Argonautica (Valerius Flaccus) Liber Septimus/Текст

(157) v. 1

(158)

Te quoque Thessalico iam serus ab hospite vesper 1

dividit et iam te tua gaudia, virgo, relinquunt,

noxque ruit soli veniens non mitis amanti.

ergo ubi cunctatis extremo in limine plantis

contigit aegra toros et mens incensa tenebris, 5

vertere tunc varios* per longa insomnia questus

nec pereat quo scire malo, tandemque fateri

ausa sibi paulum,* medio sic fata dolore est:

'nunc ego quo casu vel quo sic pervigil* usque

ipsa volens errore trahor? non haec mihi certe 10

nox erat ante tuos,* iuvenis fortissime, vultus.

quos ego cur iterum demens iterumque recordor

tam magno* discreta mari? quid in hospite solo

mens mihi? cognati potius iam vellera Phrixi

accipiat, quae sola petit quaeque una laborum 15

causa viro. nam quando domos has ille reviset? *

aut meus Aesonias quando pater ibit ad urbes?

felices, mediis qui se dare fluctibus ausi

nec tantas timuere vias talemque secuti

hunc* qui deinde virum: sed sic quoque talis abito. ' 20

tum iactata toro totumque* experta cubile (159)

ecce videt tenui candescere limen eoo;*

nec minus insomnem lux orta refecit amantem,

quam cum languentes levis* erigit imber aristas

grataque* iam fessis descendunt flamina remis. 25

At sua longarum Minyas iam cura viarum

admonet, inque ipso nequiquam tempore regem

laetitiae* meritique petunt. quem passus Iason

vota prius captasque deis accendere praedas

prominet atque oculos longe tenet, aurea si iam*

pellis 30et oblatis clarescant atria villis.

Ille autem iam iam* vultus vocesque parantem

ante petit* rumpitque moras inque ipsa morantis

prosilit ora viri talique effunditur ira:

'orbe satos alio, sua litora regnaque habentes, 35

quis furor has mediis tot fluctibus egit in oras.

quisve mei vos tantus amor? tu prima malorum

causa mihi, tu, Phrixe gener. non te aequore* mersum

quo soror,* ut felix nullos nunc nomine Graios

nossem ego. quis regum Pelias, quis Thessalus aut quae*

Graecia, 40quodnam* hominum cerno genus, aut ubi cautes

Cyaneae? venit Scythicas en hospes in oras.

quinquaginta Asiam (pudet heu) penetrarit Iason

exulibus? meque ante alios sic* spreverit una,

una ratis, spolium ut vivo de rege reportet? 45

ipsum offerre meos, ipsum iam* pandere lucos

imperet et nullo dignetur vincere bello?

cur age non templis sacrata avellere dona

omnibus atque ipsas gremiis abducere natas,

praedo, libet? vobisne domos, vobisne parentes 50(160)

esse putem, ratis infandis quos sola rapinis

saevaque pascit hiems et quos, credamus ut ipsis,

rex suus inlisit pelago vetuitque reverti?

scilicet Aeoliae pecudis poteretur ut auro.

ante meus caesa descendet Caucasus umbra 55

ac prior Haemonias repetet super aequora praedas,

aut ego cum vittis statui feralibus Hellen*

si tamen his aliter perstas non cedere terris,

teque pudor cassi reditus movet, ac latet* una

nescio quid plus puppe viris, baud ipse morabor 60

quae petitis; modo nostra prior tu perfice iussa.

Martius ante urbem longis iacet horridus annis

campus et ardentes ac me quoque vomere* presso,

me quoque cunctantes interdum agnoscere tauri.

his magis atque magis rabiem nunc nostra senectus 65

luxuriemque dedit, solitoque superbior ignis

ore fremit. succede meae, fortissime, laudi

et nostros recole, hospes, agros. nec semina derunt,

quae prius ipse dabam, et messes, quas solus obibam.

consiliis nox una satis, tecumque retracta 70

cumque tuis haec iussa deis, ac siquid in isto est

robore, praedicti venies* in rura laboris.

ipse incertus adhuc, tenebris te protinus illis

involvi flammisque velim,* durare parumper

an magis, everso iacias* dum semina campo, 75

ac* tibi Cadmei dum dentibus exeat hydri

miles et armata florescant pube novales.

(160) v. 78

Filia prima trucis vocem mirata tyranni

haesit et ad iuvenem pallentia rettulit* ora (161)

contremuitque metu, ne* nescius audeat hospes 80

seque miser ne posse putet. perstrinxerat horror

ipsum etiam et maesta stabat defixus in ira.

non ita Tyrrhenus stupet Ioniusque magister,*

qui iam te, Tiberine, tuens* clarumque serena

arce pharon, praeceps* subito nusquam ostia, nusquam 85

Ausoniam videt* et saevas accedere Syrtes.

tum tamen, infando quae det responsa tyranno,

colligit et tandem obtutu consurgit ab alto.

'non' ait 'hos reditus, non hanc, Aeeta, dedisti

spem Minyis, cum prima tuis pro moenibus arma 90

induimus. quo versa fides? quos vestra volutant*

iussa dolos? alium hic Pelian, alia aequora cerno.

quin agite* hoc omnes odiisque urgete tyranni

imperiisque caput; numquam* mihi dextera nec spes

defuerit; mos iussa pati nec cedere duris. 95

unum oro, seu me illa suis seges obruet hastis,

hauriet adverso seu crastinus ignis hiatu,

nuntius hinc saevas Peliae mittatur ad aures,

hic periisse viros, et me, si vestra fuisset

ulla fides, reducem patriae potuisse referri'. 100

Talibus attonitos dictis natamque patremque

linquit et infida* praeceps prorumpit ab aula.

at trepida et medios inter deserta parentes

virgo silet nec fixa solo servare parumper

lumina nee potuit maestos non flectere vultus 105

respexitque fores et adhuc invenit euntem,

visus et heu miserae tunc pulchrior hospes amanti (162)

discedens: tales umeros, ea terga relinquit.

illa domum atque ipsos paulum procedere postes

optat et* ardentes tenet intra limina gressus. 110

qualis ubi extremas Io vaga sentit harenas

fertque refertque* pedem, tumido quam cogit Erinys

ire maria Phariaeque vocant trans aequora matres:

circuit haut aliter foribusque impendet apertis,

an melior Minyas revocet pater; oraque quaerens*

hospitis 115aut solo maeret defecta cubili

aut venit in carae gremium refugitque sororis

atque loqui conata silet, rursusque recedens

quaerit, ut Aeaeis* hospes consederit oris

Phrixus, ut aligeri Circen rapuere dracones. 120

tum comitum visu fruitur miseranda suarum

implerique* nequit subitoque parentibus haeret

blandior et patriae circumfert oscula dextrae.

sic adsueta toris et mensae dulcis erili

aegra nova iam peste canis rabieque* futura 125

ante fugam totos lustrat queribunda penates.

tandem etiam molli semet* sic increpat ira:

'pergis', ait 'demens, teque illius angit imago

curaque, qui* profuga forsan tenet alta carina

quique meum patrias referet nec* nomen ad urbes. 130

quid me autem sic ille movet, superetne* labores

an cadat* et tanto turbetur Graecia luctu?

saltem, fata virum si iam suprema ferebant,

iussus ad ignotos potius foret ire tyrannos

o utinam et tandem non hac moreretur in urbe. 135

namque et sidereo nostri de sanguine Phrixi

dicitur, et caram vidi indoluisse sororem, (163)

seque ait has iussis actum miser ire per undas. *

at* redeat quocumque modo meque ista precari

nesciat atque meum non oderit ille parentem. ' 140

dixerat haec stratoque graves proiecerat artus,*

si veniat miserata quies,* cum saevior ipse

turbat agitque sopor: supplex hinc* sternitur hospes,

hinc pater. illa* nova rumpit formidine somnos

erigiturque toro; famulas carosque penates*

agnoscit, 145modo Thessalicas raptata per urbes:

turbidus ut poenis caecisque* pavoribus ensem

corripit et saevae ferit agmina matris Orestes:

ipsum angues, ipsum horrisoni* quatit ira flagelli,

atque iterum infestae* se fervere caede Lacaenae 150

credit agens, falsaque redit de strage dearum

fessus et in miserae conlabitur ora sororis.

(163) v. 153

His ubi nequiquam nutantem Colchida curis

Iuno videt necdum extremo parere furori,

non iam mentitae vultum vocemque resumit 155

Chalciopes. quando ardor hebet* leviorque pudori

mensque obnixa malo, tenues sublimis in auras

tollitur et fulvo Venerem vestigat Olympo.

'sum memor, ut †tecum† mecum* partita laborem;

illa nimis sed dura manet conversaque in iram 160

et furias dolet ac me nunc decepta* reliquit.

i, precor, atque istum quo me frustratur amorem

vince, precor, patriis ut tandem evadere tectis

audeat atque meum casu defendere ab omni (164)

Aesoniden: vis* illa sacro, quo freta, veneno. 165

illum etiam totis adstantem noctibus anguem,

qui nemus omne suum quique aurea (respice porro)

vellera tot spiris circum, tot ductibus implet,

fallat* et in somnos ingenti solvat ab orno.

haec tibi: nam* Furiis atque ipsi cetera mando. ' 170

Tum Venus aligerum* mater sic fatur Amorum:

'nec tibi, cum primos adgressa es flectere sensus

virginis ignotaque animum contingere cura,

defuimus, data continuo quin* cingula soli

nostra tibi, quis mota loco labefactaque cessit. 175

haut satis est, sed me ipsa opus, et* cunctantia poscunt

pectora me dubiusque pudor: iam foedera faxo

Aesonii* petat ipsa viri metuatque morari.

tu face luciferae* citus ad delubra Dianae

deveniat, sacras solita est ubi fundere taedas*

Colchis 180et aequali dominam lustrare caterva.

nec te nunc Hecates subeat metus, aut mea forte

impediat ne coepta time;* quin audeat opto:

continuo transibit amor, cantuque trilingui

ipsam flammiferos cogam compescere tauros. ' 185

amplexuque petit;* volucrem tunc aspicit Irin

festinamque* iubet monitis parere Diones

et iuvenem Aesonium praedicto sistere luco.

protinus hinc Iris Minyas, Cytherea petivit (165)

Colchida; Caucaseis speculatrix* Iuno resedit 190

rupibus, attonitos Aeaea in moenia vultus

speque metuque tenens et adhuc ignara futuri.

Vix primas occulta Venus prospexerat arces,

virginis ecce novus mentem perstringere languor

incipit; ingeminant commotis questibus aestus. 195

ergo iterum sensus varios super hospite volvens

maeret et absenti nequiquam talia fatur:

'si tibi Thessalicis, nunc si tua forte venenis

mater et heu, siqua est, posset succurrere coniunx.

quidve tuos virgo possim nisi flere labores? 200

hoc satis ipse ...........

ei mihi, ne casus etiam spectare supremos*

atque 201iterum durae* cogar comes ire sorori.

et nunc ille sua non quemquam sorte* moveri,

non ullum meminisse putat, cumque omnibus odit

me quoque. siquando fuerit tamen ulla potestas, 205

illum ego, qui diris cinis ultimus haeserit arvis,*

ossaque, quis tauri saevusque pepercerit ignis,

componam sedemque* dabo. fas tunc mihi manes

dilexisse viri tumuloque has reddere curas. '

(165) v. 210

Dixerat. ecce toro Venus improvisa resedit, 210

sicut erat mutata deam mentitaque pictis

vestibus et magica Circen Titanida virga.

ipsa, velut lenti fallatur imagine somni,

sic* oculos incerta tenet magnique sororem

paulatim putat esse patris. tum flebile gaudens 215

prosiluit saevaeque ultro tulit oscula divae

ac prior: 'o tandem, vix tandem reddita Circe

dura tuis, quae te biiugis serpentibus egit (166)

hinc fuga? quaeve fuit patriis mora gratior oris? *

ante et Thessalicae Phasin petiere carinae 220

perque tot infelix frustra vada venit Iason,

quam patriae te movit amor. ' tum cetera rumpit

occurritque Venus: 'tu nunc mihi causa viarum

sola, tuae venio iam pridem ignava* iuventae.

cetera parce queri neu me meliora secutam 225

argue; quippe etiam repetentur munera divum.

omnibus hunc potius communem* animantibus orbem,

communes et crede deos. patriam inde vocato,*

qua redit itque* dies, nec nos, o nata, malignus

cluserit hoc uno semper sub frigore mensis. *

fas 230mihi non habiles, fas et tibi linquere Colchos.

et nunc Ausonii coniunx ego regia Pici,

nec mihi flammiferis horrent ibi* pascua tauris,

meque vides Tusci dominam maris. at tibi quinam

Sauromatae, miseranda, proci? cui vadis Hibero 235

(ei mihi) vel saevo coniunx non una Gelono? '

Ilia deae contra iamdudum spernere voces.

'non ita me immemorem magnae Perseidos' inquit

'cernis, ut infelix thalamos ego cogar in illos.

i, precor, atque illum* pro me dimitte timorem. 240

sed magis his miseram, quando* potes, eripe curis,

unde metus aestusque mihi, quaeque aspera, mater,

perpetior durae iamdudum incendia mentis.

nulla quies animo, nullus sopor arida ...* (167)

quaere malis nostris requiem mentemque repone,*

redde 245diem noctemque mihi, da prendere vestes

somniferas ipsaque oculos componere virga.

tu quoque nil, mater, prodes mihi; fortior ante

sola fui. tristes thalamos infestaque cerno

omnia, vipereos* ipsi tibi surgere crines. ' 250

talia verba dabat conlapsaque flebat iniquae

in Veneris Medea sinus pestemque latentem

ossibus atque imi* monstrabat pectoris ignem.

Occupat amplexu Venus et furialia figit*

oscula permixtumque odiis inspirat amorem; 255

dumque illam variis maerentem vocibus ambit

inque alio sermone tenet, quin* hoc' ait 'audi

atque attolle genas', lacrimisque haec infit obortis:

'cum levis a superis* ad te modo laberer auris,

forte ratem primo †figientem†* litore cerno, 260

qualem nostra suo numquam dimittere portu*

vellet, adhuc omnes quae detinet* insula nautas.

unus ibi ante alios qui tum mihi pulchrior omnis

visus erat (longeque ducem mirabar et ipsa)

advolat atque unam comitum ratus esse tuarum 265

"per tibi siquis" ait "morituri protinus horror

et quem* non meritis videas occurrere monstris,

haec precor, haec dominae referas ad virginis aurem,

tu fletus* ostende meos; illi has ego voces,

qua datur, basque manus, ut possum, a litore tendo. 270

ipsae, quas mecum per mille pericula traxi,

defecere deae; spes et via sola salutis,

quam dederit, si forte dabit. ne vota repellat, (168)

ne mea;* totque animas, qualis nec viderit ultra,

dic, precor, auxilio iuvet atque haec nomina servet. *

[si 275Pelopis duros prior Hippodamia labores*

expediit totque ora simul vulgata procorum

respiciens tandem patrios* exhorruit axes,

si dedit ipsa neci fratrem* Minoia virgo,

cur non hospitibus fas sit succurrere dignis 280

te quoque et Aeaeos iubeas* mitescere campos?

occidat aeterna tandem Cadmeia morte

iam seges et viso fumantes hospite tauri. ]

ei mihi, quod nullas hic possum exsolvere grates.

at* tamen hoc saeva corpus de morte receptum, 285

hanc animam sciat esse suam. miserebitur ergo?

die, ait, an potius" — strictumque ruebat in ensem.

promisi; ne falle, precor. * cumque ipsa moverer

adloquio casuque viri, te passa rogari

sum potius; tu laude nova, tu supplice digno 290

dignior es; sat fama meis iam* parta venenis. '

(168) v. 292

Torserat illa gravi iamdudum lumina vultu

vix animos dextramque tenens, quin ipsa loquentis

iret in ora deae: tanta pudor aestuat ira

verba cavens; horror molles invaserat annos. 295

iamque toro trepidas* infelix obruit aures

nec quo ferre fugam nec quo se vertere* posset

prensa* videt; rupta condi tellure premique

iamdudum cupit ac diras* evadere voces.

(169)

Illa sequi iubet et portis exspectat* in ipsis. 300

saevus Echionia ceu Penthea Bacchus in aula

deserit infectis per roscida cornua vittis,

cum tenet ille deum pudibundaque* tegmina matris

tympanaque et mollem subito miser accipit hastam:

haud aliter deserta pavet perque omnia circum 305

fert* oculos tectisque negat procedere virgo.

contra saevus amor, contra periturus Iason

urget et auditae crescunt in pectore* voces.

heu quid agat? videt externo se prodere patrem

dura viro, famam scelerum iamque ipsa suorum 310

prospicit et* questu superos questuque fatigat

Tartara; pulsat humum manibusque immurmurat uncis

noctis eram Ditemque ciens, succurrere tandem

morte velint ipsumque simul demittere* leto,

quem propter furit; absentem saevissima poscit 315

nunc Pelian,* tanta iuvenem qui perderet ira;

saepe suas misero promittere destinat artes

denegat* atque una potius decernit in hora

ac neque tam* turpi cessuram semper amori

proclamat neque opem ignoto viresque daturam, 320

atque toro proiecta manet, cum visa vocari

rursus et impulso sonuerunt cardine postes. *

Ergo ubi nescio quo penitus se numine vinci*

sentit et abscisum* quidquid pudor ante monebat,

tum thalami penetrale petit, quae maxima norat 325

auxilia Haemoniae quaerens pro rege carinae.

utque procul magicis spirantia tecta venenis (170)

et saevae patuere fores oblataque* contra

omnia, qtae ponto, quae manibus emit imis

et quae sanguineo lunae* destrinxit ab ore, 330

'tunc sequeris' ait 'quidquam aut patiere pudendum,

cum tibi tot mortes* scelerisque brevissima tanti

effugia? ' haec dicens, qua non velocior ulla

pestis erat* toto nequiquam lumine* lustrat

cunctaturque super morituraque colligit iras. 335

o nimium iucunda dies, quam cara sub ipsa

morte magis: stetit et* sese mirata furentem est.

'occidis heu; primo potes hoc durare sub aevo?

nec tu lucis' ait 'nec videris ulla iuventae

gaudia,* non dulces fratris pubescere malas? 340

hunc* quoque, quicumque est, crudelis, Iasona nescis

morte perire tua, qui te* nunc invocat unam,

qui rogat* et nostro quem prima in litore vidi?

cur tibi fallaces placuit coniungere dextras

tunc, pater, atque* istis iuvenem non perdere monstris 345

protinus? ipsa etiam, fateor, tunc ipsa volebam.

testor cara* tuas, Circe Titania, voces,

te ducente sequor,* tua me, grandaeva, fatigant

consilia et monitis cedo* minor. ' haec ubi fata,

rursus ad Haemonii iuvenis curamque metumque 350(171)

vertitur, hunc solum propter seu* vivere gaudens

sive mori, quodcumque velit. maiora precatur

carmina, maiores Hecaten immittere vires

nunc sibi, nec notis* stabat contenta venenis.

cingitur inde sinus et, qua sibi fida magis vis 355

nulla, Prometheae florem de sanguine fibrae

Cauaseum promit* nutritaque gramina poenis,

quae sacer ille nives inter tristesque pruinas

durat alitque* cruor, cum viscere vultur adeso

tollitur e scopulis et rostro inrorat aperto. 360

idem nec longi languesct finibus aevi

immortale virens, idem stat fulmina contra

sanguis* et in mediiis florescunt ignibus herbae.

prima Hecate Stygiis* duratam fontibus harpen

intulit et validas scopulis effodit aristas; 365

mox famulae monstrata seges, quae lampade Phoebes

sub decima iuga feta metit saevitque per omnes

relliquias saniemque dei; gemit inritus ille

Colchidos ora tuens; totos* tunc contrahit artus

†monte†* dolor cunctaeque tremunt sub falce catenae. 370

(171) v. 371

Talibus infelix contra sua regna venenis

induitur* noctique tremens infertur opacae.

dat dextram blandisque pavens Venus oscula miscet*

adloquiis iunctoque trahit per moenia passu.

qualis adhuc teneros supremum pallida fetus 375(172)

mater ab excelso produxit in aera nido

hortaturque sequi* brevibusque insurgere pennis;

illos caerulei primus ferit horror Olympi,

iamque redire rogant* adsuetaque quaeritur arbor:

haud aliter* caecae per moenia deficit urbis 380

incedens horretque* domos Medea silentes.

hic iterum extremae nequiquam in limine* portae

substitit* atque iterum fetus animique soluti,

respexitque deam paulumque his vocibus haesit:

'ipse rogat certe meque ipse implorat Iason? 385

nullane culpa subest? labes non ulla pudoris,

nullus amor, nec turpe viro servire precanti? '

illa nihil contra vocesque abrumpit* inanes.

et iam iam magico per opaca silentia Colchis

coeperat ire sono, montanaque* condere vultus 390

numina cumque suis averti collibus amnes.

iam stabulis gregibusque* pavor strepitusque sepulcris

inciderat; stupet ipsa gravi nox tardior umbra;

iamque* tremens longe sequitur Venus; utque sub altas

pervenere trabes divaeque triformis in umbram, 395

hic subito ante oculos nondum speratus Iason

emicuit viditque prior conterrita virgo,

atque hinc* se profugam volucris Thaumantias alis

sustulit, inde Venus dextrae dilapsa* tenenti.

obvius ut sera cum se sub nocte magistris 400

impingit pecorique pavor, qualesve profundum

per chaos occurrunt caecae sine vocibus umbrae, (173)

haut secus in mediis noctis nemorisque* tenebris

inciderant ambo attoniti iuxtaque subibant,

abietibus tacitis aut immotis cyparissis 405

adsimiles, rapidus nondum quas miscuit auster. *

Ergo ut erat vultu defixus uterque silenti

noxque suum peragebat iter, iam iam ora levare

Aesoniden farique cupit Medea priorem.

quam simul effusis pavitantem fletibus 410

flagrantesque genas vidit miserumque pudorem,

has tandem voces dedit et solatus amantem est:

'fersne aliquam spem lucis? ' ait, 'miserata laborem*

nempe venis? an et ipsa mea laetabere morte?

ne, precor, infando similem te, virgo, parenti 415

gesseris, haut tales decet inclementia vultus. *

hascine nunc grates, haec exspectata laborum

dona dari decuit? sic te sub teste remitti

fas mihi, virgo, †tuum†* iustas da vocibus aures:

die,* pater ille tuus tantis me opponere monstris 420

quid meritum aut tales voluit cur* pendere poenas?

an iacet externa quod nunc mihi cuspide* Canthus,

quodque meus vestris cecidit pro moenibus Iphis

aut Scythiae tanta inde manus? iussisset abire

perfidus atque suis extemplo* cedere regnis. 425

spem mihi promissam per quae discrimina rursus

et reddat qua lege, vides. occumbere tandem

possumus, idque sedet, quam non quaecumque subire

patris iussa tui; numquam sine vellere abibo

hinc ego, degenerem nee me tu prima videbis. 430

(173) v. 431

Haec ait. illa tremens, ut supplicis aspicit ora

conticuisse viri iamque et sua verba reposci, (174)

nec quibus incipiat demens videt, ordine nec quo,

quove tenus, prima cupiens effundere voce

omnia, sed nec prima pudor dat verba timenti;*

haeret 435et attollens vix tandem lumina fatur:

'quid, precor, in nostras venisti, Thessale, terras?

unde mei spes* ulla tibi? tantosque petisti

cur non ipse* tua fretus virtute labores?

nempe, ego si patriis timuissem excedere tectis,*

occideras, 440nempe hanc animam cras saeva manebant

funera. Iuno ubi nunc,* ubi nunc Tritonia virgo,

sola tibi quoniam tantis in casibus adsum

externae regina domus? miraris et ipse,*

credo, nec agnoscunt hae* nunc Aeetida silvae. 445

sed fatis sum victa tuis; cape munera supplex

non* mea; teque iterum Pelias si perdere quaeret

inque alios casus, alias si* mittet ad urbes,

heu formae ne crede tuae. ' Titania iamque

gramina Perseasque sinu depromere vires 450

coeperat hisque* iterum compellat Iasona dictis:

'si tamen aut superis aliquam spem ponis in istis*

aut tua praesenti* virtus te educere leto,

si te forte potest, etiam nunc deprecor, hospes,

me sine et insontem misero dimitte* parenti. 455

dixerat: extemplo (neque enim matura ruebant

sidera et extremum suffecerat* axe Booten)

cum gemitu et multo iuveni medicamina fletu (175)

non secus ac patriam pariter famamque decusque

obicit. ille manu subit et vim corripit omnem. *

Inde 460ubi facta nocens et non revocabilis umquam

cessit ab ore pudor propiorque* implevit Erinys,

carmina nunc totos volvit* figitque per artus

Aesonidae et totum septeno murmure fertur

per clipeum atque viro graviorem reddidit hastam, 465

iamque sui tauris languent absentibus ignes.

'nunc age et has' inquit 'cristas galeamque resume,

quam modo funerea* tenuit Discordia dextra.

hanc iace per medias, cum verteris aequora, messes;

protinus in sese conversa furoribus ibit 470

cuncta phalanx, atque ipse fremens mirabitur et me

respiciet fortasse pater. ' sic deinde locuta

iam magis atque magis mentem super alta ferebat*

aequora, pandentes Minyas iam vela videbat

se sine. tum vero extremo percussa dolore 475

arripit Aesoniden dextra ac summissa profatur:

'sis memor, oro, mei, contra memor ipsa manebo,

crede, tui. quantum* hinc aberis, die quaeso, profundi?

quod caeli spectabo latus? sed te quoque tangat

cura mei quocumque* loco, quoscumque per annos; 480

atque hunc te meminisse velis et nostra fateri

munera,* servatum pudeat nec virginis arte.

ei mihi, cur nulli stringunt tua lumina fletus? *

an me mox merita morituram patris ab ira

dissimulas? * te regna tuae felicia gentis, 485

te coniunx natique* manent; ego prodita abibo;

nec queror et pro te lucem quoque laeta relinquam. ' (176)

protinus hospes ad haec (tacitis nam cantibus illum

flexerat et simili iamdudum adflarat* amore)

'tune'* ait 'Aesoniden quicquam te velle relicta 490

credis et ulla pati* sine te loca? redde tyranno

me potius, recipe ingratos atque exue cantus.

quis mihi lucis* amor? patriam cur amplius optem,

si non et genitor te primam amplectitur Aeson,

teque tuo longe fulgentem vellere gaudens 495

spectat et ad primos procumbit Graecia* fluctus?

respice ad has voces et iam, precor, adnue, coniunx.

per te, quae* superis divisque potentior imis,

perque haec, virgo,* tuo redeuntia sidera nutu

atque per has nostri iuro discriminis horas: 500

umquam ego si meriti sim noctis et* immemor huius,

si te sceptra, domum, si te liquisse parentes,

senseris et me tum non haec promissa tuentem,*

tum me non tauros iuvet evasisse ferosque

terrigenas, tum me tectis tua turbet in ipsis 505

flamma tuaeque artes; nullus succurrere contra

ingrato queat, et si quid tum* saevius istis,

adicias meque in medio terrore relinquas. '

audiit atque simul meritis periuria poenis

despondet questus semper Furor ultus amantum. * 510

(180) v. 607

Ille velut campos Libyes* ac pinguia Nili

fertilis arva secet, plena sic semina dextra

spargere gaudet agris* oneratque novalia bello

Martius hic primum ter vomere fusus ab ipso 610

clangor et ex omni sonuertnt cornua sulco;

bellatrix tunc gleba quati* pariterque creari

armarique phalanx totisque insurgere campis.

cessit et ad socios paulum se rettulit heros*

opperiens, ubi prima sibi daret agmina* tellus. 615

at vero* ut summis iam rura recedere cristis

vidit et infesta vibrantes casside terras,

advolat atque, imo* tellus qua proxima collo

necdum* umeri videre diem, prior ense sequaci

aequat humo truncos; rutilum thoraca sequenti 620

aut primas a matre manus premit obvius* ante,

nec magis aut illis aut illis milibus ultra

sufficit, ad dirae quam cum Tirynthius hydrae

agmina Palladios defessus respicit ignes.

ergo iterum* ad socias convertere Colchidos artes 625

et galeae nexus ac vincula dissipat imae, (181)

cunctaturque tamen totique occurrere bello

ipse cupit; spes nulla datur, sic undique densant

terrigenae iam signa duces, clamorque* tubaeque.

iamque omnes videre* virum, iamque omnia contra 630

tela micant. * tum vero amens discrimine tanto,

quam modo Tartareo galeamn Medea veneno*

in medios torsit; conversae protinus hastae.

qualis ubi attonitos* maestae Phrygas annua Matris 635

ira vel exsectos* lacerat Bellona comatos,

haud secus accensas subito Medea cohortes

implicat et miseros agit in sua proelia fratres:

omnis ibi* Aesoniden sterni putat, omnibus ira

talis erat. stupet Aeetes ultroque furentes 640

ipse viros revocare cupit, sed cuncta iacebant

agmina, nec* quisquam primus ruit aut super ullus

linquitur, atque hausit subito sua funera tellus.

Protinus in fluvium fumantibus evolat armis

Aesonides, qualis Getico de pulvere Mavors*

intrat 645equis uritque gravem sudoribus Hebrum,

aut niger ex antris rutilique a fulminis aestu

cum furit et Siculo* respirat in aequore Cyclops.

redditus hic* tandem sociosque amplexus ovantes

haud iam mendacem* promissa reposcere regem 650

dignatur; nec, si ipse sibi terga ingerat ultro

qui pepigit, velit in pacem dextramque reverti

amplius; ambo truces, ambo abscessere minantes.