armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Արարատեան Դաշտի Կանացի Տարազներ

Արարատեան Դաշտի Կանացի Տարազները եղած են աւելի թեթեւ ու միանման։ Հայկական այլ տարազներու նման Արարատեան դաշտի հայ կիներու տարազին մաս են ճեղմակեղէնը, վերնաշապիկը, վերնազգեստը, վերարկուն, գօտին, գլխայարդարանքը եւ ագանելիքը (գուլպայ եւ կօշիկ)։


== Տարազին մասերը ==
Արարատեան դաշտի կանացի տարազները կը տարբերէին միւս գաւառներէն իրենց վերնազգեստին ամբողջականութեամբ: Վերնազգեստը կը կարուէր միագոյն կամ բուսանաշխերով զարդարուած մետաքսեայ կերպասով, իսկ շապիկը՝ բամպակեայ կտորով: Վերարկուն կը կոչուէր քուրք, որ կը կարուէր գոց կարմիր, կանաչ եւ կապոյտ թաւշեայ կտորով: Քուրքին վերի մասը նեղ էր, իսկ վարը՝ լայն: Վերարկուին թեւերը լայն էին եւ զարդարուած աղուէսի մուշտակի նեղ շերտով, որ հարուստ կիներու պարագային աշխատուած կ՛ըլլար մարգարիտներով ու կիսաթանկարժէք քարերով:


== Գօտին ==
Գօտին կ'օգտագործէին տօնական զգեստին վրայ, որ պատրաստուած կ'ըլլար մետաքսեայ ասեղնագործուած կտորէ եւ երբեմն զարդարուած՝ ուլունքներու տեսակներով: Որոշ շրջաններու մէջ մետաղեայ գօտին կը պատրաստուէր ոսկիէ կամ արծաթէ եւ կը զարդարուէր դրամներու կախուած շարաններով։


== Գլխայարդարանքը ==
Արարատեան դաշտի աղջիկները իւրայատուկ տեսք ունէին: Իրենց մազերը կը հիւսէին եւ գլխուն կը կապէին չիթ գլխաշոր: Տօնական օրերու գլխաշորը մետաքսեայ էր: Կատարին կը դնէին հաւկթաձեւ պոլի: Գլխաշորը գնդասեղով կ'ամրացուէր պոլիին:
Ամուսնացած կիներուն գլխայարդարանքը ամբողջութեամբ ուրիշ էր։ Կիները իրենց գլխուն կը դնէին պայտաձեւ պոլի, որուն վրայ կ'ամրացնէին գլխաշորը, իսկ ճակատը կը զարդարէին չիխտի ճակտոցով։ Հարուստ դասակարգի կիները իրենց գլխուն կը դնէին ոսկի դրամաշարով եզերուած կոտ, իսկ զայն կը ծածկէին ժանեակէ շղարշով։
Տարեց կիները կը կապէին թասակ, որուն վրայ ճերմակ ժապաւէն կը կապէին՝ ոսկիներու շարանի ճնշումէն ճակատը պաշտպանելու նպատակով։ Տարեց կիներուն յատուկ էր ճերմակ քթկալ:


== Աղբիւրներ ==
«Պատկերագիրք Հայկական Տարազներու», Համազգային Հայ Մշակութային եւ Կրթական Ընկերակցութիւն, Պէյրութ, 1990, էջ 28, 29, 170, 174։
Գարեգին Պէշկէօթիւրեան

Գարեգին Պէշկէօթիւրեան (1867, Խարբերդ - 1891 ), հայ բանաստեղծ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1867-ին Խարբերդի մէջ բողոքական ծնողքէ, դեռ մանուկ տարիքին մէջ կորսնցուցած է ծնողքը եւ ծեր հաւուն քով անցուցած է իր որբութեան առաջին տարիները։ 1873-ին, հազիւ վեց տարեկան կը սկսի յաճախել տեղւոյն ամերիկեան միսիոնարաց վարժարանը, ուր կը լրացնէ իր ուսումը տարիներու շրջանին մէջ՝ մեծ յաջողութեամբ ուսանելով բացի մայրենի լեզուէն նաեւ անգլերէն լեզուն եւ այդ լեզուով իսկ լափելով Անգլիական գրականութեան գլուխ գործոցները՝ Համլէթը, Մաքպէթը, ինչպէս նաեւ Օսքարի եւ Չայլտ Հարօտլի հեղինակութիւնները։ Ընթացաւարտ ըլլալէն յետոյ չէ բաժնուած իր սիրական վարժարանէն ու իբրեւ ուսուցիչ մէկ քանի տարիներ պաշտօնավարած է ունենալով ձեռնասուն աշակերտներ։ Իր ընտանեկան պայմանները ու գաւառի կեանքը մղած են զինքը բանաստեղծութեան ու գրած է «Սրինգ»ը, «Վհատութիւն»ը եւ այլ քերթուածներ։ Նաեւ 14 տարուան աշխատութեամբ մը կատարելագործած է արուեստագէտի մը աստիճան իր երգէոն ու սրինգ զարնելու կարողութիւնը։ 1891-ի Յունիսին դեռ երիտասարդ, թոքախտի անողոք ճիրաններէն չկրնար խուսափիլ ու իր ցաւոտ կեանքը կը վերջացնէ Խարբերդի գերեզմանատան մէկ անկիւնը։
Ռուբէն Որբերեան գեղեցկապէս ի վեր հանած է հէք բանաստեղծին կեանքը հետեւեալ տողերով.


== Պէշկէօթիւրեանի բանաստեղծութիւնը ==


=== Սրինգ ===


== Աղբիւրներ ==
Մասիս 1892 էջ 199
Ծաղիկ Ա․ Անտոնեան 1907 էջ 391
Թանգարան Բարձ․ Հ․ Ասատուր էջ 333
Յիշատակարան, Վ. Գ. Զարդարեան, Ա. հատոր, Կ. Պոլիս, էջ 312:
Անտորրա Լէ Վալէ

Անտորրա փոքր երկիրը կը գտնուի Փիրէնեան լեռներու հովիտին մէջ, Սպանիոյ եւ Ֆրանսայի սահմանին վրայ։ Ունի ցուրտ ձմեռներ։ Օդը չորս է։ Գլխաւոր գետն է Ռիու Վալիրա։ Տարածութիւնը 465 քառ.քմ. է։ Բնակչութեան թիւը 11.000։
Ժողովուրդը կը բաղկանայ գաթալաններէ, որոնց լեզուն պաշտօնականն է։ Կը խօսուի նաեւ ֆրանսերէն։


== Պատմութիւն եւ Կառավարութիւն ==
Անտորրայի կազմութեան պարագաները եւ սկզբնական պատմութիւնը կը մնան շփոթ։
Անտորրա ինքնավար եւ կիսանկախ հանրապետութիւն մըն է, որ ենթակայ է Ֆրանսայի կառավարութեան պետին եւ Իւրկէլի (Սպանիա) Սրբազանին գերիշխանութեան, 1607-էն ի վեր։ Որպէս հանրապետութիւն, սահմանադրութեամբ օժտուեցաւ Նափոլէոն Պոնափարթի  կողմէ, 1806-ին։ Տարեկան 960 ֆպանքի տուրք մը կը վճարէ Ֆրանսայի եւ 460 փըզեթա՝ Սրբազանին։
Կը կառավարուի ընդհանուր Խորհուրդով մը, որ կը բաղկանայ 24 անդամներէ եւ որ կ՛ընտրուի ընտանիքներու պետերու ժողովին կողմէ։
Դատական կազմը կը նշանակուի հովանաւորող երկու կողմերէն։
Ընդհանուր քուէարկութիւնը ջնջուեցաւ 1941-ին։


== Բնակչութիւն ==


== Տնտեսական պայմաններ ==
Անտորրա ունի երկաթ, կապար, տախտակ, արզն, քար։
Զբօսաշրջիկութիւնը կարեւոր եկամուտ մը կ'ապահովէ։


== Աղբիւր ==
Երուանդ Մոնոֆարեան (1968), «Հանրագիտակ», Համազգայինի տպարան, Պէյրութ, էջ 31-32։
Ճոնի Հալիտէյ

Ճոնի Հալիտէյ  (ֆրանսերէն՝ Johnny Halliday, բուն ազգանունը՝ Ժան Ֆիլիփ Սմեթ, ֆրանսերէն՝ Jean-Philippe Smet, 15 Յունիս 1943(1943-06-15)[…], Փարիզի 9-րդ շրջան, Ֆրանսա - 5 Դեկտեմբեր 2017(2017-12-05), ), ֆրանսացի երգիչ։ Ֆրանսական շանսոնի մեծ հսկաներէն մին։ 


== Կենսագրական գիծեր ==
Ժան Ֆիլիփ Սմեթ ծնած է 15 Յունիս 1943-ին, Փարիզ։ 9 տարեկանին արդէն իսկ իր պարուհի զարմիկներուն հետ բեմ բարձրացած եւ երգած է:
Ֆրանսահայ երգչուհի եւ դերասանուհի Սիլվի Վարդանի ամուսինն էր։ Ամուսնալուծուելէ ետք Հալիտէյ ամուսնացած  է Լեթիսիային հետ։ Երգած է ֆրանսերէն ռոք երաժշտութիւն։ Իսկ 1996-ին Ճոնի ամուսնացա է 21-ամեայ Լեթիսիա Պուտույի հետ, որ մինչեւ իր մահը մնացած է իր կինը: 
1957-ին որոշած է, որ ինք կ'ուզէ ռոք էնտ ռոլի երգիչ դառնալ:
1960-ին սկիզբը հրապարակած է իր առաջին երգը` «Ձգէ աղջիկները» (Laisse Les Filles): Անոր կը յաջորդէ «Յիշատակներ, յիշատակներ» (Souvenirs, Souvenirs) երգը, որ հիմնականին մէջ իր առաջին  յաջողութիւնը դարձած է:

«Օրոր»ի 16 Հոկտեմբեր 2011-ի թիւին մէջ, Ճոնի Հալիտէյ յայտարարած է, թէ այսուհետեւ  միայն Ժորժ Կառվարենցի գրած ռոքերը պիտի երգէ։


== Ալպոմներ ==
Hello Johnny (1960, Vogue)
Nous les Gars, Nous les Filles (1961, Vogue)
Tête à Tête avec Johnny (1961, Vogue)
Salut les Copains! (1961, Philips)
Johnny Hallyday sings America's Rockin' Hits (1962, Philips)
Les Bras en Croix (1963, Philips)
Les Rocks les Plus Terribles (1964, Philips)
Halleluyah (1965, Philips)
Johnny Chante Hallyday (1965, Philips)
La Génération Perdue (1966, Philips)
Johnny 67 (1967, Philips)
Jeune Homme (1968, Philips)
Rêve et Amour (1968, Philips)
Rivière... Ouvre ton Lit (aka Je suis né dans la rue) (1969, Philips)
Vie (1970, Philips)
Flagrant Délit (1971, Philips)
Pleins Feux Sur... (1971, Philips)
Country-Folk-Rock (1972, Philips)
Insolitudes (1973, Philips)
Je t'Aime, Je t'Aime, Je t'Aime (1974, Philips)
Rock'n Slow (1974, Philips)
Rock à Memphis (1975, Philips)
La Terre Promise (1975, Philips)
Derrière l'Amour (1976, Philips)
Hamlet (1976, Philips)
C'est la Vie (1977, Philips)
Solitudes à Deux (1978, Philips)
Hollywood (1979, Philips)
À Partir de Maintenant... (1980, Philips)
En Pièces Détachées (1981, Philips)
Pas Facile (1981, Philips)
Quelque Part un Aigle (1982, Philips)
La Peur (1982, Philips)
Entre Violence et Violon (1983, Philips)
Hallyday 84: Nashville en Direct (1984, Philips)
En V.O. (1984, Philips)
Rock'n'Roll Attitude (1985, Philips)
Gang (1986, Philips)
Cadillac (1989, Philips)
Ça ne change pas un homme (1991, Philips)
Rough Town (1994, Philips)
Lorada (1995, Philips)
Ce que je sais (1998, Philips)
Sang pour sang (1999, Philips)
À la vie, à la mort ! (2002, Mercury)
Ma Vérité (2005, Mercury)
Le Cœur d'un homme (2007, Warner Music France)
Ça ne finira jamais (2008, Warner Music France)
Jamais seul (2011, Warner Music France)
L'attente (2012, Warner Music France)
Յակոբ Ալոճեան

Յակոբ Ալոճեանը, վկայուած պոլսահայ ուսուցիչ է։ 1910-էն մինչեւ 1920, Յ. Ալոճեանը եղած է Պարտիզակ խմբագրականին եւ Պոլիս տպուած Փարոս ամսաթերթի խմբագրապետը։
Հրատարակած է «Երիտասարդ» անուն բարոյաշունչ գրքոյկը 1908-ին։
1932-ին Սելանիկի մէջ Քաղաքացիական կրթութիւն անուն դպրոցական դասագիրք մը hրատարակած է։
Անտիպ կը մնան հետեւեալ ձեռագիրները. «Իսկական պատմութիւն Հայերու». սկիզբէն մինչեւ մեր օրերը երկու հատոր (որ մէկը անգլերէն գրուած է եւ կը կոչուի «The Armenian Church»։ Նաեւ կայ «Աշխարհի տասը կրօնքները» (ուսումնասիրութիւն), «Ամէնուն համար» (Առողջապահական), «Կրօնի դասեր» (Հին եւ Նոր Ուխտի), «Մայրենի բարբառ» Ա.Բ.Գ., «Հատընտիրք Հայ Գրականութեան» (մասն Ա.), «Պարտիզակ սկիզբէն մինչեւ 1922», «Ի՞նչպէս աքսորուեցանք» եւ վերջապէս «Երկրաչափութիւն» (Գործնական եւ տեսական)։
Յակոբ Ալոճեանը գրած է «Բազմավէպ», «Բիւզանդիոն», «Սուրհանդակ», «Ծաղիկ», «Մասիս», «Բիւրակն», «Հանրագիտակ», «Հայաստանի Կոչնակ», եւ այլ բազմաթիւ թերթերու մէջ գրական, ընկերական, ազգագրական, լեզուական հարցերու շուրջ յօդուածներ՝ ստորագրելով «Նշոյլ», «Զգօն Սիւնի», «Գեղամ Գրասեր», «Ռ. Ռոզմերի» եւ «Հայր Վարդաբոյր» ծածկանուններով։


== Աղբիւրներ ==
Հայ հանրագիտակ, Հ.Մկրտիջ Վարդ. Պոտուրեան, 1938 (էջ 70)
373 (թիւ)

373 (երեք հարիւր եօթանասուներեք) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 372-ի եւ 374-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A000040  եօթանասունչորսերորդ պարզ թիւն է
 A034964  հինգ յաջորդական պարզերու գումար է՝ 373=67+71+73+79+83
 A023201   6-ով տարբերուող է նախորդ (367) եւ յաջորդ (379) պարզերէն
  P.Curious!  հինգ յաջորդական պարզերու քառակուսիներու գումար է՝ 373 =32+52+72+112+132
 Alt   373  գործադրելիս կը ստացուի u տողատառը
373 Մելուսինէ աստեղնեակի կարգային թիւն է
+373-ը Մոլտովա զանգելու միջազգային քոտն է
Քրուասան

Քրուասան (ֆրանսերէն՝ croissant՝ կիսալուսին), կարագային խմորով պատրաստուած թխուածք՝ կիսալուսնի տեսքով։ Քրուասանի խմորը թթխմորով շերտաւոր խմոր է՝ պատրաստուած առնուազն 82% իւղայնութեամբ կարագով։ Շատ տարածուած է Ֆրանսայի մէջ, ուր այն կը մատուցեն նախաճաշին ՝ սուրճի կամ տաք տուրմի հետ։


== Ստեղծման պատմութիւնը ==
Կիսալուսնաձեւ բլիթերը (գերմաներէն՝ Kipferl) կը թխէին Աւստրիոյ մէջ առնուազն 13-րդ դարէն սկսեալ։ Սակայն մերօրեայ քրուասաններու ժողովրդականութիւնը սկսաւ 1839 թուականին, երբ աւստրիացի սպայ Օկուսթ Ցանկ Փարիզի մէջ բացաւ «Վիեննական փուռը», ուր կըթխէին նման բլիթներ։
Ըստ աւանդութեան, 1683-ին վիեննացի հացթուխ Փիթր Ուենտլերը (գերմաներէն՝ Peter Wendler) առաջին անգամ բլիթներ պատրաստեց՝ ի պատիւ Օսմանեան կայսրութեան դէմ Աւստրիոյ տարած յաղթանակին։ Օսմանեան զօրքերը պաշարած էին Վիեննան․ հացթուխները, որ գիշերները կ՛աշխատումէին եւ քաղաքացիներուն համար մինչեւ առաւօտ բլիթներ կը պատրաստէին, քսելով պաշարման ձայնը, լուր տարածեցին, որ թուրքերը քաղաքի պատերէն այն կողմ թունել փորած էին եւ այդպիսով խանգարած թշնամիին ծրագիրները։
1770-ին քրուասանը առաջին անգամ յայտնուեցաւ Ֆրանսայի մէջ՝ շնորհիւ Մարի Անթուանետթի այնտեղ տեղափոխուելուն։ Փաստօրէն, Մարի Անթուանէթը դարձաւ ֆրանսական աւանդական նախաճաշի հիմնադիրը։
Աւստրական եւ ֆրանսական քրուասանները ամբողջութեամբ տարբեր են։ Քրուասանին միայն տեսքը եկած է Վիեննայէն, իսկ շերտաւոր խմորով քրուասանը առաջին անգամ պատրաստած են ֆրանսացի խոհարարները՝ 20-րդ դարուն։
Քրուասանը այնքան արագ ժողովրդականութիւն սկսաւ վայելել, որ շուտով զարգացաւ նման ձեւի թխուածքներու ամբողջ «ընտանիք» մը։
Սկզբնական շրջանին քրուասան գնողները զայն կ՛ընկալէին իբրեւ նորաձեւութեան հերթական տարր, սակայն հետագային այն դարձաւ ֆրանսական խոհանոցի անբաժան խորհրդանիշներէն մէկը։


== Քրուասաններու արգելքը Սուրիոյ մէջ ==
Սուրիոյ մէջ հակակառավարական ապստամբները 2013-ին արգիլեցին քրուասաններու ներկրումը Հալէպի՝ իրենց վերահսկողութեան տակ գտնուող տարածքներուն մէջ։ Անոնց կը բացատրէին այդ քայլը վերը նշուած աւստրական աւանդութեամբ։


== Տեսակները ==
Յաճախ քրուասանները կը պատրաստուին մարգարինով եւ կ՛անուանուին «սովորական» (ֆր.՝ ordinaire) , կամ մարգարտինի ու կարագի խառնուրդով ` «հրուշակային» (ֆր.՝ patissier)։ Այդ քրուասանները կրնան ունենալ կիսալուսնի տեսք։ Երբ պատրաստուած են բացառապէս կարագով ապա ունին ուղիղ ձեւ եւ կը կոչուին «մաքուր կարագ» (ֆր.՝ pur beurre)։


== Միջուկները ==
Քրուասանները կրնան ըլլալ ինչպէս առանց որեւէ միջուկի, այնպէս տուրմով կամ ամենատարբեր միջուկներով՝ պանիրով, ապուխտ- պանիրով, տարբեր սերերով, անուշներով։


== Արտաքին յղումներ ==
Քրուասաններու ստեղծման պատմութիւնը
Տիգրանակերտ (Արցախ)

Տիգրանակերտ, պատմական հայկական քաղաք Արցախի Հանրապետութեան Մարտակերտ շրջանի հարաւ-արեւելքը, Խաչէն գետի աջ ափին։ Կառուցուած է Ք.ա. 1-ին դարուն հայոց Տիգրան Մեծ արքային կողմէ, որ նորաստեղծ հայկական կայսրութեան մէջ հիմնած էր իր անունը կրող չորս քաղաք։
Արցախի Տիգրանակերտի մասին յիշատակած են Է. դարու պատմիչներ Սեբէոսը եւ Մովսէս Կաղանկատուացին։ Անիկա իբրեւ բնակավայր գոյութիւն  ունեցած է մինչեւ ուշ միջնադար եւ գտնուած է Խաչէնի իշխանութեան տարածքին մէջ։ Այս շրջանի Խաչէնագետի ներքին հովիտը կոչուած է Տիգրանակերտի դաշտ։ Տեղացի ժողովուրդը  պահպանած էր «Տկռակերտ» անուանաձեւը։
Խորհրդային շրջանին Տիգրանակերտ կը գտնուէր Աղտամի շրջանի տարածքին, որ ազատագրուած է Արցախեան պատերազմի ատեն հայկական զինուած ուժերուն կողմէ։
Տիգրանակերտի որոշ մասը յայտնաբերուած է 2005-ին։ Անիկա կը գտնուի Վանքասար անունով սարի եւ «Արքաներու աղբիւր» կոչուած աղբիւրին մօտակայքը։ Տիգրանակերտի դիմաց՝ Խաչէնագետի ձախ ափին նկատուած են մէկ այլ հնավայրի մը հետքերը։
Պեղումներու իբրեւ արդիւնք յայտնաբերուած են մոզայիք ապակիի բեկորներ։ Տիգրանակերտի տարածքին հնագէտները գտած են նաեւ ջնարակապատ խեցեղէնի մեծ հաւաքածոյ՝ տարբեր բոյսերու եւ թռչուններու պատկերներ։


== Պատկերասրահ ==


== Արտաքին յղումներ ==
www.Տիգրանակերտ.am
Սկսած են Արցախի Տիգրանակերտի 2007-ի պեղումները
Տիգրանակերտ
Զարեհ Սինանեան

Զարեհ Սինանեան (1973, Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), Սփիւռքի գործերով գլխաւոր յանձնակատար (2019)։


== Կենսագրութիւն ==
Հայրը ծնած է Սթամպուլ, 1946 թուականին հայրենիք վերադարձած է եւ հաստատուած Երեւան: Մայրը Երեւանէն է, մօրենական մեծ հայրը՝ Թալին քաղաքէն, արմատներով մշեցի են։
Ուսումը ստացած է Երեւանի թիւ 172 դպրոցին եւ Սայեաթ-Նովայի երաժշտական դպրոցին մէջ։ 1998 թուականին ընտանիքով տեղափոխուած են ԱՄՆ եւ հաստատուած՝ Պըրպանք քաղաքին մէջ։ Սորված է Պըրպանքի John Muir Middle դպրոցին մէջ, աւարտած է Պըրպանքի աւագ դպրոցը։ 1997 թուականին աւարտած է Քալիֆորնիոյ Լոս Անճելըսի համալսարանը (UCLA), հետեւած է քաղաքագիտութեան եւ պատմութեան դասընթացքներու։ Այնուհետեւ ուսումը շարունակած է Հարաւային Քալիֆորնիոյ համալսարանի իրաւաբանական բաժամունքին մէջ։ Աշխատած է Ուաշինկթընի թանկարժէք պարտատոմսերու շուկան վերահսկող մարմնին մէջ, աշխատակցած է հայկական քարոզչական ընկերութիւններէն մէկուն մէջ։


== Գործունէութիւն ==
1998 թուականին հաստատուած է Կլէնտէյլ, ներդրում ունեցած է Հայ Դատի աշխատանքներուն մէջ՝ սկսելով «շարքային» զինուորէն, աւարտելով Արեւմտեան Ափի Խորհուրդի անդամ ըլլալով։։
Հայկական համայնքին մէջ եղած է գործունեայ, պաշտպանած է Հայաստանի եւ Արցախի շահերը, օգնած է տեղացի հայերուն։
2013 թուականի Ապրիլին, մասնակցած է Կլենտէյլի քաղաքային խորհուրդի ընտրութիւններուն եւ դարձած է Հայաստանի մէջ ծնած առաջին հայ քաղաքային խորհուրդի անդամը։
2014 Ապրիլին նշանակուած է Կլէնտէյլի քաղաքապետ։։
2019 թուականին ՀՀ Վարչապետի որոշումով նշանակուեր է Սփիւռքի գործերու գլխաւոր յանձնակատար։


== Ընտանիք ==
Ամուսնացած է Լոռիին հետ եւ ունի 4 երեխայ։
Անթուան Ֆրանսուա Փրեւու Աբբա Փրեւու

Անթուան Ֆրանսուա Փրեւու Աբբա Փրեւու, (1 Ապրիլ 1697(1697-04-01)[…], Էդեն - 25 Նոյեմբեր 1763(1763-11-25)[…], Chantilly), ծանօթ է նաեւ իբրեւ Աբբա Փրեւու (ֆրանսերէն՝ Antoine-François Prévost d'Exiles), ԺԸ. դարու ֆրանսացի մեծագոյն գրողներէն, «Մանօն Լեսքօ» վէպին (1731-ին հայերէնի թարգմանուած) հեղինակը։
Անթուան Ֆրանսուա Փրեւու Աբբա Փրեւու «Անիծեալը» վէպին հեղինակն է, զոր հայերէնի թարգմանած է Մատթէոս Մամուրեան   (Հրատարակութիւն՝ Տիգրան Յարութիւն Տէտէեան 1875, Զմիւռնիա:)
Հետագային դարձած է վանահայր։


== Կենսագրութիւն ==
1713-ին աւարտած է ԺԷզուիթական քոլէճը, 1716-ի վերջերուն ան հեռացած է ԺԷզուիթներէն՝ միանալու բանակին, բայց շուտով յոգնելով զինուորական կեանքէն, 1719-ին վերադարձած է Փարիզ։
Աւելի ուշ, Լոնտոնի մէջ ան կը հմտանայ անգլիական պատմութեան եւ գրականութեան մէջ, ինչպէս կ'երեւին իր գրութիւններէն։
Նախքան պենետիկտացիներէն հեռանալը ան սկսած է յօրինել իր ամէնէն նշանաւոր վէպը՝ «Աշխարհէն հրաժարած որակեալ մարդու մը յուշերը եւ արկածները» (Mémoires et aventures d'un homme de qualité qui s'est retiré du monde) վէպը, որուն առաջին չորս հատորները լոյս տեսած են Փարիզ, 1728-ին, իսկ երկու տարի ետք՝ Ամսթերտամի մէջ։ 1729-ին ան Անգլիայէն մեկնած է Նիտըրլենտ, ուր սկսած է հրատարակել (Ութրեխթ, 1731) վէպ մը, որուն նիւթը յղացած է Լոնտոն գտնուած միջոցին, «Le Philosophe anglais, ou Histoire de Monsieur Cleveland, fils naturel de Cromwell» (Փարիզ 1731-1739, 8 հատոր, սակայն գոյութիւն ունեցող հաւաքածոներուն մեծ մասը մասամբ Փարիզն է, մասամբ՝ Ութրեխթը)։ Հինգերորդ հատորին մէջ (Ութրեխթ, 1734) քարկոծած է Ժէզուիթները, որուն անգլերէն թարգմանութիւնը լոյս տեսած է 1734-ին:
«Աշխարհիկ կեանքէն հեռացած տոհմիկ մարդու յիշատակարանը» (հատոր 1-7, 1728-1732), «Մեր օրերու հելլենուհիին պատմութիւնը» (1740) վէպերուն մէջ հանդէս եկած է կրօնական խաւարամոլութեան ու կեղծ բարեպաշտութեան դէմ, փնտռած է հասարակութեան «խելամիտ» կառուցման միջոց։ «Անգլիացի փիլիսոփան կամ Քրոմվելի ապօրինի զաւակ Քլիվլենտի պատմութիւնը» (հատոր 1-8, (1731-1739)) վէպին մէջ կը վճռեն «բնական մարդու» հարցերը՝ քաղաքակրթութեան հետ ընդհարուելով եւ բանականութիւնը փառաբանելով։


== «Մանօն Լեսքօ» (Manon Lescaut) (1926) ==
Անթուան Ֆրանսուա Փրեւու Աբբա Փրեւուի գլուխ գործոցը «Ասպետ տը Կրիոյի եւ Մանօն Լեսքոյի պատմութիւնը» վէպն է («Աշխարհիկ կեանքէն հեռացած տոհմիկ մարդու մը յիշատակարանը» գիրքին 7-րդ հատորը), ուր նկարագրուած է սիրոյ ողբերգութիւնը ընկերային անհաւասարութեան վրայ հիմնուած ընկերութեան մէջ։ Այս գիրքը, որուն թեթեւաբարոյ ոճը իշխանութիւններու կողմէ գնահատուած է իբրեւ բարոյականութիւնը վիրաւորող, արգիլուած է ու այրած։
Արգելքը վերցուած է 20 տարի ետք՝ 1753-ին։ «Մանօն Լեսքոյի» հիման վրայ գրուած են օփերաներ եւ պալէթ, որոնք բազմիցս նկարահանուած են։ Հայերէնի  թարգմանուած է ԺԹ. դարուն (թարգմանիչներ՝ Ստ․ Ոսկանեան, Գր․ Չիլինկիրեան)։


== Վերջին Տարիներ ==
Ան իր վերջին տարիները անցուցած է Փարիզ, Սեն-Սեւերինի (հասցէ՝ 9 փողոցի թիւ 12) եւ Շանթիի մօտ գտնուող Սեն-Ֆիրմենի մէջ, ուր յաջողած էր «Առանձին կացարան» մը ձեռք բերել:
Մահացած է 25 Նոյեմբեր 1763-ին։


== Արտաքին յղումներ ==
Փրեւու գրապահարան
ՀՀ Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի Հիմնարար գիտական գրադարան Անիծեալն / *** Աբբա ; Թարգմ.՝ Մ. Մամուրեան.
Վրաստանի Տնտեսական Ճգնաժամ (2008—2010)

Վրաստանի տնտեսական ճգնաժամ, 2008-2010 թուականներուն Վրաստանի տնտեսական ճգնաժամ, որ տեղի ունեցած է համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամի ընթացքին։


== Ճգնաժամի ընթացք ==
2008 թուականի սկիզբը զարգացում ապրած համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամը անդրադարձաւ Վրաստանի տնտեսութեան վրայ եւս։ 2008 թուականի գարունէն խնդիրներ առաջացան դրամական ակերու հետ, անկում ապրեցաւ ներդրումային աշխուժութիւնը, կրճատուեցաւ պահանջարկը։
Հոկտեմբեր 2008 թուականին արեւմտեան երկիրները Վրաստանին յատկացուցին 4,5 միլիար տոլար դրամական օգնութիւն, որմէ 2,5 միլիարը՝ որպէս երկարաժամկէտ պարտք, իսկ 2 միլիարը՝ գրանտref>В Грузии ожидается подорожание продуктов питания // Кавказский узел, 7 декабря 2009</ref>։ Որոշ փորձագէտներու կարծիքով՝ այդ օգնութիւնը հիմնական դեր խաղցաւ Վրաստանին մէջ տնտեսութեան կոլապսը կանգնեցնելու նպատակով։
2008 թուականի տուեալներով՝ ՀՆԱ-ն աւելցած է 2,1 %-ով, ուղղակի ներդրումներու թիւը նուազած է 22 %-ով (մինչեւ 1,564 միլիար տոլար), ուղղակի ներդրումներու թիւը նվազած է 22 %-ով (մինչեւ 1,564 միլիար տոլար)։ 2009 թուականի առաջին երեք քառորդներու ընթացքին ստացուած է 505,2 միլիոն տոլար ուղղակի արտասահմանեան ներդրում:
2009 թուականի արդիւնքներով՝ ՀՆԱ-ն նուազած է 7 %-ով, որ ՀՆԱ-ի վատագոյն ցուցանիշերէն մէկն էր աշխարհի մէջ։ Արդիւնաբերական արտադրութիւնը այդ տարուան ընթացքին անկում ապրեցաւ 8,5 %-ով։
Հանրագիտակ

«Հանրագիտակ», գրականութեան, արուեստի, գիտութեան եւ հասարակական-քաղաքական պատկերազարդ շաբաթաթերթ (1901-1902 թուականներուն՝ տասնօրեայ)։ Լոյս տեսած է 1896-1908 թուականներուն, Կ.Պոլսոյ մէջ։ Խմբագիրներ՝ Ղ. Բոլատ, Ա. Լուսինեան, Վ. Փափազեան, Մ. Պապոյեան։ Սկզբնական շրջանին ունեցած է առաւելապէս մանկական բնոյթ, այնուհետեւ՝ 1905 թուականէն, գրական-երգիծական։ Հանրագիտական յամառօտ տեղեկութիւններ հաղորդած է գիտութեան տարբեր բնագաւառներու, հասարակական ֊քաղաքական կեանքի իրադարձութիւններու, պատմութեան վերաբերեալ։ «Նորութիւններ գիտական աշխարհէն» բաժնին մէջ ներկայացուցած է ժամանակի գիտական յայտնագործութիւնները, նիւթեր տպագրած բանասիրութեան, աշխարհագրութեան, տնտեսագիտութեան, մանկավարժութեան եւ այլ բնագաւառներէ։ Զետեղած է նաեւ պատմուածքներ, բանաստեղծութիւններ։ Աշխատակցածեն Ալփասլանը, Թէոդիկը, Հ. Ասատուրը, Սիպիլը եւ ուրիշներ։ 1908 թուականին լոյս ընծայած է  «Հանրագիտակ-ալպոմ» երգիծական հաւաքածօն։
The Lumineers (արեւմտահայերէն)

ՎԵՐԱՀՂՈՒՄ The Lumineers (խումբ)
Վահագն Դաւթեան

Վահագն Դաւթեան (15 Օգոստոս 1922(1922-08-15), Արաբկիր, Խարբերդի Վիլայէթ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 21 Փետրուար 1996(1996-02-21), Երեւան, Հայաստան), հայ բանաստեղծ եւ խմբագիր։
Ծնած է Արաբկիր, Սեբաստիոյ մօտ։ Ինք դեռ մանուկ՝ ընտանիքը փոխադրուած է Ռուսիա, ապա՝ Երեւան (1932)։ Աւարտած է Երեւանի համալսարանի հայոց լեզուի եւ գրականութեան բաժինը։ Դեռ ուսանող՝ հրատարակած է քերթուածներու առաջին ժողովածուն։ Վահագն Դաւթեանի ստեղծագործութիւնները սկսած են տպագրուիլ 1935 թուականէն։ «Առաջին սէր» (1947), «Աշխարհի Առաւօտը» (1950) բանաստեղծութիւններու հաւաքածուներուն մէջ արտայայտուած են, հայրենական մեծ պատերազմին մասնակցողի, հայրենասիրական զգացմուները, սէրը հարազատ հողի ու բնութեան նկատմամբ։ 1948-էն գործած է մամուլի մէջ («Աւանգարդ» եւ «Գրական Թերթ»)։ Եղած է ասոնցմէ երկրորդի, ապա սփիւռքի հետ մշակոյթի կապի Կոմիտէի թերթերու՝ խմբագիր, նաեւ կոմիտէի վարիչ։ Հրատարակած է քերթուածներու ժողովածուներ, երկ-պոէմներ, թատերգութիւն, ուղեգրական-յուշագրական երկեր։ Ունի թարգմանական մեծ վաստակ՝ ժամանակի խորհրդային գրականութենէն (ռուս եւ այլ)։ Իր գործերէն ոմանք եւս թարգմանուած են այլ լեզուներու։ Մահացած է Երեւան։


== Գործերէն ==
«Առաջին Սէր» (1947)
«Լուսաբացը Լեռներում» (1957)
«Թոնդրակեցիները», (պատմական վէպ, 1961)
«Ամառային ամպրոպ» (1964)
«Գինու Երգը» (1966)
«Ծուխ Ծխանի» (1969)
«Ծիրանի Ծառ» (թատերգութիւն)
«Զուզահեռ Ճանապարհ» (յուշ)
«Կապոյտ Գիրք» (1978)
Ս. Սարգիս Եկեղեցի (Նոր Սիս)

Ս. Սարգիս Եկեղեցի (Նոր Սիս), Լիբանան:


=== Պատմութիւն ===
1931-ի Աշնան, Եղիշէ Եպս. Կարոյեան նախաձեռնեց Նոր Սիսի մէջ փայտաշէն եկեղեցւոյ մը կառուցման աշխատանքներուն։ 1932-ին աւարտեցաւ եկեղեցւոյ շինութիւնը եւ եկեղեցին կրեց «Ս. Սարգիս» անուանումը։ Այդ նեղ օրերուն, եկեղեցին միաժամանակ դպրոցի վերածուեցաւ ու այսպիսով հիմը դրուեցաւ «Լուսինեան» վարժարանին։
1944-ին եկեղեցին ունեցաւ իր առաջին Կիրակնօրեայ վարժարանը, որուն մաս կազմեցին շուրջ 250 աշակերտներ։
1949-ին, որոշուեցաւ փայտաշէն եկեղեցին փոխարինել քարաշէն եկեղեցիով, եւ հոգեւոր հովիւ Արժ. Տ. Աւետիս Քհնյ. Լնջինեանի եւ բարերարներու ճիգերով անմիջապէս սկսաւ աշխատանքը։ Եկեղեցւոյ օծումն ու անուանակոչութիւնը կատարուեցաւ 8 Փետրուար 1950-ին, հանդիսապետութեամբ շինութեան յանձնախումբի նախագահ եւ Կիլիկիոյ Կաթողիկոսական փոխանորդ Գերշ. Տ. Խադ Արք. Աջապահեանի, զոր մատուցեց նորակառոյց եկեղեցւոյ անդրանիկ Ս․ Պատարագը։
1963-ին եկեղեցւոյ փայտեայ խորանին փոխարէն տեղադրուեցաւ մարմարեայ խորանը, բարերարութեամբ Անդրանիկ Աթայեանի։
Եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւներն են՝
Տ. Աւետիս Քհնյ. Լաչինեան, 1931-1947
Տ. Գրիգոր Քհնյ. Սարգիսեան, 1948
Տ. Յովհաննէս Քհնյ. Պօղոսեան, 1949-1969
Տ. Գրիգոր Ա. Քհնյ. Ֆարաճեան
Տ․ Յակոբ Քհնյ․ Պզտիկեան (Այժմու Հոգեւոր հովիւ)։


== Տե՛ս նաեւ ==
Ս. Յովհաննու Կարապետ եկեղեցի (Հայաշէն)
Ս. Նշան Մայր Եկեղեցի (Զոքաք Պլաթ)
Ս. Պօղոս Եկեղեցի (Այնճար)
Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցի (Զահլէ)
Ս. Յակոբ Եկեղեցի (Էշրէֆիէ)
Ս․ Աստուածածին Եկեղեցի, (Նոր Ատանա)
Ս. Վարդանանց Եկեղեցի (Պուրճ Համուտ)
Ս. Յարութիւն Եկեղեցի (Ճիւնի, Լիբանան)
Ս. Քառասնից Մանկանց եկեղեցի (Պուրճ Համուտ, Նոր Մարաշ)
Ս. Գէորգ Եկեղեցի (Հաճըն)


== Աղբիւրներ ==
Ս. Սարգիս Եկեղեցի (Նոր Սիս