armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ալ Ղատ

«Ալ Ղատ» (արաբ՝. الغد, «Վաղը»), ոչ պետական ազգային օրաթերթ: Արաբական առաջին անկախ օրաթերթն է, կը հրատարակուի Յորդանանի մէջ։ Խմբագրատունը կը գտնուի մայրաքաղաք Ամմանի մէջ:


== Պատմութիւն ==
«Ալ Ղատ» հիմնադրուած է Օգոստոս 2004-ին, Մոհամետ Ալայյանի կողմէ, որ նաեւ այդ թերթի հրատարակիչ Al Faridah մասնագիտացուած հրատարակչատան նախագահն է: 2005-էն սկսեալ թերթի գլխաւոր խմբագիրը Իմատ Հմուտն է:
Նոյեմբեր 2011-ին յարձակում կատարուած է թերթին խմբագրատան եւ աշխատակիցներուն վրայ։ Մէկ ամիս ետք, գլխաւոր խմբագիր Մուսթաֆա Սալեհ հեռացած է իր պաշտօնէն։ Այդ դէպքը համընկած է պետական Ալ-Ռայ լրատուամիջոցի գլխաւոր խմբագիր Ճումանա Ղունայմաթի աշխատանքէն հեռացման հետ եւ որ տեղի ունեցած է Յորդանանի Լրատուական ու Հաղորդակցութեան նախարար Ռաքան ալ-Մաճալիի հրամանով: 2011-ի վերջերը Ճումանա Ղունայմաթ նշանակուած է «Ալ Ղատ»ի գլխաւոր խմբագիր եւ այդ պաշտօնը կը վարէ մինչեւ այսօրՏպագիր տարբերակին կողքին, «Ալ Ղատ» լոյս կը տեսնէ նաեւ ելեկտրոնային առցանց տարբերակով, որ բաւականին մեծ ժողովրդականութիւն կը վայելէ ընթերցողներուն քով: 2010-ին MENA-ի ամէնէն յաճախ այցելուող կայքղջերուն մէջ այն գրաւած է 10-րդ տեղը:
«Ալ Ղատ» օրաթերթը լրագրերու համաշխարհային ընկերակցութեան կողմէ կազմակերպուած Asia Media Awards մրցանակաբաշխութեան մրցանակներու արժանացած է երեք անուանակարգերով՝ լաւագոյն ձեւաւորում, լաւագոյն առաջին էջ եւ լաւագոյն ելեկտրոնային հարթակ ունենալու համար: 2018-ին «Ալ Ղատ»ի ելեկտրոնային տարբերակը Industry Arabic-ի կողմէ ճանչցուած է արաբական աշխարհին մէջ ամենաազդեցիկ լրատուամիջոցը:


== Թերթի բովանդակութիւնը ==
«Ալ Ղատ» կը ներառէ հինգ բաժիններ.

Ալ Ղատ ալ Օրտունի (الغد الأردني) - Յորդանանի տեղական նորութիւններ
Արաբները եւ աշխարհը ( العرب والعالم) - կ՛ընդգրկէ տարածաշրջանային եւ միջազգային նորութիւններ
Ալ-թահատտի (التحدي) - մարզական լուրեր
Տնտեսութիւն (اقتصاد) - միջազգային տնտեսական նորութիւններ
Հայաթունա (حياتنا) - առողջութեան, կենցաղի, ապրելակերպի վերաբերեալ նիւթեր
Ռամլայի Ճակատամարտ (1101)

Ռամլայի ճակատամարտ, ռազմական ընդհարում Երուսաղէմի թագաւորութեան խաչակիրներու եւ Եգիպտոսի մէջ իշխող ֆաթիմեան դինաստիայի միջեւ 7 Սեպտեմբեր 1101-ին։ Ռամլա քաղաքը երուսաղէմէն Ասկալոն տանող ճամբուն վրայ կը գտնուի։ Ասկալոնը հետագային Պաղեստինի ամենամեծ Ֆաթիմեան ամրոցներէն մէկը դարձաւ։ 1099-1107 թուականներուն ֆաթիմեան վեզիր հայազգի ալ-Աֆտալը Ասկալոնէն իր յարձակումները կ՛իրականացնէր նորաստեղծ խաչակրաց թագաւորութեան վրայ։ Երկու զօրքերը Ռամլայի մէջ երեք անգամ՝ կը հանդիպին 1101, 1102 եւ 1105 թուականներուն։
Ճակատամարտի ընթացքի եգիպտացիներու հրամանատարը Սաադ Ալ-Տաուլան էր, իսկ խաչակիրներունը՝ Պալդուին I-ը, որուն զօրքը ընդամէնը 260 հեծեալէ եւ 900 հետեւակէ կազմուած էր։ Ան իր զօրքը 6 մասի բաժնեց եւ ընդդէմ եգիպտական տասը հազարնոց զօրքին ուղղեց։ Յանկարծակի յարձակումէն վախցած, եգիպտական զօրքը շատ արագ նահանջեց։ Խաչակիրները փախուստի դիմած ֆաթիմեաններուն հետեւեցան մինչեւ Ասկալոն, որմէ ետք Պալդուինը վերադարձաւ Ռամլա՝ թալանելու եգիպտական ճամբարը։ Այս յաղթանակը Երուսաղէմի թագաւորութեան խաղաղութիւնը ապահովեց ընթացիկ տարուայ ընթացքին։


== Գրականութիւն ==
Dupuy, R. E. and T. N. Dupuy, eds. The Encyclopedia of Military History. New York: Harper & Row, 1977. ISBN 0-06-011139-9
Smail, R. C. Crusading Warfare, 1097–1193. New York: Barnes & Noble Books, 1995 [1956]. ISBN 1-56619-769-4Կաղապար:Խաչակիրների ճակատամարտերը Մերձավոր Արեւելքում
Ձայն Հայրենեաց (շաբաթաթերթ)

«Ձայն հայրենեաց», գրական, քաղաքական շաբաթաթերթ (1903-1904 թուականներուն՝ եռօրյա)։ Ամերիկայի հայ հրատարակչական ընկերութեան պաշտօնաթերթ (1899-1900 թուականներ), վերակազմեալ հնչակեան կուսակցութեան Ամերիկայի շրջանակի (1900-1902 թուականներ, 1903-1908 թուականներ), հնչակեան կուսակցութեան Ամերիկայի նահանգային վարչութեան (1902-1903 թուականներ) օրգան, վերակազմեալ հնչակեան կուսակցութեան Կ. Պոլսի վարչութեան պաշտօնաթերթ (1908-1911 թուականներ)։ Լույս կը տեսնէ 1899-1911 թուականներուն, Նիւ Յորքի մէջ, Ուստրի մէջ, Բոստոնի մէջ Կ. Պոլիսի մէջ (1908 թուականին, երկրորդ շրջան)։ Խմբագիրներ՝ Վ. Շահէնի (Յ. Յակոբեան), Գ. Չիթճեան, Ս. Պարթեան, Մ. Սուրեան, Լ. Լարենց։ Աոաջին շրջանին կը ջատագովէ հայ քաղաքական հոսանքներու գործակցութիւնը, կը մերկացնէ « Ձայն Հայրենեաց» պարբերականին գլխագիրը Թուրքիոյ հայահալած քաղաքականութիւնը։ Համակրանք կը յայտնէ Բալկանեան ժողովուրդներու՝ օսմանեան բռնապետութեան դէմ մղած պայքարին, կ'անդրադարձէ արեւելահայութեան յուզող խնդիրներուն, ամերիկահայ մշակութային, կրթական, բարեզործական ձեռնարկներուն, կը հրատարակէ հայ հեղինակներու գործեր, ռուս եւ այլ երկիրներու գրողներուն երկեր՝ Ա. Չօպանեանի, Ե. Դուրեանի, Ս. Յարութիւնեանի եւ ուրիշներու թարգմանութեամբ կ'ուշագրաւեն Մ. Գորկու «Բազէի Երգը» (1902) եւ Ի. Վազովի «Լծի Սակ» վէպի (1904) թարգմանութիւնները)։
Երկրորդ շրջանին կը լուսաբանէ արեւմտահայութեան կացութիւնը օսմանեան «Սահմանադրութեան» վերահաստատումէն (1908 թուական) ետք, կը ծանօթացնէ կովկասահայ կեանքին, կը հրատարակէ նիւթեր վերակազմեալ հնչակեան կուսակցութեան գործունէութեան վերաբերեալ։ կը տպագրէ Ատանայի ջարդերու (1909) ականատեսներու վկայութիւններ եւ օտար մամուլի արձագանքներ, կը դատապարտէ թուրք կառավարութեան կիսակատար «բարենորոգումները», օսմանեան «հեղափոխական» կուսակցութիւններուն ծրագիրները։ Կ'աշխատաքցին Մ. Ա. Գաբրիէլեանը, Հ. Ճանկիւլեանը, Կ. Փափազեանը, Վ. Տիրանեանը (Վ. Թեքեան), Տ. Արշակը, Կ. Գարակիւլեանը (առաջին շրջան), Զ. Եսայեանը, Ա. Փանոսեանը (Ալփասլան), Սիպիլը, Թլկատինցին, Ռ. Սեւակը, Ե. Մեսիաեանը, Ա. Անտոնեանը, Լ. էսաճանեանը, Հ. Գազանճեանը, Գ. Մալխասը, Զ. Գոչեան, Մ. Նաթանեանը, Վ. Արզուեանը, Հ. Երուանդը, Ա. Գնունին եւ ուրիշներ։
1897-1899 թուականներուն շաբաթաթերթ լոյս կը տեսնէ «Տիգրիս» անունով։
ՀՀ Սահմանադրական դատարանի տեղեկագիր

«ՀՀ Սահմանադրական դատարանի տեղեկագիր», Հայաստանի Սահմանադրական դատարանի գործունէութիւնը հասարակութեան ներկայացնելու կոչուած էր դատարանի տեղեկագիրը։ ՀՀ ՍԴ տեղեկագրի համարներուն մէջ՝ «Վերլուծական նիւթեր», «Երիտասարդ գիտնականի ամբիոն», «ՀՀ ՍԴ որոշումները», «Միջազգային լրատու», «Մարդու իրաւունքներու պաշտպանութիւն», «Տեղեկատուութիւն», «ՀՀ սահմանադրական դատարանում», «Նոր գրքեր» եւ այլ խորագրերու ներքոյ տպագրուած են ՀՀ ՍԴ որոշումներ, գիտավերլուծական, ճանաչողական եւ տեղեկատուական յօդուածներ, նամակներ, ինչպէս նաեւ մարդու իրաւունքներու եւրոպական դատարանի, արտասահմանեան երկիրներու սահմանադրական արդարադատութեան մարմիններու շարք մը որոշումներ։


== Աղբիւր ==
Գիտական տեղեկատուական վերլուծութեան եւ մոնիթորինգի կեդրոն, Հայաստանի մէջ հրատարակուող գիտական պարբերականներու ցանկ
Թադէոս Եսայեան

Թադէոս Եսայեան, 1941, Ամման, Յորդանան, գրող, Ճարտարագէտ (Մագիստրոս գիտութեան վկայականով):


== Կենսագրութիւն ==
Թադէոս Եսայեան արմատներով՝ Տէօրթ Եոլցի է: Հայրը՝ Իսկենտէր Եսայեան եւ մայրը՝ Վերոնիքա Ասատուրեան, ծնած են Տէօրթ Եոլ, ամուսնացած են Իսքենտէրուն: Թադէոս Եսայեան յաճախած է Ամմանի Ազգային Հեթումեան Վարժարան, ապա երկրորդական՝ Թերասանթա Քոլէճ:
Ամմանի մէջ փինկփոնկի լաւ խաղացողներ կային ու Թադէոս Եսայեան կը մրցէր անոնց հետ: Երկու տարի շարունակ ակումբի ախոյեանութեան արծաթէ բաժակակիր դարձած է:
1959-ի Յունիսին աւարտած է երկրորդական վարժարանը, բարձր նիշերով, մասնակցելով երկու քննութիւններու՝ GCE անգլերէն, մեթրիք Օրտոն՝ արաբերէն: Մեթրիք Օրտոնը պետական քննութիւնն էր։ Թադէոս Եսայեան երկրորդ հայն էր Յորդանանի մէջ, որ կը յաջողէր այս քննութեան:
Բախտի եւ ուրիշներու բարեացակամութեան արդիւնք՝ կարողացեր եմ համալսարանական կրթութիւն ստանալ նախ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանին մէջ որպէս ճարտարագէտ պսակաւոր գիտութեան վկայականով, 1969-ին, ապա Անգլիոյ Սաութհեմփթըն Համալսարանէն որպէս ճարտարագէտ մագիստրոս գիտութեան վկայականով, 1974-ին:

1969ին գարնան, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանին մէջ կը հանդիպի Օր. Լենա Ենիգոմշուեանին, հալէպահայ, քիլիսցի, նախահայրերը Ակնէն գաղթած հայախօսներ:  կ'ամուսնանան Ամման 1970-ի ամռան: Կը բախտաւորուին երեք զաւակներով՝ Ալեքսի, Լենար, Մարալ:
Աշխատանքի բերումով կը մեկնի Լոնտոն ուր կը պաշտօնավարէ  ճարտարագիտական ընկերութեան մէջ, Sir William Halcrow & Partners: Նոյն շրջանին, Թադէոս Եսայեան ջրաբաշխական մագիստրական դասընթացքի կը հետեւի University of Southampton-ին մէջ։ 1974-ի ամռան ան արդէն ճարտարագէտ էր մագիստրոս գիտութեան վկայականով: 1977-ի գարնան աւարտելով շինարարական պարտականութիւնը՝ կը վերադառնան Ամման: Յորդանանի մէջ 13 տարիներ աշխատելէ ետք, ան կ'անցնի  Աթէնք աշխատանքի բերումով, ուր կը մնայ 24 տարի: 2014-ին հանգստեան կը կոչուի ու կը փարի իր հայերէն գիրքերուն:


== Հրատարակութիւն ==

Թադէոս Եսայեան ունի հրատարակած հինգ գիրքեր

Առաջին Փորձեր (բանաստեղծութիւններ), Հրատ.՝ Ապրիլ Գրատուն, Լոս Անճելըս, 1985, 100 էջ.
Երկրորդ փորձեր (Բեմադրական Երգիծաբանութիւն թատրերգութիւն) «Նոր Քօնթրէքթօրը», Հրատ.՝ Ապրիլ Գրատուն, Լոս Անճելըս, 1985, 80 էջ.
Պտղունց Մը Սէր (բանաստեղծութիւններ), Հրատ.՝ Նոր Աշխարհ Շաբաթաթերթ, Աթէնք, 1987, 95 էջ.
Կեանք Մը Տողերու Վրայ (բանաստեղծութիւններ), Հրատ.՝ Նոր Աշխարհ Շաբաթաթերթ, Աթէնք, 1989, 76 էջ.
Պատկերազարդ Ցուցահանդէս (բանաստեղծութիւններ), Հրատ.՝ Նոր Աշխարհ Շաբաթաթերթ, Աթէնք, 1991, 76 էջ:


== Պատկերազարդ դասագիրքեր սկսնակ ճարտարագէտներու համար ==
Ան իր պաշտօնավարած ընկերութեան (Consolidated Contractors Company)ի համար քաղած ու անգլերէն պատրաստած է 6 ծաւալուն, պատկերազարդ դասագիրքեր՝ Finishing Works in Buildings, որոնք կ'օգտագործուին սկսնակ ճարտարագէտներու կողմէ եւ ընկերութեան արհեստաւորական դասընթացքներուն կը ծառայեն՝ կարօտեալ պաղեստինցի երիտասարդներու:


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Աղբիւրներ ==
ՀԱՅ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹԵԱՆ ՀԱՄԱՑԱՆՑԸ
ՀԱՅ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹԵԱՆ ՀԱՄԱՑԱՆՑԸ
փորձեր : (Բեմադրական երգիծաբանութիւն) : Նոր քոնդրէքթըրը
Պատկերազարդ ցուցահանդէս : Բանաստեղծութիւններ 1990-1991
Պտղունց մը սէր
Թադէոս Իսկէնտէր Եսայեան
Կեանք մը տողերու վրայ - Բանաստեղծութիւններ 1988-1989
Մայր իմ
ՄԱՅՐՍ
ՀԱՅՈՒ ՀՈԳԻՆ
«Սփիւռքի Ձայնը» Յուլիս 19 2019
Փսաթոնիսի, Արքի

Փսաթոնիսի (յուն․՝ Ψαθονήσι),  Էգէականի անբնակ կղզիակ,  Արքի, Տոտեքանիսա,  Յունաստան։


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==
Արքի կղզիներու համալիրին պատկանող անբնակ կղզիակ։ Կը գտնուի կղզեխումբին հարաւը։ Տարածութիւնն է 0,0538 քլ․²։ Վարչականօրէն մաս կը կազմէ Փաթմոս քաղաքապետութեան։ 


== Բնապահպանում ==
Արքի կղզեխումբը յայտարարուած է  NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան։  Կը հիւրասիրէ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), Միջերկրականեան միհոս ջրահատ եւ կատար ունեցող ջրագռաւ (Phalacrocorax aristotelis) թռչունները։
Ճորճ Թոտորովիչ

Ճորճ Թոտորովիչ Սերպիոյ Մէջ հայկական ծագումով Առաջին Երեսփոխանը:Ճորճ Թոտորովիչին հայրը սերպ է, մայրը՝ հայուհի, Կամիլա Մուրատեան, որ 1990ին ամուսնանալով՝ Երեւանէն Պելկրատ փոխադրուած է: Ան իր երեք զաւակներուն ալ տուած է հայեցի դաստիարակութիւն: Ճորճ Թոտորովիչը կը տիրապետէ հայերէնին:
Ան արդէն կ՛աշխատի Սերպիոյ խորհրդարանի միջազգային յարաբերութիւններու բաժինին մէջ եւ ամէն կերպով կ՛աջակցի Հայաստանի եւ Արցախի հետ Սերպիոյ յարաբերութիւններու զարգացման: Ան երբեք չէ թաքցուցած իր հայկական ծագումը եւ խորհրդարանին մէջ յաճախ շեշտած է, որ ինք հայ է:


=== «Սերպիոյ յառաջդիմական կուսակացութեան» Երեսփոխան ===
Եւրոպայի տարածքին խորհրդարանական առաջին ընտրութիւններ տեղի ունեցան Սերպիոյ մէջ: Կիրակի, 21 Յունիսի այդ ընտրութիւններուն իշխանող «Սերպիոյ յառաջդիմական կուսակացութեան» (SNS) ընտրացանկէն երեսփոխան ընտրուեցաւ հայկական ծագումով 29ամեայ Ճորճ Թոտորովիչ:
Յառաջդիմականները տիրացան Սերպիոյ խորհրդարանի ընդհանուր 250 աթոռներէն 189ին:


== Աղբիւրներ ==
ARMENIAN GEORGE TODOROVIC ELECTED TO THE PARLIAMENT OF SERBIA.
Ճորճ Թոտորովիչ՝ Սերպիոյ Մէջ Հայկական Ծագումով Առաջին Երեսփոխանը
Ուրախ Հանգստարան

Ուրախ հանգստարան (ռում.՝ Cimitirul Vesel), հանգստարան մը Ռումանիոյ Մարամուրեշ (ռում.՝ Maramureș) կոմսութեան Սէփընցա գիւղին մէջ։ Յայտնի է իր վառ ու գոյնզգոյն շիրմաքարերով, որոնք զարդարուած են նայիֆ արուեստի ոճին բնորոշ ինքնատիպ նկարներով ու բանաստեղծական տողերով, որոնց մէջ ներկայացուած են թաղուած մարդերը կամ անոնց կեանքէն դրուագներ։ Հանգստարանը դարձած է թանգարան մը բաց երկինքին տակ եւ զբօսաշրջութեան ազգային կեդրոն։
Սա հանգստարանին առանձնայատկութիւնն անիկա է, որ անոր ընդհանուր տեսքը կը հակասէ Եւրոպային մէջ մահուան՝ որպէս սգալի ու մռայլ երեւոյթի ըմբռնմանը։
2009 թուականէն կ'անցկացուէ «Երկար Ճամբայ դէպի Ուրախ Հանգստարան» փառատոնը:


== Հիմնադիր ==
Ոչ սովորական հանգստարանի հիմնադրումը կը կապուէ Սթան Եոան Փէթրաշին (ռում.՝ Stan Ioan Pătraş) անուան հետ։ Ան տեղաբնակ մըն էր, որ կը զբաղեր փայտի վրայ փորագրութեամբ։ 1960-ական թուականներուն հանգստարանին մէջ յայտնուեցան 800-էն աւելի կաղնեայ խաչեր, որ պատրաստուած էին Սթան Եոան Փէթրաշին կողմէ։ Անոր շիրմաքարին գրուած է՝
Իմ կեանքին ողջ ընթացքինԵս վատութիւն ոչ մեկուն ըրած եմ...
ռում.՝ Cîte zile am trăitRău la nime n-am dorit


== Պատկերասրահ ==
Ռոս Պաղտասարեան

Ռոս Պաղտասարեան (բուն անունով՝ Ռոստոմ Սիփան Պաղտասարեան, 27 Յունուար 1919(1919-01-27), Ֆրէզնօ, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ - 16 Յունուար 1972(1972-01-16), Պեվըրլի Հիլզ, Լոս Անճելըս շրջան, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), ամերիկահայ դաշնակահար, երգիչ, երգահան, ձայնագրման  արտադրող եւ դերասան․ յայտնի է իր բեմական Տէյվիտ Սեւիլ անունով։ Ամերիկահայ գրագէտ Ուիլիըմ Սարոյեանի մօրաքրոջ որդին։


== Կեանք եւ գործունէութիւն ==
Ծնած է Ֆրէզնօ (Քալիֆորնիա)։ Սան Եոաքին հովիտի շատ մը հայերու պէս, անոր հայրն ալ այգեգործ եղած է։
Պաղտասարեան իր թատերական գործունէութիւնը սկսած է Պրոտուէյի մէջ, ուր 1939-ին խաղացած է թերթավաճառի դերը իր զարմիկ Սարոյեանի նշանաւոր թատերախաղին՝ «Քու կեանքիդ ժամանակը»ի մէջ։
Օդուժի յիսնապետ եղած է Բ. Աշխարհամարտին ընթացքին, 1941-1945ին Սեւիլլա (Սպանիա) տեղադրուած ըլլալով։ Ասկէ բխած է իր բեմական անունը՝ David Seville (Տէյվիտ Սեւիլ)։


=== «Եկ իմ տունը» անգլերէն երգը ===
Սարոյեանի հետ հայ ժողովրդական երգի մը մշակումը դարձած է «Եկ իմ տունը» անգլերէն երգը, որ Քէյ Արմէնի (1950) առաջին ձայնագրութենէն ետք, մէկ միլիոն օրինակ ձայնապնակ ծախած է դերասան Ճորճ Քլունիի մօր՝ Ռոզմէրի Քլունիի ձայնագրութեամբ (1951)։ Այս երգը ծախած է 750,000 օրինակ՝ մէկ ամսուան մէջ, ու գրաւած է ամենածախուած ձայնապնակներու առաջին տեղը։


=== «Witch Doctor» երգը ===
1952-1956ին կարգ մը շարժանկարներու մէջ մանր դերեր կատարելէ ետք, Պաղտասարեան իբրեւ երգիչ նշանաւոր դարձած է «Witch Doctor» երգով, որ Տէյվիտ Սեւիլի անունով լոյս տեսած է 1958-ին ու ծախած՝ 1,500,000 օրինակ։ Երգը զուգերգ մըն էր իր իսկական ձայնին ու արագացած ձայնային տարբերակի մը, զոր ստեղծած էր ձայնագրիչի մը արագութեան կոճակին հետ փորձեր ընելէ ետք։


=== Սկիւռներու եռեակը ===
Նոյն տարին, Պաղտասարեան ստեղծած է իր սկիւռներու եռեակը, որուն առաջին երգը՝ “The Chipmunk Song (Christmas Don’t Be Late),” հրապարակուած է Նոյեմբեր 1958ին եւ առաջին տեղը գրաւած՝ Նոր Տարիին, ծախելով 4 միլիոն օրինակներ առաջին ամիսներուն եւ շահելով երեք «Կրէմի» մրցանակներ։ Անոնք շարունակած են նոր ու յաջող երգեր հրապարակել 1959-1964ին։ 1961-1962ին, Պաղտասարեան արտադրիչն էր “The Alvin Show” հեռատեսիլի բազմանկարին (CBS կայանէն)։


== Մահ ==
Ռոս Պաղտասարեան մահացած է սրտի կաթուածէ Պեւըրլի Հիլզի իր տան մէջ, եւ հրկիզուած՝ Լոս Անճելըսի մէջ։
Ան սկիւռները կտակած է իր կնոջ ու զաւակներուն։ Անոր անդրանիկ որդին, որուն անունը նոյնպէս Ռոս է, սկիւռները վերստին հրապարակ հանած է 1970ական թուականներուն իր կնոջ՝ Ճանիս Քարմանի հետ, եւ անոնց միակ սեփականատէրը դարձած է՝ եղբօրմէն ու քրոջմէն իրաւունքները գնելէ ետք՝ 1990ական թուականներու կէսերուն։
1987-ի «The Chipmunk Adventure» ժապաւէնէն ետք, եօթը երկարաշունչ շարժանկարներ նկարուած են 1999-ի եւ 2011-ի միջեւ։
Միհրան-Խաչատուր Հաճի-Ենովքեան

Միհրան-Խաչատուր Հաճի-Ենովքեան (հաւանաբար 1871, Ռոտոսթօ - 1916), հայ դեղագործ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է հաւանաբար 1871 թուականին Մարմարա ծովուն եւրոպական ափի՝ Ռոտոսթօ (Թեքիրտաղ) քաղաքին մէջ։ 1896 թուականին, աւարտած է Կ. Պոլ­սոյ զինուորական դեղագործական վարժարանը եւ բժշկական ծառայութեան աւագ տեղակալի աստիճան ստացեած։
Կ. Պոլսոյ Թոփխանէ թաղամասին մէջ, սեփական դեղատուն ունեցած է, այնուհետեւ տեղափոխուած է Փոքր Ասիոյ արեւմուտքի՝ Մանիսա քաղաքը։
Մահացած է 1916 թուականին՝ մօտ 45 տարեկան հասակին։


== Գրականութիւն ==
Յարման Արսէն, Հայերը Օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թուրքերէն), Սթամպուլ, 2001։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
1748 թուական

1748 թուական, նահանջ տարի, 18րդ դարու 48րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1748 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1748 մահեր
Սուրբ Յարութիւն Եկեղեցի (Տաքա)

Սուրբ Յարութիւն եկեղեցի (անգլերէն՝ the Armenian Church of the Holy Resurrection in Dhaka), Հայ առաքելական եկեղեցի Պանկլատէշի Տաքա քաղաքի հին հատուածի Արմանիթոլա շրջանին մէջ։
Ներկայումս եկեղեցին փակ է, ներս մտնելու համար անհրաժեշտ է թույլտվութիւն իշխանութիւններէն։ Պանկլատէշի կառավարութիւնը եկեղեցին ներառել է ճարտարապետական հուշարձանների ցանկում։


== Պատմութիւն ==
Եկեղեցին կառուցուած է 1781 թուականին Արմանիթոլա շրջանի հայկական փողոցին մէջ, գերեզմանատան կից գտնուող փայտէ ժամատան տեղը։ Ս. Յարութիւն եկեղեցին կառուցուած եւ սկսած է ո՛չ միայն իբրեւ պաշտամունքի վայր ծառայել, այլ նաեւ՝ իբրեւ հաւաքավայր: 1837-ին կը կառուցուի զանգակատունը, որ իր վրան նաեւ ժամացոյց մը ունէր, իսկ 1907-ին՝ երիցատուն մը։ Այն օծած է Եփրեմ եպիսկոպոսը, ով յետագային դարձաւ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Եփրեմ Ա. Ձորագեղցի։

Հայերն այստեղ եկած են 17-18 դարերուն եւ հիմնականօրէն զբաղած են առեւտուրով։ Շնորհիւ առեւտուրի ոլորտի մէջ հայերուն ունեցած յաջողութիւններուն, որոնք կը բարելաւէին պետութեան տնտեսական վիճակը, Մեծ Մոնկոլներու կայսրութեան ղեկավար Ագպար Ա. Մեծը հայերուն թոյլ տուած է ազատօրէն դաւանիլ իրենց կրօնին։ Տաճարի կառուցման համար գումար հաւաքած է Պենկալի ամբողջ հայկական համայնքը։ Եկեղեցին կառուցուած է Տաքայի աժխոյժ հայաբնակ շրջաններէն մեկում՝ Արմաթիոլի մէջ։ Տաքայի մէջ հայեր այլեւս չկան, եկեղեցին չունի մշտական վանահայր եւ այդ պատճառով ժամերգութիւններու համար տարին երկու անգամ Աւստրալիայէն այստեղ կու գայ հայոց արքեպիսկոպոսը։ Եկեղեցիին հետեւող միակ հայը՝ Մարտինը, (Մայքըլ Ջոզէֆ Մարտին) Տաքա եկած է 1942 թուականին։ ան հոգ տարած է եկեղեցւոյ եւ անոր հարեւանութեամբ գտնուող գերեզմանատան նկատմամբ, ուր թաղուած են մօտ 400 հայեր։ Ան արդէն բաւական ծեր է եւ կ՛անհանգստանայ, թէ իրմէ ետք ո՞վ պիտի հետեւի եւ խնամէհայկական եկեղեցին։


== Տուեալներ ==
Եկեղեցին ունի 750 ոտնաչափ (230 մ) երկարութիւն, միջացքն ունի 14 ոնտաչափ լայնութիւն, 4 դուռ, 27 պատուհան։ Եկեղեցւոյ մէջ կայ պարուրաձեւ սանդուղք, ժամացոյցէ աշտարակ, որուն ձայնը լսած է 4 մղոն հեռաւորութեան վրայ եւ մարդիկ իրենց ժամացոյցները կ՛ուղղեն ըստ այդ ժամի։ 1897 թուականին եկեղեցին աւերուած է երկրաշարժէն։

Տաքա այցելութեան ժամանակ Մայր Թերեզան մնացած է այս եկեղեցւոյ մէջ։
Յակոբ Յակոբեան

Կաղապար:Արեւելահայերէն

Յակոբ Յակոբեան (1951 - 28 Ապրիլ 1988), հայ ռազմաքաղաքական գործիչ, Հայաստանի Ազատագրութեան Հայ Գաղտնի Բանակի հիմնադիրներէն։
Առհասարակ ԱՍԱԼԱ-ի «կնքահայրը» կը համարուի լիբանանահայ Յակոբ Յակոբեանը (Յարութիւն Թագուշեան, հանդես եկեր է Մուջահեդ, Աբու Ահմադ ալ-Արմանի կեղծանուններով)։ Այդ պատճառով ալ ուսումնասիրողներէն ոմանք ԱՍԱԼԱ-ի ծագումը կը կապեն Պաղեստինի ազատագրման կազմակերպութեան գործունէութեան հետ։


== Կենսագրութիւն ==


=== Երիտասարդ տարիներ ===
Յակոբ Յակոբեան ծնած է Իրաքի Մոսուլ քաղաքին մէջ։


=== Իսրայելա-պաղեստինեան պատերազմ ===
Յակոբ Յակոբեանը մասնակցած է Պաղեստինի ազատագրման շարժման գործունէութեանը, իսրայելա-պաղեստինյան ընդհարումներին, սերտ կապեր ունեցած է Յասեր Արաֆաթի, Ապու Նիտալի եւ պաղեստինեան այլ գործիչներու հետ։


=== Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմ ===
Յակոբ Յակոբեանը աշխուժ դերակատարութիւն ունեցած է 1975 թ.-ին սկսուած է քաղաքացիական պատերազմին հայ համայնքի պաշտպանութեան գործին։


=== ՀԱՀԳԲ-ի հիմնադրումն ու ղեկավարումը ===
1975 թ.-ին հիմնած է Հայաստանի ազատագրութեան հայ գաղտնի բանակը։


=== Սպանութեան առեղծուածը ===
Սպանուած է 1988 թ., Աթենքում։ Շրջանառվում է նաեւ վարկած, համաձայն որի Հակոբյանը չի սպանվել։
Կարմիր Լոռի

«Կարմիր Լոռի», պոլշեւիկեան ագիտացիոն թերթ։ Հանդիսացած է ՀԿ(բ)կ Լոռուայ գաւառային եւ յեղափոխական կոմիտէներու օրգանը։ Լոյս տեսած է  1921-1922 թուականներուն։ Հիմնադրուած է Ալաւերդիի մէջ, Լոռի՝ 1921 թուականի Փետրուարեան ապստամութենէն յետոյ, որու հետեւանքով Լոռին կցուեցաւ Խորհրդային Հայաստանին։ 1921 թուականի Դեկտեմբերին գաւառական կեդրոնը տեղափոխուեցաւ Ջալալօղլի (այժմ՝ Ստեփանաւան), ուր ալ շարունակուեց հրատարակուիլ անկանոն պարբերականութեամբ։ Տպագրուած է Ղարաքիլիսայի մէջ (յետագային՝ Կիրովական, այժմ՝ Վանաձոր), Կարմիր բանակի զօրակայանի տպարանին մէջ։ Խմբագիրներ՝ Կ. Ղազարեան, Գ. Մեհրաբեան, Սիմակ Սահակեան (Մաճկալ Շմաւոն)։
Տեղական բարբառին մօտ լեզուով ներկայացուցած է խորհրդային ռեժիմի կառուցուածքն ու էութիւնը, ծանօթացուցած Հայաստանի կոմունիստական կուսակցութեան գործունէութեան։ Լուսաբանած է գաւկոմի, գիւղխորհուրդներու գործունէութիւնը, մեծ տեղ տրամադրած հողային հարցի լուծման։
Խորհրդային հասարակարգի կառուցման գործին մէջ կարեւոր դեր յատկացուցած է կանանց շրջանակին մէջ տարուող աշխատանքներուն, երիտասարդութեան ագիտացիոն դաստիարակութեան, կրթութեան եւ մարզանքի հարցերուն։ Ունեցած է «Լոռուայ կարմիր երիտասարդ», «Լոռուայ աշխատաւոր կնոջ թերթիկ», «Հեծգնդի թերթիկ» էջերը։
1977 թուական

1977 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 77րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1977 ծնունդներ


==== Յունուար ====
31 Յունուար Քէրի Ուաշինկթըն Kerry Washington ամերիկացի դերասանուհի


==== Փետրուար ====
02 Փետրուար Շաքիրա Շաքիրա Իսապէլ Մեպարաք Րիփուլ Shakira քոլոմպիացի երգչուհի
04 Փետրուար Ֆլոյտ Մէյուետըր Floyd Joy Mayweather, Jr. ամերիկացի արհեստավարժ բռնցքամարտիկ
21 Փետրուար Սիրին Ապտլնուր լիբանանեան արաբ երգչուհի


==== Մարտ ====
02 Մարտ Քրիս Մարթին Chris Martin անգլիացի երաժիշտ
03 Մարտ Սելինա Օզուզուն Տողան Selina Özuzun Doğan հայկական ծագումով թուրքիացի պատգամաւորուհի
10 Մարտ Ռոպին Թիք Robin Ticke ամերիկա-գանատացի երգիչ-երգահան եւ դերասան


==== Ապրիլ ====
23 Ապրիլ Ճոն Ուիլիըմ Օլիվըր John William Oliver անգլիացի կատակերգակ, քաղաքական քննադատ եւ դերասան


==== Յունիս ====
08 Յունիս Քանյէ Ուեսթ Kanye Omari West, ամերիկացի ռափըր, երգիչ, երգերու հեղինակ, երաժշտական արտադրող եւ դերասան


==== Օգոստոս ====
24 Օգոստոս Ճոն Կրին John Green ամերիկացի գրող


==== Դեկտեմբեր ====
21 Դեկտեմբեր Էմանուէլ Մաքրոն Emmanuel Macron Ֆրանսայի նախագահ


==== Անստոյգ օրով ====
Ռոպեր Քոփթաշ Rober Koptaş հայազգի պատմաբան, լրագրող


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1977 մահեր 


==== Յունուար ====
24 Յունուար Վարդան Աճեմեան (ծն.1905, Վան) թատերական գործիչ, խմբավար


==== Օգոստոս ====
06 Օգոստոս Էլվիս Փրեսլի Elvis Aaron Prasley (ծն.1935) ամերիկացի երգիչ


==== Նոյեմբեր ====
14 Նոյեմբեր Արմիս (Արմենակ Միսիրեան, ծն.1901, Օսմանեան Կայսրութիւն) հայ նկարիչ


==== Դեկտեմբեր ====
01 Դեկտեմբեր Վասիլի Ամաշուքելի ვასილ ამაშუკელი (ծն.1986) վրացի բեմադրիչ


==== Անստոյգ օրով ====
Վիգէն Գլակ (Կարօ Սասունի, ծն.1889) հայ բանասէր, իրաւաբան, պետական գործիչ
Սեւ Պղպեղ

Սեւ Պղպեղ (լատիներէն՝ piper nigrum), պղպեղագգիներու ընտանիքի պղպեղի ցեղի բազմամեայ, մագլցող բոյս։


== Կենսաբանական Նկարագիր ==
Ցողունը կիսափայտացած, բարակ, ճկուն (երկարութիւնը 10-12), հանգոյցներուն մէջ առաջացող օդային ատուենթիւ արմատներով։ Տերեւները պարզ են, ձուանման, հաստակեղեւ, հերթադիր։

Ծաղիկները՝ մանր, մոխրադեղնագոյն կամ սպիտակ, հաւաքուած ծաղկաբոյլի մը մէջ։
Պտուղը գնդիկանման, միասերմ կորիզապտուղ է (3-5 մմ տրամագծով), գոյնը՝ կանանչ, երբ կ'լլայ հասուն, կը կարմրի եւ երբ չոր՝ կ'ըլլայ սեւ։
Բոյսը միատուն Է, վայրի վիճակի մէջ՝ երկտուն։ Սերմերով բազմանալիս կը ծաղկէ 3-4-րդ տարիներու ընթացքին, իսկ վեկէթատիւ եղանակով՝ 5-6-րդ ամսուայ ընթացքին։ Ծաղկումը ռեմոնտանտ Է, պտուղը կը հասուննայ 5-10 ամիս յետոյ։


== Հայրենիք ==
Հայրենիքը Հնդկաստանն Է։ Կը մշակուի Հարաւ-Արեւելեան Ասիոյ, Արեւելեան Ափրիկէի, Ամերիկայի արեւադարձային շրջաններուն մէջ։
Մէկ բոյսի բերքատւութիւնը 0,6-1,5 կգ Է։ Բոյսը երաշտադիմացկուն չէ։ Լաւ կ'աճի բերրի, խոնաւ, ցամաքեցուած հողերուն վրայ։


== Քիմիական կազմ ==
Կը պարունակէ պիպերին ալքալոիդ եւ եթերաիւղերը։ Կ'օգտագործուի որպէս համեմունք խոհարարութեան եւ սնունդի արդիւնաբերութեան մէջ։


== Արտադրութիւն ==


== Գրականութիւն ==
Дудченко Л. Г., Козьяков А. С., Кривенко В. В. Пряно-ароматические и пряно-вкусовые растения։ Справочник / Отв. ред. К. М. Сытник. — К.։ Наукова думка, 1989. — 304 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-12-000483-0.