armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Հայկանոյշ Մառք

Հայկանոյշ Մառք (), հայ գրագիտուհի։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած եւ մահացած է Իսթանպուլ։ Յաճախած է Այասբաշայի վարպետ-տուտու վարժանոցը, Սէօրերու եւ էսայեան վարժարանները։ Ոսուցչագործած է Ազգային Հիւանդանոց եւ Նիկողոսեան Աղջկանց բարձրագոյն վարժարաններուն մէջ։ Աշխատակցած է Իսթանպուլահայ եւ Զմիւռնիայ մամուլին, բանաստեղծութիւններով, պատմուածքներով, նորավէպերով, դիմաստուերներով եւ թարգմանութիւններով։ Իր ամուսնոյն՝ գրագէտ Վահան Թոշիկեանի հետ հիմնած եւ խմբագրած է «Ծաղիկ Կանանց» յատուկ կնոջական թերթը (1905-08), եւ ապա մաս կազմած է «Լոյս Կանանց Յատուկ» շաբաթաթերթի խմբագրական կազմին (1907-11)։ 1919-33 թուականներուն կը հրատարակէ եւ կը խմբագրէ «Հայ Կին» կնոջական կիսամեայ հանդէսը։ Ամուսնոյն հրատարակած Նոր լուրի մէջ կը հաստատէ եւ կը խմբագրէ կնոջական էջ մը։ Ունի անտիպ թարգմանութիւններ Միւսէյէ, Հիւկոյէ, Բրիւտոմէ, ժերալտիէ եւ Թրիկվէէ։


== Հրատարակուած Գործեր ==
Ծուլութեան պահերէս (բանաստեղծութիւն) - Իսթանպուլ– 1921։
Զապէլ Ասատուր (Սիպիլ). Կեանքն Ու Գործունէութիւնը (բանախօսութիւն) - Իսթանպուլ, 1949։
Զարուհի Գալէմքեարեան (Կեանքն Ու Գործունէութիւնը) (բանախօսութիւն) - Իսթանպուլ, 1950։
Յիսնամեայ Յոբելեանի Տիկնանց Յանձնախումբի խմբագրութեամբ, Հայկանոյշ Մաոք «Կեանքն Ու Գործը» (մամուլի մէջ ցրուած էջերէ հատընտիր) - Իսթանպուլ, 1954։
Գիրք Թղթոց

Գիրք Թղթոցէ, հայ վաղ միջնադարեան մատենագրական կոթողային յուշարձաններեն, կրօնադաւանական բնոյթի ժողովածու, Հայ առաքելական եկեղեցու ուղղափառ դաւանութիւնը հաւաստող հիմնական փաստաթղթերեն։ Կազմուած է դաւանաբանկական վէճերուն Հայ եկեղեցու ուղղափառութիւնը հիմնաւորելու, իրեն անկախութիւնն ու միասնութիւնը պահպանելու անհրաժեշվութեամբ։ Կ՛ենթադրուի, որ «գիրք թղթոցե-ի նիւթերը հաւաքուած են VII դարում` Կ'ոմիտաս ԱՅ Աղցեցու օրօք, ժողովածուն ամփոփուել VIII դարում՝ Յովհաննէս Գ Օձնեցու կաթողիկոսութեան շրջանում։ Այն յետագայում լրացուած է V–XIII դդ. ընդգրկող նմանատիպ նոր նիւթերով (թղթէր, նամակներ եւն)։


== «գիրք թղթոցիէ բովանդակութիւնը ==
Կը բովանդակուի Հայ եկեղեցու հայրերու նամականին, Հայոց կաթողիկոսներու պաշտօնական թղթակցութիւնները հարեւան ժողովուրդներու եկեղեցիներու առաջնորդներու հետ, շրջաբերականներ, ժողովներու արձանագրութիւններ, Հայ եւ Վրաց եկեղեցիներու բաժանմանը վերաբերող վաւերագրեր, դաւանաբանական, ինքնուրոյն եւ թարգմանչական գրութիւններ, հայ-բիւզանդական, հայ-լատինական եկեղեցական միութեանը վերաբերող նիւթեր եւ այլն։
Կարեւոր են յատկապէս Ընդհանրական եկեղեցու մէկ շարք յայտնի գրութիւններու՝ «հենոտիկոնիէ», Կ. Պոլսի Ակակիոս (471–489), Ալեքսանդրիայի Պետրոս Մոնգոս (483–490) պատրիարքներու թղթակցութիւններու հայերէն թարգմանութիւնները եւն։ Թուղթերուն մէջ, որոնք հիմնականին հակաճառական բնոյթի են, արծարծուած են աստուածաբանական, ծիսադաւանաբանական բազմապիսի խնդիրներ, հերքուել արիոսականութիւնը, նեստորականութիւնը, երեւութականութիւնը եւ աղանդաւորական այլ վարդապետութիւններ, մերժուել Քաղկեդոնի ժողովը, Լեւոնի տոմարը։
Ժողովածուի առաջին թուղթը Կ. Պոլսի պատրիարք Պրոկղի նամակն է՝ ուղղուած Հայոց կաթողիկոս Սահակ ԱՅ Պարթեւին եւ Մեսրոպ Մաշտոցին: Դատապարտելով Նեստորին ու իրեն համախոհներուն՝ ինքը Հայ եկեղեցու հայրերուն կոչ է ըրած է զգուշանալ Հայաստանոին մէջ նեստորականութեան տարածումեն։ Երկրորդ թուղթը Սահակ ԱՅ Պարթեւի եւ Մեսրոպ Մաշտոցի պատասխանն է Պրոկղ պատրիարքին («պատասխանի թղթոյն Պրոկղի երանելոյ, ի Սահակայ եւ ի Մաշդոցէ, սուրբ վարդապետացն Հայոցէ»), որը որպէս ուղղափառութեան փաստարկ ընթերցուած է 553-ի Կ. Պոլսի ժողոուին՝ Կիւրեղ Ալեքսանդրացու թուղթեն յետոյ։
«գիրք Թղթոցէ–ը կարեւոր աղբիւր է նաեւ Հայ եկեղեցու պատմութեան, ծէսերու եւ դաւանանքի, ինչպէս եւ հայ-ասորական, հայ-հունական, հայ-վրացական եկեղեցական յարաբերութիւններու ուսումնասիրման համար։ Ժողովածուն օգտագործուած է Հայ եկեղեցու եւ երկաբնակ (քաղկեդոնիկ) հայերու միջեւ ծիսադաւանաբանական վիճաբանութիւններու ժամանակ։ «գիրք թղթոցե-ի ուսումնասիրութեամբ զբաղուած են Հ. Գիւլխանդարեանը, Նիկողայոս Ադոնցը, Կ. եպս. Տէր-մկրտչեանը, Ն. Ակինեանը, Է. Տէր-մինասեանը, Պ. Անանեանը, Հ. Ջավախիշուիլին, Մ. Տալոնը, ԱՅ. Շմիդտը եւ ուրիշներ։


== Արտաքին աղբյուրներ ==
Կաղապար:Հայկական գիր եւ գրականություն
Աղամեան

Աղամեան, հայկական մականուն։


== Մականունը կրողներ ==
Արամ Արարատի Աղամեան (1964-1994), ազատամարտիկ։
Եդուարդ Գրիգորի Աղամեան (1925-1991), բանաստեղծ։
Երուանդ Աղամեան (187?-1935), հրապարակախօս։
Էլինա (Էվելինա) Նիկոլայի Աղամեան (1950), դերասանուհի։
Կարէն Գուրգէնի Աղամեան (1946), նկարիչ։
Նիկողայոս Աղամեան (19-րդ դար), լրագիր։
Սարիբեկ Աղամեան (19-րդ դար-194?), էսպերանտագէտ, մանկավարժ։
Ֆեթհիէ Չեթին

Ֆեթհիէ Չեթին (4 Մայիս 1950(1950-05-04), Մատէն, Սեբաստիոյ Նահանգ (վիլայէթ), Օսմանեան Կայսրութիւն), իրաւաբան, գրող եւ մարդկային իրաւանց պաշտպան։
Չեթին ծնած է Խարբերդի Մատէն քաղաքին մէջ։ Աւարտած է Անգարայի համալսարանի իրաւաբանութեան բաժանմունքը։ Հիմնադիրն է «Մարդկային իրաւանց կեդրոն» կազմակերպութեան։


== Գիրքեր ==
Հրատարակած է․

«Մեծ մայրս»,
«Թոռներ»
«Ամօթ կը զգամ. Հրանդ Տինքի սպանութեան դատավարութիւնը»։Չեթին ճանաչում գտած է 2004-ին, «Մեծ Մայրս» (թրք.՝ Anneannem) անուանմամբ ինքնակենսագրական վիպակին հրատարակումէն ետք։ Վիպակը կը պատմէ Ֆեթհիէին մեծ մօր՝ Հրանուշի մասին, որը մազապուրծ լինելով 1915 թուականի Եղեռնէն եւ շարունակած էր իբրեւ իսլամ` Սեհեր անունով։
Չեթին 19 տարեկանին միայն իմացած է իր հայկական արմատներուն մասին։


== Մրցանակ ==
Ամերիկայի հայ ազգային կոմիտէի «Ազատութեան մրցանակ», 2015։


== Արտաքին յղումներ ==
«Մենք Վերջացաւ Չըսած, Տինքի Դատը Պիտի Չվերջանայ» «Ազդակ»-ին Կ՛ըսէ Ֆեթհիյէ Չեթին
ԳԻՏԱԺՈՂՈՎ՝ ԻՍԼԱՄԱՑ(ՈՒ)ԱԾ ՀԱՅԵՐՈՒ ՄԱՍԻՆ (Պոլիս, Վոսփոր - Պողազիչի համալսարան)
Ֆեթհիէ Չեթին Աթէնքի Մէջ
Թաներ Աքչամ

Թաներ Աքչամ (թուրքերէն՝ Taner Akçam, 23 Հոկտեմբեր 1953, Արտահան), թուրք պատմաբան, Մասաչուսեցի «Քլարք» համալսարանի պատմութեան դասախօս։


== Կենսագրական գիծեր ==
Դոկտ. Աքչամ ծնած է Արտահան, 1953-ին: Ան փոքր տարիքին հետաքրքրուած է թրքական քաղաքականութեամբ: Որպէս խմբագիր ուսանողական քաղաքական թերթի մը, ան ձերբակալուած է 1976-ին եւ դատապարտուած 10 տարուան բանտարկութեան: «Միջազգային ներում» կազմակերպութիւնը (Amnesty International) որդեգրած է զինք որպէս «խղճմտանքի բանտարկեալ» (Prisoner of conscience): Տարի մը ետք, ան փախած է Գերմանիա եւ ստացած քաղաքական ապաստան: 1988-ին, ան սկսած է աշխատելու գիտական եւ ընկերային ուսումնասիրութեանց Համպուրկի հիմնարկին մէջ:
Առաջին ուսումնասիրութեան նիւթը եղած է քաղաքական բռնարարքներու պատմութիւնը՝ Օսմանեան կայսրութեան եւ Թուրքիոյ հանրապետութեան մէջ։ 2000-2002 տարիներուն, ան պատմութեան այցելու դասախօս եղած է Միշիկընի համալսարանին մէջ, ինչպէս նաեւ՝ Մինիսոթայի համալսարանի ու 2008-էն ի վեր «Քլարք» համալսարանի Ողջակիզման եւ ցեղասպանութեան ուսմանց կեդրոնի ուսումնասիրող եւ դասախօս: Ան հրատարակած է բազմաթիւ գիրքեր եւ յօդուածներ՝ անգլերէն, ֆրանսերէն, գերմաներէն եւ թրքերէն լեզուներով:


== Մրցանակներ ==
Թաներ Աքչամ մրցանակ կը ստանայ «Աշխարհը առանց ցեղասպանութեան» կազմակերպութեան կողմէ։Այս առթիւ՝ կազմակերպութեան ղեկավարը, նամակով մը կ՛ըսուէ.
Արսէն Պալեան

Արսէն Պալեան (1889 Սպարթա՝ Փոքր Ասիա (Ըսպարտա), - 6 Յունուար 1944, Քոքինիա՝ Փիրէա, Յունաստան), կրթական մշակ, յօդուածագիր, ազգային գործիչ։


== Կեանքն ու գործունէութիւն ==
Աւարտած է Պէրպէրեան վարժարանը 1911-ին։ Տարի մը յաճախած է Սորպոն համալսարանը եւ մտած է ուսուցչական ասպարէզ, նախ Տրապիզոն, ապա՝ Պէրպէրեան վարժարանը 1913-1914։
1915-1919 Ցեղասպանութեան տարիներուն, կը պահուըտի զանազան տեղեր, ու զինադադարէն ետք 1919-1922 թուականներուն կը ստանձնէ Իզմիրի ազգային վարժարանին փոխ տեսուչի պաշտօնը։ Փոքր Ասիոյ մէջ յունական բանակին պարտութեամբ, կ'անցնի Միտիլլի եւ հոնկէ Գավալա, Տրամա եւ Սերեսի շրջանները, իբր Ամերիկեան Նպաստամատոյցի որբանոցներուն գործիչ։ Այսպէս, 1930-ին, 500-ի մօտ հայ որբերու հետ կը փոխադրուի Եգիպտոս որպէս անոնց դաստիարակն ու հսկիչը։ Հոգիով ու սրտով կը նուիրուի երկսեռ որբերուն դաստիարակութեան ու կրթութեան․ ոչ միայն նստարաններուն վրայ, այլ անոնց դուրսի կեանքին մէջ։ 1936-ին կը վերադառնայ Յունաստան, ուր Տէտէաղաճի եւ Տրամայի հայկական դպրոցներուն մէջ կը պարապի ուսուցչութեամբ․ Սեպտեմբեր 1936-ին կը ստանձնէ Քոքինիոյ «Զաւարեան» վարժարանի տնօրէնութիւնը․ նոյն տենդով ու նուիրումով, հայրական հոգածութեամբ՝ հանգիստն ու առողջութիւնը զոհելով։
Բ․ համաշխարհային Պատերազմի տարիներուն, 1942-ին վերջերը, Սելանիկ կը հրաւիրուի իբրեւեւ Կիւլլապի Կիւլպէնկեան վարժարանի տնօրէն։ Սակայն, ձիւն-ձմրան մէջ եւ պատերազմի այն օրերուն, կ՛ունենայ տաժանելի ճամբորդութիւն մը հանրակառքով եւ Սելանիկ հասնելուն պէս անկողին կ՛իյնայ թոքախտով, որ արագօրէն կը զարգանայ ու անբուժելի կը դառնայ։ Այս ծանր վիճակով, 1943-ի աշնան զայն Քոքինիա կը փոխադրեն, դարմանումի ակնկալութեամբ։ Աչքերը կը փակէ 6 Յունուար 1944-ին եւ կը թաղուի Քոքինիոյ գերեզմանատունը։
Մեծ եղաւ անոր ծառայութիւնը կրթական ասպարէզին մէջ։ Ուղղադատ միտք, անկաշառ խիղճ, վճռականութիւն․ երեք եզակի ազգային գործիչի յատկութիւններ, որոնք զայն սիրելի ու յարգելի դարձուցին բոլորին։ Երեւութապէս՝ հանդարտ ու պաղարիւն կը թուէր, սակայն աշխատանքին ընթացքին՝ հոգին կը բռնկէր, կրակ ու բոց կը դառնար։ Յետ մահու, Քոքինիոյ Երիտասարդականի խումբը կ'անուանակոչուի «Արսէն Պալեան»։
Յունաստան, կրթական ծառայութեան առընթեր, աշխատակցեցաւ «Նոր Օր» օրաթերթին․ գրութիւնները կը ստորագրէր Ա․Գեղակ գրչանունով։


== Աղբիւրներ ==
Ամենուն տարեգիրքը 1957, Կարօ Գէորգեան
Կարօ Մինասեանի արխիւ


== Տես նաեւ ==
Անտոն Կազէլ
Կարապետ Ղազարեան
Օննիկ Զաքարեան
Սօս Վանի
Քոքինիոյ հայկական գաղութը
Քերքիրայի հայերը
Սելանիկ
Կորնթոս
Սիրոս


== Արտաքին յղումներ ==
Պէրպէրեան Վարժարան - Պոլիս}
Կիւլլապի Կիւլպէնկեանի մասին
«Ազատ Օր»,Պատմական անդրադարձ
Թերենս Մալիք

Թերենս Մալիք (30 Նոյեմբեր 1943(1943-11-30)[…], Օթաուա, Իլինոյս, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), ամերիկացի բեմադրիչ, թատերագիր, արտադրող եւ լրագրող։ Ծնած է 1943-ին՝ ԱՄՆ-ի մէջ, հասակ առած է Թեքսասի եւ Օքլահոմայի մէջ։ 1966-ին աւարտած է Հարուըրտի համալսարանը, ուսանած է նաեւ  Օքսֆորտի համալսարանին մէջ: Աշխատած է «Life» եւ «The New Yorker» թերթերուն մէջ։ Փիլիսոփայութիւն  դասաւանդած է Մասաչուսեթսի արհեստագիտական հիմնարկին մէջ՝ մինչեւ Լոս Անճելըսի ِAmerican film institute երթալը։


== Ֆիլմագրութիւն ==
1969 - Lanton Mills
1973 - Ամայի հողեր
1978 - Հունձքի օրեր
1998 - Բարակ կարմիր գիծը
2005 - Նոր աշխարհը
2011 - Կենաց ծառը


== Մրցանակներ եւ անուանումներ ==
«Օսքար»
2012, Անուանում՝ լաւագոյն բեմադրիչ, «Կենաց ծառը» ժապաւէնին համար:
1998, Անուանում՝ լաւագոյն բեմադրիչ, «Բարակ կարմիր գիծը» ժապաւէնին համար:
1998, Անուանում՝ լաւագոյն մշակուած նիւթ, «Բարակ կարմիր գիծը» ժապաւէնին համար:
«Պեռլինի շարժապատկերի փառատօն»
1999, «Ոսկեայ արջ» մրցանակ, «Բարակ կարմիր գիծը» ժապաւէնին համար:
1999, Երրորդ դիրք՝ «Berliner Morgenpost» մրցանակ, «Բարակ կարմիր գիծը» ժապաւէնին համար:
«Քաննի  շարժապատկերի փառատօն»
2011, «Ոսկեայ արմաւենիի ճիւղ» մրցանակ,«Կենաց ծառը» ժապաւէնին համար:
1997, Մրցանակ, լաւագոյն բեմադրիչ՝ «Հունձքի օրեր» ժապաւէնին համար:
1997, Անուանում՝ «Ոսկեայ արմաւենիի ճիւղ», «Հունձքի օրեր» ժապաւէնին համար:
«Սեզար», 2000 թուական, Անուանում՝ լաւագոյն օտարալեզու ժապաւէն, «Բարակ կարմիր գիծը» ժապաւէնին համար:
«The Golden Globe Award »  1997 թուական, Անուանում՝ լաւագոյն բեմադրիչ «Հունձքի օրեր» ժապաւէնին համար:
1742 թուական

1742 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 42րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1742 ծնունդներ

Պօղոս Արապեան (Ապուլէխցի, մ.1835), տպարանատէր


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1742 մահեր
Կոմունիզմի Ուղիով

«Կոմունիզմի ուղիով» խորհրդային շրջանի հայկական երկօրեայ թերթ։ Հանդիսացած է ՀԿԿ էջմիածնի շրջկոմի, ժողովրդական դէպուտատներու շրջանային եւ քաղաքային սովետներու օրգանը։ Առաջին անգամ լոյս տեսած է 1964 թուականին, էջմիածնի մէջ։
Լուսաբանած է արտադրական ձեռնարկութիւններու ու գիւղատնտեսական միաւորումներու աշխատանքային գործունէութիւնը։ Կարեւոր տեղ կը յատկացնէր «ժողովուրդներու բարեկամութեան ու պրոլետարական ինտէրնացիոնալիզմին», «սովետական հայրենասիրութեան» եւ երիտասարդութեան կոմունիստական ագիտացիոն դաստիարակութեան հարցերուն։ Կը լուսաբանէր շրջանի հասարակական, մշակութային եւ մարզական առօրեան, կը տպագրէր բժշկական, իրաւաբանական խորհուրդներ։
Յաջորդած է «Բամբակի համար» (1931—1934), «Կոլխոզ ֆրոնտ» (1934-1955), «էջմիածնի կոլտնտեսական» (1956-1962) եւ «Կոմունիզմի ուղիով» (միջշրջանային, 1962-1964) թերթերուն։
Դեղաբոյսեր

Դեղաբոյսեր, մարդկանց եւ կենդանիներու տարբեր հիւանդութիւններու բուժման ու կանխարգելման համար օգտագործուող բոյսերու խումբ։ Համաշխարհային բուսական աշխարհի մօտ 21000 տեսակ կ'օգտագործուի բուժիչ նպատակներով։ Հայաստանի մէջ բուժիչ յատկութիւններով օժտուած է մօտ 1500 տեսակ։


== Դեղաբոյսերու բուժիչ յատկութիւնները ==

Դեղաբոյսերու բուժիչ յատկութիւնները պայմանաւորուած են անոնց գործարանական ներկայ քիմիական տարբեր բաղադրութեան անդամական նիւթերով, որոնք բնախօսական ներգործութիւն կ'ունենան մարդոց կամ կենդանիներու անդամներուն վրայ։ Բույսերուն մէջ առաջացող կենսաբանական աշխուժ նիւթերը կենդանի անդամի նիւթափոխանակութեան արդիւնք են, ուստի աւելի բնական ձեւով կը մասնակցին մարդու անդամի կեեւսաքիմիական եւ այլ կենսաբանական շարժերուն։ Բույսերուն մէջ պարունակուող որոշ նիւթեր կ'ազդեն սպիտակուցներու կենսահամադրէոյթ վրայ, պայմաններ կը ստեղծեն իմունային մարմիններու համադրոյթի համար, կը բարձրացնեն անդամներու պաշտպանական հակազդեցութիւնները, ներխմորներու աշխուժութեանը եւ այլն։


== Հայաստանի դեղաբոյսերը ==

Դեղաբոյսերու բուժիչ յատկութիւններու մասին հայ մատենագրութեան մեջ առաջին գրաւոր վկայութիւնը ձգած է Եզնիկ Կողբացին, իսկ որպէս դեղամիջոցներ օգտագործած են Մխիթար Հերացին եւ Ամիրդովլաթ Ամասիացին։


== Դեղաբոյսերու տեսակները ==
ՀՀ ֆլորայի մէջ տարածուած դեղաբոյսերը կարելի է խմբաւորել մարդու կազմութեան վրայ ունեցած առաւելագոյն ներգործութեամբ. սիրտանոթային համակարգի հիւանդութիւններու դեպքին մէջ գործածուող դեղաբոյսերէն են կուժկոտրուկը, ծխաբոյսը, եղեսպակը, մատնոցուկը, գազը, նեարդային համակարգի հիւանդութիւններու դեպքին մէջ՝ շիկատակը, սեւ բանգին, կատվախոտը, դաղձը եւ այլն։ Արեան բարձր ճնշումն իջեցնող միջոց են սխտորը, հովվամաղախը, մորենին, ընկուզենին եւ այլն։ Միզամուղ յատկութիւն ունին կուժկոտրուկը, կռատուկը, ճարճատուկը, դաշտային ձիաձետը, գիհին, եգիպտացորէնը եւ այլն։ Լեղամուղ են մասրենին, կանթեղախոտը, անթառամը, գաղձը եւ այլն։ Ստամոքսի հիւանդութիւններու դէպքին մէջ կ'օգտագործուին տուղտը, նշենին, հորթալեզուն, ոսկեհազարուկը, հոնը, մատուտակը, եզան լեզուն, խատուտիկը, շնչառական ուղիներու հիvանդութիւններու դէպքին մէջ՝ տուղտը, խուլեղինջը, դաղձը, ուրցը, տատրակը եւ այլն։ Քրտնաբեր յատկութիւններ ունին ազնուամորին, թանթրվենին, լորենին եւ այլն։ Ցավամոքիչ են ընձախոտը, շիկատակը, սեւ բանգին, կակաչը, արջընկոյզը եւ այլն։


== Դեղաբոյսերու կիրառութիւնը ==
Հաւաքած դեղաբոյսեր դեղաբոյսերը սովորաբար կը ջորացնեն յատուկ չորանոցներուն կամ ստուերներուն մէջ։ Չորացած դեղաբոյսերը կ'օգտագործուին թուրմեր, եփուկներ պատրաստելու համար, քիմիադեղագործական արդիւնաբերութեան մեջ։
Դեղաբոյսերէց ստացուած եւ քիմիաբուժական պատրաստուկներուն ներկայացուող պահանջները նոյնն են։ Կարելի չէ միասին հակադրել դեղաբոյսերը եւ բաղադրական դեղամիջոցները կամ բնական հումքէն ստացուած միացութիւնները։ Հմուտ օգտագործման դեպքին մէջ բոլոր դեղամիջոցները կ'ամբողջացնեն զիրար:
Արման Պապաճանեան

Արման Շամիրի Պապաճանեան (15 Յունուար 1976(1976-01-15), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), հայ քաղաքական գործիչ, լրագրող ՀՀ ԱԺ 7-րդ գումարման պատգամաւոր   «Յանուն Հանրապետութեան» կուսակցութեան հիմնադիր անդամ ։


== Կենսագրութիւն ==
1993-1995 թուականներուն ուսանած է Վենետիկի Մուրատ-Ռափայէլեան վարժարանին մէջ:
1994-ին հրատարակեր է Գրիգոր Նարեկացիի Մատեան ողբերգութեանը նուիրուած «Անստուեր լոյսի ջերմութիւնը. Նարեկը որպէս քաւարան» աշխատութիւնը։
1998-ի Նախագահական ընտրութիւններուն Կարէն Տեմիրճեանին սատարող երիտասարդական կազմակերպութիւններու համակարգող։
2001 թուականին ուսանած է Սեն Փեթերսպուրկի Արտաքին տնտեսական կապերու եւ տնտեսութեան հիմնարկը ։
2002-2006 ԱՄՆ Հարաւային Քալիֆորնիայի համալսարանի Միջազգային յարաբերութիւններու կաճառը։
2004-2005 ԱՄՆ Ճորճթաուն համալսարանի հակամարտաբանութեան կաճառը։
2006 թուականին ձերբակալուեր է փաստաթուղթեր կեղծելու եւ զինուորական ծառայութիւնէն խուսափելու համար։ Հայաստանի Հանրապետութեան դատարանի կողմէն մեղաւոր ճանչցուեր է զինուորական ծառայութիւնէն խուսափելու համար եւ դատապարուեր 4 տարուան ազատազրկման։ Փաստաթղթեր կեղծելու մասով դատարանը մեղադրանքը չհիմնաւորուած համարած է։ Սոյն գործով դատաւարութեան ընթացքին Արման Պապաճանեան զինք մասնակիօրէն մեղաւոր ճանչցած է։
Կը տիրապետէ անգլերէն, ֆրանսերէն, ռուսերէն, իտալերէն լեզուներուն։


== Աշխատանքային գործունէութիւն ==
1989-ին Հայ եկեղեցւոյ երիտասարդաց միութեան ատենապետ, «Հայորդի» պարբերականի խմբագիր։
2003-ին ԱՄՆ Լոս Անճելըս քաղաքի մէջ անցկացուած ՀՀ նախագահական ընտրութիւններու քարոզարշաւի շտապի պատասխանատու։
2003 թուականին ԱՄՆ-ի մէջ հիմներ է «Ժամանակ» օրաթերթը, որ մինչեւ օրս կը գործէ։
2010 թուականին հիմներ եւ գլխաւորեր է www.1in.am լրատուական-վերլուծական կայքը։
2018 թուականի Դեկտեմբեր 9-ին կայացած Ազգային Ժողովի ընտրութիւններուն մէջ պատգամաւոր ընտրուեր է «Լուսաւոր Հայաստան» կուսակցութեան համապետական ցուցակով։


== Կուսակցութեան հիմնադրութիւն ==
2020-ի Մայիսին, Արման Պապաճանեան հիմնած է «Յանուն Հանրապետութեան» քաղաքացիական նախաձեռնութիւնը, որու հենքի վրայ՝ Սեպտեմբերին, հիմնած է համանուն կուսակցութիւնը։
Զաքար (անձնանուն)

Զաքար, ծագումով հայկական անուն։ Կը սերէ եբրայերէն זְכַרְיָה-էն, որ կը նշանակի «Եհովայի յիշատակած»: Կը պատկանի աստուածակիր անուններու շարքին:

Լատինագիր ձեւը՝  ZAKAR 
Անունէն կազմուած մականուն՝ Զաքարեան


== Անունը Կրողներ ==
Զաքար Քեշիշեան (ծն.1968, Այնճար, Լիբանան) երաժիշտ
Զաքար Զաքարեան (1849, Կ.Պոլիս-1923) ֆրանսահայ նկարիչ


== Այլ Լեզուներով Տարբերակներ ==
անգլերէն՝ Zachary, Zach, Zack
արաբերէն՝ زَكَرِيَّا‎
գերմաներէն՝ Zacharias
յուն․՝ Ζαχαρίας
եբր.՝ זְכַרְיָה‎ Զաքարիա
հունգարերէն՝ Zakariás
իտալ.՝ Zaccaria
ճափ.՝ ザカリア Զաքարիա
քորէայերէն՝ 스가랴 Սէուկարիա
լաթիշ․՝ Zakaras, Zakarijas
լեհ.՝ Zachariasz
փորթ.՝ Zacarías
ռում.՝ Zaharia
սպ.՝ Zacarías
ռուս.՝ Захарий
վրաց.՝ ზაქარია, შაქრო
ուքր.՝ Захарій
ֆրանսերէն՝ Zacharie
ֆիններէն՝ Sakari, Sakke, Saku


== Տես նաեւ ==
Զաքարեաններ
Սուփերքալիֆրաճիլիստիքեքսփիալիտոշիուս

Սուփերքալիֆրաճիլիստիքեքսփիալիտոշիուս (անգլ․՝ Supercalifragilisticexpialidocious), երգ․ Ռոպերթ եւ Ռիչարտ Շըրմեն եղբայրներուն յօրինում։  Ընդգրկուած է Մերի Փոփինս ծապաւէնի երգակցութեան (1964)։  Երգը մեկնաբանած են Ճիւլի Անտրիուս եւ Տիք Վան Տայք դերասանները։ Ա․Մ․Ն․ «AFI 100 Տարի ․․․ 100 Երգ» ցուցակին մէջ գրաւեց 36-րդ դիրքը։
 


== Արտաքին յղումներ ==
Ա․Մ․Ն․ «AFI 100 Տարի ․․․ 100 Երգ» ցուցակ (անգլերէն)
Պետիկ Ինճէեան

Պետիկ Ինճէեան ( 3 Նոյեմբեր 1950, Այնճար - 27 Մայիս 1976, Փարիզ), Ան զաւակն էր Յովհաննէս եւ Ալիս Ինճէեաններուն, ծնած 3 Նոյեմբեր 1950-ին, Այնճար։ Փոքր տարիքէն յատուկ սէր ցուցաբերած էր մարզանքին եւ որսին հանդէպ, որ հետագային արտայայտուեցաւ Հ.Մ.Ը.Մ.ի եւ Հ.Յ.Դ.-ի իր անդամակցութեամբ եւ աշխոյժ գործունէութեամբ։ Մաքուր կենցաղով ու բարի եւ հեզ բնաւորութեամբ, ծառայասէր Պետիկը բոլորին սիրելին էր։ Ազգային գործերուն մէջ երբեք խտրութիւն չէր դներ։ Իր համոզումը այն էր, որ երիտասարդները պէտք է հոգան ժողովուրդին բոլոր պէտքերը եւ ուղղակիօրէն աշխատին ժողովուրդին հետ գետնի վրայ։
27 Մայիս 1976-ին, Փարիզի հայկական կեդրոնի սենեակներէն մէկուն մէջ, կը նահատակուի ընկեր Պետիկը։
Պետիկ Ինճէեան Լիզպոնի տղոց նման գիտցաւ արհամարհել կեանքը ու զոհեց կեանքը իր ազգին եւ հայրենիքին համար:
Ահաւասիկ այսպէս, զինեալ պայքարի առաջին նահատակը կը դառնար հերոսական Մուսա Լերան ժողովուրդի թոռներէն մէկը՝ որ ամբողջական նուիրումով կ՛ապացուցէր թէ Հայ Դատը չէ մեռած, թէ հայ ժողովուրդի զաւակները պիտի պայքարին մինչեւ ստանան իրենց արդար իրաւունքները։


== Տե՛ս նաեւ ==
Զաւէն Թաշճեան
Սարգիս Զէյթլեան
Աթոքեան

Աթօքեան, հայկական մականուն։


== Մականունը կրողներ ==
Թագուհի Աթոքեան (ծն. 20-րդ դար), կրթական մշակ, մանկավարժ, գրող, թարգմանիչ, հրապարակագիր։
Գէորգ Աթոքեան (14 Ապրիլ 1940, Հալէպ - 20 Յուլիս 2007, Հալէպ, Սուրիա), կրթական մշակ, մանկավարժ, գրող, թարգմանիչ, հրապարակագիր:
20 Փետրուար

20 Փետրուար, տարուան 51-րդ օրն է:

 19 Փետրուար  20 Փետրուար  21 Փետրուար 


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
2007, Զահրատ (Զարեհ Եալտըզճեան), սփիւռքահայ բանաստեղծ (ծն․՝ 1924, Պոլիս)։
2007, Ալպերթ Սարգիս Մկրտչեան, խորհրդային հայ շարժանկարի բեմադրիչ, սենարիստ (ծն․՝ 1926, Երեւան)։


== Տօներ ==
Խաչիկ Սամուէլեան

Խաչիկ Ստեփանի Սամուէլեան (1873, Կերչ, Տաւրիկեան նահանգ, Ռուսական Կայսրութիւն - 16 Հոկտեմբեր 1940(1940-10-16), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), հայ ազգագրագէտ, իրաւագէտ, պատմաբան եւ լեզուաբան, հայագէտ։ Խաչիկ Սամուէլեան, Հայաստանի մէջ ազգագրական գիտութեան հիմնադիրներէն մէկն էր։ Ան մշակած էր տոտեմականութեան, մայրապետութեան, խնդիրներու շարք մը, սովորութեան իրաւունքի որոշ խնդիրներ։


== Յիշատակ ==
Երեւանի Էրեբունի համայնքի Խաչիկ Սամուէլեան անուան թիւ 47 երկրորդական վարժարան:


== Կենսագրութիւն ==
Խաչիկ Սամուէլեան ծնած է 1873-ին Խրիմի Քերչ քաղաքին մէջ, քահանայի ընտանիքի մէջ։ Միջնակարգ կրթութիւնը ստացած է Թէոտոսիոյ վարժարանէն։ 

1895-1900 վկայուած է Ս․ Փեթերսպուրկի համալսարանի իրաւագիտութեան բաժինէն ։
1901-1903 ուսանած է գերմանական Իենայի համալսարանին մէջ։ Արտասահմանէն վերադառնալէ ետք, Խաչիկ Սամուէլեան, բնակութիւն կը հաստատէ Թիֆլիսի մէջ եւ մինչեւ 1907 թուական լրագրութեամբ կը զբաղի։
1904-1905 թուականներուն եղած է «Կովկասեան գիւղտնտեսութիւն» (ռուս.՝ Кавказское сельское хозяйство) ամսագիրի քարտուղարը։ Այդ շրջանին ան բազմաթիւ յօդուածներով հանդէս եկած է պարբերական մամուլին մէջ։


== Արտաքին յղումներ ==
Խաչիկ Սամուէլեան (Ծննդեան 100-ամեակի առթիւ)
Օննօ Թունչպոյաճեան

Օննօ Թունճ (Յովհաննէս Թունչպոյաճեան, թրք.՝ Ohannes Tunçboyacıyan, 20 Դեկտեմբեր 1948(1948-12-20), Շիշլի, Պոլիս, Թուրքիա - 14 Յունուար 1996(1996-01-14), Արմութլու, Եալովա, Թուրքիա), Պոլսահայ հանրայայտ երգահաններէն մին։ Իր յօրինած հարիւրաւոր ստեղծագործութիւններով մեծ տեղ կը գրաւէ թրքական փոփ երաժշտութեան մէջ։


== Վաղ Տարիներ ==
Օննօ Թունչպոյաճեան ծնած է 1948-ին, Կ.Պոլսոյ Ֆերիգիւղ թաղը։
Առաջին անգամ հանդէս եկած է Հարիւր Մանկանց անունով եկեղեցական երգչախումբի մը մէջ:
Միջնակարգի առաջին տարին ստիպուած է ուսումը կիսատ ձգել՝ ընտանիքին նիւթական աջակցութիւն բերելու համար։
Նիւթական դժուարութեանց պատճառով, ան չէ կրցած նոյնիսկ նուագարան մը ունենալ, ուստի ընկերոջը (Արմանին) մայրը՝ Անուշը, երկու կիթառ գնած է. մէկը իր տղուն, միւսը՝ Օննոյին։ Օննօ ինքնաշխատութեամբ սորված է նուագել, երաժշտական խումբի մը անդամակցած եւ կարճ ժամանակ մը ետք ալ՝ կիթառին պարտքը վճարած։


== Ասպարէզ ==
Յօրինած է 175 երգ եւ ներկայացուցած է Թուրքիան բազմաթիւ եւրոպական մրցումներու մէջ: Սերտ յարաբերութիւն ունեցած է թուրք երգչուհի Սեզէն Աքսուին հետ, որուն հետ գրած եւ յօրինած է Աքսուին երգերուն մեծ մասը։
Օննոյին մահը մեծապէս ազդած է Աքսուին վրայ, որուն նուիրած է իր «Երազի Պարտէզները» (թրք.՝ Düş Bahçeleri) անունով ալպոմը։ 1980-ականներուն անոնք սիրային յարաբերութիւն ալ ունեցած են իրարու հետ։
Օննոյին եղբայրը՝ Արթօն, որուն հետ աշխատակցած է 25 տարի, բազմաթիւ երգեր նուիրած է եղբօրը։


== Մահը ==
Օննօ Թունչպոյաճեան մահացած է 14 Յունուար 1996-ին, երբ լերան մը վրայ, կլիմայական վատ պայմաններու պատճառով իր անձնական օդանաւը խորտակուած է, Պրուսայէն Պոլիս ուղեւորութեան ընթացքին։ Աղէտը տեղի ունեցած է Եալովա նահանգին Արմութլու գիւղի մօտ։
Թաղուած է Շիշլիի Հայկական Գերեզմանատունը, Պոլիս։


=== Յարգանքի Տուրք ===
2002-ին Եալովա քաղաքին կեդրոնը տեղադրուած է երաժիշտին յիշատակին նուիրուած յուշարձանը։
2007-ին քանի մը հանրածանօթ թուրք երգիչներու կողմէ հրապարակուած է "Onno Tunç Şarkıları" («Օննօ Թունչին Երգերը») հաւաքածոն։
Պոլսոյ արհեստագիտական համալսարանին Երաժշտական յառաջացած ուսումնասիրութիւններու կեդրոնին մէջ (MİAM), Փետրուար 2020-ին ծրագիր մը մշակուած է (Քառօրեայ ծրագիր մը, որուն ընթացքին նախատեսուած են երաժշտական աշխատանոցներ եւ երաժշտական աշխարհի օրակարգի զանազան նիւթերուն վերաբերեալ ասուլիսներ), որ ձօնուած է յօրինող, փոփ երաժշտութեան գլուխգործոցներու երգահան Օննօ Թունչի յիշատակին։ Ձեռնարկներու շարքին բացման ներկայ գտնուած են Օննօ Թունչին եղբայրը՝ երաժիշտ Արթօ Թունչպոյաճեան, ինչպէս նաեւ դուստրը՝ Այտա Թունչը։


== Ընտանիք ==
Ճանան Աթեշ՝ նախկին կինը
Սելին Թունչպոյաճեան՝ դուստրը
Այտա Թունչպոյաճեան՝ դուստրը
Արթօ Թունպոյաճեան՝ եղբայրը


== Արտաքին յղումներ ==
Muzikbrainz
Biyografi.net - Onno Tunç
Last.FM


== Աղբիւրներ ==
Onno Tunç'un Bir Devir Açıp Kapattığını Kanıtlayan 35 Şahane Şarkısı(թուրք.)
Աղաջան Աւետիքեան

Աղաճան Աւետիքեան, Պարսկաստանցի հայ վաճառական։
Աղաճան Աւետիքեան 1687-ին առեւտուրի համար Աստրախանի ճամբով Մոսկուա գացած է։ 1689-ին՝ ռուսական ապրանքով հայրենիք վերադարձած է։ Կրկին Ռուսիա գացած ժամանակ, բաց ճանապարհին՝ Մոսկուայի մօտ, ռուս գիւղացիներ զինք կողոպտած են։ Ուստի դեսպանական ատեանի միջոցով, հրովարտակով մը, պատժել տուած է աւազակներուն եւ վերագրաւած ապրանքին մեծ մասը։
Արխանկելսկէն Շուէտ անցած եւ 1695-ին, հոնկէ եգիպտական ապրանքով վերադարձացած է հայրենիք։
Աղախանեան

Աղախանեան, հայկական մականուն։


== Մականունը կրողներ ==
Արմենակ Աղախանեան (19-րդ դար-?), լրագրող։
Գրիգոր Աշոտի Աղախանեան (1904-1986), ինժեներ-մելիորատոր։
Թադէոս Մամիկոնի Աղախանեան (ծն. 1924), էլեկտրոնիկայի բնագաւառի գիտնական։


== Տես նաեւ ==
Աղախանեանց
Սթիրոնիսիա

Սթիրոնիսիա (յուն․՝ Στυρονήσια)․ Էվոյիքոս ծոց, Յունաստան։


== Ընդհանուր տեղեկութիւններ ==
Սթիրոնիսիա կղզեխումբը կը գտնուի Էվոյիքոս ծոցին հարաւային մասը, Ատիկէի Այիա Մարինա փոքրիկ նաւակայքին եւ Էվիայի Նեա Սթիրա բնակավայրին միջեւ։
Սթիրոնիսիային մեծագոյն կղզիակը Սթիրան է։  Կղզեխումբին մնացեալ կղզիակներն են՝ Մեղալօ եւ Միքրօ Քունելի, Ֆոնեաս, Այիոս Անտրէաս, Փեթուսի եւ Թիղանի։


== Հնագիտական ==
Սթիրոնիսիա յայտնաբերուած են հին նաւաբէկութիւններ, որոնց պարունակութիւնը՝ մասնաւորաբար ամֆորէաներ, հնագիտական մեծ արժէք կը ներկայացնեն։