armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ալեքսանտրիայի Սենկորի Անուան Համալսարան

Ալեքսանտրիայի Սենկորի Անուան Համալսարան, համալսարան, որ պաշտոօնապէս ծանօթ է իբրեւ Ֆրանսերէնի Ափրիկեան Զարգացման Միջազգային Համալսարան։ Հիմնադրուած է 1990-ին Ալեքսանտրիա՝ Եգիպտոսի մէջ։


== Պատմութիւն ==
Ֆրանսերէնի Ափրիկեան Զարգացման Համալսարանի հիմնադրման յատակագիծը ներկայացուած եւ ընդունուած է գագաթնաժողովին։ Սենկորի համալսարանի բացումը կատարուած է Հոկտեմբեր 1990-ին եւ այն միջազգային հանրութեան կողմէ անմիջապէս ընդունուած է իբրեւ միջազգային ուսումնական հաստատութիւն։ Անոր անունը յարգանքի տուրք է Սենեկալի Հանրապետութեան նախկին նախագահ Լեոբոլտ Սետար Սենկարին, ով եղած է Ֆրանքոֆոնիայի ջատագովներէն ու իրականացնողներէն մէկը։ Սետար Սենկորի կողքին, համալսարանին իմնադիրներն են Մուրիս Տրուոնը, Պութրոս Պութրոս Ղալին եւ Ռենէ-Ճին Տուպուն։

Ութ տարի շարունակ համալսարանը ղեկավարած է Ալպէր Լուրտէ, իսկ 21 Յունիս 2016-ին Հանիա Հելալի համալսարանի փրոֆեսոր, Եգիպտոսի բարձրագոյն կրթութեան ու գիտութեան հետազօտութեան նախկին նախարար փրոֆեսոր Թերրի Լերտելը նշանակեցաւ Սենկարի համալսարանի տնօրեն։


== Նկարագրութիւն ==
Սենկոր համալսարանը բարձրագոյն ուսումնական հաստատութիւն է, որ կը կրթէ ուսանողներուն՝ հարաւային երկիրներու զարգացման առնչուող դասանիւթերու միջոցով եւ իր երիտասարդ շրջանաւարտներուն կը պատրաստէ տարբեր բնագաւառներու մէջ գործունէութիւն ծաւալելու համար (սնունդ, առողջապահութիւն, կառավարում, գիտութիւն, շրջակայ միջավայր)։
Ըստ համալսարանի ծրագիրին, Սենկոր համալսարանը կը ձգտի դառնալ միջազգային ֆրանսալեզու համալսարան՝ ապահովելով Ափրիկէի զարգացումը։ Իր տարբեր ծրագիրներուն միջոցով համալսարանը կ՛ուղղորդէ աշակերտներուն զարգացումը, ստեղծելով հմտութիւններու ցանց եւ գիտելիքներ։

Համալսարանին 10 մասնագիտութիւնները կ՛ուսուցանուին հինգ բաժանումներու մէջ։

Առաջին բաժանում
Վարչական կառավարման բաժին
Ծրագրային կառավարում
Կառավարում եւ համայնքային կառավարում
Երկրորդ բաժանում
Շրջակայ միջավայր
Շրջակայ միջավայրի կառավարում
Շրջաններու պահպանման կառավարում
Առողջապահութեան բաժանում
Միջազգային առողջապահութիւն
Քաղաքականութիւն սնունդի բնագաւառէն ներս
Մշակութային ժառանգականութեան բնագաւառ
Մշակութային ժառանգականութեան կառավարում
Կապ եւ հաղորդակցութիւն
Մշակութային ճիւղերու կառավարում
Համակարգչային կառավարման բաժանում
Հեռակարավարման ուսուցում


== Արտաքին յղումներ ==
http://www.usenghor-francophonie.org
Université Senghor official website
Սիլվա Միքայէլեան


== Կենսագրութիւն ==
ՄԻՔՍՅԷԼԵԱՆ ՍԻԼՎԱ  Ծնած է Իսթանպուլ, 1925-ին։ Յաճախած է Անարատ Յղութիւն, Տամ տը Լուրտ եւ իտալական վարժարանները։


== ՀՐԱՏԱՐԱԿՈԻԱԾ ԳՈՐԾԵՐ ==


===== Արտիս Խորերէն (բանաստեղծութիւններ) - Իսթանպուլ, 1990։ =====


===== Կեանքիս Վայրկեանները (բանաստեղծութիւններ) - Իսթանպուլ 1991։ =====
Աբգար (անձնանուն)

Աբգար, ասորական ծագումով հայկական արական անուն։ 

Անունէ ստեղծուած տարածուած ազգանուն է Աբգարեան
Լատինագիր ձեւը՝  APKAR 


== Անունը կրողներ ==
Աբգար Գէորգ (ծն.1845 Նոր Ջուղա) գործարար
Աբգար Դպիր (1520-1572) հրատարակիչ
Աբգար Մինաս (ծն.1955 Ալլահապատ Հնդկաստան) օփերայի երգիչ եւ դերասան
Աբգար Պալթազար (ռում.՝ Apcar Baltazar 1880-1909) ռումանացի նկարիչ


== Երկրորդ անուն ==
Մկրտիչ Աբգար (1884 Սպահան-1967 Թեհրան) եկեղեցական
Տիանա Աբգար (1859 Ռանկուն-1937 Եոքոհամա, Ճափոն) գրող, դեսպան


== Այլ լեզուներով ==
Ասորերէն՝ ܒܓܪ
Իվանէ Մաչապելի

Իվանէ Մաչաբելի (վրաց.՝ ივანე მაჩაბელი , 27 Յունուար (8 Փետրուար) 1854, Թիփղիսի նահանգ, Ռուսիոյ կայսրութիւն—26 Յունիս (8 Յուլիս) 1898, Թիփղիս, Ռուսիոյ կայսրութիւն), վրացի գրագետ, լրագրող եւ հասարակական գործիչ, յայտնի Ուիլիըմ Շէյքսփիրի ստղծագործութիւններու թարգմանութիւններով։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Մաչապելի վրացական ազնուականներու ընտանիքին մէջ, Թամարաշէնի գիւղին մէջ (ներկայիս՝ Հարաւային Ովսիոյ տարածքին՝ Ցխինուալիի մօտ): Սորված է Սէն Բեթերբուրկի մէջ, Գերմանիոյ եւ Փարիզի մէջ։ Վրաստան վերադառնալէ ետք Իլեա Ճավճաուաձէին կ՛առաջարկէ համագործակցիլ հանուն վրացական մշակոյթի վերածնունդի ու ընդդէմ Ռուսաստանի կայսերական իշխանութեան: Որպէս գլխաւոր խմբագիր աշխատած է Վրաստանի առաջատար «Իվերիա» եւ «Դրոեբա» ազգային ամսագիրերու մէջ։ Իր ամբողջ կեանքին աշխատած է Շէյքսփիրի ստեղծագործութիւններու թարգմանութեան վրայ։


== Աղբիւրներ ==
Большая советская энциклопедия. — М.: Советская энциклопедия. 1969—1978
Rayfield, Donald (2000), The Literature of Georgia: A History: 1st edition, p. 181. Routledge, ISBN 0-7007-1163-5
Georgian Monument Blown up in South Ossetia, The Jamestown Foundation Monitor, Volume 3, Issue 145 (July 25, 1997).
International Organization Affirms that Machabeli Museum is Destroyed in Tamarasheni. The Georgian Times. January 30, 2009.
Մարգար Ղարաբէգեան (Դեւ)

Մարգար Ղարաբէգեան (ծնած է 1901-ին, Թեհրան)


== Կենսագրութիւն ==
Նկարիչ եւ բանաստեղծ, զաւակը՝ հանրային գործիչ Աւետիս խան Ղարաբէգեանի (Ղարաբաղի Մելիքներու շառաւիղ), Մարգար Ղարաբէգեան ծնած է Թեհրանի մէջ եւ նախակրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին ու Նոր Ջուղայի ազգային վարժարաններուն մէջ։
Դէպի գրականութիւն ու արուեստ շեշտուած հակումներով եւ յամառ ինքնաշխատութեամբ՝ յիսնամեայ իր ստեղծագործական վաստակը բարձրացուց որակի, ջրաներկ նկարչական գործերով եւ քերթողական երկու հատորներով՝ «Իմ երգերը» (1974) եւ «Այս երկար Ճամբան (1963), առաջինը հրատարակուած Թեհրանի մէջ, իսկ երկրորդը՝ Երեւան:
Նկարիչին ներկայութիւնը տիրական է իր երգերուն մէջ՝ որոնք գոյն, գիծ ու մթնոլորտ ունին։ Կը խօսի պատկերներով. կը տպաւորէ՝ արագ, կտրուկ, հպանցիկ մտածումներով։ Հաղորդական է, իր պարզութեան մէջ։ Թելադրական է իր պատկերներէն փոխանցուող զգայնութեամբ եւ ապրումներով
:
Յակոբ Փափազեան (հայագէտ)

Յակոբ Դաւիթ Փափազեան, (1 Սեպտեմբեր 1919(1919-09-01), Թաւրիզ, Իրան - 1997, Երեւան, Հայաստան), խորհրդային հայագէտ, արեւելագէտ, պատմաբան։ Պատմական գիտութիւններու դոկտոր (1968), փրոֆէսոր (1972)։


== Կենսագրութիւն ==
Աւարտած է Երեւանի պետական համալսարանի բանասիրական բաժանմունքի արեւելեան բաժինը (1950)։ 1954-1959 թուականներուն՝ ՀԽՍՀ ԳԱ պատմութեան  հիմնարկի աւագ գիտաշխատող։ 1959 թուականէն Երեւանի Մեսրոպ Մաշտոցի անուան մատենադարանի միջնադարեան մատենագրութեան եւ դիւանական վաւերագիրներու ուսումնասիրութեան բաժինի վարիչն է։ 1956 թուականէն դասաւանդած է Երեւանի համալսարանէն ներս։ 1962 թուականին ընտրուած է ԽՍՀՄ Գիտութիւններու Ակադեմիայի արեւելեան բնագրագիտութեան կեդրոնական յանձնաժողովի անդամ։ Գիտական ուսումնասիրութիւնները կը վերաբերին 15-18-րդ դարերու Արեւելեան Հայաստանի սոցիալ–տնտեսական եւ քաղաքի պատմութեան, ազատագրական շարժման, հայ–իրանական յարաբերութիւններուն, պատմական աղբիւրագիտութեան։ Հրապարակած է պարսկական, արաբական, թրքական, պատմութեան վաւերագիրներու բնագրեր եւ հայերէն ու ռուսերէն, թարգմանութիւններ («Մատենադարանի պարսկերէն վաւերագրերը», 1956-1959, 1968), Լ․ Ս․ Խաչիկեանի հետ՝ «Յովհաննէս Տէր-Դաւթեան Ջուղայեցու հաշուետոմարը» (1984)։ Մասնակցած է Հայ ժողովուրդի պատմութեան ակադեմական բազմահատորեակի ստեղծման։
Ափոլլօ Թատրոն

Կաղապար:Տեղեկաքարտ թատրոն
«Ափոլլօ» թատրոն (անգլ.՝ Apollo Theater), համերգային դահլիճ Նիւ Եորքի Հարլեմ թաղամասին մէջ, նշանակալի դէր խաղացած է ափրrիկաամերիկեան երաժշտական մշակոյթի զարգացման գործին մէջ եւ ներառուած է պատմական վայրերու ազգային գրանցիչին մէջ։


== Պատմութիւն ==


=== Հիմնադրումը եւ վերելքը ===
Ափոլլօ Հոլը հիմնադրուած է 19-րդ դարու կէսերուն քաղաքական պատերազմի նախկին զօրավար Էտուարտ Ֆերերոյի կողմէն որպէս պարահանդէսային պարերու դահլիճ։ Շէնքի վարձակալութեան աւարտէն ետք՝ 1872-ին, շէնքը վերափոխուեցաւ թատրոնի, սակայն փակուեցաւ 19-րդ դարու վերջը։
1913 կամ 1914-ին կառուցուեցաւ նոր շէնք՝ ճարտարապետ Ճորճ Կեյստերու նախագիծով եւ Նիւ Եորքի առաջին մկրտչական եկեղեցւոյ օրինակով։ Թատրոնը կը ղեկավարէին Ճուլս Հարտիգը եւ Հարրի Սիմոնը, որոնք 30 տարուայ վարձակալութեան իրաւունք ստացան։ 1928-ին թատրոնի ղեկավարութիւնը ստանձնեց Պիլ Մինսկին։ 1932-ին «Ափոլլօ»-ն ձեռք բերաւ Սիդնի Կոէնը, սակայն 1934-ին վաճառեց զայն Ֆրենկ Շիֆմանին եւ Լէօ Բրեչերին, որոնք կրկին բացին թատրոնը 26 Յունուար 1934-ին՝ ներկայացնելով զայն որպէս Հարլեմի լաւագոյն թատրոն։ Կոէնի մահէն ետք «Ափոլլօ»-ն եւ Հարլեմի օբերային թատրոնը միաւորուեցան։Առաջին համաշխարհային պատերազմէն ետք «Հարլեմեան Վերածնունդը» նկատուեցաւ, երբ սկսաւ ԱՄՆ-ի հարաւային նահանգներէն սեւամորթներու վերաբնակեցման ժամանակաշրջանը։ Շիֆմանը եւ Բրեչերը վարձեցին սեւամորթ արուեստագէտներու ոչ միայն այն պատճառով, որ Հարլեմի մէջ այդ աստիճանական վերաբնակեցման արդիւնքին մէջ սեւամորթներու թիւը կը գերակշռէր, այլեւ այն պատճառով, որ սեւամորթ դերասաններու աշխատանքը զգալիօրէն աժան էր, եւ Շիֆմանը կ՛րնար խելամիտ գինով որակեալ ցուցադրութիւն բեմադրել։ Երկար տարիներ շարունակ «Ափոլլօ»-ն Նիւ Եորքի միակ թատրոնն էր, ուր սեւամորթները կ՛ըրնային աշխատանք գտնել իրենց համար։Տարբեր ժամանակաշրջաններու ընթացքին թատրոնին մէջ հանդէս եկած են Էլլա Ֆիցջերալտը, Պիլլի Հոլիդեյը, Ճէյմս Պրաունը, Տայանա Ռոսը, Գլեդիս Նայթը, Պատի Լաբելը, Մարուին Գէյը, Լիւթեր Վանդրոսը, Սթիվի Ուոնդերը, Արետա Ֆրանքլինը, Լորին Հիլը եւ Սարա Վոնը։


=== Անկումը եւ վերականգնումը ===

Թատրոնը անկում ապրեցաւ 1960-1970-ական թուականներուն մինչեւ 1975-ին չվերափոխուեցաւ կինոթատրոնի։«Ափոլլօ» թատրոնը վերածնուեցաւ, երբ 1983-ին Inner City Broadcasting ընկերութիւնը շէնքը գնեց։ Թատրոնը դաշնային եւ պետական կարգավիճակ ստացաւ եւ լիովին վերականգնեցաւ աշխատանքը 1985-ին։ Թատրոնի մեծ բացման ելոյթ ունեցան Hall & Oates երաժշտական երկանուագը, ինչպէս նաեւ The Temptations խումբի մենակատարներ Էտի Կենդրիքսը եւ Ճիմի Ռաֆինը։
1991-ին Նիւ Եորք նահանգը գնեց «Ափոլլօ» թատրոնը։
15 Դեկտեմբեր 2005-ին թատրոնի վերակառուցման առաջին փուլը սկսաւ, որ 65 միլիոն տոլար արժեց։ Վերակառուցման սկիզբը ազդարարող հանդիսաւոր արարողութեան ներկայ էին ԱՄՆ-ի նախագահ Պիլ Քլինթոնը, Նիւ Եորք քաղաքի քաղաքապետ Մայքլ Պլումպերկը եւ Time Warner-ի գլխաւոր տնօրրն Ռիչարտ Պարսոնսը։
2009-էն թատրոնը կը գտնուէր Apollo Theater Foundation Inc. ոչ առեւտրային ընկերութեան ենթակայութեան ներքեւ։
Թատրոնը այցելողներու թիւը տարեկան կը կազմէ 1,3 միլիոն մարդ։
2001-էն սկսած Ամերիկեան ճազի հիմնադրամը ամենամեայ «Մեծ գիշեր Հարլեմում» համերգը կը կատարէ։


== Յղումներ ==
«Ապոլլո» թատրոնի պաշտոնական կայքը
Յովհաննէս Սարգիսեան

Յովհաննէս Յովսէփ Սարգիսեան (ծննդեան մականունը Հաթութեան, (25 Մայիս 1890, Քեսապ - ․․․), այնթապցի ուսուցիչ եւ գրող:


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Քեսապ, 25 Մայիս 1890-ին։ Նախնական ուսումը ստացած է Քեսապի դպրոցին մէջ, ապա մեկնած է Այնթապ, ուր Վարդանեան կրթարանէն ներս միջնակարգ կրթութիւն ստացած է, աշակերտելով Ա. Ն. Նազարի: 1910-ին, մուտք գործած է Տարսոնի Ամերիկեան գոլէճը:
Առաջին Համաշխարհային Պատերազմին պատճառով չորս տարի ընդհատուած է իր ուսումը: Ան եղած է թրքական բանակի զինուոր: Պատերազմի ատեն կորսնցուցած է իր ամբողջ ընտանիքը։
Ան ուսումը շարունակած է Պէյրութի Մերձաւոր Արեւելքի Աստուածաբանական Ճեմարանէն ներս, ուր հետեւած է հոգեբանական, մանկավարժական եւ իմաստասիրական ճիւղերուն:


== Ուսուցչական կեանք ==
Պատերազմի աւարտին, հրաւէր ստացած է ուսուցչութեան պաշտօնով դասաւանդելու գոլէճին մէջ եւ նոյն ատեն ստանալու իր վկայականը 1920-ին:
Ֆրանսացիներու կողմէ Կիլիկիոյ պարպումէն ետք, ան անցած է Իսկենտերոն, ուր տարիներ պաշտօնավարած է Անգլիական բարձրագոյն վարժարանին մէջ։
Յովհաննէս Սարգիսեան կանուխէն զգացած է ուսուցչութեան կոչումը։ Անոր նախասիրած նիւթերը եղած են պատմութիւնը, աշխարհագրութիւնը, ընկերաբանութիւնը եւ մանկավարժութիւնը։
Սարգիսեան քանի մը տարի պաշտօնավարած է Անգլիական եւ ֆրանսական գրաւող բանակներուն մէջ իբրեւ թարգման-քարտուղար։ 


== Գրական վաստակ ==
Երկար տարիներ աշխատակցած է տեղական եւ այլ թերթերու` գրելով ազգային, քաղաքական, պատմական, ընկերային եւ կրօնաբարոյական նիւթեր:


== Աղբիւրներ ==
Պատմութիւն Այնթէպի Հայոց», Բ. Հատոր, Լոս Անճէլըս, Գալիֆորնիա, 1953։
Վերա Յակոբեան

Վերա Յակոբեան (13 Ապրիլ 1928(1928-04-13), Փարաքար, Երևանի գավառ, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Անդրկովկասի ԽՖՍՀ, Խորհրդային Միութիւն - 24 Յուլիս 2017(2017-07-24), Երեւան, Հայաստան), անուանի ասմուքող եւ հաղորդավար: Ան 89 տարեկան էր:


== Կենսագրութիւն եւ գործունէութիւն ==
Յակոբեան ծնած է Փարաքար: 1946-1951 ուսանած է Երեւանի թատերական  հիմնարկի դերասանական բաժանմունքի Արմէն Գուլակեանի արուեստանոցին մէջ: Ուսումնառութեան տարիներուն մասնագիտական դասընթացքներ ստացած է բեմական խօսքի վարպետներ Հրաչուհի Ջինանեանէն եւ Հայկուհի Գարագաշէն: 
1951-ին կը սկսած է աշխատիլ Հայաստանի ռատիոյի եւ հեռատեսիլի պետական խորհուրդի կազմին մէջ: Հաղորդավարական աշխատանքին զուգահեռ զբաղած է ասմունքով: 
Անոր անուան հետ կապուած են հայկական հեռատեսիլէն հեռարձակուած առաջին բանաստեղծութիւնները: Բարեկամութիւն հաստատած է հայ մեծերու՝ Սիլվա Կապուտիկեանի, Յովհաննէս Շիրազի, Պարոյր Սեւակի եւ այլոց հետ, դառնալով անոնց բանաստեղծութիւնները առաջին ներկայացնողը: 
Հայաստանի ազգային ձայնասփիւռը իր երկրորդ տունը եղած է: Իրեն հետ կապուած է «Երեւանն է խօսում» բառակապակցութիւնը:
1980-ականներուն ասմունքած է սփիւռքահայ բանաստեղծ Մուշեղ Իշխանի բանաստեղծութիւնները: 1972-էն Պելլա Դարբինեանի հետ Լիբանան մենահամերգի երթալէ ետք պարբերաբար ելոյթներով հանդէս եկած է  հայաշատ գաղութներու մէջ` տարածելով հայ քնարերգութեան շունչն ու բարձր արուեստը: 
Երեւանի մէջ յետ երկարատեւ հիւանդութեան իր մահկանացուն կնքած է՝ 24 Յուլիս 2017-ին։ 


== Մրցանակներ եւ պարգեւներ ==
1972-ին արժանացած է Հայաստանի վաստակաւոր արուեստագէտի կոչման,
2013-ին, «Հայրենիքի մատուցած ծառայութիւններուն համար» արժանացած է Հայաստանի Հանրապետութեան Առաջին աստիճանի մետալին:


== Արտաքին յղումներ ==
Մահացել է անուանի հաղորդավար, ասմունքող Վերա Յակոբեանը։
ՀԱՅ ԿՆՈՋ ԷՋԸ 19-12-19։
Կարօ Հալապեան

Կարօ Սէմյոնովիչ Հալապեան (կամ՝ Կարո Հալաբյան, ռուս.՝ Каро Семёнович Алабян, 14 (26) Յուլիս 1897, Գանձակ, Ռուսական Կայսրութիւն - 5 Յունուար 1959(1959-01-05), Մոսկուա, Խորհրդային Միութիւն) Սովետացի Հայ ճարտարապետ մըն էր: Սովետական Հայաստանի վաստակաւոր ճարտարապետի տիտղոսը ստացած է 1940 թուականին:
Պիքսէն Լիզարազու

Պիքսէն Լիզարազու (Լիսարասու), (պասք.՝ Bixente Lizarazu [biˈʃente lisaˈrasu], ֆր.՝ Bixente Lizarazu) (9 Դեկտեմբեր 1969, Saint-Jean-de-Luz), ազգութեամբ պասք ֆրանսացի ֆութպոլիստ, եզրային պաշտպան, հանդէս եկած է Պորտօ, Աթլետիկ Պիլպաօ, Պաւարիա, Մարսէյի Օլիմփիք խումբերուն մէջ։ 1998-ի Ֆութպոլի աշխարհի առաջնութեան եւ 2000-ի Եւրոպայի առաջնութեան ախոյեան։ Ան ճանչցուած է իբրեւ ֆութպոլի պատմութեան մէջ լաւագոյն եզրային պաշտպաններէն մէկը։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Պասքերու ֆրանսական երկրամասին մէջ։ Ծնողքը զայն անուանած է Պիշէնտէ (ֆր.՝ Bixente), սակայն տեղի պետական պաշտօնեան կը հրաժարի անոր փաստաթուղթին մէջ գրանցել պասքական անուն, հետեւաբար փոքրիկին տղային կը գրանցեն ֆրանսացիի անունով՝ Վենսան (ֆր.՝ Vincent)։
Հետաքրքրուած է սըրֆինկով, դայուինկով, երաժշտութեամբ։ Սերտ յարաբերութիւններու մէջ եղած է բնապահպանական կազմակերպութեան հետ։ Ֆութպոլային ասպարէզին աւարտէն ետք զբաղած է պրազիլական ջուջուցուով եւ 2009-ին դարձած է իր տարեկիցներու Եւրոպայի ախոյեան։
Կ՛աշխատի ֆրանսական հեռուստատեսութեան մէջ որպէս ֆութպոլի մեկնաբան, միաժամանակ կը վարէ մէկ այլ ֆութպոլային հաղորդում։ Քանի մը անգամ սպառնալիքներ ստացած է պասքեան ձախ ծայրայեղական, ազգայնական անջատողականներու կազմակերպութեան՝ ԷԹԱ-ի կողմէ, որմէ ետք ան կը սկսի օգտուիլ թիկնապահներու ծառայութիւններէն։ Ունի երկու զաւակ, տղան՝ Չիմիստա, եւ աղջիկը՝ Ուխաինա։ Հետագային Լիզարազն բնակութիւն կը հաստատէ Սիպուր քաղաքին մէջ։ Անոր ֆութպոլիստ ընկերներն են Զինետին Զիտանը եւ Քրիստոֆ Տիւկարին։


== Ասպարէզ ==
Ֆրանսայի հաւաքականին հետ իր առաջին խաղը եղած է 14 Նոյեմբեր 1992-ին, Փարիզի մէջ տեղի ունեցած Ֆրանսա- Ֆինլանտա խաղի ժամամակ (2:1)։ Հաւաքականին հետ իր վերջին խաղը եղած է 25 Յունիս 2004-ին՝ Եւրոպայի առաջնութեան մէջ, Յունաստանի դէմ խաղի ժամանակ (0:1)։


== Նուաճումներ ==


=== «Պավարիա» ===
Գերմանիոյ ախոյեան (1999, 2000, 2001, 2003, 2005, 2006)
Գերմանիայի բաժակակիր (1998, 2000, 2003, 2005, 2006)
Ախոյեաններու լիկայի յաղթող (2001)
Միջմայրցամաքային բաժակակիր(2001)
Գերմանական լիկայի բաժակակիր (1999, 2001)Ֆրանսայի հաւաքական

Աշխարհի ախոյեան (1998)
Եւրոպայի ախոյեան(2000)
Կոնֆետերացիաներու բաժակ (2001, 2003)
Վիկտոր Տոլիձէ

Վիկտոր Իսիտորի Տոլիձէ (վրաց.՝ ვიქტორ ისიდორეს ძე დოლიძე, 18 (30) Յուլիս, 1890, Օզուրգեթ, Վրաստան - 24 Մայիս, 1933, Թիֆլիս, Վրացական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), վրացի երգահան։


== Կենսագրութիւն ==
Վիկտոր Տոլիձէ  ծնած է Քութայիսի նահանգի Օզուրգեթ քաղաքին, աղքատ ընտանիքի մը մէջ։ Ուսանած է Թիֆլիսի առեւտրական ուսումնարանին մէջ։
1910-ին գրաւած է մանտոլինահարներու մրցոյթին առաջին դիրքը ։
Ուսումնարանը աւարտելէ ետք, ընդունուած է Քիեւի առեւտրական հիմնարկը, ուր ուսանելու զուգահեռ յաճախած է երաժշտական դպրոց եւ հետեւած՝ ջութակի եւ երգահանի դասարաններու։ 1917-ին աւարտած է ուսումնարանը եւ վերադարձած՝ Վրաստան, ուր սկսած է զբաղիլ երաժշտութեամբ։
Վիկտոր Տոլիձէ գրած է շարք մը օփերաներ, որոնցմէ են՝ վրացական առաջին կատակերգական օփերան՝ «Քեթօ եւ Կոտէ», զորս գրած է 1919-ին, «Աւքսենտի Ցագարելիի Խանումա» կատակերգութեան հիման վրայ։ Մասնագիտական գրականութեան մէջ այդ ստեղծագործութիւնը կը կոչուի «նաեւօպերետ»։
1920-ական թուականներուն վերջը եւ 1930-ական թուականներուն սկիզբը զբաղած է օսեթական երաժշտական բանահիւսութեան նմուշներու հաւաքման ու ձայնագրման աշխատանքներով։ Գրած է նուագախմբային մանրակերտներ («Օսեթական լեզգինկա», «Հրաւէրի պար»՝ «Խոնկա-կաֆթ» եւ այլն)։ 1931-ին սկսած է աշխատիլ «Զամիրա» օփերային վրայ, զորս գրած է օսեթական «Չերմեն» ու «Զամիրա» ազգային բանահիւսութիւններու հիման վրայ (օփերան մնացած է անաւարտ)։
Մահացած է 24 Մայիս 1933-ին Թիֆլիսի մէջ։
Ընկերային Ցանց

Ընկերային ցանց (անգլերէն՝ Social Networking Service, SNS), համացանցային հարթակ, ծառայութիւն կամ կայք, որն նախատեսուած է ընկերային փոխհարաբերութիւններու կառուցման համար։


== Կառուցուածքը ==
Սուորաբար, ընկերային ցանցի օգտատէրը կրնայ նշել իր մասին որոշակի տեղեկութիւն (ծննդեան ամսաթիւը, դպրոցը, սիրած զբաղունքները, գրքերը, ֆիլմերը եւ այլն), որոնց միջոցով ցանցի այլ օգտատէրերը կրնան գտնել իրեն։ Գոյութիւն ունին բաց եւ փակ ընկերային ցանցեր։ Ընկերային ցանցի բնութագրիչ հատկութիւններէն կարելի է նշել «ընկերներու» եւ «խումբերու» համակարգերը։


== Զարգացումը ==
Web 2.0 Արուեստագիտութեան զարգացման զուգընթաց ընկերային ցանցերը դարձան բաւական հանրայայտ։ Օգտատէրը, գրանցուելով ընկերային ցանցին մէջ եւ այնտեղ աւելացնելով գոնէ մէկ ծանօթի, ինքաբերաբար կը դառնայ ծանօթներու հսկայական շղթայի մի մասը։ Այդ շղթան կը կապէ ցանցի բոլոր օգտատէրերուն հետ։ Այսպիսով, օգտատէրը ցանցին վրայ ցանկացած այլ օգտատիրոջ հետ կապուած է միջանկեած ծանօթներով։
Ընկերային ցանցերը համացանցին վրայ իրենց հաղթական քայլերգը սկսած են 1995 թ․։ Այդ ժամանակ հիմնադրուած է ամերիկեան Classmates.com կայքը (Օդնոկլասնիկի կը համարուի այդ կայքի ռուսական տարբերակը)։ Նախագիծը բաւական յաջող էր, եւ հետագայ տարիներու ընթացքին ստեղծուեցան շարք մը այլ նմանատիպ նախագծեր։
Ընկերային ցանցերն ալ աւելի պահանջարկ ունեցան 2003-2004 թուականներուն, երբ ստեղծուեցան LinkedIn, Ֆէյսպուք եւ MySpace ընկերային ցանցերը։ Եւ եթէ LinkedIn ընկերային ցանցը ստեղծուած է գործնական հարաբերութիւններու սահմանման եւ աջակցման համար, ապա MySpace-ն ու Ֆեյսբուքը առաջին հերթին նախատեսուած են սովորական օգտատէրերու համար։


== Ամենամեծ ընկերային ցանցերը ==
Աշխարհի տարբեր երկիրներուն մէջ այս կամ այն ցանցի տարածուածութիւնը տարբեր է։ Այսպէս, MySpace, Ֆէյսպուք, Twitter եւ LinkedIn ցանցերը առաւել տարածուած են Հիւսիսային Ամերիկաի մէջ, Nexopia-ը՝ Կանադայում,, Bebo-ն՝ Մեծ Բրիտանիայում, Ֆէյսպուքն ու dol2day-ը՝ Գերմանիաի մէջ, Tagged-ը, XING-ն ու Skyrock-ը՝ Եւրոպական տարբեր երկրներու մէջ, Public Broadcasting Service-ը, Orkut-ը, Ֆէյսպուքն ու Hi5-ը՝ Հարաւային եւ Կեդրոնական Ամերիկաներուն մէջ (ընկերային ցանցերու պրազիլցի օգտագերերու 55%-ը կը նախընտրէ օգտուիլ Orkut ցանցէն), Friendster-ը, Multiply-ը, Orkut-ը, Renren-ն ու Cyworld-ը՝ Ասիայի (Ֆիլիպիններին, Մալազիաի, Ինտոնեզիաի, եւ Սինկաբորի մէջ)։ Հայաստանի ամենատարածուած ցանցերն են Օդնոկլասնիկին, Ֆէյսպուքն ու VK-ը։
Օգտագործողներու քանակով առաջատար են Ֆէյսպուքը (901 միլիոն օգտատէրեր), Twitter-ը (623 մլն), VK-ը (177 մլն), Օդնոկլասնիկին (140 մլն), Habbo Hotel-ը (243 մլն), Friendster-ը (115 մլն), Tagged.com-ը (100 մլն), MySpace-ը (25,1 մլն).

Անգլալեզու կայքեր
332 (թիւ)

332 (երեք հարիւր երեսուներկու) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 331-ի եւ 333-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 Alt   332  գործադրելիս կը ստացուի L գլխատառը
տարուայ 332րդ օրն է Նոյեմբեր 29-ը (նահանջ տարիներուն՝ Նոյեմբեր 28-ը)
332 Սիրի աստեղնեակի կարգային թիւն է
Հայ մարմնակրթական ընդհանուր միութեան ԱՄՆ-ի Մասնաճիւղեր

Հայ մարմնակրթական ընդհանուր միութեան (ՀՄԸՄ) ԱՄՆ-ի մասնաճիւղեր, 1918 թուականին Կ. Պոլիսի մէջ ծնունդ առած ՀՄԸՄ-ի առաջին մասնաճիււղը ԱՄՆ-ի մէջ հիմնուած է 1921 թուականին, Նիու Եորքի՝՝ Մ. Խուբեսերեանի, Օ. Քեմանճեանի, Հ. Գարապեկեանի նախաձեռնութեամբ։ Նպատակը հայ պատանիներու եւ աղջիկներու ֆիզիքապէս առողջ դաստիարարկութիւն է, անոնց հայրենասիրութեան ոգով տոկորելը։ Կազմակերպութիւն կը ծաւալի մարզական, սկաուատական, ըկերային գործունէութիւն։ 1968 թուականէն սկսած են կազմակերպուիլ Գալիֆոռնեայի մասնաճիւղերը։ Կը գործեն ՀՍԸՄ Գալիֆոռնեայի եւ Արեւելեան Ամերիկայի շրջանային վարչութիւնները։ Կազմակերպուած են միջմասնաճիւղային, համագաղութային ամենամեայ մարզական միջոցառումներ (նաւասարդեան խաղեր), Հայաստանի եւ Գալիֆոռնիայի ՀՄԸՄ մասնաճիւղերու սկաուատական բանակումներ։
Մասնաճիւղեր են գործում Լոս Անճելեսի, Ֆրեզնոյի, Սան Ֆրանջիսքոյի, Փասադենայի, Գլենդելի, Օրինջ Քաունթիայի, Սան Դինգոյի, Սան Ֆեռնանտոյի, Պոսդընի, Նիու Եորքի, Նիու Ջերսիյի, Դետրոյտի, Ֆիլատելֆիայի, Փրովիդենսի, Ուաշինգդոնի, Հարաւային Ֆլորիտայի։ Գրեթէ բոլոր մասնաճիւղերը ունին ֆութպոլի, պասկեդպոլի, վոլեյբոլի, թենիսի, քոնգֆու-կարադէյի, թեթև աթլեդիքայի, դաշտային խաղերու խմբակներ։ Հրատարակած է «Լրատու» (1986, Լոս Անճելըս), «Կոչնակ» (1980-1982, Գլենդել) պարբերականները, «Ասպարեզ» օրաթերթի «Հայասա» հաուելվածը:
Արծուիկ (անձնանուն)

Արծուիկ, հայկական իգական անուն։ Հայկական Արծիւ անուան փաղաքշական ձեւն է։ Յայտնի չէ, թէ որ թուականէն սկսեալ գործածուած անուն է։
1780 թուական

1780 թուական, նահանջ տարի, 18րդ դարու 80րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1780 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1780 մահեր
Սեղէն

Սեղէն, (լատ.՝ Selenium), Se կարգահամարը՝ 34, ատոմական զանգվածը՝ 78.96:


== Պատմություն ==
Սեղէնը 1817-ին յայտնաբերած է Եոնս Եաքոպ Պերզելիւսը (շուէտ.՝ Jöns Jacob Berzelius) Ծծմբական թթուի արտադրութեան թափոններուն մէջ։


=== Անուանում ===
Անուանումը ստացած է Լուսինէն (յուն․՝ σελήνη՝ լուսին)։


== Նշանակութիւնը ==
Սեղէնը կ'օգտագործեն կիսահաղորդչային ուղղիչներ, լուսաելեկտրական սարքեր, ամորֆ սեղէնը՝ ելեկտրալուսանկարչական պատճէնահանող սարքեր պատրաստելու համար։ Սեղէնը կ'օգտագործուի նաեւ կանաչ ապակին գունազրկելու, սուտակապակի ստանալու, պողպատի մեքենայական յատկութիւնները լաւացնելու համար։ Սեղէնը եւ նամանաւանդ անոր միացութիւնները թունաւոր են։ Սնունդի մէջ սեղէնի մեծ պարունակութիւնը (2 մկ/քկ) կը յառաջացնէ սուր եւ տեւական թունաւորում։ Չնայած ատոր, Մարդուն, անասուններուն եւ որոշ բույսերու համար սեղէնը անհրաժեշտ մանրատարր է, կը մեծացնէ աչքի ցանցաթաղանթի լուսազգայնութիւնը, որպէս հակաօքսիտիչ կը ներգործէ ֆերմենթային գործակցութիւններուն վրայ։ Կենդանի հիւսուածքները կը պարունակեն 0,01-1 մկ/քկ սեղէն։


== Բնագիտական Յատկութիւններ ==

Պինդ սեղէնը կը յառաջացնէ բիւրեղական (α, β, γ) եւ անձեւական ձեւափոխութիւններ, որոնք կիսահաղորդիչներ են։ Ամէնէն կայուն է՝ հեքսակոնայի, մուգ մոխրագոյն ձեւափոխութիւնը, հալման ջերմաստիճանը՝ 217 °С, եռմանը՝ 685 °С, խտութիւնը՝ 4807 քկ/մ3։
Լուսազգայուն է, ելեկտրահաղորդականութիւնը (10−2- 10−12 օհմ−1·սմ−1, 20 °С մթութեան մէջ) լուսաւորելիս՝ կ'աճէ մինչեւ 1000 անգամ։
Սովորական պայմաններին սեղէնը քիմիապէս կայուն է՝ թթուածինը, ջուրը, չօքսիտացնող թթուները եւ մյուս քիմիական տարրերը (բացառութեամբ F2) անոր հետ չեն փոխազդեր։ Սեղէնը կը լուծուէ բորակածինի թթուին մէջ, արքայաջուրին մէջ։ Արժէքականութիւնը՝ II, IV եւ VI, միացութիւններուն կը ցուցաբերէ մինչեւ +6 օքսիտացման աստիճաններ: Ոչ մետաղ է։


== Բնութեան մեջ ==
Երկրակեղեւին պարունակութիւնը 5•10−6 % է՝ ըստ զանգուածի (տարածուածութեամբ 68րդ տարրն է)։ Կը յառաջացնէ 38 հազւագիւտ հանդիպող միներալ։ Կ'ուղեկցէ ծծումբին։ Սեղէն կը պարունակեն (6-10−5 %) կաւերը եւ թերթաքարերը։ Կենսոլորտին մէջն արագ տեղաշարժուող տարր մըն է։ Յատկութիւններով կը նմանի ծծումբին։
Սեղէնը երկիրի ընդերքին մէջ կը պարունակուէ մօտ 500 մկ/թ։ Սեղէնի խտացուածութիւնը ծովի ջուրին մէջ 4·10−4 մկ/լ է:


== Ստացում ==
Սեղէնը կը ստանան ծծմբական թթուի, թաղանթանիւթի, թուղթի արտադրութեան թափոններէն եւ պղինձի ելեկտրաժողովման զտամաքրեցման անոտային նստուածքներէն։ Կիսահաղորդչային բնագաւառին օգտագործուող սեղէնը կը մաքրեն վաքուումային թորումով։ Աւելի մաքուր սեղէն կը ստանան սեղէնաջրածնի ջերմային քայքայմամբ։


== Քիմիական Յատկութիւններ ==

Տարրերու պարբերական համակարգի 4-րդ պարբերութեան 6-րդ խումբի քիմիական տարր է:
Սեղէնը p-տարր է, հիիլէի դուրսին ելեկտրոնային թաղանթի կաոուցուածքն է 4s24p4, K,L եւ M թաղանթները լրացուած են։ Աթոմները կը պարունակեն երկուական չզոյգուած ելեկտրոններ։
Բնական սեղէնը բաղկացած է 74Se (0,87%), 76Se (9,02), 77Se (7,58), 78Se (23,52), 80Se (49,82) և 82Se (9,19) կայուն իզոթոփներէ։ Ստացուած են սեղէնի՝ թիւով 16 ռատիոաշխոյժ իզոթոփները, որոնցմէ կարեւոր է 75Se-ը (կիսատրոհման պարբերութիւնը 121 օր է)։