armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Մհեր Մկրտումեան


== Կրթութիւն ==
Կրթութիւն՝  1990-1996թթ. ԵՊՀ Արեւելագիտութեան կաճառ, արաբագիտութեան բաժին
2002թ. Եգիպտոսի ԱԳՆ-ին կից Դիւանագիտական ակադեմիա
2013թ. ՃորՃ Մարշալի անուան կեդրոն, Կարմիշ-Փարթենքիրխեն, Գերմանիա
2014թ. NESA ռազմավարական հետազօտութիւնների կեդրոն, Ուաշինկթըն, ԱՄՆ


== Աշխատանքային գործունէութիւն ==
1995-1997թթ․ ԱԳՆ Մերձաւոր եւ Միջին Արեւելքի երկիրներու վարչութեան կցորդ
1997-1998թթ․ Հալէպի ՀՀ Գլխաւոր Հիւպատոսութեան երրորդ քարտուղար
1998-2000թթ․ Սուրիոյ Արաբական Հանրապետութեան ՀՀ դեսպանութեան երրորդ քարտուղար
2000-2002թթ․ ԱԳՆ Մերձաւոր եւ Միջին Արեւելքի երկիրներու վարչութեան երրորդ, ապա' երկրորդ քարտուղար
2003-2006թթ․ Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետութեան ՀՀ դեսպանութեան երկրորդ քարտուղար
2006-2008թթ․ ԱԳՆ Մերձաւոր եւ Միջին Արեւելքի երկիրներու վարչութեան առաջին քարտուղար
2008թ․ Պուլկարիոյ Հանրապետութեան ՀՀ դեսպանութեան առաջին քարտուղար/հիւպատոսական բաժնի ղեկավար
2008-2012թթ․ Արաբական Միացեալ էմիրութեանց Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպանութեան առաջին քարտուղար, ապա' խորհրդական
2012-2018թթ․ ԱԳՆ ԱԳՆ Մերձաւոր եւ Միջին Արեւելքի երկիրներու վարչութեան Արաբական թերակղզու բաժնի վարիչ
2018թ-ից Արաբական Միացեալ էմիրութեանց  Հայաստանի Հանրապետութեան արտակարգ եւ լիազօր դեսպան (նստավայրը' Ապու Տապի)
2019թ. նոյեմբեր 29-էն Պահրէյնի Թագաւորութեան Հայաստանի Հանրապետութեան արտակարգ եւ լիազօր դեսպան (նստավայրը' Ապու Տապի)


== Դիւանագիտական աստիճան ==
Արտակարգ դեսպանորդ եւ լիազօր նախարար


== Օտար Լեզուներ ==
Արաբերէն, անգլերէն, ռուսերէն


== ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՀՐԱՄԱՆԱԳԻՐԸ ՄՀԵՐ ՄԿՐՏՈՒՄԵԱՆԻՆ ԱՐԱԲԱԿԱՆ ՄԻԱՑԵԱԼ ԷՄԻՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒ ՄԷՋ  ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ԱՐՏԱԿԱՐԳ ԵՎ ԼԻԱԶՕՐ ԴԵՍՊԱՆ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ ==
Հիմք ընդունելով վարչապետի առաջարկութիւնը` համաձայն Սահմանադրութեան 132-րդ հոդվածի 1-ին մասի 2-րդ կետի.
Մհեր ՄԿՐՏՈՒՄՅԱՆԻՆ նշանակել Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու մէջ Հայաստանի ՀանրապետութԵան արտակարգ եւ լիազօր դեսպան (նստավայրը՝ Ապու Տապի):
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ
ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ
Ա.ՍԱՐԳՍՅԱՆ
2018թ. Հոկտեմբերի 25
Երեւան 
ՆՀ-464-Ա


== ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՀՐԱՄԱՆԱԳԻՐԸ ՄՀԵՐ ՄԿՐՏՈՒՄԵԱՆԻՆ ՊԱՀՐԷՅՆԻ ԹԱԳԱՒՈՐՈՒԹԵԱՆ ՄԷՋ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ԱՐՏԱԿԱՐԳ ԵՒ ԼԻԱԶՕՐ ԴԵՍՊԱՆ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ ==
Հիմք ընդունելով վարչապետի առաջարկությունը` համաձայն ՍահմանադրութԵան 132-րդ յօդուածի 1-ին մասի 2-րդ կէտի. Արաբական Միացեալ Էմիրութեանց Հայաստանի Հանրապետութեան արտակարգ եւ լիազօր դեսպան Մհեր ՄԿՐՏՈՒՄԵԱՆԻՆ, համատեղութԵան կարգով, նշանակել  ՊԱՀՐԷՅՆԻ Թագավորութեան մէջ Հայաստանի Հանրապետութեան արտակարգ եւ լիազոր դեսպան (նստավայրը՝ ԱՊպու Տապի):Դեկտեմբեր 03,2019


== Աղբիւրներ ==
ԴԻՒԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻՉՆԵՐ
CV Մհեր Մկրտումեան www.mfa.am
25/10/2018 Մհեր Մկրտումեանը՝ ԱՄԷ-ում ՀՀ դեսպան
Մկրտումեանի հանդիպումը էմիրաթական Etihad Airways օդանաւային ընկերութեան
ՀՀ նախագահի հրամանագիրը Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու մէջ Արաբական Միացեալ Էմիրութեանց Հայաստանի Հանրապետութեան արտակարգ եւ լիազօր դեսպան նշանակելու վերաբերեալ
Կարապետ Մատիկեան

Մատիկեան Կարապետ (անհայտ, Անգարա, Անգարայի Վիլայէթ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 1916), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Անգարայի նահանգի կեդրոն՝ Անգարա քաղաքին մէջ։ Աւարտած է Կոստանդնուպոլսոյ Օսմանեան դեղագործական վարժարանը։ Անգարայի մէջ ունեցած է սեփական դեղատուն եւ որպէս դեղագործ աշխատած է։ Մահացած կամ սպանուած է 1916 թուականին, Անգարա։


== Գրականութիւն ==
Յարման Արսէն, Հայերը Օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թուրքերէն), Սթամպուլ, 2001։


== Աղբիւր ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
1 Մայիս

1 Մայիս, տարուան 121-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 122-րդ) օրն է։


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
1843, Յովհաննէս Ամերիկեան, կեղծանունը՝ Միհրդատ։ Ռուսահայ դերասան (մահ.՝ 1879)։


== Մահեր ==
1978, Արամ Խաչատրեան, հայ երգահան, դիրիժոր, մանկավարժ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1954), ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1963), ռուսական կոմպոզիտորական դպրոցի եւ հայ դասական երաժշտութեան ներկայացուցիչ, որ ճանչցուած է որպէս՝ համաշխարհային դասական (ծն.՝ 1903)։


== Տօներ ==
Կիսապարզ թիւ

Կիսապարզ թիւ՝ այն թիւն է, որ կրնայ ներկայացուիլ երկու Պարզ թիւերու արտադրեալի տեսքով: 


== Օրինակներ ==
Կիսապարզ թիւերըOEIS-ին մէջ ներկայացուած են  A001358  յաջորդականութեամբ՝

4, 6, 9, 10, 14, 15, 21, 22, 25, 26, 33, 34, 35, 38, 39, 46, 49, 51, 55, 57, 58, 62, 65, 69, 74, 77, 82, 85, 86, 87, 91, 93, 94, 95 ...


== Յատկութիւններ ==
Ցանկացած պարզ թիւի քառակուսին կիսապարզ թիւ է, այսպէս Յունուար 2016-ի դրութեամբ յայտնի ամենամեծ կիսապարզ թիւն է (274207281 − 1)2-ը: Անիկա հաւասար է ամենամեծ յայտնի պարզ թիւի քառակուսիին, որը Մերսէնի թիւ է՝ M74207281 = 274207281 − 1: Չէ ապացուցուած, սակայն հաւանական է, որ գտնիլ աւելի մեծ կիասպարզ թիւ հնարաւոր է առանց երկու արտադրիչներն իմանալու:


== Կիրառութիւն ==
1974 թուականին դէպի աստղաբոյլ ուղարկուած Արեսիպոյի ուղերձը պարունակած է 1679 նիշ: 1679-ը ընրուած է, քանի որ անիկա 23×73 տեսքով կիսապարզ թիւ մըն է ուղարկուած պատկերը կրնայ ներկայացուիլ միայն 23 տողերով եւ 73 սիւնեակներով, կամ 73 տողերով եւ 23 սիւնեակներով:
1783 թուական

1783 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 83րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1783 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1783 մահեր
Հենրի Հաուըրտ Հոլմզ

Հրմըն Ուեպսթըր Մատճեթ (անգլերէն՝ Henry Webster Mudgett, 16 Մայիս 1861 - 7 Մայիս 1896), ճանչցուած իբրեւ Դկտ. Հենրի Հաուըրտ Հոլմզ (անգլերէն՝ Henry Howard Holmes) եւ մասնաւորապէս Հ. Հ. Հոլմզ (անգլերէն՝ H. H. Holmes), առաջին Ամերիկացի բազմա-մարդասպաններէն եղած է: Շիքակոյի մէջ, 1893-ի Համաշխարհային Քոլոմպյեական Ցուցահանդէսին, Հոլմզը բացաւ պանդոկ մը որ ինքը ձեւաւորած էր հատկապէս մարդասպանութեան նպատակներով, որ նաեւ վայրն էր իր բազմաթիւ մարդասպանական գործողութիւններուն: Հակառակ որ ան խոստովանած է սպաննելու 27 անձ, որոնցմէ 9ը արդէն հստակ էին, իսկական իր սպաննած մարդոց թիւը կրնայ հասնիլ մինչեւ 200: Բազմա-մարդասպան ըլլալէ զատ, ան նաեւ էր անձ մը որ տարբեր խարդախ ձեւերով կ'ամուսնանար ուրիշներու հետ իր արդէն ամուսնացած վիճակին մէջ:


== Վաղ Կեանք ==
Հոլմզը ծնած է իբրեւ Հրմըն Ուեպսթըր Մատճեդ Կիլմանթըն, Նիւ Համշայրի մէջ 16 Մայիս, 1861-ին, Լեվի Նորթըն Մատճեդի եւ Թեօտէյթ Փէյճ Փրայսի, երկուքը ըլլալով առաջին Անգլիացիները որոնք հաստատուած էին շրջանին մէջ։ Հրմընը իր ծնողքին երրորդ զաւակն էր. ունէր մեծ քոյր մը՝ Էլլըն եւ մեծ եղբայր մը՝ Արթուր, նաեւ փոքր եղբայր մը՝ Հենրի: Հոլմզի հայրը ագարակապան մըն էր։ Իր ծնոքը ծայրահեղ մեթոտաբաններ էին: 2007-ին թողարկուած; Most Evilի Հոլմզի կենսագրութեան մէջ նշուած էր, թէ իր հայրը խիստ ու վտանգաւոր ալքոհոլական մըն էր: Հոլմզի նիշերը շատ փայլուն էին դպրոցին մէջ, ինչ որ պատճառ դարձաւ իր դասընկերներուն նախանձին, որոնք ալ զինք տարբեր տեսակի նեղութիւններու մատնեցին: Փորձով մը Հոլզմը վախցնելու, դասընկերները ստիպեցին զինք որ դպրոցի հիւանդապահին քով մտնէ, եւ հոն կախուած կմախքին ձեռքերը դրին Հոլմզի երեսին: Հոլմզը սարսափելու տեղ հաճոյք կը ստանայ իր եւ մահի հետ այդ կապով, ու այդ օրուընէ ետք, ան տարբեր ձեւերով սէր կ'արտայատէր մահուան հետ կապ ունեցող նիւթերու հանդէպ եւ նաեւ իր ազատ ժամանակը կ'անցնէր անասուններու մարմինը պատրլով բանալ եւ դիտելով:


== Գրականութիւն ==
«The Devil in the White City: Murder, Magic, and Madness at the Fair That Changed America» գրած է Էրիք Լարսըն:
Ալէն Եղիկեան

Ալէն Եղիկեան (10 Մարտ 1985, Գալիֆորնիա - 10 Մայիս 2013, Վրաստան)։
Կաղապար:Bio-stub
Իմրէ Շթէյնտլ

Իմրէ Շթէյնտլ (29 Հոկտեմբեր 1839(1839-10-29), Պեշտ, Պեշտ, Հունգարիա - 31 Օգոստոս 1902(1902-08-31), Պուտափեշտ, Աւստրո-Հունգարիա) եղած է հունկար ճարտարապետ:


== Կենսագրութիւն ==
Ան աստիճան ստացած է Վիէննայի գեղեցիկ արուեստներու աքատեմիայէն ներս եւ Պուտափեշտի թեքնիքական համալսարանէն ներս, որտեղ դասախօսած է 1869-էն ետք: 1891-ին ան Պրիթանական ճարտարապետներու թագաւորական հաստատութեան պատուաւոր եւ թղթակցող անդամ ընտրուած է եւ ընդունուած է Հունկարիոյ գիտութիւններու աքատեմիա 1898-ին:
Անոր ճարտարապետական նախասիրութիւնները սկզբնապէս եղած են հիսթորիկիզմը, ապա Վերածծնունդը եւ Կոթական ոճը:
Ան առաւելապէս յայտնի դարձած է Պուտափեշտի փարլամէնթի շէնքի կառուցումով, որ նոր-կոթական ոճով ձեւուած է: Շթէյնտլը կորցրած է տեսողութիւնը նախքան շինարարութեան աւարտը եւ վախճանած է 1902-ին Պուտափեշտ:
Իմրէ Շթէյնտլ թաղուած է Պուտափեշտի Քերէփեշի գերեզմանատանը:
Շուէտի Բնական Պատմութեան Թանգարան

Շուէտի Բնական Պատմութեան Թանգարան (շուէտ.՝ Naturhistoriska riksmuseet), Սթոքհոլմի մէջ տեղակայուած Շուէտի բնական պատմութեան երկու հիմնական թանգարաններէն մէկը: 


== Պատմութիւն ==
Թանգարանը հիմնադրուած է 1819-ին Շուէտի գիտութիւններու թագաւորական ակադեմիայի կողմէ, սակայն հաւաքածոն ձեռք բերուած է նուիրատուութիւններու միջոցով` ակադեմիայի հիմնադրումէն ի վեր: Հաւաքածոն առաջին անգամ հանրութեան հասանելի դարձած է 1786-ին: Թանգարանը ակադեմիայէն տարանջատուած է 1965-ին:

Վաղ պատմութեան ընթացքին ակադեմիայի հաւաքածոներու պահապաններէն եղած է Քարլ Լիննյի ուսանող եւ նաւապետ Ճէյմս Կուկի նաւարկութեան մասնակից Անտերս Սպարմանը: Թանգարանի պատմութեան հետ կապուած կարեւոր անուններէն է կենդանաբան, հնէաբան եւ հնագէտ Սուէն Նիլսոնը, որ այգիի հաւաքածոներու աշխատելու ընթացքին (1828-1831) կարգի բերաւ թանգարանի անկանոն կենդանաբանական հաւաքածոն` նախքան Լունտի համալսարանին մէջ որպէս փրոֆեսոր թոշակի անցնիլը:
Սթոքհոլմի Ֆրեսկատի հատուածին մէջ գտնուող թանգարանի ներկայիս շէնքերը նախագծած է ճարտարապետ Աքսէլ Անտերպերկը: Շէնքի կառուցումը աւարտած է 1916-ին: Կառոյցը կ՛աւարտի գմբէթով: 2014-ին այն եղած է Շուէտի ամենամեծ թանգարանային շէնքը: Թանգարանի շէնքի հարեւանութեամբ կառուցուած է Սթոքհոլմի համալսարանի գլխաւոր վարժարանը:
Թանգարանը ունի IMAX համակարգ, որ կը կոչուի Քոսմոնովա: Այն նաեւ Շուէտի խոշորագոյն աստղացոյցն է:


== Պատկերասրահ ==
Վիպապաշտ քնարերգութեան գլխաւոր լարերը

Վիպապաշտ քնարերգութիւնը կը բնորոշուի յուզականութեամբ։ Գիծ մը՝ որուն դրսեւորումը, ըստ խառնուածքի, կ’ըլլայ բոտն, կամ աւելի մեղմ։ Այս հիման վրայ է, որ հետեւող նմուշները կը բաժնուին երկու խմբակի՝ ուժգին եւ մեղմ շեշտով, «բարձր» եւ «ցած» եղանակով կտորներ։
Յատուկ ուշադրութեան արժանի են Պ․ Դուրեանէն եւ Եղիայէն առնուած էջերը, որոնք բաւականաչափ կը հիմնաւորեն՝ աւելի վեր, արեւմտահայ վիպապաշտ բանաստեղծութեան գերազանց որակին մասին եղած արժեւորումը։ Նոյնիսկ եթէ, Եղիայի պարագային, կը գտնուինք դեռ մինչեւ այսօր անտեսուած բանաստեղծական վաստակի մը առջեւ։
Ալ Ֆարապի

Ապու Նասր Ալ-Ֆարապի, Արեւմուտքինմէջ ծանօթ է Ալֆարապիոս (872թ․- 951թ․)։
Անուանի Իսլամական Փիլիսոփայ Իրաւագէտ: Ան զբաղուած է տարբեր ոլորտներով՝ քաղաքական փիլիսոփայութիւն, Բնազանցութիւն, բարոյագիտութիւն, տրամաբանութիւն եւ այլք։ Ան նաեւ ուսողագիր էր, տիեզերաբան, գիտնական եւ երաժշտութեան տեսաբան։
Անոր տրուած է «Երկրորդ Վարդապետ» անունը, հետեւելով Արիստոտելի օրինակին, որ ծանօթ էր «Առաջին Վարդապետ (ուսուցիչ)» անունով։ Անոր կը վերագրուի միջնադարիին Յունական բնաբաններու պահպանումը, իր կատարած մեկնութիւններուն եւ ճառախօսութեանց շնորհիւ։ Անոր նաեւ կը վերագրուի իրեն յաջորդած մեծանուն փիլիսոփաներուն,- ինչպիսիքն են Իպն-Սինան, Ղազզալին ու Մեյմօնիտը,- եթէ ոչ ներշնջումը ապա անոր վրայ ձգած խոշոր ազդեցութիւնը։ 


== Կենսագրութիւն ==
1859 թուական

1859 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 59րդ տարին


== Դէպքեր ==
Փետրուար 14՝ Օրեկօնը դարձաւ ԱՄՆ 33րդ նահանգը
Սեպտեմբեր 7՝ Լոնտոնին մէջ գործարկուեցաւ Պիկ Պէն ժամացոյցը
Նոյեմբեր 24՝ Չարլզ Տարուինը կը հրատարակէ իր նշանաւոր՝ «Տեսակներուն ծագումը» (անգլերէն՝ The Origin of Species) աշխատութիւնը


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1859 ծնունդներ

Հոկտեմբեր 12՝ Տիանա Աբգար (մ.1937, Եոքոհամա, Ճափոն), գրող, հրապարակախօս, մարդասէր եւ դիւանագէտ
Նոյեմբեր 12՝ Ճիաքօմօ Կօրրինի (իտալ.՝ Giacomo Gorrini, մ.1950), իտալացի պատմաբան եւ իրաւաբան
Անյայտ օրով՝
Քրիստափոր Միքայէլեան (մ.1905, Պուլկարիա), քաղաքական գործիչ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1859 մահեր

Նոյեմբեր 30՝ Նիկողոս Զօրայեան (ծն.1821, Կ.Պոլիս), տնտեսագէտ
Կարապետ (անձնանուն)

Կարապետ, հայկական արական անուն է։ Առաջացած է հայերէն կարապետ բառէն, որ կը նշանակէ «առաջնորդ, ճամբայ բաց անող»։ Անուան համազօրն է յունարէն Πρόδρομος (Պրոդրոմոս) անունը, որը թարգմանաբար կը նշանակէ «առաջնորդ»։

Լատինատառ գրութիւնը՝  GARABED 
Անունէն ստեղծուած մականուն՝ Կարապետեան


== Անունը Կրողներ ==
Կարապետ Յովսէփ Անդրանիկեան (Garabed Antranigian ծն.1951 Ամման, Յորդանան), հայ մանրէաբան
Կարապետ Գալստեան (ծն.1924), բանաստեղծ
Կարապետ Իւթիւճեան (1823-1904), հրապարակագիր
Կարապետ Կընքապապեան (1885-1915), բժիշկ
Կարապետ Մելիքեան (1883-1915), բժիշկ
Կարապետ Չատըրեան (ծն.1935), սփիւռքահայ բանաստեղծ
Կարապետ Չոպանեան (1927-1978), հայազգի գիւտարար
Կարապետ Պասմաճեան (1864-1942), բժշկութեան պատմաբան
Կարապետ Պետիկեան (1887-1915), բժիշկ
Կարապետ Պալեան (1800-1866), սուլթանական ճարտարապետ
Կարապետ Փաշաեան (1864-1915), ազգային-ազատագրական գործիչ
Կարապետ (Կարօ) Քահքէճեան (1962-1993) Արցախի պատերազմի հերոս'
Լուսիկ (անձնանուն)

Լուսիկ, հայկական արական եւ իգական անուն։ Յառաջացած է հայերէն լոյս բառին փաղաքշական լուսիկ ձեւէն։ Սկզբնական շրջանին արական անձնանուն էր, ինչպէս Լոյսպարոն եւ Պարոնլոյս անձնանունները, այնուհետեւ դարձած է իգական։


== Գործածութիւններ ==
Լուսիկ, աշակերտ Բարդուղիմէոս առաքեալի, զոր վախճանած եւ թաղուած է Վանանդ գիւղին մէջ։ Անոր վրայ կառուցուեցաւ Լուսկայ վանքին մատուռը (1-ին դար)։
Լուսիկ վարդապետ, աղանդաւոր, ուսուցիչ Սմբատ Թոնդրակեցիի։
Լուսիկ, դուստրը եւ  քոյրը Յովհաննէս քահանայի, զոր 1296 թուականին Սուռմարի քաղաքին մէջ Ծերուն գիրչին գրել տուաւ Աւետարան մը։
Լուսիկ, հօրը քեռորդին՝ Մխիթար գիրչի, 1314 թուական։
Լուսիկ, որդի տանուտէր Կիւրեղի, զոր Ախքիրմանի մէջ Նիկողայոս եպիսկոպոսին ընդօրինակել տուաւ Ճաշոցը 1460 թուականին։
Լուսիկ, զաւակ Խուդադարի, զոր 1497 թուականին Որճոկ գիւղին մէջ գրել տուաւ Աւետարան մը։
Լուսիկ սարկաւագ, զոր 1580 թուականին ընդօրինակած է Սաղմոսը՝ հայերէն եւ թաթարերէն լեզուներով։
Լուսիկ անունը յիշատակուած է նաեւ 1581, 1627, 1631, 1635 թուականներուն։
Վահէ Սէթեան

Վահէ Սէթեան (1905, Հալէպ - 4 Հոկտեմբեր 1995, Պէյրութ (Լիբանան), լիբանանահայ մշակոյթի գործիչ, Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարանի հիմնադիր, արուեստի եւ մշակոյթի գործիչ, գիրի ու գրչութեան եւ գեղանկարչութեան պաշտպան։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1905-ին, Հալէպ, ուր ստացած է նախակրթութիւնը եւ երկրորդական ուսումը։ Եղած է գործի մարդ, զբաղելով առեւտուրով եւ առեւտարական հաստատութիւններ հիմնելով, նաեւ արդիւնաբերական աշխատանքի մարզով հետաքրքրուած ու այս ասպարէզին մէջ որոշ յաջողութիւններ ձեռք ձգած։
Երկար տարիներ ապրած է Լիբանան իր ընտանիքին հետ, ուր տարած է մշակութային գործունէութիւն, յատկապէս Համազգայինի մեծ ընտանիքին մէջ, որուն երկարամեայ պատուոյ անդամը մնացած է մինչեւ իր մահը։ Իր մշակութային թէ արդիւնաբերական գործունէութեան համար եւ այդ ճամբով իսկ նպաստած ըլլալուն լիբանանեան մեր հայրենիքի ծաղկումին, 1970-ական թուականներուն Լիբանանի պետութիւնը զինք մեծարած է Մայրիներու Կարգի Շքանշանով։ Իր կեանքին վերջին տարիներուն հաստատուած է Մոնթրէալ, բայց յաճախակի այցելութիւններով եկած է Լիբանան, որուն մեծ սիրով կապուած էր։ Վահէ Սէթեան արուեստագէտներուն եւ գրողներուն քաջալերողը ըլլալով, կատարած է մեկենասութիւնը հայ գրողներու գործերուն, նոյնպէս նկատառելի հաւաքածոյ մը ունի գեղանկարչական պաստառներու, արուեստի թանկարժէք իրերու եւ ստեղծագործութիւններու, հայ թէ օտար արուեստագէտներու գործերով։
Ազգային թաղումը եւ յուղարկաւորութիւնը կատարուած է 11 Հոկտեմբեր, 1995-ին, Անթիլիասի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Մայր Տաճարին մէջ, ի ներկայութեան Արամ Ա. Կաթողիկոսին: Անոր մարմինը կը հանգչի Պուրճ Համուտի Ազգային գերեզմանատան մէջ։


== Աղբիւր ==
Ազդակ օրաթերթ, 1996- բացառիկ, Պէյրութ:
Իրաւաբանի Օր

Իրաւաբանի օր, իրաւաբաններու մասնագիտական տօն, անկախ անոր մասնագիտական գործունէութեան ոլորտէն:


== Ռուսաստան ==
Ռուսաստանում իրաւաբանի օրը կը նշուի 3 Դեկտեմբերին: Տօնը հաստատուած է 2008-ի Ռուսաստանի Դաշնութեան նախագահի թիւ 130 «Իրաւաբանի օրուայ հաստատում» հրամանագրով, 4 Փետրուար 2008-ին: Մինչ այդ Ռուսաստանի մէջ իրաւաբաններու համար ընդհանուր տօն չկար: Գոյութիւն ունէր միայն առանձին իրաւաբանական ստորոգութիւններու տօներ: Վարկածներէն մէկու համաձայն, 3 Դեկտեմբերի ամսաթիւը ընտրուած էր, որովհետեւ 20 Նոյեմբերին հին ոճով Ուրբաթ (այսինքն 2 Դեկտեմբերին նոր ոճով) 1864-ին Ռուսաստանի մէջ ընդունուած էր դատական կանոնադրութիւններու կարգ եւ ուրիշ օրէնսդրական գործողութիւններ, որոնք դարձած են դատական ​​բարեփոխումներու հիմքը, եւ այդ օրը ընդհուպ մինչեւ 1917-ը ռուս իրաւաբանները կը համարեն իրենց մասնագիտական տօնը: 3 Դեկտեմբերին ամսաթիւը, ՌԴ նախագահի 2008 թուականի փետրուարի 4-ի թիւ 130 «Իրաւաբանի օրուայ հաստատում» հրամանագրի անուան մէջ եւ օրէնքը կրկնուած է Սենթ Փեերպուրկի մէջ 12 Հոկտեմբեր 2005-ին թիւ 555-78 «Սենթ Փեթրպուրկի մէջ տօներու եւ յիշատակուող ամսաթիւերու վերաբերեալ», կէտ 43.1 օրէնքի յաւելուածով, Սենթ Փեթրպուրկի օրէնքի խմբագիրները 5 Հոկտեմբեր 2009-ին թիւ 427-83, չի համընկնիր կայսր Ալեքսանդր 2-րդի կառավարող սենատ 20 Նոյեմբեր 1864-ի (2 Դեկտեմբերէն նոր ոճով) հրամանագրի ամսաթիւին: Ինչու չի համընկնիր կարելի է միայն կռահել: 2009-ին Իրաւաբանի օրը կ՚իրագործուի Ռուսաստանի լաւագոյն իրաւաբանական պարգեւի՝ «Տարուայ իրաւաբան» պարգեւի շնորհումը:


== Տօներ եւ յիշուող օրեր առանձին իրաւականական ստորոգութիւններու մէջ ==
12 Յունուար - ՌԴ դատախազութեան աշխատակիցներու տօն:
29 Մարտ - ՌԴ իրաւաբանական ծառայութեան մասնագէտներու օր Զինուած Ուժերու մէջ:
6 Մարտ - ՌԴ հետախուզական մարմիններու, ներքին գործերու մարմիններու աշխատանքային օր:
27 Ապրիլ - Նոտարներու օր (ոչ պաշտօնական)
19 Մայիս - Իրաւաբաններու, փաստաբաններու, նոտարներու պահապան՝ Սուրբ Իվան Քերմանտենսքիի օր:
31 Մայիս - Ռուս փաստաբաններու օր
19 Յուլիս - ՌԴ ներքին գործերու նախարարութեան իրաւաբանական ծառայութեան օր
25 Յուլիս - ՌԴ հետաքննչական մարմիններու աշխատակիցի օր:
1 Նոյեմբեր -Դատական երէցի օր:


== Պելառուսի Հանրապետութիւն ==
Պելառուսի Հանրապետութեան մէջ փաստաբանի օրը կը նշուի ամէն տարի Դեկտեմբերի առաջին Կիրակի օրը Պելառուսի Հանրապետութեան նախագահի 26 Մարտ 1998-ի թիւ 157 «Պելառուսի Հանրապետութեան մէջ պետական տօներու, տօն օրերու եւ յիշարժան ամսաթիւերը» հրամանագրի համաձայն։


== Ղրղզստան ==
Ղրղզստանի մէջ փաստաբանի օրը կը նշուի Յունիսի վերջին Կիրակի օրը: Տօնը հաստատուած է 1993-ին:


== Մոլտովա ==
Իրաւաբանի օրը կը նշուի 19 Հոկտեմբերին:


== Ուքրանաա ==
Փաստաբաններու օրը կը նշուի 8 Հոկտեմբերին: Տօնը որոշուած է 1997-ին Ուքրանիոյ նախագահի հրամանագրով: Բացի այդ Ուքրանիան կը նշէ նաեւ դատապաշտպանութեան օրն ու նոտարներու օրը:


== Նմանօրինակ տօներ ==


=== Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ ===
Միացեալ Նահանգներուն մէջ փաստաբանի օր չկայ: Փոխարէնը կայ օրէնքի օր (անգլ.՝ Law Day): Տօնը հաստատուած է 1958-ին ԱՄՆ նախագահ Տէյվիտ Էյզէնհաուերի կողմէ: Այն կը նշուի 1 Մայիսին: Այս օրը շատ երկիրներու մէջ կը նշուի իբրեւ գարնան եւ աշխատանքի օր (ԱՄՆ-ի մէջ կը գործէ նաեւ առանձին աշխատանքային օրուայ տօն), բայց քանի որ աշխատանքի օրուայ տօնակատարութիւնները կ՚ընկալուէին իբրեւ կոմունիստական, ԱՄՆ-ի մէջ 1 Մայիսը կը նշուի իրաւունքի եւ օրինապահութեան օր:
Տիրան Ա.

Կաղապար:Տեղեկաքարտ միապետ
Տիրան Ա, (ծննդեան թուականը անյայտ – Ք.Ա. 95), Մեծ Հայքի Արտաշէսեան թագաւոր, մօտ Ք.Ա. 115-էն։ Արտաշէս Ա.–ի որդին։ Յաջորդած է աւագ եղբօր՝ Արտավազդ Ա.–ին։ Մովսէս Խորենացի զայն կը նշէ Տիգան անունով:։
Տիրան Ա.–ի գործունէութեան վերաբերեալ տեղեկութիւնները սակաւ են ու կցկտուր։ Յայտնի է, որ Արտաշէս Ա.–ի օրով Հայաստանի արեւմտեան զօրավարութիւնը վարած է։ Արտավազդ Ա.–ի հետ դաւադրութեամբ կրտսեր եղբօր՝ քրմապետ Մաժանին սպաննած է։ Անզաւակ Արտավազդ Ա.–ի օրով,  գահաժառանգ կարգուած է։ Տիրան Ա. համեմատաբար խաղաղ ժամանակաշրջանի ընթացքին գահակալած է։ Ապահովելով երկրի անկախութիւնն ու անվտանգութիւնը՝ զարկ տուած է տնտեսական զարգացման, դրամներ հատած է։
Տիրան Ա.–ի անունով պղնձեայ դրամներ պահպանուած են, որոնց մէկ երեսին վրայ դրոշմուած է անոր դիմանկարը՝ հայկական թագով, դէմքով դէպի ձախ, իսկ հակառակ երեսին՝ կենաց ծառի, Արամազդ աստուծոյ պատկերները։ Ըստ աւանդութեան, Տիրան Ա. ճանապարհորդութեան ընթացքին մահացած է: Անոր յաջորդած է որդին՝ գերութենէ ազատած Տիգրան Մեծը:


== Արտաշէսեան Հարստութիւն ==
Կաղապար:Գլխաւոր Յօդուած

Արտաշէսեան արքաայտոհմը Հայաստանի մէջ 2 դար կառավարած է։ Անոր հիմնադիրը՝ Արտաշէս Ա.-ը, իշխանութիւնը օրինական դարձնելու նպատակով ինքզինք Երուանդունիներու ներկայացուցիչ կը ներկայացնէ՝ որդի Զարեհի, Երուանդեան: Իրողութեան մէջ, ան նոր թագաւորական հարստութիւն հիմնադրած է։

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Հաջորդականություն2
1910 թուական

1910 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու տասներորդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1910 ծնունդներ

Հայ գրողներ՝
Յունուար 19՝ Հրաչեայ Քոչար (Գաբրիէլեան, մ.1965), արձակագիր
Յունուար 25՝ Գալուստ Խանենց (Լեւոն Խանեան, մ.1998), իրանահայ գրող
Մայիս 25՝  Խաչիկ Դաշտենց (Տոնոյեան, մ.1974), խորհրդային հայ գրող, բանասէր, թարգմանիչ
Փետրուար 13՝ Գէորգ Թամանեան (մ.1993), ճարտարապետ
Մարտ 27՝ Յարութիւն Կալենց (Հարմանտաեան, մ.1967), հայ նկարիչ
Մայիս 1՝ Արամ Գարամանուկեան (մ.1996), իրաւաբան(մ.1989, Պէյրութ), գրական գործիչԱնստոյգ ամսաթիւով՝

Գառնիկ Բանեան (մ.1989, Պէյրութ), գրական գործիչ
Փոլ Ֆարաճեան (մ․1979), լուսանկարիչ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1910 մահեր

Մայիս 4՝ Ֆրանց Ֆինք (գերմաներէն՝ Franz Nicolaus Finck, ծն.1867), գերմանացի լեզուաբան, հայագէտ
Նոյեմբեր 7՝ Լեւ Թոլսթոյ (ռուս.՝ Лев Николаевич Толстой, ծն.1828), ռուս գրող
Տարօնիկ գիւղ (Հ․Հ․)

Տարօնիկ․ Արարատեան դաշտի գիւղ, Հ․Հ․ Արմաւիրի կազմին մէջ։  Կը գտնուի Երեւանէն 35 քլ․ հիւսիս-արեւմուտք, Վաղարշապատէն (Էջմիածին) 8 քլ․ հարաւ-արեւմուտք։  


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==

Տարօնիկ, բարձրադիր գիւղ մըն է, ծովի մակերեսէն բարձրութիւնը 845 մ․ է, իսկ բնակչութեան թիւն է 2 036։ 
Բնակչութիւնը կը զբաղի այգեգործութեամբ եւ անասնապահութեամբ։  Ջուրի մատակարարումը անբաւարար կը նկատուի եւ ջանք կը թափուի հարցը լուծելու։ 
Հին անունը Զէյվա* եղած է․ բնակչութեան մեծ մասը Արեւմտեան Հայաստանի շրջաններէն (Վան, Պիթլիս, Մուշ) գաղթականներուն թոռներ ու ծոռեր են։
Զէյվա անունը կը վերաբերէ ժամանակին երկու հայաբնակ գիւղերու․ մին Արեւմտեան Հայաստանի Վանի նահանգին հարաւ-արեւմտեան մասին՝ Կարճկանի գաւառակ, իսկ երկրորդը Պատմական Հայաստանի Նախիջեւանի Շարուրի շրջանը աժմ Ատրպէյճանի սահմաններէն ներս Նախիջեւանի Ինքնավար Հանրապետութիւն։
Տարօնիկ գիւղին հարաւ արեւելեան մասին կը գտնուի Մեծամօրի բնակավայրը։  Հնագիտական պեղումներէն յայտնաբերուած հնավայրը, կը ցուցնէ թէ շրջանը բնակուած է Ք․Ա․ 4-րդ հազարամեակէն սկսեալ եւ եղած է մշակոյթի եւ առեւտուրի կեդրոն։  Ունեցած է աստղադիտարան, մետաղաձուլարան, միջնաբերդ, գերազմանատուն։  Գտնուած հնագիտական իրերը կը տեղադրուին Մեծամօրի պատմահնագիտական արգելոց-թանգարանին մէջ։


=== Պատկերասրահ ===

		
		
		
		
		
		


===  ===


== Արտաքին յղումներ ==
Զէյվա․ ուրիշ կիրաոումներ
Աստուածատուր Պատրիարք Կ. Պոլսոյ

Աստուածատուր պատրիարք Կ. Պոլսոյ (1768 - 2 Յունուար 1846 թթ.), հայ եպիսկոպոս։
Ծնած է Կ.Պոլիս ։ Աշակերտած՝ Զաքարիա պատրիարքին, իսկ 1805 թուականին եպիսկոպոս ձեռնադրուած։ 1820 թուականին կրօնական վէճերու ժամանակ 24 օրով բանտարկուած է, իբրեւեւ՝ առաքելական հայոց, աղմկարար։ 1841 թուականինի Սեպտեմբեր 19-ին Կ. Պոլսոյ պատրիաք ընտրուած։ Սակայն ընտրող ամիրաները՝ փորձած են զինք իրենց ենթարկել։ Ամիրաներուն ու արհեստաւորներուն մինչեւ մեծ տարաձայնութիւններ ծագած էին, ուստի եւ Հոկտեմբեր 3-ին Սկիւտարի ճեմարանը, որ կռիւի պատճառ դարձած էր, կը փակուի։
Աստուածատուր պատիրաքը տեսնելով որ արեհստաւորներուն պահանջը իրաւացի է, անոնցմէ 27 հոգաբարձու ընտրել կու տայ, որոնք ձեռք կ'առնեն ազգային-պատրիարքական գործերու ղեկը եւ 1841 Դեկտեմբեր 12-ին կը հասատատուին։ Արհեստաւորաց հոգաբարձութիւնը, գործելով առանց ամիրաներու՝ անընդունակ կը գտնուին, ուստի ստիպուած կ՛ըլլան հրաժարելու։ Գործերու խառն դրութեան պատճառաւ, թէ՛ արեհեստաւորները եւ թէ՛ ամիրաները կը զինուին Աստուածատուրի դէմ։ Ան 1844 թուականինի Յուլիսին ստիպուած կ՛ըլլայ հրաժարելու ու քաշուելու Սկիւտար, որտեղ կը մահուան  2 Յունուար 1846-ին եւ կը թաղուի Պաղլար Պաշկիի գերեզմանատան մէջ։