙ. 
5. Τα κράτη  μέλη  μπορούν  να εξακολουθούν  να στηρίζουν  τη 
σύσταση  ομάδων  παραγωγών  μετά  την αναγνώρισή  τους ως οργανώ­  
σεων  παραγωγών  υπό τους όρους  του κανονισμού  (ΕΕ) 
αριθ. 1308/2013 (  1 ) 
Άρθρο  28 
Ενισχύσεις  για τη γεωργία , το περιβάλλον  και το κλίμα  
1. Στο πλαίσιο  αυτού  του μέτρου , τα κράτη  μέλη  διαθέτουν  στήριξη  
σε όλη την επικράτειά  τους, σύμφωνα  με τις εθνικές , περιφερειακές  ή 
τοπικές  ιδιαίτερες  ανάγκες  και προτεραιότητες . Το εν λόγω  μέτρο  έχει 
ως στόχο  τη διατήρηση  καθώς  και την προώθηση  των αναγκαίων  αλλα­  
γών στις γεωργικές  πρακτικές  που έχουν  ευνοϊκές  συνέπειες  για το 
περιβάλλον  και το κλίμα . Η ένταξή  του στα προγράμματα  αγροτικής  
ανάπτυξης  είναι  υποχρεωτική  σε εθνικο  και/ή περιφερειακό  επίπεδο . 
2. Οι γεωργο -περιβαλλοντικο -κλιματικές  ενισχύσεις  χορηγούνται  σε 
γεωργούς , ομάδες  γεωργών  ή ομάδες  γεωργών  με άλλους  διαχειριστές  
γης που αναλαμβάνουν , σε εθελοντική  βάση , να εκτελούν  πράξεις  που 
συνίστανται  σε μία ή περισσότερες  γεωργο -περιβαλλοντικο -κλιματικές  
δεσμεύσεις  σε γεωργική  γη όπως  θα οριστεί  από τα κράτη  μέλη , η 
οποία  περιλαμβάνει  αλλά  δεν περιορίζεται  στη γεωργική  έκταση  όπως  
αυτή  ορίζεται  στο άρθρο  2 του παρόντος  κανονισμού . Εφόσον  αυτό  
δικαιολογείται  δεόντως  για την επίτευξη  περιβαλλοντικών  στόχων , οι 
γεωργο -περιβαλλοντικο -κλιματικές  ενισχύσεις  μπορούν  να χορηγούνται  
και σε άλλους  διαχειριστές  γης ή ομάδες  άλλων  διαχειριστών  γης. 
3. Οι ενισχύσεις  για τη γεωργία , το περιβάλλον  και το κλίμα  καλύ­  
πτουν  μόνο  τις δεσμεύσεις  εκείνες  που υπερβαίνουν  τα σχετικά  υπο­  
χρεωτικά  πρότυπα  που καθορίζονται  σύμφωνα  με το κεφάλαιο  Ι του 
τίτλου  VI του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 τα σχετικά  κριτήρια  
και τις ελάχιστες  δραστηριότητες  που καθορίζονται  στα σημεία  (γ) (ii) 
και (γ) (iii) του άρθρου  4 παρ. 1 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1307/2013, 
τις σχετικές  ελάχιστες  απαιτήσεις  για χρήση  λιπασμάτων  και φυτοπρο­  
στατευτικών  προϊόντων , καθώς  και άλλες  σχετικές  υποχρεωτικές  απαι­  
τήσεις  που επιβάλλονται  από την εθνική  νομοθεσία . Όλες  αυτές  οι 
υποχρεωτικές  απαιτήσεις  προσδιορίζονται  στο πρόγραμμα . 
4. Τα κράτη  μέλη  προσπαθούν  να εξασφαλίζουν  ότι στα άτομα  που 
αναλαμβάνουν  να εκτελούν  πράξεις  στο πλαίσιο  του παρόντος  μέτρου  
παρέχονται  οι γνώσεις  και οι πληροφορίες  που απαιτούνται  για την 
υλοποίησή  τους. Μπορούν  να προβούν  στις σχετικές  πράξεις , μεταξύ  
άλλων  μέσω  εξειδικευμένων  συμβουλών  που σχετίζονται  με τη 
δέσμευση  και/ή μπορούν  επίσης  να καταστήσουν  τη σχετική  επιμόρ­  
φωση  προϋπόθεση  για να ληφθεί  η σχετική  στήριξη . 
5. Οι δεσμεύσεις  στο πλαίσιο  του παρόντος  μέτρου  αναλαμβάνονται  
για περίοδο  πέντε  έως επτά ετών . Ωστόσο , όπου  απαιτείται  για την 
επίτευξη  ή τη διατήρηση  των επιδιωκόμενων  περιβαλλοντικών  οφελών , 
τα κράτη  μέλη  μπορούν  να καθορίζουν  μεγαλύτερο  χρονικό  διάστημα  
στα οικεία  προγράμματα  αγροτικής  ανάπτυξης  για ιδιαίτερους  τύπους  
δεσμεύσεων , μεταξύ  άλλων  μέσω  παροχής  ετήσιας  παράτασης  μετά  τη 
λήξη  της αρχικής  περιόδου . Για τις νέες δεσμεύσεις  που αναλαμβάνο­  
νται αμέσως  μετά  την εκπλήρωση  της δέσμευσης  κατά  την αρχική  
περίοδο  τα κράτη  μέλη  μπορούν  να καθορίζουν  μικρότερο  χρονικό  
διάστημα  στα οικεία  προγράμματα  αγροτικής  ανάπτυξης . ▼B 
( 1 ) Κανονισμός  (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του 
Συμβουλίου , της 17ης Δεκεμβρίου  2013, για τη θέσπιση  κοινής  οργάνωσης  
των αγορών  γεωργικών  προϊόντων  και την κατάργηση  των κανονισμών  
(ΕΟΚ ) αριθ. 922/72, ( ΕΟΚ ) αριθ. 234/79, ( ΕΚ) αριθ. 1037/2001 και (ΕΚ) 
αριθ. 1234/2007 του Συμβουλίου  (Βλέπε  σελίδα  671 της παρούσας  Επίσημης  
Εφημερίδας ).
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 28  
6. Οι ενισχύσεις  χορηγούνται  ετησίως  και αποζημιώνουν  τους δικαιού­  
χους για το σύνολο  ή μέρος  των πρόσθετων  δαπανών  και του διαφυγό­  
ντος εισοδήματος  ως αποτέλεσμα  των δεσμεύσεων  που ανελήφθησαν . 
Εφόσον  είναι  αναγκαίο  μπορούν  επίσης  να καλύπτουν  το κόστος  συναλ­  
λαγής  έως αξίας  20 % της ενίσχυσης  που καταβάλλεται  για την ανάληψη  
δεσμεύσεων  για τη γεωργία , το περιβάλλον  και το κλίμα . Όταν  οι 
δεσμεύσεις  αναλαμβάνονται  από ομάδες  αγροτών  ή ομάδες  αγροτών  
και άλλων  διαχειριστών  γης, το ανώτατο  ποσοστό  είναι  30 %.  
▼M7 
Κατά  τον υπολογισμό  των ενισχύσεων  που αναφέρονται  στο πρώτο  
εδάφιο , τα κράτη  μέλη  αφαιρούν  το ποσό  που είναι  απαραίτητο  για 
να αποτραπεί  η διπλή  χρηματοδότηση  των πρακτικών  που αναφέρονται  
στο άρθρο  43 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1307/2013. Τα κράτη  μέλη  
μπορούν  να υπολογίζουν  την έκπτωση  ως σταθερό , μέσο  ποσό  που 
εφαρμόζεται  σε όλους  τους σχετικούς  δικαιούχους  που ασκούν  τον 
τύπο  της εξεταζόμενης  πράξης . 
▼B 
Σε δεόντως  αιτιολογημένες  περιπτώσεις , όσον  αφορά  τις πράξεις  που 
αφορούν  την προστασία  του περιβάλλοντος , μπορεί  να χορηγείται  στή­  
ριξη ως κατ’ αποκοπή  ενίσχυση  ή εφάπαξ  πληρωμή  ανά μονάδα , για 
δεσμεύσεις  παραίτησης  από την εμπορική  χρήση  μιας περιοχής , που 
υπολογίζεται  βάσει  των πρόσθετων  δαπανών  που πραγματοποιήθηκαν  
και της απώλειας  εισοδήματος . 
7. Όταν  απαιτείται  για τη διασφάλιση  της αποτελεσματικής  εφαρμο­  
γής του μέτρου , τα κράτη  μέλη  μπορούν  να χρησιμοποιούν  τη διαδικα­  
σία που αναφέρεται  στο άρθρο  49 παράγραφος  3 για την επιλογή  
δικαιούχων . 
8. Η στήριξη  περιορίζεται  στα ανώτατα  ποσά  που καθορίζονται  στο 
παράρτημα  ΙΙ. 
Δεν μπορεί  να παρασχεθεί  στήριξη  βάσει  του παρόντος  μέτρου  για τις 
δεσμεύσεις  που καλύπτονται  από το μέτρο  για τη βιολογική  γεωργία . 
▼M7 
9. Η στήριξη  μπορεί  να παρέχεται  για τη διατήρηση  και τη βιώσιμη  
χρήση  και ανάπτυξη  των γενετικών  πόρων  στη γεωργία , συμπεριλαμ­  
βανομένων  των μη αυτοχθόνων  πόρων , για πράξεις  που δεν καλύπτο­  
νται από τις διατάξεις  των παραγράφων  1 έως 8. Οι δεσμεύσεις  αυτές  
μπορούν  να εκπληρώνονται  από άλλους  δικαιούχους  από αυτούς  που 
αναφέρονται  στην  παράγραφο  2. 
▼B 
10. Για να διασφαλιστεί  ότι ο καθορισμός  των γεωργο -περιβαλλοντι­  
κο-κλιματικών  δεσμεύσεων  είναι  ευθυγραμμισμένος  με τις προτεραι­  
ότητες  της Ένωσης  για την αγροτική  ανάπτυξη , η Επιτροπή  εξουσιο­  
δοτείται  να εκδίδει  κατ’ εξουσιοδότηση  πράξεις  σύμφωνα  με το άρθρο  
83 όσον  αφορά : 
α) τους όρους  που ισχύουν  για τις δεσμεύσεις  για την εκτατικοποίηση  
της κτηνοτροφίας , 
β) τους όρους  που ισχύουν  για τις δεσμεύσεις  για την εκτροφή  τοπικών  
φυλών  ζώων  που απειλούνται  με εξαφάνιση  από την κτηνοτροφία  ή 
για τη διατήρηση  των φυτικών  γενετικών  πόρων  που απειλούνται  
από γενετική  διάβρωση , και 
γ) τον καθορισμό  των επιλέξιμων  πράξεων  βάσει  της παραγράφου  9. 
▼C1 
11. Προκειμένου  να διασφαλισθεί  ότι αποκλείεται  η διπλή  χρηματο­  
δότηση , όπως  ορίζεται  στο δεύτερο  εδάφιο  της παραγράφου  6, εξου­  
σιοδοτείται  η Επιτροπή  να εκδίδει  κατ' εξουσιοδότηση  πράξεις , σύμ­  
φωνα  με το άρθρο  83, για τον καθορισμό  των μεθόδων  υπολογισμού  
που θα χρησιμοποιηθούν , περιλαμβανομένης  και της περίπτωσης  των 
ισοδύναμων  μέτρων  στο πλαίσιο  του άρθρου  43 του κανονισμού  (ΕΕ) 
αριθ. 1307/2013.  ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 29  
Άρθρο  29 
Βιολογική  γεωργία  
▼M7 
1. Η στήριξη  στο πλαίσιο  αυτού  του μέτρου  παρέχεται  ανά εκτάριο  
γεωργικής  έκτασης , στους  γεωργούς  ή σε ομάδες  γεωργών  που ανα­  
λαμβάνουν , σε εθελοντική  βάση , τη στροφή  σε πρακτικές  και μεθόδους  
βιολογικής  γεωργίας  ή τη διατήρησή  τους, όπως  ορίζεται  στον  κανονι­  
σμό (ΕΚ) αριθ. 834/2007, και οι οποίοι  ή οι οποίες  ανταποκρίνονται  
στον  ορισμό  των ενεργών  αγροτών  που περιλαμβάνεται  στο άρθρο  9 
του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1307/2013, όπως  ισχύει  στο οικείο  κράτος  
μέλος . 
▼C1 
2. Οι ενισχύσεις  χορηγούνται  μόνο  για τις δεσμεύσεις  εκείνες  που 
υπερβαίνουν  τα σχετικά  υποχρεωτικά  πρότυπα  που καθορίζονται  σύμ­  
φωνα  με το κεφάλαιο  Ι του τίτλου  VI του κανονισμού  (ΕΕ) 
αριθ. 1306/2013, τα σχετικά  κριτήρια  και τις ελάχιστες  δραστηριότητες  
που καθορίζονται  σύμφωνα  με το άρθρο  4 παράγραφος  1 στοιχείο  γ) 
σημεία  ii) και iii) του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1307/2013, τις σχετικές  
ελάχιστες  απαιτήσεις  για χρήση  λιπασμάτων  και φυτοπροστατευτικών  
προϊόντων , καθώς  και άλλες  σχετικές  υποχρεωτικές  απαιτήσεις  που 
επιβάλλονται  από την εθνική  νομοθεσία . Όλες  αυτές  οι απαιτήσεις  
προσδιορίζονται  στο πρόγραμμα . 
▼B 
3. Οι δεσμεύσεις  στο πλαίσιο  του παρόντος  μέτρου  αναλαμβάνονται  
για περίοδο  πέντε  έως επτά ετών . Όταν  χορηγείται  στήριξη  για τη 
μετατροπή  στη βιολογική  γεωργία , τα κράτη  μέλη  μπορούν  να προβλέ­  
πουν  μικρότερη  αρχική  περίοδο  που αντιστοιχεί  στην  περίοδο  μετατρο­  
πής. Όταν  παρέχεται  στήριξη  για τη διατήρηση  της βιολογικής  γεωρ­  
γίας, τα κράτη  μέλη  μπορούν  να παρέχουν  στα οικεία  προγράμματα  
αγροτικής  ανάπτυξης  ετήσια  παράταση , μετά  τη λήξη  της αρχικής  
περιόδου . Για τις νέες δεσμεύσεις  που αφορούν  τη διατήρηση  και ανα­  
λαμβάνονται  αμέσως  μετά  την εκπλήρωση  της δέσμευσης  κατά  την 
αρχική  περίοδο , τα κράτη  μέλη  μπορούν  να καθορίσουν  μικρότερο  
χρονικό  διάστημα  στα οικεία  προγράμματα  αγροτικής  ανάπτυξης . 
4. Οι ενισχύσεις  χορηγούνται  ετησίως  για να αποζημιώνουν  τους 
δικαιούχους  για το σύνολο  ή μέρος  των πρόσθετων  δαπανών  και του 
διαφυγόντος  εισοδήματος  ως αποτέλεσμα  των δεσμεύσεων  που ανελή­  
φθησαν . Εφόσον  είναι  αναγκαίο  μπορούν  επίσης  να καλύπτουν  το 
κόστος  συναλλαγής  αξίας  έως και 20 % της ενίσχυσης  που καταβάλ­  
λεται  για τις δεσμεύσεις . Όταν  οι δεσμεύσεις  αναλαμβάνονται  από 
ομάδες  αγροτών , το ανώτατο  ποσοστό  είναι  30 %.  
▼M7 
Κατά  τον υπολογισμό  των ενισχύσεων  που αναφέρονται  στο πρώτο  
εδάφιο , τα κράτη  μέλη  αφαιρούν  το ποσό  που είναι  απαραίτητο  για 
να αποτραπεί  η διπλή  χρηματοδότηση  των πρακτικών  που αναφέρονται  
στο άρθρο  43 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1307/2013. Τα κράτη  μέλη  
μπορούν  να υπολογίζουν  την έκπτωση  ως σταθερό , μέσο  ποσό  που 
εφαρμόζεται  σε όλους  τους σχετικούς  δικαιούχους  που ασκούν  τα εξε­ 
ταζόμενα  επιμέρους  μέτρα . 
▼B 
5. Η στήριξη  περιορίζεται  στα ανώτατα  ποσά  που καθορίζονται  στο 
παράρτημα  ΙΙ. 
6. Προκειμένου  να διασφαλισθεί  ότι αποκλείεται  η διπλή  χρηματο­  
δότηση , όπως  ορίζεται  στο δεύτερο  εδάφιο  της παραγράφου  4, εξου­  
σιοδοτείται  η Επιτροπή  να εκδίδει  κατ’ εξουσιοδότηση  πράξεις , σύμ­  
φωνα  με το άρθρο  83, για τον καθορισμό  των μεθόδων  υπολογισμού  
που θα χρησιμοποιηθούν . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 30  
Άρθρο  30 
Ενισχύσεις  στο πλαίσιο  του Natura 2000 και της οδηγίας  πλαισίου  
για τα ύδατα  
1. Η στήριξη  βάσει  του παρόντος  μέτρου  παρέχεται  ετησίως  και ανά 
εκτάριο  γεωργικής  έκτασης  ή ανά εκτάριο  δάσους , προκειμένου  να 
αποζημιωθούν  οι δικαιούχοι  για τις πρόσθετες  δαπάνες  και για την 
απώλεια  εισοδήματος  που απορρέουν  από τα μειονεκτήματα  των σχε­  
τικών  περιοχών , τα οποία  σχετίζονται  με την εφαρμογή  της οδηγίας  
92/43/ΕΟΚ  και της οδηγίας  2009/147/ ΕΚ και της οδηγίας  πλαίσιο  για 
τα ύδατα . 
▼M7 
Κατά  τον υπολογισμό  των ενισχύσεων  σχετικά  με τη στήριξη  που ανα­  
φέρονται  στο πρώτο  εδάφιο , τα κράτη  μέλη  αφαιρούν  το ποσό  που είναι  
απαραίτητο  για να αποτραπεί  η διπλή  χρηματοδότηση  των πρακτικών  
που αναφέρονται  στο άρθρο  43 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1307/2013. 
Τα κράτη  μέλη  μπορούν  να υπολογίζουν  την έκπτωση  ως σταθερό , 
μέσο  ποσό  που εφαρμόζεται  σε όλους  τους σχετικούς  δικαιούχους  
που εκτελούν  τα εξεταζόμενα  επιμέρους  μέτρα . 
▼B 
2. Η στήριξη  χορηγείται  σε γεωργούς  και σε ιδιώτες  δασοκαλλιερ­  
γητές  και σε ενώσεις  ιδιωτών  δασοκαλλιεργητών . Σε δεόντως  αιτιολο­  
γημένες  περιπτώσεις  μπορεί  επίσης  να χορηγείται  και σε άλλους  δια­ 
χειριστές  γης. 
▼C1 
3. Η στήριξη  στους  γεωργούς , η οποία  συνδέεται  με τις οδηγίες  
92/43/ΕΟΚ  και 2009/147/ ΕΚ χορηγείται  μόνο  σε σχέση  με τα μει­ 
ονεκτήματα  που προκύπτουν  από απαιτήσεις  που υπερβαίνουν  τις 
ορθές  γεωργικές  και περιβαλλοντικές  συνθήκες  που προβλέπονται  στο 
άρθρο  94 και στο παράρτημα  II του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 
και τα σχετικά  κριτήρια  και τις ελάχιστες  δραστηριότητες  που καθορί­  
ζονται  σύμφωνα  με το άρθρο  4 παράγραφος  1 στοιχείο  γ) σημεία  ii) και 
iii) του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1307/2013.  
▼B 
4. Η στήριξη  στους  γεωργούς , η οποία  συνδέεται  με την οδηγία  
πλαίσιο  για τα ύδατα  χορηγείται  μόνο  σε σχέση  με ειδικές  απαιτήσεις  
οι οποίες : 
α) εισήχθησαν  με την οδηγία  πλαίσιο  για τα ύδατα , είναι  σύμφωνες  με 
τα προγράμματα  μέτρων  για τα σχέδια  διαχείρισης  λεκάνης  απορ­  
ροής  ποταμού  προκειμένου  να επιτευχθούν  οι περιβαλλοντικοί  στό­  
χοι της εν λόγω  οδηγίας , και υπερβαίνουν  τα μέτρα  που απαιτούνται  
για την εφαρμογή  άλλης  νομοθεσίας  της Ένωσης  για την προστασία  
των υδάτων·  
β) υπερβαίνουν  τις κατασταστικές  απαιτήσεις  διαχείρισης  και τις ορθές  
γεωργικές  και περιβαλλοντικές  συνθήκες  που προβλέπονται  στο 
κεφάλαιο  Ι του τίτλου  VI του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 
και τα σχετικά  κριτήρια  και τις ελάχιστες  δραστηριότητες  που καθο­  
ρίζονται  στα σημεία  (γ)(ii) και (γ)(iii) του άρθρου  4 παρ.) του κανο­  
νισμού  (ΕΕ) αριθ. 1307/2013,  
γ) υπερβαίνουν  το επίπεδο  προστασίας  της νομοθεσίας  της Ένωσης  
που ίσχυε  κατά  τη στιγμή  έκδοσης  της οδηγίας  πλαίσιο  για τα 
ύδατα , όπως  προβλέπεται  στο άρθρο  4 παράγραφος  9 της ανωτέρω  
οδηγίας  και 
δ) επιβάλλουν  μεγάλες  αλλαγές  στο είδος  χρήσης  γης και/ή σημαντι­  
κούς  περιορισμούς  στις γεωργικές  πρακτικές  με συνέπεια  σημαντική  
απώλεια  εισοδήματος . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 31  
5. Οι απαιτήσεις  που αναφέρονται  στις παραγράφους  3 και 4 προσ­  
διορίζονται  στο πρόγραμμα . 
6. Είναι  επιλέξιμες  για ενισχύσεις  οι ακόλουθες  περιοχές : 
α) οι γεωργικές  και δασικές  περιοχές  που υπάγονται  στο Natura 2000, 
σύμφωνα  με τις οδηγίες  92/43/ΕΟΚ  και 2009/147/ ΕΚ· 
β) άλλες  οριοθετημένες  περιοχές  προστασίας  της φύσης  με περιβαλλο­  
ντικούς  περιορισμούς  όσον  αφορά  τη γεωργία  ή τα δάση  που συμ­  
βάλλουν  στην  εφαρμογή  του άρθρου  10 της οδηγίας  92/43/ΕΟΚ . Οι 
περιοχές  αυτές  δεν πρέπει , για κάθε  πρόγραμμα  αγροτικής  ανάπτυ­  
ξης, να υπερβαίνουν  το 5 % των χαρακτηρισμένων  περιοχών  Natura 
2000 οι οποίες  καλύπτονται  από το εδαφικό  πεδίο  εφαρμογής  του· 
γ) οι γεωργικές  περιοχές  που περιλαμβάνονται  σε σχέδια  διαχείρισης  
λεκάνης  απορροής  ποταμού  σύμφωνα  με την οδηγία  πλαίσιο  για τα 
ύδατα . 
7. Η στήριξη  περιορίζεται  στα ανώτατα  ποσά  που καθορίζονται  στο 
παράρτημα  Ι. 
8. Προκειμένου  να διασφαλισθεί  ότι αποκλείεται  η διπλή  χρηματο­  
δότηση , όπως  ορίζεται  στο δεύτερο  εδάφιο  της παραγράφου  1, εξου­  
σιοδοτείται  η Επιτροπή  να εκδίδει  κατ’ εξουσιοδότηση  πράξεις , σύμ­  
φωνα  με το άρθρο  83, για τον καθορισμό  των μεθόδων  υπολογισμού  
που θα χρησιμοποιηθούν . 
Άρθρο  31 
Ενισχύσεις  περιοχών  που αντιμετωπίζουν  φυσικά  ή άλλα  ειδικά  
μειονεκτήματα  
1. Οι ενισχύσεις  στους  γεωργούς  των ορεινών  περιοχών  και άλλων  
περιοχών  που αντιμετωπίζουν  φυσικά  ή άλλα  ειδικά  μειονεκτήματα  
χορηγούνται  ετησίως  ανά εκτάριο  γεωργικής  έκτασης , προκειμένου  να 
αποζημιωθούν  οι γεωργοί  για το σύνολο  των προσθέτων  δαπανών  και 
την απώλεια  εισοδήματος  που σχετίζονται  με τα μειονεκτήματα  της 
γεωργικής  παραγωγής  στη σχετική  περιοχή . 
▼C1 
Οι πρόσθετες  δαπάνες  και η απώλεια  εισοδήματος  υπολογίζονται  σε 
σύγκριση  με περιοχές  που δεν πλήττονται  από φυσικά  ή άλλα  ειδικά  
μειονεκτήματα , λαμβάνοντας  υπόψη  τις ενισχύσεις  σύμφωνα  με το 
κεφάλαιο  4 του τίτλου  ΙΙΙ του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1307/2013.  
▼B 
Κατά  τον υπολογισμό  των πρόσθετων  δαπανών  και του διαφυγόντος  
εισοδήματος , τα κράτη  μέλη  μπορούν , σε δεόντως  αιτιολογημένες  περι­  
πτώσεις , να διαφοροποιούν  το επίπεδο  ενίσχυσης , λαμβάνοντας  υπόψη : 
— τη σοβαρότητα  των μόνιμων  φυσικών  μειονεκτημάτων  που επηρε­  
άζουν  τη γεωργική  δραστηριότητα·  
— το σύστημα  καλλιέργειας . 
▼M7 
2. Οι ενισχύσεις  χορηγούνται  σε γεωργούς  που αναλαμβάνουν  να 
συνεχίσουν  τη γεωργική  τους δραστηριότητα  στις περιοχές  που καθορί­  
στηκαν  σύμφωνα  με το άρθρο  32 και οι οποίοι  ανταποκρίνονται  στον  
ορισμό  των ενεργών  γεωργών , σύμφωνα  με το άρθρο  9 του κανονισμού  
(ΕΕ) αριθ. 1307/2013, όπως  ισχύει  στο οικείο  κράτος  μέλος . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 32  
3. Οι ενισχύσεις  καθορίζονται  μεταξύ  του κατώτατου  και του ανώ­  
τατου  ποσού  που προβλέπονται  στο παράρτημα  ΙΙ. Οι ενισχύσεις  αυτές  
μπορούν  να αυξηθούν  σε δεόντως  τεκμηριωμένες  περιπτώσεις , λαμβα­  
νομένων  υπόψη  ειδικών  συνθηκών , οι οποίες  πρέπει  να αιτιολογούνται  
στα προγράμματα  αγροτικής  ανάπτυξης . 
4. Τα κράτη  μέλη  προβλέπουν  την προοδευτική  μείωση  των ενισχύ­  
σεων  όταν  υπερβαίνουν  ένα όριο έκτασης  ανά εκμετάλλευση , το οποίο  
καθορίζεται  στο πρόγραμμα , εκτός  εάν η χορήγηση  καλύπτει  μόνο  την 
ελάχιστη  ενίσχυση  ανά εκτάριο  ετησίως  όπως  καθορίζεται  στο παράρ­  
τημα  ΙΙ. 
Όταν  πρόκειται  για νομικό  πρόσωπο  ή ομάδα  φυσικών  ή νομικών  προ­  
σώπων , τα κράτη  μέλη  μπορούν  να εφαρμόσουν  την προοδευτική  μεί­ 
ωση των ενισχύσεων  στο επίπεδο  των μελών  των εν λόγω  νομικών  
προσώπων  ή ομάδων , υπό τον όρο ότι: 
α) το εθνικό  δίκαιο  προβλέπει  την ανάληψη  από τα επιμέρους  μέλη  
δικαιωμάτων  και υποχρεώσεων  συγκρίσιμων  με αυτές  των μεμονω­  
μένων  γεωργών , οι οποίοι  έχουν  την ιδιότητα  του υπεύθυνου  της 
εκμετάλλευσης , ιδίως  σε ό,τι αφορά  το οικονομικό , κοινωνικό  και 
φορολογικό  καθεστώς  τους, και 
β) τα μέλη  αυτά  έχουν  συνεισφέρει  στην  ενίσχυση  των γεωργικών  
δομών  των σχετικών  νομικών  προσώπων  ή ομάδων . 
▼M7 
5. Πέραν  των ενισχύσεων  που προβλέπονται  στην  παράγραφο  2, τα 
κράτη  μέλη  μπορούν  να χορηγούν  ενισχύσεις  δυνάμει  του παρόντος  
μέτρου  από το 2014 έως το 2020 στους  δικαιούχους  των περιοχών  
που ήταν  επιλέξιμες  βάσει  του άρθρου  36 στοιχείο  α) σημείο  ii) του 
κανονισμού  (ΕΚ) αριθ. 1698/2005, κατά  την περίοδο  προγραμματισμού  
2007-2013. Για τους δικαιούχους  των περιοχών  οι οποίες  δεν είναι  
πλέον  επιλέξιμες  μετά  τη νέα οριοθέτηση  του άρθρου  32 παράγραφος  
3, οι εν λόγω  ενισχύσεις  είναι  φθίνουσες  επί τετραετή  περίοδο  κατ' 
ανώτατο  όριο. Η περίοδος  αυτή  αρχίζει  την ημερομηνία  ολοκλήρωσης  
της οριοθέτησης  σύμφωνα  με το άρθρο  32 παράγραφος  3 και ολοκλη­  
ρώνεται  το αργότερο  το 2019. Οι πληρωμές  αρχίζουν  με ποσοστό  που 
δεν υπερβαίνει  το 80 % της μέσης  ενίσχυσης  που καθορίζεται  στο 
πρόγραμμα  για την προγραμματική  περίοδο  2007-2013, σύμφωνα  με 
το άρθρο  36 στοιχείο  α) σημείο  ii) του κανονισμού  (ΕΚ) 
αριθ. 1698/2005, και λήγουν  το 2020 το αργότερο , με ποσοστό  που 
δεν υπερβαίνει  το 20 %. Όταν  το επίπεδο  της ενίσχυσης  φθάσει  τα 
25 EUR λόγω  της προοδευτικής  μείωσης , το κράτος  μέλος  μπορεί  να 
συνεχίσει  την καταβολή  των ενισχύσεων  στο επίπεδο  αυτό , έως ότου  
ολοκληρωθεί  η περίοδος  σταδιακής  μείωσης . 
▼B 
Μετά  την ολοκλήρωση  της οριοθέτησης , οι δικαιούχοι  περιοχών  που 
παραμένουν  επιλέξιμες  λαμβάνουν  το σύνολο  των ενισχύσεων  στο πλαί­  
σιο του παρόντος  μέτρου . 
▼M1 
6. Η Κροατία  μπορεί  να χορηγεί  ενισχύσεις  στο πλαίσιο  αυτού  του 
μέτρου  σε δικαιούχους  σε περιοχές  που προσδιορίζονται  σύμφωνα  με το 
άρθρο  32 παράγραφος  3, ακόμη  και αν ο συντονισμός  ακριβείας  που 
αναφέρεται  στο τρίτο  εδάφιο  αυτής  της παραγράφου  δεν έχει ακόμη  
ολοκληρωθεί . Η διαδικασία  του συντονισμού  ακριβείας  θα ολοκληρωθεί  
το αργότερο  στις 31 Δεκεμβρίου  2014. Οι δικαιούχοι  σε περιοχές  που 
δεν θα είναι  πλέον  επιλέξιμες  μετά  την ολοκλήρωση  του συντονισμού  
ακριβείας  δεν θα λάβουν  άλλες  ενισχύσεις  στο πλαίσιο  αυτού  του 
μέτρου . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 33  
Άρθρο  32 
Καθορισμός  των περιοχών  που αντιμετωπίζουν  φυσικά  ή άλλα  
ειδικά  μειονεκτήματα  
1. Τα κράτη  μέλη  καθορίζουν , βάσει  των παραγράφων  2, 3 και 4 τις 
περιοχές  που είναι  επιλέξιμες  για ενισχύσεις  που προβλέπονται  στο 
άρθρο  31 στις ακόλουθες  κατηγορίες : 
α) ορεινές  περιοχές·  
β) περιοχές , εκτός  των ορεινών  περιοχών , οι οποίες  αντιμετωπίζουν  
σημαντικά  φυσικά  μειονεκτήματα·  και 
γ) άλλες  περιοχές  που επηρεάζονται  από ειδικά  μειονεκτήματα . 
2. Για να είναι  επιλέξιμες  για ενισχύσεις  βάσει  του άρθρου  31, οι 
ορεινές  περιοχές  πρέπει  να χαρακτηρίζονται  από σημαντικό  περιορισμό  
των δυνατοτήτων  χρήσης  της γης και σημαντική  αύξηση  του κόστους  
παραγωγής  λόγω : 
α) της ύπαρξης  πολύ  δυσχερών  κλιματικών  συνθηκών , εξαιτίας  του 
υψομέτρου , η επίδραση  του οποίου  μικραίνει  σημαντικά  την καλ­  
λιεργητική  περίοδο·  
β) της ύπαρξης , σε χαμηλότερο  υψόμετρο , στο μεγαλύτερο  τμήμα  της 
εν λόγω  περιοχής , πλαγιών  με μεγάλη  κλίση  που καθιστούν  αδύνατη  
τη χρήση  μηχανημάτων  ή απαιτούν  τη χρήση  πολύ  δαπανηρού  ειδι­  
κού εξοπλισμού  ή λόγω  συνδυασμού  των δύο αυτών  παραγόντων , 
όταν  το μειονέκτημα  που προκύπτει  από τον καθένα  εξ αυτών , 
λαμβανόμενο  χωριστά , είναι  λιγότερο  σοβαρό , αλλά  από τον συν­  
δυασμό  των δύο προκύπτει  ισοδύναμο  μειονέκτημα . 
Οι περιοχές  βορείως  του 62ου παραλλήλου  και ορισμένες  παρακείμενες  
περιοχές  θεωρούνται  ορεινές  περιοχές . 
3. Για να είναι  επιλέξιμες  για ενισχύσεις  βάσει  του άρθρου  31, οι 
περιοχές , εκτός  των ορεινών  περιοχών , θεωρείται  ότι αντιμετωπίζουν  
σημαντικά  φυσικά  μειονεκτήματα , εάν τουλάχιστον  το 60 % της γεωρ­  
γικής  έκτασης  πληροί  τουλάχιστον  ένα από τα κριτήρια  που απαριθμού­  
νται στο παράρτημα  ΙΙΙ στην  οριακή  τιμή που αναφέρεται . 
Η τήρηση  του των όρων  αυτών  εξασφαλίζεται  σε επίπεδο  τοπικών  
διοικητικών  μονάδων  (επίπεδο  «ΤΔΜ 2») ή σε επίπεδο  σαφώς  προσδιο­  
ρισμένης  τοπικής  μονάδας , η οποία  καλύπτει  μια σαφώς  καθορισμένη  
συνεχή  γεωγραφική  περιοχή  με διακριτά  οικονομικά  και διοικητικά  
χαρακτηριστικά . 
Κατά  την οριοθέτηση  των περιοχών  τις οποίες  αφορά  η παρούσα  παρά­  
γραφος , τα κράτη  μέλη  προβαίνουν  σε συντονισμό  ακριβείας , βάσει  
αντικειμενικών  κριτηρίων , με σκοπό  τον αποκλεισμό  περιοχών  στις 
οποίες  έχουν  διαπιστωθεί  σημαντικά  φυσικά  μειονεκτήματα , σύμφωνα  
με το πρώτο  εδάφιο , αλλά  έχουν  ξεπερασθεί  με επενδύσεις  ή με οικο­  
νομική  δραστηριότητα , ή εάν υπάρχουν  αποδεικτικά  στοιχεία  φυσιολο­  
γικής  παραγωγικότητας  της γης η εάν οι μέθοδοι  παραγωγής  ή τα 
συστήματα  καλλιέργειας  αντισταθμίζουν  την απώλεια  εισοδήματος  ή 
τις πρόσθετες  δαπάνες  που αναφέρονται  στο άρθρο  31 παράγραφος  1. 
4. Περιοχές  εκτός  αυτών  που αναφέρονται  στις παραγράφους  2 και 3 
είναι  επιλέξιμες  για ενισχύσεις  δυνάμει  του άρθρου  31 εάν αντιμετωπί­  
ζουν ειδικά  μειονεκτήματα  και η διαχείριση  γης πρέπει  να συνεχισθεί  
προκειμένου  να διατηρηθεί  ή να βελτιωθεί  το περιβάλλον , να διατηρη­  
θεί η ύπαιθρος , να διαφυλαχθεί  το τουριστικό  δυναμικό  της περιοχής  ή 
να προστατευθεί  η ακτογραμμή . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 34  
Στις περιοχές  με ειδικά  μειονεκτήματα  συγκαταλέγονται  οι γεωργικές  
περιοχές  εντός  των οποίων  οι φυσικές  συνθήκες  παραγωγής  είναι  παρό­  
μοιες  και η συνολική  έκταση  των οποίων  δεν υπερβαίνει  το 10 % της 
έκτασης  του συγκεκριμένου  κράτους  μέλους . 
Επιπροσθέτως , μπορούν  να είναι  επιλέξιμες  για ενίσχυση  σύμφωνα  με 
την παρούσα  παράγραφο  περιοχές , όπου : 
— πληρούνται  τουλάχιστον  δύο από τα κριτήρια  που απαριθμούνται  
στο παράρτημα  ΙΙΙ για τουλάχιστον  το 60 % της αγροτικής  έκτασης , 
εντός  περιθωρίου  όχι μεγαλύτερου  από το 20 % της αναφερόμενης  
οριακής  τιμής·  
— τουλάχιστον  το 60 % της αγροτικής  έκτασης  αποτελείται  από εκτά­  
σεις που πληρούν  τουλάχιστον  ένα από τα κριτήρια  που απαριθμού­  
νται στο παράρτημα  ΙΙΙ στην  αναφερόμενη  οριακή  τιμή, καθώς  και 
περιοχές  που πληρούν  τουλάχιστον  δύο από τα κριτήρια  που ανα­  
φέρονται  στο παράρτημα  ΙΙΙ, εντός  περιθωρίου  όχι μεγαλύτερου  από 
το 20 % της αναφερόμενης  οριακής  τιμής . 
Η τήρηση  των όρων  αυτών  εξασφαλίζεται  σε επίπεδο  ΤΔΜ 2 ή σε 
επίπεδο  σαφώς  προσδιορισμένης  τοπικής  μονάδας , η οποία  καλύπτει  
μια σαφώς  καθορισμένη  συνεχή  γεωγραφική  περιοχή  με καθορίσιμα  
οικονομικά  και διοικητικά  χαρακτηριστικά . Κατά  την οριοθέτηση  των 
περιοχών  τις οποίες  αφορά  το παρόν  εδάφιο , τα κράτη  μέλη  προβαίνουν  
σε συντονισμό  ακριβείας , όπως  περιγράφεται  στο άρθρο  32 παράγραφος  
3. Οι περιοχές  που θεωρούνται  επιλέξιμες  σύμφωνα  με το παρόν  εδάφιο  
λαμβάνονται  υπόψη  κατά  τον υπολογισμό  του ορίου  του 10 % που 
αναφέρεται  στο δεύτερο  εδάφιο . 
▼C1 
Κατ' εξαίρεση , το δεύτερο  εδάφιο  δεν εφαρμόζεται  στα κράτη  μέλη  για 
τα οποία  θεωρείται  ότι ολόκληρη  η επικράτειά  τους αποτελεί  περιοχή  
που επηρεάζεται  από ειδικά  μειονεκτήματα , σύμφωνα  με τους κανονι­  
σμούς  (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 και (ΕΚ) αριθ. 1257/1999.  
▼B 
5. Τα κράτη  μέλη  επισυνάπτουν  στα οικεία  προγράμματα  αγροτικής  
ανάπτυξης : 
α) την ισχύουσα  ή τροποποιημένη  οριοθέτηση  σύμφωνα  με τις παρα­  
γράφους  2 και 4· 
β) τη νέα οριοθέτηση  των περιοχών  που αναφέρονται  στην  παρά­  
γραφο  3. 
Άρθρο  33 
Καλή  μεταχείριση  των ζώων  
▼M7 
1. Οι ενισχύσεις  καλής  διαβίωσης  των ζώων  δυνάμει  του παρόντος  
μέτρου  χορηγούνται  σε γεωργούς  που αναλαμβάνουν , σε εθελοντική  
βάση , να εκτελούν  πράξεις , οι οποίες  συνίστανται  στην  ανάληψη  μιας 
ή περισσοτέρων  δεσμεύσεων  για την καλή  μεταχείριση  των ζώων  και οι 
οποίοι  ανταποκρίνονται  στον  ορισμό  των ενεργών  γεωργών , στο πλαί­  
σιο του άρθρου  9 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1307/2013, όπως  ισχύει  
στο οικείο  κράτος  μέλος . 
▼B 
2. Οι ενισχύσεις  για την καλή  διαβίωση  των ζώων  καλύπτουν  μόνο  
τις δεσμεύσεις  που υπερβαίνουν  τα σχετικά  υποχρεωτικά  πρότυπα  που 
καθορίστηκαν  σύμφωνα  με το κεφάλαιο  Ι του τίτλου  VI του κανονι­  
σμού  (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 και άλλες  σχετικές  υποχρεωτικές  απαιτή­  
σεις. Οι εν λόγω  σχετικές  απαιτήσεις  προσδιορίζονται  στο πρόγραμμα . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 35  
Οι εν λόγω  δεσμεύσεις  αναλαμβάνονται  για διάστημα  από ένα έως επτά 
έτη με δυνατότητα  ανανέωσης . 
3. Οι ενισχύσεις  χορηγούνται  ετησίως  και αποζημιώνουν  τους 
δικαιούχους  για το σύνολο  ή μέρος  των πρόσθετων  δαπανών  και του 
διαφυγόντος  εισοδήματος  ως αποτέλεσμα  των δεσμεύσεων  που ανελή­  
φθησαν . Εφόσον  είναι  αναγκαίο , καλύπτουν  επίσης  το κόστος  συναλ­  
λαγής  έως αξίας  20 % της ενίσχυσης  που καταβλήθηκε  για τις δεσμεύ­  
σεις καλής  μεταχείρισης  των ζώων . 
Η στήριξη  περιορίζεται  στο ανώτατο  ποσό  που καθορίζεται  στο παράρ­  
τημα  ΙΙ. 
4. Προκειμένου  να διασφαλισθεί  ότι οι δεσμεύσεις  για την καλή  
μεταχείριση  των ζώων  εναρμονίζονται  με τη γενική  πολιτική  της Ένω­  
σης στον  εν λόγω  τομέα , ανατίθεται  στην  Επιτροπή  να εκδίδει  κατ’ 
εξουσιοδότηση  πράξεις , σύμφωνα  με το άρθρο  83, σχετικά  με τον 
καθορισμό  των περιοχών  στις οποίες  οι δεσμεύσεις  για την καλή  μετα­  
χείριση  των ζώων  παρέχουν  αναβαθμισμένα  πρότυπα  μεθόδων  παραγω­  
γής. 
Άρθρο  34 
Δασοπεριβαλλοντικές  και κλιματικές  υπηρεσίες  και διατήρηση  των 
δασών  
1. Η στήριξη  στο πλαίσιο  του παρόντος  μέτρου  χορηγείται  ανά εκτά­  
ριο δάσους  σε δημόσιους  και ιδιώτες  κατόχους  δασών  καθώς  και σε 
άλλους  φορείς  ιδιωτικού  δικαίου  και κρατικούς  φορείς  και στις ενώσεις  
τους που αναλαμβάνουν , σε εθελοντική  βάση , να εκτελούν  πράξεις  που 
συνίστανται  στην  ανάληψη  μίας ή περισσοτέρων  δασοπεριβαλλοντικών  
και κλιματικών  δεσμεύσεων . Σε περίπτωση  κρατικών  δασών , η στήριξη  
μπορεί  να χορηγείται  μόνο  εάν διαχειριστής  του δάσους  είναι  ιδιωτικός  
φορέας  ή δήμος . 
Για δασικές  εκμεταλλεύσεις  που υπερβαίνουν  ένα ορισμένο  όριο που 
καθορίζεται  από τα κράτη  μέλη  στα οικεία  προγράμματα  αγροτικής  
ανάπτυξης , η στήριξη  δυνάμει  της παραγράφου  1 εξαρτάται  από την 
παρουσίαση  συναφών  πληροφοριών  από διαχειριστικό  σχέδιο  δασών  ή 
ισοδύναμο  μέσο , σύμφωνα  με την αειφόρο  διαχείριση  των δασών , όπως  
ορίσθηκε  στην  Υπουργική  Διάσκεψη  για την Προστασία  των Δασών  
στην  Ευρώπη  το 1993.  
2. Οι ενισχύσεις  καλύπτουν  μόνο  τις δεσμεύσεις  εκείνες  που υπερ­  
βαίνουν  τις σχετικές  υποχρεωτικές  απαιτήσεις  που επιβάλλει  ο εθνικός  
νόμος  περί δασοπονίας  ή άλλο  σχετικό  εθνικό  νομοθετικό  κείμενο . 
Όλες  αυτές  οι απαιτήσεις  προσδιορίζονται  στο πρόγραμμα . 
Οι δεσμεύσεις  αναλαμβάνονται  για περίοδο  από πέντε  έως επτά ετών . 
Ωστόσο , όταν  είναι  αναγκαίο  και δεόντως  αιτιολογημένο , τα κράτη  
μέλη  μπορούν  να καθορίσουν  μεγαλύτερη  διάρκεια  στα οικεία  προγράμ­  
ματα  αγροτικής  ανάπτυξης  για ιδιαίτερους  τύπους  δεσμεύσεων . 
3. Οι ενισχύσεις  αποζημιώνουν  τους δικαιούχους  για το σύνολο  ή 
μέρος  των πρόσθετων  δαπανών  και της απώλειας  εισοδήματος  εξαιτίας  
των δεσμεύσεων  που ανελήφθησαν . Εφόσον  είναι  αναγκαίο  μπορούν  να 
καλύπτουν  επίσης  το κόστος  συναλλαγής  αξίας  έως και 20 % της πρι­ 
μοδότησης  που καταβλήθηκε  για τις δασοπεριβαλλοντικές  δεσμεύσεις . 
Η στήριξη  περιορίζεται  στο ανώτατο  ποσό  που καθορίζεται  στο παράρ­  
τημα  ΙΙ. ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 36  
Σε δεόντως  αιτιολογημένες  περιπτώσεις , όσον  αφορά  τις πράξεις  που 
αφορούν  τη διατήρηση  του περιβάλλοντος , μπορεί  να χορηγείται  στή­  
ριξη ως κατ’ αποκοπή  ενίσχυση  ανά μονάδα  για δεσμεύσεις  παραίτησης  
από την εμπορική  χρήση  των δέντρων  και των δασών , που υπολογίζεται  
βάσει  των πρόσθετων  δαπανών  που πραγματοποιήθηκαν  και της απώ­  
λειας  εισοδήματος . 
4. Η στήριξη  μπορεί  να χορηγείται  σε δημόσιους  και ιδιωτικούς  
φορείς  για τη διατήρηση  και προώθηση  των δασικών  γενετικών  
πόρων  για πράξεις  που δεν καλύπτονται  δυνάμει  των παραγράφων  1, 
2 και 3. 
5. Προκειμένου  να εξασφαλισθεί  η αποδοτική  χρήση  των δημοσιο­  
νομικών  πόρων  του ΕΓΤΑΑ , ανατίθεται  στην  Επιτροπή  να εκδίδει  κατ’ 
εξουσιοδότηση  πράξεις  σύμφωνα  με το άρθρο  83 σχετικά  με τα είδη 
πράξεων  που είναι  επιλέξιμες  για στήριξη  βάσει  της παραγράφου  4 του 
παρόντος  άρθρου . 
Άρθρο  35 
Συνεργασία  
1. Η στήριξη  δυνάμει  του παρόντος  μέτρου  παρέχεται  ώστε  να προ­  
ωθηθούν  οι μορφές  συνεργασίας  στις οποίες  συμμετέχουν  τουλάχιστον  
δύο φορείς  και συγκεκριμένα : 
α) μέθοδοι  συνεργασίας  μεταξύ  διαφορετικών  παραγόντων  εντός  της 
ΕΕ, του γεωργικού  και του δασικού  τομέα , της αλυσίδας  τροφίμων  
και άλλων  που συμβάλλουν  στην  επίτευξη  των στόχων  και των 
προτεραιοτήτων  της πολιτικής  αγροτικής  ανάπτυξης , συμπεριλαμβα­  
νομένων  ενώσεων  παραγωγών , συνεταιρισμών  και διεπαγγελματικών  
οργανώσεων·  
β) δημιουργία  συμπλεγμάτων  φορέων  (clusters) και δικτύων·  
γ) ίδρυση  και λειτουργία  επιχειρησιακών  ομάδων  των ΕΣΚ  για την 
παραγωγικότητα  και τη βιωσιμότητα  της γεωργίας , όπως  αναφέρεται  
στο άρθρο  56. 
2. Η συνεργασία  βάσει  της παραγράφου  1 αφορά , ιδίως , τα ακόλου­  
θα: 
α) πιλοτικά  έργα·  
β) την ανάπτυξη  νέων  προϊόντων , πρακτικών , διεργασιών  και τεχνο­  
λογιών  στους  τομείς  της γεωργίας , των τροφίμων  και της δασοπο­  
νίας·  
γ) τη συνεργασία  μεταξύ  μικρών  επιχειρήσεων  για διοργάνωση  κοινών  
μεθόδων  εργασίας  και την κοινή  χρήση  εγκαταστάσεων  και πόρων  
καθώς  και για την ανάπτυξη  και/ή την εμπορία  τουριστικών  υπη­  
ρεσιών  που συνδέονται  με τον αγροτουρισμό·  
δ) την οριζόντια  και κάθετη  συνεργασία  μεταξύ  φορέων  της αλυσίδας  
εφοδιασμού  για τη δημιουργία  και την ανάπτυξη  των βραχέων  
αλυσίδων  εφοδιασμού  και των τοπικών  αγορών·  
ε) δραστηριότητες  προώθησης  σε τοπικό  πλαίσιο  σχετικά  με την ανά­  
πτυξη  βραχέων  αλυσίδων  και τοπικών  αγορών·  
στ) κοινή  δράση  που αναλαμβάνεται  με σκοπό  το μετριασμό  της αλλα­  
γής του κλίματος  ή την προσαρμογή  σε αυτή·  
ζ) κοινές  προσεγγίσεις  σε ό,τι αφορά  τα περιβαλλοντικά  έργα  και τις 
τρέχουσες  περιβαλλοντικές  πρακτικές , συμπεριλαμβανομένης  της 
αποτελεσματικής  διαχείρισης  των υδάτων , της χρήσης  ανανεώσι­  
μων πηγών  ενέργειας  και της διατήρησης  του γεωργικών  τοπίων·  ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 37  
η) οριζόντια  και κάθετη  συνεργασία  μεταξύ  των φορέων  της αλυσίδας  
εφοδιασμού  για την αειφόρο  προμήθεια  βιομάζας  για χρήση  στα 
τρόφιμα , στην  παραγωγή  ενέργειας  και σε βιομηχανικές  διαδικα­  
σίες·  
θ) εφαρμογή , ιδίως  με ομάδες  δημόσιων  και ιδιωτικών  εταίρων  εκτός  
αυτών  που ορίζονται  στο άρθρο  32 παράγραφος  2 στοιχείο  β) του 
κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 των στρατηγικών  τοπικής  ανά­  
πτυξης  εκτός  όσων  ορίζονται  στο άρθρο  2 παράγραφος  19 του 
κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 για την επιδίωξη  μίας ή περισ­  
σότερων  από τις προτεραιότητες  της Ένωσης  για την αγροτική  
ανάπτυξη·  
ι) εκπόνηση  διαχειριστικών  σχεδίων  δασών  ή ισοδύναμων  μέσων . 
ια) διαφοροποίηση  των γεωργικών  δραστηριοτήτων  σε δραστηριότητες  
που αφορούν  την υγειονομική  περίθαλψη , την κοινωνική  ένταξη , τη 
γεωργία  που στηρίζεται  από τις τοπικές  κοινότητες  και την εκπαί­  
δευση  σχετικά  με το περιβάλλον  και τη διατροφή . 
3. Η στήριξη  βάσει  της παραγράφου  1 στοιχείο  β) χορηγείται  μόνο  
σε νεοσυσταθέντα  συμπλέγματα  φορέων  (clusters) και δίκτυα  και σε 
εκείνα  που ξεκινούν  νέα δραστηριότητα . 
Η στήριξη  πράξεων  δυνάμει  της παραγράφου  2 στοιχεία  α) και β) 
μπορεί  επίσης  να χορηγείται  σε μεμονωμένους  φορείς , εφόσον  αυτή  η 
δυνατότητα  προβλέπεται  στο πρόγραμμα  αγροτικής  ανάπτυξης . 
4. Τα αποτελέσματα  των πιλοτικών  έργων  δυνάμει  της παραγράφου  
2 στοιχείο  α) και των δράσεων  δυνάμει  της παραγράφου  2 στοιχείο  β), 
που πραγματοποιούνται  από μεμονωμένους  φορείς , όπως  προβλέπεται  
στην  παράγραφο  3, δημοσιοποιούνται . 
5. Οι ακόλουθες  δαπάνες , οι οποίες  συνδέονται  με τις μορφές  συνερ­  
γασίας  που αναφέρονται  στην  παράγραφο  1, είναι  επιλέξιμες  για στή­  
ριξη στο πλαίσιο  του παρόντος  μέτρου : 
α) οι μελέτες  της συγκεκριμένης  περιοχής , οι μελέτες  σκοπιμότητας  και 
η εκπόνηση  επιχειρηματικού  σχεδίου  ή διαχειριστικού  σχεδίου  
δασών  ή ισοδύναμου  μέσου , ή η χάραξη  στρατηγικής  τοπικής  ανά­  
πτυξης , εκτός  από εκείνη  που αναφέρεται  στο άρθρο  33 του κανονι­  
σμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 · 
β) η εμψύχωση  της σχετικής  περιοχής  προκειμένου  να καταστεί  εφικτό  
ένα συλλογικό  εδαφικό  έργο ή ένα έργο που πρόκειται  να υλοποι­  
ηθεί από λειτουργική  ομάδα  ΕΣΚ  (Ευρωπαϊκές  Συμπράξεις  Καινο­  
τομίας ) για την παραγωγικότητα  και τη βιωσιμότητα  της γεωργίας , 
όπως  αναφέρεται  στο άρθρο  56. Όσον  αφορά  τα συμπλέγματα  
φορέων  (clusters), η εμψύχωση  μπορεί  επίσης  να αφορά  τη διοργά­  
νωση  κατάρτισης , τη δικτύωση  μεταξύ  μελών  και τη στρατολόγηση  
νέων  μελών·  
γ) οι λειτουργικές  δαπάνες  της συνεργασίας·  
δ) οι άμεσες  δαπάνες  συγκεκριμένων  έργων  που συνδέονται  με την 
υλοποίηση  επιχειρηματικού  σχεδίου , περιβαλλοντικού  σχεδίου , προ­  
γράμματος  διαχείρισης  δασών  ή ισοδύναμου  μέσου , στρατηγικής  
τοπικής  ανάπτυξης , εκτός  από εκείνη  που αναφέρεται  στο άρθρο  
33 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, ή άλλων  δράσεων  με 
στόχο  την καινοτομία , συμπεριλαμβανομένων  των δοκιμών·  
ε) δραστηριότητες  προώθησης . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 38  
6. Όταν  υλοποιείται  επιχειρηματικό  σχέδιο  ή περιβαλλοντικό  σχέδιο  
ή διαχειριστικό  σχέδιο  δασών  ή ισοδύναμο  μέσο  ή στρατηγική  ανάπτυ­  
ξης, τα κράτη  μέλη  μπορούν  να χορηγούν  ενισχύσεις  είτε ως συνολικό  
ποσό  που καλύπτει  τις δαπάνες  της συνεργασίας  και τις δαπάνες  των 
έργων  που υλοποιούνται  ή ως επιμέρους  ποσό  που καλύπτει  μόνο  τις 
δαπάνες  συνεργασίας  και χρησιμοποιεί  πόρους  από άλλα  μέτρα  ή άλλα  
Ταμεία  της Ένωσης  για την υλοποίηση  του έργου . 
Όταν  καταβάλλεται  ενίσχυση  ως συνολικό  ποσό  και το υπό υλοποίηση  
έργο είναι  τέτοιο  ώστε  να καλύπτεται  από άλλο  μέτρο  του παρόντος  
κανονισμού , εφαρμόζεται  το σχετικό  ανώτατο  ποσό  ή συντελεστής  στή­  
ριξης . 
7. Η συνεργασία  μεταξύ  φορέων  που είναι  εγκατεστημένοι  σε δια­ 
φορετικές  περιοχές  ή κράτη  μέλη  είναι  επίσης  επιλέξιμη  για στήριξη . 
8. Η στήριξη  περιορίζεται  σε μέγιστη  χρονική  περίοδο  επτά ετών , 
εκτός  εάν πρόκειται  για συλλογική  περιβαλλοντική  δράση  σε δεόντως  
αιτιολογημένες  περιπτώσεις . 
9. Η συνεργασία  στο πλαίσιο  του παρόντος  μέτρου  μπορεί  να συν­  
δυασθεί  με έργα  που χρηματοδοτούνται  από άλλα  Ταμεία  της Ένωσης , 
εκτός  του ΕΓΤΑΑ , στην  ίδια επικράτεια . Τα κράτη  μέλη  εξασφαλίζουν  
ότι αποφεύγεται  η υπεραντιστάθμιση , ως αποτέλεσμα  συνδυασμού  του 
παρόντος  μέτρου  με άλλα  εθνικά  ή ενωσιακά  εργαλεία  στήριξης . 
10. Προκειμένου  να διασφαλισθεί  η αποδοτική  χρήση  των δημοσιο­  
νομικών  πόρων  του ΕΓΤΑΑ , ανατίθεται  στην  Επιτροπή  να εγκρίνει  κατ’ 
εξουσιοδότηση  πράξεις  σύμφωνα  με το άρθρο  83 σχετικά  με την περαι­  
τέρω  εξειδίκευση  των χαρακτηριστικών  των πιλοτικών  έργων , των 
συσπειρώσεων , των δικτύων , των βραχειών  αλυσίδων  εφοδιασμού  και 
των τοπικών  αγορών  που είναι  επιλέξιμα  για στήριξη , καθώς  και σχε­  
τικά με τους όρους  χορήγησης  ενίσχυσης  στα είδη πράξεων  που απα­  
ριθμούνται  στην  παράγραφο  2 του παρόντος  άρθρου . 
Άρθρο  36 
Διαχείριση  κινδύνων  
1. Η στήριξη  στο πλαίσιο  του παρόντος  μέτρου  καλύπτει : 
α) τις χρηματοδοτικές  συνεισφορές  για ασφάλιστρα  καλλιεργειών , 
ζώων  και φυτών  έναντι  των οικονομικών  απωλειών  των γεωργών  
που προκαλούνται  από δυσμενή  κλιματικά  φαινόμενα , ζωικές  ή 
φυτικές  ασθένειες , προσβολή  από παράσιτα  ή περιβαλλοντικό  συμ­  
βάν· 
β) τις χρηματοδοτικές  συνεισφορές  σε ταμεία  αλληλοβοήθειας  για την 
πληρωμή  χρηματικών  αποζημιώσεων  σε γεωργούς  για οικονομικές  
απώλειες  που προκαλούνται  από δυσμενή  κλιματικά  φαινόμενα  ή 
κρούσματα  ζωικής  ή φυτικής  ασθένειας  ή προσβολής  από παράσιτα  
ή από περιβαλλοντικό  συμβάν·  
▼M7 
γ) ένα εργαλείο  σταθεροποίησης  εισοδήματος , με τη μορφή  χρηματο­  
δοτικών  συνεισφορών  σε ταμεία  αλληλοβοήθειας , που παρέχει  απο­  
ζημίωση  στους  γεωργούς  όλων  των τομέων  για σοβαρή  μείωση  του 
εισοδήματός  τους·  
δ) ένα ειδικό  ανά τομέα  εργαλείο  σταθεροποίησης  εισοδήματος , με τη 
μορφή  χρηματοδοτικών  συνεισφορών  σε ταμεία  αλληλοβοήθειας , 
που παρέχει  αποζημίωση  στους  γεωργούς  συγκεκριμένου  τομέα  
για σοβαρή  μείωση  του εισοδήματός  τους. ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 39  
2. Για τους σκοπούς  του παρόντος  άρθρου , ο όρος  «γεωργός » σημαί­  
νει ενεργός  γεωργός , κατά  την έννοια  του άρθρου  9 του κανονισμού  
(ΕΕ) αριθ. 1307/2013, όπως  ισχύει  στο οικείο  κράτος  μέλος . 
3. Για τους σκοπούς  των στοιχείων  β), γ) και δ) της παραγράφου  1, 
ως «ταμείο  αλληλοβοήθειας » νοείται  ένα σύστημα  διαπιστευμένο  από 
το κράτος  μέλος  σύμφωνα  με την εθνική  νομοθεσία  για την ασφάλιση  
των γεωργών  μελών  μέσω  της καταβολής  αντισταθμιστικών  ενισχύσεων  
στους  γεωργούς  μέλη  για οικονομικές  απώλειες  που προκαλούνται  από 
δυσμενή  κλιματικά  φαινόμενα  ή κρούσματα  ζωικής  ή φυτικής  ασθέ­  
νειας  ή προσβολής  από παράσιτα  ή περιβαλλοντικό  συμβάν  ή για 
σοβαρή  μείωση  του εισοδήματος  τους. 
▼B 
4. Τα κράτη  μέλη  εξασφαλίζουν  ότι αποφεύγεται  η υπεραντιστάθ­  
μιση ως αποτέλεσμα  του συνδυασμού  του παρόντος  μέτρου  με άλλα  
εθνικά  ή ενωσιακά  εργαλεία  στήριξης  ή καθεστώτα  ιδιωτικής  ασφάλι­  
σης. 
5. Προκειμένου  να διασφαλισθεί  η αποδοτική  χρήση  των δημοσιο­  
νομικών  πόρων  του ΕΓΤΑΑ , ανατίθεται  στην  Επιτροπή  να εκδίδει  κατ’ 
εξουσιοδότηση  πράξεις , σύμφωνα  με το άρθρο  83 σχετικά  με την ελά­  
χιστη  και τη μέγιστη  διάρκεια  των εμπορικών  δανείων  σε ταμεία  αλλη­  
λοβοήθειας  που αναφέρονται  στο άρθρο  38 παράγραφος  3 στοιχείο  β) 
και στο άρθρο  39 παράγραφος  4. 
▼M7 __________  
▼B 
Άρθρο  37 
Ασφάλιση  καλλιεργειών , ζώων  και φυτών  
▼M7 
1. Η στήριξη  δυνάμει  του άρθρου  36 παράγραφος  1 στοιχείο  α) 
χορηγείται  μόνο  για ασφαλιστικά  συμβόλαια  τα οποία  καλύπτουν  απώ­  
λειες  που προκαλούνται  από δυσμενές  κλιματικό  φαινόμενο  ή ζωική  ή 
φυτική  ασθένεια  ή προσβολή  από παράσιτα  ή περιβαλλοντικό  συμβάν  ή 
μέτρο  που εγκρίθηκε  σύμφωνα  με την οδηγία  2000/29/ ΕΚ για την 
εξάλειψη  ή συγκράτηση  φυτικής  ασθένειας  ή προσβολής  από παράσιτα , 
με αποτέλεσμα  την καταστροφή  άνω του 20 % της μέσης  ετήσιας  
παραγωγής  του γεωργού  κατά  την προηγούμενη  τριετία  ή του μέσου  
όρου  της τριετίας  που υπολογίζεται  με βάση  την προηγούμενη  πενταε­  
τία, ύστερα  από αφαίρεση  της υψηλότερης  και της χαμηλότερης  τιμής . 
Μπορούν  να χρησιμοποιούνται  δείκτες  για τον υπολογισμό  της ετήσιας  
παραγωγής  του γεωργού . Η χρησιμοποιούμενη  μέθοδος  υπολογισμού  
οφείλει  να επιτρέπει  τον υπολογισμό  της ετήσιας  απώλειας  ενός επιμέ­  
ρους  γεωργού  σε ένα δεδομένο  έτος. 
▼B 
Ο υπολογισμός  της έκτασης  των ζημιών  μπορεί  να πραγματοποιηθεί  
βάσει  των ιδιαίτερων  χαρακτηριστικών  του κάθε  είδους  προϊόντων  με 
τη χρήση : 
α) βιολογικών  δεικτών  (ποσότητα  της απώλειας  βιομάζας ) ή αντίστοι­  
χων δεικτών  απώλειας  απόδοσης  οι οποίοι  καθορίζονται  σε επίπεδο  
γεωργικής  εκμετάλλευσης  ή σε τοπικό , περιφερειακό  ή εθνικό  επί­ 
πεδο , ή ▼M7
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 40  
β) μετεωρολογικών  δεικτών  (συμπεριλαμβανομένης  της ποσότητας  
βροχόπτωσης  και της θερμοκρασίας ), οι οποίοι  καθορίζονται  σε 
τοπικό , περιφερειακό  ή εθνικό  επίπεδο . 
2. Η εκδήλωση  δυσμενούς  κλιματικού  φαινομένου  ή κρουσμάτων  
ζωικής  ή φυτικής  ασθένειας  ή προσβολής  από παράσιτα  ή περιβαλλο­  
ντικού  συμβάντος  πρέπει  να αναγνωρίζεται  επίσημα  ως τέτοια  από την 
αρμόδια  αρχή  του οικείου  κράτους  μέλους . 
Όπου  κρίνεται  σκόπιμο , τα κράτη  μέλη  μπορούν  να καθορίζουν  εκ των 
προτέρων  κριτήρια , βάσει  των οποίων  θεωρείται  ότι έχει χορηγηθεί  η εν 
λόγω  επίσημη  αναγνώριση . 
3. Όσον  αφορά  τις φυτικές  ασθένειες , η χρηματική  αποζημίωση  
βάσει  του άρθρου  36 παράγραφος  1 στοιχείο  α) μπορεί  να χορηγείται  
μόνο  για τις ασθένειες  που αναγράφονται  στον  κατάλογο  ζωικών  ασθε­  
νειών  που καταρτίσθηκε  από τον Παγκόσμιο  Οργανισμό  για την Υγεία  
των Ζώων  ή στο παράρτημα  της απόφασης  2009/470/ ΕΚ. 
4. Οι ασφαλιστικές  αποζημιώσεις  δεν αποζημιώνουν  ανώτερο  από το 
συνολικό  κόστος  της αντικατάστασης  των απωλειών  που αναφέρονται  
στο άρθρο  36 παράγραφος  1 στοιχείο  α) και δεν εξαρτώνται , ούτε 
προσδιορίζουν , τον τύπο  ή την ποσότητα  της μελλοντικής  παραγωγής . 
Τα κράτη  μέλη  μπορούν  να περιορίζουν  το ποσό  του ασφαλίστρου  που 
είναι  επιλέξιμο  για στήριξη  με την επιβολή  κατάλληλων  ανώτατων  
ορίων . 
5. Η στήριξη  περιορίζεται  στο ανώτατο  ποσοστό  που καθορίζεται  
στο παράρτημα  ΙΙ. 
Άρθρο  38 
Ταμεία  αλληλοβοήθειας  για τα δυσμενή  κλιματικά  φαινόμενα , τις 
ζωικές  και φυτικές  ασθένειες , την προσβολή  από παράσιτα  και τα 
περιβαλλοντικά  συμβάντα  
1. Για να είναι  επιλέξιμο  για στήριξη , το σχετικό  ταμείο  αλληλοβοή­  
θειας  πρέπει : 
α) να είναι  διαπιστευμένο  από την αρμόδια  αρχή  σύμφωνα  με την 
εθνική  νομοθεσία·  
β) να έχει διαφανή  πολιτική  για τις πληρωμές  στο ταμείο  και τις ανα­  
λήψεις  από αυτό·  
γ) να έχει σαφείς  κανόνες  απόδοσης  ευθυνών  για τα χρέη  που προκύ­  
πτουν·  
2. Τα κράτη  μέλη  ορίζουν  τους κανόνες  που διέπουν  τη σύσταση  και 
τη διαχείριση  των ταμείων  αλληλοβοήθειας , ιδίως  όσον  αφορά  τη χορή­  
γηση  αντισταθμιστικών  ενισχύσεων  στους  γεωργούς , και την επιλεξιμό­  
τητά τους, σε περίπτωση  κρίσης , καθώς  και τη διαχείριση  και παρακο­  
λούθηση  της συμμόρφωσης  με τους εν λόγω  κανόνες . Τα κράτη  μέλη  
διασφαλίζουν  ότι οι κανόνες  του ταμείου  προβλέπουν  ποινές  σε περί­  
πτωση  αμέλειας  από την πλευρά  του γεωργού . 
Η εκδήλωση  των συμβάντων  που αναφέρονται  στο άρθρο  36 παράγρα­  
φος 1 στοιχείο  β) πρέπει  να αναγνωρίζεται  επισήμως  ως τέτοια  από την 
αρμόδια  αρχή  του οικείου  κράτους  μέλους . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 41  
3. Οι χρηματοδοτικές  συνεισφορές  που αναφέρονται  στο άρθρο  36 
παράγραφος  1 στοιχείο  β) μπορούν  να αφορούν  μόνο : 
α) τις διοικητικές  δαπάνες  σύστασης  του ταμείου  αλληλοβοήθειας , με 
κατανομή  σε τρία έτη κατ' ανώτατο  όριο, κατά  φθίνοντα  τρόπο·  
β) τα ποσά  που καταβάλλονται  από το ταμείο  αλληλοβοήθειας  ως 
χρηματική  αποζημίωση  στους  γεωργούς . Επιπλέον , η χρηματοδοτική  
συνεισφορά  μπορεί  να αφορά  το επιτόκιο  εμπορικών  δανείων  που 
συνάπτει  το ταμείο  αλληλοβοήθειας  με σκοπό  την καταβολή  της 
χρηματικής  αποζημίωσης  στους  γεωργούς  σε περίπτωση  κρίσης·  
γ) τη συμπλήρωση  των ετήσιων  πληρωμών  στο ταμείο·  
δ) το αρχικό  μετοχικό  κεφάλαιο  του ταμείου  αλληλοβοήθειας . 
▼B 
Η στήριξη  δυνάμει  του άρθρου  36 παράγραφος  1 στοιχείο  β) χορηγείται  
μόνο  για την κάλυψη  απωλειών  που προκαλούνται  από δυσμενή  κλι­ 
ματικά  φαινόμενα , ζωική  ή φυτική  ασθένεια , προσβολή  από παράσιτα  ή 
για μέτρο  που εγκρίθηκε  σύμφωνα  με την οδηγία  2000/29/ ΕΚ για την 
εξάλειψη  ή συγκράτηση  φυτικής  ασθένειας  ή παρασίτων  ή περιβαλλο­  
ντικού  συμβάντος , τα οποία  κατέστρεψαν  άνω του 30 % της μέσης  
ετήσιας  παραγωγής  του γεωργού  κατά  την προηγούμενη  τριετία  ή του 
μέσου  όρου  των τριών  ετών  που υπολογίζεται  με βάση  την προηγού­  
μενη  πενταετία , ύστερα  από αφαίρεση  της υψηλότερης  και της χαμη­  
λότερης  τιμής . Μπορούν  να χρησιμοποιούνται  δείκτες  για τον υπολογι­  
σμό της ετήσιας  παραγωγής  του γεωργού . Η χρησιμοποιούμενη  μέθοδος  
υπολογισμού  οφείλει  να επιτρέπει  τον υπολογισμό  της ετήσιας  απώλειας  
ενός επιμέρους  γεωργού  σε ένα δεδομένο  έτος. 
▼M7 __________  
▼B 
4. Όσον  αφορά  τις φυτικές  ασθένειες , η χρηματική  αποζημίωση  
βάσει  του άρθρου  36 παράγραφος  1 στοιχείο  β) μπορεί  να χορηγείται  
για τις ασθένειες  που αναγράφονται  στον  κατάλογο  ζωικών  ασθενειών  
που καταρτίσθηκε  από τον Παγκόσμιο  Οργανισμό  για την Υγεία  των 
Ζώων  ή στο παράρτημα  της απόφασης  2009/470/ ΕΚ. 
▼M7 
5. Η στήριξη  περιορίζεται  στο ανώτατο  ποσοστό  στήριξης  που προ­  
βλέπεται  στο παράρτημα  II. Για τη στήριξη  βάσει  της παραγράφου  3 
στοιχείο  β) συνυπολογίζεται  τυχόν  στήριξη  που παρέχεται  ήδη δυνάμει  
της παραγράφου  3 στοιχεία  γ) και δ). 
▼B 
Τα κράτη  μέλη  μπορούν  να περιορίζουν  τις δαπάνες  που είναι  επιλέξι­  
μες για στήριξη  επιβάλλοντας : 
α) ανώτατα  όρια ανά ταμείο·  
β) κατάλληλα  ανώτατα  όρια ανά μονάδα . ▼M7
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 42  
Άρθρο  39 
Εργαλείο  σταθεροποίησης  εισοδήματος  για γεωργούς  όλων  των 
τομέων  
1. Η στήριξη  βάσει  του άρθρου  36 παράγραφος  1 στοιχείο  γ) χορη­  
γείται  μόνο  όταν  η μείωση  του εισοδήματος  υπερβαίνει  το 30 % του 
μέσου  ετήσιου  εισοδήματος  εκάστου  γεωργού  κατά  την προηγούμενη  
τριετία  ή του μέσου  όρου  τριετίας  που υπολογίζεται  με βάση  την προη­  
γούμενη  πενταετία , ύστερα  από αφαίρεση  της υψηλότερης  και της 
χαμηλότερης  τιμής . Το εισόδημα  για τους σκοπούς  του άρθρου  36 
παράγραφος  1 στοιχείο  γ) αναφέρεται  στο σύνολο  των εσόδων  που 
έχει ο γεωργός  από την αγορά , συμπεριλαμβανομένης  κάθε  μορφής  
δημόσιας  στήριξης , ύστερα  από αφαίρεση  του κόστους  των εισροών . 
Οι ενισχύσεις  από το ταμείο  αλληλοβοήθειας  στους  γεωργούς  αντισταθ­  
μίζουν  την απώλεια  εισοδήματος  εντός  του έτους  κατά  το οποίο  ο 
παραγωγός  καθίσταται  επιλέξιμος  για τη λήψη  αυτής  της ενίσχυσης , 
σε ποσοστό  μικρότερο  από 70 %. Για τον υπολογισμό  της ετήσιας  
απώλειας  εισοδήματος  του γεωργού  μπορούν  να χρησιμοποιούνται  δεί­ 
κτες. 
▼B 
2. Για να είναι  επιλέξιμο  για στήριξη , το σχετικό  ταμείο  αλληλοβοή­  
θειας  πρέπει : 
α) να είναι  διαπιστευμένο  από την αρμόδια  αρχή  σύμφωνα  με την 
εθνική  νομοθεσία·  
β) να έχει διαφανή  πολιτική  για τις πληρωμές  στο ταμείο  και τις ανα­  
λήψεις  από αυτό·  
γ) να έχει σαφείς  κανόνες  απόδοσης  ευθυνών  για τα χρέη  που προκύ­  
πτουν·  
3. Τα κράτη  μέλη  ορίζουν  τους κανόνες  που διέπουν  τη σύσταση  και 
τη διαχείριση  των ταμείων  αλληλοβοήθειας , ιδίως  όσον  αφορά  τη χορή­  
γηση  αντισταθμιστικών  ενισχύσεων  στους  γεωργούς  σε περίπτωση  κρί­ 
σης, καθώς  και τη διαχείριση  και παρακολούθηση  της συμμόρφωσης  με 
τους εν λόγω  κανόνες . Τα κράτη  μέλη  διασφαλίζουν  ότι οι κανόνες  του 
ταμείου  προβλέπουν  ποινές  σε περίπτωση  αμέλειας  από την πλευρά  του 
γεωργού . 
▼M7 
4. Οι χρηματοδοτικές  συνεισφορές  που αναφέρονται  στο άρθρο  36 
παράγραφος  1 στοιχείο  γ) μπορούν  να αφορούν  μόνο : 
α) τις διοικητικές  δαπάνες  σύστασης  του ταμείου  αλληλοβοήθειας , με 
κατανομή  σε τρία έτη κατ' ανώτατο  όριο, κατά  φθίνοντα  τρόπο·  
β) τα ποσά  που καταβάλλονται  από το ταμείο  αλληλοβοήθειας  ως 
χρηματική  αποζημίωση  στους  γεωργούς . Επιπλέον , η χρηματοδοτική  
συνεισφορά  μπορεί  να αφορά  το επιτόκιο  εμπορικών  δανείων  που 
συνάπτει  το ταμείο  αλληλοβοήθειας  με σκοπό  την καταβολή  της 
χρηματικής  αποζημίωσης  στους  γεωργούς  σε περίπτωση  κρίσης . 
γ) τη συμπλήρωση  των ετήσιων  πληρωμών  προς  το ταμείο·  
δ) το αρχικό  μετοχικό  κεφάλαιο  του ταμείου  αλληλοβοήθειας . ▼M7
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 43  
5. Η στήριξη  περιορίζεται  στο ανώτατο  ποσοστό  που καθορίζεται  
στο παράρτημα  II. Για τη στήριξη  βάσει  της παραγράφου  4 στοιχείο  
β) συνυπολογίζεται  τυχόν  στήριξη  που παρέχεται  ήδη δυνάμει  της 
παραγράφου  4 στοιχεία  γ) και δ). 
Άρθρο  39α 
Εργαλείο  σταθεροποίησης  εισοδήματος  για γεωργούς  
συγκεκριμένου  τομέα  
1. Η στήριξη  βάσει  του άρθρου  36 παράγραφος  1 στοιχείο  δ) χορη­  
γείται  μόνο  σε δεόντως  αιτιολογημένες  περιπτώσεις  και όταν  η μείωση  
του εισοδήματος  υπερβαίνει  ένα όριο που ισοδυναμεί  τουλάχιστον  με το 
20 % του μέσου  ετήσιου  εισοδήματος  εκάστου  γεωργού  κατά  την προη­  
γούμενη  τριετία  ή του μέσου  όρου  τριετίας  που υπολογίζεται  με βάση  
την προηγούμενη  πενταετία , ύστερα  από αφαίρεση  της υψηλότερης  και 
της χαμηλότερης  τιμής . Μπορούν  να χρησιμοποιούνται  δείκτες  για τον 
υπολογισμό  της ετήσιας  απώλειας  εισοδήματος  του γεωργού . Το εισό­  
δημα  για τους σκοπούς  του άρθρου  36 παράγραφος  1 στοιχείο  δ) ανα­  
φέρεται  στο σύνολο  των εσόδων  που έχει ο γεωργός  από την αγορά , 
συμπεριλαμβανομένης  κάθε  μορφής  δημόσιας  στήριξης , ύστερα  από 
αφαίρεση  του κόστους  των εισροών . Οι ενισχύσεις  από το ταμείο  αλλη­  
λοβοήθειας  στους  γεωργούς  αντισταθμίζουν  την απώλεια  εισοδήματος  
εντός  του έτους  κατά  το οποίο  ο παραγωγός  καθίσταται  επιλέξιμος  για 
τη λήψη  αυτής  της ενίσχυσης , σε ποσοστό  μικρότερο  από 70 %.  
2. Το άρθρο  39 παράγραφοι  2 έως 5 εφαρμόζεται  για τον σκοπό  της 
στήριξης  δυνάμει  του άρθρου  36 παράγραφος  1 στοιχείο  δ). 
▼B 
Άρθρο  40 
Χρηματοδότηση  συμπληρωματικών  εθνικών  άμεσων  ενισχύσεων  
για την Κροατία  
1. Είναι  δυνατή  η χορήγηση  στήριξης  σε γεωργούς  επιλέξιμους  για 
συμπληρωματικές  εθνικές  άμεσες  ενισχύσεις  δυνάμει  του άρθρου  19 
του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 Οι όροι που αναφέρονται  στο 
εν λόγω  άρθρο  εφαρμόζονται  επίσης  στη στήριξη  που χορηγείται  δυνά­  
μει του παρόντος  άρθρου . 
2. Η στήριξη  που χορηγείται  σε έναν γεωργό  για τα έτη 2014, 2015 
και 2016 δεν υπερβαίνει  τη διαφορά  μεταξύ : 
α) του επιπέδου  των άμεσων  ενισχύσεων  που εφαρμόζεται  στην  Κρο­  
ατία για το σχετικό  έτος, σύμφωνα  με το άρθρο  17 του κανονισμού  
(ΕΕ) αριθ. 1307/2013 · και 
β) του 45 % του αντίστοιχου  επιπέδου  των άμεσων  ενισχύσεων  που 
εφαρμόζεται  από το 2022.  
3. Η ενωσιακή  συνεισφορά  στη στήριξη  που χορηγείται  δυνάμει  του 
παρόντος  άρθρου  στην  Κροατία  για τα έτη 2014, 2015 και 2016 δεν 
υπερβαίνει  το 20 % των αντίστοιχων  συνολικών  ετήσιων  κονδυλίων  της 
από το ΕΓΤΑΑ . 
4. Το ποσοστό  της συνεισφοράς  του ΕΓΤΑΑ  για τα συμπληρώματα  
άμεσων  ενισχύσεων  δεν υπερβαίνει  το 80 %.  ▼M7
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 44  
Άρθρο  41 
Κανόνες  για την εφαρμογή  των μέτρων  
Η Επιτροπή  θεσπίζει , με εκτελεστικές  πράξεις , κανόνες  για την εφαρ­  
μογή  των μέτρων  της παρούσας  ενότητας  σχετικά  με: 
α) τις διαδικασίες  επιλογής  των αρχών  ή των φορέων  που παρέχουν  
γεωργικές  και δασοκομικές  συμβουλευτικές  υπηρεσίες , υπηρεσίες  
διαχείρισης  γεωργικής  εκμετάλλευσης  ή υπηρεσίες  διευκόλυνσης  
στη γεωργική  εκμετάλλευση , καθώς  και σχετικά  με την προοδευτική  
μείωση  των ενισχύσεων  στο πλαίσιο  του μέτρου  παροχής  συμβου­  
λευτικών  υπηρεσιών  που προβλέπεται  στο άρθρο  15· 
β) την αξιολόγηση  από το κράτος  μέλος  της προόδου  του επιχειρημα­  
τικού  σχεδίου , των επιλογών  ενίσχυσης , καθώς  και των λεπτομε­  
ρειών  πρόσβασης  σε άλλα  μέτρα  για νέους  γεωργούς  στο πλαίσιο  
του μέτρου  ανάπτυξης  γεωργικών  εκμεταλλεύσεων  και επιχειρήσεων  
που προβλέπεται  στο άρθρο  19· 
γ) τη μετατροπή  σε μονάδες  διαφορετικές  από αυτές  που χρησιμοποι­  
ούνται  στο παράρτημα  ΙΙ και τους συντελεστές  μετατροπής  του 
ζωικού  κεφαλαίου  σε μονάδες  ζωικού  κεφαλαίου  (ΜΖΚ ) βάσει  
των μέτρων  που αναφέρονται  στα άρθρα  28, 29, 33 και 34· 
δ) τη δυνατότητα  χρήσης  των συνήθων  υποθέσεων  για τις πρόσθετες  
δαπάνες  και την απώλεια  εισοδήματος  στο πλαίσιο  των μέτρων  των 
άρθρων  28 έως 31, 33 και 34 και τα κριτήρια  για τον υπολογισμό  
τους·  
ε) τον υπολογισμό  του ποσού  της στήριξης  όταν  μια πράξη  είναι  επι­ 
λέξιμη  για στήριξη  στο πλαίσιο  περισσότερων  του ενός μέτρων . 
Οι εν λόγω  εκτελεστικές  πράξεις  εγκρίνονται  σύμφωνα  με τη διαδικα­  
σία εξέτασης  που προβλέπεται  στο άρθρο  84. 
LEADER  
Άρθρο  42 
Ομάδες  τοπικής  δράσης  LEADER  
1. Εκτός  από τα καθήκοντα  που αναφέρονται  στο άρθρο  34 του 
κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 οι ομάδες  τοπικής  δράσης  μπορούν  
επίσης  να εκτελούν  επιπλέον  καθήκοντα  που τους έχουν  ανατεθεί  από 
τη διαχειριστική  αρχή  ή/και τον οργανισμό  πληρωμών . 
2. Οι ομάδες  τοπικής  δράσης  μπορούν  να ζητήσουν  την πληρωμή  
προκαταβολής  από τον αρμόδιο  οργανισμό  πληρωμών  εάν η δυνατό­  
τητα αυτή  προβλέπεται  στο πρόγραμμα  αγροτικής  ανάπτυξης . Το ποσό  
της προκαταβολής  δεν μπορεί  να υπερβαίνει  το 50 % της δημόσιας  
ενίσχυσης  σε σχέση  με τις δαπάνες  λειτουργίας  και εμψύχωσης . 
Άρθρο  43 
Σύνολο  εργαλείων  εκκίνησης  LEADER  
Η στήριξη  για την τοπική  ανάπτυξη  του LEADER μπορεί  επίσης  να 
περιλαμβάνει  ένα «σύνολο  εργαλείων  εκκίνησης  LEADER» για τοπικές  
κοινότητες  που δεν εφάρμοσαν  το LEADER κατά  την προγραμματική  
περίοδο  2007-2013. Το «σύνολο  εργαλείων  εκκίνησης  LEADER» συνί­  
σταται  σε στήριξη  για τη δημιουργία  ικανοτήτων  και μικρά  πιλοτικά  
σχέδια . Η στήριξη  βάσει  του συνόλου  εργαλείων  εκκίνησης  «LEA­
DER» δεν πρέπει  να εξαρτάται  από την υποβολή  μιας στρατηγικής  
για την τοπική  ανάπτυξη  LEADER.  ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 45  
Άρθρο  44 
Δράσεις  συνεργασίας  LEADER  
1. Η στήριξη  που αναφέρεται  στο άρθρο  35 παράγραφος  1, στοιχείο  
γ) του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 χορηγείται  σε 
α) έργα  συνεργασίας  σε ένα κράτος  μέλος  (διατοπική  συνεργασία ) ή 
έργα  συνεργασίας  μεταξύ  περιοχών  σε διάφορα  κράτη  μέλη  ή με 
περιοχές  τρίτων  χωρών  (διακρατική  συνεργασία ). 
β) προπαρασκευαστική  τεχνική  στήριξη  σε έργα  διατοπικής  και διακρα­  
τικής  συνεργασίας , υπό τον όρο ότι οι ομάδες  τοπικής  δράσης  μπο­  
ρούν  να αποδείξουν  ότι προβλέπουν  την υλοποίηση  συγκεκριμένου  
έργου . 
2. Εκτός  των άλλων  ομάδων  τοπικής  δράσης , οι εταίροι  σε ομάδα  
τοπικής  δράσης  στο πλαίσιο  του ΕΓΤΑΑ  μπορούν  να είναι : 
α) ομάδα  τοπικών  δημοσίων  και ιδιωτικών  φορέων  σε μια αγροτική  
περιοχή  που υλοποιεί  στρατηγική  τοπικής  ανάπτυξης , εντός  ή 
εκτός  της Ένωσης·  
β) ομάδα  τοπικών  δημοσίων  και ιδιωτικών  εταίρων  σε μη αγροτική  
περιοχή  που υλοποιεί  στρατηγική  τοπικής  ανάπτυξης . 
3. Στις περιπτώσεις  που δεν επιλέγονται  έργα  συνεργασίας  από τις 
ομάδες  τοπικής  δράσης , τα κράτη  μέλη  θεσπίζουν  ένα σύστημα  συνε­  
χούς εφαρμογής . 
Τα κράτη  μέλη  δημοσιοποιούν  τις εθνικές  ή περιφερειακές  διοικητικές  
διαδικασίες  σχετικά  με την επιλογή  των διακρατικών  έργων  συνεργα­  
σίας, καθώς  και κατάλογο  των επιλέξιμων  δαπανών  το αργότερο  δύο 
έτη μετά  την ημερομηνία  έγκρισης  των οικείων  προγραμμάτων  αγροτι­  
κής ανάπτυξης . 
Η έγκριση  έργων  συνεργασίας  από την αρμόδια  αρχή  πραγματοποιείται  
το αργότερο  εντός  τεσσάρων  μηνών  από την ημερομηνία  υποβολής  του 
έργου . 
4. Τα κράτη  μέλη  κοινοποιούν  στην  Επιτροπή  τα εγκεκριμένα  έργα  
διακρατικής  συνεργασίας . 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  II 
Κοινές  διατάξεις  για διάφορα  μέτρα  
Άρθρο  45 
Επενδύσεις  
1. Για να είναι  επιλέξιμη  για στήριξη  από το ΕΓΤΑΑ  πριν από μια 
επένδυση  γίνεται  εκτίμηση  της αναμενομένης  περιβαλλοντολογικής  επί­ 
πτωσης  με βάση  τη συγκεκριμένη  για την επένδυση  νομοθεσία ,., όταν  
αυτή  μπορεί  να θίξει  το περιβάλλον . 
2. Οι επιλέξιμες  για στήριξη  από το ΕΓΤΑΑ  δαπάνες  περιορίζονται : 
α) στην  κατασκευή , απόκτηση , συμπεριλαμβανομένης  της χρηματοδο­  
τικής  μίσθωσης , ή βελτίωση  ακίνητης  περιουσίας·  ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 46  
β) στην  αγορά  ή στη χρηματοδοτική  μίσθωση  με δυνατότητα  αγοράς  
νέων  μηχανημάτων  και εξοπλισμού  μέχρι  την αγοραστική  αξία του 
περιουσιακού  στοιχείου·  
γ) σε γενικές  δαπάνες  συνδεόμενες  με τις δαπάνες  που αναφέρονται  
στα στοιχεία  α) και β), όπως  αμοιβές  αρχιτεκτόνων , μηχανικών  και 
συμβούλων , αμοιβές  για συμβουλές  σχετικά  την περιβαλλοντική  και 
οικονομική  βιωσιμότητα , συμπεριλαμβανομένων  των δαπανών  για 
μελέτες  σκοπιμότητας . Οι μελέτες  σκοπιμότητας  παραμένουν  επιλέ­  
ξιμες  δαπάνες  ακόμη  και όταν , βάσει  των αποτελεσμάτων  τους, δεν 
πραγματοποιούνται  δαπάνες  σύμφωνα  με τα στοιχεία  α) και β)· 
δ) στις ακόλουθες  επενδύσεις  σε άυλα  στοιχεία : απόκτηση  ή ανάπτυξη  
λογισμικού  και αποκτήσεις  διπλωμάτων  ευρεσιτεχνίας , αδειών , 
δικαιωμάτων  διανοητικής  ιδιοκτησίας , εμπορικών  σημάτων·  
ε) σε δαπάνες  κατάρτισης  προγραμμάτων  διαχείρισης  δασών  και ισο­ 
δύναμων  μέσων . 
3. Όσον  αφορά  τις γεωργικές  επενδύσεις , η αγορά  δικαιωμάτων  
γεωργικής  παραγωγής , δικαιωμάτων  ενίσχυσης , ζώων , ετήσιων  φυτών  
και φύτευσής  τους δεν είναι  επιλέξιμη  για επενδυτική  στήριξη . Ωστόσο , 
σε περίπτωση  αποκατάστασης  γεωργικού  παραγωγικού  δυναμικού  που 
έχει πληγεί  από φυσικές  καταστροφές  ή καταστροφικά  φαινόμενα , σύμ­  
φωνα  με το άρθρο  18 παράγραφος  1 στοιχείο  β), οι δαπάνες  αγοράς  
ζώων  μπορούν  να θεωρηθούν  επιλέξιμες  δαπάνες . 
4. Οι δικαιούχοι  επενδυτικής  στήριξης  μπορούν  να ζητήσουν  την 
πληρωμή  προκαταβολής  ύψους  μέχρι  50 % της δημόσιας  ενίσχυσης  
που συνδέεται  με την επένδυση  από τους αρμόδιους  οργανισμούς  πλη­  
ρωμών , εάν η δυνατότητα  αυτή  προβλέπεται  από το πρόγραμμα  αγρο­  
τικής  ανάπτυξης . 
▼M7 
5. Όταν  παρέχεται  στήριξη  μέσω  χρηματοδοτικού  μέσου  που έχει 
θεσπισθεί  σύμφωνα  με το άρθρο  37 του κανονισμού  (ΕΕ) 
αριθ. 1303/2013, το κεφάλαιο  κίνησης  μπορεί  να αποτελέσει  επιλέξιμη  
δαπάνη . Η εν λόγω  επιλέξιμη  δαπάνη  δεν υπερβαίνει  τις 200 000 EUR 
ή το 30 % του συνολικού  ποσού  της επιλέξιμης  δαπάνης  για την επέν­  
δυση , όποιο  από τα δύο ποσά  είναι  υψηλότερο . 
▼B 
6. Προκειμένου  να ληφθούν  υπόψη  τα ιδιαίτερα  χαρακτηριστικά  που 
αφορούν  συγκεκριμένα  είδη επενδύσεων , ανατίθεται  στην  Επιτροπή  να 
εκδίδει  κατ’ εξουσιοδότηση  πράξεις  σύμφωνα  με το άρθρο  83, σχετικά  
με τους όρους  υπό τους οποίους  άλλες  δαπάνες  που συνδέονται  με 
συμβάσεις  χρηματοδοτικής  μίσθωσης  ή μεταχειρισμένο  εξοπλισμό  μπο­  
ρούν  να θεωρηθούν  επιλέξιμες  δαπάνες  και σχετικά  με τον ορισμό  των 
ειδών  υποδομών  ανανεώσιμης  ενέργειας  που δικαιούνται  ενίσχυση . 
▼M7 
7. Οι παράγραφοι  1, 2 και 3 δεν εφαρμόζονται  στις περιπτώσεις  που 
η στήριξη  παρέχεται  υπό τη μορφή  χρηματοδοτικών  μέσων . 
▼B 
Άρθρο  46 
Επενδύσεις  άρδευσης  
1. Με την επιφύλαξη  του άρθρου  45 του παρόντος  κανονισμού , στην  
περίπτωση  άρδευσης  σε νέες και υφιστάμενες  αρδευόμενες  περιοχές , 
θεωρούνται  επιλέξιμες  δαπάνες  μόνο  οι επενδύσεις  που πληρούν  τους 
όρους  του παρόντος  άρθρου . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 47  
2. Έχει κοινοποιηθεί  στην  Επιτροπή  διαχειριστικό  σχέδιο  λεκάνης  
απορροής  ποταμού , όπως  απαιτείται  σύμφωνα  με την οδηγία  πλαίσιο  
για τα ύδατα , για το σύνολο  της περιοχής  στην  οποία  θα πραγματοποι­  
ηθεί η επένδυση  καθώς  και για οποιεσδήποτε  άλλες  περιοχές  των 
οποίων  το περιβάλλον  ενδέχεται  να θιγεί  από την επένδυση·  Τα 
μέτρα  που εφαρμόζονται  στο πλαίσιο  του διαχειριστικού  σχεδίου  λεκά­  
νης απορροής  ποταμού , σύμφωνα  με το άρθρο  11 της οδηγίας  πλαίσιο  
για τα ύδατα , και αφορούν  τον γεωργικό  τομέα  έχουν  προσδιορισθεί  
στο σχετικό  πρόγραμμα  μέτρων·  
3. Εφαρμόζεται  ή θα εφαρμοσθεί  ως μέρος  της επένδυσης  υδρομέ­  
τρηση  η οποία  επιτρέπει  τη μέτρηση  της χρήσης  ύδατος  στο επίπεδο  της 
στηριζόμενης  επένδυσης·  
4. Όταν  μια επένδυση  είναι  σε βελτίωση  υφιστάμενης  αρδευτικής  
εγκατάστασης  ή σε στοιχείο  αρδευτικής  υποδομής , έχει κριθεί  εκ των 
προτέρων  ότι συνεπάγεται  δυνητική  εξοικονόμηση  ύδατος  τουλάχιστον  
μεταξύ  5 και 25 %, σύμφωνα  με τις τεχνικές  παραμέτρους  της υφιστά­  
μενης  εγκατάστασης  ή υποδομής·  
Αν μια επένδυση  επηρεάζει  υπόγεια  ή επιφανειακά  ύδατα , των οποίων  
η κατάσταση  έχει κριθεί  λιγότερο  από καλή , στο σχετικό  διαχειριστικό  
σχέδιο  λεκάνης  απορροής  ποταμού  για λόγους  που άπτονται  της ποσό­  
τητας  του ύδατος : 
α) η επένδυση  διασφαλίζει  πραγματική  μείωση  της χρήσης  ύδατος  στο 
επίπεδό  της, ανερχόμενη  τουλάχιστον  στο 50 % της δυνητικής  εξοι­  
κονόμησης  ύδατος  που καθίσταται  δυνατή  χάρη  σε αυτήν·  και 
β) σε περίπτωση  επένδυσης  σε μία και μόνο  αγροτική  εκμετάλλευση , η 
εν λόγω  επένδυση  επιφέρει  μείωση  της συνολικής  χρήσης  ύδατος  
από την εκμετάλλευση  ανερχόμενη  επίσης  τουλάχιστον  στο 50 % 
της δυνητικής  εξοικονόμησης  ύδατος  που καθίσταται  δυνατή  στο 
επίπεδό  της. Στη συνολική  χρήση  ύδατος  από την εκμετάλλευση  
περιλαμβάνονται  τα ύδατα  που πωλούνται  από αυτή . 
Ουδείς  εκ των όρων  της παραγράφου  4 ισχύει  σε επένδυση  πραγματο­  
ποιούμενη  σε υφιστάμενη  εγκατάσταση  που επηρεάζει  αποκλειστικά  και 
μόνο  την ενεργειακή  απόδοση  ή σε επένδυση  για τη δημιουργία  ταμι­  
ευτήρα  ή σε επένδυση  για τη χρήση  ανακυκλωμένων  υδάτων  που δεν 
επηρεάζει  υπόγεια  ή επιφανειακά  ύδατα . 
5. Επένδυση  συνεπαγόμενη  καθαρή  αύξηση  της αρδευόμενης  έκτα­  
σης, η οποία  επηρεάζει  ένα δεδομένο  σύστημα  υπόγειων  ή επιφανει­  
ακών  υδάτων  είναι  επιλέξιμη  μόνο  εάν: 
α) η κατάσταση  του εν λόγω  συστήματος  δεν έχει κριθεί  λιγότερο  από 
καλή  στο σχετικό  διαχειριστικό  σχέδιο  λεκάνης  απορροής  ποταμού , 
για λόγους  που άπτονται  της ποσότητας  του ύδατος·  και 
β) από περιβαλλοντική  ανάλυση , που είτε διεξάγεται  ή εγκρίνεται  από 
την αρμόδια  αρχή  και μπορεί  επίσης  να αναφέρεται  σε ομάδες  εκμε­  
ταλλεύσεων , προκύπτει  ότι η επένδυση  δεν θα έχει ως αποτέλεσμα  
σημαντικές  αρνητικές  περιβαλλοντικές  επιπτώσεις . 
Περιοχές  που προσδιορίζονται  και αιτιολογούνται  στο σχέδιο  οι οποίες  
δεν αρδεύονται  αλλά  στις οποίες  λειτουργούσε  στο πρόσφατο  παρελθόν  
εγκατάσταση  άρδευσης , μπορούν  να θεωρηθούν  ως αρδευόμενες  περιο­  
χές για τον υπολογισμό  της καθαρής  αύξησης  της αρδευόμενης  περιο­  
χής. ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 48  
6. Κατά  παρέκκλιση  από το σημείο  α) της παραγράφου  5 οι επεν­  
δύσεις  που έχουν  ως αποτέλεσμα  καθαρή  αύξηση  της αρδευόμενης  
περιοχής  μπορούν  να είναι , μολοντούτο , επιλέξιμες  εφόσον : 
α) η επένδυση  συνδυάζεται  με επένδυση  για βελτίωση  υφιστάμενης  
αρδευτικής  εγκατάστασης  ή στοιχείου  αρδευτικής  υποδομής  εάν κρι­ 
θεί εκ των προτέρων  ότι συνεπάγεται  δυνητική  εξοικονόμηση  ύδα­  
τος τουλάχιστον  μεταξύ  5 και 25 % σύμφωνα  με τις τεχνικές  παρα­  
μέτρους  της υφιστάμενης  εγκατάστασης  ή υποδομής  και 
β) η επένδυση  εξασφαλίζει  σημαντική  μείωση  της χρήσης  ύδατος , σε 
επίπεδο  συνολικής  δαπάνης , που είναι  ίση με τουλάχιστον  50 % της 
δυνητικής  εξοικονόμησης  ύδατος  η οποία  καθίσταται  δυνατή  από 
την επένδυση  στην  υπάρχουσα  αρδευτική  εγκατάσταση  ή σε στοι­  
χείο της υποδομής . 
Επιπλέον , και ως εξαίρεση , ο όρος  της παραγράφου  5 στοιχείο  α) δεν 
εφαρμόζεται  για τις επενδύσεις  για τη θέση  σε λειτουργία  νέας εγκατά­  
στασης  που εφοδιάζεται  με νερό από υπάρχοντα  ταμιευτήρα  εγκεκρι­  
μένο  από τα αρμόδιες  αρχές  πριν από την 31η Οκτωβρίου  2013, εφόσον  
πληρούνται  οι ακόλουθες  προϋποθέσεις : 
— ο εν λόγω  ταμιευτήρας  προσδιορίζεται  στο σχετικό  διαχειριστικό  
σχέδιο  λεκάνης  απορροής  ποταμού  και υπόκειται  στις απαιτήσεις  
ελέγχου  που εκτίθενται  στο άρθρο  11 παράγραφος  3 στοιχείο  ε) 
της οδηγίας  πλαίσιο  για τα ύδατα·  
— την 31η Οκτωβρίου  2013 ίσχυε  είτε όριο για τη μέγιστη  υδροληψία  
από τον ταμιευτήρα  είτε ελάχιστο  επίπεδο  ροής  των υδάτων  που 
επηρεάζονται  από τον ταμιευτήρα·  
— το εν λόγω  μέγιστο  όριο ή κατώτατο  επίπεδο  ροής  συμμορφούται  
προς  τις προϋποθέσεις  του άρθρου  4 της οδηγίας  πλαίσιο  για τα 
ύδατα·  και 
— η εν λόγω  επένδυση  δεν συνεπάγεται  υδροληψίες , πέραν  του ανω­  
τάτου  ορίου  που ίσχυε  την 31η Οκτωβρίου  2013, ή μείωση  του 
κατώτατου  επιπέδου  ροής  στα επηρεαζόμενα  ύδατα , κάτω  του ελά­  
χιστου  απαιτούμενου  επιπέδου  που ίσχυε  την 31η Οκτωβρίου  2013.  
Άρθρο  47 
Κανόνες  για τις εκτατικές  ενισχύσεις  
1. Ο αριθμός  των εκταρίων  στα οποία  εφαρμόζεται  η δέσμευση  
σύμφωνα  με τα άρθρα  28, 29 και 34 μπορεί  να διαφέρει  από έτος σε 
έτος, εάν: 
α) η δυνατότητα  αυτή  προβλέπεται  στο πρόγραμμα  αγροτικής  ανάπτυ­  
ξης· 
β) η εν λόγω  δέσμευση  δεν ισχύει  για καθορισμένα  αγροτεμάχια·  και 
γ) δεν διατρέχει  κίνδυνο  η επίτευξη  του στόχου  της δέσμευσης . 
2. Όταν  το σύνολο  ή μέρος  της έκτασης  για την οποία  έχει αναλη­  
φθεί δέσμευση  ή ολόκληρη  η γεωργική  εκμετάλλευση  μεταβιβάζεται  σε 
άλλο  πρόσωπο  κατά  την περίοδο  για την οποία  έχει αναληφθεί  η 
δέσμευση , η δέσμευση , ή μέρος  αυτής  που αντιστοιχεί  στη μεταβιβα­  
ζόμενη  έκταση , μπορεί  να αναληφθεί  για την υπόλοιπη  περίοδο  από το 
εν λόγω  άλλο  πρόσωπο  ή να λήξει  και δεν μπορεί  να απαιτηθεί  επι­ 
στροφή  της ενίσχυσης  για την περίοδο  κατά  την οποία  η δέσμευση  ήταν  
σε ισχύ. ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 49  
3. Εάν ο δικαιούχος  αδυνατεί  να συνεχίσει  να εκπληρώνει  τις 
δεσμεύσεις  που ανέλαβε  επειδή  η εκμετάλλευσή  του ή μέρος  της εκμε­  
τάλλευσης  αναδιατάσσεται , ή αποτελεί  αντικείμενο  μέτρων  δημόσιου  
αναδασμού  ή άλλων  μέτρων  αναδασμού  εγκεκριμένων  από τις αρμόδιες  
δημόσιες  αρχές , τα κράτη  μέλη  λαμβάνουν  τα μέτρα  που είναι  αναγκαία  
για την προσαρμογή  των δεσμεύσεων  στη νέα κατάσταση  της εκμετάλ­  
λευσης . Εάν η προσαρμογή  αυτή  αποδειχθεί  ανέφικτη , η δέσμευση  
παύει  να ισχύει  χωρίς  να ζητείται  επιστροφή  για την περίοδο  κατά  
την οποία  η δέσμευση  ήταν  σε ισχύ. 
4. Σε περιπτώσεις  ανωτέρας  βίας και εξαιρετικών  περιστάσεων , σύμ­  
φωνα  με το άρθρο  2 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 δεν απαι­  
τείται  επιστροφή  της εισπραχθείσας  ενίσχυσης . 
5. Η παράγραφος  2 σχετικά  με τις περιπτώσεις  μεταβίβασης  ολόκλη­  
ρης της εκμετάλλευσης  και η παράγραφος  4 εφαρμόζονται  επίσης  στις 
δεσμεύσεις  δυνάμει  του άρθρου  33. 
6. Για να εξασφαλισθεί  η αποτελεσματική  εφαρμογή  των μέτρων  που 
αφορούν  εκτάσεις  και να διασφαλιστούν  τα οικονομικά  συμφέροντα  της 
Ένωσης , η Επιτροπή  εξουσιοδοτείται  να εκδίδει  κατ’ εξουσιοδότηση  
πράξεις  σύμφωνα  με το άρθρο  83, σχετικά  με τους όρους  που ισχύουν  
για τη μετατροπή  ή την προσαρμογή  δεσμεύσεων  δυνάμει  των μέτρων  
που αναφέρονται  στα άρθρα  28, 29, 33 και 34 και σχετικά  με τον 
προσδιορισμό  των λοιπών  περιπτώσεων , στις οποίες  δεν απαιτείται  επι­ 
στροφή  της ενίσχυσης . 
Άρθρο  48 
Ρήτρα  αναθεώρησης  
Προβλέπεται  ρήτρα  αναθεώρησης  για δεσμεύσεις  που έχουν  αναληφθεί  
σύμφωνα  με τα άρθρα  28, 29, 33 και 34, προκειμένου  να διασφαλισθεί  
η προσαρμογή  τους σε περίπτωση  τροποποιήσεων  στα σχετικά  υποχρε­  
ωτικά  πρότυπα , απαιτήσεις  ή υποχρεώσεις  που αναφέρονται  στα εν 
λόγω  άρθρα , πέραν  των οποίων  εκτείνονται  οι δεσμεύσεις . Αυτή  η 
ρήτρα  καλύπτει  επίσης  τις απαιτούμενες  προσαρμογές  για να αποφευ­  
χθεί η διπλή  χρηματοδότηση  των πρακτικών  που προβλέπονται  στο 
άρθρο  43 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 σε περίπτωση  τροπο­  
ποίησης  των πρακτικών  αυτών . 
Οι δεσμεύσεις  που έχουν  αναληφθεί  σύμφωνα  με τα άρθρα  28, 29, 33 
και 34, οι οποίες  εκτείνονται  πέραν  της τρέχουσας  προγραμματικής  
περιόδου  περιλαμβάνουν  ρήτρα  αναθεώρησης , προκειμένου  να καθίστα­  
ται δυνατή  η προσαρμογή  τους στο νομικό  πλαίσιο  της επόμενης  προ­  
γραμματικής  περιόδου . 
Εάν η προσαρμογή  δεν είναι  αποδεκτή  από τον δικαιούχο , η δέσμευση  
παύει  να ισχύει  χωρίς  να απαιτείται  επιστροφή  για την περίοδο  κατά  την 
οποία  η δέσμευση  ήταν  σε ισχύ. 
Άρθρο  49 
Επιλογή  των δράσεων  
1. Με την επιφύλαξη  του άρθρου  34 παράγραφος  3 στοιχείο  δ) του 
κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 η διαχειριστική  αρχή  του προγράμ­  
ματος  αγροτικής  ανάπτυξης  καθορίζει  τα κριτήρια  επιλογής  πράξεων  
κατόπιν  διαβούλευσης  με την επιτροπή  παρακολούθησης . Τα κριτήρια  
επιλογής  αποσκοπούν  να διασφαλίσουν  την ίση μεταχείριση  των αιτού­  
ντων , την καλύτερη  χρήση  των χρηματοδοτικών  πόρων  και τη στόχευση  
των μέτρων  σύμφωνα  με τις προτεραιότητες  της Ένωσης  για την αγρο­  
τική ανάπτυξη . Κατά  τον καθορισμό  και την εφαρμογή  των κριτηρίων  
επιλογής  λαμβάνεται  υπόψη  η αρχή  της αναλογικότητας  όσον  αφορά  το 
μέγεθος  της πράξης . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 50  
Κατά  παρέκκλιση  από το πρώτο  εδάφιο , σε εξαιρετικές  και δεόντως  
αιτιολογημένες  περιπτώσεις  στις οποίες  δεν είναι  δυνατόν  να καθορι­  
στούν  κριτήρια  επιλογής  λόγω  της φύσης  του τύπου  των συναφών  
πράξεων , η διαχειριστική  αρχή  δύναται  να καθορίσει  διαφορετική  
μέθοδο  επιλογής  που περιγράφεται  στο πρόγραμμα  αγροτικής  ανάπτυ­  
ξης κατόπιν  διαβούλευσης  με την επιτροπή  παρακολούθησης . 
2. Η αρχή  του κράτους  μέλους  που είναι  υπεύθυνη  για την επιλογή  
πράξεων  διασφαλίζει  ότι, με την εξαίρεση  των πράξεων  δυνάμει  του 
άρθρου  18 παράγραφος  1 στοιχείο  β), του άρθρου  24 παράγραφος  1 
στοιχείο  δ) και των άρθρων  28 έως 31, 33 έως 34 και 36 έως 39α, οι 
πράξεις  επιλέγονται  σύμφωνα  με τα κριτήρια  επιλογής  που αναφέρονται  
στην  παράγραφο  1 και βάσει  διαφανούς  και απόλυτα  τεκμηριωμένης  
διαδικασίας . 
3. Οι δικαιούχοι  μπορούν  να επιλέγονται  βάσει  προκήρυξης , με 
εφαρμογή  κριτηρίων  οικονομικής , κοινωνικής  και περιβαλλοντικής  απο­  
δοτικότητας . 
4. Οι παράγραφοι  1 και 2 δεν εφαρμόζονται  στις περιπτώσεις  που η 
στήριξη  παρέχεται  υπό τη μορφή  χρηματοδοτικών  μέσων . 
▼B 
Άρθρο  50 
Ορισμός  αγροτικής  περιοχής  
Για τους σκοπούς  του παρόντος  κανονισμού , η διαχειριστική  αρχή  ορί­ 
ζει την «αγροτική  περιοχή » σε επίπεδο  προγράμματος . Τα κράτη  μέλη  
μπορούν  να θεσπίσουν  τέτοιον  ορισμό  για μέτρο  ή τύπο  πράξης  δικαιο­  
λογώντας  την απόφασή  τους. 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  ΙΙΙ 
Τεχνική  βοήθεια  και δικτύωση  
Άρθρο  51 
Χρηματοδότηση  της τεχνικής  βοήθειας  
1. ►M6 Σύμφωνα  με το άρθρο  6 του κανονισμού  (ΕΕ) 
αριθ. 1306/2013 το ΕΓΤΑΑ  μπορεί  να χρησιμοποιεί  έως και το 0,25 % 
των ετήσιων  κονδυλίων  του για τη χρηματοδότηση  των δράσεων  που 
αναφέρονται  στο άρθρο  58 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 συμπε­  
ριλαμβανομένων  των δαπανών  σύστασης  και λειτουργίας  του Ευρωπαϊκού  
Δικτύου  Αγροτικής  Ανάπτυξης  που αναφέρεται  στο άρθρο  52 του παρό­  
ντος κανονισμού  και του δικτύου  των ΕΣΚ που αναφέρεται  στο άρθρο  53 
του παρόντος  κανονισμού  κατόπιν  πρωτοβουλίας  της Επιτροπής  και/ή εξ 
ονόματός  της, εκ των οποίων  έως 30 567 000 EUR σε τρέχουσες  τιμές  
διατίθενται  για το πρόγραμμα  στήριξης  διαρθρωτικών  μεταρρυθμίσεων  που 
θεσπίσθηκε  με τον κανονισμό  (ΕΕ) 2017/825 του Ευρωπαϊκού  Κοινοβου­  
λίου και του Συμβουλίου  ( 1 ), προς χρήση  στο πλαίσιο  του πεδίου  εφαρμο­  
γής και του σκοπού  του εν λόγω  προγράμματος . ◄ 
Το ΕΓΤΑΑ  μπορεί  επίσης  να χρηματοδοτεί  τις δράσεις  που προβλέπο­  
νται στο άρθρο  41 παράγραφος  2 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1151/2012 
του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του Συμβουλίου  ( 2 ) σε σχέση  με τις 
ενδείξεις  και τα σύμβολα  του συστήματος  ποιότητας  της Ένωσης . ▼M7 
( 1 ) Κανονισμός  (ΕΕ) 2017/825 του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του Συμβου­  
λίου, της 17ης Μαΐου  2017, για τη θέσπιση  του προγράμματος  στήριξης  
διαρθρωτικών  μεταρρυθμίσεων  για την περίοδο  2017 έως 2020 και την τρο­  
ποποίηση  των κανονισμών  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και (ΕΕ) αριθ. 1305/2013 
(ΕΕ L 129 της 19.5.2017, σ. 1). 
( 2 ) Κανονισμός  (EE) αριθ. 1151/2012 του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του 
Συμβουλίου , της 21ης Νοεμβρίου  2012, για τα συστήματα  ποιότητας  των 
γεωργικών  προϊόντων  και τροφίμων  (ΕΕ L 343 της 14.12.2012, σ. 1).
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 51  
Οι δράσεις  αυτές  εκτελούνται  σύμφωνα  με το άρθρο  58 του κανονισμού  
(ΕΕ, Ευρατόμ ) αριθ. 966/2012 του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του 
Συμβουλίου  ( 1 ), καθώς  και άλλων  διατάξεων  του εν λόγω  κανονισμού  
και των εκτελεστικών  διατάξεών  του που εφαρμόζονται  σε αυτή  τη 
μορφή  εκτέλεσης  του προϋπολογισμού . 
2. Με πρωτοβουλία  των κρατών  μελών , έως και 4 % του συνολικού  
ποσού  κάθε  προγράμματος  αγροτικής  ανάπτυξης  μπορεί  να διατίθεται  
στις δράσεις  που αναφέρονται  στο άρθρο  59 του κανονισμού  (ΕΚ) 
αριθ. 1303/2013 καθώς  και στις δαπάνες  που αφορούν  προπαρασκευα­  
στικές  εργασίες  οριοθέτησης  των περιοχών  που αντιμετωπίζουν  φυσικά  
ή άλλα  ειδικά  μειονεκτήματα  που αναφέρονται  στο άρθρο  32. 
Οι δαπάνες  σχετικά  με το φορέα  πιστοποίησης  που αναφέρεται  στο 
άρθρο  9 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 δεν είναι  επιλέξιμες  
δυνάμει  της παρούσας  παραγράφου . 
Εντός  του ορίου  του 4 %, ένα ποσό  θα διατηρηθεί  για τη σύσταση  και 
λειτουργία  του εθνικού  αγροτικού  δικτύου  που αναφέρεται  στο άρθρο  54. 
3. Στην  περίπτωση  προγραμμάτων  αγροτικής  ανάπτυξης  που καλύ­  
πτουν  τόσο  λιγότερο  ανεπτυγμένες  περιφέρειες  όσο και άλλες  περιφέ­  
ρειες , το ποσοστό  συνεισφοράς  του ΕΓΤΑΑ  για τεχνική  βοήθεια  που 
αναφέρεται  στο άρθρο  59 παράγραφος  3 μπορεί  να καθορίζεται  λαμβά­  
νοντας  υπόψη  τον επικρατέστερο  τύπο  περιφερειών , κατά  τον αριθμό  
τους, στο πρόγραμμα . 
Άρθρο  52 
Ευρωπαϊκό  Δίκτυο  Αγροτικής  Ανάπτυξης  
1. Σύμφωνα  με το άρθρο  51 παράγραφος  1 δημιουργείται  Ευρωπαϊκό  
Δίκτυο  για την Αγροτική  Ανάπτυξη  με σκοπό  τη δικτύωση  των εθνικών  
δικτύων , οργανισμών  και διοικήσεων  που δραστηριοποιούνται  στον  
τομέα  της αγροτικής  ανάπτυξης  σε επίπεδο  Ένωσης . 
2. Η δικτύωση  μέσω  του Ευρωπαϊκού  Δικτύου  για την Αγροτική  
Ανάπτυξη  έχει ως στόχο : 
α) την ενίσχυση  της συμμετοχής  όλων  των ενδιαφερομένων  μερών , 
ιδίως  από τους τομείς  της γεωργίας  και της δασοπονίας  και άλλων  
φορέων  από αγροτικές  περιοχές , στην  υλοποίηση  της αγροτικής  
ανάπτυξης·  
β) τη βελτίωση  της ποιότητας  των προγραμμάτων  αγροτικής  ανάπτυξης  
· 
γ) τη συμβολή  στην  ενημέρωση  του ευρύτερου  κοινού  για τα οφέλη  
της πολιτικής  αγροτικής  ανάπτυξης . 
δ) τη στήριξη  της αξιολόγησης  των προγραμμάτων  αγροτικής  ανάπτυ­  
ξης. 
3. Τα καθήκοντα  του δικτύου  είναι  τα εξής: 
α) η συλλογή , ανάλυση  και διάδοση  πληροφοριών  για τη δράση  στο 
πεδίο  της αγροτικής  ανάπτυξης·  
β) η παροχή  στήριξης  κατά  τις διαδικασίες  αξιολόγησης  και κατά  τη 
συλλογή  και διαχείριση  των δεδομένων·  ▼B 
( 1 ) Κανονισμός  (ΕΕ, Ευρατόμ ) αριθ. 966/2012 του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  
και του Συμβουλίου , της 25ης Οκτωβρίου  2012, σχετικά  με τους δημοσιο­  
νομικούς  κανόνες  που εφαρμόζονται  στον  γενικό  προϋπολογισμό  της Ένωσης  
και την κατάργηση  του κανονισμού  (ΕΚ, Ευρατόμ ) αριθ. 1605/2002 του 
Συμβουλίου  (ΕΕ L 298 της 26.10.2012, σ. 1).
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 52  
γ) η συλλογή , παγίωση  και διάδοση , σε επίπεδο  Ένωσης , καλών  πρα­  
κτικών  αγροτικής  ανάπτυξης , μεταξύ  άλλων  όσον  αφορά  τις μεθο­  
δολογίες  και τα εργαλεία  αξιολόγησης·  
δ) η σύσταση  και λειτουργία  θεματικών  ομάδων  και/ή εργαστηρίων  με 
σκοπό  τη διευκόλυνση  της ανταλλαγής  τεχνογνωσίας  και τη στή­  
ριξη της εφαρμογής  και παρακολούθησης  και την περαιτέρω  ανά­  
πτυξη  της πολιτικής  αγροτικής  ανάπτυξης·  
ε) η παροχή  πληροφοριών  για τις εξελίξεις  στις αγροτικές  περιοχές  
της Ένωσης  και στις τρίτες  χώρες·  
στ) η διοργάνωση  συσκέψεων  και σεμιναρίων  σε επίπεδο  Ένωσης  για 
όσους  συμμετέχουν  ενεργά  στην  αγροτική  ανάπτυξη·  
ζ) η στήριξη  των εθνικών  δικτύων  και των πρωτοβουλιών  διακρατικής  
συνεργασίας , καθώς  και της ανταλλαγής  εμπειριών  όσον  αφορά  τις 
δράσεις  στον  τομέα  της αγροτικής  ανάπτυξης  με δίκτυα  σε τρίτες  
χώρες·  
η) ειδικά  για τις ομάδες  τοπικής  δράσης : 
i) η δημιουργία  συνέργειας  με τις δραστηριότητες  που διεξάγονται  
σε εθνικό  ή περιφερειακό  επίπεδο  ή σε αμφότερα  από τα αντί­  
στοιχα  δίκτυα  σχετικά  με τις δράσεις  δημιουργίας  ικανοτήτων  
και την ανταλλαγή  εμπειριών·  και 
ii) η συνεργασία  με τους φορείς  δικτύωσης  και τεχνικής  βοήθειας  
για την τοπική  ανάπτυξη  οι οποίοι  συστάθηκαν  από το ΕΤΠΑ , 
το ΕΚΤ  και το ΕΤΘΑ  όσον  αφορά  τις οικείες  δραστηριότητες  
τοπικής  ανάπτυξης  και τη διακρατική  συνεργασία . 
4. Η Επιτροπή , με εκτελεστικές  πράξεις , καθορίζει  την οργανωτική  
δομή  και λειτουργία  του Ευρωπαϊκού  Δικτύου  για την Αγροτική  Ανά­  
πτυξη . Οι εν λόγω  εκτελεστικές  πράξεις  εκδίδονται  σύμφωνα  με τη 
διαδικασία  εξέτασης  που αναφέρεται  στο άρθρο  84. 
Άρθρο  53 
Δίκτυο  ΕΣΚ  
1. Δημιουργείται  δίκτυο  ΕΣΚ  με σκοπό  τη στήριξη  των ΕΣΚ  για την 
παραγωγικότητα  και τη βιωσιμότητα  της γεωργίας  όπως  αναφέρεται  στο 
άρθρο  55, σύμφωνα  με το άρθρο  51 παράγραφος  1. Το εν λόγω  δίκτυο  
θα καταστήσει  δυνατή  τη δικτύωση  των επιχειρησιακών  ομάδων , των 
συμβουλευτικών  υπηρεσιών  και των ερευνητών . 
2. Ο στόχος  του δικτύου  ΕΣΚ  είναι : 
α) η διευκόλυνση  της ανταλλαγής  τεχνογνωσίας  και βέλτιστων  πρακτι­  
κών·  
β) η καθιέρωση  διαλόγου  μεταξύ  των γεωργών  και της ερευνητικής  
κοινότητας  και η διευκόλυνση  της συμπερίληψης  όλων  των ενδια­  
φερόμενων  φορέων  στη διαδικασία  ανταλλαγής  γνώσεων . 
3. Τα καθήκοντα  του δικτύου  ΕΣΚ  είναι : 
α) η παροχή  υπηρεσιών  γραφείου  τεχνικής  υποστήριξης  και η παροχή  
πληροφοριών  σε κύριους  φορείς  σχετικά  με τις ΕΣΚ·  
β) η ενθάρρυνση  της σύστασης  επιχειρησιακών  ομάδων  και η ενημέ­  
ρωση  σχετικά  με τις ευκαιρίες  που παρέχουν  οι πολιτικές  της Ένω­  
σης· ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 53  
γ) η διευκόλυνση  της εφαρμογής  πρωτοβουλιών  συμπλεγμάτων  
φορέων  (clusters) και πιλοτικών  έργων  ή έργων  επίδειξης , τα 
οποία  είναι  δυνατόν  να αφορούν , μεταξύ  άλλων : 
i) την αύξηση  της γεωργικής  παραγωγικότητας , της οικονομικής  
βιωσιμότητας , των επιδόσεων  και της απόδοσης  των πόρων·  
ii) την καινοτομία  προς  στήριξη  της βιοοικονομίας·  
iii) τη βιοποικιλότητα , τις υπηρεσίες  οικοσυστημάτων , τη λειτουρ­  
γικότητα  του εδάφους  και την αειφόρο  διαχείριση  των υδάτων·  
iv) τα καινοτόμα  προϊόντα  και υπηρεσίες  για την ολοκληρωμένη  
αλυσίδα  εφοδιασμού·  
v) τη δημιουργία  νέων  ευκαιριών  για προϊόντα  και αγορές  για τους 
παραγωγούς  πρωτογενών  προϊόντων·  
vi) την ποιότητα  των τροφίμων , την ασφάλεια  των τροφίμων  και 
την υγιεινή  διατροφή·  
vii) τη μείωση  των μετασυλλεκτικών  απωλειών  και της κατασπατά­  
λησης  τροφίμων . 
δ) τη συλλογή  και τη διάδοση  πληροφοριών  στο πεδίο  των ΕΣΚ , 
συμπεριλαμβανομένων  των ερευνητικών  πορισμάτων  και νέων  
τεχνολογιών  σχετικά  με την καινοτομία  και την ανταλλαγή  γνώσε­  
ων, καθώς  και των ανταλλαγών  στον  τομέα  της καινοτομίας  με 
τρίτες  χώρες . 
4. Η Επιτροπή , με εκτελεστικές  πράξεις , θεσπίζει  την οργανωτική  
δομή  και τη λειτουργία  του δικτύου  των ΕΣΚ . Οι εν λόγω  εκτελεστικές  
πράξεις  εκδίδονται  σύμφωνα  με τη διαδικασία  εξέτασης  που αναφέρεται  
στο άρθρο  84. 
Άρθρο  54 
Εθνικό  αγροτικό  δίκτυο  
1. Κάθε  κράτος  μέλος  δημιουργεί  ένα εθνικό  αγροτικό  δίκτυο , στο 
οποίο  συμμετέχουν  οι οργανισμοί  και οι διοικητικές  υπηρεσίες  που 
εμπλέκονται  στην  αγροτική  ανάπτυξη . Οι συμπράξεις  που αναφέρονται  
στο άρθρο  5 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 αποτελούν  επίσης  
μέρος  του εθνικού  αγροτικού  δικτύου . 
Τα κράτη  μέλη  με περιφερειακά  προγράμματα  μπορούν  να υποβάλλουν  
προς  έγκριση  ειδικό  πρόγραμμα  για τη δημιουργία  και λειτουργία  του 
εθνικού  τους αγροτικού  δικτύου . 
2. Η δικτύωση  μέσω  του εθνικού  αγροτικού  δικτύου  έχει ως στόχο : 
α) την αύξηση  της συμμετοχής  των ενδιαφερομένων  μερών  στην  υλο­  
ποίηση  της αγροτικής  ανάπτυξης·  
β) τη βελτίωση  της ποιότητας  εφαρμογής  των προγραμμάτων  αγροτι­  
κής ανάπτυξης·  
γ) την ενημέρωση  του ευρύτερου  κοινού  και των δυνητικών  δικαιού­  
χων για την πολιτική  αγροτικής  ανάπτυξης  και τις ευκαιρίες  χρημα­  
τοδότησης·  
δ) την προώθηση  της καινοτομίας  στη γεωργία , την παραγωγή  τροφί­  
μων, τη δασοπονία  και τις αγροτικές  περιοχές . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 54  
3. Η στήριξη  του ΕΓΤΑΑ  βάσει  του άρθρου  51 παράγραφος  2 χρη­  
σιμοποιείται : 
▼B 
α) για τις δομές  που είναι  αναγκαίες  για τη λειτουργία  του δικτύου·  
β) για την προετοιμασία  και υλοποίηση  σχεδίου  δράσης  που καλύπτει  
τουλάχιστον  τα ακόλουθα : 
i) τη συγκέντρωση  παραδειγμάτων  έργων  που καλύπτουν  όλες τις 
προτεραιότητες  των προγραμμάτων  αγροτικής  ανάπτυξης  
ii) τη διευκόλυνση  θεματικών  και αναλυτικών  ανταλλαγών  μεταξύ  
των φορέων  αγροτικής  ανάπτυξης , την ανταλλαγή  και διάδοση  
των πορισμάτων·  
iii) δραστηριότητες  κατάρτισης  και δικτύωσης  για τις ομάδες  τοπι­  
κής δράσης , και ιδίως  τεχνική  βοήθεια  για τη διατοπική  και 
διακρατική  συνεργασία , τη διευκόλυνση  της συνεργασίας  
μεταξύ  των ομάδων  τοπικής  δράσης  και την αναζήτηση  εταίρων  
για το μέτρο  που αναφέρεται  στο άρθρο  35· 
iv) δραστηριότητες  δικτύωσης  για συμβούλους  και υπηρεσίες  στή­  
ριξης  της καινοτομίας·  
v) δραστηριότητες  ανταλλαγής  και διάδοσης  των πορισμάτων  σχε­  
τικά με την παρακολούθηση  και την αξιολόγηση·  
vi) ένα επικοινωνιακό  σχέδιο , συμπεριλαμβανομένης  της διαφήμι­  
σης και πληροφόρησης  σχετικά  με το πρόγραμμα  αγροτικής  
ανάπτυξης  σε συμφωνία  με τις διαχειριστικές  αρχές  και δρα­  
στηριότητες  πληροφόρησης  και επικοινωνίας  που στοχεύουν  
ένα ευρύτερο  κοινό·  
vii) πρόβλεψη  για συμμετοχή  και συμβολή  στις δραστηριότητες  του 
Ευρωπαϊκού  Δικτύου  Αγροτικής  Ανάπτυξης . 
4. Η Επιτροπή  εκδίδει  εκτελεστικές  πράξεις  για τον καθορισμό  κανό­  
νων για τη σύσταση  και λειτουργία  των εθνικών  αγροτικών  δικτύων  και 
το περιεχόμενο  των ειδικών  προγραμμάτων  που προβλέπονται  στην  
παράγραφο  1. Οι εν λόγω  εκτελεστικές  πράξεις  εκδίδονται  σύμφωνα  
με τη διαδικασία  εξέτασης  που αναφέρεται  στο άρθρο  84. 
ΤΙΤΛΟΣ  IV 
ΕΣΚ  ΓΙΑ ΤΗΝ  ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑ  ΚΑΙ  ΤΗ ΒΙΩΣΙΜΟΤΗΤΑ  ΤΗΣ  
ΓΕΩΡΓΙΑΣ  
Άρθρο  55 
Σκοποί  
1. Οι ΕΣΚ  για την παραγωγικότητα  και τη βιωσιμότητα  της γεωρ­  
γίας: 
α) προωθούν  την αποδοτική , οικονομικά  βιώσιμη  χρήση  των πόρων , 
την παραγωγικότητα , την ανταγωνιστικότητα , τις χαμηλές  εκπομπές , 
τη φιλικότητα  προς  το κλίμα  και την ανθεκτικότητα  στον  τομέα  της 
γεωργίας  και της δασοπονίας , την επιδίωξη  γεωργοοικολογικών  
συστημάτων  παραγωγής  σε αρμονία  με τους βασικούς  φυσικούς  
πόρους  από τους οποίους  εξαρτάται  η γεωργία  και η δασοκομία·  ▼C1
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 55  
β) συμβάλλουν  στη διασφάλιση  του σταθερού  και αειφόρου  εφοδια­  
σμού  τροφίμων , ζωοτροφών  και βιοϋλικών , τόσο  υφιστάμενων  όσο 
και νέων·  
γ) βελτιώνουν  τις διαδικασίες  προστασίας  του περιβάλλοντος , προσαρ­  
μογής  στην  αλλαγή  του κλίματος  και μετριασμού  της· 
δ) γεφυρώνουν  το χάσμα  μεταξύ  της έρευνας , των γνώσεων  και της 
τεχνολογίας  αιχμής  και των γεωργών , των διαχειριστών  των δασών , 
των αγροτικών  κοινοτήτων , των επιχειρήσεων , των ΜΚΟ  και των 
συμβουλευτικών  υπηρεσιών . 
2. Οι ΕΣΚ  για την παραγωγικότητα  και τη βιωσιμότητα  της γεωργίας  
επιδιώκουν  να επιτύχουν  τους στόχους  τους μέσω : 
α) της δημιουργίας  προστιθέμενης  αξίας  με καλύτερη  διασύνδεση  της 
έρευνας  και των γεωργικών  πρακτικών , και ενθάρρυνση  της ευρύ­  
τερης  χρήσης  των διαθέσιμων  μέτρων  καινοτομίας·  
β) της προώθησης  της ταχύτερης  και ευρύτερης  μεταφοράς  καινοτόμων  
λύσεων  στην  πράξη·  και 
γ) της ενημέρωσης  της επιστημονικής  κοινότητας  σχετικά  με τις ερευ­  
νητικές  ανάγκες  της γεωργικής  πρακτικής . 
3. Το ΕΓΤΑΑ  συμβάλλει  στην  επίτευξη  των σκοπών  των ΕΣΚ  για 
την παραγωγικότητα  και τη βιωσιμότητα  της γεωργίας  μέσω  της στή­  
ριξης , σύμφωνα  με το άρθρο  35, των επιχειρησιακών  ομάδων  των ΕΣΚ  
που αναφέρονται  στο άρθρο  56 και του δικτύου  των ΕΣΚ  που αναφέ­  
ρεται  στο άρθρο  53. 
Άρθρο  56 
Επιχειρησιακές  ομάδες  
1. Οι επιχειρησιακές  ομάδες  των ΕΣΚ  αποτελούν  μέρος  των ΕΣΚ  για 
την παραγωγικότητα  και τη βιωσιμότητα  της γεωργίας . Συστήνονται  
από ενδιαφερόμενους  φορείς , όπως  γεωργούς , ερευνητές , συμβούλους  
και επιχειρήσεις  που εμπλέκονται  στους  τομείς  της γεωργίας  και των 
τροφίμων  που μπορούν  να συμβάλουν  στην  επίτευξη  των στόχων  των 
ΕΣΚ . 
2. Οι επιχειρησιακές  ομάδες  των ΕΣΚ  θεσπίζουν  εσωτερικές  διαδι­  
κασίες  που εξασφαλίζουν  τη διαφάνεια  της λειτουργίας  και της λήψης  
αποφάσεών  τους και αποφεύγουν  καταστάσεις  σύγκρουσης  συμφερό­  
ντων . 
3. Τα κράτη  μέλη  αποφασίζουν  στο πλαίσιο  των προγραμμάτων  τους 
σε ποιο βαθμό  θα στηρίξουν  τις επιχειρησιακές  ομάδες . 
Άρθρο  57 
Καθήκοντα  επιχειρησιακών  ομάδων  
1. Οι επιχειρησιακές  ομάδες  των ΕΣΚ  καταρτίζουν  σχέδιο  που περι­  
λαμβάνει  τα ακόλουθα : 
α) περιγραφή  του καινοτόμου  έργου  που πρόκειται  να αναπτυχθεί , να 
τεθεί  υπό δοκιμή , να προσαρμοστεί  ή να υλοποιηθεί·  
β) περιγραφή  των αναμενόμενων  αποτελεσμάτων  και της συμβολής  στο 
στόχο  των ΕΣΚ  για ενίσχυση  της παραγωγικότητας  και της βιώσιμης  
διαχείρισης  των πόρων . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 56  
2. Κατά  την υλοποίηση  των καινοτόμων  έργων  τους, οι επιχειρησια­  
κές ομάδες : 
α) λαμβάνουν  αποφάσεις  για την ανάπτυξη  και υλοποίηση  καινοτόμων  
δράσεων·  και 
β) υλοποιούν  καινοτόμες  δράσεις , μέσω  μέτρων  που χρηματοδοτούνται  
από τα προγράμματα  αγροτικής  ανάπτυξης . 
3. Οι επιχειρησιακές  ομάδες  διαδίδουν  τα αποτελέσματα  του έργου  
τους, ιδίως  μέσω  του δικτύου  των ΕΣΚ . 
ΤΙΤΛΟΣ  V 
ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΕΣ  ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ  
Άρθρο  58 
Πόροι  και κατανομή  τους  
1. Με την επιφύλαξη  των παραγράφων  5, 6 και 7 του παρόντος  
άρθρου , το συνολικό  ποσό  της στήριξης  της Ένωσης  στην  αγροτική  
ανάπτυξη  δυνάμει  του παρόντος  κανονισμού  για την περίοδο  από 1ης 
Ιανουαρίου  2014 έως 31 Δεκεμβρίου  2020 είναι  84 936 εκατομμύρια  
EUR, σε τιμές  του 2011, σύμφωνα  με το πολυετές  δημοσιονομικό  
πλαίσιο  για τα έτη 2014 έως 2020.  
2. Το 0,25 % των πόρων  που αναφέρονται  στην  παράγραφο  1 δια­ 
τίθεται  στην  τεχνική  βοήθεια  για την Επιτροπή , όπως  αναφέρεται  στο 
άρθρο  51 παράγραφος  1. 
3. Για λόγους  προγραμματισμού  και επακόλουθης  εγγραφής  τους στο 
γενικό  προϋπολογισμό  της Ένωσης , τα ποσά  που αναφέρονται  στην  
παράγραφο  1 υπόκεινται  σε τιμαριθμική  αναπροσαρμογή  2 % ετησίως . 
4. Η ετήσια  κατανομή  ανά κράτος  μέλος  των ποσών  που αναφέρο­  
νται στην  παράγραφο  1, ύστερα  από αφαίρεση  του ποσού  που αναφέ­  
ρεται  στην  παράγραφο  2 καθορίζεται  στο Παράρτημα  Ι. 
▼C1 
5. Τα κονδύλια  που μεταφέρει  το κράτος  μέλος  σύμφωνα  με το 
άρθρο  14 παράγραφος  2 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1307/2013 αφαι­  
ρούνται  από τα ποσά  που χορηγούνται  στο κράτος  μέλος  σύμφωνα  με 
την παράγραφο  4. 
▼M1 
6. Τα κονδύλια  που μεταφέρονται  στο ΕΓΤΑΑ  κατ’ εφαρμογή  του 
άρθρου  136α παράγραφος  1 του κανονισμού  (ΕΚ) αριθ. 73/2009 και 
του άρθρου  7 παράγραφος  2 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ1307/2013 και 
τα κονδύλια  που μεταφέρονται  στο ΕΓΤΑΑ  κατ’ εφαρμογή  των άρθρων  
10β, 136 και 136β του κανονισμού  (ΕΚ) αριθ. 73/2009 όσον  αφορά  τα 
ημερολογιακά  έτη 2013 και 2014 θα περιλαμβάνονται  και στην  ετήσια  
κατανομή  που αναφέρεται  στην  παράγραφο  4. του παρόντος  άρθρου . 
▼B 
7. Για να ληφθούν  υπόψη  οι εξελίξεις  σχετικά  με την ετήσια  κατα­  
νομή  που προβλέπεται  στην  παράγραφο  4, περιλαμβανομένων  των 
μεταφορών  που προβλέπονται  στις παραγράφους  5 και 6· για την διεκ­  
περαίωση  τεχνικών  προσαρμογών  χωρίς  τροποποίηση  των συνολικών  
χορηγήσεων·  ή για να ληφθεί  υπόψη  τυχόν  άλλη  τροποποίηση  που θα 
προβλεφθεί  από νομοθετική  πράξη  μετά  την έκδοση  του παρόντος  
κανονισμού , ανατίθεται  στην  Επιτροπή  να εκδίδει  κατ’ εξουσιοδότηση  
πράξεις  σύμφωνα  με το άρθρο  83 προκειμένου  να αναθεωρούνται  τα 
ανώτατα  όρια που προβλέπονται  στο Παράρτημα  Ι. ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 57  
8. Για τους σκοπούς  της κατανομής  του αποθεματικού  επιδόσεων  
που αναφέρεται  στο άρθρο  22 παράγραφοι  3 και 4 του κανονισμού  
(ΕΕ) αριθ. 1303/2013 τα διαθέσιμα  έσοδα  για ειδικό  προορισμό  που 
συγκεντρώνονται  σύμφωνα  με το άρθρο  43του κανονισμού  (ΕΕ) 
αριθ. 1306/2013 για το ΕΓΤΑΑ , προστίθεται  στα ποσά  που αναφέρο­  
νται στο άρθρο  20 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013. Τα εν λόγω  
διαθέσιμα  έσοδα  για ειδικό  προορισμό  χορηγούνται  στα κράτη  μέλη  
ανάλογα  με το μερίδιό  τους στο συνολικό  ποσό  ενίσχυσης  από το 
ΕΓΤΑΑ . 
Άρθρο  59 
Συνεισφορά  του Ταμείου  
1. Η απόφαση  έγκρισης  προγράμματος  αγροτικής  ανάπτυξης  καθο­  
ρίζει την ανώτατη  συνεισφορά  του ΕΓΤΑΑ  στο πρόγραμμα . Η απόφαση  
προσδιορίζει  σαφώς , εάν χρειάζεται , τις πιστώσεις  που διατίθενται  στις 
λιγότερο  ανεπτυγμένες  περιφέρειες . 
2. Η συνεισφορά  του ΕΓΤΑΑ  υπολογίζεται  με βάση  το ποσό  της 
επιλέξιμης  δημόσιας  δαπάνης . 
►C1 3. Τα προγράμματα  αγροτικής  ανάπτυξης  καθορίζουν  ένα ενι­ 
αίο ποσοστό  συνεισφοράς  του ΕΓΤΑΑ  που ισχύει  για όλα τα μέτρα . 
Όπου  εφαρμόζεται , καθορίζεται  ξεχωριστό  ποσοστό  συνεισφοράς  του 
ΕΓΤΑΑ  για τις λιγότερο  ανεπτυγμένες  περιφέρειες , τις άκρως  απόκε­  
ντρες  περιοχές  και για τα μικρά  νησιά  του Αιγαίου  Πελάγους  κατά  την 
έννοια  του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 229/2013 καθώς  και τις περιφέρειες  
μετάβασης . ◄ Το ανώτατο  ποσοστό  συνεισφοράς  του ΕΓΤΑΑ  είναι : 
▼C1 
α) το 85 % των επιλέξιμων  δημόσιων  δαπανών  στις λιγότερο  ανεπτυγ­  
μένες  περιφέρειες , στις άκρως  απόκεντρες  περιοχές  και στα μικρά  
νησιά  του Αιγαίου  Πελάγους  κατά  την έννοια  του κανονισμού  (ΕΕ) 
αριθ. 229/2013,  
▼B 
β) το 75 % των επιλέξιμων  δημόσιων  δαπανών  για όλες τις περιφέρειες  
των οποίων  το κατά  κεφαλήν  ΑΕγχΠ  για την περίοδο  2007-2013 
ήταν  χαμηλότερο  του 75 % του μέσου  όρου  της ΕΕ-25 για την 
περίοδο  αναφοράς  αλλά  των οποίων  το κατά  κεφαλήν  ΑΕγχΠ  
είναι  ανώτερο  του 75 % του ΑΕγχΠ  της ΕΕ-27, 
γ) το 63 % των επιλέξιμων  δημόσιων  δαπανών  για τις περιφέρειες  
μετάβασης  εκτός  όσων  αναφέρονται  στο στοιχείο  β) της παρούσας  
παραγράφου , 
δ) το 53 % των επιλέξιμων  δημόσιων  δαπανών  στις άλλες  περιφέρειες . 
Το ελάχιστο  ποσοστό  συνεισφοράς  του ΕΓΤΑΑ  είναι  20 %.  
4. Κατά  παρέκκλιση  από την παράγραφο  3, η ανώτατη  συνεισφορά  
του ΕΓΤΑΑ  είναι : 
α) 80 % για τα μέτρα  που αναφέρονται  στα άρθρα  14, 27 και 35, για 
την τοπική  ανάπτυξη  LEADER που αναφέρεται  στο άρθρο  32 του 
κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και για τις πράξεις  δυνάμει  του 
άρθρου  19 παράγραφος  1 στοιχείο  α) σημείο  i). ►C1 Το ποσοστό  
αυτό  μπορεί  να αυξηθεί  σε 90 % το ανώτατο  για τα προγράμματα  
στις λιγότερο  ανεπτυγμένες  περιφέρειες , στις άκρως  απόκεντρες  
περιοχές , στα μικρά  νησιά  του Αιγαίου  Πελάγους , κατά  την έννοια  
του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 229/2013 και στις περιφέρειες  μετάβα­  
σης που αναφέρονται  στην  παράγραφο  3 στοιχεία  β) και γ), ◄ ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 58  
β) 75 % για δράσεις  που συμβάλλουν  στους  περιβαλλοντικούς  στό­  
χους και το μετριασμό  της αλλαγής  του κλίματος  και την προσαρ­  
μογή , σύμφωνα  με το άρθρο  17, το άρθρο  21 παράγραφος  1 στοι­  
χεία α) και β), τα άρθρα  28, 29, 30, 31 και 34, 
γ) 100 % για τα χρηματοδοτικά  μέσα  σε επίπεδο  ΕΕ που αναφέρονται  
στο άρθρο  38 παράγραφος  1 στοιχείο  α) του κανονισμού  (ΕΕ) 
αριθ. 1303/2013,  
δ) το ποσοστό  συνεισφοράς  που εφαρμόζεται  στο οικείο  μέτρο  αυξη­  
μένο  κατά  10 ακόμα  ποσοστιαίες  μονάδες  για τις συνεισφορές  στα 
χρηματοδοτικά  μέσα  που αναφέρονται  στο άρθρο  38 παράγραφος  1 
στοιχείο  β) του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013,  
▼C1 
ε) 100 % για τις πράξεις  που λαμβάνουν  χρηματοδότηση  από κονδύ­  
λια που μεταφέρονται  στο ΕΓΤΑΑ  κατ' εφαρμογή  του άρθρου  136α 
παράγραφος  1 του κανονισμού  (ΕΚ) αριθ.73/2009, του άρθρου  7 
παράγραφος  2 και του άρθρου  14 παράγραφος  1 του κανονισμού  
(ΕΕ) αριθ. 1307/2013,  
▼M7 
στ) 100 % για ποσό  100 εκατομμυρίων  EUR σε τιμές  του 2011 που 
χορηγείται  στην  Ιρλανδία , για ποσό  500 εκατομμυρίων  EUR σε 
τιμές  του 2011 που χορηγείται  στην  Πορτογαλία  και για ποσό  7 
εκατομμυρίων  EUR σε τιμές  του 2011 που χορηγείται  στην  Κύπρο , 
▼B 
ζ) Για τα τη μέλη  που θα λάβουν  την 1η Ιανουαρίου  2014 ή αργότερα  
χρηματοδοτική  συνδρομή  σύμφωνα  με τα άρθρα  136 και 143 
ΣΛΕΕ , το ποσοστό  της συνεισφοράς  του ΕΓΤΑΑ  που απορρέει  
από την εφαρμογή  του άρθρου  24 παράγραφος  1 του κανονισμού  
(ΕΕ) αριθ. 1303/2013 μπορεί  να αυξηθεί  κατά  επί πλέον  10 ποσο­  
στιαίες  μονάδες , έως το μέγιστο  του 95 %, για δαπάνες  που πρέπει  
να πληρωθούν  από αυτά  τα κράτη  μέλη  τα πρώτα  δύο έτη της 
εφαρμογής  του προγράμματος  αγροτικής  ανάπτυξης . Το ποσοστό  
συνεισφοράς  του ΕΓΤΑΑ  που θα ήταν  εφαρμοστέο  χωρίς  αυτήν  
την παρέκκλιση  τηρείται  για τη συνολική  δημόσια  δαπάνη  κατά  τη 
διάρκεια  της περιόδου  προγραμματισμού  , 
▼M7 
η) το ποσοστό  συνεισφοράς  που αναφέρεται  στο άρθρο  39α παράγρα­  
φος 13 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 για το μέσο  χρημα­  
τοοικονομικής  τεχνικής  που αναφέρεται  στο άρθρο  38 παράγραφος  
1 στοιχείο  γ) του εν λόγω  κανονισμού . 
▼B 
5. Τουλάχιστον  το 5 %, και στην  περίπτωση  της Κροατίας  το 2,5 %, 
της συνολικής  συνεισφοράς  του ΕΓΤΑΑ  στο πρόγραμμα  αγροτικής  
ανάπτυξης  προορίζεται  για το LEADER.  
6. Το 30 % τουλάχιστον  της συνολικής  συνεισφοράς  του ΕΓΤΑΑ  
στα προγράμματα  αγροτικής  ανάπτυξης  προορίζεται  για μέτρα  των ακό­  
λουθων  άρθρων : του άρθρου  17, σχετικά  με επενδύσεις  που αφορούν  το 
περιβάλλον  και το κλίμα·  των άρθρων  21, 28, 29 και 30, με την εξαί­  
ρεση  των ενισχύσεων  που αφορούν  την οδηγία  πλαίσιο  για τα ύδατα·  
και των άρθρων  31, 32 και 34. 
Το πρώτο  εδάφιο  δεν εφαρμόζεται  στις άκρως  αποκεντρωμένες  περιο­  
χές και τα υπερπόντια  εδάφη  των κρατών  μελών . 
7. Όταν  κράτος  μέλος  υποβάλει  και εθνικό  πρόγραμμα  και δέσμη  
περιφερειακών  προγραμμάτων , η παράγραφος  5 και 6 δεν εφαρμόζεται  
στο εθνικό  πρόγραμμα . Η συνεισφορά  του ΕΓΤΑΑ  στα εθνικά  προ­  
γράμματα  λαμβάνεται  υπόψη  για τον υπολογισμό  του ποσοστού  που 
αναφέρεται  στην  παράγραφο  5 και 6 για κάθε  περιφερειακό  πρόγραμμα , 
κατά  τον λόγο  του μεριδίου  του περιφερειακού  αυτού  προγράμματος  
στην  εθνική  χρηματοδότηση . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 59  
8. Οι δαπάνες  που συγχρηματοδοτούνται  από το ΕΓΤΑΑ  δεν συγχρη­  
ματοδοτούνται  με συνεισφορά  των διαρθρωτικών  ταμείων , του Ταμείου  
Συνοχής  ή οποιουδήποτε  άλλου  ενωσιακού  χρηματοδοτικού  μέσου . 
9. Οι δημόσιες  δαπάνες  για ενισχύσεις  σε επιχειρήσεις  τηρούν  τα 
όρια ενισχύσεων  που προβλέπονται  σε σχέση  με τις κρατικές  ενισχύ­  
σεις, εκτός  αντίθετων  διατάξεων  του παρόντος  κανονισμού . 
Άρθρο  60 
Επιλεξιμότητα  δαπανών  
▼M7 
1. Κατά  παρέκκλιση  από το άρθρο  65 παράγραφος  9 του κανονισμού  
(ΕΕ) αριθ. 1303/2013, σε περιπτώσεις  μέτρων  έκτακτης  ανάγκης  λόγω  
φυσικών  καταστροφών , καταστροφικών  συμβάντων  ή δυσμενών  κλιμα­  
τικών  φαινομένων  ή σημαντικής  και αιφνίδιας  μεταβολής  των κοινωνι­  
κοοικονομικών  συνθηκών  του κράτους  μέλους  ή της περιφέρειας , τα 
προγράμματα  αγροτικής  ανάπτυξης  μπορούν  να προβλέπουν  ότι η επιλε­  
ξιμότητα  των δαπανών  που σχετίζονται  με τροποποιήσεις  του προγράμ­  
ματος  μπορεί  να αρχίσει  από την ημερομηνία  εκδήλωσης  του συμβάντος . 
▼B 
2. Οι δαπάνες  είναι  επιλέξιμες  για συνεισφορά  του ΕΓΤΑΑ  μόνον  
εάν πραγματοποιούνται  για πράξεις  που έχουν  αποφασισθεί  από τη 
διαχειριστική  αρχή  του σχετικού  προγράμματος  ή υπ’ ευθύνη  της, σύμ­  
φωνα  με τα κριτήρια  επιλογής  του άρθρου  49. 
▼M7 
Εξαιρουμένων  των γενικών  εξόδων , όπως  ορίζεται  στο άρθρο  45 παρά­  
γραφος  2 στοιχείο  γ), όσον  αφορά  τις επενδυτικές  πράξεις  στο πλαίσιο  
μέτρων  που εμπίπτουν  στο πεδίο  εφαρμογής  του άρθρου  42 ΣΛΕΕ , 
θεωρούνται  επιλέξιμες  μόνο  οι δαπάνες  που έχουν  πραγματοποιηθεί  
μετά  την υποβολή  αίτησης  στην  αρμόδια  αρχή . Εντούτοις , τα κράτη  
μέλη  μπορούν  να προβλέπουν  στο πρόγραμμά  τους ότι είναι  επίσης  
επιλέξιμες  οι δαπάνες  που σχετίζονται  με μέτρα  έκτακτης  ανάγκης  
λόγω  φυσικών  καταστροφών , καταστροφικών  συμβάντων  ή δυσμενών  
κλιματικών  φαινομένων  ή σημαντικής  και αιφνίδιας  μεταβολής  των 
κοινωνικοοικονομικών  συνθηκών  του κράτους  μέλους  ή της περιφέρει­  
ας, συμπεριλαμβανομένων  σημαντικών  και αιφνίδιων  δημογραφικών  
μεταβολών  λόγω  μετανάστευσης  ή υποδοχής  προσφύγων , τις οποίες  
πραγματοποιεί  ο δικαιούχος  μετά  την εκδήλωση  του συμβάντος . 
▼B 
Τα κράτη  μέλη  μπορούν  να προβλέπουν  στα προγράμματά  τους ότι 
είναι  επιλέξιμες  μόνο  οι δαπάνες  που πραγματοποιήθηκαν  μετά  την 
έγκριση  της αίτησης  ενίσχυσης  από την αρμόδια  αρχή . 
3. Οι παράγραφοι  1 και 2 δεν εφαρμόζονται  στο άρθρο  51 παράγρα­  
φοι 1 και 2. 
▼M7 
4. Οι πληρωμές  από δικαιούχους  συνοδεύονται  από τιμολόγια  και έγγραφα  
που αποδεικνύουν  την πληρωμή . Εάν αυτό δεν είναι δυνατόν , οι πληρωμές  
συνοδεύονται  από δικαιολογητικά  ισοδύναμης  αποδεικτικής  αξίας , εξαιρουμέ­  
νων των μορφών  υποστήριξης  του άρθρου  67 παράγραφος  1 του κανονισμού  
(ΕΕ) αριθ. 1303/2013, άλλων  από εκείνες  του σημείου  α) αυτού . 
▼B 
Άρθρο  61 
Επιλέξιμες  δαπάνες  
1. Όταν  οι λειτουργικές  δαπάνες  καλύπτονται  από ενίσχυση  δυνάμει  
του παρόντος  κανονισμού , είναι  επιλέξιμα  τα ακόλουθα  είδη δαπανών : 
α) δαπάνες  λειτουργίας·  
β) δαπάνες  προσωπικού·  
γ) δαπάνες  κατάρτισης·  
δ) δαπάνες  δημόσιων  σχέσεων·  ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 60  
ε) χρηματοοικονομικές  δαπάνες·  
στ) δαπάνες  συγκρότησης  δικτύων . 
2. Οι μελέτες  θεωρούνται  επιλέξιμες  δαπάνες  μόνο  εάν συνδέονται  
με ειδική  δράση  στο πλαίσιο  του προγράμματος  ή με τους ειδικούς  
σκοπούς  και στόχους  του προγράμματος . 
3. Οι συνεισφορές  σε είδος  υπό μορφή  παροχής  εργασιών , αγαθών , 
υπηρεσιών , γης και ακινήτων  για τα οποία  δεν καταβλήθηκαν  ποσά  τοις 
μετρητοίς  που να δικαιολογούνται  από τιμολόγια  ή έγγραφα  ισοδύναμης  
αποδεικτικής  αξίας , μπορούν  να είναι  επιλέξιμες  για στήριξη  εφόσον  
πληρούνται  οι προϋποθέσεις  του άρθρου  69 του κανονισμού  (ΕΕ) 
αριθ. 1303/2013  
Άρθρο  62 
Επαληθευσιμότητα  και ελεγξιμότητα  των μέτρων  
1. Τα κράτη  μέλη  διασφαλίζουν  ότι όλα τα μέτρα  αγροτικής  ανά­  
πτυξης  που προτίθενται  να υλοποιήσουν  είναι  επαληθεύσιμα  και ελέγ­  
ξιμα. Για το σκοπό  αυτό , η διαχειριστική  αρχή  και ο οργανισμός  πλη­  
ρωμών  κάθε  προγράμματος  αγροτικής  ανάπτυξης  παρέχει  μια εκ των 
προτέρων  εκτίμηση  της επαληθευσιμότητας  και της ελεγξιμότητας  των 
μέτρων  που πρέπει  να συμπεριληφθούν  στο πρόγραμμα  αγροτικής  ανά­  
πτυξης . Η διαχειριστική  αρχή  και ο οργανισμός  πληρωμών  αναλαμβά­  
νουν  επίσης  την εκτίμηση  της επαληθευσιμότητας  και της ελεγξιμότη­  
τας των μέτρων  κατά  τη διάρκεια  της υλοποίησης  του προγράμματος  
αγροτικής  ανάπτυξης . Κατά  την εκ των προτέρων  εκτίμηση  και την 
εκτίμηση  κατά  τη διάρκεια  της περιόδου  υλοποίησης  οφείλουν  να λαμ­  
βάνονται  υπόψη  τα αποτελέσματα  των ελέγχων  κατά  την προηγούμενη  
και τρέχουσα  περίοδο  προγραμματισμού . Όταν  από την εκτίμηση  απο­  
καλύπτεται  ότι δεν πληρούνται  οι απαιτήσεις  επαληθευσιμότητας  και 
ελεγξιμότητας , τα σχετικά  μέτρα  προσαρμόζονται  αναλόγως . 
▼M7 
2. Όταν  η ενίσχυση  χορηγείται  με βάση  τις συνήθεις  δαπάνες  ή τις 
πρόσθετες  δαπάνες  και το απολεσθέν  εισόδημα  σύμφωνα  με το άρθρο  
21 παράγραφος  1 στοιχεία  α) και β) όσον  αφορά  το απολεσθέν  εισό­  
δημα  και το κόστος  συντήρησης  και με τα άρθρα  28 έως 31, 33 και 34, 
τα κράτη  μέλη  εξασφαλίζουν  ότι οι σχετικοί  υπολογισμοί  είναι  επαρκείς  
και ακριβείς  και πραγματοποιούνται  εκ των προτέρων  βάσει  σωστού , 
δίκαιου  και επαληθεύσιμου  υπολογισμού . Για τον σκοπό  αυτό , ένας 
φορέας  λειτουργικά  ανεξάρτητος  από τις αρχές  που είναι  αρμόδιες  για 
την εφαρμογή  του προγράμματος  και ο οποίος  διαθέτει  την κατάλληλη  
τεχνογνωσία  εκτελεί  τους υπολογισμούς  ή επιβεβαιώνει  την ορθότητα  
και την ακρίβεια  των υπολογισμών . Δήλωση  που επιβεβαιώνει  την 
ορθότητα  και την ακρίβεια  των υπολογισμών  συμπεριλαμβάνεται  στο 
πρόγραμμα  αγροτικής  ανάπτυξης . 
▼B 
Άρθρο  63 
Προκαταβολές  
1. Η πληρωμή  προκαταβολών  υπόκειται  στη σύσταση  τραπεζικής  
εγγύησης  ή ισοδύναμης  εγγύησης  που αντιστοιχεί  στο 100 % του 
ποσού  της προκαταβολής . Όσον  αφορά  τους δικαιούχους  του δημοσίου , 
η προκαταβολή  καταβάλλεται  στους  δήμους , στις περιφερειακές  αρχές  
και στις ενώσεις  τους, καθώς  και στους  οργανισμούς  δημοσίου  δικαίου . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 61  
Η διευκόλυνση  που παρέχεται  ως εγγύηση  από δημόσια  αρχή  θεωρείται  
ισοδύναμη  με την εγγύηση  που αναφέρεται  στο πρώτο  εδάφιο , υπό τον 
όρο ότι η αρχή  αναλαμβάνει  την υποχρέωση  να καταβάλει  το καλυπτό­  
μενο  από την εγγύηση  ποσό  εάν δεν θεμελιώνεται  δικαίωμα  στην  κατα­  
βληθείσα  προκαταβολή . 
2. Η εγγύηση  μπορεί  να αποδεσμευτεί  όταν  ο αρμόδιος  οργανισμός  
πληρωμών  εξακριβώσει  ότι το ποσό  της πραγματικής  δαπάνης  που 
αντιστοιχεί  στη δημόσια  συνεισφορά  που σχετίζεται  με τη δράση  υπερ­  
βαίνει  το ποσό  της προκαταβολής . 
ΤΙΤΛΟΣ  VI 
ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ , ΕΛΕΓΧΟΣ  ΚΑΙ  ΔΗΜΟΣΙΟΤΗΤΑ  
Άρθρο  64 
Αρμοδιότητες  της Επιτροπής  
Για να διασφαλίσει , στο πλαίσιο  της κοινής  διαχείρισης , τη χρηστή  
δημοσιονομική  διαχείριση  σύμφωνα  με το άρθρο  317 ΣΛΕΕ , η Επι­  
τροπή  εκτελεί  τα μέτρα  και τους ελέγχους  που προβλέπονται  στον  
κανονισμό  (ΕΕ) αριθ. 1306/2013  
Άρθρο  65 
Αρμοδιότητες  των κρατών  μελών  
1. Τα κράτη  μέλη  θεσπίζουν  όλες τις νομοθετικές , κανονιστικές  και 
διοικητικές  διατάξεις  σύμφωνα  με το άρθρο  58 παράγραφος  1 του 
κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 προκειμένου  να εξασφαλίζουν  την 
αποτελεσματική  προστασία  των οικονομικών  συμφερόντων  της Ένω­  
σης. 
2. Τα κράτη  μέλη  ορίζουν , για κάθε  πρόγραμμα  αγροτικής  ανάπτυ­  
ξης, τις ακόλουθες  αρχές : 
α) τη διαχειριστική  αρχή , που μπορεί  να είναι  είτε πρόσωπο  δημοσίου  
ή ιδιωτικού  δικαίου  ενεργό  σε εθνικό  ή περιφερειακό  επίπεδο , είτε 
το ίδιο το κράτος  μέλος  σε περίπτωση  που ασκεί  αυτό  το καθήκον , η 
οποία  θα είναι  υπεύθυνη  για τη διαχείριση  του συγκεκριμένου  προ­  
γράμματος·  
β) το διαπιστευμένο  οργανισμό  πληρωμών  κατά  την έννοια  του άρθρου  
7 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1306/2013 · 
γ) τον φορέα  πιστοποίησης  κατά  την έννοια  του άρθρου  9 του κανονι­  
σμού  (ΕΕ) αριθ. 1306/2013.  
3. Τα κράτη  μέλη  εξασφαλίζουν , για κάθε  πρόγραμμα  αγροτικής  
ανάπτυξης , ότι το οικείο  σύστημα  διαχείρισης  και ελέγχου  έχει συστα­  
θεί με τρόπο  που εξασφαλίζει  σαφή  κατανομή  και διαχωρισμό  των 
καθηκόντων  μεταξύ  της διαχειριστικής  αρχής  και άλλων  φορέων . Τα 
κράτη  μέλη  είναι  υπεύθυνα  να εξασφαλίζουν  την αποτελεσματική  λει­ 
τουργία  των συστημάτων  σε όλη τη διάρκεια  του προγράμματος . 
4. Τα κράτη  μέλη  καθορίζουν  με σαφήνεια  τα καθήκοντα  της δια­ 
χειριστικής  αρχής , του οργανισμού  πληρωμών  και των ομάδων  τοπικής  
δράσης  στο πλαίσιο  του LEADER, σχετικά  με την εφαρμογή  των κρι­ 
τηρίων  επιλεξιμότητας  και επιλογής  και τη διαδικασία  επιλογής  έργων . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 62  
Άρθρο  66 
Διαχειριστική  αρχή  
1. Η διαχειριστική  αρχή  είναι  αρμόδια  για τη διαχείριση  και εφαρ­  
μογή  του προγράμματος , με αποδοτικό , αποτελεσματικό  και ορθό  τρό­  
πο, και ιδίως  για τα ακόλουθα : 
α) να διασφαλίζει  ότι υπάρχει  ένα κατάλληλο  και ασφαλές  ηλεκτρο­  
νικό σύστημα  για την καταγραφή , τήρηση , διαχείριση  και υποβολή  
στατιστικών  στοιχείων  για το πρόγραμμα  και την εφαρμογή  του, τα 
οποία  απαιτούνται  για τους σκοπούς  της παρακολούθησης  και της 
αξιολόγησης  και, ιδίως , στοιχείων  που απαιτούνται  για την παρα­  
κολούθηση  της προόδου  προς  τους καθορισμένους  στόχους  και 
προτεραιότητες·  
▼M7 __________  
▼B 
γ) να εξασφαλίζει  ότι οι δικαιούχοι  και οι λοιποί  φορείς  που εμπλέκο­  
νται στην  υλοποίηση  των πράξεων : 
i) ενημερώνονται  για τις υποχρεώσεις  τους που απορρέουν  από τη 
χορηγούμενη  ενίσχυση  και τηρούν  είτε χωριστό  λογιστικό  
σύστημα  είτε τον κατάλληλο  λογιστικό  κωδικό  για όλες τις 
δοσοληψίες  που σχετίζονται  με την δράση , 
ii) είναι  ενήμεροι  για τις απαιτήσεις  που αφορούν  την παροχή  
στοιχείων  στη διαχειριστική  αρχή  και την καταγραφή  των επι­ 
δόσεων  και των αποτελεσμάτων·  
δ) να διασφαλίζει  ότι η εκ των προτέρων  αξιολόγηση  που αναφέρεται  
στο άρθρο  55 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 είναι  σύμφωνη  
με το σύστημα  αξιολόγησης  και παρακολούθησης , την αποδέχεται  
και την υποβάλλει  στην  Επιτροπή·  
ε) να διασφαλίζει  ότι το σχέδιο  αξιολόγησης  που αναφέρεται  στο 
άρθρο  56 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 έχει εκπονηθεί , 
ότι η εκ των υστέρων  αξιολόγηση  προγράμματος  που αναφέρεται  
στο άρθρο  57 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 πραγματοποι­  
είται  εντός  των προθεσμιών  που προβλέπονται  στον  εν λόγω  κανο­  
νισμό , να διασφαλίζει  ότι οι εν λόγω  αξιολογήσεις  συμμορφώνονται  
προς  το σύστημα  παρακολούθησης  και αξιολόγησης , και να τις 
υποβάλλει  στην  επιτροπή  παρακολούθησης  και στην  Επιτροπή·  
στ) να παρέχει  στην  επιτροπή  παρακολούθησης  τα αναγκαία  στοιχεία  
και έγγραφα  για την παρακολούθηση  της υλοποίησης  του προγράμ­  
ματος  με γνώμονα  τους ειδικούς  στόχους  και προτεραιότητές  του· 
ζ) να συντάσσει  την ετήσια  έκθεση  προόδου  συμπεριλαμβάνοντας  
συγκεντρωτικούς  πίνακες  παρακολούθησης  και, μετά  την έγκριση  
από την επιτροπή  παρακολούθησης , να την υποβάλλει  στην  Επι­  
τροπή·  
η) να εξασφαλίζει  ότι ο οργανισμός  πληρωμών  λαμβάνει  όλες τις ανα­  
γκαίες  πληροφορίες  ιδίως  σχετικά  με τις διαδικασίες  που εφαρμόζο­  
νται και οιουσδήποτε  ελέγχους  διενεργούνται  σε σχέση  με τις πράξεις  
που έχουν  επιλεγεί  για χρηματοδότηση , πριν εγκριθούν  οι πληρωμές·  
θ) να εξασφαλίζει  δημοσιότητα  στο πρόγραμμα , μεταξύ  άλλων  και 
μέσω  του εθνικού  αγροτικού  δικτύου , ενημερώνοντας  τους δυνητι­  
κούς  δικαιούχους , τις επαγγελματικές  οργανώσεις , τους οικονομι­  
κούς  και κοινωνικούς  εταίρους , τους φορείς  που ασχολούνται  με 
την προώθηση  της ισότητας  μεταξύ  ανδρών  και γυναικών , και τις 
συμμετέχουσες  μη κυβερνητικές  οργανώσεις , συμπεριλαμβανομέ­  
νων των περιβαλλοντικών  οργανώσεων , για τις δυνατότητες  που 
παρέχει  το πρόγραμμα  και τους κανόνες  πρόσβασης  στη χρηματο­  
δότηση  του προγράμματος , καθώς  και ενημερώνοντας  τους 
δικαιούχους  για τη συνεισφορά  της Ένωσης  και το ευρύ  κοινό  
για το ρόλο  που διαδραματίζει  η Ένωση  στο πρόγραμμα . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 63  
2. Το κράτος  μέλος  ή η διαχειριστική  αρχή  μπορούν  να ορίζουν  έναν 
ή περισσότερους  ενδιάμεσους  φορείς , συμπεριλαμβανομένων  των τοπι­  
κών αρχών , των περιφερειακών  αναπτυξιακών  φορέων  ή των μη κυβερ­  
νητικών  οργανώσεων , για να πραγματοποιήσουν  τη διαχείριση  και την 
υλοποίηση  των πράξεων  αγροτικής  ανάπτυξης . 
Όταν  η αρμοδιότητα  για την άσκηση  ενός μέρους  των καθηκόντων  της 
ανατίθεται  σε άλλο  φορέα , η διαχειριστική  αρχή  διατηρεί  την πλήρη  
ευθύνη  για την αποδοτικότητα  και την αρτιότητα  της διαχείρισης  και 
εκτέλεσης  των καθηκόντων  αυτών . Η διαχειριστική  αρχή  διασφαλίζει  
ότι έχουν  θεσπισθεί  οι σχετικές  διατάξεις  που επιτρέπουν  στον  άλλο  
φορέα  να λαμβάνει  όλα τα απαραίτητα  στοιχεία  και πληροφορίες  για 
την εκτέλεση  των εν λόγω  καθηκόντων . 
3. Όταν  στο πρόγραμμα  αγροτικής  ανάπτυξης  περιλαμβάνεται  ένα 
θεματικό  υποπρόγραμμα , όπως  αναφέρεται  στο άρθρο  7, η διαχειρι­  
στική  αρχή  μπορεί  να ορίσει  έναν ή περισσότερους  ενδιάμεσους  φορείς , 
συμπεριλαμβανομένων  των τοπικών  αρχών , των ομάδων  τοπικής  δρά­  
σης ή μη κυβερνητικών  οργανώσεων , για την εκτέλεση  της διαχείρισης  
και της υλοποίησης  της εν λόγω  στρατηγικής . Εν προκειμένω  εφαρμό­  
ζεται  η παράγραφος  2. 
Η διαχειριστική  αρχή  διασφαλίζει  ότι οι πράξεις  και οι επιδόσεις  του εν 
λόγω  θεματικού  υποπρογράμματος  προσδιορίζονται  χωριστά  για τους 
σκοπούς  του συστήματος  παρακολούθησης  και αξιολόγησης  που ανα­  
φέρεται  στο άρθρο  67. 
4. Με επιφύλαξη  του ρόλου  των οργανισμών  πληρωμών  και των 
λοιπών  φορέων  που αναφέρονται  στον  κανονισμό  (ΕΕ) 
αριθ. 1306/2013 στα κράτη  μέλη  που έχουν  περισσότερα  του ενός 
προγράμματα , μπορεί  να ορισθεί  συντονιστικό  όργανο  προκειμένου  να 
διασφαλίζει  τη συνέπεια  στη διαχείριση  των κεφαλαίων  και να αποτελεί  
σύνδεσμο  μεταξύ  της Επιτροπής  και των εθνικών  αρχών  διαχείρισης . 
5. Η Επιτροπή  εκδίδει  εκτελεστικές  πράξεις , σχετικά  με τον καθορι­  
σμό ομοιόμορφων  συνθηκών  για την εφαρμογή  των απαιτήσεων  ενη­  
μέρωσης  και δημοσιότητας  που αναφέρονται  στο στοιχείο  θ) της παρα­  
γράφου  1. 
ΤΙΤΛΟΣ  VII 
ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ  ΚΑΙ  ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ  
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  Ι 
Γενικές  διατάξεις  
Τ μ ή μ α 1 
Κ α θ ι έρ ω σ η κ α ι σ τ ό χ ο ι τ ο υ σ υ σ τ ή μ α τ ο ς π α ρ α κ ο ­ 
λ ο ύ θ η σ η ς κ α ι α ξ ι ο λ ό γ η σ η ς 
Άρθρο  67 
Σύστημα  παρακολούθησης  και αξιολόγησης  
Σύμφωνα  με τον παρόντα  Τίτλο , εκπονείται  κοινό  σύστημα  παρακολού­  
θησης  και αξιολόγησης  σε συνεργασία  μεταξύ  της Επιτροπής  και των 
κρατών  μελών  και εκδίδεται  από την Επιτροπή  με εκτελεστικές  πράξεις . 
Οι εν λόγω  εκτελεστικές  πράξεις  θεσπίζονται  με τη διαδικασία  εξέτασης  
του άρθρου  84. ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 64  
Άρθρο  68 
Στόχοι  
Το σύστημα  παρακολούθησης  και αξιολόγησης  έχει ως στόχο : 
α) να αποδεικνύει  την πρόοδο  και τα επιτεύγματα  της πολιτικής  αγρο­  
τικής  ανάπτυξης  και να αξιολογεί  τον αντίκτυπο , την αποτελεσμα­  
τικότητα , την αποδοτικότητα  και τη συνάφεια  των παρεμβάσεων  της 
πολιτικής  αγροτικής  ανάπτυξης·  
β) να συμβάλλει  στην  καλύτερα  στοχευμένη  στήριξη  της αγροτικής  
ανάπτυξης·  
γ) να στηρίζει  μια κοινή  διαδικασία  μάθησης  που σχετίζεται  με την 
παρακολούθηση  και την αξιολόγηση . 
Τ μ ή μ α 2 
Τ ε χ ν ι κ ές π ρ ο β λ έψ ε ι ς 
Άρθρο  69 
Κοινοί  δείκτες  
1. Ένας  κατάλογος  κοινών  δεικτών  που σχετίζονται  με την αρχική  
κατάσταση  καθώς  και τη δημοσιονομική  εκτέλεση , τις επιδόσεις , τα 
αποτελέσματα  και τον αντίκτυπο  του προγράμματος , ο οποίος  εφαρμό­  
ζεται  σε κάθε  πρόγραμμα , καθορίζεται  στο σύστημα  παρακολούθησης  
και αξιολόγησης  που προβλέπεται  στο άρθρο  67 ώστε  να καθίσταται  
δυνατή  η συγκέντρωση  δεδομένων  σε επίπεδο  Ένωσης . 
2. Οι κοινοί  δείκτες  βασίζονται  σε διαθέσιμα  δεδομένα , συνδέονται  
με τη δομή  και τους στόχους  της πολιτικής  αγροτικής  ανάπτυξης  και 
επιτρέπουν  την εκτίμηση  της προόδου , της αποδοτικότητας  και της 
αποτελεσματικότητας  της εφαρμογής  της πολιτικής  με γνώμονα  τους 
σκοπούς  και τους στόχους  σε ενωσιακό , εθνικό  επίπεδο  και σε επίπεδο  
προγράμματος . Οι κοινοί  δείκτες  αντικτύπου  βασίζονται  σε διαθέσιμα  
δεδομένα . 
3. Ο αξιολογητής  εκφράζει  ποσοτικά  τον αντίκτυπο  του προγράμμα­  
τος που έχει μετρηθεί  με τους δείκτες  αντικτύπου . Βάσει  των στοιχείων  
στις αξιολογήσεις  για την ΚΓΠ , συμπεριλαμβανομένων  των αξιολογή­  
σεων  στα προγράμματα  αγροτικής  ανάπτυξης , η Επιτροπή , με τη βοή­  
θεια των κρατών  μελών , αξιολογεί  το συνδυασμένο  αντίκτυπο  σε όλα 
τα μέσα  της ΚΓΠ . 
Άρθρο  70 
Ηλεκτρονικό  σύστημα  πληροφοριών  
Τα κύρια  στοιχεία  σχετικά  με την υλοποίηση  του προγράμματος , για 
κάθε  δράση  που επιλέγεται  για χρηματοδότηση , καθώς  και για πράξεις  
που έχουν  ολοκληρωθεί , τα οποία  απαιτούνται  για την παρακολούθηση  
και αξιολόγηση , συμπεριλαμβανομένων  των βασικών  πληροφοριών  για 
κάθε  δικαιούχο  και έργο, καταγράφονται  και τηρούνται  σε ηλεκτρονική  
μορφή . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 65  
Άρθρο  71 
Παροχή  πληροφοριών  
Οι δικαιούχοι  της στήριξης  στο πλαίσιο  των μέτρων  αγροτικής  ανάπτυ­  
ξης και οι ομάδες  τοπικής  δράσης  αναλαμβάνουν  την υποχρέωση  να 
παράσχουν  στη διαχειριστική  αρχή  και/ή στους  διορισμένους  αξιολογη­  
τές ή άλλους  φορείς  που έχουν  εξουσιοδοτηθεί  να εκτελούν  καθήκοντα  
για λογαριασμό  της, όλες τις πληροφορίες  που είναι  αναγκαίες  για την 
παρακολούθηση  και αξιολόγηση  του προγράμματος , ιδίως  σε σχέση  με 
την επίτευξη  καθορισμένων  στόχων  και προτεραιοτήτων . 
ΚΕΦΆΛΑΙΟ  II 
Παρακολούθηση  
Άρθρο  72 
Διαδικασίες  παρακολούθησης  
1. Η διαχειριστική  αρχή  και η επιτροπή  παρακολούθησης  που ανα­  
φέρονται  στο άρθρο  47 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 παρακο­  
λουθούν  την ποιότητα  υλοποίησης  του προγράμματος . 
2. Η διαχειριστική  αρχή  και η επιτροπή  παρακολούθησης  παρακο­  
λουθούν  κάθε  πρόγραμμα  αγροτικής  ανάπτυξης  μέσω  οικονομικών  δει­ 
κτών , δεικτών  επιδόσεων  και δεικτών  που αφορούν  τους στόχους . 
Άρθρο  73 
Επιτροπή  παρακολούθησης  
Τα κράτη  μέλη  με περιφερειακά  προγράμματα  μπορούν  να συστήσουν  
εθνική  επιτροπή  παρακολούθησης , η οποία  συντονίζει  την εφαρμογή  
των περιφερειακών  προγραμμάτων  σε σχέση  με το Εθνικό  πλαίσιο  
και την αξιοποίηση  των δημοσιονομικών  πόρων . 
Άρθρο  74 
Αρμοδιότητες  της επιτροπής  παρακολούθησης  
Η επιτροπή  παρακολούθησης  βεβαιώνεται  για τις επιδόσεις  του προ­  
γράμματος  αγροτικής  ανάπτυξης  και την αποτελεσματικότητα  της εφαρ­  
μογής  του. Προς  τούτο , εκτός  από τα καθήκοντα  που αναφέρονται  στο 
άρθρο  49 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 η επιτροπή  παρακο­  
λούθησης : 
▼M7 
α) γνωμοδοτεί  και εκδίδει  γνώμη , πριν από τη δημοσίευση  της συνα­  
φούς  πρόσκλησης  υποβολής  προτάσεων , όσον  αφορά  τα κριτήρια  
επιλογής  για τις χρηματοδοτούμενες  πράξεις , τα οποία  αναθεωρού­  
νται ανάλογα  με τις ανάγκες  του προγραμματισμού·  
▼B 
β) εξετάζει  τις δραστηριότητες  και τις επιδόσεις  που σχετίζονται  με την 
πρόοδο  εφαρμογής  του σχεδίου  αξιολόγησης  του προγράμματος·  
γ) εξετάζει , ειδικότερα , δράσεις  στο επιχειρησιακό  πρόγραμμα  που 
αφορούν  την τήρηση  των εκ των προτέρων  όρων , οι οποίες  εμπί­  
πτουν  στις αρμοδιότητες  της αρχής  διαχείρισης , και τηρείται  ενή­  
μερη  σχετικά  με τις δράσεις  που αφορούν  την τήρηση  άλλων  εκ των 
προτέρων  όρων·  ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 66  
δ) συμμετέχει  στο εθνικό  αγροτικό  δίκτυο  με σκοπό  την ανταλλαγή  
πληροφοριών  σχετικά  με την υλοποίηση  του προγράμματος·  και 
ε) εξετάζει  και εγκρίνει  τις ετήσιες  εκθέσεις  υλοποίησης  πριν αποστα­  
λούν  στην  Επιτροπή . 
Άρθρο  75 
Ετήσια  έκθεση  υλοποίησης  
1. Έως τις 30 Ιουνίου  2016 και έως τις 30 Ιουνίου  κάθε  επόμενου  
έτους  έως και το 2024, το κράτος  μέλος  υποβάλλει  στην  Επιτροπή  
ετήσια  έκθεση  υλοποίησης  σχετικά  με την υλοποίηση  του προγράμμα­  
τος αγροτικής  ανάπτυξης  κατά  το προηγούμενο  ημερολογιακό  έτος. Η 
έκθεση  που θα υποβληθεί  το 2016 θα καλύπτει  τα ημερολογιακά  έτη 
2014 και 2015.  
2. Εκτός  από την τήρηση  των απαιτήσεων  του άρθρου  50 του κανο­  
νισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 οι ετήσιες  εκθέσεις  υλοποίησης  περιλαμ­  
βάνουν  πληροφορίες , μεταξύ  άλλων , για τις οικονομικές  δεσμεύσεις  και 
δαπάνες  ανά μέτρο , καθώς  και περίληψη  των δραστηριοτήτων  που 
αναλαμβάνονται  σε σχέση  με το σχέδιο  αξιολόγησης . 
3. Εκτός  από την τήρηση  των απαιτήσεων  του άρθρου  50 του κανο­  
νισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, η ετήσια  έκθεση  εφαρμογής  που θα 
υποβληθεί  το 2017 θα καλύπτει  και την περιγραφή  της εφαρμογής  
τυχόν  υποπρογραμμάτων  που περιλαμβάνονται  στο πρόγραμμα . 
4. Εκτός  από την τήρηση  των απαιτήσεων  του άρθρου  50 του κανο­  
νισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013, η ετήσια  έκθεση  υλοποίησης  που θα 
υποβληθεί  το 2019 θα περιλαμβάνει  επίσης  περιγραφή  της υλοποίησης  
των επιμέρους  υποπρογραμμάτων  που εντάσσονται  στο πρόγραμμα  και 
αξιολόγηση  της σημειωθείσας  προόδου , με σκοπό  τη διασφάλιση  μιας 
ολοκληρωμένης  προσέγγισης  για τη χρήση  του ΕΓΤΑΑ  και των άλλων  
χρηματοδοτικών  μέσων  της ΕΕ για τη στήριξη  της εδαφικής  ανάπτυξης  
των αγροτικών  περιοχών , μεταξύ  άλλων  μέσω  στρατηγικών  τοπικής  
ανάπτυξης . 
5. Η Επιτροπή  εκδίδει  εκτελεστικές  πράξεις  για τον καθορισμό  κανό­  
νων για την παρουσίαση  των ετήσιων  εκθέσεων  υλοποίησης . Οι εν 
λόγω  εκτελεστικές  πράξεις  εκδίδονται  σύμφωνα  με τη διαδικασία  εξέ­ 
τασης  που αναφέρεται  στο άρθρο  84. 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  ΙΙΙ 
Αξιολόγηση  
Άρθρο  76 
Γενικές  διατάξεις  
1. Η Επιτροπή  μπορεί  να εκδίδει  εκτελεστικές  πράξεις , που να διευ­  
κρινίζουν  τα στοιχεία  που πρέπει  να περιλαμβάνονται  στις εκ των προ­  
τέρων  και εκ των υστέρων  αξιολογήσεις  που αναφέρονται  στα άρθρα  55 
και 57 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 και να καθορίζουν  τις 
ελάχιστες  απαιτήσεις  για το σχέδιο  αξιολόγησης  που αναφέρεται  στο 
άρθρο  56 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1303/2013 εν λόγω  εκτελεστικές  
πράξεις  εκδίδονται  σύμφωνα  με τη διαδικασία  εξέτασης  που αναφέρεται  
στο άρθρο  84. 
2. Τα κράτη  μέλη  διασφαλίζουν  ότι οι αξιολογήσεις  συνάδουν  με την 
κοινή  προσέγγιση  της αξιολόγησης  η οποία  έχει συμφωνηθεί  βάσει  του 
άρθρου  67, οργανώνουν  την παραγωγή  και τη συγκέντρωση  των απαι­  
τούμενων  στοιχείων  και διαβιβάζουν  τις διάφορες  πληροφορίες  που 
παρέχει  το σύστημα  παρακολούθησης  στους  αξιολογητές . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 67  
3. Οι εκθέσεις  αξιολόγησης  διατίθενται  από τα κράτη  μέλη  στο δια­ 
δίκτυο  και από την Επιτροπή  στον  δικτυακό  τόπο  της Ένωσης . 
Άρθρο  77 
Εκ των προτέρων  αξιολόγηση  
Τα κράτη  μέλη  διασφαλίζουν  ότι ο εκ των προτέρων  αξιολογητής  
εμπλέκεται  ήδη από ένα πρώιμο  στάδιο  στη διαδικασία  εκπόνησης  
του προγράμματος  αγροτικής  ανάπτυξης , όπου  συμπεριλαμβάνονται  η 
εκπόνηση  της ανάλυσης  που αναφέρεται  στο άρθρο  8 παράγραφος  1 
στοιχείο  β), ο σχεδιασμός  της λογικής  παρέμβασης  του προγράμματος  
και ο καθορισμός  των στόχων  του προγράμματος . 
Άρθρο  78 
Εκ των υστέρων  αξιολόγηση  
Το 2024, τα κράτη  μέλη  καταρτίζουν  έκθεση  εκ των υστέρων  αξιολό­  
γησης  για καθένα  από τα οικεία  προγράμματα  αγροτικής  ανάπτυξης . 
Αυτή  η έκθεση  υποβάλλεται  στην  Επιτροπή  έως τις 31 Δεκεμβρίου  
2024.  
Άρθρο  79 
Σύνθεση  αξιολογήσεων  
Η σύνθεση  σε επίπεδο  Ένωσης  των εκ των προτέρων  και εκ των 
υστέρων  εκθέσεων  αξιολόγησης  πραγματοποιείται  υπό την ευθύνη  της 
Επιτροπής . 
Η σύνθεση  των εκθέσεων  αξιολόγησης  ολοκληρώνεται  το αργότερο  έως 
την 31η Δεκεμβρίου  του έτους  που έπεται  της υποβολής  των σχετικών  
αξιολογήσεων . 
ΤΙΤΛΟΣ  VIII  
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ  ΠΕΡΙ  ΑΝΤΑΓΩΝΙΣΜΟΥ  
Άρθρο  80 
Κανόνες  εφαρμοστέοι  στις επιχειρήσεις  
Όταν  η στήριξη  δυνάμει  του παρόντος  κανονισμού  χορηγείται  σε μορ­  
φές συνεργασίας  μεταξύ  επιχειρήσεων , μπορεί  να χορηγείται  μόνο  για 
τις μορφές  συνεργασίας  μεταξύ  επιχειρήσεων  που συμμορφώνονται  με 
τους κανόνες  ανταγωνισμού , όπως  αυτοί  εφαρμόζονται  δυνάμει  των 
άρθρων  206 έως 210 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1308/2013 του Ευρω­  
παϊκού  Κοινοβουλίου  και του Συμβουλίου . 
Άρθρο  81 
Κρατική  ενίσχυση  
1. Εκτός  αντίθετων  διατάξεων  του παρόντος  Τίτλου , τα άρθρα  107, 
108 και 109 ΣΛΕΕ  εφαρμόζονται  όσον  αφορά  τη στήριξη  της αγροτι­  
κής ανάπτυξης  από τα κράτη  μέλη . 
2. Τα άρθρα  107, 108 και 109 ΣΛΕΕ  δεν εφαρμόζονται  στις πληρω­  
μές που πραγματοποιούνται  από τα κράτη  μέλη  δυνάμει  του παρόντος  
κανονισμού  και σύμφωνα  με αυτόν , ή σε πρόσθετη  εθνική  χρηματοδό­  
τηση  που αναφέρεται  στο άρθρο  82 εντός  του πεδίου  εφαρμογής  του 
άρθρου  42 ΣΛΕΕ . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 68  
Άρθρο  82 
Συμπληρωματική  εθνική  χρηματοδότηση  
Οι πληρωμές  που πραγματοποιούνται  από τα κράτη  μέλη  σε σχέση  με 
πράξεις  που εμπίπτουν  στο πεδίο  εφαρμογής  του άρθρου  42 ΣΛΕΕ  και 
αποσκοπούν  στην παροχή  πρόσθετης  χρηματοδότησης  για την αγροτική  
ανάπτυξη  στην οποία  παρέχεται  στήριξη  από την Ένωση  ανά πάσα  στιγμή  
κατά  την περίοδο  προγραμματισμού , συμπεριλαμβάνονται  από τα κράτη  
μέλη  στο πρόγραμμα  αγροτικής  ανάπτυξης  όπως  προβλέπεται  στο άρθρο  8 
παράγραφος  1 στοιχείο  ι) και, εφόσον  συμμορφώνονται  με τα κριτήρια  
δυνάμει  του παρόντος  κανονισμού , εγκρίνονται  από την Επιτροπή . 
ΤΙΤΛΟΣ  ΙΧ 
ΕΞΟΥΣΙΕΣ  ΤΗΣ  ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ , ΚΟΙΝΕΣ  ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ , ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ  
ΚΑΙ  ΤΕΛΙΚΕΣ  ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ  
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  Ι 
Εξουσίες  της Επιτροπής  
Άρθρο  83 
Άσκηση  της εξουσιοδότησης  
▼C1 
1. Η αρμοδιότητα  έκδοσης  των κατ' εξουσιοδότηση  πράξεων  που 
αναφέρονται  στο άρθρο  2 παράγραφος  3, στο άρθρο  14 παράγραφος  
5, στο άρθρο  16 παράγραφος  5, στο άρθρο  19 παράγραφος  8, στο 
άρθρο  22 παράγραφος  3, στο άρθρο  28 παράγραφοι  10 και 11, στο 
άρθρο  29 παράγραφος  6, στο άρθρο  30 παράγραφος  8, στο άρθρο  33 
παράγραφος  4, στο άρθρο  34 παράγραφος  5, στο άρθρο  35 παράγραφος  
10, στο άρθρο  36 παράγραφος  5, στο άρθρο  45 παράγραφος  6, στο 
άρθρο  47 παράγραφος  6, στο άρθρο  58 παράγραφος  7 και στο άρθρο  89 
ανατίθεται  στην  Επιτροπή  υπό τους όρους  του παρόντος  άρθρου . 
▼B 
►C1 2. Η αρμοδιότητα  έκδοσης  των κατ' εξουσιοδότηση  πράξεων  
που αναφέρονται  στο άρθρο  2 παράγραφος  3, στο άρθρο  14 παράγρα­  
φος 5, στο άρθρο  16 παράγραφος  5, στο άρθρο  19 παράγραφος  8, στο 
άρθρο  22 παράγραφος  3, στο άρθρο  28 παράγραφοι  10 και 11, στο 
άρθρο  29 παράγραφος  6, στο άρθρο  30 παράγραφος  8, στο άρθρο  33 
παράγραφος  4, στο άρθρο  34 παράγραφος  5, στο άρθρο  35 παράγραφος  
10, στο άρθρο  36 παράγραφος  5, στο άρθρο  45 παράγραφος  6, στο 
άρθρο  47 παράγραφος  6, στο άρθρο  58 παράγραφος  7 και στο άρθρο  89 
ανατίθεται  στην  Επιτροπή  για περίοδο  επτά ετών  από την ημερομηνία  
έναρξης  ισχύος  του παρόντος  κανονισμού . ◄ Η Επιτροπή  συντάσσει  
έκθεση  σχετικά  με την εξουσιοδότηση  το αργότερο  εννέα  μήνες  πριν 
από το πέρας  της επταετίας . Η εξουσιοδότηση  παρατείνεται  αυτομάτως  
για περιόδους  ίσης διάρκειας , εκτός  εάν το Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο  ή 
το Συμβούλιο  προβάλλουν  αντιρρήσεις  όσον  αφορά  την παράταση  το 
αργότερο  τρεις  μήνες  πριν από τη λήξη  της εκάστοτε  περιόδου . 
►C1 3. Η αρμοδιότητα  έκδοσης  των κατ’ εξουσιοδότηση  πράξεων  
που αναφέρονται  στο άρθρο  2 παράγραφος  3, στο άρθρο  14 παράγραφος  
5, στο άρθρο  16 παράγραφος  5, στο άρθρο  19 παράγραφος  8, στο άρθρο  
22 παράγραφος  3, στο άρθρο  28 παράγραφοι  10 και 11, στο άρθρο  29 
παράγραφος  6, στο άρθρο  30 παράγραφος  8, στο άρθρο  33 παράγραφος  4, 
στο άρθρο  34 παράγραφος  5, στο άρθρο  35 παράγραφος  10, στο άρθρο  36 
παράγραφος  5, στο άρθρο  45 παράγραφος  6, στο άρθρο  47 παράγραφος  6 
και στο άρθρο  989 μπορεί  να ανακαλείται  οποτεδήποτε  από το Ευρωπαϊκό  
Κοινοβούλιο  ή το Συμβούλιο . ◄ Η απόφαση  ανάκλησης  περατώνει  την 
εξουσιοδότηση  που προσδιορίζεται  στην εν λόγω  απόφαση . Παράγει  απο­  
τελέσματα  από την επομένη  της δημοσίευσης  της απόφασης  στην Επίσημη  
Εφημερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης  ή σε μεταγενέστερη  ημερομηνία , η 
οποία  καθορίζεται  σ’ αυτήν . Δεν επηρεάζει  την εγκυρότητα  των κατ’ 
εξουσιοδότηση  πράξεων  που βρίσκονται  ήδη σε ισχύ. ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 69  
4. Η Επιτροπή , μόλις  εκδώσει  κατ’ εξουσιοδότηση  πράξη , την κοι­ 
νοποιεί  ταυτόχρονα  στο Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο  και στο Συμβούλιο . 
▼C1 
5. Κάθε  κατ' εξουσιοδότηση  πράξη  που εκδίδεται  σύμφωνα  με το 
άρθρο  2 παράγραφος  3, το άρθρο  14 παράγραφος  5, το άρθρο  16 παρά­  
γραφος  5, το άρθρο  19 παράγραφος  8, το άρθρο  22 παράγραφος  3, το 
άρθρο  28 παράγραφοι  10 και 11, το άρθρο  29 παράγραφος  6, το άρθρο  
30 παράγραφος  8, το άρθρο  33 παράγραφος  4, το άρθρο  34 παράγραφος  
5, το άρθρο  35 παράγραφος  10, το άρθρο  36 παράγραφος  5, το άρθρο  45 
παράγραφος  6, το άρθρο  47 παράγραφος  6, το άρθρο  58 παράγραφος  7 
και το άρθρο  89 αρχίζει  να ισχύει  μόνο  αν δεν έχουν  αντιταχθεί  σε αυτή  
ούτε το Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο  ούτε το Συμβούλιο  εντός  δύο μηνών  
από την κοινοποίηση  της πράξης  στο Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο  και στο 
Συμβούλιο  ή αν, πριν από την παρέλευση  της εν λόγω  χρονικής  περιό­  
δου, το Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο  και το Συμβούλιο  έχουν  αμφότερα  ενη­ 
μερώσει  την Επιτροπή  ότι δεν σκοπεύουν  να προβάλουν  αντίρρηση . Η εν 
λόγω  προθεσμία  παρατείνεται  κατά  δύο μήνες  με πρωτοβουλία  του 
Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  ή του Συμβουλίου . 
▼B 
Άρθρο  84 
Διαδικασία  επιτροπής  
1. Η Επιτροπή  συνεπικουρείται  από επιτροπή  αποκαλούμενη  «επι­ 
τροπή  αγροτικής  ανάπτυξης ». Πρόκειται  για επιτροπή  κατά  την έννοια  
του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 182/2011.  
2. Όταν  γίνεται  αναφορά  στην  παρούσα  παράγραφο , εφαρμόζεται  το 
άρθρο  5 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 182/2011.  
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  II 
Κοινές  διατάξεις  
Άρθρο  85 
Ανταλλαγή  πληροφοριών  και εγγράφων  
1. Η Επιτροπή , σε συνεργασία  με τα κράτη  μέλη , θεσπίζει  σύστημα  
πληροφοριών  που επιτρέπει  την ασφαλή  ανταλλαγή  δεδομένων  κοινού  
ενδιαφέροντος  μεταξύ  της Επιτροπής  και κάθε  κράτους  μέλους . Η Επι­  
τροπή  εκδίδει  εκτελεστικές  πράξεις  για τον καθορισμό  κανόνων  για τη 
λειτουργία  του εν λόγω  συστήματος . Οι εν λόγω  εκτελεστικές  πράξεις  
εκδίδονται  σύμφωνα  με τη διαδικασία  εξέτασης  που αναφέρεται  στο 
άρθρο  84. 
2. Η Επιτροπή  διασφαλίζει  ένα κατάλληλο  και ασφαλές  ηλεκτρονικό  
σύστημα  για την καταγραφή , τήρηση  και διαχείριση  των κυριότερων  
πληροφοριών  και για την υποβολή  εκθέσεων  παρακολούθησης  και αξιο­  
λόγησης . 
Άρθρο  86 
Επεξεργασία  και προστασία  των δεδομένων  προσωπικού  
χαρακτήρα  
1. Τα κράτη  μέλη  και η Επιτροπή  συλλέγουν  δεδομένα  προσωπικού  
χαρακτήρα  για τον σκοπό  της εκπλήρωσης  των αντίστοιχων  υποχρεώ­  
σεών  τους όσον  αφορά  τη διαχείριση , τον έλεγχο , την παρακολούθηση  
και την αξιολόγηση  δυνάμει  του παρόντος  κανονισμού , ιδίως  δε των 
υποχρεώσεων  που καθορίζονται  στους  τίτλους  VΙ και VΙΙ, και δεν 
επεξεργάζονται  τα δεδομένα  αυτά  κατά  τρόπο  ασύμβατο  προς  τον 
σκοπό  αυτό . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 70  
2. Κατά  την επεξεργασία  δεδομένων  προσωπικού  χαρακτήρα  για 
σκοπούς  παρακολούθησης  και αξιολόγησης  δυνάμει  του τίτλου  VII, 
με τη χρήση  του ασφαλούς  ηλεκτρονικού  συστήματος  που αναφέρεται  
στο άρθρο  85, τα δεδομένα  καθίστανται  ανώνυμα  και υφίστανται  επε­ 
ξεργασία  μόνον  σε συγκεντρωτική  μορφή . 
3. Τα δεδομένα  προσωπικού  χαρακτήρα  υφίστανται  επεξεργασία  σύμ­  
φωνα  με τους κανόνες  της οδηγίας  95/46/ΕΚ και του κανονισμού  (ΕΚ) 
αριθ. 45/2001. Ειδικότερα , τα δεδομένα  αυτά  δεν αποθηκεύονται  σε μορφή  
η οποία  να επιτρέπει  την ταυτοποίηση  των ενδιαφερόμενων  προσώπων  για 
χρονικό  διάστημα  μεγαλύτερο  από το απαραίτητο  για τους σκοπούς  για 
τους οποίους  συλλέχθηκαν  ή για τους οποίους  υφίστανται  περαιτέρω  επε­ 
ξεργασία , λαμβανομένων  υπόψη  των ελάχιστων  περιόδων  διατήρησης  που 
καθορίζονται  στην κείμενη  εθνική  και ενωσιακή  νομοθεσία . 
4. Τα κράτη  μέλη  ενημερώνουν  τα ενδιαφερόμενα  πρόσωπα  ότι τα 
δεδομένα  προσωπικού  χαρακτήρα  που τους αφορούν  μπορούν  να υπο­  
στούν  επεξεργασία  από εθνικούς  και ενωσιακούς  φορείς  σύμφωνα  με 
την παράγραφο  1 και ότι στο πλαίσιο  αυτό  απολαύουν  των δικαιωμά­  
των που καθορίζονται  στους  κανόνες  περί προστασίας  των δεδομένων  
οι οποίοι  ορίζονται  στην  οδηγία  95/46/ΕΚ και τον κανονισμό  (ΕΚ) 
αριθ. 45/2001 αντιστοίχως . 
5. Το παρόν  άρθρο  διέπεται  από τις διατάξεις  των άρθρων  111 έως 
114 του κανονισμού  (ΕΕ) αριθ. 1306/2013  
Άρθρο  87 
Γενικές  διατάξεις  της ΚΓΠ  
Ο κανονισμός  (ΕΕ) αριθ. 1306./2013 και οι διατάξεις  που θεσπίζονται  
δυνάμει  αυτού  ισχύουν  σε σχέση  με τα μέτρα  που προβλέπονται  στον  
παρόντα  κανονισμό . 
ΚΕΦΑΛΑΙΟ  ΙΙΙ 
Τελικές  και μεταβατικές  διατάξεις  
Άρθρο  88 
Κανονισμός  (ΕΚ) αριθ . 1698/2005  
Ο κανονισμός  (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 καταργείται . 
Ο κανονισμός  (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 εξακολουθεί  να εφαρμόζεται  στις 
πράξεις  που υλοποιούνται  σύμφωνα  με τα προγράμματα  που εγκρίνο­  
νται από την Επιτροπή  δυνάμει  του εν λόγω  κανονισμού  πριν από την 
1η Ιανουαρίου  2014.  
Άρθρο  89 
Μεταβατικές  διατάξεις  
Προκειμένου  να διευκολυνθεί  η μετάβαση  από το σύστημα  που θεσπί­  
σθηκε  από τον κανονισμό  (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 στο σύστημα  που 
θεσπίζεται  από τον παρόντα  κανονισμό , η Επιτροπή  εξουσιοδοτείται  
να εκδίδει  κατ’ εξουσιοδότηση  πράξεις , σύμφωνα  με το άρθρο  83 σχε­  
τικά με τους όρους  υπό τους οποίους  η στήριξη  που εγκρίνεται  από την 
Επιτροπή  δυνάμει  του κανονισμού  (ΕΚ) αριθ. 1698/2005 μπορεί  να 
ενσωματωθεί  στη στήριξη  που προβλέπεται  δυνάμει  του παρόντος  
κανονισμού , όπου  συμπεριλαμβάνονται  η τεχνική  βοήθεια  και οι εκ 
των υστέρων  αξιολογήσεις . Οι εν λόγω  κατ’ εξουσιοδότηση  πράξεις  
δύνανται  επίσης  να περιέχουν  τις προϋποθέσεις  για τη μετάβαση  από 
τη στήριξη  της αγροτικής  ανάπτυξης  για την Κροατία  δυνάμει  του 
κανονισμού  (ΕΚ) αριθ. 1085/2006 στη στήριξη  που προβλέπεται  στον  
παρόντα  κανονισμό . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 71  
Άρθρο  90 
Έναρξη  ισχύος  και εφαρμογή  
Ο παρών  κανονισμός  αρχίζει  να ισχύει  την ημέρα  δημοσίευσής  του 
στην  Επίσημη  Εφημερίδα  της Ευρωπαϊκής  Ένωσης . 
Εφαρμόζεται  από την 1η Ιανουαρίου  2014.  
Ο παρών  κανονισμός  είναι  δεσμευτικός  ως προς  όλα τα μέρη  του και 
ισχύει  άμεσα  σε κάθε  κράτος  μέλος . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 72
 ▼M8 
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  I 
ΚΑΤΑΝΟΜΉ  ΤΗΣ  ΣΤΉΡΙΞΗΣ  ΤΗΣ  ΈΝΩΣΗΣ  ΓΙΑ ΤΗΝ  ΑΓΡΟΤΙΚΉ  ΑΝΆΠΤΥΞΗ  (2014 ΈΩΣ  2020)  
(τρέχουσες  τιμές  σε EUR)  
2014  2015  2016  2017  2018  2019  2020  ΣΥΝΟΛΟ  2014-2020  
Βέλγιο  40 855 562  97 243 257  109 821 794  97 175 076  97 066 202  102 912 713  102 723 155  647 797 759  
Βουλγαρία  0  502 807 341  505 020 057  340 409 994  339 966 052  339 523 306  338 990 216  2 366 716 966  
Τσεχική  Δημοκρατία  0  470 143 771  503 130 504  344 509 078  343 033 490  323 242 050  321 615 103  2 305 673 996  
Δανία  90 287 658  90 168 920  136 397 742  144 868 072  153 125 142  152 367 537  151 588 619  918 803 690  
Γερμανία  664 601 903  1 498 240 410  1 685 574 112  1 404 073 302  1 400 926 899  1 397 914 658  1 394 588 766  9 445 920 050  
Εσθονία  103 626 144  103 651 030  111 192 345  122 865 093  125 552 583  127 277 180  129 177 183  823 341 558  
Ιρλανδία  0  469 633 941  469 724 442  313 007 411  312 891 690  312 764 355  312 570 314  2 190 592 153  
Ελλάδα  0  907 059 608  1 007 736 821  703 471 245  701 719 722  700 043 071  698 261 326  4 718 291 793  
Ισπανία  0  1 780 169 908  1 780 403 445  1 185 553 005  1 184 419 678  1 183 448 718  1 183 394 067  8 297 388 821  
Γαλλία  4 353 019  2 336 138 618  2 363 567 980  1 665 777 592  1 668 304 328  1 984 761 729  1 987 739 983  12 010 643 249  
Κροατία  0  448 426 250  448 426 250  282 342 500  282 342 500  282 342 500  282 342 500  2 026 222 500  
Ιταλία  0  2 223 480 180  2 231 599 688  1 493 380 162  1 495 583 530  1 498 573 799  1 501 763 408  10 444 380 767  
Κύπρος  0  28 341 472  28 345 126  18 894 801  18 892 389  18 889 108  18 881 481  132 244 377  
Λετονία  138 327 376  150 968 424  153 066 059  155 139 289  157 236 528  159 374 589  161 491 517  1 075 603 782  
▼M9 
Λιθουανία  230 392 975  230 412 316  230 431 887  230 451 686  230 472 391  247 213 599  264 151 386  1 663 526 240  
▼M8 
Λουξεμβούργο  0  21 385 468  21 432 133  14 366 484  14 415 051  14 464 074  14 511 390  100 574 600  
Ουγγαρία  0  742 851 235  737 099 981  488 620 684  488 027 342  487 402 356  486 662 895  3 430 664 493
02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 73
 ▼M8 
(τρέχουσες  τιμές  σε EUR)  
2014  2015  2016  2017  2018  2019  2020  ΣΥΝΟΛΟ  2014-2020  
Μάλτα  0  20 905 107  20 878 690  13 914 927  13 893 023  13 876 504  13 858 647  97 326 898  
Κάτω  Χώρες  87 118 078  87 003 509  118 496 585  118 357 256  118 225 747  148 107 797  147 976 388  825 285 360  
Αυστρία  557 806 503  559 329 914  560 883 465  562 467 745  564 084 777  565 713 368  567 266 225  3 937 551 997  
Πολωνία  1 569 517 638  1 175 590 560  1 193 429 059  1 192 025 238  1 190 589 130  1 189 103 987  1 187 301 202  8 697 556 814  
Πορτογαλία  577 031 070  577 895 019  578 913 888  579 806 001  580 721 241  581 637 133  582 456 022  4 058 460 374  
Ρουμανία  0  1 723 260 662  1 751 613 412  1 186 544 149  1 184 725 381  1 141 925 604  1 139 927 194  8 127 996 402  
Σλοβενία  118 678 072  119 006 876  119 342 187  119 684 133  120 033 142  120 384 760  120 720 633  837 849 803  
Σλοβακία  271 154 575  213 101 979  215 603 053  215 356 644  215 106 447  214 844 203  214 524 943  1 559 691 844  
Φινλανδία  335 440 884  336 933 734  338 456 263  340 009 057  341 593 485  343 198 337  344 776 578  2 380 408 338  
Σουηδία  0  386 944 025  378 153 207  249 386 135  249 552 108  249 710 989  249 818 786  1 763 565 250  
Ηνωμένο  Βασίλειο  475 531 544  848 443 195  850 859 320  754 569 938  754 399 511  755 442 113  756 171 870  5 195 417 491  
▼M9 
Σύνολο  ΕΕ-28 5 264 723 001  18 149 536 729  18 649 599 495  14 337 026 697  14 346 899 509  14 656 460 137  14 675 251 797  100 079 497 365  
▼M8 
Τεχνική  βοήθεια  34 130 699  34 131 977  34 133 279  34 134 608  34 135 964  34 137 346  34 138 756  238 942 629  
▼M9 
Σύνολο  5 298 853 700  18 183 668 706  18 683 732 774  14 371 161 305  14 381 035 473  14 690 597 483  14 709 390 553  100 318 439 994
02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 74  
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  ΙΙ 
ΠΟΣΆ  ΚΑΙ  ΠΟΣΟΣΤΆ  ΣΤΉΡΙΞΗΣ  
Πίνακας  της πρότασης  της Επιτροπής , άρθρα  που τροποποιήθηκαν  από το Συμβούλιο  και το ΕΚ σημειώνονται  σε γκρίζες  
σειρές  
Άρθρο  Θέμα  Ανώτατο  
ποσό  σε ευρώ  
ή ποσοστό  
15 παρ. 8 Συμβουλευτικές  υπηρεσίες , υπηρε­  
σίες διαχείρισης  γεωργικής  εκμετάλ­  
λευσης  και υπηρεσίες  αντικατάστα­  
σης στην  εκμετάλλευση  1 500  ανά συμβουλή  
200 000  ανά τριετία  για την κατάρτιση  συμβούλων  
16παρ. 2 Δραστηριότητες  ενημέρωσης  και 
προώθησης  70 %  του επιλέξιμου  κόστους  της δράσης  
16 παρ. 4 Καθεστώτα  ποιότητας  ή γεωργικά  
προϊόντα  και τρόφιμα  3 000  ανά γεωργική  εκμετάλλευση  ετησίως  
17 παρ. 3 Επενδύσεις  σε υλικά  στοιχεία  ενερ­  
γητικού  Γεωργικός  τομέας  
50 %  του ποσού  των επιλέξιμων  επενδύσεων  στις 
λιγότερο  αναπτυγμένες  περιφέρειες  και σε όλες 
τις περιφέρειες  των οποίων  το κατά  κεφαλήν  
ΑΕγχΠ  για την περίοδο  2007-2013 ήταν  χαμη­  
λότερο  του 75 % του μέσου  όρου  της ΕΕ-25 για 
την περίοδο  αναφοράς  αλλά  των οποίων  το 
κατά  κεφαλή  ΑΕγχΠ  είναι  ανώτερο  του 75 % 
του ΑΕγχΠ  της ΕΕ-27. 
75 %  του ποσού  των επιλέξιμων  επενδύσεων  στις 
άκρως  απόκεντρες  περιοχές  
75 %  του ποσού  των επιλέξιμων  επενδύσεων  στην  
Κροατία  για την εφαρμογή  της οδηγίας  91/ 
676/ΕΟΚ  του Συμβουλίου  ( 1 ) εντός  μέγιστης  
περιόδου  τεσσάρων  ετών  από την ημερομηνία  
προσχώρησης  δυνάμει  του άρθρου  3 παράγρα­  
φος 2 και του άρθρου  5 παράγραφος  1 της εν 
λόγω  οδηγίας  
75 %  του ποσού  των επιλέξιμων  επενδύσεων  στα 
μικρά  νησιά  του Αιγαίου  Πελάγους  του ποσού  
των επιλέξιμων  επενδύσεων  στις άλλες  περιφέ­  
ρειες  
40 %  ►M7 του ποσού  των επιλέξιμων  επενδύσεων  
στις άλλες  περιφέρειες  
Τα ανωτέρω  ποσοστά  μπορούν  να προσαυξη­  
θούν  κατά  ακόμα  20 ποσοστιαίες  μονάδες  υπό 
τον όρο ότι η ανώτατη  συνδυασμένη  στήριξη  
δεν υπερβαίνει  το 90 % για: 
— νέους  γεωργούς  για πέντε  έτη, κατ' ανώτατο  
όριο, από την ημερομηνία  εγκατάστασης  
όπως  ορίζεται  στο πρόγραμμα  αγροτικής  
ανάπτυξης  ή έως την ολοκλήρωση  των 
ενεργειών  που ορίζονται  στο επιχειρηματικό  
σχέδιο  που αναφέρεται  στο άρθρο  19 παρά­  
γραφος  4, ◄ 
— συλλογικές  επενδύσεις  και ολοκληρωμένα  
έργα , συμπεριλαμβανομένων  αυτών  που 
συνδέονται  με συγχωνεύσεις  οργανώσεων  
παραγωγών , 
— περιοχές  που αντιμετωπίζουν  φυσικά  και 
άλλα  ειδικά  μειονεκτήματα  όπως  αναφέρε­  
ται στο άρθρο  32, ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 75  
Άρθρο  Θέμα  Ανώτατο  
ποσό  σε ευρώ  
ή ποσοστό  
— πράξεις  που λαμβάνουν  στήριξη  στο πλαί­  
σιο των ΕΣΚ , 
— επενδύσεις  που συνδέονται  με πράξεις  
δυνάμει  των άρθρων  28 και 29 
Μεταποίηση  και εμπορία  των προϊόντων  του 
παραρτήματος  I ΣΛΕΕ  
50 %  του ποσού  των επιλέξιμων  επενδύσεων  στις 
λιγότερο  αναπτυγμένες  περιφέρειες  και σε όλες 
τις περιφέρειες  των οποίων  το κατά  κεφαλήν  
ΑΕγχΠ  για την περίοδο  2007-2013 ήταν  χαμη­  
λότερο  του 75 % του μέσου  όρου  της ΕΕ-25 για 
την περίοδο  αναφοράς  αλλά  των οποίων  το 
κατά  κεφαλή  ΑΕγχΠ  είναι  ανώτερο  του 75 % 
του ΑΕγχΠ  της ΕΕ-27. 
75 %  του ποσού  των επιλέξιμων  επενδύσεων  στις 
άκρως  απόκεντρες  περιοχές  
75 %  του ποσού  των επιλέξιμων  επενδύσεων  στα 
μικρά  νησιά  του Αιγαίου  Πελάγους  
40 %  ►M7 του ποσού  των επιλέξιμων  επενδύσεων  
στις άλλες  περιφέρειες  
Τα ανωτέρω  ποσοστά  μπορούν  να προσαυξη­  
θούν  κατά  ακόμα  20 ποσοστιαίες  μονάδες  υπό 
τον όρο ότι η ανώτατη  συνδυασμένη  στήριξη  
δεν υπερβαίνει  το 90 % για δράσεις  που λαμβά­  
νουν  στήριξη  στο πλαίσιο  των ΕΣΚ , για συλλο­  
γικές  επενδύσεις  και ολοκληρωμένα  έργα  ή για 
δράσεις  που συνδέονται  με συγχωνεύσεις  οργα­  
νώσεων  παραγωγών  ◄ 
17 παρ. 4 Επενδύσεις  σε υλικά  στοιχεία  ενερ­  
γητικού  100 %  Μη παραγωγικές  επενδύσεις  και γεωργική  και 
δασοκομική  υποδομή  
18 παρ. 5 Αποκατάσταση  του δυναμικού  γεωρ­  
γικής  παραγωγής  που έχει πληγεί  
από φυσικές  καταστροφές  και λήψη  
ενδεδειγμένων  δράσεων  πρόληψης  80 %  του ποσού  των επιλέξιμων  επενδυτικών  δαπα­  
νών για πράξεις  πρόληψης  που αναλαμβάνουν  
μεμονωμένοι  γεωργοί  
100 %  του ποσού  των επιλέξιμων  επενδυτικών  δαπα­  
νών για πράξεις  πρόληψης  που εκτελούν  συλλο­  
γικά περισσότεροι  του ενός δικαιούχοι  
100 %  του ποσού  των επιλέξιμων  επενδυτικών  δαπα­  
νών για πράξεις  αποκατάστασης  αγροτικής  γης 
και δυναμικού  παραγωγής  που έχουν  πληγεί  από 
φυσικές  καταστροφές  και καταστροφικά  φαινό­  
μενα  
19 παρ. 6 Ανάπτυξη  γεωργικών  εκμεταλλεύ­  
σεων  και επιχειρήσεων  70 000  ανά νέο γεωργό  δυνάμει  του άρθρου  19 παρά­  
γραφος  1 στοιχείο  α) σημείο  i) 
70 000  ανά δικαιούχο  δυνάμει  του άρθρου  19 παράγρα­  
φος 1 στοιχείο  α) σημείο  ii) 
15 000  ανά μικρή  γεωργική  εκμετάλλευση  δυνάμει  του 
άρθρου  19 παράγραφος  1 στοιχείο  α) σημείο  iii) ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 76  
Άρθρο  Θέμα  Ανώτατο  
ποσό  σε ευρώ  
ή ποσοστό  
23 παρ. 3 Εγκατάσταση  γεωργοδασοκομικών  
συστημάτων  80 %  του ποσού  των επιλέξιμων  επενδύσεων  για την 
καθιέρωση  αγροδασικών  συστημάτων  
26 παρ. 4 Επενδύσεις  σε δασοκομικές  τεχνολο­  
γίες και στη μεταποίηση  και εμπορία  
δασοκομικών  προϊόντων  65 %  του ποσού  των επιλέξιμων  επενδύσεων  στις 
λιγότερο  ανεπτυγμένες  περιφέρειες  του ποσού  
των επιλέξιμων  
75 %  επενδύσεων  στις άκρως  απόκεντρες  περιοχές  
75 %  του ποσού  των επιλέξιμων  επενδύσεων  στα 
μικρά  νησιά  του Αιγαίου  Πελάγους  
40 %  του ποσού  των επιλέξιμων  επενδύσεων  στις 
άλλες  περιφέρειες  
27 παρ. 4 Σύσταση  ομάδων  και οργανώσεων  
παραγωγών  10 %  Ως ποσοστό  της παραγωγής  που έχει διατεθεί  
στο εμπόριο  κατά  τα πέντε  πρώτα  έτη μετά  
την αναγνώριση  Η στήριξη  είναι  φθίνουσα . 
100 000  Ανώτατο  ποσό  ανά έτος σε όλες τις περιπτώ­  
σεις. 
28 παρ. 8 Ενισχύσεις  για τη γεωργία , το περι­  
βάλλον  και το κλίμα  600 (*)  ανά εκτάριο  ετησίως  για τις ετήσιες  καλλιέρ­  
γειες  
900 (*)  ανά εκτάριο  ετησίως  για τις ειδικές  πολυετείς  
καλλιέργειες  
450 (*)  ανά εκτάριο  ετησίως  για τις άλλες  χρήσεις  γης 
200 (*)  ανά μονάδα  ζωικού  κεφαλαίου  («ΜΖΚ ») ανά 
έτος για τις τοπικές  φυλές  ζώων  που απειλού­  
νται από εξαφάνιση  για τους γεωργούς  
29 παρ. 5 Βιολογική  γεωργία  600 (*)  ανά εκτάριο  ετησίως  για τις ετήσιες  καλλιέρ­  
γειες  
900 (*)  ανά εκτάριο  ετησίως  για τις ειδικές  πολυετείς  
καλλιέργειες  
450 (*)  ανά εκτάριο  ετησίως  για τις άλλες  χρήσεις  γης 
30 παρ. 7 Ενισχύσεις  στο πλαίσιο  του Natura 
2000 και της οδηγίας  πλαισίου  για 
τα ύδατα  500 (*)  ανά εκτάριο  ετησίως  και κατ’ ανώτατο  όριο 
κατά  την αρχική  περίοδο  που δεν υπερβαίνει  
τα πέντε  έτη 
200 (*)  ανά εκτάριο  ετησίως  κατ’ ανώτατο  όριο για ενι­ 
σχύσεις  της οδηγίας  πλαισίου  για τα ύδατα  
50 (**)  ανά εκτάριο  ετησίως  τουλάχιστον  για τις ενισχύ­  
σεις βάσει  της οδηγίας  πλαισίου  για τα ύδα­  
τα (**)  
31 παρ. 3 Ενισχύσεις  σε περιοχές  με φυσικά  ή 
άλλα  ειδικά  μειονεκτήματα  25 Ελάχιστο  ποσό  ανά εκτάριο  ετησίως  κατά  μέσο  
όρο για την έκταση  του δικαιούχου  που λαμβά­  
νει στήριξη  
250 (*)  Μέγιστο  ποσό  ανά εκτάριο  ετησίως  
450 (*)  Μέγιστο  ποσό  ανά εκτάριο  ετησίως  στις ορεινές  
περιοχές  που ορίζονται  στο άρθρο  32 παράγρα­  
φος 2 ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 77  
Άρθρο  Θέμα  Ανώτατο  
ποσό  σε ευρώ  
ή ποσοστό  
33 παρ. 3 Ευημερία  των ζώων  500  Ανά ΜΖΚ  
34 παρ. 3 Δασοπεριβαλλοντικές  υπηρεσίες  και 
διατήρηση  των δασών  200 (*)  ανά εκτάριο  ετησίως  
▼M7 
37 παρ. 5 Ασφάλιση  καλλιεργειών , ζώων  και 
φυτών  70 %  του οφειλόμενου  ασφαλίστρου  
38 παρ. 5 Ταμεία  αλληλοβοήθειας  για τα 
δυσμενή  κλιματικά  φαινόμενα , τις 
ζωικές  και φυτικές  ασθένειες , την 
προσβολή  από παράσιτα  και τα περι­  
βαλλοντικά  συμβάντα  70 %  των επιλέξιμων  δαπανών  
39 παρ. 5 Εργαλείο  σταθεροποίησης  εισοδήμα­  
τος 70 %  των επιλέξιμων  δαπανών  
▼B 
( 1 ) Οδηγία  91/676/ΕΟΚ  του Συμβουλίου  της 12ης Δεκεμβρίου  1991 για την προστασία  των υδάτων  από τη νιτρορύπανση  γεωργικής  
προέλευσης  (ΕΕ L 375της 31.12.1991, σ. 1). 
(*) Τα ποσά  αυτά  μπορούν  να προσαυξηθούν  σε δεόντως  τεκμηριωμένες  περιπτώσεις , λαμβανομένων  υπόψη  ειδικών  συνθηκών  οι 
οποίες  πρέπει  να αιτιολογούνται  στα προγράμματα  αγροτικής  ανάπτυξης . 
(**) Τα ποσά  αυτά  μπορούν  να μειωθούν  σε δεόντως  τεκμηριωμένες  περιπτώσεις , λαμβανομένων  υπόψη  ειδικών  συνθηκών  οι οποίες  
πρέπει  να αιτιολογούνται  στα προγράμματα  αγροτικής  ανάπτυξης . 
Σημείωση : Η ένταση  της ενίσχυσης  δεν θίγει τους κανόνες  της Ένωσης  περί κρατικών  ενισχύσεων . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 78  
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  ΙΙΙ 
ΒΙΟΦΥΣΙΚΑ  ΚΡΙΤΗΡΙΑ  ΓΙΑ ΤΗΝ  ΟΡΙΟΘΕΤΗΣΗ  ΠΕΡΙΟΧΩΝ  ΠΟΥ  ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΝ  ΦΥΣΙΚΑ  
ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ  
ΚΡΙΤΗΡΙΟ  ΟΡΙΣΜΟΣ  ΚΑΤΩΤΑΤΟ  ΟΡΙΟ  
ΚΛΙΜΑ  
Χαμηλή  θερμοκρα­  
σία (*) Διάρκεια  καλλιεργητικής  περιόδου  (αριθμός  
ημερών ) που ορίζεται  βάσει  του αριθμού  των 
ημερών  με μέση  ημερήσια  θερμοκρασία  
5 °C (LGPt5) Ή ≤ 180 ημέρες  
Άθροισμα  θερμικού  χρόνου  (βαθμοημέρες ) 
για καλλιεργητική  περίοδο  που ορίζεται  
βάσει  της συσσωρευμένης  ημερήσιας  μέσης  
θερμοκρασίας  > 5 °C  ≤ 1 500 βαθμοημέρες  
Ξηρασία  Λόγος  των ετήσιων  βροχοπτώσεων  (P) προς  
την ετήσια  δυνητική  εξατμισοδιαπνοή  (PET)  P/PET ≤ 0,5 
ΚΛΙΜΑ  ΚΑΙ ΕΔΑΦΟΣ  
Υπερβολική  υγρασία  
του εδάφους  Αριθμός  ημερών  στο επίπεδο  ή άνω του επι­ 
πέδου  αγροϋδροχωρητικότητας  ≥ 230 ημέρες  
ΕΔΑΦΟΣ  
Περιορισμένη  απο­  
στράγγιση  εδαφών  (*) Περιοχές  που είναι  σε κατάσταση  υδατοκο­  
ρεσμού  για μεγάλη  διάρκεια  του έτους  Υγρασία  σε 80 cm από την επιφάνεια  για διά­ 
στημα  6 μηνών , ή υγρασία  σε 40 cm για διά­ 
στημα  άνω των 11 μηνών  ή 
Ανεπαρκώς  ή πολύ  κακώς  αποστραγγιζόμενο  
έδαφος  ή 
Χρωματικό  μοτίβο  gleyic σε 40 cm από την 
επιφάνεια  
Δυσμενής  υφή και 
πετρώδες  (*) Σχετική  αφθονία  σε πηλό , ιλύ, άμμο , οργα­  
νική ύλη (βάρος  %) και κλάσματα  χονδροει­  
δών υλικών  (ογκομετρικά  %) ≥ 15 % του όγκου  του καλλιεργήσιμου  στρώ­  
ματος  είναι  χονδροειδή  υλικά , συμπεριλαμβα­  
νομένου  του βραχώδους  επιφανειακού  στρώ­  
ματος , των κροκαλών  ή 
κατηγορία  υφής  του μισού  ή περισσότερο  
(σωρευτικά ) των 100 cm από την επιφάνεια  
του εδάφους  είναι  άμμος , αργιλώδης  άμμο  
που ορίζεται  ως: 
Ιλύς %+ (2 × άργιλο  %) ≤ 30 %) ή 
Η κατηγορία  υφής  του καλλιεργήσιμου  στρώ­  
ματος  είναι  βαρεία  άργιλος  
(≥ 60 % άργιλος ) ή 
Οργανικό  έδαφος  (οργανική  ύλη ≥ 30 %) του­  
λάχιστον  40 cm ή 
Το καλλιεργήσιμο  στρώμα  περιέχει  30 % ή 
περισσότερο  άργιλο , και υπάρχουν  ιδιότητες  
vertic σε 100 cm από την επιφάνεια  του εδά­  
φους ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 79  
ΚΡΙΤΗΡΙΟ  ΟΡΙΣΜΟΣ  ΚΑΤΩΤΑΤΟ  ΟΡΙΟ  
Ριζοφυΐα  μικρού  
βάθους  Βάθος  (cm) από την επιφάνεια  του εδάφους  
με συνεκτικό  σκληρό  βράχο  ή σκληρό  αδια­  
πέραστο  στρώμα . ≤ 30 cm  
Έδαφος  φτωχό  σε 
χημικές  ιδιότητες  (*) Παρουσία  αλάτων , ανταλλάξιμου  νατρίου , 
υπερβολικής  οξύτητας  Αλατότητα : ≥ 4 deci-Siemens ανά μέτρο  
(dS/m) στο καλλιεργήσιμο  στρώμα  ή 
Sodicity: ≥ 6 ποσοστό  ανταλλάξιμου  
νατρίου  (ESP) στο μισό ή περισσότερο  (σω­ 
ρευτικά ) των 100 cm του επιφανειακού  στρώ­  
ματος  του εδάφους  ή 
Οξύτητα  εδάφους : pH ≤ 5 (στο νερό) στο 
καλλιεργήσιμο  στρώμα  
ΕΔΑΦΟΣ  
Απότομη  πλαγιά  Υψομετρική  διαφορά  ως προς  την επιπεδο­  
μετρική  απόσταση  (%)  ≥ 15 %  
(*) Τα κράτη  μέλη  χρειάζεται  απλώς  να ελέγχουν  αν πληρούται  το εν λόγω  κριτήριο  έναντι  των κατωτάτων  ορίων  που αφορούν  την 
ειδική  κατάσταση  μιας περιοχής . ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 80  
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  IV 
ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ  ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ  ΜΕΤΡΩΝ  ΚΑΙ  ΔΡΑΣΕΩΝ  ΜΕ ΙΔΙΑΙ­  
ΤΕΡΗ  ΣΗΜΑΣΙΑ  ΓΙΑ ΤΑ ΘΕΜΑΤΙΚΑ  ΥΠΟΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ  ΠΟΥ  
ΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΙ  ΣΤΟ  ΑΡΘΡΟ  7 
Νέοι  γεωργοί : 
Ενίσχυση  εκκίνησης  επιχείρησης  για πρώτη  εγκατάσταση  νέων  γεωργών  σε 
γεωργική  εκμετάλλευση  
Επενδύσεις  σε υλικά  στοιχεία  του ενεργητικού  
Δράσεις  μεταφοράς  γνώσεων  και ενημέρωσης  
Συμβουλευτικές  υπηρεσίες , υπηρεσίες  διαχείρισης  γεωργικής  εκμετάλλευσης  
και υπηρεσίες  αντικατάστασης  στην  εκμετάλλευση  
Συνεργασία  
Επενδύσεις  σε μη γεωργικές  δραστηριότητες  
Μικρές  γεωργικές  εκμεταλλεύσεις : 
Ενίσχυση  εκκίνησης  επιχείρησης  για ανάπτυξη  μικρών  γεωργικών  εκμεταλ­  
λεύσεων  
Επενδύσεις  σε υλικά  στοιχεία  του ενεργητικού  
Συστήματα  ποιότητας  γεωργικών  προϊόντων  και τροφίμων  
Δράσεις  μεταφοράς  γνώσεων  και ενημέρωσης  
Συμβουλευτικές  υπηρεσίες , υπηρεσίες  διαχείρισης  γεωργικής  εκμετάλλευσης  
και υπηρεσίες  αντικατάστασης  στην  εκμετάλλευση  
Συνεργασία  
Επενδύσεις  σε μη γεωργικές  δραστηριότητες  
Σύσταση  ομάδων  παραγωγών  
LEADER  
Ορεινές  περιοχές : 
Ενισχύσεις  σε περιοχές  με φυσικά  ή άλλα  ειδικά  μειονεκτήματα  
Γεωργοπεριβαλλοντικές  και κλιματικές  ενέργειες  
Συνεργασία  
Επενδύσεις  σε υλικά  στοιχεία  του ενεργητικού  
Ανάπτυξη  γεωργικών  εκμεταλλεύσεων  και επιχειρήσεων  στις αγροτικές  
περιοχές  
Συστήματα  ποιότητας  γεωργικών  προϊόντων  και τροφίμων  
Εγκατάσταση  γεωργοδασοκομικών  συστημάτων  
Βασικές  υπηρεσίες  και ανάπλαση  χωριών  σε αγροτικές  περιοχές  
Δράσεις  μεταφοράς  γνώσεων  και ενημέρωσης  
Συμβουλευτικές  υπηρεσίες , υπηρεσίες  διαχείρισης  γεωργικής  εκμετάλλευσης  
και υπηρεσίες  αντικατάστασης  στην  εκμετάλλευση  
Σύσταση  ομάδων  παραγωγών  
LEADER  
Βραχείες  αλυσίδες  εφοδιασμού : 
Συνεργασία  
Σύσταση  ομάδων  παραγωγών  
LEADER  
Συστήματα  ποιότητας  γεωργικών  προϊόντων  και τροφίμων  ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 81  
Βασικές  υπηρεσίες  και ανάπλαση  χωριών  σε αγροτικές  περιοχές  
Επενδύσεις  σε υλικά  στοιχεία  του ενεργητικού  
Δράσεις  μεταφοράς  γνώσεων  και ενημέρωσης  
Συμβουλευτικές  υπηρεσίες , υπηρεσίες  διαχείρισης  γεωργικής  εκμετάλλευσης  
και υπηρεσίες  αντικατάστασης  στην  εκμετάλλευση  
Γυναίκες  στις αγροτικές  περιοχές : 
Δράσεις  μεταφοράς  γνώσεων  και ενημέρωσης  
Συμβουλευτικές  υπηρεσίες , υπηρεσίες  διαχείρισης  γεωργικής  εκμετάλλευσης  
και υπηρεσίες  αντικατάστασης  στην  εκμετάλλευση  
Επενδύσεις  σε υλικά  στοιχεία  του ενεργητικού  
Ανάπτυξη  γεωργικών  εκμεταλλεύσεων  και επιχειρήσεων  
Βασικές  υπηρεσίες  και ανάπλαση  χωριών  σε αγροτικές  περιοχές  
Συνεργασία  
LEADER  
Μετριασμός  της αλλαγής  του κλίματος , προσαρμογή  σε αυτήν  και βιοποικιλό­  
τητα: 
Δράσεις  μεταφοράς  γνώσεων  και ενημέρωσης  
Συμβουλευτικές  υπηρεσίες , υπηρεσίες  διαχείρισης  γεωργικής  εκμετάλλευσης  
και υπηρεσίες  αντικατάστασης  στην  εκμετάλλευση  
Επενδύσεις  σε υλικά  στοιχεία  του ενεργητικού  
Αποκατάσταση  του γεωργικού  παραγωγικού  δυναμικού  που έχει πληγεί  από 
φυσικές  καταστροφές  και ανάληψη  κατάλληλης  προληπτικής  δράσης  
Βασικές  υπηρεσίες  και ανάπλαση  χωριών  σε αγροτικές  περιοχές  
Επενδύσεις  στην  ανάπτυξη  δασικών  περιοχών  και στη βελτίωση  της βιωσι­  
μότητας  των δασών  
Ενισχύσεις  για τη γεωργία , το περιβάλλον  και το κλίμα  
Βιολογική  γεωργία  
Ενισχύσεις  στο πλαίσιο  του Natura 2000 και της οδηγίας  πλαισίου  για τα 
ύδατα  
Ενισχύσεις  σε περιοχές  που αντιμετωπίζουν  φυσικά  και άλλα  ειδικά  μει­ 
ονεκτήματα  (βιοποικιλότητα ) 
Δασοπεριβαλλοντικές  και κλιματικές  υπηρεσίες  και διατήρηση  των δασών  
Συνεργασία  
Διαχείριση  κινδύνων  ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 82  
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  V 
ΕΚ ΤΩΝ  ΠΡΟΤΈΡΩΝ  ΚΑΘΟΡΙΣΜΈΝΟΙ  ΌΡΟΙ  ΓΙΑ ΤΗΝ  ΑΓΡΟΤΙΚΉ  ΑΝΆΠΤΥΞΗ  
1. ΟΡΟΙ  ΣΥΝΔΕΟΜΕΝΟΙ  ΜΕ ΤΙΣ ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ  
Προτεραιότητα  ΕΕ για την αγροτική  
ανάπτυξη  / ΚΣΠ  Θεματικός  στόχος  
(ΘΣ) Εκ των προτέρων  καθορισμένος  όρος  Κριτήρια  συμμόρφωσης  
Προτεραιότητα  αγροτικής  ανάπτυ­  
ξης 3: προώθηση  της οργάνωσης  
της αλυσίδας  τροφίμων , περιλαμ­  
βανομένης  της επεξεργασίας  και 
εμπορίας  γεωργικών  προϊόντων , 
της καλής  διαβίωσης  των ζώων  
και της διαχείρισης  κινδύνων  στη 
γεωργία  
ΘΣ 5: προώθηση  της προσαρμο­  
γής στην  αλλαγή  του κλίματος , 
της πρόληψης  και της διαχείρισης  
κινδύνων  3.1. Πρόληψη  και διαχείριση  
κινδύνων : η ύπαρξη  εθνικών  ή 
περιφερειακών  εκτιμήσεων  επι­ 
κινδυνότητας  για τη διαχείριση  
φυσικών  καταστροφών , λαμβά­  
νοντας  υπόψη  την προσαρμογή  
στην  κλιματική  αλλαγή  — Εφαρμόζεται  εθνική  ή περιφερειακή  
εκτίμηση  επικινδυνότητας  με τα κατω­  
τέρω  στοιχεία : 
— Περιγραφή  της διαδικασίας , της 
μεθοδολογίας , των διαδικασιών  
και των δεδομένων  μη ευαίσθητου  
χαρακτήρα  που χρησιμοποιούνται  
για την εκτίμηση  επικινδυνότητας  
καθώς  και των κριτηρίων  βάσει  
κινδύνου  για την ιεράρχηση  προτε­  
ραιοτήτων  των επενδύσεων . 
— περιγραφή  των σεναρίων  ενός μόνο  
κινδύνου  και πολλών  κινδύνων·  
— λαμβάνοντας  υπόψη , κατά  περί­  
πτωση , τις εθνικές  στρατηγικές  
προσαρμογής  στην  κλιματική  
αλλαγή . 
Προτεραιότητα  αγροτικής  ανάπτυ­  
ξης 4: αποκατάσταση , διατήρηση  
και ανάδειξη  των οικοσυστημάτων  
που σχετίζονται  με τη γεωργία  και 
τη δασοκομία  4.1 Καλές  Γεωργικές  και Περι­  
βαλλοντικές  Συνθήκες  (ΚΓΠΣ ): 
τα πρότυπα  καλής  γεωργικής  
και περιβαλλοντικής  κατάστασης  
των εκτάσεων  που αναφέρονται  
στο κεφάλαιο  Ι του τίτλου  VI 
του κανονισμού  (ΕΕ) 1306/2013 
αι σε εθνικό  επίπεδο  — Τα πρότυπα  ΚΓΠΣ  καθορίζονται  στην  
εθνική  νομοθεσία  και προσδιορίζονται  
στα προγράμματα·  
ΘΣ 5: προώθηση  της προσαρμο­  
γής στην  αλλαγή  του κλίματος , 
της πρόληψης  και της διαχείρισης  
κινδύνων  4.2 Ελάχιστες  απαιτήσεις  για τα 
λιπάσματα  και τα φυτοπροστα­  
τευτικά  προϊόντα : οι ελάχιστες  
απαιτήσεις  για τα λιπάσματα  
και τα φυτοπροστατευτικά  προϊ­  
όντα  που αναφέρονται  στο άρθρο  
28 κεφάλαιο  Ι του τίτλου  ΙΙΙ του 
παρόντος  κανονισμού  καθορίζο­  
νται σε εθνικό  επίπεδο  — Οι ελάχιστες  απαιτήσεις  για τα λιπά­  
σματα  και τα φυτοπροστατευτικά  προϊ­  
όντα  που αναφέρονται  στο κεφάλαιο  Ι 
του τίτλου  ΙΙΙ του παρόντος  κανονι­  
σμού  καθορίζονται  στα προγράμματα·  
ΘΣ 6: διαφύλαξη  και προστασία  
του περιβάλλοντος  και προώθηση  
της αποδοτικής  χρήσης  των πόρων  4.3 άλλα  σχετικά  εθνικά  πρότυ­  
πα: τα σχετικά  υποχρεωτικά  
εθνικά  πρότυπα  ορίζονται  για 
τους σκοπούς  του άρθρου  28 
κεφάλαιο  Ι του τίτλου  ΙΙΙ του 
παρόντος  κανονισμού  — Τα σχετικά  υποχρεωτικά  εθνικά  πρό­  
τυπα  καθορίζονται  στα προγράμματα·  
Προτεραιότητα  αγροτικής  ανάπτυ­  
ξης 5: προώθηση  της αποδοτικής  
χρήσης  των πόρων  και στήριξη  
της μετάβασης  προς  μια οικονομία  
χαμηλών  εκπομπών  διοξειδίου  του 
άνθρακα  και ανθεκτική  στις αλλα­  
γές του κλίματος  στους  τομείς  της 
γεωργίας  και των τροφίμων  και 
στον  δασικό  τομέα  
ΘΣ 4: στήριξη  της μετάβασης  
προς  μια οικονομία  χαμηλών  
εκπομπών  διοξειδίου  του άνθρακα  
σε όλους  τους τομείς  5.1 Ενεργειακή  απόδοση : Έχουν  
εκτελεσθεί  δράσεις  για την προ­  
αγωγή  αποτελεσματικών  από 
άποψη  κόστους  βελτιώσεων  της 
ενεργειακής  απόδοσης  κατά  την 
τελική  χρήση  και αποτελεσματι­  
κών από άποψη  κόστους  επενδύ­  
σεων  στην  «Ενεργειακή  απόδο­  
ση» κατά  την οικοδόμηση  ή ανα­  
καίνιση  κτιρίων . — Οι δράσεις  συνίστανται  στα εξής: 
— Μέτρα  για την εξασφάλιση  της 
εκπλήρωσης  των ελάχιστων  απαι­  
τήσεων  σχετικά  με την ενεργειακή  
απόδοση  των κτιρίων  σύμφωνα  με 
τα άρθρα  3, 4 και 5 της οδηγίας  
2010/31/ΕΕ του Ευρωπαικού  Κοι­  
νοβουλίου  και του Συμβουλίου  ( 1 ). 
— Τα αναγκαία  μέτρα  για τη θέσπιση  
συστήματος  πιστοποίησης  της 
ενεργειακής  απόδοσης  των κτιρίων , 
σύμφωνα  με το άρθρο  11 της οδη­  
γίας 2010/31/ ΕΕ. ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 83  
Προτεραιότητα  ΕΕ για την αγροτική  
ανάπτυξη  / ΚΣΠ  Θεματικός  στόχος  
(ΘΣ) Εκ των προτέρων  καθορισμένος  όρος  Κριτήρια  συμμόρφωσης  
ΘΣ 6: διαφύλαξη  και προστασία  
του περιβάλλοντος  και προώθηση  
της αποδοτικής  χρήσης  των πόρων  — Μέτρα  για την εξασφάλιση  στρατη­  
γικού  σχεδιασμού  ως προς  την 
ενεργειακή  απόδοση , σύμφωνα  με 
το άρθρο  3 της οδηγίας  2012/27/ 
ΕΕ του Ευρωπαικού  Κοινοβουλίου  
και του Συμβουλίου  ( 2 ). 
— Μέτρα  σύμφωνα  με το άρθρο  13 
της οδηγίας  2006/32/ ΕΚ του Ευρω­  
παικού  Κοινοβουλίου  και ( 3 ) του 
Συμβουλίουγια  την ενεργειακή  
απόδοση  κατά  την τελική  χρήση  
και τις ενεργειακές  υπηρεσίες , 
ώστε  να εξασφαλισθεί  ο εφοδια­  
σμός  των τελικών  πελατών  με ατο­  
μικούς  μετρητές  στο βαθμό  που 
αυτό  είναι  εφικτό  από τεχνική  άπο­  
ψη, οικονομικά  εύλογο  και αναλο­  
γικό προς  την ενδεχόμενη  εξοικο­  
νόμηση  ενέργειας . 
5.2 Τομέας  ύδρευσης : Η ύπαρξη  
α) τιμολογιακής  πολιτικής  για το 
νερό η οποία  παρέχει  επαρκή  
κίνητρα  στους  χρήστες  για απο­  
δοτική  χρήση  των υδάτινων  
πόρων  και β) επαρκούς  συνει­  
σφοράς  των διαφόρων  χρήσεων  
του νερού  στην  ανάκτηση  του 
κόστους  των υπηρεσιών  ύδρευ­  
σης, σε ποσοστό  που καθορίζεται  
στο εγκεκριμένο  σχέδιο  διαχείρι­  
σης λεκάνης  ποταμού  για επεν­  
δύσεις  που στηρίζονται  από τα 
προγράμματα . — Σε τομείς  που υποστηρίζονται  από το 
ΕΓΤΑΑ , ένα κράτος  μέλος  εξασφάλισε  
συμβολή  των διαφόρων  χρήσεων  ύδα­  
τος στην  ανάκτηση  του κόστους  των 
υπηρεσιών  ύδατος  ανά τομέα  σύμφωνα  
με το άρθρο  9, παράγραφο  1 πρώτο  
εδάφιο  της οδηγίας  -πλαίσιο  για τα 
ύδατα , συνεκτιμώντας  κατά  περίπτωση  
τα κοινωνικά , τα περιβαλλοντικά  και 
τα οικονομικά  αποτελέσματα  της ανά­  
κτησης , καθώς  και τις γεωγραφικές  και 
κλιματολογικές  συνθήκες  της οικείας  
περιοχής  ή περιοχών·  
5.3 Ανανεώσιμη  ενέργεια : 
Έχουν  αναληφθεί  δράσεις  για 
την προώθηση  της παραγωγής  
και διανομής  από ανανεώσιμες  
ενεργειακές  πηγές  ( 4 ). — Έχουν  τεθεί  σε εφαρμογή  διαφανή  
συστήματα  στήριξης , προτεραιότητα  
στην  πρόσβαση  στο δίκτυο  ή εγγυη­  
μένη  πρόσβαση  και προτεραιότητα  
στην  κατανομή  καθώς  και τυποποι­  
ημένοι  κανόνες  σχετικά  με την ανά­  
ληψη  και τον επιμερισμό  του κόστους  
των τεχνικών  αναπροσαρμογών  που 
έχουν  καταστεί  δημόσιες , σύμφωνα  
με τα άρθρα  14 παράγραφος  1, 16 
παράγραφος  2 και 3 της οδηγίας  
2009/28/ΕΚ. 
— Ένα κράτος  μέλος  έχει εγκρίνει  ένα 
εθνικό  σχέδιο  δράσης  για την ανανεώ­  
σιμη ενέργεια  σύμφωνα  με το άρθρο  4 
της οδηγίας  2009/28/ ΕΚ. 
Προτεραιότητα  αγροτικής  ανάπτυ­  
ξης 6: προώθηση  της κοινωνικής  
ένταξης , της μείωσης  της φτώ­  
χειας  και της οικονομικής  ανάπτυ­  
ξης στις αγροτικές  περιοχές  
ΘΣ 2: Βελτίωση  της δυνατότητας  
πρόσβασης  στις τεχνολογίες  των 
πληροφοριών  και των επικοινω­  
νιών, καθώς  και της χρήσης  και 
της ποιότητάς  τους (στόχος  ευρυ­  
ζωνικής  σύνδεσης ) 6. Υποδομή  δικτύου  πρόσβασης  
νέας γενιάς  (NGN): Η ύπαρξη  
εθνικών  ή περιφερειακών  σχε­  
δίων NGA τα οποία  λαμβάνουν  
υπόψη  τις περιφερειακές  δράσεις  
για την επίτευξη  των στόχων  της 
ΕΕ για την πρόσβαση  υψηλής  
ταχύτητας  στο Διαδίκτυο  ( 5 ), 
εστιάζονται  σε περιοχές  στις 
οποίες  η αγορά  δεν μπορεί  να 
παρέχει  ανοικτή  υποδομή  με 
προσιτό  κόστος  και σε ποιότητα , 
σύμφωνα  με τους κανόνες  αντα­  
γωνισμού  και κρατικών  ενισχύ­  
σεων  της ΕΕ, και παρέχουν  προ­  
σβάσιμες  υπηρεσίες  στις ευάλω­  
τες ομάδες . — Ένα εθνικό  ή περιφερειακό  σχέδιο  
NGΝ έχει τεθεί  σε εφαρμογή  και 
περιέχει : 
— σχέδιο  επενδύσεων  σε υποδομές  
βάσει  οικονομικής  ανάλυσης , λαμ­  
βάνοντας  υπόψη  τις υφιστάμενες  
ιδιωτικές  και δημόσιες  υποδομές  
και τις σχεδιαζόμενες  επενδύσεις·  ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 84  
Προτεραιότητα  ΕΕ για την αγροτική  
ανάπτυξη  / ΚΣΠ  Θεματικός  στόχος  
(ΘΣ) Εκ των προτέρων  καθορισμένος  όρος  Κριτήρια  συμμόρφωσης  
— πρότυπα  βιώσιμων  επενδύσεων  που 
ενισχύουν  τον ανταγωνισμό  και 
παρέχουν  πρόσβαση  σε ανοικτές , 
οικονομικά  προσιτές , υψηλής  ποι­ 
ότητας  και χωρίς  επιχειρηματικό  
κίνδυνο  υποδομές  και υπηρεσίες·  
— μέτρα  για την ενθάρρυνση  ιδιωτι­  
κών επενδύσεων . 
( 1 ) Οδηγία  2010/31/ ΕΕ του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του Συμβουλίου , της 19ης Μαΐου  2010, για την ενεργειακή  απόδοση  των 
κτιρίων (ΕΕ L 153της 18.6.2010, σ. 13). 
( 2 ) Οδηγία  2012/27/ ΕΕ του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του Συμβουλίου , της 25ης Οκτωβρίου  2012, για την ενεργειακή  
απόδοση , την τροποποίηση  των οδηγιών  2009/125/ ΕΚ και 2010/30/ ΕΕ και την κατάργηση  των οδηγιών  2004/8/ΕΚ και 2006/ 
32/ΕΚ Κείμενο  που παρουσιάζει  ενδιαφέρον  για τον ΕΟΧ  (ΕΕ L 315 της 14.11.2012, σ. 1) 
( 3 ) Οδηγία  2006/32/ ΕΚ του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του Συμβουλίου , της 5ης Απριλίου  2006, για την ενεργειακή  απόδοση  
κατά  την τελική  χρήση  και τις ενεργειακές  υπηρεσίες  και για την κατάργηση  της οδηγίας  93/76/ΕΟΚ  του Συμβουλίου  (ΕΕ 
L 114της 27.4.2006, σ. 64). 
( 4 ) Οδηγία  2009/28/ ΕΚ του Ευρωπαϊκού  Κοινοβουλίου  και του Συμβουλίου , της 23ης Απριλίου  2009, σχετικά  με την προώθηση  της 
χρήσης  ενέργειας  από ανανεώσιμες  πηγές  και την τροποποίηση  και τη συνακόλουθη  κατάργηση  των οδηγιών  2001/77/ ΕΚ και 
2003/30/ΕΚ (ΕΕ L 140 της 30.4.2004, σ. 16). 
( 5 ) Ανακοίνωση  της Επιτροπής  προς  το Ευρωπαϊκό  Κοινοβούλιο , το Συμβούλιο , την Ευρωπαϊκή  Οικονομική  και Κοινωνική  
Επιτροπή  και την Επιτροπή  των Περιφερειών : Ψηφιακό  θεματολόγιο  για την Ευρώπη  (COM(2010)0245 τελικό /2 της 26.8.2010) · 
Έγγραφο  Εργασίας  των υπηρεσιών  της Επιτροπής : Πίνακας  αποτελεσμάτων  του ψηφιακού  θεματολογίου  (SEC(2011)0708 της 
31.5.2011). Πίνακας  αποτελεσμάτων : http://ec.europa.eu/information_society/digital-agenda/scoreboard/index_en.htm  ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 85  
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ  VΙ 
ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ  ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ  ΜΕΤΡΩΝ  ΜΕ ΣΗΜΑΣΙΑ  ΓΙΑ ΜΙΑ  Η 
ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΕΣ  ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ  ΤΗΣ  ΈΝΩΣΗΣ  ΓΙΑ ΤΗΝ  
ΑΓΡΟΤΙΚΗ  ΑΝΑΠΤΥΞΗ  
Μέτρα  ιδιαίτερης  σημασίας  για ορισμένες  προτεραιότητες  της Ένωσης  
Άρθρο  15 Συμβουλευτικές  υπηρεσίες , υπηρεσίες  διαχείρισης  γεωργικής  
εκμετάλλευσης  και υπηρεσίες  αντικατάστασης  στην  εκμετάλ­  
λευση  
Άρθρο  17 Επενδύσεις  σε υλικά  στοιχεία  του ενεργητικού  
Άρθρο  19 Ανάπτυξη  γεωργικών  εκμεταλλεύσεων  και επιχειρήσεων  
Άρθρο  35 Συνεργασία  
Άρθρο  42 - 44 LEADER  
Μέτρα  ιδιαίτερης  σημασίας  για την προώθηση  της μεταφοράς  γνώσεων  και της 
καινοτομίας  στη γεωργία , στη δασοπονία  και στις αγροτικές  περιοχές  
Άρθρο  14 Δράσεις  μεταφοράς  γνώσεων  και ενημέρωσης  
Άρθρο  26 Επενδύσεις  σε δασοκομικές  τεχνολογίες  και στην  επεξεργα­  
σία, την κινητοποίηση  και την εμπορία  δασικών  προϊόντων . 
Μέτρα  ιδιαίτερης  σημασίας  για την ενίσχυση  της ανταγωνιστικότητας  όλων  των 
τύπων  γεωργίας  και την ενίσχυση  της βιωσιμότητας  των γεωργικών  εκμεταλλεύ­  
σεων  
Άρθρο  16 Συστήματα  ποιότητας  γεωργικών  προϊόντων  και τροφίμων  
Μέτρα  ιδιαίτερης  σημασίας  για την προώθηση  της οργάνωσης  της αλυσίδας  
τροφίμων  και τη διαχείριση  κινδύνου  στη γεωργία  
Άρθρο  18 Αποκατάσταση  του γεωργικού  παραγωγικού  δυναμικού  που 
επλήγη  από φυσικές  καταστροφές  και καταστροφικά  συμβάν­  
τα, και ανάληψη  κατάλληλων  προληπτικών  δράσεων  
Άρθρο  24 Πρόληψη  και αποκατάσταση  ζημιών  σε δάση  εξαιτίας  δασι­  
κών πυρκαγιών , φυσικών  καταστροφών  και καταστροφικών  
συμβάντων  
Άρθρο  27 Σύσταση  ομάδων  παραγωγών  
Άρθρο  33 Καλή  διαβίωση  των ζώων  
Άρθρο  36 Διαχείριση  κινδύνου  
Άρθρο  37 Ασφάλιση  καλλιεργειών , ζώων  και φυτών  
Άρθρο  38 Ταμεία  αλληλοβοήθειας  για τις ζωικές  και φυτικές  ασθένειες  
και τα περιβαλλοντικά  συμβάντα  
Άρθρο  39 Εργαλείο  σταθεροποίησης  εισοδήματος  
▼C1 
Μέτρο  ιδιαίτερης  σημασίας  για την αποκατάσταση , διατήρηση  και ενίσχυση  
οικοσυστημάτων  που σχετίζονται  με τη γεωργία  και τη δασοπονία  
▼B 
και 
την προώθηση  της αποδοτικότητας  των πόρων  και τη στήριξη  της στροφής  προς  
μια οικονομία  χαμηλών  εκπομπών  διοξειδίου  του άνθρακα  και ανθεκτικής  στην  
αλλαγή  του κλίματος  στους  τομείς  της γεωργίας , των τροφίμων  και της δασο­  
πονίας  
Άρθρο  21 
παράγραφος  1 
στοιχείο  α) Δάσωση  και δημιουργία  δασικών  εκτάσεων  
Άρθρο  21 
παράγραφος  1 
στοιχείο  β) Εγκατάσταση  γεωργοδασοκομικών  συστημάτων  
Άρθρο  21 
παράγραφος  1 
στοιχείο  δ) Επενδύσεις  οι οποίες  βελτιώνουν  την ανθεκτικότητα  και την 
περιβαλλοντική  αξία των δασικών  οικοσυστημάτων  ▼B
 02013R1305 — EL — 21.01.2019 — 007.001 — 86  
Άρθρο  28 Ενισχύσεις  για τη γεωργία , το περιβάλλον  και το κλίμα  
Άρθρο  29 Βιολογική  γεωργία  
Άρθρο  30 Ενισχύσεις  στο πλαίσιο  του Natura 2000 και της οδηγίας  
πλαισίου  για τα ύδατα  
'Αρθρα  31-32 Ενισχύσεις  για περιοχές  με φυσικά  ή άλλα  ειδικά  μειονεκτή­  
ματα  
Άρθρο  34 Δασοπεριβαλλοντικές  και κλιματικές  υπηρεσίες  και διατήρηση  
των δασών  
Μέτρο  ιδιαίτερης  σημασίας  για την προώθηση  της κοινωνικής  ένταξης , της 
μείωσης  της φτώχειας  και της οικονομικής  ανάπτυξης  των αγροτικών  περιοχών  
Άρθρο  20 Βασικές  υπηρεσίες  και ανάπλαση  χωριών  σε αγροτικές  περιο­  
χές 
Άρθρο  42 - 44 LEADER  ▼B