1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 1
Το έγγραφο αυτό συνιστά βοήθηµα τεκµηρίωσης και δεν δεσµεύει τα κοινοτικά όργανα
►B ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΟΚ) αριθ. 2676/90ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
της 17ης Σεπτεµβρίου 1990
περί καθορισµού κοινοτικών µεθόδων ανάλυσης που εφαρµόζονται στον οινικό τοµέα
(ΕΕL 272της 3.10.1990, σ. 1)
Τροποποιείται από:
Επίσηµη Εφηµερίδα
αριθ. σελίδα ηµεροµηνία
►M1Κανονισµός (ΕΟΚ) αριθ. 2645/92της Επιτροπής της 11ης Σεπτεµ-
βρίου 1992L 266 10 12.9.1992
►M2Κανονισµός (ΕΚ) αριθ. 60/95της Επιτροπής της 16ης Ιανουαρίου
1995L 11 19 17.1.1995
►M3Κανονισµός (ΕΚ) αριθ. 69/96της Επιτροπής της 18ης Ιανουαρίου
1996L 14 13 19.1.1996
►M4Κανονισµός (ΕΚ) αριθ. 822/97της Επιτροπής της 6ης Μαΐου 1997 L 117 10 7.5.1997
►M5Κανονισµός (ΕΟΚ) αριθ. 2348/91της Επιτροπής της 29ης Ιουλίου
1991L 214 39 2.8.1991
►M6όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισµό (ΕΚ) αριθ. 1932/97της
Επιτροπής της 3ης Οκτωβρίου 1997L 272 10 4.10.1997
►M7Κανονισµός (ΕΚ)αριθ.761 /1999τηςΕπιτροπήςτης12ηςΑπριλίου
1999L 99 4 14.4.1999
►M8Κανονισµός (ΕΚ) αριθ. 440 /2003της Επιτροπής της 10ης Μαρτίου
2003L 66 15 11.3.2003
▼B
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΟΚ) αριθ. 2676/90ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ
της 17ης Σεπτεµβρίου 1990
περί καθορισµού κοινοτικών µεθόδων ανάλυσης που εφαρµόζονται
στον οινικό τοµέα
Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ,
Έχοντας υπόψη:
τη συνθήκη για την ίδρυση της Ευρωπαϊκής Οικονοµικής
Κοινότητας,
τον κανονισµό (ΕΟΚ) αριθ. 822/87του Συµβουλίου της 16ης
Μαρτίου 1987 περί κοινής οργανώσεως της αµπελο -οινικής
αγοράς(1),όπως τροποποιήθηκε από τον κανονισµό (ΕΟΚ)
αριθ.1325/90 (2),και ιδίως το άρθρο 74,
Εκτιµώντας:ότι το άρθρο 74 παράγραφος 1 του κανονισµού (ΕΟΚ) αριθ. 822/
87ορίζειτηναποδοχήτωνµεθόδωνανάλυσηςπουεπιτρέπουννα
καθοριστεί η σύσταση των προϊόντων που προβλέπονται στοάρθρο 1 του κανονισµού αυτού και των κανόνων που επιτρέπουννα καθοριστεί εάν τα προϊόντα αυτά αποτέλεσαν αντικείµενοεπεξεργασιών κατά παράβαση των επιτρεποµένων οινολογικώνεπεξεργασιών ·
ότι, εφόσον η Κοινότητα δεν έχει ακόµη καθορίσει τα όρια των
στοιχείων που η παρουσία τους χαρακτηρίζει τη χρησιµοποίησηορισµένων οινολογικών επεξεργασιών και πίνακες που επιτρέ-πουν τη σύγκριση των αναλυτικών δεδοµένων, πρέπει να
επιτραπεί στα κράτη µέλη να καθορίσουν τα όρια ·
ότι το άρθρο 13 παράγραφος 1 του κανονισµού (ΕΟΚ) αριθ. 822/
87προβλέπει αναλυτική εξέταση αναφερόµενη τουλάχιστον στις
τιµές των στοιχείων που είναι χαρακτηριστικά για τον εν λόγωv.q.p.r.d.και τα οποία περιλαµβάνονται µεταξύ εκείνων που
απαριθµούνται στο παράρτηµα του εν λόγω κανονισµού ·
ότι η εποπτεία των ενδείξεων που αναγράφονται στα πιστο-
ποιητικά τα αναφερόµενα στα εν λόγω προϊόντα καθιστάαναγκαία την καθιέρωση ενιαίων µεθόδων ανάλυσης που ναδιασφαλίζουν τη λήψη ακριβών και συγκρίσιµων στοιχείων ·ότι,
εποµένως, οι µέθοδοι αυτές πρέπει να είναι υποχρεωτικές για
κάθε εµπορική συναλλαγή και κάθε διενέργεια ελέγχου και,δεδοµένων των περιορισµένων δυνατοτήτων του εµπορίου,πρέπει να γίνει δεκτός ένας περιορισµένος αριθµός συνήθωνµεθόδωνοιοποίεςναεπιτρέπουνγρήγοροκαιαρκούντωςακριβήπροσδιορισµό των υπό έρευνα στοιχείων ·
ότι είναι χρήσιµο να ληφθούν υπόψη, στο µέτρο του δυνατού, οι
µέθοδοι εκείνες που απολαύουν γενικής αναγνωρίσεως όπωςείναι οι µέθοδοι που έχουν αναπτυχθεί στα πλαίσια της διεθνούςσύµβασης για την ενοποίηση των µεθόδων ανάλυσης και
εκτίµησης των οίνων του 1954 και που δηµοσιεύονται από το
διεθνές γραφείο αµπέλου και οίνου στη συλλογή των διεθνώνµεθόδων ανάλυσης των οίνων ·
ότι οι κοινοτικές µέθοδοι ανάλυσης που εφαρµόζονται στον
οινικό τοµέα έχουν καθιερωθεί από τον κανονισµό (ΕΟΚ)
αριθ.1108/82 (
3)·ότι, λαµβανοµένης υπόψη της επιστηµονικής
προόδου, απεδείχθη αναγκαίο να αντικατασταθούν ορισµένεςµέθοδοι από άλλες καταλληλότερες µεθόδους, να τροποποιηθούνορισµένες µέθοδοι και να εισαχθούν άλλες, κυρίως εκείνες πουέχουν από τότε γίνει αποδεκτές από το διεθνές γραφείο αµπέλουκαι οίνου ·ότι, λόγω του µεγάλου αριθµού και της πολυπλο-1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 2
(1)ΕΕ αριθ. L8 4της 27. 3. 1987, σ. 1 .
(2)ΕΕ αριθ. L 134της 23. 5. 1990, σ. 19 .
(3)ΕΕ αριθ. L 133της 14. 5. 1982, σ. 1 .
▼B
κότητας των προσαρµογών αυτών, όλες οι µέθοδοι αναλύσεων
πρέπει να συγκεντρωθούν σ 'ένα νέο κανονισµό και να καταργ-
ηθεί ο κανονισµός (ΕΟΚ) αριθ. 1108/82·
ότι, για να εξασφαλιστεί η συγκρισιµότητα των αποτελεσµάτων
που λαµβάνονται κατ 'εφαρµογή των αναλυτικών µεθόδων που
αναφέρονται στο άρθρο 74 του κανονισµού (ΕΟΚ) αριθ. 822/87,
πρέπει να χρησιµοποιούνται, σε ό,τι αφορά την επαναληψι-
µότητα και την αναπαραγωγιµότητα αυτών των αποτελεσµάτων,
οι ορισµοί του διεθνούς γραφείου αµπέλου και οίνου ·
ότι για να ληφθεί υπόψη η τεχνική πρόοδος, αφενός και ο
τεχνικός εξοπλισµός των επίσηµων εργαστηρίων, αφετέρου καιγια να καταστεί αποτελεσµατικότερη και αποδοτικότερη η
εργασία αυτών των εργαστηρίων, πρέπει να επιτραπεί η εφαρ-
µογή αυτοµατοποιηµένων αναλυτικών µεθόδων υπό ορισµένεςπροϋποθέσεις ·ότι πρέπει να διευκρινιστεί ότι σε περίπτωση
αµφισβητήσεων οι αυτοµατοποιηµένες µέθοδοι δεν δύνανται νααντικαθιστούν τις µεθόδους αναφοράς και τις συνήθεις µεθόδους ·
ότι τα αποτελέσµατα της µέτρησης της πυκνότητας µε την αυτο-
µατοποιηµένη µέθοδο βασισµένη στην αρχή του συντονιστήκάµψεων είναι,σεό,τιαφορά τηνακρίβειά τους,τηνεπαναληψι-µότητακαιτηναναπαραγωγιµότητάτους,τουλάχιστονισοδύναµαµε αυτά που λαµβάνονται µε τις µεθόδους που αναφέρονται στο
σηµείο 1 του παραρτήµατος του παρόντος κανονισµού για τη
µέτρηση της πυκνότητας ή της σχετικής πυκνότητας ·ότι,
εποµένως ενδείκνυται, δυνάµει του άρθρου 74 παράγραφος 3 τουκανονισµού (ΕΟΚ) αριθ. 822/87να θεωρηθεί αυτή η αυτόµατη
µέθοδος ως ισοδύναµη µε τις εν λόγω µεθόδους που αναφέ-
ρονται στο παράρτηµα του παρόντος κανονισµού ·
ότι η τεχνική της µεθόδου που περιγράφεται στο κεφάλαιο 25
σηµείο 2.2.3.3.2 του παραρτήµατος του παρόντος κανονισµού,για την ανάλυση της περιεκτικότητας σε ολικό διοξείδιο τουθείου των οίνων και των γλεύκων πιθανολογούµενης περιεκτι-
κότητας κατώτερης των 50 mg/lοδηγεί σε µια καλύτερη
παραλαβή αυτής της ουσίας σε σχέση µε τη διαδικασία πουπεριγράφεται στο κεφάλαιο 13 σηµείο 13.4 του παραρτήµατοςτουκανονισµού(ΕΟΚ)αριθ. 1108/82·ότιπροκύπτουνυψηλότερες
περιεκτικότητες σε ολικό διοξείδιο του θείου των αναλυθέντων
δειγµάτων που είναι δυνατόν να υπερβούν, ιδιαίτερα στην
περίπτωση µερικών χυµών σταφυλής, το προβλεπόµενο ανώτατοόριο·ότι, προκειµένου. να αποφευχθούν δυσκολίες για τη
διάθεση των χυµών σταφυλής που έχουν ήδη παρασκευασθείκατάτηνέναρξητηςισχύοςτουπαρόντοςκανονισµούκαιαναµέ-νοντας την προσαρµογή των µεθόδων παρασκευής ώστε να
επιτυγχάνεται µια πιο ολοκληρωµένη αποθείωση των θειωµένων
γλεύκων σταφυλής, πρέπει να επιτραπεί κατά τη διάρκεια µιαςµεταβατικής περιόδου η χρήση της τεχνικής που περιγράφεταιστον προαναφερθέντα κανονισµό ·
ότι τα µέτρα που προβλέπονται στον παρόντα κανονισµό είναι
σύµφωνα µε τη γνώµη της Επιτροπής ∆ιαχείρισης Οίνων,
ΕΞΕ∆ΩΣΕ ΤΟΝ ΠΑΡΟΝΤΑ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ:
Άρθρο1
1.Οι κοινοτικές µέθοδοι ανάλυσης που εφαρµόζονται στον
οινικό τοµέα και που επιτρέπουν, στην περίπτωση των εµπο-ρικών συναλλαγών και κάθε διενέργειας ελέγχου:
—να καθορίζεται η σύσταση των προϊόντων που προβλέπονται
στο άρθρο 1 του κανονισµού (ΕΟΚ) αριθ. 822/87,1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 3
Σηµείωση: Οι πίνακες, τα διαγράµµατα και ένα τµήµα των σχηµάτων που
ευρίσκονται στο παράρτηµα, τέθηκαν στη διάθεση της
Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων από το διεθνές
γραφείο αµπέλου και οίνου στο Παρίσι.
▼B
—να διαπιστώνεται εάν τα προϊόντα αυτά αποτέλεσαν αντικεί-
µενο επεξεργασιών κατά παράβαση των επιτρεποµένωνοινολογικών επεξεργασιών,
είναι εκείνες που περιλαµβάνονται στο παράρτηµα του παρόντος
κανονισµού.
2.Για τις ουσίες για τις οποίες έχουν οριστεί µέθοδοι
αναφοράς και συνήθεις µέθοδοι, θα υπερισχύουν τα αποτελέ-σµατα που λαµβάνονται µε τις µεθόδους αναφοράς.
Άρθρο2
Για την εφαρµογή του παρόντος κανονισµού:α) η επαναληψιµότητα αντιπροσωπεύει την τιµή κάτω από την
οποία τοποθετείται, µε µια καθορισµένη πιθανότητα, η
απόλυτη τιµή της διαφοράς δύο µεµονωµένων αποτελεσµάτων
από µετρήσεις που πραγµατοποιήθηκαν υπό τις αυτέςσυνθήκες (ίδιος αναλυτής, ίδια συσκευή, ίδιο εργαστήριο καιένα σύντοµο χρονικό διάστηµα) ·
β) η αναπαραγωγιµότητα αντιπροσωπεύει την τιµή κάτω από την
οποία τοποθετείται, µε µια καθορισµένη πιθανότητα, ηαπόλυτη τιµή της διαφοράς δύο µεµονωµένων αποτελεσµάτωναπό µετρήσεις που πραγµατοποιήθηκαν σε διαφορετικέςσυνθήκες (διαφορετικοί αναλυτές, διαφορετικές συσκευές, ή /
και διαφορετικά εργαστήρια ή /και διαφορετικές εποχές).
Ο όρος«µεµονωµένο αποτέλεσµα »είναι η τιµή που λαµβάνεται
όταν εφαρµόζεται µία φορά και πλήρως η εξεταζόµενη µέθοδοςσεέναδείγµα.Απουσίαάλληςένδειξης,ηπιθανότηταείναι95 %.
Άρθρο3
1.Οι αυτοµατοποιηµένες µέθοδοι ανάλυσης γίνονται δεκτές,
µε την ευθύνη του διευθυντή του εργαστηρίου µε τηνπροϋπόθεση ότι η ακρίβεια, η επαναληψιµότητα και η αναπα-
ραγωγιµότητα των αποτελεσµάτων είναι τουλάχιστον
ισοδύναµες µε αυτές των αποτελεσµάτων που λαµβάνονται µετις αναλυτικές µεθόδους που αναφέρονται στο παράρτηµα.
Σε περίπτωση αµφισβητήσεων, οι µέθοδοι του παραρτήµατος,
δεν µπορούν να υποκατασταθούν από αυτοµατοποιηµένες µεθό-δους.
2.Η αυτοµατοποιηµένη µέθοδος για τη µέτρηση της
πυκνότητας που βασίζεται στον συντονιστή κάµψεων θεωρείται
ως ισοδύναµη µε τις µεθόδους του σηµείου 1 του παραρτήµατοςτου παρόντος κανονισµού.
Άρθρο4
Όταν για τις αναλύσεις, τις αραιώσεις ή τις εκπλύσεις, γίνεται
µνεία ύδατος, πρόκειται για ύδωρ αποσταγµένο ή ύδωρ απιονι-σµένο, ισοδύναµης τουλάχιστον καθαρότητας. Όλα τα χηµικά
προϊόντα πρέπει να είναι αναλυτικής καθαρότητας, πλην
αντιθέτων υποδείξεων.
Άρθρο5
Ο κανονισµός (ΕΟΚ) αριθ. 1108/82καταργείται.
Εντούτοις, το άρθρο 1 παράγραφος 4 του προαναφερθέντος κανο-
νισµού παραµένει σε ισχύ µέχρι τις 31 ∆εκεµβρίου 1990.
Άρθρο6
Ο παρών κανονισµός αρχίζει να ισχύει την ηµέρα της δηµο-
σίευσής του στην Επίσηµη Εφηµερίδα των Ευρωπαϊκών
Κοινοτήτων.
Εφαρµόζεται από την 1η Οκτωβρίου 1990.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 4
▼B
Ο παρών κανονισµός είναι δεσµευτικός ως προς όλα τα µέρη του
και ισχύει άµεσα σε κάθε κράτος µέλος.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 5
▼B
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ
1.ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΣΤΟΥΣ 20 ºCΚΑΙ ΣΧΕΤΙΚΗ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑ ΣΤΟΥΣ
20ºC
1. ΟΡΙΣΜΟΙ
Πυκνότητα καλείται το πηλίκον της µάζας ορισµένου
όγκου οίνου ή γλεύκους στους 20 ºCδιά του όγκου αυτού.
Εκφράζεται σε γραµµάρια ανά χιλιοστόλιτρο και συµβολί-
ζεται ως ρ 20 ºC .
Σχετική πυκνότητα στους 20 ºCή πυκνότητα 20 º C/20º C
καλείται ο λόγος, εκφραζόµενος σε δεκαδικό αριθµό, τηςµάζας δεδοµένου όγκου οίνου ή γλεύκους στους 20 ºCπρος
τη µάζα ίσου όγκου ύδατος στην ίδια θερµοκρασία. Συµβο-
λίζεται ως
d
20º C20º C
2. ΑΡΧΗ ΤΩΝ ΜΕΘΟ∆ΩΝ
Η πυκνότητα και η σχετική πυκνότητα στους 20 ºC
προσδιορίζονται στο προς δοκιµή δείγµα:
είτε µε τη µέθοδο της ληκύθου (πυκνοµετρία): µέθοδος
αναφοράς,
είτε µε αραιόµετρο ή µε υδροστατικό ζυγό: συνήθεις
µέθοδοι.
Παρατήρηση:για πολύ ακριβείς προσδιορισµούς, η πυκνότητα πρέπει να
διορθώνεται ως προς την επίδραση SO
2:
ρ20º C=ρ′20º C− 0,0006 · S
ρ20º C=διορθωµένη πυκνότητα
ρ′20º C =µετρούµενη πυκνότητα
S= ολικόςSO2σεg/l.
3. ΠΡΟΚΑΤΕΡΓΑΣΙΑ ΤΟΥ ∆ΕΙΓΜΑΤΟΣ
Εάν οοίνοςή τογλεύκοςπεριέχουν σηµαντικέςποσότητες
διοξειδίου του άνθρακα, το µεγαλύτερο µέρος τους εκδιώ-
κεται ή µε την ανάδευση 250 mlοίνου µέσα σε φιάλη
1 000 mlή µε διήθηση υπό ελαττωµένη πίεση µέσω 2 g
βάµβακα τοποθετηµένου σε γυάλινη χοάνη.
4. ΜΕΘΟ∆ΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ
4.1. Εξοπλισµός
Σύνηθες εργαστηριακό υλικό και ιδίως:
4.1.1. Πυκνόµετρο (1),από γυαλί πυρέξ, χωρητικότητας περίπου
100ml,που φέρει κινητό θερµόµετρο εσµυρισµένο στο
σηµείο προσαρµογής και βαθµολογηµένο ανά δέκατο του
βαθµού από 10 ºέως 30ºC .Το θερµόµετρο αυτό πρέπει να
ελέγχεται (εικόνα 1).1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 6
(1)Μπορεί να χρησιµοποιηθεί οποιαδήποτε λήκυθος µε ισοδύναµα χαρακτηρι-
στικά.
▼B
Εικόνα1
Λήκυθος και φιαλίδιο αντίβαρο
Ηλήκυθοςαυτήφέρειπλευρικόσωλήναµήκους25 mmκαι
εσωτερική διάµετρο όχι µεγαλύτερη από 1 mm,ο οποίος
καταλήγει σε κωνικό εσµυρισµένο άκρο. Ο πλευρικός
αυτός σωλήνας µπορεί να καλυφθεί µε ένα «πώµα-δέκτη»
που αποτελείται από έναν εσµυρισµένο κωνικό σωλήνα
τουοποίουτοάκροείναιπολύλεπτό.Τοπώµααυτόχρησι-
µεύει ως θάλαµος διαστολής.
Οι δύο εσµυρισµένες συνδέσεις της συσκευής πρέπει να
είναι κατασκευασµένες µε µεγάλη επιµέλεια.
4.1.2. Φιαλίδιο αντίβαρο το οποίο έχει τον αυτό εξωτερικό όγκο
(µε ακρίβεια τουλάχιστον 1 ml)µε τη λήκυθο και µάζα ίση
µε τη µάζα της ληκύθου γεµάτης µε υγρό πυκνότητας 1,01
[διάλυµα 2 % (m/v) NaCl].
Θερµοµονωτικό περίβληµα που προσαρµόζεται ακριβώς
στο σώµα της ληκύθου.
4.1.3. Ζυγός µε δύο πλάστιγγες µε ζυγιστική ικανότητα τουλάχι-
στον 300 gκαι ευαισθησία δεκάτου του χιλιοστογράµµου
ή
ζυγός µε µία πλάστιγγα µε ζυγιστική ικανότητα τουλάχι-
στον 200 gκαι ευαισθησία δεκάτου του χιλιοστογράµµου.
4.2. Βαθµονόµηση της ληκύθου
Η βαθµονόµηση της ληκύθου περιλαµβάνει τον προσδιο-
ρισµό των ακόλουθων χαρακτηριστικών:
—βάρος κενής ληκύθου,
—όγκος στους 20 ºC ,
—µάζα µε ύδωρ στους 20 ºC .
4.2.1. Χρησιµοποίηση ζυγού µε δύο πλάστιγγες
Αφού τοποθετηθεί στον αριστερό δίσκο του ζυγού το
φιαλίδιο αντίβαρο και στο δεξιό δίσκο του ζυγού η
λήκυθος, καθαρή και στεγνή, εφοδιασµένη µε το «πώµα-
δέκτη»,επιτυγχάνεται ισορροπία τοποθετώντας δίπλα στη
λήκυθο σταθµά ακριβείας: έστω pγραµµάρια.
Η λήκυθος γεµίζεται µε προσοχή µε απεσταγµένο ύδωρ σε
θερµοκρασίαπεριβάλλοντοςκαιτοποθετείταιστηθέσητου
το θερµόµετρο ·η λήκυθος σπογγίζεται µε προσοχή και
τοποθετείται µέσα στο θερµοµονωτικό περίβληµα ·το
περιεχόµενο αναδεύεται δι 'ανακινήσεως της ληκύθου
µέχριςότουηθερµοκρασίαπουδιαβάζεταιστοθερµόµετρο
να παραµένει σταθερή. Συµπληρώνεται επακριβώς ο όγκος
µέχρι το πάνω χείλος του πλευρικού σωλήνα. Ο πλευρικός
αυτός σωλήνας σπογγίζεται και τοποθετείται το πώµα -
δέκτης·διαβάζεται προσεκτικά η θερµοκρασία tº Cκαι1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 7
▼B
διορθώνεται ενδεχοµένως κατά το σφάλµα ακριβείας της
κλίµακας του θερµοµέτρου. Η λήκυθος ζυγίζεται γεµάτη µε
ύδωρ και έστω p′η µάζα σε γραµµάρια στην οποία
επιτυγχάνεται ισορροπία.
Υπολογισµοί (1)
Ζύγιση της κενής ληκύθου:
Βάρος κενής ληκύθου =p+m
m=µάζα του αέρα που περιέχεται στη λήκυθο
m = 0,0012 · (p − p ′).
Όγκος στους 20 ºC :
V20º C=( p+m−p ′)Ft
Ft=συντελεστής αναφερόµενος στον πίνακα 1 για τη
θερµοκρασία tº C
V20º Cπρέπει να είναι γνωστός µε ακρίβεια ± 0,001 ml.
Μάζα µαζί µε ύδωρ στους 20 ºC :
M20º C=V20º C· 0,998203
0,998203 = πυκνότητα του ύδατος στους 20 ºC .
4.2.2. Χρησιµοποίησηζυγούµιαςπλάστιγγας
Προσδιορίζεται:
—η µάζα της ληκύθου καθαρής και στεγνής: Ρ
—η µάζα της ληκύθου γεµάτης µε ύδωρ στους tº C: P1σύµφωνα µε τις υποδείξεις του σηµείου 4.2.1
—η µάζα του φιαλιδίου αντιβάρου Tο
Υπολογισµοί (1)
Ζύγιση της κενής ληκύθου:
Βάρος κενής ληκύθου: Ρ −m
m=µάζα του αέρα που περιέχεται στη λήκυθο
m = 0,0012 (P1−Ρ)
Όγκος στους 20 ºC .
V20º C=[ P1+ (P − m)] Ft
Ft=συντελεστής αναφερόµενος στον πίνακα Ι για τη
θερµοκρασία tº C
Ο όγκος στους 20 ºCπρέπει να είναι γνωστός µε ακρίβεια
± 0,001 ml
Μάζα µε ύδωρ στους 20 ºC :
M20º C=V20º C0,998203
0,998203 = πυκνότητα του ύδατος στους 20 ºC
4.3. Τεχνική της µετρήσεως (1)
4.3.1. Χρησιµοποίησηζυγούµεδύοπλάστιγγες
Ζυγίζεται η λήκυθος γεµάτη µε το δείγµα που παρα-
σκευάστηκε για δοκιµή (σηµείο 3) ακολουθώντας τις
υποδείξεις που αναγράφονται στο σηµείο 4.2.1.
Έστωp″η µάζα σε γραµµάρια µε την οποία επιτυχγάνεται
ισορροπία σε tº C
Μάζα του υγρού που περιέχεται στη λήκυθο =p+m−p ″
Φαινοµενική πυκνότητα σε tº C:
ρtº C¼pþm/C0p00
V20º C1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 8
(1)Ένα αριθµητικό παράδειγµα δίνεται στο σηµείο 6 του παρόντος κεφαλαίου.
▼B
Υπολογίζεται η πυκνότητα στους 20 ºCµε τη βοήθεια ενός
από τους ακόλουθους πίνακες διορθώσεως, ανάλογα µε τη
φύση του εξεταζόµενου υγρού: ξηρός οίνος (πίνακας II),
γλεύκος φυσικό ή συµπυκνωµένο (πίνακας III),γλυκός
οίνος (πίνακας IV).
Η πυκνότητα 20 º C/20º Cτου οίνου εκφράζεται διαιρώντας
την πυκνότητα στους 20 ºCδιά του 0,998203.
4.3.2. Χρησιµοποίησηζυγούµιαςπλάστιγγας (1)
Ζυγίζεται το φιαλίδιο αντίβαρο, έστω T1η µάζα του.
Υπολογίζεται η dT=T1−T0
Μάζατηςληκύθουκενήςκατάτηστιγµήτηςµέτρησης =R
−m+dT
Ζυγίζεται η λήκυθος γεµάτη µε το προς εξέταση δείγµα
(σηµείο 3) ακολουθώντας τις υποδείξεις που αναγράφονται
στο σηµείο 4.2.1. Έστω Ρ2η µάζα στους tº C
Μάζατουυγρούπου περιέχεταιστηλήκυθο στους tº C = P2−(Ρ−m+dT )
Φαινοµενική πυκνότητα στους tº C:
ρtº C¼P2/C0P/C0mþdT ðÞ
V20º C
Υπολογίζεται η πυκνότητα στους 20 ºCτου εξεταζοµένου
υγρού: ξηρός οίνος, φυσικό ή συµπυκνωµένο γλεύκος,
γλυκός οίνος, όπως υποδεικνύεται στο σηµείο 4.3.1.
Η πυκνότητα 20 º C/20º C λαµβάνεται διαιρώντας την
πυκνότητα στους 20 ºCδιά του 0,998203.
4.3.3. Επαναληψιµότητα ως προς την πυκνότητα:
για τους ξηρούς και ηµίγλυκους οίνους: r = 0,00010
για τους γλυκούς οίνους: r = 0,00018
4.3.4. Αναπαραγωγιµότητα ως προς την πυκνότητα:
για τους ξηρούς και ηµίγλυκους οίνους: R = 0,00037
για τους γλυκούς οίνους: R = 0,00045
5. ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΜΕΘΟ∆ΟΙ
5.1. Αραιοµετρία
5.1.1. Εξοπλισµός
5.1.1.1. Αραιόµετρο
Τα αραιόµετρα πρέπει να ανταποκρίνονται όσον αφορά τις
διαστάσεις τους και τη βαθµονόµησή τους προς τις προδια-
γραφές της ISO.
Πρέπει να έχουν κυλινδρική τρόπιδα και στέλεχος
κυκλικής διατοµής µε διάµετρο τουλάχιστον 3 mm.Για
τους ξηρούς οίνους, πρέπει να είναι βαθµονοµηµένα από
0,983 έως 1,003 ανά χιλιοστό και ένα (1 /5)πέµπτο του
χιλιοστού. Μεταξύ δύο διαδοχικών χιλιοστών πρέπει να
µεσολαβεί απόσταση τουλάχιστον 5 mm.Για τη µέτρηση
της πυκνότητας οίνων από τους οποίους έχει αποµακρυνθεί
η αλκοόλη µε απόσταξη και το υπόλειµµα έχει συµπληρ-
ωθεί µέχρι τον αρχικό όγκο, καθώς επίσης και για τους
γλυκούς οίνους και τα γλεύκη, γίνεται χρήση πέντε αραιο-
µέτρων βαθµονοµηµένων ως εξής: από 1,000 έως 1,030 ·
1,030έως 1,060 · 1,060έως 1,090 · 1,090έως 1,120 και 1,120
έως 1,150. Τα αραιόµετρα αυτά βαθµονοµούνται σε
πυκνότητες στους 20 ºCανά χιλιοστό και ήµισυ του χιλιο-
στού τουλάχιστον, ενώ µεταξύ δύο διαδοχικών ενδείξεων
χιλιοστών µεσολαβεί απόσταση τουλάχιστον 3 mm.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 9
(1)Ένα αριθµητικό παράδειγµα δίνεται στο σηµείο 6 του παρόντος κεφαλαίου.
▼B
Τααραιόµετρααυτάπρέπειναβαθµονοµούνταιέτσιώστεη
ανάγνωση της ενδείξεως να γίνεται «στην κορυφή του
µηνίσκου ».Η ένδειξη της βαθµονόµησης σε πυκνότητα
στους 20 ºCή σε σχετική πυκνότητα στους 20 ºCκαι της
ανάγνωσης στη στάθµη της κορυφής του µηνίσκου πρέπει
να αναγράφεται είτε πάνω στη βαθµονοµηµένη κλίµακα
είτε πάνω σε µια ταινία χαρτιού εγκλεισµένη µέσα στην
τρόπιδα.
Τα αραιόµετρα αυτάπρέπει να ελέγχονταιαπό µια αρµόδια
κρατική υπηρεσία.
5.1.1.2. Θερµόµετρο ελεγµένο, βαθµονοµηµένο ανά 0,5 ºCτουλάχι-
στον.
5.1.1.3. Ογκοµετρικός κύλινδρος εσωτερικής διαµέτρου 36 mmκαι
ύψους 320 mm,ο οποίος στέκει κατακόρυφα µε τη βοήθεια
υποστηρίγµατος εφοδιασµένου µε ανυψωτικούς κοχλίες.
5.1.2. Τρόποςεργασίας
Τεχνική της µέτρησηςΣτον κύλινδρο του σηµείου 5.1.1.3, φέρονται 250 ml
δείγµατος προετοιµασθέντος προς εξέταση και εισάγεται
το αραιόµετρο και το θερµόµετρο. Η ανάγνωση της
ένδειξης του θερµοµέτρου γίνεται ένα λεπτό µετά την
ανακίνηση του υγρού για να επιτευχθεί η εξισορρόπηση
της θερµοκρασίας. Το θερµόµετρο αποσύρεται και έπειτα
από ένα λεπτό ηρεµίας, σηµειώνεται η ένδειξη του αραιο-
µέτρου που αντιστοιχεί στη φαινοµενική πυκνότητα σε
θερµοκρασία tº C.
Η φαινοµενική πυκνότητα που σηµειώνεται στους tº C
διορθώνεται ως προς την επίδραση της θερµοκρασίας µε
τη βοήθεια πινάκων που εφαρµόζονται στις περιπτώσεις
των ξηρών οίνων (πίνακας V),των γλευκών (πίνακας VI)
και των οίνων που περιέχουν σάκχαρα (πίνακας VII).
Η πυκνότητα 20 º C/20º C λαµβάνεται διαιρώντας την
πυκνότητα στους 20 ºCδιά του 0,998203.
5.2. Πυκνοµετρία µε υδροστατικό ζυγό
5.2.1. Εξοπλισµός
Υδροστατικός ζυγός
Υδροστατικός ζυγός µε ικανότητα ζύγισης τουλάχιστον
100gκαι ευαισθησία 1 /10 mg.
Κάτω από κάθε δίσκο στερεώνεται ένας πλωτήρας από
γυαλί πυρέξ, όγκου τουλάχιστον 20 ml.Οι δύο αυτοί
απόλυτα όµοιοι πλωτήρες είναι κρεµασµένοι µε ένα λεπτό
νήµα διαµέτρου µικρότερης ή ίσης µε 0,1 mm.
Ο πλωτήρας του δεξιού δίσκου πρέπει να µπορεί να εισέρ-
χεται σε κυλινδρικό υποδοχέα που φέρει χαραγή επιπέδου
αναφοράς. Ο υποδοχέας αυτός πρέπει να έχει εσωτερική
διάµετρο µεγαλύτερη κατά 6 mmτουλάχιστον από εκείνη
τουπλωτήρα.Οτελευταίοςαυτόςπρέπειναµπορείναβυθί-
ζεται τελείως µέσα στον υποδοχέα και κάτω από τη
χαραγή, ενώ η επιφάνεια του προς µέτρηση υγρού δεν
πρέπει να διαπεράται παρά µόνο από το νήµα ανάρτησης.
Η θερµοκρασία του υγρού που περιέχεται στον υποδοχέα
µετράται µε θερµόµετρο βαθµονοµηµένο ανά ένα πέµπτο
(1/5)του βαθµού.
Μπορεί επίσης να χρησιµοποιηθεί υδροστατικός ζυγός µε
µία πλάστιγγα.
5.2.2. Τρόποςεργασίας
5.2.2.1. Βαθµονόµηση υδροστατικού ζυγού
Ενώοιδύοπλωτήρεςαιωρούνταιστοναέρα,αποκαθίσταται
ισορροπία τοποθετώντας στο δεξιό δίσκο σταθµά p.
Γεµίζεται ο υποδοχέας µε καθαρό ύδωρ µέχρι τη χαραγή
και διαβιβάζεται η θερµοκρασία tº Cέπειτα από ανάδευση
και ηρεµία επί δύο ή τρία λεπτά.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 10
▼B
Επαναποκαθίσταται η ισορροπία µε σταθµά που τοποθε-
τούνται στο δεξιό δίσκο. Έστω p′το βάρος τους.
Όγκος του πλωτήρα στους 20 ºC :
V20º C=( p′− p) (F + 0,0012)
F=συντελεστής που δίνεται από τον πίνακα Iγια τη
θερµοκρασία tº C
pκαιV20είναι τα χαρακτηριστικά του πλωτήρα.
5.2.2.2. Τεχνική της µέτρησης
Ο δεξιός πλωτήρας βυθίζεται στον υποδοχέα που είναι
γεµάτος µε οίνο (ή µε γλεύκος) µέχρι τη χαραγή. Σηµειώ-
νεται η θερµοκρασία tº Cτου οίνου (ή του γλεύκους) και
έστω:
p″τα σταθµά µε τα οποία επαναποκαθίσταται ισορροπία
ρtº C,φαινοµενική πυκνότητα:
ρtº C¼p00/C0p ðÞ
Vþ0;0012
Η πυκνότητα αυτή ανάγεται στους 20 ºCχρησιµοποιώντας
έναν από τους πίνακες II, IIIήIV.
6. ΠΑΡΑ∆ΕΙΓΜΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΗΣ
ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ 20 ºCΚΑΙ ΤΗΣ ΠΥΚΝΟΤΗΤΑΣ 20 ºC /
20º C (ΜΕΘΟ∆ΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ)
6.1. Μέθοδος ληκύθου µε ζυγό µε δύο πλάστιγγες
6.1.1. Καθορισµόςτωνσταθερώντηςληκύθου
1.Ζύγιση της ληκύθου καθαρής και στεγνής:
αντίβαρο =λήκυθος +p
p = 104,9454 g,
2.Ζύγιση της ληκύθου γεµάτης µε ύδωρ σε θερµοκρασία
t′C:
αντίβαρο =λήκυθος +ύδωρ+p′
p′ = 1,2396 g γιαt = 20,5º C.
3.Υπολογισµός της µάζας του αέρα που περιέχεται στη
λήκυθο:
m = 0,0012 (p − p ′)
m = 0,0012 (104,9454 − 1,2396)m = 0,1244 g.
4.Χαρακτηριστικά που πρέπει να ληφθούν υπόψη:
Βάρος της ληκύθου κενής, p+m :
p + m = 104,9454 + 0,1244
p + m = 105,0698 g.
Όγκος στους 20 ºC=( p+m−p ′)F
tº C
F20,50º C= 1,001900
V20º C= (105,0698 − 1,2396) 1,001900
V20º C= 104,0275 ml
Μάζα µε ύδωρ στους 20 ºC :
M20º C= 0,998203 V20º C
M20º C= 103,8405 g.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 11
▼B
6.1.2. Προσδιορισµόςτηςπυκνότηταςστους20 ºCκαιτηςπυκνότητας
20º C/20º Cενόςξηρούοίνου:
p″= 1,2622 à 17,80º C
ρ17;80º C¼105 ;0698 /C01;2622
104 ;0275
ρ17,80º C= 0,99788 g/ml
Ο πίνακας IIεπιτρέπει τον υπολογισµό ρ 20 ºCαπό την Ptº
Cµε τη βοήθεια της σχέσης:
ρ20º C¼ρtº C±c
1000
Γιαt: 17,80º Cκαιγιααλκοολικότίτλο11 % vol,τοc = 0,54
ρ20º C¼0;99788 /C00;54
1000
ρ20º C= 0,99734 g/ml
d20º C
20º C¼0;99734
0;998203¼0;99913
6.2. Μέθοδος ληκύθου µε ζυγό µίας πλάστιγγας
6.2.1. Καθορισµόςτωνσταθερώντηςληκύθου
1.Ζύγιση της ληκύθου καθαρής και στεγνής
P= 67,7913 g.
2.Ζύγιση της ληκύθου γεµάτης µε ύδωρ σε θερµοκρασία
tº C:
P1= 169,2715 à 21,65º C.
3.Υπολογισµός της µάζας του αέρα που περιέχεται στη
λήκυθο:
m = 0,0012 (P1−P )
m = 0,0012 · 101,4802m = 0,1218 g
4.Χαρακτηριστικά που πρέπει να ληφθούν υπόψη:
Βάρος της ληκύθου κενής: P−m :
P − m = 67,7913 − 0,1218
P − m = 67,6695 g
Όγκος στους 20 ºC=[ P
1− (P − m)] Ftº C
F21,65º C= 1,002140
V20º C= (169,2715 − 67,6695) · 1,002140
V20º C= 101,8194 ml
Μάζα µε ύδωρ στους 20 ºC=V20º C· 0,998203
M20º C= 101,6364 g
Μάζα του φιαλιδίου -αντιβάρου: Tο
Tο= 171,9160 g.
6.2.2. Προσδιορισµόςτηςπυκνότηταςστους20 ºCκαιτηςπυκνότητας
20º C/20º Cενόςξηρούοίνου:
T1= 171,9178 g
dT = 171,9178 − 171,9160 = 0,0018 g1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 12
▼B
P − m + dT = 67,6695 + 0,0018 = 67,6713 g
P2= 169,2799 à 18º C
ρ18º C169 ;2799 /C067;6713
101 ;8194
ρ18º C= 0,99793 g/ml.
Οπίνακας IIεπιτρέπειτον υπολογισµό ρ20º Cαπό τηνρtº Cµε
τη βοήθεια της σχέσης:
ρ20º C¼ρtº C±c
1000
Γιαt = 18º Cκαι αλκοολικό τίτλο 11 % vol c = 0,49
ρ20º C¼0;99793 /C00;49
1000
ρ20º C= 0,99744 g/ml
d20º C
20º C¼0;99744
0;998203¼0;999231990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 13
▼B
ΠΙΝΑΚΑΣ I
Πίνακας των συντελεστών F
µε τους οποίους πολλαπλασιάζεται η µάζα του νερού που περιέχεται στη λήκυθο από πυρέξ
σεtº Cγια τον υπολογισµό του όγκου της ληκύθου στους 20 ºC
tºC F tºC F tºC F tºC F tºC F tºC F tºC F
10,0 1,000398 13,0 1,000691 16,0 1,001097 19,0 1,001608 22,0 1,002215 25,0 1,002916 28,0 1,003704
,1 1,000406 ,1 1,000703 ,1 1,001113 ,1 1,001627 ,1 1,002238 ,1 1,002941 ,1 1,003731
,2 1,000414 ,2 1,000714 ,2 1,001128 ,2 1,001646 ,2 1,002260 ,2 1,002966 ,2 1,003759
,3 1,000422 ,3 1,000726 ,3 1,001144 ,3 1,001665 ,3 1,002282 ,3 1,002990 ,3 1,003787
,4 1,000430 ,4 1,000738 ,4 1,001159 ,4 1,001684 ,4 1,002304 ,4 1,003015 ,4 1,003815
10,5 1,000439 13,5 1,000752 16,5 1,001175 19,5 1,001703 22,5 1,002326 25,5 1,003041 28,5 1,003843
,6 1,000447 ,6 1,000764 ,6 1,001191 ,6 1,001722 ,6 1,002349 ,6 1,003066 ,6 1,003871
,7 1,000456 ,7 1,000777 ,7 1,001207 ,7 1,001741 ,7 1,002372 ,7 1,003092 ,7 1,003899
,8 1,000465 ,8 1,000789 ,8 1,001223 ,8 1,001761 ,8 1,002394 ,8 1,003117 ,8 1,003928
,9 1,000474 ,9 1,000803 ,9 1,001239 ,9 1,001780 ,9 1,002417 ,9 1,003143 ,9 1,003956
11,0 1,000483 14,0 1,000816 17,0 1,001257 20,0 1,001800 23,0 1,002439 26,0 1,003168 29,0 1,003984
,1 1,000492 ,1 1,000829 ,1 1,001273 ,1 1,001819 ,1 1,002462 ,1 1,003194 ,1 1,004013
,2 1,000501 ,2 1,000842 ,2 1,001290 ,2 1,001839 ,2 1,002485 ,2 1,003222 ,2 1,004042
,3 1,000511 ,3 1,000855 ,3 1,001306 ,3 1,001859 ,3 1,002508 ,3 1,003247 ,3 1,004071
,4 1,000520 ,4 1,000868 ,4 1,001323 ,4 1,001880 ,4 1,002531 ,4 1,003273 ,4 1,004099
11,5 1,000530 14,5 1,000882 17,5 1,001340 20,5 1,001900 23,5 1,002555 26,5 1,003299 29,5 1,004128
,6 1,000540 ,6 1,000895 ,6 1,001357 ,6 1,001920 ,6 1,002578 ,6 1,003326 ,6 1,004158
,7 1,000550 ,7 1,000909 ,7 1,001374 ,7 1,001941 ,7 1,002602 ,7 1,003352 ,7 1,004187
,8 1,000560 ,8 1,000923 ,8 1,001391 ,8 1,001961 ,8 1,002625 ,8 1,003379 ,8 1,004216
,9 1,000570 ,9 1,000937 ,9 1,001409 ,9 1,001982 ,9 1,002649 ,9 1,003405 ,9 1,004245
12,0 1,000580 15,0 1,000951 18,0 1,001427 21,0 1,002002 24,0 1,002672 27,0 1,003432 30,0 1,004275
,1 1,000591 ,1 1,000965 ,1 1,001445 ,1 1,002023 ,1 1,002696 ,1 1,003458
,2 1,000601 ,2 1,000979 ,2 1,001462 ,2 1,002044 ,2 1,002720 ,2 1,003485
,3 1,000612 ,3 1,000993 ,3 1,001480 ,3 1,002065 ,3 1,002745 ,3 1,003513
,4 1,000623 ,4 1,001008 ,4 1,001498 ,4 1,002086 ,4 1,002769 ,4 1,003540
12,5 1,000634 15,5 1,001022 18,5 1,001516 21,5 1,002107 24,5 1,002793 27,5 1,003567
,6 1,000645 ,6 1,001037 ,6 1,001534 ,6 1,002129 ,6 1,002817 ,6 1,003594
,7 1,000656 ,7 1,001052 ,7 1,001552 ,7 1,002151 ,7 1,002842 ,7 1,003621
,8 1,000668 ,8 1,001067 ,8 1,001570 ,8 1,002172 ,8 1,002866 ,8 1,003649
,9 1,000679 ,9 1,001082 ,9 1,001589 ,9 1,002194 ,9 1,002891 ,9 1,0036761990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 14
▼B
ΠΙΝΑΚΑΣ II
Πίνακαςδιορθώσεων cτης θερµοκρασίαςεπίτης πυκνότηταςξηρών οίνωνκαιξηρών οίνωναπότουςοποίους
έχει αποµακρυνθεί η αλκοόλη µετρηµένη σε λήκυθο πυρέξ σε tº.Αναγωγή στους 20 ºC
ρ20¼ρt±c
1000−ανtºείναι µικρότερη από 20 ºC
+ανtºείναι µεγαλύτερη από 20 ºC
Αλκοολικοί τίτλοι
0567891 0 1 1 1 2 1 3 1 4 1 5 1 6 1 7 1 8 1 9 2 0 2 1 2 2 2 3 2 4 2 5 2 6 2 7Θερµοκρασίες σε ºC10 1,59 1,64 1,67 1,71 1,77 1,84 1,91 2,01 2,11 2,22 2,34 2,46 2,60 2,73 2,88 3,03 3,19 3,35 3,52 3,70 3,87 4,06 4,25 4,44
11 1,48 1,53 1,56 1,60 1,64 1,70 1,77 1,86 1,95 2,05 2,16 2,27 2,38 2,51 2,63 2,77 2,91 3,06 3,21 3,36 3,53 3,69 3,86 4,03
12 1,36 1,40 1,43 1,46 1,50 1,56 1,62 1,69 1,78 1,86 1,96 2,05 2,16 2,27 2,38 2,50 2,62 2,75 2,88 3,02 3,16 3,31 3,46 3,61
13 1,22 1,26 1,28 1,32 1,35 1,40 1,45 1,52 1,59 1,67 1,75 1,83 1,92 2,01 2,11 2,22 2,32 2,44 2,55 2,67 2,79 2,92 3,05 3,18
14 1,08 1,11 1,13 1,16 1,19 1,23 1,27 1,33 1,39 1,46 1,52 1,60 1,67 1,75 1,84 1,93 2,03 2,11 2,21 2,31 2,42 2,52 2,63 2,74
15 0,92 0,96 0,97 0,99 1,02 1,05 1,09 1,13 1,19 1,24 1,30 1,36 1,42 1,48 1,55 1,63 1,70 1,78 1,86 1,95 2,03 2,12 2,21 2,3016 0,76 0,79 0,80 0,81 0,84 0,86 0,89 0,93 0,97 1,01 1,06 1,10 1,16 1,21 1,26 1,32 1,38 1,44 1,51 1,57 1,64 1,71 1,78 1,85
17 0,59 0,61 0,62 0,63 0,65 0,67 0,69 0,72 0,75 0,78 0,81 0,85 0,88 0,95 0,96 1,01 1,05 1,11 1,15 1,20 1,25 1,30 1,35 1,40
18 0,40 0,42 0,42 0,43 0,44 0,46 0,47 0,49 0,51 0,53 0,55 0,57 0,60 0,63 0,65 0,68 0,71 0,74 0,77 0,81 0,84 0,87 0,91 0,94
19 0,21 0,21 0,22 0,22 0,23 0,23 0,24 0,25 0,26 0,27 0,28 0,29 0,30 0,32 0,33 0,34 0,36 0,37 0,39 0,41 0,42 0,44 0,46 0,47
20
21 0,21 0,22 0,22 0,23 0,23 0,24 0,25 0,26 0,27 0,28 0,29 0,30 0,31 0,32 0,34 0,36 0,37 0,38 0,40 0,41 0,43 0,44 0,46 0,48
22 0,44 0,45 0,46 0,47 0,48 0,49 0,51 0,52 0,54 0,56 0,59 0,61 0,63 0,66 0,69 0,71 0,74 0,77 0,80 0,83 0,87 0,90 0,93 0,97
23 0,68 0,70 0,71 0,72 0,74 0,76 0,78 0,80 0,83 0,86 0,90 0,93 0,96 1,00 1,03 1,08 1,13 1,17 1,22 1,26 1,31 1,37 1,41 1,46
24 0,93 0,96 0,97 0,99 1,01 1,03 1,06 1,10 1,13 1,18 1,22 1,26 1,31 1,36 1,41 1,47 1,52 1,58 1,64 1,71 1,77 1,84 1,90 1,97
25 1,19 1,23 1,25 1,27 1,29 1,32 1,36 1,40 1,45 1,50 1,55 1,61 1,67 1,73 1,80 1,86 1,93 2,00 2,08 2,16 2,24 2,32 2,40 2,4826 1,47 1,51 1,53 1,56 1,59 1,62 1,67 1,72 1,77 1,83 1,90 1,96 2,03 2,11 2,19 2,27 2,35 2,44 2,53 2,62 2,72 2,81 2,91 3,01
27 1,75 1,80 1,82 1,85 1,89 1,93 1,98 2,04 2,11 2,18 2,25 2,33 2,41 2,50 2,59 2,68 2,78 2,88 2,98 3,09 3,20 3,31 3,42 3,53
28 2,04 2,10 2,13 2,16 2,20 2,25 2,31 2,38 2,45 2,53 2,62 2,70 2,80 2,89 3,00 3,10 3,21 3,32 3,45 3,57 3,69 3,82 3,94 4,07
29 2,34 2,41 2,44 2,48 2,53 2,58 2,65 2,72 2,81 2,89 2,99 3,09 3,19 3,30 3,42 3,53 3,65 3,78 3,92 4,05 4,19 4,33 4,47 4,61
30 2,66 2,73 2,77 2,81 2,86 2,92 3,00 3,08 3,17 3,27 3,37 3,48 3,59 3,72 3,84 3,97 4,11 4,25 4,40 4,55 4,70 4,85 4,92 5,17
Σηµείωση: Οπίνακαςαυτόςµπορείναχρησιµοποιηθείγιαναµετατραπείηπυκνότητα d20tσεπυκνότητα d2020.
ΠΙΝΑΚΑΣ III
Πίνακας διορθώσεων cτης θερµοκρασίας επί της πυκνότητας φυσικών γλευκών και συµπυκνωµένων γλευκών
µετρηµένης σε tºµε λήκυθο πυρέξ για την αναγωγή του αποτελέσµατος στους 20 ºC
ρ20¼ρt±c
1000−ανtºείναι µικρότερη από 20 ºC
+ανtºείναι µεγαλύτερη από 20 ºC
Πυκνότητα
1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,18 1,20 1,22 1,24 1,26 1,28 1,30 1,32 1,34 1,36Θερµοκρασίες σε ºC10º 2,31 2,48 2,66 2,82 2,99 3,13 3,30 3,44 3,59 3,73 3,88 4,01 4,28 4,52 4,76 4,98 5,18 5,42 5,56 5,73 5,90 6,05
11º 2,12 2,28 2,42 2,57 2,72 2,86 2,99 3,12 3,25 3,37 3,50 3,62 3,85 4,08 4,29 4,48 4,67 4,84 5,00 5,16 5,31 5,45
12º 1,92 2,06 2,19 2,32 2,45 2,58 2,70 2,82 2,94 3,04 3,15 3,26 3,47 3,67 3,85 4,03 4,20 4,36 4,51 4,65 4,78 4,91
13º 1,72 1,84 1,95 2,06 2,17 2,27 2,38 2,48 2,58 2,69 2,78 2,88 3,05 3,22 3,39 3,55 3,65 3,84 3,98 4,11 4,24 4,36
14º 1,52 1,62 1,72 1,81 1,90 2,00 2,09 2,17 2,26 2,34 2,43 2,51 2,66 2,82 2,96 3,09 3,22 3,34 3,45 3,56 3,67 3,76
15º 1,28 1,36 1,44 1,52 1,60 1,67 1,75 1,82 1,89 1,96 2,04 2,11 2,24 2,36 2,48 2,59 2,69 2,79 2,88 2,97 3,03 3,10
16º 1,05 1,12 1,18 1,25 1,31 1,37 1,43 1,49 1,55 1,60 1,66 1,71 1,81 1,90 2,00 2,08 2,16 2,24 2,30 2,37 2,43 2,49
17º 0,80 0,86 0,90 0,95 1,00 1,04 1,09 1,13 1,18 1,22 1,26 1,30 1,37 1,44 1,51 1,57 1,62 1,68 1,72 1,76 1,80 1,84
18º 0,56 0,59 0,62 0,66 0,68 0,72 0,75 0,77 0,80 0,83 0,85 0,88 0,93 0,98 1,02 1,05 1,09 1,12 1,16 1,19 1,21 1,24
19º 0,29 0,31 0,32 0,34 0,36 0,37 0,39 0,40 0,42 0,43 0,44 0,45 0,48 0,50 0,52 0,54 0,56 0,57 0,59 0,60 0,61 0,62
20º21º 0,29 0,30 0,32 0,34 0,35 0,37 0,38 0,40 0,41 0,42 0,44 0,46 0,48 0,50 0,53 0,56 0,58 0,59 0,60 0,61 0,62 0,62
22º 0,58 0,61 0,64 0,67 0,70 0,73 0,76 0,79 0,81 0,84 0,87 0,90 0,96 1,00 1,05 1,09 1,12 1,15 1,18 1,20 1,22 1,23
23º 0,89 0,94 0,99 1,03 1,08 1,12 1,16 1,20 1,25 1,29 1,33 1,37 1,44 1,51 1,57 1,63 1,67 1,73 1,77 1,80 1,82 1,84
24º 1,20 1,25 1,31 1,37 1,43 1,49 1,54 1,60 1,66 1,71 1,77 1,82 1,92 2,01 2,10 2,17 2,24 2,30 2,36 2,40 2,42 2,44
25º 1,51 1,59 1,66 1,74 1,81 1,88 1,95 2,02 2,09 2,16 2,23 2,30 2,42 2,53 2,63 2,72 2,82 2,89 2,95 2,99 3,01 3,0526º 1,84 1,92 2,01 2,10 2,18 2,26 2,34 2,42 2,50 2,58 2,65 2,73 2,87 3,00 3,13 3,25 3,36 3,47 3,57 3,65 3,72 3,79
27º 2,17 2,26 2,36 2,46 2,56 2,66 2,75 2,84 2,93 3,01 3,10 3,18 3,35 3,50 3,66 3,80 3,93 4,06 4,16 4,26 4,35 4,42
28º 2,50 2,62 2,74 2,85 2,96 3,07 3,18 3,28 3,40 3,50 3,60 3,69 3,87 4,04 4,21 4,36 4,50 4,64 4,75 4,86 4,94 5,00
29º 2,86 2,98 3,10 3,22 3,35 3,47 3,59 3,70 3,82 3,93 4,03 4,14 4,34 4,53 4,72 4,89 5,05 5,20 5,34 5,46 5,56 5,64
30º 3,20 3,35 3,49 3,64 3,77 3,91 4,05 4,17 4,30 4,43 4,55 4,67 4,90 5,12 5,39 5,51 5,68 5,84 5,96 6,08 6,16 6,22
Σηµείωση: Οπίνακαςαυτόςµπορείναχρησιµοποιηθείγιαναµετατραπείηπυκνότητα d20tσεπυκνότητα d2020.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 15
▼B
ΠΙΝΑΚΑΣ IV
Συντελεστήςδιόρθωσης cτηςπυκνότηταςσεθερµοκρασία tºοίνωνµεαλκοολικότίτλοίσοκαιµεγαλύτεροτων
13% volπου περιέχουν υπολείµµατα σακχάρων, για τη µετατροπή σε πυκνότητα στους 20 ºC .Λήκυθος από
γυαλί πυρέξ
ρ20¼ρt±c
1000−ανtºείναι µικρότερη από 20 ºC
+ανtºείναι µεγαλύτερη από 20 ºC
Οίνοι 13 % vol. Οίνοι 15 % vol. Οίνοι 17 % vol.
Πυκνότητα Πυκνότητα Πυκνότητα
1,000 1,020 1,040 1,060 1,080 1,100 1,120 1,000 1,020 1,040 1,060 1,080 1,100 1,120 1,000 1,020 1,040 1,060 1,080 1,100 1,120Θερµοκρασίες σε ºC10º 2,36 2,71 3,06 3,42 3,72 3,96 4,32 2,64 2,99 3,36 3,68 3,99 4,30 4,59 2,94 3,29 3,64 3,98 4,29 4,60 4,89
11º 2,17 2,49 2,80 2,99 3,39 3,65 3,90 2,42 2,73 3,05 3,34 3,63 3,89 4,15 2,69 3,00 3,32 3,61 3,90 4,16 4,41
12º 1,97 2,25 2,53 2,79 3,05 3,29 3,52 2,19 2,47 2,75 3,01 3,27 3,51 3,73 2,42 2,70 2,98 3,24 3,50 3,74 3,96
13º 1,78 2,02 2,25 2,47 2,69 2,89 3,09 1,97 2,21 2,44 2,66 2,87 3,08 3,29 2,18 2,42 2,64 2,87 3,08 3,29 3,49
14º 1,57 1,78 1,98 2,16 2,35 2,53 2,70 1,74 1,94 2,14 2,32 2,52 2,69 2,86 1,91 2,11 2,31 2,50 2,69 2,86 3,03
15º 1,32 1,49 1,66 1,82 1,97 2,12 2,26 1,46 1,63 1,79 1,95 2,10 2,25 2,39 1,60 1,77 1,93 2,09 2,24 2,39 2,53
16º 1,08 1,22 1,36 1,48 1,61 1,73 1,84 1,18 1,32 1,46 1,59 1,71 1,83 1,94 1,30 1,44 1,58 1,71 1,83 1,95 2,06
17º 0,83 0,94 1,04 1,13 1,22 1,31 1,40 0,91 1,02 1,12 1,21 1,30 1,39 1,48 1,00 1,10 1,20 1,30 1,39 1,48 1,56
18º 0,58 0,64 0,71 0,78 0,84 0,89 0,95 0,63 0,69 0,76 0,83 0,89 0,94 1,00 0,69 0,75 0,82 0,89 0,95 1,00 1,06
19º 0,30 0,34 0,37 0,40 0,43 0,46 0,49 0,33 0,37 0,40 0,43 0,46 0,49 0,52 0,36 0,39 0,42 0,46 0,49 0,52 0,54
20º21º 0,30 0,33 0,36 0,40 0,43 0,46 0,49 0,33 0,36 0,39 0,43 0,46 0,49 0,51 0,35 0,39 0,42 0,45 0,48 0,51 0,54
22º 0,60 0,67 0,73 0,80 0,85 0,91 0,98 0,65 0,72 0,78 0,84 0,90 0,96 1,01 0,71 0,78 0,84 0,90 0,96 1,01 1,07
23º 0,93 1,02 1,12 1,22 1,30 1,39 1,49 1,01 1,10 1,20 1,29 1,38 1,46 1,55 1,10 1,19 1,29 1,38 1,46 1,55 1,63
24º 1,27 1,39 1,50 1,61 1,74 1,84 1,95 1,37 1,49 1,59 1,72 1,84 1,95 2,06 1,48 1,60 1,71 1,83 1,95 2,06 2,17
25º 1,61 1,75 1,90 2,05 2,19 2,33 2,47 1,73 1,87 2,02 2,17 2,31 2,45 2,59 1,87 2,01 2,16 2,31 2,45 2,59 2,7326º 1,94 2,12 2,29 2,47 2,63 2,79 2,95 2,09 2,27 2,44 2,62 2,78 2,94 3,10 2,26 2,44 2,61 2,79 2,95 3,11 3,26
27º 2,30 2,51 2,70 2,90 3,09 3,27 3,44 2,48 2,68 2,87 3,07 3,27 3,45 3,62 2,67 2,88 3,07 3,27 3,46 3,64 3,81
28º 2,66 2,90 3,13 3,35 3,57 3,86 4,00 2,86 3,10 3,23 3,55 3,77 3,99 4,20 3,08 3,31 3,55 3,76 3,99 4,21 4,41
29º 3,05 3,31 3,56 3,79 4,04 4,27 4,49 3,28 3,53 3,77 4,02 4,26 4,49 4,71 3,52 3,77 4,01 4,26 4,50 4,73 4,95
30º 3,44 3,70 3,99 4,28 4,54 4,80 5,06 3,68 3,94 4,23 4,52 4,79 5,05 5,30 3,95 4,22 4,51 4,79 5,07 5,32 5,57
Οίνοι 19 % vol. Οίνοι 21 % vol.
Πυκνότητα Πυκνότητα
1,000 1,020 1,040 1,060 1,080 1,100 1,120 1,000 1,020 1,040 1,060 1,080 1,100 1,120Θερµοκρασίες10º 3,27 3,62 3,97 4,30 4,62 4,92 5,21 3,62 3,97 4,32 4,66 4,97 5,27 5,56
11º 2,99 3,30 3,61 3,90 4,19 4,45 4,70 3,28 3,61 3,92 4,22 4,50 4,76 5,01
12º 2,68 2,96 3,24 3,50 3,76 4,00 4,21 2,96 3,24 3,52 3,78 4,03 4,27 4,49
13º 2,40 2,64 2,87 3,09 3,30 3,51 3,71 2,64 2,88 3,11 3,33 3,54 3,74 3,95
14º 2,11 2,31 2,51 2,69 2,88 3,05 3,22 2,31 2,51 2,71 2,89 3,08 3,25 3,43
15º 1,76 1,93 2,09 2,25 2,40 2,55 2,69 1,93 2,10 2,26 2,42 2,57 2,72 2,8616º 1,43 1,57 1,70 1,83 1,95 2,08 2,18 1,56 1,70 1,84 1,97 2,09 2,21 2,32
17º 1,09 1,20 1,30 1,39 1,48 1,57 1,65 1,20 1,31 1,41 1,50 1,59 1,68 1,77
18º 0,76 0,82 0,88 0,95 1,01 1,06 1,12 0,82 0,88 0,95 1,01 1,08 1,13 1,18
19º 0,39 0,42 0,45 0,49 0,52 0,55 0,57 0,42 0,46 0,49 0,52 0,55 0,58 0,61
20º21º 0,38 0,42 0,45 0,48 0,51 0,54 0,57 0,41 0,45 0,48 0,51 0,54 0,57 0,60
22º 0,78 0,84 0,90 0,96 1,02 1,07 1,13 0,84 0,90 0,96 1,02 1,08 1,14 1,19
23º 1,19 1,28 1,38 1,47 1,55 1,64 1,72 1,29 1,39 1,48 1,57 1,65 1,74 1,82
24º 1,60 1,72 1,83 1,95 2,06 2,18 2,29 1,73 1,85 1,96 2,08 2,19 2,31 2,42
25º 2,02 2,16 2,31 2,46 2,60 2,74 2,88 2,18 2,32 2,47 2,62 2,76 2,90 3,0426º 2,44 2,62 2,79 2,96 3,12 3,28 3,43 2,53 2,81 2,97 3,15 3,31 3,47 3,62
27º 2,88 3,08 3,27 3,42 3,66 3,84 4,01 3,10 3,30 3,47 3,69 3,88 4,06 4,23
28º 3,31 3,54 3,78 4,00 4,22 4,44 4,64 3,56 3,79 4,03 4,25 4,47 4,69 4,89
29º 3,78 4,03 4,27 4,52 4,76 4,99 5,21 4,06 4,31 4,55 4,80 5,04 5,27 5,48
30º 4,24 4,51 4,80 5,08 5,36 5,61 5,86 4,54 4,82 5,11 5,39 5,66 5,91 6,161990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 16
▼B
ΠΙΝΑΚΑΣ V
Συντελεστής cδιόρθωσης της πυκνότητας σε θερµοκρασία tº Cτων ξηρών οίνων και των ξηρών οίνων από
τους οποίους έχει αποµακρυνθεί η αλκοόλη για τη µετατροπή σε πυκνότητα στους 20 ºC .Αραιόµετρο ή
λήκυθος από κοινό γυαλί
ρ20¼ρt±c
1000−ανtºείναι µικρότερη από 20 ºC
+ανtºείναι µεγαλύτερη από 20 ºC
Αλκοολικοί τίτλοι
0 5 6 7 8 9 1 01 11 21 31 41 51 61 71 81 92 02 12 22 32 42 52 62 7Θερµοκρασίες σε ºC10º 1,45 1,51 1,55 1,58 1,64 1,70 1,78 1,88 1,98 2,09 2,21 2,34 2,47 2,60 2,75 2,90 3,06 3,22 3,39 3,57 3,75 3,93 4,12 4,31
11º 1,35 1,40 1,43 1,47 1,52 1,58 1,65 1,73 1,83 1,93 2,03 2,15 2,26 2,38 2,51 2,65 2,78 2,93 3,08 3,24 3,40 3,57 3,73 3,90
12º 1,24 1,28 1,31 1,34 1,39 1,44 1,50 1,58 1,66 1,75 1,84 1,94 2,04 2,15 2,26 2,38 2,51 2,63 2,77 2,91 3,05 3,19 3,34 3,49
13º 1,12 1,16 1,18 1,21 1,25 1,30 1,35 1,42 1,49 1,56 1,64 1,73 1,82 1,91 2,01 2,11 2,22 2,33 2,45 2,57 2,69 2,81 2,95 3,07
14º 0,99 1,03 1,05 1,07 1,11 1,14 1,19 1,24 1,31 1,37 1,44 1,52 1,59 1,67 1,75 1,84 1,93 2,03 2,13 2,23 2,33 2,44 2,55 2,66
15º 0,86 0,89 0,90 0,92 0,95 0,98 1,02 1,07 1,12 1,17 1,23 1,29 1,35 1,42 1,49 1,56 1,63 1,71 1,80 1,88 1,96 2,05 2,14 2,2316º 0,71 0,73 0,74 0,76 0,78 0,81 0,84 0,87 0,91 0,96 0,99 1,05 1,10 1,15 1,21 1,27 1,33 1,39 1,45 1,52 1,59 1,66 1,73 1,80
17º 0,55 0,57 0,57 0,59 0,60 0,62 0,65 0,67 0,70 0,74 0,77 0,81 0,84 0,88 0,92 0,96 1,01 1,05 1,11 1,15 1,20 1,26 1,31 1,36
18º 0,38 0,39 0,39 0,40 0,41 0,43 0,44 0,46 0,48 0,50 0,52 0,55 0,57 0,60 0,62 0,65 0,68 0,71 0,74 0,78 0,81 0,85 0,88 0,91
19º 0,19 0,20 0,20 0,21 0,21 0,22 0,23 0,24 0,25 0,26 0,27 0,28 0,29 0,30 0,32 0,33 0,35 0,36 0,38 0,39 0,41 0,43 0,44 0,46
20º21º 0,21 0,22 0,22 0,23 0,23 0,24 0,25 0,25 0,26 0,27 0,29 0,29 0,31 0,32 0,34 0,35 0,36 0,38 0,39 0,41 0,43 0,44 0,46 0,48
22º 0,43 0,45 0,45 0,46 0,47 0,49 0,50 0,52 0,54 0,56 0,58 0,60 0,63 0,65 0,68 0,71 0,73 0,77 0,80 0,83 0,86 0,89 0,93 0,96
23º 0,67 0,69 0,70 0,71 0,72 0,74 0,77 0,79 0,82 0,85 0,88 0,91 0,95 0,99 1,03 1,07 1,12 1,16 1,21 1,25 1,30 1,35 1,40 1,45
24º 0,91 0,93 0,95 0,97 0,99 1,01 1,04 1,07 1,11 1,15 1,20 1,24 1,29 1,34 1,39 1,45 1,50 1,56 1,62 1,69 1,76 1,82 1,88 1,95
25º 1,16 1,19 1,21 1,23 1,26 1,29 1,33 1,37 1,42 1,47 1,52 1,57 1,63 1,70 1,76 1,83 1,90 1,97 2,05 2,13 2,21 2,29 2,37 2,4526º 1,42 1,46 1,49 1,51 1,54 1,58 1,62 1,67 1,73 1,79 1,85 1,92 1,99 2,07 2,14 2,22 2,31 2,40 2,49 2,58 2,67 2,77 2,86 2,96
27º 1,69 1,74 1,77 1,80 1,83 1,88 1,93 1,98 2,05 2,12 2,20 2,27 2,35 2,44 2,53 2,63 2,72 2,82 2,93 3,04 3,14 3,25 3,37 3,48
28º 1,97 2,03 2,06 2,09 2,14 2,19 2,24 2,31 2,38 2,46 2,55 2,63 2,73 2,83 2,93 3,03 3,14 3,26 3,38 3,50 3,62 3,75 3,85 4,00
29º 2,26 2,33 2,37 2,40 2,45 2,50 2,57 2,64 2,73 2,82 2,91 2,99 3,11 3,22 3,34 3,45 3,58 3,70 3,84 3,97 4,11 4,25 4,39 4,54
30º 2,56 2,64 2,67 2,72 2,77 2,83 2,90 2,98 3,08 3,18 3,28 3,38 3,50 3,62 3,75 3,88 4,02 4,16 4,30 4,46 4,61 4,76 4,92 5,07
Σηµείωση: Οπίνακαςαυτόςµπορείναχρησιµοποιηθείγιαναµετατραπείηπυκνότητα d20tσεπυκνότητα d2020.
ΠΙΝΑΚΑΣ VI
Συντελεστής cδιόρθωσηςτηςπυκνότηταςσεθερµοκρασία tº Cτωνφυσικώνκαισυµπυκνωµένωνγλευκώνγια
τη µετατροπή σε πυκνότητα στους 20 ºC .Αραιόµετρο ή λήκυθος από κοινό γυαλί
ρ20¼ρt±c
1000−ανtºείναι µικρότερη από 20 ºC
+ανtºείναι µεγαλύτερη από 20 ºC
Πυκνότητα
1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,18 1,20 1,22 1,24 1,26 1,28 1,30 1,32 1,34 1,36Θερµοκρασίες σε ºC10º 2,17 2,34 2,52 2,68 2,85 2,99 3,16 3,29 3,44 3,58 3,73 3,86 4,13 4,36 4,60 4,82 5,02 5,25 5,39 5,56 5,73 5,87
11º 2,00 2,16 2,29 2,44 2,59 2,73 2,86 2,99 3,12 3,24 3,37 3,48 3,71 3,94 4,15 4,33 4,52 4,69 4,85 5,01 5,15 5,29
12º 1,81 1,95 2,08 2,21 2,34 2,47 2,58 2,70 2,82 2,92 3,03 3,14 3,35 3,55 3,72 3,90 4,07 4,23 4,37 4,52 4,64 4,77
13º 1,62 1,74 1,85 1,96 2,07 2,17 2,28 2,38 2,48 2,59 2,68 2,77 2,94 3,11 3,28 3,44 3,54 3,72 3,86 3,99 4,12 4,24
14º 1,44 1,54 1,64 1,73 1,82 1,92 2,00 2,08 2,17 2,25 2,34 2,42 2,57 2,73 2,86 2,99 3,12 3,24 3,35 3,46 3,57 3,65
15º 1,21 1,29 1,37 1,45 1,53 1,60 1,68 1,75 1,82 1,89 1,97 2,03 2,16 2,28 2,40 2,51 2,61 2,71 2,80 2,89 2,94 3,0116º 1,00 1,06 1,12 1,19 1,25 1,31 1,37 1,43 1,49 1,54 1,60 1,65 1,75 1,84 1,94 2,02 2,09 2,17 2,23 2,30 2,36 2,42
17º 0,76 0,82 0,86 0,91 0,96 1,00 1,05 1,09 1,14 1,18 1,22 1,25 1,32 1,39 1,46 1,52 1,57 1,63 1,67 1,71 1,75 1,79
18º 0,53 0,56 0,59 0,63 0,65 0,69 0,72 0,74 0,77 0,80 0,82 0,85 0,90 0,95 0,99 1,02 1,06 1,09 1,13 1,16 1,18 1,20
19º 0,28 0,30 0,31 0,33 0,35 0,36 0,38 0,39 0,41 0,42 0,43 0,43 0,46 0,48 0,50 0,52 0,54 0,55 0,57 0,58 0,59 0,60
20º21º 0,28 0,29 0,31 0,33 0,34 0,36 0,37 0,39 0,40 0,41 0,43 0,44 0,46 0,48 0,51 0,54 0,56 0,57 0,58 0,59 0,60 0,60
22º 0,55 0,58 0,61 0,64 0,67 0,70 0,73 0,76 0,78 0,81 0,84 0,87 0,93 0,97 1,02 1,06 1,09 1,12 1,15 1,17 1,19 1,19
23º 0,85 0,90 0,95 0,99 1,04 1,08 1,12 1,16 1,21 1,25 1,29 1,32 1,39 1,46 1,52 1,58 1,62 1,68 1,72 1,75 1,77 1,79
24º 1,15 1,19 1,25 1,31 1,37 1,43 1,48 1,54 1,60 1,65 1,71 1,76 1,86 1,95 2,04 2,11 2,17 2,23 2,29 2,33 2,35 2,37
25º 1,44 1,52 1,59 1,67 1,74 1,81 1,88 1,95 2,02 2,09 2,16 2,22 2,34 2,45 2,55 2,64 2,74 2,81 2,87 2,90 2,92 2,96
26º 1,76 1,84 1,93 2,02 2,10 2,18 2,25 2,33 2,41 2,49 2,56 2,64 2,78 2,91 3,03 3,15 3,26 3,37 3,47 3,55 3,62 3,60
27º 2,07 2,16 2,26 2,36 2,46 2,56 2,65 2,74 2,83 2,91 3,00 3,07 3,24 3,39 3,55 3,69 3,82 3,94 4,04 4,14 4,23 4,30
28º 2,39 2,51 2,63 2,74 2,85 2,96 3,06 3,16 3,28 3,38 3,48 3,57 3,75 3,92 4,08 4,23 4,37 4,51 4,62 4,73 4,80 4,86
29º 2,74 2,86 2,97 3,09 3,22 3,34 3,46 3,57 3,69 3,80 3,90 4,00 4,20 4,39 4,58 4,74 4,90 5,05 5,19 5,31 5,40 5,48
30º 3,06 3,21 3,35 3,50 3,63 3,77 3,91 4,02 4,15 4,28 4,40 4,52 4,75 4,96 5,16 5,35 5,52 5,67 5,79 5,91 5,99 6,04
Σηµείωση: Οπίνακαςαυτόςµπορείναχρησιµοποιηθείγιαναµετατραπείηπυκνότητα d20tσεπυκνότητα d2020.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 17
▼B
ΠΙΝΑΚΑΣ VII
Συντελεστής cδιόρθωσης της πυκνότητας σε θερµοκρασία tº Cοίνων µε αλκοολικό τίτλο ίσο και µεγαλύτερο
των13% volπουπεριέχουνυπολείµµατα σακχάρων,γιατη µετατροπήσεπυκνότηταστους20 ºC .Αραιόµετρο
ή λήκυθος από κοινό γυαλί
ρ20¼ρt±c
1000−ανtºείναι µικρότερη από 20 ºC
+ανtºείναι µεγαλύτερη από 20 ºC
Οίνοι 13 % vol. Οίνοι 15 % vol. Οίνοι 17 % vol.
Πυκνότητα Πυκνότητα Πυκνότητα
1,000 1,020 1,040 1,060 1,080 1,100 1,120 1,000 1,020 1,040 1,060 1,080 1,100 1,120 1,000 1,020 1,040 1,060 1,080 1,100 1,120Θερµοκρασίες σε ºC10º 2,24 2,58 2,93 3,27 3,59 3,89 4,18 2,51 2,85 3,20 3,54 3,85 4,02 4,46 2,81 3,15 3,50 3,84 4,15 4,45 4,74
11º 2,06 2,37 2,69 2,97 3,26 3,53 3,78 2,31 2,61 2,93 3,21 3,51 3,64 4,02 2,57 2,89 3,20 3,49 3,77 4,03 4,28
12º 1,87 2,14 2,42 2,67 2,94 3,17 3,40 2,09 2,36 2,64 2,90 3,16 3,27 3,61 2,32 2,60 2,87 3,13 3,39 3,63 3,84
13º 1,69 1,93 2,14 2,37 2,59 2,80 3,00 1,88 2,12 2,34 2,56 2,78 2,88 3,19 2,09 2,33 2,55 2,77 2,98 3,19 3,39
14º 1,49 1,70 1,90 2,09 2,27 2,44 2,61 1,67 1,86 2,06 2,25 2,45 2,51 2,77 1,83 2,03 2,23 2,42 2,61 2,77 2,94
15º 1,25 1,42 1,59 1,75 1,90 2,05 2,19 1,39 1,56 1,72 1,88 2,03 2,11 2,32 1,54 1,71 1,87 2,03 2,18 2,32 2,47
16º 1,03 1,17 1,30 1,43 1,55 1,67 1,78 1,06 1,27 1,40 1,53 1,65 1,77 1,88 1,25 1,39 1,52 1,65 1,77 1,89 2,00
17º 0,80 0,90 1,00 1,09 1,17 1,27 1,36 0,87 0,98 1,08 1,17 1,26 1,35 1,44 0,96 1,06 1,16 1,26 1,35 1,44 1,52
18º 0,54 0,61 0,68 0,75 0,81 0,86 0,92 0,60 0,66 0,73 0,80 0,85 0,91 0,97 0,66 0,72 0,79 0,86 0,92 0,97 1,03
19º 0,29 0,33 0,36 0,39 0,42 0,45 0,48 0,32 0,36 0,39 0,42 0,45 0,48 0,51 0,35 0,38 0,41 0,45 0,48 0,51 0,53
20º21º 0,29 0,32 0,35 0,39 0,42 0,45 0,47 0,32 0,35 0,38 0,42 0,45 0,48 0,50 0,34 0,38 0,41 0,44 0,47 0,50 0,53
22º 0,57 0,64 0,70 0,76 0,82 0,88 0,93 0,63 0,69 0,75 0,81 0,87 0,93 0,98 0,68 0,75 0,81 0,87 0,93 0,99 1,04
23º 0,89 0,98 1,08 1,17 1,26 1,34 1,43 0,97 1,06 1,16 1,25 1,34 1,42 1,51 1,06 1,15 1,25 1,34 1,42 1,51 1,59
24º 1,22 1,34 1,44 1,56 1,68 1,79 1,90 1,32 1,44 1,54 1,66 1,78 1,89 2,00 1,43 1,56 1,65 1,77 1,89 2,00 2,11
25º 1,61 1,68 1,83 1,98 2,12 2,26 2,40 1,66 1,81 1,96 2,11 2,25 2,39 2,52 1,80 1,94 2,09 2,24 2,39 2,52 2,6626º 1,87 2,05 2,22 2,40 2,56 2,71 2,87 2,02 2,20 2,37 2,54 2,70 2,85 3,01 2,18 2,36 2,53 2,71 2,86 3,02 3,17
27º 2,21 2,42 2,60 2,80 3,00 3,18 3,35 2,39 2,59 2,78 2,98 3,17 3,35 3,52 2,58 2,78 2,97 3,17 3,36 3,54 3,71
28º 2,56 2,80 3,02 3,25 3,47 3,67 3,89 2,75 2,89 3,22 3,44 3,66 3,86 4,07 2,97 3,21 3,44 3,66 3,88 4,09 4,30
29º 2,93 3,19 3,43 3,66 3,91 4,14 4,37 3,16 3,41 3,65 3,89 4,13 4,36 4,59 3,40 3,66 3,89 4,13 4,38 4,61 4,82
30º 3,31 3,57 3,86 4,15 4,41 4,66 4,92 3,55 3,81 4,10 4,38 4,66 4,90 5,16 3,82 4,08 4,37 4,65 4,93 5,17 5,42
Οίνοι 19 % vol. Οίνοι 21 % vol.
Πυκνότητα Πυκνότητα
1,000 1,020 1,040 1,060 1,080 1,100 1,120 1,000 1,020 1,040 1,060 1,080 1,100 1,120Θερµοκρασίες σε ºC10º 3,14 3,48 3,83 4,17 4,48 4,78 5,07 3,50 3,84 4,19 4,52 4,83 5,12 5,41
11º 2,87 3,18 3,49 3,78 4,06 4,32 4,57 3,18 3,49 3,80 4,09 4,34 4,63 4,88
12º 2,58 2,86 3,13 3,39 3,65 3,88 4,10 2,86 3,13 3,41 3,67 3,92 4,15 4,37
13º 2,31 2,55 2,77 2,99 3,20 3,41 3,61 2,56 2,79 3,01 3,23 3,44 3,65 3,85
14º 2,03 2,23 2,43 2,61 2,80 2,96 3,13 2,23 2,43 2,63 2,81 3,00 3,16 3,33
15º 1,69 1,86 2,02 2,18 2,33 2,48 2,62 1,86 2,03 2,19 2,35 2,50 2,65 2,8016º 1,38 1,52 1,65 1,78 1,90 2,02 2,13 1,51 1,65 1,78 1,91 2,03 2,15 2,26
17º 1,06 1,16 1,26 1,35 1,44 1,53 1,62 1,15 1,25 1,35 1,45 1,54 1,63 1,71
18º 0,73 0,79 0,85 0,92 0,98 1,03 1,09 0,79 0,85 0,92 0,98 1,05 1,10 1,15
19º 0,38 0,41 0,44 0,48 0,51 0,52 0,56 0,41 0,44 0,47 0,51 0,54 0,57 0,59
20º21º 0,37 0,41 0,44 0,47 0,50 0,53 0,56 0,41 0,44 0,47 0,51 0,54 0,57 0,59
22º 0,75 0,81 0,87 0,93 0,99 1,04 1,10 0,81 0,88 0,94 1,00 1,06 1,10 1,17
23º 1,15 1,30 1,34 1,43 1,51 1,60 1,68 1,25 1,34 1,44 1,63 1,61 1,70 1,78
24º 1,55 1,67 1,77 1,89 2,00 2,11 2,23 1,68 1,80 1,90 2,02 2,13 2,25 2,36
25º 1,95 2,09 2,24 2,39 2,53 2,67 2,71 2,11 2,25 2,40 2,55 2,69 2,83 2,9726º 2,36 2,54 2,71 2,89 3,04 3,20 3,35 2,55 2,73 2,90 3,07 3,22 3,38 3,54
27º 2,79 2,99 3,18 3,38 3,57 3,75 3,92 3,01 3,20 3,40 3,59 3,78 3,96 4,13
28º 3,20 3,44 3,66 3,89 4,11 4,32 4,53 3,46 3,69 3,93 4,15 4,36 4,58 4,77
29º 3,66 3,92 4,15 4,40 4,64 4,87 5,08 3,95 4,20 4,43 4,68 4,92 5,15 5,36
30º 4,11 4,37 4,66 4,94 5,22 5,46 5,71 4,42 4,68 4,97 5,25 5,53 5,77 6,021990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 18
▼B
2.ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΣΑΚΧΑΡΑ ΤΩΝ
ΓΛΕΥΚΩΝ, ΤΩΝ ΣΥΜΠΥΚΝΩΜΕΝΩΝ ΓΛΕΥΚΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ
ΑΝΑΚΑΘΑΡΙΣΜΕΝΩΝ ΣΥΜΠΥΚΝΩΜΕΝΩΝ ΓΛΕΥΚΩΝ ΜΕ
∆ΙΑΘΛΑΣΙΜΕΤΡΙΑ
1. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥ
Ο δείκτης διάθλασης στους 20 ºC ,εκφραζόµενος ως
απόλυτος δείκτης ή ως επί τοις εκατό περιεκτικότητα κατά
µάζασεσακχαρόζη,φέρεταιστοναντίστοιχοπίνακαγιανα
ληφθεί η περιεκτικότητα σε σάκχαρα, σε γραµµάρια ανά
λίτρο και σε γραµµάρια ανά χιλιόγραµµο γλεύκους,
συµπυκνωµένου γλεύκους και ανακαθαρισµένου συµπυκνω-
µένου γλεύκους.
2. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
2.1. ∆ιαθλασίµετρο τύπου Abbé
Το χρησιµοποιούµενο διαθλασίµετρο πρέπει να φέρει
κλίµακα όπου αναγράφονται:
—είτε η επί τοις εκατό περιεκτικότητα κατά µάζα σακχα-
ρόζης µε προσέγγιση 0,1 %,
—είτε οι δείκτες διάθλασης µε τέσσερις δεκαδικούς.
Το διαθλασίµετρο πρέπει να φέρει θερµόµετρο του οποίου
η κλίµακα εκτείνεται τουλάχιστον από τους + 15º Cµέχρι
τους+ 25º Cκαι ένα σύστηµα κυκλοφορίας ύδατος που
επιτρέπει τη διενέργεια των µετρήσεων σε θερµοκρασία
20ºC±5 ºC .
Οι οδηγίες χρήσεως του οργάνου αυτού πρέπει να
τηρούνται προσεκτικά, ιδίως σε ό,τι αφορά τη βαθµο-
νόµηση και τη φωτεινή πηγή.
3. ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ∆ΕΙΓΜΑΤΟΣ
3.1. Γλεύκη και συµπυκνωµένα γλεύκη
Το γλεύκος ενδεχοµένως, οδηγείται µέσα από µια στεγνή
γάζα διπλωµένη στα τέσσερα και, αφού αποµακρυνθούν οι
πρώτες σταγόνες του διηθήµατος, γίνεται ο προσδιορισµός
στο προϊόν που έχει διηθηθεί.
3.2. Συµπυκνωµένα ανακαθαρισµένα γλεύκη
Χρησιµοποιείται, ανάλογα µε τη συγκέντρωσή του, είτε
συµπυκνωµένο ανακαθαρισµένο γλεύκος είτε διάλυµα που
λαµβάνεται φέροντας στα 500 gµε ύδωρ, 200 gανακαθαρι-
σµένου συµπυκνωµένου γλεύκους ζυγισµένου ακριβώς.
4. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
Τοδείγµαφέρεται σεθερµοκρασία 20 ºC .Τοποθετείταιµια
µικρή ποσότητα στο κατώτερο πρίσµα του διαθλασίµετρου
φροντίζοντας ώστε, όταν τα πρίσµατα πιέζονται το ένα
επάνω στο άλλο, το δείγµα να καλύπτει οµοιόµορφα την
επιφάνεια του γυαλιού και να γίνει η µέτρηση σύµφωνα µε
τις οδηγίες χρήσεως της χρησιµοποιούµενης συσκευής.
Σηµειώνεται η επί τοις εκατό περιεκτικότητα σε µάζα
σακχαρόζης µε προσέγγιση 0,1 %ή ο δείκτης διάθλασης
µε τέσσερις δεκαδικούς.
Πραγµατοποιούνται τουλάχιστον δύο προσδιορισµοί στο
ίδιο δείγµα.
Καταγράφεται η θερµοκρασία tº C.
5. ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ
5.1. ∆ιόρθωση της θερµοκρασίας
5.1.1. Συσκευές βαθµονοµηµένες σε επί τοις εκατό σε µάζα
σακχαρόζης: χρησιµοποιείται ο πίνακας Ι για τη διόρθωση
της θερµοκρασίας.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 19
▼B
5.1.2. Συσκευές βαθµονοµηµένες σε δείκτη διάθλασης ·φέρεται ο
µετρούµενος δείκτης σε tº Cστον πίνακα IIγια να ληφθεί
(στήλη 1) η αντίστοιχη τιµή του ποσοστού κατά µάζα
σακχαρόζης σε tº C.Η τιµή αυτή διορθώνεται ως προς τη
θερµοκρασία και εκφράζεται σε 20 ºCµέσω του πίνακα I.
5.2. Περιεκτικότητα σε σάκχαρα των γλευκών και των
συµπυκνωµένων γλευκών
Φέρεται η επί τοις εκατό περιεκτικότητα κατά µάζα σε
σακχαρόζη σε 20 ºCστον πίνακα II,για να ληφθεί η περιε-
κτικότητα σε σάκχαρα σε γραµµάρια ανά λίτρο και σε
γραµµάριαανάχιλιόγραµµο.Ηπεριεκτικότητασεσάκχαρα
εκφράζεται σε ιµβερτοποιηµένα σάκχαρα µε ένα δεκαδικό.
5.3. Περιεκτικότητα σε σάκχαρα ανακαθαρισµένου συµπυκνω-
µένου γλεύκους
Φέρεται η επί τοις εκατό περιεκτικότητα κατά µάζα σε
σακχαρόζησε20 ºCστονπίνακα III,γιαναληφθείηπεριε-
κτικότητα σε σάκχαρα σε γραµµάρια ανά λίτρο και σε
γραµµάριαανάχιλιόγραµµο.Ηπεριεκτικότητασεσάκχαρα
εκφράζεται σε ιµβερτοποιηµένα σάκχαρα µε ένα δεκαδικό.
Αν η µέτρηση έγινε σε αραιωµένο ανακαθαρισµένο
συµπυκνωµένο γλεύκος πολλαπλασιάζεται το αποτέλεσµα
µε τον συντελεστή αραίωσης.
5.4. ∆είκτης διάθλασης των γλεύκων, των συµπυκνωµένων
γλεύκων και των συµπυκνωµένων ανακαθαρισµένων
γλεύκων
Φέρεται η επί τοις εκατό περιεκτικότητα κατά µάζα σε
σακχαρόζη στους 20 ºCστον πίνακα IIγια να ληφθεί ο
δείκτηςδιάθλασηςστους20 ºC .Οδείκτηςαυτόςεκφράζεται
µε τέσσερις δεκαδικούς.
ΠΙΝΑΚΑΣ I
∆ιόρθωση για την περίπτωση που η επί τοις εκατό περιεκτικότητα κατά µάζα σακχαρόζης
προσδιορίστηκε σε θερµοκρασία διαφορετική των 20 ºC
Θερµοκρασία
CΣακχαρόζη σε γραµµάρια για 100 gπροϊόντος
51 01 52 03 04 05 06 07 07 5
Αφαιρούνται
15 0,25 0,27 0,31 0,31 0,34 0,35 0,36 0,37 0,36 0,36
16 0,21 0,23 0,27 0,27 0,29 0,31 0,31 0,32 0,31 0,2317 0,16 0,18 0,20 0,20 0,22 0,23 0,23 0,23 0,20 0,1718 0,11 0,12 0,14 0,15 0,16 0,16 0,15 0,12 0,12 0,09
19 0,06 0,07 0,08 0,08 0,08 0,09 0,09 0,08 0,07 0,05
Προστίθενται
21 0,06 0,07 0,07 0,07 0,07 0,07 0,07 0,07 0,07 0,07
22 0,12 0,14 0,14 0,14 0,14 0,14 0,14 0,14 0,14 0,1423 0,18 0,20 0,20 0,21 0,21 0,21 0,21 0,22 0,22 0,2224 0,24 0,26 0,26 0,27 0,28 0,28 0,28 0,28 0,29 0,2925 0,30 0,32 0,32 0,34 0,36 0,36 0,36 0,36 0,36 0,37
Οι διακυµάνσεις της θερµοκρασίας σε σχέση µε τους 20 ºC
δεν πρέπει να ξεπερνούν τους ±5 ºC .1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 20
▼B
ΠΙΝΑΚΑΣ II
Περιεκτικότητα σε σάκχαρα (1)των γλευκών και των συµπυκνωµένων γλευκών σε γραµµάρια
ανά λίτρο και σε γραµµάρια ανά χιλιόγραµµο, όπως προσδιορίζεται µε ένα διαθλασίµετρο
βαθµονοµηµένο είτε σε επί τοις εκατό σε µάζα σακχαρόζης στους 20 ºCείτε σε δείκτη
διάθλασης στους 20 ºC .∆ίδεται επίσης η πυκνότητα στους 20 ºC
Σακχαρόζη
% (m/m)∆είκτης
διάθλασης σε
20ºCΠυκνότητα σε
20ºCΣάκχαρασε g/lΣάκχαρα σε g/
kgΑλκοολικός
τίτλος σε %
vol.σε 20ºC
10.0 1.34781 1.0390 82.3 79.2 4,89
10.1 1.34798 1.0394 83.4 80.2 4,95
10.2 1.34814 1.0398 84.5 81.3 5,02
10.3 1.34830 1.0402 85.6 82.2 5,09
10.4 1.34845 1.0406 86.6 83.2 5,14
10.5 1.34860 1.0410 87.6 84.1 5,20
10.6 1.34875 1.0414 88.6 85.1 5,26
10.7 1.34890 1.0419 89.7 86.1 5,33
10.8 1.34906 1.0423 90.8 87.1 5,39
10.9 1.34921 1.0427 91.8 88.1 5,45
11.0 1.34936 1.0431 92.9 89.1 5,52
11.1 1.34952 1.0435 94.0 90.0 5,58
11.2 1.34968 1.0439 95.0 91.0 5,64
11.3 1.34984 1.0443 96.1 92.0 5,71
11.4 1.34999 1.0447 97.1 92.9 5,77
11.5 1.35015 1.0452 98.2 94.0 5,83
11.6 1.35031 1.0456 99.3 95.0 5,90
11.7 1.35046 1.0460 100.3 95.9 5,96
11.8 1.35062 1.0464 101.4 96.9 6,02
11.9 1.35077 1.0468 102.5 97.9 6,09
12.0 1.35092 1.0473 103.6 98.9 6,15
12.1 1.35108 1.0477 104.7 99.9 6,22
12.2 1.35124 1.0481 105.7 100.8 6,28
12.3 1.35140 1.0485 106.8 101.9 6,35
12.4 1.35156 1.0489 107.9 102.9 6,41
12.5 1.35172 1.0494 109.0 103.8 6,47
12.6 1.35187 1.0498 110.0 104.8 6,53
12.7 1.35203 1.0502 111.1 105.8 6,60
12.8 1.35219 1.0506 112.2 106.8 6,66
12.9 1.35234 1.0510 113.2 107.8 6,73
13.0 1.35249 1.0514 114.3 108.7 6,79
13.1 1.35266 1.0519 115.4 109.7 6,86
13.2 1.35282 1.0523 116.5 110.7 6,92
13.3 1.35298 1.0527 117.6 111.7 6,99
13.4 1.35313 1.0531 118.6 112.6 7,05
13.5 1.35329 1.0536 119.7 113.6 7,11
13.6 1.35345 1.0540 120.8 114.6 7,18
13.7 1.35360 1.0544 121.8 115.6 7,24
13.8 1.35376 1.0548 122.9 116.5 7,30
13.9 1.35391 1.0552 124.0 117.5 7,37
14.0 1.35407 1.0557 125.1 118.5 7,43
14.1 1.35424 1.0561 126.2 119.5 7,50
14.2 1.35440 1.0565 127.3 120.5 7,56
14.3 1.35456 1.0569 128.4 121.5 7,63
14.4 1.35472 1.0574 129.5 122.5 7,69
14.5 1.35488 1.0578 130.6 123.4 7,76
14.6 1.35503 1.0582 131.6 124.4 7,82
14.7 1.35519 1.0586 132.7 125.4 7,88
14.8 1.35535 1.0591 133.8 126.3 7,95
14.9 1.35551 1.0595 134.9 127.3 8,011990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 21
(1)Η περιεκτικότητα σε σάκχαρα εκφράζεται σε ιµβερτοποιηµένα σάκχαρα.
▼B
Σακχαρόζη
% (m/m)∆είκτης
διάθλασης σε
20ºCΠυκνότητα σε
20ºCΣάκχαρασε g/lΣάκχαρα σε g/
kgΑλκοολικός
τίτλος σε %
vol.σε 20ºC
15.0 1.35567 1.0599 136.0 128.3 8,08
15.1 1.35583 1.0603 137.1 129.3 8,15
15.2 1.35599 1.0608 138.2 130.3 8,21
15.3 1.35615 1.0612 139.3 131.3 8,27
15.4 1.35631 1.0616 140.4 132.3 8,34
15.5 1.35648 1.0621 141.5 133.2 8,41
15.6 1.35664 1.0625 142.6 134.2 8,47
15.7 1.35680 1.0629 143.7 135.2 8,54
15.8 1.35696 1.0633 144.8 136.2 8,60
15.9 1.35712 1.0638 145.9 137.2 8,67
16.0 1.35728 1.0642 147.0 138.1 8,73
16.1 1.35744 1.0646 148.1 139.1 8,80
16.2 1.35760 1.0651 149.2 140.1 8,86
16.3 1.35776 1.0655 150.3 141.1 8,93
16.4 1.35793 1.0660 151.5 142.1 9,00
16.5 1.35809 1.0664 152.6 143.1 9,06
16.6 1.35825 1.0668 153.7 144.1 9,13
16.7 1.35842 1.0672 154.8 145.0 9,20
16.8 1.35858 1.0677 155.9 146.0 9,26
16.9 1.35874 1.0681 157.0 147.0 9,33
17.0 1.35890 1.0685 158.1 148.0 9,39
17.1 1.35907 1.0690 159.3 149.0 9,46
17.2 1.35923 1.0694 160.4 150.0 9,53
17.3 1.35939 1.0699 161.5 151.0 9,59
17.4 1.35955 1.0703 162.6 151.9 9,66
17.5 1.35972 1.0707 163.7 152.9 9,73
17.6 1.35988 1.0711 164.8 153.9 9,79
17.7 1.36004 1.0716 165.9 154.8 9,86
17.8 1.36020 1.0720 167.0 155.8 9,92
17.9 1.36036 1.0724 168.1 156.8 9,99
18.0 1.36053 1.0729 169.3 157.8 10,06
18.1 1.36070 1.0733 170.4 158.8 10,12
18.2 1.36086 1.0738 171.5 159.7 10,19
18.3 1.36102 1.0742 172.6 160.7 10,25
18.4 1.36119 1.0746 173.7 161.6 10,32
18.5 1.36136 1.0751 174.9 162.6 10,39
18.6 1.36152 1.0755 176.0 163.6 10,46
18.7 1.36169 1.0760 177.2 164.6 10,53
18.8 1.36185 1.0764 178.3 165.6 10,59
18.9 1.36201 1.0768 179.4 166.6 10,66
19.0 1.36217 1.0773 180.5 167.6 10,72
19.1 1.36234 1.0777 181.7 168.6 10,80
19.2 1.36251 1.0782 182.8 169.5 10,86
19.3 1.36267 1.0786 183.9 170.5 10,93
19.4 1.36284 1.0791 185.1 171.5 11,00
19.5 1.36301 1.0795 186.3 172.5 11,07
19.6 1.36318 1.0800 187.4 173.5 11,13
19.7 1.36335 1.0804 188.6 174.5 11,21
19.8 1.36351 1.0809 189.7 175.5 11,27
19.9 1.36367 1.0813 190.8 176.5 11,341990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 22
▼B
Σακχαρόζη
% (m/m)∆είκτης
διάθλασης σε
20ºCΠυκνότητα σε
20ºCΣάκχαρασε g/lΣάκχαρα σε g/
kgΑλκοολικός
τίτλος σε %
vol.σε 20ºC
20.0 1.36383 1.0817 191.9 177.4 11,40
20.1 1.36400 1.0822 193.1 178.4 11,47
20.2 1.36417 1.0826 194.2 179.4 11,54
20.3 1.36434 1.0831 195.3 180.4 11,60
20.4 1.36451 1.0835 196.5 181.4 11,67
20.5 1.36468 1.0840 197.7 182.3 11,75
20.6 1.36484 1.0844 198.8 183.3 11,81
20.7 1.36501 1.0849 200.0 184.3 11,88
20.8 1.36518 1.0853 201.1 185.3 11,96
20.9 1.36534 1.0857 202.2 186.2 12,01
21.0 1.36550 1.0862 203.3 187.2 12,08
21.1 1.36568 1.0866 204.5 188.2 12,15
21.2 1.36585 1.0871 205.7 189.2 12,22
21.3 1.36601 1.0875 206.8 190.2 12,29
21.4 1.36618 1.0880 207.9 191.1 12,35
21.5 1.36635 1.0884 209.1 192.1 12,42
21.6 1.36652 1.0889 210.3 193.1 12,49
21.7 1.36669 1.0893 211.4 194.1 12,56
21.8 1.36685 1.0897 212.5 195.0 12,63
21.9 1.36702 1.0902 213.6 196.0 12,69
22.0 1.36719 1.0906 214.8 196.9 12,76
22.1 1.36736 1.0911 216.0 198.0 12,83
22.2 1.36753 1.0916 217.2 199.0 12,90
22.3 1.36770 1.0920 218.3 199.9 12,97
22.4 1.36787 1.0925 219.5 200.9 13,04
22.5 1.36804 1.0929 220.6 201.8 13,11
22.6 1.36820 1.0933 221.7 202.8 13,17
22.7 1.36837 1.0938 222.9 203.8 13,24
22.8 1.36854 1.0943 224.1 204.8 13,31
22.9 1.36871 1.0947 225.2 205.8 13,38
23.0 1.36888 1.0952 226.4 206.7 13,45
23.1 1.36905 1.0956 227.6 207.7 13,52
23.2 1.36922 1.0961 228.7 208.7 13,59
23.3 1.36939 1.0965 229.9 209.7 13,66
23.4 1.36956 1.0970 231.1 210.7 13,73
23.5 1.36973 1.0975 232.3 211.6 13,80
23.6 1.36991 1.0979 233.4 212.6 13,87
23.7 1.37008 1.0984 234.6 213.6 13,94
23.8 1.37025 1.0988 235.8 214.6 14,01
23.9 1.37042 1.0993 237.0 215.6 14,08
24.0 1.37059 1.0998 238.2 216.6 14,15
24.1 1.37076 1.1007 239.3 217.4 14,22
24.2 1.37093 1.1011 240.3 218.2 14,28
24.3 1.37110 1.1016 241.6 219.4 14,35
24.4 1.37128 1.1022 243.0 220.5 14,44
24.5 1.37145 1.1026 244.0 221.3 14,50
24.6 1.37162 1.1030 245.0 222.1 14,56
24.7 1.37180 1.1035 246.4 223.2 14,64
24.8 1.37197 1.1041 247.7 224.4 14,72
24.9 1.37214 1.1045 248.7 225.2 14,781990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 23
▼B
Σακχαρόζη
% (m/m)∆είκτης
διάθλασης σε
20ºCΠυκνότητα σε
20ºCΣάκχαρασε g/lΣάκχαρα σε g/
kgΑλκοολικός
τίτλος σε %
vol.σε 20ºC
25.0 1.37232 1.1049 249.7 226.0 14,84
25.1 1.37249 1.1053 250.7 226.8 14,90
25.2 1.37266 1.1057 251.7 227.6 14,96
25.3 1.37283 1.1062 253.0 228.7 15,03
25.4 1.37300 1.1068 254.4 229.9 15,11
25.5 1.37317 1.1072 255.4 230.7 15,17
25.6 1.37335 1.1076 256.4 231.5 15,23
25.7 1.37353 1.1081 257.8 232.6 15,32
25.8 1.37370 1.1087 259.1 233.7 15,39
25.9 1.37387 1.1091 260.1 234.5 15,45
26.0 1.37405 1.1095 261.1 235.3 15,51
26.1 1.37423 1.1100 262.5 236.4 15,60
26.2 1.37440 1.1106 263.8 237.5 15,67
26.3 1.37457 1.1110 264.8 238.3 15,73
26.4 1.37475 1.1114 265.8 239.2 15,79
26.5 1.37493 1.1119 267.2 240.3 15,88
26.6 1.37510 1.1125 268.5 241.4 15,95
26.7 1.37528 1.1129 269.5 242.2 16,01
26.8 1.37545 1.1133 270.5 243.0 16,07
26.9 1.37562 1.1138 271.8 244.1 16,15
27.0 1.37580 1.1144 273.2 245.2 16,23
27.1 1.37598 1.1148 274.2 246.0 16,29
27.2 1.37615 1.1152 275.2 246.8 16,35
27.3 1.37632 1.1157 276.5 247.9 16,43
27.4 1.37650 1.1163 277.9 249.0 16,51
27.5 1.37667 1.1167 278.9 249.8 16,57
27.6 1.37685 1.1171 279.9 250.6 16,63
27.7 1.37703 1.1176 281.3 251.6 16,71
27.8 1.37721 1.1182 282.6 252.7 16,79
27.9 1.37739 1.1186 283.6 253.5 16,85
28.0 1.37757 1.1190 284.6 254.3 16,91
28.1 1.37775 1.1195 286.0 255.4 16,99
28.2 1.37793 1.1201 287.3 256.5 17,07
28.3 1.37810 1.1205 288.3 257.3 17,13
28.4 1.37828 1.1209 289.3 258.1 17,19
28.5 1.37846 1.1214 290.7 259.2 17,27
28.6 1.37863 1.1220 292.0 260.3 17,35
28.7 1.37881 1.1224 293.0 261.0 17,41
28.8 1.37899 1.1228 294.0 261.8 17,47
28.9 1.37917 1.1233 295.3 262.9 17,55
29.0 1.37935 1.1239 296.7 264.0 17,63
29.1 1.37953 1.1244 298.1 265.1 17,71
29.2 1.37971 1.1250 299.4 266.1 17,79
29.3 1.37988 1.1254 300.4 266.9 17,85
29.4 1.38006 1.1258 301.4 267.7 17,91
29.5 1.38024 1.1263 302.8 268.8 17,99
29.6 1.38042 1.1269 304.1 269.9 18,07
29.7 1.38060 1.1273 305.1 270.6 18,13
29.8 1.38078 1.1277 306.1 271.4 18,19
29.9 1.38096 1.1282 307.4 272.5 18,261990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 24
▼B
Σακχαρόζη
% (m/m)∆είκτης
διάθλασης σε
20ºCΠυκνότητα σε
20ºCΣάκχαρασε g/lΣάκχαρα σε g/
kgΑλκοολικός
τίτλος σε %
vol.σε 20ºC
30.0 1.38114 1.1288 308.8 273.6 18,35
30.1 1.38132 1.1293 310.0 274.5 18,42
30.2 1.38150 1.1298 311.2 275.5 18,49
30.3 1.38168 1.1302 312.4 276.4 18,56
30.4 1.38186 1.1307 313.6 277.3 18,63
30.5 1.38204 1.1312 314.8 278.3 18,70
30.6 1.38222 1.1317 316.0 279.2 18,77
30.7 1.38240 1.1322 317.2 280.2 18,85
30.8 1.38258 1.1327 318.4 281.1 18,92
30.9 1.38276 1.1332 319.6 282.0 18,99
31.0 1.38294 1.1336 320.8 283.0 19,06
31.1 1.38312 1.1341 322.0 283.9 19,13
31.2 1.38330 1.1346 323.2 284.9 19,20
31.3 1.38349 1.1351 324.4 285.8 19,27
31.4 1.38367 1.1356 325.6 286.8 19,35
31.5 1.38385 1.1361 326.8 287.7 19,42
31.6 1.38403 1.1366 328.1 288.6 19,49
31.7 1.38421 1.1371 329.3 289.6 19,56
31.8 1.38440 1.1376 330.5 290.5 19,64
31.9 1.38458 1.1380 331.7 291.5 19,71
32.0 1.38476 1.1385 332.9 292.4 19,78
32.1 1.38494 1.1391 334.2 293.4 19,86
32.2 1.38513 1.1396 335.5 294.4 19,93
32.3 1.38531 1.1401 336.7 295.4 20,00
32.4 1.38550 1.1406 338.0 296.4 20,08
32.5 1.38568 1.1411 339.3 297.3 20,16
32.6 1.38586 1.1416 340.6 298.3 20,24
32.7 1.38605 1.1422 341.9 299.3 20,31
32.8 1.38623 1.1427 343.1 300.3 20,38
32.9 1.38642 1.1432 344.4 301.3 20,46
33.0 1.38660 1.1437 345.7 302.3 20,54
33.1 1.38678 1.1442 346.9 303.2 20,61
33.2 1.38697 1.1447 348.1 304.1 20,68
33.3 1.38715 1.1452 349.3 305.0 20,75
33.4 1.38734 1.1457 350.5 305.9 20,82
33.5 1.38753 1.1461 351.7 306.9 20,90
33.6 1.38771 1.1466 352.9 307.8 20,97
33.7 1.38790 1.1471 354.1 308.7 21,04
33.8 1.38808 1.1476 355.3 309.6 21,11
33.9 1.38827 1.1481 356.5 310.5 21,18
34.0 1.38845 1.1486 357.7 311.4 21,25
34.1 1.38864 1.1491 359.0 312.4 21,33
34.2 1.38882 1.1496 360.3 313.4 21,41
34.3 1.38901 1.1501 361.5 314.3 21,48
34.4 1.38919 1.1506 362.8 315.3 21,55
34.5 1.38938 1.1512 364.1 316.3 21,63
34.6 1.38957 1.1517 365.4 317.3 21,71
34.7 1.38975 1.1522 366.7 318.2 21,79
34.8 1.38994 1.1527 367.9 319.2 21,86
34.9 1.39012 1.1532 369.2 320.2 21,941990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 25
▼B
Σακχαρόζη
% (m/m)∆είκτης
διάθλασης σε
20ºCΠυκνότητα σε
20ºCΣάκχαρασε g/lΣάκχαρα σε g/
kgΑλκοολικός
τίτλος σε %
vol.σε 20ºC
35.0 1.39031 1.1537 370.5 321.1 22,01
35.1 1.39050 1.1543 371.8 322.1 22,09
35.2 1.39069 1.1548 373.0 323.0 22,16
35.3 1.39087 1.1553 374.3 324.0 22,24
35.4 1.39106 1.1558 375.6 325.0 22,32
35.5 1.39125 1.1563 376,9 325.9 22,39
35.6 1.39144 1.1568 378.1 326.9 22,45
35.7 1.39163 1.1573 379.4 327.8 22,54
35.8 1.39181 1.1579 380.7 328.8 22,62
35.9 1.39200 1.1584 381.9 329.7 22,69
36.0 1.39219 1.1589 383.2 330.7 22,77
36.1 1.39238 1.1594 384.5 331.6 22,85
36.2 1.39257 1.1599 385.8 332.6 22,92
36.3 1.39276 1.1604 387.0 333.5 22,99
36.4 1.39295 1.1610 388.3 334.5 23,07
36.5 1.39314 1.1615 389.6 335.4 23,15
36.6 1.39332 1.1620 390.9 336.4 23,22
36.7 1.39351 1.1625 392.2 337.3 23,30
36.8 1.39370 1.1630 393.4 338.3 23,37
36.9 1.39389 1.1635 394.7 339.2 23,45
37.0 1.39408 1.1641 396.0 340.2 23,53
37.1 1.39427 1.1646 397.3 341.1 23,60
37.2 1.39446 1.1651 398.6 342.1 23,68
37.3 1.39465 1.1656 399.8 343.0 23,75
37.4 1.39484 1.1661 401.1 344.0 23,83
37.5 1.39504 1.1666 402.4 344.9 23,91
37.6 1.39523 1.1672 403.7 345.9 23,99
37.7 1.39542 1.1677 405.0 346.8 24,06
37.8 1.39561 1.1682 406.2 347.7 24,13
37.9 1.39580 1.1687 407.5 348.7 24,21
38.0 1.39599 1.1692 408.8 349.6 24,29
38.1 1.39618 1.1698 410.1 350.6 24,37
38.2 1.39637 1.1703 411.3 351.5 24,44
38.3 1.39657 1.1708 412.6 352.4 24,51
38.4 1.39676 1.1713 413.9 353.4 24,59
38.5 1.39695 1.1718 415.2 354.3 24,67
38.6 1.39714 1.1723 416.4 355.2 24,74
38.7 1.39733 1.1728 417.7 356.1 24,82
38.8 1.39753 1.1733 419.0 357.1 24,90
38.9 1.39772 1.1739 420.2 358.0 24,97
39.0 1.39791 1.1744 421.5 358.9 25,04
39.1 1.39810 1.1749 422.8 359.8 25,12
39.2 1.39830 1.1754 424.1 360.8 25,20
39.3 1.39849 1.1759 425.3 361.7 25,27
39.4 1.39869 1.1764 426.6 362.6 25,35
39.5 1.39888 1.1770 427.9 363.6 25,42
39.6 1.39907 1.1775 429.2 364.5 25,50
39.7 1.39927 1.1780 430.5 365.4 25,58
39.8 1.39946 1.1785 431.7 366.3 25,65
39.9 1.39966 1.1790 433.0 367.3 25,731990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 26
▼B
Σακχαρόζη
% (m/m)∆είκτης
διάθλασης σε
20ºCΠυκνότητα σε
20ºCΣάκχαρασε g/lΣάκχαρα σε g/
kgΑλκοολικός
τίτλος σε %
vol.σε 20ºC
40.0 1.39985 1.1796 434.3 368.2 25,80
40.1 1.40004 1.1801 435.6 369.2 25,88
40.2 1.40024 1.1806 437.0 370.1 25,96
40.3 1.40043 1.1812 438.3 371.1 26,04
40.4 1.40063 1.1817 439.7 372.1 26,12
40.5 1.40083 1.1823 441.0 373.0 26,20
40.6 1.40102 1.1828 442.3 374.0 26,28
40.7 1.40122 1.1833 443.7 374.9 26,36
40.8 1.40141 1.1839 445.0 375.9 26,44
40.9 1.40161 1.1844 446.4 376.9 26,52
41.0 1.40180 1.1850 447.7 377.8 26,60
41.1 1.40200 1.1855 449.0 378.7 26,68
41.2 1.40219 1.1860 450.2 379.6 26,75
41.3 1.40239 1.1865 451.5 380.5 26,83
41.4 1.40259 1.1870 452.8 381.4 26,90
41.5 1.40279 1.1875 454.1 382.3 26,98
41.6 1.40298 1.1881 455.3 383.2 27,05
41.7 1.40318 1.1886 456.6 384.2 27,13
41.8 1.40338 1.1891 457.9 385.1 27,21
41.9 1.40357 1.1896 459.1 386.0 27,28
42.0 1.40377 1.1901 460.4 386.9 27,35
42.1 1.40397 1.1907 461.7 387.8 27,43
42.2 1.40417 1.1912 463.1 388.8 27,52
42.3 1.40436 1.1917 464.4 389.7 27,59
42.4 1.40456 1.1923 465.8 390.7 27,68
42.5 1.40476 1.1928 467.2 391.6 27,76
42.6 1.40496 1.1934 468.5 392.6 27,84
42.7 1.40516 1.1939 469.9 393.5 27,92
42.8 1.40535 1.1945 471.2 394.5 28,00
42.9 1.40555 1.1950 472.6 395.4 28,08
43.0 1.40575 1.1956 473.9 396.4 28,16
43.1 1.40595 1.1961 475.2 397.3 28,23
43.2 1.40615 1.1967 476.6 398.3 28,32
43.3 1.40635 1.1972 477.9 399.2 28,40
43.4 1.40655 1.1977 479.3 400.1 28,48
43.5 1.40675 1.1983 480.6 401.1 28,56
43.6 1.40695 1.1988 481.9 402.0 28,63
43.7 1.40715 1.1994 483.3 402.9 28,72
43.8 1.40735 1.1999 484.6 403.9 28,79
43.9 1.40755 1.2005 486.0 404.8 28,88
44.0 1.40775 1.2010 487.3 405.7 28,95
44.1 1.40795 1.2015 488.6 406.7 29,03
44.2 1.40815 1.2021 490.0 407.6 29,11
44.3 1.40836 1.2026 491.3 408.5 29,19
44.4 1.40856 1.2032 492.7 409.5 29,27
44.5 1.40876 1.2037 494.0 410.4 29,35
44.6 1.40896 1.2042 495.3 411.3 29,43
44.7 1.40916 1.2048 496.7 412.3 29,51
44.8 1.40937 1.2053 498.0 413.2 29,59
44.9 1.40957 1.2059 499.4 414.1 29,671990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 27
▼B
Σακχαρόζη
% (m/m)∆είκτης
διάθλασης σε
20ºCΠυκνότητα σε
20ºCΣάκχαρασε g/lΣάκχαρα σε g/
kgΑλκοολικός
τίτλος σε %
vol.σε 20ºC
45.0 1.40977 1.2064 500.7 415.0 29,75
45.1 1.40997 1.2070 502.1 416.0 29,83
45.2 1.41018 1.2076 503.5 417.0 29,92
45.3 1.41038 1.2081 504.9 417.9 30,00
45.4 1.41058 1.2087 506.3 418.9 30,08
45.5 1.41079 1.2093 507.8 419.9 30,17
45.6 1.41099 1.2098 509.2 420.9 30,25
45.7 1.41119 1.2104 510.6 421.8 30,34
45.8 1.41139 1.2110 512.0 422.8 30,42
45.9 1.41160 1.2115 513.4 423.7 30,50
46.0 1.41180 1.2121 514.8 424.7 30,59
46.1 1.41200 1.2127 516.1 425.6 30,66
46.2 1.41221 1.2132 517.5 426.5 30,75
46.3 1.41241 1.2137 518.8 427.5 30,82
46.4 1.41262 1.2143 520.2 428.4 30,91
46.5 1.41282 1.2148 521.5 429.3 30,99
46.6 1.41302 1.2154 522.8 430.2 31,06
46.7 1.41323 1.2159 524.2 431.1 31,15
46.8 1.41343 1.2165 525.5 432.0 31,22
46.9 1.41364 1.2170 526.9 432.9 31,31
47.0 1.41384 1.2175 528.2 433.8 31,38
47.1 1.41405 1.2181 529.6 434.8 31,47
47.2 1.41425 1.2187 531.0 435.7 31,55
47.3 1.41446 1.2192 532.4 436.7 31,63
47.4 1.41466 1.2198 533.8 437.6 31,72
47.5 1.41487 1.2204 535.3 438.6 31,81
47.6 1.41508 1.2210 536.7 439.5 31,89
47.7 1.41528 1.2215 538.1 440.5 31,97
47.8 1.41549 1.2221 539.5 441.4 32,05
47.9 1.41569 1.2227 540.9 442.4 32,14
48.0 1.41590 1.2232 542.3 443.3 32,22
48.1 1.41611 1.2238 543.6 444.2 32,30
48.2 1.41632 1.2243 545.0 445.1 32,38
48.3 1.41652 1.2249 546.3 446.0 32,46
48.4 1.41673 1.2254 547.7 446.9 32,59
48.5 1.41694 1.2260 549.1 447.8 32,63
48.6 1.41715 1.2265 550.4 448.7 32,70
48.7 1.41736 1.2271 551.8 449.7 32,79
48.8 1.41756 1.2276 553.1 450.6 32,86
48.9 1.41777 1.2282 554.5 451.4 32,95
49.0 1.41798 1.2287 555.8 452.3 33,02
49.1 1.41819 1.2293 557.2 453.3 33,11
49.2 1.41840 1.2298 558.6 454.2 33,19
49.3 1.41861 1.2304 560.0 455.1 33,27
49.4 1.41882 1.2310 561.4 456.1 33,36
49.5 1.41903 1.2315 562.8 457.0 33,44
49.6 1.41924 1.2321 564.2 457.9 33,52
49.7 1.41945 1.2327 565.6 458.8 33,61
49.8 1.41966 1.2332 567.0 459.8 33,69
49.9 1.41987 1.2338 568.4 460.7 33,771990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 28
▼B
Σακχαρόζη
% (m/m)∆είκτης
διάθλασης σε
20ºCΠυκνότητα σε
20ºCΣάκχαρασε g/lΣάκχαρα σε g/
kgΑλκοολικός
τίτλος σε %
vol.σε 20ºC
50.0 1.42008 1.2344 569.8 461.6 33,86
50.1 1.42029 1.2349 571.2 462.5 33,94
50.2 1.42050 1.2355 572.6 463.5 34,02
50.3 1.42071 1.2361 574.0 464.4 34,10
50.4 1.42092 1.2366 575.4 465.3 34,19
50.5 1.42114 1.2372 576.9 466.2 34,28
50.6 1.42135 1.2378 578.3 467.2 34,36
50.7 1.42156 1.2384 579.7 468.1 34,44
50.8 1.42177 1.2389 581.1 469.0 34,53
50.9 1.42198 1.2395 582.5 469.9 34,61
51.0 1.42219 1.2401 583.9 470.9 34,69
51.1 1.42240 1.2407 585.4 471.8 34,78
51.2 1.42261 1.2413 586.9 472.8 34,87
51.3 1.42283 1.2419 588.3 473.8 34,95
51.4 1.42304 1.2425 589.8 474.7 35,04
51.5 1.42325 1.2431 591.3 475.7 35,13
51.6 1.42346 1.2437 592.8 476.6 35,22
51.7 1.42367 1.2443 594.3 477.6 35,31
51.8 1.42389 1.2449 595.7 478.6 35,39
51.9 1.42410 1.2455 597.2 479.5 35,48
52.0 1.42431 1.2461 598.7 480.5 35,57
52.1 1.42452 1.2466 600.1 481.4 35,65
52.2 1.42474 1.2472 601.5 482.3 35,74
52.3 1.42495 1.2478 602.9 483.2 35,82
52.4 1.42517 1.2483 604.3 484.1 35,91
52.5 1.42538 1.2489 605.8 485.0 35,99
52.6 1.42559 1.2495 607.2 485.9 36,08
52.7 1.42581 1.2500 608.6 486.8 36,16
52.8 1.42602 1.2506 610.0 487.7 36,24
52.9 1.42624 1.2512 611.4 488.6 36,33
53.0 1.42645 1.2518 612.8 489.6 36,41
53.1 1.42666 1.2524 614.3 490.5 36,50
53.2 1.42686 1.2530 615.8 491.4 36,59
53.3 1.42707 1.2536 617.2 492.4 36,67
53.4 1.42727 1.2542 618.7 493.3 36,76
53.5 1.42748 1.2548 620.2 494.3 36,85
53.6 1.42769 1.2554 621.7 495.2 36,94
53.7 1.42789 1.2560 623.2 496.2 37,03
53.8 1.42810 1.2566 624.6 497.1 37,11
53.9 1.42830 1.2571 626.1 498.0 37,20
54.0 1.42851 1.2577 627.6 499.0 37,29
54.1 1.42874 1.2583 629.0 499.9 37,37
54.2 1.42897 1.2589 630.4 500.8 37,45
54.3 1.42919 1.2595 631.8 501.7 37,54
54.4 1.42942 1.2600 633.2 502.6 37,62
54.5 1.42965 1.2606 634.7 503.5 37,71
54.6 1.42988 1.2612 636.1 504.3 37,79
54.7 1.43011 1.2617 637.5 505.2 37,88
54.8 1.43033 1.2623 638.9 506.1 37,96
54.9 1.43056 1.2629 640.3 507.0 38,041990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 29
▼B
Σακχαρόζη
% (m/m)∆είκτης
διάθλασης σε
20ºCΠυκνότητα σε
20ºCΣάκχαρασε g/lΣάκχαρα σε g/
kgΑλκοολικός
τίτλος σε %
vol.σε 20ºC
55.0 1.43079 1.2635 641.7 507.9 38,11
55.1 1.43101 1.2640 643.2 508.8 38,22
55.2 1.43123 1.2646 644.6 509.7 38,30
55.3 1.43145 1.2652 646.1 510.7 38,39
55.4 1.43167 1.2658 647.6 511.6 38,48
55.5 1.43189 1.2664 649.1 512.5 38,57
55.6 1.43210 1.2670 650.5 513.4 38,65
55.7 1.43232 1.2676 652.0 514.3 38,74
55.8 1.43254 1.2682 653.5 515.3 38,83
55.9 1.43276 1.2688 654.9 516.2 38,91
56.0 1.43298 1.2694 656.4 517.1 39,00
56.1 1.43320 1.2700 657.9 518.0 39,09
56.2 1.43342 1.2706 659.4 518.9 39,18
56.3 1.43364 1.2712 660.8 519.9 39,26
56.4 1.43386 1.2718 662.3 520.8 39,35
56.5 1.43409 1.2724 663.8 521.7 39,44
56.6 1.43431 1.2730 665.3 522.6 39,53
56.7 1.43453 1.2736 666.8 523.5 39,62
56.8 1.43475 1.2742 668.2 524.4 39,70
56.9 1.43497 1.2748 669.7 525.4 39,79
57.0 1.43519 1.2754 671.2 526.3 39,88
57.1 1.43541 1.2760 672.7 527.2 39,97
57.2 1.43563 1.2766 674.3 528.2 40,06
57.3 1.43586 1.2773 675.8 529.1 40,15
57.4 1.43608 1.2779 677.4 530.1 40,25
57.5 1.43630 1.2785 678.9 531.0 40,34
57.6 1.43652 1.2791 680.4 532.0 40,43
57.7 1.43674 1.2797 682.0 532.9 40,52
57.8 1.43697 1.2804 683.5 533.8 40,61
57.9 1.43719 1.2810 685.1 534.8 40,70
58.0 1.43741 1.2816 686.6 535.7 40,80
58.1 1.43763 1.2822 688.1 536.6 40,88
58.2 1.43786 1.2828 689.6 537.5 40,97
58.3 1.43808 1.2834 691.0 538.4 41,06
58.4 1.43831 1.2840 692.5 539.3 41,14
58.5 1.43854 1.2846 694.0 540.2 41,23
58.6 1.43876 1.2852 695.5 541.1 41,32
58.7 1.43899 1.2858 697.0 542.0 41,41
58.8 1.43921 1.2864 698.4 542.9 41,50
58.9 1.43944 1.2870 699.9 543.8 41,58
59.0 1.43966 1.2876 701.4 544.7 41,67
59.1 1.43989 1.2882 702.9 545.7 41,76
59.2 1.44011 1.2888 704.5 546.6 41,86
59.3 1.44034 1.2895 706.0 547.5 41,95
59.4 1.44056 1.2901 707.6 548.5 42,04
59.5 1.44079 1.2907 709.1 549.4 42,13
59.6 1.44102 1.2913 710.6 550.3 42,22
59.7 1.44124 1.2920 712.2 551.2 42,32
59.8 1.44147 1.2926 713.7 552.2 42,41
59.9 1.44169 1.2932 715.3 553.1 42,501990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 30
▼B
Σακχαρόζη
% (m/m)∆είκτης
διάθλασης σε
20ºCΠυκνότητα σε
20ºCΣάκχαρασε g/lΣάκχαρα σε g/
kgΑλκοολικός
τίτλος σε %
vol.σε 20ºC
60.0 1.44192 1.2938 716.8 554.0 42,59
60.1 1.44215 1.2944 718.3 554.9 42,68
60.2 1.44237 1.2950 719.8 555.8 42,77
60.3 1.44260 1.2956 721.2 556.7 42,85
60.4 1.44283 1.2962 722.7 557.6 42,94
60.5 1.44306 1.2968 724.2 558.4 43,03
60.6 1.44328 1.2974 725.7 559.3 43,12
60.7 1.44351 1.2980 727.2 560.2 43,21
60.8 1.44374 1.2986 728.6 561.1 43,29
60.9 1.44396 1.2992 730.1 562.0 43,38
61.0 1.44419 1.2998 731.6 562.8 43,47
61.1 1.44442 1.3004 733.1 563.8 43,56
61.2 1.44465 1.3011 734.7 564.7 43,65
61.3 1.44488 1.3017 736.2 565.6 43,74
61.4 1.44511 1.3023 737.8 566.5 43,84
61.5 1.44533 1.3030 739.4 567.4 43,93
61.6 1.44556 1.3036 740.9 568.4 44,02
61.7 1.44579 1.3042 742.5 569.3 44,12
61.8 1.44602 1.3048 744.0 570.2 44,21
61.9 1.44625 1.3055 745.6 571.1 44,30
62.0 1.44648 1.3061 747.1 572.0 44,39
62.1 1.44671 1.3067 748.6 572.9 44,48
62.2 1.44694 1.3073 750.2 573.8 44,57
62.3 1.44717 1.3080 751.7 574.7 44,66
62.4 1.44740 1.3086 753.3 575.6 44,76
62.5 1.44764 1.3092 754.8 576.5 44,85
62.6 1.44787 1.3098 756.3 577.4 44,94
62.7 1.44810 1.3104 757.9 578.3 45,03
62.8 1.44833 1.3111 759.4 579.2 45,12
62.9 1.44856 1.3117 761.0 580.1 45,21
63.0 1.44879 1.3123 762.5 581.0 45,31
63.1 1.44902 1.3130 764.1 582.0 45,40
63.2 1.44926 1.3136 765.7 582.9 45,49
63.3 1.44949 1.3143 767.3 583.8 45,59
63.4 1.44972 1.3149 768.9 584.8 45,69
63.5 1.44996 1.3156 770.6 585.7 45,79
63.6 1.45019 1.3162 772.2 586.6 45,88
63.7 1.45042 1.3169 773.8 587.6 45,98
63.8 1.45065 1.3175 775.4 588.5 46,07
63.9 1.45089 1.3182 777.0 589.4 46,17
64.0 1.45112 1.3188 778.6 590.4 46,26
64.1 1.45135 1.3195 780.1 591.3 46,35
64.2 1.45159 1.3201 781.7 592.1 46,45
64.3 1.45183 1.3207 783.2 593.0 46,53
64.4 1.45206 1.3213 784.8 593.9 46,63
64.5 1.45230 1.3219 786.3 594.8 46,72
64.6 1.45253 1.3226 787.8 595.7 46,81
64.7 1.45276 1.3232 789.4 596.6 46,90
64.8 1.45300 1.3238 790.9 597.5 46,99
64.9 1.45324 1.3244 792.5 598.3 47,091990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 31
▼B
Σακχαρόζη
% (m/m)∆είκτης
διάθλασης σε
20ºCΠυκνότητα σε
20ºCΣάκχαρασε g/lΣάκχαρα σε g/
kgΑλκοολικός
τίτλος σε %
vol.σε 20ºC
65.0 1.45347 1.3251 794.0 599.2 47,18
65.1 1.45371 1.3257 795.6 600.1 47,27
65.2 1.45394 1.3264 797.2 601.1 47,37
65.3 1.45418 1.3270 798.8 602.0 47,46
65.4 1.45441 1.3277 800.4 602.9 47,56
65.5 1.45465 1.3283 802.1 603.8 47,66
65.6 1.45489 1.3290 803.7 604.7 47,75
65.7 1.45512 1.3296 805.3 605.6 47,85
65.8 1.45536 1.3303 806.9 606.6 47,94
65.9 1.45559 1.3309 808.5 607.5 48,04
66.0 1.45583 1.3316 810.1 608.4 48,13
66.1 1.45607 1.3322 811.6 609.3 48,22
66.2 1.45630 1.3328 813.2 610.1 48,32
66.3 1.45654 1.3335 814.8 611.0 48,41
66.4 1.45678 1.3341 816.3 611.9 48,50
66.5 1.45702 1.3347 817.9 612.8 48,60
66.6 1.45725 1.3353 819.4 613.6 48,69
66.7 1.45749 1.3360 820.9 614.5 48,77
66.8 1.45773 1.3366 822.5 615.4 48,87
66.9 1.45796 1.3372 824.1 616.2 48,97
67.0 1.45820 1.3378 825.6 617.1 49,05
67.1 1.45844 1.3385 827.2 618.0 49,15
67.2 1.45868 1.3391 828.8 618.9 49,24
67.3 1.45892 1.3398 830.4 619.8 49,34
67.4 1.45916 1.3404 832.0 620.7 49,43
67.5 1.45940 1.3411 833.7 621.6 49,53
67.6 1.45964 1.3418 835.3 622.5 49,63
67.7 1.45988 1.3424 836.9 623.4 49,73
67.8 1.46012 1.3431 838.5 624.3 49,82
67.9 1.46036 1.3437 840.1 625.2 49,92
68.0 1.46060 1.3444 841.7 626.1 50,01
68.1 1.46084 1.3450 843.4 627.0 50,11
68.2 1.46108 1.3457 845.1 628.0 50,21
68.3 1.46132 1.3464 846.7 628.9 50,31
68.4 1.46156 1.3471 848.4 629.8 50,41
68.5 1.46181 1.3478 850.1 630.8 50,51
68.6 1.46205 1.3484 851.8 631.7 50,61
68.7 1.46229 1.3491 853.5 632.6 50,71
68.8 1.46253 1.3498 855.1 633.5 50,81
68.9 1.46277 1.3505 856.8 634.5 50,91
69.0 1.46301 1.3512 858.5 635.4 51,01
69.1 1.46325 1.3518 860.1 636.3 51,10
69.2 1.46350 1.3525 861.7 637.2 51,20
69.3 1.46374 1.3531 863.3 638.0 51,29
69.4 1.46398 1.3538 864.9 638.9 51,39
69.5 1.46423 1.3544 866.6 639.8 51,49
69.6 1.46447 1.3551 868.2 640.7 51,58
69.7 1.46471 1.3557 869.8 641.6 51,68
69.8 1.46495 1.3564 871.4 642.4 51,78
69.9 1.46520 1.3570 873.0 643.3 51,871990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 32
▼B
Σακχαρόζη
% (m/m)∆είκτης
διάθλασης σε
20ºCΠυκνότητα σε
20ºCΣάκχαρασε g/lΣάκχαρα σε g/
kgΑλκοολικός
τίτλος σε %
vol.σε 20ºC
70.0 1.46544 1.3577 874.6 644.2 51,97
70.1 1.46568 1.3583 876.2 645.1 52,06
70.2 1.46593 1.3590 877.8 645.9 52,15
70.3 1.46618 1.3596 879.4 646.8 52,25
70.4 1.46642 1.3603 881.0 647.7 52,35
70.5 1.46667 1.3609 882.7 648.6 52,45
70.6 1.46691 1.3616 884.3 649.4 52,54
70.7 1.46715 1.2622 885.9 650.3 52,64
70.8 1.46740 1.3629 887.5 651.2 52,73
70.9 1.46765 1.3635 889.1 652.1 52,83
71.0 1.46789 1.3642 890.7 652.9 52,92
71.1 1.46814 1.3649 892.4 653.8 53,02
71.2 1.46838 1.3655 894.1 654.7 53,12
71.3 1.46863 1.3662 895.7 655.6 53,22
71.4 1.46888 1.3669 897.4 656.5 53,32
71.5 1.46913 1.3676 899.1 657.4 53,42
71.6 1.46937 1.3683 900.8 658.3 53,52
71.7 1.46962 1.3689 902.5 659.2 53,62
71.8 1.46987 1.3696 904.1 660.1 53,72
71.9 1.47011 1.3703 905.8 661.0 53,82
72.0 1.47036 1.3710 907.5 661.9 53,92
72.1 1.47061 1.3717 909.2 662.8 54,02
72.2 1.47086 1.3723 910.8 663.7 54,12
72.3 1.47110 1.3730 912.5 664.6 54,22
72.4 1.47135 1.3737 914.2 665.5 54,32
72.5 1.47160 1.3744 915.9 666.4 54,42
72.6 1.47185 1.3750 917.5 667.3 54,51
72.7 1.47210 1.3757 919.2 668.2 54,62
72.8 1.47234 1.3764 920.9 669.0 54,72
72.9 1.47259 1.3771 922.5 669.9 54,81
73.0 1.47284 1.3777 924.2 670.8 54,91
73.1 1.47309 1.3784 925.9 671.7 55,01
73.2 1.47334 1.3791 927.6 672.6 55,11
73.3 1.47359 1.3798 929.2 673.5 55,21
73.4 1.47384 1.3804 930.9 674.4 55,31
73.5 1.47409 1.3811 932.6 675.2 55,41
73.6 1.47434 1.3818 934.3 676.1 55,51
73.7 1.47459 1.3825 936.0 677.0 55,61
73.8 1.47484 1.3832 937.6 677.9 55,71
73.9 1.47509 1.3838 939.3 678.8 55,81
74.0 1.47534 1.3845 941.0 679.7 55,91
74.1 1.47559 1.3852 942.7 680.5 56,01
74.2 1.47584 1.3859 944.4 681.4 56,11
74.3 1.47609 1.3866 946.0 682.3 56,21
74.4 1.47634 1.3872 947.7 683.2 56,31
74.5 1.47660 1.3879 949.4 684.0 56,41
74.6 1.47685 1.3886 951.1 684.9 56,51
74.7 1.47710 1.3893 952.8 685.8 56,61
74.8 1.47735 1.3900 954.4 686.7 56,71
74.9 1.47760 1.3906 956.1 687.5 56,811990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 33
▼B
ΠΙΝΑΚΑΣ III
Περιεκτικότητα σε σάκχαρα (1)των ανακαθαρισµένων συµπυκνωµένων γλευκών σε γραµµάρια
ανά λίτρο και σε γραµµάρια ανά χιλιόγραµµο, όπως προσδιορίζεται µε διαθλασίµετρο βαθµο-
νοµηµένο είτε σε επί τοις εκατό σε µάζα σακχαρόζης στους 20 ºCείτε σε δείκτη διάθλασης
στους 20ºC .∆ίδεται επίσης η πυκνότητα στους 20 ºC .
Σακχαρόζη
% (m/m)∆είκτης
διάθλασης σε
20ºCΠυκνότητα σε
20ºCΣάκχαρασε g/lΣάκχαρα σε g/
kgΑλκοολικός
τίτλος σε %
vol.σε 20ºC
50.0 1.42008 1.2342 627.6 508.5 37,28
50.1 1.42029 1.2348 629.3 509.6 37,38
50.2 1.42050 1.2355 630.9 510.6 37,48
50.3 1.42071 1.2362 632.4 511.6 37,56
50.4 1.42092 1.2367 634.1 512.7 37,66
50.5 1.42113 1.2374 635.7 513.7 37,76
50.6 1.42135 1.2381 637.3 514.7 37,85
50.7 1.42156 1.2386 638.7 515.7 37,94
50.8 1.42177 1.2391 640.4 516.8 38,04
50.9 1.42198 1.2396 641.9 517.8 38,13
51.0 1.42219 1.2401 643.4 518.8 38,22
51.1 1.42240 1.2406 645.0 519.9 38,31
51.2 1.42261 1.2411 646.5 520.9 38,40
51.3 1.42282 1.2416 648.1 522.0 38,50
51.4 1.42304 1.2421 649.6 523.0 38,59
51.5 1.42325 1.2427 651.2 524.0 38,68
51.6 1.42347 1.2434 652.9 525.1 38,78
51.7 1.42368 1.2441 654.5 526.1 38,88
51.8 1.42389 1.2447 656.1 527.1 38,97
51.9 1.42410 1.2454 657.8 528.2 39,07
52.0 1.42432 1.2461 659.4 529.2 39,17
52.1 1.42453 1.2466 661.0 530.2 39,26
52.2 1.42475 1.2470 662.5 531.3 39,35
52.3 1.42496 1.2475 664.1 532.3 39,45
52.4 1.42517 1.2480 665.6 533.3 39,54
52.5 1.42538 1.2486 667.2 534.4 39,63
52.6 1.42560 1.2493 668.9 535.4 39,73
52.7 1.42581 1.2500 670.5 536.4 39,83
52.8 1.42603 1.2506 672.2 537.5 39,93
52.9 1.42624 1.2513 673.8 538.5 40,02
53.0 1.42645 1.2520 675.5 539.5 40,12
53.1 1.42667 1.2525 677.1 540.6 40,22
53.2 1.42689 1.2530 678.5 541.5 40,30
53.3 1.42711 1.2535 680.2 542.6 40,40
53.4 1.42733 1.2540 681.8 543.7 40,50
53.5 1.42754 1.2546 683.4 544.7 40,59
53.6 1.42776 1.2553 685.1 545.8 40,69
53.7 1.42797 1.2560 686.7 546.7 40,79
53.8 1.42819 1.2566 688.4 547.8 40,89
53.9 1.42840 1.2573 690.1 548.9 40,99
54.0 1.42861 1.2580 691.7 549.8 41,09
54.1 1.42884 1.2585 693.3 550.9 41,18
54.2 1.42906 1.2590 694.9 551.9 41,28
54.3 1.42927 1.2595 696.5 553.0 41,37
54.4 1.42949 1.2600 698.1 554.0 41,47
54.5 1.42971 1.2606 699.7 555.1 41,56
54.6 1.42993 1.2613 701.4 556.1 41,66
54.7 1.43014 1.2620 703.1 557.1 41,76
54.8 1.43036 1.2625 704.7 558.2 41,86
54.9 1.43058 1.2630 706.2 559.1 41,951990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 34
(1)Η περιεκτικότητα σε σάκχαρα εκφράζεται σε ιµβερτοποιηµένα σάκχαρα.
▼B
Σακχαρόζη
% (m/m)∆είκτης
διάθλασης σε
20ºCΠυκνότητα σε
20ºCΣάκχαρασε g/lΣάκχαρα σε g/
kgΑλκοολικός
τίτλος σε %
vol.σε 20ºC
55.0 1.43079 1.2635 707.8 560.2 42,04
55.1 1.43102 1.2639 709.4 561.3 42,14
55.2 1.43124 1.2645 711.0 562.3 42,23
55.3 1.43146 1.2652 712.7 563.3 42,33
55.4 1.43168 1.2659 714.4 564.3 42,44
55.5 1.43189 1.2665 716.1 565.4 42,54
55.6 1.43211 1.2672 717.8 566.4 42,64
55.7 1.43233 1.2679 719.5 567.5 42,74
55.8 1.43255 1.2685 721.1 568.5 42,83
55.9 1.43277 1.2692 722.8 569.5 42,93
56.0 1.43298 1.2699 724.5 570.5 43,04
56.1 1.43321 1.2703 726.1 571.6 43,13
56.2 1.43343 1.2708 727.7 572.6 43,23
56.3 1.43365 1.2713 729.3 573.7 43,32
56.4 1.43387 1.2718 730.9 574.7 43,42
56.5 1.43409 1.2724 732.6 575.8 43,52
56.6 1.43431 1.2731 734.3 576.8 43,62
56.7 1.43454 1.2738 736.0 577.8 43,72
56.8 1.43476 1.2744 737.6 578.8 43,81
56.9 1.43498 1.2751 739.4 579.9 43,92
57.0 1.43519 1.2758 741.1 580.9 44,02
57.1 1.43542 1.2763 742.8 582.0 44,12
57.2 1.43564 1.2768 744.4 583.0 44,22
57.3 1.43586 1.2773 745.9 584.0 44,31
57.4 1.43609 1.2778 747.6 585.1 44,41
57.5 1.43631 1.2784 749.3 586.1 44,51
57.6 1.43653 1.2791 751.0 587.1 44,61
57.7 1.43675 1.2798 752.7 588.1 44,71
57.8 1.43698 1.2804 754.4 589.2 44,81
57.9 1.43720 1.2810 756.1 590.2 44,91
58.0 1.43741 1.2818 757.8 591.2 45,01
58.1 1.43764 1.2822 759.5 592.3 45,11
58.2 1.43784 1.2827 761.1 593.4 45,21
58.3 1.43809 1.2832 762.6 594.3 45,30
58.4 1.43832 1.2837 764.3 595.4 45,40
58.5 1.43854 1.2843 766.0 596.4 45,50
58.6 1.43877 1.2850 767.8 597.5 45,61
58.7 1.43899 1.2857 769.5 598.5 45,71
58.8 1.43922 1.2863 771.1 599.5 45,80
58.9 1.43944 1.2869 772.9 600.6 45,91
59.0 1.43966 1.2876 774.6 601.6 46,01
59.1 1.43988 1.2882 776.3 602.6 46,11
59.2 1.44011 1.2889 778.1 603.7 46,22
59.3 1.44034 1.2896 779.8 604.7 46,32
59.4 1.44057 1.2902 781.6 605.8 46,43
59.5 1.44079 1.2909 783.3 606.8 46,53
59.6 1.44102 1.2916 785.2 607.9 46,64
59.7 1.44124 1.2921 786.8 608.9 46,74
59.8 1.44147 1.2926 788.4 609.9 46,83
59.9 1.44169 1.2931 790.0 610.9 46,931990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 35
▼B
Σακχαρόζη
% (m/m)∆είκτης
διάθλασης σε
20ºCΠυκνότητα σε
20ºCΣάκχαρασε g/lΣάκχαρα σε g/
kgΑλκοολικός
τίτλος σε %
vol.σε 20ºC
60.0 1.44192 1.2936 791.7 612.0 47,03
60.1 1.44215 1.2942 793.3 613.0 47,12
60.2 1.44238 1.2949 795.2 614.1 47,23
60.3 1.44260 1.2956 796.9 615.1 47,34
60.4 1.44283 1.2962 798.6 616.1 47,44
60.5 1.44305 1.2969 800.5 617.2 47,55
60.6 1.44328 1.2976 802.2 618.2 47,65
60.7 1.44351 1.2981 803.9 619.3 47,75
60.8 1.44374 1.2986 805.5 620.3 47,85
60.9 1.44397 1.2991 807.1 621.3 47,94
61.0 1.44419 1.2996 808.7 622.3 48,04
61.1 1.44442 1.3002 810.5 623.4 48,14
61.2 1.44465 1.3009 812.3 624.4 48,25
61.3 1.44488 1.3016 814.2 625.5 48,36
61.4 1.44511 1.3022 815.8 626.5 48,46
61.5 1.44534 1.3029 817.7 627.6 48,57
61.6 1.44557 1.3036 819.4 628.6 48,67
61.7 1.44580 1.3042 821.3 629.7 48,79
61.8 1.44603 1.3049 823.0 630.7 48,89
61.9 1.44626 1.3056 824.8 631.7 48,99
62.0 1.44648 1.3062 826.6 632.8 49,10
62.1 1.44672 1.3068 828.3 633.8 49,20
62.2 1.44695 1.3075 830.0 634.8 49,30
62.3 1.44718 1.3080 831.8 635.9 49,40
62.4 1.44741 1.3085 833.4 636.9 49,50
62.5 1.44764 1.3090 835.1 638.0 49,60
62.6 1.44787 1.3095 836.8 639.0 49,71
62.7 1.44810 1.3101 838.5 640.0 49,81
62.8 1.44833 1.3108 840.2 641.0 49,91
62.9 1.44856 1.3115 842.1 642.1 50,02
63.0 1.44879 1.3121 843.8 643.1 50,12
63.1 1.44902 1.3128 845.7 644.2 50,23
63.2 1.44926 1.3135 847.5 645.2 50,34
63.3 1.44949 1.3141 849.3 646.3 50,45
63.4 1.44972 1.3148 851.1 647.3 50,56
63.5 1.44995 1.3155 853.0 648.4 50,67
63.6 1.45019 1.3161 854.7 649.4 50,77
63.7 1.45042 1.3168 856.5 650.4 50,88
63.8 1.45065 1.3175 858.4 651.5 50,99
63.9 1.45088 1.3180 860.0 652.5 51,08
64.0 1.45112 1.3185 861.6 653.5 51,18
64.1 1.45135 1.3190 863.4 654.6 51,29
64.2 1.45158 1.3195 865.1 655.6 51,39
64.3 1.45181 1.3201 866.9 656.7 51,49
64.4 1.45205 1.3208 868.7 657.7 51,60
64.5 1.45228 1.3215 870.6 658.8 51,71
64.6 1.45252 1.3221 872.3 659.8 51,81
64.7 1.45275 1.3228 874.1 660.8 51,92
64.8 1.45299 1.3235 876.0 661.9 52,03
64.9 1.45322 1.3241 877.8 662.9 52,141990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 36
▼B
Σακχαρόζη
% (m/m)∆είκτης
διάθλασης σε
20ºCΠυκνότητα σε
20ºCΣάκχαρασε g/lΣάκχαρα σε g/
kgΑλκοολικός
τίτλος σε %
vol.σε 20ºC
65.0 1.45347 1.3248 879.7 664.0 52,25
65.1 1.45369 1.3255 881.5 665.0 52,36
65.2 1.45393 1.3261 883.2 666.0 52,46
65.3 1.45416 1.3268 885.0 667.0 52,57
65.4 1.45440 1.3275 886.9 668.1 52,68
65.5 1.45463 1.3281 888.8 669.2 52,79
65.6 1.45487 1.3288 890.6 670.2 52,90
65.7 1.45510 1.3295 892.4 671.2 53,01
65.8 1.45534 1.3301 894.2 672.3 53,12
65.9 1.45557 1.3308 896.0 673.3 53,22
66.0 1.45583 1.3315 898.0 674.4 53,34
66.1 1.45605 1.3320 899.6 675.4 53,44
66.2 1.45629 1.3325 901.3 676.4 53,54
66.3 1.45652 1.3330 903.1 677.5 53,64
66.4 1.45676 1.3335 904.8 678.5 53,75
66.5 1.45700 1.3341 906.7 679.6 53,86
66.6 1.45724 1.3348 908.5 680.6 53,96
66.7 1.45747 1.3355 910.4 681.7 54,08
66.8 1.45771 1.3361 912.2 682.7 54,18
66.9 1.45795 1.3367 913.9 683.7 54,29
67.0 1.45820 1.3374 915.9 684.8 54,40
67.1 1.45843 1.3380 917.6 685.8 54,51
67.2 1.45867 1.3387 919.6 686.9 54,62
67.3 1.45890 1.3395 921.4 687.9 54,73
67.4 1.45914 1.3400 923.1 688.9 54,83
67.5 1.45938 1.3407 925.1 690.0 54,95
67.6 1.45962 1.3415 927.0 691.0 55,06
67.7 1.45986 1.3420 928.8 692.1 55,17
67.8 1.46010 1.3427 930.6 693.1 55,28
67.9 1.46034 1.3434 932.6 694.2 55,40
68.0 1.46060 1.3440 934.4 695.2 55,50
68.1 1.46082 1.3447 936.2 696.2 55,61
68.2 1.46106 1.3454 938.0 697.2 55,72
68.3 1.46130 1.3460 939.9 698.3 55,83
68.4 1.46154 1.3466 941.8 699.4 55,94
68.5 1.46178 1.3473 943.7 700.4 56,06
68.6 1.46202 1.3479 945.4 701.4 56,16
68.7 1.46226 1.3486 947.4 702.5 56,28
68.8 1.46251 1.3493 949.2 703.5 56,38
68.9 1.46275 1.3499 951.1 704.6 56,50
69.0 1.46301 1.3506 953.0 705.6 56,61
69.1 1.46323 1.3513 954.8 706.6 56,72
69.2 1.46347 1.3519 956.7 707.7 56,83
69.3 1.46371 1.3526 958.6 708.7 56,94
69.4 1.46396 1.3533 960.6 709.8 57,06
69.5 1.46420 1.3539 962.4 710.8 57,17
69.6 1.46444 1.3546 964.3 711.9 57,28
69.7 1.46468 1.3553 966.2 712.9 57,39
69.8 1.46493 1.3560 968.2 714.0 57,51
69.9 1.46517 1.3566 970.0 715.0 57,621990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 37
▼B
Σακχαρόζη
% (m/m)∆είκτης
διάθλασης σε
20ºCΠυκνότητα σε
20ºCΣάκχαρασε g/lΣάκχαρα σε g/
kgΑλκοολικός
τίτλος σε %
vol.σε 20ºC
70.0 1.46544 1.3573 971.8 716.0 57,72
70.1 1.46565 1.3579 973.8 717.1 57,84
70.2 1.46590 1.3586 975.6 718.1 57,95
70.3 1.46614 1.3593 977.6 719.2 58,07
70.4 1.46639 1.3599 979.4 720.2 58,18
70.5 1.46663 1.3606 981.3 721.2 58,29
70.6 1.46688 1.3613 983.3 722.3 58,41
70.7 1.46712 1.3619 985.2 723.4 58,52
70.8 1.46737 1.3626 987.1 724.4 58,63
70.9 1.46761 1.3633 988.9 725.4 58,74
71.0 1.46789 1.3639 990.9 726.5 58,86
71.1 1.46810 1.3646 992.8 727.5 58,97
71.2 1.46835 1.3653 994.8 728.6 59,09
71.3 1.46859 1.3659 996.6 729.6 59,20
71.4 1.46884 1.3665 998.5 730.7 59,31
71.5 1.46908 1.3672 1 000.4 731.7 59,42
71.6 1.46933 1.3678 1 002.2 732.7 59,53
71.7 1.46957 1.3685 1 004.2 733.8 59,65
71.8 1.46982 1.3692 1 006.1 734.8 59,76
71.9 1.47007 1.3698 1 008.0 735.9 59,88
72.0 1.47036 1.3705 1 009.9 736.9 59,99
72.1 1.47056 1.3712 1 012.0 738.0 60,11
72.2 1.47081 1.3718 1 013.8 739.0 60,22
72.3 1.47106 1.3725 1 015.7 740.0 60,33
72.4 1.47131 1.3732 1 017.7 741.1 60,45
72.5 1.47155 1.3738 1 019.5 742.1 60,56
72.6 1.47180 1.3745 1 021.5 743.2 60,68
72.7 1.47205 1.3752 1 023.4 744.2 60,79
72.8 1.47230 1.3758 1 025.4 745.3 60,91
72.9 1.47254 1.3765 1 027.3 746.3 61,02
73.0 1.47284 1.3772 1 029.3 747.4 61,14
73.1 1.47304 1.3778 1 031.2 748.4 61,25
73.2 1.47329 1.3785 1 033.2 749.5 61,37
73.3 1.47354 1.3792 1 035.1 750.5 61,48
73.4 1.47379 1.3798 1 037.1 751.6 61,60
73.5 1.47404 1.3805 1 039.0 752.6 61,72
73.6 1.47429 1.3812 1 040.9 753.6 61,83
73.7 1.47454 1.3818 1 042.8 754.7 61,94
73.8 1.47479 1.3825 1 044.8 755.7 62,06
73.9 1.47504 1.3832 1 046.8 756.8 62,18
74.0 1.47534 1.3838 1 048.6 757.8 62,28
74.1 1.47554 1.3845 1 050.7 758.9 62,41
74.2 1.47579 1.3852 1 052.6 759.9 62,52
74.3 1.47604 1.3858 1 054.6 761.0 62,64
74.4 1.47629 1.3865 1 056.5 762.0 62,76
74.5 1.47654 1.3871 1 058.5 763.1 62,87
74.6 1.47679 1.3878 1 060.4 764.1 62,99
74.7 1.47704 1.3885 1 062.3 765.1 63,10
74.8 1.47730 1.3892 1 064.4 766.2 63,23
74.9 1.47755 1.3898 1 066.3 767.2 63,33
75.0 1.47785 1.3905 1 068.3 768.3 63,461990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 38
▼B
3.ΑΛΚΟΟΛΙΚΟΣ ΤΙΤΛΟΣ
1. ΟΡΙΣΜΟΣ
Ο αλκοολικός τίτλος κατ 'όγκον ισούται µε τον αριθµό των
λίτρων αιθανόλης που περιέχονται σε 100 λίτρα οίνου, των
δύο αυτών όγκων µετρουµένων σε θερµοκρασία 20 ºC .
Συµβολίζεται µε το σύµβολο «% vol».
Παρατήρηση:Τα οµόλογα της αιθανόλης καθώς επίσης και η αιθανόλη
και τα οµόλογα της αιθανόλης των αιθυλεστέρων περι-
λαµβάνονται στον ακλοολικό τίτλο διότι επανευρίσκονται
στο απόσταγµα.
2. ΑΡΧΗ ΤΩΝ ΜΕΘΟ∆ΩΝ
2.1. Απόσταξη του οίνου αφού προηγουµένως καταστεί αλκα-
λικός µε εναιώρηµα υδροξειδίου του ασβεστίου.
Προσδιορισµός του αλκοολικού τίτλου κατ 'όγκον στο
απόσταγµα.
2.2. Μέθοδος αναφοράς: προσδιορισµός της πυκνότητας του
αποστάγµατος µε τη µέθοδο της ληκύθου.
2.3. Συνήθεις µέθοδοι
2.3.1. Προσδιορισµός του αλκοολικού τίτλου του αποστάγµατος µε
αραιόµετρο
2.3.2. Προσδιορισµός του αλκοολικού τίτλου του αποστάγµατος διά
µετρήσεως της πυκνότητας µε τη µέθοδο του υδροστατικού
ζυγού
2.3.3. Προσδιορισµός του αλκοολικού τίτλου του αποστάγµατος µε
διαθλασµετρία
Σηµείωση:Για να εκφρασθεί ο αλκοολικός τίτλος από την πυκνότητα
του αποστάγµατος, χρησιµοποιούνται οι πρακτικοί πίνακες
Ι,II,καιIIIπου δίνονται στο παράρτηµα IIστο κεφάλαιο
αυτό. Έχουν υπολογισθεί από το διεθνή αλκοολοµετρικό
πίνακαπουδηµοσιεύθηκετο1972απότοδιεθνήοργανισµό
νόµιµης µετρολογίας στη σύσταση αριθ. 22και έγινε
αποδεκτός από τον OIV (γενική συνέλευση του 1974).
Στον πίνακα Ι δίνεται η γενική εξίσωση που συνδέει τον
αλκοολικό τίτλο κατ 'όγκον και την πυκνότητα των υδραλ-
κοολικών µειγµάτων σε συνάρτηση µε τη θερµοκρασία.
3. ΠΑΡΑΛΑΒΗ ΤΟΥ ΑΠΟΣΤΑΓΜΑΤΟΣ
3.1. Εξοπλισµός
3.1.1. Συσκευή απόσταξης που περιλαµβάνει:
—σφαιρική φιάλη χωρητικότητας ενός λίτρου µε εσµυρι-
σµένο στόµιο,
—επανορθωτικήαποστακτική στήλη ύψους περίπου 20 cm
ή οποιαδήποτε άλλη διάταξη προοριζόµενη για την
παρεµπόδιση διέλευσης πτητικοτέρων ουσιών που
προκαλούν σφάλµα προς τα άνω στο αποτέλεσµα της
µέτρησης,
—πηγή θερµότητας: πρέπει να αποφεύγεται η πυρόλυση
των εκχυλισµατικών ουσιών του οίνου,
—ψυκτήρας στο άκρο του οποίου προσαρµόζεται λεπτός
σωλήνας ο οποίος µεταφέρει το απόσταγµα στον
πυθµένα ογκοµετρικής φιάλης που χρησιµεύει ως
υποδοχέας και που περιέχει µερικά χιλιοστόλιτρα
ύδατος.
3.1.2. Συσκευή απόσταξης µεθ 'υδρατµών που περιλαµβάνει:
1.Πηγή παραγωγής υδρατµών.
2.Φιάλη αποστάξεως κατάλληλη για την είσοδο των υδρα-
τµών.
3.Επανορθωτική στήλη απόσταξης.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 39
▼B
4.Ψυκτήρα.
Μπορείναχρησιµοποιηθείοποιοδήποτεµοντέλοσυσκευής
αποστάξεως ή οποιαδήποτε συσκευή αποστάξεως µεθ '
υδρατµών υπό την προϋπόθεση ότι ανταποκρίνεται στην
ακόλουθη δοκιµή: υδραλκοολικόµείγµα αλκοολικού τίτλου
10% volαποστάζεται διαδοχικά πέντε φορές. Μετά την
πέµπτη απόσταξη πρέπει το απόσταγµα να έχει αλκοολικό
τίτλοτουλάχιστον9,9 % vol,δηλαδήκατάτηδιάρκειακάθε
απόσταξης δεν πρέπει να επέρχεται απώλεια αλκοόλης
µεγαλύτερη από 0,02 % vol.
3.2. Αντιδραστήρια
3.2.1. Αναιώρηµαυδροξειδίουτουασβεστίου2 M
Λαµβάνεται χύνοντας προσεκτικά ένα λίτρο θερµού ύδατος
(60— 70º C)σε 120gενεργού µονοξειδίου του ασβεστίου
CaO.
3.3. Προετοιµασία του δείγµατος
Οι νέοι ή αφρώδεις οίνοι απαλλάσσονται προηγουµένως
από τη µεγαλύτερη ποσότητα του εµπεριεχοµένου διοξει-
δίου του άνθρακα δι 'αναδεύσεως 250 — 300 mlοίνου σε
φιάλη 500 ml.
3.4. Τρόπος εργασίας
Σεµιαογκοµετρικήφιάλητων200 mlοοίνοςµετριέταικαι
σηµειώνεται η θερµοκρασία.
Ο περιεχόµενος στην ογκοµετρική φιάλη οίνος µεταγγί-
ζεται στη σφαιρική φιάλη της συσκευής αποστάξεως ή
στην αντίστοιχη φιάλη της συσκευής αποστάξεως µεθ '
υδρατµών. Η ογκοµετρική φιάλη ξεπλένεται τέσσερις
φορέςµε5 mlύδωρτοοποίοπροστίθεται επίσηςστησφαι-
ρική φιάλη ή στη φιάλη εισόδου των υδρατµών Έπειτα
προστίθενται 10 mlυδροξειδίου του ασβεστίου (σηµείο
3.2.1) και στην περίπτωση της αποστάξεως µερικά τεµα-
χίδια πορώδους ανενεργού υλικού (ελαφρόπετρα).
Το απόσταγµα συλλέγεται στην ογκοµετρική φιάλη των
200mlπου χρησιµοποιήθηκε για τη µέτρηση του οίνου.
Συλλέγεται απόσταγµα όγκου ίσου µε τα τρία τέταρτα
περίπουτουαρχικούόγκουστηνπερίπτωσητηςαπόσταξης
και απόσταγµα όγκου 198 έως 199 mlστην περίπτωση της
αποστάξεωςµεθ 'υδρατµών.Συµπληρώνεταιµέχριτα200 ml
µε αποσταγµένο ύδωρ. Η θερµοκρασία του αποστάγµατος
δεν πρέπει να αποκλίνει από την αρχική θερµοκρασία
περισσότερο από ±2 ºC .
Τοαπόσταγµααναµειγνύεταιπροσεκτικάµεκυκλικέςκινή-
σεις.
Παρατήρηση:
Στην περίπτωση οίνων ιδιαίτερα επιβαρυµένων µε ιόντα
αµµωνίου, το απόσταγµα επαναποστάζεται, ενδεχοµένως,
υπό τις προϋποθέσεις που περιγράφονται ανωτέρω αντι-
καθιστώντας το αιώρηµα του υδροξειδίου του ασβεστίου
µε 1mlθειικού οξέος σε 10 p 100 (v/v).
4. ΜΕΘΟ∆ΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ
Προσδιορισµός του αλκοολικού τίτλου του αποστάγµατος
µε λήκυθο.
4.1. Εξοπλισµός
4.1.1. Χρησιµοποιείται λήκυθος βαθµονοµηµένη όπως υποδει-
κνύεται στο κεφάλαιο «Πυκνότητα ».
4.2. Τρόπος εργασίας
Προσδιορίζεται, όπως υποδεικνύεται στο κεφάλαιο 1.
«Πυκνότητα »στα σηµεία 4.3.1 και 4.3.2 η φαινοµενική
πυκνότητα στους tº Cτου αποστάγµατος (σηµείο 3.4) ·έστω
ρtη πυκνότητα αυτή.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 40
▼B
4.3. Έκφραση των αποτελεσµάτων
4.3.1. Τρόποςυπολογισµού
Ο αλκοολικός τίτλος στους 20 ºCυπολογίζεται µε τη
βοήθεια του πίνακα Ι. Στον πίνακα, αναζητείται στην
οριζόντια γραµµή που αντιστοιχεί στη θερµοκρασία Τ
(εκφραζόµενη σε ακέραιο αριθµό)που είναι αµέσως µικρό-
τερη του tº C,η µικρότερη τιµή πυκνότητας που είναι
µεγαλύτερη της ρt.Για τον υπολογισµό της πυκνότητας ρ
σ'αυτή τη θερµοκρασία Τ, χρησιµοποιείται η αναγραφό-
µενη διαφορά στον πίνακα κάτω από την πυκνότητα αυτή.
Στη γραµµή της θερµοκρασίας αυτής Τ, αναζητείται η
πυκνότητα ρ ′που είναι αµέσως µεγαλύτερη από την ρ και
ρ′και υπολογίζεται η διαφορά µεταξύ των δύο αυτών
πυκνοτήτων ρ και ρ ′.Η διαφορά αυτή διαιρείται µε τον
αριθµό που αναγράφεται στα δεξιά της πυκνότητας ρ ′.Το
πηλίκον δίνει το δεκαδικό µέρος του αλκοολικού τίτλου,
ενώτοακέραιοµέροςτουτίτλουαναγράφεταιστηνκορυφή
της στήλης στην οποία ευρίσκεται η πυκνότητα ρ ′.
Ένα παράδειγµα υπολογισµού του αλκοολικού τίτλου
δίνεται στο παράρτηµα Ι του κεφαλαίου αυτού.
Παρατήρηση:Η διόρθωση αυτή θερµοκρασίας έχει εισαχθεί σε
πρόγραµµα και µπορεί ενδεχοµένως να υπολογισθεί
αυτοµάτως.
4.3.2. Επαναληψιµότητα( r):
r = 0,10 % vol
4.3.3. Αναπαραγωγιµότητα( R):
R = 0,19 % vol
5. ΣΥΝΗΘΕΙΣ ΜΕΘΟ∆ΟΙ
5.1. Αραιοµετρία (µέτρηση µε αραιόµετρο)
5.1.1. Εξοπλισµός
5.1.1.1. Αλκοολόµετρο
Το αλκοολόµετρο πρέπει να ανταποκρίνεται στις προδια-
γραφές για τις συσκευές της τάξης Iή της τάξης IIπου
καθορίζονται στη διεθνή σύσταση αριθ. 44 «Αλκοολόµετρα
και αραιόµετρα για αλκοόλη »τουOIML (organisation inter-
nationale de métrologie légale).
5.1.1.2. Θερµόµετρο βαθµονοµηµένο σε βαθµούς και δέκατα του
βαθµού από 0 έως 40 ºC ,ελεγµένο για ακρίβεια ενός εικο-
στού (
1/20)του βαθµού.
5.1.1.3. Κυλινδρικός σωλήνας διαµέτρου 36 mmκαι ύψους 320 mm,
διατηρούµενοςκατακόρυφοςµετηβοήθειαυποστηρίγµατος
που φέρει ανυψωτικούς κοχλίες.
5.1.2. Τρόποςεργασίας
Το απόσταγµα (σηµείο 3.4) φέρεται στον κυλινδρικό
σωλήνα. Ο σωλήνας διατηρείται τελείως κατακόρυφος.
Εµβαπτίζονται το θερµόµετρο και το αλκοολόµετρο. Η
ανάγνωση του θερµοµέτρου γίνεται ένα λεπτό µετά από
την ανακίνηση του συνόλου προς εξισορρόπηση των
θερµοκρασιώντουσωλήνα,τουθερµοµέτρου,τουακλοολο-
µέτρου και του αποστάγµατος. Το θερµόµετρο
αποµακρύνεται και µετά από ένα λεπτό διαβάζεται στο
αλκοολόµετρο ο φαινοµενικός αλκοολικός τίτλος. Γίνονται
τουλάχιστον τρεις αναγνώσεις µε τη βοήθεια µεγεθυντικού
φακού. Ο φαινοµενικός τίτλος που µετράται στους tº C
διορθώνεται ως προς τη θερµοκρασία µε τη βοήθεια του
πίνακαII.
Η θερµοκρασία του υγρού πρέπει να είναι παραπλήσια της
θερµοκρασίας του περιβάλλοντος (διαφορά όχι µεγαλύτερη
από 5º C).1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 41
▼B
5.2. Μέτρηση της πυκνότητας µε τον υδροστατικό ζυγό
5.2.1. Εξοπλισµός
Χρησιµοποιείται υδροστατικός ζυγός όπως υποδεικνύεται
στο κεφάλαιο «Πυκνότητα ».
5.2.2. Τρόποςεργασίας
Προσδιορίζεται η φαινοµενική πυκνότητα του αποστά-
γµατος στους tº Cόπως υποδεικνύεται στο κεφάλαιο 1
«Πυκνότητα »στο σηµείο 5.2.2.
5.2.3. Έκφρασητωναποτελεσµάτων
Υπολογίζεται ο αλκοολικός τίτλος στους 20 ºC
ακολουθώντας τις υποδείξεις που δίνονται στο σηµείο
4.3.1 µε τη βοήθεια του πίνακα I,αν ο πλωτήρας είναι από
πυρέξ ή µε τη βοήθεια του πίνακα III,αν ο πλωτήρας είναι
από κοινό γυαλί.
5.3. ∆ιαθλασιµετρία
5.3.1. Εξοπλισµός
5.3.1.1. ∆ιαθλασίµετρο που επιτρέπει τη µέτρηση τιµών δείκτη
διαθλάσεως που περιλαµβάνονται µεταξύ 1,330 και 1,346.
Ανάλογα µε τον τύπο της συσκευής, οι µετρήσεις γίνονται:
—είτε στους 20 ºC ,χάρη σε κατάλληλη διάταξη,
—είτε στη θερµοκρασία περιβάλλοντος tº C,που µετράται
µε θερµόµετρο το οποίο επιτρέπει προσδιορισµό της
θερµοκρασίας µε ακρίβεια τουλάχιστον 0,05 ºC .Μαζί
µε τη συσκευή παρέχεται και πίνακας διόρθωσης της
θερµοκρασίας.
5.3.2. Τρόποςεργασίας
Η µέτρηση του δείκτη διαθλάσεως γίνεται στο απόσταγµα
οίνου (σηµείο 3.4) ακολουθώντας τον τρόπο εργασίας που
καθορίζεται για τον χρησιµοποιούµενο τύπο συσκευής.
5.3.3. Έκφρασητωναποτελεσµάτων
Με τη βοήθεια του πίνακα IVυπολογίζεται, από το δείκτη
διαθλάσεως στους 20 ºC ,ο αλκοολικός τίτλος.
Παρατήρηση:Ο πίνακας IVδίνει τη σχέση µεταξύ των τιµών του δείκτη
διαθλάσεως των καθαρών υδραλκοολικών µειγµάτων και
των αποσταγµάτων οίνου. Στην περίπτωση των
αποσταγµάτων οίνου, λαµβάνονται υπόψη οι ρύποι του
αποστάγµατος (κυρίως ανώτερες αλκοόλες). Η παρουσία
µεθανόλης επιφέρει µείωση του δείκτη διαθλάσεως και
συνεπώς του αλκοολικού τίτλου.
6. ΠΑΡΑ∆ΕΙΓΜΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ ΤΟΥ ΑΛΚΟΟΛΙΚΟΥ
ΤΙΤΛΟΥ ΕΝΟΣ ΟΙΝΟΥ
6.1. Μέθοδος της ληκύθου µε ζυγό µε δύο πλάστιγγες
6.1.1. Οι σταθερές της ληκύθου προσδιορίσθηκαν και υπολογί-
σθηκαν όπως υποδεικνύεται στο κεφάλαιο 1 (σηµείο 6.1.1)
«Πυκνότητα και σχετική πυκνότητα ».
6.1.2. Ζύγισητηςληκύθουγεµάτηςµεαπόσταγµα:
Αριθµητικό
παράδειγµα
Βάρος=λήκυθος +απόσταγµα στους tº C + P ″/C144/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C145/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C146tº C = 18,90º C
tº Cδιορθωµένη = 18,70º C
P″ = 2,8074 g
p+m−P ″=µάζα του αποστάγµατος στους tº C 105,0698−2,8074=102,2624g
Φαινοµενική πυκνότητα στους tº C1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 42
▼B
Pt¼pþm/C0p00
´ογκοςτηςληκύθου στους 20º/C144/C147/C147/C147/C147/C147/C145/C147/C147/C147/C147/C147/C146ρ18 ;70ºC¼102 ;2624
104 ;0229¼0;983076
6.1.3. Υπολογισµόςτουαλκοολικούτίτλου
Αναφέρεται στον πίνακα των φαινο-
µενικών πυκνοτήτων των υδραλκοο-
λικών µειγµάτων σε διάφορες
θερµοκρασίες, όπως υποδεικνύεταιπαραπάνω/C144/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C145/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C146Στη γραµµή 18 ºCτου πίνακα των
φαινοµενικών πυκνοτήτων, η µικρό-
τερη πυκνότητα η αµέσως µεγαλύ-
τερη από την τιµή 0,983076, είναι η
0,98398 που ευρίσκεται στη στήλη
11% vol
Η πυκνότητα στους 18 ºείναι:
(98307,6 + 0,7 × 22) 10
−5= 0,98323
0,98398 − 0,98323 = 0,00075
Το δεκαδικό µέρος του αλκοολικού
τίτλου είναι 75 /114 = 0,65
Ο αλκοολικός τίτλος είναι: 11,65 %
vol.
6.2. Μέθοδος της ληκύθου µε ζυγό µε µία πλάστιγγα
6.2.1. Οι σταθερές της ληκύθου προσδιορίσθηκαν και υπολογί-
σθηκαν όπως δίδονται στο κεφάλαιο 1 «Πυκνότητα και
σχετική πυκνότητα »σηµείο 6.2.1.
6.2.2. Ζύγισητηςληκύθουγεµάτηςµεαπόσταγµα:
Βάρος του φιαλιδίου απόβαρου
κατά τη στιγµή του προσδιορι-
σµού σε γραµµάρια: T1= 171,9178
Λήκυθος γεµάτη µε απόσταγµα
στους 20,50 ºCσε γραµµάρια: P2= 167,8438
Μεταβολή της αεροπίεσης: dT = 171,9178 − 171,9160
= + 0,0018
Μάζα του αποστάγµατος στους
20,50ºC : Lt= 167,8438 − (67,6695 + 0,0018)
= 100,1725
Φαινοµενική πυκνότητα του
αποστάγµατος P20;50º C¼100 ;1725
101 ;8194¼0;983825
6.2.3. Υπολογισµόςτουαλκοολικούτίτλου
Αναφέρεται στον πίνακα των φαινο-
µενικών πυκνοτήτων των υδραλκοο-
λικών µειγµάτων σε διάφορες
θερµοκρασίες, όπως υποδεικνύεται
παραπάνω/C144/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C145/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C146Στη γραµµή 20 ºCτου πίνακα των
φαινοµενικών πυκνοτήτων, η πιο
µικρή πυκνότητα η αµέσως µεγαλύ-
τερη από την τιµή 0,983825, είναι η
0,98471 στη στήλη 10 % vol
Η πυκνότητα στους 20 ºείναι:
(98382,5 + 0,50 × 24) 10
−5= 0,983945
0,98471 − 0,983945 = 0,000765
Το δεκαδικό µέρος του αλκοολικού
τίτλου είναι 76,5 /119 = 0,64
Ο αλκοολικός τίτλος είναι: 10,64 %
vol.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 43
▼B
ΤΥΠΟΣ ΠΟΥ ΕΠΙΤΡΕΠΕΙ ΤΗ ΣΥΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΑΛΚΟΟΛΟΜΕ-
ΤΡΙΚΩΝ ΠΙΝΑΚΩΝ ΜΕΙΓΜΑΤΩΝ ΑΙΘΑΝΟΛΗΣ ΚΑΙ Υ∆ΑΤΟΣ
Ηπυκνότητα «ρ»,εκφραζόµενησεχιλιόγραµµαανάκυβικόµέτρο( kg/m3)
ενός µείγµατος αιθανόλης και ύδατος στη θερµοκρασία t,εκφραζόµενη
σε βαθµούς Κελσίου, δίνεται από τον ακόλουθο τύπο συναρτήσει:
—της περιεκτικότητας pεκφραζόµενης µε ένα δεκαδικό αριθµό (1),
—της θερµοκρασίας tεκφραζόµενης σε βαθµούς Κελσίου (ΕΙΡΤ68),
—των παρακάτω αριθµητικών συντελεστών.
Ο τύπος ισχύει για τις θερµοκρασίες που περιλαµβάνονται µεταξύ −2 0
και+ 40º C.
Αριθµητικοί συντελεστές του τύπου
kAk
kg/m3Bk
1 9,982 012 300 · 102− 2,0618513 · 10−1kg/(m3· ºC)
2 − 1,929 769 495 · 102− 5,268 254 2 · 10−3kg/(m3·º C2)
3 3,891238 958 · 1023,613 0013 · 10−5kg/(m3·º C3)
4 − 1,668 103 923 · 103− 3,895 770 2 · 10−7kg/(m3·º C4)
5 1,352 215 441 · 1047,169 354 0 · 10−9kg/(m3·º C5)
6 − 8,829 278 388 · 104− 9,973 9231 · 10−11kg/(m3·º C6)
7 3,062 874 042 · 105
8 − 6,138 381 234 · 105
9 7,470172 998 · 105
10 − 5,478 461 354 · 105
11 2,234 460 334 · 105
12 − 3,903 285 426 · 104
kC1,k
kg/(m3· ºC)C2,k
kg/(m3·º C2)
1 1,693 443 461 530 087 · 10−1− 1,193 013 005 057 010 · 10−2
2 − 1,046 914 743 455 169 · 1012,517 399 633 803 461 · 10−1
3 7,196 353 469 546 523 · 101− 2,170 575 700 536 993
4 − 7,047 478 054 272 792 · 1021,353 034 988 843 029 · 101
5 3,924 090 430 035 045 · 103− 5,029 988 758 547 014 · 101
6 − 1,210 164 659 068 747 · 1041,096 355 666 577 570 · 102
7 2,248 646 550 400 788 · 104− 1,422 753 946 421 155 · 102
8 − 2,605 562 982 188 164 · 1041,080 435 942 856 230 · 102
9 1,852 373 922 069 467 · 104− 4,414 153 236 817 392 · 101
10 − 7,420 201 433 430 137 · 1037,442 971 530 188 783
11 1,285 617 841 998 974 · 103
kC3,k
kg/(m3·º C3)C4,k
kg/(m3·º C4)C5,k
kg/(m3·º C5)
1 − 6,802 995 733 503 803 · 10−44,075 376 675 622 027 · 10−6− 2,788 074 354 782 409 · 10−8
2 1,876 837 790 289 664 · 10−2− 8,763 058 573 471 110 · 10−61,345 612 883 493 354 · 10−8
3 − 2,002 561 813 734 156 · 10−16,515 031 360 099 368 · 10−6
4 1,022 992 966 719 220 − 1,515 784 836 987 210 · 10−6
5 − 2,895 696 483 903 638
6 4,810 060 584 300 675
7 − 4,672 147 440 794 683
8 2,458 043 105 903 461
9 − 5,411 227 621 436 812 · 10−11990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 44
(1)παράδειγµα: για περιεκτικότητα 12 %: p = 0,12.
▼B
ΠΙΝΑΚΑΣ Ι
∆ΙΕΘΝΗΣ ΑΛΚΟΟΛΙΚΟΣ ΤΙΤΛΟΣ ΣΤΟΥΣ 20 ºC
Πίνακας φαινοµενικών πυκνοτήτων υδραλκοολικών µειγµάτων —Λήκυθος από γυαλί πυρέξ
Πυκνότητες σε tº,διορθωµένες ως προς την άνωση αέρα
tºΑλκοολικός τίτλος σε % vol
01234567891 0 1 1
0º 999,64 1,50 998,14 1,44 996,70 1,40 995,30 1,35 993,95 1,30 992,65 1,24 991,41 1,19 990,22 1,14 989,08 1,10 987,98 1,05 986,93 1,00 985,93 0,95
−0,07 −0,06 −0,06 −0,06 −0,06 −0,06 −0,06 −0,05 −0,04 −0,03 −0,02 −0,01
1º 999,71 1,51 998,20 1,44 996,76 1,40 995,36 1,35 994,01 1,30 992,71 1,24 991,47 1,20 990,27 1,15 989,12 1,11 988,01 1,06 986,95 1,01 985,94 0,97
−0,05 −0,05 −0,04 −0,04 −0,04 −0,04 −0,03 −0,03 −0,02 −0,02 −0,01 0,00
2º 999,76 1,51 998,25 1,45 996,80 1,40 995,40 1,35 994,05 1,30 992,75 1,25 991,50 1,20 990,30 1,16 989,14 1,11 988,03 1,07 986,96 1,02 985,94 0,98
−0,03 −0,03 −0,03 −0,02 −0,02 −0,02 −0,02 −0,01 −0,01 0,00 0,01 0,02
3º 999,79 1,51 998,28 1,45 996,83 1,41 995,42 1,35 994,07 1,30 992,77 1,25 991,52 1,21 990,31 1,16 989,15 1,12 988,03 1,08 986,95 1,03 985,92 1,00
−0,02 −0,02 −0,01 −0,02 −0,01 −0,01 0,00 0,00 0,01 0,02 0,03 0,04
4º 999,81 1,51 998,30 1,46 996,84 1,40 995,44 1,36 994,08 1,30 992,78 1,26 991,52 1,21 990,31 1,17 989,14 1,13 988,01 1,09 986,92 1,04 985,88 1,00
0,00 0,00 0,00 0,00 0,01 0,02 0,02 0,02 0,02 0,03 0,04 0,05
5º 999,81 1,51 998,30 1,46 996,84 1,40 995,44 1,37 994,07 1,31 992,76 1,26 991,50 1,21 990,29 1,17 989,12 1,14 987,98 1,10 986,88 1,05 985,83 1,01
0,01 0,01 0,01 0,02 0,01 0,02 0,03 0,04 0,05 0,05 0,05 0,06
6º 999,80 1,51 998,29 1,46 996,83 1,41 995,42 1,36 994,06 1,32 992,74 1,27 991,47 1,22 990,25 1,18 989,07 1,14 987,93 1,10 986,83 1,06 985,77 1,03
0,03 0,03 0,03 0,03 0,04 0,04 0,04 0,05 0,06 0,07 0,08 0,09
7º 999,77 1,51 998,26 1,46 996,80 1,41 995,39 1,37 994,02 1,32 992,70 1,27 991,43 1,23 990,20 1,19 989,01 1,15 987,86 1,11 986,75 1,07 985,68 1,03
0,05 0,04 0,04 0,05 0,05 0,05 0,05 0,06 0,06 0,07 0,08 0,09
8º 999,72 1,50 998,22 1,46 996,76 1,42 995,34 1,37 993,97 1,32 992,65 1,27 991,38 1,24 990,14 1,19 988,95 1,16 987,79 1,12 986,67 1,08 985,59 1,05
0,05 0,06 0,06 0,06 0,06 0,06 0,07 0,07 0,08 0,09 0,10 0,11
9º 999,67 1,51 998,16 1,46 996,70 1,42 995,28 1,37 993,91 1,32 992,59 1,28 991,31 1,24 990,07 1,20 988,87 1,17 987,70 1,13 986,57 1,09 985,48 1,06
0,07 0,07 0,07 0,07 0,07 0,08 0,08 0,09 0,09 0,10 0,11 0,12
10º 999,60 1,51 998,09 1,46 996,63 1,42 995,21 1,37 993,84 1,33 992,51 1,28 991,23 1,25 989,98 1,20 988,78 1,17 987,60 1,14 986,46 1,10 985,36 1,06
0,09 0,09 0,09 0,08 0,09 0,09 0,10 0,10 0,11 0,11 0,12 0,13
11º 999,51 1,51 998,00 1,46 996,54 1,41 995,13 1,38 993,75 1,33 992,42 1,29 991,13 1,25 989,88 1,21 988,67 1,18 987,49 1,15 986,34 1,11 985,23 1,07
0,10 0,09 0,09 0,10 0,10 0,11 0,11 0,11 0,12 0,13 0,13 0,14
12º 999,41 1,50 997,91 1,46 996,45 1,42 995,03 1,38 993,65 1,34 992,31 1,29 991,02 1,25 989,77 1,22 988,55 1,19 987,36 1,15 986,21 1,12 985,09 1,09
0,11 0,11 0,11 0,11 0,11 0,11 0,12 0,12 0,13 0,14 0,15 0,16
13º 999,30 1,50 997,80 1,46 996,34 1,42 994,92 1,38 993,54 1,34 992,20 1,30 990,90 1,25 989,65 1,23 988,42 1,20 987,22 1,16 986,06 1,13 984,93 1,09
0,12 0,12 0,12 0,13 0,13 0,13 0,13 0,14 0,14 0,15 0,16 0,16
14º 999,18 1,50 997,68 1,46 996,22 1,43 994,79 1,38 993,41 1,34 992,07 1,30 990,77 1,26 989,51 1,23 988,28 1,21 987,07 1,17 985,90 1,13 984,77 1,11
0,13 0,14 0,14 0,13 0,13 0,14 0,14 0,15 0,16 0,16 0,17 0,18
15º 999,05 1,51 997,54 1,46 996,08 1,42 994,66 1,38 993,28 1,35 991,93 1,30 990,63 1,27 989,36 1,24 988,12 1,21 986,91 1,18 985,73 1,14 984,59 1,12
0,15 0,14 0,14 0,15 0,15 0,15 0,16 0,16 0,17 0,17 0,18 0,19
16º 998,90 1,50 997,40 1,46 995,94 1,43 994,51 1,38 993,13 1,35 991,78 1,31 990,47 1,27 989,20 1,25 987,95 1,21 986,74 1,19 985,55 1,15 984,40 1,13
0,16 0,16 0,16 0,16 0,16 0,17 0,17 0,18 0,18 0,19 0,19 0,20
17º 998,74 1,50 997,24 1,46 995,78 1,43 994,35 1,38 992,97 1,36 991,61 1,31 990,30 1,28 989,02 1,25 987,77 1,22 986,55 1,19 985,36 1,16 984,20 1,14
0,17 0,17 0,17 0,16 0,17 0,17 0,18 0,18 0,19 0,20 0,21 0,22
18º 998,57 1,50 997,07 1,46 995,61 1,42 994,19 1,39 992,80 1,36 991,44 1,32 990,12 1,28 988,84 1,26 987,58 1,23 986,35 1,20 985,15 1,17 983,98 1,14
0,18 0,18 0,18 0,19 0,19 0,19 0,19 0,20 0,20 0,20 0,21 0,22
19º 998,39 1,50 996,89 1,46 995,43 1,43 994,00 1,39 992,61 1,36 991,25 1,32 989,93 1,29 988,64 1,26 987,38 1,23 986,15 1,21 984,94 1,10 983,76 1,16
0,19 0,19 0,19 0,19 0,19 0,19 0,20 0,20 0,21 0,22 0,23 0,24
20º 998,20 1,50 996,70 1,46 995,24 1,43 993,81 1,39 992,42 1,36 991,06 1,33 989,73 1,29 988,44 1,27 987,17 1,24 985,93 1,22 984,71 1,19 983,52 1,16
tºΑλκοολικός τίτλος σε % vol
01234567891 0 1 1
20º 998,20 1,50 996,70 1,46 995,24 1,43 993,81 1,39 992,42 1,36 991,06 1,33 989,73 1,29 988,44 1,27 987,17 1,24 985,93 1,22 984,71 1,19 983,52 1,16
0,20 0,20 0,20 0,20 0,21 0,21 0,21 0,22 0,22 0,23 0,24 0,24
21º 998,00 1,50 996,50 1,46 995,04 1,43 993,61 1,40 992,21 1,36 990,85 1,33 989,52 1,30 988,22 1,27 986,95 1,25 985,70 1,23 984,47 1,19 983,28 1,18
0,21 0,21 0,21 0,21 0,21 0,22 0,22 0,23 0,24 0,24 0,24 0,26
22º 997,79 1,50 996,29 1,46 994,83 1,43 993,40 1,40 992,00 1,37 990,63 1,33 989,30 1,31 987,99 1,28 986,71 1,25 985,46 1,23 984,23 1,21 983,02 1,18
0,22 0,22 0,23 0,23 0,23 0,23 0,24 0,24 0,24 0,25 0,26 0,25
23º 997,57 1,50 996,07 1,47 994,60 1,43 993,17 1,40 991,77 1,37 990,40 1,34 989,06 1,31 987,75 1,28 986,47 1,26 985,21 1,24 983,97 1,20 982,77 1,20
0,24 0,23 0,23 0,23 0,24 0,24 0,24 0,25 0,26 0,26 0,27 0,29
24º 997,33 1,49 995,84 1,47 994,37 1,43 992,94 1,41 991,53 1,37 990,16 1,34 988,82 1,32 987,50 1,29 986,21 1,26 984,95 1,25 983,70 1,22 982,48 1,20
0,24 0,25 0,24 0,25 0,24 0,25 0,26 0,26 0,26 0,27 0,28 0,28
25º 997,09 1,50 995,59 1,46 994,13 1,44 992,69 1,40 991,29 1,38 989,91 1,35 988,56 1,32 987,24 1,29 985,95 1,27 984,68 1,26 983,42 1,22 982,20 1,21
0,25 0,25 0,26 0,25 0,26 0,26 0,26 0,26 0,28 0,28 0,28 0,30
26º 996,84 1,50 995,34 1,47 993,87 1,43 992,44 1,41 991,03 1,38 989,65 1,35 988,30 1,32 986,98 1,31 985,67 1,27 984,40 1,26 983,14 1,24 981,90 1,22
0,26 0,26 0,26 0,27 0,27 0,27 0,27 0,28 0,28 0,29 0,30 0,30
27º 996,58 1,50 995,08 1,47 993,61 1,44 992,17 1,41 990,76 1,38 989,38 1,35 988,03 1,33 986,70 1,31 985,39 1,28 984,11 1,27 982,84 1,24 981,60 1,23
0,27 0,27 0,27 0,27 0,28 0,28 0,29 0,29 0,29 0,30 0,31 0,32
28º 996,31 1,50 994,81 1,47 993,34 1,44 991,90 1,42 990,48 1,38 989,10 1,36 987,74 1,33 986,41 1,31 985,10 1,29 983,81 1,28 982,53 1,25 981,28 1,23
0,28 0,28 0,28 0,29 0,28 0,29 0,29 0,30 0,31 0,31 0,31 0,32
29º 996,03 1,50 994,53 1,47 993,06 1,45 991,61 1,41 990,20 1,39 988,81 1,36 987,45 1,34 986,11 1,32 984,79 1,29 983,50 1,28 982,22 1,26 980,96 1,24
0,28 0,29 0,29 0,29 0,30 0,30 0,31 0,31 0,31 0,32 0,32 0,33
30º 995,75 1,51 994,24 1,47 992,77 1,45 991,32 1,42 989,90 1,39 988,51 1,37 987,14 1,34 985,80 1,32 984,48 1,30 983,18 1,28 981,90 1,27 980,63 1,25
0,30 0,30 0,30 0,30 0,31 0,31 0,31 0,31 0,32 0,33 0,34 0,34
31º 995,45 1,51 993,94 1,47 992,47 1,45 991,02 1,43 989,59 1,39 988,20 1,37 986,83 1,34 985,49 1,33 984,16 1,31 982,85 1,29 981,56 1,27 980,29 1,26
0,31 0,31 0,31 0,32 0,31 0,32 0,32 0,33 0,33 0,34 0,35 0,36
32º 995,14 1,51 993,63 1,47 992,16 1,46 990,70 1,42 989,28 1,40 987,88 1,37 986,51 1,35 985,16 1,33 983,83 1,32 982,51 1,30 981,21 1,28 979,93 1,26
0,31 0,31 0,32 0,32 0,32 0,33 0,33 0,34 0,35 0,35 0,35 0,35
33º 994,83 1,51 993,32 1,48 991,84 1,46 990,38 1,42 988,96 1,41 987,55 1,37 986,18 1,36 984,82 1,34 983,48 1,32 982,16 1,30 980,86 1,28 979,58 1,28
0,32 0,33 0,33 0,33 0,35 0,34 0,35 0,35 0,34 0,35 0,36 0,37
34º 994,51 1,52 992,99 1,48 991,51 1,46 990,05 1,44 988,61 1,40 987,21 1,38 985,83 1,36 984,47 1,33 983,14 1,33 981,81 1,31 980,50 1,29 979,21 1,28
0,33 0,33 0,34 0,35 0,34 0,35 0,35 0,35 0,36 0,36 0,36 0,37
35º 994,18 1,52 992,66 1,49 991,17 1,47 989,70 1,43 988,27 1,41 986,86 1,38 985,48 1,36 984,12 1,34 982,78 1,33 981,45 1,31 980,14 1,30 978,84 1,29
0,34 0,35 0,35 0,35 0,35 0,35 0,35 0,36 0,36 0,37 0,37 0,38
36º 993,84 1,53 992,31 1,49 990,82 1,47 989,35 1,43 987,92 1,41 986,51 1,38 985,13 1,37 983,76 1,34 982,42 1,34 981,08 1,31 979,77 1,31 978,46 1,29
0,35 0,35 0,36 0,35 0,36 0,36 0,37 0,37 0,38 0,37 0,39 0,39
37º 993,49 1,53 991,96 1,50 990,46 1,46 989,00 1,44 987,56 1,41 986,15 1,39 984,76 1,37 983,39 1,35 982,04 1,33 980,71 1,33 979,38 1,31 978,07 1,30
0,36 0,36 0,36 0,37 0,37 0,37 0,37 0,37 0,38 0,39 0,38 0,39
38º 993,13 1,53 991,60 1,50 990,10 1,47 988,63 1,44 987,19 1,41 985,78 1,39 984,39 1,37 983,02 1,36 981,66 1,34 980,32 1,32 979,00 1,32 977,68 1,31
0,36 0,37 0,37 0,37 0,38 0,38 0,38 0,39 0,38 0,39 0,40 0,40
39º 992,77 1,54 991,23 1,50 989,73 1,47 988,26 1,45 986,81 1,41 985,40 1,39 984,01 1,38 982,63 1,35 981,28 1,35 979,93 1,33 978,60 1,32 977,28 1,32
0,37 0,37 0,38 0,39 0,38 0,39 0,39 0,39 0,40 0,39 0,40 0,41
40º 992,40 1,54 990,86 1,51 989,35 1,48 987,87 1,44 986,43 1,42 985,01 1,39 983,62 1,38 982,24 1,36 980,88 1,34 979,54 1,34 978,20 1,33 976,87 1,321990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 45
▼B
tºΑλκοολικός τίτλος σε % vol
10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21
0 986,93 1,00 985,93 0,95 984,98 0,92 984,06 0,88 983,18 0,84 982,34 0,80 981,54 0,78 980,76 0,75 980,01 0,73 979,28 0,72 978,56 0,70 977,86 0,70
−0,02 −0,01 0,01 0,01 0,03 0,04 0,07 0,08 0,10 0,12 0,14 0,17
1 986,95 1,01 985,94 0,97 984,97 0,92 984,05 0,90 983,15 0,85 982,30 0,83 981,47 0,79 980,68 0,77 979,91 0,75 979,16 0,74 978,42 0,73 977,69 0,72
−0,01 0,00 0,01 0,03 0,04 0,07 0,08 0,10 0,12 0,14 0,16 0,18
2 986,96 1,02 985,94 0,98 984,96 0,94 984,02 0,91 983,11 0,88 982,23 0,84 981,39 0,81 980,58 0,79 979,79 0,77 979,02 0,76 978,26 0,75 977,51 0,74
0,01 0,02 0,04 0,05 0,06 0,07 0,09 0,11 0,13 0,15 0,17 0,19
3 986,95 1,03 985,92 1,00 984,92 0,95 983,97 0,92 983,05 0,89 982,16 0,86 981,30 0,83 980,47 0,81 979,66 0,79 978,87 0,78 978,09 0,77 977,32 0,77
0,03 0,04 0,04 0,06 0,07 0,09 0,10 0,12 0,14 0,16 0,18 0,20
4 986,92 1,04 985,88 1,00 984,88 0,97 983,91 0,93 982,98 0,91 982,07 0,87 981,20 0,85 980,35 0,83 979,52 0,81 978,71 0,80 977,91 0,79 977,12 0,79
0,04 0,05 0,06 0,07 0,09 0,10 0,12 0,14 0,15 0,17 0,19 0,22
5 986,88 1,05 985,83 1,01 984,82 0,98 983,84 0,95 982,89 0,92 981,97 0,89 981,08 0,87 980,21 0,84 979,37 0,83 978,54 0,82 977,72 0,82 976,90 0,80
0,05 0,06 0,08 0,09 0,10 0,12 0,13 0,14 0,17 0,19 0,21 0,22
6 986,83 1,06 985,77 1,03 984,74 0,99 983,75 0,96 982,79 0,94 981,85 0,90 980,95 0,88 980,07 0,87 979,20 0,85 978,35 0,84 977,51 0,83 976,68 0,83
0,08 0,09 0,09 0,10 0,12 0,13 0,15 0,16 0,18 0,19 0,21 0,23
7 986,75 1,07 985,68 1,03 984,65 1,00 983,65 0,98 982,67 0,95 981,72 0,92 980,80 0,89 979,91 0,89 979,02 0,86 978,16 0,86 977,30 0,85 976,45 0,85
0,08 0,09 0,11 0,13 0,13 0,14 0,15 0,18 0,19 0,21 0,23 0,25
8 986,67 1,08 985,59 1,05 984,54 1,02 983,52 0,98 982,54 0,96 981,58 0,93 980,65 0,92 979,73 0,90 978,83 0,88 977,95 0,88 977,07 0,87 976,20 0,87
0,10 0,11 0,12 0,12 0,14 0,16 0,18 0,19 0,21 0,22 0,24 0,26
9 986,57 1,09 985,48 1,06 984,42 1,02 983,40 1,00 982,40 0,98 981,42 0,95 980,47 0,93 979,54 0,92 978,62 0,89 977,73 0,90 976,83 0,89 975,94 0,89
0,11 0,12 0,12 0,14 0,16 0,17 0,18 0,20 0,20 0,23 0,24 0,26
10 986,46 1,10 985,36 1,06 984,30 1,04 983,26 1,02 982,24 0,99 981,25 0,96 980,29 0,95 979,34 0,92 978,42 0,92 977,50 0,91 976,59 0,91 975,68 0,91
0,12 0,13 0,14 0,16 0,16 0,17 0,19 0,20 0,23 0,25 0,27 0,29
11 986,34 1,11 985,23 1,07 984,16 1,06 983,10 1,02 982,08 1,00 981,08 0,98 980,10 0,96 979,14 0,95 978,19 0,94 977,25 0,93 976,32 0,93 975,39 0,92
0,13 0,14 0,16 0,16 0,18 0,19 0,21 0,22 0,24 0,25 0,27 0,28
12 986,21 1,12 985,09 1,09 984,00 1,06 982,94 1,04 981,90 1,01 980,89 1,00 979,89 0,97 978,92 0,97 977,95 0,95 977,00 0,95 976,05 0,94 975,11 0,95
0,15 0,16 0,16 0,18 0,19 0,20 0,21 0,23 0,24 0,26 0,28 0,30
13 986,06 1,13 984,93 1,09 983,84 1,08 982,76 1,05 981,71 1,02 980,69 1,01 979,68 0,99 978,69 0,98 977,71 0,97 976,74 0,97 975,77 0,96 974,81 0,96
0,16 0,16 0,18 0,18 0,20 0,22 0,23 0,24 0,26 0,27 0,28 0,30
14 985,90 1,13 984,77 1,11 983,66 1,08 982,58 1,07 981,51 1,04 980,47 1,02 979,45 1,00 978,45 1,00 977,45 0,98 976,47 0,98 975,49 0,98 975,51 0,98
0,17 0,18 0,19 0,20 0,21 0,22 0,24 0,25 0,26 0,28 0,30 0,32
15 985,73 1,14 984,59 1,12 983,47 1,09 982,38 1,08 981,30 1,05 960,25 1,04 979,21 1,01 978,20 1,01 977,19 1,00 976,19 1,00 975,19 1,00 974,19 1,00
0,18 0,19 0,20 0,22 0,22 0,24 0,24 0,27 0,28 0,30 0,31 0,32
16 985,55 1,15 984,40 1,13 983,27 1,11 982,16 1,08 981,08 1,07 980,01 1,04 978,97 1,04 977,93 1,02 976,91 1,02 975,89 1,01 974,88 1,01 973,87 1,02
0,19 0,20 0,21 0,22 0,23 0,24 0,26 0,27 0,29 0,30 0,32 0,33
17 985,36 1,16 984,20 1,14 983,06 1,12 981,94 1,09 980,85 1,08 979,77 1,06 978,71 1,05 977,66 1,04 976,62 1,03 975,59 1,03 974,56 1,02 973,54 1,04
0,21 0,22 0,22 0,23 0,25 0,26 0,27 0,28 0,29 0,31 0,32 0,35
18 985,15 1,17 983,98 1,14 982,84 1,13 981,71 1,11 980,60 1,09 979,51 1,07 978,44 1,06 977,38 1,05 976,33 1,05 975,28 1,04 974,24 1,05 973,19 1,05
0,21 0,22 0,24 0,24 0,25 0,26 0,28 0,29 0,31 0,32 0,34 0,35
19 984,94 1,18 983,76 1,16 982,60 1,13 981,47 1,12 980,35 1,10 979,25 1,09 978,16 1,07 977,09 1,07 976,02 1,06 974,96 1,06 973,90 1,06 972,84 1,06
0,23 0,24 0,24 0,26 0,27 0,28 0,29 0,30 0,31 0,33 0,34 0,36
20 984,71 1,19 983,52 1,16 982,36 1,15 981,21 1,13 980,08 1,11 978,97 1,10 977,87 1,08 976,79 1,08 975,71 1,08 974,63 1,07 973,56 1,08 972,48 1,08
tºΑλκοολικός τίτλος σε % vol
10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21
20º 984,71 1,19 983,52 1,16 982,36 1,15 981,21 1,13 980,08 1,11 978,97 1,10 977,87 1,08 976,79 1,08 975,71 1,08 974,63 1,07 973,56 1,08 972,48 1,08
0,24 0,24 0,26 0,26 0,27 0,28 0,29 0,31 0,33 0,34 0,36 0,37
21º 984,47 1,19 983,28 1,18 982,10 1,15 980,95 1,14 978,81 1,12 978,69 1,11 977,58 1,10 976,48 1,10 975,38 1,09 974,29 1,09 973,20 1,09 972,11 1,09
0,24 0,26 0,28 0,29 0,30 0,31 0,33 0,33 0,35 0,35 0,36 0,37
22º 984,23 1,21 983,02 1,18 981,84 1,17 980,67 1,15 979,52 1,13 978,39 1,12 977,27 1,12 976,15 1,10 975,05 1,11 973,94 1,10 972,84 1,10 971,74 1,12
0,26 0,26 0,27 0,28 0,29 0,31 0,32 0,33 0,35 0,35 0,37 0,39
23º 983,97 1,20 982,77 1,20 981,57 1,18 980,39 1,16 979,23 1,15 978,08 1,13 976,95 1,13 975,82 1,12 974,70 1,11 973,59 1,12 972,47 1,12 972,47 1,12
0,27 0,29 0,29 0,29 0,30 0,31 0,33 0,33 0,35 0,37 0,38 0,40
24º 983,70 1,22 982,48 1,20 981,28 1,18 980,10 1,17 978,93 1,16 977,77 1,15 976,62 1,13 975,49 1,14 974,35 1,13 973,22 1,13 972,09 1,14 970,95 1,14
0,28 0,28 0,29 0,31 0,32 0,33 0,33 0,35 0,36 0,37 0,39 0,40
25º 983,42 1,22 982,20 1,21 980,99 1,20 979,79 1,18 978,61 1,17 977,44 1,15 976,29 1,15 975,14 1,15 973,99 1,14 972,85 1,15 971,70 1,15 970,55 1,16
0,28 0,30 0,31 0,31 0,32 0,33 0,35 0,36 0,37 0,39 0,40 0,41
26º 983,14 1,24 981,90 1,22 980,68 1,20 979,48 1,19 978,29 1,18 977,11 1,17 975,94 1,16 974,78 1,16 973,62 1,16 972,46 1,16 971,30 1,16 970,14 1,17
0,30 0,30 0,31 0,32 0,33 0,34 0,35 0,36 0,38 0,39 0,40 0,42
27º 982,84 1,24 981,60 1,23 980,37 1,21 979,16 1,20 977,96 1,19 976,77 1,18 975,59 1,17 974,42 1,18 973,24 1,17 972,07 1,17 970,90 1,18 969,72 1,18
0,31 0,32 0,32 0,33 0,34 0,35 0,36 0,38 0,38 0,40 0,41 0,43
28º 982,53 1,25 981,28 1,23 980,05 1,22 978,83 1,21 977,62 1,20 976,42 1,19 975,23 1,19 974,04 1,18 972,86 1,19 971,67 1,18 970,49 1,20 969,29 1,20
0,31 0,32 0,33 0,34 0,35 0,36 0,37 0,38 0,40 0,40 0,42 0,43
29º 982,22 1,26 980,96 1,24 979,72 1,23 978,49 1,22 977,27 1,21 976,06 1,20 974,86 1,20 973,66 1,20 972,46 1,19 971,27 1,20 970,07 1,21 968,86 1,22
0,32 0,33 0,34 0,35 0,36 0,37 0,38 0,40 0,41 0,43 0,44 0,45
30º 981,90 1,27 980,63 1,25 979,38 1,24 978,14 1,23 976,91 1,22 975,69 1,21 974,48 1,22 973,26 1,21 972,05 1,21 970,84 1,21 969,63 1,22 968,41 1,23
0,34 0,34 0,35 0,36 0,37 0,38 0,40 0,40 0,41 0,42 0,44 0,45
31º 981,56 1,27 980,29 1,26 979,03 1,25 977,78 1,24 976,54 1,23 975,31 1,23 974,08 1,22 972,86 1,22 971,64 1,22 970,42 1,23 969,19 1,23 967,96 1,24
0,35 0,36 0,36 0,37 0,38 0,39 0,39 0,40 0,42 0,43 0,44 0,46
32º 981,21 1,28 979,93 1,26 978,67 1,26 977,41 1,25 976,16 1,24 974,92 1,23 973,69 1,23 972,46 1,24 971,22 1,23 969,99 1,24 968,75 1,25 967,50 1,25
0,35 0,35 0,37 0,37 0,38 0,39 0,40 0,42 0,42 0,44 0,45 0,46
33º 980,86 1,28 979,58 1,28 978,30 1,26 977,04 1,26 975,78 1,25 974,53 1,24 973,29 1,25 972,04 1,24 970,80 1,25 969,55 1,25 968,30 1,26 967,04 1,27
0,36 0,37 0,37 0,38 0,39 0,40 0,41 0,42 0,43 0,44 0,46 0,47
34º 980,50 1,29 979,21 1,28 977,93 1,27 976,66 1,27 975,39 1,26 974,13 1,25 972,88 1,26 971,62 1,25 970,37 1,26 969,11 1,27 967,84 1,27 966,57 1,29
0,36 0,37 0,38 0,39 0,39 0,40 0,42 0,42 0,44 0,46 0,46 0,48
35º 980,14 1,30 978,84 1,29 977,55 1,28 976,27 1,27 975,00 1,27 973,73 1,27 972,46 1,26 971,20 1,27 969,93 1,28 968,65 1,27 967,38 1,29 966,09 1,30
0,37 0,38 0,38 0,39 0,40 0,41 0,42 0,44 0,45 0,45 0,47 0,48
36º 979,77 1,31 978,46 1,29 977,17 1,29 975,88 1,28 974,60 1,28 973,32 1,28 972,04 1,28 970,76 1,28 969,48 1,28 968,20 1,29 966,91 1,30 965,61 1,32
0,39 0,39 0,40 0,40 0,41 0,42 0,43 0,44 0,45 0,47 0,48 0,49
37º 978,38 1,31 978,07 1,30 976,77 1,29 975,48 1,29 974,19 1,29 972,90 1,29 971,61 1,29 970,32 1,29 969,03 1,30 967,73 1,30 966,43 1,31 965,12 1,33
0,38 0,39 0,40 0,41 0,42 0,43 0,44 0,45 0,46 0,47 0,49 0,50
38º 979,00 1,32 977,68 1,31 976,37 1,30 975,07 1,30 973,77 1,30 972,47 1,30 971,17 1,30 969,87 1,30 968,57 1,31 967,26 1,32 965,94 1,32 964,62 1,34
0,40 0,40 0,41 0,42 0,42 0,43 0,44 0,45 0,47 0,48 0,49 0,50
39º 978,60 1,32 977,28 1,32 975,96 1,31 974,65 1,30 973,35 1,31 972,04 1,31 970,73 1,31 969,42 1,32 968,10 1,32 966,78 1,33 965,45 1,33 964,12 1,36
0,40 0,41 0,41 0,42 0,43 0,44 0,45 0,46 0,47 0,48 0,49 0,51
40º 978,20 1,33 976,87 1,32 975,55 1,32 974,23 1,31 972,92 1,32 971,60 1,32 970,28 1,32 968,96 1,33 967,63 1,33 966,30 1,34 964,96 1,35 963,61 1,371990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 46
▼B
tºΑλκοολικός τίτλος σε % vol
20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
0 978,56 0,70 977,86 0,70 977,16 0,69 976,47 0,71 975,76 0,71 975,05 0,72 974,33 0,75 973,58 0,77 972,81 0,80 972,01 0,83 971,18 0,87 970,31 0,90
0,14 0,17 0,19 0,22 0,24 0,26 0,29 0,31 0,34 0,36 0,39 0,41
1 978,42 0,73 977,69 0,72 976,97 0,72 976,25 0,73 975,52 0,73 974,79 0,75 974,04 0,77 973,27 0,80 972,47 0,82 971,65 0,86 970,79 0,89 969,90 0,92
0,16 0,18 0,20 0,23 0,25 0,28 0,30 0,32 0,34 0,37 0,39 0,41
2 978,26 0,75 977,51 0,74 976,77 0,75 976,02 0,75 975,27 0,76 974,51 0,77 973,74 0,79 972,95 0,82 972,13 0,85 971,28 0,88 970,40 0,91 969,49 0,95
0,17 0,19 0,22 0,23 0,26 0,28 0,31 0,33 0,36 0,38 0,40 0,42
3 978,09 0,77 977,32 0,77 976,55 0,76 975,79 0,78 975,01 0,78 974,23 0,80 973,43 0,81 972,62 0,85 971,77 0,87 970,90 0,90 970,00 0,93 969,07 0,98
0,18 0,20 0,22 0,25 0,27 0,29 0,31 0,34 0,36 0,38 0,40 0,43
4 977,91 0,79 977,12 0,79 976,33 0,79 975,54 0,80 974,94 0,80 973,94 0,82 973,12 0,84 972,28 0,87 971,41 0,89 970,52 0,92 969,60 0,96 968,64 1,00
0,19 0,22 0,23 0,26 0,27 0,30 0,33 0,35 0,37 0,39 0,42 0,44
5 977,72 0,82 976,90 0,80 976,10 0,82 975,28 0,81 974,47 0,83 973,64 0,85 972,79 0,86 971,93 0,89 971,04 0,91 970,13 0,95 969,18 0,98 968,20 1,01
0,21 0,22 0,25 0,26 0,29 0,31 0,33 0,35 0,37 0,40 0,42 0,44
6 977,51 0,83 976,68 0,83 975,85 0,83 975,02 0,84 974,18 0,85 973,33 0,87 972,46 0,86 971,58 0,91 970,67 0,94 969,73 0,97 968,76 1,00 967,76 1,03
0,21 0,23 0,25 0,28 0,30 0,32 0,34 0,36 0,38 0,40 0,42 0,44
7 977,30 0,85 976,45 0,85 975,60 0,86 974,74 0,86 973,88 0,87 973,01 0,89 972,12 0,90 971,22 0,93 970,29 0,96 969,33 0,99 968,34 1,02 967,32 1,06
0,23 0,25 0,27 0,28 0,31 0,33 0,35 0,37 0,40 0,42 0,43 0,46
8 977,07 0,87 976,20 0,87 975,33 0,87 974,46 0,89 973,57 0,89 972,68 0,91 971,77 0,92 970,85 0,96 969,89 0,98 968,91 1,00 967,91 1,05 966,86 1,07
0,24 0,26 0,28 0,30 0,31 0,34 0,35 0,38 0,39 0,41 0,44 0,46
9 976,83 0,89 975,94 0,89 975,05 0,89 974,16 0,90 973,26 0,92 972,34 0,92 971,42 0,95 970,47 0,97 969,50 1,00 968,50 1,03 967,47 1,07 966,40 1,09
0,24 0,26 0,28 0,30 0,33 0,34 0,37 0,39 0,41 0,43 0,45 0,46
10 976,59 0,91 975,68 0,91 974,77 0,91 973,86 0,93 972,93 0,93 972,00 0,95 971,05 0,97 970,08 0,99 969,09 1,02 968,07 1,05 967,02 1,08 965,94 1,12
0,27 0,29 0,30 0,33 0,34 0,36 0,38 0,40 0,42 0,44 0,46 0,47
11 976,32 0,93 975,39 0,92 974,47 0,94 973,53 0,94 972,59 0,95 971,64 0,97 970,67 0,99 969,68 1,01 968,67 1,04 967,63 1,07 966,56 1,09 965,47 1,13
0,27 0,28 0,31 0,32 0,34 0,36 0,38 0,40 0,42 0,44 0,45 0,48
12 976,05 0,94 975,11 0,95 974,16 0,95 973,21 0,96 972,25 0,97 971,28 0,99 970,29 1,01 969,28 1,03 968,25 1,06 967,19 1,08 966,11 1,12 964,99 1,15
0,28 0,30 0,31 0,33 0,35 0,37 0,39 0,41 0,43 0,45 0,47 0,49
13 975,77 0,96 974,81 0,96 973,85 0,97 972,88 0,98 971,90 0,99 970,91 1,01 969,90 1,03 968,87 1,05 967,82 1,08 966,74 1,10 965,64 1,14 964,50 1,17
0,28 0,30 0,32 0,34 0,36 0,38 0,40 0,41 0,43 0,45 0,47 0,49
14 975,49 0,98 974,51 0,98 973,53 0,99 972,54 1,00 971,54 1,01 970,53 1,03 969,50 1,04 968,46 1,07 967,39 1,10 966,29 1,12 965,17 1,16 964,01 1,19
0,30 0,32 0,34 0,35 0,37 0,39 0,40 0,42 0,44 0,46 0,48 0,49
15 975,19 1,00 974,19 1,00 973,19 1,00 972,19 1,02 971,17 1,03 970,14 1,04 969,10 1,06 968,04 1,09 966,95 1,12 965,83 1,14 964,69 1,17 963,52 1,21
0,31 0,32 0,34 0,36 0,37 0,39 0,41 0,43 0,45 0,46 0,48 0,51
16 974,88 1,01 973,87 1,02 972,85 1,02 971,83 1,03 970,80 1,05 969,75 1,06 968,69 1,08 967,61 1,11 966,50 1,13 965,37 1,16 964,21 1,20 963,01 1,22
0,32 0,33 0,35 0,37 0,39 0,40 0,42 0,44 0,45 0,48 0,50 0,50
17 974,56 1,02 973,54 1,04 972,50 1,04 971,46 1,05 970,41 1,06 969,35 1,08 968,27 1,10 967,17 1,12 966,05 1,16 964,89 1,18 963,71 1,20 962,51 1,24
0,32 0,35 0,36 0,37 0,39 0,41 0,43 0,45 0,47 0,48 0,49 0,52
18 974,24 1,05 973,19 1,05 972,14 1,05 971,09 1,07 970,02 1,08 968,94 1,10 967,84 1,12 966,72 1,14 965,58 1,17 964,41 1,19 963,22 1,23 961,99 1,25
0,34 0,35 0,36 0,39 0,40 0,42 0,43 0,45 0,47 0,48 0,50 0,52
19 973,90 1,06 972,84 1,06 971,78 1,08 970,70 1,08 969,62 1,10 968,52 1,11 967,41 1,14 966,27 1,16 965,11 1,18 963,93 1,21 962,72 1,25 961,47 1,27
0,34 0,36 0,38 0,39 0,41 0,42 0,45 0,46 0,47 0,49 0,51 0,52
20 973,56 1,08 972,48 1,08 971,40 1,09 970,31 1,10 969,21 1,11 968,10 1,14 966,96 1,15 965,81 1,17 964,64 1,20 963,44 1,23 962,21 1,26 960,95 1,29
tºΑλκοολικός τίτλος σε % vol
20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
20 973,56 1,08 972,48 1,08 971,40 1,09 970,31 1,10 969,21 1,11 968,10 1,14 966,96 1,15 965,81 1,17 964,64 1,20 963,44 1,23 962,21 1,26 960,95 1,29
0,36 0,37 0,38 0,40 0,42 0,44 0,45 0,46 0,49 0,50 0,52 0,53
21 973,20 1,09 972,11 1,09 971,02 1,11 969,91 1,12 968,79 1,13 967,66 1,15 966,51 1,16 965,35 1,20 964,15 1,21 962,94 1,25 961,69 1,27 960,42 1,31
0,36 0,37 0,40 0,41 0,42 0,44 0,45 0,48 0,49 0,51 0,52 0,54
22 972,84 1,10 971,74 1,12 970,62 1,12 969,50 1,13 968,37 1,15 967,22 1,16 966,06 1,19 964,87 1,21 963,66 1,23 962,43 1,26 961,17 1,29 959,88 1,32
0,37 0,39 0,40 0,42 0,43 0,45 0,47 0,48 0,49 0,51 0,53 0,55
23 972,47 1,12 971,35 1,13 970,22 1,14 969,08 1,14 967,94 1,17 966,77 1,18 965,59 1,20 964,39 1,22 963,17 1,25 961,92 1,28 960,64 1,31 959,33 1,33
0,38 0,40 0,41 0,42 0,44 0,45 0,47 0,49 0,51 0,52 0,54 0,55
24 972,09 1,14 970,95 1,14 969,81 1,15 968,66 1,16 967,50 1,18 966,32 1,20 965,12 1,22 963,90 1,24 962,66 1,26 961,40 1,30 960,10 1,32 958,78 1,35
0,39 0,40 0,42 0,43 0,45 0,47 0,48 0,49 0,51 0,53 0,54 0,55
25 971,70 1,15 970,55 1,16 969,39 1,16 968,23 1,18 967,05 1,20 965,85 1,21 964,64 1,23 963,41 1,26 962,15 1,28 960,87 1,31 959,56 1,33 958,23 1,37
0,40 0,41 0,42 0,44 0,46 0,47 0,49 0,50 0,51 0,53 0,54 0,57
26 971,30 1,16 970,14 1,17 968,97 1,18 967,79 1,20 966,59 1,21 965,38 1,23 964,15 1,24 962,91 1,27 961,64 1,30 960,34 1,32 959,02 1,36 957,66 1,38
0,40 0,42 0,43 0,45 0,46 0,48 0,49 0,51 0,53 0,54 0,56 0,56
27 970,90 1,18 969,72 1,18 968,54 1,20 967,34 1,21 966,13 1,23 964,90 1,24 963,66 1,26 962,40 1,29 961,11 1,31 959,80 1,34 958,46 1,36 957,10 1,40
0,41 0,43 0,45 0,46 0,47 0,48 0,50 0,52 0,54 0,56 0,57 0,59
28 970,49 1,20 969,29 1,20 968,09 1,21 966,88 1,22 965,66 1,24 964,42 1,26 963,16 1,28 961,88 1,31 960,57 1,33 959,24 1,35 957,89 1,38 956,51 1,41
0,42 0,43 0,45 0,47 0,49 0,50 0,52 0,53 0,53 0,55 0,56 0,58
29 970,07 1,21 968,86 1,22 967,64 1,23 966,41 1,24 965,17 1,25 963,92 1,28 962,64 1,29 961,35 1,31 960,04 1,35 958,69 1,36 957,33 1,40 955,93 1,42
0,44 0,45 0,46 0,47 0,49 0,50 0,51 0,53 0,55 0,55 0,58 0,58
30 969,63 1,22 968,41 1,23 967,18 1,24 965,94 1,26 964,68 1,26 963,42 1,29 962,13 1,31 960,82 1,33 959,49 1,35 958,14 1,39 956,75 1,40 955,35 1,44
0,44 0,45 0,46 0,48 0,49 0,51 0,52 0,53 0,55 0,57 0,58 0,60
31 969,19 1,23 967,96 1,24 966,72 1,26 965,46 1,27 964,19 1,28 962,91 1,30 961,61 1,32 960,29 1,35 958,94 1,37 957,57 1,40 956,17 1,42 954,75 1,44
0,44 0,46 0,47 0,48 0,50 0,51 0,53 0,54 0,55 0,57 0,58 0,59
32 968,75 1,25 967,50 1,25 966,25 1,27 964,98 1,29 963,69 1,29 962,40 1,32 961,08 1,33 959,75 1,36 958,39 1,39 957,00 1,41 955,59 1,43 954,16 1,46
0,45 0,46 0,48 0,49 0,50 0,52 0,53 0,55 0,57 0,57 0,59 0,61
33 968,30 1,26 967,04 1,27 965,77 1,28 964,49 1,30 963,19 1,31 961,88 1,33 960,55 1,35 959,20 1,38 957,82 1,39 956,43 1,43 955,00 1,45 953,55 1,47
0,46 0,47 0,49 0,50 0,51 0,53 0,54 0,56 0,56 0,59 0,59 0,60
34 967,84 1,27 966,57 1,29 965,28 1,29 963,99 1,31 962,68 1,33 961,35 1,34 960,01 1,37 958,64 1,38 957,26 1,42 955,84 1,43 954,41 1,46 952,95 1,49
0,46 0,48 0,49 0,51 0,52 0,53 0,55 0,56 0,58 0,58 0,60 0,62
35 967,38 1,29 966,09 1,30 964,79 1,31 963,48 1,32 962,16 1,34 960,82 1,36 959,46 1,38 958,08 1,40 956,68 1,42 955,26 1,45 953,81 1,48 952,33 1,50
0,47 0,48 0,50 0,51 0,53 0,54 0,55 0,57 0,58 0,60 0,61 0,62
36 966,91 1,30 965,61 1,32 964,29 1,32 962,97 1,34 961,63 1,35 960,28 1,37 958,91 1,40 957,51 1,41 956,10 1,44 954,66 1,46 953,20 1,49 951,71 1,51
0,48 0,49 0,50 0,52 0,53 0,55 0,56 0,57 0,59 0,60 0,61 0,62
37 966,43 1,31 965,12 1,33 963,79 1,34 962,45 1,35 961,10 1,37 959,73 1,38 958,35 1,41 956,94 1,43 955,51 1,45 954,06 1,47 952,59 1,50 951,09 1,53
0,49 0,50 0,51 0,52 0,54 0,55 0,57 0,58 0,59 0,60 0,62 0,63
38 965,94 1,32 964,62 1,34 963,28 1,35 961,93 1,37 960,56 1,38 959,18 1,40 957,78 1,42 956,36 1,44 954,92 1,46 953,46 1,49 951,97 1,51 950,46 1,54
0,49 0,50 0,52 0,53 0,54 0,56 0,57 0,58 0,60 0,61 0,62 0,64
39 965,45 1,33 964,12 1,36 962,76 1,36 961,40 1,38 960,02 1,40 958,62 1,41 957,21 1,43 955,78 1,46 954,32 1,47 952,85 1,50 951,35 1,53 949,82 1,55
0,49 0,51 0,52 0,54 0,55 0,56 0,58 0,59 0,60 0,62 0,63 0,64
40 964,96 1,35 963,61 1,37 962,24 1,38 960,86 1,39 959,47 1,41 958,06 1,43 956,63 1,44 955,19 1,47 953,72 1,49 952,23 1,51 950,72 1,54 949,18 1,571990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 47
▼B
ΠΙΝΑΚΑΣ II
∆ΙΕΘΝΗΣ ΑΛΚΟΟΛΙΚΟΣ ΤΙΤΛΟΣ ΣΤΟΥΣ 20 ºC
Πίνακας διορθώσεων του φαινοµενικού αλκοολικού τίτλου, ως προς τη θερµοκρασία
Προσθέστεήαφαιρέστεστονφαινοµενικόαλκοολικό τίτλοσε tº (αλκοολόµετροαπόκοινό γυαλί)τηναντί-
στοιχη παρακάτω διόρθωση
Φαινοµενικοί τίτλοι σε tº C
01234567891 0 1 1 1 2 1 3 1 4 1 5 1 6Θερµοκρασίες0º
προστίθενται0,76 0,77 0,82 0,87 0,95 1,04 1,16 1,31 1,49 1,70 1,95 2,26 2,62 3,03 3,49 4,02 4,56
1º 0,81 0,83 0,87 0,92 1,00 1,09 1,20 1,35 1,52 1,73 1,97 2,26 2,59 2,97 3,40 3,87 4,36
2º 0,85 0,87 0,92 0,97 1,04 1,13 1,24 1,38 1,54 1,74 1,97 2,24 2,54 2,89 3,29 3,72 4,173º 0,88 0,91 0,95 1,00 1,07 1,15 1,26 1,39 1,55 1,73 1,95 2,20 2,48 2,80 3,16 3,55 3,954º 0,90 0,92 0,97 1,02 1,09 1,17 1,27 1,40 1,55 1,72 1,92 2,15 2,41 2,71 3,03 3,38 3,75
5º 0,91 0,93 0,98 1,03 1,10 1,17 1,27 1,39 1,53 1,69 1,87 2,08 2,33 2,60 2,89 3,21 3,54
6º 0,92 0,94 0,98 1,02 1,09 1,16 1,25 1,37 1,50 1,65 1,82 2,01 2,23 2,47 2,74 3,02 3,32
7º 0,91 0,93 0,97 1,01 1,07 1,14 1,23 1,33 1,45 1,59 1,75 1,92 2,12 2,34 2,58 2,83 3,10
8º 0,89 0,91 0,94 0,98 1,04 1,11 1,19 1,28 1,39 1,52 1,66 1,82 2,00 2,20 2,42 2,65 2,889º 0,86 0,88 0,91 0,95 1,01 1,07 1,14 1,23 1,33 1,44 1,57 1,71 1,87 2,05 2,24 2,44 2,65
10º 0,82 0,84 0,87 0,91 0,96 1,01 1,08 1,16 1,25 1,35 1,47 1,60 1,74 1,89 2,06 2,24 2,43
11º 0,78 0,79 0,82 0,86 0,90 0,95 1,01 1,08 1,16 1,25 1,36 1,47 1,60 1,73 1,88 2,03 2,20
12º 0,72 0,74 0,76 0,79 0,83 0,88 0,93 0,99 1,07 1,15 1,24 1,34 1,44 1,56 1,69 1,82 1,96
13º 0,66 0,67 0,69 0,72 0,76 0,80 0,84 0,90 0,96 1,03 1,11 1,19 1,28 1,38 1,49 1,61 1,73
14º 0,59 0,60 0,62 0,64 0,67 0,71 0,74 0,79 0,85 0,91 0,97 1,04 1,12 1,20 1,29 1,39 1,49
15º 0,51 0,52 0,53 0,55 0,58 0,61 0,64 0,68 0,73 0,77 0,83 0,89 0,95 1,02 1,09 1,16 1,24
16º 0,42 0,43 0,44 0,46 0,48 0,50 0,53 0,56 0,60 0,63 0,67 0,72 0,77 0,82 0,88 0,94 1,00
17º 0,33 0,33 0,34 0,35 0,37 0,39 0,41 0,43 0,46 0,48 0,51 0,55 0,59 0,62 0,67 0,71 0,7518º 0,23 0,23 0,23 0,24 0,25 0,26 0,27 0,29 0,31 0,33 0,35 0,37 0,40 0,42 0,45 0,48 0,5119º 0,12 0,12 0,12 0,12 0,13 0,13 0,14 0,15 0,16 0,17 0,18 0,19 0,20 0,21 0,23 0,24 0,25
Φαινοµενικοί τίτλοι σε tº C
01234567891 0 1 1 1 2 1 3 1 4 1 5 1 6Θερµοκρασίες21º
αφαιρούνται0,13 0,13 0,13 0,14 0,14 0,15 0,16 0,17 0,18 0,19 0,19 0,20 0,22 0,23 0,25 0,26
22º 0,26 0,27 0,28 0,29 0,30 0,31 0,32 0,34 0,36 0,37 0,39 0,41 0,44 0,47 0,49 0,5223º 0,40 0,41 0,42 0,44 0,45 0,47 0,49 0,51 0,54 0,57 0,60 0,63 0,66 0,70 0,74 0,7824º 0,55 0,56 0,58 0,60 0,62 0,64 0,67 0,70 0,73 0,77 0,81 0,85 0,89 0,94 0,99 1,04
25º 0,69 0,71 0,73 0,76 0,79 0,82 0,85 0,89 0,93 0,97 1,02 1,07 1,13 1,19 1,25 1,3126º 0,85 0,87 0,90 0,93 0,96 1,00 1,04 1,08 1,13 1,18 1,24 1,30 1,36 1,43 1,50 1,57
27º 1,03 1,07 1,11 1,15 1,19 1,23 1,28 1,34 1,40 1,46 1,53 1,60 1,68 1,76 1,8428º 1,21 1,25 1,29 1,33 1,38 1,43 1,49 1,55 1,62 1,69 1,77 1,85 1,93 2,02 2,1129º 1,39 1,43 1,47 1,52 1,58 1,63 1,70 1,76 1,84 1,92 2,01 2,10 2,19 2,29 2,39
30º 1,57 1,61 1,66 1,72 1,78 1,84 1,91 1,98 2,07 2,15 2,25 2,35 2,45 2,56 2,67
31º 1,75 1,80 1,86 1,92 1,98 2,05 2,13 2,21 2,30 2,39 2,49 2,60 2,71 2,83 2,94
32º 1,94 2,00 2,06 2,13 2,20 2,27 2,35 2,44 2,53 2,63 2,74 2,86 2,97 3,09 3,22
33º 2,20 2,27 2,34 2,42 2,50 2,58 2,67 2,77 2,88 2,99 3,12 3,24 3,37 3,51
34º 2,41 2,48 2,56 2,64 2,72 2,81 2,91 3,02 3,13 3,25 3,38 3,51 3,65 3,79
35º 2,62 2,70 2,78 2,86 2,95 3,05 3,16 3,27 3,39 3,51 3,64 3,78 3,93 4,08
36º 2,83 2,91 3,00 3,09 3,19 3,29 3,41 3,53 3,65 3,78 3,91 4,05 4,21 4,37
37º 3,13 3,23 3,33 3,43 3,54 3,65 3,78 3,91 4,04 4,18 4,33 4,49 4,6538º 3,36 3,47 3,57 3,68 3,79 3,91 4,03 4,17 4,31 4,46 4,61 4,77 4,94
39º 3,59 3,70 3,81 3,93 4,05 4,17 4,30 4,44 4,58 4,74 4,90 5,06 5,23
40º 3,82 3,94 4,06 4,18 4,31 4,44 4,57 4,71 4,86 5,02 5,19 5,36 5,531990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 48
▼B
Φαινοµενικοί τίτλοι σε tº C
14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30Θερµοκρασίες0º
προστίθενται3,49 4,02 4,56 5,11 5,65 6,16 6,63 7,05 7,39 7,67 7,91 8,07 8,20 8,30 8,36 8,39 8,40
1º 3,40 3,87 4,36 4,86 5,35 5,82 6,26 6,64 6,96 7,23 7,45 7,62 7,75 7,85 7,91 7,95 7,96
2º 3,29 3,72 4,17 4,61 5,05 5,49 5,89 6,25 6,55 6,81 7,02 7,18 7,31 7,40 7,47 7,51 7,533º 3,16 3,55 3,95 4,36 4,77 5,17 5,53 5,85 6,14 6,39 6,59 6,74 6,86 6,97 7,03 7,07 7,094º 3,03 3,38 3,75 4,11 4,48 4,84 5,17 5,48 5,74 5,97 6,16 6,31 6,43 6,53 6,59 6,63 6,66
5º 2,89 3,21 3,54 3,86 4,20 4,52 4,83 5,11 5,35 5,56 5,74 5,89 6,00 6,10 6,16 6,20 6,236º 2,74 3,02 3,32 3,61 3,91 4,21 4,49 4,74 4,96 5,16 5,33 5,47 5,58 5,67 5,73 5,77 5,80
7º 2,58 2,83 3,10 3,36 3,63 3,90 4,15 4,38 4,58 4,77 4,92 5,05 5,15 5,24 5,30 5,34 5,378º 2,42 2,65 2,88 3,11 3,35 3,59 3,81 4,02 4,21 4,38 4,52 4,64 4,74 4,81 4,87 4,92 4,959º 2,24 2,44 2,65 2,86 3,07 3,28 3,48 3,67 3,84 3,99 4,12 4,23 4,32 4,39 4,45 4,50 4,53
10º 2,06 2,24 2,43 2,61 2,80 2,98 3,16 3,33 3,48 3,61 3,73 3,83 3,91 3,98 4,03 4,08 4,11
11º 1,88 2,03 2,20 2,36 2,52 2,68 2,83 2,98 3,12 3,24 3,34 3,43 3,50 3,57 3,62 3,66 3,69
12º 1,69 1,82 1,96 2,10 2,24 2,38 2,51 2,64 2,76 2,87 2,96 3,04 3,10 3,16 3,21 3,25 3,27
13º 1,49 1,61 1,73 1,84 1,96 2,08 2,20 2,31 2,41 2,50 2,58 2,65 2,71 2,76 2,80 2,83 2,8514º 1,29 1,39 1,49 1,58 1,68 1,78 1,88 1,97 2,06 2,13 2,20 2,26 2,31 2,36 2,39 2,42 2,44
15º 1,09 1,16 1,24 1,32 1,40 1,48 1,56 1,64 1,71 1,77 1,83 1,88 1,92 1,96 1,98 2,01 2,03
16º 0,88 0,94 1,00 1,06 1,12 1,19 1,25 1,31 1,36 1,41 1,46 1,50 1,53 1,56 1,58 1,60 1,62
17º 0,67 0,71 0,75 0,80 0,84 0,89 0,94 0,98 1,02 1,05 1,09 1,12 1,14 1,17 1,18 1,20 1,2118º 0,45 0,48 0,51 0,53 0,56 0,59 0,62 0,65 0,68 0,70 0,72 0,74 0,76 0,78 0,79 0,80 0,81
19º 0,23 0,24 0,25 0,27 0,28 0,30 0,31 0,33 0,34 0,35 0,36 0,37 0,38 0,39 0,40 0,40 0,41
Φαινοµενικοί τίτλοι σε tº C
14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30Θερµοκρασίες21º
αφαιρούνται0,23 0,25 0,26 0,28 0,29 0,30 0,31 0,33 0,34 0,35 0,35 0,37 0,38 0,38 0,39 0,39 0,40
22º 0,47 0,49 0,52 0,55 0,57 0,60 0,62 0,65 0,67 0,70 0,72 0,74 0,75 0,76 0,78 0,79 0,8023º 0,70 0,74 0,78 0,82 0,86 0,90 0,93 0,97 1,01 1,04 1,07 1,10 1,12 1,15 1,17 1,18 1,1924º 0,94 0,99 1,04 1,10 1,15 1,20 1,25 1,29 1,34 1,39 1,43 1,46 1,50 1,53 1,55 1,57 1,59
25º 1,19 1,25 1,31 1,37 1,43 1,49 1,56 1,62 1,68 1,73 1,78 1,83 1,87 1,90 1,94 1,97 1,99
26º 1,43 1,50 1,57 1,65 1,73 1,80 1,87 1,94 2,01 2,07 2,13 2,19 2,24 2,28 2,32 2,35 2,38
27º 1,68 1,76 1,84 1,93 2,01 2,10 2,18 2,26 2,34 2,41 2,48 2,55 2,61 2,66 2,70 2,74 2,77
28º 1,93 2,02 2,11 2,21 2,31 2,40 2,49 2,58 2,67 2,76 2,83 2,90 2,98 3,03 3,08 3,13 3,1729º 2,19 2,29 2,39 2,50 2,60 2,70 2,81 2,91 3,00 3,09 3,18 3,26 3,34 3,40 3,46 3,51 3,55
30º 2,45 2,56 2,67 2,78 2,90 3,01 3,12 3,23 3,34 3,44 3,53 3,62 3,70 3,77 3,84 3,90 3,95
31º 2,71 2,83 2,94 3,07 3,19 3,31 3,43 3,55 3,67 3,78 3,88 3,98 4,07 4,15 4,22 4,28 4,33
32º 2,97 3,09 3,22 3,36 3,49 3,62 3,74 3,87 4,00 4,11 4,22 4,33 4,43 4,51 4,59 4,66 4,72
33º 3,24 3,37 3,51 3,65 3,79 3,92 4,06 4,20 4,33 4,45 4,57 4,68 4,79 4,88 4,97 5,04 5,10
34º 3,51 3,65 3,79 3,94 4,09 4,23 4,37 4,52 4,66 4,79 4,91 5,03 5,15 5,25 5,34 5,42 5,49
35º 3,78 3,93 4,08 4,23 4,38 4,53 4,69 4,84 4,98 5,12 5,26 5,38 5,50 5,61 5,71 5,80 5,87
36º 4,05 4,21 4,37 4,52 4,68 4,84 5,00 5,16 5,31 5,46 5,60 5,73 5,86 5,97 6,08 6,17 6,25
37º 4,33 4,49 4,65 4,82 4,98 5,15 5,31 5,48 5,64 5,80 5,95 6,09 6,22 6,33 6,44 6,54 6,6338º 4,61 4,77 4,94 5,12 5,29 5,46 5,63 5,80 5,97 6,13 6,29 6,43 6,57 6,69 6,81 6,92 7,01
39º 4,90 5,06 5,23 5,41 5,59 5,77 5,94 6,12 6,30 6,47 6,63 6,78 6,93 7,06 7,18 7,29 7,39
40º 5,19 5,36 5,53 5,71 5,90 6,08 6,26 6,44 6,62 6,80 6,97 7,13 7,28 7,41 7,54 7,66 7,761990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 49
▼B
ΠΙΝΑΚΑΣ III
∆ΙΕΘΝΗΣ ΑΛΚΟΟΛΙΚΟΣ ΤΙΤΛΟΣ ΣΤΟΥΣ 20 ºC
Πίνακας φαινοµενικών πυκνοτήτων των υδραλκοολικών µειγµάτων —Όργανα από κοινό γυαλί
Πυκνότητες σε tº,διορθωµένες ως προς την άνωση του αέρα
tºΑλκοολικός τίτλος σε % vol
01234567891 0 1 1
0 999,34 1,52 997,82 1,45 996,37 1,39 994,98 1,35 993,63 1,29 992,34 1,24 991,10 1,18 989,92 1,15 988,77 1,09 987,68 1,05 986,63 1,00 985,63 0,96
−0,09 −0,09 −0,09 −0,08 −0,08 −0,08 −0,07 −0,05 −0,05 −0,04 −0,03 −0,02
1 999,43 1,52 997,91 1,45 996,46 1,40 995,06 1,35 993,71 1,29 992,42 1,25 991,17 1,20 989,97 1,15 988,82 1,10 987,72 1,06 986,66 1,01 985,65 0,97
−0,06 −0,06 −0,06 −0,06 −0,06 −0,05 −0,05 −0,04 −0,03 −0,02 −0,02 −0,01
2 999,49 1,52 997,97 1,40 996,52 1,40 995,12 1,35 993,77 1,30 992,47 1,25 991,22 1,21 990,01 1,16 988,85 1,11 987,74 1,06 986,68 1,02 985,66 0,98
−0,05 −0,05 −0,04 −0,04 −0,04 −0,04 −0,03 −0,03 −0,03 −0,02 0,00 0,01
3 999,54 1,52 998,02 1,46 996,56 1,40 995,16 1,35 993,81 1,30 992,51 1,26 991,25 1,21 990,04 1,16 988,88 1,12 987,76 1,08 986,68 1,03 985,65 0,99
−0,03 −0,03 −0,03 −0,03 −0,02 −0,02 −0,02 −0,01 0,00 0,01 0,01 0,02
4 999,57 1,52 998,05 1,46 996,59 1,40 995,19 1,36 993,83 1,30 992,53 1,26 991,27 1,22 990,05 1,17 988,88 1,13 987,75 1,08 986,67 1,04 985,63 1,00
−0,02 −0,02 −0,02 −0,02 −0,02 −0,01 0,00 0,00 0,00 0,01 0,02 0,03
5 999,59 1,52 998,07 1,46 996,61 1,40 995,21 1,36 993,85 1,31 992,54 1,27 991,27 1,22 990,05 1,17 988,88 1,14 987,74 1,09 986,65 1,05 985,60 1,02
0,00 0,00 0,00 0,01 0,01 0,01 0,01 0,02 0,03 0,03 0,04 0,06
6 999,59 1,52 998,07 1,46 996,61 1,41 995,20 1,36 993,84 1,31 992,53 1,27 991,26 1,23 990,03 1,18 988,85 1,14 987,71 1,10 986,61 1,07 985,54 1,02
0,01 0,01 0,01 0,01 0,01 0,02 0,02 0,02 0,03 0,04 0,05 0,06
7 999,58 1,52 998,06 1,46 996,60 1,41 995,19 1,36 993,83 1,32 992,51 1,27 991,24 1,23 990,01 1,19 988,82 1,15 987,67 1,11 986,56 1,08 985,48 1,04
0,03 0,03 0,03 0,03 0,04 0,04 0,05 0,05 0,06 0,07 0,07 0,08
8 999,55 1,52 998,03 1,46 996,57 1,41 995,16 1,37 993,79 1,32 992,47 1,28 991,19 1,23 989,96 1,20 988,76 1,16 987,60 1,11 986,49 1,09 985,40 1,05
0,04 0,04 0,04 0,04 0,04 0,04 0,05 0,06 0,06 0,06 0,08 0,08
9 999,51 1,52 997,99 1,46 996,53 1,41 995,12 1,37 993,75 1,32 992,43 1,29 991,14 1,24 989,90 1,20 988,70 1,16 987,54 1,13 986,41 1,09 985,32 1,06
0,06 0,06 0,06 0,06 0,06 0,07 0,07 0,07 0,08 0,09 0,10 0,11
10 999,45 1,52 997,93 1,46 996,47 1,41 995,06 1,37 993,69 1,33 992,36 1,29 991,07 1,24 989,83 1,21 988,62 1,17 987,45 1,14 986,31 1,10 985,21 1,07
0,07 0,06 0,06 0,07 0,07 0,07 0,07 0,08 0,09 0,10 0,10 0,11
11 999,38 1,51 997,87 1,46 996,41 1,42 994,99 1,37 993,62 1,33 992,29 1,29 991,00 1,25 989,75 1,22 988,53 1,18 987,35 1,14 986,21 1,11 985,10 1,08
0,09 0,09 0,09 0,09 0,09 0,09 0,10 0,11 0,11 0,11 0,12 0,13
12 999,29 1,51 997,78 1,46 996,32 1,42 994,90 1,37 993,53 1,33 992,20 1,30 990,90 1,26 989,64 1,22 988,42 1,18 987,24 1,15 986,09 1,12 984,97 1,09
0,09 0,09 0,09 0,09 0,10 0,10 0,10 0,10 0,11 0,12 0,13 0,14
13 999,20 1,51 997,69 1,46 996,23 1,42 994,81 1,38 993,43 1,33 992,10 1,30 990,80 1,26 989,54 1,23 988,31 1,19 987,12 1,16 985,96 1,13 984,83 1,10
0,11 0,11 0,11 0,11 0,11 0,12 0,12 0,13 0,13 0,14 0,15 0,16
14 999,09 1,51 997,58 1,46 996,12 1,42 994,70 1,38 993,32 1,34 991,98 1,30 990,68 1,27 989,41 1,23 988,18 1,20 986,98 1,17 985,81 1,14 984,67 1,11
0,12 0,12 0,12 0,12 0,12 0,12 0,13 0,13 0,14 0,14 0,15 0,16
15 998,97 1,51 997,46 1,46 996,00 1,42 994,58 1,38 993,20 1,34 991,86 1,31 990,55 1,27 989,28 1,24 988,04 1,20 986,84 1,18 985,66 1,15 984,51 1,12
0,13 0,13 0,13 0,13 0,14 0,14 0,14 0,15 0,15 0,17 0,17 0,18
16 998,84 1,51 997,33 1,46 995,87 1,42 994,45 1,39 993,06 1,34 991,72 1,31 990,41 1,28 989,13 1,24 987,89 1,22 986,67 1,18 985,49 1,16 984,33 1,13
0,14 0,14 0,14 0,14 0,14 0,15 0,15 0,15 0,16 0,17 0,17 0,18
17 998,70 1,51 997,19 1,46 995,73 1,42 994,31 1,39 992,92 1,35 991,57 1,31 990,26 1,28 988,98 1,25 987,73 1,22 986,50 1,18 985,32 1,17 984,15 1,14
0,15 0,15 0,16 0,16 0,16 0,16 0,17 0,17 0,18 0,18 0,19 0,19
18 998,55 1,51 997,04 1,47 995,57 1,42 994,15 1,39 992,76 1,35 991,41 1,32 990,09 1,28 988,81 1,26 987,55 1,23 986,32 1,19 985,13 1,17 983,96 1,15
0,17 0,16 0,16 0,16 0,16 0,16 0,17 0,18 0,18 0,19 0,20 0,21
19 998,38 1,50 996,88 1,47 995,41 1,42 993,99 1,39 992,60 1,35 991,25 1,33 989,92 1,29 988,63 1,26 987,37 1,24 986,13 1,20 984,93 1,18 983,75 1,16
0,18 0,18 0,18 0,18 0,19 0,19 0,19 0,20 0,21 0,22 0,22 0,23
20 998,20 1,50 996,70 1,47 995,23 1,42 993,81 1,40 992,41 1,35 991,06 1,33 989,73 1,30 988,43 1,27 987,16 1,24 985,92 1,21 984,71 1,19 983,52 1,17
tºΑλκοολικός τίτλος σε % vol
01234567891 0 1 1
20 998,20 1,50 996,70 1,47 995,23 1,42 993,81 1,40 992,41 1,35 991,06 1,33 989,73 1,30 988,43 1,27 987,16 1,24 985,92 1,21 984,71 1,19 983,52 1,17
0,19 0,19 0,19 0,19 0,19 0,20 0,20 0,21 0,21 0,22 0,23 0,23
21 998,01 1,50 996,51 1,47 995,04 1,42 993,62 1,40 992,22 1,36 990,86 1,33 989,53 1,31 988,22 1,27 986,95 1,25 985,70 1,22 984,48 1,19 983,29 1,17
0,20 0,20 0,19 0,20 0,20 0,20 0,21 0,21 0,22 0,22 0,23 0,24
22 987,81 1,50 996,31 1,46 994,85 1,43 993,42 1,40 992,02 1,36 990,66 1,34 989,32 1,31 988,01 1,28 986,73 1,25 985,48 1,23 984,25 1,20 983,05 1,18
0,21 0,21 0,21 0,21 0,21 0,22 0,22 0,22 0,23 0,24 0,24 0,25
23 997,60 1,50 996,10 1,46 994,64 1,43 993,21 1,40 991,81 1,37 990,44 1,34 989,10 1,31 987,79 1,29 986,50 1,26 985,24 1,23 984,01 1,21 982,80 1,19
0,21 0,21 0,22 0,22 0,22 0,22 0,23 0,23 0,23 0,24 0,25 0,26
24 997,39 1,50 995,89 1,47 994,42 1,43 992,99 1,40 991,59 1,37 990,22 1,35 988,87 1,31 987,56 1,29 986,27 1,27 985,00 1,24 983,76 1,22 982,54 1,20
0,23 0,23 0,23 0,23 0,24 0,24 0,24 0,25 0,25 0,25 0,26 0,27
25 997,16 1,50 995,66 1,47 994,19 1,43 992,76 1,41 991,35 1,37 989,98 1,35 988,63 1,32 987,31 1,29 986,02 1,27 984,75 1,25 983,50 1,23 982,27 1,21
0,23 0,23 0,23 0,24 0,24 0,24 0,24 0,25 0,26 0,27 0,27 0,28
26 996,93 1,50 995,43 1,47 993,96 1,44 992,52 1,41 991,11 1,37 989,74 1,35 988,39 1,33 987,06 1,30 985,76 1,28 984,48 1,25 983,23 1,24 981,99 1,22
0,25 0,25 0,25 0,25 0,25 0,26 0,26 0,26 0,27 0,28 0,29 0,29
27 996,68 1,50 995,18 1,47 993,71 1,44 992,27 1,41 990,86 1,38 989,48 1,35 988,13 1,33 986,80 1,31 985,49 1,29 984,20 1,26 982,94 1,24 981,70 1,23
0,25 0,25 0,26 0,26 0,26 0,26 0,27 0,28 0,28 0,28 0,29 0,30
28 996,43 1,50 994,93 1,48 993,45 1,44 992,01 1,41 990,60 1,38 989,22 1,36 987,86 1,34 986,52 1,31 985,21 1,29 983,92 1,27 982,65 1,25 981,40 1,23
0,26 0,27 0,27 0,27 0,27 0,28 0,28 0,28 0,29 0,29 0,30 0,31
29 996,17 1,51 994,66 1,48 993,18 1,44 991,74 1,41 990,33 1,39 988,94 1,36 987,58 1,34 986,24 1,32 984,92 1,29 983,63 1,28 982,35 1,26 981,09 1,24
0,27 0,27 0,27 0,28 0,28 0,28 0,28 0,29 0,29 0,30 0,31 0,32
30 995,90 1,51 994,39 1,48 992,91 1,45 991,46 1,41 990,05 1,39 988,66 1,37 987,29 1,34 985,95 1,32 984,63 1,30 983,33 1,29 982,04 1,27 980,77 1,25
0,29 0,29 0,29 0,29 0,30 0,30 0,30 0,31 0,31 0,32 0,32 0,32
31 995,61 1,51 994,10 1,48 992,62 1,45 991,17 1,42 989,75 1,39 988,36 1,37 986,99 1,35 985,64 1,33 984,31 1,30 983,01 1,29 981,72 1,27 980,45 1,26
0,29 0,29 0,29 0,29 0,30 0,31 0,31 0,31 0,31 0,32 0,33 0,34
32 995,32 1,51 993,81 1,48 992,33 1,45 990,88 1,42 989,45 1,40 988,05 1,37 986,68 1,35 985,33 1,33 984,00 1,31 982,69 1,30 981,39 1,28 980,11 1,26
0,30 0,31 0,31 0,31 0,31 0,31 0,31 0,32 0,33 0,33 0,34 0,34
33 995,02 1,52 993,50 1,48 992,02 1,45 990,57 1,43 989,14 1,40 987,74 1,37 986,37 1,36 985,01 1,34 983,67 1,31 982,36 1,31 981,05 1,28 979,77 1,27
0,30 0,31 0,31 0,31 0,31 0,32 0,33 0,33 0,33 0,34 0,34 0,35
34 994,72 1,53 993,19 1,48 991,71 1,45 990,26 1,43 988,83 1,41 987,42 1,38 986,04 1,36 984,68 1,34 983,34 1,32 982,02 1,31 980,71 1,29 979,42 1,28
0,32 0,32 0,32 0,33 0,33 0,33 0,33 0,33 0,33 0,34 0,34 0,35
35 994,40 1,53 992,87 1,48 991,39 1,46 989,93 1,43 988,50 1,41 987,09 1,38 985,71 1,36 984,35 1,34 983,01 1,33 981,68 1,31 980,37 1,30 979,07 1,29
0,32 0,32 0,33 0,33 0,33 0,33 0,34 0,34 0,35 0,35 0,36 0,37
36 994,08 1,53 992,55 1,49 991,06 1,46 989,60 1,43 988,17 1,41 986,76 1,39 985,37 1,36 984,01 1,35 982,66 1,33 981,33 1,32 980,01 1,31 978,70 1,29
0,33 0,34 0,34 0,34 0,35 0,35 0,35 0,35 0,36 0,36 0,36 0,37
37 993,75 1,54 992,21 1,49 990,72 1,46 989,26 1,44 987,82 1,41 986,41 1,39 985,02 1,37 983,65 1,35 982,30 1,33 980,97 1,32 979,65 1,32 978,33 1,30
0,34 0,34 0,35 0,36 0,36 0,36 0,36 0,36 0,37 0,38 0,38 0,38
38 993,41 1,54 991,87 1,50 990,37 1,47 988,90 1,44 987,46 1,41 986,05 1,39 984,66 1,37 983,29 1,36 981,93 1,34 980,59 1,32 979,27 1,32 977,95 1,31
0,35 0,35 0,36 0,36 0,36 0,37 0,37 0,37 0,37 0,38 0,38 0,39
39 993,06 1,54 991,52 1,51 990,01 1,47 988,54 1,44 987,10 1,41 985,68 1,39 984,29 1,37 982,92 1,36 981,56 1,34 980,22 1,33 978,89 1,33 977,56 1,31
0,35 0,36 0,36 0,37 0,38 0,38 0,38 0,38 0,38 0,39 0,39 0,39
40 992,71 1,55 991,16 1,51 989,65 1,48 988,17 1,45 986,72 1,42 985,30 1,39 983,91 1,37 982,54 1,36 981,18 1,35 979,83 1,33 978,50 1,33 977,17 1,321990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 50
▼B
tºΑλκοολικός τίτλος σε % vol
10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21
0 986,63 1,00 985,63 0,96 984,67 0,92 983,75 0,87 982,88 0,84 982,04 0,81 981,23 0,77 980,46 0,75 979,71 0,73 978,98 0,72 978,26 0,70 977,56 0,70
−0,03 −0,02 −0,01 0,00 0,02 0,04 0,05 0,07 0,09 0,11 0,13 0,15
1 986,66 1,01 985,65 0,97 984,68 0,93 983,75 0,89 982,86 0,86 982,00 0,82 981,18 0,79 980,39 0,77 979,62 0,75 978,87 0,74 978,13 0,72 977,41 0,72
−0,02 −0,01 0,00 0,01 0,03 0,04 0,06 0,08 0,10 0,12 0,14 0,17
2 986,68 1,02 985,66 0,98 984,68 0,94 983,74 0,91 982,83 0,87 981,96 0,84 981,12 0,81 980,31 0,79 979,52 0,77 978,75 0,76 977,99 0,75 977,24 0,74
0,00 0,01 0,02 0,04 0,05 0,06 0,08 0,10 0,12 0,14 0,16 0,18
3 986,68 1,03 985,65 0,99 984,66 0,96 983,70 0,92 982,78 0,88 981,90 0,86 981,04 0,83 980,21 0,81 979,40 0,79 978,61 0,78 977,83 0,77 977,06 0,76
0,01 0,02 0,03 0,04 0,05 0,07 0,08 0,10 0,12 0,14 0,16 0,18
4 986,67 1,04 985,63 1,00 984,63 0,97 983,66 0,93 982,73 0,90 981,83 0,87 980,96 0,85 980,11 0,83 979,28 0,81 978,47 0,80 977,67 0,79 976,88 0,79
0,02 0,03 0,05 0,06 0,08 0,09 0,11 0,13 0,14 0,16 0,18 0,20
5 986,65 1,05 985,60 1,02 984,58 0,98 983,60 0,95 982,65 0,91 981,74 0,89 980,85 0,87 979,98 0,84 979,14 0,83 978,31 0,82 977,49 0,81 976,68 0,81
0,04 0,06 0,06 0,07 0,08 0,10 0,11 0,13 0,15 0,17 0,19 0,21
6 986,61 1,07 985,54 1,02 984,52 0,99 983,53 0,96 982,57 0,93 981,64 0,90 980,74 0,89 979,85 0,86 978,99 0,85 978,14 0,84 977,30 0,83 976,47 0,83
0,05 0,06 0,08 0,09 0,10 0,12 0,14 0,15 0,17 0,19 0,20 0,22
7 986,56 1,08 985,48 1,04 984,44 1,00 983,44 0,97 982,47 0,95 981,52 0,92 980,60 0,90 979,70 0,88 978,82 0,87 977,95 0,85 977,10 0,85 976,25 0,85
0,07 0,08 0,09 0,10 0,11 0,12 0,14 0,16 0,18 0,19 0,21 0,23
8 986,49 1,09 985,40 1,05 984,35 1,01 983,34 0,98 982,36 0,96 981,40 0,94 980,46 0,92 979,54 0,90 978,64 0,88 977,76 0,87 976,89 0,87 976,02 0,87
0,08 0,08 0,09 0,11 0,13 0,14 0,15 0,16 0,18 0,20 0,22 0,24
9 986,41 1,09 985,32 1,06 984,26 1,03 983,23 1,00 982,23 0,97 981,26 0,95 980,31 0,93 979,38 0,92 978,48 0,90 977,56 0,89 976,67 0,89 975,78 0,89
0,10 0,11 0,12 0,13 0,14 0,16 0,17 0,18 0,19 0,21 0,23 0,25
10 986,31 1,10 985,21 1,07 984,14 1,04 983,10 1,01 982,09 0,99 981,10 0,96 980,14 0,94 979,20 0,93 978,27 0,92 977,35 0,91 976,44 0,91 975,53 0,91
0,10 0,11 0,12 0,13 0,15 0,16 0,17 0,19 0,21 0,23 0,25 0,27
11 986,21 1,11 985,10 1,08 984,02 1,05 982,97 1,03 981,94 1,00 980,94 0,97 979,97 0,96 979,01 0,95 978,06 0,94 977,12 0,93 976,19 0,93 975,26 0,92
0,12 0,13 0,14 0,15 0,16 0,17 0,19 0,21 0,22 0,24 0,26 0,27
12 986,09 1,12 984,97 1,09 983,88 1,06 982,82 1,04 981,78 1,01 980,77 0,99 979,78 0,98 978,80 0,96 977,84 0,96 976,88 0,95 975,93 0,94 974,99 0,94
0,13 0,14 0,15 0,16 0,17 0,19 0,20 0,21 0,23 0,24 0,26 0,28
13 985,96 1,13 984,83 1,10 983,73 1,07 982,66 1,05 981,61 1,03 980,58 1,00 979,58 0,99 978,59 0,98 977,61 0,97 976,64 0,97 975,67 0,96 974,71 0,96
0,15 0,16 0,17 0,18 0,19 0,20 0,22 0,23 0,24 0,26 0,27 0,29
14 985,81 1,14 984,67 1,11 983,56 1,08 982,48 1,06 981,42 1,04 980,38 1,02 979,36 1,00 978,36 0,99 977,37 0,99 976,38 0,98 975,40 0,98 974,42 0,98
0,15 0,16 0,17 0,18 0,19 0,20 0,22 0,24 0,26 0,27 0,28 0,30
15 985,66 1,15 984,51 1,12 983,39 1,09 982,30 1,07 981,23 1,05 980,18 1,04 979,14 1,02 978,12 1,01 977,11 1,00 976,11 0,99 975,12 1,00 974,12 1,00
0,17 0,18 0,19 0,20 0,21 0,22 0,23 0,25 0,26 0,28 0,30 0,31
16 985,49 1,16 984,33 1,13 983,20 1,10 982,10 1,08 981,02 1,06 979,96 1,05 978,91 1,04 977,87 1,02 976,85 1,02 975,83 1,01 974,82 1,01 973,81 1,02
0,17 0,18 0,19 0,20 0,21 0,23 0,24 0,25 0,27 0,29 0,30 0,31
17 985,32 1,17 984,15 1,14 983,01 1,11 981,90 1,09 980,81 1,08 979,73 1,06 978,67 1,05 977,62 1,04 976,58 1,04 975,54 1,02 974,52 1,02 973,50 1,04
0,19 0,19 0,20 0,22 0,24 0,25 0,26 0,27 0,28 0,29 0,31 0,33
18 985,13 1,17 983,96 1,15 982,81 1,13 981,68 1,11 980,57 1,09 979,48 1,07 978,41 1,06 977,35 1,05 976,30 1,05 975,25 1,04 974,21 1,04 973,17 1,05
0,20 0,21 0,22 0,23 0,24 0,25 0,26 0,27 0,29 0,30 0,32 0,34
19 984,93 1,18 983,75 1,16 982,59 1,14 981,45 1,12 980,33 1,10 979,23 1,08 978,15 1,07 977,08 1,07 976,01 1,06 974,94 1,05 973,89 1,06 972,83 1,06
0,22 0,23 0,24 0,24 0,25 0,26 0,28 0,29 0,30 0,31 0,33 0,35
20 984,71 1,19 983,52 1,17 982,35 1,14 981,21 1,13 980,08 1,11 978,97 1,10 977,87 1,08 976,79 1,08 975,71 1,08 974,63 1,07 973,56 1,08 972,48 1,08
tºΑλκοολικός τίτλος σε % vol
10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21
20º 984,71 1,19 983,52 1,17 982,35 1,14 981,21 1,13 980,08 1,11 978,97 1,10 977,87 1,08 976,79 1,08 975,71 1,08 974,63 1,07 973,56 1,08 972,48 1,08
0,23 0,23 0,23 0,25 0,26 0,28 0,29 0,31 0,32 0,33 0,35 0,36
21º 984,48 1,19 983,29 1,17 982,12 1,16 980,96 1,14 979,82 1,13 978,69 1,11 977,58 1,10 976,48 1,09 975,39 1,09 974,30 1,09 973,21 1,09 972,12 1,09
0,23 0,24 0,25 0,26 0,27 0,28 0,29 0,31 0,32 0,33 0,35 0,36
22 984,25 1,20 983,05 1,18 981,97 1,17 980,70 1,15 979,55 1,14 978,41 1,12 977,29 1,12 976,17 1,10 975,07 1,10 973,97 1,10 972,86 1,10 971,76 1,11
0,24 0,25 0,26 0,27 0,28 0,29 0,30 0,31 0,33 0,34 0,35 0,37
23 984,01 1,21 982,80 1,19 981,61 1,18 980,43 1,16 979,27 1,15 978,12 1,13 976,99 1,13 975,86 1,12 974,74 1,11 973,63 1,12 972,51 1,12 971,39 1,13
0,25 0,26 0,27 0,28 0,29 0,30 0,31 0,32 0,33 0,35 0,36 0,38
24 983,76 1,22 982,54 1,20 981,34 1,19 980,15 1,17 978,98 1,16 977,82 1,14 976,68 1,14 975,54 1,13 974,41 1,13 973,28 1,13 972,15 1,14 971,01 1,14
0,26 0,27 0,28 0,29 0,30 0,31 0,32 0,33 0,35 0,36 0,38 0,39
25 983,50 1,23 982,27 1,21 981,06 1,20 979,86 1,18 978,68 1,17 977,51 1,16 976,36 1,15 975,21 1,15 974,06 1,14 972,92 1,15 971,77 1,15 970,62 1,15
0,27 0,28 0,29 0,29 0,30 0,31 0,33 0,34 0,35 0,37 0,38 0,39
26 983,23 1,24 981,99 1,22 980,77 1,20 979,57 1,19 978,38 1,18 977,20 1,17 976,03 1,16 974,87 1,16 973,71 1,16 972,55 1,16 971,39 1,16 970,23 1,17
0,29 0,29 0,30 0,31 0,32 0,33 0,34 0,36 0,37 0,38 0,39 0,41
27 982,94 1,24 981,70 1,23 980,47 1,21 979,26 1,20 978,06 1,19 976,87 1,18 975,69 1,18 974,51 1,17 973,34 1,17 972,17 1,17 921,00 1,18 969,82 1,18
0,29 0,30 0,30 0,31 0,32 0,33 0,35 0,36 0,38 0,39 0,40 0,41
28 982,65 1,25 981,40 1,23 980,17 1,22 978,95 1,21 977,74 1,20 976,54 1,20 975,34 1,19 974,15 1,19 972,96 1,18 971,78 1,18 970,60 1,19 969,41 1,20
0,30 0,31 0,32 0,33 0,34 0,35 0,36 0,37 0,38 0,39 0,40 0,42
29 982,35 1,26 981,09 1,24 979,85 1,23 978,62 1,22 977,40 1,21 976,19 1,21 974,98 1,20 973,78 1,20 972,58 1,19 971,39 1,19 970,20 1,21 968,99 1,21
0,31 0,32 0,33 0,34 0,35 0,36 0,37 0,38 0,38 0,40 0,42 0,43
30 982,04 1,27 980,77 1,25 979,52 1,24 978,28 1,23 977,05 1,22 975,83 1,21 974,62 1,21 973,41 1,21 972,20 1,21 970,99 1,21 969,78 1,22 968,56 1,23
0,32 0,32 0,33 0,34 0,35 0,36 0,37 0,38 0,39 0,40 0,42 0,43
31 981,72 1,27 980,45 1,26 979,19 1,25 977,94 1,24 976,70 1,23 975,47 1,22 974,25 1,22 973,03 1,22 971,81 1,22 970,59 1,23 969,36 1,23 968,13 1,24
0,33 0,34 0,34 0,35 0,36 0,37 0,38 0,39 0,40 0,42 0,43 0,45
32 981,39 1,28 980,11 1,26 978,85 1,26 977,59 1,25 976,34 1,24 975,10 1,23 973,87 1,23 972,64 1,23 971,41 1,24 970,17 1,24 968,93 1,25 967,68 1,26
0,34 0,34 0,35 0,35 0,36 0,37 0,39 0,40 0,41 0,42 0,43 0,45
33 981,05 1,28 979,77 1,27 978,50 1,26 977,24 1,26 975,78 1,25 974,73 1,25 973,48 1,24 972,24 1,24 971,00 1,25 969,75 1,25 968,50 1,27 967,23 1,27
0,34 0,35 0,36 0,37 0,38 0,39 0,40 0,41 0,42 0,43 0,45 0,45
34 980,71 1,29 979,42 1,28 978,14 1,27 976,87 1,27 975,60 1,26 974,34 1,26 973,08 1,25 971,83 1,25 970,58 1,26 969,32 1,27 968,05 1,27 966,78 1,29
0,34 0,35 0,36 0,37 0,38 0,39 0,40 0,41 0,43 0,44 0,45 0,47
35 980,37 1,30 979,07 1,29 977,78 1,28 976,50 1,28 975,22 1,27 973,95 1,27 972,68 1,26 971,42 1,27 970,15 1,27 968,88 1,28 967,60 1,29 966,31 1,30
0,36 0,37 0,37 0,38 0,38 0,39 0,40 0,42 0,43 0,44 0,45 0,47
36 980,01 1,31 978,70 1,29 977,41 1,29 976,12 1,28 974,84 1,28 973,56 1,28 972,28 1,28 971,00 1,28 969,72 1,28 968,44 1,29 967,15 1,31 965,84 1,31
0,36 0,37 0,38 0,39 0,40 0,41 0,42 0,43 0,44 0,45 0,46 0,47
37 979,65 1,32 978,33 1,30 977,03 1,30 975,73 1,29 974,44 1,29 973,15 1,29 971,86 1,29 970,57 1,29 969,28 1,29 967,99 1,30 966,69 1,32 965,37 1,32
0,38 0,38 0,39 0,39 0,40 0,41 0,42 0,43 0,44 0,46 0,47 0,48
38 979,27 1,32 977,95 1,31 976,64 1,30 975,34 1,30 974,04 1,30 972,74 1,30 971,44 1,30 970,14 1,30 968,84 1,31 967,53 1,31 966,22 1,33 964,89 1,34
0,38 0,39 0,39 0,40 0,41 0,42 0,43 0,44 0,45 0,46 0,48 0,49
39 978,89 1,33 977,56 1,31 976,25 1,31 974,94 1,31 973,63 1,31 972,32 1,31 971,01 1,31 969,70 1,31 968,39 1,32 967,07 1,33 965,74 1,34 964,40 1,36
0,39 0,39 0,40 0,41 0,42 0,42 0,43 0,45 0,47 0,48 0,49 0,50
40 978,50 1,33 977,17 1,32 975,85 1,32 974,53 1,32 973,21 1,31 971,90 1,32 970,58 1,33 969,25 1,33 967,92 1,33 966,59 1,34 965,25 1,35 963,90 1,371990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 51
▼B
tºΑλκοολικός τίτλος σε % vol
20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
0 978,26 0,70 977,56 0,70 976,86 0,69 976,17 0,70 975,47 0,72 974,75 0,72 974,03 0,74 973,29 0,77 972,52 0,80 971,72 0,83 970,89 0,87 970,02 0,90
0,13 0,15 0,17 0,20 0,22 0,24 0,27 0,30 0,32 0,35 0,37 0,39
1 978,13 0,72 977,41 0,72 976,69 0,72 975,97 0,72 975,25 0,74 974,51 0,75 973,76 0,77 972,99 0,79 972,20 0,83 971,37 0,85 970,52 0,89 969,63 0,93
0,14 0,17 0,19 0,21 0,24 0,26 0,29 0,31 0,34 0,36 0,38 0,41
2 977,99 0,75 977,24 0,74 976,50 0,74 975,76 0,75 975,01 0,76 974,25 0,78 973,47 0,79 972,68 0,82 971,86 0,85 971,01 0,87 970,14 0,92 960,22 0,96
0,16 0,18 0,20 0,23 0,25 0,27 0,29 0,32 0,34 0,36 0,38 0,40
3 977,83 0,77 977,06 0,76 976,30 0,77 975,53 0,77 974,76 0,78 973,98 0,80 973,18 0,82 972,36 0,84 971,52 0,87 970,65 0,89 969,76 0,94 968,82 0,98
0,16 0,18 0,21 0,23 0,25 0,28 0,30 0,32 0,34 0,36 0,39 0,42
4 977,67 0,79 976,88 0,79 976,09 0,79 975,30 0,79 974,51 0,81 973,70 0,82 972,88 0,84 972,04 0,86 971,18 0,89 970,29 0,92 969,37 0,96 968,40 1,00
0,18 0,20 0,22 0,24 0,26 0,28 0,30 0,33 0,35 0,38 0,40 0,41
5 977,49 0,81 976,68 0,81 975,87 0,81 975,06 0,81 974,25 0,83 973,42 0,84 972,58 0,86 971,71 0,88 970,83 0,92 969,91 0,94 968,97 0,98 967,99 1,02
0,19 0,21 0,23 0,25 0,27 0,30 0,33 0,34 0,37 0,39 0,41 0,43
6 977,30 0,83 976,47 0,83 975,64 0,83 974,81 0,84 973,97 0,85 973,12 0,87 972,25 0,88 971,37 0,91 970,46 0,94 969,52 0,96 968,56 1,00 967,56 1,04
0,20 0,22 0,24 0,26 0,28 0,30 0,32 0,35 0,37 0,39 0,41 0,43
7 976,10 0,85 976,25 0,85 975,40 0,85 974,55 0,86 973,69 0,87 972,82 0,89 971,93 0,91 971,02 0,93 970,09 0,96 969,13 0,98 968,15 1,02 967,13 1,06
0,21 0,23 0,25 0,27 0,29 0,31 0,33 0,35 0,37 0,39 0,42 0,44
8 976,89 0,87 976,02 0,87 975,15 0,87 974,28 0,88 973,40 0,89 972,51 0,91 971,60 0,93 970,67 0,95 969,72 0,98 968,74 1,01 967,73 1,04 966,69 1,08
0,22 0,24 0,26 0,28 0,30 0,32 0,34 0,36 0,39 0,41 0,43 0,45
9 976,67 0,89 975,78 0,89 974,89 0,89 974,00 0,90 973,10 0,91 972,19 0,93 971,26 0,95 970,31 0,98 969,33 1,00 968,33 1,03 967,30 1,06 966,24 1,09
0,23 0,25 0,27 0,29 0,31 0,33 0,35 0,37 0,39 0,41 0,43 0,45
10 976,44 0,91 975,53 0,91 974,62 0,91 973,71 0,92 972,79 0,93 971,86 0,95 970,91 0,97 969,94 1,00 968,94 1,02 967,92 1,05 966,87 1,08 965,79 1,11
0,25 0,27 0,28 0,30 0,32 0,34 0,36 0,38 0,40 0,42 0,44 0,45
11 976,11 0,93 975,26 0,92 974,34 0,93 973,41 0,94 972,47 0,95 971,52 0,97 970,55 0,99 969,56 1,02 968,54 1,04 967,50 1,07 966,43 1,09 965,34 1,13
0,26 0,27 0,29 0,31 0,33 0,35 0,37 0,39 0,40 0,42 0,44 0,46
12 975,93 0,94 974,99 0,94 974,05 0,95 973,10 0,96 972,14 0,97 971,17 0,99 970,18 1,01 969,17 1,03 968,14 1,06 967,08 1,09 965,99 1,11 964,88 1,15
0,26 0,28 0,30 0,32 0,34 0,36 0,38 0,39 0,41 0,43 0,45 0,47
13 975,67 0,96 974,71 0,96 973,75 0,97 972,78 0,98 971,80 0,99 970,81 1,01 969,80 1,02 968,78 1,05 967,73 1,08 966,65 1,11 965,54 1,13 964,41 1,17
0,27 0,29 0,31 0,33 0,35 0,37 0,38 0,40 0,42 0,44 0,45 0,47
14 975,40 0,98 974,42 0,98 973,44 0,99 972,45 1,00 971,45 1,01 970,44 1,02 969,42 1,04 968,38 1,07 967,31 1,10 966,21 1,12 965,09 1,15 963,94 1,19
0,28 0,30 0,32 0,33 0,35 0,37 0,39 0,41 0,43 0,45 0,47 0,49
15 975,12 1,00 974,12 1,00 973,12 1,00 972,12 1,02 971,10 1,03 970,07 1,04 969,03 1,06 967,97 1,09 966,88 1,12 965,76 1,14 964,62 1,17 963,45 1,20
0,30 0,31 0,33 0,35 0,36 0,38 0,40 0,42 0,44 0,45 0,47 0,49
16 974,82 1,01 973,81 1,02 972,79 1,02 971,77 1,03 970,74 1,05 969,69 1,06 968,63 1,08 967,55 1,11 966,44 1,13 965,31 1,16 964,15 1,19 962,96 1,22
0,30 0,31 0,33 0,35 0,37 0,38 0,40 0,42 0,43 0,45 0,47 0,49
17 974,52 1,02 973,50 1,04 972,46 1,04 971,42 1,05 970,37 1,06 969,31 1,08 968,23 1,10 967,13 1,12 966,01 1,15 964,86 1,18 963,68 1,21 962,47 1,24
0,31 0,33 0,34 0,36 0,38 0,40 0,42 0,43 0,45 0,47 0,48 0,50
18 974,21 1,04 973,17 1,05 972,12 1,06 971,06 1,07 969,99 1,08 968,91 1,10 967,81 1,11 966,70 1,14 965,56 1,17 964,39 1,19 963,20 1,23 961,97 1,26
0,32 0,34 0,35 0,36 0,38 0,40 0,42 0,44 0,46 0,47 0,49 0,50
19 973,89 1,06 972,83 1,06 971,77 1,07 970,70 1,09 969,61 1,10 968,51 1,11 967,39 1,13 966,26 1,16 965,10 1,18 963,92 1,21 962,71 1,24 961,47 1,28
0,33 0,35 0,37 0,39 0,40 0,41 0,42 0,45 0,46 0,48 0,50 0,52
20 973,56 1,08 972,48 1,08 971,40 1,09 970,31 1,10 969,21 1,11 968,10 1,13 966,97 1,14 965,81 1,17 964,64 1,20 963,44 1,23 962,21 1,26 960,95 1,29
tºΑλκοολικός τίτλος σε % vol
20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31
20º 973,56 1,08 972,48 1,08 971,40 1,09 970,31 1,10 969,21 1,11 968,10 1,13 966,97 1,16 965,81 1,17 964,64 1,20 963,44 1,23 962,21 1,26 960,95 1,29
0,35 0,36 0,37 0,39 0,40 0,42 0,44 0,45 0,47 0,49 0,50 0,52
21º 973,21 1,09 972,12 1,09 971,03 1,11 969,92 1,11 968,81 1,13 967,68 1,15 966,53 1,17 965,36 1,19 964,17 1,22 962,95 1,24 961,71 1,28 960,43 1,31
0,35 0,36 0,38 0,39 0,41 0,43 0,44 0,46 0,48 0,49 0,51 0,52
22 972,86 1,10 971,76 1,11 970,65 1,12 969,53 1,13 968,40 1,15 967,25 1,16 966,09 1,19 964,90 1,21 963,69 1,23 962,46 1,26 961,20 1,29 959,91 1,32
0,35 0,37 0,39 0,40 0,42 0,43 0,45 0,46 0,48 0,50 0,52 0,53
23 972,51 1,12 971,39 1,13 970,26 1,13 969,13 1,15 967,98 1,16 966,82 1,18 965,64 1,20 964,44 1,23 963,21 1,25 961,96 1,28 960,68 1,30 959,38 1,33
0,36 0,38 0,39 0,41 0,42 0,44 0,46 0,48 0,49 0,51 0,53 0,54
24 972,15 1,14 971,01 1,14 969,87 1,15 968,72 1,16 967,56 1,18 966,38 1,20 965,18 1,22 963,96 1,24 962,72 1,27 961,45 1,29 960,16 1,32 958,84 1,34
0,38 0,39 0,40 0,42 0,44 0,45 0,46 0,48 0,50 0,51 0,53 0,54
25 971,77 1,15 970,62 1,15 969,47 1,17 968,30 1,18 967,12 1,19 965,93 1,21 964,72 1,24 963,48 1,26 962,22 1,28 960,94 1,31 959,63 1,33 958,30 1,36
0,38 0,39 0,41 0,42 0,44 0,46 0,48 0,49 0,50 0,52 0,53 0,55
26 971,39 1,16 970,23 1,17 969,06 1,18 967,88 1,20 966,68 1,21 965,47 1,23 964,24 1,25 962,99 1,27 961,72 1,30 960,42 1,32 959,10 1,35 957,75 1,38
0,39 0,41 0,42 0,44 0,45 0,46 0,48 0,50 0,51 0,52 0,53 0,55
27 971,00 1,18 969,82 1,18 968,64 1,20 967,44 1,21 966,23 1,22 965,01 1,25 963,76 1,27 962,49 1,28 961,21 1,31 959,90 1,33 958,57 1,37 957,20 1,40
0,40 0,41 0,43 0,44 0,46 0,48 0,49 0,50 0,52 0,53 0,55 0,56
28 970,60 1,19 969,41 1,20 968,21 1,21 967,00 1,23 965,77 1,24 964,53 1,26 963,27 1,28 961,99 1,30 960,69 1,32 959,37 1,35 958,02 1,38 956,64 1,41
0,40 0,42 0,43 0,45 0,46 0,48 0,49 0,50 0,52 0,54 0,55 0,56
29 970,20 1,21 968,99 1,21 967,78 1,23 966,55 1,24 965,31 1,26 964,05 1,27 962,78 1,29 961,49 1,32 960,17 1,34 958,83 1,36 957,47 1,39 956,08 1,43
0,42 0,43 0,45 0,46 0,47 0,48 0,50 0,52 0,53 0,54 0,56 0,58
30 969,78 1,22 968,56 1,23 967,33 1,24 966,09 1,25 964,84 1,27 963,57 1,29 962,28 1,31 960,97 1,33 959,64 1,35 958,29 1,38 956,91 1,41 955,50 1,44
0,42 0,43 0,44 0,45 0,47 0,49 0,51 0,52 0,53 0,55 0,56 0,58
31 969,36 1,23 968,13 1,24 966,89 1,25 965,64 1,27 964,37 1,29 963,08 1,31 961,77 1,32 960,45 1,34 959,11 1,37 957,74 1,39 956,35 1,43 954,92 1,45
0,43 0,45 0,46 0,48 0,49 0,50 0,51 0,52 0,54 0,56 0,57 0,58
32 968,93 1,25 967,68 1,25 966,43 1,27 965,16 1,28 963,88 1,30 962,58 1,32 961,26 1,33 959,93 1,36 958,57 1,39 957,18 1,40 955,78 1,44 954,34 1,47
0,43 0,45 0,47 0,48 0,50 0,51 0,52 0,54 0,55 0,56 0,58 0,59
33 968,50 1,27 967,23 1,27 965,96 1,28 964,68 1,30 963,38 1,31 962,07 1,33 960,74 1,35 959,39 1,37 958,02 1,40 956,62 1,42 955,20 1,45 953,75 1,48
0,45 0,45 0,47 0,49 0,50 0,51 0,52 0,54 0,55 0,56 0,58 0,60
34 968,05 1,27 966,78 1,29 965,49 1,30 964,19 1,31 962,88 1,32 961,56 1,34 960,22 1,37 958,85 1,38 957,47 1,41 956,06 1,44 954,62 1,47 953,15 1,49
0,45 0,47 0,48 0,49 0,50 0,52 0,54 0,55 0,57 0,58 0,59 0,60
35 967,60 1,29 996,31 1,30 965,01 1,31 963,70 1,32 962,38 1,34 961,04 1,36 959,68 1,38 958,30 1,40 956,90 1,42 955,48 1,45 954,03 1,48 952,55 1,50
0,45 0,47 0,48 0,49 0,51 0,53 0,54 0,55 0,57 0,59 0,60 0,61
36 967,15 1,31 965,84 1,31 964,53 1,32 963,21 1,34 961,87 1,36 960,51 1,37 959,14 1,39 957,75 1,42 956,33 1,44 954,89 1,46 953,43 1,49 951,94 1,51
0,46 0,47 0,48 0,50 0,52 0,53 0,55 0,56 0,57 0,58 0,60 0,61
37 966,69 1,32 965,37 1,32 964,05 1,34 962,71 1,36 961,35 1,37 959,98 1,39 958,59 1,40 957,19 1,43 955,76 1,45 954,31 1,48 952,83 1,50 951,33 1,52
0,47 0,48 0,50 0,51 0,52 0,54 0,55 0,57 0,58 0,59 0,60 0,61
38 966,22 1,33 964,89 1,34 963,55 1,35 962,20 1,37 960,83 1,39 959,44 1,40 958,04 1,42 956,62 1,44 955,18 1,46 953,72 1,49 952,23 1,51 950,72 1,54
0,48 0,49 0,51 0,52 0,53 0,54 0,56 0,57 0,58 0,60 0,61 0,62
39 965,74 1,34 964,40 1,36 963,04 1,36 961,68 1,38 960,30 1,40 958,90 1,42 957,48 1,43 956,05 1,45 954,60 1,48 953,12 1,50 951,62 1,52 950,10 1,55
0,49 0,50 0,51 0,53 0,54 0,55 0,56 0,58 0,60 0,61 0,62 0,64
40 965,25 1,35 963,90 1,37 962,53 1,38 961,15 1,39 959,76 1,41 958,35 1,43 956,92 1,45 955,47 1,47 954,00 1,49 952,51 1,51 951,00 1,54 949,49 1,561990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 52
▼B
ΠΙΝΑΚΑΣ IV
Πίνακαςαντιστοιχίαςµεταξύτωνδεικτώνδιάθλασηςστους20 ºCκαιτωναλκοολικώντίτλωνστους20 ºCτων
καθαρών υδραλκοολικών µειγµάτων και των αποσταγµάτων
1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 53
▼B
4.ΟΛΙΚΟ ΣΤΕΡΕΟ ΥΠΟΛΕΙΜΜΑ
Ολικές στερεές ύλες
1. ΟΡΙΣΜΟΣ
Ολικό στερεό υπόλειµµα ή ολικές στερεές ύλες, καλείται
τοσύνολοτωνουσιών,οιοποίεςυπόκαθορισµένεςφυσικές
συνθήκες δεν είναι πτητικές. Οι φυσικές αυτές συνθήκες
πρέπει να καθορίζονται κατά τέτοιο τρόπο, ώστε οι ουσίες
που αποτελούν το στερεό υπόλειµµα να υφίστανται τη
µικρότερη δυνατή αλλοίωση.
Στερεό υπόλειµµα µη ανάγον καλείται το ολικό στερεό
υπόλειµµα από το οποίο έχουν αφαιρεθεί τα ολικά
σάκχαρα.
Ανηγµένο στερεό υπόλειµµα καλείται το ολικό στερεό
υπόλειµµααπότοοποίοέχουναφαιρεθείταολικάσάκχαρα
που υπερβαίνουν το 1 g/l,η ποσότητα του θειικού καλίου
που υπερβαίνει το 1 g/l,ο µαννίτης (εάν υπάρχει), καθώς
και κάθε χηµική ουσία που ίσως έχει προστεθεί στον οίνο.
Υπόλοιπο στερεού υπολείµµατος είναι το µη ανάγον
στερεό υπόλειµµα, από το οποίο έχει αφαιρεθεί η µόνιµη
οξύτητα εκφρασµένη σε τρυγικό οξύ.
Το στερεό υπόλειµµα εκφράζεται σε γραµµάρια ανά λίτρο
και προσδιορίζεται µε προσέγγιση 0,5 gπερίπου.
2. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥ
Μοναδική µέθοδος: πυκνοµετρική µέθοδος.
Το ολικό στερεό υπόλειµµα υπολογίζεται έµµεσα από την
τιµή της σχετικής πυκνότητας τουγλεύκουςκαιπροκειµένου
γιαοίνους,απότηνπυκνότητατουαπαλκοολωµένουοίνου .
Αυτό το στερεό υπόλειµµα εκφράζεται µε την ποσότητα
της σακχαρόζης που περιέχεται σ 'ένα λίτρο καθαρού
υδατικού διαλύµατος, του οποίου η σχετική πυκνότητα
ισούται µε τη σχετική πυκνότητα του απαλκοολωµένου
οίνου. Η ποσότητα αυτή δίνεται από τον πίνακα Ι.
3. ΤΕΧΝΙΚΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥ
Η σχετική πυκνότητα d2020του«απαλκοολωµένου οίνου »( dr)
υπολογίζεται από τον τύπο:
dr=dv−da+ 1,000
όπουd
v=ησχετικήπυκνότητατουοίνουστους20 ºC(διορθω-
µένη ως προς την πτητική οξύτητα) (1),
da=η σχετική πυκνότητα στους 20 ºCυδραλκοολικού
µείγµατος του ίδιου τίτλου µε τον οίνο.
Είναι δυνατόν να υπολογιστεί επίσης η drαπό τις
πυκνότητες στους 20 ºC ,ρvτου οίνου και ρaτου υδραλκοο-
λικούµείγµατοςιδίουαλκοολικούτίτλουµετηβοήθειατου
τύπου:
dr= 1,0018 (ρv−ρa) + 1,000
όπου ο συντελεστής 1,0018 µπορεί να ληφθεί στην πράξη
ως 1, όταν, όπως συµβαίνει συνήθως, η πυκνότητα ρvτου
οίνου είναι µικρότερη του 1,05.
4. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
Η σχετική πυκνότητα d2020του απαλκοολωµένου οίνου ή η
σχετικήπυκνότητα d2020τουγλεύκουςφέρονταιστονπίνακα1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 54
(1)Η σχετική πυκνότητα (ή η πυκνότητα) του οίνου, η οποία υπεισέρχεται στις
εξισώσειςκαιπροσδιορίζεταιόπωςπεριγράφεταιστασχετικάκεφάλαια,πρέπεινα διορθώνεται ως προς την πτητική οξύτητα. Για το σκοπό αυτό εφαρµόζονταιοι τύποι:d
v=d2020− 0,0000086 αήPv =ρ20− 0,0000086 a
όπου α η πτητική οξύτητα σε χιλιοστοϊσοδύναµα ανά λίτρο.
▼B
Ιγιανα ληφθείτοβάροςτουολικού στερεούυπολείµµατος
σε γραµµάρια ανά λίτρο.
Το βάρος αυτό εκφράζεται µε ένα δεκαδικό.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 55
▼B
ΠΙΝΑΚΑΣ Ι
για τον υπολογισµό του ολικού στερεού υπολείµατος ( g/l)
Σχετική
πυκνότητα µε 2
δεκαδικά3ο δεκαδικό της σχετικής πυκνότητας
0123456789
Γραµµάρια στερεού υπολείµµατος ανά λίτρο
1,00 0 2,6 5,1 7,7 10,3 12,9 15,4 18,0 20,6 23,2
1,01 25,8 28,4 31,0 33,6 36,2 38,8 41,3 43,9 46,5 49,1
1,02 51,7 54,3 56,9 59,5 62,1 64,7 67,3 69,9 72,5 75,1
1,03 77,7 80,3 82,9 85,5 88,1 90,7 93,3 95,9 98,5 101,1
1,04 103,7 106,3 109,0 111,6 114,2 116,8 119,4 122,0 124,6 127,2
1,05 129,8 132,4 135,0 137,6 140,3 142,9 145,5 148,1 150,7 153,3
1,06 155,9 158,6 161,2 163,8 166,4 169,0 171,6 174,3 176,9 179,5
1,07 182,1 184,8 187,4 190,0 192,6 195,2 197,8 200,5 203,1 205,81,08 208,4 211,0 213,6 216,2 218,9 221,5 224,1 226,8 229,4 232,0
1,09 234,7 237,3 239,9 242,5 245,2 247,8 250,4 253,1 255,7 258,4
1,10 261,0 263,6 266,3 268,9 271,5 274,2 276,8 279,5 282,1 284,8
1,11 287,4 290,0 292,7 295,3 298,0 300,6 303,3 305,9 308,6 311,2
1,12 313,9 316,5 319,2 321,8 324,5 327,1 329,8 332,4 335,1 337,8
1,13 340,4 343,0 345,7 348,3 351,0 353,7 356,3 359,0 361,6 364,3
1,14 366,9 369,6 372,3 375,0 377,6 380,3 382,9 385,6 388,3 390,9
1,15 393,6 396,2 398,9 401,6 404,3 406,9 409,6 412,3 415,0 417,6
1,16 420,3 423,0 425,7 428,3 431,0 433,7 436,4 439,0 441,7 444,4
1,17 447,1 449,8 452,4 455,2 457,8 460,5 463,2 465,9 468,6 471,3
1,18 473,9 476,6 479,3 482,0 484,7 487,4 490,1 492,8 495,5 498,2
1,19 500,9 503,5 506,2 508,9 511,6 514,3 517,0 519,7 522,4 525,1
1,20 527,8 —————————
Συµπληρωµατικός πίνακας
4ο δεκαδικό της
σχετικής
πυκνότηταςΓραµµάρια
στερεού
υπολείµµατος
ανά λίτρο4ο δεκαδικό της
σχετικής
πυκνότηταςΓραµµάρια
στερεού
υπολείµµατος
ανά λίτρο4ο δεκαδικό της
σχετικής
πυκνότηταςΓραµµάρια
στερεού
υπολείµµατος
ανά λίτρο
1 0,3 4 1,0 7 1,8
2 0,5 5 1,3 8 2,1
3 0,8 6 1,6 9 2,31990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 56
▼B
5.ΑΝΑΓΟΝΤΑ ΣΑΚΧΑΡΑ
1. ΟΡΙΣΜΟΣ
Τα ανάγοντα σάκχαρα αποτελούνται από το σύνολο των
σακχάρων µε ελεύθερη αλδεϋδική ή κετονική οµάδα και
προσδιορίζονται από την αναγωγική τους δράση επί αλκα-
λικού διαλύµατος χαλκού.
2. ΑΡΧΗ ΤΩΝ ΜΕΘΟ∆ΩΝ
2.1. ∆ιαύγαση:
2.1.1. Μέθοδος αναφοράς: ο οίνος, εξουδετερωµένος και απαλ-
κοολωµένος, διαβιβάζεται µέσα από ιοντοανταλλακτική
στήλη όπου επέρχεται ανταλλαγή των ανιόντων του µε
οξεικά ανιόντα και επακολουθεί διαύγαση µε ουδέτερο
οξικό µόλυβδο.
2.1.2. Συνήθεις µέθοδοι: ο οίνος διαυγάζεται µε ένα από τα
ακόλουθα αντιδραστήρια:
2.1.2.1. Ουδέτερος οξικός µόλυβδος
2.1.2.2. Σιδηροκυανιούχος ψευδάργυρος ( II)
2.2. Προσδιορισµός:
2.2.1. Αποκλειστική µέθοδος: αφού ο διαυγασµένος οίνος ή το
γλεύκος αφεθεί να επιδράσει επί ορισµένης ποσότητας
αλκαλικού διαλύµατος χαλκού, η περίσσεια των ιόντων
χαλκού προσδιορίζεται ιωδιοµετρικώς.
3. ∆ΙΑΥΓΑΣΗ
Το προς ανάλυση υγρό πρέπει να έχει περιεκτικότητα σε
σάκχαρα µεταξύ 0,5 και 5 g/l.
Εάνοοίνοςείναιξηρός,πρέπεινααποφεύγεταιηαραίωσή
του κατά τη διαύγαση. Εάν είναι γλυκός, πρέπει να αραιώ-
νεται κατά τη διαύγαση σύµφωνα µε τον ακόλουθο πίνακα,
ώστε η περιεκτικότητά του σε σάκχαρα να κυµαίνεται
µεταξύ των ορίων αυτών.
Είδος προϊόντοςΠεριεκτικότητα σε
σάκχαρα ( g/l)ΠυκνότηταΠροβλεπόµενη
αραίωση ( %)
Γλεύκη και
µιστέλια> 125 > 1,038 1
Οίνοι γλυκείς,
αλκοολωµένοι ή
µη25έως 125 1,005έως 1,038 4
Οίνοι ηµίγλυκοι 5έως 25 0,997έως 1,005 20
Οίνοι ξηροί < 5 < 0,997 χωρίς αραίωση
3.1. Μέθοδος αναφοράς
3.1.1. Αντιδραστήρια
3.1.1.1. ∆ιάλυµα υδροχλωρικού οξέος ( HCl), 1Μ.
3.1.1.2. ∆ιάλυµα υδροξειδίου του νατρίου ( NaOH), 1 M.
3.1.1.3. ∆ιάλυµα οξικού οξέος ( CH3COOH), 4 M.
3.1.1.4. ∆ιάλυµα υδροξειδίου του νατρίου ( NaOH), 2 M.
3.1.1.5. Ανιοντοανταλλακτική ρητίνη [τύπου Dowex 3 (20 — 50
mesh)ή κάποια ισοδύναµη ρητίνη].
Προετοιµασία της στήλης της ανιοντοανταλλακτικής
ρητίνης. Στον πυθµένα της προχοΐδας τοποθετείται ένα
λεπτό στρώµα υαλοβάµβακα και 15 mlανιοντοανταλλα-
κτικής ρητίνης (σηµείο 3.1.1.5).
Αρχικά, η ρητίνη υποβάλλεται σε δύο πλήρεις κύκλους
αναγέννησης µε διαδοχικές διελεύσεις κανονικών1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 57
▼B
διαλυµάτων υδροχλωρικού οξέως (σηµείο 3.1.1.1) και υδρο-
ξειδίου του νατρίου (σηµείο 3.1.1.2). Μετά από έκπλυση µε
50mlαπεσταγµένου ύδατος, η ρητίνη µεταφέρεται σε ένα
κυλινδρικό δοχείο, προστίθενται 50 mlδιαλύµατος οξικού
οξέος (σηµείο 3.1.1.3) και αναδεύεται επί πέντε λεπτά.
Γεµίζεται εκ νέου η προχοΐδα µε τη ρητίνη και διαβιβά-
ζονται µέσα από τη στήλη 100 mlδιαλύµατος οξικού οξέος
Μ (σηµείο 3.1.1.3). (Είναι προτιµότερο να υπάρχει ένα
απόθεµα ρητίνης µέσα σε µια φιάλη γεµάτη µε το διάλυµα
αυτό του οξικού οξέος 4 Μ). Η στήλη εκπλύνεται µε
απεσταγµένο ύδωρ µέχρις ότου το έκλουσµα είναι ουδέ-
τερο.
Αναγέννηση της ρητίνης. ∆ιαβιβάζονται 150 mlδιαλύµατος
υδροξειδίου του νατρίου 2 Μ προς εξουδετέρωση των
οξέων και µεγάλου µέρους της χρωστικής που έχει
προσκολληθεί στη ρητίνη. Εκπλύνεται µε 100 mlύδατος,
διαβιβάζονται 100 mlδιαλύµατος οξικού οξέος 4 Μ. Η
στήληεκπλύνεταιµέχριςότουτοέκλουσµαείναιουδέτερο.
3.1.1.6. ∆ιάλυµα ουδέτερου οξικού µόλυβδου (σχεδόν κεκορε-
σµένο):
Ουδέτερος οξικός µόλυβδος [ Pb (CH3COO)2,3H2O] 250 g
Ύδωρ πολύ ζεστό ( q.s.p.) µέχρι 500 ml
Ανάδευση µέχρι διαλύσεως.
3.1.1.7. Ανθρακικό ασβέστιο ( Ca CO3)
3.1.2. Τρόποςεργασίας
3.1.2.1. Ξηροί οίνοι
Σε κυλινδρικό δοχείο διαµέτρου 10 έως 12 cmπερίπου,
φέρονται50 mlοίνουκαιπροστίθενται1 /2 (n−0,5) ml διαλύ-
µατος υδροξειδίου του νατρίου Μ (σηµείο 3.1.1.2) (όπου n
είναι ο όγκος του διαλύµατος υδροξειδίου του νατρίου
0,1 Μ που χρησιµοποιείται για τον προσδιορισµό της
ολικής οξύτητας σε 10 mlοίνου), κατόπιν δε εξατµίζονται
επί ζέοντος υδρόλουτρου µε ταυτόχρονη διαβίβαση
ρεύµατος θερµού αέρα µέχρις ότου ο όγκος του υγρού
µειωθεί στα 20 mlπερίπου.
Τουγρόαυτόδιαβιβάζεταικατόπινδιαµέσουστήληςανιον-
τοανταλλακτικής ρητίνης σε οξική µορφή (σηµείο 3.1.1.5)
µε ταχύτητα 3 mlανά δύο λεπτά. Το έκλουσµα συλλέγεται
σε ογκοµετρική φιάλη των 100 ml.Το δοχείο και η στήλη
πλέονται έξι φορές µε 10 mlαπεσταγµένου ύδατος κάθε
φορά και προστίθενται υπό ανάδευση 2,5 mlκορεσµένου
διαλύµατος οξικού µολύβδου (σηµείο 3.1.1.6) και 0,5 g
ανθρακικούασβεστίου(σηµείο3.1.1.7).Τουγρόαναδεύεται
επανειληµµένως και αφήνεται σε ηρεµία τουλάχιστον 15
λεπτά·κατόπιν συµπληρώνεται µε ύδωρ µέχρι τη χαραγή
και διηθείται.
1m lτου διηθήµατος αυτού αντιστοιχεί σε 0,5 mlοίνου.
3.1.2.2. Γλεύκη, µιστέλια, οίνοι γλυκείς και οίνοι
ηµίγλυκοι
Οι ακόλουθες αραιώσεις δίνονται ενδεικτικά.
1.Γλεύκηκαιµιστέλια
Τοπροςανάλυσηυγρόαραιώνεταισεαναλογία10προς
100 και αφαιρούνται από το αραιωµένο δείγµα 10 ml
αυτής της αραίωσης.
2.Οίνοι γλυκείς, αλκοολωµένοι ή µη ,των οποίων η
πυκνότητα είναι µεταξύ 1,005 και 1,038. Το προς
ανάλυση υγρό αραιώνεται σε αναλογία 20 προς 100.
20mlαυτής της αραίωσης χρησιµοποιούνται για τον
προσδιορισµό.
3.Οίνοι ηµίγλυκοι ,των οποίων η πυκνότητα είναι µεταξύ
0,997 και 1,005. Λαµβάνονται 20 mlοίνου χωρίς
προηγούµενη αραίωση.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 58
▼B
Ο όγκος του οίνου ή του γλεύκους που αναφέρθηκε
παραπάνω κατά περίπτωση, διαβιβάζεται διαµέσου
στήλης ανιοντοανταλλακτικής ρητίνης, όπως η περι-
γραφείσα σε οξική µορφή µε ταχύτητα έκλουσης 3 ml/
2 min.Το έκλουσµα συλλέγεται σε ογκοµετρική φιάλη
των 100 mlκαι η στήλη ξεπλένεται µε ύδωρ µέχρι να
ληφθούν 90 mlπερίπου εκλούσµατος. Προστίθενται
0,5gανθρακικού ασβεστίου και 1 mlδιαλύµατος κορε-
σµένου σε οξικό µόλυβδο. Το υγρό αναδεύεται και
αφήνεται σε ηρεµία επί 15 περίπου λεπτά, ενώ η
ανάδευση επαναλαµβάνεται από καιρού σε καιρό.
Συµπληρώνεται ο όγκος µε ύδωρ και επακολουθεί
διήθηση.
Στην περίπτωση 1: 1 mlδιηθήµατος αντιστοιχεί σε
0,01mlγλεύκους ή µιστελίου.
Στην περίπτωση 2: 1 mlδιηθήµατος αντιστοιχεί σε
0,04mlγλυκού οίνου.
Στην περίπτωση 3: 1 mlδιηθήµατος αντιστοιχεί σε
0,20mlηµίγλυκου οίνου.
3.2. Συνήθεις µέθοδοι
3.2.1. ∆ιαύγασηµεουδέτεροοξικόµόλυβδο
3.2.1.1. Αντιδραστήρια
∆ιάλυµα ουδετέρου οξικού µολύβδου (σχεδόν κορεσµένου)
(σηµείο 3.1.1.6).
Ανθρακικό ασβέστιο.
3.2.1.2. Τρόπος εργασίας
3.2.1.2.1. Ξηροίοίνοι
Σε ογκοµετρική φιάλη 100 mlφέρονται 50 mlοίνου.
Προστίθενται 1 /2 (n−0,5) ml διαλύµατος υδροξειδίου του
νατρίου Μ (σηµείο 3.1.1.2), όπου nείναι ο όγκος διαλύ-
µατος 0,1 Μ που χρησιµοποιείται για τον προσδιορισµό
της ολικής οξύτητας 10 mlοίνου. Προστίθενται υπό
ανάδευση 2,5 mlκορεσµένου διαλύµατος οξικού µολύβδου
(σηµείο 3.1.1.6) και 0,5 gανθρακικού ασβεστίου (σηµείο
3.1.1.7). Αναδεύεται επανειληµµένως και αφήνεται σε
ηρεµία επί 15 λεπτά τουλάχιστον. Συµπληρώνεται ο όγκος
µε ύδωρ και ακολουθεί διήθηση.
1m lδιηθήµατος αντιστοιχεί σε 0,5 mlοίνου.
3.2.1.2.2. Γλεύκη,µιστέλια,οίνοιγλυκείςκαιοίνοιηµίγλυκοι
Σε ογκοµετρική φιάλη 100 ml,φέρεται ορισµένος όγκος
οίνου(ήγλεύκουςήµιστελίου)αραιωµένουόπωςπαρακάτω
δίνεται ενδεικτικά:
1.Γλεύκηκαιµιστέλια. Το προς ανάλυση υγρό αραιώνεται
στα10%καιαπότοαραιωµένουγρόλαµβάνονται10 ml.
2.Οίνοι γλυκείς, αλκοολωµένοι ή µη ,των οποίων η
πυκνότητα περιλαµβάνεται µεταξύ 1,005 και 1,038. Τοπρος ανάλυση υγρό αραιώνεται στα 20 %και από το
αραιωµένο υγρό λαµβάνονται 20 ml.
3.Οίνοι ηµίγλυκοι ,των οποίων η πυκνότητα είναι µεταξύ
0,997 και 1,005. Λαµβάνονται 20 mlµη αραιωµένου
οίνου.
Προστίθενται 0,5 gανθρακικού ασβεστίου, περίπου
60mlύδατος και 0,5ή 1ή 2 mlκορεσµένουδιαλύµατος
οξικού µολύβδου. Αναδεύεται και αφήνεται σε ηρεµία
επί 15 λεπτά τουλάχιστον, αναδεύοντας από καιρού σε
καιρό. Συµπληρώνεται ο όγκος µε ύδωρ και διηθείται.
Στην περίπτωση 1: 1 mlδιηθήµατος αντιστοιχεί σε
0,01mlγλεύκους ή µιστελίου.
Στην περίπτωση 2: 1 mlδιηθήµατος αντιστοιχεί σε
0,04mlγλυκού οίνου.
Στην περίπτωση 3: 1 mlδιηθήµατος αντιστοιχεί σε
0,20mlηµίγλυκου οίνου.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 59
▼B
3.2.2. ∆ιαύγασηµεσιδηροκυανιούχοψευδάργυρο( II)
Η µέθοδος αυτή διαύγασης δεν πρέπει να χρησιµοποιείται
παρά µόνο για τους λευκούς οίνους, τους ανοικτόχρωµους
γλυκούς οίνους και τα γλεύκη.
3.2.2.1. Αντιδραστήρια
3.2.2.1.1. ∆ιάλυµαΙσιδηροκυανιούχουκαλίου( II)
Σιδηροκυανιούχο κάλιο ( II) [K4Fe
(CN)6,3 H2O] 150 g
Ύδωρ (q.s.p.)µέχρι 1 000 ml
3.2.2.1.2. ∆ιάλυµα IIθειικούψευδάργυρου
Θειικός ψευδάργυρος ( Zn SO4,7H2O) 300 g
Ύδωρ (qsp)µέχρι 1 000 ml
3.2.2.2. Τρόπος εργασίας
Σε ογκοµετρική φιάλη 100 ml,φέρεται ορισµένη ποσότητα
οίνου (ή γλεύκους ή µιστελίου) όπως κατωτέρω, όπου οι
αραιώσεις δίνονται ενδεικτικά:
1.Γλεύκηκαιµιστέλια. Το προς ανάλυση υγρό αραιώνεται
στα10%καιαπότοαραιωµένουγρόλαµβάνονται10 ml.
2.Γλυκείς οίνοι, αλκοολωµένοι ή µη ,των οποίων η
πυκνότητα είναι µεταξύ 1,005 και 1,038. Το προς
ανάλυση υγρό αραιώνεται στα 20 %και λαµβάνονται
απ'αυτό 20ml.
3.Ηµίγλυκοι οίνοι ,των οποίων η πυκνότητα είναι µεταξύ
0,997 και 1,005. Λαµβάνονται 20 mlµη αραιωµένου
οίνου.
4.Ξηροίοίνοι. Λαµβάνονται 50 mlοίνου µη αραιωµένου.
Προστίθενται 0,5 gδιαλύµατος Ι σιδηροκυανιούχου ( II)
καλίου (σηµείο 3.2.2.1.1) και 5 mlδιαλύµατος IIθειικού
ψευδαργύρου (σηµείο 3.2.2.1.2). Επακολουθεί
ανακίνηση, συµπλήρωση µε ύδωρ µέχρι τη χαραγή,
παραµονή επί δέκα λεπτά και διήθηση.
Στην περίπτωση 1: 1 mlδιηθήµατος αντιστοιχεί σε
0,01mlγλεύκους ή µιστελίου.
Στην περίπτωση 2: 1 mlδιηθήµατος αντιστοιχεί σε
0,04mlγλυκού οίνου.
Στην περίπτωση 3: 1 mlδιηθήµατος αντιστοιχεί σε
0,20mlηµίγλυκου οίνου.
Στην περίπτωση 4: 1 mlδιηθήµατος αντιστοιχεί σε
0,50mlξηρού οίνου.
4. ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΣ
4.1. Αντιδραστήρια
4.1.1. Αλκαλικόδιάλυµαχαλκού:
Χηµικός καθαρός θειικός χαλκός
(CuSO4,5H2O) 25 g
Κιτρικό οξύ ( C6H8O7,H2O) 50 g
Κρυσταλλικό ανθρακικό νάτριο ( Na2CO3,10 H2O) 388 g
Ύδωρ (q.s.p.)µέχρι 1 000 ml
Ο θειικός χαλκός διαλύεται σε 100 mlύδατος, το κιτρικό
οξύ σε 300 mlύδατος και το ανθρακικό νάτριο σε 300 έως
400mlζεστού ύδατος. Το διάλυµα του κιτρικού οξέος
αναµειγνύεται µε το διάλυµα του ανθρακικού νατρίου.
Προστίθεται στη συνέχεια το διάλυµα του θειικού χαλκού
και συµπληρώνεται µέχρις όγκου ενός λίτρου.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 60
▼B
4.1.2. ∆ιάλυµαιωδιούχουκαλίου30 %:
Ιωδιούχο κάλιο (ΚΙ) 30 g
Ύδωρ (q.s.p.)µέχρι 100 ml
Το διάλυµα φυλάσσεται σε σκούρα φιάλη.
4.1.3. Θειικόοξύ25 %:
Θειικό οξύ καθαρό ( H2SO4)ρ20= 1,84 g/
ml 25 g
Ύδωρ (q.s.p.)µέχρι 100 ml
Το οξύ προστίθεται σε ύδωρ, αφήνεται να ψυχθεί και
συµπληρώνεται ο όγκος µέχρι τα 100 ml.
4.1.4. Πυκνόδιάλυµααµύλου5 g/l:
∆ιαλύονται 5 gαµύλου σε 500 mlπερίπου ύδατος. Φέρεται
σεβρασµόυπόταυτόχρονηανάδευσηκαιοβρασµόςδιατη-
ρείται επί δέκα λεπτά. Προστίθενται 200 gχλωριούχου
νατρίου ( NaCl).Αφού ψυχθεί, το διάλυµα συµπληρώνεται
µέχρις όγκου ενός λίτρου.
—∆ιάλυµα θειοθειικού νατρίου 0,1 M.
—∆ιάλυµα ιµβερτοσακχάρου 5 g/l:
το διάλυµα χρησιµοποιείται προς επαλήθευση της
τεχνικής του προσδιορισµού.
Σε ογκοµετρική φιάλη 200 ml,φέρονται:
Σακχαρόζη καθαρή και ξηρή ( C12H22O11) 4,75 g
Ύδωρ, περίπου 100 ml
Υδροχλωρικό οξύ καθαρό ( HCl)ρ20= 1,16 − 1,19 g/ml) 5 ml
Η φιάλη βυθίζεται σε υδρόλουτρο θερµοκρασίας 60 ºCγια
χρονικό διάστηµα αρκετό ώστε η θερµοκρασία του διαλύ-
µατος να φθάσει τους 50 ºC ,θερµοκρασία η οποία
διατηρείται επί 15 λεπτά. Η φιάλη αφήνεται κατόπιν να
ψυχθεί σε θερµοκρασία περιβάλλοντος επί 30 λεπτά, ενώ
κατόπιν η ψύξη επιταχύνεται βυθίζοντας τη φιάλη σε
λουτρό ψυχρού ύδατος. Το διάλυµα µεταγγίζεται σε ογκο-
µετρική φιάλη του ενός λίτρου και συµπληρώνεται µέχρι
τη χαραγή. Το διάλυµα αυτό διατηρείται καλά επί ένα
µήνα. Πριν χρησιµοποιηθεί, η λαµβανόµενη ποσότητα
εξουδετερώνεται (το διάλυµα αυτό είναι περίπου 0,60 Μ
όξινο) µε διάλυµα υδροξειδίου του νατρίου.
4.2. Τρόπος εργασίας
Σε κωνική φιάλη 300 ml,φέρονται 25 mlαλκαλικού διαλύ-
µατος χαλκού, 15 mlύδατος και 10 mlδιαλύµατος
διαυγάσεως. Η ποσότητα αυτή σακχαρούχου διαλύµατος
δεν πρέπει να περιέχει περισσότερο από 60 mgιµβερτο-
σακχάρου.
Προστίθενται µερικά τεµάχια ελαφρόπετρας. Η φιάλη
προσαρµόζεται σε κάθετο ψυκτήρα και φέρεται σε βρασµό
που πρέπει να επιτευχθεί µέσα σε δύο λεπτά. Ο βρασµός
διατηρείται επί δέκα λεπτά επακριβώς.
Επακολουθεί άµεση και ταχεία ψύξη µέσω ρέοντος ύδατος.
Μετά την πλήρη ψύξη, προστίθενται 10 mlδιαλύµατος
ιωδιούχου καλίου 30 %(σηµείο 4.1.2), 25 mlθειικού οξέος
25%(σηµείο 4.1.3) και 2 mlπυκνού διαλύµατος αµύλου
(σηµείο 4.1.4).
Επακολουθεί ογκοµέτρηση µε διάλυµα θειοθειικού νατρίου
0,1 Μ (σηµείο 4.1.5). Έστω nτα καταναλωθέντα χιλιοστό-
λιτρα.
Παράλληλα, γίνεται προσδιορισµός, εν λευκώ, στον οποίο
χρησιµοποιούνται 10 mlύδατος αντί των 10 mlσακχα-
ρούχου διαλύµατος. Έστω n′τα καταναλωθέντα
χιλιοστόλιτρα θειοθειικού νατρίου.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 61
▼B
4.3. Έκφραση των αποτελεσµάτων
4.3.1. Υπολογισµοί
Η ποσότητα του σακχάρου που περιέχεται στον όγκο του
σακχαρούχου διαλύµατος που χρησιµοποιείται ανά
περίπτωση για ανάλυση, ευρίσκεται από τον παρακάτωπίνακα,ο οποίοςδίνει τηνποσότητα του σακχάρου,εκφρα-
σµένη σε ιµβερτοσάκχαρο, σε συνάρτηση µε τα
καταναλωθέντα χιλιοστόλιτρα n′−nθειοθειικού νατρίου.
Τα αποτελέσµατα εκφράζονται σε γραµµάρια ιµβερτο-
σακχάρου ανά λίτρο οίνου µε προσέγγιση ενός δεκαδικού
ψηφίου, λαµβάνοντας υπόψη τις αραιώσεις που έγιναν
κατά τη διαύγαση και τον όγκο του ληφθέντος δείγµατος.
4.3.2. Επαναληψιµότητα
r = 0,015 x
i
xi=συµπύκνωσητουιµβερτοσακχάρουσεγραµµάριαανά
λίτρο δείγµατος.
4.3.3. Αναπαραγωγιµότητα
R = 0,058 xi
xi=συµπύκνωσητουιµβερτοσακχάρουσεγραµµάριαανά
λίτρο δείγµατος.
Πίνακας αντιστοιχίας µεταξύ του όγκου διαλύµατος 0,1 Μ θειοθειικού νατρίου: ( n′−n )m lκαι της
ποσότητας αναγόντων σακχάρων σε mg
Na2S2O3(ml 0,1 M)Ανάγοντα σάκχαρα
(mg)∆ιαφ-
οράNa2S2O3(ml 0,1 M)Ανάγοντα σάκχαρα
(mg)∆ιαφ-
ορά
1 2,4 2,4 13 33,0 2,7
2 4,8 2,4 14 35,7 2,8
3 7,2 2,5 15 38,5 2,8
4 9,7 2,5 16 41,3 2,9
5 12,2 2,5 17 44,2 2,9
6 14,7 2,6 18 47,2 2,9
7 17,2 2,6 19 50,0 3,0
8 19,8 2,6 20 53,0 3,0
9 22,4 2,6 21 56,0 3,1
10 25,0 2,6 22 59,1 3,1
11 27,6 2,7 23 62,2
12 30,3 2,71990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 62
▼B
6.ΣΑΚΧΑΡΟΖΗ
1. ΑΡΧΗ ΤΩΝ ΜΕΘΟ∆ΩΝ
Ι. Ποιοτική ανίχνευση µε χρωµατογραφία λεπτής στοι-
βάδας. Ανιχνεύεται αφού προηγουµένως διαχωριστεί
από τα άλλα σάκχαρα διά χρωµατογραφίας λεπτής στοι-
βάδας σε πλάκες επιστρωµένες µε κυτταρίνη.
Εµφανίζεται µε το αντιδραστήριο ουρίας -υδροχλωρικού
οξέος στο πυριατήριο, στους 105 ºC .
II.Μέθοδος ανίχνευσης και προσδιορισµού µε υγρή
χρωµατογραφία ( HPLC).Η σακχαρόζη χωρίζεται σε
στήλη πυριτίου µε αλκυλαµίνη και ανιχνεύεται µε διαθ-λασιµετρία. Η περιεκτικότητα µετράται σε σχέση µε
εξωτερικό γνωστό δείγµα που αναλύεται πανοµοιότυπα.
Παρατηρήσεις:
Ηαυθεντικότηταενόςγλεύκουςήενόςοίνου,µπορείνα
ελεγχθεί εφαρµόζοντας τη µέθοδο µε RMNτου δευτε-
ρίου που χρησιµοποιείται για την ανίχνευση του
εµπλουτισµού των γλευκών, των συµπυκνωµένων
ανακαθαρισµένων γλευκών και των οίνων.
Για την ανίχνευση και τον προσδιορισµό της σακχα-
ρόζης µπορεί επίσης να χρησιµοποιηθεί η αέριος
χρωµατογραφίαπουπεριγράφεταιστοκεφάλαιο42στοι-
χείο ζ).
2. ΜΕΘΟ∆ΟΣ ΠΟΙΟΤΙΚΗΣ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΜΕ ΧΡΩΜΑ-
ΤΟΓΡΑΦΙΑ ΛΕΠΤΗΣ ΣΤΟΙΒΑ∆ΑΣ
2.1. Υλικά
2.1.1. Πλάκες χρωµατογραφίας µε επίστρωση κυτταρίνης
2.1.2. Θάλαµοςχρωµατογραφίας
2.1.3. Μικροσιφώνιοήµικροµετρικήσύριγγα
2.1.4. Πυριατήριοξηράνσεωςτωνπλακώνστους105 ±2 ºC
2.2. Αντιδραστήρια
2.2.1. Άνθρακαςαποχρωµατισµού
2.2.2. Κινητήφάση: χλωριούχοµεθυλένιο —οξικόοξύ(ρ
20= 1,05 g/
ml) —αιθανόλη —µεθανόλη —ύδωρ (50: 25: 9: 6: 10).
2.2.3. ∆ιάλυµαεµφάνισης:
Ουρία 5g
Υδροχλωρικό οξύ 2 M2 0 m l
Αιθανόλη 100 ml
2.2.4. Πρότυποδιάλυµα:
Γλυκόζη 35 g
Φρουκτόζη 35 g
Σακχαρόζη 0,5 g
Ύδωρ (q.s.p.)µέχρι 1 000 ml
2.3. Τρόπος εργασίας
2.3.1. Προετοιµασίατουδείγµατος
Όταν το γλεύκος ή ο οίνος έχει έντονο χρώµα, αποχρωµα-
τίζεται µε επεξεργασία µε ενεργό άνθρακα.
Όταν πρόκειται για γλεύκος συµπυκνωµένο ανακαθαρι-
σµένο, χρησιµοποιείται το διάλυµα που περιέχει 25 % (m/
m) (25º Brix) σάκχαρα, όπως αναφέρεται στο κεφάλαιο
«Προσδιορισµός του pH″»,στο σηµείο 4.1.2. Το διάλυµα
αυτό αραιώνεται στο ένα τέταρτο (1 /4)µεH2Oφέροντας
25mlαυτού στα 100 mlσε ογκοµετρική φιάλη.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 63
▼B
2.3.2. Λήψητουχρωµατογραφήµατος
Σε απόσταση 2,5 cmτου κατώτερου άκρου της πλάκας
τοποθετούνται:
—1 0µlδείγµατος,
—1 0µlδιαλύµατος αναφοράς.
Η πλάκα τοποθετείται στο θάλαµο χρωµατογραφίας που
έχει ήδη κορεσθεί από τους ατµούς της κινητής φάσης και
τοµέτωποτουδιαλύτηαφήνεταιναπροχωρήσειµέχρι1 cm
από το ανώτερο άκρο της. Αφαιρείται η πλάκα να ξηραί-
νεται σε ρεύµα θερµού αέρα. Η µετακίνηση του διαλύτη
επαναλαµβάνεται δύο φορές και κάθε φορά στεγνώνεται η
πλάκα. Η πλάκα ψεκάζεται οµοιόµορφα µε 15 mlδιαλύ-
µατος εµφάνισης και τοποθετείται στο πυριατήριο στους
105ºCεπί πέντε λεπτά.
2.4. Αποτελέσµατα
Η σακχαρόζη και η φρουκτόζη εµφανίζονται υπό µορφή
µπλε σκούρων κηλίδων σε λευκό φόντο. Η γλυκόζη δίνει
µία πρασινωπή κηλίδα λιγότερο έντονη.
3. ΜΕΘΟ∆ΟΣ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΥ ΜΕ
ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ HPLC
Οι χρωµατογραφικές συνθήκες δεν δίνονται παρά µόνον
ενδεικτικά.
3.1. Συσκευές
3.1.1. Χρωµατογράφοςυγρήςφάσηςυψηλήςαπόδοσηςπουφέρει:
1.σύστηµα εισαγωγής του δείγµατος των 10 µ l·
2.ανιχνευτή, διαφορικό διαθλασίµετρο ή διαθλασίµετρο -
ιντερφερόµετρο ·
3.στήλη πυριτίου µε αλκυλαµίνη (250 mmµήκους και
4mmεσωτερικής διαµέτρου) ·
4.προστήλη που περιέχει την ίδια φάση ·
5.σύστηµα µόνωσης ή σύστηµα διατήρησης σταθερής
θερµοκρασίας (30 ºC )του ζεύγους στήλη /προστήλη ·
6.καταγραφέα, ενδεχοµένως ολοκληρωτή ·
7.παροχή της κινητής φάσης: 1 ml/min.
3.1.2. Σύστηµαδιήθησηςσεµεµβράνη(0,45µ m)
3.2. Αντιδραστήρια
3.2.1. ∆ισαπεσταγµένούδωρ
3.2.2. Ακετονιτρίλιο( CH3CN),ποιότητας HPLC
3.2.3. Κινητή φάση: ακετονιτρίλιο -ύδωρ, διηθηµένα σε µεµβράνη
(0,45 µm), (80 — 20, v/v).
Η κινητή φάση πρέπει να απαλλάσσεται αερίων πριν
χρησιµοποιηθεί.
3.2.4. ∆ιάλυµα αναφοράς: υδατικό διάλυµα σακχαρόζης 1,2 g/l.
∆ιήθηση σε µεµβράνη (0,45 µ m).
3.3. Τρόπος εργασίας
3.3.1. Προετοιµασίατουδείγµατος:
—Οίνοι και γλεύκη:
διήθηση σε µεµβράνη (0,45 µ m).
—Ανακαθαρισµένα συµπυκνωµένα γλεύκη.
Χρησιµοποιείται το διάλυµα που λαµβάνεται αραιώ-
νοντας το συµπυκνωµένο ανακαθαρισµένο γλεύκος σε
40% (m/v)όπως αναφέρεται στο κεφάλαιο «Ολική
οξύτητα»στο σηµείο 5.1.2 και διηθείται σε µεµβράνη
(0,45 µm).1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 64
▼B
3.3.2. Χρωµατογραφικόςπροσδιορισµός
Εισάγονται διαδοχικά στον χρωµατογράφο 10 µ lδιάλυµα
αναφοράς και 10 µ lδείγµα παρασκευασµένου όπως στο
σηµείο 3.3.1.
Επαναλαµβάνεται η εισαγωγή κατά την ίδια σειρά και
καταγράφεται το χρωµατογράφηµα.
Ο χρόνος κατακράτησης της σακχαρόζης είναι περί τα
δέκα λεπτά.
3.4. Υπολογισµοί
Χρησιµοποιείται για τους υπολογισµούς ο µέσος όρος των
δύο µετρήσεων για το διάλυµα αναφοράς και για το δείγµα.
3.4.1. Οίνοικαιγλεύκη
Υπολογίζεται η περιεκτικότητα σε g/l.
3.4.2. Συµπυκνωµέναανακαθαρισµέναγλεύκη
ΈστωC g/l,η περιεκτικότητα σε σακχαρόζη του διαλύ-
µατοςτουσυµπυκνωµένουανακαθαρισµένουγλεύκους40 %
(m/v).
Περιεκτικότητα σακχαρόζης σε γραµµάρια ανά χιλιό-
γραµµοσυµπυκνωµένουανακαθαρισµένουγλεύκους:2,5 ·C .
3.5. Έκφραση των αποτελεσµάτων
Η περιεκτικότητα σε σακχαρόζη των οίνων, των γλευκών
και των συµπυκνωµένων ανακαθαρισµένων γλεύκων εκφρά-
ζεται σε γραµµάρια ανά λίτρο (οίνοι και γλεύκη) και σε
γραµµάρια ανά χιλιόγραµµο (συµπυκνωµένα ανακαθαρι-
σµένα γλεύκη) µε ένα δεκαδικό.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 65
▼B
7.ΓΛΥΚΟΖΗ ΚΑΙ ΦΡΟΥΚΤΟΖΗ
1. ΟΡΙΣΜΟΣ
Η γλυκόζη και η φρουκτόζη µπορούν να προσδιοριστούν
ποσοτικώς, ξεχωριστά µε µια ενζυµατική µέθοδο, µε σκοπό
µόνο τον υπολογισµό της σχέσης γλυκόζης /φρουκτόζης.
2. ΑΡΧΗ
Η γλυκόζη και ηφρουκτόζηφωσφορυλιώνονταιµε τριφωσ-
φορική αδενοσίνη (ΑΤΡ) κατά τη διάρκεια ενζυµατικής
αντίδρασης η οποία καταλύεται από εξοκινάση (ΗΚ) και
δίνουν6-φωσφορικήγλυκόζη( G6P)και6-φωσφορικήφρου-
κτόζη (F6P):
γλυκόζη +A TΡ
 G6P + ADP
φρουκτόζη +A TΡ
 F6P + ADP
Σ'ένα πρώτο στάδιο, η 6 -φωσφορική γλυκόζη οξειδώνεται
προς 6-φωσφορικό εστέρα του γλυκονικού οξέος µε το
φωσφορικό δινουκλεοτίδιο νικοτιναµιδίου -αδενίνης
(NADP)παρουσία του ενζύµου 6 -φωσφορική γλυκοζο -
αφυδρογενάση ( G6PDH). Η παραγόµενη ποσότητα
ανηγµένου φωσφορικού δινουκλεοτιδίου νικοτιναµιδίου -
αδενίνης ( NADPH)είναι ανάλογη µε την ποσότητα της 6 -
φωσφορικής γλυκόζης και συνεπώς και µε την ποσότητα
της γλυκόζης.
G6P + NADP + G16P ∆Η 6-φωσφορικός εστέρας γλυκονικού
οξέος+ NADPH + H+
Αυτό που προσδιορίζεται ποσοτικώς είναι το ανηγµένο
φωσφορικό δινουκλεοτίδιο νοκοτιναµιδίου -αδενίνης µε
βάση την απορρόφησή του στα 340 nm.
Αυτό που προσδιορίζεται ποσοτικώς είναι το ανηγµένο
φωσφορικό δινουκλεοτίδιο νικοτιναµιδίου -αδενίνης µε
βάση την απορρόφησή του στα 340 nm.
F6P
 G6P
Η6-φωσφορική γλυκόζη αντιδρά εκ νέου µε το φωσφορικό
δινουκλεοτίδιο νικοτιναµιδίου -αδενίνης, δίνοντας 6 -φωσφο-
ρικό εστέρα του γλυκονικού οξέος και ανηγµένο
φωσφορικό δινουκλεοτίδιο νικοτιναµιδίου -αδενίνης, το
οποίο και προσδιορίζεται ποσοτικά.
3. ΣΥΣΚΕΥΗ
—φασµατοφωτόµετρο που επιτρέπει τη µέτρηση στα
340nm,µέγιστο απορρόφησης του NADPH.Προκει-
µένου για απόλυτες µετρήσεις, (όχι βάσει καµπύλης
αναφοράς αλλά µε αναφορά στο συντελεστή απόσβεσης
τουNADPH)πρέπει να ελέγχονται οι κλίµακες µήκους
κύµατος και απορρόφησης της συσκευής.
Ελλείψει τούτου, χρησιµοποιείται φασµατοφωτόµετρο
ασυνεχούς φάσµατος, που επιτρέπει την εκτέλεση
µετρήσεων στα 334 nmή στα 365 nm,
—γυάλινες κυψελίδες µε οπτική διαδροµή 1 cmή κυψε-
λίδες µιας χρήσης,
—σιφώνια για ενζυµατικό τεστ των 0,02 — 0,05 — 0,1 —
0,2 ml.
4. ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ
4.1. ∆ιάλυµα1: ρυθµιστικόδιάλυµα(τριαιθανολαµίνη0,3 M·p H
= 7,6 · 4 × 10−3MσεMg2+): 11,2 gυδροχλωρικής τριαιθανο-
λαµίνης [( C2H5)3N, HCxi]και 0,2 gdeM gS O4,7H2O
διαλύονται σε 150 mlδισαπεσταγµένου ύδατος,
προστίθενται 4 mlπερίπου διαλύµατος υδροξειδίου του
νατρίου 5 M (NaOH) για να ληφθεί pHίσο µε 7,6 και
συµπληρώνεται ο όγκος µέχρι τα 200 ml.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 66
▼B
Το ρυθµιστικό αυτό διάλυµα µπορεί να διατηρηθεί επί
τέσσερις εβδοµάδες στους +4 ºC .
4.2. ∆ιάλυµα 2: διάλυµα φωσφορικού δινουκλεοτιδίου νικοτινα-
µιδίου-αδενίνης (περίπου 11,5 10−3Μ): 50 mgδινατρίου
άλατος φωσφορικού δινουκλεοτιδίου νικοτιναµιδίου -
αδενίνης διαλύονται σε 5 mlδισαπεσταγµένου ύδατος.
Το διάλυµα αυτό διατηρείται στους +4 ºCεπί τέσσερις
εβδοµάδες.
4.3. ∆ιάλυµα 3: διάλυµα 5 ′—τριφωσφορικής αδενοσίνης
(περίπου 81 10−3M): 250 mg δινατρίου άλατος της 5 ′
—τριφωσφορικής αδενοσίνης και 250 mgοξίνου ανθρα-
κικού νατρίου NaHCO3διαλύονται σε 5 ml
δισαπεσταγµένου ύδατος.
Το διάλυµα αυτό διατηρείται στους +4 ºCεπί τέσσερις
εβδοµάδες.
4.4. ∆ιάλυµα 4: εξοκινάση /6-φωσφορική γλυκοζο -αφυδρο-
γενάση: αναµειγνύονται 0,5 mlεξοκινάσης (2 mg
πρωτεΐνης /mlδηλαδή 280 U/ml)και 0,5ml 6-φωσφορικής
γλυκοζο-αφυδρογενάσης (1 mgπρωτεΐνης ανά ml).
Το διάλυµα διατηρείται στους +4 ºCένα χρόνο.
4.5. ∆ιάλυµα 5: φωσφογλυκοζο -ισοµεράση (2 mgπρωτεΐνης ανά
ml,δηλαδή700 U/ml).Τοεναιώρηµαχρησιµοποιείταιχωρίς
αραίωση.
Το διάλυµα διατηρείται στους +4 ºCένα χρόνο.
Παρατήρηση:
Το σύνολο των αντιδραστηρίων που απαιτούνται γι 'αυτόν
τον προσδιορισµό διατίθεται στο εµπόριο.
5. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
5.1. Προετοιµασία του δείγµατος
Ανάλογα µε την εκτιµώµενη ποσότητα γλυκόζης +φρου-
κτόζης ανά λίτρο, πραγµατοποιούνται οι ακόλουθες
αραιώσεις:
Μέτρηση στα 340 και
334nm365 nmΑραίωση µε
ύδωρΣυντελεστής
αραίωσης F
Μέχρι 0,4 g/l 0,8 g/l — —
Μέχρι 4,0 g/l 8,0 g/l 1+ 9 10
Μέχρι 10,0 g/l 20,0 g/l 1+ 24 25
Μέχρι 20,0 g/l 40,0 g/l 1+ 49 50
Μέχρι 40,0 g/l 80,0 g/l 1+ 99 100
Πάνω από 40,0 g/l 80,0 g/l 1+999 1000
5.2. Ποσοτικός προσδιορισµός
Αφού το φασµατοφωτόµετρο ρυθµιστεί σε µήκος κύµατος
340nm,πραγµατοποιούνται οι µετρήσεις ως προς αέρα
(χωρίς κυψελίδα στην οπτική διαδροµή) ή ως προς H2O.
Θερµοκρασία 20 έως 25 ºC .
Σε δύο κυψελίδες µε οπτική διαδροµή 1 cm,φέρονται:
Μάρτυρας ∆είγµα
∆ιάλυµα 1 (4.1.) (σε θερµο-
κρασία 20 ºC )2,50 ml 2,50 ml
∆ιάλυµα 2 (4.2.) 0,10 ml 0,10 ml
∆ιάλυµα 3 (4.3.) 0,10 ml 0,10 ml
∆είγµα προς προσδιορισµό — 0,20 ml
∆ισαπεσταγµένο ύδωρ 0,20 ml1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 67
▼B
Ανάµειξη ·µετάαπότρίαλεπτάπερίπουσηµειώνεταιητιµή
της απορρόφησης για τα διαλύµατα ( A1).Η αντίδραση
ξεκινά προσθέτοντας:
διάλυµα 4 (4.4.) 0,02 ml 0,02 ml
Ανάµειξη και αναµονή επί 15 λεπτά. Πραγµατοποιείται η
µέτρηση της τιµής απορρόφησης και µετά από δύο λεπτά
επαληθεύεται το τέλος της αντίδρασης (Α2).
Προστίθενται αµέσως:
διάλυµα 5 (4.5.) 0,02 ml 0,02 ml
Ανάµειξη ·σηµειώνεται η τιµή της απορρόφησης µετά από
δέκα λεπτά ενώ µετά από δύο λεπτά επαληθεύεται τοτέλος
της αντίδρασης (Α3).
Προσδιορίζονται οι διαφορές απορρόφησης:A
2−A1που αντιστοιχεί στη γλυκόζη,
A3−A2που αντιστοιχεί στη φρουκτόζη.
Για το µάρτυρα και το δείγµα.Ευρίσκεται η διαφορά απορρόφησης του µάρτυρα (∆Α
M)
από τη διαφορά απορρόφησης του δείγµατος (∆ A∆)και
καθορίζεται:
—για τη γλυκόζη: ∆ AΓ=∆A∆−∆AM,
—για τη φρουκτόζη: ∆ AΦ=∆A∆−∆AM.
Παρατήρηση:Ο χρόνος που είναι αναγκαίος για να δράσουν τα ένζυµα
µπορεί να ποικίλλει από τη µια παρτίδα στην άλλη.
Παραπάνω δίνεται µόνον ενδεικτικά. Συνίσταται να
προσδιορίζεται για κάθε παρτίδα.
5.3. Έκφραση των αποτελεσµάτων
5.3.1. Υπολογισµός
Ο γενικός τύπος για τον υπολογισµό των συγκεντρώσεων
είναι ο ακόλουθος:
C/C0
V/C1PM
ε/C1d/C1v/C11000∆Ag =lðÞ
V=όγκος πειραµατισµού ( ml),
v=όγκος του δείγµατος ( ml),
PM =µοριακό βάρος της ουσίας που πρόκειται να
προσδιοριστεί,
d=οπτική διαδροµή της κυψελίδας ( cm),
ε=συντελεστής απορρόφησης του NADPHστα 340 nm
= 6,3 (mmole−1×l×c m−1),
V = 2,92 ml για τον προσδιορισµό της γλυκόζης,
V = 2,94 ml για τον προσδιορισµό της φρουκτόζης,
v = 0,20 ml,
PM = 180,d=1 .
Ευρίσκεται:για τη γλυκόζη: Cg/l = 0,417 × ∆A
Γ,
για τη φρουκτόζη: Cg/l = 0,420 × ∆ΑΦ.
Εάν κατά την προετοιµασία του δείγµατος έχει πραγµατο-
ποιηθεί κάποια αραίωση, το αποτέλεσµα
πολλαπλασιάζεται επί το συντελεστή Φ.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 68
▼B
Παρατήρηση:
Εάν οι µετρήσεις εκτελεστούν σε µήκος κύµατος 334 ή
365nm,λαµβάνεται:
—µέτρηση στα 334 nm:ε= 6,2 (mmole−1×l×c m−1)
για τη γλυκόζη: Cg/l = 0,425 × ∆ΑΓ
για τη φρουκτόζη: Cg/l = 0,428 × ∆AΓ
—µέτρηση στα 365 nm:ε= 3,4 (mmole−1×l ×c m−1)
για τη γλυκόζη: Cg/l = 0,773 × ∆ΑΓ
για τη φρουκτόζη: Cg/l = 0,778 × ∆ΑΦ
5.3.2. Επαναληψιµότητα( r)
r = 0,056 xi
5.3.3. Αναπαραγωγιµότητα( R)
R = 0,12 + 0,076 xi
xi=περιεκτικότητα σε γλυκόζη ή φρουκτόζη σε g/l.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 69
▼B
8.ΑΝΙΧΝΕΥΣΗ ΤΟΥ ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΓΛΕΥΚΩΝ, ΤΩΝ
ΣΥΜΠΥΚΝΩΜΕΝΩΝ ΓΛΕΥΚΩΝ, ΤΩΝ ΣΥΜΠΥΚΝΩΜΕΝΩΝ
ΑΝΑΚΑΘΑΡΙΣΜΕΝΩΝΓΛΕΥΚΩΝΚΑΙΤΩΝΟΙΝΩΝΜΕΤΗΝΕΦΑΡ-
ΜΟΓΗ ΤΗΣ ΦΑΣΜΑΤΟΣΚΟΠΙΑΣ ΠΥΡΗΝΙΚΟΥ ΜΑΓΝΗΤΙΚΟΥ
ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΥ ∆ΕΥΤΕΡΙΟΥ
(RMN — FINS/SNIF — NMR)
1. ΟΡΙΣΜΟΣ
Τα άτοµα δευτερίου που περιέχονται στα σάκχαρα και το
ύδωρ ενός γλεύκους σταφυλιών ανακατανέµονται µετά τη
ζύµωση στα µόρια I, II, IIIκαιIVτου οίνου:
CH2DC H2OH CH3CHD OH
II I
CH3CH2OD HOD
III IV
Η προσθήκη εξωγενών σακχάρων ( chaptalisation) ή ύδατος
πριν από τη ζύµωση του γλεύκους έχει αντίκτυπο στην
ανακατανοµή του δευτερίου.
Αν γίνει σύγκριση µε τις τιµές των παραµέτρων που αντι-
στοιχούν σ 'ένα φυσικό οίνο -µάρτυρα της ίδιας περιοχής,
ο εµπλουτισµός µε εξωγενές σάκχαρο εκφράζεται µε τις
ακόλουθες µεταβολές:
Παράµετρος
Οίνος(D/H)I(D/H)II(D/H)QWR
—Φυσικός
—Εµπλουτισµένος µε:
—τευτλοσάκχαρο
—καλαµοσάκχαρο
/C148/C147/C147/C147/C149/C147/C147/C147/C150
 —σάκχαρο αραβοσίτου
(D/H)I:ισοτοπική αναλογία στο µόριο Ι,
(D/H)II:ισοτοπική αναλογία στο µόριο II,
(D/H)WQ:ισοτοπική αναλογία στο ύδωρ του οίνου.
Η σχέση R = 2(D/H)II/(D/H)I,εκφράζει τη σχετική κατα-
νοµή του δευτερίου στα µόρια Ι και II·η
παράµετρος Rµετράται απευθείας από την
έντασηhτων σηµάτων, οπότε R=3 hII/hI.
Τοµέγεθος( D/H)Iχαρακτηρίζεικυρίωςτοφυτικόείδοςπου
έχει συνθέσει το σάκχαρο και, σε µικρότερο βαθµό, τη
γεωγραφική θέση του τόπου συγκοµιδής (φύση του ύδατος
που χρησιµοποιήθηκε κατά τη φωτοσύνθεση).
Το(D/H)IIαντιπροσωπεύει τα κλιµατολογικά χαρακτηρι-
στικά του τόπου παραγωγής των σταφυλιών (φύση των
οµβρίων υδάτων και µετεωρολογικές συνθήκες) και, σε
µικρότερο βαθµό, τη συγκέντρωση σακχάρου στο αρχικό
γλεύκος.
Το(D/HWQαποδίδειτιςκλιµατολογικέςσυνθήκεςστοντόπο
παραγωγής και την περιεκτικότητα σε σάκχαρο του
αρχικού γλεύκους.
2. ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΥ
Οπροσδιορισµόςτωνπαραµέτρωνπουορίζονται παραπάνω
[(R, (D/H)I]και [(D/H)II)]πραγµατοποιείται µε RMNδευτε-
ρίου στην αιθανόλη, που παραλαµβάνεται µε απόσταξη
από τον οίνο ή τα προϊόντα ζύµωσης του γλεύκους, του
συµπυκνωµένου γλεύκους, του συµπυκνωµένου ανακαθαρι-
σµένου γλεύκους, τα οποία έχουν ληφθεί σε δεδοµένες
συνθήκες ·ο προσδιορισµός συµπληρώνεται ενδεχοµένως
µε τον προσδιορισµό της ισοτοπικής αναλογίας του ύδατος1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 70
▼B
του οίνου, ( D/HWQ)και της ισοτοπικής αναλογίας 13C/12Cτης αιθανόλης.
3. ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ∆ΕΙΓΜΑΤΟΣ ΓΙΑ ΑΝΑΛΥΣΗ
3.1. Παραλαβή της αιθανόλης και του ύδατος του οίνου
Παρατήρηση:
Κάθε διάταξη παραλαβής της αιθανόλης µπορεί να χρησι-
µοποιηθεί υπό τον όρο ότι επιτρέπει την παραλαβή µεταξύ
98 και 98,5 %της αλκοόλης του οίνου σε ένα απόσταγµα
τίτλου µεταξύ 92 και 93 %κατά µάζα (95 % vol).
3.1.1. Υλικάκαιαντιδραστήρια
—Συσκευήγιατηναπόσταξητηςαιθανόλης(σχήµα1)που
περιλαµβάνει:
—ηλεκτρικό θερµαντήρα φιαλών µε ρυθµιστή τάσεως,
—εσµυρισµένη φιάλη του ενός λίτρου,
—περιστρεφόµενη κλασµατική στήλη Cadiot (κινητό
µέρος από τεφλόν),
—κωνικές φιάλες µε εσµυρισµένο πώµα των 125 ml,
—φιάλες µε πλαστικό πώµα των 125 και 60 ml.
Αντιδραστήρια για τον προσδιορισµό ύδατος κατά Karl
Fischer (π.χ.Merck 9241 και 9243).
3.1.2. Τεχνικήτηςµεθόδου
3.1.2.1. Προσδιορίζεταιο αλκοολικόςτίτλοςτουοίνου µε ακρίβεια
τουλάχιστον 0,05 % vol.Έστωtv.
3.1.2.2. Παραλαβή της αιθανόλης µε απόσταξη
Στη φιάλη της συσκευής αποστάξεως φέρεται οµοιογενές
δείγµα 500 mlαπό οίνο αλκοολικού τίτλου tv,µε σταθερό
ποσοστό επαναρροής περίπου 0,9. Στη θέση του υποδοχέα
τοποθετείται εσµυρισµένη κωνική φιάλη των 125 ml,που
έχει προηγουµένως προζυγιστεί, για τη συλλογή του
αποστάγµατος. Συλλέγεται το υγρό που ζέει σε θερµο-
κρασία 78,0 έως 87,2 ºC ,έστω 40 έως 60 mlπερίπου. Όταν
η θερµοκρασία υπερβεί τους 78,5 ºC ,η συλλογή του
αποστάγµατος διακόπτεται για πέντε λεπτά.
Ότανηθερµοκρασίαεπανέλθειστους78 ºCσυλλέγεταικαι
πάλι το απόσταγµα µέχρι τους 78,5 ºCκαι εργασία αυτή
επαναλαµβάνεται µέχρις ότου η θερµοκρασία, µετά τη
διακοπή της συλλογής και τη λειτουργία σε κλειστό
κύκλωµα, δεν χαµηλώνει πια. Η πλήρης απόσταξη διαρκεί
περίπου πέντε ώρες. Ο παραπάνω τρόπος εργασίας
επιτρέπει να παραληφθεί το 98 έως 98,5 %της συνολικής
αλκοόλης του οίνου σε ένα απόσταγµα του οποίου ο τίτλος
είναι µεταξύ 92 και 93 %κατά µάζα (95 % vol),ώστε να
συµβιβάζεται µε τις συνθήκες RMNτης παραγράφου 4.
Η λαµβανόµενη αιθανόλη ζυγίζεται.
Σε φιάλη των 60 mlφυλάσσεται ένα οµοιογενές δείγµα
ελέγχου 60 mlαπό τις «ουρές»της απόσταξης, το οποίο
αντιπροσωπεύει το ύδωρ του οίνου. Προσδιορίζεται η
ισοτοπική του αναλογία.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 71
▼M5
▼B
▼B
Παρατήρηση:
Αν διατίθεται φασµατογράφος µε καθετήρα 10 mm (βλέπε
παράγραφο 4), αρκεί ένα οµοιογενές δείγµα των 300 ml
οίνου.
3.1.2.3. Προσδιορισµός του αλκοολικού τίτλου της
αλκοόλης που λαµβάνεται µε την απόσταξη
Σε δείγµα 0,5 mlαλκοόλης περίπου, επακριβώς γνωστής
µάζας ρ, προσδιορίζεται η περιεκτικότητα σε ύδωρ µε τη
µέθοδοKarl Fischer και έστω p′g.
Σχήµα 1 —Συσκευή για την απόσταξη αιθανόλης1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 72
▼B
Ο κατά µάζα τίτλος της αιθανόλης δίδεται από τον τύπο:
tD
m¼p/C0p0
p/C2100
3.2. Ζύµωση των γλευκών, των συµπυκνωµένων γλευκών και
των συµπυκνωµένων ανακαθαρισµένων γλευκών
3.2.1. Υλικάκαιαντιδραστήρια
—τρυγικό οξύ,
—θρεπτικόυλικό Bacto Yeast Nitrogen Base χωρίςαµινοξέα
τηςDIFCO,
—ενεργός ξηρά ζύµη ( Saccharomyces ceravisiae).
Εάν η ισοτοπική αναλογία του ύδατος του γλεύκους είναι
γνωστή, οι ζύµες µπορούν να ενεργοποιηθούν πριν τον
εµβολιασµό επί 15 λεπτά, µέσα στο ελάχιστο δυνατό µη
απεσταγµένο χλιαρό ύδωρ (1 gστα 50ml),παραπλήσιας
ισοτοπικής αναλογίας µε το ύδωρ του γλεύκους.
Όταν η ισοτοπική αναλογία του ύδατος του γλεύκους δεν
είναι γνωστή, προτιµάται ο απευθείας εµβολιασµός του.
Η απαιτούµενη ποσότητα ξηρών ζυµών είναι της τάξεως
του 1g,έστω περίπου 1010κύτταρα για ένα λίτρο γλεύκους.
∆οχείο για τη ζύµωση χωρητικότητας 1,5 λίτρου, εφοδια-
σµένο µε διάταξη που επιτρέπει την εργασία σε συνθήκες
προφύλαξης από τον αέρα και τη συµπύκνωση των ατµών
αλκοόλης επειδή δεν επιτρέπεται καµία απώλεια αλκοόλης
κατά τη ζύµωση. Το ποσοστό µετατροπής των ζυµωσίµων
σακχάρωνσεαιθανόληπρέπειναείναικατώτεροτου98 %.
3.2.2. Τρόποςεργασίας
3.2.2.1. Γλεύκη
—Νωπά γλεύκη
Φέρεται ένα λίτρο γλεύκους, του οποίου η περιεκτι-
κότητα σε ζυµώσιµα σάκχαρα έχει προηγουµένως
προσδιοριστεί, στο δοχείο που προορίζεται για τη
ζύµωση. Προστίθεται 1 gζύµη, που έχει προηγουµένως
επανενεργοποιηθεί µέσα σε 50 mlχλιαρού ύδατος.
Τοποθετείται στη συσκευή η διάταξη που επιτρέπει
την προφύλαξη από τον αέρα. Η ζύµωση πραγµατο-
ποιείται σε θερµοκρασία 20 ºCπερίπου µέχρι να
αποζυµωθούν τα σάκχαρα. Μετά από τον προσδιορισµό
του αλκοολικού τίτλου του προϊόντος της ζύµωσης και
τον υπολογισµό του ποσοστού µετατροπής των
σακχάρων σε αλκοόλη, το ζυµωµένο υγρό φυγοκεν-
τρείται και κατόπιν υποβάλλεται σε απόσταξη για να
παραληφθεί η αιθανόλη.
—Θειωµένα γλεύκη
Αποθειώνεται ποσότητα γλεύκους µεγαλύτερη από ένα
λίτρο (1,2 l)µε διοχέτευση ρεύµατος αζώτου µέσα στο
γλεύκος, το οποίο φέρεται προηγουµένως στους 70 —
80º Cσε υδατόλουτρο υπό επαναρροή, µέχρις ότου η
περιεκτικότητά του σε συνολικό διοξείδιο του θείου
είναι µικρότερη από 200 mg/l.Λαµβάνεται µέριµνα
ώστε να µη συµπυκνωθεί καθόλου το γλεύκος µέσω της
εξάτµισης του ύδατος µε τη βοήθεια αποτελεσµατικού
ψυκτήρα.
Ένα λίτρο αποθειωµένου γλεύκους εισάγεται στο
δοχείο της ζύµωσης και ακολουθείται η διαδικασία που
υποδεικνύεται για τα νωπά γλεύκη.
Παρατήρηση:
Αν για τη θείωση του γλεύκους έχει χρησιµοποιηθεί
µεταδιθειώδες κάλιο ( métabisulfite), είναι απαραίτητο να
προστεθεί στο γλεύκος πριν από την αποθείωση θειικό
οξύ, σε αναλογία 0,25 mlπυκνού θειικού οξέος (ρ20= 1,84 g/ml) ανά γραµµάριο µεταδιθειώδους καλίου που
χρησιµοποιήθηκε ανά λίτρο γλεύκους.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 73
▼B
3.2.2.2. Συµπυκνωµένα γλεύκη
Στο δοχείο της ζύµωσης τοποθετείται ποσότητα συµπυκνω-
µένου γλεύκους Vm lπου περιέχει περίπου 170 g
σακχάρου. Ο όγκος συµπληρώνεται µέχρι το ένα λίτρο
(1000−V )m lύδατος από το δίκτυο ύδρευσης. Προστίθεται
τοεναιώρηµα(50 ml)ξηράςζύµηςπουέχειεπανενεργοποι-
ηθεί (1g)και 3gBacto Yeast Nitrogen Base χωρίς αµινοξέα
τηςDIFCO.Το µείγµα οµοιογενοποιείται και ακολουθείται
η διαδικασία που περιγράφεται στα προηγούµενα.
3.2.2.3. Συµπυκνωµένα γλεύκη ανακαθαρισµένα
Ακολουθείται η διαδικασία που περιγράφεται στο σηµείο
3.2.2.2. µε τη διαφορά ότι ο όγκος συµπληρώνεται µέχρι
το ένα λίτρο µε (1000 −V )m lύδατος από το δίκτυο
ύδρευσης, στο οποίο έχουν διαλυθεί 3 gτρυγικού οξέος.
Παρατήρηση:Από το δείγµα του γλεύκους ή του αποθειωµένου,
συµπυκνωµένου γλεύκους ή συµπυκνωµένου ανακαθαρι-
σµένου γλεύκους φυλάσσεται ποσότητα 50 mlγια την
ενδεχόµενη παραλαβή του ύδατος και τον προσδιορισµό
της ισοτοπικής αναλογίας του ( D/H
QW):
Το ύδωρ των γλευκών µπορεί να παραληφθεί πολύ απλά µε
αζεοτροπική απόσταξη µε τολουόλιο.
3.3. Προετοιµασία του δείγµατος αλκοόλης για την ανάλυση
RMN
3.3.1. Αντιδραστήρια
N,N —τετραµεθυλουρία ( TMU):χρησιµοποιείται δείγµα
αναφοράς TMUµε δεδοµένη και ελεγµένη ισοτοπική
αναλογία D/H.Το δείγµα αυτό µπορεί να το προµηθεύσει
το κοινοτικό γραφείο αναφοράς Βρυξελλών:
Direction générale Science, recherche et développement,
Bureau communautaire de référence,
rue de la Loi 200,
B — 1049 Bruxelles.
3.3.2. Τεχνικήτηςµεθόδου
—Καθετήρας RMNδιαµέτρου 15 mm:
σε προζυγισµένη φιάλη φέρονται 7 mlτης αλκοόλης
που έχει ληφθεί σύµφωνα µε το σηµείο 3.1.2. και ζυγί-
ζονται µε ακρίβεια 0,1 mg,έστωmA·φέρονται κατόπιν
στη φιάλη 3 mlτου εσωτερικού προτύπου ( TMU)και
ζυγίζονται µε ακρίβεια 0,1 mg,έστωmst.Το µείγµα
οµογενοποιείται µε ανακίνηση.
—Καθετήρας RMNδιαµέτρου 10 mm:
3,2 mlαλκοόλης και 1,3 ml TMUαρκούν.
Ανάλογα µε τον τύπο των φασµατογράφων και του
χρησιµοποιούµενου καθετήρα (βλέπε παράγραφο 4),
προσθέστε αρκετό εξαφθοροβενζόλιο ως σταθερο-
ποιητή του πεδίου συχνότητας ( lock).
ΦασµατογράφοςΚαθετήρας
10 mm 15 mm
7,0 ST 150 µl
9,4µl3 5 µl5 0µl
3.4. Προετοιµασία του δείγµατος ύδατος για την ανάλυση RMN,
για τον ενδεχόµενο προσδιορισµό της ισοτοπικής αναλογίας.
3.4.1. Αντιδραστήρια
N,N —τετραµεθυλουρία ( TMU):βλέπε σηµείο 3.3.1.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 74
▼B
3.4.2. Τρόποςεργασίας
Σε προζυγισµένη φιάλη φέρονται 3 mlτου ύδατος που έχει
ληφθεί σύµφωνα µε το σηµείο 3.1.2. ή 3.2. (παρατήρηση)
καιζυγίζονταιµεακρίβεια0,1 mg·έστωm′E4m lτουεσωτε-
ρικού προτύπου (ΤΜΜ) προστίθενται και ζυγίζονται µε
ακρίβεια 0,1 mg′έστωm′stοµογενοποιούνται µε ανάδευση.
Παρατήρηση:
Εάν το εργαστήριο διαθέτει φασµατογράφο µάζας για
ισοτοπικές αναλογίες, η µέτρηση αυτή µπορεί να γίνει σ '
αυτό για να ελευθερωθεί ο φασµατογράφος RMN,γιατί
απαιτείται η βαθµονόµηση του λόγου TIV(σηµείο 5.2.) για
κάθε σειρά εξεταζοµένων οίνων.
4. ΚΑΤΑΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΦΑΣΜΑΤΟΣ RMN2HΤΗΣ
ΑΛΚΟΟΛΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ Υ∆ΑΤΟΣ
Προσδιορισµός των ισοτοπικών παραµέτρων.
4.1. Υλικά
—φασµατογράφος RMNεφοδιασµένος µε ειδικό καθετήρα
δευτερίου συντονισµένο µε τη χαρακτηριστική
συχνότηταοτου πεδίου Bο(π.χ., για Βο= 7,05 T,ο= 46,05 MHz και γιαBο= 9,4Τ,ο= 61,4 MHz), ο οποίος
διαθέτει δίαυλο αποσύζευξης του πρωτονίου Β2και
δίαυλο σταθεροποίησης πεδίου -συχνότητας ( lock)στη
συχνότητα του φθορίου. Η διαχωριστική ικανότηταπου
µετράται στο φάσµα, το οποίο προσαρµόζεται χωρίς
εκθετικό πολλαπλασιασµό (δηλαδή LB = 0) (σχήµα 2β),
εκφραζόµενη από το πλάτος στο ηµιύψος των σηµάτων
του µεθυλίου και του µεθυλενίου της αιθανόλης και του
σήµατος του µεθυλίου του TMU,πρέπει να είναι µικρό-
τερη του 0,5 Hz.
Η ευαισθησία µετράται µε ένα συντελεστή εκθετικού
πολλαπλασιασµού LBίσον προς δύο (σχήµα 2α) και
πρέπει να είναι ανώτερη ή ίση προς 150 για το σήµα
του µεθυλίου της αιθανόλης τίτλου 95 %κατ'όγκον
(93,5% mas.).Σ'αυτές τις συνθήκες το όριο αξιοπιστίας
γιατηµέτρησητουύψουςτουσήµατος,υπολογιζόµενου
για πιθανότητα 97,5 % (test à 1 aile) και δέκα επαναλή-
ψεις του φάσµατος είναι 0,35 %,
—διάταξη αυτόµατης παροχής δειγµάτων,
—λογισµικό για την επεξεργασία δεδοµένων (πρόγραµµα
ηλεκτρονικού υπολογιστή),
—σωλήνες των 15 mmή των 10 mmανάλογα µε τις δυνα-
τότητες του φασµατογράφου.
4.2. Ρύθµιση του φασµατογράφου και επαληθεύσεις
4.2.1. Ρύθµιση
∆ιεξάγονται οι συνήθεις ρυθµίσεις οµοιογένειας των
σηµάτων και ευαισθησίας σύµφωνα µε τις οδηγίες του
κατασκευαστή.
4.2.2. Εξακρίβωσητηςαξιοπιστίαςτωνρυθµίσεων
Χρησιµοποιούνται αιθανόλες αναφοράς, που χαρακτηρί-
ζονται µε το γράµµα C, Vκαι Β και παρουσιάζουν
διαφορετικές αλλά ακριβώς µετρηµένες ισοτοπικές
πυκνότητες. Έτσι έχουµε C:αλκοόλη καλαµοσακχάρου ή
αραβοσίτου, V:αλκοόλη οίνου και Β: αλκοόλη ζαχαρο-
τεύτλων. Τα δείγµατα αυτά παρέχονται από το κοινοτικό
γραφείο αναφοράς.
Σύµφωνα µε τον τρόπο εργασίας που περιγράφεται στο
σηµείο 4.3., προσδιορίζονται οι ισοτοπικές τιµές των
αλκοολών αυτών, οι οποίες σηµειώνονται µε Cmes,Vmes,Bmes(βλέπε σηµείο 5.3.).
Συγκρίνονταιµετις αντίστοιχεςδεδοµένεςτιµέςαναφοράς,
οι οποίες σηµειώνονται µε Cst,Bst,Vst(βλέπε σηµείο 5.3.).1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 75
▼B
Σχήµα 2α
Φάσµα ΡΜΝ2Η αιθανόλης οίνου µε εσωτερικό πρότυπο
(ΤΜΜ: Ν,Ν —τετραµεθυλουρία)
Σχήµα 2β
Φάσµα2Ηαιθανόληςπουπραγµατοποιείταιυπότουςίδιους
όρους µε αυτούς του σχήµατος 2α, αλλά χωρίς εκθετικό
πολλαπλασιασµού ( Lb = 0)
Η τυπική απόκλιση της επαναληψιµότητας που προκύπτει
για το µέσο όρο δέκα µετρήσεων στο ίδιο φάσµα πρέπει
να είναι µικρότερη από 0,01 όσον αφορά το λόγο Rκαι
µικρότερη από 0,3 ppmόσον αφορά τα ( D/H)Iκαι (D/H)II.
Οι µέσες τιµές που λαµβάνονται για τις διάφορες ισοτο-
πικές παραµέτρους [ R, (D/H)I, (D/H)II]πρέπει να βρίσκονται
µέσα στα όρια της αντίστοιχης τυπικής απόκλισης της
επαναληψιµότητας, που είναι γνωστή για τις παραµέτρους
αυτές στα δείγµατα των τριών αλκοολών αναφοράς, του
Bureau communautaire de référence ( κοινοτικού γραφείου
αναφοράς). Αν όχι επαναλαµβάνονται.
4.3. Συνθήκες λήψης φασµάτων RMN
Το δείγµα αλκοόλης που έχει προετοιµαστεί σύµφωνα µε
το σηµείο 3.3. (ή το δείγµα ύδατος κατά το σηµείο 3.4.)
τοποθετείται σ 'ένα σωλήνα των 15 ή των 10 mmκαι
εισάγεται στον καθετήρα.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 76
▼B
Οι συνθήκες καταγραφής του φάσµατος RMNείναι οι
ακόλουθες:
—η θερµοκρασία το καθετήρα (π.χ. 302 ºΚ) πρέπει να
είναι σταθερή,
—χρόνος λήψεως του φάσµατος 6,8 sτουλάχιστον για
εύρος φάσµατος 1200 Hz (µνήµη 16 Κ) στους 61.4 MHz,
δηλαδή περίπου 20 ppmή στους 46.1 MHzδηλαδή
περίπου 27 ppm,
—παλµός: 90 º,
—καθυστέρηση λήψεως: της ίδιας τάξης µεγέθους µε το
χρόνο που απαιτεί και η δειγµατοληψία ( dwell time),
—ανίχνευση κάθετη ως προς το πεδίο: το «offset»
(ισοστάθµιση) 01 ρυθµίζεται µεταξύ των σηµάτων
αναφοράς —O Dκαι— CHDγια την αιθανόλη και
µεταξύ των σηµάτων αναφοράς HODκαιTMUγια το
ύδωρ,
—προσδιορισµός της τιµής του offsetαποσύζευξης 02 από
το φάσµα του πρωτονίου, που µετράται στον ίδιο
σωλήνα από το πηνίο ασφάλειας της αποσύζευξης.
Καλή αποσύζευξη επιτυγχάνεται όταν το 02 βρίσκεται
στο µέσο του διαστήµατος µεταξύ των συχνοτήτων
συντονισµού των οµάδων CH3-και—CH2-.Χρησιµο-
ποιείστε τον τρόπο αποσύζευξης ευρείας ζώνης.
Γιακάθεφάσµαπραγµατοποιείταιµιασειρά NSµετρήσεων
αρκετώνγια ναληφθεί ησχέσησήµατος /θορύβουσύµφωνα
µετηνπαράγραφο4σηµείο1καιεπαναλαµβάνεται NE = 10
φορές η σειρά αυτή των NS.Οι τιµές των NSεξαρτώνται
από τον τύπο του χρησιµοποιούµενου φασµατογράφου και
του καθετήρα (βλέπε παράγραφο 4) και παράδειγµα:
ΦασµατογράφοςΚαθετήρας
10 mm 15 mm
7,05 T NS = 304 N Σ= 200
9,04 T N Σ= 200 N Σ= 128
5. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
5.1. Αιθανόλη
Για καθένα από τα δέκα φάσµατα προσδιορίζονται (βλέπε
φάσµαRMNτης αιθανόλης, εικόνα 2α):
—R¼3hII
hI¼3/C1Öψοςτουσήµατος II CH 3CHD OH ðÞ
Öψοςτουσήµατος IC H2DC H2OH ðÞ
—D=HðÞI¼1;5866 /C1TI/C1mst
mA/C1D=HðÞst
tD
m
—D=HðÞII¼2;3799 /C1TII/C1mst
mA/C1D=HðÞst
tD
m
όπου
—TI¼Öψοςτουσήµατος IC H2DC H2OH ðÞ
Öψος τουσήµατοςτουεσωτερικούπροτύπου TMUðÞ
—TII¼Öψοςτουσήµατος II CH 3T CHD OH ðÞ
Öψος τουσήµατοςτουεσωτερικούπροτύπου TMUðÞ
—C H3CHDOH mstet mAβλέπε σηµείο 3.3.2.
—tmDβλέπε σηµείο 3.1.2.3.
— (D/H)st=ισοτοπική αναλογία του εσωτερικού προτύπου
(TMU),που αναγράφεται µέσα στο φιαλίδιο το οποίο
διατίθεται από το κοινοτικό γραφείο αναφοράς.
Η χρήση του ύψους των σηµάτων αντί των µετρουµένων µε
µικρότερη ακρίβεια εµβαδών υποθέτει εύρος γραµµής ίσο
προς το ήµισυ του ύψους, πράγµα που αποτελεί λογική
προσέγγιση (σχήµα 2β).1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 77
▼B
5.2. Ύδωρ
Όταν η ισοτοπική αναλογία του ύδατος προσδιορίζεται µε
RMN,από το µείγµα ύδατος — TMU,χρησιµοποιείται ο
ακόλουθος τύπος:
—D=HðÞQ
W¼0;9306 /C1TIV/C1m0
st
m0E/C1D=HðÞst
όπου
—TIV¼Εµβαδ´οντου σήµατος HODðÞτουÖδατος
πουπαραλαµβ ´ανεται απ´οτονοίνο
Εµβαδ´ον τουσήµατοςτουεσωτερικούπροτύπου TMUðÞ
—m′stet m′Eβλέπε σηµείο 3.4.2.
— (D/H)st=ισοτοπική αναλογία του εσωτερικού προτύπου
(TMU)που αναγράφεται µέσα στο φιαλίδιο το οποίο
διατίθεται από το κοινοτικό γραφείο αναφοράς ( BCR).
5.3. Για καθεµία από τις ισοτοπικές παραµέτρους υπολογίζεται
ο µέσος όρος των δέκα προσδιορισµών και το όριο αξιοπι-
στίας.
Ένα προαιρετικό λογισµικό ( SOFT — WARF) ( π.χ.SINF —
NMR),που µπορεί να προσαρµοστεί στον υπολογιστή
φασµατογράφου επιτρέπει την εκτέλεση των υπολογισµών
αυτών απευθείας.
Παρατήρηση:Αν µετά τη ρύθµιση του φασµατογράφου, εµφανίζεται µια
συστηµατική απόκλιση µεταξύ τιµών που λαµβάνονται για
τα ισοτοπικά χαρακτηριστικά των αλκοολών αναφοράς
(σηµείο4.2.2.)καιτωντιµώνπουδίδονταιαπότοκοινοτικό
γραφείο αναφοράς, µε προσέγγιση τυπικής απόκλισης,
µπορεί να γίνει η παρακάτω διόρθωση, προκειµένου να
ευρεθεί η πραγµατική τιµή ενός τυχόντος δείγµατος Χ.
Η αναγωγή µπορεί να γίνει λαµβάνοντας τις τιµές των
δειγµάτων αναφοράς που πλαισιώνουν αυτήν του δείγµατος
Χ.
Έστω (D/H)
iX
mes=η τιµή που προκύπτει από τη µέτρηση και
(D/H)iX
corrη διορθωµένη τιµή ·οπότε θα ισχύει:
(D/H)iX
corr= (D/H)iB
st+ a [(D/H)iX
mes− (D/H)iBmes]
όπου
α¼D=HðÞVst
i/C0D=HðÞBst
i
D=HðÞVmes
i/C0D=HðÞBmes
i
Παράδειγµα:
δείγµατα αναφοράς που διατίθενταιελεγµένα από το κοινο-
τικό γραφείο αναφοράς:
(D/H)IV
st= 102,0 ppm (D/H)IB
st= 91,95 ppm
δείγµατα αναφοράς που µετρήθηκαν στο εργαστήριο:
(D/H)IV
mes= 102,8 ppm (D/H)IB
mes= 93,0 ppm
ύποπτο δείγµα µε µη διορθωµένη τιµή:(D/H)
iX
mes= 100,2 ppm
υπολογίζεται α = 1,0255και (D/H)iX
corr= 99,3 ppm
6. ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
Η τιµήRXπου προκύπτει για την αναλογία Rτου ύποπτου
δείγµατος συγκρίνεται µε τις αναλογίες που έχουν ληφθεί
για τους οίνους -µάρτυρες. Αν η RXαπέχει περισσότερο
από δύο τυπικές αποκλίσεις από τη µέση τιµή RTπου
λαµβάνεται στους οίνους µάρτυρες, αυτό αποτελεί ένδειξη
αλλοίωσης.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 78
▼B
6.1. Εµπλουτισµός µε σάκχαρο τεύτλων ή καλαµοσακχάρου ή
γλυκόζης αραβοσίτου
6.1.1. Στουςοίνους
RXυψηλότερη από την RT:ένδειξη προσθήκης τευτλο-
σακχάρου,
RXχαµηλότερη από την RT:ένδειξη προσθήκης καλαµο-
σακχάρου ή σακχάρου αραβοσίτου.
Σηµειώστε ότι ( D/H)IXκαι (D/H)QWείναι αυξηµένα.
Εξετάζεται η παράµετρος ( D/H)IX.Αποτελεί ένδειξη:
—προσθήκης τευτλοσακχάρου:
η τιµή ( D/H)IIXτου ύποπτου δείγµατος είναι µικρότερη
από την ( D/H)IT,µέση τιµή του µάρτυρα, περισσότερο
από µία τυπική απόκλιση, ανά µέτρηση,
—προσθήκης τευτλοσακχάρου ή σακχάρου αραβοσίτου:
η τιµή (D/H)IXείναι µεγαλύτερη από την ( D/H)IT,περισ-
σότερο από µία τυπική απόκλιση, ανά µέτρηση,
—υπολογισµός εµπλουτισµού Ε, σε %κατ'όγκον αιθα-
νόλης:
περίπτωση εµπλουτισµού µε τευτλοσάκχαρο (1):
E % vol :¼tVD=HðÞT
I/C0D=HðÞX
I
D=HðÞT
I/C0D=HðÞB
I
(D/H)IB=ισοτοπική αναλογία για τη θέση Iτης
αλκοόλης των τεύτλων: ( D/H)IB= 92.5 (1).
tV=αλκοολικός τίτλος του εξεταζόµενου οίνου
(Χ),
περίπτωσηεµπλουτισµούµεκαλαµοσάκχαροήσάκχαρο
αραβοσίτου
E % vol :¼tVD=HðÞX
I/C0D=HðÞT
I
D=HðÞC
I/C0D=HðÞT
I
(D/H)IT=ισοτιπική αναλογία της θέσης Ι της
αλκοόλητουκαλαµοσακχάρουήτουαραβο-
σίτου (D/H)IC= 110.5
tV=αλκοολικός τίτλος του εξεταζόµενου οίνου
(Χ).
6.1.2. Σταγλεύκη,στασυµπυκνωµέναγλεύκηκαισταανακαθαρισµένα
συµπυκνωµέναγλεύκη
Οι τιµές των ισοτοπικών παραµέτρων της αλκοόλης που
παραλαµβάνεται, όπως αναφέρεται στο σηµείο 3.1. από το
ζυµωθέν προϊόν που προήλθε (σηµείο 3.2.) από γλεύκος
και ανακαθαρισµένο συµπυκνωµένο γλεύκος, εξετάζονται
σύµφωνα µε τις οδηγίες που δίνονται στο µέρος 6 «Ερµη-
νεία των αποτελεσµάτων » (6.1.1),συγκριτικά προς την
αλκοόλη που παραλαµβάνεται µε απόσταξη από το προϊόνζυµώσεως των γλευκών, των συµπυκνωµένων γλευκών ή
των ανακαθαρισµένων συµπυκνωµένων γλευκών.
Ο εµπλουτισµός Ε % vol.,εκφράζει τον όγκο της αλκοόλης
που προστέθηκε στο ζυµωθέν προϊόν. Γνωρίζοντας την
ενδεχόµενη αραίωση πριν από τη ζύµωση (συµπυκνωµένα
γλεύκη και ανακαθαρισµένα συµπυκνωµένα γλεύκη) και
δεχόµενοι ότι 16,83 gσακχάρου δίδουν 1 % volαλκοόλης,
υπολογίζεται η ποσότητα σε µάζα σακχάρου που
προστέθηκε ανά λίτρο γλεύκους, συµπυκνωµένου γλεύκους
ή ανακαθαρισµένου συµπυκνωµένου γλεύκους σταφυλής.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 79
(1)Οι τιµές αυτές δίνονται εν αναµονή της καταρτίσεως µιας κοινοτικής τράπεζας
δεδοµένων.
▼B
6.2. Εµπλουτισµόςµεµείγµααπότευτλοσάκχαροκαικαλαµοσάκ-
χαρο ή γλυκόζη αραβοσίτου
Οι ισοτοπικές αναλογίες ( D/H)IκαιRµεταβάλλονται λιγό-
τερο από ό,τι µε την προσθήκη ενός µόνο τύπου ζάχαρης.
Η(D/H)IIκαθώς και η ( D/H)WQαυξάνονται.
Οι προσθήκες αυτές µπορούν να επιβεβαιωθούν µε
προσδιορισµό της αναλογίας 13C/12Cστην αιθανόλη µε
φασµατοµετρία µάζας ·στην περίπτωση αυτή η εν λόγω
αναλογία αυξάνεται.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 80
▼B
9.ΤΕΦΡΑ
1. ΟΡΙΣΜΟΣ
Τέφρα καλείται το σύνολο των προϊόντων αποτέφρωσης
του στερεού υπολείµµατος που λαµβάνεται µετά την
εξάτµιση του οίνου, όταν αυτή πραγµατοποιείται κατά
τέτοιο τρόπο ώστε να λαµβάνεται τελικά το σύνολο των
κατιόντων (πλην του αµµωνίου) υπό µορφή ανθρακικών και
άλλων ανύδρων µεταλλικών αλάτων.
2. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥ
Αποτέφρωση του στερεού υπολείµµατος του οίνου σε
θερµοκρασία µεταξύ 500 ºCκαι 550ºCµέχρις ότου καεί
τελείως ο άνθρακας.
3. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
3.1. Υδατόλουτρο 100 ºC .
3.2. Ζυγός µε ευαισθησία 1 /10ο του χιλιοστογράµµου.
3.3. Θερµαντική πλάκα ή διάταξη εξατµίσεως υπερύθρων
ακτίνων.
3.4. Ηλεκτρικός κλίβανος µε διάταξη ρύθµισης θερµοκρασίας.
3.5. Ξηραντήρας.
3.6. Κάψα από πλατίνα διαµέτρου 70 mmκαι ύψους 25 mmµε
επίπεδο πυθµένα.
4. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
Σε προζυγισµένη κάψα λευκοχρύσου ( Pog),φέρονται 20 ml
οίνου. Επακολουθεί εξάτµιση σε υδατόλουτρο στους 100 º
Cή κάτω από λυχνία υπερύθρων ακτίνων µέχρις απανθρα-
κώσεως. Όταν δεν εκλύονται πια ατµοί, η κάψα φέρεται
στον ηλεκτρικό κλίβανο και ακολουθεί αποτέφρωση στους
525º C ± 25º C. Μετά από 15 λεπτά, η κάψα εξάγεται από
τον κλίβανο, προστίθενται 5 mlαπεσταγµένου ύδατος που
εξατµίζονται στη συνέχεια στο υδατόλουτρο ή κάτω από
τη λυχνία υπερύθρων ακτίνων και στη συνέχεια η κάψα
θερµαίνεται και πάλι στους 525 ºCγια διάστηµα δέκα
περίπου λεπτών.
Εάν η καύση των ανθρακούχων σωµατιδίων δεν είναι
πλήρης, επαναλαµβάνονται οι εργασίες έκπλυσης των
ανθρακούχων σωµατιδίων εξάτµισης του ύδατος και
αποτέφρωσης.
Στην περίπτωση οίνων πλουσίων σε σάκχαρα, συνιστάται
να προστίθενται στο στερεό υπόλειµµα µερικές σταγόνες
καθαρού φυτικού ελαίου πριν από την πρώτη αποτέφρωση,
ώστε να αποφεύγεται η υπερχείλιση του περιεχοµένου.
Αφού ψυχθεί στον ξηραντήρα, η κάψα ζυγίζεται και έστω
P1g.
Το βάρος της τέφρας που αντιστοιχεί στο δείγµα (20 ml)
είναιest: p = (P1−Po)g .
5. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
5.1.Τρόπος υπολογισµού
Το βάρος Ρ της τέφρας εκφραζόµενο σε γραµµάρια ανά
λίτρο µε δύο δεκαδικά είναι: Ρ =5 0·p .1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 81
▼B
10.ΑΛΚΑΛΙΚΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΤΕΦΡΑΣ
1. ΟΡΙΣΜΟΣ
Αλκαλικότητα της τέφρας καλείται το σύνολο των
κατιόντων, πλην του αµµωνίου, που είναι ενωµένα µε τα
οργανικά οξέα του οίνου.
2. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥ
Ογκοµέτρηση παρουσία πορτοκαλόχρου του µεθυλίου στις
τέφρες που καθίστανται διαλυτές εν θερµώ µε γνωστή
περίσσεια τιτλοδοτηµένου διαλύµατος οξέος.
3. ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ ΚΑΙ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
3.1. ∆ιάλυµα θειικού οξέος 0,05 M( H2SO4).
3.2. ∆ιάλυµα υδροξειδίου του νατρίου 0,1 M (NaOH).
3.3. ∆ιάλυµα πορτοκαλόχρου του µεθυλίου 0,1 g%σε απεστα-
γµένο ύδωρ.
3.4. Υδατόλουτρο σε θερµοκρασία 100 ºC .
4. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
Σε κάψα λευκοχρύσου που περιέχει την τέφρα 20 mlοίνου,
προστίθενται 10 mlδιαλύµατος θειικού οξέος (σηµείο 3.1.).
Η κάψα φέρεται σε υδατόλουτρο θερµοκρασίας 100 ºCεπί
15 λεπτά περίπου, συνθλίβοντας το περιεχόµενο µε µια
γυάλινηράβδογιαναεπιταχυνθείηδιάλυση.Προστίθενται
κατόπιν έντεκα σταγόνες διαλύµατος πορτοκαλόχρου του
µεθυλίου και η περίσσεια του θειικού οξέος ογκοµετρείται
µε διάλυµα υδροξειδίου του νατρίου (σηµείο 3.2.) µέχρις
ότι το χρώµα του δείκτη αλλάξει σε κίτρινο.
5. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
Τρόπος υπολογισµού
Η αλκαλικότητα της τέφρας εκφραζόµενη σε χιλιοστοϊσο-
δύναµα ανά λίτρο, µε ένα δεκαδικό, δίνεται από τον τύπο:
Α= 5 (10 − n)
n=αριθµός χιλιοστολίτρων υδροξειδίου του νατρίου
0,1M.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 82
▼B
11.ΧΛΩΡΙΟΥΧΑ ΑΛΑΤΑ
1. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥ
Τα χλωριούχα άλατα προσδιορίζονται ποσοτικώς
κατευθείαν στον οίνο ποτενσιοµετρικώς µε χρήση ηλεκ-
τροδίου Ag/AgCl.
2. ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΑ
2.1. Χιλιοστοβολτοµετρικό pHµετρο, βαθµολογηµένο τουλάχι-
στον στην τιµή του 2 κατά 2 mV.
2.2. Μαγνητικός αναδευτήρας.
2.3. Ηλεκτρόδιο Ag/AgCl, µε ηλεκτρολύτη κεκορεσµένο
διάλυµα νιτρικού καλίου.
2.4. Μικροπροχοΐδα βαθµολογηµένη κατά εκατοστά του ml.
2.5. Χρονόµετρο.
3. ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑΣ
3.1. ∆ιάλυµα χλωριούχων αλάτων: 2,1027 gχλωριούχου καλίου,
KCl (µέγιστο 0,005 % Br),ξηρανθέντος προ της χρήσης µε
διατήρηση επί µερικές ηµέρες σε ξηραντήρα, διαλύονται
σε απεσταγµένο ύδωρ και το αρχικό διάλυµα φέρεται σε
όγκο 1 λίτρου: 1 mlδιαλύµατος αυτού περιέχει 1 mg Cl−.
3.2. Τιτλοδοτηµένο διάλυµα νιτρικού αργύρου: 4,7912 g
νιτρικού αργύρου, AgNO3,αναλυτικής καθαρότητας
διαλύονταικαιαραιώνονταισεόγκο1λίτρουσεαλκοολικό
διάλυµα 10 %(κατ'όγκον): 1 mlτου διαλύµατος αυτού αντι-
στοιχεί σε 1 mg de Cl−.
3.3. Καθαρόνιτρικόοξύπεριεκτικότηταςτουλάχιστον65 %(ρ20= 1,40 g/ml).
4. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
4.1. 5,0 ml πρότυπου διαλύµατος χλωριούχων αλάτων, φέρονται
σε κυλινδρικό δοχείο 150 ml,τοποθετηµένο επάνω σε
µαγνητικό αναδευτήρα, αραιώνονται στα 100 mlµε απεστα-
γµένούδωρκαιµε1,0 mlνιτρικούοξέοςτουλάχιστον65 %.
Μετά την εµβάπτιση του ηλεκτροδίου, στο διάλυµα του
νιτρικού αργύρου ακολουθεί ο προσδιορισµός µε τη διαδο-
χική προσθήκη κλασµάτων του τιτλοδοτηµένου διαλύµατος
υπό ήπια ανάδευση. Η αρχική προσθήκη είναι 1,00 mlγια
τα τέσσερα πρώτα mlκαι ακολουθεί η ανάγνωση των αντί-
στοιχων τιµών σε mv.Εν συνεχεία προστίθενται τα
επόµενα 2 mlκατά κλάσµατα των 0,20 ml.Τέλος, επανα-
λαµβάνονται οι προσθήκες κατά κλάσµατα του 1 mlµέχρις
ότου προστεθούν συνολικώς 10 ml.Μετά κάθε προσθήκη
επιβάλλεται αναµονή επί 30 δευτερόλεπτα περίπου, πριν
γίνει η αντίστοιχη ανάγνωση σε χιλιοστοβόλτ. Οι
ληφθείσες τιµές φέρονται σε ένα φύλλο χιλιοστοµετρικού
χαρτιού, συναρτήσει των αντιστοίχων mlτου τιτλοδοτη-
µένου διαλύµατος και ακολουθεί ο προσδιορισµός του
δυναµικού του ισοδυνάµου σηµείου σύµφωνα µε το ιδιαί-
τερο σηµείο της σχετικής καµπύλης.
4.2. 5 ml του πρότυπου διαλύµατος χλωριούχων αλάτων
φέρονται σε κυλινδρικό δοχείο όγκου 150 mlόπως και
95mlαπεσταγµένου ύδατος και 1 mlνιτρικού οξέος 65 %
τουλάχιστον. Εµβαπτίστε το ηλεκτρόδιο και τιτλοδοτείστε
υπόανάδευσηέωςότουληφθείτοδυναµικότουισοδυνάµου
σηµείου. Ο προσδιορισµός αυτός επαναλαµβάνεται µέχρις
ότου επιτευχθεί µια ικανοποιητική συµφωνία αποτε-
λεσµάτων. Ο έλεγχος αυτός πρέπει να γίνεται πριν από
κάθε σειρά προσδιορισµών των χλωριούχων αλάτων στα
δείγµατα.
4.3. 50 ml του προς ανάλυση οίνου φέρονται σε κυλινδρικό
δοχείο των 150 ml.Προστίθενται 50 mlαπεσταγµένου
ύδατος και 1 mlνιτρικού οξέος τουλάχιστον 65 %και στη
συνέχεια υποβάλλονται σε ποσοτική ανάλυση σύµφωνα µε
τη διαδικασία που αναφέρεται στο σηµείο 4.2.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 83
▼B
5. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
5.1. Υπολογισµοί
Ανnπαριστάτοναριθµότων mlτουτιτλοδοτηµένουδιαλύ-
µατος νιτρικού αργύρου, η περιεκτικότητα σε χλώριο του
υπό µελέτη υγρού είναι:
20 × nεκφραζόµενη σε mgχλωρίου ανά λίτρο,
0,5633 × nεκφραζόµενη σε χιλιοστοϊσοδύναµα ανά λίτρο,
32,9 × nεκφραζόµενη σε mgχλωριούχου νατρίου ανά
λίτρο.
5.2. Επαναληψιµότητα ( r):
r = 1,2 mg χλωρίου ανά λίτρο
r = 0,03 mé/lr = 2,0 mg NaCl/l.
5.3. Αναπαραγωγιµότητα ( R):
R = 4,1 mg χλωρίου ανά λίτρο
R = 0,12 mé/lR = 6,8 mg NaCl/l.
6. Σηµείωση:
Ακριβέστατος ποσοτικός προσδιορισµός.
Αναφοράστηνκαµπύληπλήρουςτιτλοδότησηςπουελήφθη
κατά τη διάρκεια της ποσοτικής ανάλυσης του υπό µελέτη
υγρού µε το διάλυµα νιτρικού αργύρου.
α)50 mlτου προς ανάλυση οίνου φέρονται σε κυλινδρικό
δοχείο των 150 ml.Προστίθενται 50 mlαπεσταγµένου
ύδατος και 1 mlνιτρικού οξέος τουλάχιστον 65 %.
Ακολουθεί τιτλοδότηση µέσω διαλύµατος νιτρικού
αργύρου, προχωρώντας µε προσθήκες 0,5 mlγια τις
οποίες λαµβάνονται οι αντίστοιχες τιµές σε mv.Με την
πρώτη αυτή τιτλοδότηση συνάγεται ο κατά προσέγγιση
όγκος του απαιτουµένου διαλύµατος νιτρικού αργόρου ·
β) ξαναρχίζει ο ποσοτικός προσδιορισµός υπό τις αυτές
συνθήκες. Προχωρείτε καταρχήν σε προσθήκες 0,5 ml
διαλύµατος τιτλοδότησης µέχρις ότου ο προστιθέµενος
όγκος είναι κατώτερος κατά 1,5 έως 2 mlτου όγκου που
προσδιορίσθηκε στο στοιχείο α). Στη συνέχεια πραγµα-
τοποιούνται σε προσθήκες 0,2 ml.Συνεχίστε τις
προσθήκες µέχρι του κατά προσέγγιση σηµειωµένου
ισοδυνάµου σηµείου, κατά συµµετρικό τρόπο, µε την
προσθήκη κλασµάτων 0,2 mlκαι έπειτα 0,5 lm.
Το τελικό σηµείο του ποσοτικού προσδιορισµού και ο
ακριβώς καταναλωθείς όγκος του διαλύµατος νιτρικού
αργύρου λαµβάνεται:
—είτε µε τη χάραξη της καµπύλης και τον προσδιορισµό
του ισοδυνάµου σηµείου,
—είτε µε τον ακόλουθο τύπο υπολογισµού:
V¼V
0þ∆Vi∆∆E1
∆∆E1þ∆∆E2
όπου:
V=όγκος τιτλοδοτηµένου διαλύµατος στο ισοδύ-
ναµο σηµείο,
V′=όγκοςτιτλοδοτηµένουδιαλύµατοςµετηµεγα-
λύτερη αιχµή δυναµικού,
∆Vi=σταθερός όγκος προστιθεµένων κλασµάτων
τιτλοδοτηµένου διαλύµατος δηλαδή 0,2 ml,
∆∆Ε1=διαφορά δυναµικού —δεύτερη πριν από τη
µεγαλύτερη µεταβολή δυναµικού,1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 84
▼B
∆∆Ε2=διαφορά δυναµικού —δεύτερη µετά τη µεγα-
λύτερη µεταβολή δυναµικού.
Παράδειγµα:
Όγκος τιτλοδοτηµένου
διαλύµατος AgNO3∆υναµικό
σεmV∆ιαφορά
δυναµικού
∆Ε∆εύτερη
διαφορά
δυναµικού
∆∆Ε
0 204
4
0,2 208 0
4
0,4 212 2
6
0,6 218 0
6
0,8 224 0
6
1,0 230 2
8
1,2 238 4
12
1,4 250 10
22
1,6 272 22
44
1,8 316 10
34
2,0 350 8
26
2,2 376 6
20
2,4 396
Στο παράδειγµα αυτό, το τελικό σηµείο της τιτλοδότησης
κείται µεταξύ των 1,6 και των 1,8 ml,επειδή στο διάστηµα
αυτό εµφανίζεται το µεγαλύτερο άλµα δυναµικού (∆Ε
= 44 mV).Οόγκοςτουτιτλοδοτηµένουδιαλύµατοςνιτρικού
αργύρου που καταναλώνεται για τον ποσοτικό προσδιο-
ρισµό των χλωριούχων αλάτων κατά τη δειγµατοληψία,
είναι:
V¼1;6þ0;222
22þ10¼1;74 ml1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 85
▼B
12.ΘΕΙΙΚΑ ΑΛΑΤΑ
1. ΑΡΧΗ ΤΩΝ ΜΕΘΟ∆ΩΝ
1.1. Μέθοδος αναφοράς
Καταβύθιση και ζύγιση θειικού βαρίου. Το υπό τις αυτές
συνθήκες συγκαθιζάνον φωσφορικό βάριο αποµακρύνεται
µε έκπλυση του ιζήµατος µε υδροχλωρικό οξύ.
Στην περίπτωση του γλεύκους και των πλουσίων σε
διοξείδιο του θείου οίνων συνίσταται η προηγούµενη
αποθείωση µε βρασµό απουσία αέρος.
1.2. Ταχεία µέθοδος δοκιµής
Ταξινόµηση των οίνων σε έναν αριθµό κατηγοριών µε µια
µέθοδο που χαρακτηρίζεται ως «µέθοδος των ορίων »βασι-
ζόµενη στην καταβύθιση θειικού βαρίου µε τη βοήθεια
ενός τιτλοδοτηµένου διαλύµατος ιόντων βαρίου.
2. ΜΕΘΟ∆ΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ
2.1. Αντιδραστήρια
2.1.1. ∆ιάλυµα υδροχλωρικού οξέος 2 Μ.
2.1.2. ∆ιάλυµα χλωριούχου βαρίου περιεκτικότητας 200 g/lσε
BaCl2·2 H2O.
2.2. Τρόπος εργασίας
2.2.1. Γενικήπερίπτωση
Σε ένα φυγοκεντρικό σωλήνα των 50 mlεισάγονται 40 ml
του υπό ανάλυση δείγµατος. Προστίθενται 2 mlθειικού
οξέος 2 Μ και 2 mlδιαλύµατος χλωριούχου βαρίου των
200g/l.Ανάδευση µε γυάλινη ράβδο. Έκπλυση της ράβδου
µελίγοαπεσταγµένούδωρκαιπαραµονήτουδιαλύµατοςεν
ηρεµία επί πέντε λεπτά. Φυγοκέντρηση για πέντε λεπτά
και απόχυση µε προσοχή του υπερκειµένου υγρού.
Ακολουθεί έκπλυση του ιζήµατος θειικού βαρίου µε τον
ακόλουθο τρόπο: προσθήκη 10 mlυδροχλωρικού οξέος
2 Μ, θέση του ιζήµατος σε αιώρηση και φυγοκέντρηση
επί πέντε λεπτά. ∆ιαχωρισµός µε προσοχή του υπερκεί-
µενου υγρού. Επανάληψη της έκπλυσης του ιζήµατος, υπό
τις αυτές συνθήκες, δύο φορές µε 15 mlύδατος απεστα-
γµένου κάθε φορά.
Ποσοτική µεταφορά, υπό έκπλυση µε απεσταγµένο ύδωρ,
του ιζήµατος σε ζυγισµένη κάψα από λευκόχρυσο,
τοποθετηµένη σε ατµόλουτρο, 100 ºCκαι παραµονή µέχρις
εξατµίσεως εν ξηρώ. Το ξηρανθέν ίζηµα πυρώνεται,
µερικές φορές σε φλόγα µέχρις ότου µετατραπεί σε ένα
λευκό υπόλειµµα. Παραµονή για ψύξη σε ένα ξηραντήριο
και ζύγιση.
Έστωmη µάζα σε mgτου θειικού βαρίου που προκύπει.
2.2.2. Ειδική περίπτωση: Θειωµένα γλεύκη και οίνοι µε µεγάλη
περιεκτικότητα σε διοξείδιο του θείου.
Προβείτε πριν από τον προσδιορισµό, στην αποµάκρυνση
του διοξειδίου του θείου.
Σε µια κωνική φιάλη των 500 ml,εφοδιασµένη µε χοάνη
µετά κρουνού και σωλήνα διαφυγής, εισάγονται 25 ml
ύδατος και 1 mlκαθαρού υδροχλωρικού οξέος (ρ20= 1,15
— 1,18 g/ml). Το διάλυµα αυτό φέρεται σε βρασµό για να
εκδιωχθεί ο αέρας και εισάγεται µέσω µιας χοάνης µε
κρουνό 100 mlτου υπό εξέταση υγρού, µε συνεχιζόµενο το
βρασµό. Ο βρασµός προχωρεί έως ότου ο όγκος του υγρού
στην κωνική φιάλη µειωθεί στα 75 mlπερίπου. Μετά την
ψύξη, το υγρό µεταφέρεται ποσοτικώς σε ογκοµετρική
φιάλη των 100 ml.Συµπλήρωση µε ύδωρ µέχρι της
χαραγής. Εκτελείται, όπως περιγράφεται στο σηµείο 2.2.1.,
ο ποσοτικός προσδιορισµός των θειικών αλάτων σε δείγµα
40mlαπό την ογκοµετρική φιάλη.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 86
▼B
2.3. Έκφραση των αποτελεσµάτων
2.3.1. Υπολογισµοί
Η περιεκτικότητα σε θειικά άλατα, εκφρασµένη σε ml/l
θειικού καλίου, K2SO4,είναι:
18,67 × mΗ περιεκτικότητα του γλεύκους ή του οίνου σε θειικά
άλατα εκφράζεται σε mg/lθειικού καλίου χωρίς δεκαδικά
ψηφία.
2.3.2. Επαναληψιµότητα:
µέχρι 1000 mg/l: r = 27 mg/l,
περί τα 1500 mg/l: r = 41 mg/l.
2.3.3. Αναπαραγωγιµότητα:
µέχρι 1000 mg/l: R = 51 mg/l,
περί τα 1500 mg/l: R = 81 mg/l.
3. ΤΑΧΕΙΑ ΜΕΘΟ∆ΟΣ ∆ΟΚΙΜΗΣ
3.1. Αντιδραστήρια
3.1.1. Τιτλοδοτηµένο διάλυµα χλωριούχου βαρίου
Τιτλοδοτηµένο διάλυµα χλωριούχου βαρίου 2,804 g
χλωριούχου βαρίου, BaCl
2,2 H2Oκαι 10mlυδροχλωρικού
οξέος (ρ20= 1,15 à 1,18 g/ml) διαλύονται σε µια ποσότητα
ύδατος που επαρκεί για να ληφθεί 1 λίτρο διαλύµατος.
Από 1mlτου διαλύµατος αυτού καθιζάνει µια ποσότητα
θειικών ιόντων ισοδύναµη µε 2 mgθειικού καλίου.
3.1.2. Θειικό οξύ (ρ20= 1,84 g/ml) σε διάλυµα αραιωµένο 1 /10ο
(µάζα προς όγκο).
3.2. Τρόπος εργασίας
Σετρειςδοκιµαστικούςσωλήνεςτοποθετούνται10 mlγλεύ-
κους ή οίνου. Προστίθενται στον πρώτο 3,5 ml,στον
δεύτερο 5 mlκαι στον τρίτο 10 mlτου διαλύµατος
χλωριούχου βαρίου. Το όλο αναδεύεται και φέρεται σε
βρασµό και ύστερα αφήνεται σε ηρεµία επί µία έως δύο
ώρες. Το υγρό του κάθε σωλήνα αποχέεται, διηθείται και
διαιρείται σε δύο µέρη. Στο ένα προστίθενται µερικές
σταγόνες του διαλύµατος αραιωµένου µε θειικό οξύ, στο
άλλο µέρος προστίθενται µερικές σταγόνες του διαλύµατος
χλωριούχου βαρίου. Εξετάζεται ο κάθε σωλήνας και
σηµειώνεται η διαύγεια ή η θολερότης του. Η ερµηνεία
γίνεται βάσει του ακόλουθου πίνακα:
ΟίνοςΧλωριούχο
βάριο∆ιηθηµένος οίνος
αραιωµένο
θειικό οξύδιάλυµα
χλωριούχου
βαρίου
1ο δοκίµιο(ml) (ml) θολό διαυγές
10 3,5λιγότερο του 0,7 gK2SO4/l
διαυγές θολό
πλέον του 0,7 gK2SO4/l
2ο δοκίµιο 10 5θολό διαυγές
λιγότερο του 1 gK2SO4/l
διαυγές θολό
πλέον του 1 gK2SO4/l1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 87
▼B
ΟίνοςΧλωριούχο
βάριο∆ιηθηµένος οίνος
αραιωµένο
θειικό οξύδιάλυµα
χλωριούχου
βαρίου
3ο δοκίµιο −1 0 1 0θολό διαυγές
λιγότερο των 2 gK2SO4/l
διαυγές θολό
πλέον των 2 gK2SO4/l1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 88
▼B
13.ΟΛΙΚΗ ΟΞΥΤΗΤΑ
1. ΟΡΙΣΜΟΣ
Ολική οξύτητα καλείται το σύνολο των ογκοµετρουµένων
οξέων όταν το pHτου οίνου φέρεται στο 7 µε προσθήκη
τιτλοδοτηµένου αλκαλικού διαλύµατος αλκάλεως.
Το διοξείδιο του άνθρακα δεν περιλαµβάνεται στην ολική
οξύτητα.
2. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥ
Ποτενσιοµετρική ογκοµέτρηση ή ογκοµέτρηση παρουσία
κυανού της βρωµοθυµόλης ως δείκτη του τέλους της αντί-
δρασης µε σύγκριση προς ένα πρότυπο σύγκρισης
χρώµατος.
3. ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ
3.1. Ρυθµιστικό διάλυµα pH 7,0:
δισόξινο φωσφορικό κάλιο ΚΗ2ΡO4: 107,3 g,
διάλυµα Μ υδροξειδίου του νατρίου ( NaOH) 0,1 M: 500 ml,
ύδωρ (qsp)µέχρι:1 000 ml.
Τα πρότυπα ρυθµιστικά διαλύµατα του εµπορίου µπορούν
επίσης να χρησιµοποιηθούν.
3.2. ∆ιάλυµα υδροξειδίου του νατρίου ( NaOH) 0,1 M.
3.3. ∆ιάλυµα κυανού της βρωµοθυµόλης περιεκτικότητας 4 g/l:
κυανούν της βρωµοθυµόλης ( C27H28Br2O5S) …... 4 g
ουδέτερη αλκοόλη 96 %vol….................. 200 ml
Μετά από διαλυτοποίηση προστίθενται:
ύδωρ απαλλαγµένο από CO2….................. 200 ml
διάλυµα υδροξειδίου του νατρίου 1 Μ
qspγια να επιτευχθεί χρώση κυανοπράσινη,
(pH7)… .......................................... 7,5 ml
ύδωρqsp (µέχρι συµπληρώσεως) ….............1000 ml
4. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
4.1. Αντλία δηµιουργίας κενού µε ύδωρ.
4.2. Φιάλη κενού των 500 ml.
4.3. Ποτενσιόµετρο µε κλίµακα βαθµονοµηµένη σε µονάδες pH
και ηλεκτρόδια. Το ηλεκτρόδιο υάλου πρέπει να διατη-
ρείται σε απεσταγµένο ύδωρ. Το ηλεκτρόδιο καλοµέλανος -
κορεσµένου χλωριούχου καλίου, πρέπει να διατηρείται σε
κορεσµένο διάλυµα χλωριούχου καλίου. Συνήθως χρησιµο-
ποιείται µεικτό ηλεκτρόδιο φυλασσόµενο σε απεσταγµένο
ύδωρ.
4.4. Κυλινδρικά ποτήρια χωρητικότητας 50 ml (περίπτωση
οίνων) και χωρητικότητας 100 ml (περίπτωση συµπυκνω-
µένων, ανακαθαρισµένων γλευκών).
5. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
5.1. Προετοιµασία του δείγµατος
5.1.1. Οίνοι
Αποµάκρυνση του διοξειδίου του άνθρακα. Σε φιάλη κενού
φέρονται περίπου 50 mlοίνου·αναδεύονται και ταυτόχρονα
δηµιουργείται κενό µε αντλία ύδατος. Η ανάδευση πρέπει
να διατηρείται επί ένα έως δύο λεπτά.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 89
▼B
5.1.2. Γλεύκηανακαθαρισµένακαισυµπυκνωµένα
Φέρονται 200 gγλεύκους ανακαθαρισµένου και συµπυκνω-
µένου, ζυγισµένου ακριβώς σε αλκοοµετρική φιάλη των
500ml.Συµπληρώνεται µε ύδωρ ως τη χαραγή. Οµογενο-
ποιείται.
5.2. Ποτενσιοµετρική ογκοµέτρηση
5.2.1. Βαθµονόµησητου pHµέτρου
Η βαθµονόµηση του pHµέτρου πραγµατοποιείταιστους 20 º
Cσύµφωνα µε τις οδηγίες που δίνονται για τη χρησιµο-
ποιούµενη συσκευή και µε ρυθµιστικό διάλυµα pH 7στους
20ºC .
5.2.2. Τεχνικήµέτρησης
Σεκυλινδρικόδοχείο(σηµείο4.4.)φέρεταιδείγµαπροετοι-
µασµένο όπως υποδεικνύεται στο σηµείο 5.1., 10 mlοίνου
και 50mlπροκειµένου για ανακαθαρισµένα, συµπυκνωµένα
γλεύκη. Προστίθενται 10 mlπερίπου απεσταγµένου ύδατος
και προστίθεται µε την προχοΐδα το διάλυµα υδροξειδίου
του νατρίου 0,1 M (3.2)µέχρις ότου το pHνα γίνει ίσο µε
7σεθερµοκρασία20 ºC .Ηπροσθήκητουαλκαλικούδιαλύ-
µατοςπρέπειναγίνεταιαργάκαιτοδιάλυµαναανακινείται
σταθερά. Έστω nο αριθµός των καταναλωθέντων χιλιοστο-
λίτρωνNaOH 0,1Μ.
5.3. Ογκοµέτρηση µε δείκτη (κυανού της βρωµοθυµόλης)
5.3.1. Προηγούµενη δοκιµή: παρασκευή του προτύπου σύγκρισης του
χρώµατος
Σε κυλινδρικό δοχείο (σηµείο 4.4.) φέρονται 25 ml
βρασµένου απεσταγµένου ύδατος, 1 mlδιαλύµατος κυανού
τηςβρωµοθυµόλης(σηµείο3.3.)και10 mlοίνουπροετοιµα-
σµένου όπως υποδεικνύεται στο σηµείο 5.1. ή 50 ml
συµπυκνωµένου ανακαθαρισµένου γλεύκους. Προστίθεται
το διάλυµα υδροξειδίου του νατρίου (σηµείο 3.2.), µέχρι να
ληφθεί κυανοπράσινη χρώση. Προστίθενται 5 mlρυθµι-
στικού διαλύµατος pH (σηµείο 3.1.).
5.3.2. Προσδιορισµός
Σε κυλινδρικό δοχείο (σηµείο 4.4.) φέρονται 30 ml
βρασµένου απεσταγµένου ύδατος, 1 mlδιαλύµατος κυανού
της βρωµοθυµόλης (σηµείο 3.3.), 10 mlοίνου προετοιµα-
σµένου όπως υποδεικνύεται στο σηµείο 5.1. ή 50 ml
ανακαθαρισµένου συµπυκνωµένου γλεύκους. Προστίθεται
διάλυµα υδροξειδίου του νατρίου (σηµείο 3.2.) µέχρις ότου
το χρώµα να είναι ίδιο µε εκείνο του προτύπου σύγκρισης
(σηµείο 5.3.1.). Έστω nο αριθµός των καταναλωθέντων
χιλιοστολίτρων διαλύµατος υδροξειδίου του νατρίου 0,1 M.
6. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
6.1. Τρόπος υπολογισµού
6.1.1. Οίνοι
Η ολική οξύτητα, εκφραζόµενη σε χιλιοστοϊσοδύναµα ανά
λίτρο, δίδεται από τον τύπο:
Α=1 0n
µε ένα δεκαδικό ψηφίο.Η ολική οξύτητα εκφραζόµενη σε γραµµάρια τρυγικού
οξέος ανά λίτρο δίδεται από τον τύπο:
Α′= 0,075 · A
µε ένα δεκαδικό ψηφίο.
6.1.2. Συµπυκνωµέναανακαθαρισµέναγλεύκη
—η ολική οξύτητα εκφραζοµένη σε χιλιοστοϊσοδύναµα
ανάkgσυµπυκνωµένου ανακαθαρισµένου γλεύκους
δίδεται από τον τύπο: a=5n ,
—η ολική οξύτητα εκφραζόµενη σε χιλιοστοϊσοδύναµα
ανάkgολικού σακχάρου:1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 90
▼B
A¼500/C1n
P
P=περιεκτικότητα επί τοις εκατό ( m/m)σε ολικά
σάκχαρα.
Εκφράζεται µε ένα δεκαδικό ψηφίο.
6.2. Επαναληψιµότητα ( r)για ογκοµέτρηση µε δείκτη:
r = 0,9 me/l
r = 0,07 g τρυγικού οξέος /l·
για τους λευκούς, ροζέ και ερυθρούς οίνους.
6.3. Αναπαραγωγιµότητα( R):γιατιτλοδότηση µεδείκτη(σηµείο
5.3.)
Για τους λευκούς και ροζέ οίνους:R = 3,6 me/l,
R = 0,3 g τρυγικού οξέος /l.
Για τους ερυθρούς οίνους:
R = 5,1 me/l,
R = 0,4 g τρυγικού οξέος /l.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 91
▼B
14.ΠΤΗΤΙΚΗ ΟΞΥΤΗΤΑ
1. ΟΡΙΣΜΟΣ
Η πτητική οξύτητα αποτελείται από τα οξέα που ανήκουν
στη σειρά του οξικού οξέος, τα οποία απαντούν στους
οίνους ελεύθερα ή υπό µορφή αλάτων.
2. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥ
Τιτλοδότηση των πτητικών οξέων που διαχωρίζονται από
τον οίνο δι 'αποστάξεως µεθ 'υδρατµών και ανακαθαρισµού
των ατµών.
Από τον οίνο αποµακρύνεται προηγουµένως το διοξείδιο
του άνθρακα.
Η οξύτητα που οφείλεται στο ελεύθερο και στο ενωµένο
διοξείδιο του θείου που αποστάζονται υπό τις συνθήκες
αυτές, πρέπει να αφαιρείται από την οξύτητα του αποστά-
γµατος.
Πρέπει επίσης να αφαιρείται και η οξύτητα που οφείλεται
στο σορβικό οξύ το οποίο έχει ενδεχοµένως προστεθεί
στον οίνο.
Σηµείωση:Το σαλικυλικό οξύ που χρησιµοποιείται σε ορισµένες
χώρες για τη σταθεροποίηση των οίνων πριν από την
ανάλυση, επανευρίσκεται εν µέρει στο απόσταγµα. Πρέπει
να προσδιορίζεται ποσοτικώς και να αφαιρείται από την
οξύτητα. Η µέθοδος προσδιορισµού δίδεται στο σηµείο 7
αυτού του κεφαλαίου.
3. ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ
3.1. Κρυσταλλικό τρυγικό οξύ ( C
4H6O6).
3.2. ∆ιάλυµα υδροξειδίου του νατρίου 0,1 M (NaOH).
3.3. ∆ιάλυµαφαινολοφθαλεΐνης1 %σεαλκοόλη96 % volουδέ-
τερη.
3.4. Υδροχλωρικό οξύ αραιωµένο (ρ20= 1,18 à 1,19 g/ml) 1/4 (v/
v).
3.5. ∆ιάλυµα ιωδίου 0,005 M( I2).
3.6. Κρυσταλλικό ιωδιούχο κάλιο ( KI).
3.7. ∆ιάλυµα αµύλου 5 g/l:
ποσότητα 5 gαµύλου διαλύεται σε 500 mlύδατος περίπου.
Το διάλυµα φέρεται σε βρασµό υπό ταυτόχρονη ανάδευσηκαι ο βρασµός διατηρείται επί δέκα λεπτά. Προστίθενται
κατόπιν 200 gχλωριούχου νατρίου και το διάλυµα ψύχεται
αφούπροηγουµένωςσυµπληρωθείοόγκοςµέχριέναλίτρο.
3.8. Κεκορεσµένο διάλυµα βορικού νατρίου ( Na
2B4O7,1 0H2O),
δηλαδή περίπου 55 g/lστους 20 ºC .
4. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
4.1. Συσκευή απόσταξης µεθ 'υδρατµών που αποτελείται από:
1.Σύστηµα παραγωγής υδρατµών ·ο παραγόµενος υδρατµός
πρέπει να είναι απηλλαγµένος διοξειδίου του άνθρακα.
2.Υποδοχέα του οίνου (δοχείο ανατάραξης).
3.Αποστακτική επανορθωτική στήλη.
4.Ψυκτήρα.
Η συσκευή αυτή πρέπει να ανταποκρίνεται στις
ακόλουθες τρεις δοκιµές:
α) φέρονται στον υποδοχέα 20 mlβρασµένου ύδατος ·
συλλέγονται 250 mlαποστάγµατος και προστίθενται
0,1mlδιαλύµατος υδροξειδίου του νατρίου (σηµείο
3.2.) 0,1Μ καιδύο σταγόνες διαλύµατος φαινολοφθα-
λεΐνης (σηµείο 3.3.). Ο ροδόχρους χρωµατισµός
πρέπει να παραµένει σταθερός για δέκα τουλάχιστον1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 92
▼B
δευτερόλεπτα (υδρατµοί απαλλαγµένοι διοξειδίου του
άνθρακα) ·
β) φέρονται στον υποδοχέα 20 mlδιαλύµατος οξικού
οξέος 0,1 Μ. Συλλέγονται 250 mlαποστάγµατος. Το
απόσταγµα τιτλοδοτείται µε διάλυµα υδροξειδίου του
νατρίου 0,1 Μ(σηµείο 3.2.). Ο καταναλισκόµενος για
την τιτλοδότηση όγκος του διαλύµατος πρέπει να
είναι τουλάχιστον ίσος µε 19,9 ml. (Αποσταζόµενο
οξικό οξύ ≥99,5 %)·
γ) φέρονται στον υποδοχέα 20 mlδιαλύµατος γαλα-
κτικού οξέος 1 Μ. Συλλέγονται 250 mlαποστάγµατος
και ογκοµετρείται η οξύτητα µε διάλυµα υδροξειδίου
του νατρίου 0,1 M(σηµείο 3.2.).
Ο καταναλισκόµενος όγκος πρέπει να είναι µικρό-
τερος ή ίσος του 1,0 ml. (Αποσταζόµενο γαλακτικό
οξύ≤0,5 %).
Κάθε συσκευή ή κάθε τεχνική που ικανοποιεί τις
δοκιµές αυτές συνιστά διεθνή επίσηµη συσκευή ή
τεχνική.
4.2. Αντλία κενού ύδατος.
4.3. Φιάλη κενού.
5. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
5.1. Προετοιµασία του δείγµατος: αποµάκρυνση του διοξειδίου
του άνθρακα. Φέρονται 50 mlπερίπου οίνου σε µια φιάλη
κενού·αναδεύονται ενώ ταυτόχρονα δηµιουργείται κενό µε
τη βοήθεια της αντλίας ύδατος. Η ανάδευση πρέπει να
διαρκεί ένα έως δύο λεπτά.
5.2. Απόσταξη µεθ 'υδρατµών
Φέρονται στον υποδοχέα 20 mlοίνου από τον οποίο έχει
αποµακρυνθεί το διοξείδιο του άνθρακα µε τον τρόπο που
περιγράφεται στο σηµείο 5.1. Προστίθενται 0,5 gπερίπου
τρυγικού οξέος. Συλλέγονται τουλάχιστον 250 mlαποστά-
γµατος.
5.3. Ογκοµέτρηση
Το απόσταγµα ογκοµετρείται µε διάλυµα υδροξειδίου του
νατρίου0,1 M(σηµείο3.2.),µεδείκτηδιάλυµαφαινολοφθα-
λεΐνης (σηµείο 3.3.) (δύο σταγόνες). Έστω nο αριθµός των
καταναλωθέντων ml.
Προστίθενται τέσσερις σταγόνες υδροχλωρικού οξέος
αραιωµένου 1 /4 (σηµείο 3.4.), 2 mlδιαλύµατος αµύλου
(σηµείο 3.7.) και µερικοί κρύσταλλοι ιωδιούχου καλίου
(σηµείο 3.6.). Το ελεύθερο διοξείδιο του θείου ογκοµε-
τρείται µε διάλυµα 0,0005 Mιωδίου (σηµείο 3.5.). Έστω n′
ο αριθµός των καταναλωθέντων ml.
Προστίθεται το κεκορεσµένο διάλυµα βορικού νατρίου
(σηµείο3.8.)µέχριναεπανεµφανισθείοροδόχρουςχρωµα-
τισµός. Το δεσµευµένο υπό µορφή ενώσεως διοξείδιο του
θείουογκοµετρείταιµετοδιάλυµαιωδίου0,0005 M(σηµείο
3.5.). Έστω n″ο αριθµός των καταναλωθέντων ml.
6. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
6.1. Τρόπος υπολογισµού
Η πτητική οξύτητα, εκφραζόµενη σε χιλιοστοϊσοδύναµα
ανά λίτρο, µε ένα δεκαδικό ψηφίο, δίνεται από τον τύπο:
A = 5 (n − 0,1 n ′− 0,05 n ″)
Η πτητική οξύτητα, εκφραζόµενη σε gοξικού οξέος ανά
λίτρο µε δύο δεκαδικά ψηφία, δίνεται από τον τύπο:
0,300 (n − 0,1 n ′− 0,05 n ″)
6.2. Επαναληψιµότητα ( r)
r = 0,7 me/l1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 93
▼B
ρ= 0,04 gοξικού οξέος /l.
6.3. Αναπαραγωγιµότητα ( R)
R = 1,3 me/l
R = 0,08 g οξικού οξέος /l.
6.4. Περίπτωση οίνου στον οποίο έχει προστεθεί σορβικό οξύ
Επειδή το σορβικό οξύ αποστάζει µε υδρατµούς κατά 96 %
για όγκο αποστάγµατος 250 ml,η οξύτητα που αντιστοιχεί
σ'αυτό πρέπει να αφαιρείται από την πτητική οξύτητα,
γνωρίζοντας ότι 100 mgσορβικού οξέος αντιστοιχούν σε
οξύτητα 0,89 χιλιοστοϊσοδυνάµου ή 0,053 gοξικού οξέος
και έχοντας υπόψη την περιεκτικότητα σε σορβικό οξύ
(mg/l)που έχει εξάλλου προσδιορισθεί.
7. ΤΙΤΛΟ∆ΟΤΗΣΗ ΤΟΥ ΣΑΛΙΚΥΛΙΚΟΥ ΟΞΕΟΣ ΠΟΥ
ΠΑΡΑΣΥΡΕΤΑΙ ΣΤΟ ΑΠΟΣΤΑΓΜΑ ΤΗΣ ΠΤΗΤΙΚΗΣ
ΟΞΥΤΗΤΑΣ
7.1. Αρχή
Μετά την τιτλοδότηση της πτητικής οξύτητας και τη
διόρθωσητουδιοξειδίουτουθείου,ηπαρουσίατουσαλικυ-
λικού οξέος χαρακτηρίζεται, µετά την οξίνιση, από την
ιώδη απόχρωση που εµφανίζεται µετά την προσθήκη ενός
άλατος του σιδήρου III.
Η ογκοµέτρηση του σαλικυλικού οξέος που παρασύρεται
στο απόσταγµα της πτητικής οξύτητας, πραγµατοποιείται
σεέναδεύτεροαπόσταγµαίσουόγκουµεαυτόνστονοποίο
τιτλοδοτήθηκε η πτητική οξύτητα. Σ 'αυτό το απόσταγµα,
το σαλικυλικό οξύ τιτλοδοτείται µε χρωµατοµετρική
συγκριτική µέθοδο. Αφαιρείται από την πτητική οξύτητα η
οξύτητα του αποστάγµατος.
7.2. Αντιδραστήρια
7.2.1. Υδροχλωρικό οξύ ( HCI) (ρ20= 1,18 à 1,19 g/ml).
7.2.2. Θειοθειικό νάτριο ( Na2S2O3,5 H2O)σε διάλυµα 0,1 M.
7.2.3. ∆ιάλυµα εναµµώνιου θειικού σιδήρου III (Fe2(SO4)3, [(NH4)2SO4·2 4H2O] 10 % (m/v).
7.2.4. ∆ιάλυµα σαλικυλικού νατρίου 0,01 M.∆ιάλυµα περιέχον
1,60 g/lσαλικυλικού νατρίου ( Na C7H5O3).
7.3. Τρόπος εργασίας
7.3.1. Εντοπισµός του σαλικυλικού οξέος στο απόσταγµα της
πτητικήςοξύτητας
Αµέσως µετά την ογκοµέτρηση της πτητικής οξύτητας και
τη διόρθωση του ελεύθερου και δεσµευµένου διοξειδίου
του θείου σε µια κωνική φιάλη προστίθενται 0,5 ml
υδροχλωρικού οξέος (σηµείο 7.2.1.), 3 mlδιαλύµατος
θειοθειικού νατρίου 0,1 M(σηµείο 7.2.2.) και 1 mlδιαλύ-
µατος εναµµώνιου θειικού σιδήρου III (σηµείο 7.2.3.).
Παρουσία σαλικυλικού οξέος αναπτύσσεται ιώδες χρώµα.
7.3.2. Τιτλοδότησητουσαλικυλικούοξέος
Στην παραπάνω κωνική φιάλη σηµειώνεται µε µια παύλα ο
όγκος τουαποστάγµατος.Η φιάλη αδειάζεται και πλένεται.
Υποβάλλεται σε απόσταξη µεθ 'υδρατµών ένα νέο δείγµα
20mlοίνου και το απόσταγµα συλλέγεται στην κωνική
φιάλη µέχρι το ύψος της παύλας. Προστίθενται 0,3 ml
υδροχλωρικού οξέος καθαρού (σηµείο 7.2.1.) και 1 ml
διαλύµατος εναµµώνιου θειικού σιδήρου III (σηµείο 7.2.3.).
Το περιεχόµενο της κωνικής φιάλης χρωµατίζεται ιώδες.
Σε µια κωνική φιάλη όµοια µε αυτή που φέρει το σηµάδι
της παύλας, εισάγεται απεσταγµένο ύδωρ µέχρι το ίδιο
ύψος όπως το απόσταγµα. Προστίθενται 0,3 mlυδροχλω-
ρικού οξέος καθαρού (σηµείο 7.2.1.), 1 mlεναµµώνιου1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 94
▼B
θειικού σιδήρου III (σηµείο 7.2.3.). Προστίθεται µε µια
προχοΐδα το διάλυµα του σαλικυλικού νατρίου 0,01 M
(σηµείο 7.2.4.) µέχρι να ληφθεί το ιώδες χρώµα στην ίδια
ένταση όπως στο δείγµα του αποστάγµατος οίνου.
Έστωn″x/tripleprimeο αριθµός των mlπου καταναλώθηκαν.
7.4. ∆ιόρθωση της πτητικής οξύτητας
Αφαιρείται ο όγκος 0,1 ×n″x/tripleprimemlαπό τον όγκο nm lτου
διαλύµατος NaOH 0,1 M πουχρησιµοποιήθηκεγιανατιτλο-
δοτηθεί πτητική οξύτητα κατά την ογκοµέτρηση του
αποστάγµατος.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 95
▼B
15.ΜΟΝΙΜΗ ΟΞΥΤΗΤΑ
1. ΑΡΧΗ
Η µόνιµη οξύτητα ισούται µε τη διαφορά ολικής και
πτητικής οξύτητας.
2. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
Η µόνιµη οξύτητα εκφράζεται σε:
—χιλιοστοϊσοδύναµα ανά λίτρο,
—γραµµάρια τρυγικού οξέος ανά λίτρο.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 96
▼B
16.ΤΡΥΓΙΚΟ ΟΞΥ
1. ΑΡΧΗ ΤΩΝ ΜΕΘΟ∆ΩΝ
1.1. Μέθοδος αναφοράς
Το τρυγικό οξύ καθιζάνει υπό µορφή ρακεµικού ασβεστίου
και προσδιορίζεται σταθµικά. Ο προσδιορισµός αυτός
µπορείνασυµπληρωθείµεένανογκοµετρικόπροσδιορισµό
για σύγκριση. Οι συνθήκες καθιζήσεως: pH,όγκος
δείγµατος που λαµβάνεται για τον προσδιορισµό,
συγκέντρωση των ιόντων που καθιζάνουν, είναι τέτοιες,
ώστε η καθίζηση του ρακεµικού ασβεστίου να είναι ολική,
ενώ τοD(−)τρυγικό ασβέστιο παραµένει στο διάλυµα.
Όταν στον οίνο έχει προστεθεί µετατρυγικό οξύ, το οποίο
καθιστά την καθίζηση του ρακεµικού ασβεστίου ατελή,
τούτο πρέπει να υδρολύεται προ του προσδιορισµού.
1.2. Μέθοδος συνήθης
Το τρυγικό οξύ που αποµονώνεται µε τη βοήθεια στήλης
ανταλλακτών ανιόντων, προσδιορίζεται χρωµατοµετρικά
στο έκλουσµα, χάρη στην ερυθρά χρώση που δίνει µε το
βαναδικό οξύ. Το έκλουσµα αυτό περιέχει επίσης το γαλα-
κτικό και το µηλικό οξύ του οίνου, τα οποία όµως δεν
παρεµποδίζουν τον προσδιορισµό.
2. ΜΕΘΟ∆ΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ
2.1. Σταθµική µέθοδος
2.1.1. Αντιδραστήρια
2.1.1.1. ∆ιάλυµα οξικού ασβεστίου, που περιέχει ασβέστιο 10 g/l:
ανθρακικό ασβέστιο καθαρό: Ca CO3… ......... 25 g
οξικό οξύ ( CH3COOH) (ρ20= 1,05 g/ml) …...... 40 ml
ύδωρ µέχρι συµπληρώσεως …................... 1 l
2.1.1.2. Ρακεµικό ασβέστιο κρυσταλλικό: CaC4O6H4,4 H2O:
σεκυλινδρικόυποδοχέα400 ml,φέρονται20 mlδιαλύµατος
L(+)τρυγικού οξέος 5 g/l, 20 mlδιαλύµατος D(−)τρυγικού
αµµωνίου, 6,126 g/lκαι 6mlδιαλύµατος οξικού ασβεστίου
που περιέχει ασβέστιο 10 g/l (σηµείο 2.1.1.1.).
Το διάλυµα αφήνεται προς καθίζηση επί δύο ώρες. Το
ίζηµα συλλέγεται σε γυάλινο ηθµό no4,πλένεται τρεις
φορές µε 30 mlπερίπου απεσταγµένο ύδωρ και ξηραίνεται
σε κλίβανο 70 ºCµέχρι σταθερού βάρους. Με τις
ποσότητες αντιδραστηρίου που χρησιµοποιούνται λαµβά-
νονταιπερίπου340 mgκρυσταλλικούρακεµικούασβεστίου.
Φυλάσσονται σε πωµατισµένη φιάλη.
2.1.1.3. Υγρό καθιζήσεως ( pH 4,75):
— D(−)τρυγικό οξύ …........................ 122mg
—διάλυµα υδροξειδίου του αµµωνίου 25 %
(ρ20= 0,97 g/ml) …......................... 0,3 ml
—διάλυµα οξικού ασβεστίου 10 g Ca/l …... 8,8 ml
ύδωρ µέχρι συµπληρώσεως …................ 1000ml
ΤοD(−)τρυγικό οξύ διαλύεται και προστίθεται κατόπιν το
υδροξείδιο του αµµωνίου ·ο όγκος συµπληρώνεται έως
900mlπερίπου·προστίθενται 8,8 mlαπό το διάλυµα του
οξικού ασβεστίου (σηµείο 2.1.1.1.) και µετά από ανάµειξη
προσαρµόζεται το pHσε 4,75 µε οξικό οξύ. Ο όγκος
συµπληρώνεται στο λίτρο.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 97
▼B
Επειδήτορακεµικόασβέστιοείναιελαφράδιαλυτόσ 'αυτό
τουγρό,προστίθενται5 mg/lρακεµικούασβεστίου ·τουγρό
υποβάλλεται σε ανακίνηση επί δώδεκα ώρες και διηθείται.
2.1.2. Τεχνικήτηςµεθόδου
2.1.2.1. Οίνοι στους οποίους δεν έχει προστεθεί µετατρυ-
γικό οξύ
Σε κυλινδρικό υποδοχέα των 600 ml,φέρονται 500 mlαπό
τουγρόκαθιζήσεωςκαι10 mlοίνου.Επακολουθείανάµειξη
τρίβοντας τα τοιχώµατα του υποδοχέα µε τη βοήθεια
γυάλινης ράβδου και το δείγµα αφήνεται προς καθίζηση
επί δώδεκα ώρες (µία νύχτα).
Στη συνέχεια διηθείται από γυάλινο ηθµό no4,ζυγισµένο
και τοποθετηµένο σε καθαρή φιάλη κενού. Ο υποδοχέας
πλένεται έτσι ώστε όλο το ίζηµα να µεταφερθεί επί του
ηθµού.
Το ίζηµα ξηραίνεται φέρεται σε κλίβανο στους 70 ºCµέχρι
σταθερού βάρους. Ζυγίζεται: έστω pτο βάρος του κρυσταλ-
λικού ρακεµικού ασβεστίου CaC4O6H4που κρυσταλλώθηκε
µε τέσσερα µόρια ύδατος.
2.1.2.2. Οίνοι στους οποίους έχει προστεθεί µετατρυγικό
οξύ
Σε περιπτώσεις οίνων, στους οποίους έχει προστεθεί µετα-
τρυγικό οξύ ή υπάρχει υπόνοια ότι έχει γίνει τέτοια
προσθήκη, προηγείται υδρόλυση του µετατρυγικού οξέος
ως εξής:
σεκωνικήφιάλητων50 ml,φέρονται10 mlοίνουκαι0,4 ml
οξικούοξέοςκαθαρού( CH3COOH,ρ20= 1,05 g/ml). Τουγρό
φέρεται σε βρασµό υπό κάθετο ψυκτήρα επί 30 λεπτά.
Αφού ψυχθεί, το υγρό της κωνικής φιάλης µεταφέρεται σε
κυλινδρικό ποτήρι και η φιάλη πλένεται δυο φορές µε 5 ml
ύδατος.Στησυνέχειαεφαρµόζεταιητεχνικήόπωςπεριγρά-
φεται πιο πάνω.
Το υδρολυµένο κατ 'αυτόν τον τρόπο µετατρυγικό οξύ
συµπροσδιορίζεται ως τρυγικό οξύ.
2.1.3. Υπολογισµόςκαιέκφρασητωναποτελεσµάτων
Έναµόριορακεµικούασβεστίουαντιστοιχείσεµισόµόριο
L(+)τρυγικού οξέος οίνου.
Η ποσότητα του τρυγικού οξέος ανά λίτρο οίνου εκφραζό-
µενη σε χιλιοστοϊσοδύναµα είναι ίση προς: 384,5 p.
∆ίδεται µε ένα δεκαδικό ψηφίο.Η ποσότητα του τρυγικού οξέος ανά λίτρο οίνου, εκφραζό-
µενη σε γραµµάρια τρυγικού οξέος είναι ίση προς: 28,84 p.
∆ίδεται µε ένα δεκαδικό ψηφίο.Η ποσότητα του τρυγικού οξέος ανά λίτρο οίνου, εκφραζό-
µενησεγραµµάριαόξινουτρυγικούκαλίου,είναιίσηπρος:
36,15p.
∆ίδεται µε ένα δεκαδικό ψηφίο.
2.2. Συγκριτικός ογκοµετρικός προσδιορισµός
2.2.1. Αντιδραστήρια
2.2.1.1. Υδροχλωρικόοξύ( HCl) (ρ
20= 1,18 à 1,19 g/ml), αραιωθένσε
αναλογία 1:5.
2.2.1.2. ∆ιάλυµα EDTA 0,05 M:
EDTA (δινάτριο άλας του αιθυλενο -διαµινοτε-
τραοξικού οξέος ( C10H14N2O8Na2,2 H2O) …....... 18,61 g
ύδωρ µέχρι συµπληρώσεως …................... 1000ml
2.2.1.3. ∆ιάλυµα υδροξειδίου του νατρίου 40 % (m/v):
υδροξείδιο του νατρίου ( NaOH) …............... 50 g1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 98
▼B
ύδωρ µέχρι συµπληρώσεως …................... 100 ml
2.2.1.4. ∆είκτης calcone-ανθρακικού οξέος: 1 % (m/m)
1 g calcone- ανθρακικού οξέος ή οξέος 2 -υδροξυ-4-
θειο-1-ναφθαλάζο -3-ναφθοϊκό: ( C21H14N2O7S, 3H2O).. 1 g
Αναµειγνύεται µε 100 gανύδρου θειικού ·νατρίου
(Na2SO4)
2.2.2. Τεχνικήτηςµεθόδου
Το ίζηµα του ρακεµικού ασβεστίου που περιέχεται στον
γυάλινο ηθµό, αφού ζυγισθεί, διαλύεται σε 10 mlαραιού
υδροχλωρικού οξέος (σηµείο 2.2.1.1.) και ο ηθµός πλένεται
µε 50mlαπεσταγµένου ύδατος.
Προστίθενται 5 mlδιαλύµατος υδροξειδίου του νατρίου
40%(σηµείο 2.2.1.3.) και 30 mgδείκτη (σηµείο 2.2.1.4.).
Επακολουθεί ογκοµέτρηση µε διάλυµα EDTA 0,05 M
(σηµείο 2.2.1.2.). Έστω nο αριθµός των καταναλωθέντων
κυβικών εκατοστών.
2.2.3. Έκφρασητωναποτελεσµάτων
Η ποσότητα του τρυγικού οξέος ανά λίτρο οίνου εκφραζό-
µενη σε χιλιοστοϊσοδύναµα είναι ίση προς: 5 n
∆ίδεται µε ένα δεκαδικό ψηφίο.Η ποσότητα του τρυγικού οξέος ανά λίτρο οίνου εκφραζό-
µενη σε γραµµάρια τρυγικού οξέος είναι ίση προς: 0,375 n
∆ίδεται µε ένα δεκαδικό ψηφίο.
Η ποσότητα του τρυγικού οξέος ανά λίτρο οίνου εκφραζό-
µενησεγραµµάριαόξινουτρυγικούκαλίου,είναιίσηπρος:
0,470n
∆ίδεται µε ένα δεκαδικό ψηφίο.
3. ΜΕΘΟ∆ΟΣ ΣΥΝΗΘΗΣ
3.1. Αντιδραστήρια
3.1.1. Γιατηνπροκατεργασίατουδείγµατοςοίνου:
3.1.1.1. Οξικό οξύ σε διάλυµα 30 % (v/v) (CH
3COOHρ20= 1,05 g/
ml).
3.1.1.2. Ανταλλάκτης ανιόντων ισχυρά βασικός (π.χ.: ανταλλάκτης
ανιόντων III Merck 20 — 50 mesh) χρησιµοποιείται υπό την
οξική µορφή. Προς το σκοπό αυτό παραµένει µέσα σε
διάλυµαοξικούοξέος30 %τουλάχιστονεπί24ώρες.Είναι,
εντούτοις, προτιµότερο να υπάρχει µεγαλύτερηποσότητα
σε απόθεµα, που να διατηρείται µόνιµα σε διάλυµα 30 %
οξικού οξέος (σε 100 gπερίπου ανταλλάκτη προστίθενται
200mlοξικού οξέος 30 %).
3.1.1.3. Οξικό οξύ CH3COOH (ρ20= 1,05 g/ml) σε διάλυµα 0,5 % (v/
v).
3.1.1.4. ∆ιάλυµα θειικού νατρίου 7,1 g p· 100 ml (0,5 M).
∆ιαλύονται 71 gανύδρου θειικού νατρίου ( Na2SO4)σε
απεσταγµένο ύδωρ και ο όγκος συµπληρώνεται µέχρι
1 000 ml.
3.1.2. Γιατονπροσδιορισµότουτρυγικούοξέος
3.1.2.1. ∆ιάλυµα οξικού νατρίου ( Na CH3COO) 27 % (m/v).
∆ιαλύονται 270 gάνυδρου οξικού νατρίου, Na CH3COO,σε
απεσταγµένούδωρκαισυµπληρώνεταιοόγκοςστα1000 ml.
3.1.2.2. Αντιδραστήριο βαναδικό
10 gµεταβαναδικού αµµωνίου ( NH4VO3),διαλύονται σε
150mlδιαλύµατος M-υδροξειδίου του νατρίου (σηµείο
3.1.2.10.). Το διάλυµα µεταφέρεται σε ογκοµετρική φιάλη
των500ml,προστίθενται200 mlδιαλύµατοςοξικούνατρίου1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 99
▼B
27%(σηµείο 3.1.2.1.) και ο όγκος συµπληρώνεται µε
απεσταγµένο ύδωρ στα 500 ml.
3.1.2.3. ∆ιάλυµα H2SO41M .
3.1.2.4. ∆ιάλυµα H2SO40,5 M.
3.1.2.5. ∆ιάλυµα H2SO40,05 M.
3.1.2.6. ∆ιάλυµα υπεριωδικού οξέος 0,05 M
Σε ογκοµετρική φιάλη του ενός λίτρου, φέρονται 10,696 g
υπεριωδικού νατρίου, Na IO4,και 50mlδιαλύµατος θειικού
οξέος 0,5 M(σηµείο 3.1.2.4.). Ο όγκος συµπληρώνεται µε
απεσταγµένο ύδωρ µέχρι 1 000 ml.
3.1.2.7. ∆ιάλυµα γλυκερίνης 10 % (m/v).
Σε ογκοµετρική φιάλη των 100 ml,ζυγίγονται 10 gπολύ
καθαρής γλυκερίνης C3H8O3και ο όγκος συµπληρώνεται
στα 100 mlµε απεσταγµένο ύδωρ.
3.1.2.8. ∆ιάλυµαθειικούνατρίου7,1 % g/ml (βλέπεσηµείο3.1.1.4.).
3.1.2.9. ∆ιάλυµα τρυγικού οξέος 1 g/l
Σε ογκοµετρική φιάλη των 500 ml,φέρονται 0,5 gτρυγικού
οξέος, 6,66 mlδιαλύµατος υδροξειδίου του νατρίου Μ
(σηµείο 3.1.2.10.) και συµπληρώνεται στα 500 mlµε
διάλυµα θειικού νατρίου 7,1 %(σηµείο 3.1.1.4.).
3.1.2.10. ∆ιάλυµα υδροξειδίου του νατρίου, NaOH, 1 M.
3.2. Συσκευές
3.2.1. Γυάλινη στήλη µήκους 300 mmκαι εσωτερικής διαµέτρου
10—1 1m mµε στρόφιγγα.
3.2.2. Φασµατοφωτόµετρο για µέτρηση της απορρόφησης σε
µήκος κύµατος 490 nm,µε κυψελίδες οπτικής διαδροµής
10mm.
3.3. Τρόπος εργασίας
3.3.1. Προετοιµασίατηςιοντοανταλλακτικήςστήλης
Εισάγεται στη στήλη πάνω από τη στρόφιγγα (σηµείο
3.2.1.) ένα στρώµα υαλοβάµβακα, εµποτισµένου µε απεστα-
γµένο ύδωρ και κατόπιν 10 mlτου αιωρήµατος του
ιοντοανταλλάκτη στην οξική φάση(σηµείο 3.1.1.2.).
Αφήστε να κατακαθίσει. Τοποθετήστε ένα πώµα υαλοβάµ-
βακα στην επιφάνεια του σωρευµένου ανταλλάκτη (ώστε
να αποφευχθεί η ανατάραξή του κατά τις µεταγενέστερες
εκπλύσεις).
Ο ανταλλάκτης µπορεί να χρησιµοποιηθεί µόνο για ένα
προσδιορισµό.
3.3.2. Αποµόνωσητωνοργανικώνοξέων
Με ανοικτή τη στρόφιγγα, αφήστε το διάλυµα του οξικού
οξέος να περάσει µέχρι ύψους 2 —3m mαπό το πώµα
υαλοβάµβακα που τοποθετείται πάνω από τον ανταλλάκτη.
Προσθέστε 10 mlδιαλύµατος οξικού οξέος 0,5 %(σηµείο
3.1.1.3.) και αφήστε κατόπιν να τρέξει το υγρό µέχρι το
ίδιο ύψος όπως πριν. Επαναλάβετε τη διαδικασία έκπλυσης
τέσσερις φορές ακόµη.
Μετά την τελευταία έκπλυση, µε κλειστή τη στρόφιγγα,
βάζετε πάνω στον ανταλλάκτη 10 mlοίνου ή γλεύκους.
Αφήστε να περάσει ο οίνος στάγδην (µία σταγόνα ανά
δευτερόλεπτο) και σταµατήστε λίγο πάνω από τον
ανταλλάκτη. Προσθέστε πάλι στη στήλη 10 mlδιαλύµατος
οξικούοξέος 0,5 %(σηµείο3.1.1.3.),αφήστε ναπεράσει µε
την ίδια ταχύτητα όπως και πριν και επαναλάβετε τη διαδι-
κασία ύδατος επτά φορές µε 10 mlύδατος κάθε φορά. Στην
τελευταία έκπλυση κλείνετε τη στρόφιγγα τη στιγµή που
το υγρό βρίσκεται λίγο παραπάνω από το πώµα του
υαλοβάµβακα.
Εκλούονται τα δεσµευµένα στον ανταλλάκτη οξέα µε τη
βοήθεια διαλύµατος θειικού νατρίου 7,1 %(σηµείο1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 100
▼B
3.1.1.4.)·το έκλουσµα συλλέγεται σε µια ογκοµετρική
φιάλη των 100 mlµέχρι τη χαραγή.
3.3.3. Προσδιορισµόςτουτρυγικούοξέος
3.3.3.1. Οίνοι στους οποίους δεν έχει προστεθεί µετατρυ-
γικό οξύ.
Σε δύο κωνικές φιάλες, α και β, εισάγονται 20 mlεκλού-
σµατος.
Ηφιάληαχρησιµεύειγιατονπροσδιορισµόκαιηφιάληβ,
όπου το τρυγικό οξύ καταστρέφεται µε υπεριωδικό οξύ,
χρησιµεύει ως µάρτυς.
Εισάγονται στη φιάλη α:
— 2 ml H2SO4M(σηµείο 3.1.2.3.)
— 5 ml H2SO40,05 M (σηµείο 3.1.2.5.)
—1m lγλυκερίνη 10 %(σηµείο 3.1.2.7.).
Εισάγονται στη φιάλη β:
— 2 ml H2SO4M(σηµείο 3.1.2.3.)
—5m lδιάλυµαυπεριωδικούοξέος0,05Μ(σηµείο3.1.2.6.)
Μετά από πάροδο 15 λεπτών, προστίθενται:1m lδιάλυµαγλυκερίνης10 %(σηµείο3.1.2.7.)γιανακατα-
στραφεί η περίσσεια του υπεριωδικού.
Μετά από πάροδο δύο λεπτών,
Προστίθενται υπό ανάδευση, πρώτα στη φιάλη β και
αµέσως µετά στη φιάλη α, 5 mlβαναδικό αντιδραστήριο
(σηµείο 3.1.2.2). Τίθεται αµέσως σε λειτουργία ένα χρονό-
µετρο και εισάγεται το περιεχόµενο των φιαλών α και β
στιςκυψελίδεςτουφάσµατοςφωτοµέτρου.Μετάαπό90 sec
µετράταιηαπορρόφηση,στα 490 nm,τουυγρού τηςφιάλης
α (ζητούµενο) αφού ρυθµιστεί το µηχάνηµα για διαπερα-
τότητα 100 %µε την κυψελίδα του µάρτυρα (φιάλη β ′).
Εάν το περιεχόµενο του εκλούσµατος είναι υψηλό σε
τρυγικό οξύ, δηλαδή λαµβάνεται µια υψηλή απορρόφηση,
αραιώνεται το έκλουσµα µε 7,1 %διάλυµα του θειικού
νατρίου και εκτελείται η µέτρηση µε αυτό το αραιωµένο
διάλυµα.
3.3.3.2. Οίνοι στους οποίους έχει προστεθεί µετατρυγικό
οξύ.
Στην περίπτωση αυτή ή αν υπάρχουν σχετικές υποψίες,
εκτελείται υδρόλυση του οξέος αυτού όπως αναφέρεται
στη µέθοδο αναφοράς.
Μετά την ψύξη του, το περιεχόµενο της κωνικής φιάλης
αποχύνεταιστηνκορυφήτηςανταλλακτικήςστήλης,καθώς
και τα υγρά έκπλυσης (2 × 5 ml). Συνεχίστε όπως
παραπάνω.
Το µετατρυγικό οξύ υπολογίζεται ως τρυγικό οξύ στα
αποτελέσµατα του προσδιορισµού.
3.3.4. Καµπύληαναφοράς
Εισάγονται, 10, 20, 30, 40 και 50 mlτου διαλύµατος του
τρυγικού οξέος 1 g/l (σηµείο 3.1.29.) σε ογκοµετρικές
φιάλες των 100 mlκαι συµπληρώνονται στα 100 mlµε
διάλυµα θειικού νατρίου 7,1 %(σηµείο 3.1.1.4). Οι συγκεν-
τρώσεις αυτές αντιστοιχούν σε εκλούσµατα οίνων που
περιέχουν 1, 2, 3, 4 και 5 gτρυγικού οξέος ανά λίτρο.
Σεδύοκωνικέςφιάλες,ακαιβ,εισάγονται20 mlαυτώντων
διαλυµάτων. Η συνέχεια σύµφωνα µε την τεχνική για το
έκλουσµα του οίνου.
Η γραφική παράσταση των απορροφήσεων των διαλυµάτων
αυτών ως προς την περιεκτικότητα σε τρυγικό οξύ είναι
ευθεία που κάµπτεται ελαφρά προς το µηδέν. ∆ιευκρι-
νείστε, αν χρειάζεται, το σηµείο αυτό της καµπύλης
µετρώντας διαλύµατα γνωστής περιεκτικότητας σε τρυγικό
οξύ, κατώτερης του 1,0 g/l.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 101
▼B
3.3.5. Έκφρασητωναποτελεσµάτων
Φέρετε τη µετρούµενη απορρόφηση του εκλούσµατος στην
καµπύλη αναφοράς για να λάβετε την περιεκτικότητα του
οίνου σε τρυγικό οξύ, σε g/l,µε ένα δεκαδικό ψηφίο.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 102
▼B
17.ΚΙΤΡΙΚΟ ΟΞΥ
1. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥ
Το κιτρικό οξύ µετατρέπεται σε οξαλοξικό οξύ και οξικό
µε µια αντίδραση που καταλύεται από την κιτρική -λυάση
(CL):
—κιτρικό
 οξαλοξικό +οξικό
Παρουσία της µηλικής -αφυδρογενάσης ( MDH)και της
γαλακτικής -αφυδρογενάσης ( LHD),το οξαλοξικό και το
προερχόµενο από αποκαρβοξυλίωση παράγωγό του, το
πυροσταφυλικό,ανάγονταισε L-µηλικόκαισε L-γαλακτικό
µε το ανηγµένο δινουκλεοτίδιο νικοτιναµιδίου -αδενίνης
(NADH):
—οξαλοξικό + NADH + H+
L-µηλικό+ NAD+
—πυροσταφυλικό + NADH + H+
L-γαλα-
κτικό+ NAD+
Η ποσότητα NADHπουοξειδώνεται σε NAD+στις αντιδρά-
σεις αυτές, είναι ανάλογη προς το υπάρχον κιτρικό. Η
οξείδωση του NADHµετράται από τη µείωση της απορ-
ρόφησής του σε µήκος κύµατος 340 nm.
2. ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ
2.1. Ρυθµιστικό διάλυµα pH 7,8
(γλυκυλογλυκίνη 0,51 Μ · pH 7,8· Zn2+: 0,6 · 10−3M):
διαλύονται 7,13 gγλυκυλογλυκίνης σε 70 mlπερίπου δισα-
πεσταγµένου ύδατος.
Ρυθµίζεται το pHστο 7,8 µε 13 mlπερίπου διαλύµατος
NaOH 5 M· προστίθενται 10 mlδιαλύµατος χλωριούχου
ψευδαργύρου και συµπληρώνεται ο όγκος µέχρι τα 100 ml
µε δισαπεσταγµένο ύδωρ.
Το διάλυµα παραµένει σταθερό για τέσσερις εβδοµάδες
τουλάχιστον, στους +4 ºC .
2.2. ∆ιάλυµα ανηγµένου δινουκλεοτιδίου νικοτιναµιδίου -
αδενίνης ( NADH)περίπου 6 10−3Μ: διαλύονται 30 mg
NADHκαι 60mg NaHCO3σε6mlδισαπεσταγµένουύδατος.
2.3. ∆ιάλυµα µηλικής αφυδρογενάσης /γαλακτικής αφυδρο-
γενάσης ( MDH/LDH) (0,5 mg MDH/ml· 2,5 mg LDH/ml):
παρασκευάζεται µείγµα 0,1 mg MDH (5 mg MDH/ml), 0,4 ml
διαλύµατοςθειικούαµµωνίου(3,2Μ)και0,5 ml LDH (5 mg/
ml).Το εναιώρηµα αυτό είναι σταθερό επί ένα έτος τουλά-
χιστον στους +4 ºC .
2.4. Κιτρική-λυάσηCL (5 mgπρωτεΐνης /ml).
∆ιαλύονται168 mgλυοφιλιωµένουπροϊόντοςσε1 mlπαγω-
µένου ύδατος. Το διάλυµα είναι σταθερό επί µία
τουλάχιστον εβδοµάδα στους +4 ºCκαι επί τέσσερις
εβδοµάδες τουλάχιστον σε κατεψυγµένη µορφή.
Συνιστάται να προηγείται του προσδιορισµού, επαλήθευση
της δραστικότητας του ενζύµου.
2.5. Πολυβινυλπολυπυρολιδόνη ( PVPP).
Παρατήρηση:Όλα τα αντιδραστήρια που είναι αναγκαία για τη µέθοδο
αυτή µπορούν να ληφθούν ελεύθερα στο εµπόριο.
3. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
3.1. Φασµατοφωτόµετρο που επιτρέπει την εκτέλεση µετρή-
σεων σε µήκος κύµατος 340 nm,µέγιστο της απορρόφησης
τουNADH.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 103
▼B
Ελλείψει τούτου, µπορεί να χρησιµοποιηθεί φωτόµετρο µε
φάσµα ασυνεχές, το οποίο επιτρέπει την εκτέλεση µετρή-
σεων στα 334 nmή στα 365 nm.
Επειδή πρόκειται για απόλυτες µετρήσεις απορρόφησης
(χωρίς καµπύλη αναφοράς, αλλά µε βάση το συντελεστή
απόσβεσης του NADH),οι κλίµακες των µηκών κύµατος
και των απορροφήσεων της συσκευής πρέπει να ελέγ-
χονται.
3.2. Γυάλινες κυψελίδες µε οπτική διαδροµή 1 cmή κυψελίδες
µιας χρήσης.
3.3. Μικροσιφώνια που επιτρέπουν τη λήψη όγκων 0,02 έως
2ml.
4. ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ∆ΕΙΓΜΑΤΟΣ
Ο προσδιορισµός των κιτρικών πραγµατοποιείται εν γένει
απευθείας στον οίνο χωρίς προηγούµενο αποχρωµατισµό
και χωρίς αραίωση, υπό την προϋπόθεση ότι η περιεκτι-
κότητα σε κιτρικό οξύ είναι µικρότερη από 400 mg/l.
Άλλως, ο οίνος αραιώνεται έτσι ώστε η συγκέντρωση των
κιτρικών να είναι µεταξύ 20 και 400 mg/l (ποσότητα
κιτρικών στο δείγµα µεταξύ 5 µ gκαι 80 µg).
Στην περίπτωση ερυθρού οίνου πλούσιου σε φαινολικές
ενώσεις, συνιστάται να προηγείται κατεργασία µε PVPP:
0,2 gπερίπου PVPPφέρονται σε ύδωρ υπό µορφή εναιωρή-
µατος και αφήνονται σε ηρεµία επί 15 λεπτά. Επακολουθεί
διήθηση µε πτυχωτό ηθµό.
Σε 10mlοίνου που ευρίσκεται µέσα σε κωνική φιάλη των
50ml,προστίθεταιτοένυγρο PVPPπουπαραλήφθηκεµετη
σπάτουλαπάνωαπότοφίλτρο.Επακολουθείανακίνησηεπί
δύο έως τρία λεπτά και διήθηση.
5. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
Με το φασµατοφωτόµετρο ρυθµισµένο σε µήκος κύµατος
340nm,εκτελούνται οι µετρήσεις της απορρόφησης µέσα
σε κυψελίδες 1 cm.Η ρύθµιση του φασµατοφωτοµέτρου ως
προς τη µηδενική τιµή απορρόφησης γίνεται ως προς τον
αέρα (δεν υπάρχει κυψελίδα στην οπτική διαδροµή).
Στις κυψελίδες πάχους 1 cm,εισάγονται:
Μάρτυρας ∆είγµα
∆ιάλυµα 2.1. 1,00 ml 1,00 ml
∆ιάλυµα 2.2. 0,10 ml 0,10 ml
∆είγµα — 0,20 ml
∆ισαπεσταγµένο ύδωρ 2,00 ml 1,80 ml
∆ιάλυµα 2.3. 0,02 ml 0,02 ml
Το περιεχόµενο αναµειγνύεται ·µετά πέντε περίπου λεπτά
σηµειώνονται οι τιµές απορρόφησης των διαλυµάτων που
χρησιµεύουν για µάρτυρες και για το δείγµα (Α1).
Προστίθεται: διάλυµα 2.4. 0,02 ml 0,02 ml
Αναµειγνύεται το περιεχόµενο ·αναµένεται το τέλος της
αντίδρασης (περίπου πέντε λεπτά) και σηµειώνονται οι
τιµές απορρόφησης του µάρτυρα και του δείγµατος ( A2).
Προσδιορίζονται οι διαφορές των τιµών απορρόφησης του
µάρτυρα µε το δείγµα (Α1−Α2).
Αφαιρείταιη διαφοράτων απορροφήσεωντου µάρτυρααπό
τη διαφορά των απορροφήσεων του δείγµατος:
∆Α=∆Α∆−∆ΑΜ
Παρατήρηση:
Ο αναγκαίος χρόνος για τη δράση των ενζύµων µπορεί να
ποικίλλει από παρτίδα σε παρτίδα. Ανωτέρω δίνεται µόνον1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 104
▼B
ενδεικτικώς. Συνιστάται να προσδιορίζεται αυτή για κάθε
παρτίδα.
6. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
Η περιεκτικότητα σε κιτρικό οξύ δίνεται σε χιλιοστό-
γραµµα ανά λίτρο ( mg/l)χωρίς δεκαδικό.
6.1. Τρόπος υπολογισµού
Η συµπύκνωση σε χιλιοστόγραµµα ανά λίτρο δίδεται µε
τον ακόλουθο γενικό τύπο:
C¼V/C2PM
ε/C2d/C2v/C2∆A
—V = όγκος πειραµατισµού σε ml (εδώ 3,14 ml),
—v = όγκος του δείγµατος σε ml (εδώ 0,2ml),
— P.M = µοριακό βάρος της ουσίας που προσδιορί-
ζεται (εδώ, άνυδρο κιτρικό οξύ = 192,1),
—d= οπτική διαδροµή της κυψελίδας σε cm (εδώ
1cm),
—ε=συνετελεστής απορρόφησης του NADH·στα
340nm,
ε= 6,3 mmole−1×l×c m−1).
Εποµένως είναι:
C = 479 ×∆Α
Εάν κατά την προετοιµασία του δείγµατος έχει πραγµατο-
ποιηθεί κάποια αραίωση, το αποτέλεσµα
πολλαπλασιάζεται µε το συντελεστή αραίωσης.
Παρατήρηση:Στα 334 nm: C = 488 · ∆Α (ε= 6,2 mmole
−1×l×c m−1).
Στα 365 nm: C = 887 · ∆Α (ε= 3,4 mmole−1×l×c m−1).
6.2. Επαναληψιµότητα ( r):
Περιεκτικότητα σε κιτρικό οξύ κατώτερη των 400 mg/l: r
= 14 mg/l.
Περιεκτικότητα σε κιτρικό οξύ ανώτερη των 400 mg/l: r
= 28 mg/l.
6.3. Αναπαραγωγιµότητα ( R):
Περιεκτικότητα σε κιτρικό οξύ κατώτερη των 400 mg/l: R
= 39 mg/l.
Περιεκτικότητα σε κιτρικό οξύ ανώτερη των 400 mg/l: R
= 65 mg/l.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 105
▼B
18.ΓΑΛΑΚΤΙΚΟ OΞΥ
1. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥ
1.1. Μέθοδος αναφοράς
Παρουσία του δινουκλεοτιδίου νικοτιναµιδίου -αδενίνης
(NAD),το σύνολο του γαλακτικού οξέος ( L-γαλακτικό και
D-γαλακτικό οξύ) οξειδώνεται προς πυροσταφυλικό µε µια
αντίδραση που καταλύεται από την L-γαλακτική αφυδρο-
γενάση ( L-LDH)και την D-γαλακτική αφυδρογενάση ( D-
LDH).
Τοσηµείοισορροπίαςτηςαντίδρασηςκλίνειπροςτογαλα-
κτικό. Η αποµάκρυνση του πυροσταφυλικού από το
περιβάλλον της αντίδρασης, µεταθέτει την ισορροπία της
αντίδρασης προς την κατεύθυνση του σχηµατισµού πυρο-
σταφυλικού.
Παρουσίατου L-γλουταµινικού,τοπυροσταφυλικόµετατρέ-
πεται σε L-αλανίνη, αντίδραση που καταλύεται από τη
γλουταµινική -πυροσταφυλική -τρανσαµινάση ( GPT).
(1)L-γαλακτικό + NAD+
πυροσταφυλικό +
NADH + H+
(2)D-γαλακτικό + NAD+
πυροσταφυλικό +
NADH + H+
(3)Πυροσταφυλικό +L -γλουταµινικό
 L-
αλανίνη +α-κετογλουταρικό.
Ο σχηµατισµός του NADH,µετρούµενος από την αύξηση
της απορρόφησης σε µήκος κύµατος 340 nm,ευρίσκεται
σε σχέση αναλογική προς την ποσότητα του υπάρχοντος
γαλακτικού.
Παρατήρηση:
ΤοL-γαλακτικό οξύ µπορεί να προσδιοριστεί ανεξάρτητα,
εφαρµόζοντας τις αντιδράσεις (1) και (3).
ΤοD-γαλακτικό οξύ µπορεί να προσδιοριστεί ανεξάρτητα,
εφαρµόζοντας τις αντιδράσεις (2) και (3).
1.2. Συνήθης µέθοδος
Το γαλακτικό οξύ, χωριζόµενο µέσα στη στήλη µε την
ιοντοανταλλακτική ρητίνη, οξειδώνεται σε ακεταλδεΰδη
και µετράται χρωµατοµετρικά αφού αντιδράσει µε
νιτροπρωσσικό και πιπεριδίνη.
2. ΜΕΘΟ∆ΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ
2.1. Αντιδραστήρια
2.1.1. Ρυθµιστικό διάλυµα pH 10 (γλυκυλογλυκίνη 0,6 mol/l · L-
γλουταµινικό 0,1 mol/l).
∆ιαλύονται4,75 gγλυκυλογλυκίνης,0,88 gL -γλουταµινικού
οξέος σε 50 mlπερίπου δισαπεσταγµένου ύδατος. Το pH
ρυθµίζεται στην τιµή 10 µε µερικά χιλιοστόλιτρα διαλύ-
µατος υδροξειδίου του νατρίου συγκεντρώσεως 10 Μ και ο
όγκος συµπληρώνεται µέχρι τα 60 mlµε δισαπεσταγµένο
ύδωρ.
Το διάλυµα παραµένει σταθερό επί δώδεκα εβδοµάδες
τουλάχιστον στους +4 ºC .
2.1.2. ∆ιάλυµα δινουκλεοτιδίου νικοτιναµιδίου -αδενίνης ( NAD)
συγκεντρώσεως περίπου 40 ×1 0−3M·διαλύονται 900 mg
NADσε 30mlδισαπεσταγµένου ύδατος. Το διάλυµα παρα-
µένει σταθερό επί τέσσερις εβδοµάδες τουλάχιστον στους
+4 ºC .
2.1.3. Εναιώρηµα γλουταµινικής -πυροσταφυλικής τρανσαµινάσης
(GPT)συγκεντρώσεως 20 mg/ml.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 106
▼B
Το εναιώρηµα παραµένει σταθερό επί ένα έτος τουλάχι-
στον στους +4 ºC .
2.1.4. Εναιώρηµα L-γαλακτικής αφυδρογενάσης ( L-LDH)συγκεν-
τρώσεως 5 mg/ml.Το εναιώρηµα παραµένει σταθερό επί
ένα έτος τουλάχιστον στους +4 ºC .
2.1.5. Εναιώρηµα D-γαλακτικής αφυδρογενάσης ( D-LDH)συγκεν-
τρώσεως 5 mg/ml.Το εναιώρηµα παραµένει σταθερό επί
ένα τουλάχιστον έτος στους +4 ºC .
Συνιστάται όπως, πριν από τον ποσοτικό προσδιορισµό,
γίνεται επαλήθευση της δραστικότητας του ενζύµου.
Παρατήρηση:
Όλα τα αντιδραστήρια που είναι αναγκαία για τη µέθοδο
αυτή διατίθενται στο εµπόριο.
2.2. Εξοπλισµός
2.2.1. Φασµατοφωτόµετρο που επιτρέπει την εκτέλεση µετρή-
σεων στα 340 nm,µέγιστο απορρόφησης του NADH.
Ελλείψει τούτου, χρησιµοποιείται φωτόµετρο µε ασυνεχές
φάσµα που επιτρέπει την εκτέλεση των µετρήσεων στα
334nmή στα 365 nm.
Επειδή πρόκειται για απόλυτες µετρήσεις απορρόφησης
(χωρίς καµπύλη αναφοράς αλλά µε βάση το συντελεστή
απόσβεσης του NADH),οι κλίµακες των τιµών µήκους
κύµατος και απορρόφησης της συσκευής, πρέπει να ελέγ-
χονται.
2.2.2. Γυάλινες κυψελίδες οπτικής διαδροµής 1 cmή κυψελίδες
µιας χρήσης.
2.2.3. Μικροσιφώνια που επιτρέπουν τη λήψη όγκων µεταξύ 0,02
και 2ml.
2.3. Προετοιµασία του δείγµατος
Πρέπει να αποφεύγετε να εγγίζετε µε τα δάκτυλα το τµήµα
των γυάλινωνσκευώνπου έρχεται σεεπαφή µετα αντιδρα-
στήρια, προκειµένου να αποφευχθεί µια µετάδοση του L-
γαλακτικού οξέος και κατά συνέπεια µια νόθευση του
αποτελέσµατος.
Ο προσδιορισµός του γαλακτικού οξέος πραγµατοποιείται
γενικά άµεσα από τον οίνο χωρίς προηγούµενο αποχρωµα-
τισµό και χωρίς προηγούµενη αραίωση, εάν η συµπύκνωση
του γαλακτικού οξέος είναι µικρότερη από 100 mg/l.Εάν η
συγκέντρωση του γαλακτικού οξέος στον οίνο ευρίσκεται
µεταξύ:
— 100 mg/l και 1g/lεπακολουθεί αραίωση µε δισαπεστα-
γµένο ύδωρ σε αναλογία 1 προς 10,
— 1 g/lκαι 2,5 g/lεπακολουθεί αραίωση µε δισαπεστα-
γµένο ύδωρ σε αναλογία 1 προς 25,
— 2,5 g/lκαι 5g/lεπακολουθεί αραίωση µε δισαπεστα-
γµένο ύδωρ σε αναλογία 1 προς 50.
2.4. Τρόπος εργασίας
2.4.1. Προσδιορισµόςτουολικούγαλακτικούοξέος
Τορυθµιστικόδιάλυµαπρέπει,πριναπότονπροσδιορισµό,
να φθάσει τους 20 — 25º C.
Το φασµατοφωτόµετρο ρυθµίζεται σε µήκος κύµατος
340nm,οι µετρήσεις της απορρόφησης γίνονται σε κυψε-
λίδες οπτικής διαδροµής 1 cm,η απορρόφηση µηδέν
ρυθµίζεται σε σχέση µε τον αέρα (δηλαδή στην οπτική
διαδροµή δεν υπάρχει κυψελίδα) ή σε σχέση µε το ύδωρ.
Στις κυψελίδες οπτικής διαδροµής 1 cmφέρονται:
Μάρτυρας ∆είγµα
∆ιάλυµα 2.1.1. 1,00 ml 1,00 ml
∆ιάλυµα 2.1.2. 0,20 ml 0,20 ml1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 107
▼B
Μάρτυρας ∆είγµα
∆ισαπεσταγµένο ύδωρ 1,00 ml 0,80 ml
Εναιώρηµα 2.1.3. 0,02 ml 0,02 ml
∆είγµα — 0,20 ml
Το διάλυµα αναµειγνύεται µε ένα γυάλινο αναδευτήρα ή µε
µια ράβδο από συνθετικό υλικό µε πλατύ άκρο ·µετά από
πέντε λεπτά περίπου, µετράται η απορρόφηση των
διαλυµάτων, µάρτυρα και δείγµατος ( A1).
Προστίθενται0,02 mlδιαλύµατος(σηµείο2.1.4.)και0,05 ml
διαλύµατος (σηµείο 2.1.5.), οµογενοποιούνται, αναµένεται
το πέρας της αντίδρασης (περίπου 30 λεπτά) και µετράται
η απορρόφηση των διαλυµάτων, µάρτυρα και δείγµατος
(Α2).
Προσδιορίζονται οι διαφορές απορρόφησης (Α2−Α1)του
µάρτυρα και του δείγµατος.
Αφαιρείται η διαφορά απορρόφησης του µάρτυρα από τη
διαφορά απορρόφησης του διαλύµατος µε το δείγµα.
∆Α=∆Α∆−∆ΑM
2.4.2. Προσδιορισµόςτου L-γαλακτικούκαιτου D-γαλακτικούοξέος
Ο ποσοτικός προσδιορισµός του L-γαλακτικού οξέος και
τουD-γαλακτικού οξέος µπορεί να πραγµατοποιηθεί
ανεξάρτητα, εφαρµόζοντας τον τρόπο εργασίας που υποδει-
κνύεται για το ολικό γαλακτικό οξύ, αλλά µετά τον
προσδιορισµό της Α1ως εξής:
προστίθενται 0,02 mlδιαλύµατος (σηµείο 2.1.4.), οµογενο-
ποιούνται, αναµένεται το πέρας της αντίδρασης (περίου 20
λεπτά) και µετρούνται οι απορροφήσεις των διαλυµάτων,
µάρτυρα και δείγµατος (Α2),
προστίθενται 0,05 mlδιαλύµατος (σηµείο 2.1.5.), οµογενο-
ποιούνται, αναµένεται το πέρας της αντίδρασης (περίπου
30λεπτά)καιµετρούνταιοιαπορροφήσειςτωνδιαλυµάτων,
µάρτυρα και δείγµατος ( A3),
προσδιορίζονται οι διαφορές των απορροφήσεων (Α2−Α1)
για τοL-γαλακτικό οξύ και (Α3−A2)για τοD-γαλακτικό
οξύ, τόσο για το µάρτυρα όσο και για το διάλυµα του
δείγµατος,
αφαιρείται η διαφορά των απορροφήσεων του µάρτυρα από
τη διαφορά των απορροφήσεων του διαλύµατος του
δείγµατος.
∆Α=∆ΑA−∆ΑM
Παρατήρηση:
Ο χρόνος που είναι αναγκαίος για τη δράση των ενζύµων
µπορεί να ποικίλλει από τη µια παρτίδα στην άλλη. Οχρόνος που χρειάζεται παραπάνω δίνεται µόνο ενδεικτικά.
Συνιστάται να προσδιορίζεται για κάθε παρτίδα. Όταν
προσδιορίζεται µόνο το L-γαλακτικό οξύ, ο χρόνος
επώασης µετά την προσθήκη της L-γαλακτικής αφυδρο-
γενάσης µπορεί να φθάσει τα δέκα λεπτά.
2.5. Έκφραση των αποτελεσµάτων
Η συγκέντρωση του γαλακτικού οξέος δίνεται σε
γραµµάρια ανά λίτρο ( g/l)µε ένα δεκαδικό ψηφίο.
2.5.1. Τρόποςυπολογισµού
Η συγκέντρωση σε γραµµάρια ανά λίτρο υπολογίζεται µε
τον ακόλουθο γενικό τύπο:
C¼V/C1PM
ε/C1d/C1v/C11000/C1∆A
V=όγκος πειραµατισµού σε ml (V = 2,24 ml για τοL-
γαλακτικό οξύ, V = 2,29 ml για τοD-γαλακτικό οξύ
και το ολικό γαλακτικό οξύ)1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 108
▼B
v=όγκος του δείγµατος σε ml (εδώ 0,2ml)
PM =µοριακό βάρος της προς προσδιορισµό ουσίας (εδώ
DL-γαλακτικό οξύ = 90,08)
d=οπτική διαδροµή της κυψελίδας σε cm (εδώ 1cm)
ε==συντελεστήςαπορρόφησηςτου NADHστα340nm
ε= 6,3 (mmole−1×l×c m−1)
2.5.1.1. Ολικό γαλακτικό οξύ και D-γαλακτικό οξύ
C = 0,164 × ∆Α
Εάν κατά την προετοιµασία του δείγµατος έχει γίνει
κάποια αραίωση, το αποτέλεσµα πολλαπλασιάζεται επί το
συνετελεστή αραίωσης.
Παρατήρηση:
Μέτρηση στα 334 nm: C = 0,167 · ∆Α (ε= 6,2 mmoles−1×l
×c m−1).
Μέτρησηστα365 nm: C = 0,303 · ∆Α(ε= 3,4 mmole−1×l×
cm−1).
2.5.1.2. D- γαλακτικό οξύ
C = 0,160 · ∆Α
Εάν κατά την προετοιµασία του δείγµατος έχει γίνει
κάποια αραίωση, το αποτέλεσµα πολλαπλασιάζεται επί το
συντελεστή αραίωσης.
Παρατήρηση:
Μέτρησηστα334 nm: C = 0,163 · ∆Α(ε= 6,2 mmole−1×l×
cm−1).
Μέτρησηστα365 nm: C = 0,297 · ∆Α(ε= 3,4 mmole−1×l×
cm−1).
2.5.2. Επαναληψιµότητα( r)
— r = 0,02 + 0,07 xig/l,
—xi=συγκέντρωση του γαλακτικού οξέος στο δείγµα σε
g/l.
2.5.3. Αναπαραγωγιµότητα( R)
R = 0,5 + 0,125 xig/l,
xi=συγκέντρωση του γαλακτικού οξέος στο δείγµα σε g/
l.
3. ΣΥΝΗΘΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΣ
3.1.1. Γιατηνπροκαταρκτικήεπεξεργασίατουοίνου
Γυρίστε στο κεφάλαιο «Τρυγικό οξύ »συνήθης µέθοδος
σηµείο 3.1.1.
3.1.2. Γιατονπροσδιορισµότουγαλακτικούοξέος
3.1.2.1. ∆ιάλυµα 0,1 Μ θειικό δηµήτριο IVσε θειικό οξύ 0,35 Μ:
διαλύονταιενψυχρώ40,431 gθειικόδηµήτριο IV, Ce (SO4)2,
4H2O,σε 350mlδιαλύµατος Μ θειικού οξέος, τιτλοδοτη-
µένου ακριβώς (σηµείο 3.1.2.4.) και συµπληρώνεται στα
1 000 mlµε απεσταγµένο ύδωρ.
3.1.2.2. ∆ιάλυµα υδροξειδίου του νατρίου ( NaOH) 2,5 M.
3.1.2.3. ∆ιάλυµα οξικού νατρίου 270 g/l CH3COONa.
3.1.2.4. ∆ιάλυµα θειικού οξέος H2SO4,1M .
3.1.2.5. ∆ιάλυµα νιτροπρωσσικού νατρίου [ Na2(Fe (CN)5NO), 2H2O)
2 % (m/v)].
Το διάλυµα φυλάσσεται καλά πωµατισµένο στο σκοτάδι, το
ανώτερο οκτώ ηµέρες.
3.1.2.6. ∆ιάλυµα πιπεριδίνης ( C5H11N) 10 % (v/v).
3.1.2.7. ∆ιάλυµα γαλακτικού οξέος Μ:1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 109
▼B
100 mlγαλακτικού οξέος ( C3H6O3)διαλύονται σε 400 ml
ύδατος. Το διάλυµα αυτό τοποθετείται σε κάψα και θερµαί-
νεται σε υδατόλουτρο επί τέσσερις ώρες, συµπληρώνοντας
πότε πότε τον όγκο µε απεσταγµένο ύδωρ. Αφού ψυχθεί,
συµπληρώνεται στο 1 λίτρο. Το γαλακτικό οξύ τιτλοδο-
τείται σε δείγµα 10 mlτου διαλύµατος αυτού µε διάλυµα
NaOH M (σηµείο3.1.2.8.).Τοδιάλυµαδιορθώνεταιστο1Μ
γαλακτικού οξέος (90 g).
3.1.2.8. ∆ιάλυµα υδροξειδίου του νατρίου 1 Μ ( NaOH).
3.2. Εξοπλισµός
3.2.1. Γυάλινη στήλη µήκους 300 mmπερίπου και εσωτερικής
διαµέτρου 10 —1 1m mµε ρυθµιστή παροχής (στρόφιγγα).
3.2.2. Υδατόλουτρο µε θερµοστάτη στους 65 ºC .
3.2.3. Φασµατοφωτόµετρο για µετρήσεις µήκους κύµατος 570 nm
και κυψελίδες οπτικής διαδροµής 1 cm.
3.3. Τρόπος εργασίας
3.3.1. Προετοιµασίατηςιοντοανταλλακτικήςστήλης
Γυρίστε στο κεφάλαιο «Τρυγικό οξύ »συνήθης µέθοδος
σηµείο 3.3.1.
3.3.2. Αποµόνωσητωνοργανικώνοξέων
Γυρίστε στο κεφάλαιο «Τρυγικό οξύ »συνήθης µέθοδος
σηµείο 3.3.2.
3.3.3. Προσδιορισµόςτουγαλακτικούοξέος
Εισάγονται 10 mlεκλούσµατος σε γυάλινο κύλινδρο των
50mlπου φέρει εσµυρισµένο πώµα, προστίθενται 10 ml
διαλύµατος θειικού δηµητρίου (σηµείο 3.1.2.1.). Ανακι-
νούνται·ο κύλινδρος τοποθετείται στο υδατόλουτρο των
65ºCγια δέκα λεπτά ακριβώς. Κατά τη διάρκεια της
εµβάπτισης, ανασηκώνεται για µερικά δευτερόλεπτα το
πώµαώστενααντισταθµιστείηπίεσηλόγωτηςθερµότητας
και κατόπιν σφραγίζεται ερµητικά για να αποφευχθεί
απώλεια της παραγόµενης ακεταλδεΰδης. Αποµακρύνεται ο
κύλινδρος, ψύχεται σε τρεχούµενο ύδωρ µέχρι 20 ºC ,
προστίθεται 5 mlδιαλύµατος NaOH 2,5Μ (σηµείο 3.1.2.2.),
ανακινείται και διηθείται.
Λαµβάνονται 15 mlδιηθήµατος και εισάγονται σε φιάλη
των 50ml,µε εσµυρισµένο πώµα, όπου ήδη περιέχονται
5mlδιαλύµατος οξικού νατρίου 27 %(σηµείο 3.1.2.3.) και
2mlθειικού οξέος Μ (σηµείο 3.1.2.4.) σε οµοιογενές
διάλυµα. Προστίθενται 5 mlδιαλύµατος νιτροπρωσσικού
νατρίου (σηµείο 3.1.2.5.), ανακινείται, εισάγονται 5 ml
διαλύµατος πιπεριδίνης (σηµείο 3.1.2.6.), ανακινούνται
γρήγορα και δείγµα του διαλύµατος εισάγεται αµέσως
στην κυψελίδα του φωτοµέτρου. Το παραγόµενο χρώµα,
κυµαίνεται από πράσινο σε ιώδες, µετράται στα 570 nmως
προς το κενό (χωρίς κυψελίδα στην οπτική διαδροµή) ·η
ένταση του χρώµατος αυξάνει και κατόπιν µειώνεται
γρήγορα.
Παρακολουθείται η εξέλιξη της απορρόφησης και επιλέ-
γεται ως οριστική τιµή η µέγιστη.
Αν το έκλουσµα είναι πολύ πλούσιο σε γαλακτικό οξύ και
η απορρόφηση πολύ υψηλή, αραιώνουµε µε διάλυµα
θειικού νατρίου 7,1 %(σηµείο 3.1.1.) και µετρούµε στο
αραιωµένο διάλυµα.
3.3.4. Χάραξητηςκαµπύληςαναφοράς
Εισάγονται 10 mlδιαλύµατος γαλακτικού οξέος Μ (σηµείο
3.1.2.7.) και 10 mlτιτλοδοτηµένου διαλύµατος NaoOH M
(σηµείο 3.1.2.8.) σε ογκοµετρική φιάλη των 1000 mlκαι
συµπληρώνονται µέχρι τη χαραγή µε διάλυµα θειικού
νατρίου 7,1 %.Λαµβάνονται 5, 10, 15, 20 και 25 mlκαι
εισάγονται σε ογκοµετρικές φιάλες των 100 ml,συµπληρώ-
νονται µέχρι τη χαραγή µε θειικό νάτριο 7,1 %(σηµείο
3.1.1.). Λαµβάνονται 10 mlαπό κάθε µία φιάλη και
µετρούνται στο φασµατοφωτόµετρο οι αντίστοιχες απορρο-1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 110
▼B
φήσεις, όπως περιγράφεται στο σηµείο 3.3.3. για το
έκλουσµα.
Τα διαλύµατα αυτά αντιστοιχούν σε εκλούσµατα λαµβανό-
µενα από οίνους περιεκτικότητας 0,45 — 0,9 — 1,35 —
1,80και 2,25 g/lγαλακτικού οξέος.
Η καµπύλη των απορροφήσεων σε σχέση µε τις περιεκτι-
κότητες σε γαλακτικό οξύ είναι ευθεία.
3.4. Έκφραση των αποτελεσµάτων
Η µετρούµενη απορρόφηση του εκλούσµατος φέρεται στην
καµπύλη αναφοράς και λαµβάνεται έτσι η περιεκτικότητα
του οίνου σε γαλακτικό οξύ g/l.
Η τελευταία αυτή εκφράζεται µε ένα δεκαδικό ψηφίο.
Παρατήρηση:Οι οίνοι που περιέχουν πάνω από 250 g/lδιοξειδίου του
θείου µπορούν να εµφανίσουν αιθαναλσουλφονικό οξύ που
µετράταιωςγαλακτικόοξύ. Σ 'αυτήντηνπερίπτωση πρέπει
να διορθωθεί το αποτέλεσµα του προσδιορισµού µε την
ακόλουθη συµπληρωµατική εργασία: 15 mlεκλούσµατος
αναµειγνύονται, σε δοκιµαστικό σωλήνα µε εσµυρισµένο
πώµα, µε 5 mlοξικού νατρίου 27 %(σηµείο 3.1.2.3) και
2ml H
2SO40,775 M (77,5 ml H2SO4Mσυµπληρώνονταιµέχρι
τα 100mlµε απεσταγµένο ύδωρ). Κατόπιν, όπως για τον
προσδιορισµό του γαλακτικού, προστίθενται 5 ml
νιτροπρωσσικούνατρίου(σηµείο3.1.2.5)2 %και5mlπιπε-
ριδίνης 10 %(σηµείο 3.1.2.6). Αφού αναµειχθούν, µετράται
η απορρόφηση στις συνθήκες που αναφέρθηκαν για το
γαλακτικό. Φέρεται η απορρόφηση στην καµπύλη
αναφοράς και λαµβάνεται η φαινοµένη τιµή Bτου γαλα-
κτικού οξέος σε g/lπου οφείλεται στο αιθαναλθειικό οξύ.
ΑνL′είναι η φαινοµενική περιεκτικότητα του οίνου σε
γαλακτικό οξύ ( g/l),τότε η πραγµατική τιµή Lτου γαλα-
κτικού οξέος είναι:
L=L′− B · 0,4 (σεg/l).1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 111
▼B
19.L-ΜΗΛΙΚΟ ΟΞΥ
1. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥ
Παρουσία του δινουκλεοτιδίου νικοτιναµιδίου -αδενίνης
(NAD),τοL-µηλικό οξύ οξειδώνεται προς οξαλοξικό σε
µια αντίδραση η οποία καταλύεται από την L-µηλική
αφυδρογενάση ( L-MDH).
Ηισορροπίατηςαντίδρασηςείναιµετατοπισµένηπροςτην
πλευρά του µηλικού. Η αποµάκρυνση του οξαλοξικού από
το περιβάλλον της αντίδρασης, µετατοπίζει την ισορροπία
της αντίδρασης προς την κατεύθυνση του σχηµατισµού
οξαλοξικού. Παρουσία L-γλουταµινικού, το οξαλοξικό
µετατρέπεται σε L-ασπαραγινικό, αντίδραση η οποία κατα-
λύεται από τη γλουταµινική -οξαλοξική -τρανσαµινάση
(GOT).
(1)L-µηλικό+ NAD+
οξαλοξικό + NADH
+H+
(2)Οξαλοξικό +L -γλουταµινικό
 L-ασπαραγι-
νικό+α-κετογλουταρικό ·
Η ποσότητα NADHπου σχηµατίζεται, µετρούµενη από την
αύξηση της απορρόφησης στο µήκος κύµατος των 340 nm,
είναι ανάλογη προς την ποσότητα του υπάρχοντος L-
µηλικού.
2. ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ
2.1. Ρυθµιστικό διάλυµα pH 10
(Γλυκυλογλυκίνη 0,60 Μ, L-γλουταµινικό 0,1 Μ)
∆ιαλύονται 4,75 gγλυκυλογλυκίνης και 0,88 gL -γλουταµι-
νικού οξέος σε 50 mlπερίπου δισαπεσταγµένου ύδατος.
Ρυθµίζεται το pHστα 10 µε 4,6 mlπερίπου διαλύµατος
υδροξειδίου του νατρίου 10 Μ και συµπληρώνεται µέχρις
όγκου 60 mlµε δισαπεσταγµένο ύδωρ.
Το διάλυµα παραµένει σταθερό στους 4 ºCεπί δώδεκα
εβδοµάδες τουλάχιστον.
2.2. ∆ιάλυµα δινουκλεοτιδίου νικοτιναµιδίου -αδενίνης ( NAD)
περιεκτικότητας περίπου 47 ·1 0−3Μ: διαλύονται 420 mg
NADσε 12mlδισαπεσταγµένου ύδατος.
Το διάλυµα παραµένει σταθερό στους +4 ºC .
2.3. Εναιώρηµα γλουταµινικής -οξαλοξικής -τρανσαµινάσης
(GOT)συγκεντρώσεως 2 mg/ml.Το εναιώρηµα παραµένει
σταθερό επί ένα έτος τουλάχιστον στους +4 ºC .
2.4. ∆ιάλυµα L-µηλικής αφυδρογενάσης ( L-MDH)συγκεντρώ-
σεως 5mg/ml.Το διάλυµα παραµένει σταθερό επί ένα έτος
τουλάχιστον στους +4 ºC .
Παρατήρηση:
Το σύνολο των αντιδραστηρίων που απαιτούνται γι 'αυτόν
τον προσδιορισµό διατίθεται στο εµπόριο.
3. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
3.1. Φασµατοφωτόµετρο που επιτρέπει την εκτέλεση µετρή-
σεων στα 340 nmµέγιστο απορρόφησης του NADH.
Ελλείψει τούτου, φωτόµετρο µε ασυνεχές φάσµα που
επιτρέπει την εκτέλεση µετρήσεων στα 334 nmή στα
365nm.
Προκειµένου για απόλυτες µετρήσεις απορρόφησης (χωρίς
καµπύλη αναφοράς αλλά µε βάση το συντελεστή απορ-
ρόφησης του NADH),οι κλίµακες των µηκών κύµατος και
απορροφήσεων της συσκευής, πρέπει να ελέγχονται.
3.2. Γυάλινες κυψελίδες οπτικής διαδροµής 1 cmή κυψελίδες
µιας χρήσης.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 112
▼B
3.3. Μικροσιφώνια που επιτρέπουν τη λήψη όγκων µεταξύ 0,01
και 2ml.
4. ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑ ΤΟΥ ∆ΕΙΓΜΑΤΟΣ
Ο προσδιορισµός του L-µηλικού πραγµατοποιείται γενικώς
απευθείας στον οίνο χωρίς προηγούµενο αποχρωµατισµό
και χωρίς αραίωση, υπό την προϋπόθεση ότι η περιεκτι-
κότητα σε L-µηλικό οξύείναι µικρότερη των 350 mg/l
(µετρήσειςσε365 nm).Άλλως,οοίνοςαραιώνεταιµεδισα-
πεσταγµένο ύδωρ έτσι ώστε η συγκέντρωση του L-µηλικού
να είναι µεταξύ 30 και 350 mg/l (ποσότητα του L-µηλικού
στο δείγµα µεταξύ 3 και 35 µ g).
Εάν η περιεκτικότητα του οίνου σε L-µηλικό είναι µικρό-
τερη των 30 mg/lο όγκος του δείγµατος µπορεί να αυξηθεί
µέχρι το 1 ml.Στην περίπτωση αυτή ο όγκος του ύδατος
που είναι να προστεθεί, µειώνεται ώστε οι όγκοι στο
σύνολό τους να είναι οι ίδιοι και στις δύο κυψελίδες.
5. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
Αφού το φασµατοφωτόµετρο ρυθµιστεί στο µήκος κύµατος
των 340 nm,γίνονται οι µετρήσεις της απορρόφησης µέσα
στις κυψελίδες οπτικής διαδροµής 1 cm,ενώ η τιµή µηδέν
της απορρόφησης ρυθµίζεται σε σχέση µε τον αέρα (δεν
υπάρχει κυψελίδα στην οπτική διαδροµή) ή σε σχέση µε
το ύδωρ.
Στις κυψελίδες οπτικής διαδροµής 1 cm,φέρονται:
Μάρτυρας ∆είγµα
∆ιάλυµα 2.1. 1,00 ml 1,00 ml
∆ιάλυµα 2.2. 0,20 ml 0,20 ml
∆ισαπεσταγµένο ύδωρ 1,00 ml 0,90 ml
Εναιώρηµα 2.3. 0,01 ml 0,01 ml
∆είγµα — 0,10 ml
Το περιεχόµενο της κυψελίδας αναµειγνύεται και µετά από
τρία περίπου λεπτά µετρούνται οι απορροφήσεις των
διαλυµάτων, µάρτυρα και δείγµατος (Α1).
Προστίθεται:
διάλυµα 2.4. 0,01 ml 0,01 ml
Αναµειγνύεται ·αναµένεται το πέρας της αντίδρασης
(περίπου πέντε έως δέκα λεπτά) και µετρούνται οι απορρο-
φήσεις των διαλυµάτων µάρτυρα και δείγµατος (Α2).
Προσδιορίζονται οι διαφορές απορροφήσεων (Α2−Α1)του
µάρτυρα και του δείγµατος.
Αφαιρείται η διαφορά απορροφήσεων του µάρτυρα από τη
διαφορά απορροφήσεων του δείγµατος.
∆Α=∆Α∆−∆ΑM
Παρατήρηση:
Ο χρόνος που είναι αναγκαίος για τη δράση των ενζύµων
µπορεί να ποικίλλει από τη µια παρτίδα στην άλλη.Παραπάνωδίδεταιµόνοενδεικτικά.Συνιστάταιναπροσδιο-
ρίζεται για κάθε παρτίδα.
6. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
Η περιεκτικότητα σε L-µηλικό οξύ δίνεται σε γραµµάρια
ανά λίτρο ( g/l)µε ένα δεκαδικό ψηφίο.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 113
▼B
6.1. Τρόπος υπολογισµού
Η περιεκτικότητα σε γραµµάριο ανά λίτρο υπολογίζεται µε
το γενικό τύπο:
C¼V/C1PM
ε/C1d/C1v/C11000/C1∆A
—V = όγκος πειραµατισµού σε ml (εδώ 2,22 ml),
—v = όγκος το δείγµατος σε ml (εδώ 0,1ml),
—P M = µοριακό βάρος της προς προσδιορισµό
ουσίας (εδώ L-µηλικό οξύ = 134,09),
—d= οπτική διαδροµή της κυψελίδας σε cm (εδώ
1cm),
—ε=συντελεστής απορρόφησης του NADH,στα
340nm,
ε= 6,3 mmole−1×l×c m−1.
Για τοL-µηλικό λαµβάνεται:
C = 0,473 × ∆Αg/l.
Εάν κατά την προετοιµασία του δείγµατος έχει γίνει
κάποια αραίωση, το αποτέλεσµα πολλαπλασιάζεται επί το
συντελεστή αραίωσης.
Παρατήρηση:
Μέτρηση στα 334 nm C = 0,482 × ∆Α
Μέτρηση στα 365 nm C = 0,876 × ∆Α
6.2. Επαναληψιµότητα ( r)
r = 0,03 + 0,034 xi,
xi=περιεκτικότητα του δείγµατος σε µηλικό οξύ σε g/l.
6.3. Αναπαραγωγιµότητα ( R)
R = 0,05 + 0,071 xi,
xi=περιεκτικότητα του δείγµατος σε µηλικό οξύ σε g/l.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 114
▼M7
20.D-ΜΗΛΙΚΟ ΟΞΥ
Ποσοτικός προσδιορισµός µε ενζυµατική µέθοδο
1. ΑΡΧΗ
Παρουσία D-µηλικής-αφυδρογενάσης ( D-MDH),τοD-
µηλικό οξύ ( D-µηλικό άλας) οξειδώνεται σε οξαλοξικό
από το δινουκλεοτίδιο νικοτιναµιδίου -αδενίνης ( NAD).Το
σχηµατιζόµενο οξαλοξικό µετατρέπεται σε πυροσταφυλικό
και διοξείδιο του άνθρακα.
D-µηλικ´οþNADþ/harpoonleftrightD-MDHπυροσταφυλικ ´οþCO2þNADH þHþ
Η σχηµατιζόµενη ποσότητα NADH,που µετριέται από την
αύξησητης απορρόφησης σε µήκοςκύµατος 334, 340 ή 365
nm,είναι ανάλογη µε την υπάρχουσα ποσότητα D-µηλικού.
2. ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ
Αντιδραστήριαπουεπιτρέπουντηδιενέργεια30προσδιορι-
σµών διατίθενται στο εµπόριο σε µικρό κυτίο που
περιλαµβάνει:
α) φιαλίδιο 1 που περιέχει περίπου 30 mlόξινου ρυθµι-
στικού διαλύµατος Hepes [σουλφονικό N-(2-
υδροξυαιθυλο) πιπεραζινο -N'-2-αιθάνιο] pH=9,0και
σταθεροποιητές ·
β) φιαλίδιο 2 που περιέχει περίπου 210 mgλυοφιλιωµένου
NAD·
γ) φιαλίδιο 3 (τρία τον αριθµό), που περιέχει τη λυοφιλιω-
µένηD-MDH,µε τίτλο περίπου 8 µονάδες.
Παρασκευή των διαλυµάτων
1.Χρησιµοποιείται το περιεχόµενο του φιαλιδίου 1 χωρίς
αραίωση. Πριν από τη χρήση, το διάλυµα φέρεται σε
θερµοκρασία 20 -25 ºC.
2.Το περιεχόµενο του φιαλιδίου 2 διαλύεται σε 4 ml
δισαπεσταγµένου ύδατος.
3.Το περιεχόµενο ενός από τα φιαλίδια 3 διαλύεται σε
0,6mlδισαπεσταγµένου ύδατος. Πριν από τη χρήση,
το διάλυµα φέρεται στους 20 -25 ºC.
Σταθερότητα των διαλυµάτων
Το περιεχόµενο του φιαλιδίου 1 διατηρείται τουλάχιστον
ένα χρόνο στους + 4 ºC.Το διάλυµα 2 διατηρείται περίπου
3 εβδοµάδες στους +4º Cκαι 2 µήνες στους − 20 ºC.Το
διάλυµα 3 διατηρείται 5 ηµέρες στους + 4 ºC.
3. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
3.1. Φασµατοφωτόµετρο για την εκτέλεση της µέγιστης απορ-
ρόφησης του NADHστα 340 nm.Σε περίπτωση που δεν
υπάρχει, µπορεί να χρησιµοποιηθεί φωτόµετρο ασυνεχούς
φάσµατος που επιτρέπει την εκτέλεση των µετρήσεων στα
334nmκαι 365nm.Επειδή πρόκειται για απόλυτες µετρή-
σεις απορρόφησης (δεν χρησιµοποιείται σειρά προτύπων
διαλυµάτων,αλλάγίνεταιαναφοράστοσυντελεστήεξασθε-
νίσεωςτου NADH),οικλίµακεςτωνµηκώνκύµατοςκαιτων
απορροφήσεων της συσκευής πρέπει να είναι ελεγχόµενες.
3.2. Γυάλινες κυψελίδες µε µήκος οπτικής διαδροµής 1 cmή
κυψελίδες µιας χρήσης.
3.3. Μικροσιφώνια που επιτρέπουν τη λήψη ποσοτήτων όγκου
µεταξύ 0,01 και 2 ml.
4. ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΟΥ ∆ΕΙΓΜΑΤΟΣ
Οπροσδιορισµόςτου D-µηλικούπραγµατοποιείταιενγένει
στον οίνο απευθείας χωρίς προηγούµενο αποχρωµατισµό.
Επειδή η ποσότητα του D-µηλικού στην κυψελίδα πρέπει
να είναι µεταξύ 2 µ gκαι 50 µ g,ο οίνος πρέπει να αραιώ-1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 115
▼M7
νεται έτσι ώστε η συγκέντρωση του µηλικού να είναι
µεταξύ 0,02 και 0,5 g/lή 0,02 και 0,3 g/l (ανάλογα µε τον
εξοπλισµό).
Πίνακας αραιώσεως:
Εκτιµώµενη ποσότητα D-
µηλικού/λίτρο
Αραίωση µε
νερόΣυντελεστής
αραίωσης F Μέτρηση στα:
340ή 334nm 365 nm
< 0,3 g < 0,5 g — 1
0,3 - 3,0 g 0,5 - 5,0 g 1 + 9 10
5. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
Με το φασµατοφωτόµετρο ρυθµισµένο σε µήκος κύµατος
340nm,πραγµατοποιούνται µετρήσεις απορροφήσεως σε
κυψελίδες οπτικής διαδροµής 1 cm,λαµβάνοντας ως µηδέν
την απορρόφηση στον αέρα (χωρίς δηλ. την ύπαρξη κυψε-
λίδας) ή στο νερό.
Στις κυψελίδες οπτικής διαδροµής 1 cmπροστίθενται:
Μάρτυρας ∆οκιµή
∆ιάλυµα 1 1,00 ml 1,00 ml
∆ιάλυµα 2 0,10 ml 0,10 ml
∆ισαπεσταγµένο
νερό1,80 ml 1,70 ml
∆είγµα — 0,10 ml
Ακολουθεί ανάµειξη. Μετά 6 περίπου λεπτά, µετρώνται οι
απορροφήσεις των διαλυµάτων, µάρτυρα και δοκιµής ( A2).
Προστίθεται:
Μάρτυρας ∆οκιµή
∆ιάλυµα 3 0,05 ml 0,05 ml
Ακολουθεί ανάµειξη και αναµένεται το πέρας της αντί-
δρασης (περίπου 20 min.)και µετρώνται οι απορροφήσεις
των διαλυµάτων, µάρτυρα και δοκιµής ( A2).
Προσδιορίζονται οι διαφορές των απορροφήσεων ( A2−A1)
τουµάρτυρα(∆ΑT)καιτης δοκιµής(∆ΑE).Η διαφορά απορ-
ρόφησης του µάρτυρα αφαιρείται από τη διαφορά
απορρόφησης του δείγµατος δοκιµής: ∆Α =∆ΑE−∆ΑT.
Παρατήρηση:
Ο αναγκαίος χρόνος για τη δράση των ενζύµων µπορεί να
διαφέρει από τη µια παρτίδα στην άλλη. Ο αναφερόµενος
παραπάνω χρόνος έχει ενδεικτική µόνο σηµασία.
Συνιστάται να προσδιορίζεται για κάθε παρτίδα.
ΤοD-µηλικό οξύ αντιδρά γρήγορα. Λόγω της πρόσθετης
δράσης του ενζύµου, µετασχηµατίζεται και το L-τρυγικό
οξύ έστω κι αν η ταχύτητα είναι πολύ µικρότερη. Αυτός
είναι ο λόγος για τον οποίο υπάρχει µια ασθενής
παράπλευρη αντίδραση που µπορεί να διορθωθεί µε παρέ-
κταση (βλ. παράρτηµα Α).
6. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
Η συγκέντρωση σε χιλιοστόγραµµα ανά λίτρο δίδεται από
τον γενικό τύπο:1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 116
▼M7
C¼V/C2PM
ε/C2d/C2ν/C2∆A
όπου:
V=όγκος του δείγµατος δοκιµής σε ml (εδώ 2,95 ml)
ν=όγκος του δείγµατος οίνου σε ml (εδώ 0,1ml)
PM =µοριακό βάρος της προς προσδιορισµό ουσίας (εδώ
D-µηλικό οξύ = 134.09)
d=οπτική διαδροµή της κυψελίδας σε cm (εδώ 1cm)
ε=συντελεστής απορρόφησης του NADH:
στα 340 nm = 6,3 (1 mmol−1cm−1)
στα 365 nm = 3,4 (1 mmol−1cm−1)
στα 334 nm = 6,18 (1 mmol−1cm−1).
Εφόσον κατά την παρασκευή του δείγµατος οίνου έχει
γίνει αραίωση, το αποτέλεσµα πολλαπλασιάζεται επί το
συντελεστή αραιώσεως.
Η συγκέντρωση σε D-µηλικό οξύ δίδεται σε χιλιοστό-
γραµµα ανά λίτρο ( mg/1)χωρίς δεκαδικά.
7. ΠΙΣΤΟΤΗΤΑ
Στο παράρτηµα Β περιλαµβάνονται τα στοιχεία των διερ-
γαστηριακών δοκιµών που αφορούν την πιστότητα της
µεθόδου. Οι τιµές των διεργαστηριακών δοκιµών µπορεί
να µην εφαρµόζονται σε συγκεντρώσεις προσδιοριζόµενηςένωσης και δείγµατα δοκιµής διαφορετικά από εκείνα του
παραρτήµατος Β.
7.1. Επαναληψιµότητα
Η απόλυτη διαφορά µεταξύ δύο µεµονωµένων αποτε-
λεσµάτων που λαµβάνονται σε ταυτόσηµο υλικό που
υποβάλλεται σε δοκιµή, από ερευνητή που χρησιµοποιεί
τον ίδιο εξοπλισµό, στο συντοµότερο χρονικό διάστηµα,
δεν πρέπει να υπερβαίνει την τιµή επαναληψιµότητας rσε
περισσότερες του 5 %περιπτώσεις.
Η τιµή είναι:r = 11 mg/1.
7.2. Αναπαραγωγιµότητα
Η απόλυτη διαφορά µεταξύ δύο µεµονωµένων αποτε-
λεσµάτων που λαµβάνονται σε ταυτόσηµο υλικό που
υποβάλλεται σε δοκιµή σε δύο εργαστήρια δεν πρέπει να
ναυπερβαίνειτηντιµήαναπαραγωγιµότητας Rσεπερισσό-
τερες του 5 %περιπτώσεις.
Η τιµή είναι:
R = 20 mg/l.
8. ΠΟΣΟΤΙΚΟΣ ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ D-ΜΗΛΙΚΟΥ
ΟΞΕΟΣ ( D(+)-ΜΗΛΙΚΟ), ΣΤΟΥΣ ΟΙΝΟΥΣ ΓΙΑ
ΧΑΜΗΛΕΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΕΣ
8.1. Πεδίο εφαρµογής
Η περιγραφόµενη µέθοδος εφαρµόζεται στον ποσοτικό
προσδιορισµό,µετηνενζυµατικήοδό,του D-µηλικούοξέος
των οίνων µε περιεκτικότητες κάτω των 50 mg/l.
8.2. Αρχή
Η αρχή της µεθόδου περιγράφεται στο σηµείο 1. Ο σχηµα-
τισµός NADH,µετρούµενος από την αύξηση της
απορρόφησης σε µήκος κύµατος 340 nm,είναι ανάλογος
µετηνυπάρχουσαποσότητα D-µηλικού,µετάτηνεισαγωγή1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 117
▼M8
▼M8
στην κυψελίδα µέτρησης ποσότητας D-µηλικού οξέος
ισοδύναµης µε 50 mg/l.
8.3. Αντιδραστήρια
∆ιάλυµα D-µηλικού οξέος 0,199 g/l,πέραν των αντιδραστη-
ρίων που αναφέρονται στο σηµείο 2.
8.4. Εξοπλισµός
Ο εξοπλισµός αναγράφεται στο σηµείο 3.
8.5. Παρασκευή του δείγµατος
Η παρασκευή του δείγµατος περιγράφεται στο σηµείο 4.
8.6. Τρόπος εργασίας
Ο τρόπος εργασίας αναφέρεται στο σηµείο 5, αλλά µε την
εισαγωγή στην κυψελίδα µέτρησης ποσότητας D-µηλικού
οξέος ισοδύναµης µε 50 mg/l (εισαγωγή 0,025 mlδιαλύ-
µατοςD-µηλικού οξέος 0,199 g/l,µε αντικατάσταση
ισοδύναµου όγκου νερού) ·οι λαµβανόµενες τιµές είναι
κάτω των 50 mg/l.
8.7. Εσωτερική επικύρωση
Στον πίνακα που ακολουθεί δίνεται µία σύνοψη του
φακέλου εσωτερικής επικύρωσης της µεθόδου προσδιορι-
σµού του D-µηλικού οξέος µετά την προσθήκη
προηγουµένως 50 mg/lτου ισοµερούς αυτού.
Φάσµα εργασίας 0m gέως 70mg D-µηλικού οξέος ανά λίτρο
Σταόριααυτά,ηµέθοδοςείναιγραµµική,µεσυντε-
λεστή συσχετισµού µεταξύ 0,990 και 0,994
Όριο ποσοτικού
προσδιορισµού24,4 mg/l
Όριο ανίχνευσης 8,3 mg/l
Ευαισθησία 0,0015 abs/mg/l
Ποσοστό ανάκτησης 87,5έως 115,0 %για τους λευκούς οίνους και 75
έως 105 %για τους ερυθρούς οίνους
Επαναληψιµότητα = 12,4 mg/l γιατουςλευκούςοίνους(σύµφωναµετη
µέθοδοOIV, = 12,5 mg/l)
= 12,6 mg/l για τους ερυθρούς οίνους (σύµφωνα µε
τη µέθοδο OIV, = 12,7 mg/l)
Συντελεστής διασποράς 4,2έως 7,6%(λευκοί οίνοι και ερυθροί οίνοι)
Ενδοεργαστηριακή
µεταβλητότηταCV = 7,4 % (s = 4,4 mg/l, µέσος όρος = 59,3 mg/l)1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 118
▼M7
ΠροσάρτηµαΑ
Αντιµετώπιση των παράπλευρων αντιδράσεων
Οι παράπλευρες αντιδράσεις οφείλονται γενικά σε δευτερεύουσες
αντιδράσεις του ενζύµου, στην παρουσία άλλων ενζύµων στο δείγµα ή
στην αλληλεπίδραση ενός ή περισσότερων στοιχείων του δείγµατος µε
κάποιο συµπαράγοντα της ενζυµατικής αντίδρασης.
Στην κανονική αντίδραση, η απορρόφηση φθάνει σε µια σταθερή τιµή
έπειτα από ορισµένο χρονικό διάστηµα, της τάξης εν γένει των 10 min
έως 20 min,ανάλογα µε την ταχύτητα της ειδικής ενζυµατικής αντί-
δρασης. Εντούτοις, εφόσον υπάρχουν δευτερεύουσες αντιδράσεις, η
απορρόφηση δεν φθάνει σε κάποια σταθερή τιµή αλλά παρουσιάζει
ρυθµική αύξηση µε την πάροδο του χρόνου. Ο τύπος αυτός διεργασίας
ονοµάζεται συνήθως «παράπλευρη αντίδραση ».
Εφόσον παρουσιάζεται αυτό το πρόβληµα, πρέπει να µετριέται η απορ-
ρόφηση του διαλύµατος σε τακτικά διαστήµατα (2 minέως 5min),µετά
το χρόνο που απαιτείται για να φθάσει το πρότυπο διάλυµα στην τελική
του τιµή απορρόφησης. Όταν η απορρόφηση παρουσιάζει ρυθµική
αύξηση, πραγµατοποιούνται 5 ή 6 µετρήσεις και κατόπιν προβαίνουµε
σε γραφική παρέκταση ή σε υπολογισµό, για να ληφθεί η απορρόφηση
που πρέπει να είναι εκείνη του διαλύµατος τη στιγµή κατά την οποία
προστίθεται το τελικό ένζυµο (ΤΟ). Η διαφορά της βάσει παρεκτάσεως
απορρόφησης εκείνη τη στιγµή ( Af−Ai)χρησιµοποιείται στον υπολο-
γισµό της συγκέντρωσης του υποστρώµατος.
Εικόνα 1: παράπλευρη αντίδραση1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 119
▼M7
ΠροσάρτηµαΒ
Στατιστικά των διεργαστηριακών δοκιµών
Έτος διενέργειας των δοκιµών: 1995
Αριθµός εργαστηρίων: 8
Αριθµός δειγµάτων: 5µε προσθήκη D-µηλικού οξέος
∆είγµα ΑΒΓ∆Ε
Αριθµός εργαστηρίων που έµειναν µετά τη
διαγραφή των εργαστηρίων που παρουσίαζαν
παρεκκλίνοντα αποτελέσµατα 787 8 7
Αριθµόςεργαστηρίωνµεπαρεκκλίνοντααποτελέ-
σµατα 1— 1 — 1
Αριθµός αποδεκτών αποτελεσµάτων 35 41 35 41 36
Μέση τιµή (χ-) (mg/l) 161,7 65,9 33,1 106,9 111,0
Τυπική απόκλιση επαναληψιµότητας ( sr) (mg/l) 4,53 4,24 1,93 4,36 4,47
Σχετική απόκλιση επαναληψιµότητας ( RSDr) (%) 2,8 6,4 5,8 4,1 4,00
Όριο επαναληψιµότητας ( r) (mg/l) 12,7 11,9 5,4 12,2 12,5
Τυπική απόκλιση αναπαραγωγιµότητας ( sR) (mg/l) 9,26 7,24 5,89 6,36 6,08
Σχετική τυπική απόκλιση αναπαραγωγιµότητας
(RSDR) (%) 5,7 11 17,8 5,9 5,5
Όριο αναπαραγωγιµότητας ( R) (mg/l) 25,9 20,3 16,5 17,8 17,0
Τύποι δειγµάτων:
Α: ερυθρός οίνος ·Β: ερυθρός οίνος ·Γ: λευκός οίνος ·∆: λευκός οίνος ·E :
λευκός οίνος ·1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 120
▼B
21.ΟΛΙΚΟ ΜΗΛΙΚΟ ΟΞΥ
ΣΥΝΗΘΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΣ1. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥ
Τοµηλικόοξύπουαποµονώνεταιµετηβοήθειαανιοντοαν-
ταλλακτικής ρητίνης προσδιορίζεται χρωµατοµετρικά στο
έκλουσµα χάρη στο κίτρινο χρώµα που εµφανίζει υπό τη
δράση θειικού οξέος 96 %και του χρωµοτροπικού οξέος.
Οι ουσίες αυτές αντιδρούν, αντίθετα µε το µηλικό οξύ, µε
το θειικό οξύ 86 %και το χρωµοτροπικό οξύ. Για την
αποφυγή της παρεµβολής αυτής αρκεί λοιπόν να αφαιρεθεί
από την απορρόφηση που λαµβάνεται µετά από την αντί-
δραση µε το χρωµοτροπικό οξύ και το θειικό οξύ 96 %,η
απορρόφηση που λαµβάνεται µετά από αντίδραση µε το
χρωµοτροπικό οξύ και το θειικό οξύ 86 %.
2. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
2.1. Γυάλινηστήληµήκους250 mmπερίπου,εσωτερικήςδιαµέ-
τρου 35mm,µε στρόφιγγα.
2.2. Γυάλινηστήληµήκους300 mmπερίπου,εσωτερικήςδιαµέ-
τρου 10—1 1m m ,µε στρόφιγγα.
2.3. Υδατόλουτρο στους 100 ºC .
2.4. Φασµατοφωτόµετρο για τη µέτρηση απορροφήσεων στα
420nmµε κυψελίδες των 10 mm,οπτικής διαδροµής.
3. ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ
3.1. Ανιοντοανταλλάκτης ισχυρώς βασικός (π.χ. Merck III).
3.2. Υδροξείδιο νατρίου 5 % (m/v).
3.3. Οξικό οξύ 30 % (m/v).
3.4. Οξικό οξύ 0,5 ( m/v).
3.5. ∆ιάλυµα θειικού νατρίου ( Na
2SO4) 10 % (m/v).
3.6. Πυκνό θειικό οξύ 95 — 97 % (m/m).
3.7. Θειικό οξύ 86 % (m/m):
3.8. ∆ιάλυµα χρωµοτροπικού οξέος 5 % (m/v):
προετοιµάζεται λίγο πριν τον προσδιορισµό µε διάλυση
500mgχρωµοτροπικού νατρίου ( C10H6Na2O8S2,2 H2O)σε
10mlαπεσταγµένου ύδατος.
3.9. ∆ιάλυµα DL-µηλικού οξέος 0,5 g/l:
διαλύονται 250 mg/lµηλικού οξέος ( C4H6O5)σε αρκετή
ποσότητα διαλύµατος θειικού νατρίου 10 %(σηµείο 3.5.)
ώστε να ληφθούν 500 ml.
4. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
4.1. Προετοιµασία της ιοντοανταλλακτικής στήλης
Τοποθετείται σε γυάλινη στήλη 35 × 250 mmπάνω από τη
στρόφιγγα ένα στρώµα υαλοβάµβακα εµποτισµένου µε
απεσταγµένο ύδωρ. Εισάγεται στη στήλη υδατικό
εναιώρηµα ιοντοανταλλάκτη ειςτρόπον ώστε να υπάρχειένα ελεύθερο διάστηµα περίπου 50 mmπάνω από την
επιφάνεια του ιοντοανταλλάκτη. Μετά την έκπλυση µε
1 000 mlαπεσταγµένου ύδατος, η στήλη πληρούται µε
διάλυµα υδροξειδίου νατρίου 5 %,αφήνεται το υγρό να
περάσει περίπου 2 έως 3 mmπάνω από την επιφάνεια του
ιοντοανταλλάκτη, η κατεργασία αυτή επαναλαµβάνεται
δύο ακόµη φορές και αφήνεται σε επαφή επί µία ώρα. Η
στήλη εκπλένεται µε 1 000 mlαπεσταγµένου ύδατος. Στη
συνέχεια η στήλη πληρούται µε διάλυµα οξικού οξέος
30%,αφήνεται το υγρό να τρέξει περίπου 2 έως 3 mm
πάνω από την επιφάνεια του ιοντοανταλλάκτη, η κατερ-
γασία αυτή επαναλαµβάνεται δύο φορές και αφήνεται σε
επαφή τουλάχιστον 24 ώρες πριν τη χρήση. Ο ιοντοαν-1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 121
▼B
ταλλάκτης φυλάσσεται ακολούθως σε οξικό οξύ 30 %για
τους µεταγενέστερους προσδιορισµούς.
4.2. Προετοιµασία της ανιοντοανταλλακτικής στήλης
Τοποθετείται σε γυάλινη στήλη 11 × 300 mm,πάνω από τη
στρόφιγγα, ένα στρώµα υαλοβάµβακα. Εισάγεται στη
στήλη ο ανιοντοανταλλάκτης, προετοιµασµένος όπως στο
σηµείο 4.1., σε ύψος 10 cm.Με τη στρόφιγγα ανοιχτή
αφήνεταιτοδιάλυµα οξικού οξέος30 %ναδιέλθει περίπου
2 έως 3 mmπάνω από την επιφάνεια του ανταλλάκτη. Ο
ανταλλάκτης εκπλένεται µε 50 mlδιαλύµατος οξικού οξέος
0,5%.
4.3. Αποµόνωση DL-µηλικού οξέος
Αδειάζονται στον ανταλλάκτη που προετοιµάζεται όπως
περιγράφεται στο σηµείο 4.2. 10 mlοίνου ή γλεύκους.
Αφήνεται ο οίνος να περάσει σταγόνα σταγόνα (µέση
παροχή: µία σταγόνα ανά δευτερόλεπτο) περίπου 2 έως
3mmπάνω από την επιφάνεια του ανταλλάκτη. Η στήλη
εκπλένεται καταρχήν µε περίπου 50 mlδιαλύµατος οξικού
οξέος 0,5 %και στη συνέχεια µε περίπου 50 mlαπεστα-
γµένου ύδατος ·η ταχύτητα ροής είναι η ίδια µε του οίνου.
Τα οξέα που κατακρατήθηκαν στον ανιοντοανταλλάκτη
εκλούονταιµετηβοήθειαδιαλύµατοςθειικούνατρίου10 %
µε την ίδια ταχύτητα µε εκείνη των προηγούµενων κατερ-
γασιών (σταγόνα ανά δευτερόλεπτο). Το έκλουσµα
συλλέγεται σε ογκοµετρική φιάλη 100 mlπου γεµίζεται
έως τη χαραγή.
Ο ανταλλάκτης µπορεί να αναγεννηθεί όπως περιγράφεται
στο σηµείο 4.1.
4.4. Προσδιορισµός µηλικού οξέος
Λαµβάνονται δύο ευρύλαιµοι εσµυρισµένοι σωλήνες των
30ml, «A»και«Β».Εισάγονται σε κάθε σωλήνα 1,0 ml
εκλούσµατος και 1,0 mlδιαλύµατος χρωµοτροπικού οξέος
5%.Προστίθενται στο σωλήνα «Α» 10,0 mlθειικού οξέος
86%(µάρτυρας)και στο σωλήνα «Β» 10,0 mlθειικού οξέος
96%(µέτρηση). Οι σωλήνες πωµατίζονται και αναδεύονται
ώστε να επιτευχθεί τέλεια οµογενοποίηση χωρίς διαβροχή
του εσµυρίσµατος. Οι σωλήνες εµβαπτίζονται επί δέκα
λεπτά ακριβώς σε ζωηρά ζέον υδατόλουτρο και ψύχονται
στο σκοτάδι στους 20 ºC .Ακριβώς 90 λεπτά µετά την
έναρξη της ψύξης, µετράται η απορρόφηση του σωλήνα
«Β»ωςπρος τοµάρτυρα (σωλήνας «Α»)στο µήκοςκύµατος
420nmσε κυψελίδες οπτικής διαδροµής 10 mm.
4.5. Χάραξη καµπύλης αναφοράς
Λαµβάνονται 5, 10, 15 και 20 mlδιαλύµατος µηλικού οξέος
0,5g/lκαι εισάγονται σε ογκοµετρικές φιάλες των 50 ml·
συµπληρώνονται µέχρι τη χαραγή µε το διάλυµα θειικού
νατρίου 10 %.
Τα λαµβανόµενα διαλύµατα αντιστοιχούν σε εκλούσµατα
προερχόµενα από οίνους που περιέχουν 0,5 — 1,0 — 1,5
και 2,0g DL-µηλικού οξέος ανά λίτρο.
Ακολουθεί ο τρόπος εργασίας που υποδεικνύεται στο
σηµείο 4.4.
Οι τιµές απορρόφησης που λαµβάνονται µε τα διαλύµατα
αναφοράς συναρτήσει των αντίστοιχων περιεκτικοτήτων
σε µηλικό οξύ ευθυγραµµίζονται σε µία ευθεία διερχόµενη
από το 0.
∆εδοµένου ότι η ένταση του χρώµατος εξαρτάται πολύ από
τη συγκέντρωση θειικού οξέος, είναι απαραίτητη η
επαλήθευση ενός τουλάχιστον σηµείου της καµπύλης
αναφοράς για κάθε σειρά µετρήσεων ούτως ώστε να γίνει
αντιληπτή µια ενδεχόµενη µεταβολή στη συγκέντρωση
του θειικού οξέος.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 122
▼B
5. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
Φέρεται η απορρόφηση που µετρήθηκε για το έκλουσµα
στην καµπύλη αναφοράς και λαµβάνεται η περιεκτικότητα
σεDL-µηλικό οξύ σε γραµµάρια ανά λίτρο. Αυτή η περιε-
κτικότητα εκφράζεται µε ένα δεκαδικό ψηφίο.
Επαναληψιµότητα ( r)
περιεκτικότητα < 2 g/l: r = 0,1 g/l,
περιεκτικότητα > 2 g/l: r = 0,2 g/l.
Αναπαραγωγιµότητα ( R)
R = 0,3 g/l.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 123
▼B
22.ΣΟΡΒΙΚΟ ΟΞΥ
1. ΑΡΧΗ ΤΩΝ ΜΕΘΟ∆ΩΝ
1.1. Μέθοδος φάσµατος φωτοµετρικού προσδιορισµού απορ-
ρόφησης στο υπεριώδες
Το σορβικό οξύ (εξαδίενο −2,4οϊκό οξύ, trans, trans) που
παραλαµβάνεται µε απόσταξη µεθ 'υδρατµών προσδιορί-
ζεται στο απόσταγµα του οίνου µε φασµατοφωτοµετρία
απορρόφησης στο υπεριώδες. Οι ουσίες που παρεµβαίνουν
στη µέτρηση της απορρόφησης στο υπεριώδες αποµακρύ-
νονται µε εξάτµιση µέχρι ξηρού του δείγµατος από το
απόσταγµαελαφράαλκαλινιοµένουµεδιάλυµαυδροξειδίου
ασβεστίου. Οι περιεκτικότητες που είναι κατώτερες των
20mg/lπρέπειναεπιβεβαιωθούνµεχρωµατογραφίαλεπτής
στιβάδας (ευαισθησία: 1 mg/l).
1.2. Μέθοδος αέριας χρωµατογραφίας
Τοσορβικόοξύπουεκχυλίζεταιµεαιθυλαιθέραπροσδιορί-
ζεται µε χρωµατογραφία σε αέριο φάση, παρουσία
εσωτερικού προτύπου.
1.3. Μέθοδος ανίχνευσης σε χρωµατογραφία λεπτής στιβάδας
Το σορβικό οξύ εκχυλίζεται µε αιθυλαιθέρα και χωρίζεται
µε χρωµατογραφία λεπτής στιβάδας. Η συγκέντρωσή του
προσδιορίζεται ηµιποσοτικά.
2. ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΜΕ ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΑΠΟΡ-
ΡΟΦΗΣΗΣ ΣΤΟ ΥΠΕΡΙΩ∆ΕΣ
2.1. Αντιδραστήρια
2.1.1. Κρυσταλλικό τρυγικό οξύ C4H6O6.
2.1.2. ∆ιάλυµα υδροξειδίου του ασβεστίου Ca(OH)20,02 M
περίπου.
2.1.3. ∆ιάλυµα αναφοράς σορβικού οξέος 20 mg/l:
διαλύονται 20 mgσορβικού οξέος C6H8O2σε 2mlπερίπου
διάλυµα 0,1 Μ υδροξειδίου του νατρίου. Αποχύνονται σε
ογκοµετρική φιάλη των 1 000 ml,συµπληρώνονται µε ύδωρ
µέχρι τη χαραγή. Είτε 26,8 mgσορβικού καλίου C6H7KO2διαλύονται σε ύδωρ και συµπληρώνονται στα 1 000 mlµε
ύδωρ.
2.2. Εξοπλισµός
2.2.1. Συσκευή απόσταξης µε υδρατµούς (βλέπε «Πτητική
οξύτητα»).
2.2.2. Υδατόλουτρο των 100 ºC .
2.2.3. Φασµατοφωτόµετρο για µετρήσεις στα 256 nmµε κυψε-
λίδες από χαλαζία των 10 mmοπτικής διαδροµής.
2.3. Τρόπος εργασίας
2.3.1. Απόσταξη
Εισάγονται 10 mlοίνου στη φιάλη ανατάραξης µε ατµό της
συσκευής, προστίθενται 1 —2gτρυγικού οξέος (σηµείο
2.1.1.). Συλλέγονται 250 mlαποστάγµατος.
2.3.2. Καµπύληαναφοράς
Παρασκευάζονται διαλύµατα σε ύδωρ, τέσσερις αραιώσεις
του διαλύµατος αναφοράς (σηµείο 2.1.3.) περιεκτικότητας
0,5— 1,0 — 2,5 και 5mgσορβικού οξέος ανά λίτρο.
Μετρούνται στο φασµατοφωτόµετροοι αντίστοιχες απορρο-
φήσεις τους στα 256 nmέναντι απεσταγµένου ύδατος.
Χαράσσεται η καµπύλη των απορροφήσεων σε σχέση µε
τις συγκεντρώσεις των διαλυµάτων. Η σχέση είναι γραµ-
µική.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 124
▼B
2.3.3. Προσδιορισµός
Σε µια µικρή κάψα διαµέτρου 55 mmεισάγονται 5 ml
αποστάγµατος, προστίθεται 1 mlδιαλύµατος υδροξειδίου
του ασβεστίου (2.1.2.) και µια σταγόνα διαλύµατος θειικού
χαλκού (2.1.3.). Το διάλυµα εξατµίζεται µέχρι ξηρού στο
ζέον υδατόλουτρο.
Το υπόλειµµα λαµβάνεται µε µερικά mlαπεσταγµένου
ύδατος και µεταφέρεται ποσοτικά σε ογκοµετρική φιάλη
των 20ml,όπου ο όγκος συµπληρώνεται µέχρι τη χαραγή
µε το ύδωρ των εκπλύσεων. Μετράται η απορρόφηση στα
256nmτου φασµατοµέτρου έναντι ενός µάρτυρα αποτελού-
µενου από αραίωση σε ύδωρ 1 mlδιαλύµατος υδροξειδίου
του ασβεστίου (σηµείο 2.1.2.) µέχρι 20 ml.
Η µετρούµενη απορρόφηση φέρεται στην καµπύλη
αναφοράς και εξάγεται η συγκέντρωση του διαλύµατος σε
σορβικό οξύ.
Παρατήρηση:Στησυνήθηπρακτική,αυτήηεξάτµισηµέχριξηρούµπορεί
να παραλειφθεί. Μετράται η απορρόφηση ως προς το
απεσταγµένο ύδωρ απευθείας στο αραιωµένο 1 /4
απόσταγµα.
2.4. Έκφραση την αποτελεσµάτων
2.4.1. Τρόποςυπολογισµού
Η περιεκτικότητασεσορβικό οξύ τουοίνου εκφράζεταισε
mg/lκαι ισούται µε:
100 × CC=περιεκτικότητα σε σορβικό οξύ του διαλύµατος που
εξετάζεται µε φασµατοφωτοµετρία ·εκφράζεται σε
mg/l.
3. ΜΕΘΟ∆ΟΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΕ ΑΕΡΙΑ ΦΑΣΗ
3.1. Αντιδραστήρια
3.1.1. Αιθυλικός αιθέρας ( C
2H5)2Oαπεσταγµένος κατά τη στιγµή
της χρησιµοποίησής του.
3.1.2. ∆ιάλυµα εσωτερικού προτύπου: διάλυµα ενδεκανοϊκού
οξέος,C11H22O2σε αιθανόλη 95 % (vol.),τίτλου 1 g/l.
3.1.3. Υδατικό διάλυµα θειικού οξέος H2SO4(ρ20= 1,84 g/ml)
αραιωµένου 1 /3 (v/v).
3.2. Εξοπλισµός
3.2.1. Αεριοχρωµατογράφος µε ανιχνευτή ιονισµού φλογός ( FID)
και µε στήλη από ανοξείδωτο χάλυβα (4 m × 1/8ίντσας),
επεξεργασµένης από πριν µε διµεθυλοδιχλωροσιλάνιο και
περιέχουσα σταθερή φάση µείγµατος ηλεκτρικής διαιθυλο-
δινογλυκόλης(5 %)καιφωσφορικούοξέος(1 %) (DEGS- H3PO4)ή µείγµατος αδιπικής διαιθυλενογλυκόλης (7 %)και
φωσφορικού οξέος (1 %) (DEGA — H3PO4)δεσµευµένου
σεGaschrom Q 80 — 100 mesh.
Για την κατεργασία µε διµεθυλοδιχλωροσιλάνιο ( DMDCS),
διοχετεύεταιστηστήληέναδιάλυµαπεριεκτικότητας2έως
3g DMDCSσε τολουόλη. Η στήλη εκπλένεται αµέσως µε
µεθανόλη, διοχετεύεται ρεύµα αζώτου, κατόπιν εξάνιο και
εκ νέου ένα ρεύµα αζώτου. Η στήλη κατόπιν γεµίζεται.
Συνθήκες εργασίας:Θερµοκρασία κλιβάνου: 175 ºC .
Θερµοκρασία έγχυσης και ανίχνευσης: 230 ºC .
Φέρον αέριο: άζωτο (παροχή = 20 ml/min.).
3.2.2. Μικροσύριγγα των 10 µ lβαθµονοµηµένη ανά 0,1 µ l.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 125
▼B
Παρατήρηση:
Άλλοι τύποι στηλών επιτρέπουν επίσης έναν καλό διαχω-
ρισµό, ειδικότερα η τριχοειδής στήλη (π.χ. FFAP).
Ο τρόπος εργασίας που περιγράφεται κατωτέρω δίνεται
ενδεικτικά.
3.3. Τρόπος εργασίας
3.3.1. Προετοιµασίατουδείγµατος
Σε γυάλινο σωλήνα των 40 mlπερίπου εφοδιασµένου µε
εσµυρισµένο πώµα εισάγονται 20 mlοίνου, προστίθενται
2mlδιαλύµατος εσωτερικού προτύπου (σηµείο 3.1.2.) και
1mlαραιού διαλύµατος θειικού οξέος (σηµείο 3.1.3.).
Μετά από ανάδευση µε διαδοχικές αναστροφές,
προστίθενταιστοπεριεχόµενοτουσωλήνα10 mlαιθυλικού
αιθέρα(σηµείο3.1.1.)καιτοσορβικόοξύεκχυλίζεταιστην
οργανική φάση µε ανατάραξη του σωλήνα επί πέντε λεπτά.
Αφήνεταιοσωλήναςσεηρεµίαγιαναχωρίσουνοιφάσεις.
3.3.2. Προετοιµασίατουδιαλύµατοςαναφοράς
Επιλέγεται οίνος του οποίου το χρωµατογράφηµα του αιθε-
ρικού εκχυλίσµατος δεν εµφανίζει κανένα µέγιστο
απορρόφησης στο εκχύλισµα του σορβικού οξέος ·προσθέ-
σατε στον οίνο σορβικό οξύ σε συγκέντρωση 100 mgανά
λίτρο·2 0m lαυτού του δείγµατος υποβάλλονται σ 'όλη τη
διαδικασία όπως περιγράφεται στο σηµείο 3.3.1.
3.3.3. Χρωµατογραφία
Εισάγονται διαδοχικά στο χρωµατογράφο µε τη βοήθεια
µιας µικροσύριγγας 2 µ lτης αιθερικής φάσης που λαµβά-
νεται στο σηµείο 3.3.2. και 2 µ lτης αιθερικής φάσης που
λαµβάνεται στο σηµείο 3.3.1.
Καταγράψτε τα αντίστοιχα χρωµατογραφήµατα ·ελέγξτε
την ταυτότητα των αντίστοιχων χρόνων κατακράτησης του
σορβικού οξέος και του εσωτερικού προτύπου. Μετρήστε
το ύψος (ή την επιφάνεια) καθενός από τα µέγιστα απορ-
ρόφησης που καταγράφηκαν.
3.4. Έκφραση των αποτελεσµάτων
3.4.1. Τρόποςυπολογισµού
Η συγκέντρωση σε σορβικό οξύ, εκφρασµένη σε mg/l
ισούται µε:
100/C1h
H/C1I
i
—Η=ύψοςτηςκορυφήςαπορρόφησηςτουσορβικού
οξέος στο διάλυµα αναφοράς,
—h = ύψος της κορυφής του σορβικού οξέος στο
εξεταζόµενο δείγµα,
—l = ύψος της κορυφής του εσωτερικού προτύπου
στο διάλυµα αναφοράς,
—i = ύψος της κορυφής απορρόφησης του εσωτε-
ρικού προτύπου στο εξεταζόµενο δείγµα.
Σηµείωση:
Ηπεριεκτικότητασορβικούοξέοςµπορείναπροσδιοριστεί
κατά τον ίδιο τρόπο µε βάση τη µέτρηση των εµβαδών των
αντιστοίχων κορυφών απορρόφησης.
4. ΜΕΘΟ∆ΟΣ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΣΟΡΒΙΚΟΥ ΟΞΕΟΣ ΜΕ
ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ ΣΕ ΛΕΠΤΗ ΣΤΙΒΑ∆Α
4.1. Αντιδραστήρια
4.1.1. Αιθυλικός αιθέρας, ( C2H5)2O.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 126
▼B
4.1.2. Υδατικό διάλυµα αραιού θειικού οξέος, H2SO4(ρ20= 1,84 g/
ml)αραιωµένου 1 /3 (v/v).
4.1.3. ∆ιάλυµα αναφοράς σορβικού οξέος σε υδροαιθανολικό
µείγµα 10 %αιθανόλης ( vol.)περίπου, τίτλου 20 mgανά
λίτρο.
4.1.4. Κινητή φάση: εξάνιο —πεντάνιο —οξικό οξύ (20:20:3)
(C6H16—C5H12—C H3COOH,ρ20= 1,05 g/ml).
4.2. Εξοπλισµός
4.2.1. Πλάκες χρωµατογραφίας λεπτής στιβάδας έτοιµες προς
χρήση, 20 ×2 0c mπου φέρουν στρώµα πηκτής από πολυα-
µίδη (πάχος: 0,15 mm)στο οποίο έχει προστεθεί δείκτης
φθορισµού.
4.2.2. Χρωµατογραφικό δοχείο.
4.2.3. Μικροσύριγγα ή µικροπροχοΐδα που επιτρέπει την
απόθεση όγκων 5 µ lµε προσέγγιση ± 0,1µl.
4.2.4. Λαµπτήρας υπεριώδους (254 nm).
4.3. Τρόπος εργασίας
4.3.1. Προετοιµασίατουδείγµατος
Σε γυάλινο κύλινδρο χωρητικότητας 25 mlπερίπου και
εφοδιασµένου µε εσµυρισµένο πώµα, εισάγονται 10 ml
οίνου, προστίθεται 1 mlαραιού διαλύµατος θειικού οξέος
(σηµείο 4.1.2.) και 5 mlαιθυλικού αιθέρα (σηµείο 4.1.1.).
Αναδεύονται µε διαδοχικές αναστροφές. Αφήνονται να
ηρεµήσουν για να αποχωριστούν οι φάσεις.
4.3.2. Προετοιµασίατωναραιώνπροτύπωνδιαλυµάτων
Ξεκινώνταςαπότοδιάλυµατουσηµείου4.1.3.ετοιµάζονται
πέντε αραιά πρότυπα διαλύµατα µε τίτλο 2 —4—6—8
και 10mgσορβικού οξέος ανά λίτρο.
4.3.3. Χρωµατογραφία
Σε 2cmύψος από το κατώτερο άκρο της γυάλινης πλάκας,
εναποτίθενται µε τη βοήθεια της µικροσύριγγας ή της
µικροπροχοΐδας, 5 µ lτης αιθερικής φάσης που λαµβάνεται
στο σηµείο 4.3.1. και 5 µ lαπό καθένα από τα αραιωµένα
διαλύµατα αναφοράς (σηµείο 4.3.2.). Οι κηλίδες απέχουν
µεταξύ τους 2 cm.
Εισάγεταιηκινητήφάση(σηµείο4.1.4.)στοδοχείοχρωµα-
τογραφήσεως µέχρις ύψους 0,5 cmπερίπου και το δοχείο
πωµατίζεται ώστε η ατµόσφαιρά του να κορεσθεί από τους
ατµούς των διαλυτών. Εισάγεται η γυάλινη πλάκα στο
δοχείο.Αφήνεταινααναπτυχθείτοχρωµατογράφηµαµέχρι
ύψους 12 —1 5c m(διάρκεια ανάπτυξης περίπου 30 λεπτά).
Η πλάκα στεγνώνεται σε ρεύµα κρύου αέρα. Εξετάζεται το
χρωµατογράφηµα κάτω από λαµπτήρα υπεριώδους στα
254nm.
Οι κηλίδες που έχουν σχέση µε το σορβικό οξύ εµφανί-
ζονται µε χρώµα σκοτεινό ιώδες σε φόντο κίτρινο
φθορίζον της πλάκας.
4.4. Έκφραση των αποτελεσµάτων
Η σύγκριση των εντάσεων της κηλίδας του δείγµατος και
των κηλίδων των προτύπων διαλυµάτων επιτρέπει την
ηµιποσοτική εκτίµηση της συγκέντρωσης σε σορβικό οξύ
στην περιοχή από 2 µέχρι 10 mgανά λίτρο. Μια περιεκτι-
κότητα ίση προς 1 mgανά λίτρο µπορεί να προσδιοριστεί
µε απόθεση 10 µ lδιαλύµατος του εξεταζοµένου δείγµατος.
Οι περιεκτικότητες που είναι ανώτερες των 10 mgανά
λίτρο µπορούν να προσδιοριστούν µε την απόθεση όγκου
µικρότερου των 5 µ lτου εξεταζοµένου διαλύµατος (ο όγκος
µετράται µε τη βοήθεια της µικροσύριγγας).1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 127
▼B
23.L-ΑΣΚΟΡΒΙΚΟ ΟΞΥ
1. ΑΡΧΗ ΤΩΝ ΜΕΘΟ∆ΩΝ
Οι προτεινόµενες µέθοδοι επιτρέπουν τη µέτρηση του L-
ασκορβικού οξέος και του δεϋδροασκορβικού οξέος που
περιέχονται στους οίνους και στα γλεύκη.
1.1. Μέθοδος αναφοράς (φθορισµοµετρική)
ΤοL-ασκορβικό οξύ οξειδώνεται µε τη βοήθεια του
ενεργού άνθρακα σε δεϋδροασκορβικό οξύ. Η ουσία αυτή
σχηµατίζει ένα φθορίζον παράγωγο αντιδρώντας µε την
ορθοφαινυλενοδιαµίνη ( OPDA).Μια δοκιµή παρουσία
βορικού οξέος επιτρέπει τον προσδιορισµό των παρασι-
τικών φθορισµών (µε τη δηµιουργία ενός συµπλόκου
βορικού οξέος —δεϋδροασκορβικού οξέος) η τιµή των
οποίων αφαιρείται κατά την φθορισµοµετρική µέτρηση.
1.2. Συνήθης µέθοδος (χρωµατοµετρική)
ΤοL-ασκορβικό οξύ οδειδώνεται µε ιώδιο προς δεϋδροα-
σκορβικό οξύ. Το προϊόν αυτό καταβυθίζεται µε τη
βοήθεια 2,4 δινιτροφαινυλαδραζίνης ως 2,4 δινιτροφαινυλυ-
δραζόνη. Μετά από διαχωρισµό του µε χρωµατογράφο
λεπτήςστιβάδαςκαιδιάλυσησεοξικόπεριβάλλον,ηουσία
αυτή που είναι χρώµατος ερυθρού µετράται µε φασµατοφω-
τοµετρία στα 500 nm.
2. ΜΕΘΟ∆ΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ (φθορισµοµετρική µέθοδος)
2.1. Αντιδραστήρια
2.1.1. ∆ιάλυµα διϋδροχλωρικής ορθο -φαινυλενοδιαµίνης,
(C6H10Cl2N2), 0,02 gανά 100 ml,που προετοιµάζεται για το
σκοπό αυτό. Το διάλυµα αυτό παρασκευάζεται κάθε φορά
πριν χρησιµοποιηθεί.
2.1.2. ∆ιάλυµα οξικού νατρίου τριϋδατικού ( CH3COONa 3H2O),
500 gανά λίτρο.
2.1.3. Μεικτό διάλυµα βορικού οξέος και οξικού νατρίου.
∆ιαλύονται 3 gβορικού οξέος ( H3BO3),σε 100mlδιαλύ-
µατος οξικού νατρίου (σηµείο 2.1.2.). Το διάλυµα αυτό
παρασκευάζεται κάθε φορά πριν χρησιµοποιηθεί.
2.1.4. ∆ιάλυµα παγόµορφου οξικού οξέος CH3COOH, (ρ20= 1,05 g/
ml)αραιωµένου στα 56 %κατ'όγκο το οποίο δίνει pH 1,2.
2.1.5. Πρότυπο διάλυµα L-ασκορβικού οξέος 1 gανά λίτρο.
∆ιαλύονται κατά τη στιγµή της χρήσης 50 mg L-ασκορ-
βικού οξέος ( C6H8O6),αφυδατωµένου εκ των προτέρων σε
έναν ξηραντήρα στο σκοτάδι, σε 50 mlδιαλύµατος οξικού
οξέος (σηµείο 2.1.4.).
2.1.6. Ενεργός άνθρακας πολύ καθαρός ( pA (Pro Analysi) (1)
Εισάγονται σε µια κωνική φιάλη χωρητικότητας δύο
λίτρων 100 gενεργού άνθρακα, προστίθενται 500 mlδιαλύ-
µατος υδροχλωρικού οξέος ( HCl), (ρ20= 1.19 g/ml) 10 % (v/
v).Το διάλυµα φέρεται εις βρασµόν, διηθείται σε γυάλινο
φίλτρο διαµέτρου πόρων 3. Ο κατ 'αυτόν τον τρόπο επεξερ-
γασµένος άνθρακας συλλέγεται σε κωνική φιάλη
χωρητικότητας δύο λίτρων προστίθεται ένα λίτρο ύδατος,
αναδεύεται και διηθείται σε γυάλινο φίλτρο το ίδιο
πορώδες, όπως παραπάνω. Επαναλαµβάνεται η εργασία
αυτήδύοφορές.Τουπόλειµµαεισάγεταισεκλίβανορυθµι-
σµένο στους 115 ±5 ºCεπί δώδεκα ώρες (π.χ. µία νύχτα).
2.2. Εξοπλισµός
2.2.1. Φθορισµόµετρο. Χρησιµοποιείται ένα φθορισµόµετρο
εφοδιασµένο µε λυχνία συνεχούς φάσµατος επιλέγοντας
την ελάχιστη ισχύ της λυχνίας. Τα βέλτιστα µήκη κύµατος1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 128
(1)Μία από τις εµπορικές ονοµασίες είναι «norite».
▼B
διέγερσης και εκποµπής για τη δοκιµασία θα προσδιορι-
στούν εκ των προτέρων και εξαρτώνται από τη
χρησιµοποιούµενη συσκευή. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το
µήκος κύµατος διέγερσης τοποθετείται στην περιοχή των
350nm,το µήκος κύµατος εκποµπής στην περιοχή των
430nm.Κυψελίδες µε οπτική διαδροµή 1 cm.
2.2.2. Γυάλινο φίλτρο πορώδους 3.
2.2.3. ∆οκιµαστικοί σωλήνες (διαµέτρου 10 mm).
2.2.4. Αναδευτήρας δοκιµαστικών σωλήνων.
2.3. Τρόπος εργασίας
2.3.1. Προετοιµασία του δείγµατος του οίνου ή του γλεύκους.
Λαµβάνεται όγκος οίνου ή γλεύκους ο οποίος αραιώνεται
στα 100 mlσε µία ογκοµετρική φιάλη µε διάλυµα οξικού
οξέος 56 %(σηµείο 2.1.4.) ώστε να ληφθεί ένα διάλυµα
του οποίου η συγκέντρωση σε L-ασκορβικό οξύ να περι-
λαµβάνεται µεταξύ 0 και 60 mgανά λίτρο. Το περιεχόµενο
τηςφιάληςοµογενοποιείταιµεανάδευση.Προστίθενται2 g
ενεργού άνθρακα (σηµείο 2.1.6.) και αφήνονται να ηρεµή-
σουν 15 λεπτά, ενώ περιοδικά ανακινούνται. Το
περιεχόµενο διηθείται σε συνηθισµένο διηθητικό χαρτί
αποµακρύνοντας τα πρώτα χιλιοστόλιτρα του διηθήµατος.
Σε δύο ογκοµετρικές φιάλες των 100 mlεισάγονται 5 ml
διηθήµατος και αντίστοιχα 5 mlµεικτού διαλύµατος
βορικού οξέος και οξικού νατρίου (2.1.3.) και 5 mlδιαλύ-
µατος οξικού νατρίου (σηµείο 2.1.2.). Αφήνονται να
ηρεµήσουν 15 λεπτά και συµπληρώνονται στα 100 mlµε
απεσταγµένο ύδωρ ενώ ανακινούνται περιοδικά.
Λαµβάνονται 2 mlτου περιεχοµένου της καθεµιάς φιάλης,
προστίθενται 5 mlδιαλύµατος ορθο -φαινυλενοδιαµίνης
(σηµείο 2.1.1.) και ανακινούνται ·αφήνουµε να προχωρήσει
η αντίδραση περίπου 30 λεπτά στο σκοτάδι και κατόπιν
εκτελούνται οι µετρήσεις στο φασµατοφθορισµόµετρο.
2.3.2. Καµπύληαναφοράς
Σε τρεις ογκοµετρικές φιάλες των 100 mlεισάγονται αντί-
στοιχα 2, 4, 6 mlδιαλύµατος L-ασκορβικού οξέος (σηµείο
2.1.5.), συµπληρώνονται στα 100 mlµε διάλυµα οξικού
οξέος (σηµείο 2.1.4.), οµογενοποιούνται µε ανάδευση. Τα
διαλύµατα αναφοράς που παρασκευάστηκαν περιέχουν
αντίστοιχα 2, 4, 6 mg/100 ml.
Προστίθενται 2 gενεργού άνθρακα (σηµείο 2.1.6.) σε
καθεµία από τις φιάλες και αφήνονται για 15 λεπτά ενώ
ανακινούνταιπεριοδικά.∆ιηθούνταισεσυνηθισµένοδιηθη-
τικό χαρτί ενώ αποµακρύνονται τα πρώτα χιλιοστόλιτρα.
Εισάγονται αντίστοιχα 5 mlκαθενός από τα διηθήµατα σε
τρεις ογκοµετρικές φιάλες των 100 ml (πρώτη σειρά),
επαναλαµβάνεται η εργασία σε µια δεύτερη σειρά των
τριών ογκοµετρικών φιαλών. Προστίθενται σε καθεµία από
τις φιάλες της πρώτης σειράς (που αντιστοιχούν στους
µάρτυρες) 5 mlµεικτού διαλύµατος βορικού οξέος και
οξικού νατρίου (σηµείο 2.1.3.) και σε καθεµία από τις
φιάλες της δεύτερης σειράς 5 mlδιαλύµατος οξικού
νατρίου (σηµείο 2.1.2.).
Αφήνονται οι φιάλες 15 λεπτά, ενώ ανακινούνται
περιοδικά, συµπληρώνοντας τα 100 mlµε απεσταγµένο
ύδωρ. Λαµβάνονται 2 mlτου περιεχοµένου κάθε φιάλης,
προστίθενται 5 mlδιαλύµατος ορθοφαινυλενοδιαµίνης
(σηµείο 2.1.1.), ανακινούνται, αφήνονται για να
προχωρήσει η αντίδραση για 30 λεπτά σε σκοτάδι και
κατόπιν γίνονται οι µετρήσεις στο φθορισµόµετρο.
2.3.3. Φθορισµοµετρικόςπροσδιορισµός
Ρυθµίζεται το µηδέν της κλίµακας χρησιµοποιώντας τον
αντίστοιχο µάρτυρα για κάθε διάλυµα της καµπύλης
αναφοράς και για το εξεταζόµενο διάλυµα. Εκτελούνται
κατόπιν οι µετρήσεις της έντασης φθορισµού για κάθε
διάλυµα της καµπύλης αναφοράς και για το άγνωστο
δείγµα.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 129
▼B
Κατασκευάζεται η καµπύλη αναφοράς ·η γραφική
παράσταση πρέπει να είναι γραµµική και να περνάει από
την τοµή των αξόνων. Η τιµή του αγνώστου δείγµατος
φέρεται σ 'αυτήν την ευθεία και λαµβάνεται η περιεκτι-
κότητα CτουL-ασκορβικού οξέος +δεϋδροασκορβικού
οξέος του εξεταζόµενου διαλύµατος.
2.3.4. Έκφρασητωναποτελεσµάτων
Η συγκέντρωση του οίνου σε L-ασκορβικό οξύ +δεϋδροα-
σκορβικόοξύεκφράζεταισεχιλιοστόγραµµαανάλίτροκαι
είναι ίση µε:
C·FF=συντελεστής αραίωσης.
3. ΣΥΝΗΘΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΣ (χρωµατοµετρική)
3.1. Αντιδραστήρια
3.1.1. ∆ιάλυµα µεταφωσφορικού οξέος 30 % (m/v):
λαµβάνονται 30 gµεταφωσφορικού οξέος ( HPO
3)n,που έχει
προηγουµένως τριβεί στο ιγδίο. Εκπλένεται γρήγορα µε
εµβύθισηκαιανακίνησησεαπεσταγµένούδωρ ·Τοπλυµένο
οξύ διαλύεται σε απεσταγµένο ύδωρ ανακινώντας µέσα σε
ογκοµετρική φιάλη των 100 ml,συµπληρώνονται µέχρι τη
χαραγή και το λαµβανόµενο διάλυµα έχει τίτλο 30 % (m/v)
περίπου σε µεταφωσφορικό οξύ.
3.1.2. ∆ιάλυµα µεταφωσφορικού οξέος 3 % (m/v)που παρασκευά-
ζεται κάθε φορά πριν τη χρήση του αραιώνοντας 1 /10οµ ε
απεσταγµένο ύδωρ του διαλύµατος (σηµείο 3.1.1.).
3.1.3. ∆ιάλυµα µεταφωσφορικού οξέος 1 % (m/v)που παρασκευά-
ζεται κάθε φορά πριν από τη χρήση του αραιώνοντας 1 /30ό
µε απεσταγµένο νερό του διαλύµατος (σηµείο 3.1.1.).
3.1.4. Εναιώρηµα πολυαµίδης
10 gσκόνης πολυαµίδης για χρωµατογραφία αναδεύονται
σε 60mlαπεσταγµένο ύδωρ µέχρι τη δηµιουργία αιωρή-
µατος και αφήνονται σε επαφή για δύο ώρες. Η
παρασκευαζόµενη ποσότητα αρκεί για τέσσερις προσδιορι-
σµούς.
3.1.5. Θειουρία ( H2NCSNH2)
3.1.6. ∆ιάλυµα ιωδίου ( I2) 0,05 M.
3.1.7. ∆ιάλυµα 2,4 -δινιτροφαινυλυδραζίνης 6 % (m/v).Εισάγονται
6g 2,4-διωιτροφαινυλυδραζίνης ( C6H6N4O4)σε 50mlπαγό-
µορφου οξικού οξέος (ρ20= 1,05 g/ml)· προστίθενται 50 ml
θειικούοξέος (ρ20= 1,84 g/ml)· η 2,4-δινιτροφαινυλυδραζίνη
διαλύεται κατά την ανακίνηση.
3.1.8. Οξικόςαιθυλεστέρας ( C4H8O2)µεπροσθήκη2 % (v/v)παγό-
µορφου οξικού οξέος (σηµείο 3.1.12.).
3.1.9. Χλωροφόρµιο ( CHCl3).
3.1.10. Υδατικό διάλυµα αµύλου 0,5 % (m/v).
3.1.11. Κινητή φάση:
οξικός αιθυλεστέρας ….............................. 50 vol.
χλωροφόρµιο …...................................... 60 vol.
παγόµορφο οξικό οξύ …............................. 5 vol.
Το µείγµα αφήνεται να ηρεµήσει επί δώδεκα ώρες πριν
χρησιµοποιηθεί.
3.1.12. Παγόµορφο οξικό οξύ ( CH3COOH) (ρ20= 1,05 g/ml).
3.1.13. ∆ιάλυµα L-ασκορβικού οξέος 0,1 g/100 mlδιαλύµατος
µεταφωσφορικού οξέος (σηµείο 3.1.3.).1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 130
▼B
3.2. Εξοπλισµός
3.2.1. Φυγόκεντρος εργαστηρίου και φυγοκεντρικοί σωλήνες των
50mlµε εσµυρισµένα πώµατα.
3.2.2. Υδατόλουτρο ψυχόµενο µε θερµοστάτη µεταξύ 5 και 10 ºC .
3.2.3. Υδατόλουτρο ψυχόµενο µε θερµοστάτη στους 20 ºC .
3.2.4. Χρωµατογραφικές πλάκες λεπτής στιβάδας έτοιµες προς
χρήση, 20 × 20 cm, µε επίχρισµα πηκτού πυριτίου G
(πάχος 0,25 ή 0,3 mm).
3.2.5. ∆οχείο χρωµατογράφησης.
3.2.6. Μικροπροχοΐδα που επιτρέπει την απόθεση όγκων 0,2 ml.
3.3.4. Φασµατοφωτόµετρο για µετρήσεις απορρόφησης στα
500nmεφοδιασµένο µε κυψελίδες των 10 mmοπτικής
διαδροµής.
3.3. Τρόπος εργασίας
3.3.1. Οξείδωσητου L-ασκορβικούοξέοςσεδεϋδροασκορβικόοξύ
Εισάγονται 50 mlοίνου σε µια ογκοµετρική φιάλη των
100ml,προστίθενται15 mlαιωρήµατοςπολυαµίδης(σηµείο
3.1.4.) και συµπληρώνονται ως τη χαραγή µε διάλυµαµεταφωσφορικού οξέος 3 %(σηµείο 3.1.2.). Το διάλυµα
αφήνεται επί µία ώρα ενώ αναδεύεται συχνά. ∆ιηθείται σε
πτυχωτό φίλτρο. Συλλέγονται 20 mlτου διηθήµατος σε
φυγκοκεντρικό σωλήνα, προστίθενται 1 mlδιαλύµατος
0,05 Μ ιωδίου (σηµείο 3.1.6.). Το περιεχόµενο οµογενο-
ποιείται µε ανατάραξη του φυγοκεντρικού σωλήνα
πωµατισµένου και, µετά από ένα λεπτό, ανάγεται η περίσ-
σεια του ιωδίου µε 25 mgπερίπου θειουρίας.
3.3.2. Σύνθεση και αποµόνωση της δις (2,4 -δινιτροφαινυλυδραζόνης)
τουδικετογουλονικούοξέος
Οσωλήναςεισάγεταισεψυχρόυδατόλουτροθερµοκρασίας
5— 10º C,προστίθενται 4 mlδιαλύµατος 2,4 -δινιτροφαινυ-
λυδραζίνης (σηµείο 3.1.7.). Το περιεχόµενο
οµογενοποιείται αποφεύγοντας να διαβραχεί το γυάλινο
πώµα. Πωµατίζεται προσεκτικά ο σωλήνας και αφήνεται
σε υδατόλουτρο των 20 ºCεπί 16 ώρες περίπου (π.χ. µια
νύχτα).
Στο περιεχόµενο του φυγοκεντρικού σωλήνα προστίθενται
15mlοξικού αιθυλεστέρα(σηµείο3.1.8.),οσωλήναςπωµα-
τίζεται, ανακινείται επί 30 δευτερόλεπτα και
φυγοκεντρείται επί πέντε λεπτά εφαρµόζοντας φυγόκεντρο
δύναµη 350 —400 g.Λαµβάνονται µε προχοΐδα 10 mlαπότη
φάση του οξικού αιθυλεστέρα και εισάγονται σε κωνική
φιάλη µε εσµυρισµένο πώµα. Προστίθενται στο περιεχό-µενο του σωλήνα 5 mlοξικού αιθυλεστέρα (σηµείο 3.1.8.).
Ο σωλήνας πωµατίζεται, ανακινείται επί 30 δευτερόλεπτα
και φυγοκεντρείται επί πέντε λεπτά στην ίδια ταχύτητα
όπως παραπάνω. Λαµβάνονται 5 mlεκχυλίσµατος οξικού
αιθυλεστέρα και ο όγκος αυτός προστίθεται στο διάλυµα
της πρώτης εκχύλισης στην κωνική φιάλη. Το µείγµα
οµογενοποιείται µε ανάδευση.
3.3.3. Αποµόνωσηµεχρωµατογραφίατηςδις(2,4 -δινιτροφαινυλυδρα-
ζόνης)Θα πραγµατοποιηθεί στις δύο ώρες που ακολουθούν
την εκχύλιση (σηµείο 3.3.2.)
Σε ύψος 2 cmαπό το κατώτερο µέρος της γυάλινης πλάκας
και σε απόσταση 2 cmαπό την πλάγια άκρη της πλάκας
εναποτίθεται σε ευθεία γραµµή όγκος 0,2 mlτου εκχυλί-
σµατος του οξικού αιθυλεστέρα. Εισάγεται η κινητή φάση
(σηµείο 3.1.11.) στο δοχείο χρωµατογραφίας µέχρι ύψους
1cmκαι αφήνεται να κορεσθεί η ατµόσφαιρα µε τους
ατµούς των διαλυτών. Εισάγεται γυάλινη πλάκα, αφήνεται
ο διαλύτης να µετακινηθεί µέχρι την ανώτερη άκρη της
πλάκας η οποία κατόπιν στεγνώνεται επί µία ώρα στον
απαγωγό. Αποξύνεται µε τη βοήθεια µιας σπάτουλας
κάθετα προς τη ζώνη µετακίνησης, η χρωµατιστή κόκκινη
ζώνη (χαρακτηριστική της 2,4 -δινιτροφαινυλυδραζόνης).
Συλλέγεται το προϊόν σ 'ένα φύλλο χαρτιού γλασέ και
µεταφέρεται ποσοτικά σε µία κωνική φιάλη µε εσµυρι-
σµένο πώµα, προστίθενται 4 mlοξικού οξέος (σηµείο1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 131
▼B
3.1.12.). Αφήνονται να αλληλεπιδράσουν επί 30 λεπτά υπό
συχνή ανακίνηση. Το µείγµα διηθείται σε πτυχωτό διηθη-
τικό χαρτί κατευθείαν µέσα στην κυψελίδα του
φασµατοφωτοµέτρου (σηµείο 3.2.7.). Το διήθηµα πρέπει να
είναι διαυγές. Ρυθµίζεται το µηδέν της κλίµακας των απορ-
ροφήσεων µε οξικό οξύ (σηµείο 3.1.12.) στα 500 nmκαι
µετράται η απορρόφηση του διαλύµατος.
3.3.4. Καµπύληαναφοράς
Εισάγονται στις τρεις ογκοµετρικές φιάλες των 100 ml
αντίστοιχα 5, 10 και 15 mlδιαλύµατος L-ασκορβικού οξέος
(σηµείο 3.1.13.), συµπληρώνεται ο όγκος µέχρι τη χαραγή
µε διάλυµα µεταφωσφορικού οξέος 1 %(σηµείο 3.1.3.). Τα
λαµβανόµενα διαλύµατα έχουν τίτλο αντίστοιχα 50, 100,
150mg/lσε ασκορβικό οξύ.
Λαµβάνονται 50 mlαπό καθένα από τα διαλύµατα σύµφωνα
µε τον τρόπο εργασίας που αναφέρεται στα σηµεία 3.3.1.,
3.3.2. και 3.3.3. Κατασκευάζεται η καµπύλη αναφοράς η
οποία πρέπει να είναι γραµµική και να περνά από την
τοµή των αξόνων.
3.3.5. Έκφρασητωναποτελεσµάτων
Η συγκέντρωση του οίνου σε L-ασκορβικό οξύ και
δεϋδροασκορβικό οξύ εκφράζεται σε χιλιοστόγραµµα ανά
λίτρο.
3.3.5.1. Υπολογισµοί
Φέρεται στην καµπύλη αναφοράς η τιµή της µετρούµενης
απορρόφησης στο σηµείο 3.3.3. και εξάγεται η
συγκέντρωση σε L-ασκορβικό οξύ και δεϋδροασκορβικό
οξύ του εξεταζόµενου διαλύµατος.
Σηµείωση:Αν η συγκέντρωση σε L-ασκορβικό οξύ και δεϋδροασκορ-
βικό οξύ είναι ανώτερη των 150 mg/lµειώστε τον όγκο του
δείγµατος σε 25, 20 ή 10 mlοίνου και πολλαπλασιάστε το
λαµβανόµενο αποτέλεσµα επί τον παράγοντα αραίωσης F.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 132
▼B
24.pH
1. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥ
Μέτρηση της διαφοράς δυναµικού µεταξύ δύο ηλεκτροδίων
εµβαπτισµένων στο εξεταζόµενο υγρό. Το ένα από τα δύο
ηλεκτρόδια αποκτά δυναµικό που εξαρτάται από το pHτου
διαλύµατος το δε άλλο ηλεκτρόδιο διατηρεί σταθερό και
γνωστό δυναµικό και αποτελεί το ηλεκτρόδιο αναφοράς.
2. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
2.1. pH µετρο βαθµονοµηµένο σε µονάδες pHπου επιτρέπει
µετρήσεις 0,05 της µονάδας τουλάχιστον.
2.2. Ηλεκτρόδια:
2.2.1. Ηλεκτρόδιο υάλου που φυλάσσεται σε απεσταγµένο ύδωρ.
2.2.2. Ηλεκτρόδιο αναφοράς καλοµέλανος -χλωριούχου καλίου
κορεσµένου που φυλάσσεται σε κορεσµένο διάλυµα
χλωριούχου καλίου.
2.2.3. Ή µεικτό ηλεκτρόδιο που φυλάσσεται σε απεσταγµένο
ύδωρ.
3. ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ
3.1. Ρυθµιστικά διαλύµατα:
3.1.1. — κεκορεσµένο διάλυµα όξινου τρυγικού καλίου. ∆ιάλυµα
που περιέχει τουλάχιστον 5,7 g/lόξινου τρυγικού
καλίου ( C4H5KO6),στους 20 ºC .Το διάλυµα αυτό µπορεί
να διατηρηθεί δύο µήνες παρουσία 0,1 gθυµόλης ανά
200ml.
pH/C144/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C145/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C1463,57στους 20 ºC
3,56στους 25 ºC
3,55στους 30 ºC
3.1.2. — διάλυµα 0,05 Μ όξινου φθαλικού καλίου. ∆ιάλυµα που
περιέχει 10,211 g/lόξινου φθαλικού καλίου ( C
8H5KO4),
στους20 ºC .(Μέγιστη διάρκεια διατήρησης: δύο µήνες)
pH/C144/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C145/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C1463,999στους 15 ºC
4,003στους 20 ºC
4,008στους 25 ºC
4,015στους 30 ºC
3.1.3. ∆ιάλυµα περιέχον:
φωσφορικό κάλιο, KH
2PO4…...................... 3,402 g
φωσφορικό δικάλιο, K2HPO4….................... 4,354 g
ύδωρ µέχρι …...................................... 1 l
(µέγιστη διάρκεια συντήρησης: δύο µήνες)
pH/C144/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C145/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C147/C1466,90στους 15 ºC
6,88στους 20 ºC
6,86στους 25 ºC
6,85στους 30 ºC
Σηµείωση:
Τα ρυθµιστικά διαλύµατα αναφοράς που πωλούνται στο
εµπόριο µπορούν να χρησιµοποιηθούν εξίσου καλά.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 133
▼B
4. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
4.1. Προετοιµασία του δείγµατος
4.1.1. Γλεύκηκαιοίνοι
Η µέτρηση γίνεται απευθείας στο γλεύκος ή τον οίνο.
4.1.2. Ανακαθαρισµένοσυµπυκνωµένογλεύκος
Αραιώνεται το διορθωµένο συµπυκνωµένο γλεύκος µε νερό
για να επιτευχθεί περιεκτικότητα 25 ± 0,5 % (m/m) σε
ολικά σάκχαρα (25 º Brix).
Αν Ρ είναι η συγκέντρωση τοις εκατό ( m/m)σε ολικά
σάκχαρα του ανακαθαρισµένου συµπυκνωµένου γλεύκους,
ζυγίζεται µάζα ίση προς
2500
P
και συµπληρώνεται στα 100 gµε ύδωρ. Το χρησιµοποιού-
µενο ύδωρ πρέπει να είναι αγωγιµότητας µικρότερης των 2
microsiemens/cm.
4.2. Ρύθµιση στο 0 της συσκευής
Η ρύθµιση στο 0 γίνεται πριν από κάθε µέτρηση,
ακολουθώντας τις οδηγίες που δίδονται για το δεδοµένο
µηχάνηµα.
4.3. Βαθµονόµηση του pH-µετρου
Η βαθµονόµηση γίνεται στους 20 ºCακολουθώντας τις
οδηγίες που δίδονται για το δεδοµένο µηχάνηµα µε τα
ρυθµιστικά διαλύµατα pH 6,88και 3,57 στους 20 ºC .
Χρησιµοποιείται το ρυθµιστικό διάλυµα pH 4,00στους 20 º
Cγια να ελεγχθεί η βαθµονόµηση της κλίµακας.
4.4. Μετρήσεις
Το ηλεκτρόδιο εµβαπτίζεται στο άγνωστο δείγµα του
οποίου η θερµοκρασία πρέπει να περιλαµβάνεται µεταξύ
20 και 25 ºCαλλά να είναι όσο γίνεται πιο κοντά στους
20ºC .Η ανάγνωση γίνεται απευθείας στην κλίµακα των
τιµών του pH.
Πραγµατοποιούνται τουλάχιστον δύο µετρήσεις για κάθε
δείγµα.
Καταγράφεται το αποτέλεσµα της µέσης αριθµητικής τιµής
των δύο µετρήσεων.
5. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
ΤοpHτου γλεύκους, του οίνου ή του διαλύµατος 25 % (m/
m) (25º Brix) του ανακαθαρισµένου συµπυκνωµένου γλεύ-
κους εκφράζεται µε δύο δεκαδικά ψηφία.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 134
▼B
25.∆ΙΟΞΕΙ∆ΙΟ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ
1. ΟΡΙΣΜΟΙ
Καλείται διοξείδιο του θείου αυτό που απαντάει στο
γλεύκος ή στον οίνο υπό τις ακόλουθες µορφές: H2SO3,H
SO3−του οποίου η ισορροπία είναι συνάρτηση του pHκαι
της θερµοκρασίας:
H2SO3
H++ HSO3−
ΤοH2SO3αντιπροσωπεύει το µοριακό διοξείδιο του θείου.
Καλείται ολικό διοξείδιο του θείου, το σύνολο των
διαφόρων µορφών διοξειδίου του θείου που απαντούν στον
οίνο είτε σε ελεύθερη κατάσταση, είτε µε µορφή ενώσεων.
2. ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΚΑΙ ΟΛΙΚΟ ∆ΙΟΞΕΙ∆ΙΟ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ
2.1. Αρχή των µεθόδων
2.1.1. Μέθοδοςαναφοράς
2.1.1.1. Οίνοι και γλεύκη
Το διοξείδιο του θείου παρασύρεται µε ρεύµα αέρα ή
αζώτου και διοχετεύεται σε αραιό και ουδέτερο διάλυµα
υπεροξειδίου του υδρογόνου όπου δεσµεύεται και οξειδώ-
νεται. Το σχηµατιζόµενο θειικό οξύ προσδιορίζεται µε
τιτλοδοτηµένο διάλυµα υδροξειδίου του νατρίου. Το
ελεύθερο διοξείδιο του θείου παρασύρεται µε διοχέτευση
εν ψυχρώ (10 º C).
Εάν η διοχέτευση γίνει εν θερµώ (100 ºCπερίπου) τότε
παρασύρεται το ολικό διοξείδιο του θείου.
2.1.1.2. Ανακαθαρισµένα συµπυκνωµένα γλεύκη
Το ολικό διοξείδιο του θείου αποχωρίζεται παρασυρόµενο
εν θερµώ (100 ºCπερίπου) από ανακαθαρισµένο συµπυκνω-
µένο γλεύκος που έχει αραιωθεί προηγουµένως.
2.1.2. Ταχείαµέθοδοςελέγχου (οίνοι και γλεύκη)
Το ελεύθερο διοξείδιο του θείου προσδιορίζεται µε άµεση
ιωδιοµετρική ογκοµέτρηση.
Το ενωµένο διοξείδιο του θείου προσδιορίζεται, στη συνέ-
χεια, µε ιωδιοµετρική ογκοµέτρηση µετά από αλκαλική
υδρόλυση. Προστιθέµενο στο ελεύθερο διοξείδιο του
θείου, προσδιορίζεται το ολικό διοξείδιο του θέου.
2.2. Μέθοδος αναφοράς
2.2.1. Εξοπλισµός
2.2.1.1. Η χρησιµοποιούµενη συσκευή πρέπει να είναι σύµφωνη µε
το παρακάτω σχήµα, κυρίως σε ό,τι αφορά τον ψυκτήρα.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 135
▼B
Σχήµα1
Οι διαστάσεις αναγράφονται σε χιλιοστόµετρα. Οι εσωτε-
ρικές διάµετροι των 4 οµοκέντρων σωλήνων που αποτελούν
τον ψυκτήρα είναι 45,34, 27 και 10 mm.
Η παροχή του αερίου κατά µήκος της συσκευής πρέπει να
είναι 40 l/hπερίπου. Η φιάλη που ευρίσκεται στο δεξιό
µέρος της συσκευής περιορίζει σε 20 έως 30 cmύδατος
την υποπίεση που δηµιουργείται από την αντλία ύδατος.
Για να είναι δυνατή η ρύθµιση της υποπιέσεως ώστε να
υπάρχει σταθερή παροχή, είναι σκόπιµο να προστεθεί
µετρητής της παροχής µε ηµιτριχοειδή σωλήνα µεταξύ της
φιάλης Β και του φιαλιδίου.
ΟσωλήναςπροσαγωγήςαερίωνστηφιάληΒ,καταλήγεισε
µικρή σφαίρα διαµέτρου 1 cmπου περιλαµβάνει στο
µεγάλο οριζόντιο κύκλο 20 οπές διαµέτρου 0,2 cm.Μπορεί
επίσηςνακαταλήγεισεγυάλινοπορώδες φίλτροπουεξασ-
φαλίζειτοσχηµατισµόµεγάλουαριθµούµικρώνφυσαλίδων
που επιτρέπουν καλή επαφή µεταξύ της αερίου και της
υγράς φάσεως.
2.2.1.2. Μικροπροχοΐδα
2.2.2. Αντιδραστήρια
2.2.2.1. Φωσφορικό οξύ 85 %( H3PO4)(ρ20= 1,71 g/ml).
2.2.2.2. ∆ιάλυµαυπεροξειδίουτουυδρογόνουπεριεκτικότητας9,1 g
σεH2O2/λίτρο (τρεις όγκοι).
2.2.2.3. ∆είκτης:
ερυθρό του µεθυλίου … ............................ 100mg,
κυανό του µεθυλενίου … ........................... 50mg,
αλκοόλη 50 % vol. ….............................. 100 ml.
2.2.2.4. ∆ιάλυµα υδροξειδίου του νατρίου ( NaOH), 0,01 M.
2.2.3. Τρόποςεργασίας
2.2.3.1. Προσδιορισµός του ελεύθερου διοξειδίου του
θείου
Ο οίνος, πριν από τον προσδιορισµό, πρέπει να διατηρηθεί
σε γεµάτη και πωµατισµένη φιάλη επί δύο ηµέρες πριν τον
προσδιορισµό.
Στη φιάλη Β φέρονται 2 έως 3 mlδιαλύµατος υπεροξειδίου
τουυδρογόνου(σηµείο2.2.2.2.),δύοσταγόνεςδείκτηκαιτο1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 136
▼B
διάλυµα του υπεροξειδίου του υδρογόνου εξουδετερώνεται
µε το διάλυµα υδροξειδίου του νατρίου (σηµείο 2.2.2.4.). Η
φιάλη Β προσαρµόζεται επίσης στη συσκευή.
Στη φιάλη Α χωρητικότητας 250 mlπου αποτελεί τµήµα
της συσκευής, φέρονται 50 mlδείγµατος και 15 mlφωσφο-
ρικού οξέος (σηµείο 2.2.2.1.). Η φιάλη τοποθετείται στη
θέση της.
∆ιοχετεύεται κατόπιν ο αέρας (ή το άζωτο) επί 15 λεπτά.
Το παρασυρόµενο ελεύθερο διοξείδιο του θείου οξειδώ-
νεται προς θειικό οξύ. Η φιάλη Β αποσυνδέεται από τη
συσκευή και το οξύ που έχει σχηµατισθεί ογκοµετρείται
µε το διάλυµα υδροξειδίου του νατρίου (σηµείο 2.2.2.4.).
Έστωnο αριθµός των καταναλωθέντων χιλιοστολίτρων.
2.2.3.2. Έκφραση των αποτελεσµάτων
Το ελεύθερο διοξείδιο του θείου εκφράζεται σε χιλιοστό-
γραµµα ανά λίτρο ( mg/l)χωρίς δεκαδικό ψηφίο.
2.2.3.2.1. Υπολογισµοί
Ελεύθερο διοξείδιο του θείου σε χιλιοστόγραµµα ανά
λίτρο: 6,4 n.
2.2.3.3. Προσδιορισµός του ολικού διοξειδίου του θείου
2.2.3.3.1. Όταν πρόκειται για ανακαθαρισµένα συµπυκνωµένα
γλεύκη, λαµβάνεται διάλυµα αραίωσης του δείγµατος 40 %
(m/v)όπως αναφέρεται στο κεφάλαιο «Ολική οξύτητα »
σηµείο 5.1.2. Στη φιάλη Α των 250 mlτης συσκευής
εισάγονται 50 mlαυτού του διαλύµατος και 5 mlφωσφο-
ρικού οξέος (σηµείο 2.2.1.2.). Η φιάλη προσαρµόζεται στη
συσκευή.
Οίνοι και γλεύκη
2.2.3.3.2. Προϋπολογιζόµενηπεριεκτικότητατουδείγµατος ≤50 mg/
lολικούSO2.Στη φιάλη Α των 250 mlτης συσκευής,
φέρονται 50 mlδείγµατος και 15 mlφωσφορικού οξέος
(σηµείο 2.2.2.1.). Η φιάλη προσαρµόζεται στη θέση της.
Παρόλα αυτά µέχρι τις ►M331Αυγούστου 1996 ◄το
αργότερο, χρησιµοποιούνται 5 mlφωσφορικού οξέος
(σηµείο 2.2.2.1.) αραιωµένου 25 % (m/v)για τον προσδιο-
ρισµό της περιεκτικότητας των χυµών σταφυλής σε
διοξείδιο του θείου.
2.2.3.3.3. Προϋπολογιζόµενηπεριεκτικότητατουδείγµατος ≥50 mg/
lολικούSO2.
Στη φιάλη Α των 100 mlτης συσκευής, φέρονται 20 ml
δείγµατος και 5 mlφωσφορικού οξέος (σηµείο 2.2.2.1.). Η
φιάλη προσαρµόζεται στη θέση της.
Στη φιάλη Β φέρονται 2 έως 3 mlδιαλύµατος υπεροξειδίου
του υδρογόνου (σηµείο 2.2.2.2.), εξουδετερώνονται όπως
προηγουµένως και ο οίνος που περιέχεται στη φιάλη Α
φέρεται σε βρασµό µε µικρή φλόγα ύψους 4 έως 5 cmη
οποία πρέπει να γλείψει άµεσα τον πυθµένα της φιάλης.
Κάτω από τη φιάλη Α δεν τοποθετείται µεταλλικό πλέγµα
αλλά δίσκος που έχει στο κέντρο άνοιγµα διαµέτρου
30mm.Αποφεύγεται έτσι η πυρόλυση των εκχυλισµατικών
ουσιών του οίνου πάνω στα τοιχώµατα της φιάλης.
Ο βρασµός διατηρείται όση ώρα διαρκεί η διαβίβαση του
ρεύµατοςαέρα(ήαζώτου).Μέσασε15λεπτά,έχειπαρασυ-
ρθεί και οξειδωθεί το ολικό διοξείδιο το θείου. Το θειικό
οξύ που σχηµατίζεται, ογκοµετρείται µε διάλυµα υδροξει-
δίου του νατρίου (σηµείο 2.2.2.4.).
Έστωnο αριθµός των καταναλωθέντων χιλιοστολίτρων.
2.2.3.4. Έκφραση των αποτελεσµάτων
Το ολικό διοξείδιο του θείου εκφράζεται σε χιλιοστό-
γραµµα ανά λίτρο ( mg/l)αντίστοιχα σε χιλιοστόγραµµα
ανά κιλό ( mg/kg)ολικών σακχάρων χωρίς δεκαδικό.
2.2.3.4.1. Υπολογισµός1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 137
▼B
Οίνοικαιγλεύκη
Ολικό διοξείδιο του θείου σε χιλιοστόγραµµα ανά λίτρο:
—δείγµατα πτωχά σε διοξείδιο του θείου (δείγµα 50 ml):
6,4 · n
—άλλα δείγµατα (δείγµα 20 ml):
16 · n
Συµπυκνωµέναανακαθαρισµέναγλεύκη
∆ιοξείδιο του θείου σε χιλιοστόγραµµα ανά χιλιόγραµµο
ολικών σακχάρων [δείγµα 50 ml — (σηµείο 2.2.3.3.1.)]:
1600 /C1n
Ρ
Ρ=περιεκτικότητα % (m/m)σε ολικά σάκχαρα.
2.2.3.4.2. Επαναληψιµότητα ( r)
—περιεκτικότητα < 50 mg/l (δείγµα 50 ml), r = 1 mg/l,
—περιεκτικότητα > 50 mg/l (δείγµα 20 ml), r = 6 mg/l.
2.2.3.4.3. Αναπαραγωγιµότητα ( R)
—περιεκτικότητα < 50 mg/l (δείγµα 50 ml), R = 9 mg/l,
—περιεκτικότητα > 50 mg/l (δείγµα 20 ml), R = 15 mg/l.
2.3. Ταχεία µέθοδος
2.3.1. Αντιδραστήρια
2.3.1.1. EDTA (Complexon III): ∆ινάτριο άλας τουαιθυλενο -διαµινο-
τετραοξικού οξέος ( C10H14N2Na2O8,2 H2O).
2.3.1.2. ∆ιάλυµα υδροξειδίου του νατρίου 4 M NaOH (160 g/l)
2.3.1.3. ∆ιάλυµα θειικού οξέος H2SO4[ρ20= 1,84 g/ml, 1/10 (v/v)]
2.3.1.4. ∆ιάλυµα αµύλου 5 g/l:
ποσότητα 5 gαµύλου προστίθεται σε 500 mlύδατος
περίπου. Το µείγµα φέρεται σε βρασµό υπό ταυτόχρονη
ανακίνηση και ο βρασµός διατηρείται επί δέκα λεπτά.
Προστίθενται 200 gχλωριούχου νατρίου ( NaCl).Αφού
ψυχθεί, το διάλυµα συµπληρώνεται µέχρις όγκου ενός
λίτρου.
2.3.1.5. ∆ιάλυµα ιωδίου 0,025 M( I2)
2.3.2. Εξοπλισµός
2.3.2.1. Κωνικές φιάλες 500 ml,
2.3.2.2. Προχοΐδα,
2.3.2.3. Σιφώνια 1, 2, 5 και 50 ml.
2.3.3. Τρόποςεργασίας
2.3.3.1. Ελεύθερο διοξείδιο του θείου
Σε κωνική φιάλη 500 mlφέρονται:
—5 0m lοίνου,
—5m lδιαλύµατος αµύλου (σηµείο 2.3.1.4.),
— 30 mg EDTA ( σηµείο 2.3.1.1.),
— 3 ml H2SO41/10 (v/v) (σηµείο 2.3.1.3.).
Επακολουθεί ογκοµέτρηση µε το διάλυµα ιωδίου 0,025 M
(σηµείο 2.3.1.5.) µέχρις ότου η κυανή χροιά παραµείνει
σαφής επί δέκα έως 15δευτερόλεπτα.Έστω nm lο αριθµός
των καταναλωθέντων χιλιοστολίτρων διαλύµατος ιωδίου.
2.3.3.2. Ολικό διοξείδιο του θείου
Προστίθενται8 mlδιαλύµατος4Μυδροξειδίουτουνατρίου
(σηµείο 2.3.1.2.), αναδεύεται µία φορά και αφήνεται πέντε
λεπτά σε επαφή. Προστίθεται µονοµιάς και υπό ζωηρή
ανάδευση, το περιεχόµενο µικρού ποτηριού που περιέχει
10mlδιαλύµατος θειικού οξέος 1 /10 (σηµείο 2.3.1.3.). Το
λαµβανόµενο διάλυµα ογκοµετρείται αµέσως µε διάλυµα1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 138
▼B
ιωδίου 0,025 Μ, (σηµείο 2.3.1.5.). Έστω n′ο αριθµός των
καταναλωθέντρων χιλιοστολίτρων διαλύµατος ιωδίου.
Προστίθενται 20 mlδιαλύµατος υδροξειδίου του νατρίου
4 Μ, (σηµείο 2.3.1.2.), αφήνονται σε ηρεµία επί πέντε
λεπτά, αφού προηγουµένως έχουν αναδευθεί µια φορά, και
τέλος αραιώνονται µε 200 mlύδατος όσο το δυνατόν πιο
ψυχρού.
Υπό ζωηρή ανάδευση, προστίθενται µονοµιάς 30 mlδιαλύ-
µατος θειικού οξέος 1 /10 (σηµείο 2.3.1.3.) που βρίσκονται
µέσα σε ένα δοκιµαστικό σωλήνα. Το ελευθερούµενο
διοξείδιο του θείου ογκοµετρείται µε διάλυµα ιωδίου
0,025M(σηµείο2.3.1.5.).Έστω n″τακαταναλωθένταχιλιο-
στόλιτρα του καταναλωθέντος διαλύµατος ιωδίου.
2.3.4. Έκφρασητωναποτελεσµάτων
2.3.4.1. Υπολογισµός
—ελεύθερο διοξείδιο του θείου σε χιλιοστόγραµµα ανά
λίτρο: 32 n,
—ολικόδιοξείδιοτουθείουσεχιλιοστόγραµµαανάλίτρο:
32 (n+n′+n″).
Παρατηρήσεις:
1.Για τους ερυθρούς οίνους που είναι πτωχοί σε διοξείδιο
του θείου, συνιστάται να χρησιµοποιείται διάλυµα
ιωδίου αραιότερο από 0,025 Μ, π.χ.: 0,01 Μ. Στην
περίπτωση αυτή, στους ανωτέρω τύπους, ο συντελεστής
32 αντικαθίσταται από το 12,8.
2.Κατά την ογκοµέτρηση των ερυθρών οίνων, συνιστάται
να φωτίζεται το δείγµα από κάτω µε δέσµη κίτρινου
φωτός η οποία λαµβάνεται µε τη βοήθεια κοινού ηλεκ-
τρικού λαµπτήρα και διαλύµατος χρωµικού καλίου που
τοποθετείται πάνω από αυτόν ή µε τη βοήθεια λυχνίας
ατµών νατρίου. Ο προσδιορισµός πρέπει να πραγµατο-
ποιείται µέσα σε σκοτεινό θάλαµο και να παρατηρείται
η διαφάνεια του οίνου, ο οποίος καθίσταται αδιαφανής
ευθύς µόλις επέλθει η αλλαγή χρώµατος του αµύλου µε
το πέρας της αντίδρασης.
3.Όταν η ανευρισκόµενη ποσότητα διοξειδίου του θείου
είναι παραπλήσια ή υπερβαίνει το ανώτατο επιτρεπτό
όριο, το ολικό διοξείδιο του θείου πρέπει να προσδιορί-
ζεται µε τη µέθοδο αναφοράς.
4.Όταν υπάρχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον προσδιο-
ρισµό του διοξειδίου του θείου, ο προσδιορισµός
γίνεται συµβατικά επί δείγµατος οίνου που έχει διατηρ-
ηθεί επί δύο ηµέρες απουσία αέρα σε θερµοκρασία 20 º
C.Ο προσδιορισµός πρέπει να διεξάγεται στην ίδια
θερµοκρασία.
5.∆εδοµένου ότι ορισµένες ουσίες σε όξινο περιβάλλον
οξειδώνονται από το ιώδιο, πρέπει, για ακριβέστερους
προσδιορισµούς, να καθορίζεται ο όγκος του διαλύµατος
ιωδίουπουκαταναλίσκεταιγιατηνοξείδωσηαυτή.Προς
το σκοπό αυτό, πρέπει το ελεύθερο διοξείδιο του θείου
να δεσµεύεται µε περίσσεια ακεταλδεΰδης ή
προπανάλης, πριν γίνει η ογκοµέτρηση µε το ιώδιο.
Συγκεκριµένα, σε 50 mlοίνου που φέρονται µέσα σε
κωνική φιάλη 300 ml,προστίθενται 5 mlδιαλύµατος
ακεταλδεΰδης ( C2H4O, 7 g/l) ή5mlδιαλύµατος
προπανάλης ( C3H6O, 10 g/l).
Η φιάλη πωµατίζεται και αφήνεται σε ηρεµία επί 30
λεπτά τουλάχιστον. Προστίθενται 3 mlθειικού οξέος 1 /
10 (σηµείο 2.3.1.3.) και διάλυµα ιωδίου 0,025 Μ (σηµείο
2.3.1.5.) σε ποσότητα επαρκή ώστε να επέλθει αλλαγή
του χρώµατος του αµύλου. Έστω n/tripleprimeο αριθµός των κατα-
ναλωθέντων χιλιοστολίτρων διαλύµατος ιωδίου. Ο
αριθµός αυτός πρέπει να αφαιρεθεί από το n(ελεύθερο
διοξείδιο του θείου) και από το n+n′+n″(ολικό
διοξείδιο του θείου).
Τοn/tripleprimeείναι γενικά πολύ µικρό: 0,2 έως 0,3 mlδιαλύ-
µατος ιωδίου 0,025 Μ. Εάν στον οίνο έχει προστεθεί
ασκορβικό οξύ, το n/tripleprimeείναι αρκετά µεγαλύτερο και
µπορεί, τουλάχιστον κατά προσέγγιση, να υπολογισθεί1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 139
▼B
η ποσότητα του προϊόντος αυτού από την τιµή του n/tripleprime,
γνωρίζοντας ότι 1 mlιωδίου 0,025 Μ οξειδώνει 4,4 mg
ασκορβικού οξέος. Με τη µέτρηση του n/tripleprime,είναι έτσι
επίσηςδυνατόναδιαπιστωθείχωρίςδυσκολία,σεποιους
οίνους έχει προστεθεί ασκορβικό οξύ σε ποσότητα
µεγαλύτερη από 20 mg/lυπό την προϋπόθεση ότι το οξύ
δεν έχει στο µεταξύ υποστεί οξείδωση.
3. ΜΟΡΙΑΚΟ ∆ΙΟΞΕΙ∆ΙΟ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ
3.1. Αρχή της µεθόδου
Το ποσοστό του µοριακού διοξειδίου του θείου, H2SO3,στο
ελεύθερο διοξείδιο του θείου υπολογίζεται συναρτήσει του
pH,του αλκοολικού τίτλου και της θερµοκρασίας.
Για δεδοµένη θερµοκρασία και αλκοολικό τίτλο:
H2SO3
H++ HSO3−
(1) H2SO3 ½/C138 ¼L
10pH/C0pkM ðÞþ1
µε
pKM=p KT/C0Aﬃﬃ
Ip
1þBﬃﬃ
Ip
L= [ H2SO3] + [HSO3−]
—I=ιοντική ισχύς,
—Α και Β =συντελεστές οι οποίοι µεταβάλλονται µε τη
θερµοκρασία και τον αλκοολικό τίτλο,
—KT=θερµοδυναµική σταθερά διαστάσεως ·η τιµή
τηςpkTδίνεται στον πίνακα Ι συναρτήσει του
αλκοολικού τίτλου και της θερµοκρασίας,
—KM=µεικτή σταθερά διαστάσεως.
Λαµβάνοντας για την ιοντική ισχύ Iτη µέση τιµή 0,038, ο
πίνακας 2 δίνει τις τιµές της pkM,συναρτήσει της θερµο-
κρασίας και του αλκοολικού τίτλου.
Η περιεκτικότητα σε µοριακό διοξείδιο του θείου που
υπολογίζεται από τη σχέση (1) δίνεται στον πίνακα 3
συναρτήσει του pH,της θερµοκρασίας και του αλκοολικού
τίτλου.
3.2. Υπολογισµός
Γνωρίζοντας το pHτου οίνου και τον αλκοολικό του τίτλο,
το ποσοστό του µοριακού διοξειδίου του θείου δίνεται από
τον πίνακα 3 για θερµοκρασία tº C.Έστω Χ %.
Περιεκτικότητα σε µοριακό διοξείδιο του θείου σε mg/l:
x·C
C=περιεκτικότητα σε ελεύθερο διοξείδιο του θείου σε
mg/l.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 140
▼B
Πίνακας 1
Τιµές της θερµοδυναµικής σταθεράς PKT
Αλκοολικός
όγκος
(%)Θερµοκρασία ºC
20 25 30 35 40
0 1,798 2,000 2,219 2,334 2,493
5 1,897 2,098 2,299 2,397 2,527
10 1,997 2,198 2,394 2,488 2,606
15 2,099 2,301 2,503 2,607 2,728
20 2,203 2,406 2,628 2,754 2,895
Πίνακας 2
Τιµές της µεικτής σταθεράς διαστάσεως PKM (I = 0,038)
Αλκοολικός
όγκος
(%)Θερµοκρασία ºC
20 25 30 35 40
0 1,723 1,925 2,143 2,257 2,416
5 1,819 2,020 2,220 2,317 2,446
10 1,916 2,116 2,311 2,405 2,522
15 2,014 2,216 2,417 2,520 2,640
20 2,114 2,317 2,538 2,663 2,803
Πίνακας 3
Μοριακό διοξείδιο του θείου σε ποσοστό του ελεύθερου διοξειδίου του
θείου (Ι= 0,038)
pHΤ=2 0º C
Αλκοολικός όγκος ( %)
0 5 10 15 20
2,8 7,73 9,46 11,55 14,07 17,09
2,9 6,24 7,66 9,40 11,51 14,07
3,0 5,02 6,18 7,61 9,36 11,51
3,1 4,03 4,98 6,14 7,58 9,36
3,2 3,22 3,99 4,94 6,12 7,58
3,3 2,58 3,20 3,98 4,92 6,12
3,4 2,06 2,56 3,18 3,95 4,92
3,5 1,64 2,04 2,54 3,16 3,95
3,6 1,31 1,63 2,03 2,53 3,16
3,7 1,04 1,30 1,62 2,02 2,53
3,8 0,83 1,03 1,29 1,61 2,02
Τ=2 5º C
2,8 11,47 14,23 17,15 20,67 24,75
2,9 9,58 11,65 14,12 17,15 22,71
3,0 7,76 9,48 11,55 14,12 17,18
3,1 6,27 7,68 9,40 11,55 14,15
3,2 5,04 6,20 7,61 9,40 11,58
3,3 4,05 4,99 6,14 7,61 9,42
3,4 3,24 4,00 4,94 6,14 7,63
3,5 2,60 3,20 3,97 4,94 6,16
3,6 2,07 2,56 3,18 3,97 4,55
3,7 1,65 2,05 2,54 3,18 3,98
3,8 1,32 1,63 2,03 2,54 3,181990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 141
▼B
pHΤ=2 0º C
Αλκοολικός όγκος ( %)
0 5 10 15 20
Τ=3 0º C
2,8 18,05 20,83 24,49 29,28 35,36
2,9 14,89 17,28 20,48 24,75 30,29
3,0 12,20 14,23 16,98 20,71 25,66
3,1 9,94 11,65 13,98 17,18 21,52
3,2 8,06 9,48 11,44 14,15 17,88
3,3 6,51 7,68 9,30 11,58 14,75
3,4 5,24 6,20 7,53 9,42 12,08
3,5 4,21 4,99 6,08 7,63 9,84
3,6 3,37 4,00 4,89 6,16 7,98
3,7 2,69 3,21 3,92 4,95 6,44
3,8 2,16 2,56 3,14 3,98 5,19
Τ=3 5º C
2,8 22,27 24,75 28,71 34,42 42,18
2,9 18,53 20,71 24,24 29,42 36,69
3,0 15,31 17,18 20,26 24,88 31,52
3,1 12,55 14,15 16,79 20,83 26,77
3,2 10,24 11,58 13,82 17,28 22,51
3,3 8,31 9,42 11,30 14,23 18,74
3,4 6,71 7,63 9,19 11,65 15,49
3,5 5,44 6,16 7,44 9,48 12,71
3,6 4,34 4,95 6,00 7,68 10,36
3,7 3,48 3,98 4,88 6,20 8,41
3,8 2,78 3,18 3,87 4,99 6,80
Τ=4 0º C
2,8 29,23 30,68 34,52 40,89 50,14
2,9 24,70 26,01 29,52 35,47 44,74
3,0 20,67 21,83 24,96 30,39 38,85
3,1 17,15 18,16 20,90 25,75 33,54
3,2 14,12 14,98 17,35 21,60 28,62
3,3 11,55 12,28 14,29 17,96 24,15
3,4 9,40 10,00 11,70 14,81 20,19
3,5 7,61 8,11 9,52 12,13 16,73
3,6 6,14 6,56 7,71 9,88 13,77
3,7 4,94 5,28 6,22 8,01 11,25
3,8 3,97 4,24 5,01 6,47 9,151990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 142
▼B
26.ΝΑΤΡΙΟ
1. ΑΡΧΗ ΤΩΝ ΜΕΘΟ∆ΩΝ
1.1. Μέθοδος αναφοράς: Φασµατοφωτοµετρία ατοµικής απορ-
ρόφησης
Το νάτριο προσδιορίζεται απευθείας στον οίνο µε φασµα-
τοφωτοµετρία ατοµικής απορρόφησης µετά από προσθήκη
φασµατικού ρυθµιστικού διαλύµατος χλωριούχου καισίου
προς αποφυγή ιονισµού του νατρίου.
1.2. Συνήθης µέθοδος: φλογοφωτοµετρία
Το νάτριο προσδιορίζεται απευθείας στον οίνο, αφού αυτός
αραιωθεί σε αναλογία 1 /10ο ή και περισσότερο, µε
φλογοφωτοµετρία.
2. ΜΕΘΟ∆ΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ
2.1. Αντιδραστήρια
2.1.1. ∆ιάλυµανατρίου1 g/l:
διαλύονται 2,542 gαποξηραµένου NaCl,σε απεσταγµένο
ύδωρ και συµπληρώνεται το διάλυµα µέχρις όγκου ενός
λίτρου ή χρησιµοποιείται πρότυπο διάλυµα νατρίου του
εµπορίου 1 g/l.
Το διάλυµα διατηρείται σε φιάλη από πολυαιθυλένιο.
2.1.2. ∆ιάλυµααναφοράς:
κιτρικό οξύ, C6H8O7,H2O… .................... 3,5 g
σακχαρόζη ρ.α. C12H22O11… .................... 1,5 g
γλυκερίνη ρ.α. C3H8O3… ....................... 5,0 g
άνυδρο χλωριούχο ασβέστιο ρ.α. CaCI2….... 50,0 mg
άνυδρο χλωριούχο µαγνήσιο ρ.α. MgCI2….... 50,0 mg
απόλυτη αλκοόλη C2H5OH ….................. 50,0 mg
απιονισµένο ύδωρ µέχρι 500 ml…............ 500 ml
2.1.3. ∆ιάλυµαχλωριούχουκαισίου5 %σεκαίσιο:
∆ιαλύονται 6,33 gχλωριούχου καισίου CsCIσε 100 ml
αποσταγµένου ύδατος.
2.2. Εξοπλισµός
2.2.1. Φασµατοφωτόµετρο ατοµικής απορρόφησης µε καυστήρα
για αέριο και ακετυλένιο.
2.2.2. Λυχνία κοίλης καθόδου από νάτριο.
2.3. Τρόπος εργασίας
2.3.1. Προετοιµασίατουδείγµατος
Λαµβάνονται 2,5 mlοίνου, φέρονται σε ογκοµετρική φιάλη
50ml,προστίθεται 1 mlδιαλύµατος χλωριούχου καισίου
(σηµείο 2.1.3.) και συµπληρώνεται µέχρι τη χαραγή µε
απεσταγµένο ύδωρ.
2.3.2. Βαθµονόµηση
Σε µια σειρά ογκοµετρικών φιαλών 100 ml,φέρονται 5 ml
προτύπου διαλύµατος αναφοράς προστίθενται 0 - 2,5 - 5 -
7,5 - 10 ml διαλύµατος νατρίου 1 g/l (σηµείο 2.1.1.), που
προηγουµένως έχει αραιωθεί κατά 1 /100,προστίθενται σε
όλες τις φιάλες 2 mlτου διαλύµατος του χλωριούχου
καισίου (σηµείο 2.1.3.) και συµπληρώνεται ο όγκος µέχρι
τα 100mlµε απεσταγµένο ύδωρ.
Τα παρασκευασθέντα πρότυπα διαλύµατα έχουν αντι-
στοίχως 0 - 0,25 - 0,50 - 0,75 - 1,00 mg νατρίου ανά λίτρο1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 143
▼B
και περιέχουν 1 gκαισίου ανά λίτρο. Τα διαλύµατα αυτά
φυλάσσονται σε φιαλίδια πολυαιθυλενίου.
2.3.3. Προσδιορισµός
Επιλέγεταιτοµήκοςκύµατος589,0 nm.Ρυθµίζεταιτοµηδέν
µε το διάλυµα που περιέχει 1 gκαισίου ανά λίτρο (σηµείο
2.3.2.). Αναρροφάται απευθείας ο αραιωµένος οίνος µέσα
στον καυστήρα του φασµατοφωτοµέτρου και κατόπιν,
διαδοχικώς, τα πρότυπα διαλύµατα (σηµείο 2.3.2.). Σηµειώ-
νονται οιαπορροφήσεις.Οιπροσδιορισµοί εκτελούνταιεις
διπλούν.
2.4. Έκφραση των αποτελεσµάτων
2.4.1. Τρόποςυπολογισµού
Χαράσσεται η καµπύλη απορρόφησης συναρτήσει της
συγκέντρωσης νατρίου των προτύπων διαλυµάτων.
Σηµειώνεται στην καµπύλη αυτή η απορρόφηση που
ελήφθηγιατοδείγµατουαραιωµένουοίνουκαιπροσδιορί-
ζεται η συγκέντρωση Cσε χιλιοστόγραµµα ανά λίτρο.
Η συγκέντρωση του νατρίου σε χιλιοστόγραµµα ανά λίτρο
οίνου χωρίς δεκαδικό ψηφίο θα είναι:
20 · C
2.4.2. Επαναληψιµότητα: r
— r = 1 + 0,024 ximg/l,
—xi=συγκέντρωση σε Naτου δείγµατος, mg/l.
2.4.3. Αναπαραγωγιµότητα: R
R = 2,5 + 0,05 ximg/l,
xi=συγκέντρωση νατρίου στο δείγµα σε mg/l.
ΣΥΝΗΘΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΣ3.1. Αντιδραστήρια
3.1.1. Πρότυποδιάλυµα20 mg Na/l:
απόλυτη αλκοόλη ( C
2H5OH) …................ 10 ml
κιτρικό οξύ ( C6H8O7,H2O)… ................... 700 mg
σακχαρόζη ( C12H22O11)… ...................... 300 mg
γλυκερίνη ( C3H8O3)… ......................... 1000 mg
όξινο τρυγικό κάλιο ( C4H5KO6) …............ 481,3 mg
χλωριούχο ασβέστιο άνυδρο ( Ca Cl2)… ...... 10 mg
χλωριούχο µαγνήσιο άνυδρο ( Mg Cl2)… ..... 10 mg
χλωριούχο νάτριο ξηρό ( NaCl) …............ 50,84 mg
ύδωρ µέχρι συµπληρώσεως …................ 1 l
3.1.2. ∆ιάλυµααραίωσης:
απόλυτη αλκοόλη ( C2H5OH) …................ 10 ml
κιτρικό οξύ ( C6H8O7.H2O)… ................... 700 mg
σακχαρόζη ( C12H22O11)… ...................... 300 mg
γλυκερίνη ( C3H8O3)… ......................... 1000 ml
όξινο τρυγικό κάλιο ( C4H5KO6) …............ 481,3 mg
χλωριούχο ασβέστιο άνυδρο ( Ca Cl2)… ...... 10 mg
χλωριούχο µαγνήσιο άνυδρο ( Mg Cl2)… ..... 10 mg
ύδωρ µέχρι συµπληρώσεως …................ 1 l1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 144
▼B
Για την παρασκευή των διαλυµάτων (σηµεία 3.1.1. και
3.1.2.) διαλύεται το όξινο τρυγικό κάλιο σε 500 mlπερίπου
πολύ ζεστού απεσταγµένου ύδατος, αναµειγνύεται το
διάλυµα µε τα άλλα συστατικά τα οποία προηγουµένως
έχουν διαλυθεί σε 400 mlαπεσταγµένου ύδατος και το
προκύπτον διάλυµα συµπληρώνεται µέχρις όγκου ενός
λίτρου.
Στα διαλύµατα προστίθενται δύο σταγόνες ισοθειοκυανικού
αλλυλίου (σιναπελαίου) και διατηρούνται σε φιάλες από
πολυαιθυλένιο.
3.2. Εξοπλισµός
3.2.1. Φλογοφωτόµετρο µε τροφοδοσία αέρα -βουτανίου
3.3. Τρόπος εργασίας
3.3.1. Βαθµονόµηση
Σε µια σειρά ογκοµετρικών φιαλών 100 ml,φέρονται 5, 10,
15, 20 και 25 mlτου διαλύµατος νατρίου 20 mg/l (σηµείο
3.1.1.) και συµπληρώνονται µέχρι τα 100 mlµε διάλυµα
αραίωσης (σηµείο 3.1.2.). Λαµβάνονται διαλύµατα που
περιέχουν αντιστοίχως 1, 2, 3, 4 και 5 mgνατρίου ανά
λίτρο.
3.3.2. Προσδιορισµός
Οι µετρήσεις πραγµατοποιούνται στα 589,0 nm.Το 100%
της διαπερατότητας ρυθµίζεται µε απεσταγµένο ύδωρ.
Αναρροφώνται απευθείας στον καυστήρα του φωτοµέτρου
διαδοχικώς, τα πρότυπα διαλύµατα και κατόπιν ο οίνος
αραιωµένος σε αναλογία 1 /10µε απεσταγµένο ύδωρ.
Σηµειώνονται οι τιµές διαπερατότητας επί τοις εκατό.
Εφόσον χρειάζεται, ο ήδη αραιωµένος 1 /10οίνος, αραιώ-
νεται µε το διάλυµα αραίωσης (σηµείο 3.3.2.).
3.4. Έκφραση των αποτελεσµάτων
3.4.1. Τρόποςυπολογισµού
Χαράσσεται η καµπύλη διαπερατότητας επί τοις εκατό και
σηµειώνεται η τιµή για το δείγµα αραιωµένου οίνου στην
καµπύλη αυτή και προσδιορίζεται η συγκέντρωση Cτου
νατρίου. Η συγκέντρωση του νατρίου σε χιλιοστόγραµµα
ανά λίτρο δίνεται από τον τύπο:
C·F
F=συντελεστής αραίωσης.
3.4.2. Επαναληψιµότητα: r
οίνοι (πλην vins de liqueur): r = 1,4 mg/l,
vins de liqueur r = 2,0 mg/l.
3.4.3. Αναπαραγωγιµότητα: R
R = 4,7 + 0,8 ximg/l,
xi=συγκέντρωση σε Να του δείγµατος, mg/l.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 145
▼B
27.ΚΑΛΙΟ
1. ΑΡΧΗ ΤΩΝ ΜΕΘΟ∆ΩΝ
1.1. Μέθοδος αναφοράς
Το κάλιο προσδιορίζεται απευθείας στον οίνο µε φασµα-
τοφωτοµετρία ατοµικής απορρόφησης, µετά από προσθήκη
φασµατικού ρυθµιστικού διαλύµατος χλωριούχου καισίου
προς αποφυγή ιονισµού του καλίου.
1.2. Συνήθης µέθοδος
Το κάλιο προσδιορίζεται απευθείας στον οίνο, αφού αυτός
αραιωθεί κατά 1 /10ή/και περισσότερο, µε φλογοφωτοµε-
τρία.
2. ΜΕΘΟ∆ΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ
2.1. Αντιδραστήρια
2.1.1. ∆ιάλυµακαλίου1 g/l
∆ιαλύονται 4,813 gόξινο τρυγικού καλίου σε απεσταγµένο
ύδωρ και το διάλυµα συµπληρώνεται µέχρις όγκου ενός
λίτρουήπρότυποδιάλυµακαλίουτουεµπορίουσυγκεντρώ-
σεως 1g/l.
2.1.2. Πρότυποδιάλυµα
—κιτρικό οξύ ( C6H8O7,H2O) …................ 3,5 g
—σακχαρόζη ( C12H22O11)… .................... 1,5 g
—γλυκερίνη ( C3H8O3)…....................... 5,0 g
—χλωριούχο ασβέστιο άνυδρο ( Ca Cl2)….... 50 mg
—χλωριούχο µαγνήσιο άνυδρο ( Mg Cl2)… ... 5 0 m g
—απόλυτη αλκοόλη ( C2H5OH)…............. 50 ml
—Ύδωρ µέχρι … .............................. 500 ml
2.1.3. ∆ιάλυµαχλωριούχουκαισίου5 %σεCs
∆ιαλύονται 6,33 g CsClσε 100mlαπεσταγµένο ύδωρ.
2.2. Εξοπλισµός
2.2.1. Φασµατοφωτόµετρο ατοµικής απορρόφησης µε καυστήρα
για αέρα και ακετυλένιο.
2.2.2. Λυχνία κοίλης καθόδου από κάλιο.
2.3. Τρόπος επεξεργασίας
2.3.1. Προετοιµασίατουδείγµατος
Λαµβάνονται 2,5 mlοίνου (που έχει προηγουµένως αραι-
ωθεί 1/10),φέρονται σε ογκοµετρική φιάλη 50 ml,
προστίθεται 1 mlδιαλύµατος χλωριούχου καισίου (σηµείο
2.1.3.) και το διάλυµα συµπληρώνεται µέχρι τη χαραγή µε
απεσταγµένο ύδωρ.
2.3.2. Βαθµονόµηση
Σε µια σειρά ογκοµετρικών φιαλών 100 ml,φέρονται 5 ml
προτύπου διαλύµατος (σηµείο 2.1.2.), προστίθενται 0 — 2,0
— 4,0 — 6,0 — 8,0 ml διαλύµατος καλίου 1 g/l (σηµείο
2.1.11.), που προηγουµένωςέχει αραιωθεί κατά 1 /10,
προστίθενται σε όλες τις φιάλες 2 mlδιαλύµατος
χλωριούχου καισίου (σηµείο 2.1.3.) και συµπληρώνεται οόγκος µέχρι τα 100 mlµε απεσταγµένο ύδωρ. Τα παρα-
σκευαζόµενα πρότυπα διαλύµατα αναφοράς που
αντιστοιχούνσε0,2,4,6και8 mgκαλίουανάλίτρο,περιέ-
χουν 1gκαισίου ανά λίτρο και φυλάσσονται σε φιαλίδια
πολυαιθυλενίου.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 146
▼B
2.3.3. Προσδιορισµός
Επιλέγεται µήκος κύµατος 769,9 nm.Ρυθµίζεται το µηδέν
µε το πρότυπο διάλυµα που περιέχει 1 gκαισίου ανά λίτρο
(σηµείο2.3.2.).Οαραιωµένοςοίνοςαναρροφάταιαπευθείας
µέσα στον καυστήρα του φασµατοφωτοµέτρου και κατόπιν
αναρροφώνται διαδοχικώς τα πρότυπα διαλύµατα. Σηµειώ-
νονται οι απορροφήσεις. Οι προσδιορισµοί
πραγµατοποιούνται εις διπλούν.
2.4. Έκφραση των αποτελεσµάτων
2.4.1. Τρόποςυπολογισµού
Χαράσσεται η καµπύλη απορρόφησης µε βάση τις τιµές
συγκέντρωσης του καλίου των προτύπων διαλυµάτων
σύγκρισης.
Ηµέσητιµήτωναπορροφήσεωντουδείγµατοςαραιωµένου
οίνου µε βάση την καµπύλη αυτή, µας δίνει τη
συγκέντρωση Cτου καλίου σε χιλιοστόγραµµα ανά λίτρο.
Ησυγκέντρωσηκαλίουσεχιλιοστόγραµµαανάλίτροοίνου
δίνεται (χωρίς δεκαδικά) από τον τύπο: F×C
F=συντελεστής αραίωσης (εδώ 200).
2.4.2. Επαναληψιµότητα:( r)
— r = 35 mg/l.
2.4.3. Αναπαραγωγιµότητα:( R)
— R = 66 mg/l.
2.4.4. Άλλεςεκφράσειςτωναποτελεσµάτων
—σε χιλιοστοϊσοδύναµα ανά λίτρο: 0,0256 ×F×C ,
—σε όξινο τρυγικό κάλιο σε mgανά λίτρο: 4,813 ×F×C .
3. ΣΥΝΗΘΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΣ: ΦΛΟΓΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΑ
3.1. Αντιδραστήρια
3.1.1. ∆ιάλυµααναφορά100 mgΚ/l:
απόλυτη αλκοόλη ( C2H5OH) …................ 10 ml
κιτρικό οξύ ( C6H8O7,H2O)… .................. 700 mg
σακχαρόζη ( C12H22O11)… ...................... 300 mg
γλυκερίνη ( C3H8O3)… ......................... 1000 mg
χλωριούχο νάτριο ξηρό ( NaCl) …............ 50,8 mg
χλωριούχο ασβέστιο άνυδρο ( Ca Cl2)… ...... 10 mg
χλωριούχο µαγνήσιο άνυδρο ( Mg Cl2)… ..... 10 mg
όξινο τρυγικό κάλιο ( C4H5KO6) …............ 481,3 mg
ύδωρ µέχρι …................................. 1 l
Γιατηνπαρασκευήτουδιαλύµατοςαυτού,τοόξινοτρυγικό
κάλιο διαλύεται σε 500 mlαπεσταγµένου ύδατος πολύ
ζεστού, το διάλυµα αναµειγνύεται µε τα άλλα συστατικά τα
οποία κι αυτά προηγουµένως έχουν διαλυθεί σε 400 ml
απεσταγµένουύδατοςκαιτοπροκύπτονδιάλυµασυµπληρώ-
νεται µέχρις όγκου ενός λίτρου.
3.1.2. ∆ιάλυµααραίωσης:
απόλυτη αλκοόλη ( C2H5OH) …................ 10 ml
κιτρικό οξύ ( C6H8O7,H2O)… .................. 700 mg
σακχαρόζη ( C12H22O11)… ...................... 300 mg
γλυκερίνη ( C3H8O3)… ......................... 1000 mg
χλωριούχο νάτριο ( NaCl) …................... 50,8 mg1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 147
▼B
χλωριούχο ασβέστιο άνυδρο ( Ca Cl2)… ...... 10 mg
χλωριούχο µαγνήσιο άνυδρο ( Mg Cl2)… ..... 10 mg
τρυγικό οξύ ( C4H6O6)…....................... 383 mg
ύδωρ µέχρι …................................. 1000 ml
Στα διαλύµατα προστίθενται δύο σταγόνες 160 θειοκυα-
νικού αλλυλίου (σιναπέλαιου) και διατηρούνται σε φιάλες
από πολυαθυλένιο.
3.2. Εξοπλισµός
3.2.1. Φλογοφωτόµετρο µε τροφοδοσία µείγµατος αέρα -βουτα-
νίου.
3.3. Τρόπος εργασίας
3.3.1. Βαθµονόµηση
Σε σειρά ογκοµετρικών φιαλών 100 ml,φέρονται 25, 50, 75
και100mlπροτύπουδιαλύµατος(σηµείο3.1.1.),συµπληρώ-
νονται µέχρι τα 100 mlµε το διάλυµα αραίωσης (σηµείο
3.1.2.) και λαµβάνονται έτσι διαλύµατα που περιέχουν αντι-
στοίχως 25, 50, 75 και 100 mgκαλίου ανά λίτρο.
3.3.2. Προσδιορισµός
Οι µετρήσεις πραγµατοποιούνται στα 766 nm.Το 100 %
διαπερατότητας ρυθµίζεται µε απεσταγµένο ύδωρ. Αναρρο-
φώνται απευθείας στον καυστήρα του φωτοµέτρου,
διαδοχικά, τα πρότυπα διαλύµατα (σηµείο 3.1.3.) και
κατόπιν οι οίνος αραιωµένος 1 /10µε απεσταγµένο ύδωρ.
Σηµειώνονται οι τιµές διαπερατότητας επί τοις εκατό.
Εφόσον χρειάζεται, ο ήδη αραιωµένος 1 /10οίνος, αραιώ-
νεται µε το διάλυµα αραίωσης (σηµείο 3.1.2.).
3.4. Έκφραση των αποτελεσµάτων
3.4.1. Τρόποςυπολογισµού
Χαράσσεται η καµπύλη µεταβολής των τιµών διαπερα-
τότητας επί τους εκατό συναρτήσει της συγκεντρώσεως
καλίου των προτύπων διαλυµάτων. Με βάση την καµπύλη
αυτή και από την τιµή διαπερατότητας που βρέθηκε για το
δείγµα του αραιωµένου οίνου, προσδιορίζεται η
συγκέντρωση Cτου καλίου.
Η συγκέντρωση του καλίου σε χιλιοστόγραµµα ανά λίτρο
(χωρίς δεκαδικά) δίνεται από τον τύπο:
C×F
F=συντελεστής αραίωσης.
3.4.2. Επαναληψιµότητα: r
— r = 17 mg/l.
3.4.3. Αναπαραγωγιµότητα: R
— R = 66 mg/l.
3.4.4. Άλλοςτρόποςέκφρασηςτωναποτελεσµάτων
—σε χιλιοστοϊσοδύναµα ανά λίτρο: 0,0256 ×F×C ,
—σε όξινο τρυγικό κάλιο, χιλιοστόγραµµα ανά λίτρο:
4,813×F×C .1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 148
▼B
28.ΜΑΓΝΗΣΙΟ
1. ΑΡΧΗ
Το µαγνήσιο προσδιορίζεται απευθείας στον οίνο,
κατάλληλα αραιωµένο, µε τη µέθοδο της φασµατοφωτοµε-
τρίας ατοµικής απορρόφησης.
2. ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ
2.1. Πυκνό πρότυπο διάλυµα περιεκτικότητας σε µαγνήσιο 1 g/l.
Χρησιµοποιείται πρότυπο διάλυµα µαγνησίου του εµπο-
ρίου. Το διάλυµα αυτό µπορεί να παρασκευασθεί
διαλύοντας 8,3646 gχλωριούχου µαγνησίου ( MgCl2·H2O)σε
απεσταγµένο ύδωρ και συµπληρώνοντας µέχρις όγκου ενός
λίτρου.
2.2. Αραιό πρότυπο διάλυµα περιεκτικότητας σε µαγνήσιο 5 mg/l
ανά λίτρο.
Παρατήρηση:Τα πρότυπα διαλύµατα µαγνησίου διατηρούνται σε φιάλες
από πολυαιθυλένιο.
3. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
3.1. Φασµατοφωτόµετρο ατοµικής απορρόφησης εφοδιασµένο
µε καυστήρα ο οποίος τροφοδοτείται µε αέρα και ακετυ-
λένιο.
3.2. Λυχνία µε κοίλη κάθοδο από µαγνήσιο.
4. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
4.1. Προετοιµασία του δείγµατος
Ο οίνος αραιώνεται µε απεσταγµένο ύδωρ σε αναλογία 1 /
100.
4.2. Βαθµονόµηση
Σε µια σειρά ογκοµετρικών φιαλών 100 ml,φέρονται 5, 10,
15 και 20 mlτου διαλύµατος (σηµείο 2.2.) και συµπληρώ-
νονται µέχρι τα 100 mlµε απεσταγµένο ύδωρ. Τα
παρασκευαζόµενα διαλύµατα περιέχουν αντιστοίχως 0,25
0,50 0,75 1 mgµαγνησίου ανά λίτρο. Τα διαλύµατα αυτά
διατηρούνται σε φιάλες από πολυαιθυλένιο.
4.3. Προσδιορισµός
Επιλέγεται το µήκος κύµατος 285 nm.Ρυθµίζεται το µηδέν
της κλίµακας των απορροφήσεων µε απεσταγµένο ύδωρ.
Στον καυστήρα του φασµατοφωτοµέτρου αναρροφάται
απευθείας το αραιωµένο δείγµα οίνου και κατόπιν,
διαδοχικά, τα πρότυπα διαλύµατα που περιγράφονται στο
σηµείο 4.2.
Σηµειώνονται οι απορροφήσεις ·οι προσδιορισµοί εκτε-
λούνται εις διπλούν.
5. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
5.1. Τρόπος υπολογισµού
Χαράσσεται η καµπύλη µεταβολής της απορρόφησης
συναρτήσει της συγκεντρώσεως µαγνησίου µε τη βοήθεια
των προτύπων διαλυµάτων.
Απότηµέσητιµήτωναπορροφήσεωντουδείγµατοςαραιω-
µένου οίνου και µε τη βοήθεια της καµπύλης αυτής,
προσδιορίζεται η συγκέντρωση Cτου µαγνησίου.
Η συγκέντρωση του µαγνησίου, εκφραζόµενη σε χιλιοστό-
γραµµα ανά λίτρο οίνου (χωρίς δεκαδικά) δίνεται από τον
τύπο:1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 149
▼B
100. C
5.2. Επαναληψιµότητα: r
— r = 3 mg/l.
5.3. Αναπαραγωγιµότητα: R
— R = 8 mg/l.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 150
▼B
29.ΑΣΒΕΣΤΙΟ
1. ΑΡΧΗ
Το ασβέστιο προσδιορίζεται απευθείας στον οίνο,
κατάλληλα αραιωµένο, µε τη µέθοδο της φασµατοφωτοµε-
τρίας ατοµικής απορρόφησης, µετά από προσθήκη ενός
φασµατικού ρυθµιστικού διαλύµατος.
2. ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ
2.1. Πρότυπο διάλυµα περιεκτικότητας σε ασβέστιο 1 g/l.
Χρησιµοποιείται πρότυπο διάλυµα ασβεστίου του εµπορίου
σε 1g/l.Το διάλυµα αυτό µπορεί να παρασκευασθεί
διαλύοντας 2,5 gανθρακικού ασβεστίου, CaCO3,σε επαρκή
ποσότητα HCl 1/10 (v/v) για να επιτευχθεί η διάλυση και
συµπληρώνονταςµέχριςόγκουενόςλίτρουµεαπεσταγµένο
ύδωρ.
2.2. Αραιό πρότυπο διάλυµα περιεκτικότητας σε ασβέστιο 50 mg
ανά λίτρο.
Παρατήρηση:
Τα πρότυπα διαλύµατα ασβεστίου διατηρούνται σε φιάλες
από πολυαιθυλένιο.
2.3. ∆ιάλυµα χλωριούχου λανθανίου περιεκτικότητας σε
λανθάνιο 50 g/l:
διαλύονται 13,369 gχλωριούχου λανθανίου, LaCl3·7H2Oσε
απεσταγµένο ύδωρ, προστίθεται 1 ml HCIαραιωµένου 1 /10
(v/v)και συµπληρώνεται ο όγκος µέχρι τα 100 ml.
3. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
3.1. Φασµατοφωτόµετρο ατοµικής απορρόφησης εφοδιασµένο
µε καυστήρα ο οποίος τροφοδοτείται µε αέρα και ακετυ-
λένιο.
3.2. Λυχνία µε κοίλη κάθοδο από ασβέστιο.
4. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
4.1. Προετοιµασία του δείγµατος
Σε ογκοµετρική φιάλη 20 ml,φέρεται 1 mlδιαλύµατος
(σηµείο 2.3.) και το διάλυµα συµπληρώνεται µέχρι τη
χαραγή µε απεσταγµένο ύδωρ. Ο οίνος, αραιωµένος σε
αναλογία 1 /20,περιέχει 5 gλανθανίου ανά λίτρο.
Παρατήρηση:
Για τους γλυκούς οίνους, συγκέντρωση 5 gλανθανίου ανά
λίτρο είναι επαρκής υπό την προϋπόθεση ότι µε την
αραίωση η περιεκτικότητα σε σάκχαρα γίνεται κατώτερη
των 2,5 gανά λίτρο. Για µεγαλύτερες συγκεντρώσεις
σακχάρων, είναι αναγκαίο η περιεκτικότητα σε λανθάνιο
να είναι 10 gανά λίτρο.
4.2. Βαθµονόµηση
Σε πέντε ογκοµετρικές φιάλες 100 ml,φέρονται 0, 5, 10, 15
και 20mlτου διαλύµατος (σηµείο 2.2.), προστίθενται σε
όλες τις φιάλες 10 mlτου διαλύµατος (σηµείο 2.3.) και
συµπληρώνεται ο όγκος µέχρι τα 100 mlµε απεσταγµένο
ύδωρ.Ταπαρασκευαζόµεναπρότυπαδιαλύµαταέχουντίτλο
0- 2,5 - 5 - 7,5 και 10mgασβεστίου ανά λίτρο αντίστοιχα
και περιέχουν 5 gλανθανίου ανά λίτρο. Τα διαλύµατα αυτά
διατηρούνται σε φιάλες από πολυαιθυλένιο.
4.3. Προσδιορισµός
Επιλέγεται µήκος κύµατος 422,7 nm.Ρυθµίζεται το µηδέν
της κλίµακας των απορροφήσεων µε το διάλυµα που
περιέχει 5 gλανθανίου ανά λίτρο (σηµείο 4.2.). Στον
καυστήρα του φασµατοφωτοµέτρου αναρροφάται απευθείας1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 151
▼B
ο αραιωµένος οίνος και κατόπιν διαδοχικά τα πρότυπα
διαλύµατα που περιγράφονται στο σηµείο 4.2. Σηµειώ-
νονται οι τιµές απορρόφησης. Οι προσδιορισµοί
εκτελούνται εις διπλούν.
5. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
5.1. Τρόπος υπολογισµού
Χαράσσεται η καµπύλη µεταβολής της απορρόφησης
συναρτήσει της συγκεντρώσεως ασβεστίου µε τη βοήθεια
των προτύπων διαλυµάτων.
Απότηµέσητιµήτωναπορροφήσεωντουδείγµατοςαραιω-
µένου οίνου και µε τη βοήθεια της καµπύλης αυτής
προσδιορίζεται η συγκέντρωση Cτου ασβεστίου. Η
συγκέντρωση του ασβεστίου, εκφραζόµενη σε χιλιοστό-
γραµµα ανά λίτρο οίνου χωρίς δεκαδικό ψηφίο, δίνεται
από τον τύπο:
20. C
5.2. Επαναληψιµότητα:
—περιεκτικότητα < 60 mg/l: r = 27 mg/l,
—περιεκτικότητα > 60 mg/l: r = 4 mg/l.
5.3. Αναπαραγωγιµότητα: R
— R = 0,114 xi− 0,5,
—xi=συγκέντρωση σε mg/lτου δείγµατος.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 152
▼B
30.ΣΙ∆ΗΡΟΣ
1. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥ
ΜΕΘΟ∆ΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ
Μετά από κατάλληλη αραίωση του οίνου και αποµάκρυνση
της αλκοόλης, ο σίδηρος προσδιορίζεται απευθείας µε τη
µέθοδο της φασµατοφωτοµετρίας ατοµικής απορρόφησης.
ΣΥΝΗΘΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΣ
Μετά από υγρή καύση του οίνου µε υπεροξείδιο του υδρο-
γόνου, ο τρισθενής σίδηρος ανάγεται και προσδιορίζεται
υπό τη µορφή του δισθενούς σιδήρου χάρις στον ερυθρό
χρωµατισµό που δίνει αυτός ορθοφαινανθρολίνη.
2. ΜΕΘΟ∆ΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ
2.1. Αντιδραστήρια
2.1.1. Πυκνό πρότυπο διάλυµα τρισθενούς σιδήρου περιεκτι-
κότητας 1 g/l.
Χρησιµοποιείται πρότυπο διάλυµα του εµπορίου. Το
διάλυµα αυτό µπορεί να παρασκευασθεί διαλύοντας
8,6341 gθειικού άλατος σιδήρου III —αµµωνίου
[FeNH4(SO4)2, 12H2O]σε απεσταγµένο ύδωρ οξινισµένο
ελαφρώς µε υδροχλωρικό οξύ 1 Μ και συµπληρώνοντας
µέχρις όγκου ενός λίτρου.
2.1.2. Αραιωµένο πρότυπο διάλυµα σιδήρου τίτλου 100 χιλιο-
στογράµµων ανά λίτρο.
2.2. Εξοπλισµός
2.2.1. Περιστροφική διάταξη εξατµίσεως µε θερµοστατούµενο
υδρόλουτρο.
2.2.2. Φασµατοφωτόµετρο ατοµικής απορρόφησης εφοδιασµένο
µε καθετήρα που τροφοδοτείται µε αέρα και ακετυλένιο.
2.2.3. Λυχνία µε κοίλη κάθοδο από σίδηρο.
2.3. Τρόπος εργασίας
2.3.1. Προετοιµασίατουδείγµατος
Η αλκοόλη του οίνου αποµακρύνεται συµπυκνώνοντας το
δείγµα στο µισό του όγκου µε τη βοήθεια περιστροφικής
διάταξης εξατµίσεως (50 — 60º C).Το υπόλειµµα επαναφέ-
ρεται στον αρχικό όγκο µε απεσταγµένο ύδωρ.
Πριν από τον προσδιορισµό, πραγµατοποιείται αν χρεια-
στεί ορισµένη αραίωση.
2.3.2. Βαθµονόµηση
Σε πέντε ογκοµετρικές φιάλες 100 ml,φέρονται 1, 2, 3, 4
και 5mlτου διαλύµατος σιδήρου µε τίτλο 100 χιλιο-
στογράµµων ανά λίτρο (σηµείο 2.1.2.) και συµπληρώνεται
ο όγκος µέχρι τα 100 mlµε απεσταγµένο ύδωρ. Τα παρα-
σκευαζόµενα διαλύµατα έχουν τίτλο 1, 2, 3, 4 και 5 mg
σιδήρου ανά λίτρο αντιστοιχίας.
Τα διαλύµατα αυτά διατηρούνται σε φιάλες από πολυαιθυ-
λένιο.
2.3.3. Προσδιορισµός
Επιλέγεται µήκος κύµατος 248,3 nm.Ρυθµίζεται το µηδέν
της κλίµακας των τιµών απορρόφησης µε απεσταγµένο
ύδωρ. Αναρροφάται απευθείας το αραιωµένο δείγµα µέσα
στον καυστήρα τουφασµατοφωτοµέτρου και κατόπιν,
διαδοχικά, τα πρότυπα διαλύµατα που αναφέρονται στο
σηµείο 2.3.2. Σηµειώνονται οι απορροφήσεις. Οι προσδιο-
ρισµοί εκτελούνται εις διπλούν.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 153
▼B
2.4. Έκφραση των αποτελεσµάτων
2.4.1. Τρόποςυπολογισµού:
χαράσσεται η καµπύλη µεταβολής της απορρόφησης
συναρτήσει της συγκεντρώσεως σιδήρου µε τη βοήθεια
των προτύπων διαλυµάτων. Από τη µέση τιµή της απορ-
ρόφησης που ευρίσκεται για το δείγµα του αραιωµένου
οίνου, προσδιορίζεται µε βάση την καµπύλη αυτή, η
συγκέντρωση του σιδήρου C.
Η συγκέντρωση του σιδήρου, εκφραζόµενη σε χιλιοστό-
γραµµα ανά λίτρο οίνου, µε ένα δεκαδικό ψηφίο, είναι:
C. FF=συντελεστής αραίωσης
3. ΣΥΝΗΘΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΣ
3. Αντιδραστήρια
3.1.1. ∆ιάλυµα υπεροξειδίου του υδρογόνου ( H
2O2) 30 % (m/v),
απαλλαγµένο σιδήρου.
3.1.2 ∆ιάλυµα υδροχλωρικού οξέος 1 Μ, απαλλαγµένο σιδήρου.
3.1.3. Υδροξείδιο του αµµωνίου (ρ20= 0,92 g/ml).
3.1.4. Τεµαχίδια ελαφρόπετρας που έχουν υποστεί κατεργασία µε
ζέονυδροχλωρικόοξύαραιωµένο1 /2καιπλυθείκατόπινµε
απεσταγµένο ύδωρ.
3.1.5. ∆ιάλυµα υδροκινόνης ( C6H6O2) 2,5 %,οξινισµένο µε 1 ml
καθαρού θειικού οξέος (ρ20= 1,84 g/ml) για κάθε 100 ml
διαλύµατος. Το διάλυµα αυτό διατηρείται σε κίτρινη φιάλη
µέσα σε ψυγείο και αντικαθίσταται ευθύς µόλις εµφανισθεί
η ελαχιστότερη φαιά χρώση (καφέτιασµα).
3.1.6. ∆ιάλυµα θειώδους νατρίου ( Na2SO3)2 0%παρασκευασµένο
από ουδέτερο και άνυδρο θειώδες νάτριο.
3.1.7. ∆ιάλυµα ορθοφαινανθρολίνης ( C12H8N2,H2O)σε 0,5 %
αλκοόλη 96 % vol.
3.1.8. ∆ιάλυµα οξικού αµµωνίου ( CH3COONH4) 20 % (m/v).
3.1.9. ∆ιάλυµα τρισθενούς σιδήρου µε 1 gσιδήρου ανά λίτρο.
Χρησιµοποιείται πρότυπο διάλυµα του εµπορίου. Το
διάλυµα αυτό µπορεί να παρασκευασθεί διαλύοντας
8,6341gεναµµώνιου θειικού σιδήρου [ NH4Fe(SO4)2, 12H2O]
σε 100mlδιαλύµατος υδροχλωρικού οξέος 1 Μ (σηµείο
3.1.2.) και συµπληρώνοντας µέχρις όγκου ενός λίτρου µε
το διάλυµα υδροχλωρικού οξέος (σηµείο 3.1.2.), 1 M.
3.1.10. Αραιό πρότυπο διάλυµα σιδήρου 100 χιλιοστογράµµων ανά
λίτρο.
3.2. Εξοπλισµός
3.2.1. Ωοειδής φιάλη Kjeldahl 100 ml.
3.2.2. Φασµατοφωτόµετρο που επιτρέπει την εκτέλεση µετρή-
σεων σε µήκος κύµατος 508 nm.
3.3. Τρόπος εργασίας
3.3.1. Καύσηενυγρώτωνοργανικώνσυστατικών.
3.3.1.1. Οίνος του οποίου η περιεκτικότητα σε σάκχαρα
είναι µικρότερη των 50 g/l.
Σε φιάλη Kjeldahl,εισάγονται 25 mlοίνου, 10 mlδιαλύ-
µατος υπεροξειδίου του υδρογόνου (σηµείο 3.1.1.) και
µερικά τεµάχια ελαφρόπετρας (σηµείο 3.1.4.). Το υγρό
συµπυκνώνεται µέχρις όγκου 2 έως 3 ml.
Μετά από ψύξη, προστίθεται µε προσοχή ώστε να µη
βραχούν τα τοιχώµατα της φιάλης, υδροξείδιο του αµµω-
νίου (σηµείο 3.1.3.) σε ποσότητα τόση όση χρειάζεται για
να καταστεί το υγρό αλκαλικό και να καταβυθισθούν τα
υδροξείδια.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 154
▼B
Μετά από ψύξη, στο αλκαλικό υγρό προστίθεται διάλυµα
υδροχλωρικού οξέος 1 Μ (σηµείο 3.1.2.) σε ποσότητα
τόση όση χρειάζεται για να διαλυθεί τοίζηµα των υδροξει-
δίων και το λαµβανόµενο διάλυµα µεταγγίζεται σε µια
ογκοµετρικήφιάλη100 ml.Αφούεκπλυθείηφιάλη Kjeldahl
µετοδιάλυµατουυδροχλωρικούοξέος1Μ(σηµείο3.1.2.),
συµπλήρωνεταιοόγκοςµέχριτα100 mlµετοίδιοδιάλυµα.
3.3.1.2. Γλεύκη και οίνοι των οποίων η περιεκτικότητα σε
σάκχαρα είναι µεγαλύτερη από 50 g/l.
3.3.1.2.1. Περιεκτικότητα σε σάκχαρα µεταξύ 50 g/lκαι 200g/l.
Το δείγµα των 25 mlγλεύκους ή οίνου, υφίσταται κατερ-
γασία µε 20 mlδιαλύµατος υπεροξειδίου του υδρογόνου
(σηµείο 3.1.1.).
Συνεχίζετε όπως περιγράφεται στο σηµείο 3.3.1.1.
3.3.1.2.2. Περιεκτικότητα σε σάκχαρα µεγαλύτερη από 200 g/l.
Τα δείγµατα του γλεύκους ή οίνου, πρέπει προηγουµένως
να αραιώνονται σε αραίωση 1 /2ή ακόµη και 1 /4και να
υφίστανται κατεργασία σύµφωνα µε τον τρόπο εργασίας
του σηµείου 3.3.1.2.1.
3.3.2. Τυφλό
Πραγµατοποιείται µε απεσταγµένο ύδωρ τυφλή δοκιµή,
χρησιµοποιώντας τον ίδιο όγκο διαλύµατος υπεροξειδίου
του υδρογόνου µε εκείνον που χρησιµοποιείται για την
υγρή καύση και ακολουθώντας το πειραµατικό πρωτόκολλο
που περιγράφεται στο σηµείο 3.3.1.1.
3.3.3. Προσδιορισµός
Λαµβάνονται 20 mlαπό το υδροχλωρικό διάλυµα του
προϊόντος της υγρής καύσης του δείγµατος (σηµείο
3.3.1.1.)και20 mlτουυδροχλωρικούδιαλύµατοςτηςτυφλής
δοκιµής(σηµείο3.3.2.)καιεισάγονταισεδύοογκοµετρικές
φιάλες 50 ml.Σε κάθε φιάλη προστίθενται 2 mlτου διαλύ-
µατος υδροκινόνης (σηµείο 3.1.5.), 2 mlτου διαλύµατος
θειώδους νατρίου (σηµείο 3.1.6.) και 1 mlτου διαλύµατος
ορθοφαινανθρολίνης (σηµείο 3.1.7.). Το διάλυµα αφήνεται
σε ηρεµία επί 15 λεπτά για να πραγµατοποιηθεί η αναγωγή
τουFe IIIσεFe II.Προστίθενται 10 mlτου διαλύµατος
οξικού αµµωνίου (σηµείο 3.1.8.), συµπληρώνεται ο όγκος
µέχρι τα 50 mlµε απεσταγµένο ύδωρ και ανακινούνται οι
δύο ογκοµετρικές φιάλες. Μετράται η απορρόφηση στα
508mmτου εξεταζόµενου διαλύµατος, ρυθµίζοντας το
µηδέν της κλίµακας των τιµών απορρόφησης µε το διάλυµα
που προέρχεται από την τυφλή δοκιµή.
3.3.4. Βαθµονόµηση
Σε τέσσερις ογκοµετρικές φιάλες των 50 mlτοποθετούνται
0,5— 1 — 1,5 — 2 ml του διαλύµατος µε 100 mgσιδήρου
ανά λίτρο (σηµείο 3.1.10.) και 20 mlαπεσταγµένου ύδατος.
Ηεργασίασυνεχίζεταισύµφωναµετοντρόποπουπεριγρά-
φεται στο σηµείο 3.3.3. και µετριέται η απορρόφηση
καθενός από τα παρασκευασθέντα διαλύµατα σύγκρισης
που περιέχουν στο δοκίµιο, 50, 100, 150 και 200 µικρο-
γραµµάρια σιδήρου αντιστοίχως.
3.4. Έκφραση των αποτελεσµάτων
3.4.1. Τρόποςυπολογισµού
Χαράσσεται η καµπύλη µεταβολής της απορρόφησης
συναρτήσει της συγκεντρώσεως σιδήρου µε τη βοήθεια
τωνδιαλυµάτωνσύγκρισης.Απότηντιµήτηςαπορρόφησης
που βρίσκεται για το προς εξέταση διάλυµα, προσδιορί-
ζεται η συγκέντρωση Cτου σιδήρου που περιέχεται στο
δοκίµιο των 20 mlυδροχλωρικού διαλύµατος της υγρής
καύσης, δηλαδή σε 5 mlδείγµατος προς ανάλυση.
Η συγκέντρωση του σιδήρου, εκφραζόµενη σε χιλιοστό-
γραµµα ανά λίτρο οίνου, µε ένα δεκαδικό ψηφίο είναι:
200. C1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 155
▼B
Εάν ο οίνος (ή το γλεύκος) έχει αραιωθεί, η συγκέντρωση
του σιδήρου εκφραζόµενη σε χιλιοστόγραµµα ανά λίτρο
οίνου µε ένα δεκαδικό ψηφίο είναι:
200. C. F
F=συντελεστής αραίωσης.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 156
▼B
31.ΧΑΛΚΟΣ
1. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥ
Χρησιµοποιείται φασµατοφωτοµετρική µέθοδος ατοµικής
απορροφήσεως.
2. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
2.1. Κάψα λευκόχρυσου.
2.2. Φασµατοφωτόµετρο ατοµικής απορροφήσεως.
2.3. Λυχνία µε κοίλη κάθοδο από χαλκό.
2.4. Αέριο τροφοδοσίας: αέρας, ακετυλένιο ή /και πρωτοξείδιο
του αζώτου.
3. ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ
3.1. Μεταλλικός χαλκός.
3.2. Πυκνό νιτρικό οξύ 65 % (HNO3)(ρ20= 1,38 g/ml).
3.3. ∆ιάλυµα αραιού νιτρικού οξέος 1 /2 (v/v).
3.4. ∆ιάλυµα χαλκού 1 g/l:
χρησιµοποιείται πρότυπο διάλυµα χαλκού του εµπορίου ή
παρασκευάζεται ζυγίζοντας 1,000 gµεταλλικού χαλκού που
µεταφέρεται ποσοτικά σε ογκοµετρική φιάλη των 1 000 ml.
Προστίθεται αραιό νιτρικό οξύ 1 /2 (σηµείο 3.3.) σε
ποσότητα ακριβώς απαραίτητη για να διαλυθεί το µέταλλο,
προστίθενται10 mlπυκνούνιτρικούοξέος(σηµείο3.2.)και
συµπληρώνονται ως τη χαραγή µε δισαπεσταγµένο ύδωρ.
3.5. ∆ιάλυµα χαλκού 100 mg/l:
λαµβάνονται 10 mlτου διαλύµατος (σηµείο 3.4.) και
εισάγονται σε ογκοµετρική φιάλη των 100 ml.Συµπληρώ-
νεται ο όγκος µε δισαπεσταγµένο ύδωρ.
4. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
4.1. Προετοιµασία του δείγµατος και µέτρηση του χαλκού
Αν χρειαστεί το δείγµα αραιώνεται αναλόγως µε δισαπε-
σταγµένο ύδωρ.
4.2. Χάραξη της καµπύλης αναφοράς
Λαµβάνονται 0,5 —1—2m l διαλύµατος (σηµείο 3.5.)
(100mgχαλκού ανά λίτρο), φέρονται σε ογκοµετρικές
φιάλες των 100 mlκαι ο όγκος συµπληρώνεται µε δισαπε-
σταγµένο ύδωρ. Τα λαµβανόµενα διαλύµατα περιέχουν
αντίστοιχα 0,5 — 1 — 2 mg/l χαλκού.
4.3. Προσδιορισµός
Επιλέγεται το µήκος κύµατος 324,8. Ρυθµίζεται το 0 της
κλίµακας των απορροφήσεων µε δισεπεσταγµένο ύδωρ.
Αναρροφάται απευθείας το αραιωµένο δείγµα µέσα στον
καυστήρα του φασµατοφωτόµετρου και κατόπιν, διαδοχικά,
τα πρότυπα διαλύµατα που αναφέρονται στο σηµείο 4.2.
Σηµειώνονται οι απορροφήσεις. Οι προσδιορισµοί εκτε-
λούνται εις διπλούν.
5. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
5.1. Τρόπος υπολογισµού
Χαράσσεται η καµπύλη µεταβολής της απορρόφησης
συναρτήσει της συγκέντρωσης χαλκού των προτύπων
διαλυµάτων. Η λαµβανοµένη τιµή απορρόφησης φέρεται
στην καµπύλη αναφοράς και εξάγεται η συγκέντρωση C
σεmg/l.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 157
▼B
ΑνFείναι ο συντελεστής αραίωσης, η περιεκτικότητα του
οίνου σε χαλκό σε χιλιοστόγραµµα ανά λίτρο είναι: F. C
και δίνεται µε δύο δεκαδικά ψηφία.
Παρατηρήσεις:
α) ταδιαλύµαταγιατηχάραξητηςκαµπύληςαναφοράςκαι
οι αραιώσεις του δείγµατος πρέπει να επιλέγονται
πάντως ανάλογα µε την ευαισθησία του χρησιµοποιού-
µενου οργάνου και τη συγκέντρωση του χαλκού του
δείγµατος ·
β) για πολύ χαµηλές συγκεντρώσεις χαλκού του δείγµατος,
ο τρόπος εργασίας έχει ως εξής: εισάγονται 100 ml
δείγµατος σε µια κάψα λευκόχρυσου, εξατµίζονται σε
υδατόλουτρο θερµοκρασίας 100 ºCµέχρις ότου το
διάλυµα πάρει σιροπώδη σύσταση, προστίθεται σταγόνα
σταγόνα 2,5 mlπυκνού νιτρικού οξέος (σηµείο 3.2.)
διαβρέχοντας όλο το υπόλειµµα της κάψας. Το
υπόλειµµα στην κάψα καίγεται µε προσοχή σε µια
θερµαντική ηλεκτρική πλάκα ή σε χαµηλή φλόγα ·
κατόπινηκάψαεισάγεται σεκλίβανο ρυθµισµένοστους
500º C ± 25º C και αφήνεται επί µια περίπου ώρα. Αφού
ψυχθεί, διαβρέχονται οι στάχτες µε 1 mlπυκνού
νιτρικού οξέος (σηµείο 3.2.) οµογενοποιώντας
παράλληλα µε µια µικρή γυάλινη ράβδο, εξατµίζεται η
περίσσεια και καίγεται πάλι η κάψα στον κλίβανο για
15λεπτά ·ηεργασίααυτήεπαναλαµβάνεταιτουλάχιστον
τρεις φορές µε πυκνό νιτρικό οξύ. Οι στάχτες τελικά
διαλύονται προσθέτοντας στην κάψα 1 mlπυκνού
νιτρικού οξέος (σηµείο 3.2.) και 2 mlδισαπεσταγµένου
ύδατος·το σύνολο µεταφέρεται σε ογκοµετρική φιάλη
των 10 ml.Η κάψα εκπλένεται τρεις φορές µε 2 ml
κάθε φορά δισαπεσταγµένου ύδατος και τελικά συµπλη-
ρώνεται µέχρι τη χαραγή µε δισαπεσταγµένο ύδωρ.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 158
▼B
32.ΚΑ∆ΜΙΟ
1. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥ
Το κάδµιο προσδιορίζεται ποσοτικώς στον οίνο µε φασµα-
τοφωτοµετρία ατοµικής απορρόφησης χωρίς φλόγα.
2. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
Όλαταγυάλινασκεύηπρέπειναπλυθούνπροηγουµένωςµε
θερµό,πυκνόνιτρικόοξύ(70 — 80º C)καιναεκπλυθούνµε
δισαπεσταγµένο ύδωρ.
2.1. Φασµατόµετρο ατοµικής απορρόφησης, εξοπλισµένο µε
ένα κλίβανο γραφίτη, ένα διορθωτή του θορύβου
υποβάθρου και ένα πολυποτενσιοµετρικό καταγραφέα.
2.2. Κοίλη καθοδική λυχνία καδµίου.
2.3. Μικροσιφώνια των 5 µ l,εφοδιασµένα µε ειδικά ακροφύσια
για µετρήσεις ατοµικής απορρόφησης.
3. ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ
Το χρησιµοποιούµενο ύδωρ πρέπει να είναι δισαπεστα-
γµένο µε µια συσκευή από βοριοπυριτικό γυαλί ή ύδωρ
ισοδύναµης καθαρότητας. Όλα τα αντιδραστήρια πρέπει να
είναι αναγνωρισµένης αναλυτικής καθαρότητας και, ιδίως,
να είναι ελεύθερα καδµίου.
3.1. Φωσφορικό οξύ 85 %(ρ20= 1,71 g/ml).
3.2. ∆ιάλυµα φωσφορικού οξέος παρασκευαζόµενο µε αραίωση
8mlφωσφορικού οξέος σε 100 mlµε προσθήκη ύδατος.
3.3. ∆ιάλυµα 0,02 Mουδέτερου αιθυλενοδιαµονοτετραοξικού
νατρίου ( EDTA).
3.4. Ρυθµιστικό διάλυµα pH9,παρασκευαζόµενο µε διάλυση
µέσα σε ογκοµετρική φιάλη των 100 ml, 5,4 gχλωριούχου
αµµωνίου σε λίγα mlύδατος, προσθήκη 35 mlδιαλύµατος
υδροξειδίου του αµµωνίου (ρ20= 0,92 g/ml) αραιωµένου στα
25% (v/v).Ο όγκος συµπληρώνεται µε ύδωρ µέχρι τη
χαραγή.
3.5. Μέλαν εριόχρωµα Τ: στερεό διάλυµα 1 %(κατάm/m)σε
χλωριούχο νάτριο.
3.6. Θειικό κάδµιο (3 CdSO4,8 H2O).
Οτίτλοςτουθειικούκαδµίουπρέπειναεπαληθευτείµετον
ακόλουθο τρόπο:
Ζυγίζονται ακριβώς 102,6 mgθειικού καδµίου, µεταφέρεται
ποσοτικώς το δείγµα µε ύδωρ σε ένα κυλινδρικό δοχείο,
αναδεύεται µέχρις ότου διαλυθεί, προστίθενται 5 mlρυθµι-
στικού διαλύµατος pH9και περίπου 20 mgµέλανος
εριοχρώµατος Τ. Ογκοµετρείται µε το διάλυµα EDTA
µέχρις αλλαγής του χρώµατος του δείκτη στο µπλε.
Ο χρησιµοποιούµενος όγκος διαλύµατος EDTAπρέπει να
είναι ίσος µε 20 ml.Αν είναι λίγο διαφορετικός, διορθώ-
νεται αναλόγως η ζυγισθείσα ποσότητα του καδµίου, που
χρησιµοποιείται για την παρασκευή του διαλύµατος
αναφοράς.
3.7. ∆ιάλυµα αναφοράς καδµίου περιεκτικότητας 1 gανά λίτρο
Χρησιµοποιείται πρότυπο διάλυµα εµπορίου. Το διάλυµα
αυτό µπορεί να ληφθεί και µε διάλυση 2,2820 gθειικού
καδµίουσεύδωρκαισυµπλήρωσητουόγκουστοέναλίτρο.
Το διάλυµα διατηρείται σε φιάλη από βοριοπυριτικό γυαλί
µε εσµυρισµένο πώµα.
4. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
4.1. Προετοιµασία του δείγµατος:
αραιώνεται ο εξεταζόµενος οίνος 1 /2 (v/v)µε το διάλυµα
φωσφορικού οξέος.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 159
▼B
4.2. Παρασκευή των διαλυµάτων της καµπύλης αναφοράς
Με αφετηρία το διάλυµα αναφοράς καδµίου, παρασκευά-
ζεται µε διαδοχικές αραιώσεις, διάλυµα µε τίτλους 2,5 —5
—1 0—1 5 µικρογραµµάρια καδµίου ανά λίτρο.
4.3. Προσδιορισµός
4.3.1. Πρόγραµµακλιβάνου(προτεινόµενοενδεικτικώς):
—ξήρανση στους 100 ºCεπί 30 δευτερόλεπτα,
—αποτέφρωση στους 900 ºCεπί 20 δευτερόλεπτα,
—ατοµοποίηση στους 2 250º Cεπί 2 έως 3 δευτερόλεπτα,
—παροχή αζώτου (αερίου σάρωσης): 6 l/min.
Σηµείωση:Κατά το τέλος της εργασίας, η θερµοκρασία αναβιβάζεται
στους2 700º Cγια να καθαρισθεί ο κλίβανος.
4.3.2. Μετρήσειςατοµικήςαπορρόφησης
Επιλέγεταιτοµήκοςκύµατος228,8 nm.Ρυθµίζεταιτοµηδέν
της κλίµακος απορροφήσεων µε δισαπεσταγµένο ύδωρ.
Εγχύνονται στον κλίβανο µε τη βοήθεια µικροσιφονίου
τρεις φορές από 5 µ lτου κάθε προτύπου διαλύµατος και
του προς ανάλυση δείγµατος. Καταγράφονται οι µετρώ-
µενες απορροφήσεις. Υπολογίζεται η µέση τιµή
απορρόφησης, µε αφετηρία τα σχετικά µε τις τρεις εγχύ-
σεις αποτελέσµατα.
5. ΕΚΦΡΑΣΗ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
5.1. Τρόπος υπολογισµού
Χαράσσεται η καµπύλη µεταβολών της απορρόφησης,
συναρτήσει των συγκεντρώσεων σε κάδµιο των διαλυµάτων
της καµπύλης αναφοράς. Η µεταβολή είναι γραµµική.
Σηµειώνεται η µέση τιµή απορρόφησης του διαλύµατος
του δείγµατος στην ευθεία αναφοράς για να συναχθεί η
συγκέντρωση σε κάδµιο C.Η συγκέντρωση ανά λίτρο
οίνου, εκφραζόµενη σε µικρογραµµάρια ανά λίτρο οίνου
είναι ίση µε
2C1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 160
▼B
33.ΑΡΓΥΡΟΣ
1. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥ
Εφαρµογή της φασµατοφωτοµετρίας ατοµικής απορροφή-
σεως σε αποτεφρωµένο δείγµα.
2. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
2.1. Κάψα λευκόχρυσου.
2.2. Υδατόλουτρο µε θερµοστάτη στους 100 ºC .
2.3. Κλίβανος στους 500 έως 525 ºC .
2.4. Φασµατοφωτόµετρο ατοµικής απορροφήσεως.
2.5. Λυχνία µε κοίλη κάθοδο από άργυρο.
2.6. Αέριο τροφοδοσίας: αέρας, ακετυλένιο.
3. ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ
3.1. Νιτρικός άργυρος ( AgNO3).
3.2. Πυκνό νιτρικό οξύ 65 %, (HNO3,ρ20= 1,38 g/ml).
3.3. Νιτρικό οξύ αραιωµένο 1 /10 (v/v).
3.4. Χρησιµοποιείται πρότυπο διάλυµα αργύρου του εµπορίου ή
το διάλυµα αυτό µπορεί να παρασκευαστεί διαλύοντας
1,5750gνιτρικού αργύρου σε αραίο νιτρικό οξύ (σηµείο
3.3.) και συµπληρώνοντας τον όγκο σε 1 000 mlµε αραιό
νιτρικό οξύ.
3.5. ∆ιάλυµα αργύρου 10 mg/l
10 mlδιαλύµατος (σηµείο 3.4.) συµπληρώνονται µέχρι
όγκου1 000 mlµε τη βοήθεια αραιού νιτρικού οξέος
(σηµείο 3.3.).
4. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
4.1. Προετοιµασία του δείγµατος και προσδιορισµός του αργύρου
Εισάγονται 20 mlδείγµατος σε µια κάψα λευκόχρυσου,
εξατµίζονται µέχρι ξηρού σε ζέον υδατόλουτρο των 100 ºC .
Το υπόλειµµα καίγεται σε κλίβανο µέχρι λευκής τέφρας
στους 500 έως 525 ºC .Η τέφρα λαµβάνεται µε ένα ml
πυκνούνιτρικούοξέος(σηµείο3.2.),εξατµίζεταιστουδατό-
λουτρο των 100 ºC ,επαναλαµβάνεται η προσθήκη 1 ml
νιτρικού οξέος (σηµείο 3.2.) και εξατµίζεται και πάλι.Προστίθενται 5 mlαραιού νιτρικού οξέος (σηµείο 3.3.) και
θερµαίνεται ελαφρά µέχρι διάλυσης.
4.2. Χάραξη της καµπύλης αναφοράς
Σε µια σειρά ογκοµετρικών φιαλών των 100 ml,εισάγονται
2, 4, 6, 8, 10 και 20 mlδιαλύµατος (σηµείο 3.5.) των 10 mg
αργύρου ανά λίτρο και συµπληρώνονται µέχρι τη χαραγή
µε αραιό νιτρικό οξύ (σηµείο 3.3.). Τα διαλύµατα αυτά
περιέχουν 0,20 — 0,40 — 0,60 — 0,80 — 1,0 και 2,0mg/l
αργύρου.
4.3. Προσδιορισµός
Επιλέγεταιτοµήκοςκύµατος328,1 nm.Ρυθµίζεταιτοµηδέν
της κλίµακας των απορροφήσεων µε αραιό νιτρικό οξύ
(σηµείο 3.3.). Αναρροφάται απευθείας το υγρό (σηµείο
4.1.) στον καυστήρατου φασµοτοφωτόµετρου και διαδοχικά
τα πρότυπα διαλύµατα. Σηµειώνονται οι απορροφήσεις.
Εκτελούνται οι προσδιορισµοί εις διπλούν.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 161
▼B
5. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
5.1. Τρόπος υπολογισµού
Χαράσσεται η καµπύλη µεταβολών της απορρόφησης
συναρτήσει των συγκεντρώσεων των προτύπων διαλυµάτων
σε άργυρο.
Μεταφέρεται η απορρόφηση του διαλύµατος του δείγµατος
που λαµβάνεται όπως στο σηµείο 4.1. στην καµπύλη
αναφοράς και συνάγεται η συγκέντρωση Cσεmg/l.
Η περιεκτικότητα του οίνου σε άργυρο εκφραζόµενη σε
χιλιοστόγραµµα ανά λίτρο είναι 0,25 C.Η περιεκτικότητα
δίνεται σε δύο δεκαδικά ψηφία.
Παρατήρηση:
Τα διαλύµατα αναφοράς για την κατάρτιση της καµπύλης
αναφοράς, η ποσότητα του λαµβανοµένου δείγµατος και ο
τελικός όγκος του υγρού µπορούν να τροποποιηθούν
ανάλογα µε την ευαισθησία του χρησιµοποιούµενου µηχα-
νήµατος.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 162
▼B
34.ΨΕΥ∆ΑΡΓΥΡΟΣ
1. ΑΡΧΗ
Ο ψευδάργυρος προσδιορίζεται απευθείας στον οίνο, από
τον οποίο έχει αποµακρυνθεί η αλκοόλη, µε φασµατοφωτο-
µετρία ατοµικής απορρόφησης.
2. ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ
Το χρησιµοποιούµενο ύδωρ πρέπει να είναι δισαπεστα-
γµένο σε συσκευή από βοριοπυριτική ύαλο ή ύδωρ
ισοδύναµης καθαρότητας.
2.1. Πρότυπο διάλυµα περιεκτικότητας σε ψευδάργυρο 1 gανά
λίτρο. Χρησιµοποιείται πρότυπο διάλυµα ψευδαργύρου του
εµπορίου. Το διάλυµα αυτό µπορεί να παρασκευασθεί
διαλύοντας 4,3975 gθειικού ψευδαργύρου ( ZnSO4.7 H2O)σε
νερό και συµπληρώνοντας το διάλυµα µέχρι ένα λίτρο.
2.2. Αραιωµένο πρότυπο διάλυµα ψευδαργύρου τίτλου 100
χιλιοστογράµµων ανά λίτρο.
3. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
3.1. Περιστροφική διάταξη εξατµίσεως µε θερµοστατούµενο
υδατόλουτρο.
3.2. Φασµατοφωτόµετρο ατοµικής απορρόφησης εφοδιασµένο
µε καυστήρα ο οποίος τροφοδοτείται µε αέρα και ακετυ-
λένιο.
3.3. Λυχνία µε κοίλη κάθοδο από ψευδάργυρο.
4. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
4.1. Προετοιµασία του δείγµατος
Η αλκοόλη του οίνου αποµακρύνεται διά συµπυκνώσεως
µέχρι το µισό του όγκου, 100 mlοίνου τοποθετούνται µέσα
σε περιστροφική διάταξη εξατµίσεως (θερµοκρασία: 50 —
60º C).Οόγκος επαναφέρεταιστηναρχικήτιµή των100 ml
µε δισαπεσταγµένο ύδωρ.
4.2. Βαθµονόµηση
Σε τέσσερις ογκοµετρικές φιάλες 100 mlφέρονται 0,5 —1
— 1,5 — 2 ml του διαλύµατος ψευδαργύρου 100 mg/lκαι
συµπληρώνεται το διάλυµα µέχρι τη χαραγή µε δισαπεστα-
γµένο ύδωρ. Τα διαλύµατα για τη χάραξη της καµπύλης
αναφοράς περιέχουν αντιστοίχως 0,5 —1—1 , 5—2m g
ψευδαργύρου ανά λίτρο.
4.3. Προσδιορισµός
Επιλέγεται το µήκος κύµατος των 213,9 nm.Ρυθµίζεται το
µηδέντηςκλίµακαςτωντιµώναπορρόφησηςµεδισαπεστα-
γµένο ύδωρ. Αναρροφάται απευθείας ο οίνος µέσα στον
καυστήρα του φασµατοφωτόµετρου και αναρροφώνται
διαδοχικά τα διαλύµατα χάραξης και καµπύλης. Σηµειώ-
νονται οι απορροφήσεις. Οι προσδιορισµοί εκτελούνται
εις διπλούν.
5. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
5.1. Τρόπος υπολογισµού
Χαράσσεταιηκαµπύληµεταβολήςτωντιµώναπορρόφησης
της συγκεντρώσεως ψευδαργύρου των προτύπων
διαλυµάτων. Από τη µέση τιµή των απορροφήσεων του
δείγµατος του οίνου, προσδιορίζεται µε βάση την καµπύλη
αναφοράς, η συγκέντρωση του ψευδαργύρου σε χιλιοστό-
γραµµα ανά λίτρο οίνου, µε ένα δεκαδικό ψηφίο.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 163
▼B
35.ΜΟΛΥΒ∆ΟΣ
1. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥ
Οµόλυβδοςπροσδιορίζεταιποσοτικώςαπευθείαςστονοίνο
µε ατοµική απορρόφηση χωρίς φλόγα.
2. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
Όλαταγυάλινασκεύηπρέπειναπλυθούνπροηγουµένωςµε
θερµό πυκνό νιτρικό οξύ (70 — 80º C)και να εκπλυθούν µε
δισαπεσταγµένο ύδωρ.
2.1. Φασµατοφωτόµετρο ατοµικής απορρόφησης εξοπλισµένο
µε ένα κλίβανο γραφίτη, µε ένα διορθωτή θορύβου
υποβάθρου και µε ένα πολυποτενσιοµετρικό καταγραφέα.
2.2. Κοίλη καθοδική λυχνία µολύβδου.
2.3. Μικροσιφώνια 5 µ lεφοδιασµένα µε ειδικά ακροφύσια για
µετρήσεις ατοµικής απορρόφησης.
3. ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ
Όλα τα αντιδραστήρια πρέπει να είναι αναγνωρισµένης
αναλυτικής καθαρότητας και ιδίως να είναι ελεύθερα µολύ-
βδου. Το χρησιµοποιούµενο ύδωρ πρέπει να είναι
δισαπεσταγµένο και να φυλάσσεται σε µια συσκευή από
βοριοπυριτικό γυαλί ή να είναι ύδωρ ισοδύναµης καθα-
ρότητας.
3.1. Φωσφορικό οξύ 85 %(ρ20= 1,71 g/ml).
3.2. ∆ιάλυµαφωσφορικού οξέος, λαµβανόµενοµε αραίωση 8 ml
φωσφορικού οξέος, σε όγκο 100 mlµε προσθήκη ύδατος.
3.3. Νιτρικό οξύ (ρ20= 1,38 g/ml).
3.4. ∆ιάλυµα µολύβδου µε 1 gανά λίτρο.
Χρησιµοποιείται ένα πρότυπο διάλυµα του εµπορίου. Το
διάλυµα αυτό µπορεί να ληφθεί και µε διάλυση 1,600 g
νιτρικού µολύβδου II, Pb(NO3)2,σε αραιωµένο νιτρικό οξύ
1% (v/v)και ρύθµιση τουόγκου στο ένα λίτρο.Το διάλυµα
διατηρείται σε φιάλη από βοριοπυριτικό γυαλί µε εσµυρι-
σµένο πώµα.
4. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
4.1. Προετοιµασία του δείγµατος
Αραιώνεταιοοίνος1 /2ή1/3µεδιάλυµαφωσφορικούοξέος
(σηµείο 3.2.), σύµφωνα µε την εικαζόµενη περιεκτικότητα
σε µόλυβδο.
4.2. Παρασκευή διαλυµάτων της κλίµακας βαθµονόµησης
Με αφετηρία το διάλυµα αναφοράς µολύβδου, παρασκευά-
ζονται µε διαδοχικές αραιώσεις µε διαπεσταγµένο ύδωρ,
διαλύµατα µε τίτλους, αντιστοίχως, 25, 50, 100 και 150
µικρογραµµάρια µολύβδου ανά λίτρο.
4.3. Προσδιορισµός
4.3.1. Πρόγραµµακλιβάνου(προτεινόµενοενδεικτικώς):
—ξήρανση στους 100 ºCεπί 30 δευτερόλεπτα,
—αποτέφρωση στους 900 ºCεπί 20 δευτερόλεπτα,
—ατοµοποίηση στους 2 250º Cεπί 2 έως 3 δευτερόλεπτα,
—παροχή αζώτου (αερίου σάρωσης): 6 l/min
Σηµείωση:
Κατά το τέλος της εργασίας, η θερµοκρασία αναβιβάζεται
στους2 700º Cγια να καθαρισθεί ο κλίβανος.
4.3.2. Μετρήσεις
Επιλέγεται το µήκος κύµατος των 217 nm.Ρυθµίζεται το
µηδέν της κλίµακας µεταβολών µε δισαπεσταγµένο ύδωρ.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 164
▼B
Εγχύνονται στον προγραµµατισµένο κλίβανο, µε τη
βοήθεια µικροσιφονίου, τρεις φορές από 5 µ lτου κάθε
διαλύµατος της κλίµακας αναφοράς και του διαλύµατος του
προς ανάλυση δείγµατος. Καταγράφονται οι µετρώµενες
απορροφήσεις. Υπολογίζεται η µέση τιµή απορρόφησης
µε αφετηρία τα σχετικά µε τις τρεις εγχύσεις αποτελέ-
σµατα.
5. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
5.1. Υπολογισµός
Χαράσσεται η καµπύλη µεταβολών της απορρόφησης
συναρτήσει των συγκεντρώσεων µολύβδου στα διαλύµατα
της καµπύλης αναφοράς. Η µεταβλητότης είναι γραµµική.
Σηµειώνεται η µέση τιµή απορρόφησης του διαλύµατος
του δείγµατος στην ευθεία αναφοράς, για να συναχθεί η
συγκέντρωση Cσε µόλυβδο. Η συγκέντρωση σε µόλυβδο,
εκφραζόµενη σε µικρογραµµάρια ανά λίτρο οίνου είναι
ίση µε:
C×F
όπουF=συντελεστής αραίωσης.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 165
▼B
36.ΦΘΟΡΙΟΥΧΑ ΑΛΑΤΑ
1. ΒΑΣΙΚΗ ΑΡΧΗ
Η περιεκτικότης σε φθοριούχα άλατα του οίνου, στον
οποίο έχει προστεθεί ένα ρυθµιστικό διάλυµα προσδιορί-
ζεται µε τη βοήθεια ενός εκλεκτικού ηλεκτροδίου στερεάς
µεµβράνης. Το µετρώµενο δυναµικό είναι ανάλογο του
λογαρίθµου της δραστικότητας των φθοριόντων στο µελε-
τώµενο περιβάλλον, σύµφωνα µε τη σχέση:
Ε=ΕΟ± S log aF
Ε=δυναµικό εκλεκτικού ιοντικού ηλεκτροδίου,
µετρώµενο σε συσχετισµό µε το ηλεκτρόδιο
αναφοράς στο υπό µελέτη περιβάλλον,
ESO=δυναµικό αναφοράς του στοιχείου µέτρησης,
S=κλίση του εκλεκτικού ιοντικού ηλεκτροδίου
(συντελεστήςτου Nernst).Στους25 ºCηθεωρητική
κλίση είναι ίση µε 59,2 mV,
αF=δραστικότης των φθοριόντων στο µελετώµενο
διάλυµα.
2. ΣΥΣΚΕΥΕΣ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΑ
2.1. Εκλεκτικό για τα ιόντα φθορίου ηλεκτρόδιο κρυσταλλικής
µεµβράνης.
2.2. Ηλεκτρόδιο αναφοράς (καλοµέλανος ή Ag/AgCl).
2.3. Χιλιοστοβολτόµετρο ( pHµετρο µε κλιµακωτή βαθµολογία
σε χιλιοστοβόλτ) ακρίβεια 0,1 mV.
2.4. Μαγνητικός αναδευτήρας µε µονωτική πλάκα για την
προστασίατουαναλυόµενουδιαλύµατοςαπότηνθερµότητα
του κινητήρα. Κύλινδρος ανάδευσης, επικαλυµένος µε
πλαστικό (πολυαιθυλένιο ή ισοδύναµο υλικό).
2.5. Πλαστικά ποτήρια, 30 ή 50 ml,και πλαστικά φιαλίδια
(πολυαιθυλένιο ή ισοδύναµο υλικό).
2.6. Σιφώνια ακριβείας (βαθµονοµηµένα σιφώνια σε µικρόλιτρα
ή κάθε άλλο ισοδύναµο σιφώνιο).
3. ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ
3.1. Μητρικό διάλυµα φθοριούχου άλατος 1 g/l.
Χρησιµοποιείται τυποποιηµένο διάλυµα του εµπορίου 1 g/l.
Το διάλυµα αυτό µπορεί και να παρασκευασθεί µε διάλυση
2,210gφθοριούχου νατρίου (ξηρανθέτος επί 3 έως 4 ώρες
στους 105 ºC )σε απεσταγµένο ύδωρ. Συµπληρώστε την
ογκοµετρική φιάλη ενός λίτρου µέχρι της χαραγής µε
απεσταγµένο ύδωρ. Το διάλυµα φυλάσσεται σε πλαστική
φιάλη.
3.2. ∆ιαλύµατααναφοράςφθοριούχουάλατοςµετηνκατάλληλη
συγκέντρωση παρασκευάζονται µε αραίωση του µητρικού
διαλύµατος µε απεσταγµένο ύδωρ και διατηρούνται σε
πλαστικές φιάλες. Τα διαλύµατα αναφοράς των οποίων η
περιεκτικότης σε φθοριούχα άλατα είναι της τάξης του
1mg/l,πρέπειναπαρασκευάζονταιλίγοπριναπότηχρήση
τους.
3.3. Ρυθµιστικό διάλυµα pH 5,5.
Σε 10 gκυκλο-εξανο-διαµινο(1,2) -τετραοξικού οξέος
(CDTA)προστίθεται ύδωρ (περίπου 50 ml).Κατόπιν
προστίθεται ένα διάλυµα που περιέχει 58 gχλωριούχου
νατρίου και 29,4 gουδέτερου κιτρικού νατρίου σε 700 ml
απεσταγµένου ύδατος. Το CDTAδιαλύεται µε την
προσθήκη ενός διαλύµατος υδροξειδίου του νατρίου 32 %
(m/v) (περίπου 6 ml).
Τέλοςπροστίθενται57 mlοξικούοξέος(ρ20= 1,05 g/ml) και
ρυθµίζεται το ρ Hστα 5,5 µε το διάλυµα υδροξειδίου του
νατρίου 32 %(περίπου 45 ml).Το διάλυµα αφήνεται να
ψυχθεί και φέρεται σε όγκο ενός λίτρου µε απεσταγµένο
ύδωρ.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 166
▼B
4. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
Προκαταρκτικήσηµείωση:θα πρέπει να προσέχει κανείς ώστε όλα τα διαλύµατα να
διατηρούν στη διάρκεια της µέτρησης θερµοκρασία 25
(απόκλιση +1 ºC )προκαλεί µεταβολή των τιµών κατά
± 0,2 mVπερίπου).
4.1. Άµεση µέθοδος
Σε ένα πλαστικό ποτήρι εισάγεται ένας ορισµένος όγκος
οίνου και ίσος όγκος ρυθµιστικού διαλύµατος.
Το διάλυµα αναδεύεται µε οµοιόµορφο και ήπιο τρόπο.
Όταν ο δείκτης της συσκευής σταθεροποιηθεί (η σταθε-
ρότης επιτυγχάνεται όταν η µέγιστη διαφορά δυναµικού
δενυπερβαίνειτα0,2 — 0,3 mVανάτρίαλεπτά)διαβάζεται
η τιµή του δυναµικού σε mV.
4.2. Μέθοδος προσθήκης γνωστών ποσοτήτων
Χωρίς να διακοπεί η ανάδευση, προστίθεται µε τη βοήθεια
σιφονίου ακριβείας γνωστός όγκος προτύπου διαλύµατος
φθοριούχων. Όταν η ενδεικτική συσκευή σταθεροποιηθεί,
διαβάστε την τιµή του δυναµικού σε mV.
Επιλέξατε τη συγκέντρωση του διαλύµατος αναφοράς ως
εξής:
α) διπλασιασµός ή τριπλασιασµός της συγκέντρωσης σε
φθοριούχα του µελετώµενου διαλύµατος ·
β) ο όγκος του µελετώµενου διαλύµατος πρέπει να µένει
πρακτικώς σταθερός (αύξηση όγκου ≤1 %).
(η συνθήκη β απλοποιεί τους υπολογισµούς βλέπε
σηµείο 5).
Η κατά προσέγγιση συγκέντρωση του υπό µελέτη διαλύ-
µατος διαβάζεται σε µια ευθεία αναφοράς που είναι
χαραγµένη σε ηµιλογαριθµικούς άξονες συντεταγµένων
µέσω διαλυµάτων αναφοράς µε τίτλους 0,1 — 0,2 — 0,5 —
1,0 — 2,0 mg/l φθοριόντων.
Παρατήρηση:Αν η κατά προσέγγιση συγκέντρωση φθοριόντων στο υπό
µελέτη διάλυµα υπερβαίνει τη συγκέντρωση των
διαλυµάτων αναφοράς, τότε θα πρέπει να αραιωθεί το
δείγµα.
Παράδειγµα:
Έστω 0,25 mg/l F
−η κατά προσέγγιση συγκέντρωση
φθοριόντων στο µελετώµενο διάλυµα (όγκου 20 ml).Η
συγκέντρωση θα πρέπει να αυξηθεί κατά 0,25 mg/l.Για το
σκοπό αυτό προστίθεται στο διάλυµα µε το κατάλληλο
σιφόνιο ακριβείας 0,20 ml (= 1 %) ενός διαλύµατος
αναφοράς που περιέχει 25 mg/l F−ή 0,05mlενός διαλύ-
µατος αναφοράς που περιέχει 100 mg/l F−.
5. ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΙ
Η περιεκτικότητα σε φθοριόντα του µελετώµενου διαλύ-
µατος εκφρασµένη σε mg/l,λαµβάνεται µε τη βοήθεια του
ακόλουθου τύπου:
CF¼Va/C2Ca
Vo/C21
antilog∆Ε =S ðÞ /C01
CF=συγκέντρωση φθοριόντων στο µελετώµενο διάλυµα
(mg/l),
Ca=συγκέντρωση προστιθεµένωνφθοριόντων( mg/l)στο
µελετώµενο διάλυµα ( Va),
Vo=αρχικός όγκος µελετωµένου διαλύµατος πριν από
την φόρτιση ( ml),
Va=όγκος φορτισµένου διαλύµατος ( ml).1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 167
▼B
∆Ε=διαφοράµεταξύτωνδυναµικώνΕ1καιΕ2πουλαµβά-
νονται στα σηµεία 4.1 και 4.2 ( mV),
S=κλίση ηλεκτροδίου στο µελετώµενο διάλυµα.
Αν τοVaγειτνιάζει πολύ µε το Vo (βλέπε σηµείο 4.2.), ο
τύπος απλοποιείται και γίνεται:
CF¼Ca/C21
antilog∆E=5 ðÞ /C0 1
Η λαµβανοµένη τιµή πρέπει να πολλαπλασιασθεί επί το
συντελεστή της αραίωσης ο οποίος προκύπτει από την
προσθήκη του ρυθµιστικού διαλύµατος.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 168
▼B
37.∆ΙΟΞΕΙ∆ΙΟ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ
1. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥ
1.1. Μέθοδος αναφοράς
1.1.1. Περίπτωσηοίνωνµευπερπίεση CO2≤0,5 × 105Pa(1)
Στην ποσότητα που λαµβάνεται από το προς ανάλυση
δείγµα οίνου, ο οποίος έχει ψυχθεί προηγουµένως περί
τους 0ºC ,προστίθεται περίσσεια τιτλοδοτηµένου υδροξει-
δίου του νατρίου ώστε οι τιµές του pHνα κυµανθούν από
10 έως 11. Επακολουθεί τιτλοδότηση µε όξινο διάλυµα
παρουσία καρβονικής ανυδράσης. Η περιεκτικότητα σε
CO2προκύπτει από τον όγκο του όξινου διαλύµατς που
προστίθεται για να µεταβληθεί το pHαπό 8,6 (ανθρακικό
νάτριο) σε 4,0 (ανθρακικό οξύ). Μια τιτλοδότηση -µάρτυρας
που πραγµατοποιείται υπό τις ίδιες συνθήκες επί του αυτού
οίνου µετά από αφαίρεση του διοξειδίου του άνθρακα,
επιτρέπει να προσδιοριστεί η ποσότητα του υδροξειδίου
του νατρίου που καταναλίσκεται από τα οξέα του οίνου.
1.1.2. Περίπτωσηηµιαφρωδώνκαιαφρωδώνοίνων
Το προς ανάλυση δείγµα οίνου ψύχεται σε θερµοκρασία
παραπλήσια µε το σηµείο πήξεως, αφαιρείται όγκος οίνου
που θα χρησιµεύσει ως µάρτυρας µετά την αποµάκρυνση
του διοξειδίου του άνθρακα και προστίθεται υδροξείδιο
του νατρίου στο υπόλοιπο της φιάλης, ώστε να δεσµευθεί
όλο τοCO2υπό µορφή Na2CO3.Επακολουθεί τιτλοδότηση
µε όξινο διάλυµα παρουσία καρβονικής ανυδράσης. Η
ποσότητα του CO2προκύπτει από τον όγκο του όξινου
διαλύµατος που θα χρειαστεί για να µεταβληθεί το pHαπό
8,6 (µορφή ανθρακικού νατρίου) σε pH 4,0 (µορφή ανθρα-
κικού οξέος). Τιτλοδότηση -µάρτυρας που πραγµατοποιείται
υπό τις αυτές συνθήκες επί του όγκου οίνου που αφαι-
ρέθηκε πριν από την έναρξη του προσδιορισµού,
επιτρέπει, έπειτα από αποµάκρυνση του CO2,να επανέλθει
διόρθωση ως προς τον όγκο υδροξειδίου του νατρίου που
καταναλίσκεται από τα οξέα του οίνου.
1.2. Συνήθης µέθοδος: περίπτωση ηµιαφρωδών και αφρωδών
οίνων
Μανοµετρικήµέθοδος:µέτρησητηςυπερπίεσηςτουδιοξει-
δίου του άνθρακα απευθείας στη φιάλη µε αφρόµετρο.
2. ΜΕΘΟ∆ΟΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ
2.1. Περίπτωση οίνων µε υπερπίεση CO2≤0,5 × 105Pa.
2.1.1. Εξοπλισµός
2.1.1.1. Μαγνητικός αναδευτήρας.
2.1.1.2. pH µετρο.
2.1.2. Αντιδραστήρια
2.1.2.1. ∆ιάλυµα 0,1 Mυδροξειδίου του νατρίου ( NaOH).
2.1.2.2. ∆ιάλυµα 0,05 Mθειικού οξέος ( H2SO4).
2.1.2.3. ∆ιάλυµα 1 g/lκαρβονικής ανυδράσης.
2.1.3. Τρόποςεργασίας
Ο οίνος ψύχεται περί τους 0 ºC ,καθώς και το σιφόνιο των
10mlπου χρησιµεύει για τη λήψη του δείγµατος.
Σε ποτήρι ζέσεως των 100 ml,φέρονται 25 mlδιαλύµατος
0,1Mυδροξειδίου του νατρίου (σηµείο 2.1.2.1)
προστίθενται δύο σταγόνες από το υδατικό διάλυµα 1 g/l
της καρβονικής ανυδράσης (σηµείο 2.1.2.3) και 10 mlοίνου
που µε σιφώνιο ψύχθηκε στους 0 ºC .1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 169
(1)1 05Pascal (Pa) = 1 bar.
▼B
Το ποτήρι τοποθετείται επί του µαγνητικού αναδευτήρα,
εµβαπτίζεται στο περιεχόµενό του το ηλεκτρόδιο και
αρχίζει µια ήπια ανακίνηση.
Όταν το υγρό αποκτήσει τη θερµοκρασία περιβάλλοντος
προστίθεται βραδέως το διάλυµα 0,1 Nτου θειικού οξέος
(σηµείο 2.1.2.2.) µέχρι pH 8,6.
Σηµειώνεται η ένδειξη της προιχοΐδας και συνεχίζεται η
προσθήκη θειικού οξέος µέχρι pH 4,0.Έστωnm lο όγκος
του διαλύµατος που καταναλίσκεται για να µεταπέσει τη
τιµή του pHαπό 8,6 σε 4,0.
Παράλληλα, αποµακρύνεται ο ανθρακικός ανυδρίτης από
50mlοίνου δι'ανακινήσεως υπό κενό επί τρία λεπτά, κατά
τη διάρκεια των οποίων η φιάλη που περιέχει τον οίνο
είναι εµβαπτισµένη σε υδατόλουτρο περίπου 25 ºC .
Λαµβάνονται 10 mlαπό τον οίνο από τον οποίο αποµακρύ-
νθηκε ο ανθρακικός ανυδρίτης και εφαρµόζεται η ως άνω
τιτλοδότηση.
2.1.4. Έκφρασητωναποτελεσµάτων
1m lδιαλύµατος τίτλου 0,1 M NaOHαντιστοιχεί σε 4,4 mg
CO2.
Η περιεκτικότητα του οίνου σε CO2g/lισούται µε:
0,44 (n − n ′)
Εκφράζεται µε δύο δεκαδικά ψηφία.Παρατήρηση:Στις περιπτώσεις οίνων που περιέχουν µικρή ποσότητα
ανθρακικού ανυδρίτη ( CO
2g/l),η προσθήκη καρβονικής
ανυδράσης για την κατάλυση της ενυδάτωσης του CO2δεν
είναι αναγκαία.
2.2. Περίπτωση ηµιαφρωδών και αφρωδών οίνων
2.2.1. Εξοπλισµός
2.2.1.1. Μαγνητικός αναδευτήρας.
2.2.1.2. pH µετρο.
2.2.2. Αντιδραστήρια
2.2.2.1. ∆ιάλυµα υδροξειδίου του νατρίου ( NaOH), 50% (m/m).
2.2.2.2. ∆ιάλυµα θειικού οξέος H2SO40,05 M.
2.2.2.3. ∆ιάλυµα 1 g/lκαρβονικής ανυδράσης.
2.2.3. Τρόποςεργασίας
Επί της φιάλης που φέρει το προς ανάλυση δείγµα οίνου
χαράσσεται ένδειξη αναφοράς στο επίπεδο που φθάνει η
επιφάνεια του οίνου.
Η φιάλη υποβάλλεται σε ψύξη µέχρις ενάρξεως κρυσταλ-
λώσεως του οίνου και στη συνέχεια αφήνεται να
θερµανθεί ελαφρά υπό ανακίνηση, έως ότου εξαφανιστούν
οι κρύσταλλοι.
Εκπωµατίζεται γρήγορα και λαµβάνονται, κατά µέρος, σε
ογκοµετρικό κύλινδρο, 45 έως 50 mlοίνου που θα χρησι-
µεύσουν ως µάρτυρας. Ο ακριβής όγκος vm lτου υγρού
προσδιορίζεται δι 'αναγνώσεως επί του κυλίνδρου, µετά
την επάνοδό του στη θερµοκρασία περιβάλλοντος.
Αµέσως µετά τη λήψη του ως άνω δείγµατος -µάρτυρα,
προστίθενταιστηφιάλη20 mlδιαλύµατος50 %υδροξειδίου
του νατρίου (σηµείο 2.2.2.1.) για περιεκτικότητα φιάλης
750mlκαιοοίνοςαφήνεταιναεπανέλθειστηθερµοκρασία
περιβάλλοντος.
Σε ποτήρι ζέσεως των 100 mlφέρονται 30 mlβρασµένου
και απεσταγµένου ύδατος, δύο σταγόνες διαλύµατος 2 g/l
ανθρακικής ανυδράσης (σηµείο 2.2.2.3.) και 10 mlαπό το
ως άνω δείγµα οίνου, όπου προστέθηκε άλκαλι.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 170
▼B
Το ποτήρι τοποθετείται επί του µαγνητικού αναδευτήρα,
εµβαπτίζεται στο περιεχόµενό του το ηλεκτρόδιο και
αρχίζει αργή ανακίνηση κατά την οποία προστίθεται µε
βραδεία ροή διάλυµα (σηµείο 2.2.2.2.) θειικού οξέος µέχρι
pH 8,6.
Σηµειώνεται η ένδειξη της προχοΐδας και εξακολουθεί η
προσθήκη διαλύµατος θειικού οξέος (σηµείο 2.2.2.2.) µέχρι
pH 4,0.Έστωnο όγκος που καταναλίσκεται για να µετα-
πέσει η τιµή του pHαπό 8,6 σε 4,0.
Παράλληλα αποµακρύνεται ο ανθρακικός ανυδρίτης από
την ποσότητα του δείγµατος -µάρτυρα δι 'ανακινήσεως υπό
κενό επί τρία λεπτά, κατά τη διάρκεια της οποίας η φιάλη
που περιέχει το δείγµα οίνου είναι βυθισµένη σε υδατό-
λουτρο περίπου 25 ºC .
Λαµβάνονται 10 mlαπό αυτό το δείγµα οίνου και
προστίθενται σε 30 mlαπεσταγµένου και βρασµένου
ύδατος, στο οποίο προστίθενται επίσης δύο έως τρεις
σταγόνες διαλύµατος υδροξειδίου του νατρίου (σηµείο
2.2.2.1.) για να επιτευχθεί pH 10 — 11. Εφαρµόζεται στη
συνέχεια η τιτλοδότηση όπως περιγράφεται πιο πάνω.
Έστωn′mlο όγκος του διαλύµατος θειικού οξέος 0,05 M
που καταναλίσκεται.
2.2.4. Έκφρασητωναποτελεσµάτων
1m lδιαλύµατος H2SO40,05 Mαντιστοιχείσε4,4 mg CO2.Η
φιάλη αδειάζεται και προσδιορίζεται, µε προσέγγιση 1 ml,
ο όγκος του οίνου που περιείχε αρχικά ·γεµίζουµε εκ νέου
τη φιάληµενερό µέχρι τηνένδειξηαναφοράς.Έστω V ml.
Η ποσότητα CO2σε γραµµάρια ανά λίτρο δίνεται από τον
τύπο:
0;44 n /C0n0ðÞ /C2V/C0vþ20
V/C0v
Το αποτέλεσµα δίνεται µε δύο δεκαδικά ψηφία.
2.3. Υπολογισµός της υπερπίεσης
Η υπερπίεση στους 20 º C, Paph20εκφρασµένη σε pascals,
δίνεται από τον τύπο:
Paph20¼Q
1;951/C210/C050;86/C00;01 A ðÞ 1/C00;00144 S ðÞ/C0Patm
Όπου:
Q:περιεκτικότητα σε γραµµάρια ( O2ανά λίτρο οίνου),
A:αλκοολικός τίτλος του οίνου στους 20 ºC ,
S:περιεκτικότητα του οίνου σε σάκχαρα ( g/l),
Patm:ατµοσφαιρική πίεση, εκφρασµένη σε pascals.
3. ΣΥΝΗΘΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΣ (ΟΙΝΟΙ ΗΜΙΑΦΡΩ∆ΕΙΣ ΚΑΙ
ΑΦΡΩ∆ΕΙΣ)
3.1. Εξοπλισµός
3.1.1. Αφρόµετρο
Η συσκευή που επιτρέπει τη µέτρηση της υπερπίεσης στις
φιάλες των ηµιαφρωδών και αφρωδών οίνων ονοµάζεται
αφρόµετρο.∆ιαφέρεικατάτη µορφήανάλογα µετον πωµα-
τισµό της φιάλης (µεταλλικό επιστόµιο, πώµα crown,πώµα
φελλού ή πλαστικό, βλέπε εικόνα 1 και 2).
Οι συσκευές είναι βαθµονοµηµένες σε pascals (σύντµηση
Pα)(1).Είναι πιο πρακτικό να χρησιµοποιείται το 105pascal
(105Pa)ή το κιλοπασκάλ ( kPa)ως µονάδα.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 171
(1) 1 pascal (Pa) = 1 N/m2=1 0−5bar.
▼B
Μπορεί να είναι διαφορετικών κλάσεων. Η κλάση ενός
µανόµετρου έχει σχέση µε την ακρίβεια της ανάγνωσης
σε σχέση µε µια πλήρη κλίµακα που εκφράζεται επί τοις
εκατό (π.χ. µανόµετρο των 1 000 kPaκλάση 1, υπονοεί
µέγιστη πίεση χρήσης 1 000 kPaανάγνωση σε ± 10 kPa).Η
κλάση 1 συνιστάται για τις ακριβείς µετρήσεις.
Τα αφρόµετρα πρέπει να ελέγχονται τακτικά (τουλάχιστον
µία φορά το χρόνο).
3.2. Τρόπος εργασίας
Η µέτρηση πρέπει να πραγµατοποιηθεί σε φιάλες των
οποίων η θερµοκρασία είναι σταθεροποιηµένη από 24
ώρες τουλάχιστον.
Αφούδιατηρηθείηκάψαήτοπώµατηςφιάληςτοπεριεχό-
µενο ανακινείται ζωηρά µέχρις ότου επιτευχθεί σταθερή
πίεση για την πραγµατοποίηση της µέτρησης.
Σχήµα 1: Αφρόµετρο για κάψες
 Σχήµα 2: Αφρόµετρο για πώµατα
3.3. Έκφραση των αποτελεσµάτων
Η υπερπίεση στους 20 º C (Paph20)εκφράζεται σε πασκάλ
(Pa)ή σε κιλοπασκάλ ( kPa).
Η υπερπίεση πρέπει να συµφωνεί µε την ακρίβεια του
µανόµετρου (π.χ.: 6,3 ·1 05Paή 630kPaκαι όχι 6,33 105Pa
ή 633kPaγια ένα µανόµετρο των 1 000 kPa πλήρους
κλίµακας, κλάσεως 1).
Όταν η θερµοκρασία µέτρησης δεν είναι 20 ºC ,απαιτείται
µιαδιόρθωση,µεπολλαπλασιασµότηςµετρούµενηςπίεσης
µε το συντελεστή
Paph20
Papht
που δίνεται από τον πίνακα 1, για να εκφραστεί η υπερ-
πίεση στους 20 ºC .1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 172
▼B
4. ΣΧΕΣΗ ΜΕΤΑΞΥ ΤΗΣ ΠΙΕΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΟΣΟΤΗΤΑΣ
∆ΙΟΞΕΙ∆ΙΟΥ ΤΟΥ ΑΝΘΡΑΚΑ ΠΟΥ ΠΕΡΙΕΧΕΤΑΙ ΣΕ
ΕΝΑΝ ΑΦΡΩ∆Η ΟΙΝΟ (1)
Από την υπερπίεση στους 20 º C (Paph20),υπολογίζεται η
απόλυτη πίεση στους 20 º C (Pabs20)σύµφωνα µε τον τύπο:
Pabs20= Patm + Paph20
όπουPatmείναι η ατµοσφαιρική πίεση εκφραζόµενη σε
πασκάλ.
Η ποσότητα του διοξειδίου του άνθρακα που περιέχεται
στον οίνο δίδεται από τις ακόλουθες εξισώσεις:
—σε λίτρο CO2ανά λίτρο οίνου:
0,987 · 10−5Pabs20(0,86 − 0,01 A) (1 0,00144 S),
—σε γραµµάρια CO2ανά λίτρο οίνου:
1,951 · 10−5Pabs20(0,86 − 0,01 A) (1 − 0,00144 S)
στις οποίες:
Α είναι ο αλκοολικός τίτλος του οίνου στος 20 ºC ,
Sείναι η περιεκτικότητα σε σάκχαρα του οίνου εκφραζό-
µενη σε γραµµάρια ανά λίτρο.
ΠΙΝΑΚΑΣ 1
Σχέση της υπερπίεσης Paph20ενός ηµιαφρώδους οίνου στους 20 ºCµε την
υπερπίεση Paphtσε θερµοκρασία t
0 1,85 13 1,24
1 1,80 14 1,20
2 1,74 15 1,16
3 1,68 16 1,13
4 1,64 17 1,09
5 1,59 18 1,06
6 1,54 19 1,03
7 1,50 20 1,00
8 1,45 21 0,97
9 1,40 22 0,95
10 1,36 23 0,93
11 1,32 24 0,91
12 1,28 25 0,881990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 173
(1)∆εν λαµβάνονται υπόψη άλλα αέρια που είναι παρόντα ( O2,N2,κλπ.), σε πολύ
µικρές ποσότητες για να επηρεάσουν την υπερπίεση.
▼M7
38.ΚΥΑΝΙΟΥΧΑ ΠΑΡΑΓΩΓΑ
(Προσοχή:Να ακολουθούνται οι οδηγίες ασφαλείας κατά τη µεταχείριση
τωνχηµικώνπροϊόντων,γιατηνχλωραµίνηΤ,τηνπυριδίνη,τοκυανούχο
κάλιο, το υδροχλωρικό οξύ και το φωσφορικό οξύ. Να αποµακρύνονται
τα χρησιµοποιηθέντα προϊόντα κατά τρόπο κατάλληλο και συµβατό
προς τους ισχύοντες οικολογικούς κανόνες και κανονισµούς. Να λαµβά-
νεται ιδιαίτερη προφύλαξη µε το κυανυδρικό οξύ που απελευθερώνεται
κατά την απόσταξη του οξινισµένου οίνου. )
1. ΑΡΧΗ
Το ελεύθερο και ολικό κυανυδρικό οξύ του οίνου
απελευθερώνεται µε όξινη υδρόλυση και διαχωρίζεται µε
απόσταξη. Έπεται από αντίδραση µε χλωραµίνη Τκαι
πυριδίνη, η σχηµατιζόµενη γλουτακονική διαλδεΰδη
προσδιορίζεται ποσοτικά µε χρωµατοµετρία µέσω του
κυανού χρωµατισµού που δίνει µε διµεθυλο -1,3-βαρβιτου-
ρικό οξύ.
2. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
2.1. Συσκευή αποστάξεως
Χρησιµοποιείται η συσκευή αποστάξεως που περιγράφεται
για τον προσδιορισµό του κατ 'όγκον αλκοολικού τίτλου.
2.2. Εσµυρισµένη τυποποιηµένη σφαιρική φιάλη των 500 ml.
2.3. Υδρόλουτρο 20 ºCµε θερµοστάτη.
2.4. Φασµατοφωτόµετρο για τη διενέργεια µετρήσεων απορ-
ρόφησης σε µήκος κύµατος 590 nm.
2.5. Γυάλινες κυψελίδες ή κυψελίδες µιας χρήσης µε οπτική
διαδροµή 20 mm.
3. ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ
3.1. Φωσφωρικό οξύ ( H3PO4) 25 % (m/ν).
3.2. ∆ιάλυµα χλωραµίνης Τ( C7H7CiNNa O2S, 3H2O) 3 % (m/ν).
3.3. ∆ιάλυµα 1,3 -διµεθυλοβαρβιτουρικού οξέος: 3,658 g 1,3
διµεθυλο βαρβιτουρικού οξέος ( C6H8N2O3)διαλύονται σε
15mlπυριδίνης και 3 mlυδροχλωρικού οξέος (ρ20=1,19 g/
ml)και το προκύπτον διάλυµα συµπληρώνεται µέχρι τα
50mlµε απεσταγµένο νερό.
3.4. Κυανιούχο κάλιο ( KCN).
3.5. ∆ιάλυµα ιωδιούχου καλίου ( KI) 10 % (m/v).
3.6. ∆ιάλυµα νιτρικού αργύρου ( AgNO3), 0,1 M.
4. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
4.1. Απόσταξη
Στη φιάλη των 500 ml (2.2)φέρονται 25 mlοίνου, 50 ml
απεσταγµένου νερού, 1 mlφωσφορικού οξέος (3.1) και
µερικά γυάλινα σφαιρίδια. Η φιάλη τοποθετείται αµέσως
στη συσκευή αποστάξεως. Το απόσταγµα διαβιβάζεται µε
µακρόστενο σωλήνα σε ογκοµετρική φιάλη των 50 mlπου
περιέχει 10 mlνερό. Παραλαµβάνονται 30 -35 mlαποστά-
γµατος (δηλ. περίπου 45 mlσυνολικά υγρό στην
ογκοµετρική φιάλη).
Ο µακρόστενος σωλήνας του ψύκτη πλένεται µε µερικά
χιλιοστόλιτρα απεσταγµένο νερό, το απόσταγµα φέρεται
στους 20 ºCκαι συµπληρώνουµε µέχρι τη χαραγή της
φιάλης µε απεσταγµένο νερό.
4.2. Μέτρηση
Σεκωνική φιάλη των50 mlµε εσµυρισµένοπώµα φέρονται
25mlαποστάγµατος, προστίθεται 1 mlδιαλύµατος χλωρα-
µίνης Τ(3.2) και η φιάλη πωµατίζεται ερµητικά. Μετά 60
δευτερόλεπτα ακριβώς, προστίθενται 3 mlδιαλύµατος
δυµεθυλο -1,3-βαρβιτουρικού οξέος (3.3), η φιάλη πωµατί-1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 174
▼M7
ζεται ερµητικά και αφήνεται σε ηρεµία για 10 λεπτά. Στη
συνέχειαµετριέταιηαπορρόφησησεσχέσηµετοµάρτυρα
(25mlαπεσταγµένο νερό αντί 25 mlαποστάγµατος) σε
µήκος κύµατος 590 nmστις κυψελίδες οπτικής διαδροµής
20mm.
5. ΧΑΡΑΞΗ ΤΗΣ ΚΑΜΠΥΛΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ
5.1. Τιτλοδότηση του κυανιούχου καλίου µε νιτρικό άργυρο
Σε ογκοµετρική φιάλη των 300 mlδιαλύονται επακριβώς
ζυγισµένα περίπου 0,2 g KCN (3.4) σε 100mlαπεσταγµένο
νερό. Προστίθενται 0,2 mlδιαλύµατος ιωδιούχου καλίου
(3.5) και το διάλυµα τιτλοδοτείται µε διάλυµα νιτρικού
αργύρου 0,1 Μ (3.6) µέχρι να επιτευχθεί σταθερή
κιτρινωπή χρώση.
Ο τίτλος του δείγµατος KCNυπολογίζεται λαµβάνοντας
υπόψη ότι 1 mlδιαλύµατος 0,1 Μ νιτρικού αργύρου αντι-
στοιχεί σε 13,2 mg KCN.
5.2. Καµπύλη αναφοράς
5.2.1. Παρασκευήτωνπροτύπωνδιαλυµάτων:
Γνωρίζοντας τον τίτλο του KCNπου προσδιορίστηκε
σύµφωνα µε το 5.1., παρασκευάζεται πρότυπο διάλυµα που
περιέχει 30 mg/lκυανυδρικού οξέος (30 mg HCN /approxorequal72,3 mg
KCN).Το διάλυµα αυτό αραιώνεται στο 1 /10.
Σε ογκοµετρικές φιάλες των 100 mlπροστίθενται 1,0 - 2,0-
3,0- 4,0-και 5,0mlαπό το αραιωµένο πρότυπο διάλυµα και
συµπληρώνουµεµέχριτηχαραγήµεαπεσταγµένονερό.Τα
παρασκευαζόµενα διαλύµατα έχουν αντίστοιχους τίτλους
30-60-90-120και 150 µ g/lσε κυανυδρικό οξύ.
5.2.2. Προσδιορισµός
Λαµβάνονται 25 mlαπό τα ληφθέντα ανωτέρω διαλύµατα
και συνεχίζουµε όπως περιγράφεται παραπάνω στο 4.1 και
4.2.
Με βάση τις λαµβανόµενες τιµές απορρόφησης των
προτύπων διαλυµάτων σε συνάρτηση µε τις αντίστοιχες
τιµές περιεκτικότητας σε κυανυδρικό οξύ, χαράσσεται
ευθεία που διέρχεται από την αρχή των αξόνων.
6. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
Το κυανυδρικό οξύ εκφράζεται σε µικρογραµµάρια ανά
λίτρο (µg/l)χωρίς δεκαδικά.
6.1. Υπολογισµός
Η περιεκτικότητα σε κυανυδρικό οξύ βρίσκεται βάσει της
καµπύλης αναφοράς. Εάν έχει γίνει αραίωση, το αποτέ-
λεσµα πολλαπλασιάζεται επί το συντελεστή αραιώσεως.
Επαναληψιµότητα( r)καιαναπαραγωγιµότητα( R)
Λευκός οίνος =r=3 , 1µg/lήτοι περίπου 6 %. xi
R= 12µg/lήτοι περίπου 25 %. xi
Ερυθρός οίνος =r=6 , 4µg/lήτοι περίπου 8 %. xi
R= 23µg/lήτοι περίπου 29 %. xi
xi=µέση συγκέντρωση HCNστον οίνο
xi= 48,4µg/lγια το λευκό οίνο
xi= 80,5µg/lγια τον ερυθρό οίνο.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 175
▼B
39.ΙΣΟΘΕΙΟΚΥΑΝΙΚΟ ΑΛΛΥΛΙΟ
1. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΟΝΑ∆ΙΚΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥ
Το ισοθειοκυανικό αλλύλιο που πιθανόν να περιέχεται σ '
έναν οίνο διαχωρίζεται µε απόσταξη και ταυτοποιείται µε
την τεχνική της χρωµατογραφίας σε αέριο φάση.
2. ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ
2.1. Αιθυλική αλκοόλη απόλυτη.
2.2. Πρότυπο διάλυµα: αλκοολικό διάλυµα απόλυτης αλκοόλης
ενεργού ισοθειοκυανικού αλλυλίου 15 mg/l.
2.3. Μείγµα ψυκτικό αποτελούµενο από αιθυλική αλκοόλη και
πάγο διοξειδίου του άνθρακα (θερµοκρασία −60º C).
3. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
3.1. Συσκευή αποστάξεως µε διαβίβαση ρεύµατος αζώτου,
ανάλογη µε εκείνη που απεικονίζεται στο σχήµα.
3.2. Μανδύας θερµαντικός µε ρυθµιστή θερµοκρασίας.
3.3. Ροόµετρο.
3.4. Συσκευή χρωµατογραφίας σε αέριο φάση µε ανιχνευτή
φλογοφωτόµετρο εφοδιασµένο µε φίλτρο επιλογής για
θειούχους ενώσεις (λ = 394 nm) ή κάθε άλλος ανιχνευτής
κατάλληλος για τη µέτρηση αυτή.
3.5. Στήλη χρωµατογραφίας από ανοξείδωτο χάλυβα, µε εσωτε-
ρική διάµετρο 3 mmκαι µήκος 3 m,γεµάτη µε carbowax
20 M 10 % επίchromosorb, WHP, 80 — 100 mesh.
3.6. Μικροσύριγγα των 10 µ l.
4. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
Στησφαιρικήφιάληαποστάξεωςφέρονταιδύολίτραοίνου.
Στους δύο σωλήνες παραλαβής προστίθενται λίγα κυβικά
εκατοστά αιθυλικής αλκοόλης, µέχρις ότου καλυφθεί
τελείως το πορώδες µέρος που χρησιµεύει για τη διάχυσητου αερίου. Οι δύο αυτοί σωλήνες ψύχονται εξωτερικά µε
το ψυκτικό µείγµα. Η σφαιρική φιάλη συνδέεται µε τους
σωλήνες παραλαβής και αρχίζει να διοχετεύεται, µέσα
από τη συσκευή, ρεύµα αζώτου περίπου τρία λίτρα ανά
ώρα. Ο οίνος θερµαίνεται στους 80 ºCρυθµίζοντας τη
θερµοκρασία του θερµαντικού µανδύα έτσι ώστε να
ληφθούν συνολικά 45 —5 0m lαποστάγµατος.
Ο χρωµατογράφος σταθεροποιείται, συνιστώνται δε οι
ακόλουθες συνθήκες εργασίας:
—θερµοκρασίασυστήµατοςεισαγωγήςτουδείγµατος:200 º
C,
—θερµοκρασία στήλης: 130 ºC ,
—ροή αδρανούς αερίου (ήλιο): 20 mlανά λεπτό.
Με τη βοήθεια µικροσύριγγας εισάγεται τόση ποσότητα
από το διάλυµα αναφοράς, ώστε η κορυφή που αντιστοιχεί
στο ισοθειοκυανικό αλλύλιο να διαπιστώνεται εύκολα επί
του χρωµατογραφήµατος.
Στη συνέχεια εισάγεται, κατά τον ίδιο τρόπο, γνωστή
ποσότητα του αποστάγµατος και ελέγχεται η αντιστοιχία
του χρόνου κατακρατήσεως του ισοθειοκυανικού αλλυλίου,
και της κορυφής που λαµβάνεται στο χρωµατογράφηµα.
Υπό τις συνθήκες που καθορίζονται πιο πάνω για τη
δοκιµή, κανένα φυσικό συστατικό του οίνου δεν δίνει
ανάλογη κορυφή στον ίδιο χρόνο κατακρατήσεως µε την
υπό ανίχνευση ουσία.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 176
▼B
Συσκευή αποστάξεως µε ρεύµα αζώτου
1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 177
▼B
40.ΧΡΩΜΑΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ
1. ΟΙΝΟΙ ΚΑΙ ΓΛΕΥΚΗ
1.1. Ορισµοί
Καλούνται χρωµατικά χαρακτηριστικά ενός οίνου η φωτει-
νότητά του και η χρωµατικότητά του.
Η φωτεινότητα αντιστοιχεί στη διαπερατότητα. Είναι αντι-
στρόφως ανάλογη προς την ένταση χρώµατος του οίνου.
Η χρωµατικότητα ανταποκρίνεται στο επικρατούν µήκος
κύµατος (που χαρακτηρίζει την απόχρωση) και την καθα-
ρότητα.
Συµβατικάκαιγιαλόγουςευκολίας,ταχρωµατικάχαρακτη-
ριστικά των ερυθρών και των ροζέ οίνων εκφράζονται από
την ένταση του χρώµατος και την απόχρωση, σύµφωνα µε
µια µέθοδο που έχει υιοθετηθεί ως συνήθης µέθοδος.
1.2. Αρχή των µεθόδων
1.2.1. Μέθοδοςαναφοράς
Φασµατοφωτοµετρική µέθοδος που επιτρέπει τον υπολο-
γισµό των τρισερεθιστικών τιµών και των τριχρωµατικών
συντελεστών που απαιτούνται για τον καθορισµό του
χρώµατοςσύµφωναµετουςκανόνεςτηςδιεθνούςεπιτροπής
φωτισµού ( CIE).
1.2.2. Συνήθης µέθοδος (εφαρµοζόµενη στους ερυθρούς και στους
ροζέοίνους)
Φασµατοφωτοµετρική µέθοδος σύµφωνα µε την οποία τα
χρωµατικά χαρακτηριστικά εκφράζονται συµβατικώς όπως
κατωτέρω:
—η ένταση δίνεται από το άθροισµα των απορροφήσεων
για 1cmοπτικής διαδροµής για ακτινοβολίες µε µήκη
κύµατος 420, 520 και 620 nm,
—η απόχρωση εκφράζεται µε το λόγο της απορρόφησης
στα 420 nmπρος την απορρόφηση στα 520 nm.
1.3. Μέθοδος αναφοράς
1.3.1. Εξοπλισµός
1.3.1.1. Φασµατοφωτόµετρο που επιτρέπει την εκτέλεση µετρή-
σεων σε περιοχή µηκών κύµατος µεταξύ 300 και 700 nm.
1.3.1.2. Γυάλινες κυψελίδες που διατίθενται σε ζεύγη, µε οπτική
διαδροµή, b,ίση µε 0,1 — 0,2 — 0,5 — 1 — 2 και 4cm.
1.3.2. Τρόποςεργασίας
1.3.2.1. Προετοιµασία του δείγµατος
Εάν ο οίνος είναι θολός, πρέπει να διαυγαστεί µε φυγο-
κέντρηση ή µε διήθηση σε µεµβράνη.
Απότουςνέουςήαφρώδειςοίνουςπρέπειναεκδιώκεταιτο
µεγαλύτερο ποσοστό του διοξειδίου του άνθρακα µε
ανάδευση υπό κενό.
1.3.2.2. Μετρήσεις
Η οπτική διαδροµή, b,των χρησιµοποιουµένων κυψελίδων
πρέπει ναεπιλέγεταιέτσιώστεηµετρούµενη απορρόφηση
να είναι µεταξύ 0,3 και 0,7.
Ενδεικτικά συνιστάται να χρησιµοποιούνται για τους
λευκούς οίνους κυψελίδες των 2 cm (ή των 4 cm)οπτικής
διαδροµής, για τους οίνους ροζέ κυψελίδες οπτικής
διαδροµµής 1 cmκαι για τους ερυθρούς κυψελίδες οπτικής
διαδροµής 0,1 cm (ή 0,2cm).
Οι φασµατοφωτοµετρικές µετρήσεις πραγµατοποιούνται
χρησιµοποιώντας ως υγρό αναφοράς απεσταγµένο ύδωρ
µέσα σε κυψελίδα της ίδιας οπτικής διαδροµής, b,για τη
ρύθµιση του µηδενός της κλίµακας των απορροφήσεων σε
µήκη κύµατος 445, 495, 550 και 625 nm.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 178
▼B
Σηµειώνονται, για την οπτική διαδροµή, b,οι τέσσερις
τιµές απορρόφησης που λαµβάνονται για τον οίνο, δηλαδή,
A455,Α495,Α550,A625(µε τρία δεκαδικά ψηφία).
1.3.3. Υπολογισµοί:
—από τις τιµές απορρόφησης για b, cmοπτικής
διαδροµής, ευρίσκονται από τον πίνακα Ι, οι αντί-
στοιχες τιµές διαπερατότητας ( T% )δηλαδή: Τ455,T495,
T550,T625,
—υπολογίζονται οι τρισερεθιστικές τιµές Χ, Υ και Ζ
εκφρασµένες σε δεκαδικά κλάσµατα:
Χ= 0,42 × T625+ 0,35 × T550+ 0,21 × T445
Υ= 0,20 × T625+ 0,63 × T550+ 0,17 × T495
Ζ= 0,24 × T495+ 0,94 × T445
—υπολογίζονται οι συντεταγµένες του χρώµατος xκαιy:
x¼X
XþYþZy¼Y
XþYþZ
1.3.4. Έκφρασητωναποτελεσµάτων
1.3.4.1. Η σχετική φωτεινότητα δίνεται από την τιµή Υ εκφρα-
σµένη ως ποσοστό επί τοις εκατό (για το µαύρο Υ %=0 ,
για το άχρουν Υ % = 100).
1.3.4.2. Η χρωµατικότητα εκφράζεται από το επικρατούν µήκος
κύµατος και την καθαρότητα.
Για τον προσδιορισµό τους χρησιµοποιείται το χρωµατικό
διάγραµµα, οριζόµενο από το γεωµετρικό τόπο του
φάσµατος ( spectrum locus), που εικονίζεται στην εικόνα 1.
Φέρει το σηµείο 0 που αντιστοιχεί στη χρησιµοποιούµενη
πηγή λευκού φωτός, το οποίο λευκό φως καθορίζεται απότοορισµένοσηµείο Cτοµήςτωνσυντεταγµένων x
o= 0,3101
καιyo= 0,3163και αντιπροσωπεύει το φως της ηµέρας
µέσης φωτεινότητας.
—Επικρατούν µήκος κύµατος:
σηµειώνεται πάνω στο διάγραµµα το σηµείο Cτοµής
των συντεταγµένων xκαιﬃﬃﬃﬃy:pΌταν το σηµείο Cείναι
έξω από το τρίγωνο ΑΟΒ, χαράζεται η ευθεία που
ενώνει το σηµείο Ο µε το σηµείο Cκαι επεκτείνεται ·
αυτή τέµνει την εξωτερική καµπύλη (γεωµετρικό τόπο
του φάσµατος) σε ένα σηµείο Sτο οποίο αντιστοιχεί
στο επικρατούν µήκος κύµατος.
Όταν το σηµείο Cείναι µέσα στο τρίγωνο ΑΟΒ,
χαράζεται η ευθεία από Cπρος Ο·αυτή τέµνει την
καµπύλη ( spectrum locus) σε ένα σηµείο που αντιστοιχεί
στο µήκος κύµατος του συµπληρωµατικού χρώµατος του
οίνου. Το µήκος αυτό κύµατος εκφράζεται από την τιµή
του ακολουθούµενη από το γράµµα C,
—Καθαρότητα:
όταν το σηµείο Cείναι έξω από το τρίγωνο ΑΟΒ, η
καθαρότητα εκφράζεται σε ποσοστό επί τοις εκατό µε
τη σχέση:
100/C2απ´οστασητουσηµείου Cαπ´οτοσηµείο O
απ´οστασητουσηµείου Οαπ ´οτοσηµείο S
όταν το σηµείο Cείναι µέσα στο τρίγωνο AOC,η καθα-
ρότητα εκφράζεται σε ποσοστό επί τοις εκατό µε τη
σχέση:
100 ×απόσταση του σηµείου Cαπό το σηµείο O(1)
απόσταση του σηµείου Ο από το σηµείο P
Το σηµείο Pείναι το σηµείο όπου η ευθεία OCτέµνει
τη γραµµή των πορφυρών χρωµάτων.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 179
(1)Η απόσταση αυτή πρέπει να υπολογίζεται κατά τη διεύθυνση OC.
▼B
Η καθαρότητα δίνεται επίσης απευθείας από τα
χρωµατικά διαγράµµατα στα οποία είναι γνωστά τα x
καιy(εικόνες 2, 3, 4, 5 και 6).
1.3.4.3. Αποτελέσµατα
Η φωτεινότητα, η χρωµατικότητα (εκφραζόµενη από το
επικρατούν µήκος κύµατος) και η καθαρότητα ορίζουν
πλήρως το χρώµα ενός οίνου.
Πρέπει να σηµειώνονται επάνω στο δελτίο ανάλυσης µαζί
µε την τιµή της οπτικής διαδροµής στην οποία έγιναν οι
µετρήσεις.
1.4. Συνήθης µέθοδος
1.4.1. Εξοπλισµός
1.4.1.1. Φασµατοφωτόµετρο που επιτρέπει τη διενέργεια µετρή-
σεων σε περιοχή µεταξύ 300 και 700 nm.
1.4.1.2. Γυάλινες κυψελίδες, διατιθέµενες κατά ζεύγη, µε οπτική
διαδροµή, b,ίση µε 0,1 — 0,2 — 0,5 και 1cm.
1.4.2. Προκατεργασίατουδείγµατος
Εάν ο οίνος είναι θολός, διαυγάζεται µε φυγοκέντρηση.Στους νέους ή αφρώδεις οίνους πρέπει να εκδιώκεται το
µεγαλύτερο ποσοστό του διοξειδίου του άνθρακα µε
ανάδευση υπό κενό.
1.4.3. Τρόποςεργασίας
Η οπτική διαδροµή b,της κυψελίδας που προορίζεται για
τη µέτρηση πρέπει να επιλέγεταιέτσι ώστεη απορρόφηση
Α να είναι µεταξύ 0,3 και 0,7.
Οι φασµατοφωτοµετρικές µετρήσεις πραγµατοποιούνται
χρησιµοποιώντας ως υγρό αναφοράς απεσταγµένο ύδωρ το
οποίο φέρεται µέσα σε κυψελίδα της ίδιας οπτικής
διαδροµής b,για να ρυθµιστεί το µηδέν της κλίµακας των
απορροφήσεων της συσκευής σε µήκη κύµατος 420, 520
και 620nm.
1.4.4. Έκφρασητωναποτελεσµάτων
1.4.4.1. Υπολογισµοί
Υπολογίζονται οι απορροφήσεις για 1 cmοπτικής
διαδροµής για τα τρία µήκη κύµατος, διαιρώντας δια του b,
εκφρασµένου σε cm,τις ευρεθείσες απορροφήσεις, δηλαδή
Α
420,A520και Α620.
Το αποτέλεσµα δίνεται µε τρία δεκαδικά ψηφία.
Ι=Α420+Α520+A620
Η ένταση δίνεται συµβατικά από τον τύπο:
Η απόχρωση δίνεται συµβατικά από τον τύπο:
N¼A420
A520
Το αποτέλεσµα δίνεται µε τρία δεκαδικά ψηφία.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 180
▼B
ΠΙΝΑΚΑΣ Ι
Μετατροπή των τιµών απορρόφησης σε τιµές διαπερα-
τότητας (Τ %)
Μέθοδοςχρήσης:
Ευρίσκεται το πρώτο δεκαδικό ψηφίο της τιµής της απορ-
ρόφησης στην κατακόρυφη στήλη 1 και το δεύτερο
δεκαδικό ψηφίο στην οριζόντια γραµµή 2.
Σηµειώνεταιοαριθµός πουευρίσκεται στηντοµήτους. Για
να ευρεθεί η διαπερατότητα, ο αριθµός αυτός πρέπει να
διαιρεθεί µε το 10 εάν η απορρόφηση έχει τιµή µικρότερη
του 1, µε το 100 εάν είναι µεταξύ 1 και 2, µε το 1000εάν
είναι µεταξύ 2 και 3.
Παρατήρηση:
Ο αριθµός που είναι προς τα επάνω και δεξιά κάθε
τετραγωνίδιου επιτρέπει να λαµβάνεται υπόψη διά παρεµ-
βολής το τρίτο δεκαδικό ψηφίο της τιµής της
απορρόφησης.
0123456789
0 100023977229552293321912218912087120851198321981319
1 79418776187591774117724167081669216676156611564615
2 63114617146031458914575135621354913537125251251312
3 50111490114791146811457104479436942710417104079
4 3989389938093718363835583478339833173248
5 3167309730272957288628272756269626362576
6 2516245524062345229522452195214520952045
7 1994195519041864182417841744170416641624
8 1583155415131484144414131383135313231293
9 1263123312031172115311221103107210531022
Παράδειγµα:
Απορρόφηση 0,47 1,47 2,47 3,47
Τ% 33,9 3,4 0,3 0
Η διαπερατότητα Τ %εκφράζεται µε ακρίβεια 0,1 %.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 181
▼B
ΣΧΗΜΑ Ι
∆ιάγραµµα της χρωµατικότητας που καθορίζει το γεωµε-
τρικό τόπο ( locus)όλων των χρωµάτων του φάσµατος1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 182
▼B
ΣΧΗΜΑ II
∆ιάγραµµα της χρωµατικότητας για τους οίνους έντονου
ερυθρού χρώµατος και τους καστανο -ερυθρούς οίνους1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 183
▼B
ΣΧΗΜΑ III
∆ιάγραµµα της χρωµατικότητας για τους οίνους έντονου
ερυθρού χρώµατος και τους καστανο -ερυθρούς οίνους1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 184
▼B
ΣΧΗΜΑ IV
∆ιάγραµµα της χρωµατικότητας για τους οίνους έντονου
ερυθρού χρώµατος και τους πορφυρούς ερυθρούς οίνους1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 185
▼B
ΣΧΗΜΑ V
∆ιάγραµµα της χρωµατικότητας για τους οίνους έντονου
ερυθρού χρώµατος και τους πορφυρούς ερυθρούς οίνους1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 186
▼B
ΣΧΗΜΑ VI
∆ιάγραµµα της χρωµατικότητας για τους καστανο -ερυθρούς
και τους πορφυρούς ερυθρούς οίνους1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 187
▼B
2. ΣΥΜΠΥΚΝΩΜΕΝΑ ΑΝΑΚΑΘΑΡΙΣΜΕΝΑ ΓΛΕΥΚΗ
2.1. Αρχή της µεθόδου
Μέτρηση της απορρόφησης στα 425 nm,οπτική διαδροµή
1cm,του συµπυκνωµένου ανακαθαρισµένου γλεύκους του
οποίου η συγκέντρωση σε σάκχαρα έχει ρυθµιστεί στα
25% (m/m) (25º Brix).
2.2. Εξοπλισµός
2.2.1. Φασµατοφωτόµετρο για µετρήσεις µεταξύ 300 και 700 nm.
2.2.2. Κυψελίδες γυάλινες οπτικής διαδροµής 1 cm.
2.2.3. Φίλτρο µεµβράνης µε πόρους των 0,45 µ m.
2.3. Τρόπος εργασίας
2.3.1. Προετοιµασίατουδείγµατος
Χρησιµοποιείται το διάλυµα του οποίου ο τίτλος σε
σάκχαρα είναι 25 % (m/m) (25º Brix) που παρασκευάζεται
όπως αναφέρεται στο κεφάλαιο «pH»σηµείο 4.1.2. Το
διάλυµα διηθείται σε φίλτρο µεµβράνης µε πόρους των
0,45 µm.
2.3.2. Μέτρησητηςαπορρόφησης
Ρυθµίζεται το µηδέν της απορρόφησης στη συσκευή για
µήκος κύµατος 425 nmµε κυψελίδα οπτικής διαδροµής
1cmπου περιέχει απεσταγµένο ύδωρ.
Σηµειώνεται η απορρόφηση Α σ 'αυτό το µήκος κύµατος
του διαλύµατος 25 %σε σάκχαρα (25 º Brix)που λαµβάνεται
στο σηµείο 2.3.1. µε την κυψελίδα του 1 cm.
2.4. Έκφραση των αποτελεσµάτων
Η απορρόφηση στα 425 nmτου συµπυκνωµένου ανακαθαρι-
σµένου γλεύκους σε διάλυµα 25 % (m/m) (25º Brix) σε
σάκχαρα εκφράζεται µε δύο δεκαδικά ψηφία.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 188
▼B
41.∆ΕΙΚΤΗΣ FOLIN-CIOCALTEU
1. ΟΡΙΣΜΟΣ
∆είκτης Folin-Ciocalteu είναι το αποτέλεσµα που λαµβά-
νεται δι 'εφαρµογής της µεθόδου που περιγράφεται
παρακάτω.
2. ΑΡΧΗ
Το σύνολο των φαινολικών ενώσεων του οίνου οξειδώ-
νονται µε το αντιδραστήριο Folin-Ciocalteu. Το
αντιδραστήριοαυτόαποτελείταιαπόµείγµαφωσφοροβολρ-
φαµικού οξέος ( H3PW12O40)και φωσφοροµολυβδαινικού
οξέος (H3PMo12O40)που ανάγεται, κατά την οξείδωση των
φαινολών, σε µείγµα κυανών οξειδίων βολφραµίου ( W8O23)
και µολυβδαινίου ( Mo8O23).
Το παραγόµενο κυανό χρώµα παρουσιάζει µέγιστο απορ-
ρόφησης γύρω στα 750 nm.Είναι ανάλογο µε το ποσοστό
των φαινολικών ενώσεων.
3. ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ
Τα αντιδραστήρια πρέπει να είναι αναλυτικής καθα-
ρότητας. Το χρησιµοποιούµενο ύδωρ πρέπει να είναι
απεσταγµένο ή ύδωρ ισοδύναµης καθαρότητας.
3.1. Αντιδραστήριο Folin-Ciocalteu
Τοαντιδραστήριο αυτόδιατίθεταιστο εµπόριο έτοιµοπρος
χρήση. Μπορεί να παρασκευασθεί µε τον ακόλουθο τρόπο:
100gβολφραµικούνατρίουκαι25 gµολυβδαινικούνατρίου
διαλύονται σε 700 mlαπεσταγµένου ύδατος. Προστίθενται
50mlφωσφορικού οξέος 85 %(ρ20= 1,71 g/ml), και 100ml
πυκνού υδροχλωρικού οξέος (ρ20= 1,19 g/ml). Το διάλυµα
φέρεται σε βρασµό υπό κάθετο ψυκτήρα επί δέκα ώρες,
προστίθενται κατόπιν 150 gθειικού λιθίου ( Li2SO2·H2O)και
µερικές σταγόνες βρωµίου και φέρεται εκ νέου σε βρασµό
επί 15 λεπτά. Ψύχεται και ο όγκος του συµπληρώνεται
µέχρι το ένα λίτρο µε απεσταγµένο ύδωρ.
3.2. Ανθρακικό νάτριο ( Na2CO3)άνυδρο σε διάλυµα 20 % (m/v).
4. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
Σύνηθες εργαστηριακό υλικό και ειδικότερα:
4.1. Ογκοµετρικές φιάλες των 100 ml.
4.2. Φασµατοφωτόµετρο που επιτρέπει τη διενέργεια µετρή-
σεων στα 750 nm.
5. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
5.1. Ερυθροί οίνοι
Σε ογκοµετρική φιάλη 100 ml (σηµείο 4.1.), φέρονται µε
την ακόλουθη σειρά:
—1 m lοίνου αραιωµένου στο 1 /5,
—5 0m lαπεσταγµένου ύδατος,
—5 m lαντιδραστηρίου Folin-Ciocalteu ( σηµείο 3.1.),
—2 0m lδιαλύµατος ανθρακικού νατρίου (σηµείο 3.2.).
Το διάλυµα συµπληρώνεται µέχρι τα 100 mlµε απεστα-
γµένο ύδωρ.
Επακολουθείανάδευσηώστετοδιάλυµαναοµογενοποιηθεί
και αφήνεται επί 30 λεπτά σε ηρεµία ώστε να επέλθει
σταθεροποίηση της αντίδρασης. Προσδιορίζεται η απορ-
ρόφηση στα 750 nm,µε οπτική διαδροµή 1 cm,σε σχέση
µε µάρτυρα που έχει παρασκευασθεί µε απεσταγµένο ύδωρ
στη θέση του οίνου.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 189
▼B
Εάν η απορρόφηση δεν προσεγγίζει το 0,3 η εργασία
πρέπει να επαναληφθεί µε κατάλληλη αραίωση του οίνου
ώστε να ληφθεί µια τέτοια τιµή απορρόφησης.
5.2. Λευκοί οίνοι
Ακολουθείται ο παραπάνω τρόπος εργασίας σε 1 mlοίνου
µη αραιωµένου.
5.3. Συµπυκνωµένα ανακαθαρισµένα γλεύκη
5.3.1. Προετοιµασίατουδείγµατος.
Χρησιµοποιείται το διάλυµα του οποίου η περιεκτικότητα
σε σάκχαρα είναι 25 % (25º Brix) (m/m), προετοιµασµένο
όπως στο κεφάλαιο «pH»σηµείο 4.1.2.
5.3.2. Μέτρηση
Ακολουθείται η µέθοδος όπως περιγράφεται στο σηµείο
5.1. για τους ερυθρούς οίνους. Το δείγµα των 5 mlετοιµά-
ζεται όπως στο σηµείο 5.3.1. και µετράται η απορρόφηση
έναντι, ως µάρτυρα, διαλύµατος ιµβερτοποιηµένου
σακχάρου των 25 % (m/m).
6. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
6.1. Τρόπος υπολογισµού
Τοαποτέλεσµαεκφράζεταιµετηµορφήδείκτηπουλαµβά-
νεται πολλαπλασιάζοντας την απορρόφηση επί 100 στην
περίπτωση ερυθρών οίνων αραιωµένων στο 1 /5 (ήµ ετ ο
συντελεστή που αντιστοιχεί στη χρησιµοποιηθείσα
αραίωση) και µε το 20 στην περίπτωση των λευκών οίνων.
Στην περίπτωση των συµπυκνωµένων ανακαθαρισµένων
γλευκών, η απορρόφηση πολλαπλασιάζεται µε το 16.
6.2. Επαναληψιµότητα
Η διαφορά µεταξύ των αποτελεσµάτων δύο προσδιορισµών
που πραγµατοποιούνται ταυτόχρονα ή ο ένας αµέσως µετά
από τον άλλο από τον ίδιο αναλυτή, δεν πρέπει να είναι
µεγαλύτερη από 1.
Η καλή επαναληψιµότητα των αποτελεσµάτων συνδέεται
µε τη χρήση ενός αυστηρά καθαρού εξοπλισµού (ογκοµε-
τρικές φιάλες και κυψελίδες φασµατοφωτοµέτρου).1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 190
▼B
42.ΕΙ∆ΙΚΕΣ ΜΕΘΟ∆ΟΙ ΑΝΑΛΥΣΗΣ ΓΙΑ ΣΥΜΠΥΚΝΩΜΕΝΑ
ΑΝΑΚΑΘΑΡΙΣΜΕΝΑ ΓΛΕΥΚΗ
α) ΟΛΙΚΑ ΚΑΤΙΟΝΤΑ1. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥ
Το δείγµα κατεργάζεται µε κατιονανταλλακτική ρητίνη
έντονα όξινη. Τα κατιόντα ανταλλάσσονται µε Η
+.Εκφρά-
ζονται από τη διαφορά µεταξύ της ολικής οξύτητας του
εξερχοµένου υγρού και της οξύτητας του δείγµατος.
2. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
2.1. Γυάλινη στήλη µήκους 300 mmπερίπου και εσωτερικής
διαµέτρου 10 —1 1m mεφοδιασµένης µε στρόφιγγα.
2.2. Βαθµολογηµένο pHµετρο για δέκατα των µονάδων pH
τουλάχιστον.
2.3. Ηλεκτρόδια:
—ηλεκτρόδιο υάλου, που φυλάσσεται σε απεσταγµένο
ύδωρ,
—ηλεκτρόδιο αναφοράς, από καλοµέλανα —χλωριούχου
κάλιο κεκορεσµένο, διατηρείται σε κεκορεσµένο
διάλυµα χλωριούχου καλίου,
—ή µεικτό ηλεκτρόδιο που φυλάσσεται σε απεσταγµένο
ύδωρ.
3. ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ
3.1. Ανταλλάκτης κατιόντων ισχυρώς όξινος, υπό µορφή Η+.
Πριν από τη χρήση του αφήνεται να διογκωθεί η ρητίνη
µέσα σε ύδωρ κατά τη διάρκεια µιας νύκτας.
3.2. ∆ιάλυµα 0,1 Mυδροξειδίου του νατρίου.
3.3. Χάρτης—δείκτηςpH.
4. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
4.1. Προετοιµασία του δείγµατος
Χρησιµοποιείται το διάλυµα που προέρχεται από την
αραίωση του συµπυκνωµένου ανακαθαρισµένου γλεύκους
40% (m/v)όπως αναφέρεται στο κεφάλαιο «Ολική
οξύτητα»στο σηµείο 5.1.2.
4.2. Προετοιµασία της ιοντο -ανταλλακτικής στήλης
Εισάγονται στη στήλη περίπου 10 mlιοντο-ανταλλάκη που
έχει προηγουµένως διογκωθεί υπό µορφή Η+·η στήλη
εκπλένεται µε απεσταγµένο ύδωρ µέχρι να εξαλειφθεί
τελείως η οξύτητα που ελέγχεται µε το δείκτη χαρτιού.
4.3. Ανταλλαγή ιόντων
100 mlδιαλύµατος συµπυκνωµένου ανακαθαρισµένου γλεύ-
κους διέρχονται διαµέσου της στήλης, (βλέπε οδηγίες στο
σηµείο 4.1.), µε ταχύτητα µιας σταγόνας το δευτερόλεπτο.
Το εξερχόµενο υγρό συλλέγεται σε κυλινδρικό δοχείο. Η
στήλη εκπλένεται µε 50 mlαπεσταγµένου ύδατος. Η
οξύτητα του εξερχοµένου υγρού τιτλοδοτείται (συµπερι-
λαµβανοµένωνκαι των υδάτωνέκπλυσης) µεδιάλυµα 0,1 M
υδροξειδίου του νατρίου µέχρις ότου το pHγίνει ίσο προς
7, στους 20 ºC .Η προσθήκη αλκαλικού υγρού πρέπει να
γίνεται αργά και το διάλυµα να αναδεύεται συνεχώς. Έτσω
nm lο όγκος του διαλύµατος 0,1 Mτου υδροξειδίου του
νατρίου που προστίθεται.
5. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
Τα ολικά κατιόντα εκφράζονται σε χιλιοστοϊσοδύναµα ανά
κιλό ολικών σακχάρων µε ένα δεκαδικό ψηφίο.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 191
▼B
5.1. Υπολογισµοί:
—ηοξύτητατουεκλούσµατοςεκφράζεταισεχιλιοστοϊσο-
δύναµα ανά κιλό συµπυκνωµένου ανακαθαρισµένου
γλεύκους:
Ε= 2,5 · n
—ολική οξύτητα του ανακαθαρισµένου συµπυκνωµένου
γλεύκους σε χιλιοστοϊσοδύναµα ανά κιλό (βλέπε
«Ολική οξύτητα »στο σηµείο 6.1.2.): α.
—ολικά κατιόντα σε χιλιοστοϊσοδύναµα ανά κιλό ολικών
σακχάρων:
2;5n/C0a
P/C2100
P=περιεκτικότητα % (m/m)σε ολικά σάκχαρα.
β) ΑΓΩΓΙΜΟΤΗΤΑ1. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥ
Μέτρηση της ηλεκτρικής αγωγιµότητας µιας στήλης
υγρού, που ορίζεται από δύο ηλεκτρόδια λευκόχρυσου σε
παράλληλη τοποθέτηση, τα οποία αποτελούν τµήµα µιας
γέφυρας Wheatstone.
Η αγωγιµότητα µεταβάλλεται ανάλογα µε τη θερµοκρασία.
Εκφράζεται στους 20 ºC .
2. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
2.1. Αγωγιµόµετρο που επιτρέπει µετρήσεις αγωγιµότητας σε
περιοχή περιλαµβανόµενη µεταξύ 1 και 1 000 microsiemens
ανάcm.
2.2. Υδατόλουτρο για θερµοκρασίες 20 º C (20 ± 2º C).
3. ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ
3.1. Απιονισµένο ύδωρ ειδικής αγωγιµότητας κατώτερης των 2
microsiemens ανάcmστους 20 ºC .
3.2. Πρότυπο διάλυµα χλωριούχου καλίου
∆ιαλύονται 0,581 gχλωριούχου καλίου, KCl,που έχουν
προηγουµένως ξηρανθεί µέχρι σταθερή µάζα στη θερµο-
κρασία των 105 ºC ,µέσα σε απιονισµένο ύδωρ (σηµείο
3.1.).Συµπληρώνεταιοόγκοςστοέναλίτροµεαπιονισµένο
ύδωρ(σηµείο3.1).Τοδιάλυµααυτόέχειαγωγιµότητα 1 000
microsiemens ανάcmστους 20 ºC .Η διάρκεια διατήρησης
του διαλύµατος περιορίζεται στους τρεις µήνες.
4. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
4.1. Χρησιµοποιείται το διάλυµα του οποίου η περιεκτικότητα
σε ολικά σάκχαρα είναι 25 % (m/m) (25º Brix) όπως αναφέ-
ρεται στο κεφάλαιο «pH»στο σηµείο 4.1.2.
4.2. Προσδιορισµός της αγωγιµότητας
Το εξεταζόµενο δείγµα φέρεται στους 20 ºCεµβαπτιζόµενο
στο υδατόλουτρο. Ελέγχεται η θερµοκρασία µε ακρίβεια
0,1ºC .
Η κυψελίδα του αγωγιµοµέτρου εκπλένεται δύο φορές µε
το εξεταζόµενο διάλυµα.
Η αγωγιµότητα µετράται στη συσκευή και εκφράζεται µε
microsiemens ανάcm.
5. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
Η αγωγιµότητα εκφράζεται σε microsiemens ανάcmστους
20ºC(µcm
1)χωρίς δεκαδικό, για το διάλυµα των 25 % (m/
m) (25º C Brix) του συµπυκνωµένου ανακαθαρισµένου γλεύ-
κους.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 192
▼B
5.1. Υπολογισµοί
Αν η συσκευή δεν είναι εφοδιασµένη µε διορθωτή θερµο-
κρασίας, διορθώνεται η µετρούµενη αγωγιµότητα µε τη
βοήθεια του πίνακα 1 ·αν η θερµοκρασία είναι κατώτερη
των 20ºCπροστίθεται ηδιόρθωση ·ανη θερµοκρασίαείναι
ανώτερη των 20 ºCαφαιρείται η διόρθωση.
ΠΙΝΑΚΑΣ I
∆ιορθώσειςτης αγωγιµότηταςωςπροςτιςδιαφορέςτηςθερµοκρασίαςαπότους
20ºCσεmicrosiemens cm−1
Αγωγι-
µότηταΘερµοκρασίες
20,2
19,820,4
19,620,6
19,420,8
19,221,0
19,021,2
18,821,4
18,621,6
18,421,8
18,222,0(1)
18,0(2)
0 000 000000 0
5 0 001 111122 2
1 0 0 011 223334 41 5 0 112 334556 72 0 0 123 345678 92 5 0 123 46789 1 01 13 0 0 134 5789 1 1 1 21 3350 1 3 5 6 8 9 11 12 14 15
400 2 3 5 7 9 11 12 14 16 18
4 5 0 2 3 6 81 01 21 41 61 8 2 05 0 0 2 4 7 91 11 31 51 82 0 2 2550 2 5 7 10 12 14 17 19 22 24600 3 5 8 11 13 16 18 21 24 26
(1)Αφαιρείται η διόρθωση.
(2)Προστίθεται η διόρθωση.
γ) Υ∆ΡΟΞΥΜΕΘΥΛΟΦΟΥΡΦΟΥΡΑΛΗ
1. ΑΡΧΗ ΤΩΝ ΜΕΘΟ∆ΩΝ
1.1. Χρωµατοµετρική
Οι αλδεΰδες οι προερχόµενες από το φουράνιο, από τις
οποίες η κυριότερη είναι η υδροξυµεθυλοφουρφουράλη,
αντιδρούν µε το βαρβιτουρικό οξύ και τη παρατολουιδίνη
για να δώσουν ένα κόκκινο παράγωγο το οποίο µετράται
µε χρωµατοµετρία στα 550 nm.
1.2. Μέθοδος µε υγρή χρωµατογραφία ( HPLC)
∆ιαχωρισµός σε στήλη µε αντεστραµµένη φάση και
προσδιορισµός στα 280 nm.
2. ΧΡΩΜΑΤΟΜΕΤΡΙΚΗ ΜΕΘΟ∆ΟΣ
2.1. Εξοπλισµός.
2.1.1. Φασµατοφωτόµετρο για µετρήσεις µεταξύ 300 και 700 nm.
2.1.2. Γυάλινες κυψελίδες οπτικής διαδροµής ίσης προς 1 cm.
2.2. Αντιδραστήρια
2.2.1. Βαρβιτουρικόοξύσεδιάλυµα0,5 % (m/v):
διαλύονται 500 mgβαρβιτουρικού οξέος, C4O3N2H4,σε
απεσταγµένο ύδωρ µε ελαφρά θέρµανση σε υδατόλουτρο
σε 100ºC .Το διάλυµα φέρεται στα 100 mlµε απεσταγµένο
ύδωρ. Το διάλυµα αυτό διατηρείται µία εβδοµάδα περίπου.
2.2.2. Παρατολουιδίνησεδιάλυµα10 % (m/v):
10 gπαρατολουιδίνης C6H4(CH3)N H2εισάγονταισεογκοµε-
τρικήφιάλητων100 ml·προστίθενται50 mlισοπροπανόλης1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 193
▼B
CH3CH(OH)CH3και 10 mlπαγόµορφου οξικού οξέος
CH3COOH (ρ20= 1,05 g/ml)· ο όγκος συµπληρώνεται µε
ισοπροπανόλη µέχρι τα 100 ml.Το διάλυµα αυτό πρέπει να
ανανεώνεται κάθε µέρα.
2.2.3. Ακεταλεΰδη( CH3CHO)σευδατικόδιάλυµα1 % (m/v):
προετοιµάζεται αµέσως πριν από κάθε µέτρηση.
2.2.4. Υδροξυλοµεθυλοφουρφουράλη, C6O3H6σε υδατικό διάλυµα του
1g/l:
παρασκευάζονται διαδοχικές αραιώσεις των διαλυµάτων
που περιέχουν 5, 10, 20, 30 και 40 mg/l.Το διάλυµα του 1 g/
lκαι οι αραιώσεις του πρέπει να είναι εντελώς πρόσφατα.
2.3. Τρόπος εργασίας
2.3.1. Προετοιµασίατουδείγµατος
Λαµβάνεται το αραιωµένο διάλυµα του συµπυκνωµένου
ανακαθαρισµένου γλεύκους 40 % (m/v)όπως αναφέρεται
στο κεφάλαιο «Ολική οξύτητα »στο σηµείο 5.1.2. Ο
προσδιορισµός εκτελείται σε δείγµα 2 mlαυτού του διαλύ-
µατος.
2.3.2. Χρωµατοµετρικόςπροσδιορισµός
Σε δύο κωνικές φιάλες α και β των 25 mlµε εσµυρισµένο
πώµα, εισάγονται 2 mlτου δείγµατος που παρασκευάστηκε
όπως αναφέρεται στο σηµείο 2.3.1. Εισάγονται σε κάθε
φιάλη 5 mlδιαλύµατος παρατολουιδίνης (σηµείο 2.2.2.) και
αναµειγνύονται.
Προστίθενται στη φιάλη β (µάρτυρας) 1 mlαπεσταγµένου
ύδατος και στη φιάλη α 1 mlδιαλύµατος βαρβιτουρικού
οξέος (σηµείο 2.2.1.). Το περιεχόµενο αναδεύεται µέχρις
οµογενοποιήσεως. Μεταφέρεται το περιεχόµενο των
φιαλών στις κυψελίδες του 1 cmοπτικής διαδροµής του
φασµατοφωτόµετρου. Το 0 της κλίµακας των απορροφή-
σεων ρυθµίζεται µε το περιεχόµενο της φιάλης β για
µήκος κύµατος 550 nmκαι ακολουθείται η µεταβολή της
απορρόφησης του περιεχοµένου της φιάλης α ·σηµειώνεται
η µέγιστη τιµή Α που επιτυγχάνεται σε χρονικό διάστηµα
µεταξύ δύο και πέντε λεπτών.
Τα δείγµατα των οποίων η περιεκτικότητα σε υδροξυµεθυ-
λοφουρφουράλη είναι ανώτερη των 30 mg/lπρέπει να
αραιωθούν πριν από την ανάλυση.
2.3.3. Χάραξητηςκαµπύληςαναφοράς
Σε δύο φιάλες α και β των 25 ml,εισάγονται 2 mlαπό κάθε
ένα από τα διαλύµατα της υδροξυµεθυλοφουρφουράλης των
5 10 20 30 και 40 mg/l (σηµείο 2.2.4.) και υπόκεινται στην
επεξεργασία που αναφέρεται στο σηµείο 2.3.2.
Η γραφική παράσταση των απορροφήσεων σε συνάρτηση
µε τις περιεκτικότητες σε mg/lσε υδροξυµεθυλοφουρ-
φουράλη των προτύπων διαλυµάτων είναι µία ευθεία που
διέρχεται από την τοµή των αξόνων.
2.4. Έκφραση των αποτελεσµάτων
Η περιεκτικότητα σε υδροξυµεθυλοφουρφουράλη των
ανακαθαρισµένων συµπυκνωµένων γλευκών εκφράζεται σε
χιλιοστόγραµµα ανά χιλιόγραµµο ολικών σακχάρων.
2.4.1. Τρόποςυπολογισµού
Η περιεκτικότητα C mg/lσε υδροξυµεθυλοφουρφουράλη
του δείγµατος που αναλύεται λαµβάνεται φέροντας στην
καµπύλη αναφοράς την απορρόφηση Α του δείγµατος.
Περιεκτικότητα σε υδροξυµεθυλοφουρφουράλη σε χιλιο-
στόγραµµα ανά χιλιόγραµµο ολικών σακχάρων:
250/C2C
P1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 194
▼B
P=περιεκτικότητα % (m/m)σε ολικά σάκχαρα του
συµπυκνωµένου ανακαθαρισµένου γλεύκους.
3. ΜΕΘΟ∆ΟΣ ΥΓΡΗΣ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ( HPLC)
3.1. Εξοπλισµός
3.1.1. Χρωµατογράφοςυγρήςφάσης( HPLC)εφοδιασµένος:
—µε σύστηµα εισαγωγής διά βρόγχου των 5 ή 10 µ l,
—µε έναν ανιχνευτή φασµατοφωτοµέτρου που επιτρέπει
µετρήσεις στα 280 nm,
—µια στήλη πυριτίου µε οκταδεκύλιο (π.χ.: Bondapak C18— Corasil, Waters Ass.),
—µε καταγραφικό και ενδεχοµένως σύστηµα
ολοκλήρωσης,
—Παροχή της κινητής φάσης: 1,5 ml/min.
3.1.2. Σύστηµαδιήθησηςµεµεµβράνη(0,45µ m)
3.2. Αντιδραστήρια
3.2.1. ∆ισαπεσταγµένο ύδωρ.
3.2.2. Μεθανόλη CH3OHαπεσταγµένη ή ποιότητας HPLC.
3.2.3. Οξικό οξύ CH3COOH (ρ20= 1,05 g/ml).
3.2.4. Κινητή φάση: ύδωρ -µεθανόλη (σηµείο 3.2.2.) —οξικό οξύ
(σηµείο 3.2.3.) διηθηµένα εκ των προτέρων σε µεµβράνη
(0,45 µm), 40 - 9 - 1 v/v).
Η κινητή αυτή φάση πρέπει να παρασκευάζεται κάθε µέρα
και να απαερώνεται από τα αέρια που περιέχει πριν τη
χρησιµοποίησή της.
3.2.5. Πρότυπο διάλυµα υδροξυµεθυλοφουρφουράλης των 25 µ g/l
(m/v)
Εισάγονται σε ογκοµετρική φιάλη των 100 ml, 25µg
ακριβώς υδροξυµεθυλοφουρφουράλης ( C6H3O6)και συµπλη-
ρώνονται µε µεθανόλη (σηµείο 3.2.2.) και διηθείται σε
µεµβράνη (0,45 µ m).
Το διάλυµα αυτό, φυλαγµένο στο ψυγείο σε ερµητικά
κλειστή γυάλινη φιάλη χρώµατος καφέ, διατηρείται από
δύο µέχρι τρεις µήνες.
3.3. Τρόπος εργασίας
3.3.1. Προετοιµασίατουδείγµατος
Χρησιµοποιείται το διάλυµα αραίωσης του ανακαθαρι-
σµένου συµπυκνωµένου γλεύκους 40 % (m/v) όπως
αναφέρεται στο κεφάλαιο «Ολική οξύτητα »στο σηµείο
5.1.2. και διηθείται σε µεµβράνη (0,45 µ m).
3.3.2. Χρωµατογραφικόςπροσδιορισµός
Εισάγονται στο χρωµατογράφο 5 (ή 10) µ lτου δείγµατος
που παρασκευάστηκε σύµφωνα µε το σηµείο 3.3.1. και 5 (ή
10) µlδιαλύµατος υδροξυµεθυλοφουρφουράλης (σηµείο
3.2.5.). Καταγράφεται το χρωµατογράφηµα.
Ο χρόνος κατακράτησης της υδροξυµεθυλοφουρφουράλης
είναι περίπου 6 έως 7 λεπτά.
3.4. Έκφραση των αποτελεσµάτων
Η περιεκτικότητα σε υδροξυµεθυλοφουρφουράλη των
συµπυκνωµένων ανακαθαρισµένων γλευκών εκφράζεται σε
χιλιοστόγραµµα ανά χιλιόγραµµο ολικών σακχάρων.
3.4.1. Τρόποςυπολογισµού
ΈστωC mg/l,η περιεκτικότητα σε υδροξυµεθυλοφουρ-
φουράλη του διαλύµατος του συµπυκνωµένου
ανακαθαρισµένου γλεύκους 40 % (m/v).
Η περιεκτικότητα σε υδροξυµεθυλοφουρφουράλη σε χιλιο-
στόγραµµα ανά χιλιόγραµµο ολικών σακχάρων είναι:1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 195
▼B
250/C2C
P
P=περιεκτικότητα % (m/m)σε ολικά σάκχαρα του
συµπυκνωµένου ανακαθαρισµένου γλεύκους.
δ) ΒΑΡΕΑ ΜΕΤΑΛΛΑ
1. ΑΡΧΗ ΤΩΝ ΜΕΘΟ∆ΩΝ
I. Μέθοδος ταχείας µέτρησης των βαρέων µετάλλων
Τα βαρέα µέταλλα ανιχνεύονται στο συµπυκνωµένο
ανακαθαρισµένο γλεύκος κατάλληλα αραιωµένο µε τη
βοήθεια χρώσης την οποία αυτά δίνουν σχηµατίζοντας
θειούχες ενώσεις. Προσδιορίζονται συγκριτικά ως προς
πρότυπο διάλυµα µολύβδου που αντιστοιχεί στη µέγιστη
αποδεκτή περιεκτικότητα.
II. Προσδιορισµός της περιεκτικότητας σε µόλυβδο µε φασµα-
τοφωτοµετρία ατοµικής απορρόφησης
Το χηλικό σύµπλοκο που σχηµατίζει ο µόλυβδος µε το
πυρρολιδινοδιθειοκαρβαµικό αµµώνιο αποχωρίζεται µε
µεθυλισοβουτυλκετόνη της οποίας µετράται η απορρόφηση
στα 283,3 nm.Η περιεκτικότητα σε µόλυβδο προσδιορί-
ζεται µε τη µέθοδο της προσθήκης γνωστών ποσοτήτων.
2. ΤΑΧΕΙΑ ΜΕΘΟ∆ΟΣ ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΒΑΡΕΩΝ
ΜΕΤΑΛΛΩΝ
2.1. Αντιδραστήρια
2.1.1. Υδροχλωρικόοξύαραιό,70 % (m/v)
Λαµβάνονται 70 gυδροχλωρικού οξέος ( HCI)Cρ20= 1,16 —
1,19 g/ml)και συµπληρώνονται στα 100 mlµε ύδωρ.
2.1.2. Υδροχλωρικόοξύαραιό20 % (m/v)
Λαµβάνονται 20 gυδροχλωρικού οξέος ( HCI), (ρ20= 1,16 —
1,19 g/ml)και συµπληρώνονται στα 100 mlµε ύδωρ.
2.1.3. Αραιήαµµωνία
Λαµβάνονται14 gαµµωνίας( NH3)(ρ20= 0,931 — 0,934 g/ml)
και συµπληρώνονται στα 100 mlµε ύδωρ.
2.1.4. Ρυθµιστικόδιάλυµα pH 3,5
∆ιαλύονται 25 gοξικού αµµωνίου ( CH3COONH4)σε 25ml
νερό και ποστίθενται 38 mlαραιού υδροχλωρικού οξέος
(σηµείο 2.1.1.). Αν χρειάζεται ρυθµίζεται το pHµε τη
βοήθεια αραιού υδροχλωρικού οξέος (σηµείο 2.1.2.) ή
αραιής αµµωνίας (σηµείο 2.1.3.) και συµπληρώνουµε στα
100mlµε ύδωρ.
2.1.5. ∆ιάλυµαθειοακεταµιδίου C2H5NS, 4 % (m/v)
2.1.6. ∆ιάλυµαγλυκερίνης( C3H8O3), 85 % (m/v)
(nD20º C= 1,449 — 1,455)
2.1.7. Αντιδραστήριοθειοακεταµιδίου
Σε 0,2 mlδιαλύµατος θειοακεταµιδίου (σηµείο 2.1.5.)
προστίθεται 1 mlµείγµατος 5 mlύδατος 15 mlυδροξειδίου
του νατρίου σε διάλυµα 1 Mκαι 20mlγλυκερίνης (σηµείο
2.1.6.). Θερµαίνονται σε υδατόλουτρο των 100 ºCεπί 20
δευτερόλεπτα. Το διάλυµα παρασκευάζεται αµέσως πριν τη
µέτρηση.
2.1.8. ∆ιάλυµαµολύβδουτων0,002 g/l
Παρασκευάζεται διάλυµα 1 g/lµολύβδου διαλύοντας στο
ύδωρ 0,400 gνιτρικού µολύβδου, Pb (NO3)2και συµπληρώ-
νονται µέχρι όγκου 250 mlµε ύδωρ. Αραιώνεται το1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 196
▼B
διάλυµα αυτό κατά τη στιγµή της χρήσης του σε 2 τοις
1 000 (v/v)µε ύδωρ ώστε να ληφθεί διάλυµα 0,002 g/l.
2.2. Τρόπος εργασίας
∆ιαλύεται µείγµα 10 gσυµπυκνωµένου ανακαθαρισµένου
γλεύκους σε 10 mlύδατος. Προστίθενται 2 mlρυθµιστικού
διαλύµατος pH 3,5 (σηµείο 2.1.4.) και ανακινούνται.
Προστίθεται 1,2 mlαντιδραστηρίου θειοακεταµιδίου
(σηµείο 2.1.7.). Αναταράσσονται αµέσως και ετοιµάζεται
ένας µάρτυρας στις ίδιες συνθήκες χρησιµοποιώντας 10 ml
διαλύµατος 0,002 g/lµολύβδου (σηµείο 2.1.8.).
Μετά δύο λεπτά η πιθανή καφέ χρώση του διαλύµατος του
ανακαθαρισµένου συµπυκνωµένου γλεύκους δεν πρέπει να
είναι πιο έντονη από αυτήν του µάρτυρα.
2.3. Υπολογισµοί
Το δείγµα του µάρτυρα στις συνθήκες εργασίας που αναφέ-
ρονται αντιστοιχεί σε µέγιστη παραδεκτή περιεκτικότητα
βαρέων µετάλλων εκφραζόµενη σε µόλυβδο 2 mg/kg
ανακαθαρισµένου συµπυκνωµένου γλεύκους.
3. ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΠΕΡΙΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΕ
ΜΟΛΥΒ∆Ο ΜΕ ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΑ ΑΤΟΜΙΚΗΣ
ΑΠΟΡΡΟΦΗΣΗΣ
3.1. Εξοπλισµός
3.1.1. Φασµατοφωτόµετρο ατοµικής απορρόφησης µε καυστήρα
τροφοδοτούµενο µε αέρα και ακετυλένιο.
3.1.2. Λυχνία µε κοίλη κάθοδο από µόλυβδο.
3.2. Αντιδραστήρια
3.2.1. Αραιό οξικό οξύ. Λαµβάνονται 12 gπαγόµορφου οξικού
οξέος (ρ20= 1,05 g/ml) και συµπληρώνονται στα 100 mlµε
ύδωρ.
3.2.2. ∆ιάλυµα πυρρολιδινοδιθειοκαρβαµικού αµµωνίου,
C5H12N2S2, 1 % (m/v)
3.2.3. Μεθυλισοβουτυλκετόνη ( CH3)2CHCH2COCH3.
3.2.4. ∆ιάλυµα µολύβδου 0,010 g/lµολύβδου. Αραιώνεται σε 1 %
(v/v)διαλύµατος µολύβδου του 1 g/l (σηµείο 2.1.8.).
3.3. Τρόπος εργασίας
3.3.1. Εξεταζόµενοδιάλυµα
10 gσυµπυκνωµένου ανακαθαρισµένου γλεύκους αραιώ-
νονται µε ίσους όγκους οξικού οξέος αραιού (σηµείο
3.2.1.) και ύδατος και συµπληρώνονται στα 100 mlµε το
µείγµα αυτό.
Προστίθενται 2 mlδιαλύµατος πυρρολιδινοδιθειοκαρβα-
νικού αµµωνίου (σηµείο 3.2.2.) και 10 ml
µεθυλισοβουτυλκετόνης (σηµείο 3.2.3.). Αναµειγνύονται
επί30δευτερόλεπταµακρυάαπόέντονοφωςκαιαφήνονται
να αποχωρισθούν οι δύο φάσεις. Λαµβάνεται η φάση της
µεθυλισοβουτυλκετόνης.
3.3.2. Πρότυπαδιαλύµατα
Παρασκευάζονται τρία πρότυπα διαλύµατα που περιέχουν
εκτόςτων10 gανακαθαρισµένουσυµπυκνωµένουγλεύκους,
αντιστοίχως1,2και3 mlτουδιαλύµατοςµολύβδου0,010 g/l
(σηµείο3.2.4.)καιυποβάλλονταιστηνίδιαδιαδικασίαόπως
το εξεταζόµενο διάλυµα.
3.3.3. Μάρτυρας
Παρασκευάζεται ένας µάρτυρας κατά τον ίδιο τρόπο όπως
στο σηµείο 3.3.1. για το εξεταζόµενο διάλυµα αλλά χωρίς
προσθήκη συµπυκνωµένου ανακαθαρισµένου γλεύκους.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 197
▼B
3.3.4. Προσδιορισµός
Επιλέγεται το µήκος κύµατος 283,3 nm.
Ψεκάζεται στη φλόγα η µεθυλισοβουτυλκετόνη που προέρ-
χεται από το δείγµα του µάρτυρα και ρυθµίζεται η
απορρόφηση στο 0.
Χρησιµοποιώντας τα αντίστοιχα διαλύµατα εκχύλισης,
προσδιορίζονταιοιαντίστοιχεςαπορροφήσειςτουεξεταζο-
µένου διαλύµατος και των προτύπων διαλυµάτων.
3.4. Έκφραση των αποτελεσµάτων
Η περιεκτικότητα του µολύβδου σε χιλιοστόγραµµα ανά
χιλιόγραµµο συµπυκνωµένου ανακαθαρισµένου γλεύκους
εκφράζεται µε ένα δεκαδικό ψηφίο.
3.4.1. Υπολογισµοί
Χαράσσεται η καµπύλη των απορροφήσεων σε συνάρτηση
µε τη συγκέντρωση του µολύβδου που προστίθεται στα
πρότυπα διαλύµατα, ενώ η µηδενική συγκέντρωση αντι-
στοιχεί στο εξεταζόµενο διάλυµα.
Χαράσσεται η ευθεία που συνδέει τα σηµεία των απορρο-
φήσεων µέχρις ότου συναντήσει τον άξονα των
συγκεντρώσεων στην αρνητική περιοχή της γραφικής
παράστασης. Η απόσταση του σηµείου αυτού από το
σηµείο τοµής των αξόνων αντιστοιχεί µε τη συγκέντρωση
του µολύβδου στο εξεταζόµενο διάλυµα.
ε) ΧΗΜΙΚΟΣ ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΙΘΑΝΟΛΗΣ
Η µέθοδος αυτήχρησιµοποιείταιγια τον προσδιορισµότου
αλκοολικού τίτλου υγρών ελαφρά αλκοολούχων όπως τα
γλεύκη, τα συµπυκνωµένα γλεύκη, τα συµπυκνωµένα
ανακαθαρισµένα γλεύκη.
1. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥ
Απλή απόσταξη υγρού. Οξείδωση της αιθανόλης του
αποστάγµατοςµεδιχρωµικόκάλιο.Τιτλοδότησητηςπερίσ-
σειας του διχρωµικού µε διάλυµα σιδήρου II.
2. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
2.1. Χρησιµοποιείται η συσκευή απόσταξης που περιγράφεται
στο σηµείο 3.2. του κεφαλαίου «Αλκοολικός τίτλος ».
3. ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ
3.1. ∆ιάλυµα διχρωµικού καλίου
∆ιαλύονται33,600 gδιχρωµικούκαλίου, K2Cr2O7,µεεπαρκή
ποσότητα ύδατος µέχρι ενός λίτρου στους 20 ºC .
Ένα χιλιοστόλιτρο του διαλύµατος αυτού οξειδώνει
7,8924mgαλκοόλης.
3.2. ∆ιάλυµα εναµµώνιου θειικού σιδήρου ( II)
∆ιαλύονται 135 gεναµµώνιου θειικού σιδήρου ( II), Fe SO4,
(NH4)2,6H2Oσε επαρκή ποσότητα µέχρις ενός λίτρου και
προστίθενται 20 mlπυκνού θειικού οξέος (ρ20= 1,84 g/ml).
Το διάλυµα αυτό αντιστοιχεί ουσιαστικά µε το µισό όγκο
διαλύµατος διχρωµικού τη στιγµή της παρασκευής του.
Στη συνέχεια οξειδώνεται αργά.
3.3. ∆ιάλυµα υπερµαγγανικού καλίου
∆ιαλύονται 1,088 gυπερµαγγανικού καλίου ( KMnO4),σε
ποσότητα ύδατος επαρκή για ένα λίτρο.
3.4. Αραιό διάλυµα θειικού οξέος 1 /2 (v/v)
Σε500mlύδατοςπροστίθενταιαργάκαιµεανάδευση500 ml
θειικού οξέος, (ρ20= 1,84 g/ml).1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 198
▼B
3.5. Αντιδραστήριο σιδηρούχου ορθο -φαινανθρολίνης
∆ιαλύονται0,695 gθειικούσιδήρου, FeSO4,7H2O,σε100ml
ύδατος, προστίθενται 1,485 gµονοϋδρικής ορθο -φαινανθρο-
λίνηςC12H8N2,H2O.Θερµαίνουµε για να ευνοηθεί η
διάλυση. Το διάλυµα αυτό χρώµατος έντονου κόκκινου,
διατηρείται πολύ καλά.
4. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
4.1. Απόσταξη
Εισάγονταισε σφαιρικήφιάληαπόσταξης100 gσυµπυκνω-
µένου ανακαθαρισµένου γλεύκους και 100 mlύδατος. Το
απόσταγµα συλλέγεται σε ογκοµετρική φιάλη των 100 ml
και συµπληρώνεται µέχρι τη χαραγή.
4.2. Οξείδωση
Σεµιαφιάληµεεσµυρισµένοπώµατων300 mlτηςοποίαςο
λαιµός τελειώνει µε διευρυµένο άνοιγµα, πράγµα που
επιτρέπει την έκπλυση του λαιµού χωρίς απώλειες,
εισάγονται 20 mlτιτλοδοτηµένου διαλύµατος διχρωµικού
καλίου (σηµείο 3.1) 20 mlαραιού θειικού οξέος 1 /2 (v/v)
(σηµείο 3.4) και ανακινούνται. Προστίθενται 20 mlαποστά-
γµατος. Η φιάλη πωµατίζεται, ανακινείται και αφήνεται να
ηρεµήσει για 30 λεπτά τουλάχιστον, ανακινώντας
περιοδικά (φιάλη «Προσδιορισµός »).
Εκτελείται η τιτλοδότηση του διαλύµατος του εναµµώνιου
θειικούσιδήρου IIσεσχέσηµεδιάλυµαδιχρωµικούκαλίου
εισάγοντας σε παρόµοια φιάλη τις ίδιες ποσότητες αντι-
δραστηρίων αλλά αντί των 20 mlαποστάγµατος εισάγονται
20mlαπεσταγµένου ύδατος (φιάλη «Μάρτυς»).
4.3. Τιτλοδότηση
Προστίθενται τέσσερις σταγόνες αντιδραστηρίου ορθο -
φαινανθρολίνης στο περιεχόµενο της φιάλης «Προσδιορι-
σµός».Τιτλοδοτείται η περίσσεια του διχρωµικού
προσθέτοντας διάλυµα εναµµωνίου θειικού σιδήρου II.Η
προσθήκη σιδηρούχου διαλύµατος σταµατά όταν το χρώµα
του διαλύµατος περνά από κυανοπράσινο σε καφέ.
Για να γίνει σαφέστερο το σηµείο αλλαγής του χρώµατος,
επαναφέρουµε το καφέ χρώµα στο κυανοπράσινο µε
διάλυµα υπερµαγγανικού καλίου. Αφαιρείται το δέκατο του
χρησιµοποιούµενου όγκου αυτού του διαλύµατος, από τον
όγκο του διαλύµατος του θειικού σιδήρου IIπου χρησιµο-
ποιήθηκε ·έστωnη διαφορά αυτή.
Κατά τον ίδιο τρόπο εργάζεται κανείς και µε τη φιάλη
«Μάρτυς».Έστωn′η διαφορά.
5. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
Η αιθανόλη εκφράζεται σε γραµµάρια ανά χιλιόγραµµο
ολικών σακχάρων µε ένα δεκαδικό ψηφίο.
5.1. Τρόπος υπολογισµού
n′mlτουσιδηρούχουδιαλύµατοςανάγουν20 mlδιαλύµατος
διχρωµικού που οξειδώνουν 157,85 mgκαθαρής αιθανόλης.
Ένα χιλιοστόλιτρο του σιδηρούχου διαλύµατος IIέχει
αναγωγική ικανότητα:
157 ;85
n0mgαιθαν´ολης
n′−nm lδιαλύµατος σιδήρου IIέχουν την ίδια αναγωγική
ικανότητα µε:
157 ;85/C2n0/C0n
n0αιθαν´ολης1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 199
▼B
Αιθανόλη σε g/kgανακαθαρισµένου συµπυκνωµένου γλεύ-
κους:
7;892/C2n0/C0n ðÞ
n
Αιθανόλη σε g/kgολικών σακχάρων:
789 ;2/C2n0/C0n
n0/C2P
µε
Ρ=περιεκτικότητα % (m/m)σε ολικά σάκχαρα.
ζ) ΜΕΣΟ -ΙΝΟΣΙΤΟΛΗ, SCYLO-ΙΝΟΣΙΤΟΛΗ ΚΑΙ ΣΑΚΧΑ-
ΡΟΖΗ
1. ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥ
Χρωµατογραφία σε αέρια φάση σιλυλιωµένων παραγώγων.
2. ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ
2.1.
Εξωτερικό πρότυπο: Ξυλιτόλη (υδατικό διάλυµα περιε-
κτικότητας περίπου 10 g/lστο
οποίο έχει προστεθεί ελάχιστη
ποσότητα (µύτη σπάτουλας) νατρα-
ζιδίου.
2.2. ∆ις-τριµεθυλοσιλυλο -τριφθοροακεταµίδιο — BSTAFA —
(C8H18F3NOSi2)
2.3. Τριµεθυλοχλωροσιλάνιο ( C3H9CSi)
2.4. Πυριδίνη p.a. (C5H5N)
2.5. Μεσο-ινοσιτόλη ( C6H12O6)
3. ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ
3.1. Αέριος χρωµατογράφος φάσης εξοπλισµένος µε:
3.2. Τριχοειδή στήλη (π.χ. από τετηγµένο οξείδιο του πυριτίου,
OV 1,µε πάχος της µεµβράνης 0,15 µ, µήκους 25 m,και
εσωτερικής διαµέτρου 0,3 mm).
Πειραµατικές συνθήκες: φέρον αέριο: υδρογόνο και ήλιο
—ροή φέροντος αερίου: περίπου 2 ml/min,
—θερµοκρασία συστήµατος εισαγωγής και του ανιχνευτή:
300ºC ,
—προγραµµατισµόςτηςθερµοκρασίας:1 minστους160 ºC ,
4º C/min,έως260ºC ,ισόθερµοςστους260 ºCγια15min,
—σχέσηsplit:περίπου 1 έως 20.
3.3. Ολοκληρωτής
3.4. Μικροµετρική σύριγγα των 10 µ l.
3.5. Μικροσιφώνια των 50, 100 και 200 µ l.
3.6. Φιαλίδιο των 2 mlµε πώµα από τεφλόν.
3.7. Κλίβανος.
4. ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
Σε5gπερίπουανακαθαρισµένουσυµπυκνωµένουγλεύκους,
που έχουν ζυγισθεί επακριβώς σε ογκοµετρική φιάλη των
50ml,προστίθεται 1 mlπροτύπου διαλύµατος ξυλιτόλης
(σηµείο 2.1.) και ο όγκος συµπληρώνεται µε ύδωρ. Μετά
από οµογενοποίηση λαµβάνονται 100 µ lτου διαλύµατος,
µεταγγίζονται στο φιαλίδιο (σηµείο 3.6.) και ξηραίνονται
σε ελαφρύ ρεύµα αέρος αφού προηγουµένως έχουν ενδεχο-
µένως προστεθεί 100 µ lαπόλυτης αιθανόλης για να
διευκολυνθεί η εξάτµιση.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 200
▼B
Το υπόλειµµα διαλύεται προσεκτικά σε 100 µ lπυριδίνης
(σηµείο 2.4.), προστίθενται 100 µ lδις-τριµεθυλοσιλυλο -
τριφθοροακεταµιδίου(σηµείο2.2.),και10µ lτριµεθυλοχλω-
ροσιλανίου (σηµείο 2.3.), το φιαλίδιο πωµατίζεται µε πώµα
από τεφλόν και θερµαίνεται στον κλίβανο επί µία ώρα
στους 60 ºC .Λαµβάνονται 0,5 µ lδιαυγούς υγρού τα οποία
εισάγονται στο χρωµατογράφο µε «βελόνη κενή αέρος και
θερµή»µε την προαναφεροµένη σχέση split.
5. ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΩΝ ΑΠΟΚΡΙΣΗΣ
5.1. Παρασκευάζεται διάλυµα που περιέχει:
60 g/lγλυκόζης, 60 g/lφρουκτόζης, 1 g/lµεσο-ινοσιτόλης
και 1g/lσακχαρόζης.
Ζυγίζονται 5 gτου διαλύµατος αυτού και εκτελούνται οι
εργασίες του σηµείου 4. Από το λαµβανόµενο χρωµα-
τογράφηµα υπολογίζονται οι συντελεστές απόκρισης για
τηµεσο-ινοσιτόληκαιτησακχαρόζηωςπροςτηνξυλιτόλη.
Για την scyllo-ινοσιτόλη που δεν κυκλοφορεί στο εµπόριο
και της οποίας ο χρόνος κατακράτησης περιλαµβάνεται
µεταξύ της τελευταίας κορυφής των διαστερεοµερών
µορφών της γλυκόζης και εκείνης που αντιστοιχεί στη
µεσο-ινοσιτόλη (βλέπε επισυναπτόµενο σχήµα), χρησιµο-
ποιείται ο συντελεστής απόκρισης που έχει προκύψει για
τη µεσο-ινοσιτόλη.
6. ΕΚΦΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΩΝ
6.1. Η µεσο-ινοσιτόλη και η scyllo-ινοσιτόλη εκφράζονται σε
mg/Kgολικών σακχάρων. Η σακχαρόζη εκφράζεται σε g/
Kgγλεύκους.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 201
▼B
Σχήµα: Χρωµατογράφηµα αερίου φάσεως Τµεσο -ινοσιτόλης, της scyllo-
ινοσιτόλης και της σακχαρόζης1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 202
▼M4
43.ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΙΣΟΤΟΠΙΚΗΣ ΣΧΕΣΗΣ18O/16OΤΟΥ
ΝΕΡΟΥ ΠΟΥ ΠΕΡΙΕΧΕΤΑΙ ΣΤΑ ΚΡΑΣΙΑ
Ι. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥ
1. Αντικείµενο της µεθόδου
Στόχος της παρούσας µεθόδου είναι η µέτρηση της ισοτο-
πικής σχέσης18Ο/16Ο νερού διαφόρων προελεύσεων. Η
ισοτοπική σχέση18Ο/16Ο µπορεί να εκφραστεί κατά παρέκ-
κλιση δ ‰σε σχέση µε την αξία της ισοτοπικής σχέσης
της διεθνούς αναφοράς V.SMOW:
δiè0½/C138 ¼Ri
RSMOW/C01/C20/C21
/C21000
2. Αρχή
Η ισοτοπική σχέση18Ο/16Ο προσδιορίζεται µε φασµατο-
σκόπιο µάζας των ισοτοπικών σχέσεων ( SMRI)µε βάση
ιονικά ρεύµατα m/z 46 (12C16O18O)καιm/z 44 (12C16O2)τα
οποία παράγονται από το διοξείδιο του άνθρακα το οποίο
λαµβάνεται µετά από ανταλλαγή µε το νερό του κρασιού
σύµφωνα µε την αντίδραση:
C16O2+H218O↔C16O18O+H216O
Γιατηνανάλυσηχρησιµοποιείταιτοδιοξείδιοτουάνθρακα
σε στάδιο εξαέρωσης.
3. Αντιδραστικές ουσίες:
—∆ιοξείδιο του άνθρακα για ανάλυση
— SMOW (Standard Mean Ocean Water)
— GISP (GreenlandIce Sheet Precipitation)
— SLAP (Standard Light Arctic Precipitation)—Καθαρό νερό αναφοράς στο εργαστήριο το οποίο έχει
υποστεί προσεκτική διαβάθµιση σε σχέση µε τα
δείγµατα αναφοράς της ∆ιεθνούς Εταιρείας Ατοµικής
Ενέργειας της Βιέννης ( IAEA).
4. Εξοπλισµός εργαστηρίου
—Φασµατοσκόπιο µάζας ισοτοπικών σχέσεων µε εσωτε-
ρική επαναληπτικότητα 0,05 ‰.
—Τριπλός συλλέκτης για τη σύγχρονη καταγραφή των
ιόντωνm/z 44, 45 και 46 ή ελλείψει αυτών, διπλός
συλλέκτης για τη µέτρηση των ιόντων m/z 44και 46.
—Θερµοστατικό σύστηµα ( ± 0,5 ºC)για την υλοποίηση
της ισορροπίας µεταξύ διοξειδίου του άνθρακα και του
νερού του κρασιού.
—Κενή αντλία η οποία µπορεί να φθάσει εσωτερική
πίεση 0,13 Pa.
—Φιάλες για δείγµατα έχοντα όγκο 15 mlκαι συναφείς
τριχοειδείς σωλήνες εσωτερικής διαµέτρου της τάξης
των 0,015 mm.
—Μικρός σωλήνας Eppendorfµε πλαστικό κώνο µιας
χρήσεως.
5. Πειραµατικοί προσδιορισµοί
5.1. Χειρωνακτικήµέθοδος
Τρόπος λειτουργίας της µεθόδου εξισορρόπησης
Εισαγωγή του δείγµατος
—Λαµβάνεταιοσωλήνας Eppendorfσταθερούόγκου1,5 ml
προσαρµόζεται σε αυτόν ένας κώνος και χύνεται τοπρος ανάλυση υγρό προκειµένου να εισαχθεί σε µία
αερόσφαιρα. Στη συνέχεια, διατίθεται λίπος σιλικόνης
γύρω από το λαιµό της αερόσφαιρας και προσαρµόζεται
στην τελευταία αυτή η βαλβίδα αφού ελεγχθεί ότι έχει
κλείσει καλά.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 203
▼M4
—Επαναλαµβάνεται η ενέργεια για κάθε αερόσφαιρα της
κλιτύος εργασίας εισάγοντας το νερό αναφοράς του
εργαστηρίου σε µια από τις αερόσφαιρες.
Αποβολή των αερίων της κλιτύοςΟι δύο κλιτύες ψύχονται µε υγρό άζωτο και στη συνέχεια,
καθαρίζεται όλο το σύστηµα έως 0,1 mm Hgανοίγοντας τις
βαλβίδες.
Κλείνονται στη συνέχεια οι βαλβίδες και αφήνεται το
σύνολο να ζεσταθεί. Ο κύκλος αποβολής των αερίων
επαναλαµβάνεται έως ότου δεν υπάρχει πια διαφορά
πιέσεως.
Εξισορρόπηση του νερού και του CO
2
Ψύχεται η κλιτύς εργασίας σε −7 0º C(µίγµα υγρού αζώτου
και οινοπνεύµατος) για να παγώσει το νερό και τίθεται το
σύνολο σε κενό. Μετά τη σταθεροποίηση του συνόλου,
αποµονώνεται η κλιτύς µέσω της βαλβίδας και καθαρίζεται
το σύστηµα εισαγωγής του CO2.Εισάγεται το αέριο CO2στηνκλιτύεργασίαςκαιαφούαποµονωθείαπότουπόλοιπο
σύστηµα, εισάγεται η κλιτύς στο θερµοστατικό δοχείο, το
πλήρες θερµού ύδατος, σε θερµοκρασία 25 ºC (± 0,5 ºC),
για 12 ώρες (µία νύχτα). Για να βελτιωθεί περισσότερο ο
απαραίτητος για την εξισορρόπηση χρόνος συνιστάται να
προετοιµάζονται τα δείγµατα στο τέλος της ηµέρας και να
αφήνονται να ισορροπήσουν στη διάρκεια της νύχτας.
Μεταφορά του CO2που ανταλλάσσεται στα
κύτταρα µέτρησης
Έναςφορέαςδειγµάτωνοοποίος φέρειεπίσηςκαικύτταρα
µέτρησης στα οποία περιέχονται οι αερόσφαιρες που
ανταλλασσόµενου CO2,προσαρµόζεται στη γραµµή εν
κενώ δίπλα στη κλιτύ εργασίας. Τα κενά κύτταρα καθαρί-
ζονται προσεκτικά και τα ανταλλασσόµενα αέρια τα οποία
περιέχονται στις αερόσφαιρες µεταφέρονται διαδοχικά στα
κύτταρα µέτρησης τα οποία έχουν ψυχρανθεί µε υγρό
άζωτο. Στη συνέχεια αφήνονται τα κύτταρα µέτρησης να
ζεσταθούν σε θερµοκρασία δωµατίου.
5.2. Χρησιµοποίησηαυτόµατηςσυσκευήςανταλλαγής
Προκειµένου να επιτευχθεί η εξισορρόπηση, οι σωλήνες
µε τα δείγµατα γεµίζονται είτε µε 2 mlκρασιού είτε µε
2mlνερού (αναφορά εργασίας του εργαστηρίου) και
ψύχονται σε − 18 ºC.Οι φορείς των δειγµάτων που περιέ-
χουν τα κατεψυγµένα προϊόντα προσαρµόζονται στο
σύστηµα εξισορρόπησης και αφού επιτευχθεί κενό εντός
του συστήµατος, εισάγεται το CO2υπό πίεση 800 hPa.
Ηισορροπίαεπιτυγχάνεταισεθερµοκρασία22 ±0,5 ºC,µετά
από ελάχιστη περίοδο πέντε ωρών και υπό µέτρια
ανατάραξη. Εφόσον η διάρκεια εξισορρόπησης εξαρτάται
από τη γεωµετρία του σωλήνα, η βέλτιστη διάρκεια πρέπει
να προσδιορίζεται προηγουµένως για το χρησιµοποιηθέν
σύστηµα.
Το διοξείδιο του άνθρακα το οποίο περιέχεται στις φιάλες
µεταφέρεται, στη συνέχεια στο θάλαµο εισαγωγής του
φασµατοσκοπίου µάζας µέσω ενός τριχοειδούς σωλήνα και
η µέτρηση πραγµατοποιείται σύµφωνα µε ένα πρωτόκολλο
κατάλληλο για κάθε τύπο συσκευής.
6. Υπολογισµός και έκφραση των αποτελεσµάτων
Ησχετικήδιαφοράδ ′τηςσχέσηςτωνεντάσεωντωνιόντων
m/z 46και44(I46/I44)µεταξύτουδείγµατοςκαιτηςαναφοράς
εκφράζεται σε χιλιοστά µέσω της ακόλουθης σχέσης:
δ0δείγµα ¼I46=I44 ðÞδείγµα
I46=I44 ðÞαναφορ´α/C01/C20/C21
/C21000
Η περιεκτικότητα σε18Ο του δείγµατος σε σχέση µε την
αναφορά V.SMOWστην κλίµακα V.SMOW/SLAP δίδεται
από τη σχέση:1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 204
▼M4
δ018O ¼δ0δείγµα /C0δ0SMOW
δ0SMOW /C0δ0SLAP/C20/C21
/C255;5
Η αποδεκτή αξία για το νερό της SLAPείναι ίση προς
− 55,5 ‰σε σχέση µε την κλίµακα V.SMOW.Η ισοτοπική
σχέση αναφοράς πρέπει να προσδιορίζεται µετά από κάθε
σειρά δέκα µετρήσεων επί αγνώστων δειγµάτων.
7. Πιστότητα
—Η επαναληπτικότητα ( r)είναι ίση προς 0,24 ‰.
—Η αναπαραγωγιµότητα ( R)είναι ίση προς 0,50 ‰.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 205
▼M7
44.ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΚΑΡΒΑΜΙ∆ΙΚΟΥ ΑΙΘΥΛΕΣΤΕΡΑ
ΣΤΟΥΣ ΟΙΝΟΥΣ: ΜΕΘΟ∆ΟΣ ΕΠΙΛΕΚΤΙΚΗΣ ΑΝΙΧΝΕΥΣΗΣ ΜΕ
ΑΕΡΙΑ ΧΡΩΜΑΤΟΓΡΑΦΙΑ /ΦΑΣΜΑΤΟΦΩΤΟΜΕΤΡΙΑ ΜΑΖΑΣ
(Εφαρµόζεται για τον προσδιορισµό καρβαµιδικού αιθυλεστέρα σε
συγκεντρώσεις µεταξύ 10 και 200 µ g/l)
(Προσοχή:Τηρείτε τις οδηγίες ασφαλείας σχετικά µε το χειρισµό των
χηµικώνπροϊόντωνόσοναφοράτηναιθανόλη,τηνακετόνηκαιτακαρκι-
νιγόνα προϊόντα: καρβαµιδικό αιθυλεστέρα και διχλωροµεθάνιο. Οι
χρησιµοποιηµένοι διαλύτες να απορρίπτονται µε κατάλληλο τρόπο
σύµφωναµετουςκανόνεςκαιτουςισχύοντεςοικολογικούςκανονισµούς ).
Α.Αρχή της µεθόδου
Σε δείγµα προστίθεται καρβαµιδικός προπυλεστέρας ως εσωτερικό
πρότυπο,τοδιάλυµααραιώνεταιµενερόκαιφέρεταισεστήληεκχυ-
λίσεως στερεάς φάσεως 50 ml.Ο καρβαµιδικός αιθυλεστέρας και
προπυλεστέρας εκλούονται µε διχλωροµεθάνιο.
Το έκλουσµα συµπυκνώνεται µε τη βοήθεια περιστροφικού εξατµι-
στήρα υπό κενό. Το συµπύκνωµα αναλύεται µε αέρια
χρωµατογραφία ( CG)και γίνεται ανίχνευση µε φασµατοφωτοµετρία
µάζας µε τη µέθοδο SIM (Selectedions monitoring).
Β.Εξοπλισµός και χρωµατογραφικές συνθήκες (δίδονται ως παράδειγµα)
α) Αέριο χρωµατογράφηµα /φασµατοµετρία µάζας ( CG/SM)και ενδε-
χοµένως σύστηµα διέλευσης δειγµάτων και σύστηµα
επεξεργασίας δεδοµένων ή ισοδύναµο σύστηµα.
Τριχοειδής στήλη διοξειδίου του πυριτίου 30 m(1) x 0,25 mm ∅
εσωτ., φίλµ τύπου Carbowax 20M πάχους 0.25 µ m.
Τρόπος εργασίας: διάταξη έγχυσης 180 ºC,ήλιο ως φέρον αέριο
µε ταχύτητα ροής 1 ml/min.και στους 25 ºC,έγχυση σύµφωνα µε
τη µέθοδο Splitless/split.
Πρόγραµµα θερµοκρασίας: 40 ºC,επί 0,75 min.,στη συνέχεια
ρυθµός αυξήσεως 10 ºC/min.µέχρι τους 60 ºC,και κατόπιν 3 ºC/min.
µέχρι τους 150 ºC (2),µετάβαση στους 220 ºC,και διατήρηση στους
220ºC,επί4,25 min.Οειδικόςχρόνοςκατακράτησηςτουκαρβαµι-
δικού αιθυλεστέρα είναι 23 -27 min.ενώ του καρβαµιδικού
προπυλεστέρα είναι 27 -31 min.
∆ιεπαφή αερίου χρωµατογράφου /φασµατοφωτοµέτρου ( CG/SM):
γραµµή µεταφοράς 220 ºC.Οι παράµετροι φασµατοφωτοµέτρου
µάζας ρυθµίζονται µε το χέρι µε υπερφθοροτριβουτιλαµίνη και
βελτιστοποιούνται για χαµηλότερη ευαισθησία µάζας, τρόπος
καταγραφής σήµατος SIM,υστέρηση διαλύτη και χρόνος έναρξης
καταγραφής 22 min.,χρόνος διατήρησης /ιόν 100ms.
β) Περιστροφικός εξατµιστήρας υπό κενό ή σύστηµα συµπύκνωσης
τύπουKuderna Danish.
(Σηµείωση: ο βαθµός ανάκτησης του καρβαµιδικού αιθυλεστέρα
του δείγµατος δοκιµής, Γ(ζ) πρέπει να είναι µεταξύ 90 -110 %
κατά τη διάρκεια της διαδικασίας ).
γ) Φιάλη —µονόλεµη απιοειδής, 300 ml,µε εσµυρισµένο λαιµό.
δ) Σωλήνας συµπύκνωσης — 4 ml,βαθµολογηµένος, µε πώµα και
παρέµβυσµα από τεφλόν.
Γ.Αντιδραστήρια
α) Ακετόνη —ποιότητα LC.
Σηµείωση:Κάθε παρτίδα πρέπει να ελέγχεται πριν χρησιµοποι-
ηθεί µε CG/SMγια να επιβεβαιώνεται ότι δεν υπάρχει
απόκριση για τα ιόντα µε m/z 62, 74και 89.
β) ∆ιχλωροµεθάνιο
Σηµείωση:Κάθε παρτίδα πρέπει να αναλύεται πριν χρησιµοποι-
ηθεί µε CG/SMέπειτα από συµπύκνωση στο 200πλάσιο, για να
επιβεβαιώνεται ότι δεν υπάρχει απόκριση για ιόντα µε m/z 62,
74και 89.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 206
(1)Για ορισµένους ιδιαίτερα πλούσιους οίνους, µπορεί να αποδειχθεί ότι είναι
καλύτερο να χρησιµοποιηθεί τριχοειδής στήλη µήκους 50 m.
(2)Για ορισµένους ιδιαίτερα πλούσιους οίνους, µπορεί να αποδειχθεί ότι είναι
καλύτερος ο προγραµµατισµός της θερµοκρασίας σε 2 ºCανά λεπτό.
▼M7
γ) Αιθανόλη —άνυδρη
δ) Καρβαµιδικός αιθυλεστέρας (ΚΑ), πρότυπα διαλύµατα
1.Μητρικό διάλυµα — 1,00 mg/ml. Ζυγίζονται 100 mgΚΑ
(καθαρότητας ≥99 %)σε ογκοµετρική φιάλη των 100 mlκαι
αραιώνονται µε ακετόνη.
2.Πρότυπο διάλυµα εργασίας — 10,0µg/ml. 1 mlτου µητρικού
διαλύµατος ΚΑ µεταφέρεται σε ογκοµετρική φιάλη 100 ml
και αραιώνεται µε ακετόνη µέχρι τη χαραγή.
ε) Καρβαµιδικός προπυλεστέρας (ΚΠ), πρότυπα διαλύµατα
1.Μητρικό διάλυµα — 1,00 mg/ml. Ζυγίζονται 100 mgΚΠ
(καθαρότητας αντιδραστηρίου) σε ογκοµετρική φιάλη 100 ml
και αραιώνονται µε ακετόνη µέχρι τη χαραγή.
2.Πρότυπο διάλυµα εργασίας 10,0 µ g/ml. 1 ml του µητρικού
διαλύµατος ΚΠ µεταφέρεται σε ογκοµετρική φιάλη 100 ml
και αραιώνεται µε ακετόνη µέχρι τη χαραγή.
3.Πρότυπο εσωτερικό διάλυµα ΚΠ — 400 ng/ml. 4 ml προτύπου
διαλύµατος εργασίας ΚΠ µεταφέρονται σε ογκοµετρική
φιάλη 100 mlκαι αραιώνονται µε νερό µέχρι τη χαραγή.
στ) Βαθµονοµηµένα πρότυπα διαλύµατα ΚΑ —ΚΠ
Τα πρότυπα διαλύµατα εργασίας ΚΑ, (δ) (2), και ΚΠ (ε) (2),
αραιώνονται µε διχλωροµεθάνιο ώστε να ληφθούν:
1. (100 ngΚΑ και 400 ngΚΠ)/ml·
2. (200 ngΚΑ και 400 ngΚΠ)/ml·
3. (400 ngΚΑ και 400 ngΚΠ)/ml·
4. (800 ngΚΑ και 400 ngΚΠ)/ml·
5. (1.600 ng ΚΑ και 400 ngΚΠ)/ml.
ζ) ∆είγµα δοκιµής — 100 ngΚΑ/mlσε 40%αιθανόλη.
1m lτωνπροτύπωνδιαλυµάτωνεργασίαςΚΑ,(δ)(2)µεταφέρεται
σε ογκοµετρική φιάλη 100 mlκαι αραιώνεται µε 40 %αιθανόλη
µέχρι τη χαραγή.
η) Στήλη εκχύλισης στερεά φάσεως —Μιας χρήσεως, προσυ-
σκευασµένη µε γη διατόµων, χωρητικότητας 50 ml.
Σηµείωση:Πριν από την ανάλυση, κάθε παρτίδα στηλών εκχυλί-
σεως ελέγχεται ως προς την ανάκτηση του ΚΑ και ΚΠ και την
απουσία απόκρισης για ιόντα µε m/z 62, 74και 89. Ετοιµάζονται
100ngΚΑ/mlδείγµατος δοκιµής (ζ). Αναλύοντας 5,00 mlτου
δείγµατος δοκιµής όπως περιγράφεται στα σηµεία ∆(α), Ε και
ΣΤ. Η ανάκτηση 90 -110 ngΚΑ/mlείναι ικανοποιητική. Απορ-
ροφητικά υλικά µε ακανόνιστη διάµετρο σωµατιδίων µπορεί να
οδηγήσουν σε πολύ βραδείες παροχές που επηρεάζουν την
ανάκτηση των ΚΑ και ΚΠ. Εάν, έπειτα από πολλές δοκιµές,
δεν επιτευχθεί το 90 -110 %της τιµής του δείγµατος δοκιµής, η
στήλη αντικαθίσταται ή χρησιµοποιείται διορθωµένη καµπύλη
βαθµονόµησης της ανάκτησης για τον ποσοτικό προσδιορισµό
του ΚΑ. Για τη χάραξη της διορθωµένης καµπύλης βαθµο-
νόµησης, παρασκευάζονται πρότυπα διαλύµατα όπως
περιγράφεται στο (στ) χρησιµοποιώντας 40 %αιθανόλη αντί
διχλωροµεθανίου.
1m lτου προτύπου διαλύµατος βαθµονόµησης αναλύεται όπως
περιγράφεται στα ∆, Ε και ΣΤ.
Χαράσσεται νέα καµπύλη αναφοράς χρησιµοποιόντας τη σχέση
ΚΑ/ΚΠ των εκχυλισµένων προτύπων.
∆.Παρασκευή του δείγµατος δοκιµής
Το προς δοκιµή υλικό φέρεται σε δύο χωριστά ποτήρια των 100 ml
χρησιµοποιώντας τις ακόλουθες ποσότητες:
α) Οίνοι µε περιεκτικότητα σε αλκοόλη µεγαλύτερη του 14 % vol.:
5,00 ml ± 0,01 ml·
β) Οίνοι µε περιεκτικότητα σε αλκοόλη µέχρι 14 % vol.: 20,00 ml ±
0,01 ml.
Σε κάθε ποτήρι, προστίθεται 1 mlεσωτερικού προτύπου διαλύµατος
ΚΠ, Γ(ε) (3) και νερό µέχρι συνολικού όγκου 40 ml (ή4 0g).1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 207
▼M7
Ε.Εκχύλιση
Η εκχύλιση πραγµατοποιείται σε απαγωγό µε επαρκή εξαερισµό.
Το παρασκεύασµα του ∆ µεταφέρεται στη στήλη εκχυλίσεως.Τοποτήρι εκπλύνεταιµε 10 mlνερόκαι τονερόεκπλύσεωςµεταφέ-
ρεται στη στήλη.
Το υγρό αφήνεται να απορροφηθεί στη στήλη για 4 λεπτά. —
Ακολουθεί έκλουση µε 2 ×8 0m lδιχλωροµεθανίου. Το έκλουσµα
παραλαµβάνεται σε κωνική φιάλη των 300 ml.
Το έκλουσµα εξατµίζεται µέχρις όγκου 2 έως 3 mlµε τον περιστρο-
φικό εξατµιστήρα σε υδρόλουτρο στους 30 ºC. (Σηµείωση: =δεν
επιτρέπεται εξάτµιση µέχρι ξηρού ).
Το συµπυκνωµένο υπόλειµµα µεταφέρεται σε βαθµολογηµένο δοκι-
µαστικό σωλήνα 4 ml,µε τη βοήθεια σιφωνίου Pasteur.
Η φιάληεκπλύνεταιµε1 mlδιχλωροµεθάνιο καιτουγρό εκπλύσεως
µεταφέρεται στο δοκιµαστικό σωλήνα. Το δείγµα συµπυκνώνεται
µέχρις 1 mlυπό ασθενές ρεύµα αζώτου.
Το συµπύκνωµα µεταφέρεται ενδεχοµένως σε φιάλη της διάταξης
διέλευσης του δείγµατος για ανάλυση CG/SM.
ΣΤ.Ανάλυση CG/SM
α) Καµπύλη βαθµονόµησης
1µlαπό κάθε πρότυπο διάλυµα βαθµονόµησης Γ (στ), εγχύεται
στη διάταξη CG/SM.Παρίσταται γραφικά η σχέση των εµβαδών
ΚΑ-ΚΠ για την απόκριση του ιόντος µε m/z 62 (άξονας τετα-
γµένων) συναρτήσει της ποσότητας του ΚΑ σε ng/ml (δηλ. 100,
200, 400, 800, 1600 ng/ml)σε άξονα τετµηµένων.
β) Ποσοτικός προσδιορισµός ΚΑ
1µlσυµπηκνωµένου εκχυλίσµατος Ε εγχύεται στο σύστηµα CG/
SMκαι υπολογίζεται η σχέση των εµβαδών ΚΑ -ΚΠ για το ιόν
µεm/z 62.Η συγκέντρωση του ΚΑ ( ng/ml)στο εκχύλισµα
προσδιορίζεται χρησιµοποιώντας την καµπύλη αναφοράς µε
χρήση εσωτερικού προτύπου. Η συγκέντρωση ΚΑ στο δείγµα
δοκιµής ( ng/ml)υπολογίζεται διαιρώντας την ποσότητα του ΚΑ
(ng)στο εκχύλισµα δια του όγκου του δείγµατος δοκιµής ( ml).
γ) Επαλήθευση της καθαρότητας του ΚΑ
Προσδιορίζεται αν κατά το χρόνο κατακράτησης του ΚΑ εµφανί-
ζονται οι αποκρίσεις για τα ιόντα µε m/z 62, 74 και 89. Οι
αποκρίσεις αυτές είναι χαρακτηριστικές αντίστοιχα των βασικών
θραυσµάτων ( M-C
2H2)+και (M-C H3)+και του µοριακού ιόντος
(Μ). Η παρουσία ΚΑ επιβεβαιώνεται εφόσον οι σχετικές αναλο-
γίες των ιόντων αυτών δεν αποκλίνουν κατά περισσότερο από
20%απότιςαναλογίεςγιατοπρότυποΚΑ.Τοεκχύλισµαµπορεί
να χρειάζεται να επανασυµπυκνωθεί για να ληφθεί ικανή
απόκριση για το ιόν µε m/z 89.
Ζ.∆ιεργαστηριακή ανάλυση
Στον πίνακα εµφαίνονται τα επιµέρους αποτελέσµατα για το δείγµα
πρακτικής εξάσκησης και για τους δύο τύπους οίνων.
Η εφαρµογή της δοκιµής Cochranείχε ως αποτέλεσµα τη διαγραφή
ενός µόνο ζεύγους αποτελεσµάτων, τόσο για τους οίνους µε αλκοο-
λικό τίτλο ανώτερο του 14 % vol.όσο και για εκείνους µε
αλκοολικό τίτλο κατώτερο ή ίσο του 14 % vol.,από διαφορετικό
εργαστήριο το καθένα.
Η σχετική αναπαραγωγιµότητα τείνει να µειωθεί µε την αύξηση της
συγκέντρωσης σε καρβαµιδικό αιθυλεστέρα.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 208
▼M7
Απόδοση της µεθόδουγια τον προσδιορισµό καρβαµιδικού αιθυλεστέρα ΚΑ σεαλκοολούχα
ποτά µεCG/EM
∆είγµαΜέση
ανευρι-
σκόµενη
τιµή ΚΑ
ng/mlΑνάκτησ-
η
προστιθέ-
µενου
ΚΑ
%SrSRRSDr%RSDR%
Οίνος µε τίτλο άνω
του 14% vol40 1,59 4,77 4,01 12,02
80 89 3,32 7,00 4,14 8,74
162 90 8,20 11,11 5,05 6,84
Οίνος µε τίτλο κάτω
του 14% vol11 0,43 2,03 3,94 18,47
25 93 1,67 2,67 6,73 10,73
48 93 1,97 4,25 4,10 8,861990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 209
▼M8
45.ΠΡΟΣ∆ΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΟΥ ΙΣΟΤΟΠΙΚΟΥ ΛΟΓΟΥ13C/12CΜΕ
ΦΑΣΜΑΤΟΜΕΤΡΙΑ ΙΣΟΤΟΠΙΚΗΣ ΜΑΖΑΣ ΤΗΣ ΑΙΘΑΝΟΛΗΣ
ΤΟΥ ΟΙΝΟΥ Ή ΤΗΣ ΑΙΘΑΝΟΛΗΣ ΠΟΥ ΛΑΜΒΑΝΕΤΑΙ ΜΕ
ΖΥΜΩΣΗ ΓΛΕΥΚΟΥΣ, ΣΥΜΠΥΚΝΩΜΕΝΟΥ ΓΛΕΥΚΟΥΣ Ή
ΑΝΑΚΑΘΑΡΙΣΜΕΝΟΥ ΣΥΜΠΥΚΝΩΜΕΝΟΥ ΓΛΕΥΚΟΥΣ
1.ΠΕ∆ΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ
Η µέθοδος επιτρέπει τη µέτρηση του ισοτοπικού λόγου13C/12Cτης
αιθανόλης του οίνου και εκείνου της αιθανόλης που λαµβάνεται
από ζύµωση προϊόντων προερχόµενων από σταφύλια (γλεύκος,
συµπυκνωµένο γλεύκος, ανακαθαρισµένο συµπυκνωµένο γλεύκος).
2.ΚΑΝΟΝΙΣΤΙΚΕΣ ΠΑΡΑΠΟΜΠΕΣ
ISO: 5725:1994 « Πιστότητα µεθόδων δοκιµής:
Προσδιορισµός της επαναληψιµότητας και
της αναπαραγωγιµότητας τυποποιηµένης
µεθόδου δοκιµής µε διεργαστηριακές
δοκιµές.»
V-PDB: Vienna-Pee-Dee Belemnite (RPDB= 0,0112372).
Μέθοδος 8 του παραρτήµατος του παρόντος κανονισµού :«Ανίχνευση του εµπλουτισµού γλευκών,
συµπυκνωµένων γλευκών, ανακαθαρισµένων
συµπυκνωµένωνγλευκώνκαιοίνωνµεεφαρ-
µογήτηςµεθόδουτουπυρηνικούµαγνητικού
συντονισµού του δευτερίου ( RMN-FINS).»
3.ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΟΡΙΣΜΟΙ
13C/12C:Λόγος των ισοτόπων άνθρακα 13 (13C)και άνθρακα 12
(12C)για ένα δεδοµένο δείγµα.
δ13C:Περιεκτικότητα σε άνθρακα 13 (13C)εκφρασµένη επί
τοις χιλίοις ( ‰).
RMN-FINS: Ειδική φυσική ισοτοπική κλασµάτωση ( Fractionne-
ment Isotopique Naturel Spécifique) µελετώµενη µε
πυρηνικό µαγνητικό συντονισµό.
V-PDB: Vienna Pee Dee Belemnite. ΤοPDB,πρωτογενές υλικό
αναφοράςγιατηµέτρησητωνφυσικώνδιακυµάνσεων
των ισοτοπικών περιεκτικοτήτων σε άνθρακα 13,
ήταν ανθρακικό ασβέστιο προερχόµενο από ρύγχος
βελεµνίτη της κρητιδικής περιόδου του γεωλογικού
σχηµατισµού Pee-Deeτης Νότιας Καρολίνας (ΗΠΑ).
Ο ισοτοπικός του λόγος13C/12CήRPDBείναιRPDB= 0,0112372. ΤοPDBέχει εξαντληθεί από καιρό
αλλά παραµένει το πρωτογενές σηµείο αναφοράς για
την έκφραση των φυσικών διακυµάνσεων των ισοτο-
πικών περιεκτικοτήτων σε άνθρακα 13, στη βάση του
οποίου βαθµονοµούνται τα υλικά αναφοράς που είναι
διαθέσιµα στο ∆ιεθνή Οργανισµό Ατοµικής Ενέρ-
γειας (IAEA)στη Βιέννη (Αυστρία). Οι ισοτοπικοί
προσδιορισµοί των φυσικών υλικών σε άνθρακα 13
εκφράζονται, λοιπόν, κατά σύµβαση, σε σχέση µε το
V-PDB.
m/z: Λόγος µάζας προς φορτίο.
4.ΑΡΧΗ
Κατά τη φωτοσύνθεση, η αφοµοίωση του διοξειδίου του άνθρακα
από τα φυτά γίνεται σύµφωνα µε δύο βασικούς τύπους µεταβολι-
σµού που είναι οι µεταβολισµοί C3(κύκλοςCalvin)καιC4(Hatch
καιSlack).Οι δύο αυτοί µηχανισµοί φωστοσύνθεσης παρουσιάζουν
διαφορετικήισοτοπικήκλασµάτωση.Έτσι,ταπροϊόνταπουπροέρ-
χονται από φυτά C4,όπως τα σάκχαρα και η αλκοόλη που
προέρχεται από ζύµωση, παρουσιάζουν περιεκτικότητες σε
άνθρακα 13 υψηλότερες από εκείνες των οµολόγων τους που
προέρχονται από φυτά C3.Τα περισσότερα φυτά, όπως η άµπελος
και τα ζαχαρότευτλα, ανήκουν στην οµάδα C3.Το σακχαροκάλαµο
καιοαραβόσιτοςανήκουνστηνοµάδα C4.Ηµέτρησητηςπεριεκτι-
κότητας σε άνθρακα 13 επιτρέπει συνεπώς την ανίχνευση και η
αξιολόγηση του σακχάρου προελεύσεως C4(σακχαροκάλαµο ή
ισογλυκόζη αραβοσίτου) προστεθειµένου σε προϊόντα προερχό-
µενα από σταφύλι (γλεύκος, οίνοι κ.λπ.). Ο συνδυασµός των
πληροφοριών σχετικά µε την περιεκτικότητα σε άνθρακα 13 µε
εκείνες που λαµβάνονται από την RMN-FINS επιτρέπουν επίσης1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 210
▼M8
τονποσοτικόπροσδιορισµότηςπροσθήκηςµειγµάτωνσακχάρωνή
αλκοολών προερχόµενων από φυτά C3καιC4.
Η περιεκτικότητα σε άνθρακα 13 προσδιορίζεται από το διοξείδιο
του άνθρακα που προκύπτει από την πλήρη καύση του δείγµατος.
Οι συγκεντρώσεις των κύριων ισοτοποµερών µε µάζες 44 (12C16O2),
45 (13C16O2και12C17O16O)και 46 (12C16O18O),που προκύπτουν από
τους διάφορους δυνατούς συνδυασµούς των ισοτόπων18O,17O,16O,
13Cκαι12C,προσδιορίζονται από τα ιονικά ρεύµατα που µετρώνται
σε τρεις διαφορετικούς συλλεκτήρες φασµατοφωτοµέτρου ισοτο-
πικής µάζας. Οι συνεισφορές των ισοτοποµερών13C17O16Oκαι
12C17O2µπορούν να αγνοηθούν λόγω της πολύ χαµηλής συγκεντρώ-
σεώς τους. Το ιονικό ρεύµα για m/z = 45διορθώνεται κατά τη
συνεισφορά του12C17O16Oπου υπολογίζεται συναρτήσει της
εντάσεως του ρεύµατος που µετριέται για m/z = 46,λαµβάνοντας
υπόψη της σχετικές συγκεντρώσεις των18Oκαι17O(διόρθωση
Craig).Η σύγκριση µε ένα υλικό αναφοράς βαθµονοµηµένο έναντι
του διεθνούς σηµείου αναφοράς V-PDBεπιτρέπει τον υπολογισµό
της περιεκτικότητας σε άνθρακα 13 στη σχετική κλίµακα δ13C.
5.ΑΝΤΙ∆ΡΑΣΤΗΡΙΑ
Ταυλικάκαιτααναλώσιµαεξαρτώνταιαπότονεξοπλισµό(σηµείο
6) που χρησιµοποιείται από το εργαστήριο. Τα συστήµατα που
χρησιµοποιούνται εν γένει είναι εκείνα που βασίζονται στον στοι-
χειακό αναλύτη. Ο τελευταίος µπορεί να φέρει επίσης εξοπλισµό
για την εισαγωγή δειγµάτων τοποθετηµένων σε σφραγισµένες
µεταλλικές κάψες, ή για την έγχυση υγρών δειγµάτων διαµέσου
ενός διαφράγµατος µε τη βοήθεια µιας σύριγγας.
Ανάλογα µε τον τύπο των χρησιµοποιούµενων οργάνων, µπορούν
να χρησιµοποιηθούν τα ακόλουθα υλικά αναφοράς, αντιδραστήρια
και αναλώσιµα:
—Υλικά αναφοράς
—∆ιαθέσιµα στον IAEA:
Όνοµα Υλικό δ13CέναντιV-PDB (9)
— IAEA-CH-6 σακχαρόζη - 10,4 ‰
— IAEA-CH-7 πολυαιθυλένιο - 31,8 ‰
— NBS22 έλαιο - 29,7 ‰
— USGS24 γραφίτης - 16,1 ‰
—∆ιαθέσιµα στο IRMMτηςGeel (B) (Institut des Matériaux et
Mesures de Référence):
Όνοµα Υλικό δ13CέναντιV-PDB (9)
— CRM/BCR 656 αλκοόλη οίνου - 26,93 ‰
— CRM/BCR 657 γλυκόζη - 10,75 ‰
— CRM/BCR 660 υδροαλκοολικό διάλυµα
(ΑΟΤ12 %)- 26,72 ‰
—Τυποποιηµένοδείγµα εργασίας µε γνωστή σχέση13C/12Cβαθµο-
νοµηµένο έναντι των διεθνών υλικών αναφοράς.
—Ο κατωτέρω κατάλογος αναλωσίµων προορίζεται για τα συστή-
µατα συνεχούς ροής:
—ήλιο για ανάλυση ( CAS 07440-59-7),
—οξυγόνο για ανάλυση ( CAS 07782-44-7),
—διοξείδιο του άνθρακα για ανάλυση, χρησιµοποιούµενο ως
δευτερογενές αέριο αναφοράς για την περιεκτικότητα σε
άνθρακα 13 ( CAS 00124-38-9),
—αντιδραστήριο οξείδωσης για τον φούρνο του συστήµατος
καύσεως, όπως π.χ. οξείδιο χαλκού (ΙΙ) για στοιχειακή
ανάλυση ( CAS 1317-38-0),
—ξηραντικό για την αποµάκρυνση του νερού που παράγεται
κατά την καύση, π.χ. ανυδρόνη για στοιχειακή ανάλυση
(υπερχλωρικό µαγνήσιο) ( CAS 10034-81-8). ( Μη αναγκαίο
σε περιπτώσεις εξοπλισµών εφοδιασµένων µε σύστηµα1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 211
▼M8
αποµάκρυνσηςτουνερούµεκρυοπαγίδευσηήµεεπιλετικώς
διαπερατά τριχοειδή).
6.ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΥΛΙΚΟ
6.1.Φασµατοφωτόµετρο µάζας ισοτοπικού λόγου ( SMRI)
Φασµατοφωτόµετροµάζαςισοτοπικού λόγου ( SMRI),πουεπιτρέπει
τον προσδιορισµό της σχετικής περιεκτικότητας σε13Cτου
φυσικώς απαντώµενου αερίου CO2µε εσωτερική ακρίβεια 0,05 ‰
ή καλύτερα εκφρασµένη σε σχετική τιµή (σηµείο 9). Η εσωτερική
ακρίβεια ορίζεται εδώ ως η διαφορά µεταξύ δύο µετρήσεων του
ίδιου δείγµατος CO2.Το φασµατοφωτόµετρο µάζας, που προορίζεται
για τη µέτρηση των ισοτοπικών λόγων, φέρει εν γένει τριπλό
συλλεκτήρα για την ταυτόχρονη µέτρηση των εντάσεων για m/
z = 44, 45και 46. Το φασµατοφωτόµετρο µάζας ισοτοπικού λόγου
πρέπει, είτε να φέρει σύστηµα διπλής εισαγωγής, για τη µέτρηση
εναλλάξ του άγνωστου δείγµατος και ενός δείγµατος αναφοράς,είτε να χρησιµοποιεί ολοκληρωµένο σύστηµα που πραγµατοποιεί
την ποσοτική καύση των δειγµάτων και διαχωρίζει το διοξείδιο
του άνθρακα από άλλα προϊόντα καύσεως πριν από τη µέτρηση
στο φασµατοφωτόµετρο µάζας.
6.2.Εξοπλισµός καύσεως
Εξοπλισµός καύσεως κατάλληλος για την ποσοτική µετατροπή της
αιθανόλης σε διοξείδιο του άνθρακα και την αποµάκρυνση όλωντων υπόλοιπων προϊόντων καύσεως, συµπεριλαµβανοµένου του
νερού, χωρίς καµία ισοτοπική κλασµάτωση. Ο εξοπλισµός µπορεί
να είναι, είτε σύστηµα συνεχούς ροής ενιαίο µε τη συσκευή
φασµατοφωτοµετρίας µάζας (6.2.1), είτε αυτόνοµο σύστηµα
καύσεως (6.2.2). Ο εξοπλισµός πρέπει να επιτρέπει τη λήψη ακρί-
βειας τουλάχιστον ισοδύναµης µε εκείνη που αναφέρεται στο
(σηµείο 11).
6.2.1.Συστήµατασυνεχούςροής
Τα συστήµατα αυτά συνίστανται είτε από διάταξη στοιχειακής
ανάλυσης, είτε από αέριο χρωµατογράφο εφοδιασµένο µε σύστηµα
καύσεως εν σειρά.
Για συστήµατα που είναι εξοπλισµένα κατάλληλα για την
εισαγωγή δειγµάτων που περιέχονται σε µεταλλικές κάψες, χρησι-
µοποιείται το ακόλουθο εργαστηριακό υλικό:
—ογκοµετρική µικροσύριγγα ή µικροσιφώνιο µε κατάλληλους
κώνους,
—ζυγαριά µε κλίµακα ανάγνωσης έως 1 µ gή καλύτερη,
—λαβίδα για τοποθέτηση σε κάψα,
—κάψες κασσιτέρου για υγρά δείγµατα,
—κάψες κασσιτέρου για στερεά δείγµατα.
Σηµείωση:Για τον περιορισµό των κινδύνων εξάτµισης των δειγµάτων αιθα-
νόλης, στις κάψες είναι δυνατόν να τοποθετείται απορροφητικό
υλικό(π.χ. chromosorb W 45-60 mesh) γιατοοποίοθαέχειελεγχθεί
προηγουµένως µε λευκή µέτρηση, ότι δεν περιέχει σηµαντική
ποσότητα άνθρακα που µπορεί να αλλοιώσει τις µετρήσεις.
Κατά τη χρησιµοποίηση διάταξης στοιχειακής ανάλυσης εφοδια-
σµένης µε εγχυτήρα για υγρά ή στην περίπτωση συστήµατος
προετοιµασίας µε χρωµατογραφία -καύση, χρησιµοποιείται το
ακόλουθο εργαστηριακό υλικό:
—σύριγγα για υγρά,
—φιαλίδιαεφοδιασµέναµεσύστηµαστεγανούκλεισίµατοςκαιµε
αδρανή διαφράγµατα.
Τα αναφερόµενα στους παραπάνω καταλόγους υλικά εργαστηρίου
αποτελούν απλώς παραδείγµατα και µπορούν να αντικατασταθούν
από άλλα υλικά ισοδύναµης απόδοσης ανάλογα µε τον τύπο του
εξοπλισµού καύσεως και φασµατοφωτοµετρίας µάζας που χρησιµο-
ποιείται από το εργαστήριο.
6.2.2.Αυτόνοµασυστήµαταπροετοιµασίας
Σε αυτή την περίπτωση, τα δείγµατα διοξειδίου του άνθρακα που
προκύπτουν από την καύση των προς ανάλυση δειγµάτων και των
δειγµάτων αναφοράς συλλέγονται σε φύσιγγες που στη συνέχεια1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 212
▼M8
τοποθετούνται στο διπλό σύστηµα εισόδου του φασµατοφωτοµέ-
τρου για την ισοτοπική ανάλυση. Μπορούν να χρησιµοποιηθούν
διάφοροι τύποι εξοπλισµού καύσεως που περιγράφονται στην
βιβλιογραφία:
—κλειστό σύστηµα καύσεως µε κυκλοφορία αέριου οξυγόνου,
—στοιχειακός αναλυτής µε ροή ηλίου και οξυγόνου,
—γυάλινη σφραγισµένη φύσιγγα πεπληρωµένη µε οξείδιο του
χαλκού (ΙΙ) ως µέσο οξειδώσεως.
7.ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ ΤΩΝ ∆ΕΙΓΜΑΤΩΝ ΓΙΑ ∆ΟΚΙΜΗ
Η αιθανόλη πρέπει να παραλαµβάνεται από τον οίνο πριν από τον
ισοτοπικό προσδιορισµό. Η παραλαβή αυτή πραγµατοποιείται µε
απόσταξη του οίνου όπως περιγράφεται στο σηµείο 3.1 της
µεθόδου αριθ. 8 ( RMN-FINS).
Στην περίπτωση του γλεύκους σταφυλιών, του συµπυκνωµένου
γλεύκους σταφυλιών και του ανακαθαρισµένου γλεύκους σταφυ-
λιών, τα σάκχαρα πρέπει να ζυµώνονται καταρχήν προς αιθανόλη,
όπως περιγράφεται στο σηµείο 3.2 της µεθόδου αριθ. 8.
8.ΤΡΟΠΟΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
Όλα τα προπαρασκευαστικά στάδια πρέπει να εκτελούνται χωρίς
καµία σηµαντική απώλεια αιθανόλης από εξάτµιση που θα άλλαζε
την ισοτοπική σύσταση του δείγµατος.
Ηπεριγραφήπουακολουθείαναφέρεταισεδιαδικασίεςπουχρησι-
µοποιούνται γενικά για την καύση των δειγµάτων αιθανόλης µε τη
βοήθεια εµπορικών αυτόµατων συστηµάτων καύσεως. Κάθε άλλη
µέθοδος που διασφαλίζει ότι το δείγµα αιθανόλης µετατρέπεται
ποσοτικά σε διοξείδιο του άνθρακα χωρίς καµία απώλεια αιθα-
νόλης από εξάτµιση µπορεί να είναι κατάλληλη για την
παρασκευή του διοξειδίου του άνθρακα για την ισοτοπική
ανάλυση.
Πειραµατική διαδικασία στηριζόµενη στη χρήση στοιχειακού
αναλυτή:
α) Τοποθέτηση σε κάψα των δειγµάτων
—χρήση κατάλληλων καψών, λαβίδας και δίσκου παρασκευής,
—λήψη κάψας κατάλληλων διαστάσεων µε τη βοήθεια της
λαβίδας,
—εισαγωγή του αναγκαίου όγκου υγρού στην κάψα µε τη
βοήθεια του µικροσιφωνίου,
—Σηµείωση:
Για τη λήψη 2 mgάνθρακα χρειάζονται 3,84 mgαπόλυτης
αιθανόληςή4,17 mgαποστάγµατοςµεαλκοολικότίτλο92 %
m/m.Η κατάλληλη ποσότητα αποστάγµατος πρέπει να
υπολογίζεται µε τον ίδιο τρόπο ανάλογα µε την ποσότητα
άνθρακα που είναι αναγκαία σύµφωνα µε την ευαισθησία
της συσκευής φασµατοφωτοµετρίας µάζας,
—ξανακλείσιµο της κάψας µε τη βοήθεια των λαβίδων,
—κάθε κάψα πρέπει να κλείνεται απολύτως στεγανά. Σε
αντίθετη περίπτωση, πρέπει να απορρίπτεται και να ετοιµά-
ζεται µια νέα κάψα,
—για κάθε δείγµα, ετοιµάζονται δύο κάψες,
—οι κάψες τοποθετούνται στο κατάλληλο σηµείο στο δίσκο
του αυτόµατου δειγµατολήπτη του στοιχειακού αναλυτή.
Κάθε κάψα πρέπει να ταυτοποιείται προσεκτικά µε έναν
αριθµό σειράς,
—συστηµατική τοποθέτηση των καψών που περιέχουν τα
δείγµατα αναφοράς στην αρχή και στο τέλος της σειράς των
δειγµάτων,
—τακτική εισαγωγή των δειγµάτων ελέγχου στη σειρά
δειγµάτων.
β) Έλεγχος καιρύθµιση τουστοιχειακούαναλυτήκαιφασµατοφω-
τοµετρίας µάζας
—ρύθµιση της θερµοκρασίας των φούρνων του στοιχειακού
αναλυτή και των ροών αερίων ηλίου και οξυγόνου για την
άριστη καύση του δείγµατος,
—έλεγχος απουσίας διαφυγών στο σύστηµα στοιχειακής
ανάλυσης και φασµατοφωτοµετρίας µάζας (π.χ. ελέγχοντας
το ιονικό ρεύµα για m/z = 28αντιστοιχούν σε N2),1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 213
▼M8
—ρύθµιση του φασµατοφωτοµέτρου µάζας για τη µέτρηση των
εντάσεων των ιονικών ρευµάτων για m/z = 44, 45 και 46,
—έλεγχος του συστήµατος µε τη βοήθεια γνωστών δειγµάτων
ελέγχου πριν από την έναρξη των µετρήσεων στα δείγµατα.
γ) ∆ιενέργεια µιας σειράς µετρήσεων
Εισάγονταιδιαδοχικάτα δείγµατα πουείναι τοποθετηµέναστον
αυτόµατο δειγµατολήπτη του στοιχειακού αναλυτή (ή του
χρωµατογράφου). Το διοξείδιο του άνθρακα κάθε καύσεως
δείγµατος εκλούζεται προς το φασµατοφωτόµετρο µάζας που
µετράει τα ιονικά ρεύµατα. Ο συνδεδεµένος µε το όργανο
υπολογιστής καταγράφει τις εντάσεις των ιονικών ρευµάτων
και υπολογίζει τις τιµές δ για κάθε δείγµα (σηµείο 9).
9.ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ
Αντικείµενο της µεθόδου είναι η µέτρηση του ισοτοπικού λόγου
13C/12Cτης αιθανόλης που παραλαµβάνεται από τον οίνο ή από
προϊόντα προερχόµενα από σταφύλια µετά ζύµωση. Ο ισοτοπικός
λόγος13C/12Cµπορείναεκφράζεταιαπότηναπόκλισήτουσεσχέση
µε ένα δείγµα αναφοράς. Υπολογίζεται κατόπιν η απόκλιση του
ισοτόπου άνθρακα 13 (δ13C)σε κλίµακα δέλτα ανά χίλια (δ /1000)
δια συγκρίσεως των αποτελεσµάτων που λαµβάνονται για το προς
µέτρηση δείγµα µε εκείνα του δείγµατος αναφοράς, όπου το τελευ-
ταίοέχειπροηγουµένωςβαθµονοµηθείσεσχέσηµετοπρωτογενές
διεθνές σηµείο αναφοράς ( V-PDB).Οι τιµές δ13Cεκφράζονται σε
σχέση µε το δείγµα αναφοράς µε τον τύπο:
δ13Cech/ref‰ = 1 000 × (Rech-Rref)/Rref
όπουRechκαιRrefείναι αντίστοιχα οι ισοτοπικοί λόγοι13C/12Cτου
δείγµατος και εκείνοι του διοξειδίου του άνθρακα που χρησιµο-
ποιείται ως αέριο αναφοράς.
Οι τιµές δ13Cεκφράζονται κατόπιν σε σχέση µε το V-PDBµε τον
τύπο:
δ13Cech/V - PDB‰=δ13Cech/ref+δ13Cref/V - PDB+(δ13Cech/ref×δ13Cref/V-PDB)/1 000,
όπου δ13Cref/V-PDBείναι η προηγουµένως προσδιορισθείσα ισοτοπική
απόκλιση για το δείγµα αναφοράς έναντι του V-PDB.
Κατά την εν σειρά µέτρηση, µπορεί να παρατηρηθούν µικρές
αποκλίσεις οφειλόµενες σε διακύµανση των συνθηκών των
οργάνων. Στην περίπτωση αυτή, οι δ13Cτων δειγµάτων πρέπει να
διορθώνονται συναρτήσει της διαφοράς της τιµής δ13Cπου
µετριέται για το τυποποιηµένο δείγµα εργασίας και της πραγµα-
τικής του τιµής, όπως έχει διακριβωθεί προηγουµένως έναντι του
V-PDBσε σύγκριση µε ένα από τα υλικά διεθνούς αναφοράς.
Μεταξύ δύο µετρήσεων του τυποποιηµένου δείγµατος εργασίας, η
απόκλιση, και συνεπώς η προς εφαρµογή διόρθωση στα αποτελέ-
σµατα των δειγµάτων, µπορεί να θεωρηθούν ως γραµµικές. Το
τυποποιηµένο δείγµα εργασίας πρέπει να µετριέται στην αρχή και
στο τέλος κάθε σειράς δειγµάτων. Στη συνέχεια, µπορεί για κάθε
δείγµα να υπολογιστεί η σχετική διόρθωση µε τη βοήθεια γραµ-
µικής παρεµβολής.
10.∆ΙΑΣΦΑΛΙΣΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ
Ελέγχεται µήπως η τιµή13Cγια το δείγµα αναφοράς διαφέρει άνω
του 0,5 ‰από την αποδεκτή τιµή. Σε καταφατική περίπτωση,
πρέπει να ελέγχονται και, ενδεχοµένως, να επαναπροσαρµόζονται
οι ρυθµίσεις του φασµατοφωτοµέτρου.
Για κάθε δείγµα ελέγχεται ότι η διαφορά αποτελεσµάτων µεταξύ
των δύο διαδοχικά επιτυχώς εξετασθεισών καψών είναι κατώτερη
του 0,3‰.Το τελικό αποτέλεσµα για ένα δεδοµένο δείγµα είναι
τότε η µέση τιµή των δύο καψών. Εάν η απόκλιση είναι µεγαλύ-
τερη του 0,3 ‰,η µέτρηση πρέπει να επαναλαµβάνεται.
Ο έλεγχος της σωστής λειτουργίας της µέτρησης µπορεί να βασί-
ζεται στην ένταση του ιονικού ρεύµατος m/z = 44 που είναι
ανάλογη µε την εγχυόµενη ποσότητα άνθρακα στο στοιχειακό
αναλύτη. Υπό σταθερές συνθήκες, η ένταση του ιονικού αυτού
ρεύµατοςθαπρέπειναείναιπρακτικώςσταθερήγιατααναλυόµενα
δείγµατα. Τυχόν σηµαντική απόκλιση πρέπει να δηµιουργεί
υποψίες εξάτµισης αιθανόλης (π.χ. ατελώς σφραγισµένη κάψα) ή
ακόµη αστάθειας του στοιχειακού αναλυτή ή του φασµατοφωτόµε-
τρου µάζας.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 214
▼M8
11.ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΑΠΟ∆ΟΣΗΣ ΤΗΣ ΜΕΘΟ∆ΟΥ (Ακρίβεια)
Μια πρώτη συλλογική µελέτη (σηµείο 11.1) έχει πραγµατοποιηθεί
σε αποστάγµατα που περιείχαν αλκοόλες οινικής προελεύσεως και
αλκοόλες σακχαροκαλάµου και σακχαροτεύτλου, καθώς και
διάφορα µείγµατα των τριών αυτών προελεύσεων. ∆εδοµένου ότι
στη µελέτη αυτή δεν ελήφθη υπόψη το στάδιο της απόσταξης,
ελήφθησαν επίσης υπόψη και συµπληρωµατικές πληροφορίες
προερχόµενες από άλλες διεργαστηριακές δοκιµές πραγµατοποι-
ηθείσες σε οίνους (σηµείο 11.2), και κυρίως κύκλους δοκιµών
ικανοτήτων (σηµείο 11.3) για τις ισοτοπικές µετρήσεις. Τα αποτε-
λέσµατα καταδεικνύουν ότι τα διάφορα µε ικανοποιητικές
συνθήκες χρησιµοποιούµενα συστήµατα απόσταξης, και ιδίως
εκείνα που εφαρµόζονται για τις µετρήσεις RMN-FINS, δεν επιφέ-
ρουν σηµαντική διακύµανση στους προσδιορισµούς δ13Cτης
αιθανόλης του οίνου. Οι σηµειούµενες παράµετροι πιστότητας για
τους οίνους είναι σχεδόν ίδιες µε εκείνες που ελήφθησαν κατά τη
συλλογική µελέτη (σηµείο 11.1) στα αποστάγµατα.
11.1.Συλλογική µελέτη στα αποστάγµατα
Έτος διεργαστηριακών δοκιµών : 1996
Αριθµός εργαστηρίων :2 0
Αριθµός δειγµάτων : έξι δείγµατα µε διπλό τυφλό
Ανάλυση : δ13Cτης αιθανόλης
Κωδικός των
δειγµάτωνΑλκοόλη οινικής
προέλευσηςΑλκοόλη σακχαρό-
τευτλωνΑλκοόλη σακχαρο-
καλάµου
A&G 8 0% 1 0% 1 0%
B & C 90 % 10 % 0 %
D & F 0 % 100 % 0 %
E & I 90 % 0 % 10 %H & K 100 % 0 % 0 %J & L 0 % 0 % 100 %
∆είγµατα A/G B/C D/F E/I H/K J/L
Αριθµός παρα-
µεινάντων εργαστη-
ρίων µετά τη
διαγραφή των
εκτρεποµένων
αποτελεσµάτων19 18 17 19 19 19
Αριθµός αποδεκτών
αποτελεσµάτων38 36 34 38 38 38
Μέση τιµή (δ13C) ‰ - 25,32 - 26,75 - 27,79 - 25,26 - 26,63 - 12,54
Sr20,0064 0,0077 0,0031 0,0127 0,0069 0,0041
Τυπική απόκλιση
επαναληψιµότητας
(Sr) ‰0,08 0,09 0,06 0,11 0,08 0,06
Όριο επαναληψι-
µότητας r(2,8×Sr)‰0,22 0,25 0,16 0,32 0,23 0,18
SR20,0389 0,0309 0,0382 0,0459 0,0316 0,0584
Τυπική απόκλιση
αναπαραγωγι-
µότητας ( SR)‰0,20 0,18 0,20 0,21 0,18 0,241990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 215
▼M8
∆είγµατα A/G B/C D/F E/I H/K J/L
Όριο αναπαραγωγι-
µότηταςR(2,8×SR)‰0,55 0,49 0,55 0,60 0,50 0,68
11.2.∆ιεργαστηριακή µελέτη σε δύο οίνους και µια αλκοόλη
Έτος διεργαστηριακών δοκιµών : 1996
Αριθµός εργαστηρίων :1 4 για την απόσταξη των οίνων
από τα οποία επτά και για τη
µέτρηση της δ13Cτης οινικής
αλκοόλης,
οκτώ για τη µέτρηση της δ13C
του δείγµατος αλκοόλης.
Αριθµός δειγµάτων : τρία (λευκός οίνος ΑΟΤ9,3 %
vol.,λευκός οίνος ΑΟΤ9,6 %
vol.και αλκοόλη αλκοοµετρικού
τίτλου 93 % m/m).
Ανάλυση : δ13Cτης αιθανόλης
∆είγµατα Ερυθρός οίνος Λευκός οίνος Αλκοόλη
Αριθµός εργαστη-
ρίων778
Αριθµός αποδεκτών
αποτελεσµάτων778
Μέση τιµή (δ13C) ‰ - 26,20 - 26,20 - 25,08
∆ιασπορά αναπα-
ραγωγιµότητας SR20,0525 0,0740 0,0962
Τυπική απόκλιση
αναπαραγωγι-
µότητας ( SR)‰0,23 0,27 0,31
Όριο αναπαραγωγι-
µότηταςR(2,8×SR)‰0,64 0,76 0,87
Από τα συµµετάσχοντα εργαστήρια χρησιµοποιήθηκαν διάφορα
συστήµατα απόσταξης. Οι ισοτοπικοί προσδιορισµοί δ13Cπου
πραγµατοποιήθηκαν σε ένα µόνο εργαστήριο στο σύνολο των
αποσταγµάτων που επιστράφηκαν από τους συµµετέχοντες δεν
εµφανίζουν καµία εκτρεπόµενη τιµή ούτε τιµή σηµαντικώς διακρι-
νόµενη των µέσων τιµών. Η διασπορά των αποτελεσµάτων
(S2= 0,0059)είναι συγκρίσιµη µε τις διασπορές επαναληψιµότητας
Sr2της συλλογικής µελέτης για τα αποστάγµατα (σηµείο 11.1).
11.3.Αποτελέσµατα κύκλων δοκιµών ικανοτήτων για ισοτοπικές δοκιµές
Από το ∆εκέµβριο του 1994, οργανώνονται τακτικά κύκλοι διεθνών
δοκιµών ικανοτήτων για ισοτοπικούς προσδιορισµούς στους οίνους
καιστιςαλκοόλες(αποστάγµαταΑΟΤ96 % vol.).Τααποτελέσµατα
επιτρέπουν στα συµµετέχοντα εργαστήρια να ελέγχουν τηνποιότητα των αναλύσεών τους. Η στατιστική επεξεργασία των
αποτελεσµάτων παρέχει τη δυνατότητα εκτίµησης της µεταβλη-
τότητας των προσδιορισµών υπό συνθήκες αναπαραγωγιµότητας
και, κατά συνέπεια, εκτίµησης των παραµέτρων διασποράς και
ορίου αναπαραγωγιµότητας. Τα ληφθέντα αποτελέσµατα για τους
προσδιορισµούς δ
13Cτης αιθανόλης των οίνων και αποσταγµάτων
συνοψίζονται στον πίνακα που ακολουθεί:1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 216
▼M8
ΗµεροµηνίαΟίνοι Αποστάγµατα
NSRS2
RRNSRS2
RR
∆εκέµβριος 1994 6 0,210 0,044 0,59 6 0,151 0,023 0,42
Ιούνιος 1995 8 0,133 0,018 0,37 8 0,147 0,021 0,41
∆εκέµβριος 1995 7 0,075 0,006 0,21 8 0,115 0,013 0,32
Μάρτιος 1996 9 0,249 0,062 0,70 11 0,278 0,077 0,78
Ιούνιος 1996 8 0,127 0,016 0,36 8 0,189 0,036 0,53
Σεπτέµβριος 1996 10 0,147 0,022 0,41 11 0,224 0,050 0,63
∆εκέµβριος 1996 10 0,330 0,109 0,92 9 0,057 0,003 0,16
Μάρτιος 1997 10 0,069 0,005 0,19 8 0,059 0,003 0,16
Ιούνιος 1997 11 0,280 0,079 0,78 11 0,175 0,031 0,49
Σεπτέµβριος 1997 12 0,237 0,056 0,66 11 0,203 0,041 0,57
∆εκέµβριος 1997 11 0,127 0,016 0,36 12 0,156 0,024 0,44
Μάρτιος 1998 12 0,285 0,081 0,80 13 0,245 0,060 0,69
Ιούνιος 1998 12 0,182 0,033 0,51 12 0,263 0,069 0,74
Σεπτέµβριος 1998 11 0,264 0,070 0,74 12 0,327 0,107 0,91
Σταθµισµένος
µέσος όρος0,215 0,046 0,60 0,209 0,044 0,59
Ν:αριθµός συµµετασχόντων εργαστηρίων.
11.4.Όρια επαναληψιµότητας και αναπαραγωγιµότητας
Τα δεδοµένα των διαφόρων διεργαστηριακών κύκλων δοκιµών που
εµφαίνονταιστουςπροηγούµενουςπίνακεςεπιτρέπουν,λοιπόν,τον
καθορισµό για τηνπαρούσα µέθοδο, συµπεριλαµβανοµένου και του
σταδίου της απόσταξης, των ακόλουθων ορίων επαναληψιµότητας
και αναπαραγωγιµότητας:
όριο επαναληψιµότητας r: 0,24,
όριο αναπαραγωγιµότητας R: 0,6.1990R2676 — EL — 18.03.2003 — 007.001 — 217