armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Սահակ Բ․ Մաշալեան

Սահակ Մաշալեան (17 Մարտ 1962(1962-03-17), Պոլիս, Թուրքիա), Կոստանդնուպոլսոյ Հայոց Պատրիարք ընտրուեցաւ 11 Դեկտեմբեր 2019-ին յաջորդելով պատրիարք Մեսրոպ Բ. Մութաֆեանին որ վախճանած էր յետ երկարատեւ հիւանդութեան 2019-ին։ Ան 85-րդ պատ­րիար­քն է Պոլսոյ Հայոց եւ պիտի ճանչցուի իբր Սահակ Բ․ Պատրիարք։ Սահակ Ա․ (Ապուչեխցի) Պոլսոյ պատրիարք էր 1707 թուականին։    
Սա­հակ Մա­շալեանը ծնած է Իսթանպուլի մէջ 17 Մարտ 1962-ին Շահան Մաշալեան անունով, որպէս զաւակը սինոպցի ընտանիքի մը։ Իսթանպուլի համալսարանի փիլիսոփայութեան բաժին ուսման շրջանը աւարտելէ ետք, 1989-էն 1994 բարձրագոյն ուսումը շարունակած է Լոնտոնի համալսարանին մէջ։ 1994-1997 վարած էր Երուսաղէմի Հայոց Պատրիարքութեան Սրբոց Թարգմանչաց Վարժարանի տեսուչի պաշտօնը, միաժամանակ հոն կրօն դասաւանդելով։ 1997-էն 1999 իր աստուածաբանական կրթութիւնը շարունակած է Տապլինի համալսարանին մէջ, Իրլանտա։
Պոլսոյ պատրիարքի տեղապահ էր 4 Յուլիս 2019-էն մինջեւ իր ընտրութիւնը իբր Պոլսոյ Հայոց Պատրիարք։ 
«Երկու Ուխտաւոր» պատմավէպի հեղինակն է։ Գիրքը նուիրուած է 18-րդ դարու հայ եկեղեցւոյ երկու նշանաւոր դէմքերուն՝ Յովհաննէս Կոլոտ եւ Գրիգոր Շղթայակիր պատրիարքներուն։
Ստեփան Ալաճաճեան

Ստեփան Եղիա Ալաճաճեան (3 Յունուար 1924(1924-01-03), Հալէպ - 23 Դեկտեմբեր 2010(2010-12-23), Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), հայ արձակագիր, թարգմանիչ, ՀԽՍՀ մշակոյթի վաստակաւոր գործիչ (1970), 1946-էն սկսեալ՝ ԽՍՀՄ գրողներու միութեան անդամ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Հալէպ, Սուրիա։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է, Ներսիսեան դպրոցին մէջ (վրանաբնակ թաղամաս), ապա՝ յաճախած է «Ուսումնասիրաց» վարժարանը, ուրկէ տեղափոխուած է Հալէպի Ամերիկեան Գոլէճ։ Ստեղծագործել սկսած է աշակերտական տարիներուն։ Ալաճաճեանի առաջին բանաստեղծութիւնը տպագրուած է 1939-ին Պէյրութի «Պատանեկան Արձագանգ» երկշաբաթաթերթին մէջ։ Դպրոցէն ներս (ԳոլէՃ), ուսանող խումբ մը հայ աշակերտներու հետ, կը հիմնեն ամսաթերթ մը՝ «Գրասէր»։ Այս ամսագիրին մէջ լոյս տեսնեն անոր բանաստեղծութիւններն ու յօդուածները։ 1942 թուականին կը հրատարակուի անոր բանաստեղծութիւններու առաջին ու վերջին՝ «Վշտի Ծաղիկներ» ժողովածուն։
1946-ին կը տեղափոխուի Հայաստան։ 1951-ին կ'աւարտէ Երեւանի պետական համալսարանի բանասիրական բաժինի՝ հոգեբանութեան եւ տրամաբանութեան բաժինը։ 1957-1963-ին աշխատած է «Սովետական գրականութիւն» ամսագիրի մէջ, որպէս արձակի բաժինի վարիչ։


== Գրական վաստակ ==
1966-1967-ին եղած է «Հայաստան» հրատարակչութեան գեղարուեստական գրականութեան խմբագրութեան վարիչ, 1967-1975-ին՝ Հայաստանի սովետական գրողներու վարչութեան քարտուղար։ 1980-էն կը սկսի աշխատիլ՝ ՀԽՍՀ մշակոյթի նախարարութեան Ե. Չարենցի անուան գրականութեան եւ արուեստի թանգարանէն ներս, որպէս տնօրէն։
Ալաճաճեանի գրական առաջին գործը՝ «Ծովուն Երգը», լոյս տեսած է 1939-ին, Պէյրութի «Պատանեկան արձագանք» պարբերականին մէջ։ Անոր «Անապատում», «Պարտութիւն» վիպակները եւ «Եռաթեւ Ծիածան» ու «Մատլէնն Ապրում Է Փարիզում» պատմուածքներու ժողովածունները թարգմանուած ու առանձին գիրքերով լոյս տեսած են Ռուսերէնով։ Պարսկերէնի թարգմանուած ու 1973-ին՝ Թեհրանի մէջ, լոյս տեսած է անոր «Եղեգները Չխոնարհուեցին» վէպը։ Գրական մամուլի մէջ ռուսերէնով տպուած են նաեւ «Մատլէնն Ապրում Է Փարիզում» ու «Անառագաստ Նաւակներ» վիպակները։ Ալաճաճեանի ստեղծագործութիւններէն շատերը թարգմանուած են անգլերէն, Ֆրանսերէն, չեխերէն, պուլկարերէն, էսթոներէն, ուզբեկերէն եւ ուրիշ լեզուներու։


== Պարգեւներ ==
1979 թուականին «Հայֆիլմ»ի առաջարկով կ'անցնի բեմագրութեան՝ սցենարի, եւ անոր բեմագրութեամբ կը նկարահանուին «Կտոր Մը Երկինք» եւ «Ճերմակ Անուրջներ» տեսաժապաւէնները՝ մասնակցութեամբ տաղանդաւոր ֆիլմի բեմադրիչ Հենրիկ Մալեանի։ Երկու ֆիլմերն ալ կ՛արժանանան միջազգային զանազան մրցանակներու։
2001-էն սկսեալ, բնակութիւն կը հաստատէ Լոս Անճելըսի մէջ։ 2008-ի Սեպտեմբեր 19-ին՝ ՀՀ մշակոյթի նախարարութեան կողմէն կը պարգեւատրուի Ոսկէ մետալով։
Կը մահանայ Լոս Անճելըսի մէջ, 23 Դեկտեմբեր 2010-ին։


== Արտաքին յղումներ ==
Ալաճաճեանի ստեղծագործութիւնները ռուսերէն լեզուով։
Ծննդեան 90-րդ Տարեդարձին Առիթով. Ինչո՛ւ Չեն Մոռցուիր Ստեփան Ալաճաճեանը Եւ Սերնդակիցները:
Ստեփան Զօրեանի տուն-թանգարան

Ստեփան Զօրեանի տուն-թանգարանը, տուն-թանգարանի հանդիսաւոր բացումը կատարուած է 15 Սեպտեմբեր, 1990 թուականին, Զօրեանին ծննդեան օրը, Կիրովականի այն առանձնատան շրջանը, որտեղ 1964-1967 թուականներուն ապրած է 20-րդ դարի մեծ հայ արձակագիրը՝ Ստեփան Զօրեանը (15 Սեպտեմբեր, 1889- 14 Հոկտեմբեր, 1967)։ Ստեփան Զօրեանի տուն-թանգարանը ընդգրկուած է Վանաձորի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկին մէջ։


== Պատմութիւն ==
Տուն-թանգարանը կը գրաւէ 260 քմ ընդհանուր տարածք, ու այդ եղած է Ստեփան Զօրեանին ամարանոցը։ Ամարանոցի եւ տուն-թանգարանի նախագծողները եղած են Ստեփան Զօրեանի որդիները՝ Լեւոն եւ Կարէն Զօրեանները։


== Ցուցադրութիւն ==

Ստեփան Զօրեանի տուն-թանգարանին մէջ ներկայացուած ցուցանմուշները կը լուսաբանեն գրողի մանկութեան ու պատանեկութեան շրջանին մասին հին Վանաձորին (Ղարաքիլիսային) մէջ, ինչպէս նաեւ գրողի գրական եւ հասարակական ներգործնական գործունէութիւնը Թիֆլիսի, Երեւանի եւ Վանաձորի մէջ։ Հոն ներկայացուած է նաեւ Զօրեանին աշխատասենեակը։ Ստեփան Զօրեանի տուն-թանգարանը կը համարուի Վանաձորի գործուն գրական-մշակութային օճախներէն մէկը։
Ստեփան Զօրեանի տուն-թանգարանին նպատակն է այցելողներուն ծանօթացնել Ստեփան Զօրեանի կեանքին ու անոր ստեղծագործութիւններուն եւ անոնց ոճին մասին, ինչպէս նաեւ ուսումնասիրել, պահպանել ու գիտական մշակման ենթարկել եւ ցուցադրել գրողէն ժառանգած մասունքները։


== Հասցէ ==
Թանգարանը կը գտնուի Լոռիի մարզի, Վանաձոր քաղաքին մէջ՝ Ստեփան Զօրեանան 24 հասցէով։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		


== Արտաքին յղումներ ==
«Պիտի աշխատես, որ այցելու ունենաս». Ստեփան Զորյանի տուն-թանգարանի տնօրեն
Նշան Քհնյ. Գզըլէօզեան

Տ. Նշան Քհնյ. Գզըլկէօզեան(1878-1928), Ծնած է տէօրթեոլցի ծնողքէ, Նաճարլու գիւղլը 1878-ին։


== Կենսագրութիւն ==
Նախնական կրթութիւնը ստացած է տեղւոյն ծխական Վարժարանը, զոր աւարտելէ ետք, մտած է ազատ ասպարէզ ու Հետեւած՝ արհեստի։ Նիւթական վիճակը բարելաւելէ ետք պատրաստուած է ընտանիք կազմելու։
Կր պսակուի Տէօրթ Եօլի Նաճարլու գիւղր։ երեք զաւակներ՝ երկու մանչ եւ աղջիկ մը։ Իր կրօնասէր հոգին ու ազնիւ նկարագիրրը ուշադրութիւնը կր հրաւիրեն տեղւոյն թաղականութեան ու հայրենակիցներուն։ Ժողովուրդը հանրագրութեամբ իր կամքը կր յայտնէ եւ կ՛որոշէ զինք քահանայ ձեռնադրել տալ։ Ան կ՛ենթարկուի հայրենակիցներուն կամքին ու ձեոնադրութեան համար կր մեկնի Ատանա։
Քահանայական ձեոնադրութիւնը տեղի կ՚ունենայ ձեռամբ Սահակ կաթողիկոսի, Ատանայի մայր եկեղեցւոյ մէջ. 24 Մարտ 1913-ին, վերակոչուելով Տէր Նշան։
Քահանայական պատրաստութեան քառասնօրեայ ժամանակաշրջանը լրանալէ ետք, Տէր Նշան կր վերադաոնայ Նաճարլու ու կր ստանձնէ իր պաշտօնը։
Դժբախտաբար, քաղաքական աննպաստ պայմանները զինք երկար ժամանակ չեն թողուր հայրենակիցներուն մէջ, հազիւ երկուքուկէս տարի ծառայած՝ կր ներգաղթէ իր Ժողովուրդին հետ դէպի Հալէպ։ Բերիոյ Թեմի կրօնական Ժողովի տնօրինութեամր՝ Տէր Նշան երեքուկէս տարի կր ծառայէ Հալէպի տարագիրնևրուն։ Ապա կր ղրկուի Տէօրթ եօլ, ուր կը քահանայագործէ միայն մէկ տարի։ Տարագրութենէն ետք կը մեկնի Նաճարլու, ուր ծանր պայմաններուն մէջ իր Հայրենակիցներուն կրկին կր ծաոայէ երկու տարի։ Ապա, Ազգ. Առաջ֊նորդարանի տնօրինութեամր՝ մէկ տարուան Համար կր ղրկուի Իսկէնտէրուն, անկէ կ՛անցնի Պէյլան ու կը քահանայագործէ մինչեւ իր վախճանումը։
Իր ժողովուրղին տարագրութիւնը, հիւանդութիւնն ու չարչարանքով մահը կ՛անհանգստացնեն զինք ու ժամանակի ընթացքին կր քայքայեն իր առողջութիւն'ը։ Այնուհետեւ կ՚ապրի հիւանդ վիճակով։ Բժշկական քննութիւններր կը յայտնարերեն ճշգրիտ ախտաճանաչումը։ Ւ յայտ կու գայ, որ իր առողջութիւնն ու կեանքը վտանգող թշնամին՝ քաղցկեղն է, որ աղիքներուն մէջ տարածուած է։ Բժշկական բոլոր դարմանումները ապարդիւն կ՛անցնին։
Տէր Նշան իր աչքերր յաւիտենապէս կր փակէ աշխարհին 31 Մայիս 1928-ին, յիսուն տարեկանին։
Թաղման կարգն ու վերջին օծումը տեղի կ՚ունենան յաջորդ օր, տեղւոյն Ս.Սարգիս եկեղեցոյ մէջ եւ մարմինը կ՛ամփոփուի եկեղեցւոյ արտաքին գաւիթր։
16 Յունիս

16 Յունիս, տարուան 167-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 168-րդ) օրն է

Տարուան աւարտին կը մնայ 189 օր


== Դէպքեր ==
0}}632. Հազկերտ Գ.-ը գահակալեցաւ որպէս շահ
1930. Խորհրդային միութեան մէջ մտցուեցաւ տեքրետային ժամանակը
գրական՝
1904. այս օրը Տապլինի մէջ տեղի ունեցած են Ճէյմզ Ճոյսի «Ուլիսեսի» իրադարձութիւնները


== Ծնունդներ ==
 resize|85%|16 Յունիսի ծնածներ}} 

1851. Եկատերինա Կապաշվիլի resize|90%|(ეკატერინე გაბაშვილი մ.1938) վրացի գրող եւ հասարակական գործիչ}}
1858. Կուսթաւ Ե. resize|90%|(Gustaf V, մ.1950) Շուէտի թագաւոր}}
1931.Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան resize|90%|(Ardashes Der-Khachadourian մ.1993, Պէյրութ), մատենագէտ, լեզուաբան}}
1956. Մեսրոպ Բ Մութաֆեան, resize|90%|Պոլսոյ հայոց պատրիարք}}
1971. 2pac resize|90%|(Tupac Amaru Shakur սպ.1996) ամերիկացի րեփըր եւ դերասան}}


== Մահեր ==
 resize|85%|16 Յունիսի մահացածներ}} 

1947. Բագրատ Արազեան՝ ճարտարապետ resize|90%|(ծն.1887)}}


== Տօներ ==
Ափրիկացի երախաներու միջազգային օր
 Երիտասարդներու Օր resize|90%|(Հարաւափրիկեան Հանրապետութիւն)}}
 Պլումստէյ resize|90%|(Իրլանտա)}}անաւարտ}}
Տարուայ Օրեր}}


== Ծանօթագրութիւններ ==
Ծնթ․ցանկ}}
Յարութիւն Աճէմեան

Յարութիւն (Արիէլ) Ստեփան Աճէմեան (18 Դեկտեմբեր 1904(1904-12-18), Պրուսա, Հյուդավենդիգար, Օսմանեան Կայսրութիւն - 28 Նոյեմբեր 1963(1963-11-28), ), նկարիչ:
Ճարտարապետ, քանդակագործ Ստեփան Գալֆայեանի զաւակն է։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Պրուսա (Թուրքիա)։ Ութը տարեկանին կ'ուղարկուի Վենետիկ, ուր Մխիթարեան միաբանութեան մէջ կը ստանայ նախնական կրթութիւնը։ Զինադադարի (1919) յաջորդ երեք տարիներուն, Վենետիկի Մ. Ռափայէլեան վարժարանին կ'աշակերտէ եւ այդ շրջանին է որ, ցոյց տուած ըլլալով անսովոր կարողութիւն եւ ձիրքեր գծագրութեան-նկարչութեան. Արժանացած է վարժարանին վարչութեան գնահատանքին, որուն առաջարկութեան վրայ Մխիթարեան Ուխտի վարչութիւնն ալ քաջալերած է տաղանդաւոր պատանին եւ յատուկ թռչակով զինք դրած է Վենետկոյ Արուեստի Բարձրագոյն հաստատութեան մէջ։ Քսանըմէկ տարեկանին 1926-ին աւարտած է Ակադեմիի ընթացքը «Maestro d’Arte»ի վկայականով եւ ոսկի մետալով շրջանաւարտ, եւ երկու տարի վերջ 1928-ին պետական փայլուն քննութիւնէ մը վերջ՝ հռչակուած է ուսուցչապետ նկարչութեան՝ Իտալիոյ պետական դասախօսի իրաւունքով:


== Ստեղծագործական կեանք ==
Աճեմեան ստեղծած է ազգային թեմաներով պատկերներ, բնանկարներ, դիմանկարներ, հոգեւոր ու աշխարհիկ թեմաներով որմնանկարներ՝ Ֆրանսայի, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու հայկական եւ օտար եկեղեցիներու ու վարժարաններու համար։ Պատկերազարդած է գիրքեր․

«Շարական»
«Ջարդը»
«Հայկական Պանթէոն»
«Ազգային դաստիարակություն»
«Հայաստանի փառքը»Ունի դիմանկարներ՝ «Կանացի դիմանկարը» եւ «Հայ մամիկը»[2] (երկուսն էլ՝ 1938) պահվում են Հայաստանի ազգային պատկերասրահում։ Պատկերազարդել է գրքեր։ Մահացել է նոյեմբերի 28-ին, Նյու Յորքում։


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Գիրք Բ., Թիւ 2, Հ. Մկրտիչ Վրդ. Պոտուրեան, 1938, էջ 115։
Գարեգին Թապուրեան

Գարեգին Թապուրեան, ծնած է 1869-ին, Տիգրանակերտ: Պէյրութի մէջ,1925-ին, հոգեբարձու կ'ըլլայ Սբ. Նշան Վարժարան ի ապա անդամ՝ ուսումնական եւ քաղաքական ժողովներու։ Ամուսնացած է Օր. Ֆ. Չամուրեանի հետ եւ ունի երկու մանչ՝ Արա եւ Ժիրայր։


== Կենսագրութիւն ==
Գարեգին Թապուրեան ծնած է 1869-ին Տիգրանակերտ, եւ Պէյրութ եկած է 1910-ին։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է Տիգրանակերտի Ազգ. Վարժարանը:
Լիբանանի մէջ, տարի մը Շուէյրի Ամերիկեան գիշերօթիկ վարժարանը յաճախելէն յետոյ, կը մտնէ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանը: Ա. Ընդհ. Պատերազմի ընթացքին, ժամանակ մը դասընթացքը շարունակելով եւ ժամանակ մըն ալ Շուէյֆաթի մէջ իբրեւեւ ուսուցիչ պաշտօնավարելով կը պարապի։ Պատերազմի վերջին տարին իբրեւ բժիշկի օգնական կը մտնէ թրքական բանակ եւ կը մնայ Հալէպ: Պատերազմի վերջաւորութեան կը մտնէ անգլիական բանակ իբրեւեւ թարգման եւ 1919-ին կը ստանայ իր «Պստկաւոր Արուեստից» տիտղոսը։
1919-23-ին, կը պաշտօնավարէ համալսարանին մէջ, միեւնոյն ժամանակ հետեւելով ատամնաբուժական դասընթացքին։ 1923-ին շրջանաւարտ կ'ըլլայ իբրեւեւ վերաբոյժ ատամնաբոյժ եւ կը հաստատուի Դամասկոս: 1925-ին, կը հրաւիրուի Ամերիկեան Համալսարանի Ատամնաբուժական Վարժարանը իբրեւեւ դասախօս։
Պէյրութի մէջ, կը մասնակցի բազմաթիւ ձեռնակներու։ Կ'ըլլայ հոգեբարձու Սբ. Նշան Ազգ. վարժարանի եւ ապա անդամ՝ ուսումնական եւ քաղաքական ժողովներուն։ 1929-ին կը նշանակուի համալսարանի մէջ օգնական փրօֆէսօր։
Ամուսնացած է Օր. Ֆ. Չամուրեանի հետ։ Ունի երկու մանչ՝ Արա եւ Ժիրայր։
1930-31-ի շրջանին, դպրոցին կողմէ կ'ուղղարկուի Հիւսիսային Ամերիկա մասնագիտական ուսումնասիրութեանց համար։
1941-ին Հանրապետութեան Ն. Վ. Նագաշի կողմէ կը նշանակուի Պէյրութի քաղաքապետական ժողովի անդամ։
Քլինիքը հաստատած էր Պէյրութ, իր անձնական բնակարանին մէջ։ 1932-ին հրատարակեց «Բերանի Առողջութիւն» պատկերազարդ գիրքը:
111 (թիւ)

111 (հարիւր տասնմեկ)՝ կենտ, եռանիշ բնական թիւ է, 110-ի եւ 112-ի միջեւ


== Թուագիտութիւն ==
{{ստեղ|{{


== Գիտության մեջ ==
ռէնթկէնիւմ քիմիական տարրի (111Rg) ատոմային թիւն է
111 Աթէ աստեղնեակի կարգային թիւն է


== Օրացոյց ==
Տարուայ 111րդ օրը Ապրիլ 21-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Ապրիլ 20-ը)
Սեուտա

Սեուտա (սպ.՝ Ceuta [θewta]), Սպանիաի տիրապետութեան տակ գտնվող կղզի, 2006 թվականի հաշվարկով կղզիին մէջ բնակվում է 78 320 մարդ (զբաղեցնելով 189-րդ տեղը բնակչութեամբ)։ Տարածքը 18.5 քառակուսի գիլոմետր է։ Բնակչութան խտութիւնը՝ 520 մարդ/քգմ։ Պետական լեզուն իսպաներենն է։
Մեծ Իշխանասար (Իշխանասար լեռ)

Մեծ Իշխանասար, լեռնագագաթ՝ Սիւնիքի մէջ։ Անիկա Իշխանասար լեռնազանգուածին ամէնէն բարձր գագաթն է։
Մեծ Իշխանասար լեռը Իշխանասար լեռնազանգուածին ամէնէն բարձր կէտն է: Կը գտնուի Սիւնիքի եւ Արցախի սահմանագլխուն, Նորավան գիւղէն 9քմ հիւսիս արեւելք: Երեւանէն 207քմ հեռաւորութեան վրայ: Բարձրութիւնը՝ 3549մ: Լերան հիւսիսային լանջէն սկիզբ կ'առնէ Որոտանի ձախ՝ Նորավան վտակը, հիւսիս-արեւմուտքէն՝ Նորավան գետին ձախ վտակ Մեծձորը, իսկ հարաւ-արեւմտեան լանջէն՝ Որոտանի ձախ վտակ Վաղատինը, հարաւէն՝ Շամբ գետը: Լեռը ունի հրաբխային ծագում. լանջերը զառիթափ են, մասնատուած կիրճերով եւ ձորակներով:
Մեծ Իշխանասար լերան հիւսիսը կ'առանձնանայ Փոքր Իշխանասար լեռը: Հիւսիս արեւմուտքը Իշխանասարը կը միանայ Ծղուկ լեռնազանգուածին: Արեւելեան լանջին կը գտնուի սառցադաշտային ծագման Սեւ լիճը՝ 2666մ բարձրութեան վրայ: Լիճը ունի 1,6քմ երկայնք եւ 1,2քմ լայնք: Մակերեսը՝ շուրջ 2քառ. քմ, առաւելագոյն խորքը 7,5մ: Գրեթէ շրջանաձեւ է: Կը սնանի հալոցքային եւ մթնոլորտային տեղումներէն:
Սեւ լիճէն արեւելք Սագի լիճն է: Սագի լիճը նախորդէն շատ փոքր է. ամրան ընթացքին ջուրը գրեթէ կը ցամքի: Սեւ լիճին մէջ 1968-էն իշխան կը բազմանայ: Սագի լիճին շուրջը փարախներ տարածուած են: Լիճէն սկիզբ կ'առնէ Խոզնավար գետակը:
Երթուղիին երկայնքը՝ 35քմ է:


== Պատկերներ ==
Շաւարշ Նարդունի

Շաւարշ Նարդունի (1898, Արմաշ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 1968, Մարսէյլ, Բուշ-դյու-Ռոն), աւազանի անունը՝ Ասքանազ Այվազեան, ստորագրած նաեւ՝ Վահրամ Սեւունի։ Հայ արձակագիր եւ հրապարակագիր։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած՝ Պոլսոյ մօտ, Արմաշ գիւղ. ուսումը ստացած է գիւղին, ապա՝ մերձակայ Ատաբազար քաղաքին Կեդրոնական վարժարանին մէջ։
1918-ին կը զինուորագրուի եւ կը մտնէ սպայից վարժարան։ Համաշխարհային Ա. պատերազմի լրումէն ետք՝ կը յաճախէ Պոլսոյ բժշկական համալսարանը, սակայն կը վտարուի՝ քաղաքական պատճառներով։ Կը շարունակէ իր համալսարանական ուսումը Փարիզի բժշկական համալսարանին մէջ, որուն ընթացքը կ՝ աւարտէ 1927-ին ու տարի մը կը պաշտօնավարէ Ամիէնի ֆրանսական յիմարանոցին մէջ, իբրեւ ներքին բժիշկ։
Բժշկական ճիւղի ուսումը՝ սկսած Պոլիս, կ'ընդհատուի Թուրքիայէն մեկնումով (1922–ին), եւ կ'աւարտի Փարիզ. բայց բժշկութենէն առաջ ու աւելի՝ կեանքը պիտի լեցնէ գրականութեամբ, հրապարակագրութեամբ եւ հանրային գործունէութեամբ։


== Գրական վաստակ ==
Գրականութեան կոչուած է կանուխէն, բայց բաւական ուշ հրատարակած է՝ հատորներով. առաւելաբար արաձակ բանաստեղծութիւններ, հեքիաթներ, փորձագրական եւ ուսումնասիրական գործեր բանասիրութիւն, լեզուաբանութիւն։
Հայերէն արձակը միայն բացառիկներու մօտ հասած է Նարդունիի նուաճած գեղարուեստական մաքրութեան, բանաստեղծական շունչի, խոհական ներհայեցողութեան եւ անկեղծ յուզականութեան այդքան բարձր աստիճանի։ Բայց մանաւանդ ՊԱՐԶՈՒԹԻՒՆը եղաւ առանձնայատուկ նուաճումը Նարդունիի արձակին, որ թէեւ չունեցաւ սերնդակից Շահան Շահնուրի կամ Վազգէն Շուշանեանի արձակը յատկորոշող բռնկուն ուժականութիւնը եւ պոռթկումի թափը, բայց ոչ մէկ առումով զիջեցաւ ապրումի եւ խոհականութեան վաւերական կրակէն։
Հիմնած է եւ գրեթէ երեք տասնամեակ առանձինը հրատարակած՝ «Հայ Բոյժ» ամսաթերթը։ Մասնակցած է «Երկունք» եւ «Մենք» գրական պարբերականներու հիմնում-խմբագրման։ Սերտօրէն աշխատակցած է «Յառաջ»ին (Փարիզ), երկար ատեն մասնակցելով նաեւ խմբագրութեան՝ Շաւարշ Միսաքեանի կողքին եւ անոր մահէն ետք։
Զանազան հրատարակչականներու եւ միութիւններու նախածեռնութեամբ, հրատարակուած են.-

«Հեքիաթներու Ալպոմ» (1927, պատմուածքներ եւ հեքիաթներ)
«Մեղեդինե՜ր, Մեղեդինե՜ր» (1933, պատմուածքներ եւ հեքիաթներ)
«Երուսաղէ՜մ, Երուսաղէմ» (1938, վիպերգութիւն)
«Բանե՜ր, բանե՜ր, ի՜նչ բաներ»
«Ծաղկամատեան»
«Կանաչ Բաժակով» (1945)
«Վարդամատեան» (1952)
«Նարդեան Բաժակ» հատընտիրներու հաւաքածոն (1968)
«Յանուն Մեսրոպ Մաշտոցի» (1969, Պաշտպանութիւն Հայ Լեզուի)Մահացած է Փարիզ։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Քիւրքճեան, Հայ կեանք եւ գրականութիւն, Բ-Գ կարգեր (գիրք), էջ 163:
Դար Մը Գրականութիւն, Մինաս Թէօլէօլեան, Բ. հատոր, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ 1977, էջ 183-184:


== Արտաքին յղումներ ==
Շաւարշ Նարդունի (Այվազեան Ասքանազ, 1898-1968). Սփիւռքահայ գրականութեան մեղեդինե՜ր»ն ու «բանե՜ր»ը:
Ակնարկ Մը՝Հազիւ Մեր Ետին Թողած 2008-ը Տարուայ Տարեդարձներու եւ Տարելիցներու Վրայ։
Քերոբ Առաքելեան

Քերոբ Առաքելեան ծնած է 1909-ին, Այնթապ։ 1914-ին, ընտանիքին հետ հաստատուած է Հալէպ, Սուրիա։ 1918-ին, վերադարձած է Ատանա։ Նոյն տարին եղած է Հայ Արիներու սկաուտական խումբի առաջին անդամներէն մէկը։ Քեմալական շարժման ընթացքին կը փոխադրուի Գոքինիա, Յունաստան։ 6 ամիս առաւօտեան դպրոց յաճախելով եւ կօշիկ ներկելով ընտանիքին կ՚օգնէ։ Ապա, կը նետուի կեանքի ասպարէզ, մասնագիտանալով ատաղձագործութեան մէջ։
1922-ին, ծանօթ Հ.Մ.Ը.Մ.ական Մամուլեանի հետ կը հիմնէ Հ.Մ.Ը.Մ.ի Գոքինիոյ մասնաճիւղը, որուն առաջին սկաուտներէն կ՚ըլլայ 1924-ին, սկաուտականի կողքին, մասնաճիւղին ֆութպոլի խումբին կը միանայ, դառնալով անոր խմբապետը։
1930-ին, ընտանիքին հետ կը փոխադրուի Մեքսիքօ եւ կը միանայ երկրի ֆութպոլի խումբին, եւ մինչեւ 1939 կը դառնայ անոր փայլուն աստղերէն մէկը։
1964-ին կը փոխադրուի Միացեալ Նահանգներ։ 1968-ին մեծապէս կը նպաստէ Հ.Մ.Ը.Մ.ի Լոս Անճելըսի մասնաճիւղի հիմնադրութեան եւ բարգաւաճման աշխատանքներուն։ Երկար տարիներ կ՚ընտրուի վարչական եւ բազմիցս կը վարէ ատենապետի պաշտօնը։ Ան մեծ ներդրում կ՚ունենայ Հ.Մ.Ը.Մ.ի Մոնթեպելլոյի մասնաճիւղի հիմնադրութեան։
1976-1981, եղբ. Առաքելեան յաջորդական երկու շրջան եղած է Շրջանային Վարչութեան ատենապետ։ 1979-ին մասնակցած է Կիպրոսի մէջ գումարուած Հ.Մ.Ը.Մ.ի Պատգամաւորական Բ. Ընդհանուր Ժողովին։ 1981-ին ստանձնած է Հ.Մ.Ը.Մ.ի Նաւասարդեան Զ. Մարզախաղերու պատուոյ նախագահութիւնը։ 1982-ին արժանացած է Հ.Մ.Ը.Մ.ի «Արժանեաց» շքանշանին, 1988-ին՝ Գարեգին Բ. կաթողիկոսին կողմէ՝ «Կիլիկեան Ասպետ» շքանշանին։ 1993-ին ստանձնած է Հ.Մ.Ը.Մ.ի Նաւասարդեան 18-րդ մարզախաղերուն պատուոյ նախագահութիւնը եւ այդ առիթով հիմնած է Հ.Մ.Ը.Մ.ի «Առաքելեան» հիմնադրամը։
Քերոբ Առաքելեան կը մահանայ 30 Նոյեմբեր, 1999-ին։


== Աղբյուրներ ==
Հ.Մ.Ը.Մ.ի Լոս Անճելըսի մասնաճիւղի Յուշատետր, 2001
Շաւարշ Ծ. Վրդ. Սահակեան

Շաւարշ Ծ․ Վրդ․ Սահակեան<ref>«The Losses of the Armenian Church During the Genocide/Հայ Եկեղեցու կորուստը ցեղասպանության ժամանակ»։ www.arak29.am <150/ref>(1881–1915), հոգեւորական։
Ծնած է 1881-ին Արմաշական։ Վարդապէտ ձեռնադրուած է 1905-ին։ Ատէն մը Փոխ–տեսուչ էր Դպրեվանքին, իսկ վերջերը Եւդոկիոյ առաջնորդ մինչեւ 1915։


== Աղբիւրներ ==
Յուշարձան 1919, էջ։ 85Շաւարշ Ծ․ Վրդ․Սահակեան http://echmiadzin.asj-oa.am/4914/1/58.pdf
131 (թիւ)

131 (հարիւր երեսունմեկ)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է 130-ի եւ 132-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
 A000040  երեսուներկուերորդ պարզ թիւն է
 A005384  տասներկուերորդ Սոփի Ժերմէնի թիւն է՝ 131×2 + 1 = 263, որը նոյնպէս պարզ թիւ է
131 Վալա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 131 -ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան Г (կէ) տառը
Տարուայ 131րդ օրն է Մայիս 11-ը (նահանջ տարիներուն՝ Մայիս 10-ը)
4 Մայիս

4 Մայիս, տարուան 124-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 125-րդ) օրն է։

 3 Մայիս  4 Մայիս  5 Մայիս 


== Դէպքեր ==
1626. Փեթեր Մինեոյթը (Peter Minnewt) հասաւ Նոր Նետերլանտներ, ներկայիս՝ Մանհաթէն կղզի
1838. արուեստագէտներու խումբը Թարաս Շեւչենքոն դուրս է կը գնէ ճորտի վիճակէն
1924. Փարիզին մէջ աւարտուեցին Ողիմպիական խաղերը
1979. Մարկրիթ Թաչըրը դարձաւ Միացեալ Թագաւորութեան առաջին կին վարչապետը
2002. Նիճերիոյ Քանոյ քաղաքի մօտ BAC 1-11 օդանաւի աղետի զոհ դարձաւ 149 մարդ


== Ծնունդներ ==

 Տես նաեւ՝ 4 Մայիսի ծնածներ

1843. Միքայէլ Արամեանց (մ.1924, Թիփղիս) մեծահարուստ քարիւղարդիւնաբերող, բարերար
1929. Օտրի Հեփպըրն (անգլերէն՝ Audrey Hepburn, մ.1993) դերասանուհի, պարուհի եւ բանասէր


== Մահեր ==

 Տես նաեւ՝ 4 Մայիսի մահացածներ

1910. Ֆրանց Ֆինք (գերմաներէն՝ Franz Nikolaus Finck, ծն.1867) գերմանացի բանասէր, հայագէտ
1991. Մուհամմետ Ապտըլ Ուահապ (ծն.1902) եգիպտացի երգիչ, երգահան
2003. Ալեքսանտր "Սքունտըր" Պօղոսեան (անգլերէն՝ Alexander "Skunder" Bogossian ծն.1937, Ատտիս Ապապա) հայազգի նկարիչ


== Տօներ ==
Կաղապար:Country data Ճապոնիա Ճափոն՝ Կանաչի օր
Կաղապար:Country data Լատվիա Լաթվիա՝ Անկախութեան վերականգնման օր
 Չինաստան Չինաստան՝ Երիտասարդներու օր
4 Մայիս


== Արտաքին յղումներ ==
BBC: On This Day
[1] (անգլերէն)
Սամուէլ Գասպարով

Սամուէլ Վլատիմիրի Գասպարով (7 Յունիս 1938(1938-06-07), Թիֆլիս, Խորհրդային Միութիւն - 26 Մայիս 2020(2020-05-26), Մոսկուա, Ռուսիա), խորհրդային բեամդրիչ, սենարիստ եւ դերասան։


== Կենսագրութիւն ==
Սամուէլ Գասպարով, ծնած է 1938 թուականին Թիֆլիսի հայ ընտանիքի մը մէջ։ Մինչ կինոկարիերան աշխատած է որպէս բեռնատարի վարորդ։։
1970 թուականին աւարտած է ՎԳԻԿ-ի բեմադրիչի բաժինը (Միքայէլ Ռոմի արուեստանոցը)։ Առաջին բեմադրիչի աշխատանքը եղած է 1977 թուականին։ Հիմնականին կը նկարահանէր քաղաքացիական պատերազմի մասին արկածային ֆիլմեր, դետեկտիւներ եւ մարտաֆիլմեր, որոնք կը քննադատուէին հոգեբանութեան բացակայութեան եւ արիւնոտ տեսարաններու առկայութեան պատճառով։
1990 թուականէն ետք Գասպարովը հեռացաւ կինոյէն եւ սկսաւ զբաղվիլ այլ գործունէութեամբ, որոնցմէ՝ 1993 թուականին կազմակերպուեցաւ Մայքլ Ջէքսնի հիւրախաղերը Մոսկուայի մէժ՝ Լուժնիկի մարզադաշտին վրայ։
2008 թուականին վերադարձաւ կինո՝ «Ծուղակ մարդասպանի համար» ֆիլմով։


== Ֆիլմագրութիւն ==


=== Բեմադրիչ ===


=== Սենարիստ ===


=== Արտադրող ===


=== Դերեր ===


== Արտաքին յղումներ ==
Սամուէլ Գասպարովի մասին kino-teatr.ru կայքին մէջ
37 (թիւ)

37 (երեսունեօթ)՝ կենտ երկնիշ բնական թիւ մըն է 36-ի եւ 38-ի միջեւ


== Թուագիտութիւն ==
 A000040  տասներկուերորդ պարզ թիւն է
 A006567  չորրորդ զրապ թիւն է
3×37=111՝ յատկանիշը թոյլ կուտայ միտքին արագ 37-ը բազմապատկել երեքին պատիկ թիւերով, զորօրինակ՝ 21×37=7×3×37=777


== Գիտութիւն ==
ռուպիտիւմ քիմիական տարրի (37Rb) ատոմային թիւն է
Ֆիտես (37 Fides) աստեղնեակի կարգահամարն է


== Պատմութիւն ==
«երեսունեօթ թիւ» խօսքն ունի բռնաճնշումներու իմաստ


== Այլ ==
Microsoft Windows-ի  Alt + 3  7 -ի գործադրումով կը ստացուի % «տոկոսի նշանը»
37-ով կը սկսուի շարք մը երկիրներու, այդ թիւին՝ Հայաստանի միջազգային հեռախօսային քոտը՝
+370՝ Լիթուանիա, +371՝ Լաթվիա, +372՝ Էսթոնիա, +373՝ Մոլտովա, +374՝ Հայաստան, +375՝ Պելառուս
+376՝ Անտորրա, +377՝ Մոնակոյ, +378՝ Սան Մարինոյ եւ +379՝ Վատիկան


== Օրացոյց ==
տարուայ 37րդ օրն է Փետրուար 6-ը
1937 թուական


== Արտաքին հղումներ ==
Prime Curios! 37 Prime Pages-էն (անգլերէն)