armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Տաքար մրցաշարք

Տաքար մրցաշարք (ֆրանս․՝ Rallye Dakar, անգլ․`Dakar Rally)․ ծանօթ նաեւ որպէս Փարիզ-Տաքար Ռալի եւ աւելի ուշ պարզապէս Փարիզ-Տաքար (Rallye Paris-Alger-Dakar, Paris-Dakar)։ Կառքերու մրցաշարք, ու կը սեպուի շարժակ կառքերու դժուարագոյն մրցումներէն մէկը։ 


== Պատմական ակնարկ ==

Մրցաշարքին կազմակերպումի գաղափարը կ՛ունենայ ֆրանսացի վարորդ Թիերի Սապին։ Ան 1977-ին Ապիճան-Նիս մրցաշարքին ընթացքին կը կորսնցնէ ուղղութիւնը եւ կը կորսուի։ Կ՛անդրադառնայ թէ անապատը յարմար վայր մըն է ուր ինքնաշարժներու մրցումներու սիրահարները կրնան փորձել իրենց կարողութիւնները։ Դեկտեմբեր 1977-ին կը կազմակերպէ Փարիզէ-Տաքար առաջին մրցաշարքը եւ այնուհետեւ կեանքը կը նուիրէ անոր կազմակերպութեան։ 
Առաջին մրցաշարքը սկիզբ կ՛առնէ Փարիզէն 26 Դեկտեմբեր 1978-ին եւ կը վերջանայ 14 Յունուար 1979-ին Տաքար (Սենեկալ)։ 182 կառքեր կը մասնակցին եւ պէտք էր ճեղքէին 10․000 քլ․ մինչեւ հասնին վերջին հանգրուանը՝ Տաքար, ուր միայն 74 կը կարողանան հասնիլ։ Ալեն Ժենեսթիէ (ինքնաշարժ) Քիրիլ Նըվօ (հեծանիւ) եւ Ժան Ֆրանսուա Տիւնաք, Ժան Փիեռ Շափել, Ֆրանսուա Պօ (բեռնասայլ) յաղթական կը հանդիսանան։
Մրցաշարքը արագօրէն լայն ժողովրդականութիւն կը ստանայ եւ 1980-ին 216 կառքերով սկիզբ կ՛առնէ, 1981-ին՝ 291, իսկ 1982-ին՝ 382։

Մրցաշարքը 1979-էն ի վեր կը կատարուի։ Մինչեւ 2007, մրցաշարքին գրեթէ ամբողջ ընթացքը տեղի կ՛ունենար Ափրիկէ։ Ուրբաթ 4 Յունուար 2008-ին, մրցաշարքը չսկսած, ժամը 12։30-ին «Տաքար 2008»-ի կազմակերպիչները կ՛որոշեն մրցաշարքին ջնջումը «ապահովութեան» պատճառաբանութեամբ․ մրցաշարքին տեւողութեան ընթացքին փուլերէն ութն պիտի կատարուէին Մաւրիթանիա, ուր սակայն սպաննուած էին ֆրանսացի 4 զբօսաշրջիկներ։ 2009-ին մրցաշարքը տեղի կ՛ունենայ Ամերիկայի ցամաքամասը՝ Արժանթին եւ Չիլէ․ մեկնակէտը եւ վերջին հանգրուանը Պուէյնոս Այրես ըլլալով։
2023-ի մրցաշարքը (45-րդ) տեղի ոունեցաւ Սաուտի Արաբիա, 31 Դեկտեմբերէն 2022 - 15 Յունուար 2023։


== Զոհեր ==
Մրցաշարքին պատմութեան ընթացքին, ըստ պաշտօնական աղբիւրներուն, զոհուած են 63 վարորդներ։


== Ախոյեաններ ==

Ախոյեաններուն շարքը երկայն է։ Ամենէն տիտղոսաւոր վարորդներն են՝


==== Ինքնաշարժ ====
Սթեֆան Փիթըրհանսել․ Ֆրանսա, 8 անգամ ախոյեան։


==== Հեծանիւ ====
Սթեֆան Փիթըրհանսել․ Ֆրանսա, 6 անգամ ախոյեան։


==== Բեռնասայլ ====
Վլատիմիր Շական․ Ռուսիա, 7 անգամ ախոյեան։


==== Քառանիւ հեծանիւ (quad) ====
Մարքոս Փաթրոնելի․ Արժանթին, 3 անգամ ախոյեան,
Իկնասիօ Քասալէ․ Չիլէ, 3 անգամ ախոյեան։


==== SSV ====
Ֆրանչիսքօ Լոփեզ Քոնթարտօ․ Չիլէ, 2 անգամ ախոյեան։
         


== Տե՛ս նաեւ ==
Աքրոփոլիս Ինքնաշարժներու Մրցաշարք
Մոնաքոյի մրցաշարք
Մոնաքոյի Շրջագիծը
Մարիա Քիուանուքա

Մարիա Քիուանուքա (Կաղապար:Ած), ուգանտացի տնտեսագէտ, գործարար կին եւ քաղաքական գործիչ, Ուգանտայի ֆինանսներու նախարար (27 Մայիս 2011 - 1 Մարտ 2015 ): 2015-ին Ուգանտայի նախագահի ֆինանսական հարցերով աւագ խորհրդատուն է եւ պատասխանատու է Պրետօն Վուտսի համակարգի համար:
Նախքան կառավարութեան կազմին մէջ նշանակուիլը եղած է Radio One-ի եւ անորքոյր ռատիօկայանի՝ Radio Two-ի գլխաւոր գործադիր տնօրէն, որտեղ անոր ընտանիքին կը պատկանի բաժնետոմսերու մեծ մասը: Եղած է նաեւ Aga Khan հիմնադրամի (Արեւելեան Ափրիկէ), Nabagereka Development Trust- ի, Նկումպայի համալսարանի, Ուգանտայի զարգացման պանքի եւ Stanbic Bank Uganda Limited-ի տնօրէններու խորհուրդի անդամ:


== Արտաքին յղումներ ==
Full List of Ugandan Cabinet Mininisters, 27 May 2011
Interview With Maria Kiwanuka In 2012
Կոնդակ

Կոնդակ (յունարէն՝ κοντάκιον), Հայրապետական թուղթ, հովուական գիր։
Ունի տարբեր կիրառումներ.

Կոնդակ - հայ մատենագրութեան մէջ եւ եկեղեցական կիրառութիւններուն մէջ՝  կը նշանակէ կաթողիկոսական (երբեմն նաեւ առաջնորդ-եպիսկոպոսի) թուղթ, նամակ, ուղերձ, շրջաբերական, կտակ։ Այսօր եւս կոնդակին գլանաձեւ փաթոյթի ձեւ կը տրուի, ճակատը կը զարդարուի՝ կաթողիկոսական-եպիսկոպոսական խորհրդանիշանով եւ մանրանկարներով։ Կ՛ունենայ պատմական քաղաքական, ընկերա-տնտեսական, իրաւա-վարչական, ազգային-հասարակական, մշակութային, կրթական եւ այլ բովանդակութիւն։ Ուստի  կոնդակը երբեմն ալ կարեւոր պատմական սկզբնաղբիւր է։
Կոնդակ - գլանաձեւ ձող, գաւազան, փաթոյթ։
Կոնդակ - հոգեւոր օրհներգ, յորդորակ, տաղ, մաղթանք։ V-VII դարերուն ուղղափառ եկեղեցիներուն մէջ՝ երգասացութեան հիմնական ժանր։


== Աղբիւրներ ==
Մեսրոպ Ա. Քհնյ. Պետրոսեան

Տ. ՄԵսրոպ Ա.Քհնյ.Պետրոսեան (1946|1946]]), Աւազանի անունով Վարուժամ, որդի Պետրոսի եւ Աղաւնիի, ծնած է Գամիշլի, 1946|1946]]-ին։


== Կենսագրութիւն ==
Նախակրթուլթիւնը ստացած է Գամիշլիի Ազգ. Եփրատ վարժարանէն, զոր աւարտելէ ետք 1958-ին, տարի մըն ալ հետեւած է միջնակարգի դասերուն, բայց ենտանիքի նիւթական դժուարութեան պատճառով չէ կրցած ուսումը շարունակել։ ԱՅսուհանդերձ, ուսման հանդէպ ունեցած սէրը զինք մղած է եկեղեցական կրթութիւն ստանալու դպրեվանքի մէջ։
1959-ին մուտք գործած է Անթիլիասի դպրեւվանքը եւ ժառանգաւորացի աշակերտ եղած մինչեւ 1962 թուական։ Երեք տարի ետք ուսումը ընդհատելով մտած է կեանքի ազատ ասպարէզ։
Տպարանի աշխատանքները շատ սիրելուն, Անթիլիասի Կաթողիկոսարանի տպարանի մէջ եղած վ պաշտօնեայ։ Քանի մը տարի աշխատելէ ետք, նացած է Պէյրութի Տօնիկեան հրատարակչատունը, ուր իբրեւ գրաշար պաշտօնավարած է մինչեւ 1970-ական թուականները։
Իր կեանքի ընկերը ընտրած է՝ օրդ. Թէրէզ Պշարան, որուն հետ պսակուած է Պէյրութի Ս. Քառասնից Մանկանց եկեղեցւոյ մէջ, 1970-ինյ ձեռամբ Տ. Բաբգէն Քհնյ. Քէնտէրճեանի եւ ունեցած չորս զաւակներ՝ Վարդուհի, Վարդան, սելլա եւ Աւօ։
Քահանայական ձեռնադրուլիւնն ու օծումը տեղի կ՝ ունենան ձեռամբ Լիբանանի Թեմի առաջնորդ՝ Տ. Տաքատ Արք. Ուրֆալեանի, Պէյրութի Ս. Նշան մայր եկեղեցգոյ մէջ, 6 Դեկտեմբեր 1974-ին, վերակոչուելով Տ. Մեսրոպ քհնյ.։
Հուեւոր հովիւ կը նշանակուի Սուրիոյ Ռաս Ուլ Այն գիւղաքաղաքի Ս. Յակոբ Եկեղեցւոյ եւ տնօրէն՝ տեղւոյն Ազգ. Վարժարանին։
Ապա կը նշանակուի տէր հայր հոգեւոր հովիւ Հասաքէի։ 1983-ին, վերջնականապէս կը հաստատուի Հասաքէ, հովուական գործին առընթեր վարելով տեղւոյն Ազգ. Մեսրոպեան վարժարանի տնօրէնութեան պաշտօնը։
1983-էն ի վեր . կը քահանայագործէ Հասաքէի հայ գաղոթին մէջ, պարբերաբար պատարագելով Ռաս Ուլ Այնի Ս.Յակոբ եկեղեցւոյ մէջ։
Իբրեւ ուսուղիչ տնօրէն, մեծ կարեւորութիւն կու տայ դպրոցի կրթական աշխատանքներուն։ Կը հետեւի ուսուցչական դասաւանդութեան։
Իր ու հոգաբարձութեան կազմակերպած ձեռնարկելով ու յարատեւ ջանքերով կարելի կ՝ ըլլայ 1993-ին դպրոցը օժտել նոր ինքնաշարժով մը։
Առ ի գնահատանք իր տարիներու բարւոք 1985-ին, Ծաղկեայ սեւ փիլոն կրելու իրաւունք՝ 1994-ին, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոս Գարեգին Բ. Վեհափառ Հայրապետէն։ Իսկ Աւագութեան տիտղոս եւ պատիւ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Արամ Ա. Կթողիկոսէն, 2000-ին։
Ան կը շարունակէ քահանայագործել Հասաքէի Հայ գաղութին, ետին ձգելով 37 տարիներու ուսուղչութեան վաստակ։
Էսթոնիա

Էսթոնիա (էստ.` Eesti, պաշտօնական անուանումը` Էսթոնիայի Հանրապետութիւն), պետութիւն Հիւսիսային Եւրոպայի Պալթեան տարածաշրջանին մէջ:
Էսթոնիան ժողովրդավարական խորհրդարանական հանրապետութիւն է` բաղկացած 15 շրջաններէ: Մայրաքաղաքը եւ ամենամեծ քաղաքը Թալլինն է: Կը հանդիսանայ եւրամիութեան ամենասակաւաթիւ բնակչութեամբ երկրներէն մէկը:
Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան Մարդկային զարգացման ցանկի ցուցանիշն է` «շատ բարձր»: Մէկ շնուչի հաշուով ՀՆԱ-ի ցուցանիշով նախկին ԽՍՀՄ հանրապետութիւններու շարքին մէջ առաջին տեղը կը գրաւէ: Համաշխարհային Պանկի չափանիշներով կը համարէ «Եկամուտի բարձր մակարդակով տնտեսութիւն», Արժոյթի միջազգային հիմնադրամի չափանիշներով` «զարգացած տնտեսութիւն»: Կը հանդիսանայ տնտեսական Համագործակցութեան եւ Զարգացման Կազմակերպութեան (OECD) անդամ:
Առաջաւոր դիրքերու վրայ է նաեւ կրթութեան, տնտեսական ազատութեան, մամուլի ազատութեան եւ ժողովրդավարութեան ցուցանիշներով:
Հայերու թիւը` շուրջ 2,000 (2003 թ.): Դիւանագիտական յարաբերութիւններ հայաստանի Հանրապետութեան եւ Էսթոնիայի Հանրապետութեան միջեւ հաստատուած են 1992-ին:
Սուրբ Աստուածածին Եկեղեցի (Նիկոսիա)

Սուրբ Աստուածածին Եկեղեցի (Նիկոսիա), հայ առաքելական եկեղեցի Նիկոսիոյ Ստրուոլոսի համայնքը՝ Կիպրոսի հայկական թեմի եւ «Նարեկ» հայկական վարժարանի դրացիութեամբ։


== Պատմութիւն ==
1983-1984 թուականներուն կառուցուած է Կիպրոսի թեմի շէնքը, Լակուոս եւ Արտրեաս Ֆիլիպուն ճարտարապետներու կողմէ։ 1987 Մարտ 4-ին բացման արարողութիւնը տեղի ունեցած է Կիլիկիոյ Գարեգին 2-րդ կաթողիկոսի կողմէն։
1976 Սեպտեմբեր 25-ին տեղի ունեցած է Սուրբ Աստուածածին եկեղեցւոյ հիմնարկէքի արարողութիւնը արքեպիսկոպոս Մակարիոս III եւ արքեպիսկոպոս Ներսէս Փախտիկեանի կողմէ։ Եկեղեցւոյ օծման հանդիսաւոր հանդիսաւոր արարողութիւնը կատարուած է 1981 Նոյեմբեր 22-ին Կիլիկիոյ կաթողիկոս Խորէն I եւ Կիլիկիոյ համակից կաթօղիկոս Գարեգին II-ի կողմէ։
Սուրբ Աստուածածին եկեղեցին Կիպրոսի միակ եկեղեցին է, որ կառուցուած է հայկական ճարտարապետական ոճով՝ ութանկիւն գմբէթով՝։

Եկենեցիին հոգեւոր հովիւը Տէր Մոմիկ Հապէշեանն է։ Եկեղեցիին մուտքին վերը գոյութիւն ունի մարմարէ մակագրութիւն։Կառուցաւ սուրբ եկեղեցիս յանուն Սրբուհւոյ Աստուածածնին ի հայրապետութեան Տ. Տ. Խորենայ Ա. Կաթողիկոսի եւ Աթոռակցի Նորին Տ. Գարեգին Բ. Կաթողիկոսի եւ յառաջնորդութեան Տ. Զարեհայ Եպիսկոպոսի Ազնաւորեան սրտադիր ջանիւք ամենայն զաւակայ Թեմիս Հայոց Կիպրոսի, եւ առատապարգեւ օժանդակութեամբ Միացեալ Եկեղեցւոյն Վեսթֆալիոյ եւ ձեռնտուութեամբ բարեխնամ կառավարութեամբ Կիպրոսի ի թուին Հայոց ՌՆԼ. Եւ փրկչական 1981 թուին։


== Արտաքին յղումներ ==
The Armenians of Cyprus (booklet)
The Armenians of Cyprus
Լուսաբեր

Լուսաբեր, Հայերէն լեզուի դասագիրք, գրուած՝ Լեւոն Շանթի կողմէ, Յովհաննէս Թումանեանի եւ Ստեփան Լիսիցեանի հետ:


== Նկարագրութիւն ==
Լեւոն Շանթ ձեռնամուխ կ'ըլլայ ո՛չ միայն տարրական, այլ նաեւ միջին դասարաններու ուսանողներու համար նոր դասագիրքեր ստեղծելու եւ հրատարակելու աշխատանքին: Ան, Թիֆլիսի մէջ Վերնատան հայ գրական ակումբի իր մտերիմ ընկերներէն բանաստեղծ Յովհաննէս Թումանեանի հետ եւ պատմաբան, թարգմանիչ ու բանասէր Ստեփան Լիսիցեանի գլխաւորութեամբ կը հրատարակէ հայոց լեզուի «Լուսաբեր» դասագիրքը, որուն մէջ յատուկ համարներ պոլսահայերուն համար կը փոխադրէ արեւմտահայերէնի, յատկապէս Թումանեանի ստեղծագործութիւնները:


== Նմանօրինակ Հրատարակութիւններ ==
Լեւոն Շանթ «Լուսաբեր»ի կողքին ուսանողներու համար կը հրատարակէ նաեւ «Գրաւոր Դասեր», «Մանկական Աշխարհներ»:


== Աղբիւրներ ==
Արդի Հայ Գրականութիւն, գեղապաշտ շրջան (1900-1915), Մուշեղ Իշխան, Պէյրութ, 1984:
Ազատ Խօսք (օրաթերթ)

Ազատ խօսք, հայկական հրատարակութիւններու եւ տպագրութիւններու ընկերութեան օրաթերթ։ Լոյս տեսած է 1949-1951 թուականներուն, Փարիզ։ Խմբագիր՝ Ա. Նազարեան։ Տպագրած է հասարակական-քաղաքական, գրական-գեղարուեստական նիւթեր, արտացոլած սփիւռքահայութեան, յատկապէս ֆրանսահայերու կեանքը, Խորհրդային Հայաստանի տնտեսական ու մշակութային կեանքը։


== Աղբիւրներ ==
Փետրուար

Կաղապար:Ամիսներու Գլխագիր
Փետրուար (լատիներէն՝ Februārius mēnsis «Ֆեպրուուսի ամիս»), տարուան երկրորդ ամիսը, իր հռոմէական Febriaius անուն ստացած է լատիներէն՝ februum բառէն, որ կը նշանակէ «մաքրում» եւ կապուած է, այդ ամսուն կատարուող, հռոմէացիներու Februa մաքրագործութեան արարողութեան հետ։
Մեր թուարկութենէն 56 տարի առաջ, Յուլիոս Կեսարի հրամանով կատարուած օրացոյցի բարեփոխումէն ետք, Փետրուարը դարձաւ երկրորդ ամիսը եւ ունէր 29 օր։
Յետագային, ամիսներէն մին՝ ի պատիւ Յուլիոս Կեսարի, կոչուեցաւ Յուլիս, իսկ անոր յաջորդող Օգոստոս ամիսը՝ Օգոստոս կայսեր պատուոյն։ Բայց Օգոստոսն ունէր միայն 30 օր, իսկ Յուլիսը՝ 31։ Մէկ բան, որ կը շեշտէր Կեսարի գերազանցութիւնը՝ Օգոստոս կայսեր նկատմամբ։ Որոշուեցաւ Օգոստոս ամսուան օրերու թիւին աւելացնել մէկ օր եւ այդ օրը վերցուցին Փետրուարէն։ Այսպիսով Փետրուար ամիսը, որ կապուած էր հռոմէական չար աստուծոյ անուան հետ, մնաց 28 օր։ Միայն նահանջ տարին է, որ մէկ օրով կ'աւելնայ եւ կը դառնայ 29 օր։
Փետրուարը, ըստ հայկական տոմարին, կը համապատասխանէ «Մեհեկան» ամսուան։ Այդ ամսուն մեծ տօնախմբութիւն կը կատարուէր ի պատիւ «Միհր»ի, որ զրադաշտական աստուած էր։ Ան կը մարմնաւորէր արեգակը եւ կրակը։ Միհրի պաշտամունքը իր ժամանակին եղած է՝ հեթանոսական Հայաստանի մէջ։ Միհրին նուիրուած տաճարները կը կոչուէին մեհեան, որմէ յառաջացած է «Մեհեկան» անունը։

Փետրուար ամսուայ Կենդանաշրջանին նշանները՝
մինչեւ 18-ը՝ Ջրհոս
19-էն ետք՝ Ձուկեր


== Նշանաւոր Օրերը ==

Փետրուար 4
Անկախութեան Օր (Սրի Լանքա)
Քաղցկեղի Համաշխարհային Օր
Փետրուար 5
Թագաժառանգ Մարի Արքայադստեր Ծննդեան օր (Դանիա)
Քաշմիրին Հետ Համերաշխութեան Օր (Փաքիստան)
Փետրուար 6
Սամիներու Ազգային Օր (Ռուսիա, Ֆինլընտ, Նորվեկիա եւ Շուէտ)
Փետրուար 8
Արեւելեան Նօր Տարի
Չինական Նօր Տարի
Քորիական Նօր Տարի
Փետրուար 9
Սբ.Մարունի Օր (Մարոններու Եկեղեցի, Ազատ Օր Լիբանանի Մէջ)
Փետրուար 11
112-ի Օր (Եւրոպայի Միութիւն)
Փետրուար 12
Տարուինի Օր (Միջազգային)
Րատիօյի Համաշխարհային Օր
Փետրուար 14
Վալենթինի Օր
Փետրուար 14
Քանատայի Դրօշակի օր
Փետրուար 16
Լիթուանիոյ Պետականութեան Վերականգնումին Օր
Փետրուար 17
Անկախութեան Օր (Քոսովօ)
Փետրուար 18
Անկախութեան Օր (Կամպիա)
Փետրուար 19
Դրօշակի Օր (Թուրքմենստան)
Մահարաշթրա (Հնդկաստան)
Փետրուար 20
Երկնային Հարիւրեակի Օր (Ուքրաինա)
Փետրուար 21
Մայրենիի Համաշխարհային Օր
Փետրուար 23
Կարմիր Բանակի Օր նախկին Խորհրդային Միութեան մէջ
Հայրենիքի Պաշտպանի Օր (Ռուսիա)
Հայրենիքի Պաշտպանի Եւ Զինուած Ուժերու Օր (Պելառուս)
Փետրուար 24
Անկախութեան օր (Էսթոնիա)
Սեփանտարմազկան («Կանանց Օր», Զրադաշտականներ, Իրան)
Փետրուար 25
Քոմունիստական Բռնակալութեան Զոհերու Յիշատակի Օր (Հունկարիա)
Սովեթական Բռնագրաւումին Օր (Վրաստան)
Փետրուար 26
Ազգային Օր (Քուէյթ)
Փետրուար 27
Բեւեռային Արջի Համաշխարհային Օր
Մարաթիերէնի Օր (Հնդկաստան)
Փետրուար 28
Քալեվալայի Օր (Ֆինլընտ)
Դերձակներու Համաշխարհային Օր
Ապահունեաց Վանք

Ապահունեաց Վանք, Եկեղեաց գռ.ի Բթառիճ գիւղի մօտ, եկեղեցիներն են Ս. Նիկողայոս, (որուն անուամբ կը կոչուի նաեւ վանքս) եւ Ս. Աստուածածին: 1309-ին՝ Յովհաննէս երէց այդ թուին գրուած աւետարան մը կը նուիրէ վանքին: 1449-ին՝ ԺԳ․ դարուն գրուած Աստուածաշունչ մը կը ստանայ Կարապետ վաարդապետ որդի Մկրտիչ քահանայի եւ վանքին կը նուիրէ, կը յիշէ վանքին հայրապետը՝ զՍիմէոն եւ զՅակոբ վարդապետն իւր: 1480-ին գրուած աւետարանի մը յիշատակարանը կը յայտնէ վանքի առաջնորդին անունը Թորոս, միաբանք՝ Առաքել գրիչ Աւետ.ի, Սարգիս վրդ., Խաչատուր եւ Գրիգոր միաբանք:


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան, 1938, Պուքրէշ, Հատոր Բ., էջ 202:
Արմենակ Քհնյ. Տօնաթոսեան

Արմենակ Քհնյ. Տօնաթոսեան, աւազանի անունով, Յովհաննէս, որդի Մարտիրոսի եւ Վարվառի, ծնած է Ակնայ Մաշկերտ գիւղը, 1860-ին։
Նախնական ուսումը ստացած է ծննդավայրի ծխական վարժարանին մէջ, զոր փայլուն նիշերով աւարտելէ ետք, որդեգրած է ուսուցչական ասպարէզը։ Երկու տարի կրթական պաշտօն վարելէ ետք, տնտեսական փայլուն վիճակ մը ունենալու հեռանկարով մեկնած է Հալէպ եւ ծանօթ վաճառականի մը քով գրագրութեան պաշտօն վարած է քանի մը տարիներ։
Նիւթական վիճակը բարելաւելէ ետք, պատրաստուած է ամուսնութեան։ Իր կեանքի ընկերը ընտրած է Հայրապետական ընտանիքի դուստրը՝ որդ. Եղիսաբէթը, որուն հետ պսակուած է իր ծննդավայրին մէջ 1880-ին եւ ունեցած է վեց զաւակներ՝ Մարիամ, Արաքսի, Աննիկ, Անահիտ, Տիգրան եւ Թոկօ։
Առօրեայ իր աշխատանքին կողքին, հետեւած է ազգային իրադարձութիւններուն ու կրթական կեանքին։ Անտիոքի Առաջնորդն ու Ազգ. Իշխանութիւնը զինք հրաւիրած են Անտիոք՝ ուսուցչական պաշտօնի։ Ան լքած է ազատ ասպարէզը ու փոխադրուած Անտիոք եւ 1881-82 տարիներուն ստանձնած է կրթական գործը։ Իր նուիրածութիւնն ու կրթական կեանքի ընդունակութիւնը մեծապէս նպաստած են սերունդներու դաստիարակութեան սրբազան գործին։ Իր կրթական ու ազգային ծառայութեամբ, աշակերտներուն ու ժողովուրդին համար դարձած է յարգելի ու սիրելի ուսուցիչ։
1909-ին, տեղի կ'ունենայ Ատանայի ջարդը եւ կը շարունակուի մինչեւ Անտիոք։ Զոհ կ'երթան հարիւր հազարաւոր հայեր եւ Ատանան կը վերածուի սպանդանոցի ու աւերակի։ Այդ օրերուն է, որ թուրք խուժանը կը ձերբակալէ Տ. Արմենակն ու քսան տարեկան Տիգրան անունով իր զաւակը եկեղեցւոյ մէջ: Տիգրանը բազմաթիւ չարչարանքներու ենթարկելէ ետք, իր հօր ձեռքերուն վրայ կը սպանեն եւ ապա կը խողխողեն Տ. Արմենակ քահանան, 7 Ապրի, 1909-ին, Ս. Աւետեաց տօնին։ Այսպէս հայր եւ որդի կը նահատակուին վասն հաւատոյ եւ վասն ազգին մերոյ:
Միլոս

Միլոս (յունարէն՝ Μήλος), hրաբխային կղզի, կը գտնուի Եգէական ծովուն Քիքլատես կղզեխումբին հարաւ-արեւմուտքը եւ Կրետական ծովուն հիւսիսը։ Մայրաքաղքը Փլաքան է: Միլոս կղզիի տարածութիւնն է151 քառ․ քմ․ եւ ունի 5․129 բնակիչ։ Աշխարհածանօթ են Միլոսի Աֆրոտիթի նշանաւոր արձանը, որ յայտնաբերուած է 1820-ին եւ ներկայիս կը գտնուի Լուվրի թանգարանին մէջ (ընդօրինակութիւնը՝ Միլոսի թանգարանին մէջ), ինչպէս նաեւ Միլոսի հին թատրոնը (Ք․Ա․ 1-ին դար), քրիստոնէական առաջին տարիներուն ստեղծուած գետնադամբարանները, եւ ձկնորսներուն Քլիմա, Մանտրաքիա եւ Ֆիրոփոթամօ ծովեզերեայ բնակավայրերը փորուած հրաբխային տուֆաքարայրներու մէջ։ 


== Անուանում ==
Կը կարծուի, թէ նախնապէս կոչուած է «վիլոս», որ «ոչխար» կը նշանակէր եւ ժամանակի ընթացքին «միլոս»ի փոխուած է։


== Աշխարհագրութիւն ==

Միլոս կը գտնուի Քիքլատեսի հարաւ-արեւմտեան մասին մէջ։ Պայտաձեւ կղզի մըն է, որ մեծ ծոց մը կը կազմէ։
Ամէնէն բարձր լեռն է՝ Փրոֆիթիս Իլիաս (751 մ․)։
Կղզիին ամէնէն գրաւիչ եւ վայրի բաժինը արեւմտեան մասն է, որ անբնակ է։


== Բնապահպանում ==
Գրեթէ ամբողջ կղզին մաս կը կազմէ Նաթիւրա 2000 (NATURA 2000) գօտիին։ Հարաւային մասը Միջերկրականի փոկի բնավայրն է, իսկ Իսկ արեւմտեան մասը՝ Միլոսի կարմիր օձին։ Ախիվատոլիմնի շրջանը՝ Քիքլատեսի ամէնէն ընդարձակ բնական խոնաւ տարածքը, գաղթող թռչուններուն ապաստանարանն է։


== Մօտակայ կղզիներ ==

Միլոսի շուրջ կը գտնուին՝

Հիւսիս-արեւելքէն՝ Քիմոլոս
Հիւսիս-արեւմուտքէն՝ Անդիմիլոս
Արեւմուտքէն՝ Փոլիէղոս


== Բնակավայրեր ==
Ըստ 2001-ի պետական արձանագրութիւններուն, բնակելի են հետեւեալ բնակավայրերը՝ Էպուրիոս, Քսիլոքերաթիա, Րալաքի, Ֆուրքովունի, Ֆիրոփոթամոս, Փսաթատիքա, Ատամաս, Փերան Թրիովասալոս, Քացարոնաս, Քմիա, Թրիովասալոս, Այի Անարղիրի, Այոս Երասիմոս, Փոլոնիա, Վուտիա, Մանտրաքիա, Միթաքաս, Փահենա, Ֆիլաքոփի, Թրիփիթի, Զեֆիրիա, Քանավա, Քլիմա, Փրովաթաս եւ Փալէոխորի։ 

 
Միլոս հին բնակավայրը կը գտնուի կղզիի նաւահանգիստին մօտ։ Հնագիտական վայրին մէջ կը գտնուին հին հռոմէական թատրոնը, պարիսպներուն աւերակները, ինչպէս նաեւ այլ կառոյցներու մնացորդներ։ 1896-ին Աթէնքի Բրիտանական Դպրոցին հոն կատարած պեղումներուն ատեն, երեւան կու գան կարեւոր խճանկար մը եւ բազմաթիւ քանդակներ, որոնցմէ նշանաւոր են Միլոսի Աֆրոտիթը Αφροδίτη της Μήλου (այժմ կը գտնուի Լուվր), Ասքլիփիոս (Բրիտանական Թանգարանը, Լոնտոն) եւ Արխայիք (հնագոյն շրջան) Ափոլոնաս (Աթէնքի Հնագիտական Թանգարանը)։
Սիմոն Սիմոնեան

Սիմոն Սիմոնեան( 24 Մարտ 1914, Այնթապ - 11 Մարտ 1986, Պէյրութ ), հայ գրագէտ: «Սփիւռք» շաբաթաթերթի եւ «Սեւան» տպագրատան ու հրատարակչատան (Պէյրութ) հիմնադիրն է։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Այնթապ: Անդրանիկ որդին է սասունցի ծնողներու։
Իր նախակրթութիւնը ստացած է Այնթապ, մինչեւ 1921։ Այդ թուականին ընտանեօք բռնագաղթուած ըլլալով, իր ուսումը շարունակած է Հալէպի Հայկազեան, կիլիկեան գաղթականաց, Լատիններու, Ֆրեր մարիզներու վարժարաններուն մէջ։ 1926-1930 յաճախած է Հալէպի կրթասիրացը։ Այնուհետեւ առաջին ուսանոզը կը հանդիսանայ Անթիլիասի մէջ եւ առաջին շրջանաւարտը՝ 1935-ին դասընկերակցութեամբ Երջանկայիշատակ Զարեհ Ա. կաթողիկոսի եւ այլոց։
1954–ին կ՛ուղարկուի Սովետական Հայաստան, Գէորգ Զ. կաթողիկոսի յուղարկաւորութեան, որպէս անդամ Անթիլիասի կաթողիկոսարանի պատուիրակութեան։
1955-ին հրաժարելով Կիլիկեան Կաթողիկոսարանի իր բոլոր պաշտօններէն, կը հիմնէ իր սեփական տպարանը եւ «Սեւան» հրատարակչատունը։ Կ՛ամուսնանայ Մարի Աճեմեանի հետ եւ կը բախտաւորուին 5 զաւակներով ու թոռներով։
Պաշտօններ վարած է Հալէպի Հայկազեան եւ Կիւլպէնկեան վարժարաններուն մէջ որպէս հայերէնի եւ հայոց պատմութեան ուսուցիչ։ Անթիլիասի դպրեվանքին մէջ աւանդած է գրաբար եւ հայ մատենագիտութիւն։ Նաեւ պաշտօնավարած է Պէյրութի Յովակիմեան-Մանուկեան եւ Դարուհի Յակոբեան վարժարաններուն մէջ։


== Գործեր ==
Հեղինակն է հայոց պատմութեան եւ մայրենի լեզուի դասագիրքերու։ Կատարած է բանասիրական աշխատանքներ։ Խմբագրած է կաթողիկոսարանի «Հասկ» պաշտօնաթերթը։
1965-ին հրատարակած է «Արեւելահայ Գրականութիւն» մեծածաւալ հատորը, ինչպէս նաեւ «Հին Հայ Մատենագրութիւն»ը որպէս Ենթահող Արդի Գրականութեան (1975), Նորայայտ Տաղասաց մը, Ստեփանոս Դաշտեցի (1981)։
Գրել սկսած է ուսանողական գրասեղաններէն, աշխատակցելով պարբերական մամուլին։
Իր հրատարակած գրական գործերն են.

«Հայոց Երգիծական Պատմութիւն» (1965),
«Խմբապետ Ասլանի Աղջիկը եւ Սիփանայ Քաջեր» (1967),
«Լեռնականներու Վերջալոյսը»(1968),
«Սիփանայ Քաջեր, Բ. հատոր» (1970),
«Լեռ եւ Ճակատագիր»,
«Սիփանայ Քաջերու եւ Լեռնականներու Վերջալոյսը»-ի վերամշակուած հատընտիր երկերու Ժողովածոյ (1972),
«Անդամադրոս», վէպ (1981)։Ունի նաեւ «Կը Խնդրուի… Խաչաձեւել» խորագրեալ իր ստորագրութիւնը կրող անդրանիկ գիրքը, այս գիրքը գեղարուեստակա՛ն ստեղծագործութիւն մըն է: Թուական` 1965: Նոյն տարին պիտի հրատարակուէր նաեւ իր հաստափոր «Արեւելահայ գրականութիւն»-ը, որ բանասիրական աշխատասիրութիւն մըն էր:
Սիմոն Սիմոնեանի պատմուածքները ինքնատիպ են իրենց նրբախոհութեամբ եւ ազնուականութեամբ։ Հեղինակը կ՛առինքնէ ընթերցողը իր ժողովրդականութեամբ, վառ երեւակայութեամբ եւ գունագեղ ոճով։


== Աղբիւրներ ==
Սփիւռքահայ Արդի Գրականութիւն, էջ 764:
Լեռնականներու Վերջին Շառաւիղը` Սիմոն Սիմոնեան (Մահուան 30-Ամեակին Առիթով)
Influential Middle Eastern Intellectual Simon Simonian’s Legacy Described in New Volume
Բիւզանդիոն (թերթ)

Բիւզանդիոն, հրատարակուած է Կոստանդնուպոլսի մէջ, 1896-1918 թուականներուն։ Խմբագիրներ՝ Բ. Քէչեան, Պ. Քէչեան եւ Ա. Քէչեան, Արշակ Ալպօյաճեան, Ա. Սանտալճեան։ Ունեցած է չափաւոր ուղղութիւն։ 1908 թուականի երիտթուրքական յեղաշրջումէն ետք կը գտնէր, որ հայկական հարցը կարելի է լուծել մեծ տէրութիւններու աջակցութեամբ Թուրքիոյ մէջ բարեփոխումներ կատարելու միջոցով։ Սղանայի կոտորածէն (1909) ետք քննադատած է երիտթուրքերու ազգայնամոլութիւնը, ցոյց տուած է, որ թուրք․ կառավարութիւնը կը շարունակէ համիտեան հակահայկական քաղաքականութիւնը։ Մերկացուցած է համաթուրքականութեան (պանթուրքիզմ) գաղափարախօսութիւնը եւ համաթուրքական պետութիւն ստեղծելու զառանցական գաղափարը։ 
«Բիւզանդիոն» (օրաթերթ)-ի էջերուն մէջ արտացոլած են հայոց ցեղասպանութեան նախապատրաստութեան չարագուշակ նշանները։ Թերթը անդրադարձած է նաեւ յոյներու հանդէպ կիրառուող հալածանքներուն, թուրք-գերմանական մերձեցման մէջ տեսած է վտանգ թրքական լուծի տակ գտնուող ժողովուրդներու համար։ 
«Բիւզանդիոն» որեւէ վերաբերմունք չէ ունեցած ազգային կուսակցութիւններու նկատմամբ, խուսափած է ազգային շարժման հետ կապուած հարցերէ. առաջացուցած է միայն հայերու կեանքի, գոյքի եւ պատուի ապահովման պահանջներ։
1918 թուական

1918 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 18րդ տարին է


== Դէպքեր ==


==== Մայիս ====
28 Մայիս․ Հայաստանի Հանրապետութեան հռչակում


==== Յունիս ====
4 Յունիս․ Պաթումի մէջ կը կնքուի խաղաղութեան եւ բարեկամութեան դաշնագիրը, Հայաստանի Անկախ Հանրապետութեան եւ Օսմանեան Կայսերական կառավարութեան միջեւ


==== Յուլիս ====
24 Յուլիս․ կը հրապարակուի ՀՀ անդրանիկ կառավարութեան կազմը


==== Օգոստոս ====
1 Օգոստոս․ Երեւանի քաղաքային ակումբի դահլիճին մէջ տեղի կ՛ ունենայ Հայաստանի խորհուրդի անդրանիկ նիստի հանդիսաւոր բացումը՝ հիւրերու եւ 46 պատգամաւորներու մասնակցութեամբ


==== Սեպտեմբեր ====
15 Սեպտեմբեր․ թրքական բանակը անակնկալօրէն կը յարձակի պոլշեւիկեան իշխանութեան տակ գտնուող Պաքուի վրայ, քաղաքին 70 000 հայերուն կէսը կը բռնէ գաղթի ճամբան իսկ մնացած հայ բնակչութենէն 20 000 թուրքերը սուրէ կ՛ անցընեն


==== Հոկտեմբեր ====
30 Հոկտեմբեր․ կը ստորագրուի Մուտրոսի զինադադարը եւ օսմանեան բանակը Կովկասէն կը նահանջէ


==== Դեկտեմբեր ====
5 Դեկտեմբեր․ սկիզբ հայ-վրացական պատերազմին


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1918 ծնունդներ

Փետրուար 15՝ Էլըն Արպուս  (անգլերէն՝ Allan Franklin Arbus, մ.2013), ամերիկացի լուսանկարիչ
Փետրուար 25՝ Էտուարտ Սարապեան (մ.1984), ճարտարապետ
Մայիս 11՝ Ռիչըրտ Ֆէյնմըն (անգլերէն՝ Richard Phillips Feynman, մ.1988), ամերիկացի ֆիզիքագէտ
Յուլիս 18՝ Նելսոն Մանտելա (անգլերէն՝ Nelson Mandela, մ.2013), հարաւափրիկեացի քաղաքական գործիչ
Սեպտեմբեր 17՝ Աշոտ Աբրահամեան (մ.1985), լեզուաբան
Նոյեմբեր 5՝ Անդրանիկ Պաղտասարեան (մ.1991), աշխարհագէտ
Դեկտեմբեր 11՝ Ալեքսանտր Սոլժենիցին (ռուս.՝ Александр Исаевич Солженицын, մ.2003), ռուս արձակագիր, հրապարակախօս


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1918 մահեր 

Մարտ 24՝ Լեւոն Աթաբեկեան (ծն.1877), բժիշկ, բանաստեղծ, հասարակական գործիչ


==== Անստոյգ ամսաթիւով ====
Համբարձում Առաքելեան (ծն.1855), լրագրող, գրող եւ հասարակական գործիչ
Սեբաստացի Մուրատ (ծն.1847)