armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Սոնա Ռուբէնեան

Սոնա   Ռուբէնեան (կամ Ռուբենյան, ծնած 14 Դեկտեմբեր, 1993) Հայ երկչուհի եւ երգահան է: Ան ճանչցուած է իբր առաջին դիրքը գրաւողը 5րդ Hay Superstar երգի մրցոյթին:


== Կենսագրութիւն ==
2011 թուականին, Ռուբէնեան գրաւեց Hay Superstar երգի մրցոյթի առաջնութիւնը, որ Հայկական տարբերակն է Բրիտանական Pop Idol երգի մրցոյթին: 2014 թուականին, ան ներկայացուց Հայաստանը New Wave միջազգային երգի մրցոյթին Լաթվիոյ մէջ:2016 թուականէն ի վեր, Ռուբէնեան կը գործակցի Գարիկ Պապոյեանի հետ՝ Garik & Sona անուան տակ, հրապարակելով շատ մը երգեր, ինչպէս «Լուսին», «Էսօր Ուրբաթ է», «Նինօ», եւ ուրիշներ: 2020 թուականի Նոյեմբերին, Արցախի պատերազմի ընթացքին, մաս կազմեց քաջալերական երգի արշաւի մը, անունը՝ «Մեզ Ոչինչ Չի Յաղթի», ուրիշ երգիչներու հետ, ինչպէս՝ Արթիւր Խաչենց, Իւեթա Մուկուչեան, Գոռ Սուճեան, Սրբուկ, Սեւակ Խանագեան, եւ Սեւակ Ամրոյեան:


== Անձնական կեանք ==
2015 թուականի Դեկտեմբերին Ռուբէնեան նշանուեցաւ, բայց բաժնուեցան 2016 թուականին:
Փաքօ Ռապան

Փաքօ Ռապան (ֆրանսերէն՝ Paco Raban, 18 Փետրուար 1934(1934-02-18)[…], Պասախես, Գիպուսկոա, Սպանիա - 3 Փետրուար 2023(2023-02-03), Ploudalmézeau, Ֆինիստեր, Ֆրանսա), սպանացի ոճաբան-ձեւագէտ։ 


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Սպանիա։ Ընտանեօք տեղափոխուած է Ֆրանսա` քաղաքացիական պատերազմէն փախուստ տալով:
Ռապան ճարտարապետութեան ուսանող էր. աւարտելէ ետք, գործակցած է նորաձեւութեան մեծ տուներու` Տիորի, Ժիւանշիի, Պալանսիակայի հետ եւ սկսած է պայուսակներ ու այլ աքսեսուարներ ստեղծագործել: Ան յայտնի դարէր նաեւ իր օծանելիքներով։
1965-ին ան ձեռնարկած է հագուստի ձեւաւորման աշխատանքին եւ ցուցադրած է 12 ժամանակակից հանդերձանքներէ բաղկացած առաջին հաւաքածոյ մը` «The Unwearable»:
Շատ չանցած` Փաքօ Ռապանը ինքզինք պարտադրած է նորաձեւութեան աշխարհէն ներս: Անոր մետաղեայ Օղազրահ հագուստները կրած են` Ճէյն Ֆոնտան, Ֆրանսուազ Հարտին, Օտրի Հեփպըրնը եւ այլ յայտնի կիներ:


== Պատկերասրահ ==
Պելկրատի պաշարումը (1806)

Պելկրատի պաշարումը -1806 (սերպ․՝ Опсада Београда 1806)․ Սերպերու առաջին ապստամբութեան ընթացքին տեղի ունեցած կռիւ ապստամբ սերպերուն եւ օսմանցիներուն միջեւ։


== Պատմական ==


=== Պատրաստական աշխատանքներ ===

Սերպ ապստամբներուն յարձակումը Պելկրատ զգուշութեամբ ծրագրուած էր։  1804-էն ի վեր ապստամբներու բանակը ղեկավարութեամբ Ճորճէ Փեթրովիչի (ծանօթ իբրեւ Սերպիոյ Քարաեորղի, Քարաեորղի Փեթրովիչ, ինչպէս նաեւ Սեւ Եորղոս կամ՝ Քարաեորղիս) կը գտնուէր Պելկրատի շրջանը, որպէսզի թուրքերուն դիմադրէ։   Սակայն երկու տարի ետք միայն անոնց դէմ շարժեցաւ։  1806 Նոյեմբերին սերպ ապստամբները Պելկրատին շրջապատը իրենց դիրքերը կը գրաւեն։Պելկրատի պաշարման համար, Քարաեորղիին բանակին օգնութեան կը հասնին Սիմա Մարքովիչ, Եանքօ Քաթիչ, Մլատեն Միլովանովիչ, Միլենքօ Սթոյքովիչ, Սթանոյէ Կլավա, Վուլէ Քոլարաչ, Մաթէյա Նենատովիչ եւ Լուքա Լազարեվիչ իրենց բանակներով։  Նոյեմբերի կիսուն սերպերուն բանակը կը հաշուէ 25 000 սերպ զինուորներ եւ 40 թնդանօթներ։ Իսկ Պելկրատի պարիսպներէն ներս գտնուող թուրք զինեալները ունէին 300 թնդանօթ։  Պելկրատի պաշտպանութեան համար օսմանցիներուն կողքին կը գտնուէին նաեւ սերպ քրիստոնեաներ Պուլուպասիս Քոտայի ղեկավարութեամբ։


=== Պաշարումը ===
Բուն յարձակումը կը սկսի 30 Նոյեմբեր 1806-ին։  Սերպ պաստամբ միացեալ բանակը կը յաջողի քաղաք մտնել Սավա գետի հարաւային դարպասէն։  Թուրքերը սերպերը տեսնելով մէկ կրակոծով ահազանգ կը հնչեցնեն։
Կռիւը կը տեւէ ամբողջ իրիկունը եւ առտուան ժամը 10։00ի մօտերը, սերպ ապստաբները Պելկրատը կը գրաւեն։  Օսմանցիներու ներկայացուցիչ Սուլէյման Փաշա քաղաք կը մնայ ու 27 Դեկտեմբերին իր պահակագունդին հետ կը մեկնի։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Տե՛ս նաեւ ==
Իվանքովաչի կռիւը


== Աղբիւրներ ==
«The Revolt of the Serbs Against the Turks: (1804-1813)» Cambridge University Press, 16 Փետրուար 2012 - 224 էջ


== Արտաքին յղումներ ==
Պելկրատին դարպասները(անգլերէն)
1770 թուական

1770 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 70րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1770 ծնունդներ

Դեկտեմբեր 16` Լիւտուիկ վան Պեթհովէն (գերմաներէն՝ Ludwig van Beethoven, մ.1827), գերմանացի երաժշտահան
Անյայտ օրով՝
Գրիգոր Անանեան (մ.1865), արքունի հայ բժիշկ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1770 մահեր
ՀՄԸՄ-ական Ապրիլեան նահատակ Մարզիկներ

Գալուստ Արախեան։նշանաւոր մարզիկ եւ ֆութպոլիստ։Կազմածէ վոսփորի Արտաւազդ խումբի կէտիկ Փաշայի մասնաճիւղը։Նահատակուածէ 1915-ին Տէր Զօրի մէջ։
ԱՒԵՏԻՍ ԱՅՃԵԱՆ։ Զարգացած եւ ուսեալ երիտասարդ մը, որ սատարած էր Խարբերդի մարզական շարժման եւ Պոլսոյ մէջ մաս կազմած էր Տորք մարմնակրթական միութեան: Նահատակուած է 1915-ին, տեղահանութեան ժամանակ։
ՎԱՐԴԵՎԱՌ ԵԱՓՈՒՃԵԱՆ։ Տարսոնի Ամերիկեան քոլէճի բարձրագոյն կարգի ուսանողներէն եւ նոյն ուսումնարանի մարզական ոգին: Հայ մարմնակրթական աշխարհին մէջ կարեւոր դերակատար: Վարդեվառ, աքսորուած եւ նահատակուած է Տէր Զօրի մէջ:
ԵՐՈՒԱՆԴ ՆՇԱՆԵԱՆ։ Հիմնադիր Մագրի գիւղի «Սասուն» մարմնամարզական միութեան: Իր շնորհիւ «Սասուն» միութիւնը 1914-ի Պոլսոյ միջազգային լիկի մէջ ֆութպոլի ախոյեան հանդիսացած էր:Նահատակուած է 1915 -ին։


== Աղբիւրներ ==
«Մարզիկ» ԱմսաթերթԱ․տարի,թիւ 3
Սինիքիա

Սինիքիա․ Ատիկէի հին տեղական տօն, ի պատիւ Թիսէասին եւ Աթինա աստուածուհիին։


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==

Ըստ Թուքիտիտիսին, Թիսէաս այդ թագաւորն է որ կը հաստատէ Աթէնքի մեծութիւնը միացնելով Ատիկէի բնակավայրերը եւ խաղաղութիւն կը տիրէ շրջանին մէջ։ Իրմէ առաջ, բնակավայրերը շարունակ վէճի մէջ էին։
Պլուտարքոս իր արձանագրութիւններուն մէջ կը նշէ թէ 16 Էքաթոմվէոնային կը տօնուէր «Մեթիքիա» տօնը (Սինիքիա) եւ թէ զոհաբերութիւն կը կատարուէր։ 


== Տօնակատարութիւն ==
Սինիքիա (կամ Սինիքեսիա), կը տօնուէր 16 Էքաթոմվէոնային Աքրոփոլիսին հիւսիսային մասը, հոն ուր հին «Փրիթանիօ»ն (Πρυτανείο Երիցարան) կը գտնուէր։ 
Տօնին ընթացքին կը պատուէին Աթինա աստուածուհին։ Շքերթ կը կատարուէր հին Փրիթանիոյէն մինչեւ Փանտրոսիօ՝ Էրեհթիոյի (կամ Էրէխթիօ, տե՛ս ) շրջափակը։ Խաղաղութեան աստուածուհիին (Իրինի Ειρήνη) համար կով մը կը զոհէին։ Նաեւ՝

Հանդէս մը կ՛ըլլար ի պատիւ Թիսէասին կողմէ հաստատուած Աթէնքի քաղաքացիներու բաժանումը 3 դասակարգերու․ ազնուականներու, հողատէրերու եւ ստեղծագործներու (շինականներ եւ արհեստագործներ)։
Կը նշուէր Ատիկէի 12 բնակավայրերուն անունները, որ Թիսէաս միացուց եւ Աթէնքը մայրաքաղաք դարձուց։
«Փրիթանիօ»ն կը նշուէր իբրեւ Ատիկէի վարչական սպասարկութիւնը։
Էրմիթաժ (Ս․ Փեթերսպուրկ)

Էրմիթաժ կամ Պետական Էրմիթաժ (ռուսերէն Госуда́рственный Эрмита́ж) (ֆրանսերէն hermitage — մենատուն, ճգնարան) Ռուսաստանի ամենամեծ եւ աշխարհի նշանակալի թանգարաններէն մէկը։
Ստեղծուած է Ռուսաստանի Եկատերինա Բ. թագուհիին անձնական աուեստի հաւաքածուի համար, իսկ 1852 թուականէն՝ հասարական այցելութիւններու համար։ Այժմեան Էրմիթաժ կը բաղկանայ 6 շէնքերէ, որոնք կը գտնուին գետի երկայնքով։ Էրմիթաժի կարեւորագոյն հանգոյցը Ձմեռային պալատն է։ Էրմիթաժի պատմութեան ընթացքին՝ մէկ ու կէս դար, հաւաքուած են շուրջ երեք միլիոն ցուցանմուշներ, որոնցմէ մշտական ցուցադրման կը ներկայացուին շուրջ 60 հազարը։
Էրմիթաժի բազմազան հաւաքածուն կ՛ընդգրկէ ցուցանմուշներ՝ քարէ դարէն մինչեւ մեր օրերը, իսկ դասական եւրոպական արուեստի հաւվաքածուով ՝ Փարիզի Լուվր եւ Մատրիտի Փրատօ թանգարաններու հետ մէկտեղ կը համարուի աշխարհի լաւագոյններէն։ Էրմիթաժի մէջ կը ցուցադրուին Լէոնարտօ տա Վինչիին երկու կտաւ եւ [[Միքելանճելօ]|Միքելանճելո]]յի մէկ քանդակ։ Թանգարանն ունի շուրջ 2500 աշխատակից։ Էրմիթաժը կարեւորագոյն մասն է Ս․ Փեթերսպուրկի կեդրոնական մասը, որ Ներառուած Է ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան ցանկի մէջ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Արտաքին յղումներ ==
Էրմիէաժի պաշտօնական կայք
Բարեկամութեան Կամար Ռազմավիրական Ճանապարհին

Բարեկամութեան կամար ռազմավիրական ճանապարհին (վրաց. ხალხთა მეგობრობის თაღი), 20-րդ դարու ճարտարապետական յուշարձան։


== Նկարագրութիւն ==
Գտնուելով Վրաստանի ռազմավիրական ճանապարհին՝ Կուտաուրի լեռնադահուկային հանգստավայրի եւ Խաչի լեռնանցքի միջեւ, յուշարձանը մեծ կիսաշրջանաձեւ քարէ-պեթոնէ կառոյց է, որ կը նայի Կովկասեան լեռներու մէջ գտնուող «Սատանայի հովտին»։ Յուշարձանի ամբողջ ներքին մակերեսը կը զարդարէ նկարիչներ Զուրապ Կապանաձեի, Զուրապ Լեժաւայի եւ Նոտար Մալազոնիայի խճանկարային մեծ որմնանկարը, որ կը պատկերէ վրացական եւ ռուսական պատմութեան տեսարաններ, վրացերէն եւ ռուսերէն թարգմանութեամբ ներկայացուած են նաեւ Ռուսթաւելիի խօսքերը՝ «Հաւատարիմ ընկերը կ՚օգնէ ընկերոջը։ Ան չի վախնար դժուարութիւններէն։ Ան իր սիրտը կու տայ սրտի փոխարէն։ Իսկ սէրը աստղ է ճանապարհին»։ Յուշարձանի նախագծի հեղինակը ճարտարապետ Գէորգի Չախաւան է։


== Պատմութիւն ==
Յուշարձանը կանգնեցուած է 1983 թուականին՝ ի պատիւ 1783 թուականի Գէորգիեւեան դաշնագրի երկու հարիւրամեակի եւ Խորհրդային Վրաստանի ու Խորհրդային Ռուսաստանի միջեւ շարունակուող բարեկամութեան։ 2017-ին կամարը վերականգնած է Saxon ընկերութիւնը։


== Պատկերասրահ ==
Լուով

Լուով (ուքր.՝ Львів), Ուքրանիոյ մէջ շրջանային իշխանութեան ենթակայ քաղաք, Լուովի մարզի կեդրոնն է։ Երկրի ազգամշակութային եւ գիտական, խոշոր արդիւնաբերական եւ  փոխադրամիջոցի կեդրոն։ Կը համարուի Կալիցիոյ եւ Արեւմտեան Ուքրանիոյ մայրաքաղաքը։ Բնակչութիւնը՝ 724 314 մարդ (1 Յունուար 2020)։


== Բնակչութիւն ==


== Պատկերասրահ ==
Ալ-Այն

Ալ-Այն (արաբ. العين, "աղբիւր") - բնակչութեամբ 4-րդ քաղաքը Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններուն մէջ։ Կը գտնուի Ապու Տապիի Էմիրութեան մէջ, մայրաքաղաքէն 148 քմ. դէպի արեւելք, Օմանի սահմանին վրայ, Պուրէյմի ովասիսի շրջանին մէջ։ ԱՄԷ-ու միակ մեծ քաղաքն է, որ կը գտնուի ծովէն բաւական հեռու։ Ըստ 2005-ի տուեալներուն, բնակչութեան թիւը 422.000 է։ ԱՄԷ-ու 4-րդ, իսկ Ապու Տապիի Էմիրութեան 2-րդ քաղաքն է։ Ալ-Այնի մէջ ծնած է երկրին առաջին նախագահ եւ Ապու Տապիի ղեկավար Շէյխ Զայիտ իպն Սուլթանը։ Քաղաքին գեղատեսիլ վայրերուն կը պատկանին կենդանաբանական այգին, «Fun City»-ին, պատմական թանգարանները, բազմաթիւ այգիներ, հանգիստի գօտիներ, ներառեալ Ժապալ Հաֆիզ սարը, որու ստորոտին տեղակայուած են հանքային ջուրերու աղբիւրներ։
Մեր Ուղին

«Մեր ՈՒղին», քաղաքական, հասարակական, գրական երկօրեայ թերթ։ Լոյս տեսած է 1931-1932-ին, Փարիզի մէջ։ Կը համարուի «Երեւան» (1925—1930-ին, Փարիզ) թերթի շարունակութիւնը։ Ունեցած է խմբագրական կազմ (Գ. Թահմագեան, Զ․ Եսայեան եւ ուրիշներ)։ Անվերապահօրէն կանգնած է Խորհրդային Հայաստանի բարեկամներու դիրքերուն մէջ, սերտ կապ պահպանած հայրենիքի հետ։ Գովազդած է սոցիալիստական յեղափոխութեան, բանուոր դասակարգի պայքարի գաղափարները ֆրանսահայ աշխատաւորութեան շրջանին մէջ, կոչ ըրած ֆրանսացի բանուորներու հետ համատեղ ելոյթներու՝ իրենց իրաւունքներու պաշտպանութեան համար, հակադրուած դաշնակցական մամուլի հակախորհրդային գործունեութեան։ Անդրադարձած է միջազգային քաղաքական իրադարձութիւններուն։ Գրական բաժինը ներկայացուցած է Ա. Իսահակեանի, Վ․ Ալազանի, Գ․ Մահարիի, Վ․ Թոթովենցի, նաեւ համաշխարհային գրականութեան (Մ․ Դորկի, Պ․ Շոու, Ռ․ Ռոլան) նմուշներ։ «Մեր Ուղին» նախորդած է «Դարբնոց» եւ «Արշաւ» թերթերուն (երկուքն ալ՝ 1932-ին)։
Հայկօ Պաղտատ

Հայկօ Պաղտատ (1976, Պոլիս, Թուրքիա), պոլսահայ գրագէտ, լրագրող եւ հրապարակախօս։


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Պոլիս։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է Պոլսոյ  Էսայեան հայկական վարժարանէն, իսկ միջնակարգ եւ երկրորդական կրթութիւնը՝ Պոլսոյ Մխիթարեան հայկական վարժարանէն։ Յաճախած է Պոլսոյ համալսարանի գրականութեան կաճառի պատմութեան բաժանմունքը, որուն ընթացքը չէ աւարտած՝ հօրը անսպասելի մահուան պատճառով։
Անոր առաջին գիրքն է՝ «Salyangoz» (խխունջ), որ լոյս տեսած է 1914-ին:
Պաղտատ «Թարաֆ» թերթի սիւնակագիր է։ Ամուսնացած է, ունի երկու զաւակ։
Զօրայ Ս. Գասապեան

Զօրայ Ս. Գասապեան, հայ ուսուցիչ եւ գրող։ Ան որդին է բազմամեայ ուսուցիչ եւ հեղինակ Սարգիս Մ. Գասապեանի։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Էրզրում, Ակնցի Հօրմէ եւ Ռոտոսթոցի մօրմէ։ Ուսումը ստացած է Պարտիզակի Ամերիկեան վարժարանի եւ Այնթապի Կեդրոնական Թուրքիոյ Գոլէճին մէջ, ապա տարի մըն ալ Պոլսոյ իրաւաբանական համալսարանին մէջ։
Իբր օսմաներէնի եւ անգլերէնի ուսուցիչ պաշտօնավարած է Թուրքիոյ գաւառներէն ներս, եւ Պոլիսի մէջ, մասնաւորապէս Պարտիզակի Ամերիկեան Վարժարանի, Գոնիայի Ճենանեան եւ Մագրի Քէօյի Պէզազեան գոլէճներուն մէջ։
1916-ին անհատական աքսորով Պարտիզակէն Քոնիա բանտէ բանտ եւ հետիոտն կը տարուի:


== Գրական վաստակ ==
Տարիներու զրկումներէ վերջ հրաշքով ազատած ՝ 1918-ին կը գտնուի Պոլիս, ուր եղած է Դաշնակից բանակներու կողմէ Թուրք թերթերու գրաքննիչ:
1921-ին մեկնած է Ամերիկա եւ հաստատուած է Լոս Անճելըսի մէջ: Զբաղած է թարգմանական գործերով եւ աշխատակցած է հայերէն թերթերուն՝ արձակ եւ ոտանաւոր գրութիւններով:


== Աղբիւրներ ==
«Պատմութիւն Այնթէպի Հայոց», Բ. Հատոր, Լոս Անճելըս, Քալիֆոռնիա, 1953։
Թանգարանային Գիշեր

Թանգարանային գիշեր (անգլ.՝ Night of Museums, The Long Night of Museums), մշակութային միջոցառում, որու ընթացքին թանգարաններն ու մշակութային հաստատութիւնները համագործակցելով՝ բաց կը մնան մինչեւ ուշ գիշեր իրենց նոր այցելուներուն ներկայանալու համար։ Այցելուներուն կը տրուի ընդհանուր մուտքի անցագիր, որ կը ներառէ բոլոր այցելութիւնները, ինչպէս նաեւ տարածքին մէջ լրացուցիչ հասարակական փոխադրամիջոցէն օգտուելու հնարաւորութիւն։
Առաջին անգամ երկար թանգարանային գիշերը (գերմ.՝ Lange Nacht der Museen) տեղի ունեցած է Պերլինի մէջ 1997-ին։Միջոցառումը լաւ ընդունուած է, իսկ մասնակից հաստատութիւններու թիւը կտրուկ աճած է, միջոցառումը տարածուած է Եւրոպայի աւելի քան 120 այլ քաղաքներու մէջ, ինչպէս նաեւ Արժանթինի եւ Ֆիլիփիններու մէջ։


== Պատմութիւն ==
Ներկայիս ամբողջ գիշեր տեղի ունեցող փառատօները սկսած են քանի մը քաղաքներէ։ Առաջին երկար թանգարաններու գիշերը տեղի ունեցած է Պերլինի մէջ՝ Յունուար 2005-ի գիշերը ունենալով աւելի քան 150000 այցելու։ Փարիզի քաղաքապետ Պերդրան Տելանոէին այս միտքը գրաւեց 2002-ին, եւ այն տարածուեցաւ մշակոյթին մէջ աւելի լայն աստիճանով՝ ներառելով կատարողական արուեստ, եւ Nuit Blanche (Սպիտակ գիշերներ եւ տարբեր նման անուններ) անուան ներքոյ տարածուեցաւ ամբողջ աշխարհով։


=== Եւրոպա ===
Lange Nacht der Museen Պերլինի մէջ, ինչպէս նաեւ Գերմանիոյ այլ քաղաքներու մէջ, ինչպէս Կէոլնիի Մայնի Ֆրանքֆուրդի, Շթութկարի, Տիւսելտորֆի, Միւնխենի, Համպուրկի, Քասելի եւ Հայտելպերի/Մանհայմի/Լուտվիկսհաֆեն ամ Ռէինի մէջ
Nuit Blanche Փարիզի մէջ եւ La Nuit des Musées Ֆրանսայի մէջ
Museumnacht event, Ամսթերտամի մէջ, Նիտերլանտներ
Coordinated long nights Աւստրիոյ մէջ, Իտալիոյ, Լիխթենշթէյնի մէջ, կը կազմակերպէ ORF
Զուիցերիոյ մէջ թանգարանային գիշերները տեղի ունեցած են Պազելի, Պեռնի, Լիւցեռնի, Սանկ Կալլենի, Ցիւրիխի մէջ։ Nuit des musées կը կազմակերպուին Լոզանի, Ֆրիպուրկի եւ Ժընեւի մէջ
Noc Muzeów կը ազմակերպուին Լեհաստանի մէջ, ուր առաջին միջոցառումը տեղի ունեցած է Պոզնանի մէջ՝ Պոզնանի ազգային թանգարան, այժմ շուրջ 150 քաղաքներու մէջ
Múzeumok Éjszakájajszakája Պուտափեշտի մէջ, Հունգարիա
"Թանգարաններու եւ պատկերասրահներու գիշեր"  Պուլկարիոյ մէջ
Museums at Night Միացեալ Թագաւորութեան մէջ
La nit dels museus Պարսելոնայի մէջ
Noć muzeja Խորուաթիոյ մէջ, 2005
Pražská muzejní noc Պրահայի մէջ, Չեխիա
Ночь музеев Ռուսաստանի մէջ
Noaptea muzeelor Ռումանիոյ մէջ,
Noć muzeja Սերպիոյ մէջ 2005-էն
Muzeju nakts Լաթվիոյ մէջ, 2005-էն
Թանգարանային գիշեր Հայաստանի մէջ, 2005-էն 
Muuseumiöö Էսթոնիոյ մէջ, 2009-էն
Noc múzeí a galérií Սլովաքիա
Ніч музеїв Ուքրանիա 2009-էն


=== Այլ[խմբագրել | խմբագրել կոդը] ===
La Noche de los Museos in Պուէնոս Այրեսի մէջ, Արժանթին, ուր առաջին անգամ տեղի ունեցած է 2004-ին։ 2013-ինմիջոցառման մասնակցած են 189 թանգարաններ եւ մշակութային հաստատութիւններ, ունեցած են 800000 այցելուներ
Gabii sa Kabilin կամ Ժառանգութեան գիշեր Սեպուի մէջ, Ֆիլիփիններու մէջ, սկսած է 2007-ին


== Արտաքին յղումներ ==
Culture night in Dublin
Night of the Museums in Romania
Night of the Museums in Barcelona
Record Breaking Night of the Museums in Moscow
Museum night in Serbia
Շարլ տը Կոլ

Շարլ տը Կոլ (ֆրանսերէն՝ Charles de Gaulle, 22 Նոյեմբեր 1890, Լիլ – 9 Նոյեմբեր 1970, Քոլոմպէ լէ Տէոզ Էկլիզ), Ֆրանսայի մեծագոյն քաղաքական եւ ռազմական գործիչներէն: Ֆրանսայի նախագահն էր 1959-էն 1969-ը:

Երկրորդ աշխարհամարտի ժամանակ չհամաձայնեցաւ Ֆրանսայի անձնատուր ըլլալ, հեռացաւ Լոնտոն եւ կազմակերպեց «Ազատ Ֆրանսա» դիմադրութեան շարժումը: Մեծ Բրիտանիան, յետագային նաեւ` ԱՄՆ-ը ու ԽՍՀՄ-ը ճանչցան անոր «Վտարանդի կառավարութիւն»-ը:
Ֆրանսայի ազատագրումէն ետք՝ 1944-1946-ին, ղեկավարած է ժամանակաւոր կառավարութիւնը: Երկու անգամ ընտրուած է նախագահ: Ընդունած է նոր սահմանադրութիւն, զարկ տուած տնտեսութեան, բարձրացուցած երկրի միջազգային հեղինակութիւնը:


== Մահափորձերը ==
Ոչ մէկ նախագահի նկատմամբ այդքան մահափորձ չէ կատարուած, որքան՝ տը Կոլի: Անոր հանդէպ կազմակերպուած է 30 մահափորձ, եւ ամէն անգամ այդ «յաջողակ սատանայ»-ն կը յաջողէր անվնաս մնալ: Ամենաաղմկոտ մահափորձը 1962 Օգոստոսին էր։ Ինքնաշարժի վրայ, ուր նստած էին զօրավարն ու անոր տիկինը, կրակ բացած են 15 ինքնաձիգաւոր: Հանելուկ է, թէ ամուսինները ինչպէս ողջ մնացած էին: Բայց տը Կոլ ոչ այնքան մահափորձի փաստէն վրդոված էր (ան արդէն վարժուած էր անոնց եւ կը համարէր նախագահութեան անխուսափելի մասը), որքան այն բանէն, որ աւազակախումբի ղեկավարը` ֆրանսական բանակի փոխգնդապետ Պասդիէն Դիէրին, վրիպած էր։ Անոր բանակի պաշտօնաթող սպան կրակել չէր գիտեր: Տը Կոլ անձամբ ստորագրեց անոր մահապատիժին դատավճիռը:


== Քաղաքականութենէն հեռանալն ու մահը ==
Տը Կոլի քաղաքական գործունէութիւնը աւարտեցաւ 1969-ին, երբ ծերակոյտի վերակառուցման եւ երկրի վարչատարածքային կառուցուածքի բարեփոխման համար, իր իսկ նախաձեռնած հանրաքուէին ձախողեցաւ: Տը Կոլ՝ առանց վարանելու, հրաժարական տուաւ եւ վերջնայանապէս հեռացաւ քաղաքական ասպարէզէն, որմէ մէկ տարի ետք, 1970-ի Նոյեմբեր 9-ին, Գոլոմպէ լէ Տէոզ Էկլիզ գիւղին մէջ, թղթախաղի պահուն։
Փարիզի մէջ, զօրավար Շարլ տը Կոլի անունով հրապարակ կայ:


== Արտաքին յղումներ ==
Քաղաքականութիւնը Իտէալի Մը Կը Ծառայէ, Թէ՞ Չարաշահութեան Դիմակահանդէս Է:
Անդրադարձ. Շեղո՞ւմ, Թէ՞ Ազդանշան:
Սայտա

Սայտա (արաբերէն՝ صيدا‎), Լիբանանի երրորդ ամենամեծ քաղաքնը, մայրաքաղաք Պէյրութէն եւ Հիւսիսային Լիբանանի Թրիփոլիէն ետք։ Հնագոյն ինչպէս եւ սուրբ գրային անունով ծանօթ՝ իբր Սիւդոն (լատիներէն՝ Sydon)։ Մայրաքաղաքն է Հարաւային Լիբանան մուհաֆազայի։


== Աշխարհագրութիւն ==
Կը գտնուի Լիբանանի հարաւ-արեւմտեան մասը եւ կը զբաղեցնէ 275 քմ² տարածք։ Սահամանակից է հիւսիսէն՝ Լեռնալիբանանի Շուֆի շրջանին, հիւսիս-արեւելքէն Ժեզզին շրջանին, արեւելքէն՝ Նապաթիա շրջանին, հարաւէն՝ Թիր շրջանին, իսկ արեւմուտքէն՝ ափերը կ՛ողողուին Միջերկրական Ծովու ջուրերը։


== Համայնքներ ==
Շրջանը կը բաժանուի 42 համայնքներու։
Յովհաննէս Թումանեանի տուն-թանգարան (Դսեղ)

Յովհաննէս Թումանեանի տուն-թանգարանը, Ամէնայն հայոց բանաստեղծ՝ Յովհաննէս Թումանեանի հայրական տունը կը գտնուի Լոռի մարզին, Դսեղ գիւղին մէջ։ Անոր ծննդեան 70-րդ ամեակին առթիւ (1939 թուականին) այդ վերածուեցաւ տուն-թանգարանի:


== Պատմութիւն ==
19 Փետրուար, 1869 թուականին այս տան մէջ ծնած է Ամէնայն հայոց բանաստեղծ՝ Յովհաննէս Թումանեանը։ Ան այստեղ ապրած է իր մանկութեան ու պատանեկութեան շրջանին։ 1879 թուականէն մինչեւ 1883 թուական, ան սորված է Ջալալ-օղլի (ներկայիս՝ Ստեփանաւան) երկսեռ դպրոցին մէջ, ապա ճամբորդած է Թիֆլիս՝ ուսանելու Ներսիսեան դպրոցին մէջ (1883 թուականէն մինչեւ 1886 թուական)։ Անոր տունը կառուցուած է 19-րդ դարու 60-ական թուականներուն, բանաստեղծի հօր եւ միաժամանակ գիւղի քահանայ՝ Տէր Թադեւոսին կողմէ։
Տուն-թանգարանի շէնքը վերանորոգուած է սփիւռքահայ Գունտագճեան եւ Պուճիկեան ամուսիններուն նիւթական օժանդակութեամբ, «Հայաստան» հիմնադրամին միջոցով, 2002 թուականին։ Նորոգուած եւ բարելաւուած է նաեւ ցուցադրութեան սրահը։


== Ցուցադրութիւն ==

Թանգարանին մէջ կը պահպանուին մեծ գրողին կեանքն ու գործը ներկայացնող մօտ 300 մեծարժէք ցուցանմուշներ։ Բակին մէջ տեղադրուած է Թուամնեանին կիսանդրին (հեղինակ՝ Այծեմնիկ Ուրարտու, 1953) եւ կառուցուած է մատուռ մը (1994 թուականին), որտեղ ամփոփուած է բանաստեղծին սիրտը։ Թանգարանը ունի երկու յարկեր եւ կը բաղկանայ վեց սենեակներէ։


=== Առաջին յարկը ===
Առաջին յարկին վրայ կը գտնուի մեծ հացատունը եւ երկու ցուցասրահները։ Ներկայացուած ցուցանմուշները կը պատմեն Յովհաննէս Թումանեանի տոհմաբանութեան, ծնողներուն, Թիֆլիսի եւ Ջալալ-օղլիի ուսումնական տարիներուն եւ գրողին գրական-հասարակական գործունէութեան մասին։


=== Երկրորդ յարկը ===
Երկրորդ յարկին վրայ գտնուող երկու սրահներներուն մէջ ցուցադրուած են բանաստեղծին անկողինը, գրասեղանը, հագուստները եւ անձնական իրերը։


== Միջոցառումներ ==
Յովհաննէս Թումանեանի յիշատակին վերաբերող թուականներուն եւ զանազան այլ առիթներուն ընթացքին թանգարանին մէջ կը կազմակերպուին հսկայ հանդիսութիւններ եւ «Թումանեանական օրեր»։


== Հասցէ ==
Տուն-թանգարանը կը գտնուի բարձրադիր գիւղական բնակավայրը՝ Լոռիի մարզը, Դսեղ գիւղին մէջ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Արտաքին յղումներ ==
Հովհաննես Թումանյանի տուն-թանգարան
Հովհաննես Թումանյանի տուն-թանգարանը Դսեղում
Հովհաննես Թումանյանի տուն-թանգարան - դասարան․ամ
17 Մարտ

17 Մարտ, տարուան 76-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 77-րդ) օրն է

Տարուան աւարտին կը մնայ 289 օր


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:17 Մարտի ծնածներ

1885՝ Մանուկ Աբեղեան (մ.1944), լեզուաբան, հայագէտ
1936՝ Կարէն Սիմոնեան , գրող, բանաստեղծ


== Մահեր ==
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:17 Մարտի մահացածներ

1510՝ Սանտրօ Պոթչելի (Sandro Botticelli, ծն.1444 կամ 45), վաղ վերածնունդի իտալացի գեղանկարիչ
1905՝ Քրիստափոր Միքայէլեան, (ծն.1859), հասարակական-քաղաքական գործիչ


== Տօներ ==
Քանկօ (շեմփանզէ)

Քոնկօ (1954 – 1964), 1950-ական թուականներու նշանաւոր շեմփանզէն, որ սորված էր գծել ու ներկել: Անոր տէրը, կենդանաբան եւ նկարիչ Տեսմոնտ Մորիս կ՛անդրադառնայ, թէ երկու տարեկան անասունը կը սիրէ գծել եւ ներկելն:
Տէրը անասունին առիթ կու տայ արտադրելու պատկերներ, զոր Քոնկօ կը գծէ մինակը: Ան կը մերժէ, որ նկարները իրմէ առնուին մինչեւ «գործը» վերջացնելը: Չորս տարեկանին Քոնկոյին արտադրած պատկերներուն թիւը 400-ի կը հասնի:
Անոր նկարները 2005-ին աճուրդի ընթացքին կը վաճառուին 14 400 եւրոյի: Իսկ 2010 թուականին Քոնկօ մարդակապիկին կողմէ գծուած վերջին «գեղանկար»ը կը ծախուի 10 հազար տոլարի:
Քոնկօ կապիկը կը մահանայ 1964-ին, 10 տարեկան հասակին: Անոր երկրպագուներէն եղած է Փապլօ Փիքասօն:


== Կեանքն ու աշխատանքը ==

Քոնկօ երկու տարեկանին սորված է գծել ու ներկել, երբ կենդանաբան Տեսմոնտ Մորիս Քոնկոյին տրամադրած է մատիտ մը: Մորիս ըսած է, «Ան մատիտը վերցուց, եւ ես խաւաքարտ մը տեղադրեցի անոր դիմաց . Ահա թէ ի՛նչ արձանագրած եմ այն ժամանակ, « Կարծես տարօրինակ բան մը դուրս կու գայ մատիտին ծայրէն: Այդ Քոնկոյին գծած առաջին գիծն է. կարճ միջոց մը թափառեցաւ ու ետքը դադրեցաւ. արդեօք այդ կրկին պատահա՞ծ է: Այո՛, այդ կատարած է, եւ կրկին ու կրկին »:
Մորիս շուտով կը նկատէ, որ այդ շեմփանզէն շրջանակներ կը գծէ, եւ ունի համադրելու ունակութիւն: Ան նաեւ ցոյց կու տայ համաչափ կայունութեան կարողութինը՝ ուրուագիծի երկու կողմերուն միջեւ. երբ Մորիս թուղթի կտորի մը վրայ պատկեր մը կը գծէ, Քոնկօ, հաւասարակշռութիւնը բահելու նպատակով,  թուղթին միւս կողմին վրայ նշանները կը պատկերէ: Միեւնոյն ձեւով գոյներու պարագային, եթէ թուղթին մէկ կողմը կապոյտ գոյն կը պարունակէ, օրինակ, կապոյը կ՛աւելացնէի միւս կողմը, դարձեալ հաւասարակշռութիւնը պահելու միտումով.
Փիթըր Հուք

Փիդըր Հուք (անգլ.՝ Peter Hook,13 Փետրուար, 1956 թուական), Պրիդանացի երաժիշտ, բաս կիթառիսդ, Joy Division (1976–1980) եւ New Order (1980–2007) ռոք խումբերու երգերու համահեղինակ եւ հեղինակ։ Մնալով New Order խումբի հիմնական անդամ Հուքը համագործակցին մէջ էր նաեւ այլ ռոք խումբերու հետ՝ որպէս բաս կիթառիսդ եւ փրոտիւսեր (The Stone Roses, Hybrid, The Chemical Brothers): Բացի դրանից Հուքն ունէր իր սեփական ծրագիրերը. Revenge (1989–1993) եւ Monaco (1995–2000): 2004-2010 թուականներուն Հուքը մասնակցեցաւ Freebass ծրագրին, սուբերխումբին, որ բաղկացած էր 3 բաս կիթառիսդներէ։


== Փիդըր Հուքը 2014 թուականին, Չիլիի մէջ ==
2007 թուականի մայիսին Հուքը պաշտօնապէս հեռացաւ New Order խումբէն եւ սկսաւ զբաղուիլ The Light խումբով՝ իր սեփական քովեր խումբով, որուն հետ ան 2010 թուականին մէկնած է աշխարհով եւ համերգներ տալով (խումբի անդամներէն էր նաեւ Հուք Ջէյքի որդին): Անոր հետ մէկտեղ Հուքը համերգներ էր ունեցած նաեւ ակումբներուն մէջ, որպէս տիճէյ։ 2010 թուականին Man Ray Հուքը (նոյն ինքը Փիդեր Հուքը) եւ Ֆիլ Մերֆին (Freebass խումբի դաշնակահարը) թողարկեցին երկու փոքր ալպոմներ՝ «Summer 88» եւ «Tokyo Joe»: Երաժշտի անկեղծ կարծիքով երաժշտութիւն ստեղծելու ցանկութիւնը ոչնչացած է վախը այն մասին, թէ նրանից չի լինի առեւտրային վերադարձը, որովհետեւ այժմ ինդերնեդը ծովահենութիւն է։ 2009 թուականի Յոկտեմբերին Հուքը հրատարակած է իր առաջին գիրքը «How Not to Run a Club», որ «Haçienda» ակումբի մասին էր, որ համասեփականատէրը ան էր։ Հուքը յայտարարեց, որ ան ցանկայ գրքեր հրատարակել Joy Division եւ New Order խումբերու մասին։

2012 թուականի 2 Մարտ-ին Հուքը տվեց իր առաջին համերգը Ռուսաստանի մէջ՝ ռուսական Milk ակումբին մէջ, կատարելով Unknown Pleasures ալպոմն ամբողջութեամբ, ինչպէս նաեւ մի քանի այլ երգ Joy Division-ի։


== Պատկերասրահ ==
Հայաստանի Հանրապետութեան Վարչապետ

Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետ - Հայաստանի գործադիր մարմինի՝ կառավարութեան ղեկավար։ Վարչապետը կը նշանակուի Հայաստանի նախագահի ու կը հաստատուի ՀՀ Ազգային ժողովի կողմէ։


== Պատմութիւն ==
Վարչապետի պաշտօնը սահմանուած է Հայաստանի Հանրապետութեան Առաջին  հիմնադրման օրերէն։ Հայաստանի առաջին վարչապետը 1918-1919-ականներուն եղած է Յովհաննէս Քաջազնունին։ Խորհրդային Հայաստանի մէջ պաշտօնը վերանուանուած է «Ժողովրդական Կոմիսարներու խորհուրդի նախագահ», իսկ այնուհետեւ՝ «Մինիստրներու Խորհուրդի նախագահ»։ 1991-էն գործադիր մարմնի ղեկավարը կրկին ստացած է պաշտօնի հին անուանումը՝ վարչապետ։


== Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետներու ցանկ ==


== Սովետական Հայաստան ==