armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ռուսաստանի ներխուժում Ուքրանիա (2022)

Ռուսաստանի ներխուժումը Ուքրաինա կամ Ռուս-ուքրանական պատերազմ (2022), զինուած հակամարտութիւն Ռուսաստանի եւ Ուքրաինայի միջեւ, որ սկսաւ 2022 փետրուար 24-ին՝ Ռուսաստանի կողմէ Ուքրանիա ներխուժմամբ։ Պատերազմին նախորդեց Ռուսաստանի կողմէ Տոնեցքի Ժողովրդական Հանրապետութեան (ՏԺՀ) եւ Լուկանսքի Ժողովրդական Հանրապետութեան (ԼԺՀ) անկախութեան ճանաչումը։
Մոսկուայի ժամանակով մօտաւորապէս ժամը 05:30-ին (UTC+3) նախագահ Վլատիմիր Փութին յայտարարեց Ուքրանիան «ապառազմականացնելու» «յատուկ գործողութեան» մասին, որմէ վարկեաններ ետք հրթիռային հարուածներ սկսան Ուքրանիայի տարբեր վայրերու վրայ։ Ռուսական զօրքերը բոլոր կողմերէն ներխուժեցին ուքրանական տարածքը՝ Ռուսաստանի մայրցամաքային տարածքէն, Պելառուսէն եւ Ղրիմէն։ Միեւնոյն ժամանակ, ՏԺՀ-ի եւ ԼԺՀ-ի զինուած ուժերը սկսան ռազմական գործողութիւններ Ուքրանիայի Զինուած ուժերու դէմ Տոնպասի ամբողջ ճակատային գիծի երկայնքով։
Ուքրանիայի նախագահ Վոլոտիմիր Զելենսքի յայտնեց, որ այս ռազմական գործողութիւններու հիմնական նպատակը Ուքրանիայի՝ որպէս պետութեան կազմալուծումն է։ Ուքրանիան յայտարարած է Ռուսաստանի հետ դիւանագիտական յարաբերութիւններու խզման մասին։
Ռուսաստանի ներխուժումը արժանացաւ միջազգային համատարած դատապարտման, ներառեալ Ռուսաստանի դէմ պատժամիջոցների կիրառմամբ, մինչդեռ Ռուսաստանի մէջ հակապատերազմական բողոքի ցոյցերն ուղեկցուեցան զանգուածային ձերբակալութիւններով։


== Արձագանք ==
 Գերմանիա Գերմանիոյ վարչապետ Օլաֆ Շոլցը Ռուսաստանի կոչ ուղղեց անյապաղ դադարեցնել ռազմական գործողութիւները ու դուրս բերել իր զօրքերը Ուքրանիայէն։
 ԱՄՆ նախագահ Ճօ Պայտըն յայտարարեց, որ Ուքրանիան ենթարկուած է Ռուսաստանի կողմէ «չպատճառաբանուած եւ չարդարացուած» յարձակման, որը պատասխանատու է այն մահերու եւ աւերակներու համար, որոնք հակամարտութիւնն իր հետ կը բերեն։
Կաղապար:Country data Եւրոպա Եւրոպական Միութիւնը դադրեցուց ռուս քաղաքացիներու վիզաներու տրամադրումը։
Թուրքիոյ նախագահ Ռեճեփ Թայիփ Էրտողան անվտանգութեան խորհրդի նիստ հրաւիրեց Ուքրաինայի իրադարձութիւններու պատճառով։


== Ծանօթագրութիններ ==
Էտուարտ Մանուկեան

Էտուարտ Մանուկեան (ծնած՝ 7 Յունուար 1957, Աղեքսանտրիա (Եգիպտոս)), եգիպտահայ գործարար եւ ազգային գործիչ: Եղած է Աղեքսանտրիոյ Ազգային ժողովի փոխյարաբերութեան յանձնախումբի ատենապետ եւ գանձապահ: Նաեւ եղած է Հայկական բարեգործական ընդհանուր միութեան (ՀԲԸՄ) պատասխանատու: Էտուարտ Մանուկեան մասնագիտութեամբ բժիշկ է եւ Երեւանի մէջ առաջին եգիպտական գործարար ընկերութեան հիմնադիրը: Եգիպտոսի «Արտաքին Գործերու բաժնի» ներկայացուցիչ եւ «Եգիպտոսի հայ գործարար խորհուրդի» նախագահ:


== Կենսագրութիւն ==
էտուարտ Մանուկեան մասնագիտութեամբ բժիշկ` rheumatologist է, միաժամանակ արդէն շուրջ 33 տարի է` կ’աշխատի նաեւ դեղագործական ոլորտին մէջ, կը զբաղի դեղագործական արտադրութեամբ, արտահանմամբ: Տարիներ շարունակ աշխատած է եգիպտական դեղագործական շարք մը ընկերութիւններու մէջ, որոնցմէ քանի մը հատը կը ներկայացնէ մինչեւ հիմա թէ՛ Հայաստանի, թէ՛ այս տարածաշրջանին մէջ գրեթէ 14 տարի:
Յունուար 2004 – Նոյեմբեր 2016 վարած է Աղեքսանտրիոյ, Եգիպտոս՝ «PHARCO» Դեղագործական եւ Դեղագիտական ընկերութեան՝ արեւտուրի աճման տնօրէնի պաշտօնը:
Յունուար 2010-էն ի վեր, Բժիշկ Էտուարտ Մանուկեան Անկախ պետութիւններու համագործակցութիւն (ԱՊՀ) երկիրներու՝ արտածեալ եւ ներմուծուած ապրանքներու Գահիրէի «PRIMEXPORT» խորհրդատու գործակալութեան սեփանակատէրն է:


== Ազգային գործունէութիւն ==
1988 - 2016 տարիներուն Բժիշկ Էտուարտ Մանուկեան՝ Աղեքսանտրիոյ Ազգային ժողովի գանձապահն է, միեւնոյն ժամանակ` փոխյարաբերութեան ատենապետը` համայնքի եւ կառավարութեան միջեւ, գրեթէ 33 տարի:


== Հայ-եգիպտական տնտեսական յարաբերութիւններու զարգացման գործունէութիւն ==
Եգիպտոսի կառավարութիւնը յանձնարարած է Բժիշկ Էտուարտ Մանուկեանին առեւտրական հարցերով ներկայացնել Եգիպտոսը, եւ ան իբրեւ առեւտրական կցորդ կը գործէ Վրաստանի եւ Հայաստանի մէջ, նկատի ունենալով, որ այդ երկու երկիրներուն մէջ Եգիպտոսի դեսպանութեան նստավայրը Երեւանն է:
Տնտեսական յարաբերութիւնները զարգացնելու ուղղութեամբ աշխատանքներ կը տարուին, արդէն առաջին գործարար կազմակերպութիւնը արձանագրեցինք, որ դեղագործական ընկերութիւն է՝ Marckyrl Armeni: Կարելի է ըսել, որ ան առաջին եգիպտական ընկերութիւնն է, որ Հայաստանի մէջ ներկայութիւն ունի:


== Աղբիւրներ ==
Շատ Դիւրին Է Հայաստանը Փոքրիկ Զուիցերիա Դարձնել. Էտուարտ Մանուկեան
Եգիպտահայութեան միակ խնդիրը թիւի խնդիրն է. Եդուարդ Մանուկեան
ՔԱՌՈՐԴ ԴԱՐՈՒ ԱՌԸՆՉՈՒԹԻՒՆ
Հայ-եգիպտական գործարարների միության նախագահ Էդուարդ Մանուկյան
ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՀԻՄՆԱԴՐԱՄԸ ԵԳԻՊՏՈՍՈՒՄ ՊԱՇՏՕՆԱԿԱՆ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉ Է ՆՇԱՆԱԿԵԼ
Պղպեղի Համեմաւոր Թացան

Պղպեղի համեմաւոր մածուկ (ապխազերէն՝ Аџьыка, վրացերէն՝ აჯიკა, արեւելահայերէն՝ աջիկա), վրացական-աբխզական կծու եւ բուրումնաւէտ թացան (սոս)։ Բաղադրութեան մէջ կը մտնեն կարմիր պղպեղ, աղ, սխտոր, յունական ընկոյզ եւ խմելի սունելի։ Սովորական պղպեղի համեմաւոր թացանին (աջիկային) բաղադրութեան մէջ լոլիկ չի մտներ։
Պղպեղի համեմաւոր թացանը, ընդհանուր առմամբ, կ'ունենայ կարմիր գոյն, սակայն եթէ կարմիր պղպեղի փոխարէն օգտագործուի կանաչ պղպեղ, ապա այն կ՛ունենայ կանաչ գոյն։
Ռուսթավելի Շարժանկարի Սրահ

Ռուսթավելի Շարժանկարի Սրահ (վրաց.՝ კინოთეატრი რუსთაველი), շարժական սրահ Թիֆլիսի մէջ։ Կը գտնուի Ռուսթավելի պողոտային մէջ՝ Վրաստանի պառլամենտի դիմաց։ Սրահը բացուած է 1939 թուականին եւ նախապէս տեղաւորուած է 1200 մարդ։ Թատրոնի շէնքի ճարտարապետն է Նիքոլայ Սերովը։ Շէնքը նախագծուած է ստալինեան ոճով, քանդակներու հեղինակներն են Վալենտին Տոպուրիձէն եւ Շոթա Միկատաձէն։
Շէնքը ունի 4 յարկ, խորանարդաձեւ է։
1999 թուականին Ռուսթավելի շարժական սրահը վերանորոգուած եւ վերաբացուած է 11 Յուլիս 1999-ին ՝ ունենալով 415 տեղ։ Այստեղ կը ցուցադրուին հիմնականին բլոկբաստերային ֆիլմեր եւ օրական ունի շուրջ 1000 այցելու։


== Գրականութիւն ==
საქართველოს ძველი ქალაქები: თბილისი (Ancient towns of Georgia: Tbilisi) (Second հրտրկթն․)։ 2006։ ISBN 99940-0-923-0 


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական կայքը
Լիբանան-Սուրիա Սահմանը

Սահմանը Սուրիոյ եւ Լիբանանի միջեւ շուրջ 375քմ է, ինչ որ գրեթէ կը շրջապատէ Լիբանանը (բացի այդ փոքր բաժնէն, որ սահմանն է Լիբանանի ու Իսրաէլի միջեւ)։
Սահմանը արեւելք դէպի կը ծագի Միջերկրական Ծովէն, շարունակելով ճամբան Նահր Ալ-Քապիր Ալ-Ժանուպիի հետ։ Սահմանին գիծը ելուստ մը կը կատարէ դուրս չձգելու համար Քարհա եւ Քնէյըս Աքքար քիւղերը Աքքարի շրջանէն հիւսիս-արեւմուտք, արեւմուտքը Սուրիական Հոմսի Լիճին, եւ դարձեալ կը դառնայ դէպի հարաւ-արեւելք, կտրելով Որոնդէս Գետը (33.34°N 35.81°E﻿ / 33.34; 35.81), հասնելով Լիբանանի Արեւելեան Լեռնաշղթան (շուրջ 33.34°N 35.81°E﻿ / 33.34; 35.81)։ Սահմանը յետոյ կը դառնայ դէպի հարաւ-արեւմուտք, հետեւելով Լիբանանեան Արեւելեան Լեռնաշղթան՝ դէպի Շէյխ Լեռը։

Սահմանը ճշդուած էր 1920 Ֆրանսական Գաղութատիրութեան Սուրիոյ եւ Լիբանանի համեմատ, բայց Սուրիական միջամտութիւնը Լիբանանի քաղաքական կեանքի մէջ, 1970էն ի վէր, ազդած է որպեսզի պաշտօնապէս չճշդուի սահմանը, հակարակ Լիբանանցիներու պնդումին։


== Աղբիւրներ ==
La Syrie à nouveau épinglée à l’Onu, RFI, 18 May 2006.
Արամ Սիմոնեան

Արամ Հրաչիկի Սիմոնեան (12 Ապրիլ 1955(1955-04-12), Գորիս, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն - 8 Յունիս 2022(2022-06-08), Երեւան, Հայաստան), Երեւանի պետական համալսարանի նախկին տնօրէն, պատմագէտ, հրապարակախօս, Հայաստանի Հանրապետութեան գիտութեան վաստակաւոր գործիչ (2014), Հայաստանի Հանրապետական կուսակցութեան անդամ:


== Կենսագրութիւն ==


=== Կրթութիւն ===
1961-1972 թուականներուն Արամ Սիմոնեան ուսում ստացած է Գորիս քաղաքի միջնակարգ դպրոցը: 1972-1977 թուականներուն ուսումը շարունակած է Երեւանի պետական համալսարանի պատմութեան բաժանմունքին մէջ։ 1977-1981 թուականներուն աւարտած է Մոսկուայի ԽՍՀՄ ԳԱ պատմութեան հիմնարկի մէջ։ 1983 թուականին պաշտպանած է աւարտաճառը։ 2000-ին պաշտպանած է դոկտորական թէզը: 2005 թուականին ստացած է ուսուցչական գիտական կոչում: Տիրապետած է 3 լեզուներու՝ հայերէն, ռուսերէն, անգլերէն:


=== Գիտական գործունէութիւն ===
Ա.Սիմոնեան հեղինակ է 85 գիտական աշխատանքներու, որոնցմէ 4-ը մենագրութիւններ են: Գիտական հետազօտութիւնները կը վերաբերին հայ ժողովուրդի Ժթ դարու երկրորդ կիսուն եւ Ի դարու սկիզբի պատմութեան հիմնահարցերուն՝ յատկապէս պատմական վիճակագրութեան, արդիւնաբերական դրամագլխուն, ինչպէս նաեւ Արցախի եւ Զանգեզուրի 1917-1921 թուականներուն պատմութեան խնդիրներուն: Անոր ղեկավարութեամբ պաշտպանուած է 10 աւարտաճառեր։ Մասնակցած է բազմաթիւ միջազգային եւ հանրապետական գիտաժողովներու: Բազմիցս հրաւիրուած է Իտալիոյ, Պելճիքայի, Մեծն Բրիտանիոյ, Գերմանիոյ, Սպանիոյ, ԱՄՆ-ի եւ աշխարհի շարք մը այլ երկիրներու գիտակրթական կեդրոններ, ուր զբաղած է գիտակրթական գործունէութեամբ:
Ռոպինսոն Քրուզօ

Ռոպինսոն Քրուզօ (անգլերէն՝ Robinson Crusoe), Տէյնիել Տեֆօյի վէպերու հերոս։ Վեպերու առաջին երկուքը հրատարակուած են 1719 թուականին։ Վէպին սկիզբը  լրիւ կոչուած էր «Եորքցի նաւաստի Ռոպինսոն Քրուզօյի կեանքը եւ զարմանահրաշ արկածները. այդ մարդը, որ մեն-մենակ ապրած էր 28 տարի Օրինոքօ գէտի մօտակայքի, Ամերիկայի ափերու մօտ գտնուող անմարդաբնակ կղզիին մէջ, եւ որ՝ փրկուելով նաւաբեկութենէ, երբ իր բոլոր ընկերները մահացան, բերած է գրաւոր վկայութիւն, թէ ինչպէս ան վերջապէս փրկուեցաւ ծովահեններու կողմէ» (անգլերէն՝ The Life and Strange Surprizing Adventures of Robinson Crusoe, Of York, Mariner: Who lived Eight and Twenty Years, all alone in an un-inhabited Island on the Coast of America, near the Mouth of the Great River of Oroonoque; Having been cast on Shore by Shipwreck, wherein all the Men perished but himself. With An Account how he was at last as strangely deliver'd by Pyrates): Ռոպինսոն Քրուզօյի մասին վէպերը Տեֆօյի թերեւս ամենայայտնի ստեղծագործութիւններն են։


== Պատմութիւն ==
Գիրքը Ռոպինսոն Քրուզօ անունով յորինուած անձնաւորութեան մասին է, որ նաւաբեկութենէ յետոյ ողջ մնացած է եւ յայտնուած անմարդաբնակ կղզիի մէջ՝ ապրելով հոն երկար տարիներ։ Վէպը մեծ ազդեցութիւն թողած է անգլիական եւ համաշխարհային մշակոյթի վրայ, այդ բազմիցը էկրանաւորուած է։


=== Նախապատմութիւն ===
Ռոպինսոն Քրուզօյի նախատիպը եղած է իրական մարդ՝ սկովտացի նաւաստի Ալեքսանտր Սելքիրքը, որ «Cinque Ports» (Սենք Փոր) նաւի նաւաստի էր։ Ան չորս տարի ապրած է անմարդաբնակ կղզիի մէջ։ Ան իր պահանջով 1704 թուականին իջեցրած էին անմարդաբնակ կղզի մը՝ տալով զէնք, գործիքներ, մթերք եւ սերմեր։ Սելքիրքը մնացած էր կղզիին մէջ մինչեւ 1709 թուականը։ Անոր մասին պատմած են Վուձ Ռոճըրզը եւ նաւապետ Քուքը, այնուհետեւ գրող Ռիչըրտ Սթիլը։


== Պատկերազարդումներ ==


== Արտաքին Յղումներ ==
Կաղապար:Քոյրյղումներ

Ռոպինսոն Քրուզօ վեպը Գրապահարան կայքէն
Յարութիւն Արարատեան

Յարութիւն Արարատեան (Աստուածատրեան, յայտնի է նաեւ որպէս Արտեմի Արարատեան, 20 Ապրիլ 1774(1774-04-20), Վաղարշապատ - 1831), հայ գրող։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Վաղարշապատ։ Հայրը քարտաշ էր։ Սկզբնական կրթութիւնը ստացած է Սուրբ Էջմիածին վանքի կազմարարի եւ միաբաններու քով, իսկ յետոյ՝ Յովհաննէս Ա. քահանայ Ոսկերչեանին աշակերտած է։ Ապա անցնելով Աստրախան, սորված է ռուսերէն ու շրջած՝ Ռուսիոյ խորքերը։ 1797-ին հասած է Ս. Փեթերսպուրկ։ Հոն մտած է պետական ծառայութեան մէջ եւ արագօրէն բարձրանալով անոր աստիճաններէն, կը հասնի իսկական պետական խորհրդականի կոչման։
Ռուսաստանէն անցած է Եւրոպա։ Ժամանակ մը Փարիզի ապրած է, ուր սորված է ֆրանսերէն , ապա՝ Յովհաննէս Ա.. ք. Ոսկերչեանի «Ժամանակագրութիւն»ը (1751-էն 1804) ֆրանսերէնի թարգմանած է։
Արարատեան իր կեանքը ճամբորդութեան մէջ անցուցած է։ Կը կարծուի, որ մեռած ու թաղուած է 1825-ի եւ 1835-ի միջեւ, Լիմ անապատին մէջ (Աղթամար կղզի)։


== Աշխատութիւններ ==
«Արտեմի Արարատեանի կեանքը» (1881)
«Վաղարշապատեցի Յարութիւն Արարատեանի կեանքը», 1892, թրգմ. Պերճ ՊռօշեանՅայտնի է 1813 թուականին «Արտեմի Արարատեանի կեանքը» (ռուս.՝ Жизнь Артемия Араратского) յուշագրութիւնը, որ Կովկասի պատմութեան լաւագիյն սկզբնաղբիւրներէն մէկը կը համարուէր մինչեւ 19-րդ դարու վերջը։ 


== Աղբիւր ==
Բառարան Հայ Գրականութեանց, Հայկ Տէր-Աստուածատուրեանց, Ա. հատոր, Թիֆլիս 1904, էջ 141:
Յառաջ (թերթ, Լիբանան)

Յառաջ, ամբողջական անուն՝ «Մեր Նշանաբանն Է Յառաջ», քաղաքական շաբաթերթ։ Լոյս տեսած է 1957-1964 թուականներուն։ Արտօնատէր՝ Նէսիպ Նըմր։ Պատասխանատու տնօրէններ՝ Ապտալոս Հոշէյմի, Գասպար Տէրտէրեան։ Պատասխանատու խմբագիրներ՝ Գառնիկ Աբգարեան, Հովհաննես Աղպաշեան, Յարութիւն Մասեան։


== Գործունէութիւն ==
Յառաջ շաբաթաթերթը խմբագրած է Լիբանանի հանրապետական կուսակցութեան եւ իր հայ անդամներու տեսակետներու մասին։ Լուսաբանած է արաբական երկիրներու ժողովուրդներու ազգային-ազատագրական պայքարը, Լիբանանի եւ Մերձաւոր Արեւելքի ուրիշ երկիրներու Հանրապետական կուսակցութիւններու գործունէութիւնը եւ նաեւ միջազգային Հանրապետական շարժումներու հարցերը։ Կարեւորութիւն տուած է յատկապէս Լիբանանի ներքին կացութեան եւ արտաքին յարաբերութիւններուն։ Ներկայացուցած է խորհրդահայ գրականութեան նուաճումներ, տպագրել է սփիւռքահայ գրողներու գործերը եւ թանախօսութիւններ իրենց մասին։
Յառաջ թերթը ծանօթացուցած է նաեւ ռուս դասական ու ժամանակակից գրողներուն, գեղանկարչութեան, երաժշտութեան... 1964-ինթուականին ունեցած է «Յառաջ-Գրական» շաբաթական յաւելուածը (խմբագիրներ՝ Գ.Տերանեան, Ա.Դարեան, Պ.Մինասեան)։
Սարգիս Մինասեան

Սարգիս Մինասեան (1873, Եալովա, Թուրքիա - 1915, Անգարա, Անգարայի Վիլայէթ, Օսմանեան Կայսրութիւն, խմբագիր եւ մանկավարժ։
Գրական ծածկանունն է Արամ Աշոտ։ Պարտիզակի բարձրագոյն վարժարանէն կ'անցնի Կեդրոնական վարժարան եւ կ'աւարտէ զայն։
Բացառիկ կարողութեան շնորհիւ Հրանդի աջակցութեամբ 1894-ին կը մեկնի Ժընեւ, ուր կը հետեւի քաղաքական եւ ընկերային գիտութիւններու մինչեւ 1903 թուականը։ Երկար ատեն կ'աշխատակցի «Դրօշակ» պարբերաթերթին։
Կ'անցնի Ամերիկա եւ կը վարէ «Հայրենիք» թերթի խմբագրութիւնը։ 1905-ին կը վերադառնայ Ժընեւ, ուր կը մնայ մինչեւ 1909։ Ապա կ'անցնի Պոլիս եւ կը զբաղի ուսուցչութեամբ ու գրականութեամբ։
Հմուտ եղած է ֆրանսերէն լեզուին։ Աւարտած է ֆրանսերէն-հայերէն բառարանի մը աշխատութիւնը, որ սակայն մնացած է ձեռագիր։
Ժընեւի մէջ անանուն հրատարակած է Սերոբ Աղբիւրի կենսագրականը։


== Աղբիւրներ ==
Յուշարձան, Թէոդիկ, Կ. Պոլիս, 1919, էջ 16
Սարգիս Այվազեան


== Կենսագրութիւն ==
Սարգիս Այվազեան (ճանչուած որպէս Եագուպ Զագըր).-- Բնիկ Պոլսեցի։ Պէյրութ հաստատուած 1895-ին։ Պանդուխտ, յեղափոխական, կղերական եւ փախստական հայերուն մեծապէս օգնած է նիւթապէս ու բարոյապէս զանոնք արրտասահման (Ամերիկա, Եգիպտոս, Եւրոպա) փախցնելով։ Ժողովուրդէն շատ սիրուած էր եւ ինչպէս ըսինք ճանչուած՝ Զագըր անունով։ Պէյրութ մեռաւ Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի ընթացքին։


== Ծանոթագրութիւններ ==
Կովկաս (թերթ)

«Կովկաս», քաղաքական եւ բանասիրական շաբաթաթերթ, հայերէն առաջին պարբերականը Կովկասի մէջ։ Լոյս տեսած է 1846-1847 թուականներուն Թիֆլիսի մէջ։ Խմբագիրներ՝ Հ. Արզանեան, Հ. Կարէնեան։ «Կովկասը» «Kaвказ» («Կաւկազ») թերթի տարբերակն էր։
Նպատակն էր ծանօթացնել Կովկասի պատմութեան, աշխարհագրութեան, տեղաբնիկներու կենցաղին ու սովորութիւններուն։ Տպագրած է պետականպաշտօնական որոշումներ, Կովկասի փոխարքայի հրամաններն ու հրահանգները, ինչպէս եւ առեւտրական, տնտեսական, քաղաքական, բնոյթի ինքնուրոյն ու թարգմանական նիւթեր, բանասիրական ուսումնասիրութիւններ։
Կարեւոր տեղ յատկացուցած է  Հայաստանի եւ հայ ժողովուրդի պատմութեան, մշակոյթի ու գրականութեան, կրթութեան բնագաւառներուն վերաբերող նիւթերուն, հայ հեղինակներու ստեղծագործութիւններուն։ Տպագրած է նաեւ թարգմանութիւններ ռուս եւ արեւմտաեւրոպական գրողներէն։ Աշխատակցած են Գալուստ Շերմազանեանը, Համբարձում Էնֆիաճեանը, Ռոստոմ Երզնկեանը, Գաբրիէլ Պատկանեանը, Գէորգ Տէր-​Ալեքսանդրեանցը, Յովհաննէս Լորիս-Մելիքեանը, Կարապետ Շահնազարեանը, Միքայէլ Պատկանեանը եւ ուրիշներ։
Լեզուն հիմնականին գրաբար էր։
2008

2008 թուական, ԻԱ․ դարու 8րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
26 Սեպտեմբեր․ Փօլ Նիուման․ ամերիկացի դերասան, բեմադրիչ, ֆիլմարտադրիչ, գործարար եւ բարերար
Լոյս

Լոյս, արեւուն լոյսը ճերմակ կ'երեւի, սակայն իրականութեան մէջ՝ բազմաթիւ գոյներէ կը կազմուի։ Լոյսը մեզի կը հայթայթէ անհրաժեշտ ջերմութիւնը եւ ուժանիւթը։ Առանց լոյսի, կեանք գոյութիւն պիտի չունենար աշխարհի վրայ։


== Շուքեր ==
Երբ որ լոյսը իյնայ անթափանց մարմնի մը վրայ, շուք մը կը գոյանայ մարմինին ետեւը, հո՛ն, ուր լոյսը չի կրնար թափանցիլ։


== Պրիսմակ ==

Սպիտակ երեւցող լոյսը իրականութեան մէջ կը պարունակէ Ծիածանին բոլոր գոյները։ Երբ սպիտակ լոյսի ճառագայթախուրձ մը պրիսմակի մը մէջէն անցնի, կը տարբաղադրուի զայն կազմող բոլոր գոյներով։ Գունաւոր առարկաները կը ներծծեն որոշ գոյներ եւ կը ցոլացնեն իրենց գոյնը։ Օրինակի համար, կանաչ բոյս մը կը ներծծէ արեւու լոյսին մէջ գտնուող կարմիրն ու կապոյտը եւ կը սփռէ կանաչը։, ,


== Ծիածան կամ Ծիրանի Գօտի ==
Արեւուն լոյսը, հակառակ ճերմակ երեւնալուն, կ՛ամփոփէ  ծիածանին բոլոր գոյները։ Երբ տեղ մը կ՛անձրեւէ եւ մօտակայ շրջանի մը մէջ արեւը կ՛երեւի, ճառագայթները կը տարբաղադրուին անցնելով կաթիլներու ընդմէջէն եւ կը ստանան կարմիր, նարնջագոյն, դեղին, կանաչ, կապոյտ, լեղագոյն եւ մանիշակագոյն գոյները։ Այսպիսով, երկինքի մէջ կը յայտնուի գունաւոր հսկայ կամար մը, որ կը կոչուի Ծիածան կամ Ծիրանի Գօտի:


== Գոյներ ==
Մութին մէջ բոլոր գոյները մոխրագոյն կ'երեւին։ Լոյսի ներկայութեանը կը տեսնենք բոլոր գոյները։ Ապրանքները տեսանելի են, որովհետեւ լոյսը կը պատկերացնէ։ Օդը անտեսանելի է, որովհետեւ լոյսը  չի փայլեցներ։


== Աղբիւրներ ==
Մշակութային Իմ Առաջին Հանրագիտարան, Արամ Սեփեթճեան եւ Լեւոն Թորոսեան, 2001-2002, էջ 12-13
Մոսկուայի Կորքիի անուան զբօսայգի

Մոսկուայի Կորգիի այգին անուան մշակոյթի եւ հանգիստի կեդրոնական զբօսայգի (ռուս.՝ Центральный парк культуры и отдыха имени Горького, (ЦПКиО)), կեդրոնական զբօսայգի Մոսկուայի մէջ, որը Մաքսիմ Կորգիի անունը կը  կրէ: 2018 թուականի Օգոստոսին նշուեր է զբօսայգիի 90-ամեակը։
Կորգիի զբօսայգին, որը կը գտնուի Քրիմսքի Վալի մէջ` Մոսկուայ գետի կողմը,  բացուեր  է 1928 թուականին: Հին Կոլիցինի հիւանդանոցի (աւերակ) եւ Նեսքուչնի պալատի ընդարձակ պարտէզները, գետի երկայնքով կը ընդգրկեն 300 հա տարածք (120 հա):


== Պատմութիւն ==

Այգին կառուցուեր է խորհրդային յառաջապահ եւ շինարարութեան ճարտարապետ Քոնսթանթին Մելնիքովի յատակագիծով, որը միաւորած է հին հսկայական այգիները, Կոլիցինի հիւանդանոցը եւ Նեսքուչի պալատը` գետի երկայնքով ծածկելով 300 հեքթար տարածք (120 հա):
Նեսկուչնիի պարտէզի պատմութիւնը կարելի է յիշատակել 1753 թուականէն, երբ այն ի յայտ եկեր է Մոսկուայի գետի կողքին գտնուող Քալուժխայեայ Զասթավայի եւ Թրուպեցքոյ կալուածքի միջեւ  ինկած տարածքին մէջ: Հարեւան տարածքը դէպի Նեսքուչնիի պարտէզը ( Քրիմսկի Վալէն մինչեւ Նեսքուչնիի պարտէզ), մինչեւ 1920-ականները քիչ ուշադրութիւն գրաւեր է: Սկիզբը այն պատուած է եղեր հարեւան կալուածներո սեփականատէրերուն պատկանող այգիներու, մարգագետիններու եւ բանջարեղէնի այգիներով, իսկ 19-րդ դարու վերջը դարձեր է անապատ եւ պահպանուեր  որպէս աղբանոց:
Գիւղատնտեսական եւ արհեստագործական արդիւնաբերութեան առաջին համահայկական ցուցահանդէսը բացուեր է 1923 թուականին անապատներու վրայ, որոնք մաքրուեր էին կոմունիստական համայնքի աշխատանքային օրերուն: Ցուցահանդէսի բացման համար ծրագիր ընդունուեր է 1922 թուականի 19 Հոկտեմբեր-ին, իսկ ցուցահանդէսը բացուեր է մէկ ու կէս տարի անց՝ 1923 թուականի 19 Մայիսի 19-ին: Ցուցահանդէսի կազմակերպման նախագիծը ներկայացնելէն յետոյ, որը կ'առաջարկէր չորս տարբերակ՝ Սոքոլ, Խոտինսքոյէ Բեւեռ կամ Ծայր, Փեթրովսքօ-Ռազումովսքի զբօսայգի եւ Քոմսքիի կամուրջի մօտ գտնուող գետի տարածքները, նախընտրութիւնը կը տրուի վերջին տարբերակին:


== Վերափոխում ==

2011 թուականին Կորքի զբօսայգին հիմնանորոգուեր է: Մշակոյթի եւ ժամանցի կեդրոնական զբօսայգիի նոր տնօրէն Սերկէյ Քափքովը քանդեր է մօտ 100 տեսարժան վայրեր եւ ապօրինի մասեր: Քանդուած առարկաներու  տեղը ստեղծուեր է աւելի քան երկու հազար քառակուսի մեթր նոր ասֆալթապատ  ճանապարհ, իսկ յետոյ 1.9 հա նոր սիզամարգեր եւ ծաղկեփունջեր  տեղադրուեր են։
Բոլոր զուարճանքները, երկու տախտակամած կարուսելը հանուեր են, որպէսզի տեղը վերածուի զուարճանքի գօտիի ։ 
Ընթացքին մաքրուեր են լքուած շէնքերը, սայլերը, վրանները, գովազդային կառոյցները եւ տեսարժան վայրերը: Սկսած է յուշարձաններու  վերանորոգումը, լճակներու մաքրումը եւ հողի եւ խոտի կիզահողի  առաքումը: 
Քանի մը ամիս անց Կորքի զբօսայգին վերափոխուեր է՝ դառնալով առաջին ռուսական զբօսայգին, որն այժմ կարող էր մրցիլ աշխարհի առաջատար այգիներու հետ: 15,000 քառակուսի մեթր սառցադաշտ, երեխաներու համար առանձին գօտիներ, հոքէյ, պար եւ ընդհանուր սահադաշտ։ Պաշտօնապէս բացուեր է 2011 թուականի Դեկտեմբերին ։


== Արտաքին յղումներ ==
Official Gorky Park website
A photo gallery
Summer Education program in Gorky Park
The woman behind Gorky Park’s rebirth
Խոսրով Քէշիշեան

Խոսրով Քէշիշեան Համբարձումի (1879/1880, Մածիտինէ, Մելիտինէի գավառ, Խարբերդի նահանգ- 15 Յունիս, 1915, Մելիտինէ) հայ դեղագործ, գրող, հասարակական եւ քաղաքական գործիչ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1879/1880 թուականին, Խարբերդի նահանգի Մելիտինէի գաւառի կեդրոն՝ Մելիտինէ քաղաքին մէջ։ Բժիշկ Միքայէլ Քէշիշեանի եղբայրն է։ Կրթութիւնն ստացած է ամերիկացի մի­սի­ո­ներ­նե­րու Խարբերդի Եփրատ քոլէճէն ներս։ 1900-1902 թուականներուն ուսանած է Պէյրութի ամերիկեան համալսարանին մէջ եւ դեղագործի կոչում կը ստացած։ Վերադառնալով Մելիտինէ՝ եղբօր՝ Միքայէլի նիւթական աջակցութեամբ բացած է սեփական դեղատուն եւ որպէս դեղագործ աշխատած։ Յարանուանութեամբ աւետարանական է։ Եղած է ՀՅԴ–ի գործիչ, գրող։
1915 թուականին թուրքերը իմանալով բժիշկ եղբօր՝ Միքայէլի, Օսմանեան բանակէն փախելուն ու Զօրավար Անդրանիկի բանակին միանալուն մասին, անմիջապէս ձերբակալած են զինք։ Թշնամիին ձեռքով չսպանուելու համար Խոսրովը Մելիտինէի բանտին մէջ թոյն կը խմէ։ Սակայն թուրք դահիճները զինք շտապ դեղաթափ ըրած են, եւ ի պատիժ այդ յանդգնութեան, դաժանաբար կացնահարած են 1915 թուականի Յունիս 15-ին՝ 36 տարեկան հասակին։ Այդ մասին Արշակ Ալպօյաճեան կը գրէ. «…1915 թուականին Մե­լի­տի­նէի մէջ ալ առա­ջին ան­գամ ձեր­բա­կա­լո­ւե­ցան մտա­ւո­րա­կան առաջ­նորդ­ներ, որոնց հետ էր Խոս­րով Քե­շի­շե­ա­նը, որ դժո­խա­յին տան­ջանք­նե­րէ յե­տոյ կա­ցի­նա­հար սպան­նո­ւած է թուրք ճի­ւաղ­նե­րու կող­մէ»։


== Գրականութիւն ==
Ալպօյաճեան Արշակ, Պատմութիւն Արաբկիրի հայոց, Պէյրութ, 1915։
Հայ բժշկութթեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
Յուշամատթեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, Ապրիլ 24, 1985։
Թէոդիկ, Գողգոթայ հայ հոգեւորականութեան, Նիւ Եորք, 1985։
Հայրապետեան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագործութեան պատմութիւնից, Երեւան, 1990։
Յարման Արսէն, Հայերը Օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թուրքերէն), Սթամպուլ, 2001։
Խաչատրեան Լ., Բաբլումեան Ա., Ցուցակ Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերի (1915-1923), հ. 2, Խարբերդի նահանգ, Երեւան, 2004։
Քէստենթեան Հրաչ, Պէյրութի Ամերիկթեան Համալսարանէն Շրջանաւարտ Եւ Մեծ Եղեռնին Նահատակուած Հայ Բժիշկներ, «Ազ­դակ», 01-11-2012։


== Աղբիւր ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Հնդկահայեր

Հնդկահայեր, Հնդկաստանի մէջ բնակող հայեր։ Դիւանագիտական յարաբերութիւններ Հայաստանի Հանրապետութեան եւ Հնդկաստանի Հանրապետութեան միջեւ հաստատուած են 1992-ին։ Ներկայիս Հնդկաստանի մէջ ապրող հայերուն թիւը կը հասնի 500-ի, որոնց 450-ը ամփոփուած է Կալկաթայի մէջ, մօտաւորապէս 25-ը կ՛ապրի Պոմպէյ, իսկ մնացեալները ցրուած են երկրին զանազան կողմերը:
Կալկաթայի մէջ կը գործեն հայկական ծերանոց, իսկ Հնդկաստանի մէջ կը գործեն 6 եկեղեցի եւ 2 մատուռ։
Spiders

Կաղապար:Տեղեկաքարտ երգ
«Spiders», ամերիկահայ System of a Down խումբին երգն է իրենց առաջին՝ System Of A Down երգատետրէն։ Երգը կ՛ըմտրուի որպէս «Ճիչ 3» ֆիլմին սաունթրէք։


== Երգացանկ ==


== Արտաքին յղումներ ==
«Spiders» Տեսահոլովակը YouTube կայքին մէջ
179 (թիւ)

179 (հարիւր եօթանասունինը)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է 178-ի եւ 180-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
 A000040  քառասունմեկերորդ պարզ թիւն է
 A005385  տասներորդ ապահով պարզն է
 A006567  տասնչորսերորդ զրապ թիւն է
կիրառութիւններ
179 Կլիտայմնեստրա աստեղնեակի կարգային թիւն է
 Alt   179 -ի գործադրումով կը ստացուի │ նշանը
Տարուայ 179րդ օրն է Յունիս 28-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 27-ը)
1625 թուական

1625 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 25րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1625 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1625 մահեր

Օգոստոս՝ Ճոն Ֆլեչըր (անգլերէն՝ John Fletcher, ծն.1579), անգլիացի թատերագիր
1769 թուական

1769 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 69րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1769 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1769 մահեր