armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Սապահաթթին Ալի

Սապահաթթին Ալի (25 Փետրուար 1907, Էղրիտէրէ- 2 Ապրիլ 1948, Քըրքլարէլի) հեղինակ, ուսուցիչ եւ բանաստեղծ: Իր քրական անձնաւորութիւնը իրապաշտ եւ քաղաքացիներու մօտ ինքնադիրի մը նստեցնելով գրութիւններուն մէջ փորձարութիւնները պատմեց եւ իրեն հաջորդող հանրապետութեան շրջանի թրքական քրականութիւնը ազդող անձ մը եղաւ:


=== Կենսագրութիւն ===
Սապահաթթին Ալիին արմատները կը հասնի Սեւ Ծովեան: Իր հօրը Ալի Սէլահաթթին Պէյ 1. Աշխարհամարտի ընթացքին Չանաքքալէ կը կանչուի եւ հոն իր ընտանիքով կ'ապրի չորս տարի: Ալի Սէլահաթթին Պէյը իր խնայած դրամով Զմիւրնիա կ'երթայ եւ հոն թատրոնի գործերով կը սպաղի, բայց իր գործերը Զմիւրնիային գրաւումով գէշ կ'երթայ: Վերջապէս ընտանիքը Էտրէմիդ փոխադրուելով Սուհա անունով աղջիկ զաւակ մը կ'ունենան:
Գրողը 1920ական թուականներուն Պալըքէսիր դառնալով Պալիքէսրի Ուսուցչական Դպրոցը կ'առձանաքրուի: Հոր բանաստեղծութիւնն ու հեքիաթներ գրելու կը սկսի, թատրոն եւ շարժանկար կ'երթայ եւ ասոնց հետեւանքով արուէստի հէտաքրքրութիւնը կը շատնայ:
Սապահաթթին Ալին ուսուցչութեան դիպլոմը առնելէ ետք 1928 թուականին կ'երթայ Գերմանիա: Հոն Իվան Դուրկէնեէւ,Մաքսիմ Կօրքի, Էտկար Ալան Բօէ եւ Դովմաս Մանն ի պէս անուններուն աշխատանքներէն կը ներշնջուի:
Գերմանիայէն դառնալէն ետք բանտ կը նետուի կոմունիստական բրոբականտիներ ընելու պահանջքով մինջեւ 9 Սեպտեմբեր 1931 թուականին:
1946-ին Ազիզ Նէսինին հետ Մարքօփաշա թերթը կը տպէ: Այս թերթը քաղաքական առարկութիւններուն պատճառ կ'ըլլայ: Թերթը կը գոցուի եւ Սապահաթթին Ալին ալ բանտ կը մնայ մինջեւ 10 Սեպտեմբեր 1947:
1948-ին փախստական կերպով Եւրոպա հասնիլ կը նպատակի եւ կը հասկցուի Ալի Էրդէքինով, ով յանձաւոր է զէնք գոհնալու յանձանքով: Ալի Էրդէքինը Էտիրնէյի ճամբուն վրայ Սապահաթթին Ալին կը մեռցնէ: Ան կը պահանջքէ, որ Սապահաթթին Ալին իր ազգային զգացումները քաջալերած է: Գրողին մահուան մասին տարբեր տեսութիւններ կը գրուին:


=== Աշխատանքները Եւ Ազդեցութիւնը ===
Սապահաթթին Ալին թրքական քրականութեան կարեւոր դէմքերէն մէկը կը սեպուի: Իր «Քիւրք Մանդօլու Մատոննա» գիրքը 2015-ին Թուրքիոյ մէջ ամէնէն շատ կարդացուող գիրքն է:


==== Վէպ ====
•	Քույուճաքլը Եուսուֆ (1937)
•	Իչիմիզտէքի Շէյդան (1940)
•	Քիւրք Մանդօլու Մատոննա (1943)


==== Հէքիաթ ====
•	Տէղիրմէն (1935)
•	Քաղնը (1936)
•	Սէս (1937)
•	Եէնի Տիւնեա (1943)
•	Սըրջա Քէօշք (1947)


==== Բանաստեղծութիւն ====
•	Տաղլար Վէ Րիւզկարլար (1934)
•	Քուրպաղանըն Սէրէնատը (1937)
•	Էօթէքի Շիիրլէր (1937)


==== Խաղ ====
•	Էսիրլեր (1936)


=== Աղբիւրներ ===
https://tr.wikipedia.org/wiki/Sabahattin_Ali
Ալէքս Էպըրթ

Ալէքսանտր Մայքըլ Թահքիզ Էպըրթ (անգլ.՝ Alexander Michael Tahquitz Ebert, ծնած 12 Մայիս, 1978) Ամերիկացի երգիչ, երգահան եւ յորինող է: Ան ծանօթ է իբր գլխաւոր երգիչը Ամերիկեան երկու երաժշտական խումբերու՝ Ima Robot եւ Edward Sharpe and the Magnetic Zeros: 12 Յունուար, 2014 թուականին, Էպըրթ արժանացաւ Ոսկէ Երկրագունդ մը Լաւագոյն Երաժշտութեան բաժանմուքին մէջ, All Is Lost (2013) ֆիլմին իր պատրաստած երաժշտութեան համար:


== Վաղ կեանք ==
Էպըրթ ծնած է Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա, 1978 թուականին, զաւակ հոգեբան Մայքըլ Էպըրթի եւ դերասանուհի Լիսա Ռիչըրտծի: Իր հայրը յաճախ Ամերիկեան անապատներուն մէջէն կը քշէր ընտանիքին հետ, եւ մայրն ալ կը նկարահանէր. նկարահանուած ֆիլմերէն մէկը Edward Sharpe and the Magnetic Zeros երաժշտական խումբի ֆիլմերէն մէկուն մէջ կը գործածուի (Desert Song երգին):Մարլըն Պրանտոյի մասին դպրոցական տնային աշխատանքէ մը ետք, Էպըրթ սկսաւ հետաքրքրութիւն ցուցաբերել ֆիլմի հանդէպ, որ քաջալերուած էր մօր կողմէ: Օքուուտ Դպրոց յաճախելէ ետք, ան կը յաճախէ Էմըրսըն Քոլէճ համալսարանը, բայց ուսումը կը մնայ անաւարտ: Համալսարանը ձգելէ ետք, Էպըրթ բեմադրեց կարճ ֆիլմ մը եւ գրեց տարբեր թատերագիրներ: Իր մանկութեան բարեկամներուն եւ դմրամոլութեան արդիւնքով, կը հետաքրքրուի երաժշտութեամբ:
Թորգոմ Ա. Քհնյ. Յակոբեան

Թորգոմ Ա. Քհնյ. Յակոբեան, աւաղանի անունով Խորէն, ծնած է Կարմուճ, 1923-ին։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է Արար Բունարի Ազգ. Խրիմեան վարժարանը, զոր աւարտելէ ետք յաճախած է Հալէպի Կիւլպէնկեան Արհեստից վարժարանը։
Երիտասարդ տարիքին ընտրած է իր կեանքի ընկերը՝ օրդ. Զուարթ Թրթոեանը, ուրուն հետ պսակուած է 10 Հոկտեմբեր 1954-ին, Պէյրութի Ս. Նշան եկեղեցւոյ մէջ եւ ոնեցած է երեք զաւակներ՝ Ծովիկ, Նուշիկ եւ Սոնիկ։
Խորէն եղած է ժամասէր ու մանկութեան օրերէն սկսեալ յաճախած է եկեղեցի, մաս կազմելով դպրաց դասին։ 1946-ին ձեռնադրուած է դպիր, Հալէպի Ս. Քառասնից Մանկանց մայր եկեղեցւոյ մէջ, ձեռամբ՝ Եփրեմ Տոհմունի Սրբազանին։
Ան մեծ հետաքրքրութիւն ցուցաբերած է ազգային ու գաղափարական կեանքին նկատմամբ։ Հաւաքական աշխատանքներուն իր գործօն մասնակցութիւնը բերելով, ան օգտակար ծառայութիւններ մատուցանած է իր ազգին։
1960-ին, երբ Միացեալ Նահանգներ փոխադրուած է, Տէր Թորգոմ հոգեւոր Հովիւ նշանակուած է Նիւ Եորքի Սիրաքիւղի Ս. Յովհաննու Կարապետ եկեղեցւոյ, ուր կարճատեւ պաշտօնավարութենէ ետք, յաջորդաբար քահանայագործած է Նիակարա Ֆոլղի Ս. Յակոբ ու Թրոյ Ալպրնիի Ս. Խաչ եկեղեցիներուն մէջ։ Իսկ 1962-ին, տեղափոխուած է Պոսթընի Ս. Ստեփանոս եկեղեցին, ուր մինչեւ իր վախճանումը պաշտօնավարած է սոյն եկեղեցւոյ մէջ։
Տէր Թորգոմ վախճանած է 9 Սեպտեմբեր 2009-ին։ Թաղման կարգն ու վերջին օծումը կատարած է Տ. Անուշաւան Ս. Եպս. Դանիէլեան, Պոսթընի Ս. Ստեփանոս եկեղեցւոյ մէջ եւ մարմինը ամփոփուած է հայոց գերեզմանատան մէջ:
Ճէյք Հանրահան

Ճէյք Հանրահան (անգլ.՝ Jake Hanrahan, ծնած 23 Յունուար,1990) Բրիտանացի լրագրող, փոտքասթ վարող եւ վաւերագրական ֆիլմի արտադրիչ է:
Հանրահանը պատերազմական լրագրողութեամբ կը զբաղի, կեդրոնանալով քաղաքզօրքերու (միլիցիաներու) վրայ, ինչպէս նաեւ հրոսակային պատերազմներու վրայ: Ան ծանօթ է իր Քրտական Աշխատաւորական Կուսակցութեան մասին լրագրողութեամբ, որոնք Քրտական քաղաքազօրքի ուժեր են Թուրքիոյ մէջ: Ան 2015 թուականին ձերբակալուած է Թուրքիոյ մէջ իր գործընկերներ Ֆիլիփ Փէնտըլպըրիի եւ Մոհամէտ Ռասուլի հետ, որովհետեւ անոնք Քրտական քաղաքազօրքի երիտասարդական միութեան հետ տեսնուեցան, որոնք աշխուժօրէն կը պայգարէին Թրքաքան զօրքին դէմ: Հանրահանը երկու շաբաթ անցուց Թուրքիոյ առաւելագոյն ապահովութեան բանտերու սենեակներու մէջ, ներառեալ Տիյարպէքիրի Բանտը եւ Ատանայի ցմահ բանտը, որմէ ետք արտաքսուած է դէպի Անգլիա: Հանրահան խնդրեց Թուրքիայէն որ ազատ արձակեն Մոհամէտ Ռասուլը, որ Հանրահանէն ետք 100 օր եւս մնաց բանտի մէջ:Հանրահանը նաեւ Ուքրանական պատերազմին մասին լրագրած է, երկկողմանի լրագրողութեամբ թէ՛ կառավարական կողմէն եւ թէ՛ ալ Տոնպասի անջատողականներուն հետ: Ան նաեւ լրագրած է Սուրիոյ, Իրաքի, Պաղեստինի, եւ այլ շրջաններու խռովութիւնները Եւրոպայի մէջ:Հանրահանը կը վարէ Popular Front անունով ազատական ԶԼՄ հարթակ, որ ունի փոտքասթ, վաւերագրական ֆիլմեր, եւ թերթ մը:Հանրահանը աշխատած է VICE News-ի եւ HBO-ի համար, պատրաստելով վաւերագրականներխՀանրահանի հետազօտական լրագրողութիւնը արժանացած է duPont լրագրողութեան մրցանակը:2020 թուականին, Հանրահանը սկսաւ հրապարակել "Q-Clearance: The Hunt for QAnon" փոտքասթը, որ կը փորձէ գտնել արմատները եւ բնոյթը աջակողմեան QAnon շարժման:
2021 թուականի 5 Մարտին Հանրահանը հրապարակեց Արցախի յետ-պատերազմեան իրավիճակին մասին, նկարահանուած հայկական կողմէն, որովհետեւ, ըստ Հանրահանին, Ազրպէյճանը իր լրագրողի մուտքը արգիլած էր:
Ֆրանսայի Հայկական Թանգարան

Ֆրանսայի Հայկական Թանգարան (ֆր.՝ Musée Arménien de France) անձնական թանգարան մըն է հայկական արուեստի եւ հնագիտութեան, կը գտնուի Փարիզի 16րդ թաղամասի մէջ, Նուրհան Ֆրինկեան Հիմնադրամէն (ֆր.՝  Fondation Nourhan Fringhian) ներս, 59 Ֆոշ պողոտայի (ֆր.՝ 52 Avenue Foche) վրայ: Հիմնուած է 1949 թուակաին: Թանգարանը այժմ փակ է, բայց արուեստի հաւաքածոն առցանց կարելի է գտնել իրենց կայքէջին վրայ:
Սուրբ Աստուածածին Եկեղեցի (Երուսաղէմ)

Տառապանքի տիրամօր եկեղեցի (եբրայերէն՝ כנסיית גבירתנו הדואבת‎), հայ կաթողիկէ եկեղեցի եւ քրիստոնէական ուխտագնացութեան վայր Երուսաղէմի Հին քաղաքի իսլամական թաղամասին մէջ՝ Առիւծի դարպաս տանող ճանապարհին, Դամասկոսեան դարպասէն եւ աւստրիական պանդխտահիւրանոցէն ոչ հեռու։ Կը ներկայացնէ համալիր, որու մէջ ներառուած են հայկական պանդխտահիւրանոցը, Վշտագին Աստուածածնի մատուռը եւ Երուսաղէմի հայ կաթողիկէ պատրիարքարանի կեդրոնակայանը։ Եկեղեցին կը գտնուի Խաչի ճանապարհի երրորդ կանգառին՝ Վիա Տոլորոզայի վրայ։ Տաճարը կառուցուած է այն վայրին մէջ, ուր, ենթադրաբար, կայացած է Յիսուս Քրիստոսի հանդիպումը մօր հետ Գողգոթա տանող ճանապարհին:


== Պատմութիւն ==

Եկեղեցւոյ տակ գտնուող դամբարանին մէջ կայ 4-6-րդ դարու հատակային խճանկար, որ հաւանաբար մնացած է բիւզանդական եկեղեցիէն, որու ստոյգ ծագումը հաստատուած չէ։
Առաջին կաթողիկէ եկեղեցին կառուցուած է բիւզանդական եկեղեցւոյ տեղը 12-րդ դարուն՝ Երուսաղէմի թագաւորութեան օրօք։ 13-րդ դարուն իսլամները զաւթեցին եկեղեցին։ Ուխտաւորները կը յայտնեն 15-րդ դարուն տեղի ունեցած աւերածութիւններու մասին:
17-րդ դարուն եկեղեցւոյ մնացորդները ոչնչացուեցան եւ այդ վայրին մէջ իսլամները կառուցեցին «Համամ ալ-Սուլթան» բաղնիքը։
1876-ին հայ կաթողիկէ եկեղեցին գնած է շէնքը եւ վերակառուցած եկեղեցին 1881-ին՝ օգտագործելով եկեղեցւոյ միջնադարեան մնացորդները որպէս դամբարան։ 
Տառապանքի տիրամօր եկեղեցին վերականգնուած է կեներալ Անտերսի բանակի զինուորներու ջանքերով։ Դուրսի դրան բարձրաքանդակը ցոյց կու տալիս մօր եւ որդիին հանդիպումը։ Այն ստեղծած է լեհ քանդակագործ Թատէուշ Զելինսկին, որ այդ բանակի սպայ եղած է։
Դամբարանը ունի քառակուսի յատակագիծ, որու գմբէթը կը բարձրանայ սիւներու վրայ եւ ունի երեք կիսաշրջանաձեւ ելուստներ։ Այս ցոյց կու տայ խաչակիրներու ժամանակաշրջանի բնորոշ ճարտարապետական ոճը։ Դամբարանի ելքը եկեղեցւոյ կողային մատուռէն է։
20-րդ դարուն կառուցուած է նոր մատուռ։
1981-էն տաճարը կը համարուի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի համաշխարհային ժառանգութեան օբյեկտ։


== Գտնուելու վայր եւ գործառոյթներ ==
Շէնքը կը ներառէ Մարիամ Աստուածածնին նուիրուած մատուռը, այդ պատճառով ալ այն կոչուած է անոր պատուին՝ Տխրութեան Տիրամօր անունով։ Ըլլալով Երուսաղէմի Հայ Կաթողիկէ պատրիարքական աթոռի եւ Հայ Կաթողիկէ եկեղեցւոյ Երուսաղէմի եւ Ամմանի աթոռանիստ վայր, Արեւելեան կաթողիկէ յատուկ եկեղեցին sui iuris լիովին կը հաղորդակցի Հռոմի Պապի եւ Կաթողիկէ եկեղեցւոյ հետ, եկեղեցւոյ շէնքը ունի մայր տաճարի կարգավիճակ։ Այս հաստատութիւնը կը համարուի նաեւ հայկական պանդխտահիւրանոց Երուսաղէմի մէջ։


== Գրականութիւն ==
Отмар Киль, Макс Кюхлер: места и пейзажи Библии: руководство и учебный путеводитель по Святой Земле. Том 4, Vandenhoeck & Ruprecht, 2007, ISBN 978-352550170-2, с. 406 (Jerusalem: ein Handbuch und Studienreiseführer zur Heiligen Stadt, Том 42 at Google Books, без иллюстраций).
Эрхард и Андреа Горыс: путеводитель по искусству Дюмона: священная земля: 10 000-летняя культурная страна между Средиземным морем, Красным морем и Иорданом.


== Աղբիւրներ ==
Kapelle von der Ohnmacht Unserer Lieben Frau
Ասորիներու Ցեղասպանութիւն

Ասորիներու Ցեղասպանութիւն, Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Օսմանեան կայսրութեան տարածքին մէջ բնակուող ասորի բնակչութեան ցեղասպանութիւն։
Ըստ տարբեր աղբիւրներ զոհերու թիւը եղած է 500 000—750 000 մարդ։


== Միջազգային ճանաչում ==


== Ծանօթագրութիւններ ==

Կաղապար:Քրիստոնեաներու բնաջնջումը Թուրքիայի մէջ
Յակոբ Թաճիրեան

Հակոբ Թաճիրեան (Թաճէրեան, 1890, Տիգրանակերտ - 1915, Տիգրանակերտ), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է մօտ 1890 թուականին Տիգրանակերտի նահանգի կեդրոն Տիգրանակերտ քաղաքին մէջ։ 1915 թուականին աւարտած է Կ. Պոլսոյ Օսմանեան կայսերական բժշկական վարժարանը։ Որպէս բժիշկ աշխատել է Տիգրանակերտի մէջ։
1915 թուականի Ապրիլին՝ տեղացի հայերու հետ, ձերբակալուած եւ բանտարկուած է Տիգրանակերտի բանտին մէջ։ Տեղեկանալով, որ թուրքերը մտադիր են բանտարկուած հայերուն կենդանի այրել, փորձած է փախչիլ, սակայն բանտը շրջապատող ոստիկանները բռնած եւ սպանած են զինք, մօտ՝ 25 տարեկան հասակին։


== Գրականութիւն ==
Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (16881940),Սթանպուլ, 1940։
Սահակեան Լիլիկ, Ոճրագործները չխնայեցին նոյնիսկ մարդու կեանքը փրկողներուն, «Առողջապահութիւն», Երեւան, 1965, թ. 4։
Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, Ապրիլ 24, 1985։6. ՀՑԹԻՖ, ֆ-49, ծ-229, պ-14։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
30 Սեպտեմբեր

30 Սեպտեմբեր, տարուան 273-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 274-րդ) օրն է։

Տարուան աւարտին կը մնայ 92 օր


== Դէպքեր ==

1895. Մատակասքարը կ'անցնի Ֆրանսայի ենթակայութեան ներքոյ
1935. Արիզոնա եւ Նեւատա նահանգներու սահմանին աւարտուեցաւ Հուվըրի ամբարտակի (նկ.) կառուցումը
1980. Իսրայէլի մէջ մտցուեցաւ արժոյթի նոր միաւորը՝ շեքելը
1988․ Ճաուահարլալ Նեհրու մարզադաշտին մէջ (Նիու Տելհի, Հնդկաստան) տեղի կ՛ ունենայ Մարդու Իրաւունքներ, Հի՛մա շարժումին նուիրուած համաշխարհային շրջապտոյտին 13-րդ համերգը
2010․ 95 տարի ետք, Աղթամարի Սուրբ Խաչ եկեղեցւոյ գմբէթին վրայ խաչը կը զետեղուի


== Ծնունդներ ==
 30 Սեպտեմբերի ծնածներ 

1919. Գէորգ Էմին (մ.1998, Երեւան) հայ գրող
1925. Հենրիկ Մալեան (մ.1988, Երեւան), հայ բեմադրիչ
1930. Սվետլանա Գրիգորեան (մ.2014) հայ դերասանուհի
1986. Օլիվր Ճիրուտ (ֆրանսերէն՝ Olivier Giroud) ֆրանսացի ֆութպոլիստ


== Մահեր ==
 30 Սեպտեմբերի մահացածներ


== Տօներ ==
Թարգմանութեան համաշխարհային օր։


== Արտաքին յղումներ ==
BBC: On This Day
 [2] (անգլերէն)
Գաղափար (թերթ)

«Գաղափար», հասարակական-քաղաքական, գրական եռօրեայ թերթ։ Լոյս տեսած է 1925-1927 թուականին, Թեհրանի մէջ։ Արտօնատէր՝ Ա. Բէգեան, խմբագիր՝ Ա. Ղազաբեան։ Ձգտած է սփիւռքը կապել մայր հայրենիքին, ջատագոված է հայահաւաքման գաղափարը՝ աջակցելով Խորհրդային Հայաստանի կառավարութեան միջոցառումներուն։ Մեծ տեղ յատկացուցած է Հայաստանի տնտեսական ու մշակութային կեանքին։ Տպագրած է գիաագրական եւ գեղարուեստական նիւթեր, թարգմանութիւններ։ Պարբերականին կից 1926-1927 թուականներուն լոյս տեսած է «Նոր գաղափար» եռամսեայ յաւելուածը։
15-րդ հարաւային զուգահեռական

15րդ հարաւային զուգահեռականը հասարակածէն 15° դեպի հարաւ եղած լայնութիւններու շրջանագիծն է։
Կ'անցնէ Ափրիկէյով, Հնդկական Ովկիանոսով, Խաղաղական Ովկիանոսով, Հարաւային Ամերիկայով, Աւստրալիայով եւ Աթլանտեան Ովկիանոսով։ 

ԼԱնիկաութեան մեկ աստիճանին կը համապատասխանէ 107 549 մ երկարութիւն։
Հասարակածէն հեռաւորութիւնը 1659 քմ է։


== Զուգահեռականով հատուող տարածքները ==
Ամսաթիւի բաժանարարէն սկսած դէպի արեւելք`


== Տես նաեւ` ==
16-րդ հարաւային զուգահեռական
14-րդ հարաւային զուգահեռական


== Ծանոթագրություններ ==
Սանտրա Օհ

Սանտրա Միճու Օհ (անգլերէն՝ Sandra Miju Oh, ծնած 20 Յուլիս, 1971, Նէփին, Օնդարիո, Քանատա), քանատացի դերասանուհի մըն է, որ ճանչցուած է իր դոկտոր Քրիսթինա Եանկի դերով ABC կայանի Grey's Anatomy հեռուստաշարին մէջ։ Այս դերը իրեն պարգեւած է բազմաթիւ մրցանակներ, ինչպէս Golden Globe մը եւ երկու Screen Actors Guild մրցանակներ։ Ան նաեւ հինգ անգամ առաջադրուած է Primetime Emmy Award for Outstanding Supporting Actress in a Drama Series մրցանակին:
Ան դերեր ստանձնած է տարբեր ֆիլմերու մէջ, ինչպէս The Princess Diaries, Under the Tuscan Sun, Last Night, Sideways, եւ ունեցած է երկրորդական դեր մը HBO ընկերութեան Arli$$ հեռուստաշարին մէջ։ Ան կարեւոր դերեր ունեցած է նաեւ ուրիշ ֆիլմերու մէջ, ինչպէս The Night Listener, Sorry, Haters, Blindness, Bean, Wilby Wonderful, Hard Candy, եւ Rabbit Hole:
Ան ներկայիս գլխաւոր դերը կը վարէ Refinery29 ընկերութեան Shitty Boyfriends հեռուստաշարին մէջ:


== Դերեր ==


=== Ֆիլմ ===


=== Հեռուստաշարներ ===


== Awards and nominations ==


== Տե՛ս նաեւ ==
Էլըն Փոմփէո
Grey's Anatomy
Քաթրին Հէյկլ
Ճասթին Չէյմպըրզ
Թ. Ռ. Նայթ
Չանտրա Ուիլսըն
Ճէյմզ Փիքընզ
Իսայահ Ուաշինկթըն
Փաթրիք Տէմբսի
Սարգիս Կարապետեան (գրող)

Սարգիս Կարապետեան, ծնած է Թեհրան: 
Իր ուսումը ստացած է տեղւոյն ամերիկեան գոլէճին մէջ։ Ապա վկայուած է Նիւ Եորքի նահանգային համալսարանէն, Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսով։

Եօթը տարի պաշտօնավարած է Թեհրանի Ամերիկեան Քոլէճին մէջ։ Ապա իր ազատ ասպարէզին առընթեր, սիրայօժար կերպով, 17 տարի շարունակ վարած է, նախ Շահազիզ՝ ապա Սահակեան վարժարաններու պատուոյ տնօրէնութեան պաշտօնները։
Պատանի տարիքէն սկսեալ նուիրուած է գրականութեան։ Աշխատակցած է «Ալիք» օրաթերթին, «Հայրենիք» ամսաթերթին եւ Թեհրան հրատարակուող «Նաւասարդ» ամսագրին, ստորագրելով արձակ եւ չափածոյ գրութիւններ, նաեւ բազմաթիւ յօդուածներ կրթական եւ մանկավարժական բնոյթով։
1962-էն սկսեալ հաստատուած է Գալիֆորնիա, եւ քանի մը տարի մաս կազմած՝ «Նաւասարդ» ամսագրի խմբագրութեան։ Այժմ կ'ապրի Մերիլենտ:
Լոյս ընծայած է հետեւեալ ինքնագիր եւ թարգմանական երկերը. «Անհորիզոն Թափառումներ», որ կ'ամփոփէ իր պատմուածքներուն եւ ուսումնսիրութիւններուն մէկ մասը միայն (Լոս Անճելըս, 1989):
Փայլակ Սանասարի «Ժամադրութիւն» վիպակը թարգմանած է պարսկերէնի (հրատարակուած՝ «Իրանահայ Մշակութային Միութեան» կողմէ):
Թորթըն Ուայլտըրի «Փուլիցըր» մրցանակ արժանացած՝ «Անտրոսի Կինը» վէպը թարգմանած է հայերէնի։
Հրատարակութեան պատրաստ ունի մանկավարժական ու գրական ուսումնասիրութիւններու եւ քնարական բանաստեղծութիւններու հատորներ։
Սարգիս Կարապետեան մեզի կու տայ շահեկան իրապաշտ պատմուածքներու փունջ մը, սահուն եւ անսեթեւեթ ոճով։ Առհասարակ կը շօշափէ նիւթեր Ամերիկա գաղթած ընտանիքներու կեանքէն, ուր տակաւին կ'իշխէ հայկական պատուախնդրութիւն։


== Ծանօթագրութիւններ ==
 
Սփիւռքահայ արդի գրականութիւն (խմբ. խմբագրող և համադրող՝ Սեդա Ծաղիկեան-Տէմիրճեան), Միշիկըն էջ 724։
Յակոբ Ղազարեան

Յակոբ Ղազարեան (Զոնկուլտակ - 8 Նոյեմբեր 1915), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Փոքր Ասիոյ արեւմուտքը գտնուող Զոնկուլտակ քաղաքին մէջ։
Ստացած է բժշկական կրթութիւն եւ որպէս բժիշկ աշխատած։ 1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ ծառայած՝ Կ. Պոլ­սոյ գործաւորական վաշտի զինուորական բժիշկ։ Մահացած է 1915 թ.–ի Նոյեմբեր 8-ին, ժանտախտէն։


== Գրականութիւն ==
Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Սթամպուլ, 1919։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
115 (թիւ)

115 (հարիւր տասնհինգ)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է, 114-ի եւ 116-ի միջեւ


== Թուագիտութիւն ==


== Գիտութիւն ==
մոսքովիւմ քիմիական տարրի (115Mc) ատոմային թիւն է
115 Թիրա աստեղնեակի կարգային թիւն է


== Օրացոյց ==
Տարուայ 115րդ օրը Ապրիլ 25-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Ապրիլ 24-ը)


== Ծանoթագրութիւններ ==
Յովիկ Յովէեան

Յովիկ Վաչագանի Յովէեան (Յովհաննիսեան) (23 Նոյեմբեր 1956, Երեւան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ։ ՀՀ մշակոյթի վաստակաւոր գործիչ (2011)։
Հայ բանաստեղծ, մանկավարժ, լրագրող Վաչագան Յովհաննիսեանի որդին է։


== Կենսագրութիւն ==
1973 - 1978 թուականներուն ուսանած է Երեւանի պետական համալսարանի բանասիրական ֆակուլտետին մէջ։


=== Աշխատանքային գործունէութիւն ===
1978 թուականէն աշխատած է Հայաստանի հեռուստառատիօհաղորդումներու պետական կոմիտէին մէջ, 1987-2004 թուականներուն` հեռուստառատիօհաղորդումներու պետական կոմիտէի գրական-գեղարուեստական հաղորդումներու գլխաւոր խմբագրութեան գլխաւոր խմբագիր։ 1991 թուականէն Հայաստանի գրողներու միութեան անդամ է, 1995 թուականից՝ Հայաստանի ժուռնալիստներու միութեան անդամ։ 2001-2004 թուականներուն եղել է Հայաստանի գրողներու միութեան վարչութեան քարտուղարը, 2001-2006 թուականներուն` Երեւանի պետական համալսարանի հեռուստառատիօժուռնալիստիկայի ամպիոնի դասախօս, 2004-2006 թուականներուն` ՀՀ մշակոյթի եւ երիտասարդութեան հարցերու նախարար։ Եղած է Օրինաց Երկիր կուսակցութեան անդամ։ Նախարարի պաշտօնէն հրաժարական տուած է, երբ, ըստ մամուլի հրապարակումներու, մասնակցած է ծեծկռտուքի, որու ժամանակ գործադրած է նաեւ իրեն պատկանող ատրճանակը։ 2007 թուականէն կը դասաւանդէ Խաչատուր Աբովեանի անուան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի հեռուստառատիօժուռնալիստիկայի ամպիոնին մէջ։ 2009 թուականէն Երեւանի «Յովհաննէս Շարամբէեանի անուան ժողովրդական ստեղծագործութեան կենտրոն»-ի տնօրէնն է։


=== Գրական գործունէութիւն ===
Հեղինակած է տասնեօթ բանաստեղծական ժողովածու՝

«Տունը  ծաղկաթերթիկի  վրայ» (1979)
«Արահետ» (1990)
«Աստղագուշակ» (1995)
«Արեգակն   արդար» (1997)
«Թափառական ամառներ» (1999)
«Ծես» (2000)
«Ժայռագրեր» (2003)
«Մատենաշար» 21-րդ  դարի  հայ  պոեզիա. Յ. Յովէեան – «Բանաստեղծութիւններ» (2004)
«Կեսգիշերային  լիբրէտօ» (2006)
«Ուրարտական  անձրեւներ» (2009)
«Յիշողութեան  կաւ» (2011)
«Քամիներու  վերադարձը» պարսկերէն (2013 թուական- Իրանի  Իսլամական Հանրապետութիւն)
«Վրիպած   ջրհեղեղ» (2014)
«Անժամանակութիւն» (2015)
«Նոյեմբերի աւերակները» ռուսերէն (2016)
«Անաւարտ ցամաք»  (2017)
«Բառի ալքիմիա» ֆրանսերէն  (2018)Հեղինակած է բազմաթիւ յօդուածներ, խոհագրութիւններ, ակնարկներ, ռադիոյ եւ հեռուստատեսային հաղորդումներ, անոր սցենարներով ու բնագիրներով նկարահանուած են շարք մը փաստագրական ֆիլմեր եւ կինոնկարներ, անոր բնագիրներով գրուած են խմբերգեր, ռոմանսներ, ջազային ստեղծագործութիւններ։ Իրանի մէ թարգմանուած եւ պարսկերէն հրատարակուած է Յ. Յովէեանի «Քամիներու վերադարձը» բանաստեղծութիւններու ժողովածուն։


== Պարգեւներ ==
ՀՀ մշակոյթի նախարարութեան «Գրիգոր Նարեկացի» յուշամետալ, 2016
ՀՀ մշակոյթի վաստակաւոր գործիչ (2011)
«Վազգէն Ա Կաթողիկոս Ամէնայն Հայոց» ոսկէ մետալ
«Ֆրիտէոֆ Նանսէն» յուշամետալ
ՀՀ մշակոյթի նախարարութեան «Ոսկէ մետալ»
ՀՀ Գրողներու միութեան «Գրական վաստակի» համար մետալ


== Արտաքին յղումներ ==
«Չակերտներ», Յովիկ Յովէեան
Էլեկտրոնային գրադարան, Յովիկ Յովէեան
Ղլարոս, Աղաթոնիսի

Ղլարոսկամ Քացաղանի (յուն․՝ Γλάρος կամ Κατσαγάνι),  Էգէականի անբնակ ժայռակղզիակ, Աղաթոնիսի,  Տոտեքանիսա,  Յունաստան։


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==

Կը գտնուի Աղաթոնիսիին արեւելքը։ Ներոնիսի (կամ Ներա) ժայռակղզիակին հետ Աղաթոնիսիին ամենամեծ ժայռակղզիակներն են։   
Յայտարարուած է NATURA 2000 բնապահպանման շրջան (ապաստան վտանգուած թռչուններու համար)․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), ջրագռաւ (Phalacrocorax aristotelis) եւ Միջերկրականեան ջրահատ (Puffinus yelkouan)։
Հայաստանի Պետական Մանկավարժական Համալսարանի Թանգարան

Հայաստանի Պետական Մանկաւարժական Համալսարանի թանգարան, համալսարանական թանգարան է, որ կը ներկայացնէ Խաչատուր Աբովեանի Անուան Հայկական Պետական Մանկավարժական Համալսարանի պատմութիւնը, գործունէութիւնը՝ հիմնադրման պահէն առ այսօր։ Թանգարանը միաժամանակ կը ներկայացնէ հայ մանկավարժական մտքի պատմութիւնը՝ Մաշտոցէն մինչեւ միջնադարեան վերածնունդ ու մինչեւ մեր օրերը։


== Թանգարանի պատմութիւն ==
Խաչատուր Աբովեանի Հայկական Պետական Մանկավարժական Համալսարանի թանգարանը հիմնադրուած է 11 Մայիս 2004-ին՝ որպէս համալսարանի պատմութեան թանգարան։ Համալսարանական թանգարանը կ՛ենթարկուի համալսարանի խորհուրդին՝ ռեկտորի նախագահութեամբ։ Գիտամեթոտական ղեկավարումը կ՛իրականացնէ Հայկական Պետական Մանկավարժական Համալսարանի Կուլտուրայի բաժինի Թանգարանային գործ եւ յուշարձաններու պահպանութեան ամպիոնը։


== Ցուցադրութիւն ==
ՀՊՄՀ թանգարանի հիմնական ցուցադրութիւնը բացուած է 19 Նոյեմբեր 2012-ին՝ բուհի հիմնադրման 90-ամեակի առթիւ։ Թանգարանը կը զբաղեցնէ 248 քառակուսի մեթր տարածք։ Ցուցադրութեան նախագծողը Հայկազ Քոչարն է՝ Երուանդ Քոչարի որդին։ Ցուցադրութեան մէջ լայնօրէն կը կիրառուին նորագոյն տեղեկատուական տեխնոլոգիաներ՝ զգայուն պատկերացոյց, երեք պատկերացոյցեր, եռաչափ անիմացիայի կիրառմամբ Խ. Աբովեանի պատրանքը։


== Բաժիններ ==
Թանգարանը բաղկացած է հետեւեալ բաժիններէն՝

ֆոնտային
ցուցադրութեան
գիտահետազօտական
կրթամշակութային


== Գործունէութիւնը ==
Համալսարանի համապատասխան՝ «Թանգարանային գործ եւ յուշարձաններու պահպանութիւն» ամպիոնի հետ՝ թանգարանը խորհրդատուական ծառայութիւններ կը մատուցէ ոչ միայն մայրաքաղաքի, այլ նաեւ մարզերու տարբեր թանգարաններու աշխատակիցներուն, որոնցմէ շատերը ՀՊՄՀ շրջանաւարտներ են։ Թանգարանը աշխուժօրէն կը համագործակցի Երեւանի դպրոցներուն հետ՝ ապահովելով մասնագիտական կողմնորոշում։


== Արտաքին յղումներ ==
Թանգարանի կայք
Պայազիտ (Դարոյնք)

Պայազիտ կամ Արշակաւան, քաղաք Արեւմտեան Հայաստանի Արարատի նահանգին մէջ։ Կը գտնուի Մասիսէն հարաւ-արեւմուտք, Ծաղկանց լեռներու Թոնդրակ լերան հիւսիսային լանջերուն։
100 տարուան ընթացքին Պայազիտը չորս անգամ (1828, 1854, 1878, 1914) գրաւուած է ռուսական զօրքերուն կողմէ եւ վերադարձուած՝ թուրքերուն։


== Աշխարհագրութիւն ==
Քաղաքը ինկած է նեղ դաշտի մը խորքը, մերկ եւ ժայռոտ լեռներու միջեւ։ Քաղաքը բաց է միայն հիւսիսային կողմէն, իսկ միւս երեք կողմերէն շրջափակուած է ժայռերով։ Հիւսիսային կողմը կը գտնուի Գռնաւուկ դաշտը, որուն քովէն կը հոսի Կռնատիկ գետակը։ Գետակին վրայ կայ միակամար քարաշէն կամուրջ մը։
Քաղաքը ունէր աղբիւրներ։


== Կլիմայ ==
Գարունը չոր եւ արեւոտ էր, ամառը` մեղմ, աշունը` հաճելի, իսկ ձմեռը՝ ցուրտ։ Ունէր առողջարար օդ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան, 1938, Պուքրէշ, Հատոր  Գ․, էջ 593:
Հինտուիզմ

Հինտուիզմ, կրօն` ստեղծուած Հնդկական ենթամայրցամաքին վրայ։ Հինտուիզմի պատմական անուանումը Սանսքրիթով կը հնչէ որպէս սանաթան-տհարմա (सनातन धर्म), ինչ որ կը նշանակէ «յաւերժ կրօն», «յաւերժ ճանապարհ», կամ «յաւերժ տհարմա»:
Հինտուիզմը աշխարհի ամենահին կրօններէն մէկն է, որ արմատներով կը հասնի մինչեւ վետիական քաղաքակրթութիւն: Ի տարբերութիւն այլ կրօններու, հինտուիզմը  ոչ մէկուն կողմէ հիմնադրուած է : Հինտուիզմի մէջ կը բացակայի ընդհանուր տոքթրինը եւ հաւատամքի ընդհանուր կարգը: Իրմէ կը յառաջանայ տարբեր կրօնական աւանդոյթներու, փիլիսոփայական կարգերու եւ հաւատալիքներու ընտանիքը , որոնք հիմնուած են մոնոթէիզմի, փոլիթէիզմի, փանթէիզմի, մոնիզմի եւ նոյնիսկ անհաւատութեան վրայ: