armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Գերերեւակայութիւն

Գերերեւակայութիւն (անգլերէն՝ Maladaptive daydreaming կամ excessive daydreaming)՝ հոգեբանական գաղափար՝ առաջին անգամ ներկայացուած Eli Somer֊ի կողմէ, որպէսզի նկարագիրի բազմակողմանի երեւակայութեան դրսեւորումը, որ տուեալ պահուն կը փոխարինէ մարդկային շփումը եւ/կամ կը խանգարէ կրթական, միջանձնային կամ մասնագիտական գործունէութիւնը: Այն կրնայ առնչութիւն ունենալ մանկութեան ժամանակ յուզական առհամարանքի կամ վիրաւորանքի հետ, որն ալ զոհերուն կը մղէ կտրուիլ սպառնալի աշխարհէն եւ իրենց նիւթական գոյութենէն:


== Յայտնի Գործառոյթներ ==
Գերերեւակայութեան յայտնի գործառոյթները կը ներառեն ջղայնութենէ եւ ցաւէ ձերբազատումը՝ տրամադրութեան բարձրացման եւ երազանքներու իրականացման մտապատրանքներու միջոցով, ընկերակցութիւնը, մտերմութիւնը եւ հանգստութիւնը:


== Ախտանիշները ==
հակառակ անոր որ կան գերերեւակայութեան բազմաթիւ բնորոշ ախտանիշներ, այս խանգարումը տանողները պարտադիր չէ անխուսափելիօրէն ունին անոնք բոլորը:
Յաճախ գերերեւակայողներն կ'ունենան «դրդիչներ», որոնք սկիզբ կու տան իրենց մտապատրանքներուն: Յաճախ հանդիպող դրդիչներէն են գիրքերը, ֆիլմերը եւ երաժշտութիւնը: Գերերազողները հնարաւոր է, որ նաեւ ունենան դժուարութիւններ առթննալու կամ քնանալէ առաջ մտապատկերներ ունենալու պատճառով: Յաճախ, երբ գերերազողները կ'երազեն, անոնք կրնան շշնջալ, խօսիլ, դէմքի տարբեր արտայայտութիւններ ընդունիլ կամ կատարել ինչ-որ կրկնուող բնոյթի շարժումներ:
Գերերազողները կրնան ժամեր անցկացնել երազելով: Անոնք կրնան ունենալ մանրամասնօրէն մտածուած պատրանքներ իրենց մտքին մէջ, որոնք յաճախ համեմատելի կ'ըլլան ամբողջական վէպի կամ ֆիլմի հետ: Շատերը կ'ունենան աւելին քան մէկ մտապատրանք՝ իւրաքանչիւրն իր առանձին կերպարներով, շրջապատող միջավայրով, նիւթով եւ այլն: Գերերեւակայողները, հնարաւոր է, որ նաեւ յուզականօրէն կապուին իրենց մտացածին կերպարներուն հետ, չնայած այն հանգամանքին, որ անոնք գիտեն, որ կերպարները իրական չեն:


== Պարբերական Թեմաներ ==

Իտէալականացուած եսը,
Բռնութիւնը,
Ուժը եւ իշխանութիւնը,
Գերութիւնը,
Փրկութիւնը եւ ազատումը,
Սեռական գրգռումը:


== Լուսաբանումը Զլմ-ներում ==
Չնայած այն պաշտօնապէս չէ ճանչցուած իբրեւ խանգարում կամ ախտավիճակ, գերերեւակայութիւնը արժանացած է որոշակի ուշադրութեան լրատուամիջոցներու կողմէ:


== Տե՛ս Նաեւ ==
Երեւակայութիւն
Երազ
Զգայապատրանք
Մտապատկեր
Օքլընտ

Օքլընտը, Նոր Զելանտիայի ամենէն մեծ քաղաքն է։ Քաղաքի բնակչութիւնը կը կազմուի շուրջ 1,3 միլիոն մարդոցմէ։ Ամբողջ երկրի բնակչութեան %32ն է։
Աշխարհագրական ու վարչական իմաստով կը պարունակէ Օքլընտ-Սիթի, Նորթ-Շոր-Սիթի, Մանուկաու-Սիթի, Ուաիտակերե-Սիթի եւ աւելին։
Օքլընտը լայն աւազուտներով, նաւահանգիստներով, առեւտուրի առիթներով մեթրօփոլիթ քաղաքական մշակոյթ մը կը ներկայացնէ։ Օքլընտը կը գիտցուի առագաստանաւներու քաղաք ըլլալով։
Մշակութային քաղաք մը եղող Օքլընտը կը պարունակէ շատ մը ցուցասրահներ եւ թանգարաններ իսկ կը ներկայացնէ թատրոններ եւ համերգներ։


== Ծանոթագրութիւններ ==
http://www.stats.govt.nz/methods_and_services/access-data/tables/subnational-pop-estimates.aspx
Յովհաննու Աւետարանը (ժապաւէն)

Յովհաննու Աւետարանը 2003-ի ֆիլմ է եւ Յիսուսի կեանքի պատմութիւնը կը պատմէ Յովհաննէս Առաքեալի աչքով: Շարժման նկար է որ առնուած է Ամերիկեան Աստուածաշունչի Ընկերութենէն Բարի Լուր Աստուածաշունչ: Երեք ժամուայ ֆիլմը կը հետեւի Յովհաննու առաքեալին առանց առաւելութեամբ ուրիշ Աւետարաններուն կամ առաքեալներուն:
Այս ֆիլմը Քանատացի եւ Անգլիացի անձերէ ստեղծուած է: Դերասաները զատուած են Սդրադֆորտ Շէյքսփիր Փառատօն եւ Սուլբեբեր Թատրոնի Ընկերութենէն, նաեւ Անգլիոյ Ռոյել Շէյքսփիր Ընկեորւթենէն եւ Ռոյել Ազգային Թատրոնէն: Երաժշտութեան նիշը, յօրինուած Ճեֆ Տանա եւ ստեղծած է ֆիլմին համար, Աստուածաշունչի եղանակ է: Ֆիլմը արձակուեցաւ Տեսաղոնական Ազգային Աստուածաշունչ:
Ֆիլմը պատմուած է Քրիսդոֆր Փլամըր եւ աստղը Սքոտլանտացի դերասան Հենրի Իան Գուիք իբր Յիսուս: Ուրիշ դերասաները ինչպէս Անգլիացի դերասաներ Սդուարդ Պունս (Յովհաննէս), Ռիչրտ Լինդերն (կարդացող ), Սքոդ Հենտի (Յովհաննէս Մկրտիչ), Լինսի Պեքսդր (Մարիամ Մաքդաղենացի) եւ Քանատացի դերասաներ Տիեկո Մադամորոս (Նիքոտեմիոս), Ստեփան Ռուսել (Պիղատոս), Տանիէլ Քաշ (Սիմոն Պետրոս), Սետրիք Սմիթ (Քաիափաս) եւ Նենսի Բալք (Սամարացի Կինը):
Ֆիլմը բեմադրած է Ֆիլիփ Սաւիլ եւ արտադրիչ Քանատացի է կարթ Տրանպիսքի եւ Անգլիացի արտադրիչ Քրիս Քրիսաֆիս:
Դուրսի արտադրիչներն են Սենտի Բերլ, Ճոել Մայքըլ, Մայրոն Կոդլիեպ եւ Մարթին Քադզ:
Նաեւ պատմութիւն գրողներն էին Ճոն Կոլտսմիթ, ծրագրողն էր Տոն Դեյլոր, ձայնի ղեկաւարները Տէյւիտ Լի, շպար ընողը Դրեֆոր Փրուատ, հագուստներունը Տեպրա Հենսոն եւ ֆիլմը նկարողը Միրոսլոյ Պասզաք եւ Մայքլ Արքանտ:
Ֆիլմը նկարուած էր Թորոնթո, Օնթարիո, Ալմերիա, Անտալուսիա եւ Սպանիայի մէջ:


== Տես Նաեւ ==
The Visual Bible: Matthew
The Visual Bible: Acts
Յակոբ Քէնտիրեան

Յակոբ Քէնտիրեան (1880, Խարբերդ, Խարբերդի նահանգ - Օգոստոս, 1915, Խարբերդ (կամ Մեզիրէ), հայ դեղագործ, ուսուցիչ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1880 թուականին Խարբերդի նահանգի կեդրոն Խարբերդ քաղաքին մէջ։ Ստացած է դեղագործական կրթութիւն եւ որպէս դեղագործ աշխատած է։ Զբաղած է նաեւ ուսուցչութեամբ։ 1914 թուականին՝ Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ զինուորական դեղագործ ծառայած։
Սպանուած է 1915 թուականի Օգոստոսին Խարբերդի մէջ (կամ Մեզիրէի բանտին մէջ)՝ 35 տարեկան հասակին։


== Գրականութիւն ==
Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, Ապրիլ 24, 1985։
Հայրապետեան Վ., Էջեր Հայաստանի դեղագործութեան պատմութիւնից, Երեւան, 1990։
Խաչատրեան Լ., Բաբլումեան Ա., Ցուցակ Հայոց ցեղասպանութեան զոհերի (1915-1923), հ. 2, Խարբերդի նահանգ, Երեւան, 2004։


== Աղբիւր ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Ցրօնքցի Մուրատ

Ցրօնքցի Մուրատ (Մուրատ Պետրոսեան, 1884, Ցրոնք, Մուշ - 1927), հայ ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ, ֆետայի, ՀՅԴ կուսակցութեան անդամ:


== Կենսագրութիւն ==
Մուրատ ծնած է 7 ապրիլ 1884-ին, Մշոյ հիւսիսարեւելեան կողմը` Քոսուր լերան արեւմուտքը:
Սասունի 1894-ի դէպքերէն ետք մինչեւ 1896, երբ  քիւրտերը սկսած են կողոպտել հայկական գիւղերը, Ցրօնք ունեցած է իր կազմակերպական խումբը: Հայ յեղափոխական դաշնակցութիւնը այդ շրջանին մեծ աշխատանքի լծուած էր, Ցրօնք ուղարկած է զինական խումբեր:
1900-ին Մուրատ ընտրուած է գիւղի խումբի խմբապետ․ 1901-ին մասնակցած է Առաքելոց վանքի պատմական մեծ կռիւին` Անդրանիկի, Գէորգ Չաւուշի, Կայծակ Վաղարշակի կողքին:
1902-ին Մուրատ ընտրուած է ենթակոմիտէի անդամ, իսկ 1903-ի Մայիսին Կեդրոնական կոմիտէի կողմէ նշանակուած է թռուցիկ խումբի խմբապետ:  1904-ի Սասնոյ ապստամբութեան ատեն Մուրատ իր շուրջը հաւաքելով մօտ 20-25 կտրիճներ մեկնած է Սասուն` Գէորգ Չաւուշին օգնելու: 
1909-ին մասնակցած է Սուրբ Կարապետի Ռայոնական ժողովին, ապա անցած՝ Կարին, Կովկաս, Փարիզ, Լոնտոն ու Միացեալ Նահանգներ:
Համաշխարհային Ա. պատերազմի ատեն Մուրատ դիմած է տեղւոյն ՀՅԴ Կեդրոնական կոմիտէին` զինք Կովկաս ուղարկելու: 1915 Օգոստոսին շուրջ 300 հոգիով հասած են Կովկաս, ուր մասնակցած են զանազան կռիւներու: Վիրաւորուելով` փոխադրուած է Երեւան:
Մասնակցած է Մայիսեան կռիւներուն` զօրավար Սեպուհի կողքին: 1920-ին` Հայաստանի Ա. Հանրապետութեան անկախութեան 2-րդ տարեդարձին առիթով կայացած հանդիսութեան ան իր զօրամասով տողանցած է:
Խորհրդային կարգերու հաստատումէն ետք Մուրատ եւ իր զինակիցները ստոյգ մահէ ազատած են, վիրաւոր Մուրատ 12 հազար տարագիրներու հետ հասած է Թաւրիզ, ապա` Հալէպ, ուր լծուած է որբահաւաքի աշխատանքին:
Պետրոսեան վարակուած է թոքախտէ եւ, ապա փոխադրուած՝ Պէյրութ, ուր մահացած է 16 Յունիս 1927-ին: Անոր մարմինը ամփոփուախ է Ֆըրն Շըպպեքի Ազգային գերեզմանատան մէջ:


== Ծանօթագրութիւներ ==
Գետաձիեր

Գետաձին (անգլերէն՝ Hippopotamus amphibius) մեծամեծ եւ դանդաղ ցամաքային կենդանիներէն մէկն է, քառակուսի մեծ գլուխ մը եւ պզտիկ աչքեր ու ականջներ ունի, զարհուրելի ցռուկ մը, կարճ վիզ եւ վար կախուած պոչ. լայն իրանը՝ կարճ եւ չորսմատեան ոտքերուն վրայ կը հանգչի: Երեք մինչեւ 5 հրծ. թանձր եւ լերկ մորթ մը ունի, որ հրացանի գնդակին կրնայ դիմանալ: Վարի շնային ակռաները ժանիքի պէս դուրս ցցուած են, նոյնպէս 4 հատ կտրելու՝ 2 կողմը 7ական ալ ծամելիք ունի:
Ափրիկէի մեծամեծ գետերը կ'ապրի, բայց Նեղոս գետին մէջ՝ ուստի առեալ նաեւ Նեղոսի ձի ալ ըսուած է, այլեւս չի գտնուիր:
Մշտատեւ բնակութիւնը գրեթէ ջուրն է, եւ կամ եղեգնուտ ափունքը։ Ջուրին տակը կը քնանայ, ջուրին մակերեսը կ՛ելլէ շնչելու առանց արթննալու:
Գլխաւորրաբար ջրային տունկերով կը սնանի: Գիշերը մօտակայ տնկարկութիւնները կ'այցելէ եւ մեծ վնաս կը հասցընէ:
Իր Համեղ միսին, ճարպին եւ ր հաստ մորթին համար՝ որմէ մտրակ կը շինուի, նոյնպէս փղոսկրանման ժանիքներուն համար, շատ կ'որսացուի:


== Աղբիւրներ ==
Պատկերազարդ Բնական Պատմութիւն՝ Կենդանաբանութիւն, Հ. Գաբրիէլ Վ․  Մէնէվիշեան, Վիեննա, Մխիթարեան տպարան, 1897, էջ 76-77:
Կոմիտասի Անուան Պետական Լարային Քառեակ

Կոմիտասի անուան պետական լարային քառյակ, Հայաստանի առաջին քառյակներէն։ Հիմնադրուափծ է Մոսկուայի մէջ 1924 թուականին, տեղի կոնսերվադուարի հայ ուսանողներ Ավետ Գաբրիելեանի (1-ին ջութակ), Լեւոն Օհանջանեանի (2-րդ ջութակ), Միքայել Տերեանի (ալտ) եւ Սերկեյ Ասլամազեանի (թավջութակ) նախաձեռնութեամբ (ղեկավար Ե. Գուզիկով)։


== Պատմութիւն ==
1920-ական թուականներոն վերջերուն քառյակի գործունէութիւնը բարձր գնահատած են Մ. Իպոլիտով-Իվանովը, Կ. Իգումնովը, Ս. Վասիլենկոն, Ռ. Գլիերը, Կ. Սարաջյանը։ 1931 թուականին անուանուած է Հայկական ՀԽՍ պետական քառյակ, մէկ տարի անց՝ կոչուած Կոմիտասի անուան քառյակ։ 1932 թուականին համերգներով շրջագայած է ԽՍՀՄ հանրապետութիւններուն մէջ։
1933 թուականին, Լ. Օհանջանեանի մահէն յետոյ, իբրեւ 2-րդ ջութակահար հանդիսացած է Գ. Սարաբեանը, 1938 թուականին՝ Ն. ՊալաՊանեանը։ 1934 թուականին քառյակին շնորհուած Է ՀԽՍՀ վաստակաւոր կոլեկտիվի կոչին։ 1938 թուականին, լարային քառյակներու համամիութենական մրցույթին արժանացած է մրցանակի։
1939 թուականին Կոմիտասի անուան քառյակը արժանացած է 1-ին մրցանակի (Մեծ թատրոնի անուան քառյակի հետ մեկտեղ)։ 1939 թուականին եւ 1956 թուականին մասնակցած է Մոսկուայի հայ արուեստի տասնօրյակներուն, հանդիսացած է ռուսական, եւրոպական եւ հայ երաժշտութեան տարբեր նմուշներու բարձրարուեստ կատարումներով։ 1938 թուականին քառյակի երաժիշտներուն շնորուած է ՀԽՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործչի, 1945 թուականին՝ ՀԽՍՀ ժողովրդական արդիսդի կոչին, 1946 թուականին արժանացած է ԽՍՀՄ պետական մրցանակի։
1953 թուականէն քառյակը պարբերաբար մեկնած է արտասահմանեան հիւրախաղերու (Գերմանիա, Անզլիա, Ճաբոն, ԱՄՆ, Գանատա, Հոլանտա, Նորուեգիա, Ֆրանսա եւ այլն)։ Քառյակի հետ տարբեր տարիներ ելոյթներ ունեցած են Ա. Գոլդենվեյզերը, Կ. Իգումնովը, Գ. Նեյգաուզը, Ս. Ռիխտերը, Դ. Շոստակովիչը, Է. Գիլելսը, Վ. Մերժանովը, Մ. Գրինբերգը, Ս. Կնուշեւիցկին։
1965 թուականին այն արժանացած է ՀԽՍՀ պետական մրցանակի։
Հակոբ Խանջեանը քառյակի մասին ըսած է. «Կոմիտասի անունը կրել կը նշանակէ ունենալ կատարողական մեծ արուեստ, հուզականութիւն, անմիջականութիւն, բարձր կուլտուրա։ Կոմիտասի անունը կրել կը նշանակէ
արուեստն ի սպաս դնել ժողովրդին։ Կոմիտասի անունը կրել, վերջապես, կը նշանակէ, եթէ ոչ անոր օրինակով գիւղէն գիւղ, գաւառէն գաւառ շրջիլ հայ երգը գտնելու, ձայնագրելու, մշակելու համար, ապա գիւղէն գիւղ, քաղաքէն քաղաք, երկրէն երկիր շրջիլ հայ եւ համաշխարհային երաժշտութեան նվաճումները բարձարուեստ մատուցելու համար բոլորին եւ ամենէն առաջ սեփական ժողովրդի ամենալայն զանգուածներուն»։


== Յղումներ ==
Լարային քառյակի պաշտՕնական կայքը
Կոմիտաս քառյակը հանդիսացած է աշխարհի հնագոյն գործող քառյակը
Կոմիտասի անուան քառյակ
Ռուփի Քաուր

Ռուփի Քաուր, ժամանանակից Քանատացի իգականութիւն պաշտպանող բանաստեղծուհի, հեղինակ եւ արուեստագէտ մըն է, որ կը բնակի Թորոնթօ, Քանատա: Ռուփի ճանչցուած է որպէս Instapoet հաշիւով Instagram ցանցին վրայ: Ռուփին նաեւ հրատարակած է բանաստեղծութեան գիրք մը 2015 թուականին, որ կը կոչուի՝ «milk and honey»: Գիրքին մէջ գտնուող բանաստեղծութիւնները կը խօսին չարչարանքներու, սիրոյ եւ կորուստի իրականութիւններու մասին:
Վրացական-Ճափոնական Յարաբերութիւններ

Վրաց-ճափոնական յարաբերութիւններ, դիւանագիտական երկկողմ յարաբերութիւններ Ճափոնի եւ Վրաստանի միջեւ։ Երկու երկրներուն միջեւ դիւանագիտական յարաբերութիւնները հաստատուած են 3 Օգոստոս 1993-ին։ Սկսած է Նոյեմբեր 2006-էն՝ Վրաստանը իր դեսպանատունը բացած է Թոքիոյի մէջ։ Ճափոն դեսպանատուն ունի Թիֆլիսի մէջ։
Վրաստանի նախագահ Էտուարտ Շեւարտնաձէն պաշտօնական այցով մեկնած է Ճափոն Մարտ 1999 թուականին, իսկ նախագահ Միխայիլ Սահակաշվիլի այցելած է Ճափոն Մարտ 2007 թուականին։


== Տե՛ս նաեւ ==
Ճափոնիոյ արտաքին քաղաքականութիւն
Վրաստանի արտաքին քաղաքականութիւն


== Արտաքին յղումներ ==
Վրաստանի դեսպանատունը Թոքիոյի մէջ
Ճափոնիոյ դեսպանատունը Թիֆլիսի մէջ
Մար­կոս Գրի­գո­րեան

Մարկոս Գրիգորեան (5 Դեկտեմբեր 1925(1925-12-05)[…], Կրոպոտկին, Հիւսիս-Կովկասեան Տարածաշրջան, ՌԽՖՍՀ, Խորհրդային Միութիւն - 27 Օգոստոս 2007(2007-08-27)[…], Երեւան, Հայաստան), փիւռքահայ գեղանկարիչ, գորգանկարիչ, հողարուեստի ուղղութեան հիմնադիր։ Վաղամեռիկ դերասանուհի Սապրինա Գրիգորեանի հայրը։


== Կեանք եւ գործունէութիւն ==
Ծնած է Հիւսիսային Կովկասի Քրոփոթքին քաղաքը, ընտանիքի մը մէջ, որ Քրոփոթքին տեղափոխուած է Կարսէն: 1930 թուականին ընտանիքը Քրոփոթքինէն փոխադրուած է Իրան, սկզբնական շրջանին բնակած է Թաւրիզ, այնուհետեւ՝ Թեհրան: Իր նախնական կրթութիւնը Մարկոս Գրիգորեան ստացած է Իրան:


=== Ուսում ===
1950 թուականին ուսանած է Հռոմի Գեղարուեստից կաճառին մէջ: 1954 թուականին, կաճառը աւարտելէ ետք վերադարձած է Իրան, բացած է գեղագիտական պատկերասրահ:


=== Գործունէութիւն ===
1958 թուականին արուեստագէտը Իրանի Մշակոյթի նախարարութեան հովանիի ներքոյ կազմակերպած է Թեհրանի մէջ առաջին պիէնալէն:
Մարկոս Գրիգորեան դասաւանդած է Իրանի Գեղարուեստից կաճառին մէջ:


== Մարկոյի հաւաքածոն եւ «Միջին Արեւելքի թանգարան»ը ==
Միջին Արեւելքի Արուեստի թանգարանի երեք ցուցասրահներուն մէջ ներկայացուած է սփիւռքահայ ծանօթ արուեստագէտ Մարկոս Գրիգորեանի՝ Մարկոյի բացառիկ հաւաքածոն, որ ան 1993 թուականին նուիրած է Հայաստանին։ Հաւաքածոն կազմուած է հայկական, եւրոպական կիրառական արուեստի նմոյշներէ, գեղանկարներէ, գորգերէ, հողանկարներէ, Նախքան Քրիստոս 4-րդ հազարամեակէն մինչեւ 20-րդ դարը ընդգրկող արուեստի շուրջ երկու հազար հինգ հարիւր ցուցանմոյշներէ: Հաւաքածոյին մէջ կը գերակշռեն Իրանի զանազան նահանգներու մշակութային արժէքներ, զրահադաշտական պաշտամունքային առարկաներ, Էլամի խեցեղէնի, վաղ պրոնզէ դարու խեցեղէնի, իսլամական միջնադարեան արուեստի բացառիկ նմոյշներ, իրանական եւ հայկական հնագիտական իրեր, միջնադարեան ձեռագրեր, իրանական մանրանկարչութիւն, ուշ միջնադարեան ղաջարական կերպարուեստի նմոյշներ, ազգագրական իրեր, հողով շինուած նկարչութեան հազուագիւտ կտաւներ։
Մարկօ իր այս հաւաքածոյի զգալի մասը ձեռք բերած է Իրանի մէջ ապրած տարիներուն եւ 1993 թուականին զայն տեղափոխած է Հայաստան: Արդէն քսաներեք տարի Չարենցի անուան գրականութեան եւ արուեստի թանգարանը իր յարկին տակ հիւրընկալած է Մարկոս Գրիգորեանի բացառիկ հաւաքածոն: Թանգարանին ներսը ստեղծուած է այլ թանգարան մը, եւ չնայած այս հաւաքածոյի նուիրաբերման ժամանակ արուեստագէտին խոստում տրուած էր, որ առանձին շէնքով մը պիտի ցուցադրուի հաւաքածոն, սակայն ան կրկին մնացած է նոյն շէնքին մէջ, եւ սրահները նորոգուելէ ետք թանգարանը մեծ շուքով բացուած է նոյն վայրէն ներս:
Վալմար Արուեստի Սրահ

Վալմար արուեստի սրահը հիմնադրուած է Ապրիլ 2004-ին։
Ցուցասրահը կը ներկայացնէ ՀՀ ժողովրդական նկարիչ Վալմարի եւ անոր դուստր՝ Հռիփսիմէ Մարգարեանի գեղանկարչական եւ կրաֆիկական աշխատանքները։
Ամէն տարի այստեղ կը կազմակերպուի թեմատիկ նոր ցուցադրութիւն, որ հայ եւ օտարազգի հանդիսատեսին հնարաւորութիւն կ՚ընձեռէ ծանօթանալու Վալմար գեղանկարիչի ստեղծագործական ուղիին։
Ցուցասրահը կը գտնուի Երեւանի Փաւստոս Բուզանդի փողոցի վրայ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Աղբիւրներ ==


== Արտաքին յղումներ ==
ՎԱԼՄԱՐ Արուեստի սրահ
Վալմար պատկերասրահ
Նահապետ Ապտալեան

Նահապետ Ապտալեան (1844, Կիւրին, Սեբաստիոյ նահանգ, Թուրքիա - 1895), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1844 թուականին Սե­բաս­տիոյ նահանգի Սեբաստիոյ գաւառի Կիւ­րի­նի գաւառակի կեդրոն Կիւրին քաղաքին մէջ։ Սորված է ամերիկացի միսիոներներու Մարզուանի Անա­տո­լիա գոլէճին մէջ, որուն ուսանողները, բացի մի քանի յոյնէ, հայեր էին։ Բարձր յառաջադիմութեամբ աչքի իյնալով՝ շահած է գոլէճի ամերիկացի տնօրէնի համակրանքը եւ անոր հոգածութեամբ մեկնած՝ ԱՄՆ-ի Քոնեքթիքըթ նա­հան­գի «Հարթ­ֆորթ» քաղաքի աստուածաբանական դպրոցէն ներս ուսանելու, զոր նաեւ աւարտած է բարձր յառաջադիմութեամբ։ 1877 թուականին Հարթֆորդի մէջ ձեռնադրուած է քարոզիչ եւ ստացած՝ ամերիկեան քաղաքացիութիւն։ Այս տարիներուն սորված է Նիւ Եոր­քի բժշկական գոլէճին մէջ ու հմտացած է վիրաբուժութեան ճիւղին մէջ։ 1879 թուականին աւարտելով բժշկական կրթութիւնը՝ վերադարձած է Թուր­քիա։ 1882 թուականին Պրու­սա­յի նա­հան­գի ­կոմիդի­ոյ գաւառակի կեդրոն Նիկոմիդիա (Իզմիթ) քաղաքին մէջ ամուսնացած է օրիորդ Հայկանոյշ Պէյազեանի հետ, այնուհետեւ կրկին մեկնած է ԱՄՆ ու իր մօտ հրաւիրած՝ կնոջը։ 1884 թուականին՝ Կիւ­րին քաղաքի կառավարութեան մասնաւոր հրաւէրով, վերադարձած է Թուրքիա եւ հաստատուած՝ ծննդավայրի մէջ։ 1884-1895 թուականներուն, Ամերիկեան Պորտի միսիոներ եւ կառավարական բժիշկ նշանակուած՝ Կիւրինի մէջ։


== Սպանութիւն ==
1895 թուականին, օր մը թուրքերը Կիւրինի հայկական տուներու վրայ յարձակած են, որոնց կարգին՝ իրենց լաւ ծանօթ բժիշկ Նահապետ Ապտալեանի տան վրայ։ Բժիշկի կինը՝ զաւակներուն հետ, փախած ու ապաստանած է հայոց եկեղեցւոյ մէջ։ Բժիշկին նախօրոք, վիրաբուժական գործողութիւն կատարելու պատրուակով, հրաւիրած են կառավարչատուն, ուր անոր մտերիմ թուրք ոստիկանը սպանած է զինք թունաւոր գնդակով՝ 51 տարեկան հասակին։ Այդ ահաւոր օրերէն յետոյ տիկին Հայկանոյշ, մեկնելով Կոստանդնուպոլիս՝ ԱՄՆ-ի հիւպատոսի միջոցով, բողոք յղած է Թուրքիոյ կառավարութեան՝ ԱՄՆ քաղաքացի ամուսինի սպանութեան համար եւ յաջողութեամբ փոխհատուցում ստացած։ Յետագային տիկին Հայկանոյշ Ապտալեան, զաւակներուն հետ տեղափոխուած է ԱՄՆ, ուր անոր դուստրը՝ Զապէլ Ապտալեան, ստացած է բժշկական կրթութիւն։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։


== Գրականութիւն ==
Պատմագիրք Կիւրինի, պատասխանատու խմբագիր՝ Պետրոս Մինասեան, Պէյրութ, 1974, 823 էջ։
Խաչատուր Փիլիկեան

Փրոֆ. Խաչատուր Փիլիկեան (ծնած է 1937-ին, Մուսուլ, Իրաք -  մահացած է 28 Յուլիս 2019-ին,Լոնտոն, Անգլիա): Ճարտարապետ,արուեստագէտ, գեղանկարիչ եւ մեներգիչ 


== Կենսագրութիւն ==
Փրոֆ. Խաչատուր Փիլիկեան 1957-ին Հռոմի մէջ ուսանած է ճարտարապետութիւն, յաճախած նոյն քաղաքի Գեղարուեստի ակադեմիան՝ Փրոֆ.Պիթորիի մօտ ու դասեր առած երաժշտանոցի երգի դասարանէն։ Գեղանկարիչ եւ մեներգիչ Խաչատուր Փիլիկեան ապրած է Լիբանան, Միացեալ Նահանգներ եւ վերջապէս, 1978-էն ետք՝ Անգլիա։


== Ցուցահանդէս եւ Միջազգային Մրցանակ ==
1961-ին Հռոմի մէջ  կազմակերպուած ցուցահանդէսին Փրոֆ. Խաչատուր Փիլիկեան արժանացեր է միջազգային 2-րդ մրցանակի։ 
1967-ին Պէյրութի մէջ  կազմակերպեր է իր գործերու ցուցահանդէսը։։


== Ստեղծագործութիւններ ==
«Յաւերժական սէր»
«Սիրոյ պատմութիւն»
«Բնորդուհին»
«Համբոյր»
«Սերենատ ցուլին»


== Աղբիւրներ ==
Մահ՝ Փրոֆ. Խաչատուր Փիլիկեանի
Փրոֆ. Խաչատուր Փիլիկեանի ստեղծած կտաւներու ոդիսական պատմութիւնը.
1949 թուական

1949 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 49րդ տարին է

ՉԺՀ-ի ստեղծումը1946 • 1947 • 1948 • 1949 • 1950 • 1951 • 1952


== Դէպքեր ==
19 Յունուար՝ Էտկար Ալլան Փօի «գաղտնի երկրպագուն» առաջին անգամ այցելեց անոր շիրիմը
11 Մայիս՝ Իսրայէլը դարձաւ ՄԱԿ-ի 59րդ անդամը
01 Հոկտեմբեր՝ պաշտօնապէս կազմաւորուեցաւ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետութիւնը


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ 1949 ծնունդներ


==== Յունուար ====
12 Յունուար՝ Հարուքի Մուրաքամի 村上 春樹 ճափոնցի գրող, թարգմանիչ


==== Յուլիս ====
01 Յուլիս` Նշան Մանուշակեան վիրաբոյժ
05 Յուլիս` Պարոյր Հայրիկեան քաղաքական գործիչ, նախկինին մէջ՝ խորհրդային այլախոհ


==== Ապրիլ ====
30 Ապրիլ` Անթոնիու Կութերէշ António Manuel de Oliveira Guterres փորթուկալցի քաղաքական գործիչ, ՄԱԿ-ի գլխաւոր քարտուղար


==== Աւգոստոս ====
17 Օգոստոս` Մարիամ Յակոբեան հայ քանդակագործ


==== Սեպտեմբեր ====
07 Սեպտեմբեր` Կլորիա Կէյնոր Gloria Gaynor ամերիկացի տիսքոյ ոճի երգչուհի


==== Հոկտեմբեր ====
21 Հոկտեմբեր` Պենիամին Նեթանիահու בנימין נתניהו Իսրայէլի գործող վարչապետ


==== Անստոյգ օրով ====
Սուզըն Պէնըթ Susan Bennett ամերիկացի դերասանուհի
Լեւոն Հայրապետեան (մ.2017) Ռուսիոյ մէջ գործարար, բարերար


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ 1949 մահեր 


==== Յունուար ====
14 Յունուար՝ Գաբրիէլ Տէր-Միքելեան Гавриил Михайлович Тер-Микелов (ծն.1874) ճարտարապետ
15 Յունուար՝ Եաքոպ Քիւնցլեր Jakob Künzler (ծն.1871) զուիցերացի միսիոնար


==== Հոկտեմբեր ====
28 Հոկտեմբեր՝ Ժինէթ Նըւէօ Ginete Neveu (ծն.1919) ֆրանսացի ջութակահարուհի


==== Դեկտեմբեր ====
06 Դեկտեմբեր` Մօրուք Կարօ (Կարապետ Աւոյեան, ծն.1875) ազգային-ազատագրական շարժումի գործիչ


== Արտաքին յղումներ ==
1949-ը Պատմութեան մէջ(անգլերէն)Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1949(անգլերէն)
Տալիա Էլ Պըհերի

Տալիա Մահմուտ Քոթըպ Էլ Պըհերի (15 Հոկտեմբեր 1970(1970-10-15), Թանթա, Եգիպտոս), եգիպտացի դերասանուհի, որ 1990-ին յաղթած է «Միսս Եգիպտոս» գեղեցկութեան մրցոյթին եւ այդ նոյն տարին Լոս Անճելըսի մէջ անցկացուած «Միսս տիեզերք» մրցոյթին զբաղեցուցած 27-րդ տեղը:


== Կենսագրութիւն ==
Էլ Պըհերին աւարտած է Հելուան համալսարանը զբօսաշրջիկութեան եւ հիւրանոցային գործի բակալաւրի որակաւորումով եւ աշխատանքի անցած է որպէս մոտել, միաժամանակ հանդէս եկած է Եգիպտոսի արբանեակային հեռուստատեսութեան ժամանցային ծրագրերուն մէջ։ Հանդիսատեսներու կողմէ նկատուած եւ դրուատանքի արժանացած է անոր դերասանական խաղը Ալի էլ Հագարի "Tegeesh neaeesh" երգի հոլովակով: Որպէս դերասանի անոր կայացմանը մեծապէս նպաստած է նաեւ մոտելի դերով հանդէս գալը: Էլ Պըհերիի մասնակցութեամբ առաջին կինոնկարներէն մէկը Ատէլ Իմամի Al Safara fe Al Emara կինոկատակերգութիւնն էր, որտեղ անոր խաղընկերներն էին Հանի Ռամզին, Մուսթաֆա Ամարը, Խալէտ Սալիմը եւ ճանչուած այլ կատակերգու դերասաններ ու երգիչներ:
Հեռուստատեսային իր հարցազրոյցներէն մէկու ժամանակ Էլ Պըհերին ըսած է, որ կը ցանկանար կինոյի մէջ մարմնաւորած հին Եգիպտոսի նշանաւոր թագուհիներէն մէկուն՝ գեղեցկութեամբ ու խելքով աչքի ինկած Նեֆերթիթին:
2008-ին կինոդերասանուհին ամուսնացած է դերասան Ֆարիտ Շաուքիի թոռան եւ կին արտադրող Նահէտ Ֆարիտ Շաուքիի որդու՝ Ֆարիտ Մուրսիի հետ, ունեցած մէկ դուստր (առաջին ամուսնութիւնէն ունեցած աղջիկը ութ ամսական հասակին մահացած էր հազուադէպ հիւանդութեան պատճառով):
Նոյեմբեր 2010-ին էլ Պըհերին համաձայնութիւն տուած է դառնալու բարի կամքի դեսպան:


== Քաղաքական հայեացքները ==
“Al Arabiya” ռատիօհեռուստատեսային ալիքի թղթակիցի հետ ունեցած հեռախօսազրոյցի ժամանակ Էլ Պըհերին իր ուրախութիւնը արտայայտած է Եգիպտոսի 2011-ի անարիւն յեղափոխութեան կապակցութեամբ եւ աջակցութիւն յայտնած իր հայրենիքին մէջ յանուն մարդու հիմնարար ազատութիւններու, քաղաքական բարեփոխումներու, յանուն հայրենի երկրի ու ժողովուրդի պայծառ ապագայի կառուցման գործադրուող ջանքերուն: Ան միաժամանակ ընդգծած է, որ անվտանգութեան, ապահովութեան բացակայութիւնը, առողջ դատողութեան տէր միւս մարդկանց նման, իրեն ալ խիստ կ՛անհանգստացնէ եւ իր երախտագիտութիւնը յայտնած է այն երիտասարդ եգիպտացիներուն, ովքեր փողացային պայքարի խառնակ օրերուն միաւորուածլ ու պաշտպան կանգնած են հանրային ունեցուածքին, մասնաւորապէս՝ թոյլ չեն տուած, որ վնասուին կամ թալանուին թանգարանները, որոնց մեծարժէք ցուցանմուշները գայթակղած էին պղտոր ջուրերու մէջ ձուկ որսալու սիրահարներուն:


== Ֆիլմագրութիւն ==
2002	Mohami khulaa
2003	El Banat
2004	Sana oula nasb
2004	Kan yom hobak
2004	Kalbi younadiek
2005	Harim Karim
2005	Al Bahethat
2005	El-Sefara fi El-Omara
Ahlam Hakikiya
2006	Al Ghawas
2007	Juba


== Արտաքին յղումներ ==
Dalia El  Behery on MSN Arabia
Elghawas (film) website