Staatliche Beihilfe - Griechenland

Beihilfe C 9/04 (ex NN 20/04) - Senkung des Körperschaftsteuersatzes bei Investitionen über 30 Mio. EUR

Aufforderung zur Abgabe einer Stellungnahme gemäß Artikel 88 Absatz 2 EG-Vertrag

(2004/C 87/04)

(Text von Bedeutung für den EWR)

Mit Schreiben vom 3. März 2004, das nachstehend in der verbindlichen Sprachfassung abgedruckt ist, hat die Kommission Griechenland ihren Beschluss mitgeteilt, wegen der vorerwähnten Beihilfe das Verfahren nach Artikel 88 Absatz 2 EG-Vertrag einzuleiten.

Die Kommission fordert alle Beteiligten zu den Beihilfen, derentwegen die Kommission das Verfahren einleitet, zur Stellungnahme innerhalb eines Monats nach dem Datum dieser Veröffentlichung an folgende Anschrift auf: Europäische Kommission Generaldirektion Wettbewerb

Direktion Staatliche Beihilfen II

Rue de la Loi/Wetstraat 200 B - 1049 Brüssel Fax (32-2) 296 95 80

Alle Stellungnahmen werden Griechenland übermittelt. Jeder, der eine Stellungnahme abgibt, kann unter Angabe von Gründen schriftlich beantragen, dass seine Identität nicht bekannt gegeben wird.

ZUSAMMENFASSUNG

Beschreibung der Maßnahme

Das griechische Gesetz Nr. 3220/2004 (FEK A 15) "Entwicklungs- und sozialpolitische Maßnahmen - Objektivität von Steuerprüfungen und sonstige Bestimmungen"(1) senkt für Unternehmen, die mehr als 30 Mio. EUR investieren, den Körperschaftsteuersatz von 35 % (normaler Satz) auf 25 %. Die Ermäßigung gilt für zehn Jahre ab dem Jahr der Inbetriebnahme der Neuinvestition. Der ermäßigte Steuersatz wird auf den Nettogesamtgewinn angewandt, gleich, ob dieser mit der betreffenden Investition erwirtschaftet wurde oder nicht.

Beurteilung der Maßnahme

Die Maßnahme verschafft potenziellen Nutznießern einen wirtschaftlichen Vorteil, indem sie sie von Abgaben befreit, die sie normalerweise aus eigenen Mitteln tragen müssten. Normalerweise zahlen Unternehmen einen Körperschaftsteuersatz von 35 %; für Unternehmen, die mindestens 30 Mio. EUR investieren, reduziert sich dieser Satz auf 25 %. Der hieraus resultierende wirtschaftliche Vorteil besteht somit in der mit dem Gesamtgewinn des begünstigten Unternehmens multiplizierten Differenz von 10 %.

Nach Ansicht der Kommission sind damit die Voraussetzungen für eine staatliche Beihilfe gemäß Artikel 87 Absatz 1 EG-Vertrag im Sinne der Mitteilung der Kommission zur direkten Unternehmenssteuerung(2) erfuellt.

Der Vorteil ist insofern dem griechischen Staat zuzurechnen, als dieser auf Steuereinnahmen verzichtet. Die Maßnahme scheint darüber hinaus selektiven Charakter zu haben, weil sie sich auf Unternehmen beschränkt, die in der Lage sind, mindestens 30 Mio. EUR zu investieren. Diese selektive Begünstigung lässt sich dem ersten Anschein nach auch nicht durch die Art des Steuersystems im Sinne der einschlägigen Rechtsprechung rechtfertigen(3).

Die Kommission ist der Meinung, dass die Maßnahme den Wettbewerb verfälschen und den Handel zwischen Mitgliedstaaten beeinträchtigen könnte, da die potenziellen Beihilfeempfänger auf internationalen Märkten in wettbewerbsintensiven Handels- oder Geschäftsbereichen tätig werden könnten.

Deshalb ist die Kommission vorerst zu dem Schluss gelangt, dass Griechenland durch die Einführung der fraglichen Maßnahme staatliche Beihilfen im Sinne von Artikel 87 Absatz 1 EG-Vertrag gewährt. Die in Artikel 87 Absatz 2 und 3 EG-Vertrag vorgesehenen Ausnahmeregelungen dürften im vorliegenden Fall nicht greifen. Da die Kommission somit Zweifel an der Vereinbarkeit der Maßnahme mit dem EG-Vertrag hegt, schlägt sie die Einleitung des förmlichen Prüfverfahrens nach Artikel 88 Absatz 2 EG-Vertrag vor.

Sollte die Maßnahme als Beihilfe eingestuft werden, sind gemäß Artikel 14 der Verordnung (EG) Nr. 659/1999 des Rates alle rechtswidrig gewährten Beihilfen vom Empfänger zurückzufordern.

DAS SCHREIBEN

"Η Επιτροπή επιθυμεί να πληροφορήσει την Ελλάδα ότι, αφού εξέτασε τις πληροφορίες που υπέβαλαν οι αρχές σας σχετικά με το ανωτέρω μέτρο, αποφάσισε να κινήσει τη διαδικασία που προβλέπει το άρθρο 82 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ.

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

(1) Με βάση τα στοιχεία που συγκέντρωσε, η Επιτροπή ζήτησε από την Ελλάδα με επιστολή της 22ας Οκτωβρίου 2003 (D/56772), να παράσχει κάθε πληροφορία σχετική με ορισμένα μέτρα που περιέχονται στο σχέδιο νόμου για τα 'μέτρα αναπτυξιακής και κοινωνικής πολιτικής - αντικειμενικοποίηση του φορολογικού ελέγχου και άλλες διατάξεις', προκειμένου να διαπιστωθεί αν έχουν ενδεχομένως χαρακτήρα ενίσχυσης κατά την έννοια του άρθρου 87 της συνθήκης ΕΚ. Σύμφωνα με διατάξεις του εν λόγω νομοσχεδίου, οι επιχειρήσεις που πραγματοποιούν μεγάλες επενδύσεις αξίας τουλάχιστον 30 εκατ. ευρώ καταβάλλουν φόρο επί του συνόλου των κερδών τους με χαμηλότερο συντελεστή 25 % αντί του κανονικού 35 %. Η Επιτροπή υπενθύμισε επίσης στην Ελλάδα την υποχρέωσή της να κοινοποιεί στην Επιτροπή κάθε μέτρο που συνιστά ενίσχυση, πριν από την εφαρμογή του, σύμφωνα με το άρθρο 88 παράγραφος 3 της συνθήκης EK.

(2) Με επιστολή της 27ης Νοεμβρίου 2003 (A/38170), οι ελληνικές αρχές υπέβαλαν ορισμένες από τις πληροφορίες που ζητήθηκαν. Δεδομένου ότι οι σχετικές απαντήσεις ήταν ελλιπείς, η Επιτροπή προέβη σε υπενθύμιση προς την Ελλάδα στις 3 Δεκεμβρίου 2003 (D/57817). Στη συνέχεια, η Επιτροπή έλαβε δύο επιστολές στις 8 Δεκεμβρίου 2003 (A/38600) και στις 21 Ιανουαρίου 2004 (A/30440), με τις οποίες οι ελληνικές αρχές παρείχαν περαιτέρω πληροφορίες. Ωστόσο, οι απαντήσεις των ελληνικών αρχών ήταν πολύ γενικές και ανεπαρκώς τεκμηριωμένες.

(3) Στις 15 Ιανουαρίου 2004 ψηφίστηκε στην Ελλάδα ο νόμος για τα 'μέτρα αναπτυξιακής και κοινωνικής πολιτικής - αντικειμενικοποίηση του φορολογικού ελέγχου και άλλες διατάξεις', που τέθηκε σε ισχύ στις 30 Ιανουαρίου 2004, με τη δημοσίευσή του στην ελληνική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως αριθ. 3220/2004 (ΦAK A 15).

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ

(4) Ο ελληνικός νόμος αριθ. 3220/2004 για τα 'μέτρα αναπτυξιακής και κοινωνικής πολιτικής - αντικειμενικοποίηση του φορολογικού ελέγχου και άλλες διατάξεις' (ΦΑΚ Α 15) καθιερώνει, για τις επιχειρήσεις που πραγματοποιούν επενδύσεις αξίας τουλάχιστον 30 εκατομμυρίων ευρώ, μειωμένο συντελεστή φορολογίας επιχειρήσεων 25 % αντί του κανονικού συντελεστή 35 %. Η μείωση θα ισχύει για χρονικό διάστημα 10 ετών, με χρόνο έναρξης το έτος στη διάρκεια του οποίου θα αρχίσει η παραγωγική λειτουργία της επένδυσης και αφορά τα συνολικά καθαρά κέρδη της επιχείρησης ανεξάρτητα αν προέρχονται από τη συγκεκριμένη επένδυση.

(5) Tο κίνητρο παρέχεται στις επιχειρήσεις ανεξαρτήτως αν η σχετική επένδυση υπάγεται στις ενισχύσεις του ελληνικού νόμου για την περιφερειακή ανάπτυξη 2601/1998 (στο εξής αναφερόμενος ως νόμος 2601/1998). Ο νόμος 2601/1998 κρίθηκε από την Επιτροπή το 1998 ως συμβατό καθεστώς για τη χορήγηση εθνικών περιφερειακών ενισχύσεων.

(6) Οι ελληνικές αρχές ισχυρίζονται στην απάντησή τους ότι το εν λόγω μέτρο δεν συνιστά κρατική ενίσχυση, αλλά αποτελεί φορολογική ελάφρυνση στο πλαίσιο της γενικότερης αναπτυξιακής πολιτικής.

(7) Επιπλέον, οι ελληνικές αρχές ισχυρίζονται ότι το μέτρο εφαρμόζεται σε όλες τις επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες στο σύνολο της ελληνικής επικράτειας, χωρίς να γίνεται διαχωρισμός σε ημεδαπούς και αλλοδαπούς επενδυτές ή σε νέες και παλαιές επιχειρήσεις.

ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΤΟΥ ΜΕΤΡΟΥ

Κρατική ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 της συνθήκης ΕΚ

(8) Για να διαπιστώσει κατά πόσον τα μέτρα αποτελούν ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 ΕΚ, η Επιτροπή πρέπει να εξετάσει αν τα μέτρα ευνοούν ορισμένες επιχειρήσεις ή την παραγωγή ορισμένων προϊόντων με την παροχή οικονομικού πλεονεκτήματος που έχει επιλεκτικό χαρακτήρα και συνεπώς νοθεύει ή απειλεί να νοθεύσει τον ανταγωνισμό, αν το πλεονέκτημα χορηγείται μέσω κρατικών πόρων και αν μπορεί να επηρεάσει τις μεταξύ των κρατών μελών συναλλαγές.

Οικονομικό πλεονέκτημα

(9) Το μέτρο παρέχει στους δυνητικούς δικαιούχους οικονομικό πλεονέκτημα, καθόσον τους απαλλάσσει από δαπάνες που κανονικά τους βαρύνουν. Οι επιχειρήσεις φορολογούνται γενικά με συντελεστή 35 %, ενώ για τις επιχειρήσεις που πραγματοποιούν επενδύσεις ύψους τουλάχιστον 30 εκατομμυρίων ευρώ ο συντελεστής φορολογίας μειώνεται σε 25 %. Παρέχεται επομένως οικονομικό πλεονέκτημα που υπολογίζεται πολλαπλασιάζοντας τη διαφορά 10 % μεταξύ των δύο φορολογικών συντελεστών επί το σύνολο των κερδών των δικαιούχων σε χρονικό διάστημα 10 ετών.

Ευνοϊκή μεταχείριση ορισμένων επιχειρήσεων ή ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων

(10) Μέτρα που αφορούν όλους τους κλάδους ή όλες τις γεωγραφικές περιοχές μπορούν παρόλα αυτά να θεωρηθούν επιλεκτικά, εάν τα κριτήρια επιλεξιμότητας περιορίζουν στην πράξη το δυνητικό αριθμό των αποδεκτών, για παράδειγμα, στις μεγάλες επιχειρήσεις, όπως στην προκειμένη περίπτωση.

(11) Το ανωτέρω πλεονέκτημα ευνοεί ορισμένες μόνον επιχειρήσεις, δεδομένου ότι δεν μπορούν όλες να υπαχθούν στο εν λόγω καθεστώς. Δεν έχουν όλες οι επιχειρήσεις τη δυνατότητα να επωφεληθούν από τη μείωση του φορολογικού συντελεστή, αλλά μόνον επιχειρήσεις ορισμένης οικονομικής ισχύος (εκείνες που είναι σε θέση να επενδύσουν πάνω από 30 εκατομμύρια ευρώ). Επομένως, από το καθεστώς αποκλείονται οι επιχειρήσεις που δεν είναι αρκετά μεγάλες ώστε να πραγματοποιούν επενδύσεις άνω των 30 εκατομμυρίων ευρώ (όπως οι ΜΜΕ). Στην υπόθεση 'Territorio Histórico de Álava - Diputación Foral de Álava και λοιποί κατά Επιτροπής'(4), το Πρωτοδικείο έκρινε ότι αυτά τα μέτρα (εκπτώσεις φόρου για επιχειρήσεις που πραγματοποιούν επενδύσεις ορισμένου ύψους) έχουν ειδικό χαρακτήρα κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 ΕΚ.

Χρήση κρατικών πόρων

(12) Το κριτήριο των κρατικών πόρων πληρούται εάν το μέτρο μειώνει το φόρο που πρέπει να καταβάλλει κανονικά ο δικαιούχος. Η παροχή φορολογικού πλεονεκτήματος συνεπάγεται απώλεια πόρων για το κράτος, καθόσον το τελευταίο αποστερείται έσοδα. Όπως αναφέρθηκε ήδη, το εν λόγω μέτρο συνεπάγεται τη χρήση κρατικών πόρων, υπό την έννοια της παραίτησης του κράτους από φορολογικά έσοδα, λόγω της εφαρμογής μειωμένου φορολογικού συντελεστή.

Νόθευση του ανταγωνισμού και των συναλλαγών μεταξύ κρατών μελών

(13) Σύμφωνα με πάγια νομολογία, για να νοθεύει τον ανταγωνισμό ένα μέτρο, αρκεί ο αποδέκτης της ενίσχυσης να ανταγωνίζεται άλλες επιχειρήσεις σε ανοικτές αγορές. Στο παρόν στάδιο, η Επιτροπή θεωρεί ότι το εν λόγω καθεστώς θα έχει επιπτώσεις στον ανταγωνισμό και στις ενδοκοινοτικές συναλλαγές, επειδή το μέτρο απευθύνεται σε επιχειρήσεις με οικονομική ισχύ που τους επιτρέπει να πραγματοποιούν επενδύσεις ύψους 30 εκατομμυρίων ευρώ. Οι επιχειρήσεις αυτές κατά κανόνα δραστηριοποιούνται σε ξένες αγορές, και ιδίως στις αγορές άλλων κρατών μελών. Συνεπώς, τα πλεονεκτήματα που παρέχονται με το υπό εξέταση καθεστώς θα επηρεάσουν τον ανταγωνισμό και τις συναλλαγές μεταξύ των κρατών μελών.

Παράνομος χαρακτήρας της ενίσχυσης

(14) Δεδομένου ότι οι δικαιούχοι επωφελούνται από το κίνητρο αυτό ανεξάρτητα από την υπαγωγή ή μη της επένδυσης στις ενισχύσεις που προβλέπει ο νόμος 2601/1998, δηλαδή στο εγκεκριμένο καθεστώς περιφερειακών ενισχύσεων, και καθόσον το μέτρο δεν κοινοποιήθηκε ούτε εγκρίθηκε με άλλο τρόπο προτού τεθεί σε ισχύ, η Επιτροπή θεωρεί ότι η ενίσχυση θα ήταν παράνομη κατά την έννοια του άρθρου 1 στοιχείο στ) του κανονισμού αριθ. 659/1999 του Συμβουλίου.

Συμβιβάσιμο

(15) Εάν το μέτρο αποτελεί ενίσχυση κατά την έννοια του άρθρου 87 παράγραφος 1 ΕΚ, η Επιτροπή αμφιβάλλει κατά πόσο μια κρατική ενίσχυση σε επιχειρήσεις που επενδύουν πάνω από 30 εκατομμύρια ευρώ συμβιβάζεται με την κοινή αγορά.

(16) Η ενίσχυση δεν φαίνεται να είναι συμβιβάσιμη βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 2 ούτε βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχεία β) ή δ). Παράλληλα, φαίνεται ότι η ενίσχυση δεν εμπίπτει σε καμία από τις πράξεις που έχει εκδώσει η Επιτροπή βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο γ).

(17) Όσον αφορά το συμβιβάσιμο βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α)(5), το καθεστώς δεν φαίνεται να είναι σύμφωνο με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις εθνικές περιφερειακές ενισχύσεις(6). Βάσει των κατευθυντήριων γραμμών, κατ' αρχήν επιτρέπονται ενισχύσεις μόνο για αρχικές επενδύσεις ή για τη δημιουργία θέσεων εργασίας που συνδέονται με τις αρχικές επενδύσεις. Ωστόσο, στην προκειμένη περίπτωση, η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η έκπτωση φόρου δεν φαίνεται να υπόκειται σε περιορισμό με βάση την αξία της επένδυσης. Επιπλέον, το μέτρο δεν φαίνεται να περιορίζεται μόνο στην αρχική επένδυση, και ως εκ τούτου αποτελεί ενίσχυση λειτουργίας.

(18) Σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές για τις περιφερειακές ενισχύσεις, οι ενισχύσεις λειτουργίας (που αποσκοπούν στη μείωση των τρεχουσών δαπανών μιας επιχείρησης, ιδίως με τη μορφή φοροαπαλλαγών) μπορούν να χορηγηθούν μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις και εφόσον: (i) δικαιολογούνται λόγω της συμβολής τους στην περιφερειακή ανάπτυξη και η φύση και το επίπεδό τους είναι ανάλογα προς τα μειονεκτήματα που επιδιώκουν να αντιμετωπίσουν και (ii) είναι χρονικά περιορισμένες και μειώνονται προοδευτικά. Η απόδειξη της ύπαρξης περιφερειακών μειονεκτημάτων και η αξιολόγηση της σημασίας τους πρέπει να γίνεται από το κράτος μέλος. Η Επιτροπή θεωρεί επί του παρόντος ότι στην προκειμένη περίπτωση δεν πληρούται καμία από τις προϋποθέσεις αυτές. Συγκεκριμένα, εφόσον το πλεονέκτημα εξαρτάται από τα ετήσια κέρδη των δικαιούχων, δεν υπάρχει εγγύηση ότι το ποσό της ενίσχυσης θα μειώνεται προοδευτικά.

(19) Επιπλέον, το μέτρο δεν φαίνεται να προβλέπει κανέναν έλεγχο όσον αφορά τη σώρευση ενισχύσεων.

(20) Οι ελληνικές αρχές δεν επικαλέστηκαν καμία από τις παρεκκλίσεις που απαριθμούνται στο άρθρο 87 παράγραφοι 2 ή 3 της Συνθήκης ΕΚ.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

(21) Με βάση τις προαναφερθείσες εκτιμήσεις, η Επιτροπή, ενεργώντας σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 88 παράγραφος 2 της συνθήκης ΕΚ, ζητά από την Ελλάδα να υποβάλει τις παρατηρήσεις της και κάθε σχετική πληροφορία που μπορεί να συμβάλει στην αξιολόγηση του μέτρου, μέσα σε ένα μήνα από την ημερομηνία παραλαβής της παρούσας επιστολής.

(22) Η Επιτροπή ζητά από τις ελληνικές αρχές να διαβιβάσουν αμέσως αντίγραφο της παρούσας επιστολής στους δυνητικούς δικαιούχους.

(23) Η Επιτροπή επιθυμεί να υπενθυμίσει στην Ελλάδα ότι το άρθρο 88 παράγραφος 3 της συνθήκης ΕΚ έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα, και παράλληλα να επιστήσει την προσοχή της στο άρθρο 14 του κανονισμού 659/1999 του Συμβουλίου, που προβλέπει ότι κάθε παράνομη ενίσχυση μπορεί να ανακτηθεί από τον δικαιούχο.

(24) Η Επιτροπή προειδοποιεί την Ελλάδα ότι θα ενημερώσει τους ενδιαφερόμενους με δημοσίευση της παρούσας επιστολής και περίληψής της στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Θα ενημερώσει επίσης τους ενδιαφερόμενους στις χώρες της ΕΖΕΣ που έχουν υπογράψει τη συμφωνία ΕΟΧ, με δημοσίευση ανακοίνωσης στο Συμπλήρωμα ΕΟΧ της Επίσημης Εφημερίδας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και την Εποπτεύουσα Αρχή της ΕΖΕΣ με αποστολή αντιγράφου της παρούσας επιστολής. Όλοι οι ενδιαφερόμενοι θα κληθούν να υποβάλουν τις παρατηρήσεις τους μέσα σε ένα μήνα από την ημερομηνία της σχετικής δημοσίευσης."

(1) Veröffentlicht im griechischen Gesetzesblatt vom 30. Januar 2004 und am selben Tag in Kraft getreten.

(2) Mitteilung der Kommission über die Anwendung der Vorschriften über staatliche Beihilfen auf Maßnahmen im Bereich der direkten Unternehmenssteuerung (ABl. C 384 vom 10.12.1998, S. 3).

(3) Rs. C-143/99 Adria-Wien Pipeline GmbH and Wietersdorfer & PeggauerZementwerke GmbH v Finanzlandesdirektion für Kärnten, Slg. [2001] I-08365.

(4) Συνεκδικασθείσες υποθέσεις T-92/00 και T-103/00, Territorio Histórico de Álava - Diputación Foral de Álava (T-92/00), Ramondín, SA και Ramondín Cápsulas, SA (T-103/00) κατά Επιτροπής Συλλογή 2002, σ. II-1385, σκέψη 49.

(5) Όλη η ελληνική επικράτεια θεωρείται ως περιοχή επιλέξιμη για ενισχύσεις βάσει του άρθρου 87 παράγραφος 3 στοιχείο α) της συνθήκης ΕΚ.

(6) ΕΕ C 74 της 10.3.1998, σ. 9.