armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
41 (թիւ)

41 (քառասունմեկ)՝ երկնիշ կենտ բնական թիւ մըն է 40-ի եւ 42-ի միջեւ


== Թուագիտութիւն ==
 A000040  տասներեքերորդ պարզ թիւն է
 A034962  երեք յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 41=11+13+17
 A034964  երեք յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 41=2+3+5+7+11
երկու քառակուսիներու գումար է՝ 41=42+52


== Գիտութիւն ==
նիոպիոն քիմիական տարրի (41Np) ատոմային թիւն է
Տափնէ (41 Daphne) աստեղնեակի կարգահամարն է


== Այլ ==
Microsoft Windows-ի  Alt + 4  1 -ի գործադրումով կը ստացուի ) «գոցող» նշանը
+41-ը Զուիցերիա զանգելու միջազգային քոտն է
Պուշ 41-ը ԱՄՆ-ու 41րդ նախագահ Ճորճ Հերպըրթ Ուոքըր Պուշին երկրորդ անունն է


== Օրացոյց ==
տարուայ 41րդ օրն է Փետրուար 10-ը
1941 թուական


== Արտաքին յղումներ ==
Prime Curios! 41 Prime Pages-էն (անգլերէն)
Ապօ Թիֆլիսեցի

Ապօ Թիֆլիսեցի (756, Պաղտատ, Սասանեան Պարսկաստան - 6 Յունուար 786(0786-01-06), Թիֆլիս), նահատակ, Թիֆլիս քաղաքի երկնային հովանաւորը։ Ոգեշնչման արարողութիւնը կը կատարուի Վրաց ուղղափառ եկեղեցիին մէջ Յունուար 8-ին՝ ըստ հուլեան տոմարի (21 Յունուար գրիգորեան օրացոյցով):
Ազգութեամբ արաբ է։ Պաղտատի մէջ կը զբաղի անուշահոտ իւղեր պատրաստելով։ Քարթլիի թագաւոր Ներսէի շքախմբի կազմը 775 թուականին կը գնէ Թիֆլիսի էմիրութիւն, որ կը գտնուէր արաբական տիրապետութեան ներքեւ։ Ներսէն Պաղտատի մէջ ամբաստանութեան պատճառով երեք տարի կ'անցնէ բանտին մէջ, կ'արդարացուի խալիֆայի կողմէն եւ կ'ուղարկուի Վրաստան։ Թիֆլիսի մէջ Ապօն կը հակի դէպի քրիստոնէական հաւատքը, սկիզբը ան աստվածաբանական բանավէճեր կը վարէ քրիստոնեաներուն հետ, սակայն յետոյ կը հաւատայ անոնց հայեացքներու ճշմարիտ ըլլալուն։ 781 թուականին Ներսեն կը փախչի Խազարիա։ Ապօն կ'երթայ անոր հետ։ Խազարիայի մէջ ան կը մկրտուի, ապա ճգնաւորի կեանք կը վարէ Աբխազիոյ մէջ։ 782 թուականին կը վերադառնայ Թիֆլիս եւ քարոզչութեամբ կը զբաղի արաբ քրիստոնեաներու շրջանին մէջ։ 785 թուականին արաբ էմիրի հրամանով բանտ կը նետուի եւ կը գլխատուի Քրիստոսի մկրտութեան օրը, մարմինն ալ կ'այրուի, իսկ աճիւնը կը դնէ ոչխարի մորթին մէջ ու կը նետէ Կուր գետը։ Այս վայրին մէջ, ըստ աւանդութեան, 
կ' երեւի լոյսի սիւն։

Ապոյի գործերուն վկայ Իոանէ Սաբանիձեն կը գրէ անոր վարքն ու նահատակութիւնը Քարթլիի կաթողիկոս Սամուէլ VII-ի յանձնարարութեամբ։ Այդ աշխատանքը Վրաստանի պատմութեանն ամենահին գրաւոր այբուբեններէն ու գրական յուշարձաններէն մէկն է, որ կը գրուի Վասիլի Մեծի՝ Սեբաստիոյ 40 նահատակներուն նուիրուած աշխատութեան, Արեոպագիտի, ինչպէս նաեւ վրացական վաղ վարքագրութիւններու ազդեցութեամբ։ Ապօ Թիֆլիսեցիի վարքը կը ներառուի վարքագրութիւններու տարբեր ժողովածուներու մէջ եւ բազմիցս վերամշակուեր է։ Կուրի ափին՝ Ապոյի մարմինը այրելու վայրին մէջ, XIII դարուն կը կառուցուի Մետեխիի տաճարը։


== Գրականութիւն ==
Полное жизнеописание святых Грузинской церкви // Перевод М. Сабинина. СПб., 1871, ч. 1.
Кекелидзе К. С. Памятники древнегрузинской агиографической литературы. Тбилиси, 1956.
Attwater, Donald and Catherine Rachel John. The Penguin Dictionary of Saints. 3rd edition. New York: Penguin Books, 1993. ISBN 0-14-051312-4.
Holweck, F. G. A Biographical Dictionary of the Saints. St. Louis, MO: B. Herder Book Co. 1924.


== Արտաքին յղումներ ==
АБО ТБИЛИССКИЙ: Православная Энциклопедия под редакцией Патриарха Московского и всея Руси Кирилла (электронная версия)
АБО ТБИЛИССКИЙ — Древо
49 (թիւ)

49 (քառասունինը)՝ կենտ երկնիշ բնական թիւ մըն է 48-ի եւ 50-ի միջեւ


== Յատկութիւնները ==
 A001358  տասնեօթներորդ կիսապարզ թիւն է
քառակուսի թիւ է՝ 49=72քառակուսի են նաեւ իր թուանշանները 4=22 եւ 9=32
ինտիոն քիմիական տարրի (49In) ատոմային թիւն է
Փալես (49 Pales) աստեղնեակի կարգահամարն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 4  9 -ի գործադրումով կը ստացուի 1 թուանշանը
Ֆրանսայի Մէն եւ Լուար տարածքի կարգային թիւն է
HP-49-ը Հիւլըթ Փաքըրտի հաշուիչ է
+49-ը Գերմանիա ուղիղ զանգելու միջազգային քոտն է
49րդ հիւսիսային զուգահեռական
որով կ'անցնէ ԱՄՆ-ի եւ Քանատայի միջեւ սահմանի մեծ մասը
որուն վրայ է Փարիզի Շարլ տը Կոլ օդակայանը
տարուայ 49րդ օրն է Փետրուար 18-ը
1949 թուական
Հերակլ Ա․

Հերակլ (575[…], Կապադովկիա, Կեդրոնական Անատոլիա, Թուրքիա - 11 Փետրուար 641(0641-02-11), Կոստանդնուպոլիս, Բիւզանդական Կայսրութիւն), ամբողջական անունը Ֆլավիոս Օգոստոս Հերակլէս (լատիներէն՝ Flavius Heraclius Augustus, յունարէն՝  Φλάβιος Ἡράκλειος), Բիւզանդիոնի կայսր։ Անոր գահակալութիւնը սկսաւ 608 թուականին։ Մեծ յաղթանակ տարաւ Փոկաս կայսեր ապստամբութեան դէմ։ Փոկաս տապալած էր Մորիսի կայսրութիւնը եւ գրաւած էր անոր գահը, կայսրութիւնը ենթարկած էր անկարգութիւններու։ Հերակլէսի հայրը՝ Մեծն Հերակլէս, յաջող առաջատար ռազմական մըն էր, մասնակցած է Մորիս կայսեր մղած պատերազմներուն, իր յաղթանակներուն համար՝ Մորիս Կայսր զինք նշանակած է փոխ-կայսր Հիւսիսային Ափրիկէի, եւ նստավայրը՝ Գարթաժ, ուր ան անցուց կեանքի առաջին հանգրուանը։ Ըստ պատմական կարգ մը աղբիւրներու, առկայ է այն փաստը, որ Հերակլէս հայկական ծագում ունի՝ Կապադովկիայէն։ Հերակլէս նաեւ կը համարուի հիմնադիրը Հերակլեան գերդաստանի՝ հարստութեան, որուն կայսրութիւնը տեւեց մինչեւ 711 թուական։
Հերակլէսի գահակալութեան ժամանակաշրջանին տեղի ունեցած է բազմաթիւ ռազմական արշաւներ։ Անոր իշխանութեան առաջին տարուան ընթացքին Սասանեան կայսրութեան բանակը ներխուժեց Բիւզանդական կայսրութեան խորքը՝ Անատոլիա։ Հերակլէս, հիմնականին մէջ, պատասխանատու էր՝ պետական քաղաքականութեան բարեփոխումներու, բանակի բարեկարգման, եւ ապա դիմադրելու Սասանեան պարսիկներու։ Պատերազմի առաջին հանգրուանը աւարտեցաւ բիւզանդացիներու պարտութեամբ, պարսկական բանակը մօտեցաւ Պոսֆորի նեղուց, եւ քանի որ Կոստանդնուպոլիս լաւապէս պահպանուած ու պաշարուած էր, թշնամին չկրցաւ ներխուժումը շարունակել, ինչ որ Հերակլէս ամբողջական պարտութենէ փրկուեցաւ։ Ան խաղաղութեան դաշնագիր կնքեց պարսիկներու հետ, ըստ որուն Հերակլէս տարեկան մեծ գումար տուրք պիտի վճարէր։ Ասկէ ետք ան սկսաւ ռազմական եւ քաղաքացիական բարեփոխումներու, որուն հետեւանքով ռազմական արշաւանքներ կատարեց Փոքր Ասիոյ եւ Հայաստանի վրայ, Սասանեան պետութեան տարածքներէն անցնելով, եւ վաստակելով վերջնական յաղթանակ Նինուէի ճակատամարտով 627 թուականին։ Խաղաղութեան պայմանագիր կնքեց 629 թուականին, գահընկեց ընելէ ետք Պարսից Խոսրով Բ. թագաւորը։ Ըստ վերջին պայմանագրին կը նախատեսուէր վերականգնել նախքան պատերազմի՝ 602 թուականի սահմանները։ Սակայն Հերակլէսի պարսիկներու դէմ տարած փառաւոր յաղթանակը երկարատեւ չէր։ Ան պարտութեան ենթարկուեցաւ այս անգամ խալիֆայութեան կողմէ, զոր տապալեց Բիւզանդական իշխանութիւնը Սուրիոյ, Եգիպտոսի, Լիպիոյ եւ այլ ոլորտներու մէջ։
Կրօնական գետնի վրայ, կը պատմուի, որ Հերակլէս եղած է շարժիչ ուժ քրիստոնէութիւնը տարածելու Պալքանեան կղզիներու մէջ։ Անոր խնդրանքով, Հռոմի Պապ Յովհաննէս IV ուղարկած է ուսուցիչներ եւ քրիստոնեայ միսիոնարներ Մակեդոնիա եւ Քրուաթիա։ Ան նաեւ փորձեր է բարեփոխումներ կատարել համայնքի հակամարտութեան եւ եկեղեցւոյ Քաղկեդոնի ժողովի կողմէ իր առաջարկի Monotheleh բանաձեւով, բայց չէ յաջողած։ Ըստ իսլամական աղբիւրներու՝ կը յայտնուի, որ գոյութիւն ունի նամակ մը Մուհամմէտ մարգարէի կողմէ ուղարկուած Հերակլէսի։
Փաստորմա

Փաստրոմա (իդիշ՝ פּאַסטראָמע), ուտեստ պատրաստուած տաւարի միսէ։ Այն շատ կ՛օգտագործուի հրէական, մոլտովական եւ ռումինական խոհանոցներուն մէջ: Հնարաւոր է, որ առաջացած է Թուրքիոյ մէջ։ «Փաստրոմա» անուանումը ստուգաբանօրէն կապուած է թրքերէն «պաստուրմա» բառին հետ։ Փաստրոման նոր աշխարհ հասած է 20-րդ դարուն հրէական ներգաղթի ժամանակ եւ համարուած Պեսարապիայէն եւ Ռումինիայէն գաղթած հրեաներու ուտեստ։ Այժմ այն կը համարուի հիմնական աւանդական ուտեստ Նիւ Եորքի եւրոպական ճաշարաններու խոհանոցներուն մէջ։ Այնտեղ ան սովորաբար կը պատրաստեն տաւարի միսէ, իսկ Ռումանիոյ մէջ խոզի միսէ։ Միսը կը մարինացուի աղով եւ յատուկ համեմունքներով՝ յատկապէս կ՛օգտագործուի աղացած կարմիր պղպեղ եւ այնուհետեւ կ՛ապխտուի յատուկ եղանակով։ Այն կը մատուցուի բարակ շերտերու տեսքով։ Փաստրոման միսը պահպանելու ձեւ մըն է։ Ըստ վարկածի մը «փաստրոմա» բառը առաջացած է ռումինական բայէն, որ կը նշանակէ փրկել։ Կայ նաեւ այլ վարկած, ըստ որու «փաստրոմա» բառը թրքական «պաստուրմա» կամ «պաստիրմա» բառէն առաջացած է, որ կը նշանակէ տաւարի միս, որ համեմուած է կարմիր պղպեղով եւ չորցուած արեւու տակ։


== Արտաքին յղումներ ==
Կաղապար:Վիքիդարան

Harry G. Levine, "Pastrami Land, a Deli in New York City", Contexts, Summer 2007, p. 68.
14 Մարտ

14 Մարտ, տարուան 73-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 74-րդ) օրն է։


== Դէպքեր ==
2010․ Տը Փասիֆիք (The Pacific), հեռատեսիլի յարմարցուած ժապաւէններու շարքը առաջին անգամ կը ցուցադրուի Ա․Մ․Ն․ մէջ


== Ծնունդներ ==
1879, Ալպերթ Այնշթայն, թարգմանութեան այլ տարբերակով՝ Ալպերթ Էյնշթէյն, ծնունդով գերմանացի տեսաբան բնագէտ՝ ֆիզիքոս, որ զարգացուց յարաբերականութեան ընդհանուր տեսութիւնը՝ բնագիտութեան՝ ֆիզիքայի երկու հիմնասիւներէն մէկը (մահ․՝ 1955)։


== Մահեր ==
1922, Սիմոն Գըլճեան, հայ բժիշկ (ծն.՝ 1848)։
1988, Հենրիկ Մալեան, հայ բեմադրիչ (ծն.՝ 1925)։


== Տօներ ==
Կարօ Յովհաննէս Արսլանեան

Կարօ Յովհաննէս Արսլանեան (ծնեալ Հալէպ, Սուրիա 1978-ին): Ուսուցիչ, փոխ-տնօրէն, խմբագիր, բանաստեղծ, ՀՄԸՄ-ի եւ Համազգային Հայ Կրթական եւ Մշակութային Միութեան անդամ:


== Կենսագրութիւն ==
Կարօ Յովհաննէս Արսլանեան արմատներով՝ Այնթապցի հօր Յովհաննէս Արսլանեանի, ուսումը ստացած է Հալէպի Ազգային Կիւլպէնկեան Վարժարանէն, ապա 1995-ին աւարտած է Հալէպի Քարէն Եփփէ Ազգային Ճեմարանը, որմէ ետք յաջողութեամբ աւարտած է Հալէպի Պետական համալսարանի Քիմիագիտական բաժանմունքը:
2018-ին աւարտած է ՀՊՄՀ ի տարրական կրթութիւն եւ մեթոդիկայի բաժնի մագիստրա-տուրականը:


== Հայ Մարմնակրթական Ընդհանուր Միութիւն - ՀՄԸՄ ==
1986-էն ի վեր  Կարօ Յովհաննէս Արսլանեան ՀՄԸՄ-ի անդամ է: Ան նշանակուած է «Գայլ» միաւորի պատասխանատու ապա սկաուստական խորհուրդ անդամ:


== Հալէպի Զաւարեան թատերական միաւոր եւ Հալէպի Զուարթնոց երգչախումբ ==
1993-1999 տարեշրջանին Կարօ Յովհաննէս Արսլանեան մաս կը կազմէ Հալէպի Զաւարեան թատերական միաւորին:
2003-2004 տարեշրջանին, ան մաս կը կազմէ Հալէպի Զուարթնոց երգչախումբին:


== Համազգային Հայ Կրթական եւ Մշակութային Միութեան անդամ ==
1996 էն մինչ այսօր Կարօ Յովհաննէս Արսլանեան անդամ է Համազգայինի - Համազգային Հայ Կրթական եւ Մշակութային Միութեան:


== Ուսուցչական ասպարէզ - Հալէպ, Սուրիա ==
2004-2005-2006-2007 տարեշրջաններուն, Կարօ Յովհաննէս Արսլանեան չորս տարիներ շարունակ պաշտօնավարած է Քարէն Եփփէ Ազգային Ճեմարանէն ներս՝ դասաւանդելով միջնակարգի ու աւագ բաժնի աշակերտներուն քիմիա եւ բնագիտութիւն:


== Ազգային վարժարանի փոխ տնօրէն - Քուէյթ ==
2007-ին, Կարօ Յովհաննէս Արսլանեան յատուկ հրաւէրով ստանալով կը մեկնի Քուէյթ եւ  նոյն տարին կը ստանձնէ տեղւոյն Քուէյթի ազգային վարժարանի ու աւագ դպրոցի փոխ տնօրէնի պաշտօնը մինչեւ այսօր:


== «Ազդարար» շաբաթաթերթի խմբագիր ==
2008-էն ի վեր Կարօ Յովհաննէս Արսլանեան ստանձնած է Քուէյթի «Ազդարար» շաբաթաթերթի խմբագրի պաշտօնը:


== Հրատարակութիւններ ==
2004-ին, արեւմատահայերէն տարբերակով կը հրատարակէ Թումանեանի հերքիաթներէն շարք մը, որ պատրաստուած էր յատուկ նկարելու եւ ներկելու ենթաբաբաժինով մը: Տպագրուած է՝ Հալէպ, Սուրիա:
2019-ին, Կարօ Յովհաննէս Արսլանեան կը հրատարակէ «ԵԹԷ» խորագրեալ բանաստեղծութիւններու առաջին հատորը, Երեւանի «Անտարես» հրատարակչատան միջոցով:


== Մամուլի աշխատակից եւ Սուրիահայ Լրագրողներու անդամ ==
Կարօ Յովհաննէս Արսլանեան իր բանաստեղծութիւններով ու յատուկ յօդուածներով պարբերաբար հանդէս եկած է սփիւռքի մամուլի մէջ։ Ան անդամ է Սուրիահայ Գրողներու համախմբումին:


== Փոխան Գրախօսականի «ԵԹԷ» Քերթողագիրք Հեղինակ՝ Կարօ Արսլանեան ==


== Աղբիւրներ ==
«Սփիւռքի Ձայնը» ԿԱՐՕ ԱՐՍԼԱՆԵԱՆ
ՀԱՅ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹԵԱՆ ՀԱՄԱՑԱՆՑ
Հորիզոն շաբաթաթերթի գրական յաւելուածը
Հայ ժողովուրդի բարեկամ` Ահմէտ Ալ Սարրաֆը Քուէյթի հայաշունչ կրթօճախէն ներս
Մոնթրէալի «Հորիզոն» շաբաթաթերթի գրական յաւելուածն է։ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹԻՒՆՆԵՐ ԿԱՐՕ ԱՐՍԼԱՆԵԱՆ
Փոխան Գրախօսականի «ԵԹԷ» Քերթողագիրք Հեղինակ՝ Կարօ Արսլանեան, գրեց՝ Գէորգ Պետիկեան
«Առաջնորդներու Դասընթացները Կ’օգնեն Առաջնորդի Բնորոշ Հմտութիւններ Ձեռք Բերել». Կարօ Արսլանեան


== Տե՛ս նաեւ ==
Քուէյթի Ազգային Վարժարան
Սոնա Խտըշեան

Սօնա Խտըշեան-Ծառուկեան (1928), ծնած է Պէյրութ: Նախնական ուսումը ստացած է տեղւոյն Սահակեան Ազգային վարժարանը: Յետոյ աւարտած է Պէյրութի Անգլիական Գոլէճը: Երկու տարի հետեւած է Հայկազեան գոլէճի մանկաուարժական դասընթացքներուն։ Ուսուցչական պաշտօն վարած է, դասաւանդելով հայերէն եւ անգլերէն լեզուները։
Կանուխէն սկսած է գրել, բայց իր պատմուածքները առաջին անգամ լոյս տեսած են վաթսունական թուականներուն, Պէյրութ հրատարակուող «Նայիրի» գրական շաբաթաթերթին մէջ։
Կ'ամուսնանայ «Նայիրի»ի խմբագիր եւ գրագէտ Անդրանիկ Ծառուկեանի հետ եւ միատեղ կը շարունակեն հրատարակել զայն, մինչեւ 1983: Լիբանանի ողբեգական դէպքերուն պատճառով կը փոխադրուին Փարիզ, միշտ վերադառնալու յոյսով:
Փարիզ հաստատուելէ ետք, Սօնա Ծառուկեան կ'աշխատակցի Լոս Անճելըս հրատարակուող «Նոր Կեանք» շաբաթաթերթին, ստորագրելով պատմուածքներ եւ տոմսեր։
Այժմ կ՚ապրի Փարիզ, իր միակ դստեր Նայիրիին հետ։
Սօնա Ծառուկեան օժտուած է դէպքերը բնականօրէն եւ համով-հոտով պատմելու ձիրքով։ իր տիպարները իրենց անհատականութեամբ եւ գործածած հարազատ բարբառով համակրելի կը դառնան ընթերցողին։


== Աղբիւրներ ==
Սփիւռքահայ արդի գրականութիւն (խմբ. խմբագրող և համադրող՝ Սեդա Ծաղիկեան-Տէմիրճեան), Միշիկըն էջ 87։:
Ժորժ Սիմենոն

Ժորժ Սիմենոն (13 Փետրուար 1903(1903-02-13)[…], Լիեժ, Վալոնիա, Պելճիքա - 4 Սեպտեմբեր 1989(1989-09-04)[…], Լոզան, Զուիցերիա)`Պելճիքացի գրող, խուզարկու-հոգեբանական ոճի աշխարհահռչակ ներկայացուցիչներէն, ֆրանսերէնի եւ գրականութեան թագաւորական ակադեմիոյ անդամ։ Միաժամանակ Ի. դարու ամենաշատ ընթերցուող հեղինակներէն մէկը։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 13 Փետրուար 1903-ին, Պելճիքայի Լիեժ քաղաքին մէջ, ապահովագրական ընկերութեան հաշուապահի մը ընտանիքին մէջ։ Դպրոցը աւարտելէ ետք աշխատած է իբրեւ գրախանութի մը վաճառող, ապա իբրեւ թղթակից՝ տեղական թերթի մը մէջ։ Գրականութեան նուիրուելու ձգտումը զինք հանգիստ չէ ձգած, եւ 1992-ին գացած է «նուաճելու» Փարիզը։ Հոն իր երիտասարդական ողջ եռանդով, իրարու ետեւէ կատարած է հրատարակիչներու պատուէրները։ Շուրջ տասը տարի գրած է երկու հարիւրի հասնող կարճ վէպեր ու պատմուածքներ՝ բոլորն ալ արկածային եւ խուզարկուի նիւթերով։ Այնուամենայնիւ, իր գրիչը աւելի բեղուն դարձած է «Մեկրէ Գործակալին յայտնութիւնը» գործով, որմով նոր բնոյթ մը կը հաղորդէ հետախուզական վէպի ոճին։ Այդ տիպարին միջոցով Ժորժ Սիմենոն վեր կը հանէ պուրժուական աշխարհի հակասութիւնները։
Ադամ Ազբար

Ադամ Ազբար, (2 Մարտ 1816(1816-03-02), Փարաքար, Երևանի խանություն - 6 Օգոստոս 1844(1844-08-06), Երեւան, Վրացա-Իմերեթական նահանգ, Ռուսական Կայսրութիւն), հայ նշանաւոր աշուղ։
Ծնած է Երեւան 1816-ին՝ պարսկաստանցի ծնողներէ։ Փոքր հասակէն սորված է գրել եւ կարդալ, ինչպէս նաեւ յօրինած է բազմաթիւ երգեր։ Սակայն նիւթական դժուար պայմաններու բերումով զբաղած է՝ կօշկակարութեամբ։ Ան շուտուվ երգիչի հռչակ ստանալով դարձած է խնճոյքներու զարդը։ 
1843-ին ամուսնանալով կը ձգէ կօշկակարութեան արհեստը ու բռնելով արուեստի ճամբան կը զբաղի միայն աշուղութեամբ։
Անոր բանաստեղծութիւններն ու երգերը ցրուած են այլազան ժողովածուներու եւ հանդէսներու մէջ։ Նշանաւոր են անոր՝ «Ակոռիի Կործանումը», «Մեծ Ու Փոքր Մասիսներու Վէճը» եւ այլ ստեղծագործութիւններ։
Կը մահանայ 1844-ին։
Գետառ (գետ)

Գետառ, գետ, Հրազդան գետին մէկ հատուածը եւ Հրազդանի ձախ վտակը։ 


== Նկարագրութիւն ==
Երկարութիւնը՝ 24 քմ, աւազանը՝ 158 քմ²։ Սնումը մթնոլորտային տեղումներէն եւ ստորերկրեայ ջուրերէն, յորդացումը՝ գարնան ամիսներուն։ Ջուրի կայուն մասը կը ստանայ Հրազդանէն հանուած ջրանցքէն։ Գետառի վտակներէն են Ջրվէժը եւ Ձորաղբիւրը։
Գետառի վրայ, Նորքի ձորին մէջ կայ 1664 թուականին կառուցուած միակամար կամուրջ։


== Հունի փոփոխութիւնը ==
Գեղամայ լեռնաշղթային արեւմտեան լանջերէն բխող Քառասունակն աղբիւրներէն սկիզբ առնող Գետառը ժամանակին անցած է Երեւանի գրեթէ բոլոր վայրերէն եւ շէնցուցած քաղաքը: Հին Գետառը հոսած է Աբովեանի պուրակէն մինչեւ ներկայիս Ճարտարագիտական համալսարանը, թեքած դէպի Ֆրանսայի հրապարակ, ապա Մաշտոցի պողոտային ու Կողբացիի փողոցին արանքով հասած քաղաքապետարանի հրապարակը, ուրկէ ալ գինիի գործարանին առջեւէն միացած է Հրազդանին, դէպի Կարմիր կամուրջ իջնող ձորակէն։ 
Գետառը Երեւանի կեդրոնին մէջ այսօր տեսանելի է միայն Միասնիկեան պողոտայի ու Խանջեան փողոցի վերջնամասը: Քաղաքին ծայրամասը, Շէնգաւիթի հատուածին մէջ, տեղ մը կրկին կ՚երեւի եւ արդէն կը թափի Հրազդան գետին մէջ:
Անկէ զատ, որ Գետառը քաղաքային գեղեցիկ տեսարան է, ան նաեւ հեղեղատար դեր կ՚ունենայ քաղաքին համար. անձրեւներու, ձիւնհալքի ժամանակ կը հեռացնէ աւելորդ ջուրը եւ ջուրը չի հոսիր քաղաքին փողոցնէրէն եւ չի լեցուիր բակերն ու նկուղները, ինչպէս յաճախ կ՚ըլլայ յորդառատ անձրեւներու տարափին ժամանակ: Գետը նաեւ խոնաւ կը պահէ քաղաքին չոր օդը, որ ինքնաբերաբար կը չորնայ արդիւնաբերական եւ այլ ծանրաբեռնուածութենէն:


== Գետառի վարարումները ==
Ժամանակին Գետառը այնքան ջրառատ եղած է, որ նոյնիսկ վարարած եւ մէկ գիշերուան մէջ աւրած է Երեւանի կեդրոնը: 
Նշանաւոր է յատկապէս 25 Մայիս 1946 թուականի վարարումը: Այն օրը, երբ Գետառը դուրս եկած է իր ափերէն եւ ողողած քաղաքը: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը նոր աւարտած, Մայիս 25-ի երեկոյեան տեղացած յորդառատ անձրեւը, կարճ ժամանակ անց, վերածուած է տեղատարափի: Գետառը վարարած եւ սկսած է հոսիլ մայրաքաղաքին փողոցներէն։
Գետառի վարարումներուն թուականներէն կարելի է նշել 1860, 1866, 1873, 1908, 1912, 1923, 1924, 1925, 1928, 1946, 1947, 1950 թուականները։


== Պատկերասրահ ==
Լուիզա Ասլանեան

ԼԱՍ (Լուիզա Ասլանեան, ֆրանսերէն՝ Louise Aslanian, Lass 5 Մայիս 1906(1906-05-05), Թաւրիզ, Պարսկական կայսրութիւն - 30 Յունուար 1945(1945-01-30), Ռավենսբրյուկ համակենտրոնացման ճամբար, Նացիական Գերմանիա), հայ գրող, հասարակական գործիչ, հայկական ծագմամբ ֆրանսացի հակաֆաշիստ, կոմունիստ, Ֆրանսական դիմադրութեան ականաւոր գործիչ, գրող։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Թաւրիզ՝ Սրապիոն եւ Մանիա Գրիգորեաններու ընտանիքին մէջ։  Ուսանած է Թաւրիզի կեդրոնական թեմի վարժարանին մէջ եւ Թիֆլիսի ռուսական գիմնազիային մէջ։ Դպրոցական տարիներուն ցուցաբերած է գրական ձիրք՝ գրելով քնարական բանաստեղծութիւններ, թարգմանութիւններ կատարելով ռուսերէնէն ու ֆրանսերէնէն։ Վաղ տարիքէն նուագած է դաշնամուր։ Վերադառնալով Թաւրիզ՝ 1923-ին ամուսնացած է մասնագիտութեամբ իրաւաբան Արփիար Ասլանեանի հետ։
1923-ին երիտասարդ ամուսինները տեղափոխուած են Փարիզ. անոնց հետ գացած են նաեւ Լուիզայի մայրը՝ Մանիան, եւ քոյրը՝ Արշալոյսը։ Փարիզի  մէջ Լուիզան ցանկացած է շարունակել երաժշտական կրթութիւնը (դաշնամուր նուագել), սակայն դրամական խնդիրներու պատճառով ստիպուած եղած է հրաժարիլ իր երազանքէն։ Այդ պատճառաւ ան հետեւած է Սորպոնի համալսարանի գրականութեան դասընթացքներուն։ Փարիզի մէջ ան աշխոյժ մասնակցութիւն ունեցած հայ-ֆրանսական գրական միութեան աշխատանքներուն, աշխատած է թերթերուն, ծանօթացած գրական շրջանակներու ներկայացուցիչներու հետ եւ վերցուցած «Լաս» գրական կեղծանունը։
1920-ականներու կէսերուն հայ-ֆրանսական մամուլին մէջ հրատարակած է «Մետաղադրամներու հաւաքածու», «Գինու երկաթէ վաճառական», «Ճահիճ» եւ այլ պատմուածքներ։ Իր ստեղծագործութիւնները գրած է հայերէն եւ ֆրանսերէն։
1928-ին լոյս տեսած է կարճ պատմուածքներու «Khan» («Խան») ժողովածուն, 1935-ին՝ «Gtsits durs» («Գծիցդուրս») պատմուածքներու ժողովածուն երկու հատորով։
Կռուած է ֆրանսական դիմադրութեան շարքերուն մէջ եւ զոհուած Ռաւենսպրիւկ համակեդրոնացման ճամբարին։


== Գործեր ==
«Հարցական Ուղիներով»
«Գծից Դուրս»
Կաղնի խաչ

Կաղնի Խաչ, հայկական վանք, ներկայիս՝ Ազրպէյճան: Դաշկեսանի Հանրապետութեան շրջանի, պատմական Մեծ Հայքի Ուտիք նահանգի Գարդման գաւառին մէջ։ Կը գտնուի Կիրանց գիւղին շուրջ 1 քմ հարաւ- արեւմուտք՝ ոչ մեծ ձորակի մէջ։


== Պատմութիւն ==
Վանքին վիմագիրերու առկայութեան մասին առաջին անգամ ակնարկուած է 1853-ին «Արձանագիրք եղեալք ի վերայ որմոց շինուածոցն ի հնութենէ ժամանակին գոլով մաշեալք՝ զնշանակեն ինչ տեղեկութիւն միայն յերկուց կանգնեալ արձանաց երեւին»։ Ցաւօք, տեղեկագրի կազմողը բաւարարուած է յիշեալ խաչքարերու սոսկ թուագիրները ընդօրինակելով:
Ըստ աւանդութեան՝ վանքին մէջ կը գտնուէր Գարդմանքի յայտնի իշխաններու մէկուն աճիւնը, 

Վանքը ունեցած է վանահայր եւ միաբանութիւն, որ, ըստ վկայութիւններու, որ մէկ դէպքը գործուած է 1834-ին, իսկ միւսը՝ 1838-ին.


== Ճարտարապետութիւն ==
Վանքին՝ համեմատաբար հանգամալից առաջին նկարագրութիւնը տրուած է 1853-ին, կազմուած վաւերագրում մը, ուր կ'ըսուի.

Ուշագրաւ է նաեւ 1886-ի նկարագրութիւնը.


== Կալուածներ ==
Կալուածներու մասին արժէքաւոր տեղեկութիւն կը պարունակէ 1853-ի կազմուած վերոյիշեալ վաւերագիրը.


== Արտաքին յղումներ ==
Դաշկեսանի շրջանի հայկական յուշարձաններու քարտէս
Կիրանց (Շարուքքար) գիւղը ՀՃՈւԿ-ի կայքի մէջ
1974 թուական

1974 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 74րդ տարին է


== Դէպքեր ==
20 Յուլիս՝ Թուրքիոյ բանակը Կիպրոս կը ներխուժէ


== Ծնունդներ ==

 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1974 ծնունդներ


==== Յունուար ====
20 Յունուար Մարինէ Պետրոսեան բուժքոյր


==== Փետրուար ====
17 Փետրուար Սթիւ Նեշ Steve Nash գանատացի նախկին պասքեթպոլիստ
22 Փետրուար Ճէյմզ Պլանթ James Blunt անգլիացի երգիչ, երաժիշտ


==== Մարտ ====
21 Մարտ Պապաք Մորթեզա Զանճանի بابک مرتضی زنجانی Babak Zanjani իրանցի մեծահարուստ գործարար
24 Մարտ Ալիսըն Հաննիկան Alyson Lee Hannigan ամերիկացի դերասանուհի


==== Ապրիլ ====
22 Ապրիլ Շաւոյ Օտաճեան Shavo Odajian ամերիկացի հայազգի երաժիշտ


==== Յուլիս ====
14 Յուլիս Աշոտ Ալեքսանեան (զոհուած 1994)
18 Յուլիս Մայքըլ Տանթէ Տիմարթինոյ Micheal Dante DiMartino ամերիկացի ոգեւորիչ
29 Յուլիս Ճոշ Ռատնոր Joshua Thomas Radnor ամերիկացի դերասան


==== Նոյեմբեր ====
09 Նոյեմբեր Ալեսանտրօ Տել Փիեռօ Alessandro Del Piero իտալացի նախկին ֆութպոլիստ
11 Նոյեմբեր Լէոնարտօ տի Քափրիօ Leonardo Di Caprio ամերիկացի դերասան


==== Դեկտեմբեր ====
17 Դեկտեմբեր Սառա Փոլսըն Sarah Catherine Paulson ամերիկացի դերասանուհի


== Մահեր ==

 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1974 մահեր 


==== Մարտ ====
09 Մարտ Խաչիկ Դաշտենց (Տոնոյեան, ծն.1910, Արեւմ.Հայաստան) հայ գրող


==== Ապրիլ ====
02 Ապրիլ Ժորժ Փոմփիտու Georges Pompidou (ծն.1911) Ֆրանսայի նախագահը 1969-74


==== Օգոստոս ====
20 Օգոստոս Շահան Շահնուր (կամ՝ Արմէն Լիւպէն, ծն.1903, Կ.Պոլիս) սփիւռքահայ գրող


==== Հոկտեմբեր ====
19 Հոկտեմբեր Վարազդատ Գազանճեան Varaztad Kazanjian (ծն.1879, Երզնկա) ամերիկացի հայազգի վիրաբոյժ


==== Դեկտեմբեր ====
31 Դեկտեմբեր Ալմա Եոհանսոն Alma Johansson (ծն.1880, Սթոքհոլմ) շուէտացի միսիոնարուհի


==== Անստոյգ օրով ====
Օննիկ Աւետիսեան (ծն.1898, Օսմ.Կայսրութիւն), հայ նկարիչ
Լիբանանի Քաղաքական Վիճակը Համաշխարհային Առաջին Պատերազմի Ընթացքին


== Նահանգային Շրջաններ ==
Օսմանեան կայսրութեան մնացեալ նահանգներուն նման, կրեց պատերազմին հետեւանքները. մասնակցեցաւ պատերազմին, վճարեց տուրքերը եւ իր երիտասարդները մեկնեցան պարտադիր զինուորութեան։


== Գաւառներուն մէջ ==
Ժխտեց 1861-ի  դիւանագիտական կարգուձեւի (փրոթոքոլ) օրէնքները եւ վերջ դրուեցաւ իր ինքնիշխանութեան շրջանը։


=== Օսմանեան Բանակին Մուտքը ===
Օսմանեան բանակը մուտք գործեց Լեռնալիբանան, տարածուելով լեռնային մեծաթիւ շրջաններուն մէջ եւ կարգ մը վանքեր եւ եկեղեցիներ վերածելով զօրանոցներու։


=== Քրիսոնեայ Գաւառապետի Պաշտօնազրկում ===
Ճեմալ Փաշան ճնշում բանեցուց ծագումով հայ գաւառապետ Յովհաննէս Գույումճեանի վրայ, ստիպելով որ ան հրաժարի եւ իր տեղ նշանակեց օսմանցի Իսլամ գաւառապետ Ալի Մունիֆ Բէկը, որուն յաջորդեցին Իսմայիլ Հաքի եւ Մումդէզ Պէք։


=== Ճեմալ Փաշան կը Լուծէ Գաւառի Տնօրինութեան Խորհուրդը եւ Կ'աքսորէ Անոր Նախագահը ===
Ան կը նշանակէ նոր խորհուրդ մը, կը մեկուսացնէ նոր պաշտօնեաներ եւ զանոնք կը փոխարինէ թուրքերով։


=== Օտար առանցնաշնորհումներու ջնջումը ===
Ճեմալ Փաշա օգտագործեց պատերազմական վիճակը, ջնջեց օտար տնտեսական, քաղաքական եւ մշակութային այլազան առանցնաշնորհումները եւ գրաւեց Ֆրանսայի, Անգլիոյ, Ռուսիոյ եւ Իտալիոյ ունեցուածները։


=== Ճնշում Մարոնի Կրօնականներու Վրայ ===
Մարոնի եպիսկոպոսները կը վայլէին առանցնաշնորհումներ եւ չէին ենթարկուեր այն հրովարտակներու օրէնքներուն, որ պետութիւնը կը պարտադրէր հոգեւոր պետերուն, Սուլթանէն հրովարտակ պահանջելը հնազանդութեան խորհրդանիշ էր։ Երբ պատերազմը ծագեցաւ, Ճեմալ Փաշան օգտագործեց առիթը եւ ճնշեց Էլիաս Ալ Հուէիք պատրիարքին վրայ մինչեւ որ ան հրովարտակ խնդրեց։


=== Նաեւ ===
Ճեմալ Փաշա Ահքամ Ալ Աուրֆիյյա պարտադիր դարձուց զինուորագրութիւնը, ինչպէս նաեւ հաստատեց զինուորական դատարանը Ալէյի մէջ եւ հոն քաղաքական դէմքեր ձեւական դատաւարութիւններու ենթարկուելէ ետք՝ բանտարկուեցան, կախաղան բարձրացան կամ ալ աքսորուեցան։


== Քաղաքական Հետապնդումներ ==
Օսմանցիներու Սուէզի պատերազմին կրած պարտուդենէն ետք, Ճեմալ Փաշա արաբները մեղադրեց դաւաճանութեամբ, եւ հրահանգեց փակել թերթերը, լուծել կազմակերպութիւնները, հետապնդել հայրենասէրները ու ձեռբակալել օտար դեսպանատուներու մէջ աշխատող պաշտօնեաներն ու թարգմանիչները։
Ազգասէր թղթակիցներ, գրագէտներ եւ մտաւորականներ ձեռբակալուեցան ու զինուորական դատարանի մէջ ձեւական դատավարութիւններէ ետք կախաղան բարձրացան։


== Լիբանանցիներուն Հակազդեցութիւնը ==
Լիբանանցիներէն մեծ մաս մը՝

Անդամակցեցաւ գաղտնի կազմակերպութիւններու։
Միացաւ Բրիտանական բանակին Եգիպտոսի մէջ։
Մասնակցեցաւ Արաբական Յեղափոխութեան ղեկավարութեամբ Շարիֆ Հսէինի։


== Աղբիւրներ ==
Գիրք التاريخ العالمي الحديث - السنة الثانويّة الثالثة - جميع الفروع - էջ 12-13-14/ Թարգմանուած