armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Կտանսք

Կտանսք (լեհ.՝ Gdańsk), քաղաք Լեհաստանի հիւսիսը։ Երկրի վեցերորդ  խիտ բնակեցուած քաղաքն է։ 2006-ի մարդահամարի տուեալներով քաղաքին բնակչութեան թիւը կը կազմէ 460.000 մարդ։
Կտանսք մեծ նաւահանգիստ է, որ կը գտնուի Պալթիք ծովու կեդրոնը։ Քաղաքը կը համարուի Լեհաստանի արդիւնաբերական եւ արհեստագիտական զարգացման ամենամեծ կեդրոններէն մէկը։
1980-ականներուն Կտանսք «Համերաշխութիւն» շարժման ծննդավայրն էր, որ մեծ դեր կ'ունենայ Լեհաստանի կոմունիստական ​​իշխանութեան վերջ տալու հարցին մէջ եւ կ'օգնէ տկարացնելու Արեւելեան դաշինքին փլուզման, Պերլինի պատին անկման եւ Վարշաւայի պայմանագիրին լուծարման:
Կտանսքի մէջ կան Կտանսք համալսարանը, Կտանսքի արհեստագիտական համալսարանը, Ազգային թանգարանը, Կտանսքի Շէյքսփիր թատրոնը, Բ. Համաշխարհային պատերազմի թանգարանը, Լեհաստանի Պալթեան ֆիլհարմոնիան եւ Եւրոպական համերաշխութեան կեդրոնը: 
1260-էն ի վեր քաղաքը կը հիւրընկալէ նաեւ Ս. Տոմինիքեան տօնավաճառը, որ կը համարուի Եւրոպայի մեծագոյն առեւտրական եւ մշակութային իրադարձութիւններէն մէկը:


== Բնակչութիւն ==


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական կայք
1637 թուական

1637 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 37րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1637 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1637 մահեր
Մեղալոնիսոս, Փեթալյի

Մեղալոնիսոս (յուն․՝ Մեղալոնիսոս)․ անբնակ կղզի, Փեթալյի, Էվոյիքոս ծոց, Յունաստան։


== Ընդհանուր տեղեկութիւններ ==
Մեղալոնիսոս Փեթալյի կղզեխումբին մեծագոյն կղզին է։ Տարածութիւնն է՝ 17,2 քլ․² եւ կը գտնուի Էվոյիքոս ծոցին հարաւը, Ատիկէի արեւելեան մասի Ռաֆինա նաւահանգիստին եւ Մարմարիուին (Էվիա) միջեւ։  Բարձրագոյն կէտն է 371 մեթր։ Կը պատկանի Մարմարիու (Էվիա) քաղաքապետութեան։  
Ըստ 2011-ի մարդահամարին, կղզին բնակիչ չունի, իսկ մինչեւ 2001 բնակուած եղած է․ 1940՝ 46, 1951՝ 61, 2001՝ 51։
Կղզիին մեծ մասը կը պատկանի Էմպիրիքոս նաւատէր ընտանիքի ժառանգներուն եւ մաս մըն ալ՝ Փապլօ Փիքասոյի դուստրին։
Աւազամուկ

Աւազամուկ (լատ.՝ Gerbillinae), կրծողներու ընտանիքէն։ Կ'ընդգրկէ շուրջ 18 ցեղ եւ 80 տեսակ։ Հայաստանի մէջ կարելի է հանդիպիլ աւազամուկերու չորս տեսակի՝ պարսկական, Վինոկրատովի, փոքր ասիական եւ Տալի։


== Արտաքին տեսք ==
Մարմինին երկայնքը 5-20 սմ է, պոչինը՝ 3- 24, 5 սմ։ Արտաքնապէս կը նմանի առնէտներուն, բայց պոչը մազակալած է եւ կը վերջանայ ընդհանրապէս արտայայտուած եւ սեւ վրձնիկով։
Յետին վերջոյթները աւելի երկար են, քան առջեւինները։ Որոշ աւազամուկեր կը շարժին ցատկելով։ Մորթին գոյնը դեղնաաւազագոյնէն գորշաաւազագոյնի մութ երանգներով է, փորին մասը՝ աւելի բաց։


== Սնունդ եւ բնակավայր ==

Գլխաւորաբար կը սնանին բուսական կերերով, բոյսերու կանաչ մասերով եւ սերմերով։ Կարգ մը տեսակներ ձմրան պաշար կը հաւաքեն:  Կը բնակին անապատային, կիսանապատային եւ չոր տափաստանային գօտիներու մէջ (մինչեւ 2200 մ բարձրութիւններու մէջ), ուր յաճախ գերիշխող են։ Տեսակներուն մեծամասնութիւնը կը վարէ գաղութային, միւսները՝ կիսագաղութային կամ մենակեաց կեանք։ Կը բնակին գետնափոր, յաճախ՝ բարդ կառոյցով բուներու մէջ։ Գործունեայ են ամբողջ տարին, յատկապէս՝ մթնշաղին եւ գիշերը։


== Բազմացում եւ զարգացում ==
Կը բազմանան տարին 3-4 անգամ (Հայաստանի մէջ՝ 2-3), իւրաքանչիւր անգամ կ'ունենան մինչեւ 11 ձագ։
Աւազամուկերը վնասակար են, կը փճացնեն ցանքերը, երկաթուղիներու եւ ոռոգիչ ջրամբարներու հողաթումբերը, ինչպէս նաեւ կարգ մը վարակիչ հիւանդութիւններ կը փոխադրեն։


== Աղբիւրներ ==
CMDC C111 "Normative Biology Diseases Gerbils"—Division of Comparative Medicine, Office of Research & Innovation, University of South Florida
McKenna, M. C. and S. K. Bell. 1997. Classification of Mammals above the Species Level. Columbia University Press, New York.
Musser, G. G. and M. D. Carleton. 1993. "Family Muridae".  pp.501–755 in Mammal Species of the World a Taxonomic and Geographic Reference. D. E. Wilson and D. M. Reeder, eds. Smithsonian Institution Press, Washington, D.C.
Nowak, R. M. 1999. Walker's Mammals of the World, Vol. 2. Johns Hopkins University Press, London.
Pavlinov, I. Ya., Yu. A. Dubrovskiy, O. L. Rossolimo, E. G. Potapova. 1990. Gerbils of the World. Nauka, Moscow.
Թութակ Հայկազեան

«Թութակ հայկազեան», հայկական բարոյախօսական, բանասիրական եւ ուսումնական ամսաթերթ։ Լոյս տեսած է Զմիւռնիոյ մէջ, 1854-1855 թուականներուն։ Հրատարակած են Մեսրոպեան վարժարանի սաները՝ մանկավարժ Ա. Փափազեանի հովանաւորութեամբ ու քաջալերանքով։ Աշակերտ- խմբագիրները, դպրոցի սաներն ու ուսուցիչները տպագրած են գրական ստեղծագործութիւններ, բանասիրական նիւթեր, թարգմանութիւններ, զրոյցներ, հեքիաթներ, զուարճալիքներ։ Նիւթերը հիմնականին աշխարհաբար են, բանաստեղծութիւնները՝ մեծ մասամբ գրաբար։ Հայ մանկական մամուլի առաջնեկներէն է։


== Գրականութիւն ==
Հանրագիտակ, «Մշակոյթի աշխարհ», ՀԳՄ հրատարակչութիւն, 2007, 195-րդ էջ
Նիկողոս Թէնէքէճեան

ԲՐՕՖ․ՆԻԿՈՂՈՍ ԹԷՆԷՔԷՃԵԱՆ․ Ծն․1863-ին Խարբերդ որուն Գօլէճէն ուսումնավարտ՝ երկար տարիներ աւանդածէ հոն պատմութիւն, թուրքերէն եւլն ․, 1904-ին 25 ամեակը տօնուածէ հանդիսաւորապէս ․ 34 տարուան իր պաշտօնավարութիւնը եղած է աննշուկ խորապէս տըպաւորիչ՝ դաստիարակուող սերունդին վրայ․ Ազդապետ Խարբերդի շրջանին ․


== Աղբիւրներ ==
Յուշարձան,Կ․Պօլիս,1919 էջ 58
Հայ Մարմնամարզական Միութիւն

Հայ Մարմնամարզական Միութիւն, կռճատուած ձեւը ՀՄՄ (արեւելահայերէն՝ Հայ մարմնամարզական միություն, անգլերէն՝ Homenmen, կրճատուած ձեւը՝ HMM):
1921-ին հիմնուած Հալէպ, Սուրիա իբրեւ հայկական մարզական եւ սկաուտական սփիւռքահայ կազմակերպութիւն։ Նաեւ կը գործէ Հայաստանի մէջ։
Երիտասարդներու խումբ մը՝ տեսնելով Հալէպ հաւաքուած հայ գաղթականներն ու որբերը, որոնք սկսած էին հաւաքուիլ եկեղեցիներու եւ որբանոցներու մէջ, կը հիմնեն ՀՄՄ-ը։ ՀՄՄ ի մտի ունէր օգնութեան ձեռք երկարելու նորաստեղծ գաղութին զաւակներուն, մասնաւորաբար՝ հոգ տանելու անոնց մարմնական առողջութեան։ Անհրաժեշտ էր այդ պատանիներէն պատրաստել՝ առողջ ու կուռ նկարագրով մարդիկ, ապագային ունենալու հայ մշակուած սերունդներ։ ՀՄՄ կը գործէ Հայաստանի եւ տասնեակ հայ գաղթօջախներու մէջ։
ՀՄՄի Պէյրութի ֆութպոլի խումբը շահած է Լիբանանի ախոյեանութինը չորս անգամներ՝ 1945, 1954, 1957 եւ 1961 թուականներուն եւ գաւաթակիր 1999ին։  


== Տե՛ս նաեւ ==
Հայ Մարմնակրթական Ընդհանուր Միութիւն


== Արտաքին հղումներ ==
Հայ Մարզական ՄիութիւնԿաղապար:Հայկական սփյուռք
Քրիստափոր Քալանթարեան

Քրիստափոր Քալանթարեան, հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Բժշկական կրթութիւն ստացած է։ Շուշիի մէջ բժիշկ աշխատած է։ 1917 թուականին հանգանակած է՝ գումար մը եւ Շուշի-Գանձակ լեռնային ճամբան նորոգած է։ Զոհուած է 1919 - 1920 թուականներու ընթացքին Շուշիի մէջ տեղի ունեցած հայ-թուրքական արիւնալի բախումներու ժամանակ։


== Գրականութիւն ==
Իշխանեան Եղիշէ, Լեռնային Ղարաբաղ (1917-1920), Երեւան, 1999։
Անքնութիւն

Անքնութիւն, գիշերային քունի խանգարումներ, (դժուար քնանալ, կանուխ արթննալ, գիշերուան ընթացքին յաճախ արթննալ, ինչպէս նաեւ գիշերային քունի ամբողջական բացակայութեան ընդհանուր անուանումը)։
Ժամանակակից բժշկութեան հիմնախնդիրներէն մէկն է, որ առողջական այլ հարցերու հետ, մարդու ֆիզիքական եւ ընկերային առողջութեան լուրջ վնասներ կը հասցնէ։ Թէեւ գոյություն ունին անքնութեան բուժման դեղորայքային եւ վարքային հոգեբանական եղանակներ, սակայն միշտ չէ, որ անոնք կ'օգնեն հասնելու բաւարար արդիւնքի։ Անքնութեան պատճառով թէ՛ մարդոց առողջութիւնը եւ թէ ընկերային կեանքը կ'ենթարկուին լուրջ փորձութիւններու։


=== Անքնութիւն Պատճառող Ազդակներ ===
Քունի որակին վրայ կ՛ազդեն խումբ մը գործօններ, որոնց կարգին` ուտելիքները, որոնք կ՛օգտագործենք օրուան ընթացքին եւ յատկապէս քնանալէ առաջ: Ստորեւ կը ներկայացնենք անքնութիւն պատճառող 6 ուտելիքները.

Տուրմը, որովհետեւ քաքաոն մեծ քանակութեամբ քաֆէին կը պարունակէ:
Կծու ուտելիքները, որովհետեւ կը բարձրացնեն մարմնին ջերմաստիճանը, կ՛արագացնեն արեան շրջագայութիւնը, որոնց պատճառով սրտի զարկերը կրնան արագանալ,  եւ քնանալը շատ աւելի դժուար կը դառնայ:
Փիցցան, որ պատրաստուած է իւղոտ պանիրներով եւ թացանով, յաճախ կ՛ուտուի կազաւորուած խմիչքներու հետ, իսկ այս բոլորը բացառաբար կ՛ազդեն քունի որակին վրայ:
Կանաչ թէյը, որովհետեւ մեծ քանակութեամբ քաֆէին կը պարունակէ, հետեւաբար թելադրելի է զայն փոխարինել խոտաբոյսերով տարբերակը:
Իւղոտ ուտելիքները, որովհետեւ անոնք փքուածութեան եւ կազերու պատճառ կը դառնան եւ լրջօրէն կը խանգարեն քունը` տհաճ զգացողութիւններ պատճառելով:
Ջուրը, թէեւ օրուան ընթացքին ջուր խմեը չափազանց անհրաժեշտ եւ առողջապահական է, սակայն քնանալէ կարճ ժամանակ առաջ ջուր խմելը կրնայ գիշերը քունի ընթացքին յաճախակի միզարձակման ցանկութիւն յառաջացնել եւ քունը խանգարել:
Լոյսը կը դանդաղեցնէ մելաթոնին կոչուած հորմոնին գործընթացը, իսկ այս հորմոնը ծանօթ է որպէս քունի հորմոն: Լոյսը նաեւ կ'աւելցնէ յաճախակի զարթնումի հաւանականութիւնը եւ կը խանգարէ քունի ընթացքը:
Նախքան քնանալը` թելադրելի է գաղջ լոգանք առնել, քանի որ տաք լոգանքը կը բարձրացնէ մարմնին ջերմաստիճանը, որ իր կարգին կը խանգարէ քունը:
Օրուան ընթացքին, բայց մանաւանդ գիշերը լուսաւոր պաստառներու դիմաց երկար ժամեր անցընելը ոչ միայն կախուածութիւն կը ստեղծեն, այլեւ աւեր կը գործեն ուղեղին ու աչքերուն, եւ բոլոր անոնց, որոնք արդէն անքնութենէ կը տառապին:


== Աղբիւրներ ==
American Academy of Sleep Medicine. International classification of sleep disorders, 3rd ed. Darien, IL։ American Academy of Sleep Medicine, 2014
http://consensus.nih.gov/2005/insomniastatement.pdf
Իսթանպուլ

Իսթանպուլ(թրք.՝ İstanbul - Սթանպուլ, արեւմտահայերէն՝ Կոստանդնուպօլիս կամ աւելի յաճախ գործածուած՝ կրճատուած ձեւը, Կ. պօլիս), Թուրքիոյ ամենամեծ քաղաքը, անուանումը յառաջացած է թուրքերէնի մէջ, Բիւզանդիոյ Կոստանդնուպօլիս մայրաքաղաքի բնակիչներու կողմէն՝ «իջնենք քաղա՜ք», յունարէն «իս թին փո՜լին» արտայայտութեան աղաւաղուած արտասանութեան հետեւանքէն։


== Աշխարհագրութիւն ==

Սթամպուլը կը գտնուի հիւսիս–արեւմտեան Թուրքիոյ մէջ։ Պոսֆոր նեղուցը՝ Մարմարա ծովը կը բաժնէ Սեւ ծովէն, ինչպէս նաեւ քաղաքը կը բաժնէ եւրոպական եւ ասիական հատուածներու։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Բնակչութիւն ==


== Քոյր քաղաքներ ==
Գիտութիւն

Գիտութիւնը ճանաչողական գործունէութեան յատուկ տեսակ է՝ ուղղուած բնութեան, հասարակութեան եւ մտածելակերպի վերաբերեալ օպճեգթիւ համակարգուած գիտելիքներու ստացման, ճշդման եւ ստեղծման։


== Ջուր ==

Ջուրը աշխարհին վրայ ամէնէն տարածուած բաղադրութիւնն է։ Երկրագունդին մակերեսին 70 տոկոսը ծածկուած է ջուրով։ Զուտ ջուրը անգոյն, անհոտ եւ անհամ հեղուկ մըն է։ Մեր խմածը յաճախ թեթեւ համ մը ունի, որովհետեւ կը պարունակէ կարգ մը հանքային աղեր եւ լուծուած կազեր։ Ջուրը սքանչելի լուծիչ մըն է. կարող է բազմաթիւ հաստատուն մարմիններ իր մէջ լուծել։
Ջուրը շոգիի կը վերածուի 100 °Cէն սկսեալ եւ սառոյցի՝ 0 °Ckէն վար։
Ջուրի մոլեկուլը կազմուած է երկու ջրածինի եւ մէկ թթուածինի հիւլեներէ։
Տարօրինակօրէն՝ ջուրը սառելով կ'ընդլայնի, հակառակ որ միւս նիւթերու մեծամասնութիւնը աւելի կը խտանայ, երբ հաստատուն մարմինի վերածուի։ Այսպէսով, սառոյցը ջուրէն աւելի թեթեւ կ'ըլլայ եւ կը ծփայ։
Ջուրը անհրաժեշտ է կեանքի բոլոր տեսակներուն համար։ Անձ մը առանց ուտելու կրնայ բազմաթիւ օրեր ապրիլ, սակայն առանց ջուրի՝ միայն քանի մը օր։


=== Ջուրի Շրջանառութիւն ===
Անձրեւին ջուրը կը թափանցէ հողին մէջ՝ սնուցանելով բոյսերը կամ հոսելով կը թափի առուակի կամ գետի մը մէջ։ Արեւուն ճառագայթներու ազդեցութեան տակ ջուրը կը շոգիանայ։ Մթնոլորտին մէջ կը խտանայ եւ կը կազմէ ամպերը, որոնցմէ կը ստացուի վերստին անձրեւ։ Ամպերու մէջ խտացած ջուրը կու գայ գետակներէն, լիճերէն, գետերէն, ծովերէն, ինչպէս նաեւ բոյսերէն եւ անասուններէն։


=== Հիտրոելեկտրականութիւն ===

Ելեկտրականութիւն կարելի է արտադրել ջուրէն, շնորհիւ ջրանիւներու վրայ բանեցուած անոր մղումի ուժին. այս՝ հիտրոելեկտրականութիւն կոչուող ուժանիւթն է։ Կը կառուցուի գետին հոսքը ընդմիջող հսկայական ամբարտակ մը։ Ջուրը բարձունքէ մը գահավիժելով՝ կը դարձնէ ելեկտրակային ջրանիւները, որոնց շարժումը կը փոխանցուի ելեկտրականութիւն արտադրող սարքածներու։


== Լոյս ==

Արեւուն լոյսը սպիտակ կ'երեւի, սակայն իրականութեան մէջ բազմաթիւ գոյներէ կը բաղկանայ։ Լոյսը մեզի կը հայթայթէ անհրաժեշտ ջերմութիւն։ Առանց լոյսի, կեանք գոյութիւն պիտի չունենար աշխարհի վրայ։


=== Շուքեր ===

Երբ լոյսը իյնայ անթափանց մարմինի մը վրայ, շուք մը կը գոյանայ մարմինին ետեւը, հո՛ն, ուր լոյսը չի կրնար թափանցել։


=== Պրիսմակ ===
Սպիտակ երեւցող լոյսը իրականութեան մէջ կը պարունակէ Ծիածանին բոլոր գոյները։ երբ սպիտակ լոյսի ճառագայթախուրձ մը պրիսմակ մը մէջէն կ'անցնի, կը տարբաղադրուի զայն կազմող բոլոր գոյներուն մէջէն։
Գունաւոր առարկաները կը ներծծեն որոշ գոյներ եւ կը ցոլացնեն իրենց գոյնը։ Օրինակի համար, կանաչ բոյս մը կը ներծծէ արեւու լոյսին մէջ գտնուող կարմիրն ու կապոյտը եւ կը ցոլացնէ կանաչը։


=== Ծիածան կամ Ծիրանի Գօտի ===
Արեւուն լոյսը, հակառակ ճերմակ երեւնալուն, կը պարունակէ Ծիածանին բոլոր գոյները։ Երբ տեղ մը կ'անձրեւէ եւ մօտակայ շրջանի մը մէջ արեւը կ'երեւի, ճառագայթները կը տարբաղադրուին անցնելով կաթիլներու ընդմէջէն եւ կը ստանան կարմիր, նարնջագոյն, դեղին, կանաչ, կապոյտ, լեղկագոյն եւ մանիշակագոյն գոյները։ Այսպէսով, երկինքի մէջ կը ստացուի գունաւոր գունաւոր հսկայ կամար մը, որ կը կոչուի Ծիածան կամ Ծիրանի գօտի։


=== Գոյներ ===
Մութին մէջ բոլոր գոյները մոխրագոյն կ'երեւին։
Լոյսի ներկայութեան կը տեսնենք բոլոր գոյները։ Առարկաները տեսանելի են, որովհետեւ լոյսը կը ցոլացնեն։ Օդը անտեսանելի է, որովհետեւ լոյսը չի ցոլացներ։


== Աղբիւրներ ==
Մշակութային Իմ Առաջին Հանրագիտակս, Գիտութիւն, Արամ Սեփեթճեան եւ Լեւոն Թորոսեան, Պէյրութ։
Թուրքանա լիճի ազգային պուրակներ

Թուրքանա լիճի ազգային պուրակներ (անգլ․՝ Lake Turkana National Parks)․ երեք պուրակներու խումբ տարածուած Թուրքանա լիճին շուրջը, Քենիա։ Երեք ազգային պուրակներու շրջանը գաղթող թռչուններու կայան է, ինչպէս նաեւ Նեղոսի կոկորդիլոսի, ձիագետի եւ օձերու վայր։ 1997-ին յայտարարուած է Եունեսքոյի Համաշխարհային ժառանգութեան Յուշարձան, իսկ 2001-ին ընդարձակուած է։ Լիճին արեւելեան ափին գտնուող Քուպի Ֆորա վայրը կան բրածոներ եզակի իրենց տեսակով։ Թուրքանա լիճին ազգային պուրակները կը բաղկանան Սիպելոյ Ազգային Պուրակէն եւ Թուրքանա լիճին երկու կղզիներէն՝ Կեդրոնական կղզիէն եւ Հարաւ Կղզիէին։


== Պատկերասրահ ==
Կեանքը Իթաքիի, Քավաֆիս

Կեանքը Իթաքի (յուն․՝ Ιθάκη, Καβάφης), Յոյն հանրածանօթ Քավաֆիս բանաստեղծին համբաւի արժանացած բանաստեղծութիւնը, գրուած 1910 –ին։


== Տեղեկութիւններ ==
Աշխարհի իւրաքանչիւր հոգի եւ ողջ արարած իր կեանքի առաջին վայրկեանէն միտքով  յիշատակներ կը ծնի եւկը փորձէ վերապրիլ: Ինչպէս մեծ հայրիկի մը յունական բանաստեղծութիւններ արտասանելը: Բոլորէն սիրուած է Քավաֆիի բանաստեղծութիւնը «Իթաքի»:« Ճամբան դէպի Իթաքի երկար է ինչպէս եւ կեանքի ճամբան անվէրջ է» կ՛ ըսէ ան: Բանաստեղծութեան յայտնի առասպելական հերոսը Օդիսէան (Ոդիսեւս), կը ճամբորդէ դէպի Իթաքի եւ կը դիմադրէ անհամար դժուարութիւններ, որպէսզի հասնի իր հայրենիքը, Իթաքի: Հերոսը մեծ հոգեկան ուժով կ՛ անցնի դէմ հանդիման դժուարութիւններէն եւ իր նպատակը կը կատարէ: 
Ամէն մարդ իր Իթաքին ունի, այսինքն իր կեանքի փորձառութիւններէն կը սորվի, ինչպէս առաջ երթալ եւ իր նպատակները կատարել: Քավաֆին կը շեշտէ թէ ճամբորդութիւնը դէպի Իթաքի պէտք է երկար եւ լեցուն ըլլայ, որպէսզի ամէն մարդու կեանքի վէրջը արժանաւոր ըլլայ: Գրողին պատուէրն է որ Իթաքին մեր կեանքն է եւ մենք պէտք է փափաքը ունենանք որ մեր կեանքը Իթաքիի ճամբորդութեան նման երկար ըլլայ:
  


== Արտաքին յղումներ ==
(յունարէն)
Հայկական Ֆիզիկական Հանդէս

Հայկական ֆիզիկական Հանդէսը (անգլերէն՝ Armenian Journal of Physics) վերանայուած ֆիզիկայի գիտական ելեկտրոնային եւ ազատ մատչելիութեամբ եռամսեայ հանդէս է, որ լոյս կը տեսնէ 2008 թուականէն։ Հրատարակիչն է Հայաստանի Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիան, եւ այն կը հրատարակուի միայն առցանց։ Այն կ՚ընդունէ բնօրինակ ներդրումներ, վերանայող յօդուածներ, կարճ հաղորդակցութիւններ, ասուլիսի արձանագրութիւններ, համակարգչային ծրագրեր, ասպիրանտուրայի թեզերու կարճ պարունակութիւններ, ինչպէս նաեւ այլ գիտական տեղեկատուութիւն տեսական, փորձառական, եւ կիրառական ֆիզիկայի եւ ելեկտրոնիկայի մէջ, որոնք գրուած են անգլերէնով, եւ կարող են ըլլալ աշխարհի որեւէ երկրէ։
Յօդուածները ընդունուելէ ետք անմիջապէս կը տեղադրուին համացանցին մէջ։ Յօդուածները մատչելի են բոլորին՝ անվճար, հնարաւորինս տարածուած ունկնդիրներուն հասանելի ըլլալու համար։ Հանդէսի կայքը նաեւ կ՚օգտագործէ համացանցը՝ տեղադրելու դինամիկ, բացմագոյն գրաֆիկներ եւ յղումներ ներքին եւ արտաքին աղբիւրներու։


== Աղբիւրներ ==
Ճոն Լենըն

Ճոն Լենըն (անգլերէն՝ John Lennon, 9 Հոկտեմբեր 1940 - 8 Դեկտեմբեր 1980), բրիտանացի երգահան, երգիչ։


== Լենըն եւ Պիթըլզը ==

Ճոն Ուինսթըն Օնօ Լենըն, ծնած է 9 Հոկտեմբեր 1940-ին՝ Լիվրփուլի մէջ եւ սպաննուած 8 Դեկտեմբեր 1980-ին՝ Նիւ Եորք։ Եղած է մեծ անգլիացի երաժիշտ, հեղինակ-երգահան, երգիչ եւ յօրինող : Ազդուած է իր երիտասարդ տարիքէն ռոք ն ռոլլէն։ Հիմնադիրն էր Պիթըլս (Beatles) խումբին, որ միջազգային հռչակ ունի։ Խումբը հմնուած է 1960-ին, անդամներն են՝ Փոլ Մըգգարթնի (Paul McCartney), Ճորճ Հարիսըն (George Harrison), Րինկօ Սդար (Ringo Star) եւ Ճոն Լենընը (John Lennon): 1960-1970-ական թուականներուն, ուր Պիթըլզ խումբը կը հասնի իր հռչակի գագաթնակէտին։ Սակայն, 1970-ին խումբը կը բաժնուի եւ Լենըն անձնական գործերով  կը սկսի զբաղուիլ ։ Լենըն ճանչցուած է իր հակա-պատերազմի կեցուածքով։ Հարցազրոյցի մը ընթացքին, ան քննադատած է Վիէթնամի պատերազմը։


== Կենսագրութիւն ==

Իրլանտական ծագումով ծնողներն էին՝ Ալֆրէտ Լենըն եւ Ճիւլիա Սթանլին: Ճոն իր կրթութիւնը ստացած է Միմի Սմիթ, Ճիւլիայի քրոջը տունը եւ Միմին Ճոնը համարած է իբրեւ իր իսկական զաւակը։ 1962-էն 1968 ամուսնացած էր Սինթիա Բոուէլի հետ եւ ունեցած մէկ զաւակ՝ Ժուլիան Լենըն: Իսկ 1969 էն ամուսնացաւ Եոքօ Օնոյի հետ միասին ապրեցան մինչեւ 1980 եւ ունեցան 1 զաւակ՝ Շան Լենըն:
1952-էն 1957 յաճախած է Կարի Պանք աւագ դպրոցը։ 16 ամեայ Ճոնը կը հիմնէ Քարիմէն խումբը, ուր կը ծանօթանայ Փոլին։ 1958-ին Ժորժ կը միանայ խումբին եւ աւելի ուշ խումբին անունը կը դառնայ Տը Պիթըլզ: Յաղթահարելով բազմաթիւ խնդիրներ անոնք աշխարհահռչակ կը դառնան։
Նոյեմբեր 1968-ին, Ճոն Լենըն կը հրատարակէ մեներգ 3 ալպոմ՝ «Give Peace a Chance»: Սեպտեմբեր 1969, Լենըն կը յայտարարէ իր մեկնումը Տը Պիթլզ խումբէն։ Հոկտեմբեր ամսուն, ան կը հրատարակէ իր 2-րդ մեներգ ձայնասկաւառակը՝ «Cold Turkey»: 1970-ին կը հրատարակէ «Instant Karma»-ն իր 3-րդ մեներգ ձայնասկաւառակը։
8 Դեկտեմբեր 1980, Նիւ Եորքի մէջ կը սպաննուի համակիրի մը կողմէ։


== Արտաքին յղումներ ==
ՆՐԱՆՔ ՆՈՅՆՊԷՍ ՀԱՅ ԵՆ
Ռաթիքա Սիթսապեսան

Ռաթիքա Սիթսապեսան (23 Դեկտեմբեր 1981(1981-12-23), Ժաֆնա, Սրի Լանքա), քանատացի քաղաքական գործիչ՝ սրի լանքացի ծագումով։ 


== Կենսագրութիւն ==
Ռաթիքա 5 տարեկանին ընտանիքին հետ Քանատա գաղթած է։ 2004-էն սկսեալ քաղաքական ասպարէզ նետուած է: 2011-էն ի վեր երեսփոխանի պաշտօն կը վարէ:
Գաբրիէլ Հրեշտակապետ

Գաբրիէլ հրեշտակապետ, հրեշտակ յուդայականութեան (եբր.՝ גַּבְרִיאֵל‎), քրիստոնէութեան (յուն․՝ Αρχάγγελος Γαβριήλ) եւ իսլամութեանն (արաբերէն՝ جبريل‎, Ջիբրիլ) մեջ։
Գաբրիէլ (եբր. Գավրիէլ) անունը կը նշանակէ «Աստւածը իմ ուժն է»։ Միայն երեք հրեշտակներ հրեշտակապետ կոչուած են՝ Միքայէլ Հրեշտակապետը, Գաբրիէլ Հրեշտակապետը եւ Ռաֆայէլ Հրեշտակապետը։


== Երկնային զօրք կամ երկնային էակներ ==
Երկնային զօրք կամ երկնային էակներ արտայայտութեամբ կ'ակնարկուի հրեշտակներուն։ Հրեշտակ եբրայերէն կը նշանակէ պատգամաւոր, պատգամաբեր, դեսպան։ Հրեշտակները նախքան մարդոց եւ միւս էակներուն արարումը, ստեղծուած իմանալի, այսինքն` հոգեւոր, աննիւթական, ուրեմն եւ` նիւթական աչքի համար անտեսանելի արարածներ են, որոնք սակայն կարողութիւն ունին, սովորաբար մարդկային կերպարանք առնելով, տեսանելի դառնալու մարդոց։
Իբրեւ լուսեղէն էակներ՝ ըստ Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ միջնադարեան վարդապետներուն, ստեղծուած են արարչութեան առաջին օրը` մշտնջենական լոյսին ստեղծման հետ միասին: Հրեշտակները անմահ են, հրեղէն, լուսեղէն, այսինքն՝ աննիւթական լոյսէն կազմուած, թիւով` բազմաբիւր («հազարք հազարաց եւ բիւրք բիւրոց», բնութեամբ բարի, մաքուր (սուրբ), կը բնակին նիւթական երկինքէն տարբեր` «հոգեւոր» կամ «լուսեղէն» կոչուող երկինքին մէջ:
Հրեշտակները սպասաւոր հոգիներ են, որոնք ստեղծուած են ծառայելու Արարիչին եւ մարդկութեան. անոնք մշտապէս կը փառաբանեն Արարիչը, իսկ մարդոց անտեսանելիօրէն կ'օգնեն` նպատակ ունենալով վերջիններուն փրկութիւնը։
Ըստ Գրիգոր Տաթեւացիի՝ իւրաքանչիւր մարդ ունի իր պահապան հրեշտակը, որ իրեն կը տրուի երբ տակաւին  մօր որովայնին մէջ կ'ըլլայ ան, երբ կը ստանայ բանական հոգին։
Պահապան հրեշտակը մարդուն կ'ուղեկցի անոր ողջ կեանքին ընթացքին եւ անտեսանելիօրէն կ'օգնէ անոր։
Գաբրիէլի հիմնական պարտականութիւնն է բարի լուր եւ գիտելիքներ փոխանցելը: Աստուածաշունչը զինք կը նկատէ ողջ մարդկութեան հիմնական խնամակալը: Ս. հրեշտակ Գաբրիէլը ներկայացուած է պատկերակով, որ կը պաշտպանէ ուղղափառ հաւատացեալները: 
Գաբրիէլ բարձր դիրք ունեցող հրեշտակ է, որու ծառայութիւնը սերտօրէն կ'առնչուի երկնային «գաւիթի»ն հետ: Աստուած զինք «կ'ուղարկէր», որ յատուկ տեղեկութիւններ յայտնէր իր երկրային ծառաներուն։ Գաբրիէլ Տիրոջ կարեւորագոյն որոշումներն ու տնօրինութիւնները իրագործող անմիջական պաշտօնեան է։ Ան գիտէ Տիրոջ բոլոր գաղտնիքները: Գաբրիէլ հրեշտակապետը Փրկիչին գալստեան առնչուող խորհուրդները մարգարէներուն կը բացահայտէ եւ կը մեկնաբանէ անոնց տեսիլքները, ինչպէս՝ յայտնուելով Դանիէլ մարգարէին՝ կը մեկնէ վերջինիս տեսիլքը, կը յայտնուի Զաքարիա քահանային՝ Յովհաննէս Մկրտիչին հօրը եւ կը յայտնէ անոր որդիին ծնունդը: Ան կը դառնայ Քրիստոսի փրկագործութեան վկան եւ մասնակիցը՝ երբ կը յայտնուի Ս. կոյս Մարիամին՝ աւետելով Փրկիչին ծնունդը։
Եկեղեցւոյ հայրերուն հաւաստիացումով՝ թէ՛ Գաբրիէլ եւ թէ՛ Միքայէլ հրեշտակապետերը կը կանգնին Աստուծոյ առջեւ, իսկ Ռաֆայէլը վեր կը հանէ մարդոց աղօթքները,«կը մտնէ Ս.եւ փառաւոր Աստուծոյ քով եւ կը մատուցէ Անոր:


== Գաբրիէլ Հրեշտակապետը՝ սրբապատկերներուն մէջ ==
Սրբապատկերներուն մէջ Գաբրիէլ կը ներկայանայ ձեռքը՝ հայելի մը, որ կը խորհրդանշէ Տիրոջ գործերուն եւ միտքերուն իմաստը ամբողջութեամբ փոխանցելը:


== Արտաքին յղումներ ==
Ս.Գիրք, (Ծննդ. Ա.,3),(Դան. Է. 10, Յայտ. Ե. 10),(Դան. Ը 16, Թ. 21),(Ղկ. 1:19, 26)
Քրիստափոր Կարա Մուրզա

Քրիստափոր Կարա Մուրզա (Խաչատուր Կարա Մուրզա, 2 Մարտ 1853(1853-03-02), Պելոկորսք, Սիմֆերոպոլի շրջան, Տաւրիկեան նահանգ, Ռուսական Կայսրութիւն - 9 Ապրիլ 1902(1902-04-09), Թիֆլիս, Ռուսական Կայսրութիւն), երաժշտահան, խմբավար եւ երաժիշտ քննադատ։


== Կենաք եւ գործունէութիւն ==
Ծնած է Խրիմ։ Սկզբնական ուսումը ստացած է ծննդավայրի ծխական դպրոցէն ներս, ուր լեզուական ու գիտական նիւթերէն աւելի երաժշտական գիտութեան հանդէպ սէրը ի յայտ եկած է: Երաժշտական ուսման վրայ այնքան կեդրոնացած է, որ 10 տարեկան հասակին լաւապէս կրցած է երգել, ձայնանիշերը կարդալ եւ նուագել:
Ծխական դպրոցի ուսումը աւարտելէ ետք Կարա Մուրզայի հայրը ուզած է զինք հոգեւոր պաշտօնի նուիրել, սակայն տեսնելով երաժիշտին դժկամութիւնը զինք ղրկած է Օտեսա՝ հաշուապահական ուսում ստանալու:
Ուսումնական շրջանը աւարտելէ ետք Կարա Մուրզա վերադարձած է ծննդավայր եւ որոշ ժամանակ զբաղուած է հօր գործերուն հաշուապահութեամբ: Սակայն երաժշտութեան հանդէպ ունեցած սէրը վառ մնացած է երաժիշտին մէջ, առօրեայ աշխատանքի կողքին դաշնամուրի դասերու սկսած է հետեւիլ:
Կարա Մուրզա դուրս գալով հաշուապահական գործէն նուիրուած է երաժշտութեան եւ սկսած է երգեր յօրինել ու նուագել. որոշ ժամանակ ետք սկսած է երաժշտական խումբեր կազմել եւ ելոյթներ կազմակերպել ծննդավայրէն ներս: Երաժշտական համերգներու կողքին կազմակերպած է նաեւ թատերական ներկայացումներ, որոնք ուշադրութիւնը գրաւած են նաեւ օտարազգիներուն:
Կարա Մուրզա տարուած երաժշտական գործունէութեամբ 1882 թուականին մեկնած է Թիֆլիս, միտքին մէջ ունենալով քառաձայն երգչախումբ հիմնել ու նուիրուիլ երաժշտական գործունէութեան։ Ճանապարհի ընթացքին մինչեւ Թիֆլիս ամէն մարդ ցնորք նկատելով քառաձայն երգչախումբ հիմնելու գաղափարը ծաղրած են երաժիշտը:
Թիֆլիսի մէջ մտաւորական Գրիգոր Արծրունիի ջանքերով յաջողած է հիմնել երգչախումբ, որ սկսած է սորվիլ ու կատարել Կարա Մուրզայի յօրինումներն ու դաշնաւորումները: Երեք տարիներ ետք՝ 15 Մարտ 1885 թուականին Կարա Մուրզա յաջողած է տալ իր առաջին համերգը, որ հայ երաժշտական պատմութեան մէջ անկիւնադարձային օր մըն է։ Համերգին իրենց մասնակցութիւնը բերած են 15 երգողներ, որոնք ներկայացուցած են 22 ազգային երգեր:
Համերգի յաջողութենէն ետք պաշտօնապէս սկիզբ առած է Կարա Մուրզայի երաժշտական գործունէութիւնը:
Կարա Մուրզա հեղինակած է բազմաթիւ հայրենասիրական երգեր, որոնցմէ շատեր մինչեւ օրս կ՚երգուին:
Երաժշտական գործունէութեան կողքին Կարա Մուրզա աշխատակցած է նաեւ «Մշակ» թերթին, ուր լոյս տեսած են անոր երաժշտագիտական յօդուածներն ու քննադատութիւնները:
Կարա Մուրզա մահացած է 9 Ապրիլ 1902-ին, Թիֆլիսի մէջ:


== Ծանօթագրութիիւններ ==