armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Պոնիֆաչօ նեղուց

Պոնիֆաչօ նեղուց (ֆր.՝ Bouches de Bonifacio, իտալերեն՝ Bocche di Bonifacio,  քորսիքերէն՝ Bucchi di Bunifaziu, սարտիներէն՝ Buccas de Bonifatziu)․ Միջերկրական ծովուն կեդրոնը կը գտնուի, Քորսիքա (հիւսիսը) եւ Սարտինիա (հարաւը) կղզիներուն միջեւ եւ արեւելքէն Թիրենեան ծովը կը միացնէ Միջերկրական ծովուն արեւմտեան մասին։ Տխրահռչակ նեղուց մըն է նաւաստիներուն համար իր օդին, ջուրի հոսանքին, խրուտներուն եւ ուրիշ արգելքներուն համար։


== Հակրիճ տեղեկութիւններ ==

Երկարութիւնը մօտաւորապէս 19 քմ է, լայնութիւնը կը տարբերի ՝11–16 քմ, իսկ խորութիւնը իր ամենանեղ մասին 100 մեթր չանցնիր։ 
Անունը առած է Քորսիքայի հարաւի ծայրամասին գտնուող Պոնիֆաչօ քաղաքէն։


== Նաւաբեկում ==
Պատմութեան մէջ ամենածանօթ նաւաբեկումը որ նեղուցին մէջ տեղի ունեցած է ֆրանսական Սեմիլանթ զինուորական նաւունն է, որ պատահեցաւ 15 Փետրուար 1855-ին։ Նաւը Խրիմի պատերազմին համար զինուորներ կը փոխադրէր։ Ֆրասանի Թուլոն նաւահանգիստէն ճամբայ ելած էր եւ կ՛ ուղղուէր դէպի Սեւ ծով։ Սոսկալի փոթորիկ մը զայն նեղուցին մէջ Լավեծի կղզիակներուն խարակներուն կը զարնէ։ Նաւը վայրկեաններու մէջ կ՛ընկղմի․ 750 զինուորներէն ոեւէ մէկը չի փրկուիր։ 
Յաջորդող նաւաբեկումները եւ մանաւանդ 1993-ին հսկայ հեղուկանաւի մը կործանումին հետեւանքով, «վտանգաւոր ապրանքներ» փոխադրող ֆրանսական եւ իտալական դրօշակ կրող նաւերուն համար արգիլուեցաւ նեղուցէն անցնիլը։ Սակայն, ուրիշ դրօշակներ կրող եւ «վտանգաւոր ապրանքներ» փոխադրող նաւեր այլեւս կը խուսափին նեղուցէն անցիլ։ 


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
  


== Արտաքին յղումներ ==
Ֆրանսաիտալական նաւային սահմնաններու համաձայնութիւն(անգլերէն)
194 (թիւ)

194 (հարյուր իննսունչորս)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 193-ի եւ 195-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
 A001358  վաթսուներկուերորդ կիսապարզ թիւն է
երկու քառակուսիներու գումար է՝ 194=132+52
կիրառութիւններ
194 Պրոկնէ աստեղնեակի կարգային թիւն է
 Alt + 194 -ի գործադրումով կը ստացուի ┬ նշանը
Տարուայ 194րդ օրն է Յուլիս 13-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յուլիս 12-ը)
Նոյան տապան (թերթ)

Նոյան տապան (թերթ), տասներկու երկիրներուն մէջ տարածուող հայկական սփիւռքի տեղեկատուական-վերլուծական միջազգային թերթ։


== Պատմութիւն ==
Թերթի առաջին համարը լոյս տեսաւ 1997 թուականի Օգոստոսին։ Թերթի հիմնադիրն է «Նոյան Տապան Մեդիա» ՍՊԸ-ն՝ ի դէմս անոր տնօրէն Գրիգորի Անիսոնեանի, որ դարձաւ թերթի գլխաւոր խմբագիրը։
Հիմնադրման պահէն սկսած՝ «Նոյան տապան» թերթը սկսաւ արտացոլել ԱՊՀ երկիրներու եւ հեռաւոր արտասահմանեան հայկական սփիւռքի կեանքը։ Հրատարակութեան գլխաւոր խնդիրն է Հայաստանի սահմաններէն դուրս բնակուող հայրենակիցներուն ծանօթացնել հայրենիքի քաղաքական, տնտեսական եւ մշակութային կեանքին։ Իր հերթին թերթը յայտնի կը դառնայ ոչ միայն հայ, այլեւ ցանկացած ռուսալեզու՝ ուկրանացի, պելառուս, մոլտովացի, վրացի, ռուս եւ ատրպեճանցի ընթերցողներու շրջանին մէջ։
Հանրամատչելի բաժիններն են՝ «Հայրենակիցներ», «Ամբիոն», «Նորագոյն պատմութիւն», «Սփիւռք», «Եկեղեցի», «Լուրեր Թբիլիսիից», «Լուրեր Բաքուից», «Յիշողութիւն», « ԱՊՀ-ի լուրեր», «Մեծ հայեր» եւ նոր բաժինները՝ «Գործարարները սփիւռքում» եւ «Հայկական սփիւռքն այսօր»։


=== Տպաքանակ եւ տարածում ===
Թերթը կը թողարկուի ինչպէս տպագիր, այդպէս ալ ելեկտրոնային տարբերակով։ Թերթի ծաւալը 12-18 էջ է, թողարկման յաճախականութիւնը՝ ամիսը մէկ անգամ, ձեւաչափը՝ A2, տպաքանակը՝ 104 500 օրինակ։ Մոսկուայի մէջ տարածուող տպաքանակը 65 000 օրինակ է։
«Նոյան տապան» թերթը կը տարածուի 12 երկրներու 85 քաղաքներուն մէջ։ Յոդուածներու հեղինակները քաղաքագէտներ են, դիւանագէտներ եւ մշակութային գործիչներ։


== Մրցանակներ ==
Թերթը եւ անոր անձնակազմը ունին շարք մը պարգեւներ։ Լրագրող եւ թերթի գլխաւոր խմբագիր Գրիգոր Անիսոնեանը հայկական ԶԼՄ-ներու զարգացման մէջ նշանակալի ներդրում ունենալու համար արժանացած է «Կարօտ-2009» մրցանակին։
19 Սեպտեմբեր 2007-ին «Ararat Park Hyatt» հիւրանոցին մէջ թերթի առաջին համարի հրատարակման տասնամեակի առթիւ բարեգործական «Ազգային փառք:Հայրենիք» հիմնադրամի նախագահ Լեւոն Կարագոզեանը եւ հիմնադրամի դափնեկիրներէն մէկը՝ Վիկտոր Իլիւխինը, գլխաւոր խմբագրին յանձնեցին «Փառքի սուտակէ խաչ»` «ռուս-հայկական հասարակական եւ մշակութային կապերու զարգացման գործին մէջ ունեցած ներդրման համար»։


== Յղումներ ==
Պաշտօնական կայք(ռուս.)
Աթէնքի Երկաթուղային Թանգարան

Աթէնքի երկաթուղային թանգարան, (յուն․՝ Σιδηροδρομικό Μουσείο (Αθήνα)), հիմնադրուած է հելլենական երկաթուղային կազմակերպութեան կողմէ, 1977-ին։ Թանգարանի հինգ սրահներուն մէջ ներկայացուած են Յունաստանի երկաթուղային երթեւեկութեան պատմութեանն առնչուող առարկաններ։


== Պատկերասրահ ==

		


== Արտաքին յղումներ ==
Museum web page
Պենի Սուէյֆ

Պենի Սուէյֆ (արաբերէն՝ بني سويف‎), քաղաք՝ Եգիպտոսի մէջ，որ Պենի Սուէյֆ նահանգի վարչական կեդրոնն է։ Պենի Սուէյֆը գիւղատնտեսական խոշոր կեդրոն է։ Միջնադարէն սկսեալ，ան յայտնի է բամպակի վերամշակմամբ եւ գորգագործութեամբ։ Մօտակայ բլուրներէն կ՛արտահանուի ալեպասթր։ Ան կը գտնուի Եգիպտոսի մայրաքաղաք՝ Գահիրէէն 115 ք.մ. դէպի հարաւ։ Քաղաքէն ոչ շատ հեռու կը գտնուին՝ Մետումի բուրգը եւ Ֆայյումի ովասիսը։ Պենի Սուէյֆի մէջ կը գտնուի նոյնանուն համալսարանը եւ «Ալ-Նահտա» մասնաւոր համալսարանը։


== Յայտնի անձեր ==
Պերլենթի Ապտուլ Համիտ - դերասանուհի
Ահմէտ Համրուշ - քաղաքական գործիչ， պատմաբան， գրող
Մուհամմատ Օսման Ալ-Ճալալ - եգիպտացի գրող եւ թարգմանիչ


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Արտաքին յղումներ ==
Falling Rain Genomics, Inc. — Bani Suwayf, Egypt
Գերմանական Շուկայ (Մոսկուա)

55.771958°N 37.683089°E﻿ / 55.771958; 37.683089

Գերմանական շուկայ (ռուս.՝ Немецкий рынок), նախկին շուկայ Մոսկուայի մէջ, Գերմանական գիւղարուարձանին մէջ: Այն տեղակայուած է ներկայիս Ֆրիտրիք Էնկելսի, Լատոժսքայա փողոցներու եւ Վոլքովսքի նրբանցքի միջեւ: Մինչեւ 20-րդ դարու կէսերը, կը շարունակէր գործել պատմական վայրին մէջ, որմէ ետք կը տեղափոխուի Պաումանեան փողոց եւ կը կոչուի Պաումանեան (Պասմանեան) շուկայ: Մասնակիօրէն պահպանուած Գերմանական շուկայի պատմական շինութիւնը ճանչցուած է մշակութային ժառանգութեան կեդրոն:


== Պատմութիւն ==
Շուկան կազմաւորուած է Գերմանական գիւղարուարձանին մէջ: 1792-ին քաղաքային իշխանութիւններու կողմէ կը յատակագծուի շուկայիի տարածքը, Ֆրիտրիք Էնգելսի (նախապէս` Իրինեան փողոց), Լատոժսքի փողոցներու եւ Վոլքովեան նրբանցքի (նախապէս Իրինեան պողոտայ) միչեւ ինկած եռանկիւնը: 1812-ի հրդեհի ժամանակ շուկան ամբողջովին կ՛աւերուի, բայց շուտով կը սկսի անոր վերակառուցումը: Այստեղ կը բնակէին մոսկովեան առեւտրականները եւ ազնուականները:

Եզրերու տուները եւ ներքին առեւտրական տարածքը շուկային եռանկիւնի տեսք կու տային: Առեւտրական կեդրոնները տեղակայուած էին շուկայի հարակից փողոցներուն մէջ: 19-րդ դարու վերջին Գերմանական շուկային մէջ կարելի էր գնել խոտ, վառելափայտ, կաթ, կաթնաշոռ, հաց, երշիկ եւ բանջարեղէն: Գարնանը շուկային մէջ կը վաճառուէր գերմանացիներու կողմէն սիրուած ձնեբեկը: Մոսկուացիներու յիշողութիւններու համաձայն կաթը Գերմանական շուկային մէջ կը վաճառուէր Ճենապակէ շիշերով, որոնց վրայ ֆիրմայի անուանումը նշուած էր ոսկիէ կամ կոպալտէ տառերով:
Գերմանական շուկային մէջ տեղակայուած էին կրպակներ, պանդոկներ, իջեւանատուներ, կը գործէր գէրմանական ժողովրդական տունը: Գերմանական շուկայի շինութիւնները կ՛առանձնանան իրենց իւրայատուկ ձեւաւորմամբ: Շատ կրպակներու եւ խանութներու պատուհանները ունէին մեծ ծածկոցափեղկեր, իսկ պատերը երեսապատուած էին գերմանական սպիտակ խեցեգործական սալիկներով:


== Պահպանուած շինութիւններ ==
Գերմանական շուկայի համալիրը կը համարուի 19-րդ դարու առեւտրական շինութիւններուն բնորոշ օրինակ: Շենքերը ունին դասական ոճի յստակ գեղազարդումներ:
Գերմանական շուկայի պահպանուած ամենահին շինութիւնը կը համարուի Յակովլեւներու բնակելի տունը իր կրպակներով, որ կառուցուած է 1825-ին (Ֆրիտրիք Էնգէլսի փողոց, տուն 23, շարք 1): 1914-ին անոր կից կառուցուեցաւ բնակելի կողաշէնք: Տունը երկյարկանի է եւ ունի կամարաձեւ մուտք դէպի բակ:
Քալինինի բնակելի տունը իր կրպակներով կառուցուած է 1900-ականներուն, 19-րդ դարու շինութեան հիմքի վրայ (Ֆրիտրիք Էնգէլսի փողոց տուն 6, 1-ին շարք ): Քարէ շէնքը ունի երկու յարկ եւ նկուղ: Առաջին յարկը երեսապատուած է խեցեգործական սալիկներով, երկրորդ յարկը սուաղուած է եւ ձեւաւորուած ընտրողական ոգիով:
Առեւտրական կրպակներու շինութիւնը (Ֆրիտրիք Էնկէլսի փողոց տուն 25, 3-րդ շարք) կառուցուած է 1863-ին: Տունը սկիզբը մէկ յարկանի էր, ունէր մեծ կամարաձեւ պատուհաններ եւ կամարային անցում: Ճակատային մասը զարդարուած է ուշ դասականութեան ոճով: Յետագայինմ ցուցափեղկերու մէկ մասը փակուեցան, անցումային կամարի փոխարէն կառուցուեցաւ մուտք, իսկ 20-րդ դարուն տունը բաժնուեցաւ երկու յարկի:


== Պատկերասրահ ==
Հայկ Ղազարեան

Հայկ Ղազարեան (կամ՝ Ղազարյան, 23 Օգոստոս, 1930 — 19 Օգոստոս, 2014) հայ հնագէտ, պատմաբան եւ համալսարանի դասախօս: Ան Նոպէլեան Մրցանակի անուանադրուած է 2007 թոականնին իր ակադեմական «Հայ ժողովրդի ցեղասպանութիւնը Օսմանեան կայսրութիւնում 1890–1922 թթ.» (2004) գիրքին համար, որ ունի երկու հատոր. թարգմանուած է Ռուսերէնի, Թրքերէնի, ինչպէս նաեւ այլ Եւրոպական լեզուներու: Ղազարեան մահացաւ 2014 թուականի Օգոստոսին:


== Երկեր ==
«Հայ ժողովրդի ցեղասպանությունը Օսմանյան կայսրությունում 1890–1922 թթ.», հատ. առաջին, Երեւան, 2004, 2-րդ հրատ., 2007, 787 էջ։
«Հայ ժողովրդի ցեղասպանությունը Օսմանյան կայսրությունում 1890–1922 թթ.», հատ. երկրորդ, Երեւան, 2004, 2-րդ հրատ., 2007:
«Սեւրի պայմանագիրը եւ Միացյալ անկախ Հայաստանի հռչակումը», Երեւան, 2012։
«Վուդրո Վիլսոնի իրավարար վճիռը Հայաստան – Թուրքիա սահմանաբաժանման վերաբերյալ», Երեւան, 2012։


== Արտաքին յղումներ ==
Հայկ Ղազարեանի էջը Hayazg.ru կայքէջին վրայ (ռուս.)
Մոսկուայի Գեղարուեստական Ակադեմական Թատրոն

Մոսկուայի Գեղարուեստական Ակադեմական թատրոնը թատերական թատրոն է, որ ստեղծուած է 1898-ին Կ. Ստանիսլավսկիի եւ Վլ.Ի.Նեմիրովիչ-Դանչենկոյի կողմէն։
Սկզբնականին անուանուած է իբրեւ Գեղարուեստական Հանրային թատրոն։ 1901-էն սկսեալ՝ Մոսկուայի Գեղարուեստական թատրոն, 1919-էն` Մոսկուայի Գեղարուեստական Ակադեմական թատրոն, 1932-էն` Մ.Կորքի անուան ԽՍՀՄ Մոսկուայի Գեղարուեստական Ակադեմական թատրոն։
1987-էն սկսեալ բաժանուեցաւ 2 թատրոնի, որոնք անուանուեցան Մ. Կորքիի անուան Մոսկուայի Գեղարուեստական Ակադեմական թատրոն եւ Ա. Պ. Չեխովի անուան Մոսկուայի Գեղարուեստական Ակադեմական թատրոն։
2004-ին Չեխովի անուան Մոսկուայի Գեղարուեստական Ակադեմական թատրոնը իր անուանումէն հանեց «ակադեմական» բառը եւ հիմա յայտնի է իբրեւ Չեխովի անուան Մոսկուայի Գեղարուեստական թատրոն։


== Ստեղծման պատմութիւն ==
Գեղարուեստական թատրոնի սկիզբը 1897 թուականը կը համարուի, «Սլաւոնական շուկայ» ճաշարանին մէջ Ստանիսլավսկի եւ Դանչենկոյի հանդիպումը։ Հանդիպման ընթացքին կազմուեցաւ նոր թատրոնի ծրագիրը, որ իր բնոյթով նորարարական էր։ «Մենք բողոքեցինք,- ըսած է Ստանիսլավսկին,- հին խաղաոճի դէմ...եւ՛ դերասանական խաղին, եւ՛ բեմանկարչութեան, եւ՛ բեմադրութեան,եւ ընդհանրապէս այն ժամանակուան թատրոնի կառոյցին։
Թատրոնի «հանրայնութիւնը» առաջին հերթին, թատրոնի տոմսերու ցած գիները կը նշանակէր, որուն համար Մոսկուայի Պետական Դումային դիմեցին։
Աբրահամ Սէքլէմեան

Աբրահամ Սէքլէմեան (1864, Մուսա Լեռ (Պիթիաս գիւղ) - 1920, Ֆրեզնօ), կը նկատուի Մուսա Լերան ժողովուրդի առաջին մտաւորականն ու հրապարագիրը: 


== Կենսագրութիւն եւ գործունէութիւն ==
Ծնած է Մուսա Լերան Պիթիաս գիւղը եւ յաճախած գիւղի ծխական դպրոցը: Փոքր տարիքէն աչքի զարկած է իր արտակարգ ուշիմութեամբ եւ աշխատասիրութեամբ: Տիրապետած է անգլերէն լեզուին: Ուսուցիչ եղած է Կարինի մէջ ուր ձերբակալուած է իբրեւ յեղափոխական: 
Բանտէն ազատ արձակուած է եւ Պոլսոյ մէջ լոյս ընծայած իր երկու հատորները՝ «Մարդ Ըլլալու Միջոցը» եւ «Ճշմարիտ Կինը»:
Մեկնած է Ամերիկա, ուր 1898-ին լոյս տեսած է իր անգլերէն լեզուով հատորը՝ «Կոլտըն Մէյտըն» խորագրով: 
1908-ին, Ֆրեզնօ քաղաքին մէջ, քանի մը դաշնակցական ընկերներու օժանդակութեամբ, հիմը դրած է «Ասպարէզ» թերթին 1908 թուականին՝ վարելով անոր խմբագրապետի պաշտօնը երկար տարիներ:
Մահացած է Ամերիկա, 1920-ին։
Ճo Պայտըն

Ճոզըֆ Ռոպինէթ Պայտըն (անգլ.՝ Joseph Robinette Biden Jr., BY-dən; ծնած 20 Նոյեմբեր, 1942) Ամերիկացի քաղաքական գործիչ մըն է, որ ծառայած է իբր Ամերիկայի Միացեալ Նահանցներու 47րդ Փոխ Նախագահի պաշտօնը Պարաք Օպամայի նախագահութեան օրերուն, 2009 թուականէն 2017 թուական: Մաս կը կազմէ Դեմոկրադական Կուսակցութեան, ներկայացուցած է Տէլըուէր նահանգը ԱՄՆի Ծերակոյտին մէջ 1973 թուականէն 2009 թուական: Ան ընտրուած է Դեմոկրադական կուսակցութեան նախագահական մրցումի ներկայացուցիչ 2020 թուականի ԱՄՆ նախագահական ընտրութիւններուն, մրցելով Տանըլտ Թրամփի դէմ:

Մեծցած է Սքրանթըն, Փէնսիլվէնիա եւ Նիւ Քասըլ Քաունթի, Տէլըուէր, Պայտըն ուսանած է University of Delaware եւ Syracuse University համալսարաններէն ներս, աւարտելով ուսումը1968 թուականին: Ընտրուած է իբր Նիւ Քասըլ Քաունթիի քաղաքապետ 1970 թուականին, եւ դարձած է ԱՄՆի 6րդ ամէնէն երիտասարդ զերակուսականը երբ ընտրուած է ԱՄՆի Ծերակոյտին մէջ Տէլըուէր նահանգը ներկայացնելու համար 1972 թուականին:  Պայտընը ԱՄՆի Ծերակոյտի Արտագին Գործոց Խմբակին մաս կազմած է երկար տարիներ, եւ յետեւաբար դարձած է խմբակին ատենապետը: 1991 թուականի Ծոցի Պատերազմին դէմ արտայատուած է, բայց քաջալերած է ՆԱԹՕ-ի լայնածաւալման գաղափարը Արեւելեան Եւրոպայի մէջ, միջամտելով Եուկոսլավի Պատերազմներուն, 1990ականներուն: Քաջալերած է Իրաքի Պատերազմի համաձայնագիրը 2002 թուականին, բայց դէմ արտայայտուած է 2007 թուականին ԱՄՆ զինուորներու ներկայութեան աճին:
Դպրոց

Դպրոց, կառոյց, որ նախատեսուած է ուսուցիչներու ուղղորդմամբ ուսանողներու կամ աշակերտներու ուսուցման համար։ Շատ երկիրներ պարտադիր պետական կրթութեան համակարգեր ունին։ Այդ համակարգերու մէջ, աշակերտներու ուսուցումը կը կատարուի հետեւեայ շարքով՝ սկզբնական դպրոցէ փոքր երեխաներու համար, այնուհետեւ միջին դպրոց, սկզբնական դպրոցն աւարտած տաս տարեկաններու համար։ Կառոյցը, ուր բարձրագոյն կրթութիւն կը ստանան, սովորաբար կ՛անուանենէ համալսարան գոլէճ կամ համալսարան։
Գրիգոր Սամուէլեան

Գրիգոր Կարապէտի Սամուէլեան (8 մարտ, 1915, Որդուարի շրջան - 4 Դեկտեմբեր, 2005, Երեւան), լեզուաբան։ Բանասիրական գիտութիւններու մասնագէտ (1985), դասախօս (1987)։ ԽՍՀՄ բարձրագոյն դպրոցի (1985) եւ ՀՀ կրթութեան վաստակաւոր գործիչ (1990)։


== Կենսագրութիւն ==
1940-ին աւարտած է Տուերի (Ռուսաստան) մանկավարժական հիմնարկը։ 1948-1965-ններուն՝ Երեւանի հեռակայ մանկավարժական հիմնարկի ռուսաց լեզուի, 1965-1985-ններուն՝ ԵՌՕԼՄԻ ռուսաց լեզուի տեսութեան եւ պատմութեան ամպիոններու վարիչ։


== Գործունէութիւն ==
Աշխատութիւնները կը վերաբերին ռուսերէն լեզուի տեսական խնդիրներուն («Ոուսաց գրական լեզուն եւ անոր ոճերը», 1957, «Բառը Գորկու մօտ», 1975, «Նիւթեր բնագրի ոճաբանական եւ լեզուաբանական վերլուծութեան դասընթացներու համար», 1987, «Գեղարուեստական բնագրի լեզուաբանական վերլուծութիւն», 1989, բոլորը՝ ռուսերէն)։ Հեղինակ է ռուսերէն լեզուի ուսուցման համալսարանի դասագիրքերու։


== Արտաքին յղումներ ==
ՀՀԻ, Հայոց լեզու և գրականություն համացանցային նախագիծ, Սամվելյան Գրիգոր
Վլատիմիր Թրեչիքոֆ

Վլատիմիր Թրեչիքոֆ (ռուս.՝ Владимир Григорьевич Третчиков, 26 Դեկտեմբեր 1913, Փեթրոփաւլովսք (Ռուսիոյ կայսրութիւն), ներկայիս Փեթրոփաւլ (Ղազախստանի մէջ) – 26 Օգոստոս 2006, Քեփ Թաուն, Հարաւային Ափրիկէ), ան միշտ եղած է յաջող գեղանկարիչ, յայտնի է իր «Չինացի Աղջիկը» դիմանկարը, ար յաճախ ճանչցուած է նաեւ «Տը Կրին Լէյտի» («Կանաչ տիկինը») անունով, այն քսաներորդ դարու ամենաբարձր գինով վաճառուած նկարներէն մէկն է:
Թրեչիքոֆ ինքնաշխատութեամբ տիրապետած է գեղանկարչական արուեստին, ան նկարած է իսկական կերպարներ, դիմանկարներ, անկենդան բնութիւն, անասուններ, առարկաներ զորս ներշնչած են զինք՝ Չինաստան, Սինկափուր, Ինտոնեզիա եւ ապա Հարաւային Ափրիկէ ապրած ընթացքին։
Վլատիմիր աշխատանքները սիրուած են հասարակութեան լայն խաւի կողմէ, սակայն յաճախ նաեւ գործերը՝ արուեստի քննադատներու կողմէ, դիտուած է իբրեւ կոպիտ արուեստ, հակառակ այս բոլորին, անոր կտաւներուն կրկնօրինակները մեծ թիւով վաճառուած են աշխարհի տարածքին։
Թրեչիքոֆ իր աշխատանքներուն մէջ օգտագործած է իւղաներկ, ջրաներկ, թանաք։ Ըստ անոր կենսագիր Պորիս Կորելիքին, գրելով՝ անհաւատալի Թրեչիքոֆ, արտատպումները այնքան ժողովրդականութիւն շահած են, որ տարաձայնուած է, թէ Թրեչիքոֆ աշխարհի ամենահարուստ նկարիրը կը համարուի՝ Փիքասոյէն ետք։


== Գիրքեր ==
1973 թուականին, Թրեչիքոֆ կը հրատարակէ իր ինքնակենսագրութիւնը, «Pigeon's Luck», Էնթընի Հոքքինկ, ան նկարագրած է իր ունեցած պատերազմական փորձը. գիրքը անոր կողմէ մանրակրկիտ հետազօտութիւն է, որ կը կապէ աւելի քան 21 երկրներու մէջ ապրող մարդոց։
2013 թուականին, արուեստագէտին առաջին ամբողջական կենսագրութիւնը՝ «Incredible Tretchikoff»ը, գրուած է Պորիս Կորելիքի կողմէ, լոյս տեսած է Լոնտոնի մէջ «Art / Books» եւ Քէյփ թաունի մէջ՝ Թեֆըլպըրկի կողմէ:
Վեր. Փոլ Հայտոսթեան

Վեր. տոքթոր Փոլ Հայտոսթեան, նախագահ Պէյրութի Հայկազեան համալսարանի: Աստուածաբանութեան մագիստրոսը կը ստանայ Մերձաւոր Արեւելքի Աստուածաբանական ճեմարանէն: Ամերիկա՝ Նիւ Ճըրզի նահանգի Փրինսթընի առաջատար ճեմարանին մէջ երկրորդ մագիստրոսականը:


== Կենսագրութիւն ==
Վեր. տոքթոր Փոլ Հայտոսթեան ծնած է Պէյրութ, Լիբանան: Հայրը Նոր Մարաշի երկրորդական վարժարանի տնօրէնն էր եւ եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւը: 1966-ին կը փոխադրուին Թրիփոլի, որովհետեւ հայրը նշանակուած էր Մինա շրջանի հոգեւոր հովիւը եւ դպրոցին տնօրէնը: Վեր. Փոլ Հայտոսթեան մանկութիւնը անցուց Մինայի Հայ Աւետարանական եկեղեցի-դպրոց համալիրին մէջ, ուր էր նաեւ երիցատունը:
Միջնակարգ ուսման համար յաճախեց Թրիփոլիի Ամերիկեան աւետարանական դպրոցը: Երբ 9-րդ դասարան կը հասնի, քրոջ հետ միասին կը յաճախեն Էշրէֆիէի Կեդրոնական Բարձրագոյն Վարժարանը, եւ միաժամանակ եկեղեցւոյ, պատանեացի, Ջանիցի մէջ աշխուժ անդամներ էին:
Հետագային, Հայկազեան համալսարանի մէջ կ'ընտրէ հոգեբանութեան ճիւղը, որովհետեւ կ՛ուզէր Աստուածաբանութիւն ուսանիլ: Մինչ այդ, որ տակաւին Աստուածաբանութեան չհասած, արդէն իրենց կը տրուի դաշտի ծառայութիւն, որ կը նշանակէ փոքրերու եւ երիտասարդներու հետ աշխատիլ, եկեղեցւոյ մէջ ծառայել, համագումարներու մասնակցիլ, թափուր եւ հեռու եկեղեցիներու մէջ, ուր հոգեւոր հովիւ չկայ, երթալ եւ Կիրակի մը քարոզել:
1984-ին կ'աւարտէ Հայկազեան համալսարանը, իսկ Աստուածաբանութեան մագիստրոսը կը ստանայ Մերձաւոր Արեւելքի Աստուածաբանական ճեմարանէն, 1987-ին: Որմէ ետք կը մեկնի Ամերիկա՝ Նիւ Ճըրզի նահանգի Փրինսթընի առաջատար ճեմարանին մէջ երկրորդ մագիստրոսական ընելու եւ աւելի հմտանալու հովուական աստուածաբանութեան մէջ:
Հինգ տարի Նիւ Եորքի Հայ Աւետարանական եկեղեցւոյ մէջ ամիսը երկու Կիրակի հայերէն կը քարոզէ: Մինչ այդ ամառները Ջանիցի համագումարներու համար Պէյրութ կու գար, եւ այդ միջոցին էր, որ 1990-ին, ընտանիք կը կազմէ: Իր տիկինը Հայկազեան կ՛ուսանէր եւ նաեւ՝ Աստուածաբանականի ուսանող էր։  Միասին ԱՄՆ կը մեկնին, եւ տիկինն ալ մասնակի կերպով ուսում կ'առնէ եւ մասնակի կ'աշխատի, իսկ Վեր. Փոլ Հայտոսթեան կ'ամբողջացնէ տոքթորականը եւ կը դասաւանդէ որպէս դասախօսի օգնական 2-3 տարի:

1993-ի վերջաւորութեան կը վերադառնան Պէյրութ, ուր դասախօսական պաշտօնը իրեն կը սպասէր Աստուածաբանական ճեմարանին մէջ։ Ինը տարի Աստուածաբանութեան դասախօս ըլլալով կը պաշտօնավարէ:
Այս ընթացքին համայնքին մէջ տարբեր յանձնախումբերու, Միութեան Կեդրոնական Մարմնին մէջ անդամ էր արդէն, նաեւ՝ Հայկազեանի Խնամակալ Մարմնին, 1997-էն:

2002 Սեպտեմբերին նախագահի պաշտօնը կը ստանձնէ  եւ Հայկազեան համալսարանի շատ գեղեցիկ աւանդը կը զարգացէ: Եւ արդէն 18 տարի կը բոլորէ 2020 թուականին:


== Աղբիւրներ ==
Հ Ա Ր Ց Ա Զ Ր Ո Յ Ց ՀԱՅԿԱԶԵԱՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆԻ ՆԱԽԱԳԱՀ ՎԵՐ. ՏՈՔԹ. ՓՕԼ ՀԱՅՏՈՍԹԵԱՆԻ ՀԵՏ
Հայկազեան Համալսարանի Տնօրէն Վերապատուելի Տոքթ. Փօլ Հայտոսթեան Այցելեց Արժանթին
Կազմակերպութեամբ՝ «Ներկայ Աշխարհը Իր Բարոյական Հարցերով» Նիւթով Դասախօսութիւն
Հայկազեան․ Պէյրութի հայկական լուսաւոր կէտերէն
Հասկանալով Քեսապի նշանակութիւնը | Understanding the Significance of Kesab


== Տե՛ս նաեւ ==
Հայկազեան Համալսարան
Անտոն Աբակեան

Անտոն Աբակեան, բժիշկ․ ծնած Պոլիս 1857։
Նախնական ուսումը Մխիթարեանց Բերայի դպրոցը առնելէ ետք 1871-ին բժշկական վարժարանը կը մտնէ եւ 23 տարեկան հասակին (1880) բժիշկ-վիրաբոյժի վկայականը կը ստանայ: Ի սկզբան Ս. Յակոբ հիւանդանոցին մէջ կը պաշտօնավարէ իբրեւ օժանդակ՝ տօքԹ. Յովսէփ Նուրիճանի: Աղքատները միշտ ձրի դարմանած ըլլալուն «անարծաթ բժիշկ» անուանուած է: 1881-ին Իյնէկէօլ կ՝երթայ տեղւոյն Չիթլի Հանքային ջրոյն իբրեւ զտիչ, ուր 1902 Սեպտ. 30-ին կը վախճանի եղերական մահուամբ՝ այլազգիէ մը սպաննուելով, եւ կը թաղուի մօտակայ Պրուսայի կաթողիկէից Հայոց գերեզմանատան մէջ (Եղերեկան մահուան մասին եւ լուսանկարը տե՛ս, «Հանդէս Ամսօրեայ» 1903 էջ 368):


== Աղբիւրներ ==
Հայ հանրագիտակ Գրող Հ. Մկրտիջ Վարդ. Պոտուրեան
Փամելա Մպապազի

Փամելա Քազապիիտի Մպապազի (անգլ.՝ Pamela Kasabiiti Mbabazi, 1969, Մպարարար, Western Region, Ուգանտա), ուգանտացի համալսարանի փրոֆեսոր, հետազօտող, ակադեմիական ատմինիստրատոր: Մպանտայի գիտութեան եւ տեխնոլոգիայի համալսարանի փոխքարտուղար (անգլ.՝ vice-chancellor): Այս պաշտօնին նշանակուած է 2010-ին հինգ տարի ժամկէտով, կրկին նշանակուելու հնարաւորութեամբ:


== Կենսագրութիւն ==
Մպապազին ծնած է 6 Ապրիլ 1969-ին Մպարարայի մէջ, Ուգանտա: Տարրական կրթութիւն ստացած է Մպարարայի կենտրոնը, այնուհետեւ տեղափոխուած է Քիգեզի աւագ դպրոց, O-Level ուսումնասիրութիւններու համար: A-Level կրթութեան համար տեղափոխուած է Պուշէնիի աղջիկներու աւագ դպրոց:
1987-ին ընդունուած է Մակքերերի համալսարան՝ Ուգանտայի ամենահին եւ խոշորագոյն բարձրագոյն կրթական հաստատութիւնը, 1990-ին աւարտած է այն՝ ստանալով տնտեսագիտութեան եւ քաղաքագիտութեան արուեստի բակալաւրի աստիճան: Կրթութիւնը շարունակած է Լիտսի համալսարանը, որտեղ 1992-ին ստացած է արուեստի մագիստրոսի աստիճան: Կանայի Քումասի քաղաքի Գիտութեան եւ տեխնոլոգիայի համալսարանէն ստացած է ծրագրաւորման եւ կառավարման մագիստրոսի աստիճան: Դոկտորի աստիճան ստացած է 2005-ին Մպարարայի գիտութեան եւ տեխնոլոգիաներու համալսարանէն:
Վահան Գույումճեան

Վահան Գույումճեան (1880, Ակն), ուսուցիչ, տնօրէն եւ գրող։


== Կենսագրութիւն ==
Գույումճեան նախնական կրթութիւնը ստացած տեղւոյն Ներսէսեան դպրոցը: 1893-ին կ’ընդունուի Կարնոյ Սանասարեանը. 1900-ին շրջանաւարտ ելլելէ վերջ՝ 3 տարի կը պաշտօնավարէ հոն: Նոյն խնամակալութեան կողմէ կ’որոշուի Եւրոպա ուղարկել զինք՝ ուսումը կատարելագործելու, բայց Համիտեան խստութեան հետեւանօք ծրագիրը ջուրը կ’իյնայ: Գույումճեան իր իտէալէն ոգեւորեալ՝ գաղտագողի խոյս կու տայ սահմանագլխէն. յանդուգն քա՛յլ որ քիչ մնաց իր կեանքն արժէր. Քիւրտերէ հետապնդուելով՝ կը բանտուի Հասանգալէ, ուրկէ Կարին: Երկամսետոյ տաժանագին բանտարկութենէ մը վերջ կ’աքսորուի Ակն որուն առաջն. փոխանորդ Գէորգ վրդ. Արսլանեանի բարեխօսութեամբ ազատ կը թողուի եւ  տարի կը վարէ տեղւոյն ազգ. վարժարանի տնօրէնութիւնը: 1906-1908-ին ալ Արաբկիր՝նոյն պաշտօնով: Հուրրիէթէն յետոյ կը հրաւիրուի Սանասարեան. ուր կը մնայ 3 տարի:
1911-ին հրաժարարելով կը մեկնի ծննդավայր՝ ուր տարի մը տնօրէն կ’ըլլայ նորահաստատ Նարեկեան վարժարանի: 1912-ի ամրան Պոլիս հասնելուն՝ կ’ընտրուի հայերէնի ուսուցիչ Ատափազարի Կեդրոնականին եւ հոն կը մնայ մինչեւ 1915-ի տեղահանութիւնը, ձերբակալեալ մտաւորականներու խումբին խառնուելով՝ հազիւ շունչ կ’առնէ Գոնիա՝ ուր պահ մը ծուարած կ’ապրի. հոնկէ փախչելով Պէլէմէտիք՝ երկաթուղ. շինութեանց գործին մէջ կը ծառայէ բուանթէօրի պաշտօնով, գերմ. զին. Իշխանութեանց մօտ, շնորհիւ իր գերմանագիտութեան: Զինադագարի վաղորդայնին կը դառնայ Պոլիս. տարի մը Պանտրմայի վարժարանին տնօրէն, ապա Պէշիկթաշի որբանոցին, ուր ուրեմն ուսումնապետ Գուլէլիի:
Մաքրիքէօյի Տատեան վարժարանի տնօրէնն էր, երբ Պոլսոյ քաղաքական հորիզոնը մթագնեցաւ եւ բազմաթիւ մտաւորականներու հետ ինք եւս հեռացաւ Պոլսոյ ջուրերէն, իյնալով Քորֆու՝ իբր ուսուցիչ Րիլիֆի որսանոցին: Այս հաստատութեան ամերիկացի վարիչներուն կամակոր գործունէութեան արձագանգը կ’ըլլար «ճակատամարտ»ի մէջ Վահէ ծածկանունով պաշտօնակից մը. Գույումճեան իբր այն ամբաստանուելով՝ վտարուեցաւ առանց բերան տալու իր «ընկեր»ը. զոհողութի՛ւն որ իրենց արժեց ամիսներու անգործութիւն՝ օտար հորիզոնի տակ, մինչեւ պաշտօնի կոչուիլը Սիրա:Ապա անցաւ Ֆրանսա:
Որչափ ատեն որ առիթը ներկայացաւ իրեն՝ ծննդավայրը եւ շրջակայ գիւղերը մնալու, հետամուտ եղաւ պրպտելու Ակնայ հարուստ գաւարաբարբառը, մանաւանդ այդ շրջանի «անգիր դպրութիւն»ը, պատրաստելով Ակնայ Անտունիներուն եւ ուրիշ երգերուն լիակատար հաոաքածոն,— Ճանիկեանի եւ այլոց գործերէն անհունապէս ճոխ:


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ  Վարդ. Պոտուրեան, 1938, Պուքրէշ, Հատոր  Գ., էջ 535:
Լա Սերենա

Լա Սերենա (սպ.՝ La Serena), քաղաք է Չիլիի մէջ։ Տարածքը՝ 2262 մ²։ Բնակչութիւնը՝ 147 815 (2002 թ), բնակչութեան խտութիւնը՝ 98,24 մարդ/գմ²։ Նոյնանի մէջ համայքնի եւ Կոկիմբո շրջանի վարչկեդրոնն է։ Քաղաքը եւ համայքնը կը մտնեն Էլկի նահանգի կազմին մեջ։ Կը գտնվուի մայրաքաղաք Սանտյագորեն 401 գմ հեռաւորութեան վրա։ Հիմանդրուած է իսպանացի կոնկիստադոր Պեդրո դե Վալդիվիաի կողմեն 1544 թ․–ին։
1633 թուական

1633 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 33րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1633 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1633 մահեր
Ծովի մակարդակի բարձրութիւնը

Ծովի մակարդակի բարձրութիւնը մակերեւոյթը (երկու ուրիշ՝ լայնութիւնը եւ երկայնութիւնը), որ ցոյց կու տայ, թէ որ մակարդակի վրայ կը գտնուի ծովու մակերեսէն բարձր։
Ծովի մակարդակի բարձրութիւնը կարելի է  մոտաւորապէս որոշուիլ որպէս առարկայի հեռաւորութիւնը  մինչեւ ծովի մակերեւույթի միջին մակարդակը, որ չի խախտուիր ալեկոծութիւններէն եւ մակընթացութիւններէն եւ տեղատուութիւններէն, կամ (եթէ առարկան կը գտնուի ցամաքին վրայ) մինչեւ գեոիդի մակերեւոյթը։ Գետի բարձրութիւնը, որ կը գտնուի է ծովի մակարդակէն բարձր, համարուած է դրական, իսկ ցածը՝ բացասական։


== Անկախ պետութիւններու համագործակցութեան երկրներու մէջ առարկաներու բարձրութեան որոշումը ծովի մակարդակէն ==
Անկախ պետութիւններու համագործակցութեան երկրներու մէջ եւ Ռուսաստանի մէջ երկրին գետերու մակերեւոյթի  բարձրութիւնները ծովի մակարդակէն կը հաշուուի պալթեան ծովի միջերկրածովեան մակարդակէն, որ արձանագրոգած է քրօնստաթի ցուցանիշով։


== Օրինակներ ==
Աշխարհի ամենաբարձր գետը Հիմալաիայի մէջ գտնուող Ճոմոլունկմայի լեռն է՝ ծովի մակարդակէն 8848 մ. բարձր:
Աշխարհի ամենացածր գետը  Մեռեալ ծովի ծովեզերեան շրջանն է՝ ծովի մակարդակէն 417,5 մ. ցած։