Սիրվարդ Գարամանուկ

Սիրվարդ Գարամանուկ (Սիրվարդ Գալբաքեան Գարամանուկ, 1 Դեկտեմբեր 1912(1912-12-01), Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 19 Հոկտեմբեր 2008(2008-10-19), Պոլիս, Թուրքիա), պոլսահայ յայտնի երաժիշտ, դաշնակի ուսուցչուհի եւ վաստակաշատ երգահան՝ յօրինող: Երաժիշտ Շահան Արծրունիի մօրաքոյրը:


== Կենսագրութիւն ==
Սիրվարդ Գարամանուկ իր ուսումը ստացած էր Տայեան, ապա Եսայեան վարժարաններէն։ Իսկ 1939ին, գերազանց նիշերով շրջանաւարտ եղած էր Պոլսոյ Երաժշտանոցէն։ 96 տարիները բոլորած Սիրվարդ Գարամանուկը Բարսեղ եւ Տիգրանուհի Գալփաքճեաններու հինգերորդ զաւակն էր եւ աշխարհ եկած էր երաժշտական բացառիկ ունակութիւններով:
20 Հոկտեմբեր 2008-ին, առաւօտեան ժամը 10:05ին, Պոլսոյ Ս. Փրկիչ հիւանդանոցին մէջ իր մահկանացուն կնքեց  յետ երկարատեւ հիւանդութեան:


== Գործունէութիւն ==
Սիրվարդ Գարամանուկ մեծ դեր ունեցած է պոլսահայ երաժշտական կեանքի վերջին երեսուն տարիներու պատմութեան մէջ։ Ան հայ գրականութենէն ստեղծեց երգ եւ երաժշտութիւն, երգերու հաւաքածոներ հրատարակեց ու հրամցուց հանրութեան, հետաքրքրուեցաւ մանուկներով եւ անոնց համար գրեց հրաշալի երգեր: Իր գործերը ունէին արդիական շունչ ու բաւական բարդ կառոյց, իսկ իր երգերը մեկնաբանուեցան անուանի եւ կարող երգչուհիներու, ինչպէս նաեւ՝ Հայաստանի արուեստագէտներու կողմէ:


== Երգահան՝ երաժշտական ստեղծագործութիւններ ==


=== Նուագախմբային ===
Ախթամար •  1969
Գարնան առաւօտ • 1969
Երգ Պետրոս Դուրեանի •  1972


=== Մենանուագ ===
Տէ՛ր, ես քեզմէ ուզեցի •  1946
Եարճան •  1946
Նէ •
Ի՞նչ կ՚ըսեն •
Սիրերգ •
Այնքան շատ •
Սիրտ ունենք, սէր չունենք •
Հոգիս •
Երեք կոչերը •
Ինչ անեմ որ հաւատաս •
Նամակ •
Օրօրոցի մօտ •
Սիրտը •
Ես որ մեռնեմ •
Անանուն •
Սիրերգ •
Սէր •
Մի՛մերձենար յիս •
Կոյսը •
Ողջակէզ •
Սաղմոս •
Օրօր •
Երջանկութիւն •
Սպասում •
Սէր անայլայլ •
Բանաստեղծութիւն •
Ներբող Դուրեանի •
Երկնէր երկին եւ երկիր  •
Եկէսցէ •
Ես որ մեռնեմ •
Վերջալոյսին դէմ •
Աշնանային •
Եթէ •
Անտուն գիշերներ •
Օտա՜ր, ամայի՜ •
Կ՚ուզես լինեմ վշտի ցօղեր •
Փափաք •
Ես սիրեցի •
Մայիսեան վարդեր •
Բարի երկինք (երգաշար) •
Սիրել վերջին շունչով •
Ինչ աղուոր է •
Գարուն •
Գարունն եմ ես •
Երեսդ վառի  •
Օրէ օր •
Իրիկունը վերջին •
Ամէն գիշեր •
Խօսք առ բանաստեղծութիւն •
Մայրամուտ •
Հեգնանք •
Սուրբին աղօթքը • '
Անգամ մը միայն •
Մայր •
Սուտ կամ իրաւ •
Մի՛ դպիք •
Վերյիշում •
Կապոյտ ու դալար •
Սպասում •
Խաղը կեանքի •
Սկսիլ •
Քառասմբակ սէրերով • '
Գայլին մահը • '
Հայաստան ասելիս •
Վոգալիզ •
Երազներ իմ կորած •


=== Խմբերգ (աշխարհիկ) ===
Պագնեմ զքո լայն ճակատ •  1956
Գարուն-Պարերգ • 
Հունձք կը ժողվեմ •  1961
Անի • 
Դժար տարի • 1969
Ճան իմ յա՜ր • 
Սի՛րտս երկինք է • 1975
Բինկէօլ • 1975
Արեւի պէս սիրուն • 
Ծամերդ հուսել • 
Ճան իմ եար • 
Արամ Խաչատրեան •
Մի՛երկնչիր, հօտ փոքրիկ • 1989
Սիրոյ աղջիկ • 
Սուրբ Գեղարդ •  1993
Երեսդ վառի • 1997
Սուրբ Մեսրոպ •  2003


=== Խմբերգ (Եկեղեցական) ===
Սուրբ Աստուած •
Ճաշու շարական (ԱՁ, ԲՁ, ԳՁ, ԴՁ, ԱԿ, ԲԿ, ԳԿ, ԴԿ) • 1968
Ի Սբ. կոյսն Հռիփսիմէ •  1973


=== Խմբերգ (այլազան՝ քայլերգներ) ===
Էսաեանի քայլերգ •
Գարակէօզեանի քայլերգ • 
Կոմիտասի քայլերգ • 
Է.Ս.Մ. 25-ամեակի քայլերգ • 
Դպրեվանքի քայլերգ •  1987
Ձօն՝ Դպրոցասէրցի մանուկներուն •  1994
Վիէննայի քայլերգ •  1995
Զուարթնոցի քայլերգ •  1996
Թարգմանչաց վարժարանի քայլերգ •  2006
Ձօներգ՝ Հայկ եւ Անժէլ Արսլանեաններուն • 2007
Ազգային հիւանդանոցի քայլերգ •  2007
Սուրբ Յակոբ հիւանդանոցի քայլերգ •  2008


=== Մանուկներու Օփերէթ ===
Վաղուան արուեստագէտները • Vaghvan arvesdakednerı • (Tomorrow's Artists), 1949


=== Մանուկներու երգեր ===
88 մանուկներու երգեր (1988-1992)


=== Նուագարանային ===
Petite suite en do, pn, 1940
Largo maestoso, pn, 1940
La Tonkinoise, pn, 1941
Histoire bizarre, pn, 1941
Pastorale, pn, 1942
Trois mignons, pn, 1942
Երիտասարդութիւն, հասունութիւն, ծերութիւն (Youth, Maturity, Old Age), pn, 1943
Admiration, pn, 1944
Caprice orientale, pn, 1945
Պարերգ (Dance-song), pn, 1946
Կոյսի հոգի • Guysi hoki, st.qrt, 1973


== Աղբիւրներ ==
Սիրվարդ Գարամանուկ՝ Ոչ Եւս Է
երաժշտագէտ Արաքսի Սարեյանի ուսումնասիրութիւնը նուիրուած պոլսահայ  երգահան Սիրվարդ Գարամանուկի կեանքին ու գործին:
Սիրվարդ Գարամանուկ, «Գարուն», «Իմ լեզուն»
http://sionj.asj-oa.am/12224/1/366-377.pdf, ԸՆԿՈՒՅԶՆԵՐԸ
«ԸՆԿՈՒՅԶՆԵՐԸ»՝ ՍԻՐՎԱՐԴ ԳԱՐԱՄԱՆՈՒԿ 
Sirvart Karamanuk's Armeniapedia entry
«ՍԻՐՎԱՐԴ ԳԱՐԱՄԱՆՈՒԿ (1912 - 2008)». Գրիգոր Ալոզեան. Հայրենիք. Դեկտեմբեր 2, 2017, էջ 12
http://sionj.asj-oa.am/12224/1/366-377.pdf Ի մօտոյ Ճանչնանք պոլսահայ տաղանդաւոր երգահան եւ դաշնակահար Սիրվարդ Գարամանուկը
Սիրվարդ Գարամանուկի հետ հարցազրոյց՝ Դոկտոր Գէորգ Բաղդիշեան - Ա մաս 1
Սիրվարդ Գարամանուկի հետ հարցազրոյց՝ Դոկտոր Գէորգ Բաղդիշեան - Բ մաս 2
Սիրվարդ Գարամանուկի հետ հարցազրոյց՝ Դոկտոր Գէորգ Բաղդիշեան - Գ մաս 3
Սիրվարդ Գարամանուկի հետ հարցազրոյց՝ Դոկտոր Գէորգ Բաղդիշեան - Դ մաս 4