armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Հայոց Ցեղասպանութեան Զոհերու Յուշահամալիր (Մոնթեպելլօ)

Հայոց ցեղասպանութեան զոհերու յուշահամալիր, յուշարձան ԱՄՆ-ի Գլիֆոռնիա նահանգի Մոնթեպելլօ քաղաքին մէջ, որ նուիրուած է 1915-1921–ի Հայոց ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակին։ Յուշահամալիրը, որուն բացումը տեղի ունեցած է Ապրիլ 1968–ին, կառուուված է սպիտակ պեթոնով եւ կը ներկայանանայ իրար միացուած 23 մեթր բարձրութեամբ ութ կամարներէ բաղկացած շինութիւն: Արձանի հեղինակը Հրանթ Աղբաբեանն է։ Հայոց ցեղասպանութեան նուիրուած ամենամեծ յուշահամալիրն է այս մէկը ԱՄՆ-ի մէջ։


== Տուեալներ ==
Յուշահամալիրի յուշատախտակին անգլերէն գրուած է. 
«Հայ նահատակաց յուշարձան (այս բառերը գրուած են նաեւ հայերէնով)
Այս յուշարձանը կառուցուած է ամերիկահայերու կողմէ, նուիրուած է 1915-1921 թուականներուն թրքական կառավարութեան կողմէն իրականացուած Հայոց ցեղասպանութեան 1500000 զոհերու եւ մարդկութեան դէմ կատարուած հանցագործութիւններու զոհ դարձած բոլոր ազգութիւններու յիշատակին: 24 ապրիլ, 1968»:
Ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակի օրը՝ ամէն տարի 24 Ապրիլ-ին, Լոս Անճելսի տարբեր շրջաններու հազարաւոր հայեր եւ ամերիկացի քաղաքական գործիչներ Մոնթեպելլոյի յուշարձանի մօտ՝ կու գան ծաղիկներ դնելու եւ յարգանքի տուրք մատուցելու Մեծ եղեռնի զոհերուն:


== Պատմութիւն ==
1965–ին Հայոց ցեղասպանութեան 50-ամեակի առիթով Լոս Անճելսի հայ համայնքը որոշեց յուշահամալիր կառուցել, որ պէտք է որպէս զոհերբւ յիշատակը հարգելու մշտական վայր ըլլար։ Քանի մը ամիս ետք Մոնթեպելլոյի քաղաքային պալատին մէջ յուշարձանին տեղ հատկացուեցաւ, որը կառուցելու նպատակով ամբողջ աշխարհի հայությունը հանգանակությամբ հավաքեց 125 հազար դոլար:


== Անուանի այցելուներ ==
Առնոլդ Շուարցենեգեր, Գալիֆոռնիոյ նահանգապետ
Բարբարա Բոքսեր, Գլիֆոռնիա նահանգէն ընտրուած սենատոր
Ադամ Շիֆ, գոնկրեսական
Ջէքի Շպայեր, գոնկրեսական
Անտոնիոյ Վիլարայգոսա, Լոս Անճելսի քաղաքապետ
Դայան Ֆայնշտայն, Գալիֆոռնիոյ սենատոր
Լի Բակա, Լոս Անճելսի գլխաւոր շերիֆ
Կարմէն Տրուտանիչ, Լոս Անճելսի քաղաքային դատախազ
Չառլզ Կալդերոն, Լոս Անճելսի քաղաքային ղեկավար
Բիլ Մոլինարի, Մոնթեպելլոյի քաղաքապետ
Արտ Բարախաս, Մոնթեպելլոյի քաղաքապետ
Քրիստինա Կորտես, Մոնթեպելլոյի քաղաքային խորհուրդի անդամ
Ֆրանք Գոմես, Մոնթեպելլոյի քաղաքային խորհուրդի անդամեւ այլք


== Պատկերասրահ ==
Պոպ Աւեան

Ռոպերթ Աւետիսեան (26 Դեկտեմբեր 1937(1937-12-26),  - 21 Յունուար 2021(2021-01-21), Ֆորթ Լոտըրտէյլ, Ֆլորիտա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), ճանչցուած իբր Պոպ Աւեան, Ամերիկացի պարուսոյց եւ թատերական արտադրիչ ու բեմադրիչ։
Ծնած Նիւ Եորքի մէջ հայ ընտանիքի մը, Աւեան անցուց իր վաղ ասպարէզը բաժնելով իր ժամանակը պարելով կարգ մը Պրոտուէյ թատերական ներկայացումներու մէջ (ինչպէս՝ West Side Story, Funny Girl, եւ Henry, Sweet Henry), ինչպէս նաեւ աշխատելով իբր արտադրման օգնական I Do! I Do! եւ Twigs-ի նման ծրագիրներու վրայ: Ան առաջին անգամ ծանօթացաւ Մայքըլ Պէնըթի երբ երկուքը ներկայ էին Եւրոպական West Side Story  ներկայացման շրջագայման 1959 թուականին: Յաջորդող 20 տարիներուն, երկուքը միասնաբար աշխատեցան շատ մը ներկայացումներու վրայ, ինչպէս Promises, Promises, Coco, Company, Follies, Seesaw, God's Favorite, A Chorus Line, Ballroom, եւ Dreamgirls (Աւեանի առաջին ներկայացումը իբր գլխաւոր արտադրիչ): Յաւելեալ Պրոտուէյի ներկայացումներ որոնք ինքը պատրաստած է կը ներառեն՝ Putting It Together, Nowhere to Go But Up եւ 2006 թուականի տարբերակը A Chorus Line  ներկայացման, որ ինք իսկ բեմադրեց:
Լոնտոնի Ուէսթ Էնտի մէջ, Աւեան բեմադրեց պարերը հետեւեալ ներկայացումներուն՝ Follies, Martin Guerre, The Witches of Eastwick, Miss Saigon, եւ Sunset Boulevard: Ան նաեւ բեմադրեց Hey, Mr. Producer! ներկայացումը, Քամէրըն Մաքինթոշի նուիրուած:
Աւեան ամուսնացած էր Փիթըր Փիլէսքիին հետ, եւ ունէր քոյր մը՝ Լորա Նապետեան:Աւեան մահացաւ սրտի կաթուածի մը պատճառաւ 21 Յունուար, 2021 թուականին:


== Մրցանակներ եւ Մրցանակի Թեկնածութիւններ ==


=== Մրցանակներ ===
1976 Drama Desk Award for Outstanding Choreography – A Chorus Line
1976 Tony Award for Best Choreography – A Chorus Line
1979 Drama Desk Award for Outstanding Choreography – Ballroom
1979 Tony Award for Best Choreography – Ballroom
1997 Laurence Olivier Award for Best Choreography – Martin Guerre


=== Թեկնածութիւններ ===
1979 Tony Award for Best Musical – Ballroom
1982 Drama Desk Award for Outstanding Musical – Dreamgirls
1982 Tony Award for Best Musical – Dreamgirls
1991 Tony Award for Best Choreography – Miss Saigon
1995 Tony Award for Best Choreography – Sunset Boulevard


== Յաւելեալ Աղբիւրներ ==
«Bob Avian Biography»։ filmreference։ 2008։ արտագրուած է՝ 2008-08-13 
Kelly, Kevin(1990),One Singular Sensation: The Michael Bennett Story, Zebra, 0-8217-3310-9
Mandelbaum, Ken (1990), A Chorus Line and the Musicals of Michael Bennett,  St. Martins Press, 0-312-04280-9
Stevens, Gary (2000), The Longest Line: Broadway's Most Singular Sensation: A Chorus Line, Applause Books, 1-55783-221-8
Flinn, Denny Martin (1989), What They Did for Love: The Untold Story Behind the Making of "A Chorus Line", Bantam, 0-553-34593-1
Viagas, Robert (1990), On the Line - The Creation of A Chorus Line, Limelight Editions, 0-87910-336-1


== Արտաքին Յղումներ ==
Պոպ ԱւեանInternet Broadway Database կայքէջին վրայ: 
Պոպ Աւեան Internet Movie Database կայքէջին վրայ
383 (թիւ)

383 (երեք հարիւր ութսուներեք) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 382-ի եւ 384-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
4383-3383-ը պարզ թիւ է
241 պարզ թիւի եւ անոր շրջուածի գումարն է՝ 383=241+142
 A000040  եօթանասունվեցերորդ պարզ թիւն է
 A005385  տասնհինգերորդ ապահով պարզն է
հռովմէաբար գրութիւնը (CCCLXXXIII) երկնիշայինէն (101111111) աւելի երկար է
 Alt   383  գործադրելիս կը ստացուի ⌂ նշանը
383 Եանինա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Ստեփան Լիսիցեան

Ստեփան Լիսիցեան (22 Սեպտեմբեր (4 Հոկտեմբեր) 1865, Թիֆլիս, Կովկասի Փոխարքայութիւն, Ռուսական Կայսրութիւն - 4 Յունուար 1947(1947-01-04) կամ 4 Փետրուար 1947(1947-02-04), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), հայ ազգագրագէտ, պատմաբան, բանասէր, մանկավարժ, թարգմանիչ, հրատարակիչ եւ հասարակական գործիչ:


== Կեանք եւ գործունէութիւն ==
Ծնած է Թիֆլիս։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայր Թիֆլիսի մէջ, ապա ուսումը շարունակած է Թիֆլիսի արական մարզակրթարանին մէջ:
Համալսարանական ուսումը ստացած է Վարշավայի համալսարանի պատմաբանասիրական կաճառէն ներս:


=== Վարած պաշտօններ ===
Աւարտելով ուսումը զբաղած է  ուսուցչութեամբ, դասաւանդելով նախ Գէորգեան ճեմարանի մէջ՝ 1889-1891 թուականներուն, ապա Ներսիսեան դպրոցին մէջ՝ 1894-1915 թուականներու միջեւ:
Ուսուցչագործած է նաեւ Երեւանի Պետական համալսարանին, ապա «Խաչատուր Աբովեան» հայկական պետական մանկավարժական համալսարանին մէջ: Նոյն միջոցին ուսումնասիրած է Վիեննայի Մխիթարեաններու գրադարանի եւ եւրոպական մի քանի երկիրներու թանգարաններուն մէջ պահուող հայագիտական նիւթերը:
Լիսիցեան 1892-1903 թուականներուն եղած է Թիֆլիսի հայոց հրատարակչական ընկերութեան խմբագրութեան անդամ եւ քարտուղար, իսկ 1921 թուականէն սկսեալ եղած է Լիսիցեան հայկական երկսեռ դպրոցի ուսուցիչ եւ ապա տնօրէն:


=== Աշխատութիւններ ===
Ստեփան Լիսիցեան զբաղած է նաեւ մամուլով։ 1905 թուականին հիմնադրած, խմբագրած ու հրատարակած է «Հասկեր» մանկական ամսագիրը:
Ուսումնասիրութիւններով եւ զանազան յօդուածներով աշխատակցած է «Աղբիւր» եւ «Տարազ» հանդէսներուն:
Յովհաննէս Թումանեանի եւ Լեւոն Շանթի հետ միասին կազմած եւ հրատարակած է «Լուսաբեր» մայրենի լեզուի դասագիրքը։
Արցախեան Ազատամարտի Յուշարձան (Մարտունի, Գեղարքունիքի մարզ)

Արցախեան ազատամարտի յուշարձան, Արցախեան ազատամարտի մարտունեցի զոհերուն նուիրուած յուշարձան Գեղարքունիքի մարզի Մարտունի քաղաքին մէջ՝ քաղաքապետարանի դիմաց, Հայրենական պատերազմի զոհերուն նուիրուած յուշարձանի հարեւանութեամբ: Կառուցուած է 11 Նոյեմբեր 2012-ին:


== Պատմութիւն ==
Յուշարձանը բացուած է 11 Նոյեմբեր 2012-ին: Այն օծած է Հայ առաքելական եկեղեցւոյ Գեղարքունիքի թեմի առաջնորդ Մարկոս եպիսկոպոս Յովհաննիսեանը: Արցախեան ազատամարտին Հայաստանի Մարտունի վարչական շրջանը տուած է աւելի քան 100 զոհ, 150 վիրաւոր, անոնցմէ` 10 զոհ, 2 անյայտ կորած եւ 30 վիրաւոր՝ Մարտունի քաղաքից:
Մարտունի քաղաքին մէջ Արցախեան գոյամարտին զոհուած մարտունեցիներու յիշատակը եւ գոյամարտի խորհուրդը յաւերժացնող յուշարձանի նախաձեռնողը Մարտունի քաղաքի բնակիչ, Հայաստանի նկարիչներու միութեան անդամ Արամայիս Խլղաթեանն է, որու նախաձեռնութեամբ Մարտունի քաղաքին մէջ կազմակերպուած է քանդակագործութեան սիմպոզիում, որու շրջանակներուն ձեռնարկուած է Արցախեան ազատամարտին զոհուած մարտունեցիներու յուշարձանի կառուցումը: Սիմպոզիումը փակուած է Սեպտեմբերի սկիզբը, սակայն քանդակագործներ Արտիկ Քոչարեանը, Արամայիս Խլղաթեանը եւ Ռաֆիկ Սարգսեանը շարունակած են յուշարձանի կառուցման աշխատանքներն՝ այն աւարտելով Նոյեմբերի սկիզբը:
Յուշարձանի բացման արարողութեան մասնակցած են ՀՀ պաշտպանութեան նախարարութեան, Գեղարքունիքի մարզպետարանի, Երկրապահ կամաւորականներու միութեան ներկայացուցիչներ, Մարտունի քաղաքի եւ տարածաշրջանի համայնքներու ներկայացուցիչներ, քանդակագործութեան սիմպոզիումը նախաձեռնող խումբի անդամներ, բարեգործներ եւ հովանաւորներ: Յուշարձանը բացած են զոհուած ազատամարտիկ Արամ Խլոյեանի մայր Թադեանա Խլոյեանը եւ զոհուած ազատամարտիկ Գէիմ Գուլէեանի հայր Ռաֆիկ Գուլէեանը:


== Նկարագրութիւն ==
Յուշարձանը շուրջ 4 մեթր բարձրութեամբ քանդակ է, որու վրայ պատկերուած են կենաց ծառը եւ զոհուած ազատամարտիկը, որ երկինք կը համբարձի Հազարան Բլբուլի թեւերու վրայ:


== Հեղինակներ ==
Յուշարձանը հեղինակած է Հայաստանի նկարիչներու միութեան անդամ, Արցախեան ազատամարտի մասնակից Արտիկ Քոչարեանը: Յուշարձանի համահեղինակներն են Արամայիս Խլղաթեանը եւ Ռաֆիկ Սարգսեանը:
Յուշարձանը կառուցուած է Մարտունի քաղաքի բնակիչ Իշխան Գրիգորեանի բարերարութեամբ: Կառուցման գործին իրենց աջակցութիւնը ունեցած են Ռաֆիկ Գրիգորեանը, բարերարներ Սեւակ Շահինեանը, Աւետիք Նազարեանը, Դաւիթ Երանոսեանը: Յուշարձանի պատուանդանի կառուցման եւ այլ ընթացիկ աշխատանքները իրականացուցած է Մարտունիի քաղաքապետարանը:


== Պատկերասրահ ==
Ռոպըրթ Ֆիսք

Ռոպըրդ Ֆիսք (12 Յուլիս 1946(1946-07-12), Մէյտըսթոն, Անգլիա, Միացեալ Թագաւորութիւն - 30 Հոկտեմբեր 2020(2020-10-30), Տապլին, Իրլանտա), Բրիտանացի լրագրող, Մերձաւոր Արեւելքի The Independent-ի թղթակից (1976)։ Կը բնակի Պէյրութի մէջ: Ֆիսքն ունի բրիտանական եւ միջազգային բազմաթիւ լրագրողական մրցանակներ, աւելի, քան որեւէ այլ օտարերկրեայ թղթակից, ինչպէս նաեւ 7 անգամ ընտրուած է Տարուայ Բրիտանացի Միջազգային Լրագրող։ Շարք մը գիրքեր ու յօդուածներ հրատարակած է պատերազմներու եւ զինուած հակամարտութիւններու մասին։Ըլլալով արաբախօս լրագրող` ան կը համարուի այն եզակի արեւմտեան լրագրողներէն մէկը, որ հարցազրոյց ունեցած է Ուսամա Պին Լատընի հետ 1993-1997 թուականներուն միջեւ երեք անգամ:
Մեհեան (հանդէս)

«Մեհեան», գրական-գեղարուեստական միամսեայ հանդէս։ Լոյս տեսած է 1914 թուականին (7 համար), Կ․ Պոլսոյ մէջ։ Տնօրէն-խմբագրապետ՝ Կոստան Զարեան, խմբագիրներ՝ Գեղամ Բարսեղեան, Յակոբ Քիւֆեճեան (Օշական)։ Արեւմտահայ իրականութեան մէջ 1910-ական թուականներուն ծագած, այսպէս կոչուած, հեթանոսական գրական շարժման (մեհենական հոսանք) ներկայացուցիչներու հրատարակութիւն։ Ձգտած է բարձրացնել գրականութեան դերը Ժողովուրդի բարոյական նկարագրի ձեւաւորման գործին մէջ, նպաստած հայ ժողովուրդի տարանջատուած հատուածներու հոգեւոր միասնութեան, մերժած է «ռուսահայ», «թրքահայ», «կովկասահայ» հասկացութիւնները գրական ասպարէզին մէջ։ Անդրադարձած է Ռուբէն Զարդարեանի, Գեղամ Տէր Կարապետեանի, Յակոբ Մնձուրիի, Հրանդ Նազարեանցի, Տիրան Չրաքեանի (Ինտրա), Լեւոն Շանթի, Վրթանէս Փափազեանի եւ ուրիշներու ստեղծագործութիւններուն։ Քննադատական յօդուածներով բարձրացուցած է գրական արժէքներու վերագնահատման հարցը։ Աշխատակցած են Դանիէլ Վարուժանը, Վահան Թէքէեանը, Յակոբ Սիրունին, Լեւոն Էսաճանեանը, Ռ․ Շիշմանեանը եւ ուրիշներ։


== Յղումներ ==
«Մեհեան» հանդեսի էլ-տարբերակը։
Փոլիֆատոս տիօ

Փոլիֆատոս տիօ (յուն․՝ Πολύφαδος δύο),  Էգէականի անբնակ կղզիակ, Քասթելոռիզօ,  Տոտեքանիսա,  Յունաստան։


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==
Կը գտնուի Քասթելոռիզոյի ծովախորշին մէջ, ինչպէս անոր դրացի կղզիակները՝  Աղրիելէա, Քուցուպաս, Այիոս Եորղոս, Մեղալօ Մաւրօ Փոյինի, Միքրօ Մաւրօ Փոյինի, Փսոմի եւ Փսորատիա։  Տարածութիւնն է 0,0008 քլ․²։  Անոր հիւսիս-արեւելքը գտնուող Փոլիֆատոս էնա կղզիակին հետ Փոլիֆաս կը կոչուին։ Կը պատկանի Մեղիսթի (Քասթելոռիզօ) քաղաքապետութեան։
1864 թուական

1864 թուական, նահանջ տարի, 19րդ դարու 64րդ տարին


== Դէպքեր ==
21 Մայիս՝ Յոնիական կղզիները մայր Յունաստանին կը միանան
Մայիս 21՝ Ռուսիոյ Կայսրութենէ 1,5 մլն չերքէսներու տեղահանութեան սկիզբը դէպի Օսմանեան Կայսրութիւն
Յուլիս 4՝ Պուխարեսթի համալսարանի հիմնումը
Հոկտեմբեր 31՝ Նեւատան դարձաւ ԱՄՆ 36րդ նահանգը
Հրատարակուած գիրքեր՝
Ժիւլ Վէրն. Ուղեւորութիւն դէպի երկրի կեդրոնը


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1864 ծնունդներ

Մարտ 18՝ Թորոս Թորամանեան (մ.1934), ճարտարապետ
17/29 Մարտ, Յոնիական Ծովուն կղզիները վերջնանապէս Յունաստանին կը միանան
Ապրիլ 26՝ Յովհաննէս Յովհաննիսեան (մ.1929), բանաստեղծ
Դեկտեմբեր 24՝ Ստեփան Էլմաս (ֆրանսերէն՝ Stéphan Elmas, մ.1937, Ժընեւ), դաշնակահար, երգահան
Դեկտեմբեր 27՝ Երուանդ Ալեքսանդր Լալաեան (մ.1931, հայ ազգագրագէտ, բանահաւաք, հնագէտ
Անյայտ օրով՝
Մկրտիչ Աւետիսեան (Թէրլէմէզեանց, մ.1896), քաղաքական գործիչ
Կարապետ Պասմաճեան (մ.1942, Փարիզ), դեղագործ, բժշկութեան պատմաբան
Ազգային-ազատագրական շարժումի գործիչներ՝
Հրայր Դժոխք (Արմենակ Մամբրէ Ղազարեան, մ.1904)
Սերոբ Աղբիւր (Վարդանեան, մ.1899)
Վարդան Շահպազ (բուն անունով՝ Մինաս Տօնիկեան, մ.1959, Պէյրութ)


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1864 մահեր

Սեպտեմբեր 22՝ Կէորկի Էրիսթաւի (վրաց.՝ გიორგი ერისთავი, ծն.1811), վրացի գրող եւ թատերագիր
Սպանա-Թրքական Յարաբերութիւններ

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Միջազգային հարաբերություններ
Սպանա-թրքական յարաբերութիւններ, երկկողմանի դիւանագիտական յարաբերութիւններն են՝ Սպանիոյ ու Թուրքիոյ միջեւ։


== Պատմութիւն ==
16-րդ դարուն Սպանիան եւ Օսմանեան կայսրութիւնը կը պայքարէին միմիանց միջեւ, որպէսզի գերակայութիւն հաստատեն Միջերկրական ծովին մէջ։ 1571-ին Լեփանտոյի ծովամարտին սպանական նաւատորմը (դաշինք կազմելով Վենետիկեան հանրապետութեան եւ Պապական մարզի հետ) յաղթանակ տարաւ Օսմանեան կայսրութեան նկատմամբ։ Հիւսիսային Ափրիկէի մէջ սպանացիները կը կռուէին օսմաններու դաշնակիցներ՝ Պերպերեան ծովահեններու դէմ։ Փրկուելով կրօնական հետապնդումներէն քոնուէրսորները եւ սեֆիտները կը փախէին Օսմանեան կայսրութիւն այն բանէն ետք, երբ Սպանիոյ մէջ տեղի ունեցաւ մորսիկներու անյաջող ապստամբութիւնը։ Արծաթը, որ կը բերուէր Լատինական Ամերիկայէն առաջացուց ինֆլեացիա Սպանիոյ մէջ, որ այնուհետեւ տարածուեցաւ Եւրոպայի այլ մասերուն մէջ, նոյնիսկ Օսմանեան կայսրութեան մէջ։ 1782-ին Սպանիան եւ Օսմանեան կայսրութիւնը կնքեցին Խաղաղութեան, բարեկամութեան եւ առեւտուրի համաձայնագիր։


== Քաղաքական յարաբերութիւններ ==
Թուրքիան եւ Սպանիան կը հանդիսանան՝ Եւրոպայի Խորհուրդի, Հիւսիսատլանտեան դաշինքի կազմակերպութիւն, Տնտեսական համագործակցութեան եւ զարգացման կազմակերպութեան, Եւրոպայի անվտանգութեան եւ համագործակցութեան կազմակերպութեան, Առեւտուրի համաշխարհային կազմակերպութեան եւ Միջերկրածովեան միութեան անդամներ։
Երկկողմանի յարաբերութիւններուն մէջ դիւանագիտական մակարդակին չկան որեւիցէ հակասութիւններ պետութիւններուն միջեւ։ Սպանիան կ՛աջակցի Թուրքիոյ հայտը, որպէսզի այն դառնայ Եւրոպական Միութեան անդամ։ 22 Յունիս 1998-ին պետութիւնները միմիանց միջեւ կնքեցին համատեղ գործողութիւններու ծրագիր, որ որոշեց երկկողմանի յարաբերութիւններու զարգացման ուղղութիւնները։ 2004-ին նախաձեռնուեցաւ Քաղաքակրթութիւններու միութիւնը վարչապետ Սապատերոյի եւ Թուրքիոյ վարչապետ Էրտողանի կողմէ։


== Առեւտրային յարաբերութիւններ ==
2011-ին ապրանքաշրջանառութիւնը պետութիւններուն միջեւ կազմած է՝ 5,99 մլրդ եւրոյ։ 2015-ին Սպանիոյ եւ Թուրքիոյ միջեւ ապրանքաշրջանառութիւնը կազմած է 8,5 մլրդ տոլար։ Թուրքիոյ մէջ կը գործէ աւելի քան 610 սպանակ ընկերութիւններ։ Սպանական ներդրումները թրքական տնտեսութեան մէջ կը կազմեն մօտաւորապէս 10 մլրդ տոլար։ 2008-ին Թուրքիա այցելած է աւելի քան 350 000 սպանացի զբօսաշրջիկ։
Մօտաւորապէս 75 թրքական ընկերութիւն ալ կը գործէ Սպանիոյ մէջ։ Թրքական ներդրումները սպանական տնտեսութեան մէջ կը կազմեն 143 մլն տոլար 2002-2015-ներու ընթացքին։


== Արտաքին յղումներ ==
Turkish embassy in Madrid
Turkish Ministry of Foreign Affairs about relations with Spain
Spain-Turkey Civic Forum. Reinforcing bilateral relations for a common european vision
1568 թուական

1568 թուական, նահանջ տարի, 16րդ դարու 68րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1568 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1568 մահեր
Միութիւն

Միութիւն, Վրաստանի հայ համայնքի ՀԿ պաշտօնաթերթ։


== Պատմութիւն ==
Նրա առաջին համարը լոյս տեսած է 28 Մայիս 2010-ին։


== Արտաքին յղումներ ==
Թերթի պաշտօնական կայքը
Վրաստանի հայ համայնքի պաշտօնական կայքը Archived 2011-04-27 at the Wayback Machine.
Յակոբ Աբրահամեան

Յակոբ Աբրահամեան (1885, Քէօթահիա), արեւմտահայ բժիշկ, Պրուսայի նահանգի Կուտինա (Քէօթահիա) քաղաքին մէջ։


== Կեանք եւ գործունէութիւն ==
Նախնական եւ երկրորդական կրթութիւնն ստացած է ծննդավայրի՝ սուրբ Էջմիածին ազգային վարժարանին մէջ, զոր աւարտած է 1901 թուականին։ Մի քանի տարի ուսանած է Էսքիշեհիրի Ֆրերներու դպրոցին մէջ։ 
1913 թուականին աւարտած է Կոստանդնուպոլիսոյ՝ Օսմանեան կայսերական բժշկական համալսարանը։ 
1913 թուականին նշանակուած է Արաբկիրի թաղապետական բժիշկ։ Եղած է երիտասարդ, խոստումնալից, քաղաքի հայ եւ թուրք բնակչութենէն սիրուած ու յարգուած բժիշկ։ 1914 թուականին՝ Առաջին աշխարհամարտը սկսելէ ետք, իրեն ալ՝ շատերու պէս, շղթայակապ տարած են անանուն սպանդանոց։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Հերհեր (Մարտունի)

Հերհեր, գիւղ ԼՂՀ Մարտունի շրջանին մէջ։ Պատմական վկայութիւններուն մէջ առաջին անգամ կը յիշատակուի ԺԴ. դարու արձանագրութիւններուն մէջ։ Եղած է Վարանդա շրջանի հոգեւոր կեդրոններէն մէկը, հոս գտնուած է Ամարասի Ս. Գրիգորիս վանքին ամառանոցը։ Գիւղը տարիներու ընթացքին բաժնուած է երկու մասի՝ Վերին եւ Ներքին Շէն։ Գիւղը ունի 12 փողոց եւ ճամբով մը կապուած է Քարահունջին, ինչպէս նաեւ Սօս եւ Կարմիր Շուկայ գիւղերուն հետ։ Գիւղին մէջ կը գործեն դպրոց մը եւ մարզադահլիճ մը, կառուցուած ֆրանսացի բարերարներու օգնութեամբ՝ 2000 եւ 2011 թուականներուն։


== Պատմութիւն ==
1950-ական թուականներուն, Հերհեր գիւղին մօտ, ճամբայ մը կառուցելու ատեն, գտնուած է հին գերեզման մը, որ կը վկայէ Հերհեր գիւղին տեղը հնադարեան բնակավայրի մը առկայութեան մասին։ Հերհեր գիւղին մասին առաջին ձեռագիր տեղեկութիւնը մեզի հասած է Հերհեր եւ Քարահունջ գիւղին միջեւ կնքուած ԺԴ. դարու կալուածագիրէն։
1666-ին հոս կառուցուած է Ամարասի Ս. Գրիգորիս վանքին ամառանոցը։

Հերհերի ու Ծովատեղի թիկունքին ԺԸ. դարուն գտնուած է Քոչիզ սղնախը, որ դարձած էր 1720-ականներուն օսմանեան ուժերու դէմ հայերուն պայքարի կեդրոններէն մէկը։
Սովետական իշխանութիւնը շատ մեծ վնաս հասցուցած է գիւղին քրիստոնէական յուշարձաններուն։
Ղարաբաղեան հակամարտութեան տարիներուն (1991-1994) գիւղին տղոց մեծամասնութիւնը մասնակցած է Մարտունի շրջանին պաշտպանութեան մարտերուն (165 հոգի), եւ միւս տարածքներուն ազատագրման։


== Աղբիւրներ ==
Գիւղը յայտնի է իր բազմաթիւ աղբիւրներով, որոնք կը կազմեն անոր պատմութեան մէկ մասը՝ «Պրպտան», «Երէ ճիւր», «Հոռուն քոլ» կամ «Ուռենու աղբիւր», «Չալունց աղբիւր», «Ծլոկի» աղբիւր, «Ճրմաճիւր» (Ջերմաջուր) (ունի բուժիչ յատկութիւններ) եւ բազմաթիւ այլ աղբիւրներ։


== Յուշարձաններ եւ այլ շինութիւններ ==
Գիւղին մէջ կայ ազատամարտիկներուն նուիրուած յուշարձան մը, ինչպէս նաեւ Բ.համաշխարհային պատերազմի զոհերուն նուիրուած յուշարձան մը։ Ունի հանդիսասրահ մը, դպրոց մը եւ մարզադահլիճ մը (2011)։


== Գրականութիւն ==
Ս. Երեմեան, Հայաստանը ըստ Աշխարհացոյցի
Բ. Ուլուբաբեան, Արցախը պատմական աղբիւրներուն եւ պատմագիտական գրականութեան մէջ, Երեւան, 1969
Բ. Ուլուբաբեան, Զրուցարան, Երեւան, 1991
Քրիստինէ Սահակեան

Քրիստինէ Սահակեան, Ա. Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ պալէի ազգային ակադեմական թատրոնի մեներգչուհի, հանրապետական եւ միջազգային մրցոյթներու դափնեկիր, Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոցի դասախօս։


== Կեանք եւ գործունէութիւն ==
Ծնած է Երեւան: 1990-99 յաճախած եւ գերազանցութեամբ աւարտած է Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոցի մեներգեցողութեան բաժինը, այնուհետեւ շարունակած է ասպիրանտուրան (Գոհար Գասպարեանի դասարանը):
1998-էն կը հանդիսանայ Երեւանի Ալեքսանդր Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ պալէի ազգային ակադեմական թատրոնի առաջատար մեներգչուհի:
2002-էն կը դասաւանդէ Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոցին մէջ:


=== Օփերային ներկայացումներ ===
Մասնակցած է շարք մը օփերային առաջին ներկայացումներուն`

«Արշակ Բ.»,
«Ալմաստ»,
«Աիտա»,
«Թրավիթա»,
«Սեւիլեան սափրիչ» եւ այլն:Անոր օփերային դերերգերն են` Փառանձեմ, Ալմաստ, Ամներիս, Ազուչենա, Ատալճիա, Սանթուցցա… Անոր երգացանկը կ՛ընդգրկէ բազմաթիւ համերգային ստեղծագործութիւններ (Վ. Ա. Մոցարթ «Ռեքուիեմ», Ճ. Վերտի «Ռեքուիեմ», Տվորժակ «Ռեքուիեմ», Փերկոլեզի «Սթապաթ մեթըր», Ռոսսինի «Սթապաթ մեթըր», Ե. Ս. Պախ «Մատթէոսի չարչարանքները»:


=== Մեներգչուհի ===
Իբրեւ մեներգչուհի` բազմաթիւ ելոյթներ ունեցած է Ազգային ռատիոյի սիմֆոնիք նուագախումբին, Պետական ֆիլհարմոնիք, Պետական երիտասարդական, Պետական սենեկային  «Սերենատ» եւ Պետական սենեկային նուագախումբերուն հետ:
Ելոյթներ ունեցած է հանրայայտ խմբավարներու հետ, ինչպէս` Վլատիմիր Սփիվակով, Լիոր Շամպատալ, Պայրոն Ֆիթեթցիս, Եուրի Կոչնեւ, Եարեմա Սկիպինսկին, Օհան Դուրեան, Էդիկ Թոփչեան, Կարվն Դուրգարեան, Վահան Մարտիրոսեան, Սերգէյ Սմբատեան:
Միքայէլ Եէմէնճեան

Միքայէլ Եէմէնճեան, Կ. Պոլսէցի ուսուցիչ:
Եէմէնճեան ծնած է 1879-ին Կ. Պոլիս, Կեսարացի ընտանիքէ։ Մանկութեան հասակին Կեսարիա գացած է, ուր Կիւմիւշեան Վարժարանի եւ ապա Ս. Կարապէտի Բարձր. Վարժարանի մէջ կ'ուսանի: Իբր Գ. Էսաեան սան Ա. կարգի վկայականով դպրոցը աւարտելէ ետք՝ անմիջապէս յետոյ, ըստ իր յանձնառութեան, ուսուցչական ասպարէզ կը մտնէ Կիւմիւշեան Վարժարանին մէջ պաշտօն վարելով 1896-1901: 1901-ին Փարիզ կ'երթայ իր ուսումը կատարելագործելու, յետոյ Ամերիկա կ'անձնի: Աշխատակցած է 1897-ին Արեւելեան Մամուլին եւ 1897-9 Լէյաքիմ ստորագրութեամբ թղթակցութիւններ ունի Արեւելքի եւ Սուրհանդակի մէջ: (Ալպ. «Հայ Կեսարիա» 1197):


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վրդ. Պոտուրեան, 1939, Պիւքրէշ, Հատոր Դ., Էջ 659:
1583 թուական

1583 թուական, ոչ նահանջ տարի, 16րդ դարու 83րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1583 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1583 մահեր
Ստեփան Թոփչեան

Ստեփան Թոփչեան (20 Յունիս 1937(1937-06-20), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն - 16 Յունուար 2021(2021-01-16), Կլենտէյլ, Լոս Անճելըս շրջան, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), գրականագէտ, հրապարակախօս, արուեստաբան, նկարիչ, բանասիրական գիտութիւններու թեկնածու, 1967 թուականէն Հայաստանի Գրողներու միութեան անդամ։
Որդին է գրականագէտ Էդուարդ Թոփչեանի, եղբայրը` գրող, գրաքննադատ Ալեքսանդր Թոփչեանի, հայրը` բանասէր, թարգմանիչ Արամ Թոփչեանի եւ գեղարուեստական ղեկավար Էդուարդ Թոփչեանի:


== Կենսագրական գիծեր եւ գործունէութիւն ==
Ծնած է 1937-ին, Երեւան: Աւարտած է Երեւանի Խ. Աբովեանի անուան հայկական մանկավարժական հիմնարկի պատմալեզուագրական բաժանմունքը:
1959-ին աշխատած է Արտասահմանեան երկիրներու հետ բարեկամութեան եւ մշակութային կապի հայկական ընկերութեան մէջ, 1960-1966-ին` Գիտութիւններու ակադեմիայի Մանուկ Աբեղեանի անուան գրականութեան հիմնարկին մէջ, 1967-1976-ին եղած է Գիտութիւններու ակադեմիայի փիլիսոփայութեան եւ իրաւունքի հիմնարկի, ապա հայ փիլիսոփայութեան պատմութեան բաժինի աւագ գիտաշխատող, իսկ 1976-1979-ին` «Հայկական սովետական հանրագիտարան»-ի գլխաւոր փոխխմբագիր:
1979 թուականէն աշխատած է «Սովետական գրող» հրատարակչութեան մէջ, սկիզբը իբրեւ Գեղարուեստական արձակի խմբագրութեան, ապա` իբրեւ Հայ դասական գրականութեան բաժինի վարիչ:
1966-ին պաշտպանած է ատենախօսութիւն «Շիրվանզադէի էսթետիկական հայեացքները» թեմայով եւ դարձած բանասիրական գիտութիւններու թեկնածու:
1993-էն մասամբ բնակութիւն հաստատած է Միացեալ Նահանգներու մէջ` աշխուժ կերպով աշխատակցելով ամերիկահայ մամուլին: Վերջին տարիներուն պարբերաբար ապրած ու ստեղծագործած է Հայաստանի մէջ:


== Աշխատութիւններ ==
Անոր հիմնական աշխատութիւններէն են` «Շիրվանզադէի էսթետիկան» (1963), «Րաֆֆու էսթետիկական հայեացքները» (1971), «Հայ նոր գրականութեան պատմութեան» «Դանիէլ Վարուժան» գլուխը (հատոր 5, 1979), «Անհունի անդրադարձը» (1982) ու «Կերպ եւ իսկութիւն» (1985) գրականագիտական ուսումնասիրութիւններու ժողովածուները, «Հայ քննադատութեան պատմութեան» «Յովհաննէս Թումանեան» գլուխը (հատոր 2, 1998), «Ապագայի յիշողութիւնը» (երկու հատոր, 2003) եւ «Կարիճի տարի» (2016) հրապարակախօսական յօդուածներու ժողովածուները, «Կեանք դարերի համար/Աւետիս Ահարոնեանի կեանքը» (2003) եւ «Յովսէփ Էմին» (2017) մենագրութիւնները: Իսկ Թոփչեանի վերջին՝ «Երուանդ Քոչար» մենագրութիւնը հրատարակուած է 2021-ին: 
Անտիպ մնացած է Լեսսինքի «Լաոքոոնի»` գերմաներէնէ հայերէն թարգմանութիւնը` ծաւալուն ուսումնասիրութեամբ, եւ Ուիլեամ Հոկարտի «Գեղեցկութեան վերլուծութիւն» հետազօտական շարքին մասին ուսումնասիրութիւնը:
Հեղինակ է հարիւրաւոր յօդուածներու, որոնք տպագրուած են հայ ու արտասահմանեան մամուլին մէջ, եւ բազմաթիւ գիրքերու յառաջաբաններու: Անոր յօդուածները լոյս տեսած են նաեւ «Ազդակ»-ի եւ «Բագին»-ի մէջ:


== Արտաքին յղումներ ==
Հրապարակային Երեկոյ՝ Նուիրուած Ստեփան Թոփչեանի «Կարիճի Տարի» Հատորին
12 Սեպտեմբեր

12 Սեպտեմբեր, տարուան 255-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 256-րդ) օրն է։


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
1938, Վալերի Սարուխանով, խորհրդային հայ ֆիլմ պատրաստող, բեմավար, երաժշտահան, երկրաբան-նաւաշինարար, գեղազարդիչ, նկարիչ, թատերագիր, ձեւաւորող-բեմադրիչ, փիլիսոփայ, փրոֆեսոր, Լրագրողներու միութեան անդամ, «Հեռատեսիլի այբուբեն» 5 հատորանոց դասագիրքի հեղինակը (մահ.՝ 2005)։


== Մահեր ==
1922, Յարութիւն Կարապետ Փաշապեզեան, հայ բժիշկ  (ծն․՝ 1872)։


== Տօներ ==