{{위키데이터 속성 추적}}
[[파일:Արցախի բարբառը.png|섬네일|420px|카라바흐 방언의 분포<br />
{{legend inline|#009900}}{{legend inline|#90EE90|[[나고르노카라바흐 전쟁]] 이전{{sfn|Adjarian|1909|ps=: the map from Adjarian's book ''[[Classification des dialectes arméniens]]'' can be seen [[:파일:Karabakh dialect Adjarian.jpg|here]]}} }}{{nbsp|8}}{{legend inline|#009900|현재}}<br />
''카라바흐 방언이 사용되었던/되는 곳 모두가 [[아르메니아인]] 다수 거주지역은 아니었음/아님'']]

'''카라바흐 방언'''(~方言, {{llang|hy|Ղարաբաղի բարբառ}})은 '''아르차흐 방언'''(Արցախի բարբառ)으로 알려져 있는 [[동부 아르메니아어]] 방언이다. ''사실상'' 독립한 [[아르차흐 공화국]], 그리고 [[아르메니아]] 남부와 북동부 지역에서 쓰인다. 이 방언은 [[아제르바이잔]]의 [[바쿠]]와 [[간자|키로바바트]]에 거주하는 아르메니아인들 사이에서도 사용되었으나, [[나고르노카라바흐 전쟁]] 이후 그 곳에 거주하는 아르메니아인들은 그들의 고향을 떠나야 했다.

이 방언은 가장 널리 퍼진 아르메니아 방언 중 하나로 간주된다.<ref>{{서적 인용|title=Тайны Гандзака (Кировабада) и Северного Арцаха|trans-title=Secrets of Gandzak (Kirovabad) and Northern Artsakh]|date=1998|publisher=Detskaya kniga|last=Karapetyan|first=Samvel|authorlink=Samvel Karapetyan (author)|last2=Karapetyan|first2=Bakur|language=ru|quote=Из 51 диалекта армянского языка самым распространенным, по мнению лингвистов, является арцахский (карабахский) диалект.}}</ref><ref name="Manasian"/><ref name="lraber characteristics">{{저널 인용|title=К этнокультурной характеристике Арцаха|trans-title=On ethno-cultural characteristic of Artsakh|journal=[[Lraber Hasarakakan Gitutyunneri]]|date=1989|volume=6|pages=3–18|url=http://lraber.asj-oa.am/3801/|last=Maroutian|first=H. T.|last2=Sargsian|first2=H. G.|last3=Kharatian|first3=Z. V.|publisher=[[Armenian National Academy of Sciences]]|location=Yerevan|issn=0320-8117|language=hy|access-date=2017-05-14|archive-date=2020-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200628190646/http://lraber.asj-oa.am/3801/|url-status=dead}}</ref><!-- Как по охвату территории, так и по численности носителей карабахский диалект занимает первое место среди более пятидесяти диалектов армянского языка.--> 카라바흐 방언 화자(話者)의 정확한 숫자에 대한 정보는 없다. 아르차흐 공화국의 인구는 [[2010년]] 자료에 따르면 14만 1400명이다.<ref>{{웹 인용|title=State Power|url=http://www.president.nkr.am/en/nkr/statePower/|publisher=The Office of the NKR President|accessdate=28 April 2013|quote=The permanent population of the NKR as of January 1, 2010 constituted 141 4000 people.}}</ref> 추측으로는 15만 명의 해외 거주 [[아르메니아인]]이 카라바흐 지역 출신자이다.<ref name="Badalyan">{{뉴스 인용|last=Badalyan|first=Anzhela|title=Ղարաբաղյան սփյուռք|trans-title=Karabakhi diaspora|url=http://www.armedia.am/?action=NKR&what=show&id=1247165619&lang=arm|date=7 February 2011|work=Armedia|archiveurl=https://archive.today/20130322030450/http://www.armedia.am/?action=NKR&what=show&id=1247165619&lang=arm|archivedate=2013-03-22|language=hy|확인날짜=2014-06-07|url-status=live}}</ref>

== 현재의 사용지역 ==
* [[아르차흐 공화국]]
* [[아르메니아]]
** [[슈니크 주]]
*** [[시시안]](Սիսիան)과 그 주변 마을들은 [[예레반 방언]]을 사용<ref name="Manasian">{{서적 인용|last=Manasian|first=Aleksandr|title=Карабахский конфликт в ключевых понятиях и избранные темы в расширенном формате|trans-title=The Karabakh conflict in key concepts and selected topics in wider format|year=2002|page=45|quote=Карабахский диалект один из самых распрастраненных диалектов армянского языка. На этом диалекте говорят не только жители Нагорного Карабаха, но и большая часть населения Зангезура (Сюника) Республики Армения. Диалект имел большое воздействие на формирование бакинского говора армянского языка.|language=ru}}</ref><ref name="Transcaucasian">{{서적 인용|title=Transcaucasian Boundaries|year=1996|publisher=Psychology Press|location=London|isbn=9780203214473|page=91|first=John|last=Wright|first2=Richard|last2=Schofield|first3=Suzanne|last3=Goldenberg|quote=The spoken language of today shows a gradual change as the villages extend farther from Erevan and the Ararat valleys. The villagers of western Siunik speak the Erevan dialect, that is, standard eastern Armenian, whereas in eastern Siunik, and in parts of Lori and Pambak in northern Armenia, as well as throughout the Artsakh/Karabakh, the dialect of Karabakh is spoken.}}</ref><ref name="Sociolinguistics"/><ref>{{서적 인용|title=Этнополитическая ситуация в России и сопредельных государствах в ... году: ежегодный доклад|trans-title=Ethno-political situation in Russia and surrounding countries in the year ...: annual report|date=2008|publisher=Ин-т этнологии и антропологии Российской академии наук|quote=Карабахский диалект армянского языка во многом схож с диалектом армянского языка марза/области Сюник в самой Армении|language=ru}}</ref>
** [[로리 주]] 동부 : 팜바크 지방<ref name="Transcaucasian"/>
** [[타부시 주]] - 예레반 방언과 함께 사용
** [[게가르쿠니크 주]] 참바라크 지방<ref>{{저널 인용|last=Mezhunts|first=Barmik|title=Շամշադին-Իջևանի խոսվածքի և Արարատյան ու Ղարաբաղի բարբառների փոխհարաբերությունները|trans-title=The relations of Shamshadin-Ijevan with Ararat-Gharabagh dialects|journal=[[Lraber Hasarakakan Gitutyunneri]]|date=1985|volume=6|pages=3–18|url=http://lraber.asj-oa.am/5313/|publisher=[[Armenian National Academy of Sciences]]|location=Yerevan|issn=0320-8117|language=hy|access-date=2014-06-07|archive-date=2015-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20151226051208/http://lraber.asj-oa.am/5313/|url-status=dead}}</ref> <!-- Այսպիսով, Շամշադին—Իջևանի խոսվսոծքով խոսող հայերը երկու հիմ­նական շերտեր են կազմում բնիկներ և Արցախի տարբեր գավառներից տե­ղափոխվածներ։ Բնակչության առաջացման այդ զանազանության հիման վրա էլ Շամ շադին ֊Իջևա ն ի խոսվածքը դրսևորում է լեզվական երկվություն' մի խումբ հնչյունական և քերականական հատկանիշներով ա յն հարազատ է Արարատյան բարբառին, իսկ մի շարք այլ հատկանիշներով նույնանում է Ղարաբաղի ՛բարբառի հետ։ Այդպիսի երկվությունը, բնականաբար, պատ՛ճառ է դարձել հայ լեզվաբանն՛երի և բարբառագետների ան՛որոշ, երբեմն էլ հա­
կասական կարծիքների համար։ -->

== 방언의 성격 ==
카라바흐 방언은 일반적으로 표준 [[동부 아르메니아어]] 방언과의 구별이 매우 쉽다.<ref name="de waal">{{서적 인용|last=de Waal|first=Thomas|authorlink=Thomas de Waal|title=Black Garden: Armenia and Azerbaijan Through Peace and War|year=2003|publisher=New York University Press|location=New York|isbn=9780814719459|page=186}}</ref> 아르메니아 공화국에 거주하는 아르메니아인들이 주로 사용하는 [[예레반 방언]]과 달리, 단어에서의 강세가 일찍 나타난다. 이 방언의 화자는 "쉽게 알아볼 수 있다".<ref name="Sociolinguistics">{{서적 인용|last=Ammon|first=Ulrich|title=Sociolinguistics. an international handbook of the science of language and society, Soziolinguistik|year=2006|publisher=Walter de Gruyter|location=Berlin|isbn=9783110199871|pages=1901|quote=The dialects in the southern part of the Republic (Goris, Ghapan, Meghri) and in Karabakh are very divergent from the literary language, and their speakers are clearly recognizable and marked by their speech as benign unmistakably rural. All dialects now are influenced by the Eastern literary language through the schooling system and mass communications; in this respect Armenian dialects are in the same situation as in any other industrialized country.}}</ref> [[고전 아르메니아어]] 단어를 많이 포함하고 있는 한편으로,<ref name="lraber characteristics"/><ref>{{저널 인용|last=Lavrenti|first=Hovhannisyan|title=Բառային հնաբանություններ Ղարաբաղի բարբառում|trans-title=Lexical archaisms in Karabakh dialect|journal=[[Lraber Hasarakakan Gitutyunneri]]|date=1979|volume=9|pages=52–60|url=http://lraber.asj-oa.am/2588/|publisher=[[Armenian National Academy of Sciences]]|location=Yerevan|issn=0320-8117|language=hy|quote=Բարբառային հնաբանոլթ յոլններին (հատկապես գրաբարում չավանդված) վերջին ժամանակներս զգալի ուշադրություն է դարձվում'ւ Այդպիսիք շատ են Ղարաբաղի բարբառում է: Ղարաբաղի բարբառը հարազատորեն է պահել նաև գրաբարյան շատ երևույթներ:|access-date=2014-06-07|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304043007/http://lraber.asj-oa.am/2588/|url-status=dead}}</ref><!-- Согласно морфологической классификации армянских диалектов, карабахский относится к ветви um—«ум» и занимает среднее положение между араратским, джугинским, шемахинским. диалектами, с одной стороны, и агулисским и мегринским—с другой, иными словами, языковая локализация соответствует географической. Лексика и грамматические формы карабахского диалекта, сохраняют как много черт, характерных для общеиндоевропейского периода, так и содержат многочисленные формы древнеармянского литературного языка—грабара. --> 카라바흐 방언의 많은 단어들은 [[인도유럽조어]](祖語)에서 직접적으로 왔다.<ref>{{저널 인용|last=Hovhannissian|first=L. Sh.|title=Ղարաբաղի բարբառի բառապաշարի հնագույն շերտերը|trans-title=Ancient layers of Karabakh dialect vocabulary|journal=[[Lraber Hasarakakan Gitutyunneri]]|date=2000|volume=1|pages=117–122|url=http://lraber.asj-oa.am/1812/|publisher=[[Armenian National Academy of Sciences]]|location=Yerevan|issn=0320-8117|language=hy|quote=Ղյսրաբաղի բարբառի Հնդեւրոպական տարրերը (գրաբարում Հավանդ- • ված բառեր): կւնելով Հայերենի որպես ՚ Հնդեվրոպական լեզուներից մեկի տարածքային տարբերակը, բարբառն, անշուշտ, պահել է Հ.-ե. ծագումով բազմաթիվ բառեր՝ զգալի մասը ժառանգելով գրաբարից: Ալ. Մարգարյանի Հավաստմամբ Հ.֊ե. ծագում ունեցող 927 բառերի գրեթե կեսը կենդանի ու գործուն է Գորիսի բարբառում*: Բնականաբար, այդ թիվր մեծ կլինի Ղյսրաբաղի բարբառում նկատի առնելով Հենց միայն տարածքային գործոնը:|access-date=2014-06-07|archive-date=2015-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20150904234835/http://lraber.asj-oa.am/1812/|url-status=dead}}</ref> [[아르메니아고원]]은 수세기 동안 외세([[아랍인]], [[튀르키예인]], [[페르시아인]], [[러시아인]])의 지배 아래 있었고, 다른 아르메니아어 방언처럼 카라바흐 방언 또한 상당한 외래어를 포함한다. [[페르시아어]]와 [[러시아어]]가 가장 많은 영향을 끼쳤다.<ref name="de waal"/><ref>{{서적 인용|title=Армения, Армения...: 200 вопросов--200 ответов о стране и народе с библейских времен и до наших дней|trans-title=Armenia, Armenia...: 200 questions-200 answers about the country and the people since biblical times to modern days|date=2006|publisher=Golos-Press|last=Krivopuskov|first=Viktor|language=ru|quote=Любопытно, что карабахский диалект армянского языка включает русские слова и даже целые фразы.}}</ref><ref>{{저널 인용|last=Hovhannisyan|first=L. Sh.|title=Ղարաբաղի բարաբառում իրանական մի քանի փոխառությունների մասին|trans-title=On some Iranian borrowings in Karabakh dialect|journal=[[Lraber Hasarakakan Gitutyunneri]]|date=1990|pages=65–70|url=http://lraber.asj-oa.am/3655/|publisher=[[Armenian National Academy of Sciences]]|location=Yerevan|issn=0320-8117|language=hy|access-date=2014-06-07|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304195905/http://lraber.asj-oa.am/3655/|url-status=dead}}</ref>

=== 어휘 ===
source: [http://hy.wikibooks.org/wiki/%D5%80%D5%A1%D5%B5%D5%A5%D6%80%D5%A5%D5%B6_%D5%A2%D5%A1%D6%80%D5%A2%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A5%D6%80/%D4%B1%D6%80%D6%81%D5%A1%D5%AD Armenian Wikisource: Հայերեն բարբառներ/Արցախ]
{{Col-begin}}
{{Col-2}}
{| class="wikitable"
|-
! 카라바흐 방언
! [[예레반 방언]]
! 표준 <br />동부 아르메니아어
! 번역
|-
|<div style="text-align: center;"> հի՞նչ <br />hinč
|colspan="2"|<div style="text-align: center;"> ի՞նչ <br />inč
| 무엇?
|-
|<div style="text-align: center;"> հո՞ւնց<br />hunts
|<div style="text-align: center;"> ո՞նց <br />vonts
|<div style="text-align: center;"> ինչպե՞ս<br />inčpes
| 어떻게?
|-
|<div style="text-align: center;"> հո՞ւ <br /> hu
|colspan="2"|<div style="text-align: center;"> ով  <br />ov
| 누가?
|-
|<div style="text-align: center;"> հո՞ւր <br />hur
|colspan="2"|<div style="text-align: center;"> ում <br /> um
| 누구를?
|-
|<div style="text-align: center;"> շտե՞ղ <br />šteğ
|colspan="2"|<div style="text-align: center;"> որտե՞ղ <br />vorteğ
| 어디에서?
|-
| <div style="text-align: center;"> հունց ը՞ս <br />hunts '''ə'''s
| <div style="text-align: center;"> ո՞նց ես <br /> v'''o'''nts es
| <div style="text-align: center;"> ինչպե՞ս ես <br /> inčp'''e'''s es
| 어떻게 지내는가?
|-
| <div style="text-align: center;"> շտեղանս կյամ <br /> št'''e'''ğans kyam
|colspan="2"|<div style="text-align: center;">որտեղից ես գալիս <br /> vorteğ'''i'''ts es galis
| 어디에서 왔는가?
|-
| <div style="text-align: center;"> շտեղս քի՞նում  <br /> št'''e'''ğs kinum
|colspan="2"|<div style="text-align: center;"> ո՞ւր ես գնում<br />'''u'''r es gnum
| 어디로 가는가?
|-
| <div style="text-align: center;"> գյու՛դըմ չըմ <br /> gy'''u'''dəm čəm
|colspan="2"|<div style="text-align: center;"> չգիտեմ<br /> čegit'''e'''m
| 나는 모른다
|-
| <div style="text-align: center;">տի <br /> ti
| <div style="text-align: center;">էտ <br /> et
| <div style="text-align: center;">դա <br /> da
| 그것
|-
| <div style="text-align: center;">լոխ <br /> lox
| <div style="text-align: center;">սաղ <br /> sağ
| <div style="text-align: center;">բոլոր <br /> bolor
| 모든
|-
|}
{{Col-2}}
{| class="wikitable"
|-
! 카라바흐 방언
! [[예레반 방언]]
! 표준 <br />동부 아르메니아어
! 번역
|-
|<div style="text-align: center;"> պեն <br />pen
|colspan="2"|<div style="text-align: center;"> բան <br />ban
| 것(thing)
|-
|<div style="text-align: center;"> խոխա <br /> xoxa
|colspan="2"|<div style="text-align: center;"> երեխա <br /> yerexa
| [[어린이|아이]]
|-
|<div style="text-align: center;"> դեդո <br />dedo
|colspan="2"|<div style="text-align: center;"> պապիկ  <br /> papik
| 할아버지
|-
|<div style="text-align: center;"> բաբո<br />babo
|colspan="2"|<div style="text-align: center;"> տատիկ <br />tatik
| 할머니
|-
|<div style="text-align: center;"> կնեգ <br />kneg
|<div style="text-align: center;"> կնիկ <br />knik
|<div style="text-align: center;"> կին <br />kin
| 아내
|-
| <div style="text-align: center;"> տոռնը <br /> tořnə
|colspan="2"|<div style="text-align: center;"> դուռ<br />duř
| 문(門)
|-
|<div style="text-align: center;"> լղար <br /> lğar
|colspan="2"|<div style="text-align: center;"> նիհար <br /> nihar
| 여윈
|-
|colspan="2"|<div style="text-align: center;"> քաչալ <br />kačal
|<div style="text-align: center;"> ճաղատ <br />čağat
| 대머리인
|-
|<div style="text-align: center;"> հընգեր<br />hənger
|colspan="2"|<div style="text-align: center;"> ընկեր<br />ənker
| 친구
|-
|<div style="text-align: center;"> հանցու վեր <br />hantsu ver
|colspan="2"|<div style="text-align: center;"> որպեսզի <br /> vorpeszi
| so that
|-
|}
{{Col-end}}
<!--
===Լյոխ լյավա===
*{{웹 인용|title=Razmik Amyan - Lyox lava|url=https://www.youtube.com/watch?v=YItK8gIXciY|publisher=Razmik Amyan YouTube Channel|accessdate=29 April 2013}}
*{{뉴스 인용|last=Arshakyan |first=Gohar |title=Սթափվել է պետք… կամ |url=http://asekose.am/hy_AM/news/8/125185-stapvel-e-petq-kam.html |newspaper=asekose.am |date=15 April 2013 |language=hy}}
*{{뉴스 인용|last=Tchagharyan |first=Liza |title=Լյոխ լյավա ըլլական |url=http://www.armtown.com/news/am/zam/20060713/3474/ |newspaper=Zhamanak |date=13 July 2006 |language=hy}}
*{{웹 인용|url=http://www.armenialiberty.org/media/video/24637377.html|title=|website=Armenia Liberty}}
*{{영상 인용|https://www.youtube.com/watch?v=J8U1LdRHlsE|title=|via=[[YouTube]]}}

Все веселятся на вопрос Саши «лех лява?» («все хорошо?» на карабахском диалекте ред.), нам остается зафиксировать: «Все плохо, дорогой. Это просто бессмысленное времяпрепровождение», а не кино. Таким образом кино у нас не получится» (эта фраза в авторском тексте также звучит на карабахский манер – ред.).

http://www.epress.am/ru/2012/07/18/%D0%A0%D1%83%D1%81%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9-%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B8%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B9-%D0%B3%D0%B5%D1%80%D0%BE%D0%B9-%D0%9A%D0%B0%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D1%85%D0%B0-%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%BF.html -->

== 유명한 화자(話者) ==
{{Div col|cols=2}}
* [[로베르트 코차랸]]
:코차랸은 [[러시아어]]를 모국어로 사용했고, [[1997년]] [[예레반]]으로 이주하기 이전에는 카라바흐 방언만을 알고 있었다.<ref>{{서적 인용|last=Derluguian|first=Georgi M.|title=Bourdieu's Secret Admirer in the Caucasus: A World-System Biography|year=2005|publisher=Univ. of Chicago Press|location=Chicago|isbn=9780226142821|page=191|quote=....he knew Russian and the Karabagh dialect of Armenian but felt uneasy speaking, let alone writing, in the literary Armenian of Yerevan.}}</ref><ref>''Armenian Forum'', Volume 2, [[Gomidas Institute]], 1999 "...Kocharian's first languages are Russian and Gharabagh dialect..."</ref>
* [[세르지 사르키샨]]
{{Div col end}}

== 참고 ==
;인용자료
{{각주|30em}}

;참고도서
*{{서적 인용|last=Adjarian|first=Hrachia|authorlink=Hrachia Adjarian|title=[[Classification des dialectes arméniens]]|year=1909|publisher=Librairie Honore Champion|location=Paris|ref=harv|language=fr}}
*{{저널 인용|last=Yervandian|first=Z. A.|title=Հնագույն բառարմատները Ղարաբաղի բարբառում|trans-title=Ancient root words in the Karabakh dialect|journal=[[Lraber Hasarakakan Gitutyunneri]]|year=2004|volume=1|pages=108–117|url=http://lraber.asj-oa.am/72/|publisher=[[Armenian National Academy of Sciences]]|location=Yerevan|issn=0320-8117|language=hy|access-date=2014-06-07|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304035046/http://lraber.asj-oa.am/72/|url-status=dead}}

== 같이 보기 ==
* [[예레반 방언]]
* [[카린 방언]]

[[분류:아르메니아어]]