armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Խաչիկ Փիլիկեան

Խաչիկ Փիլիկեան, երաժշտական ուսումը կը սկսի ջութակով Լիբանանի ազգային երաժշտանոցին մէջ, սակայն տեսնելով որ մասնայատուկ պարիթոն ձայնով օժտուած էր, կը սկսի մարզել իր ձայնը։ Կը մեկնի Հռոմ, ուր ճարտարապետութիւն ուսանելով հանդերձ, կը հետեւի «Աքատէմի տը Ֆրանոյի» ձայնադրութեան դասերուն։ Երկու տարի ետք զգալով թէ կրնայ ինքզինք պատրաստել արուեստի մարդուն մէջ՝ վերջնականապէս կը լքէ ճարտարապետութիւնը։
Խաչիկ Փիլիկեանի համար կը սկսի լուրջ եւ ծանր աշխատանքի շրջան մը։ Կը հետեւի ձայնադրութեան գեղարուեստի աքատէմիին ու ձայնի թէքնիքի դասընթացքներու ծանօթ ուսուցիչներու ղեկավարութեան տակ։ 
1960-ին կ՛ելլէ շրջապտոյտի։ Կ՛երթայ Հայաստան, ուր ջերմ ընդունելութեան կ՛արժանանայ որպէս դասական օփերայի երգիչ։ Կը վերադառնայ Հռոմ եւ աւելի կը կատարելագործէ ինքզինք մեծահաամբաւ փրոֆէսորներու հսկողութեան տակ։ 
Կ՛երգէ բազմաթիւ օփերաներու մէջ արժանանալով առաջնութեան մրցանակին։
Երգահանդէս մը տուաւ Պէյրութի մէջ 24 Նոյեմբեր 1962-ին որ մեծ ընդունելութիւն գտաւ:
Ռապըրթ Հիւսըն

Ռապըրթ Հիւսըն (իսկական ազգանունը՝ Հիւսընեան, անգլ.՝ Robert H. Hewsen, ծն.՝ 1934, Նիւ Եորք), ամերիկահայ գիտնական-կովկասագէտ, հայագէտ, Հայաստանի եւ Աղուանքի պատմութեան ուսումնասիրող։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1934 թուականին։
Աւարտած է Մերիլենտի համալսարանը, աւարտաճառը պաշտպանած է Ճորճթաունի համալսարանէն ներս (1967) Քիրիլ Թումանովի ղեկավարութեան ներքոյ։ 1967-1999 թուականներին դասաւանդած է Ռոուենի համալսարանէն ներս, որուն պատուաւոր փրոֆէսորն է։ Յետագային դասախօսութիւններով հանդէս եկած է որպէս հրաուիրուած փրոֆէսոր Քոլոմպիական, Քալիֆորնիոյ, Շիքակոյի եւ ԱՄՆ-ի այլ առաջատար բարձրագոյն ուսման հիմնարկներէն ներս։
Բազմամեայ հետազօտական աշխատանքի արդիւնքը դարձած է Հիւսթընի 2001 թուականին հրապարակած «Հայաստանի պատմական ատլասը», որ կ՛ընդգրկէ 278 քարտէս՝ բաժնուած հինգ բաժիններու, որոնցմէ ամէն մէկը կը սկսի պատմական ներածութիւնով եւ ժամանակագրական աղիւսակով.

Հին Հայաստան (անգլ.՝ Ancient Armenia), մինչեւ 4-րդ դար (20—81 էջեր)
Միջնադարեան Հայաստան (անգլ.՝ Medieval Armenia), 4-րդ դարավերջէն մինչեւ 1478 թուական (Աքքոյունլու տոհմէն Ուզուն Հասանի մահը) (81—144 էջեր)
Նոր Հայաստան (անգլ.՝ Early Modern Armenia), 1480—1877/78 (145—176 էջեր)
Նորագոյն Հայաստան (անգլ.՝ Modern Armenia), 1878—1920 (177—238 էջեր)
Ժամանակակից Հայաստան (անգլ.՝ Contemporary Armenia), 1920 թուականէնՀիւսընը «Մերձաւոր Արեւելքի Թիւպինկընեան ատլասի» համար պատրաստած է Հայաստանի եւ Կովկասի քարտէսները (Wiesbaden։ Dr. Ludwig Reichert Press, 1987—1991)։ Նոյն հրատարակութեան համար կատարած է Անանիա ՇիրակացիԱնանիա Շիրակացիի «Աշխարհացոյցի» անգլերէն թարգմանութիւնը եւ գրած է այդ գիրքի բնօրինակ հայկական նիւթերու վերատպուած հրատարակութեան նախաբանը։


== Աշխատութիւններ ==
Robert H. Hewsenian, The Legend of Akhtamar (A Ballad) (pp. 64–66), The Armenian Review, VOLUME 12, Number 2, Summer 1959
Robert H. Hewsenian, The Autumn Glossary (pp. 90–93), The Armenian Review, VOLUME 13, Number 3, Autumn 1960
Robert H. Hewsen. Ethno-history and the Armenian influence upon the Caucasian Albanians. Classical Armenian culture։ Influence and creativity, Scholars press, Philadelphia, 1982
Robert H. Hewsen. Science in Seventh-Century Armenia: Ananias of Širak, Isis, vol. 59, No. 1, (Spring, 1968), pp. 32–45. (անգլերէն)
Robert H. Hewsen. Anatolia and Historical Concepts // The California Institute for Ancient Studies (անգլերէն)
Robert H. Hewsen. «The Kingdom of Arc’ax» in Medieval Armenian Culture (University of Pennsylvania Armenian Texts and Studies). Thomas J. Samuelian and Michael E. Stone (eds.) Chico, California։ Scholars Press, 1984
The Geography of Ananias of Širak։ Ašxarhacʻoycʻ, the Long and the Short Recensions / Ed. R.H. Hewsen. Reichert, 1992 (Beihefte zum Tübinger Atlas des Vorderen Orients (77)


== Արտաքին յղումներ ==
The Velikovsky Encyclopedia. Robert H. Hewsen
Robert H. Hewsen Appointed Henry S. Khanzadian Kazan Visiting Professor for Fall 2001 at Fresno State
Նէճիպ Աբգարիոս

Նէճիպ Աբգարիոս, թարգմանիչ։
Առաջին զաւակը առաջին կնոջմէն, Անգլիերէնի Թարգանեց գիրք մը զոր ինք կոչած է «Ֆահրասթ Թարիխ ալ Հավատիս Ֆի Սուտան», որ ազատ թարգմանութեամբ կ՝ ըլլայ՝ «Ցուցակ Սուտանի Պատմական Դէպքերու»։ Այս կը պարփակէ 1881-1889-ի շրջանը։ 112 էջնոց գիրք մըն է եւ հրատարակուած՝ Մահրուսա տպարանէն 1891-ին։
Երբ անգլիացիք նուաճեցին Եգիպտոսը՝ յաղթելով Օրապի Փաշան, եւ աքսորեցին զայն Սէյլան, Նէճիպ Աբգարիոս եւս Փաշային հետ ղրկուեցաւ որպէս անոր քարտուղարը։
Վիպապաշտ Ժամանակաշրջանի Երաժշտութիւն

Վիպապաշտ Ժամանակաշրջանի Երաժշտութիւն, գաղափարական եւ գեղարուեստական ուղղութիւն մը:


== Պատմութիւն ==
19րդ դարու առաջին կիսուն Եւրոպայի եւ Ամերիկայի մէջ ծնունդ կ'առնէ գաղափարական եւ գեղարուեստական իւրայատուկ ուղղութիւն մը՝ Վիպապաշտութիւնը (Romantisme), որ կ'ընդգրկէ մշակոյթի բոլոր բնագաւառները:


== Վիպապաշտութիւնը բնորոշող յատկութիւններ ==
Վիպապաշտներուն կը բնորոշէր ստեղծագործական ազատութիւնը, անցեալի հանդէպ հետաքրքրութիւնը, զգացական ապրումներու արտայայտումը, ժողովրդային արուեստի գնահատումը, քնարականութիւնը, ազգային պատմութեան անդրադարձը եւ բնութեան հանդէպ սէրը:
Իւրաքանչիւր երկրի մէջ Վիպապաշտ երաժշտութիւնը ունեցած է իւրայատուկ ազգային երանգ եւ երբեմն նոյն երկրին մէջ ձեւաւորուած են տարբեր ուղղութիւններ:
Կարգ մը երկիրներու մէջ ուղղութիւնը դրսեւորուած է երաժշտահաններու ստեղծագործութիւններուն մէջ (Պ. Ի. Չայկովսկին եւ Ա. Ն. Սկրիապինը Ռուսիոյ մէջ, Պ. Սմեթանան եւ Ա. Տվորժաքը Չեխիոյ մէջ, Է. Կրիկը Նորվեկիոյ մէջ, հայ երաժշտահաններ՝ Տ. Չուխաճեանն ու Ա. Սպենդիարեանը եւ ուրիշներ):


== Երաժշտական սեռեր ==
Վիպապաշտ դարաշրջանին կը տիրապետէ նուագարանային երաժշտութիւնը: Լայն տարածում կը գտնէ դաշնամուրը: Կը զարգանան տարբեր տեսակի մանրանուագներ (Bagatelle, Moment musical, Arabesque եւ այլն): Կը ստեղծուին նուագարանային նոր սեռեր (Poeme symphonique, Fantaisie symphonique եւ Musique a programme): Կը գրուին յայտնի (Opera)-ները եւ (Ballet)-ները:


== Երկիրներ ==
Երաժշտութեան արուեստին մէջ Վիպապաշտութիւնը ժամանակագրական կարգով ի յայտ կու գայ հետեւեալ երկիրներուն մէջ.-

Աւստրիա (Ֆ. Շուպերթ)Գերմանիա (Է. Թ. Ա. Հոֆման, Կ. Մ. Վեպըր, Ֆ. Շփոր, Ֆ. Մենտըլսըն, Ռ. Շուման, Ռ. Վակնըր եւ ուրիշներ)Իտալիա (Ջ. Վերտի, Ն. Պականինի, Վ. Պելլինի)Ֆրանսա (Հ. Պերլիոզ, Տ. Ֆ. Օպեր, Ջ. Մեյեպեր եւ ուրիշներ)Լեհաստան (Ֆ. Շոփէն)Հունգարիա (Ֆ. Լիսթ)


== Աղբիւրներ ==
«Երաժշտութիւն, Պատմութիւն եւ Տեսութիւն», Նարդուհի Էքիզեան-Մարկոսեան, Պէյրութ 2017, էջ 37:
Ուխտանէս

Ուխտանէս (935 - մօտ 1000 թթ.), 10-րդ դարու հայ պատմիչ, եկեղեցական գործիչ, Սեբաստիոյ եպիսկոպոս։


== Կենսագրութիւն ==
Ապրած է Ժ. դարու երկրորդ կիսուն եւ մեռած է ԺԱ. դարու սկիզբը։ Եղած է եկեղեցական։ Ըստ Օրբելեանի՝ եղած է Սեբաստիոյ եպիսկոպոսը, իսկ ըստ Կիրակոս պատմիչի, Ուրհայի եպիսկոպոսը։ Սեբաստիոյ եւ Ուռհայի չափ ծանօթ է Հայաստանին եւ Աղուանից երկրին, վազն զի երկարատեւ ճամբորդութիւններ ունեցած է։


== Գործերը ==
Գրած է Հայոց Պատմութիւն մը Անանիա Նարեկացիի խնդրանքով։ Այդ գործը կը բաժնուի երեք հատուածներու։
Ա.- Համառօտ Պատմութիւն ժամանակագրական։ Սկիզբէն մինչեւ Տրդատ թագաւոր։ Այս մասը գրեթէ անարժէք գործ մըն է վասն զի օգտուած է Շիրակացիի ժամանակագրութենէն, Խորենացիէն եւ այլ հեղինակներէն, որոնց գործերը հասած են մեզի եւ որոնց մատակարարած տեղեկութեանց վրայ ինք ոչինչ կ'աւելցնէ։
Բ.-Հայ եւ Վրաց եկեղեցիներու բաժանման պատմութիւնը։ Այս մասը շատ հետաքրքրական է եւ արժէքաւոր, որովհետեւ օգտուած է այդ հրատապ խնդրի ղեկավարներուն թղթակցութիւններէն եւ այլ վաւերագիրներէն։ Այս բաժնի մեզի ծանօթ աղբիւրներն են «Գիրք Թղթոց» եւ «Աղուանից Պատմութիւն»։
Գ.- Ծաղ ազգի մասին։ Դժբախտաբար այս երրորդ մասը որ Ուխտանէսի գործին ամենէն մնայուն եւ արժէքաւոր բաժինը ըլլալու է՝ կորսուած է։ Ծաղերը՝ հաւանաբար հայ աղանդաւորները կամ հոռոմները եղած ըլլալու են։ Անոնք առաւելապէս կ'ապրէին Արեւմտեան հայաստանի մէջ։


== Արժէքը ==
Ուխտանէսի գործը ունեցած է միայն մէկ տպագրութիւն 1871-ին, Վաղարշապատ։ իբրեւ պատմական երկ արժէքաւոր է ուսումնասիրելու համար հայ եւ վրաց եկեղեցիներու բաժանումը շնորհիւ իր ընդօրինակած վաւերագիրներուն։ Ստեղծագործ հեղինակ մը չէ Ուխտանէս, ոչ իբրեւ պատմիչ ե՛ւ ոչ ալ իբրեւ մատենագիր։ Անիկա համեստ դէմք մըն է։ լեզուն պարզ գրաբարն է։
Կաղապար:Միջնադարյան հայ պատմագիրներ և ժամանակագիրներ
1957 թուական

1957 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 57րդ տարին է

1954 • 1955 • 1956 • 1957 • 1958 • 1959 • 1960


== Դէպքեր ==


=== Անծանօթ ամսաթիւով ===
Հռոմէացի Թիվերիոս կայսրին առանձնատան մէջ, Սբերլոնկա աւան, կեդրոնական Իտալիա, կը գտնուին «Սփերլոնկային քանդակներ»ը (Sperlonga sculptures, Gruppo di Polifemo)․ Օտիսէաս նիւթով քանդականերու խումբ մը հռոմէացի Թիվերիոս
Կը յայտնաբերուի 1647 Մենելաոս աստղակերպը


==== Սեպտեմբեր ====
24 Սեպտեմբեր՝ Պարսելոնին մէջ բացուեցաւ Քամփ Նոու (Camp Nou) մարզադաշտը


==== Դեկտեմբեր ====
4 Դեկտեմբեր՝ Լոնտոնի մէջ Լիւիսհամի երկաթուղային պատահարի զոհ դարձաւ 92 հոգի


== Ծնունդներ ==

 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1957 ծնունդներ


==== Ապրիլ ====
29 Ապրիլ Իկոր Մուրատեան (մ.2018) տնտեսագէտ, քաղաքագէտ


==== Յունուար ====
7 Յունուար Բժիշկ Էտուարտ Մանուկեան  եգիպտահայ գործարար եւ ազգային գործիչ


==== Յունիս ====
22 Յունիս Արկադի Ղուկասեան  Հ.Հ. եւ Ա.Հ. պետական եւ քաղաքական գործիչ


==== Օգոստոս ====
4 Օգոստոս Արթօ Թունճպոյաճեան, հայազգի avant-garde աւանդական եւ jazz բազմանուագածու, յօրինող եւ երգիչ․  հիմնադիր Armenian Navy Band նուագախումբին


==== Սեպտեմբեր ====
06 Սեպտեմբեր Միքայէլ Ժէյն Michaëlle Jean քանատացի պետական գործիչ
10 Սեպտեմբեր Քէյթ Պըրթըն Katherine "Kate" Burton շուէտացի-ամերիկացի դերասանուհի


==== Նոյեմբեր ====
25 Նոյեմբեր Մոնթէ Մելքոնեան (զ.1993) Արցախեան պատերազմի հրամանատար


==== Անստոյգ օրով ====
Տողան Ախանլը Doğan Akhanlı թուրք-գերմանացի գրող


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1957 մահեր 


==== Յունուար ====
07 Յունուար՝ Եոժէ Փլէչնիք Jože Plečnik (ծն.1872) սլովէն ճարտարապետ
26 Յունուար Զապէլ Պոյաճեան (ծն.1873) հայ նկարիչ, գրող, թարգմանիչ


==== Յունիս ====
16 Յունիս Բագրատ Արազեան (ծն.1879, Երեւան) ճարտարապետ
17 Յունիս Գասպար Կարոյեան (ծն.1884 կամ 88) բժիշկ
29 Յուլիս Վահան Արծրունի (ծն.1857, Թիֆլիս) կազմախօս, առողջաբան


==== Հոկտեմբեր ====
01 Հոկտեմբեր Յովհաննէս Սոմունճեան (ծն.1879) բժիշկ, ազգային-հասարակական գործիչ
17 Հոկտեմբեր՝ Աւետիք Իսահակեան (ծն.1875, Ալեքսանտրափոլ) բանաստեղծ, արձակագիր, հասարակական գործիչ


==== Դեկտեմբեր ====
18 Դեկտեմբեր Ներսէս Ունանեան Nerses Ounanian (ծն.1920, Սամոս կղ., Յունաստան) ուրուկուէյցի սփիւռքահայ քանդակագործ


==== Անստոյգ օրով ====
Շաւարշ Միսաքեան (ծն.1884) հրապարակագիրՄարիքան Նինու (ծն․1922), յունահայ երգչուհի


== Արտաքին յղումներ ==
1957-ը Պատմութեան մէջ(անգլերէն)Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1957(անգլերէն)
13 Նոյեմբեր

13 Նոյեմբեր, տարուան 317-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 318-րդ) օրն է

Տարուան աւարտին կը մնայ 48 օր


== Դէպքեր ==
1862, Լիւիս Քերըլըը Էլիս Լիտըլին տված խոստումին համաձայն կը սկսէ գրել Ալիսի մասին հեքիաթը
1913, յոյներուն կ'անցնեն Կրետեն եւ Եգէական Ծովու երեքէն բացի բոլոր կղզիները
2007, Ռուսաստան պաշտօնապէս իր զօրքերը կը հանէ Պաթումէն (Վրաստան)
2015, Փարիզին մէջ տեղի կ'ունենայ ահաբեկչութիւններու շարք մը


== Ծնունդներ ==
1833, Յակոբ Մատթէոսեան (Մահ.1906) արեւմտահայ ազգապետ
1850, Ռոպըրթ Լուիս Սթիվընսոն (անգլերէն՝ Robert Louis Stevenson ) սքոթլընտցի արձակագիր եւ բանաստեղծ
1933, Պուխութի Գուրգենիձէ (վրաց.՝ ბუხუტი გურგენიძე Մահ.2008) խորհրդային եւ վրացի ճատրակ խաղացող
1955, Ուուփի Կոլտպըրկ (անգլերէն՝ Whoopi Goldberg) թատրոնի եւ շարժանկարի ամերիկացի դերասանուհի


== Մահեր ==


== Տօներ ==
Կոյրերու միջազգային օր
Քոփենհակըն

Քոփենհակըն (դան․՝ København [kʰøb̥ənˈhaʊ̯ˀn], հին դան․՝ Køpmannæhafn - «Արեւտրականներու նաւահանգիստ», լատ.՝ Hafnia), Դանիոյ մայրաքաղաքը եւ խոշորագոյն բնակավայրը։ Կը գտնուի Զելանտա, Սթոքհոլմէն եւ Ամագեր կղզիներու վրայ։ Պատմական քաղաքի բնակչութիւնը կը կազմէ աւելի քան 500 հազար մարդ, արուարձաններով՝ աւելի քան 1 մլն մարդ։ Քոփենհակընի մէկ մասը կը կազմէ Քրիստիանիայ ազատ քաղաքը, որ ունի մասամբ ինքնակառավարութիւն։


== Պատմական ակնարկ ==
Առաջին անգամ Քոփենհակընը պատմական աղբիւրներուն մէջ յիշատակուած է 1043 թուականին, Հավն նաւահանգիստի անուամբ։ Իսկ 1170 թուականէն անուանուած է Քոփենհակըն։
1254 թուականին ստացած է քաղաքի կարգավիճակ։ 1416-ին անցած է թագաւորի անմիջական իշխանութեան տակ եւ ստացած լայն արտօնութիւններ, իսկ 1433-ին դարձած է թագաւորանիստ քաղաք։


== Ճարտարապետութիւն ==
Քոփենհակընի հին մասին մէջ պահպանուած է նեղ ու ոլորուն փողոցներով միջնադարեան գմբեդաձեւ յատակագիծը։ Ճարտարապետական յուշարձաններէն են՝ Կրիստիանսբորգ պալատ-խորհրդարանը (1733-1740), Բիրժան (1619-1640), Թորտուալսենի թանգարանը (1839-1848), Ռոսենբերկ պալատը (1606-1634), միջնաբերդն (1661), բարոկկո ոճի Շառլոտենբերկ պալատը (1672-1677) եւ Ամալիենբորկ պալատաին համալիրը (շինարարութեան սկիզբը՝ 1750), ռատուշան (1892-1905)։
20-րդ դարու սկիզբէն քաղաքն աճած է դէպի հիւսիս-արեւմուտք եւ հարաւ՝ միաձուլուելով արուարձաններուն, ուր կառուցած են բնակելի համալիրներ։ 20-րդ դարու կառոյցներէն են Գրունդտվիգի եկեղէցին (1921-1940), ռատիօկեդրոնի համալիրը (1938-1945), «ՍԱՍ» օդանաւային ընկերութեան շէնքը (1959)։ Քոփենհակընի զարգացման գլխաւոր յատակագիծը  հրապարակած է 1948-ին (ճարտարապետ՝ Ս. Է. Ռասմուսսէն)։


== Թատրոններ ==
Արքայական թատրոն (Det Kongelige Teater) - Դանիայի ամենամէծ թատրոնը, հիմնադրուած է XVIII դարուն, առաջին ազգային թատրոնն է
Նոր թատրոն (Det Teater Ny) - Տրամադիկական թատրոն, բացուած 1908 թ. Սեպտեմբեր 19
Օփերայի տուն (Operaen Pa Holmen) աշխարհի օփերաներու տուներէն ամենահարուստ եւ նորագոյններէն մէկը։ Տրամադրուած է Դանիոյ թագավորական թատրոնին
Թատրոնի տուն (Skuespilhuset) - Տրամադիկական թատրոն։ Տրամադրուած է Դանիոյ թագաւորական թատրոնին


== Յայտնի բնակիչներ ==
Հանս Քրիստիան Անդերսեն - գրող եւ բանաստեղծ
Նիլս Բոր - ֆիզիկոս
Լիւտվիկ Հոլպերտ - նորվեգա-դանիական գրող, ակնարկագիր, փիլիսոփա, պատմաբան եւ դրամատուրգ
Սյորէն Կիերկեգոր - փիլիսոփայ, բողոքական աստուածաբան եւ գրող
Լարս ֆոն Թրիեր - ռեժիսոր, սցենարիստ, փրոտեուսըր, դերասան, մոնդաժող, օպերատոր եւ երգահան


== Արտաքին յղումներ ==
Քոփենհակընի տուրիստական պորտալ և մշակութային տեղեկատու (անգլերէն)
GoingToCopenhagen.com  – Խորհուրդներ եւ զբոսաշրջիկային ուղեցույցներ (անգլերէն)
Քոփընհակընի տուրիստական կայք (անգլերէն)
Քոփընհակընի թանգարաններու ժողավածուներ Dansk.ru կայքում (ռուս.)
Պետական Արուեստներու Թանգարան Կաղապար:Ref-da (անգլերէն)
Գրականութիւն Քոփենհակընի մասին (անգլերէն)
Քոփենհակընի պատմութիւն (գերմ.)
Եակով Բազելեան

Եակով Բազելեան (ռուս.՝ Яков Львович Базелян, 28 Օգոստոս, 1925, Զլատոպոլ, Ուքրաինական ԽՍՀ - 4 Յունիս, 1990, Մոսկուա, Ռուսիոյ Դաշնութիւն), խորհրդային կինոբեմադրիչ։


== Կենսագրութիւն ==
Եակով Բազելեանը ծնած է 1925 թուականին Զլատոպոլ քաղաքին մէջ։ 1952 թուականին աւարտած է ВГИК-ի բեմադրիչի բաժինը (Միքայէլ Ռոմի արուեստանոցը)։ Աւարտելէ ետք՝ 1952-1954 թուականներուն, աշխատած է Մոսֆիլմի մէջ որպէս բեմադրիչի օգնական։ Այնուհետեւ 1955-1960 թուականներուն աշխատած է Քիեւի Ալեքսանտր Տովժէնկքոյի անուան կինոսթուտիոյի մէջ։ 1960-1964 թուականներուն եղած է Եալթայի կինոստուդիայի բեմադրիչը, իսկ 1964 թուականէն՝ Մաքսիմ Կորքիի անուան կինոսթուտիոյի բեմադրիչը։


== Ֆիլմեր ==


=== Դերերը կինոյի մէջ ===


== Արտաքին յղումներ ==
Յակով Բազելյանի մասին biografija.ru կայքում
Սթոքհոլմի Շրջանային Դատարան

Սթոքհոլմի շրջանային դատարան (շուէտ՝ Stockholms tingsrätt), Շուէտի Սթոքհոլմ քաղաքին մէջ գործող դատարան: Սթոքհոլմի շրջանային դատարանը Շուէտի ամենամեծ հանրային դատարանն է եւ տեղակայուած է Սթոքհոլմի Քունկսհոլմէն կղզիին մէջ գտնուող Սթոքհոլմի դատարանի շէնքին մէջ:


== Պատմութիւն ==
Սթոքհոլմի շրջանային դատարանը հիմնուած է 1971-ին շրջանային դատական բարեփոխումներու ընթացքին եւ փոխարինած է Սթոքհոլմի քաղաքային դատարանին (Stockholms rådhusrätt): Դատական շրջանը ձեւաւորուած է քաղաքային դատարանի իրաւական շրջանի կողմէն, այսինքն Սթոքհոլմի քաղաքապետարանի: որ 1971-ին անփոփոխ շրջանակով վերափոխուած է Սթոքհոլմի քաղաքապետարանի: Շրջանային դատարանը տեղակայուեցաւ Սթոքհոլմի դատական պալատի շէնքին մէջ:
1 Ապրիլ 2007-ին շրջանային դատարանի դատական շրջանները (domsaga) բաժանուեցան երեք մասի. Հարաւային (Söderort) մասը տեղափոխուեցաւ Södertörns շրջան, իսկ Արեւմտեան մասը՝ (Västerort) Solna շրջան: Զուգահեռաբար Լիտինկէոյի քաղաքապետարանը դատական շրջանին աւելցաւ լուծարուած Södra Roslags շրջանից: Այս փոփոխութենէն ետք շրջանային դատարանի դատական շրջանը բաղկացած է Լիտինկէոյի համայնքապետարանէն եւ Սթոքհոլմի քաղաքային կեդրոնէն:


== Իրաւասութեան շրջան ==
Շրջանային դատարաններու իրաւասութիւնը կ՚ընդգրկէ Սթոքհոլմի եկեղեցական ժողովի ծխականներուն՝ Ատոլֆ Ֆրետրիկ, Էնկելպերէքդ, Կովտաւ Վազա, Հեդուիկ Էլէոնորա, Հէոկալիտ, Քաթարինա, Մարիա Մակտալենա, Օսքար, Սբ. Յւվհաննէս, Սբ. Մաթեւոս, Սոֆիա եւ Վաստերմալմ, ինչպէս նաեւ Լիտինկէոյի քաղաքապետարանը:


== Գործունէութիւն ==
Շրջանային դատարանը ունի շուրջ 250 աշխատող եւ 375 շեօֆեններ դատաւորներ: Դատարանի ղեկավարը օրէնսդիր Կուտրուն Անտեմարն է: Շրջանային դատարանը տարեկան կը վար է մօտ 18000 քաղաքացիական գործ, քրէական գործեր եւ բաղկացած է հինգ դատական գերատեսչութենէ: Բոլոր գէրատեսչութիւնները կը զբաղուին ընդհանուր քրէական եւ քաղաքացիական գործերով եւ ունին մասնագիտական բարձր աստիճան:


== Օրէնսդիրներ ==
Սթոքհոլմի շրջանային դատարանի օրէնսդիրներ՝

1977-1995 - Քարլ Անտոն Սպակ
1995-2010 - Լենա Պերքէ
2010-2014 - Անտերս Էքա
2014-2017 - Ստեֆան Սդրէոմպերկ
2017-present - Կուտրուն Անտեմար


== Արտաքին յղումներ ==
Սթոքհոլմի շրջանային դատարան պաշտօնական կայք
1641 թուական

1641 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 41րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1641 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1641 մահեր
Հայկական Մեկոն

Հայկական Մեկոն, ափիոն արտադրող բոյս, որ կը մշակուի քնաբեր յատկութիւն ունեցող ափիոնին համար, գիտականօրէն կը կոչուի քնաբեր մեկոն (Papaver somniferum) կամ ժողովրդական լեզուով՝ խաշխաշ (արաբերէն խաշխաշ), որ կը մշակուի Մեծ Հայք, Փոքր Ասիա, Պարսկաստան եւ Չինաստան։
Հայերէն մեկոն բառը կու գայ յունարէն Մի'քոն բառէն։
Անհատներու կողմէ մեկոնի օգտագործումը արգիլուած է Ազգերու Ընկերակցութեան կողմէ եւ կը գտնուի պետութիւններու հակակշիռին տակ։
Բնութեան մէջ չկայ բուսական արտադրութիւն, որ ափիոնի չափ նիւթեր պարունակէ իր բաղադրութեան մէջ։ Այսպէս ափիոնը բաղկացած է հետեւեալ 20 տեսակ կալաքարաձեւներէ (alcaloide).

Morphine
Pseudomorphine
Codamine
Narceine
Codeine
Lanthopine
Protopine
Tritopine
Thebaine
Gnostopne
Oxynarcotine
Hydrocotarnine
Cryptopine
Laudanine
Laudanosine
Meconine
Meconidine
Papaverine
Narcotine
Acid meconiqueԱփիոնը կը պարունակէ նաեւ սպիտ, bassorine, խէժ, ձգախէժ, մոմ, ցնդական իւղեր, կաթնական թթու, իսկ անոր կալարաքարաձեւները իրենց կարգին կու տան կարգ մը ածանցներ՝ cotarnine, apomorphine, thebaicine։


== Գրականութիւն ==
Պապէսեան Յովհաննէս (1961), «Հանրագիտակ», Կաթողիկութիւն Հայոց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ, Անթիլիաս, Լիբանան, էջ 10-11։
Աւետիս Աֆարեան

Աւետիս Աֆարեան (1880, Կիւրին, Սեբաստիոյ նահանգ, Թուրքիա - 1915 թուականին անյայտ կորսուած է), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Աւետիս Աֆարեանը ծնած է մօտ 1880 թուականին։ Եղած է բժիշկ։ Ընտանիքով ապրած է Սե­բաս­տի­ոյ նա­հան­գի, Սեբաստիոյ գաւառի Կիւրին գաւառի կեդրոն՝ Կիւրին քաղաքի մէջ եւ աշխատած է բժիշկ։ Բուժած է հա­յե­րուն, թուր­քե­րոււն, քիւրտե­րուն ու չեր­քեզ­նե­րուն` առանց ազ­գա­յին եւ կրօնա­կան խտրա­կա­նու­թեան։
Որ­դին` Մեսիա Աֆարեան ծնած է Կիւրինի մէջ 1908 թուականին։ 1914 թուականին՝ Առա­ջին հա­մաշ­խար­հա­յին պա­տե­րազ­մի ժամանակ, Աւետիս զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ ծառայած է որպէս զինուորական բժիշկ։ 1915 թուականին մօտ 35 տարեկանին անյայտ կորած է։
1915 թուականին թուրքերը Կիւրինի ամբողջ բնակչութիւնը, անոր կարգին բժշկի ընտանիքը, քշած են Տէր Զօ­րի անապատները։ Երիտասարդներուն նախօրօք հաւաքած են բանակի մեջ, ծառայելու պատրուակով, իսկ կիներուն եւ երեխաներուն տարագրած են Շատտատէի քարայրները եւ գազանաբար՝ սպանած։ Որդին՝ Մեսիան, հրաշքով փրկուած է ու ապաստանած՝ արաբական ընտանիքի մէջ։ Մեսիային գտած է բարերար Փառնակ Շիշիկեանը եւ տեղափոխած է հայկական որբանոց, այնտեղ գրաճանաչ դարձած է։ Յետագային մշտապէս կարդացած է տեղական թերթերը յուսալով, որ կրնայ որեւէ տեղեկութիւն ստանալ իր հարազատներու մասին։ Ապրած է Սուրիոյ Թել Պրաք հայկական գիւղի մէջ, այնտեղ ամուսնացած է այնթապցի Հերմինէին հետ եւ ունեցած է 5 զաւակ։ 1948 թուականին ընտանիօք հայրենադարձած է Խորհր­դա­յին Հա­յաս­տան եւ բնակութիւն հաստատած է Երեւանի մէջ, աշխատած է փողոցները ասֆալթապատաելու աշխատանքով։ Ան ընդհանրապէս բան չէ իմացած իր բժիշկ հօրն ու միւս հարազատներու մասին։


== Գրականութիւն ==
Ճղըլեան Յակոբ, Ստուերում մնացած կեանք, Երեւան, 1991։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
1752 թուական

1752 թուական, նահանջ տարի, 18րդ դարու 52րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1752 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1752 մահեր

Անյայտ օրով՝
Եաղուպ Ամիրա (հայկական անունով Յակոբ Յովհաննէսեան, ծն.1672, Կ.Պոլիս), ազգային գործիչ
Ճենա Մալոն

Ճենա Մալոն (ծնած է 21 Նոյեմբեր, 1984 թուականին, Նեւատա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ:), Ճենան Ամերիկացի դերասանուհի եւ երաժիշտ մըն է: Անոր մասնակցած ֆիլմերէն են՝ Ellen Foster (1997), Contact (1997), Stepmom (1998), Donnie Darko (2001), Life as a House (2001), Saved! (2004), Pride & Prejudice (2005), Into the Wild (2007), The Ruins (2008), Sucker Punch (2011), եւ The Hunger Games վիպաշարը (2013–2015): Մալոնը նաեւ երաժիշտ է որ հրատարակած է երգեր իր իսկական անունով եւ The Shoe կեղծանունով:


== Դերեր ==


=== Ֆիլմեր ===


=== Հեռուստաշարեր ===


== Բեմ ==


== Արտաքին յղումներ ==

Ճենա Մալոն Internet Movie Database կայքէջին վրայ
Կաղապար:Amg name
Տիգրան Չէօկիւրեան

Տիգրան Չէօկիւրեան (1884, Գյումուշխանե, Տրապիզոնի վիլայեթ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 1915, Այաշ, Անգարայի Վիլայէթ, Օսմանեան Կայսրութիւն, Մեծ Եղեռնի գոհ), գրող եւ հասարակական գործիչ։
Ծնած է Կիւմիւշխանէ, արեւմտեան Անատոլիոյ մէջ։ Մանկութիւնը անցուցած է Տրապիզոն, ուր ծնողները կը զոհուին 1896-ի ջարդերուն, քանի մը տարի կը մնայ որբանոց. նախ գաւառները, ապա Պոլիս։ Կը յաճախէ ու կ՛աւարտէ Պէրպէրեան վարժարանը, հոն եւ Սկիւտարի ճեմարանին մէջ դառնալով ուսուցիչ։
Մամուլի մէջ կը հրատարակէ գրական-վերլուծական յօդուածներ, նաեւ պատմուածքներ։ Կը կատարէ թարգմանութիւններ եւրոպական գրականութենէն՝ Կի տը Մօփասան, Լէոնիտ Անտրէեւ եւ այլն։ Կը ճամբորդէ Ֆրանսա եւ Իտալիա։
Կ՛ունենայ գրական-հրապարակագրական գործունէութիւն։ 1911-1912-ին կը խմբագրէ «Ոստան» եռամսեայ պարբերաթերթը՝ Միքայէլ Շամտանճեանի հետ։ Կը հրաստարակէ «Վանքը» վէպ-ը 1914-ին։
Կը ձերբակալուի եւ կը նահատակուի 1915-ին։


== Երկեր ==
Հայրենի ձայներ, Կ. Պոլիս, 1910, 80 էջ:
Վանքը, Կ. Պոլիս, 1914, 164 էջ:
Վանքը։ Հերոսը, Փարիզ, 1933, 224 էջ:
Վանքը, Երեւան, 1962, 180 էջ:
Չյոկյուրյան Տիգրան, Կամսարական Տիգրան, Երկեր, Երեւան, 1984, էջ 349-584:


== Արտաքին յղումներ ==
Կենսագրութիւն (ռուս.)
Rammstein

Rammstein, ինդասթտիալ-մէթալ (գերմանական Neue Deutsche Härte ճիւղ) խումբ մըն է։ Հիմնուած է Գերմանիաի մէջ Ռիխարդ Քրուսպեի, Թիլ Լինդեմանի, Օլիվեր Ռիդելի եւ Քրիստոֆ Շնայդերի կողմէ 1994 թ.։ Փոլ Լանդերս սկսաւ մաս կազմել խումբի մէջ 1995 թ.։
Խումբը ճանչցուած է իրենց Tanzmetall ռիթմով եւ երգերու խոսքերով։ Հարցազրոյցներու Քրուսպե նշած է, որ իրեն ամենաշատ ոգեշնչող կատարող է Kiss խումբը։
Թիլ Լինդեման հեռացաւ First Arsch խումբէն, Օլիվեր Ռիդել The Inchtabokatables խումբէն իսկ Քրիստոֆ Շնայդեր Die Firma խումբէն։
Առաջին ցայնասկաւառկը «Herzeleid» անունով լոյս կը տեսնէ Սեպտեմբեր 1995-ին։
1995 թուականին Եւրոպայի մէջ հանդէս եկած է Clawfinger խումբի հետ։
2005–ին արժանացած է «MTV Europe Music Award for Best German Act» մրցանակի։


== Անդամներ ==
Թիլ Լինդեման (գերմաներէն՝ Till Lindemann) — վօքըլզ
Ռիխարդ Քրուսպե (գերմաներէն՝ Richard Z. Kruspe Bernstein) — սօլօ կիթառ, օգնական վօքըլզ
Փօլ Լանդերս (գերմաներէն՝ Paul H. Landers) — ռիթըմ կիթառ, օգնական վօքըլզ
Օլիվեր Ռիդել (գերմաներէն՝ Oliver «Ollie» Riedel) — պաս կիթառ
Քրիստոֆ Լորենց (գերմաներէն՝ Christian Flake Lorenz) — քիբորդզ
Քրիստոֆ Շնայդեր (գերմաներէն՝ Christoph «Doom» Schneider) — թմբուկԽումբը գործակցած է Տարօն Մալաքեանին հետ 2001 թ. Քլիվլենդ։

		
		
		
		
		


== Ալպոմներ ==
Խումբը թողարկած է 7 սթուտիային ալպոմներ

1995 — Herzeleid
1997 — Sehnsucht
2001 — Mutter
2004 — Reise, Reise
2005 — Rosenrot
2009 — Liebe ist für alle da
2019 — Rammstein
2022 — Zeit


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		


== Գիրքեր ==
2002 թ Թիլ Լինդեման հրատարակած է իր բանաստեղծական գիրքը «Messer» (գերմաներէն՝ դանակ)։


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշոնական կայքէջ (անգլերէն)
Պաշոնական կայքէջ (գերմ.)
Rammstein (անգլերէն) կայքէջ MusicMight
Անայիս Անդրէասեան

Անայիս Անդրէասեան-Եալտըզճեան, ծնած է Պոլիս: Նախակրթութիւնը ստացած է Էսաեան վարժարանի մէջ։ 1950 թուականին շրջանաւարտ եղած է Առնավուտ գիւղի Ամերիկեան Գոլէճէն:
Երկար տարիներ պաշտօնավարած է Հոլանտական օդանաւային ընկերութեան Պոլսոյ մասնաճիւղին մէջ:
Վերջերս գրական փորձերու սկսած է տասնեակ մը պատմուածքներով։ Կ'աշխատակցի «Մարմարա» օրաթերթին։ Ունի հաճելի ու կենսունակ ոճ մը։
Դուստն է Հանգուցեալ գրող Տիրան Անդրէասեանի, որ յատկաապէս ծանօթ էր իբրեւ թարգմանիչը Լա Ֆօնթէնի առակներուն, ուրիշ աշխատասիրութիւններու առընթեր։
Զեփիւռ (անձնանուն)

Զեփիւռ, հայկական իգական անուն։ Առաջացած է հայերէն զեփիւռ՝ «քաղցրաշունչ քամի» բառէն, որ յունական ծագում ունի։ Հին ժամանակներէ աւանդուած անուն չէ, այլ նորակերտ անուն է։ Արեւմտահայերու մէջ տարածուած անուն է։