armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Սեն Ժերմեն Պալատ

Սեն Ժերմեն պալատ (ֆրանսերէն՝ Château de Saint-Germain-en-Laye), արքայական նախկին նստավայր Փարիզի Սեն Ժերմեն ան Լէ տեղանքին մէջ` Սենայի ափին: Ներկայումս պալատում տեղակայված է Ֆրանսիայի ազգային հնագիտության թանգարանը:


== Հիմնում եւ հետագայ զարգացում ==
1122-ին Լյուդովիկոս VI-ը ներկայիս շինութեան շրջանին մէջ կառուցած էր Գրան Շատլէ ամրոցը, որ 1346-ին աւերուած է Անգլիոյ արքայ Էտուարտ Վուդստոկի կողմէն: Անկէ պահպանուած է միայն սրբազան կապը, որ կառուցուած է ճարտարապետ Պիեռ տէ Մոնտրյոյի նախագիծով Լիւդովիկոս IX-ի համար: Այդ նորարարական կառոյցին մէջ, որուն շինարարութեան մէջ մետաղական կառուցուածք օգտագործուած էր, պահուած են քրիստոնէական սրբազան մասունքներ, որոնցմէ են` Քրիստոսի գլխու փուշով շինուած պսակը, որ 1239-ին Ֆրանսայի արքային վաճառած էր Լատինական կայսրութեան միապետ Պալդուին II-ը:
Շառլ Իմաստունը հին վայրին մէջ վերակառուցած է աւերուած ամրոցը, իսկ Ֆրանցիսկ I-ը` ամբողջութեամբ վերականգնած է զայն: Ֆրանսական Վերածնունդի վարպետ Ֆիլիբեր Դելորմը Հենրի II-ի համար հին ամրոցի դիմաց իտալական նոր ոճով կը կառուցէ նոր նստավայր: Նոր պալատին գրաւչութիւն կը հաղորդէր կանոնաւոր այգին, որ առաջիններէն մէկն էր Ֆրանսայի մէջ: Լիւդովիկոս XIII-ը Սեն Ժերմեն ան Լէ կը տեղափոխուի իր պալատը: Հենց այստեղ ալ կը ծնի անոր երկար սպասուած ժառանգը` Լիւդովիկոս XIV-ը:
Լուի Արեւ արքան չէր սիրեր հօր պալատը` գերադասելով ժամանակը անցուցած է հին ամրոցին մէջ, իսկ յետոյ ընդհանրապէս կը տեղափոխուի Վերսալ: Չնայած անոր` անոր կառավարման օրով երկու պալատները եւ այգին նորութիւններու կ՛ենթարկուին եւ Լուի Լեւոյի եւ Անդրէ Լենոտրի նախագիծով կը վերակարուցուի: 1688-ին այստեղ կ՛աբաստանի Անգլիայէն արտաքսուած արքյայ Ճեյմս II Ստիւարտը, որ հոն ալ կը մահանայ ու կը թաղուի: Ամբողջ 18-րդ դարու ընթացքին պալատը կը մնայ յակոբինյաններու սեփականութեան, չնայած Ստիւարտների ղեկավարը Ուտրեխտի հաշտութենէն ետք Ֆրանսայէն անցած էր Հռոմ:
Հին ռեժիմի վերջին տարիները նշանաւորուած են Սեն Ժերմենի անկումով: Լիւդովիկոս XVI-ը պալատը կը հանյնէ իր եղբօրը` Արուտայի կոմս Շառլ Բուրբոնին, որ վերականգնելու փոխարէն ամբողջութեամբ կը քանդէ զայն` վերածելով հողակտորներու: Կը բահբանուին միայն Հենրի IV-ի թեւը:


== 19-20-րդ դարեր ==
19-րդ դարուն Նապոլեոն դատարկ պալատը կը տեղափոխուի հեծելազօրի դպրոցը, իսկ անոր զարմիկ Նապոլեոն III-ը 1867-ին` վերանորոգումէն ետք, պալատին մէջ կը հիմնէ հնագիտութեան թանգարան: Սեպտեմբեր 1919-ին պալատին մէջ կը կնքուի Սեն Ժերմենի հաշտութեան պայմանագիրը` Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ վերջ դնելով դաշնակիցներու եւ Ավստրիոյ միջեւ ռազմական գործողութիւններուն մէջ:


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		


== Արտաքին Յղումներ ==
Սեն Ժերմեն պալատ
Ազգային հնագիտական թանգարան
Երուանդակերտ

Երուանդակերտ, Այրարատայ Արշարունեաց գաւառի մէջ, Երուանդաշատի մօտ կը դնեն ոմանք Երուանդայ այս դաստակերտին վայրը: Խորենացին ալ առանց դիրքը ճշգրտելու, հետեւեալ կերպով կը նկարագրէ «Քաղցր է ինձ ասել եւ յաղագս գեղեցիկ դաստակերտին Երուանդակերտի, զոր յօրինեաց նոյն ինք Երուանդ, գեղեցիկ եւ չքնաղ յօրինուածովքս»:
Մ. Խորենացիի գրարէն կը տեսնուի որ Երուանդակերտ ճոխացած էր գեղեցկութեամբ եւ ոչ ամսութեամբ, անոր համար շուտով աներեւոյթ եղած է եւ պատմութեան մէջ ալ չի յիշուիր. միայն Առաքել պատմիչ (Գ.) կը յիշէ ըսելով. «Երուանդակերտն որ այժմ ասի Աղջազալայ». եւ անոր հետեւելով, կը դնէ նաեւ Բազրամ աշխարհագրութեանը մէջ, ինչպէս նաեւ Գէորգ՝ Օսմանեան պատմութեան մէջ: Այս Աղջաղալայ ըսուածը չէ անշուշտ համանուն վիճակի բերգը եւ ոչ ալ Կէչուանի մօտ եղած գիւղը. վասնզի ասոնք երասխէն շատ հեռու են: Ոմանք փոխանակ Ագճագալէի՝ կը համարին Սիւրմէլիի հարաւային եւ Կողբայ արեւելեան կողմը գտնուող Գարագալէն, բայց այս եւս Երասխէն հեռու կը թուի: Հաւանտկան է Տիւպուայի նշանակածը, Երուանդայ քաղաքի մօտ, Ախուրեանի ձախակողմը, Հաճի Պայրամլուի հարաւակողմը եւ անկէ հեռու, Ռուսաց ընդարձակ աշխարհացուցին վրայ նշանակուած Գզըլ գայա ըսուած տեղը, Հելուետիացի ճանապարհորդին այս տեղւոյս աւերակաց վրայ ըրած նկարագիրն ալ կը համաձայնի Խորենացւոյն նկարագրութեան: Աւերակներուն մէջ կ’որոշուին երկու եկեղեցիներ՝ երկրաշարժէ հիմնայատակ եղած, եւ փողոցներու հետքեր. արեւելեան կողմն ալ զանազան ձեւերով գերեզմանաքարեր, որոնք՝ ինչպէս նաեւ եւգրակներս, յատուկ քննութեան կը կարօտի: Եթէ ստուգուի մեր յետին պատմիչներն ալ այս տեղս համարեցան՝ Երուանդակերտ, այն ժամանակ ԺԷ. դարու սկիզբը Ագճագալէ կը կոչուէր եւ ունէր ամրոց, ուր եկաւ, Առաքեալի ըսածի համեմատ, Շահաբաս լսելով Օսմանեանց սպարապետ Ճէլալօղլի Սինան փաշայի գալուստը, եւ սկսաւ Հայերը գերի տանիլ Պարսկաստան:


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ  Վարդ. Պոտուրեան, 1939, Պուքրէշ, Հատոր  Դ., էջ 732:
Վահան Փափազեան

Վահան Փափազեան (Կոմս, 1876, Թաւրիզ, Իրան - 1973, Պէյրութ, Լիբանան), հայ ազատագրական շարժման առաջնորդ եւ Հ․Յ․Դ․-ի ականաւոր ներկայացուցիչ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Թաւրիզ: Նախնական ոսումը կը ստանայ Նոր Նախիջեւան, ուր կը յարի Դաշնակցութեան: Կը յաճախէ Մոսկուայի եւ Սեն Փեթերսպուրկի համալսարանները: Հ․Յ․Դ․ գործիչ, արհեստով` լուսանկարիչ:
Կը գտնուի Ժընեւ, ուր Քրիստափորի առաջարկով, Երեւանէն Նիկոլ Դումանի հետ կ'անցնի Վան` բանտարկուած Վարդգէսը փոխարինելու եւ իբրեւ գործիչ կազմակերպելու շրջանը եւ կապ պահելու արտասահմանին հետ: Կը հսկէ Կովկասէն Վան ռազմամթերքի փոխադրութեան գործին: Կը վարէ կռիւներ Վասպուրականի մէջ:
Սահմանադրութեան շրջանին, կ՚ընտրուի Վանի երեսփոխան: Կը գործէ Մուշի մէջ, ուրկէ Եղեռնի օրերուն, Ռուբէնի հետ կը յաջողի անցնիլ Կովկաս: Իբրեւ Կովկասի Հայ Բարեգործական Ընկերութեան ներկայացուցիչ կը վերադառնայ ազատագրուած Վան:
1919-ին մաս կը կազմէ Փարիզի Ազգային Պատուիրակութեան: Կը մասնակցի Հ․ Յ․ Դաշնակցութեան Թ. Ընդհանուր ժողովին, Երեւան: Ռիկայի (Լեհաստան) մէջ տեղի ունեցող բանակցութիւններուն, բոլշեւիկներուն հետ, կը մասնակցի իբրեւ Հ․Յ․Դ․ լիազօր: Հետագային Դաշնակցութեան անունով կը գործակցի Թուրքիոյ քիւրտ ապստամբներուն հետ:
1947-ին կ'անցնի Լիբանան. գրի կ'առնէ իր յուշերը ու կը գրէ «Խոնարհ հերոսներ» շարքը: Կը մահանայ Պէյրութ, 1 Հոկտեմբեր 1973-ին:


== Աղբիւրներ ==
Վահան Փափազեան. «Իմ յուշերը», հատոր Ա., Պոսթըն, 1950, 600 էջ։
Վահան Փափազեան. «Իմ յուշերը», հատոր Բ., Պէյրութ, 1952, 610 էջ։
Վահան Փափազեան, «Իմ յուշերը», հատոր Գ., Գահիրէ, 1957, 432 էջ։
Կոմս, «Խոնարհ հերոսներ», գիրք Ա., Պէյրութ, 1950, 96 էջ, Թեհրան, 1982, 77 էջ։
Կոմս, «Խոնարհ հերոսներ», գիրք Բ., Պէյրութ, 1956, 95 էջ, Թեհրան, 1982, 94 էջ։
Կոմս, «Խոնարհ հերոսներ», գիրք Գ., Պէյրութ, 1956, 95 էջ, Թեհրան, 1982, 94 էջ։
Կոմս, «Խոնարհ հերոսներ», գիրք Դ., Թեհրան, 1983, 140 էջ։
Կոմս, «Խոնարհ հերոսներ», գիրք Ե., Թեհրան, 1983, 90 էջ։
Խոսրով Անձեւացի

Խոսրով Անձեւացի (ծննդեան թուականը անյայտ - մահացած է շուրջ 964-ին), հայ եկեղեցական գործիչ, մատենագիր։


== Կեանքը ==
Աշակերտած է Արամ մատենագիրին՝ Գրիգոր Նարեկացիին հօր։ Սկիզբը աշխարհական կեանք կը վարէ, կնոջ մահէն ետք կը ստանայ հոգեւորականի աստիճան։ Անանիա Մոկացի կաթողիկոսին ձեռքով 940-ական թուականներուն կը ձեռնադրուի Վասպուրականի Անձեւացիք գաւառին եպիսկոպոս (նոյն կաթողիկոսը զինք կ'անուանէ «այր համեստ եւ գիտնաւոր»)։ Որդիները՝ Յովհաննէսն ու Գրիգորը, Խոսրով Անձեւացի կը յանձնէ Նարեկավանք՝ Անանիա Նարեկացիին քով կրօնաւորելու (միջնեկ որդին՝ Սահակը, հաւանաբար կ'ըլլայ աշխարհական)։
Խոսրով Անձեւացիէն մեզի հասած է երկու մեկնութիւն։ 950-ական թուականներուն ան գրած է հայ եկեղեցւոյ պատարագին մեկնութիւնը։ Իր թելադրանքով որդին՝ Յովհաննէսը, 950-ին կը մեկնէ Աղօթամատոյցը։ Հայոց եկեղեցւոյ ժամակարգութեան մեկնութեան նուիրուած աշխատութեան մէջ («Մեկնութիւն Ժամակարգութեան») Խոսրով Անձեւացի կը վերլուծէ հայոց եկեղեցական օրհնութիւնները, աղօթքներն ու մաղթանքները, քարոզները եւ անոնց արարողակարգը։
Այդ մեկնութիւնները կարեւոր են պատմական տեսակետէն, որովհետեւ առատ տեղեկութիւններ կը պարունակեն Ժ. դարուն եկեղեցական ծիսական գիրքերու յօրինուածքին վերաբերեալ։ Խոսրով Անձեւացիին աշխատութիւններուն մէջ ուշագրաւ տուեալներ կան այդ միջնադարեան Հայաստանի հասարակական-տնտեսական յարաբերութիւններուն մասին։
Ծերացած Խոսրով Անձեւացի 954-ին կը մեղադրուի աղանդաւորականութիւնը (ըստ երեւոյթին թոնդրակեաններուն) հարելու մէջ եւ կը բանադրուի Անանիա Մոկացի կաթողիկոսին կողմէն Վերջինը Խոսրով Անձեւացին («Պատճառ յաղագս զԽոսրով նզովելոյն զԱնձեւացւոյ եպիսկոպոսն», «Արարատ», 1897, N» 6) կը դատապարտէ հերձամիտ հակումներուն ու արարքներուն համար եւ կը շեշտէ, որ Խոսրով Անձեւացին աւելորդ կը համարէ խաչին օրհնութիւնը, հրեշտակները պաշտելը, կաթողիկոսն ու եպիսկոպոսները մեծարելը եւ այլն։ Կաթողիկոսը կը ջանայ Խոսրով Անձեւացին ետ պահել աղանդաւորական միտումներէն, բայց՝ ապարդիւն։


== Երկեր ==
Մեկնութիւն ժամակարգութեան, Օրթագիւղ, [ԿՊ], 1840։
Մեկնութիւն աղօթից պատարագին, Վնտ., 1869։


== Գրականութիւն ==
Ստեփաննոս Օրբելեան, Պատմութիւն նահանգին Սիրական, Թ., 1910։
Տէր-Մկրտիչեան Գ., Հայկականք, Վաղ-պատ, 1894։


== Արտաքին յղումներ ==
Խոսրով Անձեւացի «Խրատ»
Սարգիս Մուրադեան Պատկերասրահ

Սարգիս Մուրադեան պատկերասրահ, ՀՀ ժողովրդական նկարիչ Սարգիս Մուրադեանի ժառանգութիւնը ներկայացնող պատկերասրահ Երեւանի մէջ։


== Պատկերասրահ ==
Սարգիս Մուրադեան պատկերասրահը հիմնուած է 2014-ին Մուրադեան ընտանիքի կողմէ (ամուսիններ Զարուհի Մուրադեանի (նկարիչի դուստրը) եւ Յակոբ Ճաղարեանի ջանքերով)։ Պատկերասրահի նպատակն է ներկայացնել ՀՀ ժողովրդական նկարիչ Սարգիս Մուրադեանի ժառանգութիւնը, զարգացնել Հայաստանի մէջ ժամանակակից արուեստը՝ կազմակերպելով մշակութային եւ կրթական միջոցառումներ։
Պատկերասրահը բացուած է «Կինը Մուրադեանի արուեստում» ցուցահանդէսով՝ նուիրուած նկարիչի տիկնոջ՝ Լիւտմիլա Քեչեկի յիշատակին։
Սարգիս Մուրադեանը առաջին հայ արուեստագէտներէն է, որ սովետական տարիներուն անդրադարձած է ազգային թեմային՝ «Կոմիտաս. վերջին գիշերը» (1956) կտաւով (Հայաստանի ազգային պատկերասրահի մշտական ցուցադրութեան մաս կը կազմէ)։ Ան գործոն մասնակցութիւն ունեցած է 1965 եւ 1988  հայոց ցեղասպանութեան ճանաչմանն ու Արցախեան հիմնախնդրի արդար լուծման ուղղուած պայքարին։
Սարգիս Մուրադեանի աշխատանքները կը պահուին Հայաստանի ազգային պատկերասրահին , Հայաստանի պատմութեան թանգարանին, Մոսկուայի Տրետեակովեան պատկերասրահին, Արեւելքի ժողովուրդներու արուեստներու թանգարանին, Քէոլնի ժամանակակցի արուեստի Լիւդվիգ թանգարանին եւ մասնաւոր հաւաքածոներու մէջ։


== Պատկերասրահ ==

		


== Արտաքին յղումներ ==
Բացուած է «Սարգիս Մուրադեան» պատկերասրահը, տեսանիւթ
Սարգիս Մուրադեան պատկերասրահի նորամուտը
Նպարավաճառանոցի գործաւորը

Նպարավաճառանոցի գործաւորը (ճափ.՝ コンビニ人間, անգլերէն՝ Convenience Store Woman) վէպը գրած է Ճափոնացի վիպագիր Սայաքա Մուրաթա 2016-ին։


== Գիրքին նիւթը ==
Նպարավաճառանոցին մէջ, գործաւոր Հէինքօ Ֆուրուքուրա ինքզինք ուրախ եւ գոհ գտնելով՝ ան տարիներ շարունակ հոն կ'աշխատի ժամավճար: 36 տարեկան ամուրի Հէիքօ միշտ զինք շրջապատող անձերէն տարբեր կին մը եղած է: Ոչ սիրահար ունեցած է, ոչ ալ պզտիկ՝: Եւ այս տարիքին հասնելով չէ կրցած մշտական աշխատանքային պայմանագիր մը ստորագրել:
Մտահոգ ընտանիքին եւ ընկերներուն ճնշումը, հետզհետէ անոր նեղութիւն կը պատճառէ, որուն հետեւանքով Հէիքօ կը փորձէ այս վիճակէն դուրս ելլել:
Սայաքա Մուրաթայի այս կարճ վէպին մէջ ընթերցողը կը վկայէ երկու զուգահեռ ապրելակերպ՝ մէկը անձին ինքնագոհացումը իր կեանքի որոշումներով, երկրորդը՝ հասարակութեան մտածելակերպը իտէալ կեանքին մասին, եւ անհատին գիտակցաբար կամ անգիտակցաբար պարտադրանքը անոր յարմարելու:   
Վէպին Ճափոներէնէ արեւելահայերէն թարգմանած է Աստղիկ Հովհաննիսյան 2020-ին «Կոնբինիի մարդը» անոնով։ 


== Ծանօթագրութիւն ==
1837 թուական

1837 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 37րդ տարին


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1837 ծնունդներ

Յունուար 28՝ Ներսէս Վարժապետեան (մ.1884), եկեղեցական եւ հասարակական գործիչ
Յունիս 3՝ Պերճ Պռոշեան (մ.1907, Պաքու), հայ գրող
Յունիս 25՝ Չարլզ Եորքս (անգլերէն՝ Charles Tyson Yerkes, մ.1905), ամերիկացի գործարար
Անյայտ օրով՝
Տիգրան Չուխաճեան (մ.1898), երգահան
Մելքոն Տիրացուեան (մ.1904), նկարիչ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1837 մահեր

Դեկտեմբեր 5՝ Յակոբ Շահան Ջրպետեան (ֆրանսերէն՝ Jacques Chahan de Cirbied, ծն.1772, Եդեսիա), հայ մատենագիր, քերական
Կանաչ Երթին Ջոկատ

Կանանչ Երթին ջոկատը ("Patrouille de la Marche Verte") Մարոքի օդային բանակին ցոյցի ջոկատն է, ու ազգային պաշտօնական ջոկատը։
Կանանչ Երթ ջոկատը կը թռի Mudry Cap 230 օդանաւով։ Այս օդխնխւները ճանջցուած էն որովհէտէւ պառանով մեկ միւտին կապուած կը թռին։
Անունը կու քայ Մարոքի «Կանանչ Երթին» որ տեղի ունեցաւ 6 Նոյեմբեր 1975։
Մասնակեցաւ առաջին անգամ ըլլալով 28-րդ Airexpo օդային հանդիպումին, որ տեղի ունեցաւ 30 Մայիս 2015։
Տեսողութեան Համաշխարհային Օր

Տեսողութեան համաշխարհային օր, (անգլ.՝ World Sight Day)՝ միջազգային օր, որ կը նշուի Հոկտեմբերի երկրորդ Հինգշաբթի օրը Առողջապահութեան համաշխարհային կազմակերպութեան որոշմամբ, «Տեսողութիւն 2020: Տեսողութեան իրաւունք»:
Տեսողութեան համաշխարհային օրը կոչուած է ուշադրութիւն սեւեռելու կուրութեան խնդիրին, տեսողութեան խանգարման եւ տեսողական խնդիրներ ունեցող մարդոց վերականգնման:
Տեսողութեան համաշխարհային օրը կազմակերպելու համար կը մասնակցին տեսողութեան նախապահպանութեան եւ տեսողութեան վերականգնման բնագաւառի ԱՀԿ-ի բոլոր գործընկերները:
Արշալոյս (անձնանուն)

Արշալոյս, հայկական արական եւ իգական անուն։ Առաջացած է հայերէն արշալոյս բառէն։ Գործածուած է հին ժամանակներէ։ Արեւմտահայերը կը գործածեն որպէս իգական, իսկ Կովկասի մէջ յաճախ որպէս արական անուն, երբեմն ալ իգական։ Անուան փաղաքշական ձեւերն են՝ Արշալ, Շալու, Աշիկ, Ալօ։
Սամուէլ (վէպ)

«Սամուէլ», հայ գրող Րաֆիի պատմական վէպերէն։ Րաֆֆին «Սամուէլը» գրած է 1880-ական թուականներուն, աւարտած է 1886-ին։ Առաջին անգամ հրատարակուած է Թիֆլիսի «Մշակ» ամսագիրին մէջ։ «Սամուէլը» կը համարուի հայկական գրականութեան լաւագոյն կոթողներէն մէկը։
Նկարագրելով Հայաստանի ծանր վիճակը 4-րդ դարուն, Րաֆֆին կը ձգտէր նկարագրել Հայաստանը 19-րդ դարուն, երբ անիկա կը գտնուէր Թուրքիոյ եւ Ռուսաստանի տիրապետութեան տակ։ Ցարական իշխանութիւնը կ'այրէր հայկական գիրքերը, կը փակէր եկեղեցիները եւ կ'ոչնչացնէր լեզուն։ Րաֆֆին չէր կրնար լուռ նայիլ այդ բոլորին։ 

Վէպը ներառուած է հայկական ուսումնական ծրագիրին մէջ։ Ատոր հիմնական գաղափարներէն են հայրենասիրութիւնը եւ ազատագրական պայքարի կոչը։ Բոլոր հերոսները հայրենասիրութիւն կը խորհրդանշեն, նոյնիսկ կանայք, որոնք (Աշխէնը, Համազասպուհին, թագուհի Փառանձեմը) պատրաստ են իրենց արիւնը թափել յանուն հայրենիքի։
Գործողութիւնը տեղի կ'ունենայ 4-րդ դարու Հայաստանի մէջ, երբ պարսից արքայ Շապուհը գերի կը բռնէ Արշակ Բ.-ը եւ Հայաստանը կը մնայ անպաշտպան։ Մերուժան Արծրունին եւ Վահան Մամիկոնեանը կը դաւաճանեն հայրենիքը եւ կը սկսին ծառայել Շապուհին։ Վահան Մամիկոնեանի որդի Սամուէլը, իմանալով հօր դաւաճանութեան մասին, կ'որոշէ եղբօր՝ Մուշեղ Մամիկոնեանի հետ պաշտպանել Հայաստանը։ Սամուէլը կը սպաննէ իր հայրը հայրենիքը եւ կրօնքը դաւաճանելու համար։ Իսկ հայկական եկեղեցւոյ մէջ պարսկացած մօր արիւնով կը հանգցնէ վերջին պարսկական կրակը իր հայրենիքին մէջ։
Վէպին համար նիւթի ծառայած է Փաւստոս Բուզանդի եւ Մովսէս Խորենացիի «Հայոց պատմութիւնները»։ Վէպը բաղկացած է յառաջաբանէ, երեք գլուխներէ եւ փակագիծերու մէջ յաւելուածէ։


== Վէպին Գլուխները ==
Առաջին Գիրք

Երկու Սուրհանդակներ
Տարօնի առաւօտը
Աղօտ միտք մը կը ծագի անոր մէջ
Մայր եւ որդի
Երկու եղբօր որդիներ
Պատրուակ
Որսորդութիւն
Աշտիշատի վանքը
Երեք երիտասարդ ուժեր
Խորթ մայր
Անյաջող դաւադրութիւն
Հանգամանքները կը բարդանան
Նոր տեղեկութիւններ
Լեռնային իշխանուհին
Ինքնակոչները
Կնոջ խորհուրդը
Պատանի ԱրտաւազդըՓակագիծերու մէջ յաւելուած

Բնութիւն, Նախարարութիւն, Թագաւոր
Պետութիւն, Եկեղեցի, Հոգեւոր եւ մարմնական իշխանութիւն
Եկեղեցականներու զանազան տարերքըԵրկրորդ գիրք
Մէկը արեւմուտքը, միւսը- արեւելքը

Պատմոս
ԱնյուշբերդՃանապարհները կը բաժնուին

Ռշտունի
Արտոն
Արտասուքի աղբիւր
Համազասպուհի
Սարսափելի գիշերուան առաւօտը
Ուրացողը իւր տան շենքի վրայ
Խայտ
Շապուհը Զարեհաւանի աւերակներու մօտ
Արտագերս
Մուշեղ՝ «Խոտորնակին՝ խոտորնակ»
Երկու չայրաց փոքրագոյնը
Հայր մարդպետԵրրորդ գիրք

Արարատեան դաշտի առաւօտը
Տարօրինակ ողջակեզ մը
Զուիթա
Արաքսի որոգայթները
Մայրը
Ողական ամրոցը


== Արտաքին Յղումներ ==
Հատուածներ վէպէն
1596 թուական

1596 թուական, նահանջ տարի, 16րդ դարու 96րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1596 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1596 մահեր

Յունուար 27՝ Ֆրէնսիս Տրէյք (անգլերէն՝ Sir Francis Drake, ծն.1540), անգլիացի ծովագնաց
Գալուստ Կիւլպէնկեան Երկրորդական Վարժարան (Այնճար)

Գալուստ Կիւլպէնկեան Երկրորդական Վարժարանը, կրթական այս հաստատութիւնը ծնունդ կ'առնէ շարունակելու համար Ազգային «Յառաջ» նախակրթարանի առաքելութիւնը, որ 1965 թուականէն արդէն կ'ունենար իր երկրորդականի շրջանաւարտները եւ անհրաժեշտաբար կարիքը կ'ունենար, առանձին շէնքի մը որ համախմբէր միջնակարգի եւ երկրորդականի աշակերտութիւնը։
Արդարեւ քառասուն տարիներու պատմութիւն ունեցող այս կրթօճախը անքակտելիօրէն կապուած է Այնճարի պատմութեան հետ։
Երկար տարիներ անընդմէջ կը գործէ Ազգային«Գ. Կիւլպէնկեան» երկրորդական վարժարանը եւ Հայ ժողովուրդին կը ներկայացնէ շրջանաւարտ իր հունձքերը, որոնք արդէն պատկառելի թիւ մը կը կազմեն եւ կը յատկանշուին իրենց հայեցի դաստիարակութեամբ ու նուիրական իտէալներով։
Ժամանակին հետ քայլ պահելով վարժարանը օժտուած է բոլոր յարմարութիւններով՝ տարրալուծարան, գրադարան, համակարգչային դասարան, ջերմացման արդիական միջոցներ ... վերածուելով արդիական յարմարութիւններով օժտուած կրթօճախի մը։
Հակառակ Լիբանանեան քաղաքացիական պատերազմի ոլորապտոյտ մթնոլորտի վարժարանը գործեց բնականոն կերպով եւ անխափանօրէն՝ պատսպարելով նոյնիսկ գաղթականներ որոշ ժամանակի մը համար։
Այսպիսով վարժարանը կանգուն մնաց իր առաքելութեան մէջ Ազգային ուսումնական խորհուրդին, Հ.Յ.Դ. «Կարմիր Լեռ» կոմիտէին, Ս. Պօղոս եկեղեցւոյ թաղականութեան, հոգաբարձական կազմերուն, տնօրէնութեան եւ ուսուցչական կազմերու ջանքերով։


== Աղբիւրներ ==
Գալուստ Կիւլպէնկեան Երկրորդական Վարժարանի պաշտօնական կայքէջ՝ http://haratch-gulbengian.org/
Ազգ. «Յառաջ-Գ. Կիւլպէնկեան» քոլեճ


== Տե՛ս նաեւ ==
Ազգային Եղիշէ Մանուկեան Քոլէճ
Մ. եւ Հ. Արսլանեան Ճեմարան
Հայ Աւետարանական Շամլեան Թաթիկեան երկրորդական վարժարան
Ազգային Լեւոն եւ Սոֆիա Յակոբեան Քոլէճ
Պետօ

Պետօ (1870 - 23 Յունիս, 1896) եղած է Դաշնակցական ղեկավար գործիչ եւ ուսուցիչ։ Ան երկար տարիներով ծառայութիւնը կը բերէ եւ կը զոհաբերուի յեղափոխական շարժման ընթացքին Շապին Գարահիսարի Ճակատամարտի ընթացքին։


== Կենսագրութիւն ==
Ալեքսանդր Պետրոսեան ծնած է Կարս 1870 թուականին չքաւոր ընտանիքի մը մէջ։ Կ՚աւարտէ Թիֆլիսի Ներսիսեան դպրոցը եւ կը դառնայ ուսուցիչ։ 1890 թուականին կը կազմէ Հայ Յեղափոխականների Դաշնակցութեան (այժմ՝ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւն) եւ անմիջապէս կը սկսի իր լայնածաւալ ազգային աշխատանքները։ Կուսակցութեան անդամակցութենէ ետք կ՚ուղղուի Թաւրիզ, Պարսկաստան, Հայաստան անցնելու նպատակով։
1890 թուականին կը ծպտուի իբր ծառայ ու կը հասնի Վան։ «Դրօշակ» թերթը կը վկայէ, թէ ան ունէր ոտքին տրեխներ եւ գլխուն՝ բուրդէ փափախ եւ այդ պատճառով կրցաւ աննկատ շրջիլ Վասպուրականի մէջ։ Այս ժամանակամիջոցին կը ծանօթանայ հայ գեղջուկի մը չքաւոր կեանքը իր երկու տարուան ընթացքին։ Երբ ան զգաց որ թուրք, քիւրտ, կամ յեղափոխութենէ սարսափող հայ մը իրեն նկատէր, շուտով կը փոխէր իր տեսքն ու արհեստը (ըլլալով փերեզակ եւ բուրդ մանող)։ Այս գործի շնորհիւ ժողովուրդին լայն խաւերուն հետ կը սկսի աւելի շփուիլ եւ մանաւանդ երիտասարդներուն հետ խօսելով իրենց մէջ կը թրծէ յեղափոխաշունչ ոգի։
1892 թուականին կը մասնակցի ՀՅԴ-ի Առաջին Ընդհանուր Ժողովին, Թիֆլիսի մէջ եւ կ՚երթայ Վան իբր ՀՅԴ-ի լիազօր ներկայացուցիչ։ Վեց տարուայ ընթացքին ան կը փորձէ արթնցնել Վանեցիներուն մէջ յեղափոխական մարտունակութեան ոգին։ Այդ տարիներու ընթացքին Հայ գիւղերու մէջ անզէն հայութիւնը հազարներով կոտորուեցաւ։ Վան-Այգեստանի մէջ երեք կուսակցութիւններու միացեալ ուժերով այն տարիներուն կը մղուէր ինքնապաշտպանական կռիւներ։
20 Յունիսէն 24 Յունիս երկարող օրերուն, Շապին Գարահիսարի Հերոսամարտի 23 Յունիս-ին կռիւի ժամանակ վիրաւորուելով կը մահանայ հարիւրաւոր զինակիցներու կողքին։


== Աղբիւրներ ==
ARF Official Website - Article from Troshag
Արփիկ Միսաքեան

Արփիկ Միսաքեան (1 Փետրուար 1926(1926-02-01), Փարիզի 6-րդ շրջան, Փարիզ - 19 Յունիս 2015(2015-06-19), Փարիզի 13-րդ շրջան, Փարիզ), ֆրանսահայ լրագրող, հրապարակախօս, Փարիզի «Յառաջ» օրաթերթի (2009-ին հրատարակութիւնը դադրեցուցած)  երկարամեայ խմբագրապետ (1957-2009)։
Շաւարշ Միսաքեանի դուստրը։


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Փարիզ: Միայն ֆրանսական վարժարանի ուսումնառութենէ ետք, Հօրը թելադրութեամբ սկսած է աշխատակցիլ Յառաջի: Ստորագրած է առաւելարար թատրոնի ու այլ արուեստներու մասին էջեր:
Հօրը անակնկալ մահով (1957 Յունուար) ինքզինք կր գտնէ թերթը գլխաւորելու կացութեան մէջ: Կ'ըլլայ անոր թէ’ տնօրէնուհին, թէ’ խմրագիրը, ամբողջ 52 տարի, մինչեւ փակումի թուականր’ Յ1 Մայիս 2009: Առաջնային մտաքոգութիւնր եղած է թերթին ամէն գնով անկախութիւնր:
1957 Սեպտեմբերէն, իր ջանքերով, Յառաջը ունեցած է իր տպարանը, ուրկէ օրաթերթին առընթեր լոյս տեսած են Յառաջ մատենաշարի շուրջ երեսուն հատորները, Շահան Շահնուր, Շաւարշ Նարդունի, Զուլալ Ռազանճեան, Մինաս Թէօլէօլեան, Պրլտեան, եւ այլն:
Արփիկ Միսաքեանի վերջին գործը եղած է հօրը՝ Շաւարշ Միսաքեանի բանտի տարիներու (1916—1918) օրագրութեան՝ «Տերեւներ դեղնած յուշատետրէ մը», ֆրանսերէնի թարգմանութիւնը:
Հայերէն և ֆրանսերէն անջատ հատորներով գործր լոյս տեսած է 2015—ի գարնան, Փարանթէզ Հրատարակչատունէն, իբրեւ արդիւնքը հօր ու աղջկայ վերջին գործակցութեան:
Արփի Միսաքեան մահացած է Փարիզեան հանգստեան տան մը մէջ, ուր փոխադրուած էր մահէն երկու շարաթ առաջ:


== Արտաքին յղումներ ==
ԱՐՓԻԿ ՄԻՍԱՔԵԱՆ
Խլաթ

Խլաթ, Արեւմտեան Հայաստանի հնագոյն բնակավայրերէն է եւ դժուար է ըսել, թէ այն երբ  հիմնադրուած է։


== Պատմութիւն ==
Սկիզբը յիշատակուած է իբրեւ աւան, իսկ յետագային վերածուած է խոշոր քաղաքի, որ ունեցած է իր ամուր բերդը եւ համարուած էր Վանայ լիճի ամէնէն մեծ նաւահանգիստը։
Խլաթ կը գտնուի լիճի արեւմտեան ափին, բարձրադիր հարթավայրի վրայ։ Հարաւը քաղաքէն կ’երեւի Վանայ լիճի համայնապատկերը, իսկ հարաւ-արեւմուտքը եւ հիւսիս-արեւմուտքը  Նեմրութ եւ Սիփան լեռներն են։
Հայկական մատենագրութեան մէջ հին ժամանակ երբեմն կոչուած է Բզնունեաց քաղաք, թուրքերը սովորաբար կը կոչեն Ահլաթ։
10-11րդ դարերուն համեմատաբար կարճ ժամանակամիջոցով Խլաթ դարձած է երկրի խոշոր եւ մարդաշատ քաղաքներէն մէկը։
Խլաթի զարգացման նպաստած է նաւահանգիստ ըլլալը։ 11-րդ դարու առաջին կիսուն այն դարձած էր արհեստագործութեան եւ առեւտուրի խոշոր կեդրոն, քանի մը տասնեակ հազար բնակչութիւն ունեցող քաղաք։ 
Խլաթ թուրք-պարսկական 16-17 դարերու երկարատեւ պատերազմներու կռուախնձորներէն մէկն էր։ Առանձնապէս ծանր հետեւանքներ ունեցած են 16 դարու 40-ական թուականներուն իրանական շահ Թահմազի եւ թրքական սուլթան Սուլէյման առաջին կռիւները։
1850 թուականին Խլաթ ունեցած է 5 հազար բնակիչ, որմէ 4000-ը՝ հայեր։ Խլաթի բնակիչներու զբաղումը եղած են երկրագործութիւնը, այգեգործութիւնը, ձկնորսութիւնը, առեւտուրը, արհեստագործութիւնը եւ մասամբ աղի հանոյթը։
Պատմական Խլաթի յուշարձաններէն պահպանուած են քաղաքի մօտակայքի ժայռերուն մէջ փորուած քարանձաւները, ծովեզերքը գտնուող պաշտպանական պարիսպի քանի մը աշտարակներ, զանազան շէնքերու աւերակներ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանօթագրութիններ ==
Գիտա-բժշկական հանդէս

Գիտա-բժշկական հանդէս, կը տպագրուին տեսական եւ գործնական բժշկութեան վերաբերեալ նիւթեր։


== Աղբիւր ==
Գիտական տեղեկատուական վերլուծութեան եւ մոնիթորինգի կեդրոն, Հայաստանի մէջ հրատարակուող գիտական պարբերականներու ցանկ Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
Պապա Ղանուճ

Պապա Ղանուճ (արեւելահայերէն բաբա գանուշ, արաբերէն بابا غنوج, անգլերէն Baba ghanoush), արեւելեան խոհանոցի նշանաւոր ճաշատեսակներէն մէկը, որ կը բաղկանայ առաւելապէս սմբուկէ։ Սմբուկը նախապէս խորովել ամբողջութեամբ կամ տապկել կրակով կամ ածուխով, մինչեւ սմբուկի մարմինը կը դառնայ փափուկ եւ ստանայ ախորժաբեր տեսք։ Տարբեր ազգերու ճաշարաններու մէջ, կան բազմաթիւ նմամատիպ ճաշատեսակներ՝ սմբուկ աղցան եւ սմբուկ խաւեար։


== Բաղադրատոմս ==
1 մեծ կամ 2 միջին սմբուկ
2-4 մեխակ սխտոր (ըստ ճաշակի)
6-10 ճաշի դգալ թահինի մածուկ
1 կիտրոնի հիւթ (ըստ ճաշակի)
1/4 թէյի գդալ աղացած չաման
աղ ըստ ճաշակի
Ձիթապտուղի իւղ
Ծոց

Ծոց, ովկիանոսի, ծովի կամ լճի՝ ցամաքի մէջ մտած մաս։ Ծոցի հիմնական ջրափոխանակութիւն, ջրաբանական (hydrological) ու ջրաքիմիական պայմանները նոյնանման են ջրաւազանի պայմաններուն, որուն մաս կը կազմէ եւ չի տարբերիր։ Խոշորներէն են (Gulf of Alaska)Ալասքայի,(Bay of Bengal) Պենկալեան ծոցերը]]։
Ովկիանոսի որոշ մասեր աւանդաբար ծոցեր կ'անուանուին,հակառակ իրենց ջրաբանական առանձնայատկութիւններուն բնատիպ ծովեր են (Gulf of Mexico) (Մեքսիքական, Հուտսընի (Hudson Bay), Պարսից ծոցերը եւ այլն)։


== Պատկերասրահ ==
Գարեգին (անձնանուն)

Գարեգին, տարածուած հայկական արական անուն։ Հայերու մէջ տարածուած է 4-5-րդ դարերէն, յետոյ ժամանակաւոր մոռցուած եւ միայն վերջին դարերուն սկսած է կրկին գործածուիլ։ Քանի որ սա անունը փոխառութիւն չէ, եւ ո՛չ մէկ ազգի կողմէ գործածական անուն է, ուստի ստուգաբանութիւնը պէտք է փնտռել նախահայկական լեզուներու մէջ։ Հայկազեան բառարանը այս անունը չի ստուգաբանէր, իսկ Հրաչեայ Աճառեան կը նկատէ անյայտ ծագման բառ։ Կան Կարճ՝ Գարեն, Կարիկ, Գարօ ձեւերը։ Որոշ բարբառներու մէջ կայ Գարագին տարբերակը։

Անունէ ծագած մականուն՝ Գարեգինեան
Լատինատառ գրառումը  KAREKIN 


== Անունը Կրողները ==
Գարեգին Զարպհանալեան (1827-1901)՝ բանասէր
Գարեգին Լեւոնեան
Գարեգին Խաժակ (1867-1901)՝ հրապարակախօս
Գարեգին արք. Խաչատուրեան (1880, Տրապիզոն-1961, Իսթանպուլ)՝ գրագետ, բանաստեղծ
Գարեգին Կիւրճեան (1885-1915)՝ դեղագործ
Գարեգին Գրիգոր Մելոեան (1884, Վան-1961, Թպիլիսի)՝ արձակագիր
Գարեգին Նժդեհ (1886-1955)՝ պետական եւ քաղաքական գործիչ
Գարեգին Շառոյեան (1953-1992)՝ ազատամարտիկ
Գարեգին Պէշկէօթիւրեան (1867-1891)՝ բանաստեղծ
Գարեգին Ռշտունի (1840, Պուքրէշթ-1879, Սալոնիկ)՝ դերասան
Գարեգին Սրուանձտեանց (1840-1892, Կ.Պոլիս)՝ հոգեւորական, ազգագրագէտ
Գարեգին Տեւէճեան (1868-1964, Իսթանպուլ)՝ կենդանաբան
Գարեգին Փաստրմաճեան (Արմէն Գարօ, 1872-1923)՝ «Նեմեսիս» գործողութեան կազմակերպիչներէն մին


== Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսներ ==
Գարեգին Ա․ Կաթողիկոս (1932-1999)՝ Ամենայն Հայոց 131րդ Կաթողիկոս՝ 1995էն
Գարեգին Բ (Ծն.1951)՝ Ամենայն Հայոց 132րդ Կաթողիկոս՝ 1999էն


== Յղումներ ==