armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Փոլ Պoղոսեան

Փոլ Արթին Պօղոսեան (անգլերէն՝ Paul Artin Boghossian, 4 Յունիս 1957(1957-06-04), Հայաստան), ամերիկահայ փիլիսոփայ, Նիւ Եորքի համալսարանի փիլիսոփայութեան արծաթէ փրոֆէօր, ուր այժմ ամպիոնի վարիչ է (այդ պաշտօնը զբաղեցուցած է նաեւ 1994-2004 թուականներուն)։ Անոր հետազօտական հետաքրքրութիւններն են իմացաբանութիւնը, միտքի եւ լեզուի փիլիսոփայութիւնը։ Ան նաեւ Նիւ Եորքի փիլիսոփայութեան հիմնարկի տնօրէնն է եւ Պիրմինկհեմի համալսարանի փիլիսոփայութեան վաստակաւոր հետազօտող պրոֆէսօր։


== Կրթութիւն եւ ասպարէզ ==
Փոլ Պօղոսեանն ունի հայկական ծագում։ 1976 թուականին Փոլ Պօղոսեան Թրենթի համալսարանէն ստացած է փիլիսոփայութեան պսակաւոր աստիճան, իսկ 1987 թուականին Փրինսթոնի համալսարանէն՝ դոկտորի աստիճան։
Բացի Նիւ Եորքի համալսարանին մէջ զբաղեցուցած այժմեան պաշտօնէն, ան 1984-1992 թուականներուն եղած է Միշիկընի համալսարանի փիլիսոփայութեան փրոֆէսօր, ան եղած է նաեւ Փրինսթոնի համալսարանի հրաւիրեալ փրոֆէսօր։
Պօղոսեան նախապէս եղած է մարդասիրական գիտութիւններու ազգային հիմնադրամի, Մակտալէն քոլէճի, Օքսֆորտի, Լոնտոնի համալսարանի եւ Աւստրալիոյ ազգային համալսարանի կրթաթոշակառու։
Նիւ Եորքի մարդասիրական գիտութիւններու հիմնարկի անդամ է։ «Philosophical Studies եւ Philosophers' Imprint » ամսագիրներու խմբագրական խորհուրդի կազմին մաս կը կազմէ։ 
Պօղոսեան նաեւ «Գիտելիքներու համաշխարհային երկխօսութիւն» հիմնադրամի Գիտական խորհրդակցական խորհրդի անդամ է։
Անոր «Վախ գիտելիքէն» գիրքը արժանացած է «Ընտրութիւն» մրցանակի, իբրեւ 2006 թուականի լաւագոյն ակադեմիական գիրք։
2012 թուականին ան ընտրուած է Ամերիկայի արուեստներու եւ գիտութիւններու ակադեմիայի անդամ։


== Ընտրուած հրատարակութիւններ ==


=== Գիրքեր ===
Content and Justification: Philosophical Papers, Oxford University Press, 2008.
Fear of Knowledge: Against Relativism and Constructivism, Oxford University Press, 2006.


=== Յօդուածներ ===
"How Are Objective Epistemic Reasons Possible?" in Philosophical Studies, Dec 2001, pp. 340–380.
"Inference and Insight," in Philosophy and Phenomenological Research, November, 2001, pp. 633–641.
"On Hearing the Music in the Sound," in The Journal of Aesthetics and Art Criticism (2002).
"The Gospel of Relaxation" (review of The Metaphysical Club by Louis Menand), The New Republic, September 2001.
"What is Social Construction?" in Times Literary Supplement, February 23, 2001, pp. 6–8.
New Essays on the A Priori (co-edited with Christopher Peacocke), Oxford University Press 2000.
"Knowledge of Logic," in New Essays on the A Priori, Oxford University Press 2000.
"Analyticity," in Bob Hale  and Crispin Wright (eds.): The Philosophy of Language (Oxford: Basil Blackwell, 1997), pp. 331–368.


=== Լրատուամիջոցներով ===
'The Secrets of the World': Debate with philosophers Rebecca Roache and Hilary Lawson, and author Rupert Sheldrake.
'The Word and the World': Debate with philosopher Ray Monk and novelist Joanna Kavenna.
'Strange New Worlds': Debate with literary critic Terry Eagleton and Chocolat author Joanne Harris.
ՔՕՓ 21

ՔՕՓ 21, մեծ խորհրդաժողով, որ տեղի ունեցած է Փարիզի մէջ՝ խօսելու կլիմայի ջերմացման հետ կապուած հարցերուն մասին:


== Պատմութիւն ==
Ամէն տարի մասնագէտներ եւ տարբեր երկիրներու ղեկավարներ կը հաւաքուին խօսելու համար կլիմայի եւ մոլորակին օդին ջերմանալուն հետ կապուած հարցերուն մասին:
Առաջին խորհրդաժողովը տեղի ունեցած է Պերլինի մէջ, Գերմանիա, 1995-ին: 
2015-ին Ֆրանսան՝ Փարիզի մէջ, հիւրընկալած է այս ժողովը, 30 Նոյեմբերէն 11 Դեկտեմբեր: Անիկա եղած է կլիմային յատկացուած 31-րդ խորհրդաժողովը: Այդ պատճառով է, որ ան 21 թիւը կը պարունակէ իր անուան մէջ: Իսկ երեք գիրերը` ՔՕՓ, եկած են անգլերէն «Քոնֆըրընս օֆ տը Փարթիզ» նախադասութենէն:


== Մասնակցութիւն ==

Կը մասնակցին բոլոր այն պետութիւնները, որոնք Միացեալ ազգերու կազմակերպութեան մօտ ընդունած են կլիմայի ջերմացման դէմ պայքարիլ: Այդ 195 երկիրներէն ներկայացուցիչներ, ինչպէս նաեւ գիտնականներ, կլիմայի մասնագէտներ, կազմակերպութիւններ եւ քաղաքացիներ կը մասնակցին ժողովներուն:
Ընդամէնը 40 հազար հոգի ներկայ եղած է Պուրժէի մէջ, ուր տեղի ունենցած է խորհրդաժողովը:


== Թիրախներ ==
Խորհրդաժողովին նպատակը եղած է լուծումներ գտնել Աշխարհ մոլորակին ջերմաստիճանի բարձրացումը միայն 2 աստիճան սելսիուսի վրայ պահելու համար մինչեւ 2100 թուականը:
ՔՕՓ 21-ին մասնակցող երկիրները պէտք է համաձայնին եւ գործադրեն Խորհրդաժողովին որոշումները:
Լիանա Աղաճանեան

Լիանա  Աղաճանեան Ամերիկահայ լրագրող մըն է: Անոր գործը կը կեդրոնանայ երկար եւ պատմելու բնոյթով լրագրողութեան վրայ: Աղաճանեան ծնած է Թեհրան, Իրան եւ մեծցած Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա: Ան այժմ կ'ապրի Տիթրոյթ, Միշիկըն:


== Ասպարեզ ==
Աղաճանեանին գործերը հրատարակուած են բազմաթիւ լրատուական միջոցներէ, ինչպէս՝ The New York Times, BBC, The Guardian, Newsweek, Foreign Policy, The Nation, Mental Floss,  SB Nation, The Atlantic, Racked, եւ Al Jazeera America: Ան նաեւ խմբագիրն է Հայկական լուրերու թերթ՝ Ianyan-ի:
Աղաճանեան լրագրած է Հայաստանէն, Անգլիայէն, Գերմանիայէն, եւ Մոնկոլիայէն, ինչպէս նաեւ ուրիշ երկիրներէ: Ան ստացած է շնորհումներ, ինչպէս՝ Metlife Foundation Journalists in Aging Fellowship, International Reporting Project (Ճոն Հոփքինզ Համալսարանէն), ինչպէս նաեւ Հրանդ Տինք Հիմնարկի Հայ-Թրքական զրոյցի ընկերակցութիւնը:


== Մրցանակներ ==
2015 թուականին, Աղաճանեան կ'արժանանայ Տուն Մը Գրէ (անգլ.՝ Write A House) երկրորդ մրցանակի առաջնութիւնը, ստանալով Տիթրոյթի մէջ տուն մը:


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական կայքէջ
ianyanmag.com
Horgan Richard (5 October 2015)։ «Freelance Journalist Moves Into Her Free Detroit House»։ AdWeek
Աղեակ (անձնանուն)

Աղեակ, հայկական իգական եւ արական անուն։ Յառաջացած է միջին հայերէն աղեակ, որ իր կարգին գաւառական աղէկ՝ «լաւ» բառէն։ 10-րդ դարուն արական անուն էր, իսկ 15-րդ դարուն՝ իգական։ Այս անունէն ալ յառաջացած է Աղէկեան (Աղեկեան) մականունը։


== Գործածութիւններ ==
Աղեակ քահանայ, գրիչ կամ Աւետարանի պատուիրատու։
Աղէկ, կին Սիմէոնի եւ մայր տէր Ստեփանոսի, որ գնեց հին Աւետարան մը։
Լամա Ապու-Աուտէ

Լամա Ապու-Աուտէ (արաբ․՝ لمى أبو عودة‎‎), 1962), պաղեստինցի-ամերիկացի դասախօս եւ հեղինակ: Կը դասաւանէ Ճորճթաունի համալսարանի իրաւաբանական կեդրոնին մէջ։ Կը գրէ իսլամական օրէնքի, ֆեմինիզմի եւ ընտանեկան իրաւունքի մասին նիւթեր:


== Կենսագրութիւն ==
Ապու-Աուտէ ծնած է 1962-ին Ամմանի մէջ, Յորդանանի խորհրդարանի նախկին ծերակուտական եւ դեսպան Ատնան Ապու-Աուտէի ընտանիքին մէջ: Յորդանանի Համալսարանէն վկայուած է Իրաւագիտութեան Պսակաւոր Արուեստից վկայականով, իրաւագիտութեան մագիստրոսի աստիճան՝ Պրիսթոլի համալսարանէն, արուեստի մագիստրոսի կոչում՝ Եորքի համալսարանէն, Անգլիա, իրաւագիտութեան դոկտորի կոչում ստացած է Հարուըրտ համալսարանէն:
Դասաւանդած է Սթենֆորտի Իրաւունքի Համալսարանին մէջ, աշխատած է Համաշխարհային Դրամատան Միջին Արեւելք / Հիւսիսային Ափրիկէ բաժանմունքին մէջ:
Ապու-Աուտէ գրած է նաեւ Իսրայէլա-պաղեստինեան հակամարտութեան մասին եւ աջակցած է bi-national լուծման կամ մէկ պետութիւն՝ Իսրայէլ/ Պաղեստին ստեղծելուն: Տարբեր հարթակներու վրայ ծաւալած գիտական գործունէութեան կողքին, Լամա Ապու-Աուտէ քննարկած է աշխարհի քաղաքական եւ իրաւական միտումները, որոնք կը վերաբերին իսլամներու նախա-Սեպտեմբեր 11-ի ահաբեկչական յարձակումները հասարակութեան:


== Արտաքին յղումներ ==
Georgetown Law Full-Time Faculty Biography
The Case for Bi-Nationalism: Why one state — liberal and constitutionalist — may be the key to peace in the Middle East, The Boston Review, December 2001-January 2002
1785 թուական

1785 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 85րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1785 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1785 մահեր
Քանթավիեխա

Քանթավիեխա կամ ար․ Կանտավիեխա (սպ.՝ Cantavieja), քաղաք եւ համայնք Սպանիայի մէջ, կը մտնէ Տերուել պրովինցիայի կազմին մէջ, Արագոն։ Համայնքը կը գտնուի Սարագոսա գավառի կազմին մէջ։ Տարածքը 125 քկմ։ Բնակչութիւնը 748 մարդ (ըստ 2007 թուականի մարդահամարի)։ Պրովինցիայի ադմինիստրացիայէն ունի 92 կմ հեռաւորութիւն։


== Բնակչութիւն ==


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրութիւններ ==


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Web no oficial de Cantavieja
Ճուզէփփէ Ամպրոզոլի

Ճուզէփփէ Ամպրոզոլի (իտալ.՝ Giuseppe Ambrosoli, 25 Յուլիս 1923(1923-07-25), Ռոնագո, Կոմո, Լոմբարդիա, Իտալիոյ Թագաւորութիւն - 27 Մարտ 1987(1987-03-27), Լիրա, Հյուսիսային շրջան, Ուկանտա), իտալացի միսիոնար բժիշկ, Ուկանտայի մէջ երանելի հռչակուած է


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Իտալիոյ Քոմօ քաղաքը։ Ան եղած է ընտանիքին եօթներորդ զաւակը․ մեծ հայրը աշխատած է իբրեիւ գրադարանավար։ 
Ճուզէփփէ մանագիտացած է իբրեւ բժիշկ։ Ափրիկէ երթալով, մինչեւ մահ, բժշկական եւ հոգեւոր ծառայութիւն մատուցած է։


== Մահ ==
Հայր Ամպրոզոլին իր մահկանացուն կնքած է 27 Մարտ 1987-ին, ձգելով հիւանդանոց մը նուիրուած աղքատներուն։
Հայ գրականութիւնը 1960-2000-ական տարիներուն

Հայ գրականութիւնը 1960-2000-ական տարիներուն, 1960–ականներու աւարտին՝ Սփիւռք եւ Հայաստան կը գտնուին մշակութային՝ շրջափոխութեան որոշ փուլի մը, որ կը յատկանշուի դրական եւ բացասական երեսներով։
Սփիւռքեան որոշ կարեւոր գօտիներ, հակառակ շրջանային անկայութիւններու, ապրած են մշակութային բարգաւաճում։ Առաջին փորձերը եղած են կրթական ցանցը տարածելու դէպի արեւմուտք՝ Եւրոպա եւ հիւսիս՝ Ամերիկա։ Բարձարագոյն հիմնարկներ, հայագիտական ամպիոններ բազմացած են, օրաթերթային մամուլը` մորթ փոխած։ Գրական պարբերականներ ճամբայ հանուած են՝ «[[Բագին (հանդէս, Լիբանան)|Բագին]]», «Շիրակ», «Ահեկան»` Պէյրութ. «Անդաստան»` Փարիզ։ Ընթացիկ մամուլի գրական յաւելուածներ` Մոնթրէալէ ու Լոս Անճելըսէ՝ Թեհրան։ Նորահաս սերունդի մէկ թեւը, Սուրիա-Լիբանանէն, մասամբ՝ նոյնիսկ հասնելով մինչեւ Պոլիս, Փարիզ, ճիգ դրսեւորած է լուրջ իքնանորոգման մը ուղղութեամբ։
Հայրենի հողի վրայ, «ձիւնհալ»ը կարելի դարձուած է գրական աննախընթաց ծաղկում  մը յատկապէս արձակի  մարզին մէջ։
«Գարուն» եւ «Գրական Թերթ», աւանդապահ «Սովետական Գրականութիւն» օրկանի կողքին, կը թարմացնեն գրական մթնոլորտը։
Նշումներով երեւցողներու կողքին, 1960-1970–ական սերունդի յիշատակելի անուններէն են՝ Սուրիա-Լիբանան՝ Կորիւն Շահինեան, Պետրոս Հերեան, Խոսրով Ասոյեան, Սարգիս Կիրակոսեան, Շուշիկ Տասնապետեան, Փանոս Ճերանեան, Սարգիս Վահագն,Մարուշ Երամեան. Պոլիս-Եւրոպա-Ամերիկա՝ Հիլտա Գալֆայեան, Իրմա Աճէմեան, Սարգիս Վահագն,Կարիկ Պասմաճեան, Կարօ Արմէնեան, Արա Գազանճեան. Իրան` Վարանդ Քուրքչեան։ Հայրենի գրականութեան մէջ` շատերէ մի քանին՝ Արտեմ Յարութիւնեան, Դաւիթ Յովհաննէս, Սլավիկ Չելոյեան եւ ուրիշներ։


== Չափածոյ մարզը ==
Խօսքը մասնաւորելով չափածոյին, 1970–ի շուրջ ու աւելի ետք՝ աւանդական եւ նոր ձգտումներու երկութիւնը կը շարունակուի։
Այդ գոյգ հակումները կը ցոլանան հոս ընտրուած քերթուածներու փունջէն, տասնեակ մը, սփիւրքեան եւ հայրենի բանաստեղծներէ։
Անկասկած որակ եւ ուրոյնութիւն ունին շատերը, ինչպէս՝ ուրիշներ ալ, որոնք հոս չեն երեւիր գործերով։ Բայց քերթողական լեզուի նորոգման առումով՝ կ'անջատուին յատկապէս՝ Վ. Օշական, Պըլտեան, էդոյեան։


== Բացասական երեսը ==
Ի հարկէ, կայ մետալին միւս երեսը արեւմտեան գօտիներու կենդանութիւնը յաճախ արեւելեաններուն ի վնաս է (արտագաղթ)։ Գրական պարբերականներէն ոմանք, երէց սերունդի գործ, արդէն շուտով կը հասնին իրենց մահուան ն («Հայրենիք», «Նոր Գիր», «Անդաստան»). իսկ նորերէն շատեր կարճ շունչ ունին։
Հայախօսութեան նահանջը, կէս-հայախօսութեան երեւոյթին տարածումը եւս՝ ծանր հարուած են գրական նոր սերունդի հասունացման։ Դեռ չհաշուած՝ միջին-արեւելեան տագնապներու ծանրացումը եւ արտագաղթի ծաւալումը՝ 1970–ականներու երկրորդ կէսին։
Իսկ հայրենի գրականութեան տագնապը աւելի նոր է։ Արդէն յիշատակուեցան գլխաւոր հարցերը, որ հայրենի ժողովուրդը դիմագրաւեց 80–ականներու աւարտէն...։ Նախորդող երկու տասնամեակներուն աճած հայրենի բանաստեղծներու սերունդը, աննախընթրաց այդ փլուզումներուն առջեւ ընկրկեցաւ, բայց չինկաւ։ Անիկա իր երկրորդ շունչը կ'առնէ, լաւագոյն՝ վաղորդայիններու յոյսով։
Արսէն Այտընեան

Արսէն Այտընեան (7 (19) Յունուար 1825, Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 8 (21) Յուլիս 1902, Մաուեր), հայ բանասէր,  հագեւորական եւ լեզուաբան, տիրապետած բազմաթիւ լեզուներու։


== Կեանք եւ գործունէութիւն ==
Այտընեանի կեանքն ու գործունէութիւնը զուգընթաց է աշխարհաբարի զարգացման հետ։ Իր անունը բացառիկ կարեւորութիւն ունեցած է բանասիրական ուսումնասիրութեան տեսակէտէն. աշխարհաբարը, որ մինչ այդ անկանոն վիճակ ունէր, կանոնաւորուեցաւ անոր պատրաստած քննական քերականութեան շնորհիւ։
Որդի՝ Պետրոս Այտընեանի, ծնած է Պոլիս՝ Բերայի մէջ։ Ժամանակի ձախորդ պատահարներէն ստիպուած, ծնողքը լքած են իրենց տունը եւ 1828-1830-ին Ղալաթիա ապրած։ Այտընեան Վենետիկի Մխիթարեաններու եւ ապա Ղալաթիոյ Վիեննայի Մխիթարեաններու վարժարանը յաճախած է։ Ուսման սաստիկ սիրահար, գրեթէ ինքնօգնութեամբ, լատիներէն սորված է եւ օր մըն ալ իր ուսուցիչներուն անակնկալ մը ըրած ՝ այդ լեզուով ատենախօսութիւն մը կատարելով, որով արժանացած է մէկ դասարան բարձրանալու։ Ան ութը տարեկանին Բերայի Վիեննական հայրերու վարժարանին մէջ աշակերտած է Հ. Վրթանէս Չալըխեանին, իսկ 1835-ին Վիեննա ղրկուած, ուր սորված է իտալերէն, ֆրանսերէն, արաբերէն, թրքերէն եւ ձեռնարկած՝ հոգեւոր ճառախօսութիւններու եւ այլ աշխատութիւններու։
Տասնեօթ տարեկանին ուխտած է պատրաստուիլ եկեղեցական ծառայութեան։ 1845-ին Ագաթանգեղոս-ի կրկնագիր օրինակը, որ իր հնութեամբ զմայլեցուցած էր Այտընեանը, նիւթ մատակարարած է մանր քննութեան մը, որուն արդիւնքով յայտնի դարձած է, որ այս հին ձեռագիրը անընթեռնելի գիրեր ունի իր ընթեռնելի գիրերուն տակ, որուն քանի մը էջերուն առաջին անգամ ընթերցումը Այտընեանին յանձնուած է։ Գերպ. Արիստակէս՝ վանահայրը, Այտընեանին հրահանգած է Նոր Կտակարան-ի քննութիւն մը կատարել, համեմատելով զայն ծանօթ ձեռագիրներու հետ։
1848-ին ան պատրաստած է հայերէն մեծ աշխարհագունդ մը, որ չորս գոյներով տպուած է։ Այդ աշխարհագունդը կը մրցի նմանօրինակ որեւէ եւրոպական օրինակի հետ եւ Վիեննայի Աշխարհագրական Ընկերութեան զարմանքը շարժած է։ 1851-ին Այտընեան պատրաստած է արաբերէն մեծ երկրագունդ մը, որ հակառակ իր կամքին, ձեռագիր մնացած է։
Այսպիսի գործունէութեամբ գրեթէ տասը տարիներ այլ եւ այլ տեղեր այցելեց՝ Պոլիս, Զմիւռնիա, Այտըն, Փարիզ եւ 1862-ին այցելեց նաեւ Ս. Ղազար։ Ճամբորդութիւններէն միտքը սփոփած, գրիչը սրած, սկսաւ գլուխ հանել իր գործը, որուն տարիներէ ի վեր աշխատած էր եւ որ պիտի անմահացնէր իր անունը՝ «Քննական քերականութիւն աշխարհաբար կամ արդի հայերէն լեզուի», որ աշխարհաբարի նոր դարագլուխ մը բացաւ, այդ ճամբորդութիւնները կատարած էր լեզուն մօտէն ուսումնասիրելու համար եւ իբրեւ արդիւնք իր քրտնաջան աշխատութեան, 1866-ին կը հրատարակուէր այդ գործը Վիեննայի տպարանէն՝ 836 էջերով։
Ունէր լեզուներու ընդունակութիւն, կը խօսէր յունարէն, պարսկերէն, ասորերէն, հայերէնի կողքին:
Հորիզոն (թերթ, Մոնրէալ)

Հորիզոն, հասարակական-քաղաքական, մշակութային շաբաթաթերթ։ ՀՀԳ Կանադայի շրջանի պաշտօնաթերթ։ Լոյս կը տեսնէ 1979 թուականէն, Մոնրէալի մէջ՝ հայերէն, անգլերէն, ֆրանսերէն։
Կ՜անդրադառնայ սփիւռքի եւ, ընդհանրապէս, հայութեան յուզող հարցերուն, հրատապ ու բազմաբնոյթ տեղեկութիւններ կը հաղորդէ հայ համայնքներու մասին, մշտապէս ուշադրութեան կեդրոնը կը պահէ Հայաստանն ու Արցախը։ Ունի գրական յաւելուած։ Խմբագիր՝ Կիրօ Մանոյեան։
Շուէտի Ազգային Օր

Շուէտ ազգային օր կամ Շուէտի դրօշի օր (շուէտ.՝ Sveriges nationaldag կամ svenska flaggans dag), Շուէտի մէջ կը նշուի ամէն տարի 6 Յունիսին: Տօնը սահմանուած է Ռիքսհակի (շուէտական խորհրդարան) կողմէ 1983-ին. մինչեւ այդ թուականը այն կը նշուէր իբրեւ Շուէտի դրօշի օր:


== Պատմութիւն ==
Ժամանակակից Շուէտի  հիմնադիրները առաջարկեցին յաւերժացնել 1523-ին թագաւոր Կուսթաւ I Վազայի ընտրութեան ամսաթիւը, իսկ 1910-ականներէն տօնը աւանդաբար կը նշուի Սթոքհոլմի ողիմպիական մարզադաշտին մէջ:
Սակայն, քանի մը տասնամեակ այս ամսաթիւը չէր համարուիր ազգային տօն: 6 Յունիս 1523-ին Քալմարեան միութիւնը կազմալուծուեցաւ, եւ աւարտեցաւ Դանիայի գահակալութիւնը, այսինքն այդ օրը Շուէտը անկախութիւն ձեռք բերաւ: Բայց այս իրադարձութիւնները տեղի ունեցած էին բաւականին վաղ ժամանակներուն եւ բաւարար նշանակութիւն չունէին հասարակական գիտակցութեան համար: 2005-ին տօնի օրը դարձաւ ոչ աշխատանքային, որուն փոխարէն աշխատանքային դարձաւ Սուրբ Հոգիի օրը: Այդ նուազեցուց ոչ աշխատանքային օրերու ընդհանուր քանակը տարուան ընթացքին, քանի որ 6 Յունիսը երբեմն կը համընկնէր հանգստեան օրերուն հետ, մինչդեռ Սուրբ Հոգիի օրը միշտ կը նշուէր Երկուշաբթի օրը (եւ Շուէտի մէջ այն կը կոչուէր «Երրորդութեան Երկուշաբթի»): Կառավարութեան այս որոշումը դժգոհութիւն առաջացուց բազմաթիւ արհմիութիւններու մօտ: Յետագային այդ հարցը լուծուեցաւ, շուէտներուն տրուեցաւ ութ ոչ աշխատանքային ժամ, որ անոնք կրնային օգտագործել ցանկացած օր:


== Իրադարձութիւններ ==
6 Յունիսին Շուէտի  պատմութեան մէջ տեղի ունեցած իրադարձութիւններ`

1523 - Կուսթաւ Ա. Վազան ընտրուեցաւ Շուէտի  թագաւոր, որ յատկանշուեցաւ Քալմարեան միութեան փլուզմամբ:
1654 - Քարլ Կուսթաւը ժառանգեց Շուէտի գահը թագուհի Քրիստինայի հրաժարականէն ետք:
1809 - Կառավարական նոր իշխանութիւնը շուէտական ազնուականութեան վերադարձուց քաղաքական իշխանութիւնը:
1857 - Սոֆիա Նասավացին ամուսնացաւ Շուէտի  եւ Նորվեկիայի թագաւոր Օսքար Բ.-ի հետ:
1974 - Կառավարութիւնը Շուէտը հռչակեց սահմանադրական միապետութիւն, որ կը ղեկավարուէր խորհրդարանին կողմէ:1523 եւ 1809-ականներու իրադարձութիւնները կը համարուին ամենակարեւորները. առաջինը Քալմարեան միութենէն Շուէտի պետութեան անկախութեան վերականգնումը, երկրորդը՝ կառավարման նոր համակարգի ստեղծումը, որ շարունակուեցաւ մինչեւ 1970-ականները:


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Ծանոթագրութիւններ ==
1616 թուական

1616 թուական, նահանջ տարի, 17րդ դարու 16րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1616 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1616 մահեր

Ապրիլ 23՝ Ուիլիըմ Շէյքսփիր (անգլերէն՝ William Shakespeare, ծն.1564), անգլիացի բանաստեղծ եւ թատերագիր
Հրանդ Տինք Հիմնարկ

Կաղապար:Տեղեկաքարտ կազմակերպութիւն
Հրանդ Տինք Հիմնարկը, հասարակական կազմակերպութիւն մըն է, որու կեդրոնատեղին կը գտնուի Պոլսոյ մէջ։ Հիմնադրուած է Հրանդ Տինքի սպանութենէն ետք, 2007-ին։ Նպատակադրած է աջակցիլ Թուրքիոյ բազմազգ ու բազմաշերտ հասարակութենէ ներս երկխօսութեան զարգացման, հայ եւ թուրք ժողովուրդներու միջեւ նախապաշարումներու վերացման, Թուրքիա-Հայաստան յարաբերութիւններու բնականոնացման գործընթացին։


== Հիմնադրութեան Պատմութիւն ու Գործունէութիւն ==
«Ակօս» շաբաթաթերթի հրատարակութեան տնօրէն Հրանդ Տինքի 19 Յունուար 2007 թուականի սպանութենէն ետք, Տինքի այրին՝ Ռաքէլ Տինք, ընտանիքն ու բարեկամները գաղափար կը յղանան սպանեալ մտաւորականին առաքելութիւնն ու տեսլականները մարմնացնել ու անոնց իրականացումին համար աշխատիլ հիմնարկի մը միջոցով։ Հիմնարկի հոգաբարձութեան հիմնադիր նախագահն է Ռաքէլ Տինք։ Լայն գետնի վրայ կը զբաղի կրթական, ազգամիջեան յարաբերութիւններու եւ պատմութեան վերաբերող նիւթերով։
Հիմնարկը իր հիմնադրման գլխաւոր նպատակը կը հռչակէր հետեւեալը․ «Աշխատիլ հասարակութենէ ներս ստեղծելու տնտեսական, ընկերային եւ մշակութային վստահելի ու առողջ մթնոլորտ մը, նպաստել ժողովրդավար քաղաքացիական գիտակցութեան, մշակութային բազմազանութեան գաղափարի տէր անհատներու զարգացման»։Հիմնարկը կ՚իրականացնէ ծրագիրներ, որոնք կը միտին զարգացնելու Թուրքիոյ, Հայաստանի եւ եւրոպական հասարակութիւններու միջեւ մշակութային յարաբերութիւնները, ազգայնականութենէ զերծ պատմական ուսումնասիրութիւններու կատարման։
Հիմնարկը կը հաւաքէ, կը դասաւորէ, կը թարգմանէ ու կը հրատարակէ նաեւ Հրանդ Տինքի յօդուածները, իրեն վերաբերող գրաւոր, տեսողական եւ այլ նիւթեր, կը հրատարակէ գիրքեր, կը կազմակերպէ գիտաժողովներ, արեւմտահայերէնի դասընթացքներ։
Հիմնարկը ամէն տարի, Հրանդ Տինքի տարեդարձին՝ Սեպտեմբերի 15-ին կը շնորհէ «Հրանդ Տինք» միջազգային մրցանակը։
Սոլար Իմփալս

Սոլար իմփալս, Զուիցերիաական երկարատեւ փոձարական ծրագիր, որ սկսած է մօտաւորապէս 2002 թուականին։ Ծրագիրին նպատակն է, իբրեւ վառելանիւթ քարիւղ գործածող օդանաւերուն փոխարէն, ստեղծել արեւային օդանաւեր, որոնք կ՛աշխատին արեւուն ուժանիւթին շնորհիւ։ Օդանաւերը իբրեւ վառելանիւթ քարիւղ կը գործածեն բանելու համար, այս արեւային օդանաւը կ՛աշխատի շնորհիւ արեւուն ուժանիւթին։
Սոլար իմփալսին թեւերը երկար են ամէնէն մեծ օդանաւերուն թեւերուն նման, սակայն անոնք ինքնաշարժի մը ծանրութիւնը ունին: Այս օդանաւը շինուած է երկարատեւ թռիչքի համար, հետեւաբար ան շատ արագ չէ՝ ժամական 50-100 քմ. արագութիւն ունի, սակայն ան կրնայ թռչիլ սովորական օդանաւէ մը աւելի երկար ժամանակ: 
Օդանաւին առջեւը գոյութիւն ունի օդաչուին համար փոքրիկ խցիկ մը: Օդանաւը ծածկուած է արեւային տախտակներով՝ արեւուն ուժանիւթը ամբարելու համար. այս ուժանիւթին շնորհիւ է, որ շարժակները կը բանին: Արեւուն շնորհիւ մարտկոցները կը լեցուին օրուան ընթացքին: Իսկ իրիկունը անոնք օդանաւին կարելիութիւնը կու տան իր թռիչքը առնելու մինչեւ յաջորդ առտու՝ արեւուն ծագիլը:
Զուիցերիացի գիտնական եւ Պերթրան Փիքար այս գաղափարը յղացած է օդաչուի մը` Անտրէ Պորշպըրկի հետ: Առաջին արեւային օդանաւէ մը ետք, «Սոլար իմփալս»ը թիւ 2 օդանաւն է:
Տաթեւ Ա. Քհնյ. Միքայէլեան

Տէր Տաթեւ Ա. Քհնյ. Միքայէլեան, (1959, Հալէպ), աւաղանի անունով Ներսէս, որդի Միքայէլի եւ Լիտիայի, ծնած է քիլիսցի ծնողքէ, Հալէպ, 1959-ին։
Նախնական կրթութիւնը ստացած է Զաւարեան վարժարանէն, ուրկէ շրջանաւարտ եղածէ 1973-ին։ Նիւթական դժուարութիւններու պատճառով չէ կրցած ուսումը շարունակել եւ մտած է ազատ ասնարէզ ու հետեւած է ելեկդրագործութեան։
Հանապազօրեայ աշխատանքին զուգահեռ, հետաքրքրուած է մարմնակրթական ու գաղափարական կեանքով։ 1978-ին կանչուած է զինուորական ծառայութեան, որ տեւած է մինչեւ 1982։
1983-ին, իր մէջ փափաք կ'արթննայ եկեղեցական ձեռնադրուելու։ Կը դիմէ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան դպրխանքի տեսչութեան, որ սերտելէ ետք իր պարագան, կ'ընդունի զինք իբրեւ քահանայից դասարանի աշակերտ։
Ան կ'ընտրէ իր կեանքի ընկեր՝ Յարութիւննեան Գեւորգ ու Ատէլի դուստրը՝ Սօսին, որուն հետ կը մսակուի 29 Յուլիս 1985-ին, Հալէպի Ս. Քարասնից Մանկանց եկեղեցւոյ մէջ, ձեռամբ Տէր Սահակ Ա. քհյն. Արապաթլեանի ու Հալէպի քահանայից դասուն մասնակցութեամբ եւ կ'ունենայ երկու զաւակներ՝ Քրիստափոր եւ Արազ։
Իր քահանայական ձեռնադրութիւնն ու օծումը տեղի կ'ունենան ձեռամբ Բերիոյ Թեմի Առաջնորդ՝ Տէր Սուրէն Արք. Գաթարոյեանի ու խարտաւիլակութեամբ Տ. Զարմայր Ա. քհյն. Հինտոյեանի, Ս. Քառասնից Մանկանց մայր եկեղեցւոյ մէջ, 22 Սեպտեմբեր 1985-ին, վերակոչուելով Տ. Տաթեւ։
Տէր Հօր տարիներու փորձառութիւնը իր մէջ կը ձեւակերպէ ու կը զօրացնէ նախ ինքնախստահութիւնը ու ապա՝ վարչական կարողութիւնը։ Այս պատճառով ալ, Առաջնորդ Սրբազան Հայրը իրեն կը վստահի վարչական նօր պաշտօն մը։ Հայաստանի մէջ քրիստոնէութեան պետական կրօն հրչակման 1700 ամեակի Բերիոյ Թեմի կեդրոնական յանձնախումբի ատենապետ։ Այս պաշտօնը կը վարէ աւելի քան 3 տարի 1997-1999 եւ 2001։
Առ ի գնահատանք իր տարիներու բարւոք ծառայութեան, ան ստացած է Լանջախաչ կրելու իրաւունք 1992-ին, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Գարեգին Բ. Կաթողիկոսէն։ 2003-ին, սեւ Ծաղկեայ փիլոն գործածելու իրաւունք Արամ Ա. Կաթողիկոսէն Մեծի Տանն Կիլիկիոյ։ Իսկ 2007-ին, նոյն Վեհափառեէն ստացած է Աւագութեան տիտղոս եւ պատիւ։
Հայաստանի Հանրապետութիւն (օրաթերթ)

Հայաստանի Հանրապետութիւն, կրճատ ՀՀ, Հայաստանի մէջ լոյս տեսնող օրաթերթ։ Ստեղծուած է ՀՀ Գերագոյն խորհուրդի 6 Սեպտեմբեր 1990-­ի որոշմամբ։ Սկիզբը տպուած է հայերէն եւ ռուսերէն տարբերակներով՝ որպէս Գերագոյն խորհուրդի պաշտօնաթերթ։
Առաջին համարը լոյս տեսած է 9 Հոկտեմբեր 1990-­ին։ Առաջին խմբագիրը եղած է Այդին Մորիկեանը։ Յետագային՝  Նոյեմբեր 1992  Ռեսպուբլիկա Արմէնիա ռուսէրէն տարբերակը առանձնացած է եւ սկսած լոյս տեսնել որպէս առանձին թերթ։ Իսկ «Հայաստանի Հանրապետութիւնը»-ը իբրեւ Գերագոյն խորհուրդի, այնուհետեւ՝ ՀՀ Ազգային Ժողովի պաշտօնաթերթ շարունակելած է լոյս տեսնել մինչեւ 2000 թուականի վերջը։ 2001 թուականի Հայաստանի Հանրապետութեան կառավարութեան 9 Փետրուարի որոշմամբ ստեղծուած է «Հանրապետութիւն» ՓԲԸ-ը, որու հրատարակութիւնն ալ այսօր կը հանդիսանայ «Հայաստանի Հանրապետութիւն» օրաթերթը։ Այս կարգավիճակով թերթը սկսած է լոյս տեսնել 9 Ապրիլ 2001-էն։ Թերթն ունի սեփական թղթակից նաեւ Արցախի մէջ։


== Գլխաւոր խմբագիրներ ==
Այդին Մորիկեան (1990-1997 ),
Մեսրոպ Յարութիւնեան (1997-­1998 Յունուար),
Լիզա Ճաղարեան (Փետրուար  1998  - ­Հոկտեմբեր 1998  ),
Աշոտ Աղաբաբեան (Հոկտեմբեր 1998 ­- Փետրուար2001 )։Այժմ թերթի գլխաւոր խմբագիրն է Տիգրան Ֆարմանեանը, որ նաեւ «Հանրապետութիւն» ՓԲԸ գործադիր տնօրէնն է։
Պսկով

Պսկով (ռուս.՝ Псков), քաղաք Ռուսաստանի հիւսիս-արեւմուտքին։ Պսկովի մարզի մարզի վարչական կեդրոնն է։ Բնակչութիւնը՝ 206 154 մարդ (2013)։


== Քույր քաղաքներ ==
Կաղապար:Country data Էստոնիա Թարթու, Էստոնիա
Կաղապար:Country data Բելառուս Վիտեբսկ, Բելառուս