armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Միշէլ Մոսէսեան (ճարտարապետ)

Միշէլ Մոսէսեան (11 Նոյեմբեր 1959(1959-11-11), Փարիզ), Ֆրանսահայ ճարտարապետ, Անգլիական ճարտարապետական թագաւորական հիմնարկի անդամ, արտօնագրեալ ճարտարապետ: Միշէլ Մոսէսեան համաշխարհային ճանաչում վայելող ճարտարապետ է:


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1959 թուականին Փարիզի մէջ։ Մասնագիտական կրթութիւն ստացած է Փարիզի Գեղարուեստական Ազգային դպրոցը (École Nationale des Beaux-Arts)։ Անկէ ետք շարունակած է Նիւ Եորք (Cooper Union), ճարտարապետութեան մագիստրոսի կոչումը ստացած է Հարվըրտ համալսարանէն (Harvard Graduate School of Design)։
Մինչեւ 1992 թուական ներգրաւուած էր շարք մը միջազգային նախագծերու «SOM» (Skidmore, Owings & Merrill) կազմակերպութեան շրջանակէն ներս: Այս կազմակերպութիւնը հանդիսանալով աշխարհի ամենամեծ ճարտարապետական կազմակերպութիւններէն մէկը կը ներառէ շատ լայն աշխարհագրութիւն՝ նախագծելով խոշորագոյն կառոյցներ:
1993 թուականին խումբ մը ճարտարապետներ, ճարտարագետներու ու շրջակայ միջավայրի հարցերով զբաղող մասնագետներու հետ համատեղ հիմնած է «a4A» խումբը: Այն միտուած էր նորարարական մօտեցումններու շնորհիւ մարդածին միջավայրին խնդիրներուն երկարաժամկէտ կայունութեան՝ երկրորդական դարձնելով արագ վերականգնուող տնտեսական եւ թեքնիքական գործօնները:
2001 թուականին անոր կրկրին կը հրաւիրեն Ամերիկեան SOM ընկերութիւն, որպէս փոխ տնօրէն եւ նախագիծի գլխաւոր ճարտարապետ: Շիքակոյի եւ Նիւ Եորքի գրասենեակներուն աշխատելէն ետք, 2005 թուականին Լոնտոնի Միշէլ Մոսէսեան կը հիմնէ իր սեփական նախագծային «Մոսէսեան Եւ Գործընկերներ» գրասենեակը։


== Մոսէսեան եւ Գործընկերներ ==
Միշէլ Մոսէսեան հիմնադրած կազմակերպութիւնը ձեռք բերաւ նորարարական առեւտրական նախագիծերու լաւագոյն համբաւ, Ամերիկեան միացեալ ճարտարապետութեան մասշտաբները, պատմականութիւնն ու հաւակնութիւնները համատեղելով մայրցամաքային Եւրոպայի նրբազգութեան ու ոճականութեան հետ: Անոնք շատ արագ տարածուեցան դէպի Արեւելեան Եւրոպա եւ Միջին Արեւելք:
«Մոսէսեան Եւ Գործընկերներ» կազմակերպութիւնը այսօր կ’իրականացնէ նախագիծեր՝ Սէուտական Արաբիոյ, Քաթարի, Մարոքի, Չինաստանի, Փորթուկալի եւ այլն։
Միշէլ Մոսէսեան դասաւանդած է Հարուըրտի, Իլինոյիսի, Շիքակոյի ու Փենսիլվանիոյ համալսարաններուն մէջ:


== Հիմնական Ճարտարապետական Աշխատանքներ ==
Տուհա հին քաղաքի կեդրոնական տարածքի վերանորոգման նախագիծ, Քաթարի մէջ։
ՆԱՏՕ-ի նոր մասնաշէնքի եւ յարող տարածքի նախագիծ, Պրիւսելի մէջ։
Բազմաթիւ շէնքեր Լոնտոնի մէջ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Արտաքին յղումներ ==
«Մոսէսեան Եւ Գործընկերներ» պաշտօնական կայք (ֆր.)
Փիթա, Աղաթոնիսի

Փիթա, Փսաթոնիսի, Փսաթօ եւ կամ Փիթա (յուն․՝ Ψαθονήσι, Ψαθώ, Πιάτο կամ Πίτα),  Էգէականի անբնակ կղզիակ, Աղաթոնիսի,  Տոտեքանիսա,  Յունաստան։


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==
Կը գտնուի Աղաթոնիսիին հիւսիսը։    
Յայտարարուած է NATURA 2000 բնապահպանման շրջան (ապաստան վտանգուած թռչուններու համար)․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), ջրագռաւ (Phalacrocorax aristotelis) եւ Միջերկրականեան ջրահատ (Puffinus yelkouan)։
GitHub

GitHub, IT-նախագիծերու մշակման համար նախատեսուած ամէնէն մեծ առցանց ծառայութիւնը։ Հիմնուած է Git տարբերակներու կառավարման համակարգին վրայ եւ մշակուած է Ruby on Rails-ով եւ Erlang-ով Github, Inc ընկերութեան կողմէ (նախապէս՝ Logical Awesome):
Իսկուհի (անձնանուն)

Իսկուհի, հայկական իգական անուն։ Առաջացած է հայերէն իսկուհի բառէն, որ կը նշանակէ «իսկական տիրուհի»։ Աստուածածնայ 7 անուններէն մէկն է՝ Մաքրուհի, Տիրուհի, Սրբուհի, Թագուհ, Դշխոյ եւ Մարիամ։ Իսկին ձեւով յիշատակուած է 1666, աւելի ուշ՝ 1744, 1796 թուականներուն։ Գործածական է նաեւ Ուսկուհի ձեւով։։
Ֆրանսերէնը Քանատայի Մէջ

Ֆրանսերէնը Քանատայի մէջ. Քանատայի երկու պետական լեզուներէն մէկը, որ համազօր է անգլերէնին: Ամբողջ Քանատայի մէջ ֆրանսերէն խօսող քանատացիներու թիւը կը հասնի 7.2 միլիոնի (20.6%, 2016-ի տուեալներով)։ Քանատայի ֆրանսախօս քաղաքացիները ֆրանսերէն լեզուն կը սորվին այլ երկիրներու ֆրանսախօսներու նման։ Քանատայի ֆրանսախօսներու աւելի քան 90%-ը կ՛ապրի Քէպէք, Օնթարիօ եւ Նիւ Պրանսուիկ (Ակատիա) մարզերուն մէջ։


== Պատմութիւն ==
Առաջին քանատացիները յայտնուած են ժամանակակից Քանատայի մէջ 1534-ի արշաւներու հետեւանքով։ Ֆրանսացիները Քանատայի մէջ սկսած են բնակիլ 1642-էն սկսեալ։ 1759-ին, երբ Մեծն Բրիտանիա գրաւած էր Նոր Ֆրանսան, Քանատայի մէջ կ՛ապրէին մօտաւորապէս 60000 ֆրանսախօսներ։ Նոր Ֆրանսայի վրայ յարձակման ժամանակաշրջանին ֆրանսերէնը շատ հալածանքներու ենթարկուած է բրիտանական իշխանութիւններու կողմէ։
Սուրբ Աննա եկեղեցի (Եագուպիէ)

Սուրբ Աննա եկեղեցի, Հայ Առաքելական եկեղեցւոյ պատկանող եկեղեցի պատմական Կիլիկիոյ մէջ, Ատանայի վիլայէթի (յետագային՝ Հալէպի վիլայէթի) Պէյլանի գաւառակի Եագուպիէ գիւղին մէջ։ Ներկայիս կը գտնուի Սուրիոյ Իտլիպի մարզի Ճիսր ալ-Շուղուրի գաւառի Ալ-Ջանուտիայի շրջանին մէջ։


== Պատմութիւն ==
Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան մամլոյ դիւան կը յայտնէ, որ 6 Փետրուար 2023-ին տեղի ունեցած երկրաշարժի հետեւանքով տուժած է նաեւ Եագուպիէ գիւղը, իսկ եկեղեցին փլուզուած է։
308 (թիւ)

308 (երեք հարիւր ութ) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 307-ի եւ 309-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
երկու հարեւան պարզ թիւերու գումար է՝ 308=151+157
 Alt   308  գործադրելիս կը ստացուի 4 թուանշանը
տարուայ 308րդ օրն է Նոյեմբեր 5-ը (նահանջ տարիներուն՝ Նոյեմբեր 4-ը)
308 Փոլիքսոյ աստեղնեակի կարգային թիւն է
Քուցոմիթի

Քուցոմիթի (յուն․՝ Κουτσομύτι)․  Ասթիփալէայի հարաւ-արեւելքը գտնուող անբնակ կղզիակ, Տոտեքանիսա, Էգէական ծով, Յունաստան։


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==
Քուցոմիթի Ասթիփալէա քաղաքապետութեան մաս կը կազմէ։  Տարածութիւնն է 0,459 քլ․²։  


== Բնապահպանում ==
Կղզիակը (ինչպէս նաեւ դրացի կղզիակները) յայատարարուած է  NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), Միհոս ջրահատ (shearwater) թռչուններուն համար։
Մայամի

Մայամի (անգլերէն՝ Miami), քաղաք Ատլանտեան ովկիանոսի ափին, Ֆլորիտա նահանգին մէջ, (անգլ.՝ Miami-Dade County) Մայամի-Տեյտի շրջանի մէջ։ Ան նահանգի ամենազբօսաշրջային եւ գեղեցիկ քաղաքն է։ Իր բնակչութեամբ ան 8-րդն է ԱՄՆ-ի տարածքին (2.500.625 մարդ)։


== Բնակչութիւն ==

43-րդ ամենամեծ քաղաքն է Միացեալ Նահանգներու մէջ, բնակչութիւնը՝ 433.136 մարդ։ Ամենամեծ քաղաքը Ֆլորիտայի եւ ամենամեծ մայրաքաղաքը հարաւ-արեւելեան Միացեալ Նահանգներու մէջ։ Ըստ ՄԱԿ-ի գնահատականներուն, Մայամիի հինգերորդ մասը քաղաքային համախմբումն է ԱՄՆ-ի մէջ։ 2000-ին բնակչութիւնը կը կազմէր 4.919.036 մարդ, իսկ 2008 թուականին այդ թիւը կազմեր է 5.232.342, դարձնելով Մայամին չորրորդ խոշորագոյն մեթրոփոլիթէն տարածք՝ Նիւ Եորքէն, Լոս Անճելըսէն եւ Չիքակոյէն յետոյ։ Զբօսաշրջութիւնը Մայամիի տնտեսութեան կարեւոր մասը կը կազմէ: Ֆինանսական եւ առեւտրական հիմնարկներու, լողափերու, համաժողովներու, փառատօներու եւ զանազան միջոցառումներու համադրութիւնը քաղաք կը բերէ աւելի քան 38 միլիոն այցելու, տարեկան ծախսելով աւելի քան 17 միլիար տոլար: Քաղաքի հարաւային մասը գտնուող Մայամիի լողափի տարածքը  իր գիշերային ակումբներու, լողափերու, պատմական շէնքերու եւ խանութներու առատութեամբ յայտնի է որպէս աշխարհի ամենագեղեցիկ քաղաքներէն մէկը:
Տարեկան միջոցառումներ, ինչպիսիք են՝ Miami Masters, Art Basel, Winter Music Conference, South Beach Wine & Food Festival, South Beach Wine & Food Festival-ը եւ Mercedes-Benz Fashion Week Miami-ն, ամէն տարի միլիոնաւոր այցելուներ կը գրաւեն:


== Պատմութիւն ==
Մայամին պաշտօնապէս դարձեր է քաղաք 28 Յուլիս 1896-ին, այն ժամանակ Մայամիի մէջ կ'ապրէր աւելի քան 300 մարդ։ 1940-ին քաղաքի մէջ արդէն մօտ 172.000 մարդ կ'ապրէր։ Ըստ 2000 թուականի մարդահամարին քաղաքին մէջ ապրած է աւելի քան 362 հազար մարդ, եւ եթէ հաշուենք արուարձաններու հետ, ան կը կազմէ 5.4 միլիոն մարդ։

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Կլիմայ ==
Կաղապար:Եղանակի աղիւսակ


== Յղումներ ==
Մայամի պաշտօնական կայքը (անգլերէն)
Քանատա

Քանատան կամ Գանատան (անգլերէն՝ Canada ˈkænədə), ֆրանսերէն՝ Canada kanaˈda), պետութիւն է Հիւսիսային Ամերիկայի մէջ, իսկ տարածքի մեծութեամբ կը հանդիսանայ՝ աշխարհի 2-րդ պետութիւն։ Տարածութիւնը 9.976.000 քմ² է, բնակչութիւնը՝ 35 մլն մարդ (ըստ 2015 թուականի կատարուած մարդահամարի տուեալներուն)։ Մայրաքաղաքը՝ Օթթաուա։ Վարչականօրէն բաժանուած է 10 նահանգի եւ 2 երկրամասի։


== Պետական կարգ ==
Քանատան խորհրդարանական համակարգով սահմանադրական միապետութիւն է, կը հանդիսանայ երկլեզուանի եւ բազմամշակութային երկիր, որտեղ անգլերէն եւ ֆրանսերէն լեզուները դաշնային մակարդակով ճանչցուած են, որպէս՝ պետական լեզուներ։


== Աշխարհագրութիւն ==
Կ՛ողողուի Ատլանտեան, Խաղաղական եւ Հիւսիսային Սառուցեալ ովկիանոսներով, կը սահմանակցի ԱՄՆու հետ հարաւէն եւ հիւսիս-արեւմուտքէն, Դանիայի (Կրենլանտիա) հետ հիւսիս-արեւելքէն եւ Ֆրանսայի (Սեն Պիեռ եւ Միքելոն) հետ արեւելքէն։ Քանատայի՝ ԱՄՆու հետ սահմանը կը համարուի աշխարհի ամենաերկար ընդհանուր սահմանը։


== Պատմութիւն ==
Քանատայի հեռաւորութիւնը հիւսիսային բեւեռէն ընդամէնը 1000 քմ է, իսկ հիւսիսային մագնիսական բեւեռը կը գտնուի ուղղակի Քանատային մէջ։ Քանատան Մեծ Ութնիակի անդամ երկիր է։ Քանատան բաժնուած է 10 նահանգի եւ 3 դաշնային տարածքի։
Քանատան արդիւնաբերական զարգացած երկիր է, ունի բազմաճիւղ տնտեսութիւն, որ հիմնուած է հարուստ բնական աղբիւներու եւ առեւտրի վրայ (մասնաւորապէս՝ ԱՄՆ-ու հետ համատեղ Քանատան կը համագործակցի դեռեւս գաղութներու գոյութեան եւ Համադաշնութեան հիմնման ժամանակաշրջանէն)։ Քանատայի մայրաքաղաքն է Օթթաուան, Օնթարիօ նահանգին մէջ։ Հիմնուած ըլլալով 1534 թուականի ֆրանսացի հետախոյզ Ժագ Քարդիէի կողմէն՝ Քանատան իր սկիզբն առած է ֆրանսական գաղութէն, զոր կը գտնուի ժամանակակից Քէպեք քաղաքի տեղը, որ սկզբնապէս բնակուած եղած է տեղացի ժողովուրդներով։
Անգլիական գաղութատիրութեան ժամանակաշրջանէն յետոյ պրիդանական երեք գաղութներու միութենէն (որոնք մինչ այդ Նոր Ֆրանսայի տարածքներէն կը համարուէին) ծնաւ Քանատական համադաշնակցութիւնը։ Քանատան Միացիալ Թագաւորութիւնէն անկախութիւն ստացաւ խաղաղ գործընթացի արդիւնքէն 1867 թուականէն 1982 թուական։
Ազնուութեան Միջազգային Օր

Ազնուութեան համաշխարհային օրուան միջազգային պահպանումը 13 Նոյեմբերին է: Այն ներկայացուած է 1998-ին, Համաշխարհային ազնուութեան շարժման դաշնութեան ազգերու ազնուութեան հասարակական կազմակերպութիւններու կողմէ: 
Տօնը կը նշուի բազմաթիւ երկիրներու մէջ, ինչպէս՝ Քանատա, Ճափոն, Աւստրալիա, Նիճերիա եւ Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններ։


== Պատմութիւն ==
2009-ին, Սինկափուրը առաջին անգամ նշած է օրը: Իտալիան եւ Հնդկաստանը նոյնպէս կը նշեն այդ օրը: Մայքըլ Լլոյտի խնդրանքով 2010-ին սպիտակ ««NSW»» դաշնութեան ծնողներու եւ քաղաքացիներու ընկերակցութիւնը նամակ կը յղումէ նախարարի «NSW» վարչութեան կրթութեան որպէսզի համաշխարհային ազնուութեան օրը տեղադրուի «NSW» դպրոցի օրացոյցին մէջ։
2012-ին, Աւստրալիոյ համաշխարհային ազնուութեան նախագահի խնդրանքով, ազնուութեան համաշխարհային օրը տեղ կը գտնէ դաշնային դպրոցի օրացոյցին մէջ, ապա կրթութեան նախարարը, «Early Childhood» եւ «Youth The Hon Peter Garrett»-ը աջակցութիւն կը ցուցաբերեն համաշխարհային ազնուութեան տօնի օրուան:
Այդ տօնը կը նշուի 9000-է աւելի դպրոցներու մէջ։ Այժմ դպրոցները ողջ աշխարհի մէջ կը տօնեն համաշխարհային ազնուութեան օրը եւ աշխատանքը տեղական Հասարակական կազմակերպութիւններու մէջ, ինչպէս՝ «Be Kind People» եւ «Life Vest Inside In the USA» ծրագիրները:
Միջոցառումները կը ներառեն ամուր գրկախառնումներ, ազնուութեան քարտեր եւ համաշխարհային «Flashmob», որ կը համակարգուի «Orly Wahba» ԱՄՆ-էն, տեղի ունեցած է 15 երկիրներու եւ 33 քաղաքներու մէջ, պատկերներու միջոցառման հետ Նիւ Եորքի մեծ պաստառներուն:
Բոլոր ուսումնասիրութիւնները ցոյց տուած են, որ ազնիւ մարդիկ կեանքի մէջ աւելի առողջ են, հանգիստ եւ խաղաղ, քանի որ ազնուութիւնը կը բարձրացնէ տրամադրութիւնը եւ աւելի լաւատես կը դարձնէ անձը:
Ազնուութեան քարտերը շարունակական գործունէութիւն ունին, որ պէտք է անցնի ազնուութեան ճանաչողական գործուղութեան կամ խնդրի, որ ազնուութեան գործողութիւն ըլլայ: Ըստ «Gulf News»-ի այդ մէկ օր է, որ կը քաջալերէ անհատներուն, անտեսելով սահմանները, տեսակը եւ կրօնը:
Հրազդան (թերթ, Երեւան)

«Հրազդան», գրական, հասարակական եւ տնտեսական օրաթերթ։ Լոյս տեսած է 1908-1909 թուականներուն, Երեւանի մէջ։ Հրատարակիչ խմբագիր՝ Ա. Տէր-Յակովբեանց։ Լուսաբանած է երեւանեան կեանքը, բարձրացուցած քաղաքի տնտեսական եւ սանիտարական վիճակի հետ կապուած հարցեր։ «Գաւառական կեանք» բաժնին մէջ պատմած է գիւղերուն մէջ դպրոցական գործի դրուածքի, վարակիչ հիւանդութիւններու դէմ պայքարի միջոցներու, գինեգործութեան, բամբակագործութեան եւ այլ հարցերու մասին։
Թերթը լուրեր տպագրած է նաեւ Իրանի, Թուրքիոյ, Կովկասի հայաբնակ վայրերէն, անդրադարձած Արեւմտեան Հայաստանի իրավիճակին։ Գրական բաժնին մէջ զետեղած է պատմուածքներ, բանաստեղծութիւններ, գրախօսականներ։
Կովկաս

Կովկասը, տարածաշրջան է Եւրասիայի մէջ։ Այն կ'ընդգրկէ Կովկասեան լեռները եւ հարթավայրերը։ Կը գտնուի Արեւելաեւրոպական հարթավայրին հարաւը՝ Եւրոպայի ու Ասիայի սահմանին։ Կովկասը կ'ընդգրկէ Ռուսաստանէն, Հայաստանէն, Վրաստանէն ու Ազրպէյճանէն տարածքներ։ Արեւմուտքէն կը հասնի մինչեւ Սեւ ծով, արեւելքէն՝ մինչեւ Կասպից ծով։ Հիւսիսի կողմը Կովկասի սահմանները կը հասնին մինչեւ Կումա-Մանիչի իջուածքը, Ազովի ծովը ու Կերչի նեղուցը։


== Անուան ստուգաբանութիւնը ==
«Կովկաս» անուանումը (հին յուն․՝ Καύκασος) առաջին անգամ կը հանդիպի հին յոյն հեղինակներու Էսքիլեսի (ՔԱ 6-5-րդ դարերու ժամանակ) «Պրոմեթեւսը շղթայուած» ու Հերոտոտոսի (ՔԱ 5-րդ դարու ժամանակ) աշխատութիւններուն մէջ։ Աշխարհագրագէտ Ստրապոնի վկայութեամբ՝ (յղումով Էրաթոսֆենին (հելլէնիզմի ժամանակաշրջանին այս մեծ գիտնականի անունը ԷՐԱՏՈՍԹԵՆ է (ՔԱ 3-րդ դարու ժամանակ)՝ տեղաբնակները Կովկասը կ'անուանէին Կասպի, որ կը վկայէ, թէ Կովկաս անուանումը, այդ տարածաշրջանին չէր տրուած տեղաբնակներու կողմէ։
Յունարէն Καύκασος բառին ծագումը սովորական չէր, եւ լեզուաբաններու բացատրութիւններն ալ տարաբնոյթ են։


== Աղբիւրներ ==
Վահրամ Ասատուրեան

Վահրամ Ասատուրեան (Ասատուր Ասատուրեան, 1876, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - անհայտ), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Վահրամ Ասատուրեան ծնած է 1876 թուականին, Կոստանդնուպոլսոյ Պէյքոզ թաղամասին մէջ։ 1905 թուականին աւարտած է դեղագործական կրթութիւնը եւ դեղագործ աշխատած։ Ապրած է Կոստանդնուպոլսոյ Կետիկ փաշա թաղամասին մէջ։ 1909-1913 թուականներուն՝ Կոստանդնուպոլսոյ Կեդրոնական դեղատան մէջ եղած է նաեւ բժիշկի ընդունարան, ուր աշխատած է բժիշկ Յակոբը։ Եղած է հանրային գործիչ։ 1915 թուականի Ապրիլ 11 (24)-ին ոստիկանութիւնը զինք ձերբակալած է եւ բանտարկած Կոստանդնուպոլսոյ կեդրոնական բանտին մէջ, ուրկէ աքսորուած է Չանղըրը՝ հայ մտաւորականներու խումբին հետ։ Անունը փորագրուած է Չանղըրըի բանտին մէջ հաւաքուած համրիչի՝ 99 հատիկներէն մէկուն վրայ։ Չանղըրըի բանտին մէջ բազմաթիւ տանջանքներ կրելով, ինչ-ինչ հանգամանքներով, տեղափոխուած է Մեսքենէի աքսորավայրը։
Մեսքենէի եւ Հալէպի մէջ՝ բժիշկի օգնականի կարգավիճակով, անցած է զինուորական ծառայութեան, ենթասպայի աստիճանով, եւ այդպիսով փրկուածէ սպանուելու ենթարկուելէ։ Զինուորական ծառայութեան ընթացքին բժշկական օգնութիւն ցուցաբերած է այդտեղէն անցնող բազմաթիւ տարագիր հայ գաղթականներու։ Եղեռնէն ետք վերապրած է։ 1918 թուականին Կոստանդնուպոլսոյ Կետիկ փաշա թաղամասին մէջ բացած է սեփական դեղատուն։ 1926-1927 թուականներուն եղած է Ս. Փրկիչ ազգային հիւանդանոցի ղեկավարներու կազմին մէջ։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։


== Գրականութիւն ==
Պալաքեան Գրիգորիս ծ. վրդ. «Հայ գողգոթան», Վիեննա, 1922։
Պալաքեան Գրիգորիս ծ. վրդ. «Հայ գողգոթան, Երեւան, 1991։
Յարման Արսէն «Հայերը …Օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մեջ եւ պատմութիւն սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (Թուրգերէն)», Սթամպուլ, 2001։
Աւագեան Կարինէ «Եղեռնայուշ մասունք կամ խոստովանողք եւ վկայք խաչի», Երեւան, 2002։
Աւագեան Կարինէ «Չանղըրըի 1915 թ. ապրիլի 11, Յիշատակ»… Թանգարանային ցուցանմոյշը, «Հան դէս Ամսօրեայ», 2008, հ. 1-12։
Պահրէյն

Պահրէյն (արաբերէն՝ البحرين‎  [ալ պահրայն]), պաշտօնական անունը Պահրէյնի Թագաւորութիւն (արաբերէն՝ مملكة البحرين‎  [ար մամլաքաթ ալ պահրայն]), պետութիւն Ասիոյի մէջ, Պարսից ծոցի հարաւ–արեւմուտքի, Պահրէյնեան կղզիներուն վրայ։ Տարածութիւնը 765 քմ², բնակչութիւնը՝ 1,378,904 (2016), հիմնականի մէջ՝ արաբներ։ Պետական լեզուն արաբերէնն է։ Մայրաքաղաքը՝ Մանամա:


== Պատմութիւն ==
Պահրէյնը դեռեւս մ.թ. սկիզբներուն արաբական իշխանութիւն էր։ 4-6-րդ դարերուն կը մտնէր Սասանեաններու պետութեան, ապա՝ Արաբական խալիֆայութեան մէջ։ 9-րդ դարին կարմաթական ցեղերը նուաճելով Պահրէյնը՝ 10-11-րդ դարերուն մեջ այն դարձուցին իրենց պետութեան կեդրոնը։ 13-րդ դարի կեսերուն Պահրէյնը ձեռք բերաւ անկախութիւն, բայց շուտով նուաճում արձանագրուեցաւ եւ միացուեցաւ Հորմուզի էմիրութեանը։ 16-րդ դարու սկիզբին այն նուաճեցին փորթուգալացիները, իսկ 17-րդ դարի առաջին քառորդին միացուեցաւ Սեֆեւեան Պարսկաստանին։ 18-րդ դարու 80-ական թուականներուն Ալ–Խալիֆ արաբական տոհմի շէյխերը հռչակեցին Պահրէյնի անկախութիւնը։ 19-րդ դարուն Անգլիան, տեղական շէյխերու հետ կնքելով մի շարք պայմանագիրներ, 1871-ին իր խնամակալութիւնը հաստատեց Պահրէյնի վրա։ 20-րդ դարի 20-ական թվականների վերջերին Պահրէյն թափանցեցին ամերիկեան նաւթային ընկերութիւնները։


== Տարածքային Բաժանում ==


== Դուրսի Յղումներ ==
Պահրէյնը [1] The World Factbook-ին մէջ


== Ծանօթագրութիւններ ==

Կաղապար:Ասիոյ Երկիրներ
Ռամլայի Ճակատամարտ (1102)

Ռամլայի ճակատամարտ, ռազմական ընդհարում Երուսաղէմի թագաւորութեան խաչակիրներու եւ Եգիպտոսի մէջ իշխող ֆաթիմեան հարստութեան միջեւ 17 մայիս 1102-ին։ Ռամլա քաղաքը Երուսաղէմէն Ասկալոն տանող ճանամբուն վրայ կը գտնուի։ Ասկալոնը հետագային Պաղեստինի ամենամեծ Ֆաթիմեան ամրոցներէն մէկը դարձաւ։ 1099-1107 թուականներուն ֆաթիմեան վեզիր հայազգի ալ-Աֆտալը Ասկալոնէն իր յարձակումները կ՛իրականացնէր նորաստեղծ խաչակրաց թագաւորութեան վրայ։ Երկու զօրքերը Ռամլայի մէջ երեք անգամ կը հանդիպին՝ 1101, 1102 եւ 1105 թուականներուն։ Այս հանդիպումներէն վերջինը ամենաարիւնարբու հանդիպումը կը համարուի։
Սխալ հետախուզութեան հետեւանքով, խաչակիրներու հրամանատար Պալդուին I-ը թերագնահատեց եգիպտական զօրքը, որուն  թիւը մինչեւ 10000 կը հասնէր: Մինչդեռ ան 500 հեծեալով անոնց դէմ դուրս մարտի դաշտ դուրս եկաւ։ Արդէն ուշ էր իր սխալը զգալու եւ փախուստի դիմելու։ Զինուորներու մեծ մասը կոտորուեցան, իսկ Պալդուին քանի մը փրկուածներու հետ Ռամլայի աշտարակը շրջափակեց, բայց եւ ան կրցաւ փախուստի դիմել եւ դուրս գալ աշտարակէն։ Ան արագօրէն ութ հազարանոց զօրք մը կազմեց՝ Ֆրանսայէն եւ Գերմանիայէն ժամանած խաչակիրներով: Նոր զօրքով Յաֆֆա հասնելով, ան կրցաւ ճեղքել եգիպտական ճակատը եւ ստիպել վերջիններուս դէպի Ասկալոն փախչիլ:


== Գրականութիւն ==
Dupuy, R. E. and T. N. Dupuy, eds. The Encyclopedia of Military History. New York: Harper & Row, 1977. ISBN 0-06-011139-9
Smail, R. C. Crusading Warfare, 1097–1193. New York: Barnes & Noble Books, 1995 [1956]. ISBN 1-56619-769-4Կաղապար:Խաչակիրների ճակատամարտերը Մերձավոր Արևելքում
Ֆրանսախօս Մամուլի Միջազգային Միութիւն

Ֆրանքոֆոն Մամուլի Միջազգային Միութիւն (ֆր.՝ Union Internationale de la Presse Francophone, UPF), ֆրանսերէն ստեղծագործող լրագրողներու ընկերակցութիւն: Ստեղծուած է 1950-ին եւ կը նկատուի աշխարհի ամենահին ֆրանքոֆոն կազմակերպութիւնը։ Ունի աւելի քան երեք հազար անդամ աշխարհի 110 երկիրներու մէջ:


== Պատմութիւն ==
Ընկերակցութիւնը հիմնադրուած է 1950-ին, Լիմոժի մէջ (Ֆրանսա), նախաձեռնութեամբ քանատացի լրագրող Էմիլ-Տոսթալէ Օ՛Լերիի նախաձեռնութեամբ, ով դարձած է կազմակերպութեան առաջին նախագահը: Կազմակերպութիւնը 24 Հոկտեմբեր 2001-ին, Լիբանանի մայրաքաղաք Պէյրութի մէջ կազմակերպուած իր 33-րդ ժողովին ընթացքին իր անուանումը Union Internationale des Journalistes et de la Presse de Langue Français-էն փոխած է Union Internationale de la Francophone-ի:


== Գործունէութիւնը ==
UPF-ի հիմնական նպատակն է զարգացնել համագործակցութիւնը ֆրանքոֆոն զանգուածային լրատուականն միջոցներու միջեւ: Իր սկզբնական շրջանին ծառայելով իբրեւ ֆրանսախօս լրագրողներու հանդիպավայր, այժմէական խնդիրները քննարկելու եւ լուծումներ փնտռել-գտնելու հաւաքատեղի, ժամանակի ընթացքին UPF-ը դարձած է մասնագիտական միութիւն: Այն ոչ կառավարական միջազգային կազմակերպութիւն է, որ ճանչցուած է Եւրոպական խորհրդարանի, Ֆրանքոֆոնիայի Միջազգային Կազմակերպութեան, Միաւորուած Ազգերու Կազմակերպութեան եւ միջազգային բազմաթիւ այլ կազմակերպութիւններու կողմէ:


=== Ազատ խօսքի մրցանակ ===
1991-ին ընկերակցութիւնը, La Francophonie կազմակերպութեան հետ համատեղ, սահմանած է Prix de la Libre Expression (Խօսքի Ազատութեան Մրցանակ): Մրցանակը կը շնորհուի իւրաքանչիւր տարի: Անով կը պարգեւատրուին այն լրագրողները, որոնք, հակառակ հետապնդումներու, հալածանքներու եւ վտանգներու, իրենց ստեղծագործութիւններուն ու գործելակերպին մէջ կը շարունակեն մնալ աշխոյժ, ճշմարիտ ու արդարամիտ: 2000-ականներուն այդ մրցանակին արժանացածներուն շարքին են Միշէլ Օժէն (Michel Auger, 2000 թ.), Le Rénovateur-ը (2003 թ.) եւ Մէյ Շիտեաքը (May Chidiac, 2005 թ.):


== Առաջնորդը ==
Օգոստոս 2008-ի ամսուան տուեալներով, UPF-ի ղեկավարը Ալֆրէտ Տան Մուսան (Alfred Dan Moussa)ն է: Ան իր այդ պաշտօնին ընտրուած է 2007-ին՝ յաջորդելով Ռատիօ Ֆրանս Ինթէրնասիոնալի նախկին նախագահ Էրուէ Պուրժէին:


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական կայքէջ
1887 թուական

1887 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 87րդ տարին


== Դէպքեր ==
Ժընեւին մէջ Հնչակեան կուսակցութեան հիմնադրումը
Երեւանին մէջ Թաիրեանի օղիի եւ գինիի գործատունի հիմնումը


===== Գրականութիւն =====
Յակոբ Պարոնեան՝ Մեծապատիւ Մուրացկանները


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1887 ծնունդներ

Փետրուար 4՝Աննա Հետվիկ Պուլ (էստ․՝ Anna Hedwig Bühl, մ.1981), էսթոնացի միսիոնարուհի
Փետրուար 6՝ Հայկ Բժշկեան (Գայ) (Կայ, մ.1937, Թաւրիզ, Պարսկաստան), պոլշեւիքեան զինուորական հրամանատար
Յունիս 13՝ Պրու­­նօ Ֆրանք (գերմաներէն՝ Bruno Frank, մ.1945), հրեայ ծագումով գերմանացի գրող եւ մարդաբան
Յուլիս 28՝ Հերանուշ Արշակեան (մ.1905), գրագիտուհի, բանաստեղծուհի
Յուլիս 7՝ Մարք Շակալ (ֆրանսերէն՝ Marc Chagall, մ. 1985) հրեա ազգութեան ֆրանսացի նկարիչ


==== Անստոյգ ամսաթիւով՝ ====
Սասունցի Մուշեղ․ աւազանի անունով՝ Մուշեղ Աւետիսեան, ազգային գործիչ, ֆետայի


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1887 մահեր

Մարտ 13՝ Իոսէպ Դաւիթաշվիլի (վրաց.՝ იოსებ დავითაშვილი, ծն.1850), վրացի գրագէտ
Վարազդատ Գազանճեան

Վարազդատ Գազանճեան (անգլերէն՝ Varaztad Kazanjian18 Մարտ 1879, Երզնկա - 19 Հոկտեմբեր 1974, Պոսթըն), հայազգի վիրաբոյժ։ «Փլասթիք վիրաբուժութեան հայր»ը։ Հարուըրտ համալսարանի փլասթիք վիրաբուժութեան առաջին փրոֆէսօր։:


== Կենսագրութիւն ==
Տոքթ. Գազանճեան ծնած էր Էրզինճան, Օսմանեան Կայսրութեան ատեն Մարտ 18, 1879: Ան գնաց Ամերիկեան Միացեալ Նահանգներ Հոկտեմբեր 1985-ին։ Ան հաստատուեցաւ Ուարսեսթոր, Մասսաչոսեթս, եւ գործ գտաւ ելեկտրականութեան բելի գործարանին մէջ։ Առաջին աղօրիքն էր որ Տոքթ- Գազանճեան թեւաբաց բնական ճարպիկութիւն որ կրնայ ապրեցնել իրեն շատ լաւ ձեւակերտ վիրաբուժութեան։
Միացեալ նահանգներուն տեղացիութիւնը առնելէն ետք 1900-ին ան որոշեց փորձէ իբր ատամնաբոյժ, եւ 1902-ին ընդունուած է Հարուարտ Ատամնային Դպրոցին:


== Համաշխարհային Առաջին Պատերազմ ==
Ան ամուսնացած էր եւ յաջողութեամբ կ'աշխատէր իր անձնական ատամնային փորձերուն երբ Համաշխարհային Առաջին Պատերազմն սկսաւ, բայց կամաւորապէս մասնակցեցաւ Հարուարտ Բժշկութեան Բանակային Խումբին, հիւանդանոցի մէջ, Գամիերս, Ֆրանսա ուր ինք աշխատեցաւ Անգլիական ուժերուն: Ան սկսաւ բուժելու ամենագէշ վիրաւորներուն Ֆրանսայի մօտ: Յունիս 1916-ին ան եղաւ կարեւոր շարքին մէջ:


== Ընթացքը ==
Տոքթ. Գազանճեան Պրօֆեսոր էր Բերանացի Վիրաբուժութեան Դարմանական Հարուարտի մէջ 1922-էն մինչեւ 1941 երբ ան կոչուած էր Հարուարտի առաջին Պրօֆեսոր Ձեւաւորութեան Վիրաբուժութիւնը։ Առաւել, Տոքթ. Գազանճեան նախկին Նախագահն էր Ամերիկեան Ընկերութեան Ձեւաւորումի վիրաբուժութեան, Մաքսիլլոֆասիալ վիրաբուժութիւն, եւ նոր Անգլիական Ընկերութեան Ձեւաւորումի եւ Վերաշինական Վիրաբուժութիւն։ ԱՆ նաեւ ընկեր էր Ամերիկեան Գոլէճի վիրաբուժութեան, Ամերիկեան ճեմարանի Ակնաբանութեան, եւ Ամերիկեան Գոլէճի Ատամնաբոյժ, եւ վկայական Ամերիկեան Ձեւաւորութեան ՎԻրաբուժութիւնը։ Ան եղաւ պատուակալ ընկեր Անգլիական Ընկերութեան Ձեւաւորութեան Վիրաբուժութեան Լոնտոնի մէջ 1966-ին եւ Արքայական Գոլէճի Ֆիզիքական եւ Վիրաբուժական Կլասկոյի մէջ 1967-ին։ Նաեւ պատուակալ անդամ էր Մասսաչուսեց Ատամեա Ընկերութեան, Ամերիկեան Ընկերութիւնը Ձեւաւորումի եւ Վերաշինական Խիրաբուժութիւն, եւ ճեմարանի բերանացի վիրաբուժութիւն։


== Պարգեւներ Եւ Ճանաչումներ ==
Ան պարգեւած էր բաւական պարգեւներու ներարեալ Շարքը Սուրբ Միքայէլ եւ Սուրբ Ճորճի, ճորճ Ե. Անգլիոյ թագաւորի կողմէ: 1951-ին, ան պարգեւացաւ պատուակալ պարգեւը Ամերիկեան Ընկերութեան Ձեւաւորումի եւ Վերաշինական Վիրաբուժութեան:


== Արտաքին յղումներ ==
Varaztad H. Kazanjian