armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Pull & Bear

Pull & Bear–ը սպանական հագուստ եւ զարդարանք արտադրող ընկերութիւն է։ Կը վաճառուի ամբողջ աշխարհին վրայ, ինչպէս նաեւ Հայաստանի մէջ։ Իսկ Սեպտեմբեր 2011-ին ան սկսած է վաճառել նաեւ համացանցով։


== Խանութներ ==
Pull & Bear–ը ունի աւելի քան 872 խանութներ հետեւեալ երկիրներուն մէջ՝ Մարոքո, Եգիպտոս, Մեքսիք, Քոլոմպիա, Քոսթա Ռիքա, Տոմինիքեան Հանրապետութիւն, Էքուատոր, Կուաթեմալա, Հոնտուրաս, Սալվատոր, Բանամա, Չինաստան, Սաուտեան Արաբիա, Թուրքիա, Ինտոնեզիա, Ճաբոն, Ղազախստան, Լիբանան, Հորդանան, Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններ, Հարաւային Քորեա, Ֆիլիբիններ, Սինկաբուր, Թայլանտ, Օման, Քաթար, Քուէյթ, Պահրէյն, Սպանիա, Ռուսաստան, Լեհաստան, Իտալիա, Ֆրանսա, Փորթուկալ, Յունաստան, Ռոմանիա, Ուքրանիա, Հունկարիա, Կիպրոս, Պուլկարիա, Սլովենիա, Սլովաքիա, Լիտվա, Խորվաթիա, Հայաստան, Իռլանտա, Մալթա, Չեխիա, Պոսնիա եւ Հերցեգովինա, Սերպիա, Ալպանիա, Անտորա, Ատրպէյջան, Էսթոնիա, Վրաստան, Լաթվիա, Մաքետոնիա, Մոնթենեկրո, Միացեալ Թագաւորութիւն։
Անթոնիօ Կութերեշ

Անթոնիօ Մանուէլ տի Օլիւէյրայ Կութերեշ (30 Ապրիլ 1949(1949-04-30)[…], Լիզպոն, Փորթուկալ[…]), փորթուկալցի քաղաքական գործիչ, ՄԱԿ-ի գլխաւոր քարտուղար (1 Յունուար, 2017)։


== Կենսագրութիւն ==
Անթոնիօ Կութերեշ ծնած է 1949 թուականին Լիզպոն։ Բարձրագոյն կրթութիւնը ստացած է թեքնիքական հաստատութենէն ներս, ուր դասաւանդած է 1973-1975 թուականներուն: 1974 թուականին միանալով Փորթուկալի ընկերվարական կուսակցութեանը՝ կը զբաղի քաղաքականութեամբ։ 1992 թուականին կուսակցութեան գլխաւոր քարտուղար դարձած է, իսկ 1995-2002 թուականներուն Փորթուկալի կառավարութիւնը գլխավորած է ։
2005 թուականէն՝ փախստականներու գծով ՄԱԿ-ի հանձնակատարը դարձած է։ 2016 թուականի Ապրիլ 7-էն Փորթուկալի պետական խորհրդատուն է։ 2016 թուականի Հոկտեմբեր 5-ին յայտարարուեցաւ Միաւորուած ազգերու կազմակերպութեան գլխաւոր քարտուղարի պաշտօնը ստանձնելու համար Անվտանգութեան խորհուրդի քուէարկութեան արդիւնքով Կութերիշի յաղթանակի մասին՝ ։
Անթոնիու Կութերիշը 2013 թուականէն Գալուստ Կիւլպէնկեան հիմնադրամի հոգաբարձուներու խորհուրդի անդամն է։
Կը տիրապետէ փորթուկալերէնի, սպաներէնի, ֆրանսերէնի եւ անգլերէնի։ 12Մայիս 2018-ին Անթոնիու Կութերիշը ուղերձ յղած է Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինեանին:


== Անձնական կեանք ==
1972 թուականին Կութերիշն ամուսնացած եղած է Լուիզ Ամելիա Կիմարայիշ ի Մելոյի հետ, որ 1998 թուականին քաղցկեղէն մահացած է։ Այդ ամուսնութենէ երկու զաւակ ծնած են։ 2001 թուականին ամուսնացած է Քաթարինէ Մարքիշ տէ Ալմէյտայ Վաշ Փինթուի հետ (ծն․ 1960)։
Հայկանուշ (անձնանուն)

Հայկանուշ, հայկական իգական անուն։ Յառաջացած է Հայկ անունէն եւ անուշ բառէն, որ կը նշանակէ «աղջիկ»։ Գործածուած է 19-րդ դարուն։ Տարածուած անձնանուն է։
Մարիաննա Տէր Զախարովա

Մարիաննա Ռուբէնի Տեր-Զախարովա (ռուս.՝ Марианна Рубеновна Тер-Захарова, 11 Յունուար, 1925 - 1999), թատերական մանկավարժ, Բ․ Շչուկինի անուան թատերական ուսումնարանի բեմադրիչ, ՌԴ արուեստի վաստակաւոր արուեստագէտ, մասնագէտ։


== Կենսագրութիւն ==
Մարիաննա Տեր-Զախարովա, ծնած է 1925 թուականին։ 1970-1990-ական թուականներու թատերական առաջատար մանկավարժներէն մէկը։ Կրթած է այնպիսի յայտնի բեմադրիչներու եւ դերասաններու, որոնցմէ են Ալեքսանտր Փորոխովշչիքովը, Լիւտմիլա Զայցեւան, Վալերի Ֆոքինը, Նինա Ուսաթովան, Իրինա Քուփչենքոն։
1984 թուականին Ուդմուրտիայի ազգային ստուդիայի մէջ խմբակ ձեւաւորած է, դասաւանդած եւ աւարտաած է։
11 Յունուար 2015 թուականին Բորիս Շչուկինի անուան թատերական հիմնարկին մէջ կայացած է Մարիաննա Տեր-Զախարովային նուիրուած յիշատակի երեկոյ։


== Ֆիլմագրութիւն ==


=== Բեմադրիչ ===


== Գրականութիւն ==
Архивы РГАЛИ. Ф. 358, оп. 2, ед. хр. 926 лл.
Աչըք Ռատիօ

Աչըք Ռատիօ


=== «Ակօս» Ձայնաւոր ===
Պոլսոյ հայկական «Ակօս» շաբաթաթերթի անձնակազմը 10 Նոյեմբեր 2012-էն սկսեալ՝ ամէն Շաբաթ առաւօտեան ժամը 9ին, «Ակօս»ի ձայնը լսելի կը դարձնէ «Աչըք Ռատիօ»ի հաղորդումով:  Ձայնասփիւռի 94.9 յաճախականութեամբ շատ կարճ ալիքի վրայ հաղորդում կատարող «Աչըք Ռատիօ» արդէն ծանօթ ձայնասփիւռի կայան մըն է մտաւորական շրջանակներուն մէջ: «Աչըք Ռատիօ»ն իր հաղորդումներուն մէջ յատուկ տեղ կու տայ գրական, գեղարուեստական, մշակութային եւ յատկապէս ալ շրջապատի խնդիրներու:
Նախատեսուած ծրագիրը պիտի պատրաստէ ու ներկայացնէ «Ակօս» թերթի աշխատակազմը: Զանազան նիւթերու մասին կարծիքի փոխանակումներով կայանալիք յայտագիրին մէջ յատուկ բաժին մըն ալ տրամադրուած է Հայերէն լեզուն ծանօթացնելու համար: «Այբ-Բեն-Գիմ» կոչուող այդ հատուածը պիտի ներկայացնէ հայերէնի վաստակաւոր ուսուցչուհի Շուշան Էօզօղուլ:


=== «Ակօս»-ի ներկայացուցած նախագիծը ===
Աչըք Ռատիօ-ի եթերոով «Ակօս»-ի ներկայացուցած նախագիծը պիտի կոչուի «Ռատիօ Ակօս», որուն ընթացքին Թուրքիոյ եւ աշխարհի տարբեր իրադարձութիւններու վերաբերեալ պիտի տրամադրուին տեղեկութիւններ եւ հարցազրոյցներ:
Նշենք, որ Աչըք Ռատիօ-ն Նոյեմբեր 1-էն մէկ հետաքրքրական նախագիծ եթեր հանած է` «Հայ գրականութեան նմուշներ»-ը, որուն ժամանակ կ’ընթերցուին 1912-ին Սարգիս Սրենցի կողմէ կազմուած եւ վերջերս վերահրատարակուած «Հայ գրականութեան նմուշներ» գիրքին մէջ տեղ գտած ստեղծագործութիւնները:Երուանդ եւ Փայլին Թովմասեաններու կողմէ ներկայացուող ծրագրին մէջ կ’ընթերցուին նաեւ ժամանակակից հայ գրողներու ստեղծագործութիւններու թրքերէն թարգմանութիւնները:


== Աղբիւրներ ==
Açık Radyo 94.9 Radio Agos Recording Archive
Açık Radyo
Email «Ի՞նչ եփեմ»ի նման «Ի՞նչ գրեմ»
Իսթանպուլի մէջ երգ երգոց
Արամ Mp3

Արամ Սարգսեան (5 Ապրիլ 1984(1984-04-05), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն): Ծանօթ է Արամ MP3 (Արամ Էմ-Փի երեք) անունով, հայ երգիչ-երգահան, զուարթախոհ եւ դերասան: Մայիս 2014-ին Դանիոյ մայրաքաղաք Քոփընհակընի մէջ, կը ներկայացնէ Հայաստանը՝ Եւրոտեսիլ 2014 երգի մրցոյթին իր «Not Alone» երգով եւ կը գրաւէ 4-րդ հորիզոնականը:


== Կեանքը ==
Արամ Աւետիք Սարգսեան ծնած է 5 Ապրիլ 1984-ին Երեւանի մէջ, Հայաստան: Փոքր տարիքէն մասնակցած է շարք մը երգչախումբերու եւ թատերական ներկայացումներու։ Թէեւ միշտ երազած է մեծ բեմի մասին, սակայն իբրեւ մասնագիտութիւն ընտրած է դեղագործութիւնը` աւարտելով Երեւանի պետական բժշկական համալսարանը:


== Ասպարէզ ==
Ուսանողական տարիներուն Արամ կը մասնակցի «Քա Վէ Էն» զաւեշտային ծրագիրի ներկայացումներուն: 2006-ին  կը դառնայ «32 ատամ» զաւեշտային ակումբին անդամը, ուր իր գործընկերներէն մէկը զինք կ'անուանէ MP3, իսկ ինք կ'որոշէ այդ ածականը դարձնել իր բեմական կեղծանունը: 2007-ին Արամ հանրային հեռուստաընկերութեան «2 աստղ» մրցոյթին ախոյեանը կը հանդիսանայ:

Համագործակցելով «Շանթ» հեռուստաընկերութեան հետ` կը վարէ այդ հեռուստաընկերութեան «Էքս-ֆեքթըր», «Հայ Սուփըրսթար», «Իմ անունն է», «10-ի ուժը» եւ այլ նախագիծեր: Ներկայիս ան կը հանդիսանայ «Վիթամին ակումբ» զաւեշտային նախագիծին անդամ, որ կը հեռարձակուի իւրաքանչիւր շաբաթ, Շանթ հեռուստաընկերութենէն:


=== Եւրոտեսիլ 2014 Երգի Մրցոյթ ===
31 Դեկտեմբեր 2013-ին Հանրային հեռուստաընկերութեան Ամանորի գլխաւոր ծրագիրին ընթացքին կը յայտարարուի, որ ներքին որոշումով Արամ ընտրուած է Եւրոտեսիլ 2014 երգի մրցոյթի Հայաստանի ներկայացուցիչ: 14 Մարտին կը յայտարարուի, թէ ան պիտի ներկայացնէ «Not Alone» երգը: 6 Մայիսին Քոփընհակընի «B&W Hallerne» արենային մէջ կայացած  Եւրոտեսիլ 2014-ին առաջին կիսաեզրափակիչի քուէարկութենէն ետք, Արամ հեռուստադիտողի եւ դատակազմի քուէարկութեան արդիւնքով 4-րդ հորիզոնականով կ'անցնի եզրափակիչ հանգրուան: 10 Մայիսին մրցոյթին եզրափակիչ հանգրուանին քուէարկութեան արդիւնքով ան կը զբաղեցնէ 4-րդ հորիզոնականը՝ 174 միաւորով:


== Անձնական Կեանք ==
2008-ին ամուսնացած է Աննա Մարգարեանին հետ:  Յունիս 2011-ին զոյգը ունեցած է իր առաջին երեխան:


== Սկաւառակագրութիւն ==


=== Մենակատարումներ ===
«Shine» (2013)
«If I Tried» (2013)
«Just Go On» (2013)
«Not Alone (2014)
«Help» (2014)
«Magic» (2014)
«You're My Sunshine» (2015)


== ծանօթագրութիւններ ==
Լոյս (ամսագիր)

«Լոյս» կրօնաեկեղեցական բնոյթի ամսագիր, առաջին անգամ լոյս տեսած է 1955 թուականին, Սիտնիի մէջ։ Պատասխանատուն եղած է Աղան արքեպիսկոպոս Պալէօզեանը։
301 (թիւ)

301 (երեք հարիւրմեկ) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 300-ի եւ 302-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A007770  ուրախ թիւ է
 A001358  իննսունհինգերորդ կիսապարզ թիւն է
 Alt   301  գործադրելիս կը ստացուի - նշանը
երեք յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 301=97+101+103
տարուայ 301րդ օրն է Հոկտեմբեր 29-ը (նահանջ տարիներուն՝ Հոկտեմբեր 28-ը)
301 Պավարիա աստեղնեակի կարգային թիւն է
301 թուականին Հայաստանն ընդունած է քրիստոնէութիւնը
301 յօդուածը Թուրքիոյ մէջ կ'արգիլէ «թուրք ազգը վիրաւորելը»
Յունաստանի ազգային օփերա

Յունաստանի ազգայի օփերա (յուն․՝ Εθνική Λυρική Σκηνή — Ազգային քնարական բեմ) — պետական թատրոն, որ կը գտնուի Աթենքի Քարիլաոս Թրիքուփիսի փողոցի վրայ։ Թատրոնի ղեկավարումը կ'իրագործեն անմիջականորէն Յունաստանի մշակոյթի նախարարութիւնը, խնամակալներու խորհուրդը եւ գեղարուեստական տնօրէնը:
Հասցե: Ακαδημίας 59-61, 10679 Αθήνα.


== Հիմնադրման պատմութիւն ==
1880-ականներու աւարտին առաջին յունական օփերան ներկայացուեցաւ Աթէնքի հին Պուքուրա թատրոնին մէջ։ 1888-1890 թուականներուն յունական օփերան Մոցարթի, Տոնիցետիի օփերաներով հանդէս կու գար աշխարհի այն շրջաններուն, որտեղ կ'ապրէին բազմաթիւ յունական խումբեր, մասնաւորապէս Եգիպտոսի, Թուրքիայի եւ Ռոմանիայի մէջ:
1924 թուականին ԱՄՆ-ի մէջ Յունաստանի եւ այլ երկիրներու մէջ վերջնականապէս որպէս նշանաւոր մշակութային կազմակերպութիւն հաստատուելէն ետք, Յունաստանի կառավարութիւնը սկսաւ սատարել թատրոնին: Արդէն 1939 թուականին պաշտոնապէս հիմնուեցաւ Յունաստանի ազգային օփերան Քոսթիս Պեսթիասի ղեկավարութեամբ, իսկ 1944 թուականին օփերան կը գործէր որպէս ինքնավար կազմակերպութիւն իր այսօրուայ տեսքով:
1982-1986 թուականներուն Ազգային օփերայի տնօրեններու խորհուրդի անդամ էր նշանաւոր նորյունական արձակագիր Մենիս Քումանտթարեասը:
Հմայեակ Գասարճեան

Հմայեակ Գասարճեան, ծնած 1886-ին Սիս: Պէյրութ եկած 1900-ին եւ մտած Ֆրանսական Համալսարան: Շրջանաւարտ 1906-7-ին վկայուելով պաշըլիէ տիտղոսով։ Տարի մը յաճախած է Պէյրութի Ֆրանսական Բժշկական դպրոցը, զոր սակայն նիւթական դժուարութեանց պատճառաւ կը ստիպուի ձգել եւ որպէս պաշտօնեայ 2 Դեկտեմբեր 1908-ին կը մտնէ երկաթուղիի ընկերութեան մէջ։ Հոս պաշտօնավարած է մինչեւ 1946 տոմարակալութեան ճիւղին մէջ:
Լուսինէ Զաքարեանի տուն-թանգարան

Լուսինէ Զաքարեանի տուն-թանգարան, հայ երգչուհի, Կոմիտասի, հայ հոգեւոր երգերու ու տաղերու կատարող Լուսինէ Զաքարեանին նուիրուած թանգարան Երեւանш մէջ։ Բացուած է 1 Յունիս 2019-ին՝ երգչուհիի ծննդեան 82-րդ տարելիցին օրը: Թանգարանը բացուած է Կողբացի փողոցի 42/3 հասցէին վրայ գտնուող այն բնակարանին մէջ, ուր ապրած  երգչուհին: Բնակարանը կահաւորուած է այնպէս, ինչպէս այն ժամանակ, երբ Լուսինէ Զաքարեանը ամուսնին` Խորէն Պալեանի հետ բնակուած է այդ բնակարանին մէջ:


== Պատմութիւն ==
Լուսինէ Զաքարեանի եւ Խորէն Պալեանի տուն-թանգարանի ստեղծման աշխատանքները սկսած են 2016-ին Պալեան ընտանիքի նախաձեռնութեամբ: Բնակարանը, ուր արուեստագէտները ապրած են 1968-2007-ականներուն տուն-թանգարանի վերածելու Խորէն Պալեանի ցանկութիւնը իրագործած է անոր եղբօրորդին՝ բժիշկ Ռաֆֆի Պալեանը, որու ֆինանսաւորմամբ 2018-ին իրականացուած են վերանորոգման աշխատանքները: 2019-ին Վեհափառ Հայրապետ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ. կաթողիկոսի ֆինանսական աջակցութեամբ սկսած են տուն-թանգարանի ցուցադրական աշխատանքները:
Ցուցադրութեան համակարգման եւ ձեւաւորման աշխատանքները իրականացած են «Քուադրում» ճարտարապետական արուեստանոցի աջակցութեամբ: Հիւրասենեակը վերստեղծուած է այնպէս, ինչպէս եղած է Լուսինէ Զաքարեանի եւ Խորէն Պալեանի կենդանութեան օրօք: Թանգարանի հաւաքածոյի համալրման, հաշուառման, վերականգնման, թուայնացման եւ այլ աշխատանքներուն աջակցած են Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտը, Եղիշէ Չարենցի անուան գրականութեան եւ արուեստի, Հայաստանի Պատմութեան թանգարանները, Հայաստանի ազգային արխիւը, Հայաստանի հանրային հեռուստատեսութիւնը եւ Ճարտարապետութեան եւ շինարարարութեան Հայաստանի ազգային համալսարանը:


== Ցուցադրութիւն ==
Թանգարանին մէջ ներկայացուած են Լուսինէ Զաքարեանի եւ անոր ամուսնին` բանասէր, շարականագետ, մանկավարժ, ծիսագետ եւ երգիչ Խորէն Պալեանի անձնական իրերը, փաստաթուղթերն ու նոթաները, նամակները, գրադարանը եւ այլ ցուցանմուշներ՝ ամուսնական համատեղ կեանքի ընթացքին անոնց գործածած իրեր, հագուստ, անձնական պարագաներ, ափսէներ, բաժակներ, բազկաթոռներ: Յուշային սրահէն բացի, թանգարանին մէջ կայ համերգներ, հանդիպումներ կազմակերպելու սենեակ:


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Արտաքին յղումներ ==
Երեւանի մէջ բացուած է Լուսինէ Զաքարանի տուն-թանգարանը
Իսայահ Ուաշինկթըն

Իսայահ Ուաշինկթըն (անգլերէն՝ Isaiah Washington IV, ծնած 3 Օգոստոս, 1963, Հիուսթըն, Թէքսըս, ԱՄՆ) Ամերիկացի դերասան մըն է: Ան ամէնէն շատ ճանչցուած է իբրեւ Դկ. Փրէսթըն Պըրք ABC կայանի բժշկական տրամա Grey's Anatomy հեռուստաշարին մէջ 2005էն 2007: Ուաշինկթըն այժմ ստանցնած է Թէլոնիըս Ժահա դերը The CW ընկերութեան The 100 հեռուստաշարին մէջ:


== Անձնական Կեանք ==
Իսայահ Ուաշինկթըն ծնած է Հիուսթըն, Թէքսըս, ԱՄՆ, ուր իր ծնողքը Houston Heights հասարակութեան մաս կը կազմէին: Բոլորը կը փոխադրուին Միսուրի Սիթի, Թէքսաս, ԱՄՆ, 1980-ին, ուր Ուաշինկթըն կը մտնէ Willowridge High School դպրոցի առաջին աւարտող աշակերտներուն շարքերէն ներս, 1981-ին: Ուաշինկթընի հայրը մահացած է երբ ան միայն 13 տարեկան էր։ Ան ժամանակաշրջանի մը մէջ կ'աշխատի United States Air Force կառավարական ընկերութեան մէջ, ինչպէս նաեւ կը յաճախէ Howard University համալսարանը: Ուաշինկթըն կ'ամուսնանայ Ճէնիսա Մարի Կարլընտի հետ 14 Փետրուար, 1996-ին: Անոնք այժմ ունին երեք զաւակ:


== Ասպարեզ ==


=== Grey's Anatomy ===
2005-ին, Ուաշինկթըն ստանցնեն դերը գործողութիւն կատարող Դկ. Փրէսթըն Պըրքի ABC կայանի բժշկական տրամա Grey's Anatomy հեռուստաշարին մէջ։ Այդ դերը իրեն արժանացուց երկու NAACP Image Awards մրցանակներու Outstanding Actor in a Drama Series բաժամունքին մէջ, ինչպէս նաեւ Screen Actors Guild Award մրցանակ մը: Ան միշտ Սանտրա Օհի սէրն է հեռուստաշարին մէջ, ով ստանցնած էր Դկ. Քրիսթինա Եանկի դերը: Ուաշինկթընը սկըզբը փորձած է ստանցնել Դկ. Տէրըք Շէփըրտի դերը, սակայն այդ դերը ստանցնուած է Փաթրիք Տէմբսիի կողմէ: Իր դերին համար ան անունանուած է "TV's Sexiest Men" («Հեռատեսիլի Ամէնէն Ցանկայարոյց Մարդը») TV Guide պարբերաթերթին կողմէ 2006-ի Յունիսին, ինչպէս նաեւ անուանուած է իբրեւ հեռատեսիլի ամէնէն ցանկայարոյց իշկներէն մին TV Guide ընկերութեան հեռատեսիլի կայանէն, 2008-ի Յունիսին: People պարբերաթերթի կողմէ ան կը գտնուի "50 Beautiful People" («50 Ամէնէն Գեղեցիկ Անձինք») ցանկին մէջ 2006-ի Մայիսին:
9 Հոկտեմբեր

9 Հոկտեմբեր, տարուան 282-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 283-րդ) օրն է։

Տարուան աւարտին կը մնայ 83 օր


== Դէպքեր ==
1446. Քորէայի մէջ հրապարակեցաւ հանկըլ 한글 այբուբենը
1582. Սպանիոյ, Իտալիոյ, Փորթուկալի եւ Լեհաստանի մէջ սա օրը բաց է թողնուած
1829. Խաչատուր Աբովեանը եւ Ֆրիտրիխ Փարոթը հասան Մասիսի գագաթը
2006. Հիւսիսային Քորէան իրականացուց միջուկային փորձարկում


== Ծնունդներ ==
 9 Հոկտեմբերի ծնածներ 

1848. Մկրտիչ Փորթուգալեան (Մահուան օրը՝ անյայտ) ազգային ազատագրական գործիչ
1940. Ճոն Լենըն (անգլերէն՝ John Lennon, Սպանն.1980) բրիտանացի երգահան, երգիչ


== Մահեր ==
 9 Հոկտեմբերի մահացածներ 


== Տօներ ==
Փոստի համաշխարհային օր
Ուկանտա՝ Անկախութեան Օր Միացեալ Թագաւորութենէն, 1962


== Արտաքին յղումներ ==
BBC: On This Day
  [1] (անգլերէն)
Զաւէն Տոլապճեան

Զաւէն Տոլապճեան (18 Հոկտեմբերի 1928, Ալեքսանդրիա, Եգիպտոս - 9 Հոկտեմբերի 1983, Լոս Անճըլըս, Քալիֆորնիա, ԱՄՆ), հայ բժիշկ, սրտաբան։ Բժշկական գիտութիւններու դոկտոր (1963), Փրոֆեսոր:


== Կենսագրութիւն ==
Սրտաբան Փրոֆ. Զաւէն Տոլապճեան ծնած է 16 Հոկտեմբեր 1928 թուականին Եգիպտոսի Ալեքսանդրիա քաղաք։ 1947ի ներգաղթի առաջին կարաւանով, ընտանեօք հասած են հայրենիք: Սրտաբան Փրոֆ. Զաւէն Տոլապճեան-ի Հայրը՝ արմատներով՝ մեծ հայրը՝ Մարաշցի, մեծ մայրը՝ Հաճընցի: Իսկ մայրը՝ արմատներով մեծ հայրը՝ Իսկենտերուն Կիլիկիայ, մեծ մայրը՝ Արաբկիր:
Զաւէն Տոլապճեան 1953 թուականին աւարտեր է Երեւանի պետական բժշկական Համալսարանը։
1956 թուականէն եղեր է Երեւանի Լ․ Ա․ Յովհաննիսեանի անուան սրտաբանութեան եւ սրտային վիրաբուժութեան հիմնարկի սրտաբանութեան բաժնի վարիչ։
1961-1981 թուականներուն Սրտաբան Փրոֆ. Զաւէն Տոլապճեան զբաղեցուցած է Երեւանի սրտաբանութեան եւ սրտային վիրաբուժութեան ԳՀԻ սրտաբանութեան բաժանմունքի վարիչի պաշտօնը։ 1966-1979 թուականներուն եղած է ՀԽՍՀ ԳԽ պատգամաւոր, իսկ 1972 թուականէ՝ ՏՍՍՏ Գերագոյն սովետի Նախագահութեաեւ անդամ։
Սրտաբան Զաւէն Տոլապճեան կը մահանայ Լոս  Անճըլըս
Zaven Levon Dolabjian
BIRTH	18 Oct 1928
DEATH	9 Oct 1983 (aged 54)
BURIAL	
Forest Lawn Memorial Park (Hollywood Hills)
Los Angeles, Los Angeles County, California, USA
PLOT	Court of Liberty, Lot 5149, Space 1
MEMORIAL ID	85867012


== Գործունէութեան ոլորտ ==
Փրոֆ. Զաւէն Տոլապճեանի գիտական աշխատանքները վերաբերածեն սրտամկանի ինֆարգթի, հիպերտոնիկ հիւանդութեան, սրտային անբաւարարութեան, էլեկտրասրտաբանութեան եւ համադրական էլեկտրամեքանասրտաբանութեան հարցերուն։


== Աշխատասիրութիւններ ==
Ունի 134 աշխատասիրութիւններ՝ բժշկական, մասնաւորաբար սրտի հետ կապուած խնդիրներու շուրջ, հրատարակած է գիրքեր՝ որոնց 2ը թարգմանուած են անգլերէնի, Ամերիկայի մէջ։ Իր պաշտօնի բերումով, ղեկավարած է կարգ մը գիտական միջացգային սիմփոզիումներ՝ Մոսկուայի, Լեհաստանի եւ այլ վայրերում էջ:


== Աշխատութիւններ ==


== Ձեռքբերումներ ==
1963թ.՝ բժշկական գիտութիուններու դոկտոր:
1963թ.՝ փրոֆեսոր:
Միջազգային «Էլեկտրասրտագրութեան ամսագիր» (անգլերէն) հանդեսի (ԱՄՆ) խմբագրական խորհրդի անդամ:
1972-1980թթ.՝ ՀԽՍՀ ԳԽ նախագահութեան անդամ:


== Գրականութիւն ==
Синтетическая электрокардиология, 1963 թուական,
Очерки синтетической электромеханокардиологии, 1965 թուական
Основы клинической электрофизиологии и биофизики сердца, 1968 թուական


== Ստեղծագործութիւններ ==
Սիրտը… իմ աչքերով, «Գարուն», 1968, № 1Այս յօդուածի կամ բաժնի որոշ հատուածի սկզբնական կամ ներկայի տարբերակը վերցուած է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թոյլատրագրով թողարկուած Հայկական սովետական հանրագիտարանէն  (հ․ 3, էջ 430)։


== Աղբիւրներ ==
Zaven Levon Dolabjian
Հայրենադարձութեան Թանգարան
առողջարանը /Երեւան : Ա. հ., 1958 Զաւէն Տոլապճեան 
խնդիրը : (10 հարց եւ պատասխան) /Երեւան : Հայաստան, 1975 Զաւէն Տոլապճեան
Մարի (քաղաք-պետութիւն)

Մարի (այժմ՝ Թել-Հարիրի բլուր, Սիրիաի մէջ), հնագոյն քաղաք-պետութիւն Եփրատի միջին հոսանքին։
Առաջացած է մ.թ.ա. III հազարամեակի սկզբին։ Մարիով անցած են Միջագետքէն միջերկրածովեան երկիրներ ու Փոքր Ասիա գնացող առեւտրական ճանապարհները։ Մինչեւ մ.թ.ա. XXV դ. Մարին մշտական պատերազմներ է մղած Շումերու քաղաքներու դէմ։ Մ.թ.ա. XXIV-XXIII դդ. մտած է Աքքադի պետութեան, մ.թ. III, XXII-XXI դդ.՝ Ուրի III դինաստիայի պետութեան, մ.թ.ա. XVIII դ. 1-ին կէսին՝ Ասորեստանի կազմի մէջ։
Մ.թ.ա. 1758-ին կործանած է Բաբելոնի թագաւոր Համմուրաբին։ Մարիի գեղարվեստի յուշարձանները կը ներկայացնեն Բարեչա-Ասուրական մշակոյթի ճիւղերէն մէկը։ Հնագիտական պեղումները (սկսած են 1933-ին) բացուած են մ.թ.ա. III հազարամեակ - մ.թ.ա. II հազարամեակի սկգբի աղիւսաշէն զիկկուրատ, քարէ արձաններով եւ սադափէ խճանկարներով սրբարաններ, Իշտարի, Դահանայի տաճարները, քաղաքի թաղամասեր։ Հին Արեւելքի պալատական ճարայան բնորոշ օրինակ է Զիմրիլիմ թագաւորի (մ.թ.ա. XVIII դ.) պալատը՝ 260 սենեակներ, մի քանի ներքին բակեր, որմնանկարներով զարդարուած արարողութեան դահլիճներ։ Գտնուած են կնիքներ, քարէ արձաններ, առիւծներու պրոնզէ ֆիկիւրներ, ինչպէս եւ սեպագիր վաւերագիրերու պեա. արխիվը (աւելի քան 20 հազար պնակիտ, որ կը վերաբերին մ.թ.ա. XIX-XVIII դդ.)։
Միասնութեան արձան

Միասնութեան արձան (անգլերէն՝ Statue of Unity) 182 մ բարձրութեամբ աշխարհի ամենաբարձր արձանն է: Հնդկաստանի հիմնադիրներէն մեկուն՝ Վալապպհաի Փաթելի պատուին զետեղուեր է Կուճարաթ նահանգին մէջ, Ռաճփիփլայի մօտ:


== Նկարագրութիւն ==
Արձանը  շինուած է 20 000 քառակուսի մեդր տարածքի վրայ: Կառուցեր է Larsen & Toubro ընկերութիւնը 31 Հոկտեմբեր 2014-էն մինչեւ 2018-ի Հոկտեմբերի կէսը: Նախագիծի մտայղացումը Հնդկաստանի վարչապետ Նարենտրա Մոտիինն է, նախագիծի հեղինակն է հնդիկ քանդակագործ Ռամ Վաճի Սութարը:


=== նիւթական աջակցութիւն ===
Դրամական միջոցներու մեծ մասը Կուճարաթի կառավարութիւնը տրամադրած է:


=== Կառուցում ===


== Բարձրութիւն ==
Աթանագինէի Վանքը

Աթանագինէի Վանքը, Մուշի հարաւային լեռնաշղթային վրայ (Լումայ)։ Տաճարը՝ քարուկիր, լուսաւորչաշէն, արդ՝ ամայի։ Հաւանականաբար այս է Հ. Սարգիսեանի ծանօթ Շատախի Աթանագինեայ կամ Անթանեայ վանքը, որ կը կործանի եւ մարդաթափուր կ՛ըլլայ, սակայն 1849-ին Ս. Առաքելոց վանքի միաբան Պօղոս վարդապետը զայն կը վերաշինէ։ Հոս է որ հաւանօրէն պահուած ըլլայ Ծիծառնէոյ Ս. Խաչը։
Եղած է սասունցիներուն ամէնէն սիրած ուխտավայրն ու հաւաքատեղին։


== Աղբիւր ==
Դկտ. Հ. Համազասպ Ոսկեան, Տարօն - Տուրուբերանի Վանքերը, Վիեննա, Մխիթարեան Տպարան, 1953, էջ 9 - 10։
Զմրուխտ (անձնանուն)

Զմրուխտ, հայկական իգական անուն։ Յառաջացած է «զմրուխտ» թանկագին քարի անունէն։ Հոմանիշ եւ համազօր անունն է՝ Զմրութ։ Յիշատակուած է 13-րդ եւ 15-րդ դարերուն, ապա դուրս եկած է գործածութենէ՝ իր տեղը զիջելով թուրքերէն Զմրութ անուան։


== Գործածութիւններ ==
Զմրուխտ խաթուն, պարսից ազնուական ցեղէն, որ ընդունեց քրիստոնէութիւնը եւ կին եղաւ Խավռաս իշխանաց իշխանի (1212-1223)։
Զմրուխտ խաթուն, Ամբատի կինը, որ 1234 թուականին կալուածքներ նուիրած է Հոռոմոսի վանքին։
Զմրուխտ խաթուն, Պլտուխի  կինը եւ մայրը Դանիէլ աբեղայի, որ 1427 թուականին Մաղարդի վանքին մէջ Աւետարան մը գրել տուաւ։
Զմրուխթ, այնուհետեւ Զմրութխ ձեւով յիշատակուած է 1708 թուականին։
Լեւոն Աբրահամեան (դաշնակահար)

Լեւոն Աբրահամեան (16 Փետրուար 1940(1940-02-16) կամ 1945, Եգիպտոսի թագավորությունԵգիպտոս - 3 Նոյեմբեր 2018(2018-11-03) կամ 6 Նոյեմբեր 2018(2018-11-06), Ամերիկայի Միացեալ ՆահանգներԼոս Անճելըս, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), յայտնի դաշնակահար, թաւջութակահար, երգեհոնահար եւ խմբավար: 


== Կենսագրութիւն ==
Լեւոն Աբրահամեան արուեստագէտը 1940-ականներու վերջերը ծնողներուն հետ Եգիպտոսէն տեղափոխուած է Երեւան։ Ուսած է Չայքովքկիի անուան երաժշտական մասնագիտական դպրոցը, այնուհետեւ՝ Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոցին մէջ որպէս դաշնակահար, թաւջութակահար, երգեհոնահար եւ խմբավար:
Ժամանակին անձնական նուագահանդէսի վարպետն էր անուանի երգիչներ Գոհար Գասպարեանի, Լուսինէ Զաքարեանի, բեմ  բարձրացած է թաւջութակահարներ Կերոնթի Թալալեանի, Մեդեա Աբրահամեանի եւ ջութակահար Ժան Տէր-Մերքերեանի հետ, հանդէս եկած է Հայաստանի պետական սենեկային նուագախումբին հետ՝ որպէս դաշնակահար եւ երգեհոնահար, 1970-ականներու կէսերուն խմբավարական գործունէութիւն սկսած է Երեւանի օփերային, կատակերգական թատրոններու, ֆիլհարմոնիք նուագախումբին մէջ:
Լեւոն Աբրահամեան 35 տարի հանդիսացած է Մայր աթոռ սուրբ Էջմիածնի երգեհոնահարը:
1990-ին ան տեղափոխուեցաւ Լոս Անճելըս, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ:
1992-ին ան հիմնած է Լոս Անճելըսի առաջին հայկական սենեկային նուագախումբը, որ ունեցած է ընդամէնը երկու տարուան կեանք: Ան երկար տարիներ ունեցած է բեղուն բեմական կեանք։
Լեւոն Աբրահամեանի հոգեհանգիստը տեղի ունեցաւ 12 նոյեմբեր 2018-ին, երեկոյեան ժամը 7-ին, Սուրբ Ղեւոնդեայց Մայր տաճարին մէջ։


== Աղբիւրներ ==
25 տարի անց կրկին հայրենիքում է ամերիկաբնակ երաժիշտ Լեւոն Աբրահամեանը
Յայտնի Դաշնակահար Լեւոն Աբրահամեան Ոչ Եւս Է
Մահացած է ճանաչուած երաժիշտ Լեւոն Աբրահամեանը
Գրիգոր Գամպուրեան

Գրիգոր Գամպուրեան (1880 թուական, Կոստանդնուպոլիս), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Աւարտած է Կ. Պոլ­սոյ Օսմանեան դեղագործական վարժարանը եւ աշխատած դեղագործ-քիմիագէտ։ 1914 թուականին Թուրքիոյ Գեմլիկ քաղաքին մէջ ունեցած է սեփական դեղատուն։ 1915 թուականին Մեծ Եղեռնի ժամանակ, Պրուսա քաղաքին մօտակայ Ատըրնազ գիւղին մէջ, սպանուած է 35 տարեկանին, իսկ մարմինը այրած։ Այլ տուեալով՝ սպանուած կամ մահացած է 1916 թուականին՝ Պրուսա։


== Գրականութիւն ==
Պոտուրեան Մկրտիչ, Հայ հանրագիտակ, Պուքրէշ, 1940։
Յարման Արսէն, Հայերը Օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թուրքերէն), Սթամպուլ, 2001։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
ՀՀ ԳԱԱ Զեկոյցներ

ՀՀ ԳԱԱ Զեկոյցներ («Հայաստանի Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիայի Զեկոյցներ), հանդէսը լոյս կը տեսնէ տարեկան չորս անգամ, կը զետեղէ հետազօտութիւններու նոր արդիւնքներ պարունակող յամառօտ յօդուածներ։


== Աղբիւր ==
Գիտական տեղեկատուական վերլուծութեան եւ մոնիթորինգի կեդրոն, Հայաստանի մէջ հրատարակուող գիտական պարբերականներու ցանկ