armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
30 Մայիս

30 Մայիս, տարուան 150-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 151-րդ) օրն է։


== Դէպքեր ==
1631՝ լոյս կը տեսնէ ֆրանսական La Gazette առաջին թերթը
1814՝ Նափոլէոն Պոնափարթը կ'աքսորուի Էլպա կղզի
1953՝ ԽՍՀՄ կը հրաժարի Թուրքիոյ, մասնաւորապէս՝ Կարս քաղաքի նկատմամբ ունեցած տարածքային պահանջներէն
1999՝ Մինսքի մեթրոյի Նեամիհա կայարանի մօտ տեղի ունեցած հրմշտոցէն (անգլերէն) կը զոհուի 53 մարդ


== Ծնունդներ ==

1220՝ Ալեքսանտր Նեւսքի Александр Ярославич Невский ռուս ուղղափառ եկեղեցւոյ սուրբ
1896՝ Հաուըրտ Հոուքս ամերիկացի ռեժիսոր եւ թատերագիր
1908՝ (Թիֆլիսի մէջ) Աբգար Հովհաննիսեան, խորհրդային պատմաբան
1912՝ Հիւ Կրիֆիթ, բրիտանացի դերասան, Օսքարի դափնեկիր։ ( մահ․ 1980)
1913՝ (Աֆիոնկարահիսարի մէջ, Թուրքիա) Արա Պեքարեան, նկարիչ
1934՝ Ալեքսէյ Լէոնով Алексей Архипович Леонов ռուս կեներալ եւ տիեզերագնաց
1937՝ Ալեքսանտր Տեմեանենքօ Александр Сергеевич Демьяненко խորհրդային դերասան
1948՝ Խոսրով Հարութիւնեան պետական գործիչ, 1992-93 թթ. եղած է Հայաստանի Հանրապետութեան վարչապետ
1956՝ Սլաւիկ Ալթունեան, ԱՊ մասնակից
1964՝ Մարք Շեփըրտ, անգլիացի դերասան եւ երաժիշտ իռլանտական եւ գերմանական ծագումով
1974՝ Սի Լօ Կրին CeeLo Green ամերիկացի երգիչ, րեփեր եւ դերասան
1980՝ Սթիւըն Ճերարտ Steven Gerrard անգլիացի ֆութպոլիստ


== Մահեր ==
2002, Կենատի Իշխան Մելքոնեան, հայ բեմադրիչ, սենարիստ, ֆիլմի նկարիչ, դերասան (ծն.՝ 1944)։


== Տօներ ==
Խորուաթիա՝ Անկախութեան օր
Սպանիա՝ Քանարեան կղզիներու օր
 Կաթողիկէ եկեղեցւոյ սուրբ Ժանն տ'Արքի օր
Adana Project

Adana Project հայ սիմֆօնիք մէթալ խումբ մըն է։ Հիմնուած է Հայաստանի մէջ պարսկահայ Արիս եւ Արին Քարամեանի կողմէ։ Քարամեան եղբայրները ծնած են Թեհրանի մէջ եւ երաժշտութիւն սկսած հոն երգելով ազգային եւ ժողովրդային երգեր։ Ներգաղթած են Հայաստան 2005-ին։ Գեղամ Ղազարեան եւ Դերենիկ Ճաւատեան եւ երգչուհի Մանէ Տօնոյեան միանալով Քարամեաններուն հիմնած են Adana Project խումբը 2015-ին։ Ապագային Էտուին Մարգարեան միացած է ժամանակ մը ետք ձգելով խումբը։ Դերենիկ Ճաւատեան ձգելէն ետք Փաթրիք Աւետիսեան եւ Ռօման Մնացականեան միացած են խումբին։ Խումբին անուանումը կուգայ Թուրքիոյ Ատանա քաղաքէն ուր մեծ թիւով հայեր կ՜ապրէին Եղեռնէն առաջ։ Խումբը գործակցած է The Beautified Project խումբի հիմնադիր Անտրէ Սիմոնեանին հետ երկու երգերով՝ "Թարմ ծաղիկներ" եւ "Իմը չես գիտեմ"։


== Անդամներ ==
Արիս Քարամեան - Aris Karamian: թմբուկ
Արին Քարամեան - Arin Karamian: Keyboards
Մանէ Տօնոյեան - Mane Tonoyan: վօքըլզ
Փաթրիք Աւետիսեան - Patrick Avetisian: կիթառ
Գեղամ Ղազարեան - Kegham Ghazarian: պաս կիթառ
Ռօման Մնացականեան - Roman Mnatsakanyan : կիթառՆախկին անդամներ

Էտուին Մարգարեան - Edwin Markarian: պաս կիթառ
Դերենիկ Ճաւատեան - Derenik Javadyan: կիթառ


== Երգեր / վիտէօ երիզներ ==
2017 Թարմ ծաղիկներ - Adana Project feat. Անտրէ Սիմոնեան
2018 Իմը չես գիտեմ - Adana Project feat. Անտրէ Սիմոնեան
2019 Գինի Լից - Adana Project


== Արտագին յղումներ ==
Adana Project կայքէջ
Ծերոն Եաղճեան

Ծերոն Յաղճեան (Գայլյան) (մօտ 1890, Պալըքէսիր, Փոքր Ասիա), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է մօտ 1890 թուականին Փոքր Ասիայի արեւմուտքում գտնվող Բալըքեսիր քաղաքում։ 1914 թուականին աւարտած է Կ. Պոլսոյ Օսմանեան կայսերական բժշկական վարժարանը։ Մահացած է Կարնոյ շրջակայքը, ժանտախտէ՝ 27 տարեկան հասակին։


== Գրականութիւն ==
Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (16881940), Իսթանպուլ, 1940։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Յովհաննէս Ագսենդովիզ

Յովհաննէս Ագսենդովիզ, որդի Թէոդորոսի, արուեստագէտ նկարչի, վկայեալ համարակալ ընդհանուր սպայակոյտի լեհական բանակին, ծնած է 3 Սեպտեմրեր 1899-ին Քրաքովիայի մէջ: Վարժական ուսմանցը միջոցին 1917-ին լեհական լեգէոնի շարքին մէջ կը մտնէ: Ուքրէն-Լեհ պասերաղմի ժամանակ, Լվովը Թշնամւոյն դէմ պաշտպնողներէն մին էր: Ատեն մը վերջը Պէծին կոչուած քաղաքին հրետազօրի 23երորդ զօրագնդին կը պատկանի, ուրկէ կը կանչուի իբր հեծնուսոյց ենթադրօչակիրներու դպրոցին մէջ: Վարչաւիոյ մէջ պատերաջմական բարձրագոյն ընթացքը, գովելի առաւելութեանբ աւարտելէն ետքը, Փարիզ կը մեկնի ուր պատերազմական բարձրագույն եւ քաղաքական գիտութեանց դպրոցներու ընթացքն կ՝աւարտէ: Հայրենիքը վերադարձին ընդհանուր սպայակոյտի պետին ընկերութիւնը կազմողներուն կարգը կը դասուի:


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Ձ.Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան, Տպ.Մուքրէշ, 1938, էջ 33
1690 թուական

1690 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 90րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1690 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1690 մահեր
Առաքել (Մանրանկարիչ)

Առաքել (ծննդեան եւ մահուան թուականները անյայտ), ԺԴ. դարու հայ մանրանկարիչ։ Ստեղծագործած է Սուրխաթի եւ Կաֆայի մէջ (Ղրիմ)։ 1347-ին եւ 1356-ին նկարազարդած է երկու Ճաշոց (Երուսաղէմի մատենադարան, ձեռ. թիւ 22, Երեւանի Մատենադարան, ձեռ. թիւ 7408)։ Անոր կը վերագրուին նաեւ 1360-ի՝ Կաֆայի մէջ ծաղկված Ճաշոցին եւ Կոքսուի մէջ (Կաւքսու) ընդօրինակուած ԺԴ. դարու ժողովածուին (Մատենադարան, թիւ 7741, թիւ 8029) մանրանկարները։ Առաքելին արուեստին բնորոշ է գոյներու արտասովոր ներդաշնակութիւնը, յատկապէս շեշտուած է մութ կապոյտի եւ մանիշակագոյնի համադրումը, որ ոսկեգոյնի ժլատ օգտագործմամբ անոր երանգապնակին հնչեղութիւն մը կու տայ։ Ան Ղրիմի այն լաւագոյն վարպետներէն է, որ շարունակած է հայ մանրանկարչութեան աւանդոյթները՝ մասնակիօրէն կիրարկելով նաեւ Ղրիմի մէջ հաստատուած այլ ժողովուրդներու գեղանկարչութեան նուաճումները։ Առաքելին արուեստը խորապէս ազգային է։


== Գրականութիւն ==
Կորխմազեան Է․,  Ղրիմի հայ մանրանկարիչ Առաքելը, «ԲՄ», 1962, թիւ 6։
Արտաւազդ Պէրպէրեան

Արտաւազդ Պէրպէրեան (15 նոյեմբեր 1923, Վառնա, Պուլկարիա - 10 Յունիսի 2002, Փարիզ, Ֆրանսա), հայ նկարիչ, Շահան Պէրպէրեանի որդին։ Եղբայրը՝ Պարէտ մահացած է 20 տարեկանին ինքնաշարժի արկածով, իսկ Արտաւազդ անցած է Փարիզ եւ զբաղած է արուեստով։


== Կենսագրութիւն ==
Արտաւազդ Պէրպէրեան աշակերտած է Օննիկ Աւետիսեանին, 1949 թուականին տեղափոխուած Փարիզ, յաճախած Կրան-Շոմիէ ակադեմիա եւ Գեղարուեստի ազգային բարձրագոյն դպրոցը։ 1951 թուականի «Աշնան» սալոնի մէջ հանդես է եկած է «Ցուցարարները» նկարով։ 1964 թուականին արժանացեր է «Գեղարուեստի եւրոպական ակադեմիայի» մրցանակին։ Եղած է ֆրանսահայ մշակութային միութեան (ԺԱՖ), Ֆրանսահայ մշակութային միութեան ղեկավարներէն։ Փարիզի մէջ  մասնակցեր է «Հայ բանաստեղծութեան անթոլոկիայի» (1973) հրատարակմանը։
Արտաւազդ Շահանի Պէրպէրեանի գեղանկարչական լեզուն ռեալիստական է, երփնագիրը հիւթեղ, մութ-կապտաւուն գունապատկերներով։ Ստեղծած է բանուորական թաղամասեր, աշխատաւոր մարդկանց, գիւղական անշուք բակեր, ինչպէս նաեւ միայնութեամբ ու թախիծով տոգորուած դիմանկարներ, փարիզեան բնանկարներ («Հանգստացող բանուորը», «Երեխան խրճիթին մէջ», «Ածխահատը», «Նաւակներ», Մեսրոպ Մաշտոցի, Մխիթար Հերացու, Մխիթար Գոշի դիմանկարները)։


== Անհատական ցուցահանդէսներ ==
Հալէպ, 1948
Պէյրութ, 1949
Երեւան, 1968


== Աղբիւրներ ==
Արտաւազդ Շահանի Պէրպէրեան
Քերրի Ֆիշըր

Քերրի Ֆրանսիս Ֆիշըր, (21 Հոկտեմբեր 1956(1956-10-21)[…], Պըրպենք, Լոս Անճելըս շրջան, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ ՆահանգներԱմերիկայի Միացեալ Նահանգներ - 27 Դեկտեմբեր 2016(2016-12-27)[…], Ռոնալդ Ռեյգան բժշկական կենտրոն, Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), Ամերիկացի դերասանուհի, արտադրիչ, բեմադրիչ եւ խօսնակ մըն է, յայտնի է իր Princess Leia կերպարով Star Wars ֆիլմերուն մէջ:
Քերրին մասնակցութիւնը ունեցած է նաեւ հետեւեալ ֆիլմերուն մէջ՝ Shampoo (1975), The Blues Brothers (1980), Hannah and Her Sisters (1986), The 'Burbs (1989), When Harry Met Sally (1989), եւ այլն: Ֆիշըր նաեւ ծանօթ է իր ինքնակենսագրական վէպերով, օրինակ՝ Postcards, Surrender the Pink, Delusions of Grandma, Hollywood Moms, The Best Awful There Is, Wishful Drinking, Shockaholic եւ The Princess Diarist:


== Դերեր ==


=== Ֆիլմեր ===


=== Հեռուստաշարեր ===


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական կայք (իտալ.)
Ֆիշեր
Թորոնթոյի Հայերը

Հայերը Թորոնթոյի մէջ, Թորոնթոյի մէջ հայերը բնակութիւն հաստատած են 19-րդ դարու վերջէն։ Սակայն համայնքը սկսած է կազմաւորուիլ 1920-ական թուականներուն։ 1916 թուականին Լեւոն Պապայեանին նախաձեռնութեամբ հիմնադրուած է Հայ Օգնութեան Միութիւնը, 1923 թուականին՝ ՀԲԸՄ Թորոնթոյի մասնաճիւղը։ 1953 թուականին կառուցուած է Սուրբ Երրորդութիւն հայկական եկեղեցին, կը գործէն նաեւ Սուրբ Խաչ, Սուրբ Աստուածածին եկեղեցիները, որոնց կից՝ միօրեայ դպրոցներ։ Համայնքը ունի երեք ամենօրեայ վարժարան։ Ազգային կուսակցութիւնները ներկայ են համայնքին մէջ իրենց կոմիտէներով, ակումբներով, մասնաճիւղերով։ 1934-ին, Գարեգին Նժդեհ, Գանատայի հարաւային Օնթարիոյի Սէնթ Գաթրինզ քաղաքին մէջ հիմնուած է Հայ Երիտասարդաց Դաշնակցութեան առաջին մասնաճիւղը: Մինչեւ 1974, Հիւսիսային Ամերիկայի երիտասարդական միութիւնները վարած է մէկ կեդրոնական վարչութիւն:
Կը գործէն ՀՅԴ «Սողոմոն Թեհլերեան» կոմիտէն (1956 թուականէն) ՀՅԴ երիտասարդական միութեան «Սիմոն Զաւարեան» մասնաճիւղը, ՌԱԿ «Եսայի Եագուպեան» ակումբը (1967 թուական), ՍԴՀԿ Մոնրէալի Թեքէեան մշակութային միութեան «Նայիրի» պարախումբը «Փարամազ» մասնաճիւղը (1983 թուականէն), ՀՕՄ-ի «Ռուբինա» (1964 թուականէն), Թեքէեան (1967 թուականէն), Համազգային (1969 թուականէն), ունի «ժորժ Սարգիսեան» թատերախումբ, «Գուսան» երգչախումբ, «Էրեբունի» պարախումբ), Նոր սերունդ (1978 թուականէն) Թորոնթոյի Սուրբ Խաչ ազգային վարժարանի աշակերտական մշակութային միութիւնը, Պոլսահայ մշակութային համահայկական հիմնադրամի միութիւնը (1988 թուականէն), «Հայաստան» (1993 թուականէն), Հայկական ժամանակակէն հետազոտութիւններու եւ փաստագրութեան Զորեան հիմնարքը (1985 թուականէն) մասնաճիւղերը, Հ.Օ.Մ.-ի Ամէնօրեայ Վարժարանը (1979 թուականէն), Պապայեան հիմնարկը, Հայ Դատի Յանձնախումբը, Տարեց քաղաքացիներու ընկերութիւնը, «Կոմիտաս» երաժշտական միութիւնը։ Լոյս կը տեսնէ «Թորոնթոհայ» ամսագիրը, «Նոր Սերունդ» ամսագիրը, ՀԲԸՄ «Խօսնակ Թորոնթոյի», «Լուսաբաց» պարբերականները։ Կը գործէ «Հայ Հորիզոն» հեռուստակայանը։
1974-ին Թորոնթոյի մէջ հիմնուած է «Արփի» մանկամսուր-մանկապարտէզը, Արփի Մերասի նախաձեռնութեամբ, ուր սորված են հայ եւ տարբեր ազգութիւններէ հազարաւոր երեխաներ։
Տեղի հայերու գլխաւոր հաւաքատեղին Հայ Կեդրոնն է։ Թորոնթօն գանատահայութեան երկրորդ մեծ կեդրոնն է Մոնրէալէն ետք։ Ներկայիս այդտեղ կը բնակի շուրջ 27 հազար հայ։
Անդրանիկ Օզանեանի Յուշարձան (Երեւան, Կեդրոն)

Անդրանիկ Օզանեանի յուշարձանը կը գտնուի Երեւանի կենտրոնի՝ Տիգրան Մեծի փողոցին մէջ, Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ մայր տաճարին մօտ, տեղադրուած է 2002-ին։


== Հեղինակներ ==
Քանդակագործ՝ ՀՀ ժողովրդական նկարիչ Արա Շիրազ
Ճարտարապետ՝ Ասլան Մխիթարյան


== Տուեալներ ==
Յուշարձանը կառուցուած է պրոնզէ ու պազալտէ, բարձրութիւնը պատվանդանի հետ 9,5 մեթր է։


== Պատմութիւն ==
2001-ին Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ մայր տաճարին մօտ տեղադրուեցաւ Զօրավար Անդրանիկի երկրորդ արձանը տեղադրելու մասին յուշաքար։
Յուշարձանին հանդիսաւոր բացումը տեղի ունեցաւ Դեկտեմբեր 25 2002-ին։
Ասիկայ Անդրանիկ Օզանեանի երկրորդ արձանն է Երեւնի մէջ։
Երեւանի մէջ Զօրավարի առաջին արձանը տեղադրուեցաւ 1999-ին Երեւանի Մալաթիա-Սեբաստիա համայնքի Վահան Զատիկեանի անուան այգիին մէջ։
Զօրավար Անդրանիկին նուիրուած յուշարձաններ կան նաեւ Ուջանի մէջ, Ոսկեվանի մէջ, Նավուրի մէջ, Կյումրիի մէջ, Արտենիի եւ Անգեղակոթի մէջ։
Առիւծ (համաստեղութիւն)

Անուան այլ կիրառումներու համար տես՝ Առիւծ (այլ կիրառումներ)
Առիւծ (լատ.՝ Leo), կենդանակերպի համաստեղութիւն է, կը գտնուի Խեցգետին եւ Կոյս համաստեղութիւններու միջեւ: Անունը կ'առնչուի Հէրաքլեսի կողմէ սպաննուած առիւծին: 2-րդ դարու աստղագէտ Պտղոմէոսի նկարագրած 48 համաստեղութիւններէն մէկն է:

Նշանը՝ 


== Աստղերը ==
Ունի բազմաթիւ վառ աստղեր, որոնցմէ շատեր անհատապէս ճանչուած են հնադարեան ժամանակներէն: Անոնցմէ կարեւորները առաջին կամ երկրորդ պայծառութեան չորս աստղերն են՝

Արքայազն (լատ.՝ Regulus, կը նշուի՝ Առիւծի ալֆա Alpha Leonis) Երկիրէն 77.5 լոյս-տարիի վրայ գտնուող 1.34 մեծութեամբ աստղ մըն է:
Առիւծի պէթա աստղը (Beta Leonis), որուն անունն է՝ Տենեպոլա, կը գտնուի Արքայազնի հակառակ կողմը: Մեծութիւնը 2.34 է, Երկիրէն հեռաւորութիւնը՝ 36 լոյս-տարի: Տենեպոլա անունը կը նշանակէ՝ «առիւծի պոչ:»
Ալկիէպան (Առիւծի ղամմա, Gamma Leonis) երեք աստղերէ կազմուած պինըրի է, առաջինը եւ երկրորդը կ'երեւին պզտիկ աստղադիտակով, իսկ երրորդը՝ հեռադիտակով: Առաջինը ոսկեդեղին հսկայ մըն է՝ 2,61 ծաւալով, երկրորդը նոյնն է, բայց՝ 3.6 մեծութեամբ: Ասոնք ունին 600 տարի տարբերութիւն եւ Երկիրէն 126 լոյս-տարի հեռաւորութեան վրայ կը գտնուին:Առիւծին մէջ է Wolf 359-ը (Առիւծի CN), որ Երկիրին ամէնամօտ աստղերէն մէկն է եւ 7.8 լոյս-տարի հեռաւորութեան վրայ է: Ան կարմիր թզուկ մըն է, 13.5 մեծութեամբ: Պարբերաբար կը բռնկուի եւ պայծառութիւնը կ'աւելնայ մէկ ծաւալով  : Gliese 436-ը թոյլ աստղ մըն է Առիւծի մէջ, Երկիրէն մօտ 33 լոյս-տարի հէռու, Նեպտուն մոլորակի (սեւ մոլորակ) զանգուած ունեցող մոլորակով մը իր շուրջը:


==== Ասուպներու Ցնցուղ ====
Լեօնիտներու հոսքը տեղի կ'ունենայ Նոյեմբերին, բարձրակէտը կ'ըլլայ Նոյեմբեր 14-15-ին Առիւծի ղամմայի մօտ: Անոնց ծնողք մարմինն է գիսաւորը, որ հետեւանք է 35 տարին անգամ մը  կատարուող ժայթկումներու: Բարձրակէտի ընթացքին մէկ ժամուան մէջ մօտ տասը ասուպ կ'ունենայ:


== Պատմութիւն ==
Առիւծը առաջին ճանչուած համաստեղութիւններէն մէկը եղած է եւ հնաբանական հետազօտութիւններով ապացուցուած է, որ միջագետցիները Ք․ա․մօտաւորապէս 4000 թուականին անոր նման համաստեղութեան մը մասին պատկերացում ունեցած են: Պարթեւները այս համաստեղութիւնը Շիր կը կոչէին, ասորիները՝ Արէոյ, հնդիկները՝ Սիմհայ եւ այս բոլորը կը նշանակէր՝ Առիւծ:  Որոշ առասպելաբաններ կը կարծեն, որ սումերներու հաւատալիքներով Առիւծ համաստեղութիւնն իրմէ կը ներկայացնէ Հումպապա հրէշը, որ սպաննեցաւ Գիլկամէշը: Բաբելական աստղագիտութեան մէջ սա համաստեղութիւնը կը կոչուէր Ուրկուլա՝ «Մեծն Առիւծ», որուն վառ աստղը յայտնի էր որպէս «Առիւծի կուրծքի աստղ» Յունական դիցաբանութեան մէջ Առիւծը կը նոյնացուի Նեմէայի Առիւծին հետ, որ սպաննած էր Հէրաքլեսը իր տասներկու սխրանքներէն առաջինի ժամանակ: Հերաքլեսի կողմէ Նեմէական Առիւծը սպաննուելէն ետք Զեւսը կը նշանաւորուի իբրեւ Առիւծը երկինս: Հռոմէացի բանաստեղծ Ովիդիոսը զայն կոչած էր «Հէրաքլեսի Առիւծ»:


== Տե՛ս նաեւ ==
Երկուորեակ


== Արտաքին յղումներ ==
Information from StarDate Online
Leo Constellation at Constellation Guide
New planet discovery in Leo's constellation
Գարեգին Քհնյ. Չօլագեան

Գարեգին Քհնյ. Չօլագեան, (ծն.՝ 1875,Կեսարիա- Յունուար 211931), աղւանի անունով՝ Յարութիւն։


== Կենսագրութիւն ==
Գարեգին Չօլագեան, յաճախած է տեղւոյն «Կիւմշեան» բարձրագոյն նախակրթարանը եւ շրջանաւարտ եղած է 1892-ին։
Համիտեան ջարդերէն ազատուած՝ Յարութիւն, ուսուցչութեան պաշտօնի կոչուած է իր աւարտած վարժարանին մէջ։
Տարիներ ետք, իր ուսուցչական ասպարէզին մէջ, անձնուէր ծառայութեան արձագանգը հասած է Կ.Պոլսոյ Ազգային Կեդրոնական Վարչութեան Ուսումնական Խորհուրդին, որ 1912-ին յատուկ վկայականով մը արտօնած է իրեն Ազգային բոլոր վարժարաններուն մէջ, կրթական պաշտօն վարելու։
1914-ի զօրակոչին, զինուորական ծառայութեամբ ղրկուած է Գաղատիա։ Բանակի ծառայութիւնը աւարտած է 1919-ին, զինադադարին։ Ազգային Որբանոցի տնօրէնութիւնը վստահուած է իրեն, միաժամանակ պարապած է կրթական ու դաստիարակչական աշխատանքներով։
1921-ին, դարձեալ հրաւիրիւած է ուսուցչական պաշտօնի «Կիւմշեան» վարժարանին մէջ, ուր պաշտօնավարած է մինչեւ 1924։
Տարի մը ետք, վերջնակաանապէս փոխադրուած է Հալէպ եւ հրաւիրուած՝ ուսուցչական պաշտօնի Կիլիկեան Նպաստից Միութեան Վարժարանին մէջ։
Պսակուած է հայրենակից օրիորդի մը հետ եւ բախտաւորած է չորս զաւակներով։
Ան գործնական քայլեր առած է եւ 22 Ապրիլ 1925-ին, նամակով քահանայութեան թեկնածութիւնը ներկայացուցած է Բերիոյ Թեմի Առաջնորդին ու կրօնական ժողովին։ Առաջնորդ՝ Հայր Սուրբին տնօրինութեամբ՝ անմիջական կարգադրութիւնները եղած են եւ 1925-ին, քահանայ ձեռնադրուած՝ վերակոչուելով Տէր Գարեգին։
Քահանայական քառասնօրեայ պատրաստութեան շրջանը աւարտելէ ետք, Առաջնորդին թելադրութեամբ՝ ծառայած է Ճարապլուսի եւ թեմի այլ շրջաններուն մէջ։
Տէր Հօր վրայ մեծ համարում ունեցող Բերիոյ Թեմի նորաօծ եպիսկոպոս Տ. Արտաւազդ Սիւրմէեան, 9 Օգոստոս, 1929, թուակիր պաշտօնագրով Տէր Հայրը փոխադրած է Հալէպ եւ հոգեւոր հովիւ նշանակած Սուրբ Քառասնից Մանկնաց Աթոռանիստ Եկեղեցւոյ։


== Վախճան ==
Երկար չէ տեւած քահանայական կեանքը։ Հազիւ վեց տարիներ։ Կեանքին հրաժեշտ տուած է 56 տարեկանին։ Տառապանքով բեռնաւորուած կեանքը փութացուցած է իր մահը։ Ան վախճանած է 21 Յունուար, 1931-ին։
Թաղման կարգն ու վերջին օծումը կատարուած են ձեռամբ Բերիոյ Թեմի Առաջնորդ՝ Տ. Արտաւազդ եպիսկոպոս Սիւրմէեանի, 22 Յունուար, 1931-ին, Ս. Քառասնից Մանկնաց Աթոռանիստ Եկեղեցւոյ մէջ։ Սրբազանը դամբանակին մէջ դրուատած է Տէր Հօր արժանիքները։


== Ծաօոթագրութիւններ ==
148 (թիւ)

(հարիւր քառասունութ)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիվ մըն է 147-ի եւ 149-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
կիրառութիւններ՝
148 Կաղիա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 148 -ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան Ф (էֆ) տառը
Տարուայ 148րդ օրն է Մայիս 28-ը (նահանջ տարիներուն՝ Մայիս 27-ը)
Խոդեդան

Վէպ՝ ձօնուած սասունցիներուն, Սասնոյ լեռներուն, Տարօնի դաշտերուն, կորսուած հայրենիքին


== Աշխատութիւնը ==
«Խոդեդան», միահատոր վաւերագրական վէպ․ տպագրուեցաւ Երեւան 1956թ․, հեղինակ՝ Խաչիկ Դաշտենց։  1950թ․ լոյս տեսաւ հեղինակին համանուն վիպակը։  «Խոդեդան»ը անոր նիւթէն քաղուած, նոր եւ ամբողջական գործ է։  Վերահրատարակուեցաւ Պէյրութ՝ 1958, Գահիրէ՝ 1958 եւ 1959, Երևան՝ 1960 եւ 2000, Թեհրան՝ 1985։  
Դաշտենց վէպի առաջին տպագրութեան յառաջաբանին մէջ՝ «խօսք ընթերցողին», գրուած 28 Մայիս, 1956-ին, կը պարզէ հետեւեալները․-
«Խոդեդան»ը վէպ է մի հայ շինականի եւ նրա սերնդի մասին։․․․
Այդ մարդկանց աւագ սերունդը հետզհետէ անհետանում է։  Եթէ որեւէ հետաքրքրուող կամենայ տեսնել մէկն ու մէկին, նա պէտք է գնայ Թալինի եւ Աշտարակի շրջանի լեռնային ամենահեռաւոր գիւղերը։․․․
Թամոյին ես չեմ տեսել։ Իսկ Խոդեդանի (Ասատուրի) հետ ես հաց եմ կերել 1942 թուականի ամրանը իր ընտանեկան յարկին տակ։  Իրենց գիւղում։


== Ճաչնանք վէպը ==
Հայ շինական մը, Սասնոյ լեռները, Տարօնի շրջանը, ժողովրդավար կարգերով հայրենիքը․ կայուն առացնքներն են որոնց շուրջ կը դառնայ Խաչիկ Դաշտենցի «Խոդեդան» վէպը։

Պատմութիւնը բաժնուած է երկու մասերու․ ամէն մաս իր ենթաբաժանումներով։ Առաջին մասը ունի յենարան Սասունի շրջանը, իսկ երկրորդը՝ Արագածի։ Վէպը կը սկսի ու կը վերջանայ իրարու հակասող, սակայն ա՛յնքան կապուած մէկը կիւսին լրացուցիչ պատկերներով ու դէպքերով։  Մէկ կողմէն բռանգրաւուած հայրենիքին Սասնոյ շրջանը այրած, քանդուած Զորոյի տունը, հարսանեկան սնտուկէն փրկուած կապոցը եւ կիւս կողմէն՝ փրկուած կապոցի պարունակութիւնը, Զորօ-Դաւիթի տան ծուխը շարունակող ծուռը, վերածնուած ազատ հայրենիքը։
Խոդեդան կամ Ասատուրը, հալածուած ինչպէս իր հայրը հարիւր քսան տարի առաջ, կը լքէ այրած պապենական տունը եւ Մոտկանէն ճամբայ կ՛ելլէ դէպի Սասուն։ Անոր ճամբորդութեան ընթացքին, ընթերցողը կը տեղեկանայ պատճառներուն մասին որ զայն կը հեռացնեն հայրենական տունէն։ Նաեւ կը ծանօթանայ կորսուած հայրենիքին՝ Մուշ քաղաքին, Սասնոյ շրջանի հարստութեան․ գիւղերուն, վանքերուն, լեռներուն, բուսականութեան կեանքին, կենդանական աշխարհին, երկաթահանքերուն, պատմութեան եւ Սասունցի Դաւիթի հետ կապուած առասպելներուն, հայ հողագործին, հովիւին, արհեստագործին, ժողովուրդի կենցաղին, ապրելակերպին՝ Խոդեդանի նշանախօսութեան, հարսնախօսութեան եւ հարսանիքի նկարագրումներէն, հայ ազատագրական շարժման՝ շրջանը գործող ֆետայիներու խումբի մը գործունէութենէն եւ սասունցիներու ինքնապաշտպանութեան քաջարի կռիւներուն եւ վերջապէս դէպի արեւելեան Հայաստան գաղթի ճամբուն ընթացքին փրկուած որբերուն կամ հայկական մշակոյթի գանձերուն արկածախնդրութիւններուն։  Աշխարհագրական մանրամասնութիւնները լեցուն են բանաստեղծական նկարագրութիւններով։
Երկրորդ մասին մէջ, սասունցիները կ՛որոնեն նոր հայրենիքը։  Կորսուած հայրենիքին կարօտը կը յագեցնէ Արագածը, իսկ պայքարը ազատութեան համար՝ ցնորական պետութիւն մը։
Վէպի կառոյցը շարունակ յետհայեցութիւն մըն է։


=== Վէպի հերոսը, դէմքերը ===
Վէպին հերոսը Խոդեդանն է (Ասատուրը)։ Դէմքերը․ Ջաղացպան Թամօն՝ Սասունցի Դաւիթի ջաղացքին պահապանը եւ Սասնոյ բնակիչներ, իրենց արհեստներուն ընդմէջէն։


== Աղբիւրներ ==
«Խոդեդան», Խաչիկ Դաշտենց, Թեհրան՝ 1985


== Տե՛ս նաեւ ==
Ռանչպարների Կանչը


== Արտաքին յղումներ ==
Թալին, արեւելահայերէն
Աշտարակ արեւելահայերէն
Խաչիկ Դաշտենց, արեւելահայերէն
Վրէժ Յակոբեան

Վրէժ Յարութիւն Յակոբեան (10 Յունուար 1938(1938-01-10), Աթէնք, Յունաստան - 6 Յունիս 2022(2022-06-06)), հայ դերասան, ՀՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ (2008):


== Կենսագրութիւն ==
Վրէժ Յակոբեանը ծնած է 1938 թուականին Յունաստանի Աթենք քաղաքի մէջ։ 1947 թուականին հայրենադարձ եղած է։ Սորված է Երեւանի Յակոբ Պարոնեանի անուան միջնակարգ դպրոցին մէջ։ 1958-1962 թուականներուն սորված է Երեւանի գեղարուեստա-թատերական հիմնարկի դերասանական բաժնին՝ Արմէն Գուլակեանի արուեստանոցի մէջ։
Եղած է Երեւանի Գաբրիէլ Սունդուկեանի անուան ազգային ակադեմական թատրոնի դերասան, 1977 թուականին նշանակուած է թատրոնի փոխտնօրէն, 1982 թուականին՝ տնօրէն։ Հիւրախաղերով հանդէս եկած է  շարք մը արտասահմանեան երկրներու մէջ։ Եղած է Հայաստանի մշակոյթի նախարարութեան թատերարուեստի վարչութեան պետ, ղեկավարած է Երեւանի Գաբրիէլ Սունդուկեանի անուան ազգային ակադեմական թատրոնը, 2003-2013 թուականներուն եղած է Երեւանի Ալեքսանդր Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ պալետի ազգային ակադեմական թատրոնի փոխտնօրէն:
I’m Your Baby Tonight

I’m Your Baby Tonight ամերիկացի երգչուհի Ուիթնի Հիւսթոնի երրորդ սդուտիոյի մէջ ձայնագրուած ալպոմը, թողարկուած 6 Նոյեմբեր 1990 թուականին: Երկու երգեր` «I’m Your Baby Tonight»-ը եւ «All the Man That I Need»-ը դարձած են № 1 Billboard Hot 100 հիթ-շարքերուն մէջ։ Ալպոմը ստացած է շարք մը անուանակարգեր եւ մրցանակներ, ներառեալ` Billboard Music Awards-ը: Ալբոմէն երեք երգեր առաջադրուած են Կրեմմիի, երեք տարի շարունակ (1991, 1992, 1993), որոնցմէ երկուքը Լաւագոյն կանացի ձայնալարային փոփ կատարող անուանակարգին մէջ: Սկաւառակը ունեցած է առեւտրական յաջողութիւններ եւ 4 անգամ ստացած է փլադինէ կարգավիճակ RIAA-ի մէջ:


== Պատմութիւն ==
ԱՄՆ-ի մէջ I’m Your Baby Tonight-ը 24 Նոյեմբեր 1990 թուականին մուտք գործած է հիմնական Billboard 200 հիթ-շարքի 22-րդ հորիզոնականը: Երկրորդ շաբաթը այդ հասած է № 5-ի, իսկ շաբաթ մը ետք № 3-ը: Ալպոմը 22 շաբաթ մնացած է այդ հիթ-շարքի top-10-ին մէջ (իսկ ընդհանրապէս 51 շաբաթ): Ան նաեւ մուտք գործած է Billboard Top R&B Albums սոուլ հիթ-շարքի № 10-ն 1 Դեկտեմբեր 1990 թուականին, եւ հասած է անոր մէջ № 1-ին, երեք շաբաթ ետք: Ալպոմը մնացած է սոուլ հիթ-շարքի գագաթնակէտին 8 շաբաթ ընդմիջումներով, իսկ անոր մէջ ընդհանրապէս 53 շաբաթ: Այդպիսի յաջողութեան շնորհիւ ան դարձած է № 1 սոուլ ալպոմը (#1 R&B Album)-ի մէջ ամբողջ 1991 թուականի տուեալներով (1991’s Billboard Year-End Charts): Ալպոմը 5 Ապրիլ 1995 թուականին քառակի անգամ հաւաստագրուած է փլադինէ կարգավիճակին Recording Industry Association of America-ին մէջ եւ յետոյ Nielson SoundScan-ի տուեալներով 1991 թուականի մայիսէն մինչեւ 2009 թուական վաճառուած է 1,728,000 օրինակ ԱՄՆ-ի մէջ:
Ալպոմը դարձած է հանրայայտ ողջ աշխարհին մէջ, սակայն այդպէս ալ չէ հասած Ուիթնիի նախորդ ալպոմներու առեւտրական յաջողութիւններուն: Անգլիոյ մէջ ան մուտք գործած է 17 Նոյեմբեր 1990-ին UK Albums Chart-ի № 6-ը եւ յետոյ հասած է № 4-ի (9 շաբաթ ետք): Անգլիական British Phonographic Industry կազմակերպութիւնը հաւաստագրած է այդ փլադինէ կարգավիճակին 300,000 օրինակ վաճառքով 1 Նոյեմբեր 1990-ի տուեալներով: Գերմանիայի մէջ ալպոմը հասած է № 3-ին Media Control Albums Chart-ին մէջ, ստանալով փլադինէ հաւաստագիր 500,000 օրինակ վաճառքի համար Bundesverband Musikindustrie-ի մէջ 1991 թուականին: Ան նաեւ հասած է լաւագոյն ալպոմներու բարձրագոյն երկիրներու մէջ, որոնցմէ են` Աւստրիան, Նորուեգիան,, Շուէտը եւ Զիւիցերիան: Ամբողջ աշխարհը վաճառուած է մօտաւորապէս 12 միլիոն օրինակ:


== Երգացանկ ==


== Հիթ-շարքեր ==
Հրազդան գետ

Հրազդան, գետ Հայաստանի Արարատի եւ Կոտայքի մարզերուն մէջ, Արարատեան գոգաւորութեան, Արաքսի ձախ վտակը։


== Անուանում ==
Գետի անուանումին առաջին անգամ կը հանդիպինք հայ հին հեղինակներու՝ մասնաւորապէս Սեբէոսի (Հուրազդան տեսքով) եւ Մովսէս Խորենացիի մօտ (աւելի հին, Հրազդան)։
Այլ անուանումներ՝ Բջնիի ջուր, Բջնիջուր, Բջնոյ գետ, Բջնու ջուր, Զանգա, Զանգագետ, Զանգի, Զենգի, Զենկի, Զենկիչայ, Իլդարու, Իլդարուն, Իլդարունի, Իլդարունիա, Իլտարունի:


== Աշխարհագրութիւն ==

Հրազդան գետը ունի 141 քմ. երկարութիւն։ Աւազանի մակերեսը 2650 քմ.2 է (առանց Սեւանայ լիճի)։ Սկիզբ կ'առնէ Սեւանայ լիճէն, կը հոսի հարաւարեւմտեան ընդհանուր ուղղութեամբ, կ'անցնի Գեղարքունիքի, Կոտայքի մարզերով, Երեւան քաղաքով, Արարատի մարզով ու կը թափի Արաքս գետին մէջ։
Վերին հոսանքին մօտ 20 քմ. կը հոսի դէպի արեւմուտք՝ այդ ընթացքին յառաջացնելով գալարներ, միջին հոսանքին կ'անցնի նեղ ու խոր (120-150 մ.) կիրճով, ստորին հոսանքին կ'ուղղուի դէպի հարաւ-արեւելք, դուրս կու գայ Արարատեան դաշտ, կը դառնայ հանդարտահոս ու ծովի մակարդակէն 820 մ. բարձրութեան վրայ կը թափի Արաքս գետին մէջ։
Գետի ընդհանուր անկումը կը կազմէ 1100 մ.։ Բնական պայմաններուն Հրազդանի սնումը 62,5%-ով ստորերկրեայ է, յորդացումը՝ գարնանային, վարարումները՝ ամրան ու աշնան։ Ջրի տարեկան միջին ծախսը 22,6 մ³/վրկ. է, առաւելագոյնը՝ 138 մ³/վրկ., նուազագոյնը՝ 9 մ³/վրկ., տարեկան հոսքը 712 միլիոն մ³։
Հրազդանի վրայ կառուցուած են Սեւանի, Հրազդանի, Արգելի, Արզնիի, Քանաքեռի, Երեւանի հիտրոելեկտրակայանները (ՀԷԿ), շարք մը ջրանցքներ, Երեւանեան լիճը։


== Ծանօթագրութիւն ==