armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Նորապսակները/Մահացած սիրեկանները (արեւմտահայերէն)

Կաղապար:Տեղեկաքարտ նկար
Նորապսակները (անգլ.՝ A Bridal Couple, գերմ.՝ Bildnis eines stehenden Brautpaares) / Մահացած սիրեկանները (ֆր.՝ Les amants trépassés), 1470-ին Շուապիայէն անյայտ նկարչի կողմէ նկարուած 2 կտաւ։ Տեմպերա՝ փայտի վրայ։ «Նորապսակները» կը ցուցադրուին Քլիւլենտի գեղարուեստի թանգարանէն ներս, իսկ «Մահացած սիրեկանները»՝ Ստասպուրկի տաճարի թանգարանէն ներս (Ֆրանսա)։ Կտաւներու այս համադրումը ի յայտ եկաւ 15-րդ դարու կէսերուն եւ պէտք է խորհրդանշէր մահուան առջեւ մարդկային կեանքի փխրունութիւնն ու ապարդիւնութիւնը։
«Սիրահարները» ազնուականներ են, որոնք կը հաստատեն անոնց վառ ժամանակակից հանդերձանքը (փեսացուն հագնուած է միպարտի ոճով)։ Պսակներն ու մատանիները կը յուշեն, որ անոնք նորապսակներ են։ Զոյգը ողջախոհ փաթաթուած է իրար։ Անոնց շրջապատող ծաղիկները կը խորհրդանշեն անոր մօտալուտ պտուղը։ Երիտասարդը աղջկան ծաղիկ կը նուիրէ, հաւանաբար եղերդակ՝ սիրոյ խորհրդանիշ։ Անոնց զգեստի վրայ պատկերուած ծաղիկները ցոյց կու տան միմեանց պատկանիլը։ Բացի այդ կանաչը կը խորհրդանշէ առաքինութիւնը, կարմիրը՝ սէրը, շագանակագոյնը՝ համեստութիւնը։ Սիրահարները երիտասարդ են եւ առողջ, անոնք պատկերուած են անվրդով։

«Մահացած սիրահարները» կանգնած են մթութեան մէջ։ Անոնք մերկ են, ուսերնուն միայն ճերմակ սաւան նետած։ Անոնց նեխած զզուելի մարմինները ընդգծուած իրական պատկերուած են։ Անոնք զրկուած են ատամներէ, ծածկուած են թարախային խոցերով եւ միջատներով։ Գալարուող օձերը դուրս կու գան անոնց վէրքերէն։ Կնոջ սեռական օրկաններուն դօդօշ պատկերուած է։ Այս ամէնը երիտասարդութեան, գեղեցկութեան եւ սիրոյ վաղանցիկութեան դաժան եւ հեգնական այլաբանութեան մասին է։ Ըստ փրոֆեսոր Չարլզ Ֆորքերի՝ կտաւը կը պատկերէ նաեւ սեքսուալութեան մութ կողմը։
Կտաւները նկարուած են մահուան պատկերման գերմանական աւանդոյթի շրջանակներուն մէջ։ Կը զգացուի անանուն նկարչի ազդեցութիւնը, որ աշխատած է Գերմանիոյ հարաւը՝ 15-րդ դարու երկրորդ կիսուն եւ այժմ յայտնի է որպէս Տնային գիրքի վարպետ։ Աւելի վաղ կտաւը կը վերագրուի Մաթիաս Գրունէուալտին։ Ներկայիս կը համարուի, որ կտաւները կը պատկանին Ուլմայէն վարպետի մը վրձինին։


== Գրականութիւն ==
Forker C. R. Skull Beneath the Skin: The Achievement of John Webster. — SIU Press, 1986. — P. 231-232, 241. — 612 p. — ISBN 0809312794, ISBN 9780809312795 (անգլերէն)
La dévotion privée au musée // Musée de l’Œuvre Notre-Dame. — 2009. — P. 13. — 87 p. (ֆր.)


== Արտաքին յղումներ ==
http://www.clevelandart.org/art/1932.179
https://www.musees-strasbourg.org/index.php?page=Peinture
Վաղինակ Աբրահամեան

Վաղինակ Աբրահամեան (14 Սեպտեմբեր 1965(1965-09-14), Ստեփանակերտ, Ազրպէյճանական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն - 10 Փետրուար 1993(1993-02-10), Չլտրան, Քելբաջարի շրջան, Ազրպէյճանի Հանրապետութիւն), հայ ազատամարտիկ, Արցախեան ազատամարտի մասնակից։


== Կենսագրութիւն ==
Վաղինակ Աբրահամեան ծնած է 1965, Սեպտեմբեր 14-ին Ստեփանակերտ քաղաքին մէջ։ Թիւ 1 դպրոցին մէջ ութամեայ կրթութիւն ստանալէ յետոյ պրոֆտեխուսումնարաներ ստացած է խառատի մասնագիտութեան։ Զինուորական պարտադիր ծառայութեան պատճառով անցած է Յակուտիա։ Զորացրուել է յետոյ որպէս բանաւոր աշխատանքի, անցած է շինուարչութեան։
Արցախեան շարժման ժամանակ մասնակցած է միտինգներին, նոյն ժամանակ՝ կամաւորական ջոկատների կազմուն մէջ մասնակցած է Ստեփանակերտի ինքնապաշտպանութեան։ Պաշտպանութեան բանակի ստեղծման ժամանակ ծառայութեան անցած է ԿՊՇ-ի, մասնակցած է Մարտակերտի շրջանի գիւղերուն ազատագրման շարժման։ Զոհուած է 1993 Փետրուար 10-ին Մարտակերտի շրջանի Չլդրան գիւղի ազատագրական մարտի ժամանակ։ Ան մահանալ է ետք պարգեւատրուած է ՀՀ եւ ԼՂՀ «Արիութեան համար», Շուշիի ազատագրման համար եւ «Մայրական երախտագիտութիւն՝ Արցախի քաջորդիներին» մեգալներով։ Ամուսնացած չէր։ Անոր մարմինը կը Հանգչի Ստեփանակերտի քաղաքային գէրեզմանատան մէջ։
1826 թուական

1826 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 26րդ տարին


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1826 ծնունդներ

Յունուար 1՝ Յակոբ Ալխազեան (մ.1896, Փեթերսպուրկ), հայազգի զինուորական
Դեկտեմբեր 19՝ Ստեփանոս Պետրոս Ժ. Ազարեան (մ.1899), Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ կաթողիկոս
Նոյեմբեր 7՝ Տիմիթրի Պաքրաձէ (վրաց.՝ დიმიტრი ზაქარიას ძე ბაქრაძე, մ.1890), վրացի եւ ռուս պատմաբան, հնագէտ, ազգագրագէտ
Նոյեմբեր 19՝ Նիկողոս Պէյ Պալեան (մ.1858), ճարտարապետ
Անյայտ օրով՝
Աբգարիոս Իսքէնտէր (Իսքէնտէր Աբգարեան, մ.1885), գրականագէտ, պատմաբան


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1826 մահեր
Արթուր Այվազեան

Արթուր Այվազեան (14 Յունուար 1973(1973-01-14), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), Ուքրանիոյ մէջ բնակող հայ հրաձիգ, որ հանդէս կու գայ փոքր տրամաչափի եւ օդամղիչ հրացաններու հրաձգութեամբ։
Մարզանքի վաստակաւոր վարպետ։ Հասակը՝ 176 սմ., կշիռքը՝ 82 Քկ. է։ 2008-ին, Բեքինի ամառնային ողիմպիական խաղերու ախոյեան։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1973-ին, Երեւան։ 1985-էն, թեթեւ աթլեթէն ետք, Հայաստանի վաստակաւոր մարզիչ Ռոպերտ Յակոբեանի ղեկավարութեամբ, Երեւանի մարզահրաձգային ակումբին մէջ կը սկսի զբաղիլ հրաձգութեամբ։ Եղած է Հայաստանի ԽՍՀ հաւաքականի անդամ։
1990-ին, ընդունուած է Լվովի Մարմնամարզութեան մշակոյթի պետական հիմնարկ, շուտով դառնալով է Ուքրանական ԽՍՀ եւ ԽՍՀՄ հաւաքականներնու անդամ։ 1995-ին, դասընթացքը աւարտելէ ետք, զօրակոչուած է Ուքրանիոյ զինուած ուժեր (ծառայութեան շրջանը անցուցած է մարզական գումարտակին մէջ), ուր կը շարունակէ ծառայել տակաւին (2008-ին, ստացած է Ուքրանիոյ սահմանային զօրքերու աւագ սպայակոյտի պետի կոչում)։ 1997-ին տեղափոխուած է Սիմֆերեպոլ, ուր սկսած է մարզուիլ Վադիմ Քլիմենքոյի ղեկավարութեամբ, դարձած է Ղրիմի հանրապետական «Տինամօ» մարզական ընկերութեան անդամ։ Ներկայիս մարզիչն է Նինա Քլիմենքոն։


== Մարզական նուաճումներ ==
1993 - Եւրոպայի առաջնութիւն (Պռնոյ) - 3-րդ տեղ
1994 - աշխարհի առաջնութիւն (Միլան) - 1-ին եւ 2-րդ տեղեր թիմային հաշուարկում
1998 - աշխարհի առաջնութիւն (Պարսելոն) - 1-ին տեղ թիմային հաշուարկում
1998 - աշխարհի գավաթի փուլ (Պուենոս Այրես) - 1-ին տեղ
1999 - Եւրոպայի առաջնութիւն (Արնհեմ) - 1-ին տեղ թիմային հաշուարկում
1999 - Եւրոպայի առաջնութիւն (Պորտոյ]]) - 1-ին տեղ թիմային հաշուարկում, 3-րդ տեղ անհատական հաշուարկում
2000 - աշխարհի ախոյեանութիւն (Միլան) - 1-ին տեղ անհատական հաշուարկում
2000 - աշխարհի ախոյեանութիւն (Մյունխեն) - 2-րդ տեղ անհատական հաշուարկում
2000 - XXVII ամառնային ողիմպիական խաղեր (Սիտնի) - 5-րդ տեղ անհատական հաշուարկում
2004 - XXVIII ամառնային ողիմպիական խաղեր (Աթէնք) - 7-րդ տեղ անհատական հաշուարկում
2007 - Եւրոպայի առաջնութիւն - 3-րդ տեղ անհատական հաշուարկում
2008 - XXIX ամառնային ողիմպիական խաղեր (Պէյճին) - 1-ին տեղ անհատական հաշուարկում 50 մ պառկած վարժութեան մէջ։ Արդէն որակաւորման փուլին մէջ Այվազեան իբրեւեւ առաջին արդիւնք ձեռք բերած է՝ 599 կէտ՝ 600- էն, իսկ եզրափակիչ կրակահերթին՝ 103,7 կէտ. (ընդհանուր գումար՝ 702,7 կէտ)։


== Արտաքին յղումներ ==
Արթուր Այվազեան. «Սպասուածին երեք տարի՞ կը սպասեն»
Արթուր Այվազեան. «Չեմ կրնար ապրիլ առանց բորշչի»
Արթուր Այվազեան երկրորդ ոսկին կը պարգեւէ Ուքրանիոյ
Ղրիմի ականաւոր մարզիկները
Ղրիմցի տինամոյական Արթուր Այվազեան դարձաւ ողիմպիական ախոյեան
Արթուր Այվազեան
Արթուր Այվազեան
Արթուր Այվազեանի հարցազրոյցը
Ֆալաֆել

Ֆալաֆել (արաբերէն՝ فلافل‎‎‎), արաբական կերակրատեսակ, տապկուած գունդեր պատրաստուած սիսեռով։ Տարածուած է մասնաւորաբար Յունաստանի, Եգիպտոսի, Լիբանանի, Սուրիոյ, Իրաքի, Սէուտական Արաբիոյ մէջ եւ այլն։
Ֆալաֆելը ծագումով ղպտիերէն բառ է (Φα Λα Φελ), որ կը նշանակէ «շատ լոբիներ»։


== Պատմութիւն ==
Ֆալաֆելի ծագումը անյայտ է։ Կայ ընդհանուր տեսութիւն մը, որ առաջին անգամ ֆալաֆել պատրաստած են ղպտիները, իբրեւ միսին փոխարինող ուտեստ՝ պահքի ժամանակ օգտագործելու նպատակով։ Քանի որ Ալեքսանտրիան նաւահանգիստ քաղաք է, ճաշատեսակը արագօրէն տարածուած է Մերձաւոր Արեւելեան այլ երկրներ։


=== Մերձաւոր Արեւելք ===

Մերձաւոր Արեւելքի մէջ ֆալաֆելը տարածուեցաւ իբրեւ արագ սնունդ։ Ռամատանի ընթացքին ֆալաֆելը կը կազմէր իֆթարի մաս։ Ֆալաֆելը այնքան տարածուած էր որոշ երկիրներու մէջ, որ ՄըքՏոնըլտզի փոխարէն կ՛անուանէին "McFalafel"։ Մեր ժամանակներուն ֆալաֆելը կը համարուի ազգային ուտեստ Եգիպտոսի, Պաղեստինի եւ Իսրայէլի մէջ։


=== Հիւսիսային Ամերիկա ===
Հիւսիսային Ամերիկայի մէջ, մինչեւ 1970-ականներուն, ֆալաֆել կար միայն հրէայական թաղամասերու եւ ճաշարաններու մէջ։ Այսօր ուտեստը տարածուած է ամբողջ Հիւսիսային Ամերիկայի տարածքին։


== Սննդային արժէքը 100 կ ==
Արժէքը՝ 333 քալորի
ածխաջուրեր 31,84 կ
ճարպեր 17.80 կ
կրածին (calcium) (5%) 54 մկ
երկաթ (26%) 3.42 մկ
մակնիզիում (23%), 82 մկ
Manganum (33%) 0.691 մկ
փոսփոր (27%) 192 մկ
կալիոն (12%) 585 մկ
նատրոն (20%) 294 մկ
Zincum (16%) 1.50 մկ


== Արտաքին յղումներ ==
Պատրաստենք միասին. Ջեռեփուկ ֆալաֆել
Բաղադրատոմս-Ֆալաֆել
Գաբրիէլ Արու

Գաբրիէլ Արու (բուն անունով Գաբրիէլ Արուտչեան, 28 Յունուար 1909(1909-01-28) կամ 28 Սեպտեմբեր 1909(1909-09-28), Նոր Նախիջեւան, Ռուսիա - 12 Փետրուար 1982(1982-02-12), Փարիզ), ֆրանսահայ թատերագիր եւ թարգմանիչ։  Ֆրանսայի մէջ ծանօթ էր իբրեւ «Gabriel Arout»։


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Նոր Նախիջեւան: Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրի ռուսական վարժարանէն ներս։
1919 թուականին ընտանիքին հետ տեղափոխուած է Երեւան, ուրկէ անցած եւ վերջնականապէս հաստատուած են Փարիզ, ուր ստացած է իր համալսարանական բարձրագոյն ուսումը, աշակերտելով Սորպոնի համալսարանի բանասիրական կաճառին:
Աշակերտութեան տարիներէն ան յատուկ սէր ունեցած է գրականութեան եւ թատրոնի նկատմամբ:


== Թատերգութիւններ ==
Գաբրիէլ Արու իր առաջին թատերական գործը՝ «Օրպեսոս կամ հրաշք սարսափը» գրած է 1935 թուականին։
Անոր երկրորդ ստեղծագործութիւնը եղած է «Փոլին կամ ծովային փրփուրը» աշխատութիւնը՝ գրուած 1948 թուականին, որուն յաջորդած են այլ ստեղծագործութիւններ:
Անոր թատրերգութիւնները այնքան սիրուած են, որ աւելի քան չորս տարի ներկայացուած են ֆրանսական զանազան բեմերէ:
Ստեղծագործելու կողքին Գաբրիէլ Արու յայտնի գրողներու վէպերէն շատեր վերածած է թատրերգութեան. ինչպէս՝ Տոստոեւսկիի «Ոճիր եւ պատիժ» աշխատութիւնը, որ բազմիցս ներկայացուած է Փարիզի եւ Լոնտոնի մէջ:
Թատրերգութեան կողքին Գաբրիէլ գրած է նաեւ ժապաւէնի համար նախատեսուած խաղեր, որոնցմէ են՝

«Մահը պարտէզին մէջ» (1956),
«Գեղատեսիլ պատմութիւն» (1964),
«Շանտիկորի անծանօթը» (1967) եւ այլ ժապաւէններ:


== Մրցանակներ ==
Շնորհիւ իր վաստակին եւ ստեղծագործութեան՝ Գաբրիէլ Արու  1978 թուականին արժանացած է Ֆրանսայի Գրողներու եւ թատերագիրներու մրցանակին,
1981-ին Ֆրանսայի Թատերական ակադեմիայի մրցանակին,
1942 թուականին իր «Օրպեսոս կամ հրաշք սարսափը» թատրերգութեան համար արժանացած է առաջնութեան մրցանակին:
Պարունակ Կերտիկեան

Պարունակ Կերտիկեան (1824, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 1868, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն), հայ բժիշկ, հասարակական գործիչ։


== Կենսագրութիուն ==
1949 թուականին աւարտած Է Կ. Պոլիսի ռազմաբժշկական ուսումնարանը։ 1847 թուականին Թուրքիայի փոքրասիական նահանգներուն մէջ կատարած Է ծաղիկի դեմ պատուաստումներ, գրած է «Ճանապարհորդութիուն Հայաստան երկրով դէպի Բաբելոն» օրագիրը (հրատարակուած է մահ էն ետք)։ 1849 թուականին նշանակուած Է Կ. Պոլսի «Հեյդար-Փաշա» հիւանդանոցի բժիշկ, ապա ուղարկուած է ծառայութեան Շումնայ։ 1850 թուականին վերադարձած է Կ. Պոլիս, մասնակցած է (Սերովբէ Վիչենեանի եւ Գասպար Սինափեանի հետ) կառաւարական յանձնաժողովի աշխատանքներուն, ուսումնասիրած Է Կ. Պոլիսի հայկական ազգային դպրոցներուն դասաւանդման որակը։ 1860-1865 թուականներուն. իրականացուցած Է պայքարի արդիւնավետ միջոցառումներ տենդի եւ խօլերայի համաճարակների դէմ (արժանացած Է կառաւարական պարգեւներու)։ 1860 թուականին Կ. Պոլիսի մէջ մասնակցած Է Հայկական ազգային սահմանադրութեան ստեղծմանին։ կրիպի, գերհիւծուածութեան (կախեքսիայ) առաջացման պատճառներու եւ բուժման մասին Կերտիկեանի յօդուածները հրատարակուած են Կ. Պոլիսի ֆրանսական եւ Հայկական ամսագրութիւններուն մէջ։


== Ծանոթագրութիուններ ==
Թոմ Հոլընտ

Թոմըս Սթենլի Հոլընտ (անգլ.՝ Thomas Stanley Holland, 1 Յունիս 1996(1996-06-01), Քինգսթոն ապոն Թեմս, Քինգսթոն ափոն Թեմզ, Մեծ Լոնտոն) Անգլիացի դերասան մըն է: Ան աւարտած է Լոնտոնի BRIT School for Performing Arts and Technology համալսարանէն, որմէ ետք Ուէսթ Էնտի բեմէն գլխաւոր դերը ստանցնած է Պիլի Էլիըթին Billy Elliot the Musical ներկայացման մէջ:


== Ֆիլմեր ==
Սիւնիք-Արցախի Այր Մարդոց Տարազներ

Սիւնիք-Արցախի Այր Մարդոց Տարազներ, Սիւնիքի եւ Արցախի արական տարազները գրեթէ նոյնանման էին: Զգեստը կը բաղկանար շապիկէ, վարտիքէ, անդրավարտիքէ եւ «արխալուղ»է: Տարազի կարեւոր մասերէն էր՝ չուխա-վերարկուն:
Կարմիր մահուտով կարուած կ'ըլլար փեսաներու հարսանեկան չուխան:
Այր մարդոց գլխու յարդարանքին կարեւոր մէկ մասը մորթէ գլխարկն էր: Հարուստ դասակարգը կը գործածէր Բուխարայի գլխարկ: 


== Աղբիւրներ ==
«Պատկերագիրք Հայկական Տարազներու», Համազգային Հայ Մշակութային եւ Կրթական Ընկերակցութիւն, Պէյրութ, 1990, էջ 29
Հայաստանի Երաժշտական Ընկերութիւն

Հայաստանի Երաժշտական Ընկերութիւն, երաժշտական ընկերութիւն մըն է Երեւանի մէջ, որ հիմնադրուած է 1958 թուականին։ Կը միաւորուի հանրապետութեան երգչախմբային արուեստի գործիչներոնն (երգահաններ, խմբավարներ, երգիչներ) եւ ինքնագործ ու մասնագիտական երգչախմբերու անդամներուն։
Հիմնուասծ է 1958 թուականին։ Գերագոյն ղեկավար մարմինը համագումարն է (առաջինը՝ 1962 թուականին), գործադիրը՝ վարչութեան նախագահութիւնը։ Կը նպաստէ սովետահայ խմբերգային արուեստի մասայականացմանը, երգչախումբերու կազմակերպմանն ու կատարելագործմանը, դպրոցներուն մէջ երգեցողութեան դասավանդման բարելաւմանը, կազմակերպում երգի տոներ, ստեղծագործական եւ կատարողական մրցոյթներ եւ այլն։ Կը միաւորէ 7 մտարուեստ, 64 ինքնագործ եւ 300 մանկ, երգչախումբ։
Բաժանմունքներ ունի Լենինականի մէջ, Կիրովականի մէջ, էջմիածնի մէջ, Տիլիճանի մէջ եւ այլ վայրերու մէջ։ Ընկերութեան կից կը գործեն մանկական երգչախումբ, երաժշտական արուեստանոց եւ հայ խմբերգային արուեստի տունը Երեւանի մէջ։
1986, թուականին ունէր 12․300 անդամ։


== Պատմութիւն ==
Կազմակերպուած է Երեւանի մէջ, 1987 թուականին՝ Հայաստանի երգչախմբային ընկերութեան հիման վրայ, որ հիմնադրուած էր 1958 թուականին, եւ կը միաւորէր հանրապետութեան երգչախմբային արուեստի գործիչներուն, օժանդակում երգչախմբերու ստեղծման ու կատարելագործման, խմբերգային գրականութեան բազմացման, սեմինարներու, երգի տոներու, մրցոյթներու անցկացման։ 1996 թուականէն երգչախմբային ընկերութիւնը վերաանուած է երաժշտականի։


== Նահանգներ եւ Անդամներ ==
Երգչախմբային ընկերութեան հիմնադիրներէն էին՝

Թաթուլ Ալթունեան (1958-1974՝ նախագահ)
Մարտին Մազմանեան (1958-1977՝ փոխնախագահ)
Էմմա Ծատուրեան (1975-1996՝ նախագահ)
Դաւիթ Ղազարեան (Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական ելոյթի մասնագէտ, 1996 թուականէն՝ նախագահ)
Ա․ Տէր-Յովհաննիսեան
Կարօ Զաքարեան
Երվանդ Սահառունի
Էտուարտ Կզարթմեան
Յ․ Վերանեան
Ջ․ Գյոզալեան
Ռոպերտ Աթաեան
Յովհաննէս Չեքիջեան
Նուպար Սնկրեան
Լ․ Զեյթաղեան
Է․ Էլբակեան
Գ․ Տէր-Աբրահամեան (փոխնախագահ)
Էտուարտ Միրզոեան
Գէորգ Արմենեան
Ռ․ Դավթեան
Օ․ Սիրունեան
Լ․ Բարսեղեան
Արզաս Ոսկանեան
Սվետլանա Նավասարդեան


== Գործունէութիւն ==
Բաժանմունքներ ունեցած է Կիւմրիի, Վանաձորի, Դիլիջանի, Կապանի, Արմաւիրի, Վաղարշապատի, Արտաշատի, Եղեգնաձորի, ինչպէս եւ ձեւաւորներ՝ հանրապետութեան այլ քաղաքներուն ու գիւղերուն մէջ։ Կ'ընդգրկէ 68 ինքնագործ, 7 մասնագէտ (այդ թիւին մէջ՝ Արամ Տէր-Յովհաննիսեանի անուան երգչախումբը) եւ բազմաթիւ մանկական երգչախմբեր։ Երեւանի եւ բաժանմունքներուն մէջ ընկերութեանը կից կը գործեն մանկական երգչախումբ-արուեստանոցներ, Երեւանի մէջ՝ Խմբերգային արուեստի տունը։ Հայաստանի երաժշտական ընկերութիւնը կ'ընդլայնէ երգչախմբային ընկերութեան գործունէութիւնը՝ միաւորելով հանրապետութեան երաժշտական մշակոյթի գործիչներուն՝ մասնագէտ երաժիշտներու, մանկավարժներու, գեղարուեստական ինքնագործունէութեան մասնակիցներու։ Ան կը նպաստէ երաժշտալուսաւորչական աշխատանքներու կազմակերպման եւ ատոր ձեւերու կատարելագործման, ժողովրդական լայն զանգուածներու գեղագիտական դաստիարակման։ Հայաստանի երաժշտական ընկերութեան 7 բաժանմունքներու գործունէութեանը հասարակական կարգով ընդգրկուած են հանրապետութեան մասնագէտ երաժիշտները։


== Հասցէ ==
Հայաստանի երաժշտական ընկերութիւնը կը գտնուի Երեւանի կեդրոնը՝ Սայեաթ-Նովա փողոցի 15 հասցէին մէջ։


== Պատկերասրահ ==
Վարուժան Խտըշեան

Վարուժան Խտըշեան (7 Ապրիլ 1937(1937-04-07), Պէյրութ, Լիբանան - 28 Դեկտեմբեր 2015(2015-12-28), Պէյրութ, Լիբանան), հայ դերասան եւ բեմադրիչ:


== Կենսագրութիւն ==
16 տարեկանին սկսած է թատերական առաջին քայլերուն Ժորժ Սարգիսեանի հետ:
1960-ին մեկնած է Լոնտոն, ուր հետեւած եւ աւարտած է Լոնտոնի «Վէպըր Տուկլաս աքատեմի աֆ տրամաթիք արթ» հիմնարկը:
1965-ին վերադարձած է Լիբանան եւ մաս կազմած Համազգայինի «Լեւոն Շանթ» թատերախումբին: Երկու տարի ետք հիմնած է «Թատրոն 67» թատերախումբը: Տարիներու ընթացքին «Թատրոն 67» եւ Համազգային «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբին հետ ներկայացուցած է «Սալեմի վհուկները», «Գինը», «Կամուրջէն դիտուած», «Բոլոր զաւակներս», «Երկրորդ պողոտայի բանտարկեալը», «Կայսրը», «Հին աստուածներ», «Հանրային պարտէզի մէջ ոտաբոպիկ», «Երկնքի ճամբով», «Մեծ վարպետ Սոլենս», «Մինչեւ ո՞ւր», «Վենետիկի վաճառականը», «Շեփորդ հնչեցուր», «Մարա Սատ», «Վերակացուն», «Վենետիկեան երկուակներ», «Շերի նուար», «Բլրեցի Եփէն», «Ալաֆրանկա», «Հայաստանի լեռներուն սրնգահարը», «Արեւելեան ատամնաբուժը» եւ շարք մը այլ ներկայացումներ:
Ան 1979-էն 1987-ին Հայաստանի մէջ բեմադրած է թատերական 5 ներկայացումներ եւ 1987-ին արժանացած «Պետրոս Ադամեան» շքանշանին (Խորհրդային ժամանակաշրջանին առաջին սփիւռքահայն էր, որ այս շքանշանը կը ստանար):
2000 թուականին Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Արամ Ա. կաթողիկոսի ձեռամբ կը պարգեւատրուի «Ս. Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշանով: Նոյն տարին կը պարգեւատրուի նաեւ Համազգայինի Կեդրոնական վարչութեան կողմէ՝ Համազգայինի շքանշանով:
2004 թուականին կը պարգեւատրուի Լիբանանեան Համալսարանի Գեղարուեստի բարձրագոյն հիմնարկին շքանշանով:
2008 թուականին իբրեւ պարգեւատրում կը ստանայ Հայաստանի Հանրապետութեան մշակոյթի նախարարութենէն ոսկի մետալ: Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ. կաթողիկոսին ձեռամբ կը պարգեւատրուի Ս. Սահակ Ս. Մեսրոպ շքանշանով:
Վ. Խտըշեան աւելի քան 20 տարի Լիբանանեան համալսարանին մէջ դասաւանդած է թատերական արուեստը: Երկար տարիներ ստանձնած է Համազգայինի «Գասպար Իփէկեան» թատերախումբի ղեկավարութիւնը:
Վ. Խտըշեան անգլերէնէ հայերէնի թարգմանած է 22 թատերական կտորներ:


== Աղբիւրներ ==
Համազգայինի արխիւներ.


== Արտաքին յղումներ ==
Ոչ Եւս Է Յայտնի Բեմադրիչ Վարուժան Խտըշեան։
Reggaetón Lento (Bailemos)

Reggaetón Lento (Bailemos), լաթին ամերիկեան CNCO պոյ-պենտի երգը։ Թողարկուած է 7 Հոկտեմբեր 2016-ին, անոնց առաջին՝ Primera Cita (2016) ալպոմի երրորդ երգն է։ Երգը գրած են Էրիք Պերէզը, Ժատան Անտիոն, Ճորճ Կլասսը եւ Լուիզ Էնճլ Օ'Նէիլլը ։ Սեպտեմբեր 2017-ին տեսահոլովակը YouTube-ի մէջ գրաւած է 1,1 պիլիոն դիտող։ 16 Օգոստոս 2017-ին յայտարարուած է, որ խումբը պիտի թողարկէ երգին վերամշակման տարբերակը անգլիական Little Mix երաժշտական խումբին հետ։


== Հաշուետախտակ ==


== Հաւաստագիրեր ==


== Թողարկման Պատմութիւն ==


== Վերամշակումը Little Mix-ի Հետ ==
Երգին երկրորդ վերամշակման տարբերակը թողարկուած է անգլիական Little Mix երաժշտական խումբին հետ։ Ան թողարկուած է 18 Օգոստոս 2017-ին։ Ամերիկեան երգերուն հաշուետախտակին երգը գրաւած է 5-րդ դիրգը եւ դարձած է CNCO-ի առաջին երգը թոփ-տասնիակին մէջ, իսկ Little Mix-ի համար՝ 12-րդը։ Երգը ընդգրկուած է Little Mix-ի չորրորդ՝ Glory Days: The Platinum Edition (2017) երաժշտանոցին մէջ պատրաստուած ալպոմին մէջ։


=== Երաժշտական Տեսահոլովակ ===
Երգին վերամշակման տարբերակին տեսահոլովակը թողարկուած է 18 Սեպտեմբեր 2017-ին, Little Mix-ի YouTube-եան Vevo էջին մէջ։


=== Հաշուատախտակ ===


== Հաւաստագիրեր ==


== Թողարկման Պատմութիւն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Վեհանցականութիւն

Վեհանցականութիւնը (Transcendentalism) փիլիսոփայական շարժում է, որ զարգացաւ 1820-ական եւ 1830-ական թուականներու վերջին Միացեալ Նահանգներուն արեւելեան շրջաններուն մէջ։
Հիմնական գաղափարը  մարդոց եւ  բնութեան միջեւ բնորոշ բարութեան մէջ կը կայանայ, երբ հասարակութիւնն ու անոր հաստատութիւնները աղաուաղեր են անհատին մաքրութիւնը. մարդիկ լաւագոյնը կը զգան, երբ իսկապէս ինքնավստահ եւ անկախ են:
Վեհանցականները, Աստուածային փորձառութիւնը իբրեւ առօրեայի բնորոշ յատկութիւն կը սեպեն, փոխանակ հեռաւոր երկինքին հաւատալը: Վեհանցականները ֆիզիքական եւ հոգեկան երեւոյթները գործնական ընթացքին կարեւոր մասը կը նկատեն։
Վեհանցականութիւնը կը շեշտէ ներքին մտատեսութեան կարեւորութիւնը փորձառական հմտութեան նկատմամբ: Հետեւորդները կը կարծեն, որ անհատները ամբողջովին ունակ են ինքնատիպ պատկերացումներ յառաջ բերելու ՝ անցեալի տէրերուն հանդէպ քիչ ուշադրութեամբ եւ յարգանքով վերաբերուելով: Շարժումը յառաջացաւ որպէս արձագանք ՝ բողոքելու այդ շրջանին մտաւորականութեան եւ հոգեւոր ընդհանուր վիճակին դէմ: Հարվըրտի աստուածաբանական դպրոցին մէջ ուսուցանուող the Unitarian church Միադաւան եկեղեցուոյ վարդապետութիւնը սերտօրէն կապ ունէր անոր հետ:
Վեհանցականութիւնը յառաջացաւ «անգլիական եւ գերմանական գեշապաշտութենէն «ռոմանդիսիզմ»-էն, Եոհան Կոդֆրիտ Հըրտըրի եւ Ֆրիտրիխ Շլայըրմախըրի աստուածաշունչի քննադատութենէն, Տէյուիտ Հիւմի սկեպտիկանութիւն» եւ Իմմանուէլ Քէնդի վեհանցական փիլիսոփայութենէն ու գերմանական իտիալականութենէն:
Միլլըրն ու Վերսլուիսը, Էմանուէլ Սուիտընպըրկին «Emanuel Swedenborg» եւ Ճէյքըպ Պոհմէին «Jakob Böhme» Վեհանցականութեան վրայ համատարած ազդեցութիւն ունեցող մտաւորականներ կը համարեն: Վեհանցականութիւնը նաեւ միտքի փիլիսոփայութեան եւ հոգեւոր առումով՝ զօրաւոր կերպով ազդեցուեցաւ, հատկապէս Ուփանիշատներու «Upanishads» վերաբերեալ հինտուական «Hindu» բնագիրներէն:
Մաւրա, Լերոս

Մաւրա (յուն․՝ Μαύρα), հարաւային Էգէականի երկու անբնակ ժայռակղզիակներ՝ Մեղալօ Մաւրօ եւ Փոքր Մաւրօ, Տոտեքանիսա։    


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==
Մաւրա (յոգնակի իմաստով) երկու ժայռակղզիակներ են (Մեղալօ Մաւրօ եւ Փոքր Մաւրօ) եւ կը գտնուին Քալիմնոս եւ Լերոս կղզիներուն արեւմուտքը եւ Ամորղոսին (Քիքլատես) արեւելքը՝ Քինարոս եւ Լեւիթա կղզիակներուն միջեւ։  Մեղալօ Մաւրոյին տարածութիւնն է 0,148 քլ․², իսկ Փոքր Մաւրոյինը՝ 0,132 քլ․²։  Կը պատկանին Լերոսի քաղաքապետութեան։  


== Բնապահպանում ==
Ժայռակղզիակները յայատարարուած են  NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), թռչուններուն համար։
Աբգարեան

Աբգարեան, հայկական մականուն։


== Մականունը կրողներ ==
Աբգար Գէորգ Աբգարեան (ծն.՝ 1845), ձեռնարկատէր։
Ազատ Աբգարեան (20-րդ դար), հայ լրագրող:
Արամայիս Աբգարեան (1906-1942), պատմաբան:
Բալթազար Գասպարի Աբգարեան (1880-1909), ռումինահայ նկարիչ եւ արուեստաբան։
Գէորգ Ղազարի Աբգարեան (1845-1920), գործարար, բարերար:
Գէորգ Աբգարեան
Գէորգ Կարապետի Աբգարեան (1888-1967), քանդակազարդող վարպետ:
Գէորգ Վահագնի Աբգարեան (1920-1998), բանասէր, պատմաբան, ձեռագրագէտ, մատենագէտ։
Գրիգոր Աբգարեան (19-րդ դ.-1920-ական թթ.), հայ հոգեւորական, լրագրող:
Էդուարտ Արամի Աբգարեան (ծն. 1933), փիլիսոփայ:
Կարլէն Արամի Աբգարեան (1928-1995), մաթեմատիկոս, մեխանիկոս:
Յարութիւն Գրիգորի Աբգարեան (1828-1916), գործարար, բարերար:
Յարութիւն Գրիգորի Աբգարեան (1845-1919), իրաւաբան:
Հրաչիկ Աբգարեան
Հրաչիկ Հմայակի Աբգարեան (ծն. 1949), ֆիզիկոս:
Հրաչիկ Ստեփանի Աբգարեան (ծն. 1957), բռնցքամարտիկ, «Վաղարշապատ» մարզակումբի նախագահ։
Մկրտիչ Աբգարեան (ծ. 1884), հոգեւորական գործիչ:
Մուշեղ Վանիկի Աբգարեան (ծն. 1982), ՀՀ պետական գործիչ:
Յակոբ Աբգարեան (1781-1845), գրագէտ, հասարակական գործիչ։
Յարութիւն Աբգարեան, հայ վաճառական։
Նարեկ Աբգարեան (ծն. 1992), բռնցքամարտիկ:
Նարինէ Եուրիի Աբգարեան (ծն. 1971), ռուսագիր արձակագիր, պլոկէր:
Սեդրակ Աբգարեան, փաստաբան:
Սեպուհ Աբգարեան (1930-2014), կոմպոզիտոր, երգիչ, դիրիժոր, ռադիոհաղորդաւար:
Սիմոն Աբգարեան (ծն. 1962), ֆրանսահայ դերասան:
Վազգէն Դանիէլի Աբգարեան (1922-1994), հոգեբոյժ, հոգեբան:
Վաղինակ Աբգարեան (20-րդ դար), լրագրող:
Տիգրան Աբգարեան (1877-1950), բանասէր, հրապարակախօս:
Քարմէն Աբգարեան (20-րդ դար), մտաւորական:
Հայոց Ցեղասպանութեան Յուշարձան (Վիեննա)

Հայոց Ցեղասպանութեան յուշարձան, յուշարձան Աւստրիոյ մայրաքաղաք Վիեննայի մէջ, Սուրբ Հռիփսիմէ եկեղեցւոյ տարածքին։ Յուշարձանը կը ներկայացնէ մետաղեայ վերացական կոթող։


== Պատմութիւն ==
1975-ին ստեղծուած Ցեղասպանութեան յուշարձանի կոմիտէն 1979-ին Էջմիածինէն բերուած խաչքարը (25x35) տեղադրուած է Սուրբ Հռիփսիմէ եկեղեցւոյ պատի խորշին մէջ, այնուհետեւ ձեռնարկած է եկեղեցւոյ բակին մէջ ցեղասպանութեան նուիրուած յուշարձանի կառուցումը։ Յուշարձանը կառուցուած է Վիեննայի Հայկական Առաքելական Եկեղեցւոյ թեմի եւ Կարպիս Փափազեանի օժանդակութեամբ։ Յուշարձանի շինարարութիւնը սկսած է 1980-ին եւ աւարտած 1984-ին, հանդիսաւոր բացումը տեղի ունեցած է 22 Ապրիլ 1984-ին։

Յուշարձանի պատուանդանին փորագրուած են Աւետիս Ահարոնեանի հետեւեալ խօսքերը.


== Հեղինակ ==
Ճարտարապետներ՝ Բերանշ Յարութիւնեան-Թամասեանց