armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
15 Ապրիլ

15 Ապրիլ, տարուան 105-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 106-րդ) օրն է

Տարուան աւարտին կը մնայ 260 օր 14 Ապրիլ  15 Ապրիլ  16 Ապրիլ 


== Դէպքեր ==
1965. Երեւանի Պետական Համալսարանի գլխաւոր շէնքի բացումը
1989. Անգլիոյ Շեֆիլտի մարզադաշտին մէջ հրմշտոցէն մահացան «Լիվրփուլի» 96 երկրպագուներ


== Ծնունդներ ==

 Տես նաեւ՝ 15 Ապրիլի ծնածներ

1452. Լէոնարտօ տա Վինչի (Leonardo di ser Piero da Vinci, մ.1519) վերածննդի դարաշրջանի իտալացի նկարիչ, քանդակագործ
1894. Նիքիթա Խրուշչով (ռուս.՝ Никита Хрущёв, մ.1971) խորհրդային կուսակցական գործիչ
1904.
Արշիլ Կորքի (անգլերէն՝ Arshile Gorky, մ.1948), ամերիկացի հայազգի նկարիչ
Գուրգէն Գ. Սեւակ (մ.1981) լեզուաբան, հայագէտ
1908. Ֆրետերիք Ֆէյտի, (ֆրանսերէն՝ Frédéric-Armand Feydit, մ.1991) ֆրանսահայ հայագէտ
1982. Սեթ Ռոկըն (անգլերէն՝ Seth Aaron Rogen) գանատացի դերասան
1990. Էմմա Ուաթսըն (անգլերէն՝ Emma Charlotte Duerre Watson) անգլիացի դերասանուհի


== Մահեր ==
 Տես նաեւ՝ 15 Ապրիլի մահացածներ

1865. Ապրահամ Լինքոլն (անգլերէն՝ Abraham Lincoln ծն.1809) Միացեալ Նահանգներու 16րդ նախագահը
 նախորդ օրը անոր վրայ կրակած էր դերասան Ճոն Ուիլքս Պութը
1994. Վարդգէս Պետրոսեան (ծն.1932) հայ արձակագիր, հրապարակախօս, հասարակական գործիչ
1915. Մկրտիչ Գարակէօզեան (ծն.1880/90) հայ բժիշկ
1975. Յարութիւն Տէր Ղազարեան (ծն.1882) հայ բժիշկ եւ ուսումնասիրող


== Տօներ ==

Մշակոյթի համաշխարհային օր
 Պոսնիա Եւ Հերցեկովինա՝ Բանակի օր
 Ղազախստան՝ Սիրահարներու օր
 Վրաստան՝ Սիրոյ օր
 Հիւսիսային Քորէա՝ Արեւի Տօն (Քիմ Իր Սէնի ծննդեան օրը)

15 Ապրիլ


== Արտաքին յղումներ ==
BBC: On This Day
[1] (անգլերէն)
Ռոպըրթ Տրիւզ

Ռոպըրթ Տրիւզի (1936), ամերիկացի պատմագէտ եւ Վանտերպիլթ համալսարանի դասական հնադարեան ուսումնասիրութեան պատուակալ փրոֆէսոր։ 


== Գիրքեր ==
Ռոպըրթ Տրիւզի հեղինակած է 8 պատմութեան գիրքեր, որոնցմէ են՝

1973-ին` «Արեւելեան պատմութեան յունական տեղեկագրութիւնը»,
1988-ին` «Յոյներուն գալուստը. հնդեւրոպական տիրապետութիւնը Եգէականի եւ Մերձաւոր Արեւելքի մէջ»,
1993-ին` «Պրոնզէ դարու աւարտը. պատերազմի մէջ փոփոխութիւններ եւ եղերական վախճանը ՔԱ շուրջ 1200-ին»,
2001-ին` խմբագրած է «Մեծ Անատոլիան եւ հնդկա-խեթ (Indo-Hittite) լեզուներու ընտանիքը»,
2004-ին` «Առաջին հեծեալները` հեծեալ պատերազմի սկզբնաւորութիւնը Ասիոյ եւ Եւրոպայի մէջ»,
2017-ին` ««Ռազմականացում եւ Եւրոպայի հնդեւրոպականացումը»։
Արարատ Միրզոյեան

Արարատ Սամուէլ Միրզոյեան (23 Նոյեմբեր 1979, Երեւան, ԽՍՀՄ), կուսակցական, պետական-քաղաքական գործիչ, ՀՀ 7-րդ գումարման ԱԺ նախագահ (14 Յունուար 2019-էն սկսեալ):


== Կենսագրութիւն ==
Արարատ Միրզոյեանը ծնած է Երեւան, 23 Նոյեմբեր, 1979-ին:


== Կրթութիւն ==
2000-ին աւարտած է Երեւանի Պետական Համալսարանի պատմութեան բաժանմունքի արուեստի բաժինը:
2002-ին աւարտած է ԵՊՀ պատմութեան բաժանմունքը որպէս պատմաբան ստանալով Պսակաւոր արուեստից վկայական (Masters):
2004-ին աւարտած է ՀՀ պետական կառավարման ակադեմիան՝ որպէս պետական ծառայող, պետական կառավարման եւ տեղական ինքնակառավարման մասնագէտ:
2005-ին աւարտած է ՀՀ Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիայի  ասբիրանդուրան (antiperspirant) որպէս պատմական գիտութիւններու թեկնածու։


== Աշխատանքային գործունէութիւն ==
2003-2005 թուականներուն աշխատած է ՀՀ Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիայի Հայոց ցեղասպանութեան թանգարան-ուսումնարանին մէջ՝ որպէս կրտսեր գիտաշխատող:
2005-2007 թուականներուն աշխատած է Հայաստանի ազգային արխիւի մէջ՝ որպէս հասարակական-քաղաքական փաստաթղթերու բաժնի գլխաւոր արխիւագէտ։
2007-2010 թուականներուն աշխատած է «Էյչ-Էս-Պի-ՍԻ Պանք Հայաստան» (HSBC) Փակ բաժնետիրական ընկերութեան (ՓԲԸ) մէջ:
2011-2012 թուականներուն որպէս վերլուծաբան՝ աշխատած է «Ռեկնում» միջազգային լրատուական գործակալութեան մէջ:
2012-2013 թուականներուն աշխատած է Ընտրական համակարգերու միջազգային հիմնադրամի մէջ (IFES)՝ որպէս ընտրողներու իրազեկման ծրագրի համակարգող:
Հոկտեմբեր 2012-էն մինչեւ Փետրուար 2013 դասաւանդած է Երեւանի Պետական Համալսարանին մէջ:
2013-2015 թուականներուն եղած է «Հայաստանի զարգացման նախաձեռնութիւններ» (IDEA) հիմնադրամի «Աուրորա մրցանակ եւ 100 կեանք» (Aurora Prize and 100 Lives) նախաձեռնութեան հետազօտական խումբի ղեկավարը։
2014-2017 թուականներուն աշխատած է որպէս Բազմակուսակցական ժողովրդավարութեան Հոլանտական ուսումնարանի (NIMD) քաղաքական կուսակցութիւններու եւ ռազմավարական ծրագիրներու փորձագէտ։


== Քաղաքական գործունէութիւն ==
Արարատ Միրզոյեանը «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցութեան հիմնադիր անդամ է:
2016-ին հանդիսացած է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցութեան վարչութեան անդամ:
2 Ապրիլ 2017-ին «Ելք» կուսակցութիւններու դաշինքի թիւ 3 ընտրատարածքի տարածքային ընտրական ցուցակով ընտրուած է ՀՀ 6-րդ գումարման Ազգային ժողովի պատգամաւոր:
2018-ին եղած է «Իմ քայլը» շարժումը նախաձեռնող խումբի անդամ:
11 Մայիս 2018-ին նշանակուած է ՀՀ առաջին փոխվարչապետ:
9 Դեկտեմբեր 2018-ին կայացած արտահերթ խորհրդարանական ընտրութիւններուն Երեւան քաղաքի Մալաթիա-Սեբաստիա եւ Շենգավիթ վարչական շրջանները ընդգրկող թիւ 3 ընտրատարածքին մէջ ըլլալով «Իմ քայլը» դաշինքի թեկնածուներէն մէկը՝ ստացած է 25 550 ձայն:
10 Յունուար 2019-ին ստացած է պատգամաւորական յանձնագիրը:
14 Յունուար 2019-ին տեղի ունեցած ՀՀ 7-րդ գումարման Ազգային ժողովի առաջին նիստի ժամանակ ընտրուած է ԱԺ նախագահ 131 կողմ ձայնով:
16 Յունիս 2019-ին տեղի ունեցած «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցութեան 5-րդ համագումարի ժամանակ ընտրուած է Քաղաքացիական պայմանագիր Կուսակցութեան վարչութեան անդամ:


== Պարգեւներ ==
2016-ին պարգեւատրուած է ՀՀ ՊՆ պատուագրով:


== Ընտանիք ==
Ամուսնացած է Գոհար Ապաճեանի հետ, ունի երկու զաւակ։
Թիթիքաքա

Թիթիքաքա լիճը կը գտնուի Անտեան լեռնաշղթային վրայ, Պոլիվիոյ մայրաքաղաք Լա Փազէն մօտաւորապէս 150 քմ հեռու:
Ան աշխարհի ամէնէն բարձր լիճն է, որուն վրայ կարելի է նաւարկել․ իսկ Հարաւային Ամերիկայի ամենամեծ լիճն է։ Բարձրութիւնը 3812 մեթր է, տարածքը՝ 8562 քառ. քմ , լայնքը՝ 80 քմ, երկայնքը`190 քմ: Ամէնէն խորունկ կէտը` 280 մեթր է:
25 գետերու ջուրերը կը թափին լիճին մէջ, ուր գոյութիւն ունին մօտաւորապէս քառասուն կղզիներ, որոնցմէ քանի մը հատը բնակուած են: Այդ կղզիներու բնակիչները յատկապէս ձկնորսներ եւ երկրագործներ են, որոնք պահած են իրենց պարզ ապրելակերպը:
Լիճին ջուրերուն ջերմաստիճանը մօտաւորապէս 12 աստիճան է նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներուն:
Տրէյք (ռափր)

Օպրի Տրէյք Կրեմ (անգլերէն՝ Aubrey Drake Graham, ծնած է 24 Հոկտեմբեր 1986, Թորոնթօ), աւելի յայտնի է պարզապէս Տրէյք, Քանատացի ռեփր, երգերու հեղինակ, դերասան։ «Դորոնթօ Ռեփդորզ» Պասքեթպոլային ակումբի համաշխարհային դեսպան։
Տրէյքը իր երաժշտական գործի ասպարէզի ընթացքին թողարկած է 4 երաժշտանոցային ալպոմ, 5 երաժշտախարն եւ 1 մինի ալպոմ։ Ամբողջ աշխարհի մէջ վաճառած է աւելի քան 5 միլիոն ալպոմ։ Ստացած է 1 Կրեմմի, 3 Juno, 6 BET եւ շարք մը այլ մրցանակներ։


== Կատարողական Արուեստ ==


=== Երաժշտական Ոճ ===
Տրէյքի երգերը հիմնականի հարստութեան, փառքի եւ նախկին հարաբերութիւններու մասին են։ Իր երգերուն մէջ բացի ռեփ կարդալէ, ան նաեւ յաճախ կ՛երգէ։ Հարցազրոյցներէն մէկուն ընթացքին ան ինքզինք համարած է որպէս «յաջող ռեփ կարդացող եւ երգող առաջին մարդը»:


=== Ոգեշնչող Կատարողներ ===
Տարբեր հարցազրոյցներու Տրէյքը նշած է, որ իրեն ամենաշատ ոգեշնչող կատարողներն են ռեփրներ Քանյէ Ուեսթը, Ճէյ Զին, Լիլ Ուէյնը եւ երգչուհի Ալիյան:


== Սկաւառակագրութիւն ==


=== Երաժշտանոցային Ալպոմներ ===


=== Մանր Ալպոմներ ===


=== Հաւաքածո Ալպոմներ ===


=== Երաժշտախառն ===


== Արտաքին Յղումներ ==
Պաշտօնական կայք
1697 թուական

1697 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 97րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1697 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1697 մահեր
Դիտակ (ամսագիր)

Դիտակ, հանրամատչելի ամսագիր։ Լոյս կը տեսնէ Մայիս 1996-էն, 2000-ի Մայիսէն՝ երկամսեայ։ Սեփականատէր եւ գլխաւոր խմբագիր՝ Սեմ Բագուսլեան։ Գործադիր տնօրէն՝ Աւետիս Չափարեան։
Աշխատակցած են Մարտիրոս Գաշաքճեանը, Վարուժան Թենպէլեանը, Սալբի Ճուլֆայեանը, Լենա Գարայեան-Բագուպրսնր, Սոնիա Նիկոլրսնը, Պետրոս Անպդեանը, Վաչէ Վասիեանը, Մկրտիչ Պուրոուքեանը, Յակոբ Պեքեարեանը, Վարդան Զորենցը եւ ուրիշներ։ Լոյս կ՚ընծայէ Հայաստանէն եւ սփիւռքահայ տարբեր համայնքներէն ազգային, հասարակական, տնտեսական, մարզական, մշակութային եւ այլ լուրեր ու յօդուածներ, գեղարուեստական ստեղծագործութիւններ։
Ժաքլին Քենետի Օնասիս

Ժաքլին Փուվիէ Քենետի Օնասիս, (28 Յուլիս 1929-19 Մայիս, 1994)
1961-1963 թուականներուն եղած է ԱՄՆ-ի առաջին տիկինը։
Մասնագիտութեամբ լրագրող։ 1953-ին ամուսնացած է ԱՄՆ-ի 35-րդ նախագահ Ճոն Քենետիին հետ։ 1960-ական թուականներուն ամերիկացիներուն համար դարձած է ազգային խորհրդանիշ: 
1963-ին, երբ Ճոն Քենետի կը սպաննուի, ան երկար չ'ողբար ամուսինին մահը. 20 Հոկտեմբերին կ'ամուսնանայ Արիստոտել Օնասիսին հետ։ Սակայն այդ ամուսնութեան մէջ ալ երջանկութիւն չի գտներ։
Ժաքլինին սիրային արկածախնդրութիւններուն հերոսները եղած են Ֆրենք Սինաթրան, նշանաւոր լրագրող Փիթըր Հեմիլ, գործարար Մորիս Թեմպլսմեն եւ այլն։ Օնասիսի մահէն ետք, Ժաքլինին կը մնայ հսկայ հարստութիւն մը, որուն շնորհիւ ան կ'ապրի ճոխ կեանք մը։
64 տարեկանին ան կ'ախտորոշուի քաղցկեղով։ Կը մահանայ 19 Մայիս 1994-ին։ Կը թաղուի ամուսինին կողքին։


== Մանկութիւն Եւ Պատանեկութիւն ==
Ժաքլին Փուվիէն ծնած է 28 Յուլիս 1929-ին Նիւ Եորքի Սաութհեմփթըն արուարձանին մէջ, Ճոն Փուվիէ Գ.-ի եւ Ժանեթ Նորթըն Լիի ընտանիքին մէջ։ Մօր ընտանիքը ունէր իռլանտական ծագում, իսկ հօր ընտանիքը՝ ֆրանսական եւ անգլիական։ 1933-ին ծնած է անոր քոյրը՝ Քարոլայն Լին։ Ժաքլինին ծնողները ամուսնալուծուած են 1940-ին եւ 1942-ին մայրը ամուսնացած է միլիոնատէր, Standard Oil-ի ժառանգորդ՝ Հիու Օչինկլոսին հետ։ Այդ ամուսնութենէն ծնած են երկու երեխաներ. Ժանեթ եւ Ճէյմս Օչինկլոսները։ կանուխ տարիքէն Ժաքլին աչքի ինկած է իբրեւ բացառիկ ձիավար։ Ան կը սիրէր նաեւ նկարչութիւնը եւ ընթերցանութիւնը։


== Կրթութիւն ==
Ժաքլին ուսանած է Holton-Arms School-ի մէջ, Մերիլենտ (1942-1944) ինչպէս նաեւ տիկ. Պորտըրի  դպրոցը, որ կը գտնուի Ֆարմինկթընի, Քոնեքթիթուտ նահանգին մէջ (1944-1947), 1947-ին յաճախած է Վասսար-քոլէճ (Նիւ Եորք)։ Մեկնած է Փարիզ, որպէսզի կատարելագործէ ֆրանսերէնը, շփուի եւրոպական մշակոյթի եւ գրականութեան հետ, արտասահմանի մէջ ուսում ստանալու համար։ Վերադառնալով ԱՄՆ, ուսանած  է Ճորճ Ուաշինկթըն համալսարանին մէջ։ 1951-ին ստացած է արուեստի ֆրանսական գրականութեան վկայական։ Համալսարանը աւարտելէ ետք, քրոջ՝ Քարոլայն Լիին հետ կը մեկնի Եւրոպա, ուր իր քրոջ հետ համատեղ կը գրէ միակ ինքնակենսագրական գիրքը «Իւրայատուկ ամառ»։ Անիկա միակ հրատարակութիւնն է, ուր կան իր նկարները։ Համալսարանը աւարտելէ ետք, կը դառնայ The Washington Times-Herald օրաթերթին թղթակիցը։ Փուվիէն հետագային կը շարունակէ ուսումը՝ ԱՄՆ-ի Պատմութիւնը, Ճորճթաունի համալսարանին մէջ (Ուաշինկթըն)։


=== ԱՄՆ-ի Առաջին Տիկին ===

8 Նոյեմբեր 1960-ին, նախագահական ընտրութիւններուն Ճոն Քենետին կը յաղթէ հանրապետական Ռիչըրտ Նիքսընին։ Երկու շաբաթ ետք կը ծնի անոնց առաջին որդին՝ Ճոն կրտսերը։ 20 Յունուար 1961-ին Ժաքլին Քենետին կը դառնայ ամէնէն երիտասարդ (31 տարեկան) առաջին տիկիններէն մէկը եւ կը վայելէ ամերիկացիներուն յարգանքը։
Քացաղրելի

Քացաղրելի (յուն․՝ Κατσαγρέλλι)․  Ասթիփալէայի ժայռակղզիակ, Տոտեքանիսա, Էգէական ծով, Յունաստան։


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==
Քացաղրելի Ասթիփալէա քաղաքապետութեան մաս կը կազմէ։  Տարածութիւնն է 0,064 քլ․²։  Կը գտնուի Ասթիփալէայի արեւմուտքը։  


== Բնապահպանում ==
Կղզիակը (ինչպէս նաեւ դրացի կղզիակները) յայատարարուած է  NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), ջրահատ (shearwater) թռչուններուն համար։
Արբուն Տայեան

Արբուն Տայեան (6 Յունուար 1912(1912-01-06), Պարտիզակ (Քոճայելի), Բաշիսքելե, Քոճաէլի, Թուրքիա - 3 Ապրիլ 1983(1983-04-03), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), հայ թարգմանիչ, բանասէր։ Ստորագրած է նաեւ Արբուն Տայեցի։


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Պարտիզակի մէջ։ Նախնական ուսումը ստացած է Մաքրգիւղի տարրական դպրոցին մէջ (Կ. Պոլիս), եւ ապա՝ Գատըգիւղի Մխիթարեան որբանոցին մէջ, որուն տնօրէնը հօրեղբայրն էր՝ Մխիթարեան միաբան ու բանասէր՝ Հայր Եսայի Տայեցին։
Տայեան ընտանիքը 1922-ին փոխադրուած է Իտալիա, ուր ուրիշ ազգական մը՝ Հ. Ղեւոնդ Տայեան (1884-1968), յայտնի շարականագէտ, Ս. Ղազարի վանքը կ՚ապրէր։
Արբուն 1923-1927-ին ուսումը շարունակած է Վենետիկի Մուրատ-Ռափայէլեան վարժարանին մէջ, իսկ շրջանաւարտ ըլլալէ ետք, Միլան փոխադրուած։


== Գործունէութիւն ==
1929-ին, 17ամեայ պատանին, ներգաղթած է Խորհրդային Հայաստան։ 1931-ին Երեւանի միամեայ մանկավարժական դասընթացին հետեւելէ ետք, 1932-1933-ին ուսանած է Երեւանի պետական համալսարանին մէջ։ Այնուհետեւ, տասնչորս տարի աշխատած է իբրեւ սրբագրիչ «Սովետական Հայաստան», «Գրական թերթ», «Բանուորական Երեւան» թերթերուն եւ «Սովետական գրականութիւն» ամսագրին մէջ, մինչեւ 1948։
Յաջորդ երկու տասնամեակներուն, Տայեան արհեստավարժ թարգմանիչ եղած է։ 1947-ին, 35 տարեկանին, ան հրատարակած է «Աստուածային կատակերգութիւն» գործի առաջին մասը՝ «Դժոխք», որուն հետեւած են միւս երկու մասերուն թարգմանութիւնները՝ 1952-ին եւ 1959-ին։ Այս 12ամեայ աշխատանքին հրատարակութիւնը մէկ հատորով տեղի ունեցած է 1969-ին։ Տայեան, որ նաեւ հմուտ էր ֆրանսերէնի, թարգմանած է Կի տը Մոփասանէ (1951, 1961), Օնորէ տը Պալզաքէ (1956, 1964), Անատոլ Ֆրանսէ (1959), Փրոսփէր Մերիմէէ (1964) եւ Ֆրանսուա Մօրիաքէ (1964) գործեր։
Թարգմանիչը խմբագրական աշխատանքի վերադարձած է իբրեւ Գիտութիւններու Ակադեմիայի հրատարակչական-խմբագրական մարմնի անդամ 1967-1970ին։ Այնուհետեւ գիտական աշխարհ մտած է, նախ՝ Ակադեմիայի Արուեստի հիմնարկին մէջ (1973-1977) եւ ապա իբրեւ Մանուկ Աբեղեանի անուան Գրականութեան հիմնարկի գիտաշխատող։
1974-ին թարգմանած է քանդակագործ Պենվենութօ Չելլինիի յուշերը, իսկ 1975-ին «Աստուածային կատակերգութեան» թարգմանութեան վերանայուած հրատարակութիւնը կատարած է։
1982-ին Տայեան հրատարակած է «Դանտէի “Աստուածային կատակերգութեան” բանաստեղծական արուեստը եւ թարգմանական պրոբլեմները» ուսումնասիրութիւնը։ Տանթէի գլուխ-գործոցին երրորդ բարեփոխուած հրատարակութիւնը լոյս տեսած է 1983-ի սկիզբներուն։ Երեք ամիս ետք, 6 Ապրիլին, բեղուն թարգմանիչը իր մահկանացուն կնքած է Երեւանի մէջ։
Զարա

Զարա՝ հագուստի եւ զարդարանքի ընկերութիւն մըն է, հաստատուած Արդէխիօ, Կալիցիայի մէջ։ Ընկերութիւնը հիմնած է Ամանջիոյ Օրդեկան եւ Ռոզալիա Մերան 1975-ին։ Զարան անդամ է Ինտիդէգս համաշխարհային ընկերութեան մէջ, որ կը նախատեսուի որպէս աշխարհի ամենամեծ հագուստի ընկերութիւններէն մէկը։ Ինտիդէգսը կ'ընդգրկէ նաեւ՝ Մասսիմօ Տուդդին, Փուլ Անտ Պէրը, Եուդէրգը, Սդրատիվարիոսը, Օյշօն եւ Պըրշգան։
Կ'ըսուի որ Զարան կ'ուզէ մէկ շաբթուայ ժամանակամիջոց որպէսզի ըստեղծէ նոր հագուստի ձեւաւորումներ, բաղդատելով միւս ընկերութիւններուն որոնք կ'ուզեն մոտ 6 ամիս։ Ան ամէն տարի կ'իջեցնէ 12,000 նորաձեւութիւններ ամբողջ աշխարհի վրայ։ Ան իր արտադրութիւնները կ'ընէ աղքատ երկիրներու մէջ։ Ան կեդրոնացած է նոր խանութներ բանալու աշխարհի վրայ գան՝ գովազդներու վրայ ծախսել։
Անոր շահերը հասած են մոտ 11.594 միլիար Եուրո ըստ 2014-ի վիճակագրութեան։


== Խանութները աշխարհի վրայ ==
Աշխարհի վրայ կան աւելի քան 2000 Զարայի խանութներ, որոնք կը գնտուին 88 երկիրներու մէջ։
Զարան կը գտնուի գնումի զբոսավայրերու մէջ եւ աշխարհի ամենայայտնի թաղերուն մէջ։ Զարան ունի խանութներ Նիու Եորքի Ֆիֆդ Աւենիու թաղին մէջ, Օգսֆորտ թաղին մէջ՝ Լոնտոն, Գալ Սէրանօ Մատրիտի մէջ, Վիա Տէլ Գորզո Հռոմի մէջ, Շան-Էլիզէ Փարիզի մէջ եւ ուրիշ այլ շրջաններու մէջ։
425 (թիւ)

425 (չորս հարիւր քսանհինգ) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 424-ի եւ 426-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A034962  երեք յաջորդական պարզերու գումար է՝ 425=137+139+149
երեք ձեւով երկուական քառսիներու գումար է՝ 425=202+52=192+82=162+132
 Alt   425  գործադրելիս կը ստացուի կիւրեղեան й տողատառը
425 Քորնելիա աստեղնեակի կարգային թիւն է
10 Ապրիլ

10 Ապրիլ, տարուան 100-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 101-րդ) օրն է

Տարուան աւարտին կը մնայ 265 օր 9 Ապրիլ  10 Ապրիլ  11 Ապրիլ 


== Դէպքեր ==
1959. Ճափոնի ապագայ կայսր Աքիհիթոն ամուսնացաւ Միչիքոյի հետ
1963. ամերիկեան USS Threcher սուզանաւի կործանուելու զոհ դարձան 129 նաւաստիներ
1970. Փոլ ՄքՔարթնին ազդարարեց Պիթըլզ խումբէն ելլելու մասին
1971. Փինկ-փոնկի դիւանագիտութիւն. Չինաստանը կը հիւրընկալէ թենիսի ամերիկեան խումբը
1992. Մարաղայի կոտորածը
 կատարած են ազրպէյճանական զինեալները Մարաղա գիւղին մէջ: Սպաննուեցաւ հինգ տասնեակին մօտ հայ բնակիչ
2010. Ռուսիոյ Սմոլենսք քաղաքին մօտ կործանուեցաւ լեհական Տու-154Մ օդանաւը զոհուեցին ներսի բոլոր 96 անձինք, որոնց մէջ էին Լեհաստանի նախագահ Լեխ Քաչինսքին եւ անոր տիկինը


== Ծնունդներ ==

 Տես նաեւ՝ 10 Ապրիլի ծնածներ

1834. Եղիա Տնտեսեան (մ.1881, Կ.Պոլիս) հայ տպագրիչ
1903. Վազգէն Անդրէասեան (Vazken Andréassian, մ.1995) ֆրանսահայ ճարտարագէտ
1932. Օմար Շարիֆ (Omar Sharif, մ.2015) եգիպտացի դերասան
1987. Շէյ Միչըլ (Shannon Ashley 'Shay' Mitchell) քանատացի դերասանուհի եւ գեղեցկուհի


== Մահեր ==

 Տես նաեւ՝ 10 Ապրիլի մահացածներ

1918. Գրիգոր Յակոբով (Յակոբոֆ, ծն.մօտ 1870, Կ.Պոլիս) հայ բժիշկ
1981. Հենրի Գաբրիէլեան (ծն.1903, ԱՀ) հայ փիլիսոփայ


== Տօներ ==
Դիմադրութեան շարժման համաշխարհային օր
10 Ապրիլ


== Արտաքին յղումներ ==
BBC: On This Day
[3] (անգլերէն)
136 (թիւ)

136 (հարիւր երեսունվեց)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ մըն է 135-ի եւ 137-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
առաջին տասնվեց բնական թիւերու գումարն է
նիշերու խորանարդներու գումարը 13+33+63=244, որու նիշերու խորանարդներու գումարը 23+43+43=136 է
136 Աւստրիա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 136 -ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան И (ի) տառը
Տարուայ 136րդ օրն է Մայիս 16-ը (նահանջ տարիներուն՝ Մայիս 15-ը)
Յակոբ Պայրամեան

Յակոբ Պայրամեան (անհայտ, Քիլիս - 20-րդ դար), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Հալէպի նահանգի Քիլիսի գաւառակի կեդրոն Քիլիս քաղաքին մէջ։ Աւարտած է Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանի բժշկական բաժինը։
1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ որպէս զինուորական բժիշկ ծառայած։ 1917 թուականին Պաղեստինի ռազմաճակատի վրայ, գերի ինկած է անգլիացիներու ձեռքը։ 1918 թուականին թուրքերու պարտութենէն եւ պատերազմի աւարտէն ետք, ազատած է գերութենէ ու վերադարձած՝ Քիլիս։ 1918-22 թուականներուն, Քիլիսի մէջ զբաղած է բժշկութեամբ։


== Գրականութիւն ==
Պայրամեան Ալիշան Ա., Կիլիզա. Հայկական Քիլիս, Երեւան, 2001։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
1818 թուական

1818 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 18րդ տարին


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1818 ծնունդներ

Նոյեմբեր 9՝ Իւան Թուրկենեւ (ռուս.՝ Иван Сергеевич Тургенев, մ.1883), ռուս գրող
Անյայտ օրով՝
Գէորգ Ախվերդեան (մ.1861), բժիշկ, բանասէր


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1818 մահեր
Ամերիկայի Հայկական Թանգարան

Ամերիկայի հայկական թանգարան (անգլերէն՝ Armenian Museum of America, AMA), Հայաստանի պատմութեան թանգարանէն եւ Երուսաղէմի Հայոց Պատրիարքութեան թանգարանէն ետք հայկական թանգարանային ամենակարեւոր հավաքածոն է։ Հիմնադրուած է 1971 թուականին։


== Պատմութիւն ==
Թանգարանը նախապէս կոչուած է Ամերիկայի հայկական գրադարան եւ թանգարան (անգլ.՝ Armenian Library and Museum of America, ALMA)։ 2013 թուականին թանգարանը վերանուանուած է եւ ներկայիս կը կոչուի Ամերիկայի հայկական թանգարան՝որպէսզի անցնի խոշոր թանգարաններու կարգավիճակին եւ որպէս այդպիսին ճանչցուի։ Թանգարանի նպատակն է հաւաքել եւ պահպանել հայկական մշակութային արժէքները, ապահովել անոնց փոխանցումը յաջորդ սերունդներուն։ Ամերիկայի հայկական գրադարանի եւ թանգարանի պատմութիւնը սկսած է 1971 թուականին, երբ խումբ մը հայեր նախաձեռնեցին հայերէն գիրքերու ու հայկական եկեղեցիին պատկանող տարբեր իրերու հաւաքագրումը Մասաչուսէթս նահանգի Պելմոնտ քաղաքին մէջ։ 1985 թուականին, երբ արդէն հաւաքուած էր հարուստ հավաքածոյ մը, ներկայացուեցաւ հանրութեան։ Թանգարանը 1988 թուականին տեղափոխուած է քաղաքի կեդոնը գտնուող քառայարկ շէնք մը՝ ի յիշատակ Ստեփան Բաբգէն Մուպարի եւ անոր կնոջ՝ Մարիամ Մուգարի։


== Թանգարան ==
Թանգարանը ունի շուրջ 20 հազար նմոյշ (որոնց կարգին 5000 հնադարեան եւ միջնադարեան հայկական մետաղադրամներ, ազգային տարազներ, աւելի քան 3000 ձեռագործ, 180 հայկական գորգեր, ուրարտական եւ կրօնական նմուշներու ընդարձակ հաւաքածոներ, ձեռագրեր, նոթաներ, քարտէսներ, լուսանկարներ)։ Թանգարանի հաւաքածոն յարատեւ կ'ընդլայնի։ Թանգարանը բազմաթիւ հաւաքածոներ ձեռք բերած է Պետուքայեան ընտանիքէն, մեծ թիւով նշագրուած հայկական գորգեր՝ Արթիւր Կրէկորեանէն, Ղարաբեան ընտանիքէն՝ Կիւթախիոյ խեցեգործական ապրանքներ։ Թանգարանը ձեռք բերած է լուսանկարիչ Եուսոֆ Քարշի հաւաքածոն, Նորթան Դոձի հաւաքածոյէն յետխորհրդային շրջանի նկարներ եւ շատ այլ ցուցանմոյշներ։


== Գրադարան ==
Մեսրոպ Պոյաճեանի անուան հետազօտական գրադարանին մէջ կան է շուրջ 27 հազար՝ գիրքեր՝ հայերէն, անգլերէն եւ այլ լեզուներով, պարբերականներ, պաստառներ, փաստաթուղթեր եւ քարտէսներ։ Գրադարանի հպարտութիւնը եւ ամէնէն նշանակալից նմոյշը 1915-ի Մեծ Եղեռնէն փրկուած հայորդիներու պատմածներու ձայնագրութեան հաւաքածոնն է։։


== Նախաձեռնութիւններ ==
Թանգարանը ստեղծած է շարժական շարք մը ցուցահանդէսներ, որոնցմէ հիմնական երեքը կը կրեն «Ովքեր են հայերը», «Կամաւոր» եւ «Հայոց շարունակուող ցեղասպանութիւն. մահ, հերքում եւ պղծում» անուանումները։
Երուանդ Քոչարի Թանգարան (Երեւան)

Երուանդ Քոչարի թանգարան, կը գտնուի Երեւան քաղաքին մէջ, բացուած է  22 Յունիս1984-ին՝ Երուանդ Քոչարի արուեստանոցի հիմքի վրայ։ Աշխարհի միայն երկու թանգարանի մէջ կարելի է տեսնել Քոչարի տարածական նկարներէն՝ Երուանդ Քոչարի եւ Փարիզի Ժ. Պոմպիտիի կեդրոնին մէջ։ Երուանդ Քոչարի թանգարանը տարածաշրջանին մէջ պատմական աւանգարդի ուսումնասիրման եւ հանրահռչակման կարեւոր կեդրոն կը հանդիսանայ:


== Պատմութիւն ==
Թանգարանի շէնքը կը գտնուի բնակելի շէնքի առաջին յարկին վրայ, ուր նկարիչը ապրել եւ ստեղծագործած է 1946-1959-ականներուն, յետագային թանգարանին աւելցած է 3 սրահներ, ուր ցուցադրուած է արուեստագի «Թիֆլիսեան», «Փարիզեան», «Երեւանեան» շրջաններու ստեղծագործութիւններ՝ գրաֆիկական, գեղանկարչական աշխատանքներ, քանդակներ, սեղմումով գործեր, կողոթներ քանդակներ, մանրակերտեր, ինչպէս նաեւ բացառիկ արժէքաւոր փաստաթուղթեր։
2001-ին թանգարանը ենթարկուած է հիմնանորոգման:
Թանգարանը կ՚իրականացնէ 5 լեզուներով զբօսապտոյտներ՝ Հայերէն, ռուսերէն, անգլերէն, գերմաներէն, ֆրանսերէն:
Թանգարանին մէջ կը կազմակերպուին դասախօսութիւններ, շնորհանդէսներ, համերգներ, ցուցահանդէսներ:
Թանգարանի երկրորդ յարկի սրահին մէջ ԱԱպրիլ 2017-էն կը գործէ «Քոչար» արուեստի արուեստանոցը: Արուեստանոցը կ՚իրականացնէ իր հիմնական գործունէութիւնը, ուր հաշուի կ՚առնուին տարիքային առանձնայատկութիւններուն համապատասխան չափորոշային պահանջները եւ հենքային ուսումնական ծրագիրով նախատեսուած ժամաքանակի բաշխումը: Դասընթացքը կ՚իրականացուի երկու հիմնական փուլերով՝ նկարչութիւն կամ կիրարկութիւն եւ արուեստի պատմութիւն: Կը կարեւորուի Գունանկարչութիւնը, քանի որ այն շրջապատող իրականութեան գունային բազմազանութեան հարստութեան եւ ներդաշնակութեան ընկալման եւ պատկերման միջոց է: Իսկ արուեստի պատմութիւն՝ արուեստի բնագաւառէն տեսական գիտելիքներու ձեռքբերման եւ ընդհանուր աշխարհայեացքի ընդլայնման միջոց է: Աշակերտները կը ծանօթանան կերպարուեստի ժանրերուն, ուղղութիւններուն անոնց առանձնայատկութիւններուն, կը ծանօթանան յայտնի արուեստագէտներու ստեղծագործական ուղիին:


== Միջոցառումներ ==
Թանգարանը կ՚իրականացնէ տարաբնոյթ միջոցառումներ որոնցմով փորձ կ՚առանուի հանրահռչակել Երուանդ Քոչարի արուեստը: Թանգարանը կ՚իրականացնէ նաեւ շարք մը արտագնայ պտոյտներ:


== Թանգարանի տնօրէններ ==
Թանգարանի տնօրէնն է Կարինէ Քոչարը։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական կայք
Մկրտիչ Աճէմեան

Մկրտիչ Աճէմեան (10 Նոյեմբեր 1838(1838-11-10), Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 28 Օգոստոս 1917(1917-08-28), Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն), հայ բանաստեղծ ու թարգմանիչ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1838-ին Օրթագիւղ, Կ. Պոլիս։ Նախնական կրթութիւնը ստացած էր իր ծննդավայր թաղամասի Թարգմանչաց, ապա՝ Նարեկեան եւ, այնուհետեւ, Բերայի Մխիթարեան վարժարաններուն մէջ։ Ապա՝ որպէս ջանասէր աշակերտ, կը ղրկուի Վենետիկ եւ կ՛ուսանի Մուրատ Ռափայէլեան վարժարանին մէջ՝ աշակերտելով եւ կրելով շեշտակի ազդեցութիւնը հայր Ղեւոնդ Ալիշանի։ 


== Գործունէութիւն ==
1858-ին վերադառնալով Պոլիս նուիրուած է գրականութեաբ։ Օսմաներէնի ու եւրոպական լեզուներու իր հմտութեան շնորհիւ,  երկար ժամանակ պաշտօն վարած է Պոլսոյ հեռագրական եւ թղթատարական վարչութտան մօտ, որուն յարգուած պաշտօնեան մնացած է մինչեւ իր մահը։
Ընտրուած է ազգային երեսփոխան, նաեւ՝ թաղական խորհուրդի անդամ։
1860-ականներու վերջերէն մնայուն մասնակցութիւն բերած է Պոլսոյ հայութեան մշակութային կեանքին, յատկապէս թատերական ասպարէզէն ներս։ Առաւելաբար գրած է բանաստեղծութիւններ, բայց իր ժամանակն ու գրիչը կը նուիրած է նաեւ թատերական գործերու յօրինման ու եւրոպական ծանօթ հեղինակներէ թարգմանութեանց։


== Գործերէն ==
«Լոյս եւ Ստուեր»,
«Գարնան Հովեր», բանաստեղծութիւններու ժողովածու (1892),
«Թրթռուն յանգեր - Խունկի բուրումներ» բանաստեղծութիւններու ժողովածու (1908):


== Թարգմանութիւններ ==
Թարգմանութիւններ կատարած է Շիլլերի, Լամընէի, Լա Ֆոնթէնի, Պերանժէի եւ ֆրանսացի այլ գրողներու հռչակաւոր գործերէն, որոնք եւ մէկտեղուած ու առանձին հատորով լոյս տեսած են 1911-ին՝ «Զանազան թարգմանութիւնք» խորագրով։


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ․ Մկրտիչ Վարդ․ Պոտուրեան, 1938 Պուքրէշ, Ա․ հատոր, էջ 114։
«Ժամանակ» օրաթերթ, 23 Յուլիս 2009, էջ 2։
Յարութիւ Փաշապէզեան

Յարութիւ Փաշապէզեան, բնիկ Սիսեցի, ծնած 1878-ին։ Պէյրութ եկած 1903-ին որպէս բժիշկ ուսանող Ֆրանսական Համալսարանի։ Հաստատուած Իզմիր, ուր 1922-ի դէպքերուն նահատակուած: