armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Բժշկագիտութիւնը Հին Հայաստանի մէջ

Հայաստանի մէջ գործող բժշկական հաստատութիւններու եւ անուանի բժիշկներու մասին յիշատակութիւն կայ 5-րդ դարու հայկական, եւ հետագայ ժամանակներուն՝ նաեւ օտար աղբիւրներու մէջ։ Բժշկագիտութիւնը Հայաստանի մէջ մեծ ծաղկում ապրած է 11-րդէն 15-րդ դարերու ընթացքին, երբ ապրած եւ ստեղծագործած են մեծ բժիշկ գիտնականներ Մխիթար Հերացին, Ապու Սայիտը, Գրիգորիսը, Ֆարաճը, Ամիր Տովլաթ Ամասիացին եւ ուրիշներ։
Այս բժիշկները եղած են համակողմանի գիտելիքներու տէր մարդիկ։ Ընդհանրացնելով իրենց փորձը եւ օգտուելով յոյն եւ արաբ բժշկապետներու աշխատութիւններէն, անոնք գրած են ինքնուրոյն գիրքեր եւ առողջապահական ուղեցոյցներ, որոնք դարեր շարունակ կիրարկուած են գործնական բժշկութեան մէջ։


== Իրագործումներ ==
ԺԲ. դարէն սկսեալ, Հայաստանի մէջ արտօնուած էր ուսումնական նպատակներու համար կատարել դիահերձում։ Եւրոպայի մէջ դիահերձումը արտօնուեցաւ միայն ԺԶ. դարուն, այսինքն 400 տարի ետք։ Հայաստանի զանազան բնակավայրերու մէջ յայտնաբերուած են բժշկական գործիքներ, որոնք կը վկայեն զանազան կարգի վիրահատումներու մասին։
Օրինակ, ԺԲ.-էն ԺԴ. դարերուն, Հայաստանի մէջ կատարուած են կեսարեան հատումներ (սեզարիէն գործողութիւններ), ներքին ուռուցքներու հեռացումներ, կանանց զանազան հիւանդութիւններու վիրահատական բուժումներ եւ այլն։ Վիրահատման ընթացքին, իբրեւ ընդհանուր եւ տեղական զգայազրկման նպատակով օգտագործուած է մանտրակոտա նիւթը, ծննդաբերութիւնը ցաւազրկելու համար օգտագործուած է զետուար նիւթը, իսկ վէրքերը կարելու համար օգտագործուած է մետաքսէ թելը։
Միջնադարուն հայ բժշկութիւնը տեսական եւ գործնական հարցերու մէջ կը գտնուէր ժամանակի զարգացած բժշկագիտութեան առաջին դիրքերուն վրայ։ ԺԲ. դարուն ապրած Մխիթար Հերացին իր «ջերմանց մխիթարութիւն» գիրքին մէջ, օրինակ, կը խօսի փոխանցիկ եւ ալերժիք հիւանդութիւններու մասին, բացատրելով, որ շատ հիւանդութիւններ կը յառաջանան դուրսէն մարդու մարմին թափանցող՝ հիւանդութիւն հարուցանող մասնիկներու պատճառով։ Այլ հայ գիտնական բժիշկ մը, Գրիգորիս անունով, իր գրած մէկ գիրքին մէջ կը բացատրէ, որ մարդու վերին եւ ստորին վերջաւորութիւններու, ինչպէս նաեւ ներքին գործարաններու անդամալուծութեան պատճառը ջղային համակարգի վիճակն է։ «Գլխուղեղը ամբողջ մարմինի թագաւորն է. անիկա զգայարաններու զգայարանն է», կը գրէ այս հայ բժիշկը։


== Ամիրտովլաթ Ամասիացի ==
Հիմնական յօդուած՝ Ամիրտովլաթ Ամասիացի
ԺԵ. դարուն, հայ բժշկութեան պարծանքը կը հանդիսանայ Ամիրտովլաթ Ամասիացին, որ կը տիրապետէր աւելի քան 6 լեզուներու։ «Օգուտ բժշկութեան» գիրքին մէջ Ամասիացի կը նկարագրէ մարդու մարմինին կազմութիւնը եւ առանձնաբար կը բնութագրէ աւելի քան 100 հիւանդութիւն, նշելով անոնց բուժման միջոց հանդիսացող դեղերը։ Այս մեծ բժիշկը կատարած է ընդհանուր հաշուով 3700 դեղի նկարագրութիւն։
Այդ նկարագրութիւնները մինչեւ այսօր ալ կը պահեն իրենց նշանակութիւնը եւ կ'օգտագործուին յատկապէս բուսադեղերու պատրաստութեան ատեն։


== Արտաքին յղումներ ==
https://hovhannesikhtiayan.wordpress.com
Զարթօնք (այլ կիրառումներ)

Զարթօնք՝

Զարթօնք (օրաթերթ), լիբանանահայ օրաթերթ
Զարթօնք (վէպ), վեց հատոր կազմող վէպ, հեղինակ՝ Մալխաս
Զարթօնքի շարժում, ինքնագիտակցութեան եւ ազգա–մշակութային վերելքի շարժում


== Տես նաեւ ==
Նոր Զարթօնք, հայ ժողովուրդի ինքնակազմակերպուածութիւնն է: Թուրքիոյ Հայերէ սկսեալ, աշխարհի բոլոր ժողովուրդներուն հաւասար, ազատ ու եղբայրաբար ապրելուն համար կը պայքարի:
ՀՌՀ լրաբեր. Հումանիտար եւ ընդհանուր գիտութիւններ

Հայ-ռուսական (սլաւոնական) համալսարանի լրաբեր. Հումանիտար եւ ընդհանուր գիտութիւններ, ընդգրկուած է Հայաստանի Հանրապետութեան բարձրագոյն որակաւորման յանձնաժողովի (ՀՀ ԲՈՀ) սահմանած դոկտորական եւ թեկնածուական ատենախօսութիւններու հիմնական արդիւնքներու եւ դրոյթներու հրատարակման համար ընդունելի պարբերական գիտական հրատարակութիւններու ցուցակին մէջ։


== Աղբիւր ==
Գիտական տեղեկատուական վերլուծութեան եւ մոնիթորինգի կեդրոն, Հայաստանի մէջ հրատարակուող գիտական պարբերականներու ցանկ
Պարոյր Սկայորդի

Կաղապար:Տեղեկաքարտ միապետ
Պարոյր Սկայորդի, Ք.Ա. VII դարու Հայոց թագաւոր, կը նշուի Մովսէս Խորենացիի կողմէն։ Ըստ Պատմահոր տուեալներու, Պարւյր «ոչ փոքր օգնութիւն ցոյց տուած է մարացի Վարբակեսին՝ թագաւորութիւնը Սարդանապալէն վերցնելու» գործին մէջ, որովհետեւ Վարբակես իր կողմը գրաւած է «քաջ նախարար Պարոյրին՝ անոր խոստանալով թագաւորութեան պատիւ եւ ձեւ»։ Խորենացի այնուհետեւ նշելով, որ մարացի Վարբակեսը Պարոյրին թագադրած է, անոր Հայոց առաջին թագաւորը։ Ան մեծ օգնութիւն ցոյց տուած է մարերու թագաւորին Ասորեստանը գրաւելու համար։
Հայ ժամանակակից ուսումնասիրողներէն ոմանք Պարոյրը կը նմանցնեն Ք.Ա. VII դարու 70-ական թթ. Հայաստան եւ Ասորեստան արշաւած սկիւթներու առաջնորդ Պարտատուա յի հետ, որ յոյն պատմիչ Հերոդոտոսի կողմէն յիշուած է, ինչպէս նաեւ ասորեստանեան արձանագրութիւններուն մէջ։ Կ՛ենթադրուի, որ այս մէկը եղած է Արմէ Շուպրիա ցեղային միութեան առաջնորդը եւ առաջին հայկական պետական միաւորումը հիմնադրած է։
Տիմիթրի Պաքրաձէ

Տիմիթրի Պաքրաձէ (վրաց.՝ დიმიტრი ზაქარიას ძე ბაქრაძე, (7 Նոյեմբեր, 1826, Խաշմի, Թելաւի գաւառ, Վրաստանի նահանգ, Ռուսական կայսրութիւն (այժմ՝ Սակարեճոյի շրջան, Կախեթի մարզ, Վրաստան) - 22 Փետրուար, 1890, Թիֆլիս, Ռուսական կայսրութիւն), վրացի եւ ռուս պատմաբան, հնագէտ, էթնոգրաֆ, Սանկտ Պետերբուրգի գիտութիւններու ակադեմիոյ թղթակից անդամ(1879 թուականին):


== Կենսագրութիւն ==
Տիմիդրի Պաքրաձէն ծնած է 1826 հոկտեմբեր 26-ին (նոյեմբեր 7-ին) Խաշմի գիւղին մէջ, հոգեւորական ընտանիքի մէջ:
1851-ին կ'աւարտէ Մոսկուայի հոգեւոր ակադեմիոյ:
1861 թուականէն կ'աշխատի Ռուսական աշխարհագրական միութեան Կազանի բաժանմունքին մէջ։ Կը մասնակցի Կովկասի՝ Ռուսական կայսրութեան միանալուն վերաբերող փաստաթղթերու հրապարակմանը (հրատարակութիւնն կ'իրականացուի Կովկասի հնագրագիտական հանձնաժողովի կողմէն 1873-1875 թուականներուն): 1874 թուականին կ'առաջարկէ կազմակերպել Կովկասի հնագիտութեամբ հետաքրքրուողներու միութիւն:
Տիմիդրի Պաքրաձէի աշխատութիւններու շարքին մէջ կ'առանցնանան վրացերէն հրատարակուած «Վրաստանի պատմութիւն» (1889), «Վրաստանն ու վրացիները» (1854), ինչպէս նաեւ ռուսերէն հրատարակուած «Կովկասը քրիստոնեական հանգոյն հուշարձաններուն մէջ» (1875), «Հնագիտական ճանապարհորդութիւն Վրաստանի ու Աջարիոյ մէջ» (1878), «Յօդուածներ Վրաստանի պատմութեան ու հնութիւններու մասին» (1887):
Տիմիդրի Պաքրաձէի նախաձեռնութեամբ Թիֆլիսի մէջ՝ Սիոնի եկեղեցւոյ հարեւանութեամբ, կը կազմակերպուի «հնապահոց» (թանգարան):
Տիմիդրի Պաքրաձէն կը մահանայ 1890 փետրուար 10-ին (22-ին) Թիֆլիսի մէջ:


== Արտաքին Յղումներ ==
Տիմիդրի Պաքրաձէի էջը Ռուսաստանի Գիտութիւններու ակադեմիոյ կայքին մէջ
Տիգրան Թապիպեան

Տիգրան Թորոսի Թապիպեան (13 Դեկտեմբեր 1858, Կեսարիա, Անգարայի նահանգ - անյայտ), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնախ է 1858 թուականի Դեկտեմբեր 13-ին Անգարայի նահանգի Կեսարիոյ գաւառի կեդրոն՝ Կեսարիա քաղաքոին մէջ։ Նախնական ուսումն ստացած է Կեսարիոյ Աւետիսականաց վարժարանէն ներս։ Աւարտած է ամերիկացի միսիոներներու Այնթէպի Կեդրոնական Թուրքիոյ գոլէճի բժշկական բաժինը։ Այնուհետեւ մեկնած է ԱՄՆ եւ ուսանածէ Վերմոնթի բժշկական համալսարանէն ներս։ 1890 թուականին, ուսումն ավարտելով՝ վերադարձած է ծննդավայր։ Կարճ ժամանակ Կեսարիոյ մէջ մնալէ ետք նշանակուած է Անգարայի քաղաքապետարանի բժիշկ։ Բացի այս պաշտօնէն, դարձած է նահանգապետ Ապետին փաշայի ընտանեկան բժիշկն ու բարեկամը։ Փաշայի միջնորդութեան շնորհիւ, խափանած է Անգարայի հայերու՝ Եըլտըզէն հրահանգուած ջարդը, որուն պատճառով փաշան պաշտօնանկ եղած է։ Մեծ դեր կատարած է Գաղատիոյ (Անգարա) դատավարութեան հարցին մէջ։ Երբ ձերբակալուածներ պրոֆ. Թումայեանն ու Հայայեանը բերուած են Անգարա, անոնց մարմինները ամբողջովին ծածկուած եղած են ոստիկաններու խարազաններէն առաջացած կապտուկներով։ Ձեռքերու ու ոտքերու երկաթեայ շղթաները, քայքայելով փափուկ հիւսուածքները, հասած էին ոսկորներուն, որմէ՝ վերջոյթներու գանգրենայի վտանգ առաջացած էր։ Բժիշկը՝ Ապետին փաշայի հրամանով, անոնց վէրքերը բուժելու եւ բանտի պարտեզին մէջ անոնց ազատ շրջելու թոյլտուութիւն ստացած է։ Բժիշկի խնդրանքին ի պատասխան՝ փաշան խոստացած է ամէն ինչ ընել բանտարկեալներու կեանքը փրկելու համար։ Սակայն Պատերազմական ատեանը անոնց մահուան դատապարտած է։
1895 թուականին ԱՄՆ կառավարութիւնը բժշկին նշանակած է Գաղատիայի պատուոյ հիւպատոս, սակայն սուլթան Ապտուլ Համիտ երկրորդ-ը մերժած է այդ նշանակումը՝ հաշուի առնելով անոր հայկական ինքնութիւնը։ 1895 թուականէն սկսած՝ բժիշկը, Անատոլիոյ զանազան կողմերէն ստացած հարստահարութիւններու եւ ջարդերու տեղեկագրերը կանոնաւոր ձեւով յանձնած է եւրոպական երկրներու հիւպատոսներուն։ Բժիշկի միջնորդութեամբ՝ Անգարայի հայերու ջարդը չիրականացնելու պատճառով, Ապետին փաշան պաշտօնանկ եղած է, զոր վտանգած է նաեւ բժիշկի դիրքը։ Այդ պատճառով բժիշկը տեղափոխուած է Կ. Պոլիս եւ զբաղած միայն բժշկութեամբ։
1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ Կ. Պոլսոյ զինուորական հիւանդանոցին մէջ բժիշկ ծառայած՝ հարիւրապետի աստիճանով։ 1915 թուականին Ամասիոյ մէջ, տեղի կառավարիչի հրամանով, դաժանօրէն սպանուած է բժշկի կրտսեր եղբայրը՝ բժիշկ Հայկազուն Թապիպեանը։
1918 թուականին՝ պատերազմի աւարտէն ետք՝ բժիշկ Տիգրանը, դատական գործ յարուցած է եղբօր սպանութեան համար եւ հասած է անոր, որ Պատերազմական ատեանը 1920 թուականին մահուան դատապարտած է Ամասիոյ ոճրագործ կառավարիչին, սակայն դատավճիռը չէ գործադրուած։ Ուստի բժիշկ Տիգրանը մահափորձի ենթարկուած է, որմէ հրաշքով փրկուած է։ Այդ դէպքը վերջնականապէս յուսալքած է բժիշկին եի ան մեկած է ԱՄՆ։ 1937 թուականի դրութեամբ՝ կը բնակէր ԱՄՆ-ի մէջ։


== Գրականութիւն ==
Ալպօյաճեան Արշակ, Պատմութիւն հայ Կեսարիոյ, Բ. հատոր, Գահիրէ, 1937։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
337 (թիւ)

337 (երեք հարիւր երեսունեօթ) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 336-ի եւ 338-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A000040  վաթսունութերորդ պարզ թիւն է
 A006567  տասնեօթներորդ զրապ թիւն է
պարզ են նաեւ 337 պարզի նիշերով ստացուածները՝ 373, 733
 Alt   337  գործադրելիս կը ստացուի Q գլխատառը
տարուայ 337րդ օրն է Դեկտեմբեր 4-ը (նահանջ տարիներուն՝ Դեկտեմբեր 3-ը)
337 Տեւոսէ աստեղնեակի կարգային թիւն է
Սիքինոս

Սիքինոս (յուն․՝ Σίκινος ), Էգէական ծովու կղզի, Քիքլատես, Յունաստան։ Կը գտնուի Իոս եւ Ֆոլեղանտրոս կղզիներուն միջեւ։  Մաս կը կազմէ Թիրա Շրջանային Միաւորին։  Տեղացիները Սիքինիոթես կը կոչուին։  Գլխաւոր բնակավայրն է (մայրաքաղաք) Հորա* կամ Սիքինոս։ Բնակչութեան թիւն է 260։
Հորա․ յունական կղզիներու մայր գիւղին կամ քաղաքին տրուած անուն, որ կ՛ ընկերակցի տուեալ գիւղին կամ քաղաքին բուն անունին (մայրաքաղաքի իմաստ ունի)։


== Աշխարհակագրական տեղեկութիւններ ==

Տարածութիւնն է 41,676 քլ․², իսկ կղզիին ծովեզրն է 40 քլ․։ Սիքինոսին շուրջը կը գտնուին հետեւեալ կղզիները․ հիւսիս-արեւմուտք՝ Ավոլիատա, Այիոս Եորղոս եւ Քարտիոթիսա, իսկ հարաւ-արեւմուտք՝ Քալողերոս, որ իր կարգին շրջախատուած է փոքր ժայռակղզեակներով։  Բոլորը միասին կը կազմեն Սիքինոս քաղաքապետութիւնը, 42,507 քլ․² տարածութեամբ, իսկ բնակչութեան ընդհանուր թիւը 273 է։ Գլխաւոր լեռներն են՝ Թրուլոս 553 մ․, Այիոս Մամաս 549 մ․, Այիա Մարինա 450 մ․ եւ Ֆրուտի թու Մոնասթիրիու 350 մ․՝ ուր կը գտնուի նաեւ Հրիսոփիղի վանքը։  Կղզիին հարաւ-արեւելեան կողմը կը գտնուի Ալոփրոնիա ծոցը եւ նաւահանգիստը։ 


== Տեղական արտադրութիւն ==
Բնակիչները հողագործ, հովիւ, ձկնորս, մեղրագործ եւ պանրագործ են։  Կղզին կը յատկանշեն յատկապէս վարունգի եւ լուբիայի «ամպելոֆասուլօ» տեսակին արտադրութիւնները։  Արտադրուած ձէթը, քացախը եւ գինին կը գոհացնեն տեղական կարիքները։


== Առասպել ==
Ըստ յունական առասպելին, կղզին անունը առած է Լիմնոսի Թոանտաս թագաւորին տղուն՝ Սիքինոս, անունը։  Ըստ Փլինիոս եւ Ստեփան Բիւզանդացի պատմաբաններուն կղզիին հին անունը «Ինոի» Οινόη եղած է («ինոս»՝ οίνος=գինի)։   


== Պատկերասրահ ==
25 Յունուար

25 Յունուար, տարուան 25-րդ օրն է։

 24 Յունուար  25 Յունուար  26 Յունուար 


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
1884/1885, Սարգիս Չիլինկիրեան, հայ բժիշկ (մահ․՝ 1916, Կոշհիսար)։
1889, Պօղոս Արիս, Լիբանանի Կաթողիկէ Հայոց կղերականութեան մէջ եզական դիրք գրաւողներէն մին:


== Մահեր ==
1980, Զատիկ Խանզատեան, ֆրանսահայ քարտէսագէտ (ծն․՝ 1886, Մանիսա):
2000, Մանուէլ Ասատրեան, հայ գիտնական (ծն․՝ 1926, Արագած)։
2015, Տեմիս Ռուսոս,  յոյն երգիչ, երաժիշտ


== Տօներ ==
Զենոբ Գլակ

Զենոբ Գլակ նաեւ Զենոբ Գլակ Ասորի, Զենոբ Ասորի (300, Կեսարիա, Կապադովկիա - 350), Դ. դարու ասորի եկեղեցական գործիչ եւ պատմիչ, Տարօնի եպիսկոպոս, Մշոյ Սուլթան Ս. Կարապետի վանքին վանահայրը եւ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչի աշակերտներէն: Գրած է «Պատմութիւն Տարօնոյ» գիրքին առաջին մասը:


== Կենսագրութիւն ==
Զենոբ Գլակ Կապադովկիոյ Կեսարիա քաղաքէն Մեծ Հայք եկած է Գրիգոր Լուսաւորիչին հետ, եղած է անոր աշակերտներէն մէկը, ձեռնադրուած  է Մամիկոնեաններու նախարարութեան տիրոյթ Տարօնի եպիսկոպոս եւ նշանակուած՝ Մշոյ Սուլթան Ս. Կարապետի վանքին վանահայր, եւ իր անունով ալ հետագային վանքը կոչուած է Գլակայ վանք ։


== Պատմութիւն Տարօնոյ ==
Զենոբ Գլակ «Պատմութիւն Տարօնոյ» գիրքը գրած է Գրիգոր Լուսաւորիչի յանձնարարութեամբ, ասորերէն կամ յունարէն: Այդ պատմութիւնը Է. դարուն հայերէնի թարգմանած եւ իր պատմութեան կցած է Յովհան Մամիկոնեան: Այդ պատճառով ալ ուսումնասիրողները (Գ. Խալաթեան եւ ուրիշներ) Զենոբ Գլակը համարած են Է. դարու պատմիչ: Ան իր գործին մէջ կը պատմէ Հայաստանի մէջ քրիստոնէութեան տարածման, հեթանոսական մեհեաններու կործանման եւ քրիստոնէական եկեղեցիներու հիմնադրման մասին: Իբրեւ ականատես` Զենոբ Գլակ մանրամասն նկարագրած է Տարօնի քրմապետ Արձանին եւ անոր որդիին՝ Դեմետրին յամառ կռիւները Գրիգոր Լուսաւորիչին ու անոր սատարող ուժերուն դէմ:
Արփիար Տէր Մարգարեան

Արփիար Տէր Մարգարեան (1889, Պիթլիս-1970) մէկն է այն բարձր հոգիներէն, որոնց շնորհիւ Ազգային Կեդրոնական վարժարանը շունչ ու ոգի ստացած է եւ մատղաշ սրտերու մէջ ներմուծած ընտանեկան, ազգային եւ համամարդակային սիրոյ վսեմ զգացումը։


== Կենսագրութիւն ==
Մարգարեան ծնած է Պիթլիսի Խուլթիկ գիւղը։ 1902-ին աւարտելով Պիթլիսի Ամերիկեան Հայ-Սքուլը, իբրեւ ուսուցիչ պաշտօնավարած է նոյն վարժարանին մէջ եւ Մուշի Ամերիկեան վարժարանին մէջ՝ յաջորդաբար մէկական տարեշրջան։
1905-էն մինչեւ 1909 յաճախած է Խարբերդի Ամերիկեան Քոլէճը, որուն ընթացքը նոյն տարին աւարտելով տարի մը  վարած է Պիթլիսի Ամերիկեան վարժարանին տնօրէնութիւնը։ Ապա երկու տարի հետեւած է Իսթանապուլի Իրաւաբանական վարժարանի դասընթացքներուն վերջին տարեշրջանին՝ միեւնոյն ատեն աւարտած՝  Պահեստի Սպայից Զինուորական վարժարանը։
Մասնակցած է Պալքանեան եւ Ազգային Ընդհանուր պատերազմներուն, որոնց ընթացքին ստացած է հարիւրապետի աստիճան: Շրջան մը վարած է Ոստիկանական Զօրաց վարժարանի փոխ-տնօրէնութիւնը եւ կեդրոնի հրամանատարութիւնը։
1918-ին վերադառնալով, մինչեւ 1921 Ետիգուլէի Ս․ Փրկիչ եւ Օրթագիւղի որբանոցներուն մէջ աւանդած է հայերէն եւ անգլերէն։ 1921-1933 տարեշրջաններուն, նախ ուսուցիչ, ապա իբրեւ  տնօրէն, պաշտօնավարած է Սամաթիոյ Սահակեան-Նունեան վարժարանին մէջ։ Հոնկէ անցած է Կեդրոնական վարժարան, որպէս դաստիարակ եւ հայերէնի ուսուցիչ։ 1939-41, երկու տարեշրջան՝ փոխ-տնօրէնութիւնը վարած է Կեդրոնականի։ Կեդրոնականէն  բաժնուած է 1946-ին։
Վերջին անգամ պաշտօնավարած է Պէզազեան վարժարանին մէջ 1950-53։ Այնուհետեւ վերջնականապէս քաշուած է ասպարէզէն։
Ունի դասագիրքներու շարք մը՝ Ե․ եւ Զ․ դասարաններուն համար՝ Աղբերակ անունով։ Վերահրատարակած է Արամ Անտոնեանի Գանձարանի»ները, Ա․, Բ․, Գ․, Դ․, յաւելեալ եւ ճոխացեալ պարունակութեամբ։
Գրած է պատմուածքներ, որոնք ամփոփուած են երկու հատորներու մէջ՝ «Արձագանգ» (Պոլիս, 1946), եւ «Անցորդը» (Պոլիս, 1962)։
1932-1949 վարիչ խմբագիրը եղած է Ս․ Փրկիչ Ազգային Հիւադանոցի տարեգիրքերուն։ Աւելի ուշ երբ տարեգիրքը վերածուած է ամսաթերթի, վեց ամիս շարունակած է իր վարիչ-խմբագիրի պաշտօնը։
Հայերէնի թարգմանած է «Կիւզիտէ Սապրիի Նէտրէտ» վէպը։
Հոլիուըտ Ֆորէվըր

Հոլիուըտ Ֆորէվըր, (անգլերէն՝ Hollywood Forever թարգմանաբար՝ Հոլիուուտ Ընդմիշտ)՝ Լոս Անճելըսի ամենահին գերեզմանատուներէն մեկն է:
Գերեզմանատան մէջ հիմնականին ամփոփուած են նշանաւոր շարժապատկերային արտադրութեան գործիչներու՝ դերասաններու, բեմադրողներու, թատերագիրներու, երաժիշտ-երգահաններու մարմինները: Գերեզմանատունը գործուն է եւ պարբերաբար կ'ընդունէ հանրային միջոցառումներ, ներառեալ երաժշտական եւ ամառային ֆիլմերու դիտումներ: 2011-ին գերեզմատունը որպէս համատեղ ընկերութիւն մասնակցած է ամերիկեան Silent Life համր ֆիլմի արտադրութեանը, որ հիմնուած էր Հոլիուուտի կուռք Ռուտոլֆ Վալենթինոյի պատմութեան վրայ:


== Պատմութիւն ==
Սա գերեզմանատունը Հոլիուուտին միակ գործողն է, հիմնուած է 1899-ին: 1920-ին գերեզմանատունն իր տարածքէն կտոր մը 40 աքր մակերեսով, վաճառած է Paramount Pictures-ին: Ձեռք բերուած հողակտորի մի մասը յատկացուած է հրէական Պէթ Օլամ հանգստարանին մոտակայ հրէական համայնքին համար:


== Նշանաւոր թաղուածներ ==
Ֆիլիփ Գաբրիէլեան

Ֆիլիպ Գաբրիելեան, Ծնած Պէյրութ 1874-ին եւ շարունական հօրը առեւտրական գործը։ Ա.Ընդհ. Պատերազմին կը փոխադրուի Դամասկոս, ուր հայ գաղթականներու օգնող յանձնախումբերու մաս կը կազմէ, կը կատարէ նաեւ Դամասկոսի մէջ Երուսաղէմի Սբ.Յակոբեանց Միաբանութեան պատկանող կալուածներու հսկիչ- գործակալի պաշտօնը։
Մաղզմայ

Մաղզման եկեղեցական մետաղէ հարթ կլոր ափսէ մըն է, որ սկիհին բերանը ծածկելու կը ծառայէ: Անոր վրայ, պատարագի ատեն, նուիրական նշխարը կը դրուի:


== Խորհրդանշում ==
Կը խորհրդանշէ խաչը որուն վրայ խաչուեցաւ Յիսուս, մարդկութեան փրկութեան համար:
Կը խորհրդանշէ գերեզմանը, ուր դրուեցաւ Յիսուսի մարմինը յարութենէն առաջ:
Կը խորհրդանշէ նաեւ գերեզմանին առջեւ դրուած քարը, որ յարութեան օրը տապալեցաւ:
Անոր կլորութիւնը կը խորհրդանշէ կատարելութիւնը ու կը նմանի արեւու:Ս. Աւետարանին մէջ չէ յիշուած թէ Յիսուս գործածեց մաղզմայ մը, այլ «առաւ հացը իր սուրբ ձեռքերուն մէջ օրհնեց, բեկանեց ու բաժնեց իր աշակերտներուն ըսելով…» (Մատթ. 26, 26):


=== Շինութիւն ===
Մաղզման կը շինուի սկիհբաժակին մետաղէն:


== Աղբիւրներ ==
Աւետաբեր, 1997, Պէյրութ, Լիբանան.
Կաունաս

Կաունաս (նախկինում՝ Կովնո), քաղաք Լիտվայի մէջ։
Նավահանգիստ Նյամունաս գետի ափին։ Արդյունաբերական կեդրոն է, երկաթուղային եւ ավտոխճուղային հանգոյց։ Ունի 370 հազար բնակիչ (1979)։ Արդյունաբերութեան հիմնական ճիւղերն են մեքենաշինութիւնն ու մետաղամշակումը, թեթեւ եւ սննդի արդյունաբերութիւնը։ Կաունասը գեղարուեստական արհեստագործութեան հնագոյն կեդրոններեն է։ Առաջին անգամ հիշատակուած է XI դարուն։ Հին քաղաքի մէջ պահպանուած ճարտարապետական հուշարձաններեն են՝ դղեակը (XIII-XVII դարեր), Վիտաուտո եկեղեցին (հիմնադրուած է 1400-ին), կաթողիկե տաճարը (15 դար, ավարտուած է 17-րդ դարուն), Մասալսկիներու պալատը (17-րդ դարի սկիզբ), ռատուշան (1542, վերակառուցուած է 18-րդ դար)։ 19-րդ դարուն հին քաղաքեն ծնունդ առած է Կաունասիի նոր շրջանը (համաձայն 1847-ին եւ 1871-ին մշակուած գլխավոր հատակագծերու)։ 1920-40-ական թուականներուն քաղաքը բուռն զարգացած է։ Սովետական ժամանակաշրջանին Կաունասի մէջ գլխաւոր հատակագծերով (1952, ճարտարապետ Բուչաս, 1970, ճարտարապետ՝ Տանուլիս) կառուցուած են բնակելի զանգուածներ, հասարակական շենքեր։ Կաունասի մէջ են՝ Ձերժինսկիի (բրոնզ, բետոն, 1947, քանդակագործ՝ Մերկուրով) եւ Ներիսի (բրոնզ, գրանիտ, 1955, քանդակագործ Բուչաս (հուշարձանները, Չուռլյոնիսի պատկերասրահը (1969, ճարտարապետ Վիտաս)։


== Բնակչութիւն ==
Յովսէփ Օրբելի

Յովսէփ Աբգար Օրբելի, հայ արեւելագէտ, հնագէտ, հասարակական գործիչ։ ԽՍՀՄ ԳԱ ակադեմիկոս (1935), ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս եւ առաջին նախագահը (1943-1947)։ Լոնտոնի հնագիտական ընկերութեան պատուաւոր անդամ (1944), Իրանի ԳԱ թղթակից անդամ (1945)։


== Կենսագրութիւն ==

Յովսէփ Օրբելին ծնած է 20 Մարտ 1887-ին Քութայիս քաղաքին, Աբգար Օրբելիի ընտանիքէն ներս։ Եղած է ընտանիքին կրտսեր որդին։
1904-ին աւարտած է Թիֆլիսի արական 3-րդ Գիմ վարժարանը, ուր ուսուցիչ ունեցած է Ս. Ժեբելյեւը, Մ. Ռոստովցեւը, Ֆ. Զելինսկին, արեւելագէտ Եա. Սմիռնովը, բիւզանդագէտ Վ. Բենեշեւիչը՝ զուգահեռաբար հետեւելով նաեւ արեւելագիտութեան հայ-վրաց-պարսկական բաժինի դասընթացքներուն։
Ուսանողական տարիներուն զբաղած է գիտական գործունէութեամբ. Պրոքհաուզի եւ Եֆրոնի նոր հանրագիտական բառարանի համար գրած է հայկական, վրացական եւ իսլամական արուեստին վերաբերող յօդուածներ, Նիկողայոս Մառի ղեկավարութեամբ մասնակցած է Անիի պեղումներուն եւ այլ հնագիտական արշաւախումբերու։
1909-ին ուսումնասիրած է Լեռնային Ղարաբաղի հայկական արձանագրութիւնները։
1911-էն աշխատած է Սեն Փեթերսպուրկի համալսարանի հայ-վրացական բանասիրութեան ամպիոնին։ 1911-1912, ԳԱ գործուղմամբ, ուսումնասիրած է Սոկսի հայերու եւ քիւրտերու բարբառն ու բանահիւսութիւնը, Էրզրումի, Բայազիտի, Վանի, Աղթամարի եւ Բագաւանի ճարտարապետական յուշարձանները, հնագիտական պեղումներ կատարած է Թոփրաք քալէի եւ Հայկաբերդի մէջ։
1912-ին ընտրուած է Սեն Փեթերսպուրկի Ռուսաստանի հնագիտական ընկերութեան անդամ։
1914-էն Սեն Փեթերսպուրկի համալսարանի արեւելագիտական մասնաճիւղին մէջ դասաւանդած է հնագիտութիւն եւ Հայաստանի պատմութիւն, հայկական արձանագրագիտութիւն եւ քրտերէն։
1916-ին Նիկողայոս Մառին հետ Վանի մէջ պեղումներու ընթացքին յայտնաբերած է Սարդուրի Բ.-ի մեծածաւալ սեպագիր արձանագրութիւնը։
1917-1918  շարունակած է աշխատանքը Փեթրոկրատի համալսարանին մէջ, դասաւանդած է նաեւ Հնագիտութեան հիմնարկէն ներս, Մոսկուայի Լազարեան ճեմարանէն ներս, ընտրուած է Պետական հնագիտական յանձնաժողովի խորհուրդի անդամ, Մոսկոֆեան հնագիտութեան ընկերութեան իսկական անդամ։
1919-ին՝ Խորհրդային Ռուսաստանի լուսժողկոմատի՝ թանգարաններու քարտուղար, մեծ աշխատանք տարած է մասնաւոր հաւաքածոներու թանգարանային նմուշները պետական սեփականութիւն դարձնելու ուղղութեամբ։
Մասնակցած է Նիւթական մշակոյթի պատմութեան ռուսաստանեան (հետագային՝ պետ.) ակադեմիոյ հիմնադրմանը, 1919-ի Օգոստոսին ընտրուած է այդ ակադեմիոյ անդամ, գլխաւորած է Հայաստանի եւ Վրաստանի հնագիտութեան ու արուեստի բաժինը։
1920-ին՝ Փեթրոկրատի  Էրմիթաժի (կերպարուեստի եւ կիրառական արուեստի թանգարանին) աւանդապահը,
1926 -ին հիմնած եւ գլխաւորած է Արեւելքի բաժինը,
1934-1951 ՝ Էրմիթաժի տնօրէն։
Հայրենական պատերազմի (1941- 1945) սկիզբին կազմակերպած է Էրմիթաժի գեղարուեստի արժէքներու տարհանումը Սվերդլովսկ (այժմ՝ Եկատերունպուրկ), այնուհետեւ  պաշարուած մնալով Լենինկրատի մէջ՝ ապահոված է էրմիթաժի եւ շարք մը այլ հաւաքածոներու՝ քաղաքին մէջ գտնուող թանգարանային նմուշներու պահպանումը։
1946-ին Նիւրնպերկի դատավարութեան մասնակցած է իբրեւ մեղադրող կողմի վկայ։
302 (թիւ)

302 (երեք հարիւրերկու) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 301-ի եւ 303-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A007770  ուրախ թիւ է
 A001358  իննսունվեցերորդ կիսապարզ թիւն է
 Alt   302  գործադրելիս կը ստացուի . նշանը
տարուայ 302րդ օրն է Հոկտեմբեր 30-ը (նահանջ տարիներուն՝ Հոկտեմբեր 29-ը)
302 Քլարիսա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Ապտալլահ Պըն Ապտուլ-Ազիզ-Ալ-Սաուտ

Ապտալլահ Պըն Ապտուլ-Ազիզ-Ալ-Սաուտ (1 Օգոստոս 1924(1924-08-01), Ալ-Ռիատ, Էև-Ռիյադ, Սէուտական Արաբիա - 23 Յունուար 2015(2015-01-23)[…], Ալ-Ռիատ, Էև-Ռիյադ, Սէուտական Արաբիա), Սէուտական Արաբիոյ թագաւոր (2005 - 2015)։ Գրաւելով աշխարհի Ամենաազդեցիկ մարդոց ցուցակին 11-րդ դիրքը։


== Կենսագրութիւն ==
Ապտալլահ Պըն Ապտուլ-Ազիզ-Ալ-Սաուտ ծնած է 1 Օգոստոս 1924-ին Սէուտական Արաբիոյ մայրաքաղաք Ար-Ռիյատի մէջ` արքայի ընտանիքին։


== Ընտանիք ==
Անոր ամենափոքր երեխան ծնած է 2003 թուականին, երբ ան 79 տարեկան էր։ Անոր որդին՝ արքայազն Միշաալը, 2013 թուականէն սկսեալ Մեքքայի մարզպետն է։ Միւս արքայազն Խալըտ Ալ ֆայսալը Կրթութեան եւ գիտութեան նախարարն է՝ մինչ այդ, 2009 թուականին ան ծառայած է որպէս Նաժրան նահանգի կառավարիչ։ Անոր որդին՝ արքայազն Աբտուլ ազիզը, արտաքին գործերու նախարարի տեղակալն է։ Անոր դուստրը՝ արքայադուստր Ալիան, սոցիալական սպասարկման ծրագիրներու նախագահն է։


== Քննադատութիւն ==
Փետրուար 2008-ին՝ Ամերիկեան Վաշինգտոն Փոստը Հրապարակեց աշխարհի ամենադաժան բռնապետներ վերնագրով հոդուածը՝ որտեղ Ապտալլահ Պըն Ապտուլ-Ազիզ-Ալ-Սաուտ կը գտնուէր 4-րդ դիրքին վրայ՝ զիջելով միայն Հիւսիսային Քորեայի նախագահ՝ Քիմ Չեն Իրին, Սուտանի նախագահ՝ Օմար Ալ Պաշիրին, Միյանմարի սպարապետ՝ Թան Շուէյին։
Հերի Թրուման

Հերի Թրուման (8 Մայիս 1884(1884-05-08)[…], Լամար, Միզուրի, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ - 26 Դեկտեմբեր 1972(1972-12-26)[…], Քանսաս Սիթի, Միզուրի, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), Միացեալ Նահանգներու 33-րդ նախագահը, 1945-1953 թուականներ։ Նախ ծառայած է իբրեւ փոխնախագահ, ապա յաջորդած է Ֆրանքլին Ռուզվելթիին։ Ան ամբողջովին գործադրած է «Մարշալ» ծրագիրը` վերակառուցելու համար արեւմտեան Եւրոպայի տնտեսութիւնը, եւ հիմնած՝ «Թրուման գաղափարաբանութիւն»ը եւ «ՆԱԹՕ»ն:
Հերի Թրուման իր կեանքին մեծամասնութիւնը անցուցած է ելեւմտական, դրամական տագնապներու մէջ: Ան մեծցած է համեստ եկամուտով ընտանիքի մը մէջ: Տարիներու վատ ներդրումները եւ առեւտրական ձախող գործունէութիւնը զինք պարտքերու մէջ թաղած են, թէեւ ան յաջողած է սնանկութիւն յայտարարելու քայլին երբեք չդիմել: 
Նախագահի պաշտօնը աւարտելէ ետք Թրուման եւ կինը փոխադրուած են իր զոքանչին տունը: Թրուման առաջին նախագահներէն մէկը, որ ստացած է կենսաթոշակ` տարեկան 25 հազար տոլար: 
Հերի Թրուման եւ իր կինը առողջապահական խնամքին առաջին ստացողներէն եղած են, որ այդ օրերուն իբրեւ օրէնք վաւերացուեցաւ:
Սթիրա, ժայռակղզիակ (Էվիա)

Սթիրա (յուն․՝ Στύρα )․ անբնակ ժայռակղզիակ,  Սթիրոնիսիա, Էվոյիքոս ծոց, Յունաստան։


== Ընդհանուր տեղեկութիւններ ==
Սթիրոնիսիա կղզեխումբին մեծագոյն ժայռակղզիակն է։  Անբնակ է։ Կը գտնուի Էվոյիքոս ծոցին հարաւային մասը, Նեա Սթիրայի (Էվիայ) դիմացը։  Տարածութիւնն է 1,7 քլ․²։  Կը պատկանի Նեա Սթիրա (Էվիա) քաղաքապետութեան։  
Հին անունն է Էղիլիա կամ Էղլիին։ Ըստ Իրոտոթոսին (Հերոտոթոս), պարսկական առաջին Յունաստան ներխուժման ընթացքին (Ք․Ա․ 492/490), Էրեթրիայի պաշարման (Ք․Ա․ 490) գերիները Մարաթոնասի ճակատամարտին (Ք․Ա․ 490) ընթացքին Սթիրա կը պահուին։  Ճակատամարտէն ետք, անոնք Սուսա (Պարսկաստան) Դարեհ Ա․-ին մօտ կը ղրկուին։