armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Կօւարտհան (արուեստագէտ)

Կօւարտհան 16-րդ դար, Մուղալական Կայսրութիւն - 17-րդ դար, Մուղալական Կայսրութիւն Նշանաւոր Հնդիկ պատկերահան (նկարիչ) «Մուղալական» (Հնդկաստանը գրաւած թիւրքերու դարաշրջանը) Նկարչական Դպրոցին պատկանող, Իր հայրը՝ «Պհաւանի Տաս»-ը արքայական գործատունին մէջ կրտսեր նկարիչ մըն էր։ Ինչպէս այդ դարաշրջանի այլ նկարիչները, անոնք Հինտուականութեան հետեւորդներ էին։ «Կօւարտհան» կ'անցնի կասերական ծառայութեան, թիւրքական գրաւումի Գ ինքնակալ՝ «Աքպար Ա»-ի գահակալութեան օրերուն, եւ կը շարունակէ իր ծառայութիւնը մինչեւ «Շահ Ճահան»-ի իշխանութեան հասնիլը։ Անոր ստեղծագործութիւնները մինչեւ այսօր պահպանուած օրինակները ցոյց կու տան թէ ան կը սիրէր հարուստ, զգայնոտ գոյնը, եւ քնքշօրէն ձեւ առած կերպերը։


== Պատկերասրահ ==


== Տե՛ս Նաեւ ==
Հնդկաստանի Սերտումը։
Հաֆէզի Ժողովածուն
Հնդկաստանի Սերտումը (գիրք)
Նախա-Իսլամական Բանաստեղծութեան Մասին (գիրք)
Երեսուն Ամեայ Ցեղասպանութիւնը (գիրք)
Թահա Հուսէյն
Եուսէֆ Զէյտան
Միսաք Փանոսեան

Միսաք Փանոսեան (1890, Եւդոկիա - 1915, Եւդոկիա), հայ բժիշկ, ուսուցիչ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1890 թուականին Սեբաստիոյ նահանգի, Եւդոկիոյ գաւառի կեդրոն՝ Եւդոկիա քաղաքին մէջ։ Նախնական կրթութիւնն ստացած է ծննդավայրի ազգային վարժարանէն ներս։ 1895 թուականին մտած է Ար­մա­շի դպրեվանքը։ Երկար տարիներ արդիւնաւետ կերպով ուսուցիչ եւ դպրոցներու տեսուչ եղած է Եւդոկիոյ մէջ։ 1907 – 1911 թուականներուն ուսանած է Պէյ­րութի Սեն Ժոզեֆ Ֆրանսական համալսարանի բժշկական բաժինէն ներս։ 1911 թուականի Հոկտեմբերին վերադարձած է Եւդոկիա եւ բժիշկ աշխատած է։ Ամուսնացած է եւ զաւակներ ունեցած է։
1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ բժիշկ նշանակուած Եւդոկիոյ զինուորական հիւանդանոցէն ներս, ուր կը ծառայէին նաեւ բժիշկներ Արմենակ Սերայտարեանն ու Յակոբ Էմինեանը։ Երեքն ալ հրաժարած են իսլամութիւն ընդունելու առաջարկէն։ 1915 թուականի Ապրիլին Եւդոկիոյ մէջ «Շուուպերեիսի» («Զինուո­րագ­րու­թեան բաժինի պետ») Քէօրպինպաշիի («Կոյր հազարապետ») հրահանգով, երեք բժիշկները ձերբակալուած եւ բանտարկուած են Իթթիհատի ղեկավարներէն մէկուն՝ դոկտոր Պեհաէտտին Շաքիրի կազմած 58 ականաւոր հայ բժիշկներու ցուցակով։ 1915 թուականի Յունիսին, հանելով երեք հայ բժիշկներու սպայական ուսադիրները, անոնց տարած են Մալ Գայանի թաղի բլուրի վրայ գտնուող պահակակէտը, հանած են զինուորական համազգեստները եւ մօտաւորապէս մերկ վիճակի մէջ կախաղան բարձրացուցած են։ Մահուան ժամանակ Միսաք Փանոսեան եղած է 25 տարեկան։ Այլ տուեալով՝ Միսաք Փանոսեան, Արմենակ Սերայտարեանն ու Յակոբ Էմինեանը սրախողխողի ենթարկուած են՝ թուրք ոստիկան զինուորներու կողմէ։


== Գրականութիւն ==
Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (1688-1940), Սթանպուլ, 1940։
Ալպօյաճեան Արշակ, Պատմութիւն Եւդոկիոյ հայոց, Գահիրէ, 1952։
Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթըն, 1957։
Յուշ ամ ատ եա ն Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, Ապրիլ 24, 1985։
Հայրապետեան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագործութեան պատմութիւնից, Երեւան,1990։
Յարման Արսեն, Հայերը Օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թուրքերէն), Սթամպուլ, 2001։
Խաչատրեան Լուսինէ եւ Բաբլումեան Արփինէ (կազմողներ), Ցուցակ հայոց ցեղասպանութեան զոհերու (1915 - 1923 թթ.), գիրք 1, Սեբաստիոյի նահանգ, Երեւան, 2004։


== Աղբիւր ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
155 (թիւ)

Կաղապար:Արեւելահայերէն

155 (հարիւր յիսունհինգ)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է 154-ի եւ 156-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
յաջորդականութիւններ՝
 A001358  յիսունմեկերորդ կիսապարզ թիւն է
կը ստացուի 2-էն մինչեւ 13-ը եղած պարզ թիւերու կիրառումով՝ 155=22+3!+5!+72-11-13
կիրառութիւններ՝
155 Սկիլլա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 155 -ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան Ы տառը
Տարուայ 155րդ օրն է Յունիս 4-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 3-ը)
23 Հոկտեմբեր

23 Հոկտեմբեր, տարուան 296-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 297-րդ) օրն է

Տարուան աւարտին կը մնայ 69 օր


== Դէպքեր ==
2011․ 32 տա­րո­ւան ընդ­մի­ջու­մէ ետք, 2 500 հայերու ներկայութեամբ կը կատարուի Տիգրանակերտի Սուրբ Կիրակոս վերանորոգուած եկեղեցւոյ մէջ ե­կե­ղե­ցա­կան ա­ռա­ջին ա­րա­րո­ղու­թիւ­նը


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==


== Տօներ ==
Յովհաննէս Աւագեան

Յովհաննէս Աւագեան (12 Հոկտեմբեր 1882(1882-10-12), Բինկեան, Տեւրիկ - 10 Յունիս 1959(1959-06-10), ), ամերիկահայ գրագէտ-քննադատ, գրող եւ լրագրող։


== Կենսագրական գիծեր ==
Յովհաննէս Աւագեան ծնած է Ակնայ գիւղերէն Բինկեանի մէջ։ Նախնական կրթութիւնը տեղւոյն վարժարանին մէջ ստանալէ ետք 1897-ին Սեբաստիոյ զուիցերիական որբանոցը կը ղրկուի, ուրկէ շրջանաւարտ կ’ըլլայ 1902-ին: Երկու տարի նոյն հաստատութեան մէջ ուսուցչութիւն կ’ընէ եւ 1904-ին կը մտնէ Մարզուանի Անաթոլիա Գոլէճը, ուրկէ շրջանաւարտ կ’ըլլայ 1907-ին B.A. տիտղոսով: 


== Վարած պաշտօններ ==
Երկու տարի նոյն քաղաքի Աւետարանական վարժարանին մէջ տնօրէն-ուսուցչի պաշտօն վարելէ յետոյ՝ հրաւէրով մեկնած է Վանի Ամերիկեան վարժարանը, ուր հայ լեզուի եւ գրականութեան, ինչպէս նաեւ մաթեմաթիկայի ուսուցչութիւն ըրած է մինչեւ 1915-ի տեղահանութեան տարին:
Վանի մէջ 1911-1914 զուտ գաւառական գրականութեան նուիրուած «Վանտոսպ» հանդէսը խմբագրած է:
1915-ի վերջերը գացած է Նիւ Եորք, ուր ժամանակ մը գրասենեակային աշխատանք կատարելէ ետք մեկնած է Պոսթըն, ուր 1917-1919-ին վարած է «Ազգ» օրաթերթի օգնական խմբագրի պաշտօնը: 
1919-ին մտած է Նիւ Եորքի «Կոչնակ», ապա՝ «Հայաստանի Կոչնակ» շաբաթաթերթի խմբագրական կազմին մէջ։ Հոն, բացի ազգային բաժինը խմբագրելէ, երեւցած է լուրջ քննադատական յօդուածներով: Աշխատակցած է զանազան տարեգիրքերու, թերթերու եւ հանդէսներու, (Թէոդիկի «Ամէնուն Տարեցոյցը», «Արեւելք», «Հայրենիք», «Բիւրակն», «Պայքար», «Փիւնիկ», «Նաւասարդ» եւ այլն):


== Գրական վաստակ ==


=== Հատորներ ===
Աւագեան առանձին հատորներով լոյս ընծայած է․

«Գոհարներ հայ գրականութեան»,
«Գրական դէմքեր»,
«Նշանաւոր օփերաներ»,
«Աւետիս Ահարոնեան» եւ «Այսպէս ապրեցանք»:Հայ գրական եւ գեղարուեստական գրեթէ ամէն շարժումի եւ երեւոյթի շուրջ պարզած է իր տեսութիւնները՝ ցրուած հոս ու հոն: Իր ծածկանուններն եղած են Վաղարշ Վաղարշեան, Հրայր, Ասպարունի, Գրասէր, Գեղարուեստասէր, Երաժշտասէր եւ այլն:


=== Թարգմանութիւններ ===
Հայերէնի վերածած է բազմաթիւ կարճ պատմուածքներ: Իր թարգմանութեանց կարգին պէտք է յիշել Կոմս Ալեքսէյ Թոլստոյի հինգ արար թարգմանութիւնը՝ «Ցար Ֆիօտօր Իվանովիչ» գործին, հրատարակուած 1928-ին «Հայաստանի Կոչնակ»ի մէջ:


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան, 1938, Պուքրէշ, Հատոր Բ., էջ 320:
Լեւոն Բաշալեան

Լեւոն Բաշալեան (24 Սեպտեմբեր 1868(1868-09-24), Սկիւտար, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 1 Փետրուար 1943(1943-02-01), Վիշի, թաղուած Փարիզ)), նորավիպագիր եւ հրապարակագիր։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Սկիւտար, «Պոլիս»։ Յաճախած՝ Պէրպէրեան Վարժարանը։ Փոքր տարիքէն նուիրուած է լրագրութեան՝ գործակցելով Արփիար Արփիարեանի եւ Գրիգոր Զօհրապի հետ։ Համիտեան հալածանքներէն խուսափելու համար անցած է Փարիզ, ապա Լոնտոն, ու Արփիարեաի հետ հրատարակած՝ «Նոր Կեանք» կիսամեայ թերթը։
1920-ի աւարտէն առաջ, Բաշալեան վերջնականապէս կը հաստատուի Փարիզ, նուիրուելով ազգային ու հասարակական գործունէութեան:
1928-ին իրեն վստահուախ է խմբագրութիւնը «Լա Ֆուայէ» ամսագրին, ֆրանսերէն եւ հայերէն անջատ բաժիններով:
Բաշալեանի գլխաւոր գործերը իր պատմուածքներն ու նորավէպերն են՝ «Վերջին Համբոյրը», «Նոր Զգեստը», «Ձրին», «Տէրտէրին Ուխտը», «Աղաւնիները», «Ցեղին Ձայնը» եւ այլն։
Ունի նաեւ յուշագրութիւններ «Արմաշի Ուխտագնացութիւնը» , «Թրքահպատակի Մը Արկածները Մեծ Պատերազմի Ատեն» (1939) եւ այլն։
1943-ին՝ Փարիզ, լոյս կը տեսնէ Բաշալեանի գեղարուեստական ստեղծագործութիւններուն առաջին հատորը՝ գրականագէտ Արշակ Չօպանեանի յառաջաբանով։ 1945-ին՝ Հալէպ, իսկ 1965-ին՝ Երեւան, կը հրատարակուին անոր ստեղծագործութիւնները։


== Երկեր ==
Նորավէպեր եւ պատմուածքներ, Փարիզ, 1943, 272 էջ:
Պատմուածքներ, Հալէպ, 1945, 200 էջ:
Ընտիր երկեր, Երեւան, 1962, 284 էջ:
Բաշալյան Լեւոն, Թլկատինցի, Առանձար, Երկեր, Երեւան, 1982, էջ 257-474:
Երկեր, Անթիլիաս, 1994, 384 էջ:


== Աղբիւրներ ==
Արդի Հայ Գրականութիւն, Բ. Հատոր, Մուշէղ Իշխան, էջ 100-102:
Կիլիկիոյ Հայոց Պատրիարքարան (կաթողիկէ)

Կիլիկիայի Հայոց Պատրիարքարան (լատ.՝ Patriarchatus Ciliciae Armenorum), հայ կաթողիկէ եկեղեցւոյ պատրիարքարան։ Կիլիկիոյ Հայոց պատրիարքի նստավայրը կը գտնուի Լիբանանի Զմմառ բնակավայրին մէջ։


== Տարածք ==
Պատրիարքարանը իր իրաւասութիւնը կը տարածէ Հայ կաթողիկէ եկեղեցւոյ բոլոր հաւատացեալներուն վրայ։ Պատրիարքարանի սեփական եկեղեցական կառոյցներն են.

Պէյրութի արքեպիսկոպոսութիւն,
Ալեքսանտրիայի թեմ,
Սպահանի թեմ,
Էլ-Ղամիշլիի թեմ,
Դամասկոսի պատրիարքական քրմապետութիւն,
Երուսաղէմի եւ Ամմանի պատրիարքական քրմապետութիւն։


== Պատրիարքներ ==
Աւրամ Պետրոս Ա. (Արծիւեան) (26 նոյեմբեր 1740 - 1 Հոկտեմբեր 1749),
Յակոբ Պետրոս Բ. (Յովսէփեան) (1749-1753),
Միքայէլ Պետրոս Գ. (Կասպարեան) (1753-1780),
Պարսեխ Պետրոս Դ. (Աւկադեան) (1780-1788),
Գրիգոր Պետրոս Ե. (Կւուպելեան) (1788-1812),
Գրիգոր Պետրոս Զ. (Ջերանեան) (1812-1841),
Յակոբ Պետրոս Է. (Հոլասեան) (1841-1843),
Գրիգոր Պետրոս Ը. (Տերաստուածատուրեան) (1843-1866),
Անդոն Պետրոսի Թ. (Հասուն) (1866 - Յունիս 1881),
Ստեփան Պետրոսի Ժ. (Ազարեան) (1881 - Մայիս 1899),
Պօղոս Պետրոս ԺԱ. (Էմմանուելեան) (24 Յուլիս 1899 - 1904),
Պօղոս Պետրոս ԺԲ. (Սաբբաղանեան) (4 Օգօստոս1904 - 1910),
Պօղոս Պետրոս ԺԳ. (Թերիզեան) (23 Ապրիլ1910 - 1931),
Աւետիս Պետրոս ԺԴ. (Արփարեան) (17 Հոկտեմբեր 1931 - 26 Հոկտեմբեր 1937),
Գրիգոր Պետրոս ԺԵ. (Աղաջանեան) (30 Նոյեմբեր 1937 - 25 Օգօստոս 1962),
Իգնադիոս Պետրոս ԺԶ. (Բաթանեան) (4 Սեպտեմբեր1962 - 22 Ապրիլ 1976),
Հմայակ Պետրոս ԺԷ. (Գուեդիգուեան) (3 Յուլիս 1976  - 31 Մայիս 1982),
Յովհաննէս Պետրոս ԺԸ. (Կասպարեան) (5 Օգոստոս 1982 - 28 Նոյեմբեր 1999 ),
Ներսէս Պետրոս ԺԹ. (Թազայ) (2 Հոկտեմբեր 1999  - 25 Յունիս 2015),
Գրիգոր Պետրոս Ի. (Կապրոյեան) (25 Յուլիս 2015 - 25 Մայիս 2021)։
Ռաֆայէլ Պետրոս ԻԱ. Մինասեան


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական կայք
Զանգակ յուշակոթող (Նէա Զմիռնի, Յունաստան)

«Զանգակ» յուշակոթող. Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակի յուշարձան։ Կը գտնուի Աթէնքի Քաղաքային Տարածաշրջանի Նէա Զմիռնի քաղաքին «Խրիսոսթոմու Զմիռնիս» հրապարակի «Յիշատակի Պուրակ»ին մէջ։  Քանդակագործն է Վասոս Գափատայիս։ 


== Պատմական տուեալներ ==
Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերը յիշատակող յուշարձանը կը գտնուի Աթէնքի Տարածքաշրջանի Նէա Զմիռնի քաղաքին «Խրիսոսթոմու Զմիռնիս» հրապարակին վրայ գտնուող «Յիշատակի Պուրակ»ին մէջ։   Նոյն պուրակին մէջ զետեղուած են նաեւ Իզմիրի (Զմիւռնիոյ), Յոնիոյ հելլէններու, Այտինի, Այվալիի, Պոնտոսի յոյներուն եւ Թրակիոյ զոհերուն յուշարձանները։ 
«Զանգակ» յուշակոթողի բացումը տեղի ունեցաւ 14 Ապրիլ 1979-ին։  Ներկայ էր 3 000 աւելի բազմութիւն մը, եկած Նէա Զմիռնիի, Փիրէայի, Քոքինիոյ եւ Աթէնքի կեդրոնէն ու արուարձաններէն։


== Նկարագրութիւն ==
«Զանգակ» պղինձէ յուշակոթողը կանգնեցուած է հսկայ անտաշ ժայռի մը վրայ, որուն վրայ հայերէն լեզուով քանդակուած է հետեւեալ քերթուածը․-
«ՕՏԱՐՆԵՐԻ ՍԵՐՈՒՆԴՆԵՐՈՒ ՀԱՅՐԵՆԱԲԱՂՁ ԱՆՄԱՐ ՓԱՐՈՍ, ՈՒԾՏԻ ՎԿԱՅ, ԿԱՄՔԻ ԴԱՐԲԻՆ, ՀԶՕՐ ԿՈՉԻԴ ԱՐՁԱԳԱՆԳԷՆ ՄԵՆՔ ԱՐԲԵՑԱԾ ՊԻՏԻ ԵՐԳԵՆՔ ՆՈՐ ՊԱՅՔԱՐԻ ՄԵՐ ԵՐԳԸ ՀԻՆ»
Իսկ յունարէն լեզուով, հետեւալ նախադասութիւնը․-
«Յիշատակին՝ հայ ժողովուրդի մարտիրոսներուն․ փառք պայքարողներուն, երէկի ու վաղուան հերոսներուն։  Այս յուշարձանը կանգնեցաւ Յունաստանի Հայերուն կողմէ, Հելլենական հիւրընկալ հողին վրայ 1979-ի Ապրիլին»
«Զանգակ»ը կը պատկերացնէ հսկայ զանգակ մը, որ կը խորհրդանշէ Հայաստանը՝ զարնուած, զարկուած, վիրաւոր եւ սակայն դարերու ընթացքին արշաւողներու հարուածներուն տոկացող։ Անոր վրայ ամրացուած հսկայ սուրը կիսով իր պատեանէն դուրս քաշուած է եւ անոր շուրջ հսկայ տառերով բոլորաձեւ քանդակուած է հետեւեալ նախադասութիւնը՝ ԶԱՆԳԵՐ ՂՕՂԱՆՋԷՔ, ՄԵՆՔ ՉԻՆԿԱՆՔ, ԴԵՌ ԿԱՆՔ։ Իսկ «Զանգակ»ին վերի մասին, բոլորաձեւ արձանագրուած են ջարդավայրերու եւ յաղթական ճակատամարտներու անուններ։


== 1915, Ապրիլ 24, Ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակում ==
«Զանգակ» յուշակոթողի բացումէն ետք, ամէն տարի Ատիկէ նահանգի հայութիւնը, Ցեղասպանութեան զոհերը կը յիշատակէ յատուկ ձեռնարկով, որուն ներկայ կը գտնուին Յունաստանի հայ համայնքին, Աթէնքի նահանգապետարանի, Նէա Զմիռնի քաղաքապետարանի եւ տեղական ինքնակառավարման այլ մարմիններու տարբեր կազմակերպութիւններու ղեկավարներ, Յունաստանի քաղաքական կուսակցութիւններու ներկայացուցիչներ, հոգեւոր առաջնորդներ եւ լրատուամիջոցներու ներկայացուցիչներ:
  


== Աղբիւրներ ==
Ազատ Օր․ «ՅՈՒՇԱՐՁԱՆԻ ԲԱՑՈՒՄ», Երկուշաբթի 16 Ապրիլ 1979


== Արտաքին յղումներ ==
«Խրիսոսթոմու Զմիռնիս» հրապարակ(յունարէն)
Վասոս Գափատայիս(յունարէն)
357 (թիւ)

357 (երեք հարիւր յիսունեօթ) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 356-ի եւ 358-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A007304  սեպային թիւ է
 Alt   357  գործադրելիս կը ստացուի e տողատառը
տարուայ 357րդ օրն է Դեկտեմբեր 24-ը (նահանջ տարիներուն՝ Դեկտեմբեր 23-ը)
357 Նինինա աստեղնեակի կարգային թիւն է
.357 Magnum-ը եւ .357 SIG-ը փամփուշտի տեսակներ են
+357-ը Կիպրոս զանգելու միջազգային քոտն է
Մարսէյլ

Մարսէյլ (ֆրանսերէն՝ Marseille), քաղաք՝ Ֆրանսայի հարաւը, երկիրին ու Միջերկրածովեան տարածաշրջանին ամէնէն մեծ նաւահանգիստը։ Տեղակայուած է Լիոնի ծոցի ափին՝ Ռոնայի գետեզերքին մօտակայքը, որուն քաղաքը միացած է նեղուցով մը։ 2013-ին Եւրոպայի մշակութային կեդրոնն էր։
Տարածութիւնը՝ 240,62 Քմ2 է, ունի 869,815 բնակիչ (2015):


== Պատմութիւն ==
Քաղաքը հիմնուած է Ք.Ա. շուրջ 600-ին Փոքր Ասիայէն եկած յոյներուն՝ ֆոքէյացինեուն (Phocaea) կողմէ։ Այդ օրերուն անիկա «Մասալիա» կը կոչուէր  (յուն.՝ Μασσαλία, լատ.՝ Massilia կամ Massalia) (հին յուն․՝ Μασσαλία, Massalía),։
Ըստ աւանդութեան՝ քաղաքին պատմութիւնը սկիզբ  առած է Կիփթիսի՝ լիկիւրիցիներու (Ligurian) ցեղի արքայ Նանի դստեր եւ յոյն Փրոթիսի (Gyptis et Protis) սիրոյ պատմութենէն։ Յոյներէն Փրովանսի ափ կ'իջնեն այն ատեն, երբ Նան արքան կը մտածէր դուստրը ամուսնացնելու մասին։ Արքան զիրենք խնճոյքի կը հրաւիրէ, որ դուստրը փեսացու մը ընտրէ։ Կիփթիս Փրոթիսի կը մեկնէ գինիով լի գաւաթը։ Զոյգը կը ստանայ ափամերձ տարածքներուն մէկ մասը՝ իբրեւ հարսանեկան նուէր։ Հոն անոնք քաղաք մը կը հիմնեն, որ Մասալիա կը կոչեն։ Կիփթիսի ի պատիւ կոչուած է (444) Կիփթիս աստղակերպը, որ յայտնաբերուած է 1899-ին Մարսէյլի աստղադիտարանին մէջ։


== Տնտեսութիւն ==
Ունի միջազգային օդակայան եւ մեծ նաւահանգստային համալիր։ Մարսէյլի ինքնավար նաւահանգիստը, բացի Արեւելեան Մարսէյլի նաւահանգիստէն, կը ներառէ շարք մը նաւահանգիստներ: 


== Տեսարժան վայրեր ==
Քաղաքին գլխավոր մայրուղին ՝ Boulevard La Canbière, կ'անցնի Հին նաւահանգիստէն դէպի արեւելք։  Երկաթուղային կայարանը տեղակայուած է Աթէն պուլվարի հիւսիսային ծայրամասին մէջ։
Cours Julien-էն ընդամէնը քանի մը թաղամաս դէպի հարաւ, Գարիպալթի պուրակին զուգահեռ, հետիոտնային մեծ տարածութիւն մը կայ շատրուաններով, արմաւենիներով, սրճարաններով, ճաշարաններով եւ թատրոններով։
Առեւտուրը կը կեդրոնանայ Փարատիս փողոցին մէջ։


== Պատկերասրահ ==
Ժպտիր (երգ, Չարլի Չափլին)

Ժպտիր (Smile)․ երգ, հիմնուած գործիքային բներգի վրայ։  Յօրինած է Չարլի Չափլին «Մոտերն Թայմզ» Modern Times ժապաւէնի նուագակցութեան համար(1936)։   


== Երգին մասին ==
Չափլին յօրինած է ազդուելով Ճիաքոմօ Փուչինիի «Թոսքա» օփերայէն։  Քնարերգակը եւ տիտղոսը գրած են Ճոն Թըրնըր եւ Ճօֆրէյ Փարսոնս (1954)։  Երգին բառերը ոգեւորութիւն կը ներշնչեն եւ կը յուսադրեն թէ փայլուն ապագայ կայ՝ որչափ ատեն կը ժպտինք։ 
«Ժպտիր»ը, առաջին օրերէն իսկ ժողովուրդին սիրելի կը դառնայ եւ կը ձայնագրուի բազմաթիւ արուեստագէտներէ։  Ճիմի Տուրանթէ Jimmy Durante կը ձայնագրէ նաեւ՝ երգը մաս կը կազմէ անոր «Jackie Barnett Presents Hello Young Lovers » ձայնապնակին։  Անոր տարբերակը կը գործածուի «Ճոքեր» Joker ժապաւէնի նուագակցութեան․ գլխաւոր դերակատարներն են՝ Իոաքիմ Ֆենիքս Joaquin Phoenix եւ Ռոպըրթ Տէ Նիրօ։
Ճիւտի Կարլանտ Judy Garland  երգչուհին ալ, «The Ed Sullivan Show»-ին ընթացքին (1963) երգած է «Ժպտիր»ին մէկ ուրիշ տարբերակը։
«Ժպտիր»ը նաեւ ներառնուած էր Չարլի Չափլինի կենսագրական ժապաւէնին նուագակցութեան մէջ (1992)։


=== Առաջին մեկնաբանութիւն ===
Նաթ Քինկ Քոլ «Ժպտիր»ին առաջին մեկնաբանողը կը հանդիսանայ (1954)։  Սամի Տէյվիսն ալ երգը՝ իբրեւ յիշատակի տուրք, կը ներառնէ «The Nat King Cole Songbook» ձայնապնակին մէջ (1965)։


== Մայքլ Ճաքսոն կ՛երգէ «Ժպտիր»ը ==
Մայքլ Ճաքսոն յաճախ յայտնած է թէ «Ժպտիր»ը իր նախասիրած երգն է։  Ան իր «HIStory World Tour» շրջապտոյտին ընթացքին, կը մեկնաբանէ «Ժպիտ»ը յարգելով Տիանա իշխանուհիին յիշատակը։  Իսկ, Մայքըլին յուղարկաւորութեան ընթացքին, անոր ի պատիւ, եղբայրները կը կատարեն երգին իրենց ուրիշ մէկ տարբերակը։


== «Ժպտիր»ը երգած են ==
«Ժպտիր»ը երգած են նաեւ շատ ուրիշ հանրածանօթ երգիչներ, ինչպէս օրինակ՝ Թոնի Պենեթ Tony Bennett, Պարպրա Սթրէյզընթ, Սելին Տիոն, Փերի Քոմօ Perry Como, Սթիւ Ուոնտըր Stevie Wonder, Էրիք Քլափթոն Eric Clapton, Փեթուլա Քլարք Petula Clark, Նաթալի Քոլ Natalie Cole, Էլվիս Քոսթելօ Elvis Costello, Տը Փլետլերս The Peddlers, Տեմիս Րուսոս, Նիլ Սետաքա Neil Sedaka եւայլն։
   


== Արտաքին յղումներ ==
Smile (Charles Chaplin) Original – «Ժպտիր», բներգ
Nat King Cole – Smile. «Ժպտիր»
Sammy sings Smile, Սամի Տէյվիս կ՛երգէ «Ժպտիր»ը
Չարլի Չափլին(անգլերէն)
Նաթ Քինկ Քոլ(անգլերէն)
Ճիաքոմօ Փուչինի(անգլերէն)
«Թոսքա» օփերա(անգլերէն)
Մանզումէի էֆքիար

«Մանզումէի էֆքիար» («Կարծիքներու շարք»), Կոստանդնուպոլսոյ մէջ 1866-1917 թուականներուն հրատարակուած հայկական թերթ։


== Պատմութիւն ==
Մինչեւ 1896 թուականը հրատարակուած է հայատառ թրքերէնով, այնուհետեւ՝ հայերէնով։ Ունեցած է ժողովրդավարական ուղղութիւն, հանդէս եկած Արեւմտեան Հայաստանի մէջ բարենորոգումներ կատարելու օգտին։ Լուսաբանած է Արեւմտեան Հայաստանի բնակչութեան հասարակական, տնտեսական, ազգային ծանր վիճակը, մերկացուցած թրքական հարստահարողներուն եւ այդ պատճառով քանի մը անգամ արգիլուած։
1878 թուականին թերթի հեղինակութիւնը ինկած է Հայկական հարցը արեւմտահայութեան համար վնասակար համարելու պատճառով։ Ըստ Կ. Փանոսեանի՝ Հայկական հարցի միջազգայնացումը հայերու ապագայ դժբախտութիւններու պատճառ կարող է դառնալ։ Թերթը հաւատացած է Թուրքիոյ բարենորոգման եւ անոր լծորդած Արեւմտեան Հայաստանի կացութեան բարելաւումը։
1908 թուականի երիտթուրքական յեղաշրջումէն ետք «Մանզումէի էֆքիարը» քննադատած է Թուրքիոյ արտաքին քաղաքականութիւնը, մասնաւորապէս՝ թուրք-գերմանաական մերձեցումը։ Հայկական հարցի առնչութեամբ հանդէս եկած է Արեւմտեան Հայաստանի վարչական ինքնավարութեան օգտին։ Թերթը առանձնապէս ընդգծած է հայ եւ յոյն ժողովուրդներու բարեկամութեան գաղափարը եւ հակադրուած ոչ իսլամական ժողովուրդներու մէջ հակասութիւնները սրելու երիտթուրքերու ձգտումներուն։
«Մանզումէի էֆքիարը» կարեւոր ուշադրութիւն դարձուցած է արտասահմանի հայանպաստ կարծիքի ամրապնդման եւ բանավիճած հայատեաց ռուսական մամուլի հետ։ Լուսաբանած է Պալքանեան պատերազմները, 1912-1914 թթ. հայկական բարենորոգումներու վերաբերեալ բանակցութիւնները, քննարկած մեծ տէրութիւններու հակասութիւնները, որոնք արգելք էին Հայկական հարցի լուծման ճանապարհին։


== Խմբագիրներ ==
Կարապետ Փանոսեան
Միսաք Գօչունեան
Ե. Տէր-Անդրէասեան
Ա. Անտօնեան
Պետրոս Զարոյեան

Պետրոս Զարոյեան (Պոլիս, 1903 - Փարիզ, 1986), ֆրանսահայ արձակագիր եւ գրադատ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Պոլիս։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է Պալաթի Ազգ. «Խորէնեան» վարժարանին մէջ։ Այնուհետեւ, յաճախած է Ազգ. Կեդրոնական վարժարան, որուն ընթացքը աւարտած է 1922-ին։ Նոյն տարին անցած է Փարիզ:
Գրել սկսած է կանուխէն, 1919-ին, «Այգ» շաբաթաթերթթին մէջ։ Աշխատակցած է, Վահան Թէքէեանի խմբագրուեան օրով, Պոլսոյ «ժողովուրդի Ձայն»ը օրաթերթին, ու այդ թուականէն ասդին, զոյգ «Հայրենիք»ներուն (Պոսթըն), «Պայքար» օրաթերթին եւ համանուն պարբերաթերթին, «Անահիտ»ի, «Զուարթնոց»ի, «Մենք»ի, սփիւռքեան հանդէսներու եւ օրաթերթերու: Բանաստեղծ Ա. Սեմայի հետ 1935-ին հիմնած է «Մշակոյթ» ամսագիրը, իսկ Զարեհ Որբունիի հետ «Լուսաբաց» հանդէսը՝ 1938-1939-ին։ 1954-ին հրատարակած է «Հայ Միտք» կիսամեան։
1962-1964 դասախօսած է Կիպրոսի Մելգոնեան վարժարանին մէջ իբրեւ ուսուցիչ հայ եւ օտար գրականութեան։ Այնուհետեւ ապրած է Մարսէյլի մէջ մինչեւ իր մահը։
Գրական ստեղծագործութիւններուն (առաւելապէս պատմուածքներ) թէ գրական տեսութիւններուն մէջ, Պետրոս Զարոյեան հանդարտ դատումի, վիճակներն ու դէպքերը կեանքի իրականութեանց լոյսին տակ վերլուծող գրագէտն է։ Սեփական տեսակէտ, անհատական կարծիք ու համոզում ունենալով հանդերձ գրական իր տեսութեանց մէջ, առհասարակ անձնականութեան եւ զգացական տրամադրութիւններու չի յանձնուիր գնահատութիւններու եւ քննադատութեանց մէջ։


== Գործերը ==
Հրատարակուած իր գործերն են «Մեռնողները», «Ակսել Բակունց», «Սեւ Ու Ճերմակ»:
Ս. Խաչ Եկեղեցի (Ախալքալաք)

Ս. Խաչ եկեղեցի, հայկական առաքելական գործող եկեղեցի Վրաստանի Սամցխէ-Ջավախեթի մարզի Ախալքալաքի քաղաքապետարան վարչական կեդրոն Ախալքալաք քաղաքի կեդրոնին մէջ։


== Պատմութիւն ==
Ս. Խաչ եկեղեցւոյ կառուցման մասին շինարարական արձանագրութիւնը, որ տեղադրուած է եկեղեցւոյ արեւմտեան ճակատին, տարիներ առաջ ոչնչացուած է, այնուամենայնիւ շինարարութեան պատմութեան առնչուող պատմական վկայութիւններ պահպանուած են Հայ առաքելական եկեղեցւոյ դիւանական վաւերագրութիւններու մէջ։ Վերջիններուն ուսումնասիրութենէն պարզուած է, որ եկեղեցին կառուցուած է 1830-ական թուականներուն Կարին քաղաքէն տեղափոխուած հայ գաղթականներու կողմէ:
Յայտնի է, որ 1854-ին եկեղեցին քայքայուած էր այն աստիճան, որ ախալքալաքաբնակ մահտեսի (Երուսաղէմ ուխտի գացած) քրիստոնեայ հայ Կարապետ Եաղուբեանց կը դիմէ հոգեւոր իշխանութիւններուն, որպէսզի ստանայ իր միջոցներով քայքայուած եկեղեցւոյ տեղը նոր եկեղեցի մը կառուցելու թոյլտուութիւնը։ Ստանալով Ներսէս Ե. կաթողիկոսի թոյլտուութիւնը` Կ․ Եաղուբեանց կը սկսի եւ 1856-ին կ'աւարտէ նոր եկեղեցւոյ կառուցումը։
Եկեղեցւոյ արեւելեան ճակատին ագուցուած է Թ.-էն Ժ. դարերուն բնորոշ գեղարուեստական առանձնայատկութիւններով գեղաքանդակ խաչքար մը, որուն չափերն են 76 x 60 սմ: Նոյն ժամանակաշրջանին վերաբերող մէկ այլ խաչքար մըն ալ ագուցուած է խորանին մէջ:
Ս. Խաչ եկեղեցին նախքան տարածաշրջանին մէջ ԽՍՀՄ կարգերու հաստատումը, ունեցած է եկեղեցապատկան եկամտաբեր որոշ շինութիւններ։
Եկեղեցւոյ բակին մէջ կը գտնուի եկեղեցական-հասարակական գործիչ, Արք. Կարապետ Բագրատունիին արձանը:


=== Վերանորոգումներ ===
1870, 1880, 1895 թուականներուն Ս. Խաչ եկեղեցւոյ մէջ կատարուած են որոշակի վերանորոգումներ: 
Յայտնի է, որ 1884-ին Ախալցխայի կրօնական առաջնորդ Խորէն վարդապետ Ստեփանեան Ախալքալաք կատարած կարճատեւ այցի ընթացքին իրականացուցած է մանրածաւալ վերանորոգումներ:
1895-ին եկեղեցւոյ տանիքը նորոգելու նպատակով կազմուած է շինարարութեան նախագիծ մը եւ հաստատման նպատակով ներկայացուած է նահանգային վարչութեան։ 1899-ին հաստատուած է եկեղեցւոյ հողածածկ ցած տանիքը նոր, աւելի բարձր փայտամածով փոխարինելու վերաբերեալ նախագիծը, եւ նոյն թուականին ալ աշխատանքները մօտեցած են աւարտին։ Շինարարութեան համար ծախսուած է շուրջ 6000 ռուբլի, որմէ 4000-ը տրամադրած է եկեղեցին, իսկ մնացածը հաւաքուած է հանգանակութիւններու շնորհի։
Վերջին նորոգումներէն մէկը կատարուած է 1977-ին տեղական իշխանութեան միջոցներո։


== Ճարտարապետություն ==
Ս. Խաչ եկեղեցին 24,7 x 16 մ արտաքին չափեր ունեցող ընդարձակ դահլիճով գմբէթաւոր տաճար է։ Ծածկերն ու գմբէթը ներքուստ կը պահեն երեք զոյգ սիւները։ Աւագ խորանին երկու կողմը կը գտնուին երկուքական աւանդատուները։ Ունի մէկ մուտք, որ կը գտնուի եկեղեցւոյ արեւմտեան կողմը։ Մուտքին դիմաց կայ 1856-ին կառուցուած երկյարկ զանգակատուն մը։ Եկեղեցին կառուցուած է հիմնականին մէջ անմշակ քարով, կրաշաղախով եւ փայտով։ Ներսէն եւ դուրսէն պատուած է։


== Պատկերասրահ ==
Գառնիկ Քհնյ. Չափանեան

Կաղապար:ՎՖ
Տ. Գառնիկ Քհնյ. Չափարեան, աւազանի անունով Ներսէս, որդի բժշ. Տիգրանի եւ Տալիթայի, ծնած է ուրֆացի ծնողքէ, Հալէպ, 1969-ին։
Նախնական կրթութիւնր ստացած է Հալէպի Ազգ. Սահակեան վարժարանէն, զոր աւարտելէ ետք միջնակարգը ու երկրորդական ուսումը շարունակած է Ազգ. Քարէն Եփփէ Ճեմարանին մէջ, ուրկէ վկայուած է 1988-ին։ Ապա, ուսումը շարունակելու համար յաճախած է Հալէպի ճարտարագիտական ուսումնարանը, ուր աւարտած է բարձրագոյն նիշերով։
Այնուհետեւ ծառայած է սուրիական բանակին տասնապետի աստիճանով։
Ազգասէր, եկեղեցասէր եւ ուսումնասէր ընտանիքի մէջ ծնունդ առնող այս զաւակը կ՛աճի, կը մեծնայ ու նկարագիրը կր կազմաւորուի հոգեւոր ու ազգային արժէքներով։ Այդ իսկ պատճառով, ուսումնառութեան զուգահեռ, մանկութեան յաճախած է եկեղեցի, կիրակնօրեայ դպրոց եւ եղած է Հ.Մ.Ը.Մ.ի սկաուտ։
Ան կ՛ընտրէ իր կեանքի ընկերը՝ օրդ. Քարէն Չիլինկիրեանը, որուն հետ կը պսակուի 2000-ին՝ Հալէպի Ս. Քառասնից Մանկանց Մայր եկեղեցւոյ մէջ եւ կը բախտաւորուի աղջիկ զաւակով մը։
Քահանայական իր ձեռնադրութիւնն ու օծումը տեղի կ՚ունենան պատմական թուականին, Հայաստանի մէջ քրիստոնէութեան պետական կրօնք հռչակման 1700-ամեակին, Մայիս 2001-ին, Անթիլիասի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Մայր տաճարին մէջ, ձեռամբ՝ Տ. Վարուժան Արք. Հերկելեանին, վերակոչելով Տէր Գառնիկ եւ օծակից ունենալով Տ. Մակար Արք. Աշգարեանը, Տ. Գեղարդ Արք. Քիւսպէկեանը, Տէր Տրդատ քհնյ. Թաշճեանն ու քեսապցի Տէր Մկրտիչ քհնյ. Քէշիշեանը։
20 Դեկտեմրեր 2000-ին, Տէր Գառնիկ ընտանեօք կը փոխադրուի Լաթաքիա, որպէս հոգեւոր հովիւ Ս. Աստուածածին հնադարեան եկեղեցւոյ եւ ուսուցիչ՝ տեղւոյն Ազգ. Նահատակաց վարժարանի։
Փափաքելի է, որ Տէր հօր գլխաւորութեամբ, բոլորը՝ մեր ժողովուրդին զաւակները միասիրտ, միահոգի եւ միակամ առաջնորդեն նորանոր նուաճումներու, որպէսզի Աստուծոյ օրհնութեամբ եկեղեցին ու դպրոցը յորդին հայախօս հաւատացեալներով ու հայախօս, ազգասէր ու եկեղեցասէր աշակերտներով։
Տէր հօր կը մաղթենք յաջողութիւն իր հովուական առաքելութեան, աննկուն կամք՝ դժուարութիւնները յաղթահարելու բոլոր բնագաւառներուն մէջ, նաեւ աշխատանքի յարատեւութիւն առանց յուսահատելու։