Patent TR-2021003722-A2 (TR)
Title: Sarsıntılı Masa Çalışma Parametreleri İzleme ve Kontrol Sistemi
Inventor: MEHMET ÇELİKDEMİR
IPC: B07B1/00
Filed: 2021-02-28
Abstract: Cevher zenginleştirme makinelerinin çalışma prensipleri; minerallerin yoğunluk, yüzey özellikleri, iletkenlik ve manyetik özellikleri gibi birkaç temel farklılıkları üzerine kurulmuştur. Değişik özellikleri nedeniyle mineraller fiziksel ve kimyasal ortamlarda birbirinden farklı davranışlar göstermektedirler. Cevher zenginleştirme makineleri de tam olarak bu farklı davranış biçimlerinden faydalanarak cevher kütlesini oluşturan mineralleri birbirinden ayırır. Yer çekimi yöntemi birkaç temel zenginleştirme metodundan birisidir. Gravite yöntemi olarak da bilinen bu zenginleştirme yönteminde öğütülerek serbestleşmiş (minerallerin birbirinden bağımsız şekilde bulunması hali) kıymetli mineral ile safsızlıkların su gibi akışkan bir ortamda yoğunlukları arasındaki farka dayalı olarak birbirinden ayrılmasıdır.  Sarsıntılı (sallantılı) masalar (shaking table) madencilik sektöründe kullanılan ve cevheri yoğunluk farkından faydalanarak ayıran zenginleştirme makinelerinden birisidir. Öğütülmüş cevher içerisindeki tanelerin içeriklerinden ötürü yoğunlukları da farklıdır. Sarsıntılı masalar bu yoğunluk farkından faydalanarak beslenen öğütülmüş cevheri az, orta ve çok yoğun olmak üzere yaygın olarak üç farklı bölüme ayırır. Öncelikle maden tane serbestleşme boyutuna kadar küçültülür. Bunun amacı tanecikler arasında ayrım sağlamak için özelliklerinin birbirinden farklı kılınmasını sağlamaktır. Böylelikle yeni oluşan taneciklerin yeni fiziksel özellikleri de ortaya çıkacaktır. Yoğunluğu yüksek olan, orta seviyede olan ve düşük seviyede olan diyebileceğimiz şekilde bir yoğunluk farklılığı meydana gelmektedir. Daha sonra bu tanecikli malzeme belirli oranda su ile karıştırılarak sarsıntılı masanın besleme haznesinden beslenir. Sarsıntılı masa üzerinde oluk dediğimiz bir takım engeller mevcuttur. Hafif olan malzeme suyun da etkisi ile bu olukların üstünden atlayarak Tarifname Şekil 1?de gösterildiği gibi masanın A kısmına ulaşır. Masanın A Haznesinden en düşük yoğunlukta tanecikler alınır. Orta yoğunluktaki tanecikler B kısmından dökülerek B haznesine aktarılır. En yoğun tanecikler ise masanın C kısmına ilerler ve C haznesinden toplanır. Böylelikle yoğunluğa göre ayrım yapılmış olur.  Tüm cevher zenginleştirme makinelerinde olduğu gibi sarsıntılı masaların da yapısal ve çalışma parametreleri olmak üzere iki temel noktası mevcuttur. Yapısal parametreler oluk uzunlukları, oluk yükseklikleri, masa ebatları gibi yapısal unsurlardır ve bir masa için değişmeyen faktörlerdir. Çalışma parametreleri ise şöyle sıralanabilir. 1. Besleme suyu debisi 2. Zamana göre beslenen malzeme miktarı 3. Yıkama suyu debisi 4. Sarsıntılı masa genliği (X ekseni) 5. Sarsıntılı masanın titreşim ivmesi (X, Y ve Z ekseni) 6. Sarsıntılı masa frekansı (X ekseni) 7. Sarsıntılı masanın eğimi (X ve Y ekseni) Tarifname Şekil 2?de sarsıntılı masa örneği ve eksen tanımlamaları verilmiştir. Sarsıntılı masalarda yerli ve ithal ürünler bulunmaktadır. Ancak ne yerli ürünler de ne de ithal ürünlerde yukarıda sıralanmış olan söz konusu çalışma parametrelerinin ölçüldüğü, izlendiği ve kontrol edildiği bir sistem mevcut değildir. Sarsıntılı masaların çalışma parametreleri tamamen gözlemlere dayanmakta olup sadede el yordamı ve tecrübe ile ayarlamaları yapılmaktadır. Bu durum tecrübeli eleman zorunluluğu doğurmaktadır. Ayrıca teknolojiden de son derece uzak bir metottur. Çalışma esnasında makine ayarlarının sıklıkla bozulduğu göz önünde tutulduğunda çok büyük zaman ve cevher kayıpları da meydana gelmektedir. Ayrıca çalışma parametrelerinin ölçülebilmesi durumunda sadece bir masa için ayarların yapılması yeterli olacaktır. Geriye kalan masalarda ilk masadaki ayarlar hızlıca uygulanabilecektir. Bir tesiste sayıları bazen yüzleri geçen sarsıntılı masa olduğu düşünülürse çok ciddi kayıpların önüne geçilmesi mümkün kılınacaktır.