armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
1945 թուական

1945 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 45րդ տարին է

2րդ աշխարհային պատերազմին աւարտը1942 • 1943 • 1944 • 1945 • 1946 • 1947 • 1948


== Դէպքեր ==

1 Յունուար՝ Շէնոնի կոտորածը. ամերիկացի պահապանները կոտորած են վաթսուն գերմանացի կալանաւորները
18 Յունուար՝ Հոլոքոսթ. Աուշվիցի կեդրոնացման ճամբարի 60 000 կալանաւորներու տարհանումի ատենը 15 000—ը մահացած են
 Յունուար 27-ին խորհրդային զօրքը ազատագրեց Աուշվից Պիրքէնաուն
04 Փետրուար-էն մինչեւ 11 Փետրուար Եալթային մէջ կայացաւ համաժողով Ֆրանքլին Ռուզվելթի, Ուինսթըն Չըրչիլի եւ Եոսէֆ Սթալինի մասնակցութեամբ
13 Փետրուար
խորհրդային զօրքը գերմանացիներէն գրաւեցաւ Պուտափեշտը
թագաւորական օդոյժը եւ Միացեալ նահանգներու օդոյժը ռմբակոծեցին Տրեզտենը, պատճառելով 22-էն 25 000 զոհ
25 Փետրուար՝  Բ․ Հա­մաշ­խար­հա­յին ­Պա­տե­րազ­մի ա­ւար­տին, Աթէնքի մէջ «Նոր Օր»ը կը սկսի վերահրատարակուիլ «Ազատ Օր» անունով
7 Մարտ․ Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան բացում
06 Օգոստոս՝ ճափոնական Հիրոշիմայի աթոմային ռմբակոծութիւնը
02 Սեպտեմբեր՝ 2րդ աշխարհային պատերազմին աւարտը


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ 1945 ծնունդներ


==== Փետրուար ====
12 Փետրուար՝ Իգնա Սարըասլան Ikna Sariaslan հայ բանաստեղծ, բանասէր եւ բժիշկ


==== Աւգոստոս ====
10 Օգոստոս՝ Ալեքսանդր Ադաբաշեան Александр Адабашьян հայկական ծագումով ռուս խորհրդային դերասան
07 Օգոստոս՝ Յովհաննէս Գրիգորեան (մ.2013) հայ բանաստեղծ


==== Սեպտեմբեր ====
19 Սեպտեմբեր՝ Արտեմ Յարութիւնեան հայ բանաստեղծ


==== Դեկտեմբեր ====
04 Դեկտեմբեր՝ Համբիկ Մարտիրոսեան արձակագիր, հրապարակագիր


===== Անստոյգ օրով =====
Գրիգոր Պըլտեան Krikor Beledian սփիւռքահայ գրող եւ բանասէր
Դաւիթ Պարսամեան David Barsamian ձայնասփիւռի ամերիկահայ հաղորդավար


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ 1945 մահեր


==== Փետրուար ====
00Փետրուար կամ Մարտ՝ Անն Ֆրանք Anne Frank (ծն.1929) հրեայ աղջիկ


==== Մարտ ====
10 Մարտ՝ Ալեքսանդր Խատիսեան (ծն.1874, Թիֆլիս) քաղաքական եւ պետական գործիչ


==== Ապրիլ ====
04 Ապրիլ՝ Վահան Թէքէեան (ծն.1878, Կ.Պոլիս) բանաստեղծ


==== Մայիս ====
21 Մայիս՝ Բարսեղ Կանաչեան (ծն.1885, Ռոտոսթօ, Օսմանեան Կայսրութիւն) խմբավար, յօրինող
26 Մայիս՝ Մինաս Վերածին (Գասագեան, ծն.1882, Պարտիզակ) գրող եւ ազգային գործիչ


==== Յունիս ====
20 Յունիս՝ Պրու­­նօ Ֆրանք Bruno Frank (ծն.1887) ամերիկացի հրեայ գրող եւ մարդաբան


==== Աւգոստոս ====
26 Օգոստոս՝ Ֆրանց Վերֆել Franz Werfel (ծն.1890) աւստրիացի հրեայ գրող եւ մարդասէր


===== Անստոյգ օրով =====
Լուիզա Ասլանեան (ծն.1906, Թաւրիզ) գրող, հասարակական գործիչ


== Արտաքին յղումներ ==
1945-ը Պատմութեան մէջ(անգլերէն)Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1945(անգլերէն)
Խուան Միրօ

Խուան Միրօ (կատ.՝ Joan Mirց i Ferrոյ, 20 Ապրիլ 1893(1893-04-20)[…], Պարսելոնա, Սպանիա[…] - 25 Դեկտեմբեր 1983(1983-12-25)[…], Պալմա դե Մալյորկա, Սպանիա), կատալոնացի իսպանացի նկարիչ, քանդակագործ:


== Կենսագրութիւն ==
1907-1910 թուականներուն սորուած է Պարշելոնայի Խորխէ Գեղեցիկ արուեստներու բարձրագոյն դպրոցին մէջ։ 1919 թուականէն կ'ապրի Փարիզի մէջ։ Սիւրռէալիզմի առաջին ցուցահանդէսի (1925) թուին մասնակից: Միրոյի պարզամիտ, մանկական նկարչութիւնը յիշեցնողը նրբագեղ-դեկորատիւ աշխատանքներուն միահիւսւում են առարկայաձեւ անորոշ մարմիններն ու կենդանակերպ ֆանտաստիկ արարածները («կատալոնեան բնանկար», 1924 ժամանակակէն արուեստի թանգարան, Նիւ Եօրք): 1940-1950-ական թուականներին յարել է աբստրակտ արուեստին:
Նկարազարդումներ, սքէչներ կատարած է խեցեղէնի եւ գորգերի համար, աշխատել մոնումենտալ-դեկորատիւ արուեստի բնագաւառին մէջ (Իւնեսկօ-ի շէնքի խճապատկերները, Փարիզ, 1958):


== Պատկերասրահ ==


== Արտաքին յղումներ ==
Խոան Միրոյի կայքը
Խոան Միրոյ
Խոան Միրոյի հիմնադրամը Մայորկայում
Խոան Միրոյի աշխատանքները MoMA հաւաքածոյում (անգլերէն)Կաղապար:Bio-stub
Ստեֆան Հայրապետեան

Սթեֆան Հայրապետեան (Էսթ.՝ Stefan Airapetjan, 24 Դեկտեմբեր 1997(1997-12-24), Վիլյանդի, Էսթոնիա), ճանչցուած իբր Սթեֆան կամ Stefan, Էսթոնահայ երգիչ եւ երգահան է: Ան պիտի ներկայացնէ Էսթոնիան 2022 Եւրատեսիլ Երգի Մրցոյթին «Hope» երգով:


== Վաղ կեանք ==
Սթէֆանը ծնած եւ հասակ առած է Վիլեանտի, Էսթոնիա: Անոր ծնողքը հայ են: Սթեֆանիա անունով քոյր մը ունի:
Հայ Ժողովրդական Առածներ, Ասացուածքներ եւ Հանելուկներ

Առածները, ասացուածքները եւ հանելուկները ժողովրդական կենդանի խօսակցական լեզուով յօրինուած բանահիւսական բանաձեւային ասոյթներ են: Առածները եւ ասացուածքները բաղկացած են առնուազն երկու բառէ՝ որոնք որոշ թեմա մը եւ իմաստ մը կ'արտայայտեն։ Անոնք ժողովուրդի մը դարաւոր կենսափորձէն բխող սեղմ ու պատկերաւոր, իմաստալից ընդհանրացումներ են ընկերային կեանքի, մարդկային բարքերու ու կեանքի ամենաբազմազան երեւոյթներու վերաբերեալ։


== Ի՞նչ է Առածը ==
Առածը այլաբանական ստեղծագործութիւն է, որու բուն իմաստը կ'արտայայտէ անուղղակի, խորհրդանշական – միջնորդաւորուած ձեւով («Հաւը կ'ածէ, ուրուրը կը տանի»), մինչդեռ ասացուածքը իրականութիւն կը դրսեւորէ անմիջապէս, ուղղակի («Օրէնքը հարուստին համար է, պատիժը՝ աղքատին»)։
Առած–ասացուածքները յաճախ ծագում կ'առնեն առակներէն, կը դառնան անոնց բարոյախրատական իմաստին բանաձեւուած ընդհանրացումը։


== Ի՞նչ է Հանելուկը ==
Հանելուկը հայ բանահիւսութեան եւ գրականութեան հնագոյն տեսակներէն է, գրական մշակմամբ մեզի հասած է Ե. եւ հետագայ դարերէն, արձակ, չափածոյ մէկ կամ քանի մը տողերէ կազմուած սեղմ բանաձեւ է, մեծ մասամբ՝ հարցումներ։ Յօրինուածքը բաղկացած է երկու զիրար պայմանաւորող մասերէ՝ գուշակման ենթակայ հանելուկի առարկայէն եւ հանելուկի բանաձեւէն։
Հին դարերուն շատ կիրարկուած է, մարդոց մտաւոր հասունութիւնն ու հնարամտութիւնը փորձելու, իբրեւ աշխարհաճանաչման միջոց՝ հետագային վերածուած է մտավարժութեան, իսկ մեր օրերուն՝ մանկական ժամանցի։ Հանելուկներուն մէջ պահպանուած են  շատ  հին առասպելաբանական պատկերացումներ, տնտեսական, կենցաղային հնօրեայ իրողութիւններու յիշատակներ, որմով անոնք ձեռք կը բերեն պատմամշակութային կարեւոր արժէք։


== Հայ Բանահիւսութեան Բանաձեւային Կայուն Տեսակներ ==
Հայ բանահիւսութեան բանաձեւային կայուն տեսակներուն մաս կը կազմեն հնչիւնախաղերու վրայ կառուցուած շուտասելուկները, մանկական յանգաւոր բառախաղ ասելուկները, խաղերգերը (յաճախ երկխօսութիւններ), փաղաքշանքի, սպառնալիքի, յիշոց-հայհոյանքի բանաձեւերը եւ դարձուածքները
Խեչափառ

Խեչափառ, ծովային անասուն մըն է: 


== Բացատրութիւն ==
Խեչափառը կ'ապրի ծովուն մէջ, մանաւանդ խոնավ միջավայրներու մէջ: 


== Աղբիւրներ ==
Կարապետ Եզեան

Կարապետ Եզեան (5 Սեպտեմբեր 1835(1835-09-05), Մոսկուա, Ռուսական Կայսրութիւն - 31 Մայիս 1905(1905-05-31), Սեն Փեթերսպուրկ, Ռուսական Կայսրութիւն), հայ մանկավարժ, ուսուցիչ, բանասէր, պատմաբան:


== Կենսագրական գիծեր ==
Ուսումը ստացած է Մոսկուայի Լազարեան Ճեմարանի՝ բարձր ուսումը Փեթերսպուրկի մէջ, ուր բացած է աշխատանոց մը համալսարան պատրաստուող աշակերտներուն համար:
Տարրաբանութեան բաժինը աւարտելէ ետք մասնագիտացած է արեւելագիտութեան՝ յատկապէս հայոց լեզուի վրայ:
Եզեան շատ հմուտ մանկավարժ ուսուցիչ եղած է եւ աստիճանաւոր՝ Ներքին Գործոց Նախարարութեան մէջ:
Մոսկուայի ուսանողներէն շատեր իր աջակցութիւնը վայելելով, կրցած են մտնել բարձրագոյն դպրոցներ: Եզեանի ամենամեծ գործը եղած է Կարնոյ Սանասարեան վարժարանի հիմնադրման բերած աջակցութիւնը:


== Աղբիւր ==
Հայ Դպրոց Անցեալէն Դէպի Այսօր, Ազգային Կեդրոնական Վարժարանի Հրատարակութիւն, 2017, Պոլիս։
Մնջախաղ

Մնջախաղ (յուն.՝ παντόμῑμος), բեմարուեստի տեսակ մըն է, որուն գերակշռող դերը կը կատարէ միմիքան (դիմախաղը) ու ճեսդըրը (մարմնի շարժումները):


== Պատմութիւն ==


=== Հին Յունաստան եւ Հռոմ ===
Առաջին անգամ մնջախաղը նկարագրած է Քսենոֆոնն իր խնճոյքի ժամանակ։ Հին Յունաստանի մէջ մնջախաղն սկզբնապէս ունեցած է ծիսախաղային բնոյթ, յետագային բայց, յատկապէս հելլէնիզմի դարաշրջանի ժամանակ, կատարելագործուած է իբրեւ ինքնուրոյն արուեստ (յայտնի են Բաֆիլոս Ալեքսանտրացու եւ Պիլատես Կիլիկեցու անունները, I դար): Հին Հռոմի մէջ մնջախաղի արուեստը կ'առտացոլայ դիցաբանական իրենց նիւթերն ու կերպարնէրը («Վեներաէ», «Մարս», «Հերքուլիս» եւ այլն):
Մնջախաղը տարածուած է նաեւ առաջաւորասիական երկիրներու մէջ. IV–VII դարերու ընթացքին Կապադովկիոյ մէջ, Բիւզանդիոնի, Ասորիքի եւ Հայաստանումի մէջ դարձած է բարձր մակարդակով թատրոնի տեսակ։ Հին Արեւելքի երկիրներու մէջ, յատկապէս Հնդկաստանի մէջ, Չինաստանի եւ Ճաբոնի, մնջախաղը դրսեւորուած է խիստ իւրայատուկ եւ խորհրդանշական ձեւերով։ Բոլոր ժողովուրդներու հին թատրոնները եւ առհասարակ թատերական բանահիւսութիւնը հարուստ են մնջախաղի տարրերով։ XVI–XVIII դարերու կէսերուն մնջախաղը վերածնուած է իտալական ծիծաղական թատրոնի ասպարեզին մէջ։ XIX դարու ընթացին այն, իբրեւ ինքնուրոյն թատերաձեւ, զարգացուցած են Ժոզեֆ Կրիմալտին (Մեծ Բրիտանիա), Ժան-Պադիսդ Տեբիւրոն (Ֆրանսա):


=== Նոր ժամանակաշրջան ===
Նոր ժամանակաշրջաններու ընթացքին մնջախաղը թատերական եւ կրկէսային ժանր է, որու արտայայտչամիջոցներէն կ'օգտուին նաեւ պալէն եւ ֆիլմերը (հիմնականում՝ համր): XX դարի սկիզբը մնջախաղի տարրերը թափանցծած են նաեւ տրամաթիք թատրոն (Մաքս Ռայնյարտ, Վսեւոլոդ Մեյերհոլդ, եւ ուրիշներ): 1930–70-ական թուականներու մնջախաղի վարպետներէն են Ժան-Լուի Պառոն, Մարսել Մարսոն (Ֆրանսա, 1966 թուականին հիւրախաղերով հանդէս եկած է Երեւանի մէջ), Լատիսլաւ Ֆիալկան (Չեխոսլովակիայ), Հենրիկ Տոմաշեւսկին (Լեհաստան), Մոտրիս Տենիսոնը (Լիտուայ) եւ ուրիշներ։
Ժամանակի ընթացքին մնջախաղի տարրերը կը թափանցեն պալէ, կրկէս, Ֆիլմարուեստ (Չառլի Չաբլին) եւ թատրոն։ Մնջախաղի հայ խոշորագոյն վարպետը կը համարուի Լէոնիտ Ենգիբարեանը:
Ժամանակակից եւրոպական շարժման թատրոնի վառ ներկայացուցիչներէն մէկն է ֆրանսացի ժամանակակից մնջախաղաց, պարող, բեմադրիչ եւ պարուսոյց Վահրամ Զարեանը՝ ծագումով հայ, ով իր ասպարեզի ընթացքին իր մեծ ներդնումը ունեցած է արդի թատերական արուեստի եւ ժամանակակից մնջախաղի զարգացման մէջ։ Վահրամ Զարեանը Մարսել Մարսոյի վերջին աշակերտն է, անոր արուեստի արժանի ժառանգորդն ու նորովի շարունակողը։

Հայաստանի Հանրապետութեան մայրաքաղաք Երեւանի մէջ կայ Երեւանի Մնջախաղի Պետական Թատրոն, այն մնջախաղի ժանրի պետական թատրոնն է։ Թատրոնը ստեղծուած է 1974 թ․ եւ պետական թատրոնի կարգավիճակ ստացած է 1983 թ․:


== Արտաքին Յղումներ ==
Մնջախաղ, ՀՀ հանրագիտարան.
Մարսել Մարսոյի Արուեստի ՀստակութեանՆ Առեղծուածը.
Հայ մնջախաղացի համարձակ քայլերն ընդունելի դարձան Եւրոպայի մէջ։
Ակօսիկ

Ակօսիկ Իսթանպուլ (Պոլիս) լոյս տեսնող «Ակօս» երկլեզու շաբաթաթերթի հայկական բաժինի մանկապատանեկան էջ եւ ապա ներդիր՝ «Ակօս Գիրք» երկլեզու յաւելուածին: 
Մանկապատանեկան այս էջը առաջին անգամ լոյս տեսած է «Ակօս»-ի թիւ 5 համարով (3 Մայիս 1996-ին): Թիւ 29 համարէն (18 Հոկտեմբեր 1996) սկսեալ, «Ակօսիկ» լոյս կը տեսնէ ամսական դրութեամբ: 1998 Օգոստոսէն սկսեալ կը հրատարակուի շաբաթական դրութեամբ, թերթին գրեթէ իւրաքանչիւր համարին մէջ։ Թիւ 326 (28 Յունիս 2002) համարէն սկսեալ կը վերածուի կէս էջ ծաւալի, որուն վերջին համարը լոյս կը տեսնէ 12 Սեպտեմբեր 2003-ին: Երկար դադարէ մը ետք, Յուլիս 2010-ին, «Ակօսիկ»-ը կը վերածուի ներդիր յաւելուածի, գունաւոր 4 էջ ծաւալով: Յաւելուածը լոյս կը տեսնէ 8 համար, վերջինը՝ Մարտ 2011-ին:
«Ակօսիկ» մանկապատանեկան էջը սկիզբէն խմբագրուած է Սարգիս Սերովբեանի կողմէ, զանազան թուականներու՝ աշխատակցութեամբ Ծովինար Լօքամակէօզեանի, Սիպիլ Ճամճըօղլուի, Սելին Էօզօնուրի, Թալին Չորթան-Կարիպկիւնի, իսկ ներդիրի պարագային՝ Մարալ Ուսթայի եւ Էմինէ Պորայի:
Այլազան ենթախորագիրներու տակ՝ այս էջը կը պարունակէ հայ ժողովրդական հեքիաթներ, գիտական բաժին, հանելուկներ, «Չարաճճին Առօրեայէն» խորագրին տակ երգիծական բաժին, ձեր գրածներէն, նամակներ, հետաքրքրական հարցում մը, եկէ՜ք խաղանք միասին, պատմուածքներ, ձեռային աշխատանքներ:


== Աղբիւր ==
«ՓԹԻԹ», Մանկապատանեկան Պարբերաթերթ, թիւ 9, էջ 29
Լոլա Սասունի

Լոլա Սասունի (Հռիփսիմէ Մեծատուրեան, 1893, Ակն - 1969, Պէյրութ), ազգային-հասարակական գործիչ։
Միսաք Մեծարենցի զարմուհին։ 


== Կենսագրութիւն ==
1908-ին ընտանեօք հաստատուած են Կ.Պոլիս։ Կանուխ տարիքէն մաս կազմած է ազգային-հասարակական գործունէութեան՝ ֆետայիներու կողքին զէնք կրելով ու մասնակցելով ինքնապաշտպանական կռիւներուն։
1917-ին ամուսնացած է Կարօ Սասունիին հետ, ապա ընտրելով Լոլա անունը անցած է Թիֆլիս։ Ան միշտ իր մասնակցութիւնը բերած է յետեղեռնեան հայութեան կազմակերպական աշխատանքին՝ գրեթէ բոլոր մարզերուն մէջ։
Եղած է Մուշ, Վան, Խնուս, հոն, ուր գործ եղած է, կազմակերպելով ու խնամելով Հայոց ցեղասպանութենէն ճողոպրած որբերն ու հիւանդները։
1918-ի Մայիսեան անկախութեան նախօրեակին միացած է Համազասպի խումբին եւ մասնակցած է Սարդարապատի հերոսամարտին։
Առաջին զաւակը ծնած է Երեւանի մէջ։ Խանձարուրի մէջ փաթթուած երեխան միշտ զինուորի մը վիզէն կախուած է, իսկ Լոլա կիներու խումբի մը հետ վիրաւորներ ու հիւանդներ խնամած եւ տարագիր ընտանիքներուն կարիքները հոգացած է։ Դժբախտաբար փոքրիկը մալարիայէ բռնուած՝ մահացած է։
Հայաստանի Հանրապետութեան հռչակումէն ետք Լոլա նուիրուած է Հայաստանի Հանրապետութեան Կարմիր խաչի կազմակերպումին, եւ երբ 1920-ին ամուսինը Շիրակի նահանգապետ նշանակուած է, ան գործակցած է հայկական որբանոցներու ընդհանուր վարիչին հետ։
1920-ին բանտարկուած է, բախտով ազատած եւ մօտ տաս հազար գործիչներու հետ անցած է Զանգեզուր, անկէ ալ՝ Պարսկաստան։ Ապա պարբերաբար մնացած է՝ Պոլիս, Սոֆիա, Վիեննա, Ժընեւ ու Փարիզ․ Գահիրէի, Հալէպի եւ վերջապէս Պէյրութի մէջ միշտ Հայ Օգնութեան Միութեան աշխատանքները կազմակերպող գործիչ եղած է։
Պէյրութի մէջ ան գործակցած է Լիբանանահայ օգնութեան խաչի հիմնադիրներէն Ջաւօ Շանթին, որուն հետ շարունակած է կազմակերպչական աշխատանքները Լիբանանի մէջ։ Լոլա Սասունի ամբողջ երեք տասնամեակ ԼՕԽ-ի ընկերուհիներու գործակցութեամբ դարմանատուներու ցանց մը ստեղծած է, չքաւորներուն ու որբերուն սնունդին եւ առողջութեան հսկած եւ անոնց կրթական կարիքները հոգացած է․ հայ կնոջ մտաւոր ու ընկերային մակարդակի բարձրացման նպաստած ու օժանդակած է ազգային հաստատութիւններուն։ Ան իր գործակիցներուն հետ նախաձեռնած է «պնակ մը կերակուր»ի երախտաշատ գործին։
Տարիներու ընթացքին անոր առողջութիւնը քայքայուած է։ Կեանքի վերջին տարիներուն իր երազը հայրենիք այցելելը եղած է։ Հակառակ իր ամուսնոյն կամքին` գացած եւ տեսած է Սարդարապատի յաղթանակի կոթողը եւ վերադարձէն տասը օր ետք մահացած է՝ 2 Հոկտեմբերին։
1969-ին իր մահկանացուն կը կնքէ իր տան մէջ: Անոր աճիւնը ամփոփուած է Հ.Յ.Դաշնակցութեան Պանթէոնին մէջ:


== Շքանշան ==
Լոլա Սասունի արժանացած է պետական բարձր գնահատանքի։ Լիբանանի պետութիւնը բարձրօրէն գնահատելով ԼՕԽ-ի դերը եւ Լոլա Սասունիի անձնուէր ծառայութիւնը, 1966-ին «Մայրիներու ազգային կարգ»ի շքանշանով կը պատուէ վաստակաշատ խաչուհին։
Մասնաճիւղը հիմնուած է 1971-ին, Լիբանանի Ֆանարի շրջանին մէջ:


== Աղբիւրներ ==
Սասունի
Յակոբ Քհնյ. Մելքոնեան

Յակոբ Քհնյ. Մելքոնեան, աւազանի անունով Մկրտիչ, ծնած է Գամիշլի, 1942-ին։
Նախնական կրթութիւնը ստացած է Գամիշլիի Ազգ. Եփրատ վարժարանէն, զոր աւարտած է 1954-ին։ Հակառակ ուսումնատենչ ըլլալուն, նիւթական դժուարութեանց պատճառով չէ կրցած ուսումը շարունակել։
Ապրուստի հրամայականը զինք նետած է գործնական կեանքի մէջ արհեստ սորվելու եւ ընտանիքին կարիքները հոգալու։
Հանապազօրեայ աշխատանքներուն զուգահեռ, ան ինքզինք մօտ պահած է կրօնական սկզբունքներու եւ միշտ եկեղեցի յաճախած ու ներկայ գտնուած է ո՛չ միայն պատարագին, այլեւ՝ ժամերգութիւններուն։
Ժամանակ մը ետք, երբ բախտը կը ժպտի, ան պետական պաշտօնեայ կը նշանակուի Ռըմելանի քարիւղի ընկերութեան մէջ։ Այնուհետեւ, իր նիւթական վիճակը կը բարելաւուի եւ կը պատրաստուի ամուսնութեան։
Ան կ'ընտրէ իր կեանքի ընկերը՝ օրդ. Արփինէ Գէորգեանը, որուն հետ կը պսակուի Գամիշլիի Ս. Յակոբ եկեղեցւոյ մէջ 1971-ին, ձեռամբ՝ Տ. Երուանդ քահանայ Երէցեանի եւ կ'ունենայ երեք զաւակներ՝ Մայտա, Արամ եւ Սարգիս։
Ժամանակի սահանքին հետ, իր մէջ կը սկսին աւելի զօրանալ կրօնական զգացումները եւ կը զգայ եկեղեցւոյ նուիրուելու փափաքը։
Երբ Գամիշլիի հոգեւոր հովիւ՝ Տ. Մինատ քահանայ Տէր Մինասեան վերջնականապէս Հայաստան կը տեղափոխուի, գաղութը կը մնայ առանց քահանայի։ Այդ ընթացքին Մկրտիչը քահանայութեան պաշտօնին յարմարագոյնը կը նկատուի։
Ճէզիրէի հայոց առաջնորդական փոխանորդ՝ Տ. Կոմիտաս եպս. Օհանեանի ու տեղւոյն թաղականութեան որոշումով, կ'ընտրուի Գամիշլիի հայ գաղութին համար քահանայութեան թեկնածու։
Իր քահանայական ձեռնադրութիւնն ու օժումը տեղի կ'ունենան Տ. Կոմիտաս Եպս. Օհանեանի ձեռամբ խարտաւիլակութեամբ՝ Հալէպի Ս. Գէորգ եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւ՝ Տ. Գարեգին Ա. քահանայ Քիրաղեանի,
20 Նոյեմբեր 1994-ին, Գամիշլիի Ս. Յակոբ եկեղեցւոյ մէջ, վերակոչուելով Տ. Յակոբ։
Քահանայական պատրաստութեան քառասնօրեայ շրջանը լրանալէ ետք, նորընծայ քահանան հոգեւոր հովիւ կը նշանակուի համանու եկեղեցւոյ։
Իր հովուական առաջին պարտականութիւնը կ'ըլլայ հովուական յաջորդական այցելութիւններով ճանչնալ իր հօտը եւ հովիւ-հօտ կապեր հաստատել, որպէսզի օգտակար դառնայ անոնց ընտանեկան ու ընկերային հարցերուն։
Հաւատացեալ գաղութը պատճառ կ'ըլլայ, որ հովիւին մէջ աւելի զօրանան կրօնական զգացումներն ու հոգեւոր ապրումները։ Առաւօտեան ժամերգութիւնը կատարելէ ետք, ամէն օր կ'այցելէ Գամիշլիի փոխանորդարան, հովուական պարտականութիւն մը կատարելու, երբ ժողովուրդը կարիքը ունենայ իր հոովիւին։
Առ ի գնահատանք իր տարիներու ծառայութեան, ան կը ստանայ Արամ Ա. Վեհափառէն Լանջախաչ կրելու իրաւունք, 2001-ին։
Հաւատքով զօտեպնդուած եւ ազգային ոգով տոգորուած կը շարունակէ իր հովուական առաքելութիւնը Գամիշլիի իր հայրենակիցներուն ու Ս. Յակոբ եկեղեցւոյ մէջ, տասնհինգ տարիներու կրօնական ծառայութեան քաղցր լուծին տակ։
Ի սրտէ կ'աղօթենք առ Աստուած, որ իրեն պարգեւէ առողջութիւն ու երկար կեանք։
2010-ին, առողջութիւնը կը կորսնցնէ եւ ստիպուած կ'ըլլայ հանգստեան կոչուելու իր փափաքով եւ Առաջնորդ Սրբազան Հօր տնօրինումով։ Այսուհանդերձ կը շարունակէ ժամերգութեան մասնակցիլ եւ հոգեպէս նորոգուիլ։։
Արտաւազդ Պէզիրճեան

Արտաւազդ Պէզիրճեան Ծնած է Իսթանպուլ։ Նախնական ուսումը սաանալէ ետք Էսայեան վարժաrանին մէջ, աւարտած է Կեդրոնական վարժարանը։


== Կենսագրութիւն ==
Զանազան հաստատութիւներու մէջ պաշտօնավարած է իբրեւեւ հաշուապահ։ Նոյն ասպարէզը կը շարունակէ ներկայիս։ Գրական աոառին փորձերը՝ չափածոներ, լոյս տեսած են զանազան պարբերաթերթերու, մանաւանդ Մարմարա օրաթերթի գրական էջերուն մէջ։ Գրած է նաեւ պատմուածքներ։ Ասոնցմէ զատ, ունի նաեւ երկու թատերգութիւններ. առաջինը՝ Մեր թաղին Պատմութիւնը գրուած 1971-ին, ներկայացուած է Իսթանպուլի մէջ. երկրորդը՝ Ղուկասին Կինը 1973-ին արժանացած է գրական մրցանակի։ Այժմ դադրած է գրելէ եւ հերու կը մնայ գրականութենէ։


== Հրատարակուած գործ ==
Ղուկասին Կինը (թատերգութիւն) - Իսթանպուլ, 1973։


== Ստացած Մրցանակ ==
ՀԲԸՄ-ի Ալեք Մանուկեան Մշակութային Հիմնադրամի մրցանակՍփիւռքահայ արդի գրականութիւն (խմբ. խմբագրող և համադրող՝ Սեդա Ծաղիկեան-Տէմիրճեան), Միշիկըն էջ էջ 220։։
Օֆէլիա Ներկարարեան

Օֆէլիա Ներկարարեան-Գասապեան, (10 Ապրիլ 1882, Ատաբազար - 12 Դեկտեմբեր 1952, Լոս Անճելըս) հայ կին բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Օֆէլիա Ներկարարեան  ծնած է 1882 թուականին՝ Ատաբազարի մէջ։ Ամերիկեան Պորտ Ընկերութեան Աղջկանց վարժարանէն շրջանաւարտ ըլլալէն յետոյ 1898ին Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու Ֆիլետելֆիա քաղաքին Greater Women's Medical Collegeին մէջ բժշկական ուսում կ՛առնէ։ 1903ին բժշկականէն շրջանաւարտ կ՛ ըլլայ ու կը վերադառնայ ծննդավայրին։ Կ՛ ամուսնանայ բժիշկ Տիգրան Պետրոս Գասապեանի հետ։ Միասին բժշկութիւն կ՛ ընեն Զմիւռնիոյ եւ Պոլսոյ մէջ։ 
Տիգրան Պ․ Գասապեան1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմը սկսելէ ետք, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ, ուղարկուած՝ Կալիցիոյ ռազմաճակատ եւ ծառայած՝ 11-րդ զօրագունդի 2-րդ գումարտակի զինուորական բժիշկ։ 3 Սեպտեմբեր 1915 թուականին  կամ 27 Դեկտեմբերին, Կալիցիոյ ռազմաճակատի վրայ զոհուած է, կամ Տիգրանակերտի մէջ մահացած է ժանտախտէ՝ մօտ 32 տարեկան հասակին։ Իսկ Օֆէլիան, իր երկու դուստրը՝ Սիրարբի եւ Վերժինով բնակութիւն հաստատած է Նիւ-Եորքի մէջ, ապա փոխադրուած են Լոս Անճելըս։ Ունի բեմադրուած թատրերգութիւններ։ Օֆէլիա Ներկարարեան-Գասապեան երկարաշունչ հիւանդութենէն յետոյ մահացած է 1952ին։
Ցայտաղբիւր (պուլպուլակ)

Պուլպուլակ (արաբերէն՝ ماء سبيل), յուշարձան-աղբիւր։ Ան ուղղահայաց քարէ շինուած ջուր բխող ակ մըն է։ Շատ տարածուած է Երեւանի մէջ։ Արեւելահայերէն կը կոչուի «պուլպուլակ» կամ «ցայտաղբիւր»։
Երեւանեան բակերը, իրենց պուլպուլակով, կ՛առանձնան՝ Փարիզի, Մոսկուայի, Պեռլինի, Ուաշինկթընի բակերէն։ Բակէն ներս՝ ցայտաղբիւրի մը յայտնումը, կապուած է որեւէ նշանակալի իրադարձութեան մը հետ։ Սովորաբար այն կը կառուցեն, երբ մարդ մահանայ կամ ծնի՝ նորը։ Այն, կարելի է ըսել, թէ կը խորհրդանշէ՝ կեանքն ու մահը, նորն ու հինը, սկիզբն ու աւարտը։ Տարբեր աւանդազրոյցներ կան կապուած ցայտաղբիւրի հետ։ Ցայտաղբիւրէն ջուր խմելու ընթացքին՝ մենք ակամայ, կը խոնարհինք եւ յարգանքի նշան ցոյց կու տանք՝ այն մարդու նկատմամբ, որուն պատւոյն կառուցուած է։


== Բառակազմութիւն ==
«Պուլպուլակ» բառը կազմուած է «պուլ-պուլ»-էն, որ ջուրի ձայնի իմաստը կ՛արտայայտէ, եւ «ակ»-էն, որ «աղբիւր» կը նշանակէ։
Ռիչըրտ Ֆէյնմըն

Ռիչըրտ Ֆիլիփս Ֆէյնմըն (անգլերէն՝ Richard Phillips Feynman, 11 Մայիս, 1918, Քուինս, Նիւ Եորք, ԱՄՆ - 15 Փետրուար, 1988, Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա, ԱՄՆ), Ամերիկացի ֆիզիքոս, արդի քուանտային ելեկտրատինամիզմի հիմնադիրներէն, ԱՄՆ-ի ազգային գիտութիւններու ակադեմիոյ անդամ 1954-էն մինչեւ 1969-ը երբ ինք հրաժարեցաւ իր անդամակցութենէն։


== Կենսագրութիւն ==
Աւարտած է Մասաչուսէթսի թեքնոլոգիական ինստիտուտը (1939)։ Փիլիսոփայութեան տոքթորի աստիճանը ստացած է Փրինսթընի համալսարանին մէջ (1942), ապա աշխատած է Լոս Ալամոսի լապորաթորիի մէջ եւ Քոռնէլի համալսարանին մէջ։ 1950 թուականէն Քալիֆորնիոյ թեքնոլոգիական ինստիտուտի փրոֆեսոր։ Աշխատանքները կը վերաբերին քուանտային ելեկտրատինամիկային, քուանտային մեխանիկային եւ վիճակագրական ֆիզիկային։ Մշակած է թուաբանական այն տեսակի գործիք (Ֆէյնմընի տիակրամներ), որ կարեւոր նշանակութիւն ունեցած է դաշտի քուանտային տեսութեան զարգացումին համար։ Մարի Կէլ-Մանի հետ միասին 1958 թ. ստեղծած է թոյլ փոխազդեցութիւններու քանակական տեսութիւնը։ Վիճակագրական ֆիզիկայի մէջ զարգացուցած է փոլեարոնի տեսութիւնը միջանկեալ կապի դէպքին համար, բացատրած է մրրիկներուն յառաջսցումը գերհոսուն հելիումի մէջ (Ֆէյնմընի մրրիկներ)։ 1969 թ. Առաջարկած է նուկլոններու փարթոնային մոտէլը։ Քուանտային մեխանիկայի մէջ մշակած է ըստ հետագիծերու ինտեգրումի մեթոդը։ «Ֆիզիկայի ֆէյնմընեան դասախօսութիւններ» յայտնի դասընթացի հեղինակն է (Ռ․ Լէյթընի եւ Մ․ Սէնտսի հետ համատեղ)։ 1965 թ. Նոպէլեան մրցանակ ստացած է Եու. Շուինկէրի եւ Ս․ Թոմոնակայի հետ)։ Մահացած է քաղցկեղէն։


== Արտաքին յղումներ ==
Ֆիզիկայի ֆեյնմանյան դասախոսություններ (անգլերէն)
Լենա Շամամեան

Լենա Շամամեան (ծնած՝ 1980, Դամասկոս), սուրիահայ երգչուհի:
Շամամեան ծնած է Դամասկոս, 1980-ին: Անոր հայրը՝ Արթինը, հալէպահայ է, իսկ մայրը՝ Ղատան, ծագումով Թուրքիոյ Մարտին քաղաքէն: Հայրական մեծ հայրը՝ Սարգիս Շամամեան, Կիլիկիոյ Մարաշ (ներկայ Թուրքիոյ Քահրամանմարաշ) քաղաքէն էր։ Ան եղած է վարպետ գեղագրող, ուստի, այդ պատճառաւ Օսմանեան կառավարութիւնը խնայած է անոր եւ անոր ընտանիքին կեանքը: Այդպիսով, թրքական բանակը հնարաւորութիւն ստացած է օգտուելու Շամամեանի ծառայութիւններէն՝ ռազմական հաղորդագրութիւններ գրելու համար:
Շամամեան յաճախած է ծննդավայրի նախակրթարանը, միջնակարգն ու երկրորդականը. 2002-ին աւարտած է Դամասկոսի Պետական համալսարանի տնտեսագիտութեան բաժանմունքը, միաժամանակ ստացած է նաեւ երաժշտական կրթութիւն: Երաժշտական կրթութիւնը աւարտած է 2007-ին:
Բացի համալսարական կրթութենէն դասական երաժշտութեան բնագաւառէն, ան Իտալիոյ մէջ մասնակցած է շարք մը գործնական վարժանիստերու (workshops), ինչպէս նաեւ Նիտերլանտներու մէջ եւ այլուր:
Ան յայտնի է աւանդական արեւելեան մեղեդիներու ու արեւմտեան դասական երաժշտութեան իր համադրութիւններով:
Երգչուհիին առաջին ձայնասկաւառակը՝ «Հալ Ասմար Էլլոն»ը թողարկուած է 2006-ին, որուն յաջորդած է երգչուհիին երկրորդ ալպոմը՝ «Շամա»չը, որուն շնորհահանդէսը տեղի ունեցաւ Դամասկոսի մէջ:
Շամամեան համագործակցած է շարք մը անուանի երաժիշտներու հետ, իսկ Արաքս Չէքիճեանի հետ հայկական աւանդական երաժշտութեան մշակումներ ըրած է:
Ան աշխատած է նաեւ սուրիական շարք մը հեռատեսիլի դրուագներու, արաբական եւ հայկական ժապաւէններու երաժշտական ձեւաւորման վրայ:
5 Դեկտեմբեր 2015-ին, Լենա Շամամեան իր արտակարգ ելոյթով հադէս եկած է Ժընեւի «Վիքթորիա Հոլ»ի բեմին վրայ, ուր բարձրացուցած է անմահն Կոմիտասն ու Կանաչեանը եւ արաբական երգարուեստը:


== Արտաքին յղումներ ==
Շամամեան Համերգ Պիտի Ունենայ Սթանպուլի Մէջ
Յօշոտուած Հայաստան

"Այս էջը նուիրուած է գիրքի մանրամասնութիւններուն։ Նոյնանուն շառժապատկերին մասին որ աւելի ծանօթ է Հոգիներու Աճուրդ անունով, տեսնել Հոգիներու Աճուրդ
Յօշոտուած Հայաստան, այս վերնագրով 1918 թուականին Նիւ Եորքի մէջ անգլերէն լեզուով լոյս տեսաւ Հայկական ցեղասպանութեան ականատեսի առաջին վաւերագրական յուշագրութիւններէն մէկը: Անոր մէջ հեղինակը ցեղասպանութիւնը վերապրած չմշկածագցի Արշալոյս (Օրորա) Մարտիկանեան կը պատմէ բռնագաղթի ճանապարհին իր կրած սարսափները։ Կորսնցելով ծնողները, քոյրերը եւ երեք եղբայրները, որոնք գազանաբար սպանուեցան իր աչքերուն առջեւ, 14-ամեայ Արշալոյսը տարագրութեան ընթացքին խոշտանգուած էր եւ պատուազրկուած թուրք եւ քիւրտ պաշտօնեաներու եւ ցեղապետներու հարեմներուն մէջ. անոր պատմութիւնը արեան խրախճանքներու եւ մարդկային պատկերացումէն դուրս դաժանութիւններու մասին վկայութիւն մըն էր։


== Շարժանկարը ==

Հոգիներու Աճուրդ (անգլերէն՝ Ravished Armenia), Հայոց Ցեղասպանութեան մասին նկարահանուած առաջին ֆիլմը։ Պատրաստողն է Օսքար Ափֆելը։ Առաջին անգամ ցուցադրուած է 16 Փետրուար 1919-ին, Նիւ Եորքի «Փլազա» հիւրանոցին մէջ։
Ֆիլմը նկարահանուած է Հայոց ցեղասպանութեան ականատես չմշկածագցի Արշալոյս Մարտիկանեանի «Յօշոտուած Հայաստան» փաստագրական յուշագրութեան հիման վրայ։ Քալիֆորնիոյ մէջ շարժապատկերի արտադրիչ «Մեթրօ կոլտուին մէյըր» ընկերութեան կողմէ եւ Օսքար Ափֆելի բեմադրութեամբ կը նկարահանուի «Հոգիներու աճուրդ» անձայն շարժապատկերը՝ մասնակցութեամբ շուրջ 10 հազար անձերու եւ հեղինակութեամբ ու դերակատարութեամբ Օրորա-Արշալոյս Մարտիկեանի:


== Աղբիւրներ ==
Armenian Weekly
Աւրորա Մարտիկանեանի «Յօշոտուած Հայաստան»ը՝ Հայերէնով
Փարիզի Մէջ Ցեղասպանութեան Ականատես Օրորա Մարտիկանեանի «Apocalypse Armenie» Ֆրանսերէնի Թարգմանուած Գիրքին Ներկայացումը


== Արտաքին յղումներ ==