armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Լաթվիական ճարտարապետութեան թանգարան

Լաթվիական  ճարտարապետութեան թանգարան (լատիշ․՝ Latvijas Arhitektūras muzejs), թանգարան Ռիկայի մէջ, որ սկիզբէն նախատեսուած է իբրեւ Մշակոյթի յուշարձաններու պահպանութեան պետական տեսչութեան կառուցուածքային ստորաբաժանին մէջ:
Տեղակայուած է Երեք եղբայրներ միջնադարեան շէնքերու համալիրին մէջ, որ կը համարուի Լաթվիական  մայրաքաղաքի տեսարժան վայրերէն մէկը:


== Պատմութիւն ==
Լաթվիական  ճարտարապետութեան թանգարանը հիմնուած է 28 Յուլիս 1994-ին, Լաթվիայի մշակոյթի նախարարութեան կողմէ: Պաշտօնական բացումը կայացած է 19 Ապրիլ 1995-ին: Թանգարանի առաջին տնօրէնը եղած է յայտնի լաթվիացի ճարտարապետ Եանիս Լէյնիէկսը: Չունենալով մշտական ցուցադրութիւն՝ թանգարանը կը գործէ իբրեւ ցուցասրահ, ուր տեղի կ՛ունենան կանոնաւոր թեմատիկ ցուցահանդէսներ, որոնք կոչուած են բարձրացնելու հասարակութեան տեղեկացուածութիւնը ժամանակակից ճարտարապետութեան մասին՝ իրականացնելով Լաթվիական  ճարտարապետական ժառանգութեան յետահայեաց ցուցադրութիւններ:
Լաթվիական  ճարտարապետութեան թանգարանի հիմնադրամները կը պարունակեն աւելի քան 9000 միաւոր պահպանուող ցուցանմուշ: Անոնցմէ են ամենայայտնի եւ հեղինակաւոր վարպետներու անուամբ փաստաթուղթեր եւ նիւթեր, ինչպիսին են` Քրիստոֆ Հապերլանտը, Եոհան Դանիէլ Ֆելսքոն, Եանիս-Ֆրիտրիք Պաումանիսը, Վիլհելմ Պոքսլաֆը, Էյժէն Լաուպէն:
Թանգարանի աշխատակիցներու կողմէ աշխատանքներ կ՛իրականացուին դիպլոմաւոր լաթվիացի ճարտարապետներու գրանցամատեանի եւ կենսագրական տեղեկատուի կազման ուղղութեամբ: Բոլոր փաստաթուղթերը թուայնացուած եւ հասանելի են ծանօթանալու եւ աշխատանքներու իրականացման համար: Թանգարանը կը համագործակցի «Latvijas Architektūra» ամսագրի խմբագրութեան հետ, ցուցահանդէսները ապահովելով անհրաժեշտ տպագրական նիւթերով, պաստառներով, գրքոյկներով եւ բացիկներով:

Թանգարանի բակին մէջ կը գտնուին միջնադարեան ճարտարապետութեան հազուագիւտ հաւաքածոներ, Չերնոկոլովներու տան մուտքը, Հին քաղաքի բնակելի տուներէն մէկուն մուտքի հատուած լատինական արձանագրութեամբ «Փառք միայն Աստծուն» եւ Ռիկա քաղաքի 1554 երկաթակուռ զինանշանը, որ կը համարուի նմանատիպ բնօրինակ հնագոյն պատկերներէն մէկը:


== Թանգարանային ցուցահանդեսներ ==
Ընտրուած ցանկ՝

1995 - Պավիլս Տրէյմանիս: Կառավարիչ եւ ճարտարապետ:
1996 - Լաթվիական  functionalism-ի 1872-1992-ականներու ութ ճարտարապետներ:
1997 - Ռիկայի ծովային ուղեւորատար նաւահանգիստ եւ այլ նախագիծեր:
1998 - Նորվեկեան ծառ:
1999 - Լայմոնիս Էրիքս Թիքմանիս: Ճարտարապետութիւն:
2000 - Էյժէնս Լաուբէ: Ազգային վիպականութիւն1901-1912:
2001 - Ճարտարապետութիւն: Երեխաներ: Նոյնականացում:
2002 - Զգացապաշտ յիշողութիւն:
2003 - Աղբիւրներ:
2004 - Լիէփայայի համերգային դահլիճ: Միջազգային նախագիծերու մրցոյթ:
2005 - ԵՈՒՆԵՍՔՕ: Հունգարիոյ համաշխարհային մշակութային ժառանգութիւն:
2006 - Ուսանողական աշխատանքներու ցուցահանդէս:
2007 - Ռայմոնտս Սլայտինիշ: Ճարտարապետական պատկերազարդ:
2008 - Էսթոնական դեսպանատուն: 1938 եւ 2008-ականներու մրցոյթային նախագիծեր:
2009 - Յոբելեանական Ցուցահանդէս Ռիկա-700: Մաքս Շերուինսքի:
2010 - Գեղեցկութիւն եւ զգացապաշտութիւն: Ճարտարապետ Ֆէոտոր Շեխդէլ:


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական կայք
Ամէր Շաֆի

Ամէր Շաֆի Մուհամետ Սապպահ (14 Փետրուար 1982(1982-02-14), Ամման, Յորդանան‎‎), Ամման, Յորդանան, յորդանանցի ֆութպոլիստ, Յորդանանի ֆութպոլի ազգային հաւաքականի եւ «Ալ- Վիխդատ» ֆութպոլային ակումբի դարպասապահ։


== Վաղ տարիներ ==
Ամէր Շաֆի մեծցած է Ճապալ ալ-Հաշմի Ալ-Շամալիի մէջ, ուր ան յաճախած է դպրոց, ապրած է իր երիտասարդութեան տարիները, եւ ֆութպոլ խաղացած ֆութպոլիստներու հետ, ինչպիսին էր Ռամի Էլ-Հինտին։


== Ակումբային աշխատանք ==
Ամեր Շաֆին սկսած է իր ֆութպոլային աշխատանքը որպէս կիսապաշտպան, իսկ յետոյ դարձած է դարպասապահ: «Ալ-Եարմուք» ակումբին մէջ քանի մը տարի խաղալէ ետք ընտրուած է Յորդանանի ֆութպոլի ազգային հաւաքականի դարպասապահ: 2004, 2011 եւ 2015 թուականներուն Ասիոյ բաժակի մրցաշարքերուն իր յաջող խաղերէն ետք ան կը ցանկար երթալ Եւրոպա, սակայն ընտանեկան պայմանները թոյլ չեն տուած հեռանալ Յորդանանէն։


== Միջազգային աշխատանք ==
Ամեր Շաֆին իր առաջին միջազգային խաղը խաղացած է Յորդանանի Ազգային Հաւաքականին հետ, 17 Օգոստոս 2002-ին՝ Քենիայի ֆութպոլի ազգային հաւաքականի հետ եղած ընկերական հանդիպումին ժամանակ, որ աւարտած է սպիտակ հաւասարութեամբ: Յորդանանի ֆութպոլի ազգային հաւաքականի կազմին մէջ իր անցուցած խաղերուն (136 խաղ) քանակը կը համարուի մրցանիշ։


== Վիճակագրութիւնը հաւաքականին մէջ՝ 17 Յունիս 2017-ի դրութեամբ ==


== Նուաճումներ ==
«Ալ- Ֆայսալ»

Ասիոյ ֆութպոլի դաշնութեան բաժակակիր(1): 2005
Յորդանանի բաժակակիր(1): 2005«Ալ- Վիխդատ»

Յորդանանի ախոյեան(6): (2007, 2009, 2011, 2014, 2015, 2016)
Յորդանանի բաժակակիր (4): 2009, 2010, 2011, 2014
Յորդանանի FA Shield յաղթող (2): 2008, 2010
Յորդանանի առաջնակարգ բաժակակիր(5): 2008, 2009, 2010, 2011, 2014


== Արտաքին յղումներ ==
http://www.kooora.com/?player=11129
Մկրտիչ Անանեան

Մկրտիչ Անանեան (1715, Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 1777, Թեսաղոնիկէ, Օսմանեան Կայսրութիւն), հայ բանասէր, բառարանագիր։
Ծնած է Կ․ Պոլիս։ Կրթութիւն ստացած է Վենետիկի Սուրբ Ղազար վանքէն ներս։ 1759-ին լոյս ընծայած է աղօթագիրք մը։ Եղած է Մխիթար Սեբաստացիի աշակերտը։ 1769-ին Վենետիկի մէջ լոյս է ընծայած է «Բառարան Աշխարհաբարէ Գրաբար» գիրքը։ Մահացած է Սալոնիկ քաղաքին մէջ։
1756-1758 թուականներուն Կ․ Պոլսոյ մէջ քարոզիչի պաշտօն կը վարէ, ուրկէ կը վերադառնայ Վենետիկ, իսկ այնտեղէն ալ կ'ուղարկուի Հռոմ, իբրեւ ներկայացուցիչ Վենետիկի Մխիթարեաններուն։ 1766-ի կը ձգէ այդ պաշտօնը եւ Վենետիկ կը վերադառնայ։ 1775-ին կրկին Կ․ Պոլսի կը ղրկուի, սակայն իր անխոհեմ ընթացքի համար մի քանի ամիսէն Թեսաղոնիկէ կ'աքսորուի, ուր եւ կը մահանայ 1777-ի Սեպտեմբեր 6-ին։
Սեփան Թօփուզխանեան


== կենսագրութիւն ==
Ստեփան Թօփուզխանեան, Տիւրանակերտցի, ուր ծնած է 1853 թուականին, : Հօրը անունը Կարապետ, մօրը՝ Մարիամ զոր կանուխէն կորսնցնելու դժբախտութիւնը կ՝ ունենայ։ Շատ կանուխ տարիքէն կը մտնէ առեւտրական ասպարէզ ուր որպէս աչքաբաց եւ ուշիմ պատանի ուշադրութեան կ՝ արժանանալ, այնպէս որ վաճառական մը զինք գործի ընկեր կ՝ ընէ եւ ժամանակ մը յետոյ Պէյրութ կը ղրկէ ապրանք բերելու։ Ապագայ վաճառականին եւ անոր գործի ասպարէզը կը ճշդուի այսպէսով։ Ժամանակ մը Պէյրութ երթ ու դարձէ յետոյ 1880 թուականին վերջնականապէս կը հաստատուի հոս եւ կը հանդիսանայ կերպասեղէնի հանրածանօթ վաճառական։ Մանչեսթրէն մէծաքանակ ապրանք կը ներածէ դէպի Կիլիկիա եւ Թրքական ներքին գաւառներ- առաւելաբար հայ վաճառականներուն։ Ատանայի կոտորածէն յետոյ երբ բազմաթիւ հայեր կը կորսնցնեն իրենց ինչքան ու հարստութիւնը՝ Ստեփան Թօփուղխանեան Մանչեսթըրի շատ մե հայ վաճԼուսիա Գազանճեանի երը կը գոցէ։ 1873 թուականին կ՝ ամուսնանայ բնիկ Տիգրանակերտցի Օր.Լուսիա Գազանճեանի հետ եւ կ՝ ունենայ 5 մանչ եւ 2 աղջիկ (Սաթենիկ եւ Արաքսի)զաւակներ<ref>{{Գիրք:Հայերը Լիբանանի մէջ|Ա|327-328>:


== Ծանօագրութիններ ==
 
Թօփուզխանեան, Սեփան
1652 թուական

1652 թուական, նահանջ տարի, 17րդ դարու 52րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1652 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1652 մահեր 

Յունիս 21 Ինիկոու Ճոունզ (անգլերէն՝ Inigo Jones, ծն.1573), անգլիացի ճարտարապետ
Հայաստանեան Ճակատ

«Հայաստանեան Ճակատ», 1946-1950 թուականներուն Պուխարեսթի մէջ լոյս տեսած հասարակական, քաղաքական շաբաթաթերթ։ Պուխարեսթի Հայաստանեան ճակատ կազմակերպութեան կեդրոնական կոմիտէի հրատարակութիւն։ Տնօրէն-խմբագիր՝ Հ․ Պապոյեան։
Հանդէս եկած է Հայ դատի պաշտպանութեամբ, մերկացուցած է Թուրքիոյ երկդիմի քաղաքականութիւնը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին մէջ։Տպագրած է գիտական եւ մշակութային նիւթեր։
Կանանց՝ ինքնաշարժ վարելու արգելքը Սէուտական Արաբիայի մէջ

Կանանց՝ ինքնաշարժ վարելու արգելքը Սէուտական Արաբիայի մէջ գործի դրուած է 1957-ին։ Ներկայիս Սէուտական Արաբիան միակ երկիրն է աշխարհի մէջ, որտեղ կանանց չի թոյլատրուիր ինքնաշարժ եւ այլ փոխադրամիջոց վարել։ 1990-ականներուն շարժում ստեղծուեցաւ, որ կը պահանջէր կանանց՝ ինքնաշարժ վարելու իրաւունք վերապահել։ Տասնեակ կանայք Ռիատի մէջ նստան ինքնաշարժի ղեկին եւ ձերբակալուեցան ու զրկուեցան անձնագիրէ։ 2007-ին Ուաճիհա ալ-Խուվայտիրը եւ այլ կանայք դիմեցին այն ժամանակուայ արքայ Ապտուլլահ իպն Ապտուլ-Ազիզ ալ-Սաուտ՝ ինքնաշարժ վարելու արգելքը հանելու խնդրանքով։ 2008-ին Կանանց միջազգային օրը ալ-Խուվայդիրը նկարահանեց իր՝ մեքենայ վարելը, որ գրաւեց միջազգային ԶԼՄ-ներու ուշադրութիւնը։ Կանայք՝ ալ-Խուվայտիրը եւ Մանալ ալ-Շարիֆը՝ ոգեւորուած 2011 թուականի Արաբական գարնան իրադարձութիւններով, կազմակերպեցին աւելի եռուն քարոզարշաւ՝ կանանց վարելու իրաւունքի համար։ 17 Յունիսէն մինչեւ ամսուայ վերջ փաստաթուղթերով գրանցուեցաւ կանանց ինքնաշարժ վարելու մօտ 70 դէպք։ Սեպտեմբերի վերջը Շայմա Ճաստանիան դատապարտուեցաւ մտրակի 10 հարուածի Ճիտտայի մէջ ինքնաշարժ վարելու համար, սակայն դատավճիռը չեղեալ համարուեցաւ։
Երկու տարի ետք կանանց՝ ինքնաշարժ վարելու իրաւունքի քարոզարշաւը վերսկսաւ եւ 26 Հոկտեմբեր 2013-ը ընտրուեցաւ այն օրը, երբ կանայք պէտք է ղեկին նստին։ Նշուած ամսաթուէն 3 օր առաջ Սէուտեան Արաբիայի Ներքին գործերու նախարարութեան ներկայացուցիչը նախազգուշացուց, որ բոլոր անոնք, որոնք կը խախտեն արգելքը, ինչպէս նաեւ անոնք, որոնք կ՛աջակցին վերջիններուս, անոնց նկատմամբ կը կիրառուին օրէնքի համապատասխան յօդուածները։ Քարոզարշաւի ղեկավարներուն զգուշացուցին 26 Հոկտեմբերին չնստիլ ղեկին, իսկ Ռիատի ճանապարհներուն blockbusters դրուեցան՝ կին վարորդներուն բացայայտելու նպատակով։
26 Սեպտեմբեր 2017—ին Սէուտական Արաբիայի թագաւոր Սալմանը հրաման արձակեց, որով կանանց թոյլ տուաւ ինքնաշարժ վարել։
Ճոշ Ռատնոր

Ճոշուա "Ճոշ" Թոմաս Ռատնոր (29 Յուլիս 1974(1974-07-29), Քոլոմպոս, Օհայիօ), ամերիկացի ֆիլմերու, թատրոնի եւ հեռուստաշարերու դերասան։ Մեծապէս ճանչցուած է իր լաւագոյն դերով «How I Met Your Mother» հեռուստաշարին մէջ, որպէս գլխաւոր հերոս՝ Թետ Մոզպիի կերպարը կատարելու համար։
Ան նաեւ ֆիլմերու գրող եւ արտադրող է, ու անոր 2010-ի առաջին հրատարակած ծիծաղի ֆիլմը (Happythankyoumoreplease) շահած է Sundance Film Festival Audience մրցանակը, եւ պաշտօնակարգուած է Grand Jury մրցանակին: Անոր երկրորդ արտադրած ֆիլմը՝ Liberal Arts-ը հրատարակուեցաւ 2012 թուականին եւ անոր բացումը տեղի ունեցաւ 2012 թուականին, Sundance Film Festival-ին ընթացքին: 2014 թուականին ան թատերախաղի մը մասնակցեցաւ (Disgraced), կատարելով Իսաաքի կերպարը, ու թատրոնը պաշտօնակարգուեցաւ բազմաթիւ մրցանակներու: Յունուար 2016 թուականին Ճոշ ունեցաւ իր գլխաւոր դերերէն մէկը, որնէ՝ Ժետետիա Ֆոսթըր:


== Կենսագրութիւն ==
Ճոշ ծնած է Քոլոմպուս, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ։ Զաւակն է Ալան եւ Քարոլ Ռանտորներուն: Ան ունի երկու քոյրեր՝ Մելանի եւ Ճոաննա Ռանտոր: Ճոշ եւ իր քոյրերը մեծցած են որպէս Հրեայ: Ռանտոր իր դպրոցին մէջ մասնակցած է բազմաթիւ թատրոններու եւ ներկայացումներու ու այս պատճառով դպրոցը իրեն մրցանակ մը պարգեւեց: Ան սկսաւ յաճախելու դերասանութեան մասնագիտութեան դպրոցը ու զայն աւարտեց 1996 թուականին:


== Գործընթացք ==

2004 թուականին Ռանտոր գլխաւոր դեր մը ունեցաւ The Paris Letter-ին մէջ իր ապագայ ընկերակիցին հետ՝ Նէյլ Փաթրիք Հարիսին: 2005 թուականէն մինչեւ 2014 թուական, Ճոշ գլխաւոր հերոսին դերը կատարեց How I Met Your Mother հեռուստաշարին մէջ, որ իր ամէնէն կարեւոր դերն էր ամբողջ գործընթացքի կեանքին: Յուլիս 2008 թուականին ան Finks թատրոնին մէջ իր մասնկացութիւնը բերաւ Ճենիֆըր Ուեսթֆելտին հետ:


== Դերեր ==


=== Ֆիլմեր ===


=== Հեռուստաշարեր ===


=== Թատերախաղեր ===


== Մրցանակներ ==


== Արտաքին յղումներ ==
Կենսագրությունը CBS-ի «Ինչպես ծանոթացա մորդ հետ» սերիալի կայքում
Պարա (Սուրիա)

Պարա կամ Ալ Պարա (արաբերէն՝ بارة), Հալէպի մօտակայքը գտնուող «մեռեալ քաղաքներ»էն մէկը։

Պարան կը գտնուի Սուրիոյ հիւսիս-արեւմուտքը, Զաուիա լերան մօտ, մօտաւորապէս 65 քմ հեռաւորութեան վրայ դէպի Համայի հիւսիսը. Հալէպէն 80 քմ հարաւ-արեւմուտք: Ալ Պարան նաեւ Արիհայի արուարձաններէն մէկն է: Ըստ Սուրիոյ Կեդրոնական վիճակագրութեան գրասենեակին, Ալ Պարայի բնակչութեան թիւը կը հաշուէր 10,353 մարդ, ըստ 2004 թուականին տեղի ունեցած մարդահամարի տուեալներուն:
Բնակավայրը հիմնուած է 4-րդ դարուն, Անտիոքի եւ Աֆամիայի (Համա) միջեւ կարեւոր առեւտրական ճանբուն վրայ: Շնորհիւ իր ունեցած լաւ դիրքին եւ յարամարաւէտ պայմաններով արտադրած գինիին եւ ձիթաիւղին, այն 5-րդ եւ 6-րդ դարերուն շարունակ զարգացում ապրած է: Երբ մուսուլմանները նուաճած են տարածաշրջանը եւ առեւտրական ճամբաները ընդհուատած եւ այլ մեռեալ քաղաքները լքուած են, Պարա մնացած է բնակուած քաղաք, բնակիչներուն մեծ մասը մնացած են քրիստոնեայ ու քաղաքն դարձած է Անտիոքի եպիսկոպոսութեան ենթակայ նստավայրը:
1098 թուականին, նուաճուած է Խաչակիրներուն կողմէ: 1123 թուականին, մահմետականները վերագրաւած են քաղաքը, ուր կառուցած են փոքր ամրոց մը. աւելի ուշ 12-րդ դարուն, տեղի ունեցած սաստիկ երկրաշարժէն ետք, քաղաքը լքուած է:


== Պատմական Մշակոյթ ==
Պարայի մէջ կը հանդիպինք տարբեր դարաշրջաններու պատկանող յուշարձաններու, որոնցմէ են քարաշէն տուները. այդ տուներէն բաժիններ տակաւին կանգուն են: Քաղաքի տարածքին կը գտնուին նաեւ երեք հնագիտական եկեղեցիներ, ինչպէս նաեւ հսկայական դամբարաններ՝ խճաքարերով ծածկուած խորանարդաձեւ յատակով:
Կայծեր (թերթ, Լիոն)

«Կայծեր» շաբաթաթերթ, հայալեզու քաղաքական, հասարակական եւ գրական շաբաթաթերթ։ Լոյս տեսած է  1933-1935 թուականներուն, Լիոնի մէջ։ Ներկայացուցած է Խորհրդային Հայաստանի տնտեսական եւ մշակութային կեանքը, փորձած աջակցիլ սփիւռք-հայրենիք կապերու ամրապնդման։ Անդրադարձած է բանուորական շարժման եւ գործազրկութեան խնդրին, ազգայնական կուսակցութիւններու գործունէութեան, արտացոլած ֆրանսահայերու վիճակը, ՀՕԿ-ի մասնաճիւղերու եւ հայրենակցական միութիւններու աշխատանքները, բարձրացուցած ներգաղթի հարցը։ «Կայծեր»-ը լուսաբանած է նաեւ ժամանակի միջազգային իրավիճակը։
Գրական-գեղարուեստական բաժնին մէջ տպագրած է հայ, ռուս խորհրդային եւ արտասահմանեան հեղինակներու գործեր։
Չէքիճում

Չէքիճումը, Ուրֆայի ամէնէն ժողովրդական խաղերէն է, որ խորքին մէջ բաւական կոշտ խաղ մըն է եւ կը խաղցուի այր մարդոց կողմէ։
Խաղցողներէն մէկը կորաքամակ կը չոքի, ձեռքերը սրունքներուն վրայ դրած։ Այս անձը «պառկող»ն է։ Խաղընկերները մէկ առ մէկ վրայէն պիտի ցատկեն եւ իւրաքանչիւրը իրաւունք ունի ցատկած պահուն իր ափով ամուր զարնել - «շափլամա» մը տալու - «պառկող»ին կռնակին։ Ասկէ ետք, նոյն խաղընկերները դարձեալ մէկ առ մէկ «պառկողին» վրայ կը նետուին։ Առաջին նետուողը պէտք է փորձէ ոտքերը գետին չդնել, չիյնալ, եւ մինչեւ նախապէս ճշդուած ժամանակ մը այդ դիրքով մնալ «պառկող»ին վրայ։ Եթէ չյաջողի, ապա ինք կը դառնայ «պառկող»։ Եթէ յաջողի, ապա կարգը կու գայ յաջորդ խաղընկերոջ նետուելու «պառկող»ին վրայ։ Իսկ եթէ պատահի որ «պառկող»ը ընդհանրապէս չդիմանայ եւ իր վրայի բեռան տակ տապալի, այն ատեն պարտուած կը հռչակուի։
Կարէն Գրիգորեան

Ն.Գ. Դեսպան Կարէն Գրիգորեան ծնած է Երեւան, 15 Օգոստոս 1968-ին: 2018թ-ից Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետութեան ՀՀ արտակարգ եւ լիազօր դեսպան (նստավայրը՝ Գահիրէ)։


== Կրթութիւն ==
1985-1992թթ․ Երեւանի պետական համալսարանի արեւելագիտութեան կաճառի արաբական բաժին:
1993թ․ Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետութեան ԱԳՆ կից դիւանագիտական ակադեմիա, Գահիրէ:
2003թ․ Ճորճ Մարշալի անուան կեդրոն։


== Աշխատանքային գործունէութիւն ==
1994-1995թթ․ ՀՀ ԱԳՆ Մերձաւոր եւ Միջին Արեւելքի երկիրներու վարչութեան արաբական երկիրներու եւ Իսրայէլի բաժնի կցորդ,
1995-1997թթ․ Հալէպի ՀՀ գլխաւոր հիւպատոսութեան երրորդ քարտուղար,
1997-1999թթ․ ՀՀ ԱԳՆ Մերձաւոր եւ Միջին Արեւելքի երկիրներու վարչութեան արաբական երկիրներու եւ Իսրայէլի բաժնի երկրորդ քարտուղար,
1999-2001թթ․ Լիբանանի Հանրապետութեան ՀՀ դեսպանութեան երկրորդ քարտուղար,
2001-2002թթ․ Սիրիայի Արաբական Հանրապետութեան ՀՀ դեսպանութեան երկրորդ քարտուղար,
2002-2004թթ․ ՀՀ ԱԳՆ Մերձաւոր եւ Միջին Արեւելքի երկիրներու վարչութեան արաբական երկիրների եւ Իսրայէլի բաժնի երկրորդ քարտուղար, բաժնի վարիչի պարտականութիւններու կատարող,
2004-2005թթ․ ՀՀ ԱԳՆ Ամերիկայի վարչութեան Ամերիկայի եւ Քանատայի բաժնի առաջին քարտուղար,
2005-2006թթ․ ՀՀ ԱԳՆ Մերձաւոր եւ Միջին Արեւելքի երկիրներու վարչութեան արաբական երկիրների եւ Իսրայէլի բաժնի վարիչի պաշտօնակատար,
2006-2009թթ․ Սիրիայի Արաբական Արաբական Հանրապետութեան ՀՀ դեսպանութեան խորհրդական,
2009-2011թթ․ ՀՀ ԱԳՆ Մերձաւոր եւ Միջին Արեւելքի երկիրներու վարչութեան արաբական երկիրների եւ Իսրայէլի բաժնի վարիչի պաշտոնակատար,
2011-2014թթ․ Հալէպի ՀՀ գլխաւոր հիւպատոս,
2014-2018թթ․ Իրաքի ՀՀ դեսպան,
2018թ-էն ի վեր Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետութեան ՀՀ արտակարգ եւ լիազօր դեսպան (նստավայրը՝ Գահիրէ)


== Պարգեւներ, մրցանակներ ==
ԱԳ նախարարի շնորհակալագիր, 2010
Մխիթար Գոշի մետալ, 2013
ԱԳ նախարարի շնորհակալագիր, 2013


== Ընտանիք ==
Ամուսնացած է, ունի մէկ դուստր եւ մէկ որդի։


== Աղբիւրներ ==
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ ԱՐՏԱՔԻՆ ԳՈՐԾԵՐՈՒ ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹԻՈՒՆ
Կարէն Գրիգորեանը նշանակուեր է Եգիպտոսի ՀՀ դեսպան
Դեսպան Կարէն Գրիգորեանը հավատարմագրերու պատճէնը յանձնեց Եգիպտոսի ԱԳՆ փոխնախարարին
Մշոյ Ճառընտիր

«Մշոյ Ճառընտիր» կամ «Տօնական», հայերէն ամէնէն մեծ մագաղաթեայ ձեռագիրը:


== Նկարագրութիւն ==
«Մշոյ Ճառընտիր»ը կամ «Տօնական»ը, հայերէն ամէնէն մեծ մագաղաթեայ ձեռագիրն է: Գրուած եւ նկարազարդուած է 1200 - 1202 թուականներուն, Երզնկայի Աւագ վանքին մէջ, Բաբերդի տանտէր Աստուածատուրին պատուէրով։ Գրիչը Վարդան Կարնեցին է, իսկ ծաղկողը՝ Ստեփանոսը, որուն օգնած է նաեւ գրիչը։ Ձեռագիրը այժմ ունի 601 մագաղաթեայ թերթ (55, 3X70, 5 սմ.), իւրաքանչիւրը պատրաստուած է երինջի կամ արջառի կաշիէ։ Ձեռագիրը բաժնուած է երկու մասի, կազմ չունի, կշիռքը՝ 28 քկ. է։ 
Ձեռագիրը ճոխ զարդարուած է լուսանցքային զարդերով, գլխազարդերով եւ զարդագիրերով։ Վառ եւ ինքնատիպ են գլխազարդերը, որոնք կը յիշեցնեն շքեղ գորգեր՝ երկրաչափական, բուսական եւ անասնական զարդանախշերով: Լուսանցքային զարդերը կը զարդարեն ամէն մէկ միաւորի սկիզբ։


== Բովանդակութիւն ==
Ձեռագիրը ճառերու, վարքերու, վկայաբանութիւններու, պատմական քաղուածքներու եւ ներբողներու ժողովածու մըն է, որոնք դասաւորուած են տարուան տօներուն համաձայն, որմէ եկած է ժողովածուին «Տօնական» անունը։ Պահպանուած են երկու տէրունական նկարներ, մէկ էջին մէջ «Քրիստոսի Ծնունդը» իրեն կցուած նկարներով եւ այլ թերթի մէկ երրորդին մէջ՝ «Քրիստոսի Երուսաղէմ Մուտքը»։ 


== Սկզբնական Տեսք ==
Ձեռագիրը սկզբնական շրջանին ունեցած է 660 թերթ: 17 թերթ պահուած է Վենետիկի մէջ, 1 թերթ՝ Վիեննայի մէջ, իսկ 1977 թուականին Երեւանի Մեսրոպ Մաշտոցի անուան Մատենադարանը Մոսկուայի Լենինի անուան գրադարանէն ստացած է 2 թերթ, որոնք անջատուած էին 1918-ին։


== «Մշոյ Ճառընտիր»ի Առեւանգում ==
1203-ին մոնկոլ-թաթարական յարձակումներու ատեն, Աստուածատուրը կը սպաննուի եւ իր ունեցուածքը կը բռնագրաւուի: Բաբերդ քաղաքի աւերման ատեն, ձեռագիրը տակաւին չէր աւարտած, կազմ ու յիշատակարան չունէր: Խլաթ քաղաքի դատաւորը պատճառաբանելով, թէ թուրք դատաւորը իրենց պարտք ունի, կը վերցնէ Աւետարանը: 
1206-ին Մուշ քաղաքի Ս. Առաքելոց վանքի հոգեւորականը եւ տեղի բնակչութիւնը կ'իմանան, որ թուրք դատաւորը վաճառքի հանած է Աւետարանը, մէկ տարուան բանակցութիւններէ ետք, կը յաջողին չորս հազար արծաթէ դրամի փոխարէն Աւետարանը ձեռք բերել եւ զայն կը տեղափոխեն Մշոյ Առաքելոց վանք: 
Հայոց Ցեղասպանութեան տարիներուն, ձեռագիրը կրկին կը փրկուի ոչնչացումէ: Երկու հայ կիներ գաղթի ճամբուն վրայ կը գտնեն ձեռագիրը եւ կը վերցնեն իրենց հետ: Անոնք ձեռագիրը երկու մասի կը բաժնեն, որպէսզի եթէ մէկը մահանայ, գոնէ միւսը կարենայ փրկել մատեանը: Երկու կիներն ալ կ'ուղղուին դէպի Արեւելեան Հայաստան: Կիներէն մէկը կը հասնի Էջմիածին եւ ձեռագիրը կը յանձնէ, իսկ միւս կինը կը մահանայ, սակայն մինչ այդ ան ձեռագիրին մէկ մասը կը թաղէ Էրզրումի վանքի բակին մէջ: 
1920-ին, ռուսական բանակի սպայ մը կը գտնէ ձեռագիրը եւ կը տեղափոխէ զայն Թիֆլիս, յանձնելով «Հայկական Ազգագրական ընկերութեան» թանգարանին, ուրկէ կը տեղափոխուի Երեւանի Մեսրոպ Մաշտոցի անուան Մատենադարան: 


== Մատեանին Քանդակը ==
Դաւիթ Երեւանցին «Մշոյ ճառընտիր» մատեանը խորհրդանշող քանդակ մը նուիրած է Հայաստանին` հայ գրատպութեան 500-Ամեակին եւ Երեւանը գիրքի համաշխարհային մայրաքաղաք հռչակուելուն առիթով:


== Անթոնիա Արսլանի «Լուռ Հրեշտակը» ==
Անթոնիա Արսլանի «Լուռ Հրեշտակը» մարդկային դիմացկունութեան եւ հերոսական հաւատքի պատմութիւն մըն է՝ Հայոց Ցեղասպանութեան եւ հայկական մեծագոյն ձեռագիրին՝ «Մշոյ ճառընտիր»ին ոդիսականին շուրջ հիւսուած։ 


== Ծանօթագրութիւն ==
Սայքս-Փիքոյի համաձայնագիր (1916)

Սայքս-Փիքոյի համաձայնագիր, գաղտնի համաձայնագիր, որ կնքուած է 1916 թուականի Մայիս 16–ին, Մեծ Բրիտանիոյ եւ Ֆրանսայի միջեւ՝ Օսմանեան կայսրութեան ասիական տիրոյթներու ասիական, առաջին կարգին՝ արաբական նահանգներու բաժանման մասին։
Համաձայնագիրի նախագիծը պատրաստած էին դիւանագէտներ՝ անգլիացի Մարք Սայքսը եւ ֆրանսացի ժորժ Փիքոն (ուրկէ յառաջացած է Սայքս-Փիքոյի անուանումը)։ Գաղտնի ստորագրած են Անգլիոյ արտաքին գործոց նախարար՝ Քրէյն ու Ֆրանսայի դեսպան՝ Պ. Գամպոնը Լոնտոնի մէջ, 1916-ի Մայիսին։
Մանուէլ (անձնանուն)

Սամուէլ, աստուածաշնչային ծագումով հայկական տարածուած արական անձնանուն: Կը սերէ Իմմանու'էլ-էն (եբր.՝ עִמָּנוּאֵל‎} որ թարգմանաբար կը նշանակէ՝ «Աստուած մեզ հետ է»: Անիկա հաւանաբար եկած է Բիւզանդիայէն (յուն․՝ Μανουήλ} հայերէն զատ, 13րդ դարուն հասած է Սպանիա եւ Փորթուկալ: Նաեւ տարածուած է գերմաներէնի, իտալերէնի, լեհերէնի, ֆրանսերէնի մէջ:

Անուան լատինագիրը՝  MANVEL 
Անունէ կազմուած մականուն՝ Մանուէլեան


== Անունը Կրողներ ==
Մանուէլ Զուլալեան (1929, Հալէպ-2012) արեւելագէտ
Մանուէլ Ասատրեան (1926, Հալէպ-2000) հայ գիտնական
Մանուէլ Շաշիեան (1775, Հալէպ-1858) բժիշկ


== Անուան Տարբերակները Այլ Լեզուներով ==
սպ.՝ Manuel
ուքր.՝ Маноіло
Այլ Տարբերակներ՝
անգլերէն՝ Emmanuel
գերմաներէն՝ ֆրանսերէն՝ Emanuel
Էմանուէլ Մաքրոն (Emmanuel Macron, ծն.1977) Ֆրանսայի ներկայիս նախագահ
Էմանուէլ Ճգնաւորեան (Emmanuel Djeknavorian, ծն.1995, Վիեննա) աւստրիացի հայազգի ջութակահար
Որպէս երկրորդ անուն՝
Թոմի Էմանուէլ (Tommy Emmanuel, ծն.1955) աւստրալացի կիթառահար
իտալ.՝ Emanuele, Manolo


== Տե՛ս նաեւ՝ ==
Սամուէլ
12 Մայիս

12 Մայիս, տարուայ 132-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 133-րդ) օրն է

Տրաուայ աւարտին կը մնայ 233 օր 11 Մայիս  12 Մայիս  13 Մայիս 


== Դէպքեր ==
1986՝ ամերիկեան NBC հեռուստաընկերութիւնն սկսաւ հանդէս գալ ներկայիս յայտնի սիրամարգինշանով
2008՝ Չինաստանի Սիչուան նահանգին մէջ տեղի ունեցածվ երկրաշարժէն կը զոհուէ 69 000 մարդ


== Ծնունդներ ==
 Տես նաեւ՝ 12 Մայիսի ծնածներ

1840.
1886՝Նշան Գրիգորեան (անգլերէն՝ Neshan Krekorian, մ.1978), «Տիտանիք» շոգենաւի 711 փրկուած մարդկութենէն մէկը
1921՝ Էտուարտ Միրզոյեան (մ.2012), երգահան, մանկավարժ
1937` Անատոլի Մոկացեան (մ.2000), բեմադրիչ, սենարիստ
1988՝ Մարսելոյ Վիէյրայ (փորթ.՝ Marcelo Vieira), պրազիլցի ֆութպոլիստ


== Մահեր ==
 Տես նաեւ՝ 12 Մայիսի մահացածներ

1915՝ Միհրան Եազըճեան (ծն.մօտ 1870), բժիշկ


== Տօներ ==
Բուժքոյրներ համաշխարհային օր
 Ֆինլանտա՝ Ֆիններու ինքնութեան օր
 Վրաստան՝ Անդրէաս Առաքեալի օր
12 Մայիս


== Արտաքին յղումներ ==
BBC: On This Day
[1] (անգլերէն)
Շուէտի Բանակի Թանգարան

Շուէտի բանակի թանգարան (շուէտ.՝ Armémuseum), ռազմական պատմութեան թանգարան Սթոքհոլմի Էսթերմալմ շրջանին մէջմ: Վերաբացուած է 2002-ին՝ երկար ժամանակ փակուած մնալէ ետք, եւ 2005-ին ստացած է Սթոքհոլմի լաւագոյն թանգարանի կոչումը: Թանգարանը կը ներկայացնէ Շուէտի ռազմական պատմութիւնը, ներառեալ երկրի չէզոքութեան ժամանակակից քաղաքականութիւնը, ինչպէս նաեւ Շուէտի բանակը:


== Պատմութիւն ==
Շուէտի բանակի թանգարանը 1879-էն, բացման օրէն ի վեր, տեղակայուած է Սթոքհոլմի Էսթերմալմ շրջանի Արթիլլերիկարտէնի մէջ։ 17-րդ դարու կիսուն այս վայրը օգտագործուած է ռազմական նպատակներով, եւ շուրջ 300 տարի այստեղ տեղակայուած եղած է հրետանիի հիմնական պահեստը: Ներկայիս շէնքերը կառուցուած են 18-րդ դարու վերջը: Թանգարանը ի սկզբանէ յայտնի էր իբրեւ հրետանային թանգարան, եւ բանակի թանգարան անուանումը ստացած է 1930-ականներու սկիզբը, իբրեւ աւելի ճշգրիտ արտացոլի թանգարանի գործունէութիւնը: Թանգարանին մէջ իրականացուած է մեծ վերանորոգում, եւ նոր ժամանակակից շէնքը բացուած է 1943-ին:


== Ցուցադրութիւններ ==
Ցուցադրութիւններուն մէջ ներկայացուած են պատերազմի եւ խաղաղութեան ժամանակ զինուորներու, անոնց ընտանիքներու եւ ընդհանուր բնակչութեան կենսապայմանները: Անոնք կը ներառեն անցեալ դարերու զինուորներու իրական չափերու քանդակներ, ինչպէս նաեւ շուէտական զօրքերու խոշոր մարտերու, զէնքի, ռազմական հագուստի եւ պատերազմի այլ բնորոշ տեսարաններ: 17-րդ եւ 18-րդ դարերուն Շուէտի կողմէ գերաւարուած ռազմավարն ու դրօշները կը ցուցադրուին յատուկ սենեակի մէջ։
Թանգարանին մէջ ներկայացուած է նաեւ շուէտ դիւանագէտ, Հոլոքոստի ժամանակ նացիստներէն հազարաւոր մարդոց կեանքեր փրկած Ռաուլ Վալենպերկի մասին պատմող փոքրիկ ցուցադրութիւն:


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Արտաքին յղումներ ==
Website of the Swedish Army Museum