Argonautica (Valerius Flaccus) Liber Sextus/Текст

(130) v. 1

(131)

At vigil isdem ardet furiis Gradivus et acri 1

corde tumet nec* quas acies, quae castra sequatur,

invenit; ire placet tandem* praesensque tueri,

sternere si Minyas magnoque rependere luctu

regis pacta queat Graiamque* absumere puppem. 5

impulit hinc currus, monstrum inrevocabile belli

concutiens, Scythiaeque super tentoria sistit.

protinus e castris fugit sopor: excita tela,

turbatique coire* duces; hos insuper ingens

fama movet, rate quae sacra vulgabat Achivos 10

advenisse sui repetentes* vellera Phrixi,

quos malus hospitio iunctaque ad foedera dextra

luserit Aeetes atque in sua traxerit arma.

Ergo, consiliis dum nox vacat alta movendis,

legatos placet ire duces, mandataque Perses 15

edocet, adfari Minyas fraudemque tyranni

ut moneant. quinam hinc animos averterit error?

se primum Haemoniis hortatum ea vellera terris

reddere et exuvias pecudis dimittere sacrae:

hinc odium et tanti venisse exordia belli. 20

quin potius dextramque suam suaque arma sequantur, (132)

aut remeent; neque enim Aeetae promissa fidenque

esse loco; abstineant alienae* sanguine pugnae.

non illos ideo* tanti venisse labores

per maris. ignotis quid opus concurrere nec quos*

oderis? 25haec medio Perses dum tempore mandat,

aureus effulsit* campis rubor, armaque et acres

sponte sua strepuere tubae. Mars saevus ab* altis

'hostis io' conclamat equis, 'agite ite,* propinquat',

ac simul hinc Colchos, hinc fundit in aequora Persen. 30

tunc gens quaeque* suis commisit proelia telis,

voxque dei pariter pugnas audita per omnes.

Hinc age Riphaeo quos videris orbe furores,

Musa, mone, quanto Scythiam molimine Perses

concierit, quis fretus equis per bella virisque. 35

verum ego nec numero memorem nec nomine cunctos

mile vel ora movens; neque enim plaga gentibus ulla

ditior: aeterno quamnquam Maeotia pubes

Marte cadat, pingui numquam tamen ubere defit,

quod geminas* arctos magnumque quod impleat anguem. 40

ergo duces solasque, deae, mihi promite gentes.

(132) v. 42

Miserat ardentes, mox ipse secutus, Alanos

Heniochosque truces iam pridem infensus Anausis,

pacta quod Albano coniunx* Medea tyranno,

nescius heu, quanti thalamos ascendere monstri 45

arserit atque urbes maneat qui terror Achaeas.

gratior* ipse deis orbaque beatior aula.

proxima Bisaltae* legio ductorque Colaxes,

sanguis et ipse deum, Scythicis quem Iuppiter oris

progenuit viridem Myracen Tibisenaque iuxta 50

ostia, semifero (dignum si credere) captus (133)

corpore, nec nymphae geminos exhorruit angues.

cuncta phalanx insigne Iovis caelataque gestat

tegmina disperses trifidis ardoribus ignes;

nec primus radios, miles Romane, corusci 55

fulminis* et rutilas scutis diffuderis alas.

insuper auratos collegerat ipse dracones,

matris Horae specimen,* linguisque adversus utrimque

congruit et tereti serpens dat vulnera gemmae.

tertius unanimis veniens cum milibus Auchus 60

Cimmerias ostentat opes, cui candidus olim

crinis inest, natale decus; dat longior aetas

iam spatium; triplici percurrens tempora nodo

demittit sacro geminas a vertice vittas.

Datin Achaemeniae* gravior de vulnere pugnae 65

misit in arma Daraps,* acies quem Martia circum

Gangaridum, potaque Gerus quos efferat unda,

quique lacum cinxere Bycen. non defuit Anxur,

non Rhadalo cum fratre Sidon, Acesinaque* laevo

omine fatidicae Phrixus movet agmina cervae. 70

ipsa comes, saetis fulgens et cornibus aureis,

ante aciem celsi vehitur gestamine conti

maesta nec in saevae* lucos reditura Dianae.

movit et Hylaea supplex cum gente Syenen*

impia germani praetentans volnera Perses. 75

densior haut usquam nec celsior extulit ullas

silva trabes, fessaeque prius rediere sagittae*

quin et ab Hyrcanis Titanius expulit antris

Cyris in arma viros, plaustrisque ad proelia cunctas 80(134)

Coelaletae* traxere manus; ibi sutilis illis

est* domus et crudo residens sub vellere coniunx

et puer e primo torquens temone cateias.

linquitur abruptus pelago Tyra, linquitur et mons

Ambenus et gelidis pollens Ophiusa venenis. 85

degeneresque ruunt Sindi glomerantque paterno

crimine nunc etiam metuentes verbera turmas.

hos super aeratam Phalces agit aequore nubem

cum fremitu, densique levant vexilla Coralli,

barbaricae quis signa rotae ferrataque dorso 90

forma suum truncaeque Iovis simulacra columnae;

proelia nec rauco curant incendere cornu,

indigenas sed rite duces et prisca suorum

facta* canunt veterumque viris hortamina Iaudes.

ast ubi Sidonicas inter pedes aequat* habenas, 95

illinc iuratos in se* trahit Aea Batarnas,

quos, duce Teutagono, crudi mora corticis armat

aequaque nec ferro brevior nec rumpia ligno.

nec procul albentes gemina ferit aclyde parmas,

hiberni qui terga Novae* gelidumque securi 100

eruit et tota non audit Alazona ripa.

quosque Taras niveumque* ferax Euarchus olorum.

te quoque venturis, ingens Ariasmene, saeclis

tradiderim, molem belli lateque ferentem

undique falcatos deserta per aequora currus. 105

insequitur Drangaea* phalanx claustrisque profusi

Caspiadae, quis turba canum non segnius acres

exilit ad lituos pugnasque capessit eriles.

inde etiam par mortis honos, tumulisque recepti (135)

inter avos positusque virum; nam pectora ferro 110

terribilesque innexa iubas ruit agmine nigro

latratuque* cohors, quanto sonat horrida Ditis

ianua vel superas Hecates comitatus in auras. *

ducit ab Hyrcanis vates sacer agmina lucis

Vanus; eum Scythiae iam tertia viderat aetas*

magnanimos 115Minyas Argoaque vela canentem.

illius et dites monitis spondentibus Indi

et centumgeminae Lagea* novalia Thebes

totaque Riphaeo Panchaia rapta triumpho.

discolor hastatas effudit Hiberia turmas, 120

quas Otaces, quas Latris agunt et raptor amorum

Neurus, et expertes canentis Iazyges* aevi.

namque ubi iam viresque †aliaet† notusque* refutat

arcus* et inceptus iam lancea temnit erilis,

magnanimis mos* dictus avis, haut segnia mortis 125

iura pati, dextra sed carae occumbere prolis*

ense dato; rumpuntque moras natusque parensque,

ambo animis, ambo miseri tam fortibus actis.

hic et odorato* spirantes crine †Mycael

Cessaeaeque manus, et qui tua iugera nondum 130

eruis, ignotis insons Arimaspe metallis,

doctus et Auchates patulo vaga vincula gyro*

spargere et extremas laqueis adducere turmas.

non ego sanguineis gestantem tympana bellis

Thyrsageten* cinctumque vagis pos terga silebo 135

pellibus et nexas viridantem* floribus hastas.

(136)

fama, ducem Iovis et Cadmi de sanguine Bacchum

hac quoque turiferos, felicia regna, Sabaeos,

hac Arabas fudisse manu;* mox rumperet Hebri

cum vada, Thyrsagetas* gelida liquisse sub arcto. 140

illis omnis adhuc veterum tenor et sacer aeris

pulsus et eoae memoratrix tibia pugnae.

iungit opes Emoda* suas; sua signa secuti

Exomatae Torynique et flavi crine Satarchae:

mellis honor Torynis, ditant sua mulctra Satarchen, 145

Exomatas venatus alit, nec clarior ullis

arctos equis; abeunt Hypanin fragilemque per undamn

tigridis aut saevae profugi cum prole leaenae,

maestaque suspectae mater stupet aggere ripae.

impulit et dubios Phrixei velleris ardor 150

Centoras et diros magico terrore Choatras.

omnibus in superos saevus sonor,* omnibus artes

monstrificae: nunc vere novo compescere frondes,

nunc subitam trepidis Maeotin solvere plaustris.

maximus hos inter Stygia venit arte Coastes; 155

sollicitat nec Martis amor, sed fama Cytaeae

virginis et paribus spirans Medea venenis. *

gaudet Averna palus, gaudet iam nocte quieta

portitor et tuto* veniens Latonia caelo.

ibant et geminis aequantes cornibus alas 160

Balloniti comitumque celer mutator equorum

Moesus et ingentis frenator Sarmata conti.

nec tot ab extremo fluctus agit aequore nec sic

fratribus adversa Boreas respondet* ab unda

aut is apud fluvios volucrum canor,* aethera quantus 165

tunc lituum concentus* adit lymphataque miscet (137)

milia, quot foliis, quot fioribus incipit annus.

ipse rotis gemit ictus* ager tremibundaque pulsu

nutat humus, quatit ut saevo cum fulmine* Phlegram

Iuppiter atque imis Typhoea* verberat arvis. 170

(138) v. 219

Quis tibi fatales umquam metuisset Amyclas

Oebaliamque manum, tot, Rhyndace, montibus inter 220

diviso totidemque fretis? cadit impiger una

inguine transfosso clari Taulantis alumnus* (139)

semidea genetrice Tages, cui plurima silvis

pervigilat materna soror cultusque laborat.

tenuia non ilium candentis* carbasa lini, 225

non auro depicta chlamys, non flava galeri

caesaries pictoque iuvant subtegmine bracae.

ianque novus mediae stupefacta per agmina pugnae*

vadit eques densa spargens hastilia dextra,

fulmineumque viris †profundis†* ingeriit ensem 230

huc alternus et huc; cum saevior ecce iuventus

Sarmaticaeque coire* manus fremitusque virorum

semiferi; riget his molli lorica catena;

id quoque tegmen equis; at equi* porrecta per armos

et caput ingentem campis hostilibus umbram 235

fert abies obnixa genu vaditque virumn vi,

vadit equum, docilis relegi* docilisque relinqui

atque iterum medios non altior ire per hostes.

orbibus hos rapidis mollique per aequora Castor

anfractu levioris equi deludit anhelos 240

immemoresque mori; sed non isdem artibus aeque

concurrunt ultroque ruunt in funera Colchi.

Campesus impacta latus inter et ilia quercu

tollitur ac mediam moriens descendit* in hastam.

Oebasus infestum summisso poplite Phalcen 245

evasisse ratus laevum per luminis orbem

transigitur; tenerae* liquuntur vulnere malae.

contra autem geminis fidens thoracibus ictum

sustinet* et gladio Sibotes ferit ultima teli, (140)

nequiquam; iam cuspis inest, nec fragmina curat 250

Ambenus et trunco medium subit* Ocrea ligno.

seminecem Taxes Hypanin vehit atque remissum

pone trahit fugiens et cursibus exuit hastam;

dumque recollectam rursus locat, inruit ultro

turbatumque Lacon et adhuc invadit inermem. 255

impulit adverso praeceps equus Onchea conto

nequiquam totis revocantem viribus armos

in latus: accedit sonipes, accedit et ipse

frigidus: arma cadunt, rorat procul ultima cuspis;

qualem populeae fidentem nexibus umbrae 260

siquis avem summi deducat ab aere* rami,

ante manu tacita cui plurima crevit harundo;

illa dolis viscoque super correpta sequaci

implorat ramos atque inrita concitat alas.

Parte alia infestis (nam fors ita iunxit*) in armis 265

Styrus adest, laetusque virum cognoscit Anausis,*

et prior 'en cuius thalamis Aeetia virgo

dicta manet nostrosque feret qui victor amores.

non', ait,* 'invitoque gener mutabere patri. '

tum simul adversas conlatis cursibus hastas 270

coniciunt; fugit adductis Albanus habenis

saucius atque datum leto non sperat Anausin,

nec videt. ille autem telo moribundus adacto

'ad soceros pactaeque sinus en coniugis' inquit,

'Styre, fugis, vulnus referens, quod carmine nullo 275

sustineat nullisque levet Medea venenis. '

dixerat, extremus cum lumina corripit error,

voxque repressa gelu percussaque vertice tellus.

(140) v. 279

Hinc animos acies auget, magnoque doloris*

turbine Gesandrum Mavors rapit: ille morantes 280

increpat et stricto sic urget* Iazygas ense: (141)

'nempe omnes cecidere senes, nempe omnis ademptus

ante pater. quae vos subito tam foeda senectus

corripuit fregitque animos atque abstulit iras?

aut mecum mediam, iuvenes, agite ite per urbem*

Argolicamque 285manum aut cars occumbite natis. '

inruit et patrias coeptis ferus advocat umbras:

'sancte mihi Vorapte pater, tua pectora nato

suggere nunc animamque parem, si fata peroso

tarda tibi turpesque moras non segnius ipsi 290

paruimus parvique eadem* didicere nepotes. '

haec ait, auditusque Erebo. tunc corripit ensem

turbidus et furiis ardens quatit arma paternis.

indigenis sacratus aquis magnique sacerdos

Phasidis Arctois Aquites errabat in armis 295

(populeus cui frontis* honor conspectaque glauco

tempora nectuntur ramo), te, Cyrne, parentis

immemorem durae cupiens abducere pugnae;

iamque omnes impune globos diversaque lustrans

agmina non usquam natum videt,* utque iterum intrat 300

vociferans, iterum belli diversa peragrat,

lancea caeruleas circum strepit incita vittas.

opprimit admissis ferus hunc Gesander habenis.

ille manum trepidans atque inrita sacra tetendit

'te' que 'per hanc', inquit, 'genitor* tibi si manet, oro 305

canitiem, compesce minas et si tibi natus,*

parce meo. ' dixit. contra sic victor adacto

ense refert:* 'genitor, turpi durare senecta

quem mihi reris adhuc, ipse hac occumbere dextra

maluit atque ultro segnes abrumpere metas. 310

et tibi si pietas nati, si dextra fuisset, (142)

haut medii precibus tereres* nunc tempora belli,

praeda future canum. iuveni sors pulchrior omnis:*

et certasse manu decet et caruisse sepulchre. '

dixerat; ille deos moriens caelumque precatur, 315

dextera ne misero talis foret obvia nato.

Te quoque, Canthe, tui non inscia funeris Argo

flevit ab* invita rapientem tela carina.

iam Scythicos miserande sinus, iam Phasidis amnem*

contigeras, nec longa dies, ut capta videres 320

vellera et Euboicis patrios de montibus ignes.

ilium, ubi congress submit Gesander iniquo,

territat his: 'tu, qui faciles hominumque putasti

has, Argive, domos, alium hic miser aspicis annum

altricemque nivem festinaque taedia vitae. 325

non nos aut levibus componere bracchia* remis

novimus aut ventos opus exspectare ferentes;

imus equis, qua* vel medio riget aequore pontus

vel tumida fremit Hister aqua; nec moenia nobis

vestra placent: feror arctois nunc liber in arvis 330

cuncta tenens, mecum omnis amor, iacturaque plaustri*

sola, nee hac longum victor potiere rapina. *

ast epulae quodcumque pecus, quaecumque ferarum.

mitte Asiae, mitte Argolicis mandata colonis,

ne trepident;* numquam has hiemes, haec saxa relinquam, 335

Martis agros, ubi tam saevo* duravimus amne

progeniem natosque rudes, ubi copia* leti

tanta viris. sic in patriis bellare pruinis

praedarique iuvat, talemque hanc accipe dextram. '

dixit, et Edonis* nutritum missile ventis 340(143)

concitat; it* medium per pectus et horrida nexu

letifer aera chalybs. trepidus super advolat Idas

ac simul Oenides pariterque Menoetius* et qui

Bebrycio propius* remeavit ab hospite victor.

at vero ingentem Telamon procul extulit orbem 345

exanimem te, Canthe, tegens; ceu saeptus in arto*

dat catulos post terga leo, sic comminus astat*

Aeacides gressumque tenet contraque ruentem

septeno validam circumfert tegmine molem.

nec minus hinc urget Scythiae manus armaque* Canthi 350

quisque sibi et Graio poenam de corpore poscens.

arduus inde labos, medioque in corpore pugna

conseritur. magno veluti cum turbine* sese

ipsius Aeoliae frangunt in limine venti,

quem pelagi rabies, quem nubila, quemque sequatur 355

ille dies: obnixa virum sic comminus haeret*

pugna, nec arrepto* pelli de corpore possunt.

ut bovis* exuvias multo qui frangit olivo

dat famulis, tendunt illi tractuque vicissim

taurea terga dormant, pingui fluit unguine* tellus: 360

talis utrimque labos, raptataque limite in arto

membra viri miseranda meant: hi tendere contra,

hi contra, alternaeque virum non cedere dextrae.

hinc medium Telamon Canthum rapit, hinc tenet ardens

colla viri et molles galeae Gesander habenas, 365

insonuit quae* lapsa solo dextramque fefellit.

ille iterum in clipei septemplicis improbus orbem

arietat et* Canthum sequitur Canthumque reposcit,

quem manus a tergo socium rapit atque receptum (144)

virginis Euryales curru locat. advolat ipsa 370

ac simul Haemonidae, Gesandrumque omnis in unum

it manus. ille novas acies et virginis arma

ut videt, 'has etiam contra bellabimus? ' inquit;

'heu pudor. ' inde Lycen ferit ad confine papillae,

inde Thoen, qua pelta vacat; iamque ibat in Harpen*

vixdum 375* prima levi ducentem cornua nervo,

et labentis* equi tendentem frena Menippen:

cum regina gravem nodis auroque securem

congeminans partem capitis galeaeque ferinae

dissipat. hic pariter telorum immanis in unum 380

it globus; ille diu coniectis sufficit hastis,

quin etiam gravior nutuque*

carens exterruit Idam; 382

tunc ruit ut montis latus aut ut machina muri,

quae scopulis trabibusque diu confectaque flammis

procubuit tandem* atque ingentem protulit urbem. 385

(144) v. 386

Ecce locum tempusque ratus iamque et sua posci

proelia, falcatos infert Ariasmenus axes

saevaque diffundit socium iuga protinus omnes

Graiugenas, omnes rapturus ab agmine Colchos.

qualiter exosus Pyrrhae genus aequora rursus 390

Iuppiter atque omnes fluvium si fundat habenas,

ardua Parnasi lateant iuga, cesserit* Othrys

piniger et mersis decrescant rupibus Alpes:

diluvio tali paribusque Ariasmenus urget

excidiis nullo rapiens discrimine currus. 395

aegida tum primum virgo spiramque Medusae

ter centum saevis squalentem sustulit hydris, (145)

quam soli vidistis equi. pavor occupat ingens*

excussis in terga viris, diramque retorquent*

in socios non sponte luem. tunc ensibus uncis 400

implicat et trepidos lacerat discordia currus.

Romanas veluti saevissima cum legiones

Tisiphone regesque movet, quorum agmina pilis,

quorum aquilis* utrimque micant, eademque parentes

rura colunt, idem lectos ex omnibus agris 405

miserat infelix non haec ad proelia Thybris:

sic modo concordes externaque fata petentes

Palladii* rapuere metus, sic in sua versi

funera concurrunt dominis revocantibus axes.

non tam foeda virum Laurentibus agmina terris 410

eiecere noti, Libyco nec talis imago

litore, cum fractas involvunt aequora* puppes.

hinc biiuges, illinc artus* tenduntur eriles,

quos radii, quos frena secant, trahiturque trahitque

currus caede madens, atroque in pulvere regum 415

viscera* nunc aliis, aliis nunc curribus haerent.

haud usquam* Colchorum animi neque .....

tela, sed implicitos miseraque in peste revinctos*

confodiunt ac forma necis non altera surgit,*

quam cervos ubi non Umbro venator edaci, 420

non penna petit, haerentes sed cornibus altis

invenlt et caeca constrictos excipit* ira.

ipse recollectis audax Ariasmenus armis

desilit; illum acies curvae secat undique falcis*

partiturque* rotis, atque inde furentia raptus 425(146)

in iuga Circaeos tetigit non amplius agros.

Talia certatim Minyae sparsique Cytaei

funera miscebant campis Scythiamque premebant,*

cum Iuno Aesonidae non hanc ad vellera cernens

esse viam nec sic reditus regina parandos 430

extremam molitur* opem, funesta prius quam

consilia ac saevas* aperit rex perfidus iras.

increpat et seris* Vulcanum maesta querellis,

cuius flammiferos videt inter regia* tauros

pascua Tartaream proflantes pectore noctem. 435

haec etenim Minyas ne iungere Marte peracto

monstra satis iubeat Cadmei dentibus hydri,*

ante diem timet* et varias circumspicit artes.

sola* animo Medea subit, mens omnis in una*

virgine, nocturnis qua nulla potentior aris. 440

illius adfatus* sparsosque per avia sucos

sidera fixa pavent et avi stupet orbita Solis.

mutat agros fluviumque vias, suus alligat ignis*

cuncta, sopor recolit fessos aetate parentes

datque alias sine lege colus. hanc maxima Circe 445

terrificis mirata modis, hanc advena Phrixus,

quamvis Atracio lunam spumare veneno

sciret et Haemoniis agitari cantibus umbras.

ergo opibus magicis et virginitate tremendam

Iuno duci sociam coniungere quaerit Achivo. 450

non aliam tauris videt et nascentibus armis

quippe parem nec quae medio* stet in agmine flammae:

nullum mente nefas, nullos* horrescere visus.

(147)

quid si caecus amor saevusque accesserit ignis?

hinc Veneris thalamos semperque recentia sertis 455

tecta petit. visa iamdudum prosilit altis

diva toris volucrumque exercitus omnis Amorum.

ac prior hanc* placidis supplex Saturnia dictis

adgreditur veros metuens aperire timores.

'in manibus spes nostra tuis omnisque potestas 460

nunc' ait; 'hoc etiam magis adnue vera* fatenti.

durus ut* Argolicis Tirynthius exulat oris,

mens mihi non eadem Iovis atque adversa* voluntas,

nullus honor thalamis flammaeve in nocte priores.

da,* precor, artificis blanda adspiramina formae 465

ornatusque tuos terra caeloque potentes. '

sensit diva dolos iam pridem sponte requirens

Colchida et invisi genus omne excindere Phoebi.

tum vero optatis potitur, nec passa precari

ulterius dedit acre* decus fecundaque monstris 470

cingula, non pietas quibus aut custodia famae,

non pudor, at contra levis et festina cupido

adfatusque mali* dulcisque labantibus error

et metus et demens alieni* cura pericli.

'omne' ait 'imperium natorumque arma meorum 475

cuncta dedi; quascumque libet nunc concute mentes. '

(147) v. 477

Cingitur arcanis Saturnia laeta venenis,

atque hinc virgineae venit ad penetralia sedis

Chalciopen* imitata sono formaque sororem.

fulsit ab invita numen* procul, et pavor artus 480

protinus atque ingens Aeetida perculit horror.

'ergo nec ignotis Minyas huc fluctibus' inquit

'advenisse, soror, nec nostro sola parenti (148)

scis socias iunxisse manus? at cetera muros

turba tenet fruiturque virum caelestibus armis, 485

tu thalamis ignava* sedes, tu sola paterna

fixa domo? tales quando tibi cernere reges? '

illa nihil contra; nec enim dea passa manumque

implicat et rapidis mirantem passibus aufert.

ducitur infelix ad moenia summa futuri 490

nescia virgo mali et falsae* commissa sorori:

lilia per vernos lucent velut alba colores

praecipue, quis vita brevis totusque parumper

floret honor, fuscis et iam Notus imminet alis.

hanc residens altis Hecate Perseia* lucis 495

flebat et has imo referebat pectore voces:

'deseris heu nostrum nemus aequalesque catervas,

a misera, ut Graias haut sponte vageris ad urbes,

non iniussa* tamen; neque te, mea cura, relinquam.

magna fugae monumenta dabis, spernere nec usquam*

mendaci 500captiva viro, meque ille magistram

sentiet et raptu famulae doluisse pudendo. '

dixerat. ast illae murorum extrema capessunt

defixaeque virum lituumque fragoribus horrent,

quales instanti nimborum frigore maestae 505

succedunt ramis haerentque* pavore volucres.

Iamque Getae, iamque omnis Hiber Drangaeaque* densa

strage cadit legio et latis prosternitur arvis.

semineces duplicesque inter sua tela suosque

inter equos saevam misero luctamine versant 510

congeriem et longis* campos singultibus implent.

victores patrium contra paeana Geloni

congeminant; eadem redeunt mox gaudia victis,*

qua* deus et melior belli respexit imago.

(152) v. 621

At genitus Iove complerat sua fata Colaxes;

iamque pater maesto contristat sidera vultu

talibus aegra movens nequiquam pectora curis:

'ei mihi, si durae natum subducere sorti

moliar* atque meis ausim confidere regnis, 625

frater adhuc Amyci maerens* nece cunctaque divum (153)

turba fremant,* quorum nati cecidere cadentque.

quin habeat sua quemque dies cunctisque negabo,

quae mihi. ' supremos misero sic fatus honores

congerit atque animis moriturum ingentibus implet. 630

ille volat campis immensaque funera miscet

per cuneos, velut hiberno proruptus ab arcu

imber agens* scopulos nemorumque operumque ruinas,

donec ab ingenti bacchatus vertice montis*

frangitur inque novum paulatim deficit amnem. 635

talis in extremo proles Iovis* emicat aevo

et nunc magnanimos* Hypetaona Gessithoumque,

nunc Arinen Olbumque notat;* iam saucius Aprem

et desertus equo Thydrum pedes exigit* hasta

Phasiaden, pecoris custos de more paterni 640

Caucasus ad primas genuit quem Phasidis undas;

hinc puero cognomen erat, famulumque ferebant

Phasidis intonso nequiquam crine parentes. *

iamque aliis instabat atrox, cum diva supremas

rumpit iniqua colus, victorque advenit Iason. 645

excipit hunc saeva sic fatus* voce Colaxes:

'vos Scythiae saturare canes Scythiaeque volucres

huc miseri venistis? '* ait saxumque prehensum,

illius et dextrae gestamen et illius aevi,

concussa molitur humo, quod regia Iuno 650

flexit ad ignotum caput infletumque Monesi. *

praeceps ille ruit; nato non depulit ictus

Iuppiter, Aesoniae vulnus fatale sed hastae

per clipeum, per pectus abit, lapsoque cruentus

advolat Aesonides mortemque cadentis acerbat. 655

(154)

spargitur hinc miserisque venit iam notus Alanis. *

At regina virum (neque enim deus amovet ignem)

persequitur lustrans oculisque ardentibus haeret;

et iam laeta minus praesentis imagine pugnae

castigatque metus et quas alit inscia curas, 660

respiciens, an vera soror; nec credere falsos

audet atrox vultus, eademque* in gaudia rursus

labitur et saevae* trahitur dulcedine flammae.

ac velut ante comas ac summa cacumina silvae

lenibus adludit flabris levis auster, at illum 665

protinus immanem miserae sensere* carinae,

talis ad extremos agitur Medea furores.

interdum blandae derepta* monilia divae

contrectat miseroque aptat flagrantia collo,

quaque dedit teneros aurum furiale per artus, 670

deficit; ac sua virgo deae gestamina reddit,

non gemmis, non illa levi turbata metallo,

sed facibus, sed mole dei, quem pectore toto

iam tenet; extremus roseo pudor errat in ore.

ac prior his: 'credisne patrem promissa daturum, 675

o soror, Argolicus cui dis melioribus hospes

contigit? aut belli quantum iam restat acerbi?

heu quibus ignota sese pro gente* periclis

obicit. ' haec fantem medio in sermone reliquit

incepti iam Iuno potens securaque fraudis. 680