armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Հրանդ Շահինեան

Հրանդ Համազասպի Շահինեան (30 Յուլիս 1923(1923-07-30), Գիւլագարակ, Բորչալուի գավառ, Վրաստանի Սոցիալիստական Խորհրդային Հանրապետութիւն, Անդրկովկասի ԽՖՍՀ, Խորհրդային Միութիւն - 29 Մայիս 1996(1996-05-29), Երեւան, Հայաստան), հայ խորհրդային մարմնամարզիկ, ԽՍՀՄ մարզանքի մէջ վաստակաւոր վարպետ (1951), ՀԽՍՀ վաստակաւոր մարզիչ (1961), ՀԽՍՀ մարմնակրթութեան եւ մարմնամարզումի վաստակաւոր գործիչ (1966)։ ԽՍՀՄ եօթակի յաղթական, բացարձակ ախոյեան, աշխարհի կրկնակի ոսկէ դափնեկիր, Ողիմպիական խաղերու (Հելսինքի 1952) կրկնակի մետալակիր եւ կրկնակի արծաթէ մետալակիր:


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Գիւլագարակ գիւղը (Լոռի)։ 1930-ին, ընտանիքը փոխադրուած է Երեւան։ Սկսած է մարմնամարզութեան ուսումը Յարութիւն Գարգալոյեանի հետ, իսկ 1939-ին Խորհրդային Միութեան պատանի ախոյեան հանդիսացած է։
1941-ին, Շահինեան իբրեւ կամաւոր մեկնած է Բ. Աշխարհամարտին մասնակցելու եւ ոտքը վիրաւորուելէ ետք, 1943-ին վերադարձած է Հայաստան։ Երկար վերականգնողական աշխատանքէ ետք, 1946-ին կարողացած է վերսկսիլ մարզումները եւ աստիճանաբար մեծ յաջողութիւններ արձանագրել։
1949-ին, Պուտափեշտի մէջ, երիտասարդներու եւ ուսանողներու համաշխարհային փառատօնին վեց մետալ շահած է։
1952-ին, Հելսինքիի ողիմպիական խաղերուն մեկնած է իբրեւ խորհրդային հաւաքականի անդամ։ Շահինեան փայլած է օղակներու վրայ վարժութեան մէջ, ստանալով 9,9 միաւոր եւ ոսկեայ մետալակիր:
Ան նժոյգաթափի ու բազմամարտի մէջ արծաթ մետալներ ալ ստացած է։ Նժոյգաթափի մէջ, Շահինեան առաջին անգամ գործադրած է հնարք մը, որ հետագային անոր անունով կոչուած է։ Ան նաեւ շահած է ուրիշ ոսկեայ մետալ մը՝ խմբական մրցումին մէջ։ 1952-ին ալ ստացած է Խորհրդային Միութեան մարզանքի վարպետի կոչումը։
1954-ին, Հռոմի աշխարհի ախոյեանութեան մասնակցած է՝ ոսկեայ մետալ շահելով նժոյգաթափին եւ խմբական մրցումին մէջ, եւ արծաթեայ մետալ՝ բազմամարտի մէջ։
1956 թուականին Խորհրդային Միութեան հաւաքականի մարզիչները կը սկսին աւելի երիտասարդական մարմնամարզիկներ ընդգրկել խումբին մէջ։ Շահինեան կ՚որոշէ աւարտել իր ասպարէզը ու աստիճանաբար անցնիլ մարզիչի գործունէութեան։
Հրանդ Շահինեան կը փափաքէր, որ Հայաստան ունենար մարմնամարզութեան մեծ համալիր, ուր կարողանար իր փորձառութիւնը հաղորդել երիտասարդներուն։ Անոր անմիջական ջանքերուն շնորհիւ, Երեւանի մէջ ստեղծուած է այդպիսի մասնագիտացած դպրոց մը 1958-ին, որուն առաջին տնօրէնն ալ եղած է ինք։ 
1961-ին արժանացած է Հայաստանի վաստակաւոր մարզիչի տիտղոսին, իսկ 1966-ին՝ Խորհրդային Միութեան վաստակաւոր մարզական գործիչի տիտղոսին։ 1966-1969 թուականներուն գլխաւորած է Հայաստանի մարզական կոմիտէն, այնուհետեւ անոր փոխնախագահը ըլլալով (1969-1975)։
1975-1980 թուականներուն, Շահինեան վարած է Սուրիոյ մարմնամարզութեան հաւաքականը Դամասկոսի մէջ։ Այնուհետեւ վերադարձած է Հայաստան, ուր մահացած է Մայիս 29, 1996-ին։
2014-ին, Հրանդ Շահինեանի արձանը զետեղուած է անոր անունը կրող մարմնամարզութեան դպրոցի մուտքին՝ Երեւանի մէջ։


== Հետաքրքիր ==
Մարմնամարզութեան համաշխարհային ֆեդերացիայի որոշմամբ Հրանդ Շահինեանի առաջինը կատարած վարժութիուններէն մէկը կը կոչուի «Շահինեանի պտուտան»։
ԽՍՀՄ-ին առաջինը ելլալ ով Շահինեանի պատուին հիմնադրուեցաւ օլիմպիական հերթափոխի մասնագիտացութեան մարզադպրոց։


== Տե՛ս նաեւ ==
Ալբերտ Ազարեան
Լուսիկ Ագուլեցի

Լուսիկ Ագուլեցի-Սամուէլեան (Լուսիկ Ճորճիկ Սամուէլեան) (31 Մայիս 1946-ին, Ագուլիս, Նախիջեւանի Ինքնավար Հանրապետութիւն - 13 Յուլիս 2018), հայ նկարչուհի, ազգագրագէտ, ՀՀ մշակոյթի վաստակաւոր գործիչ (2014), Քանդակագործ Եուրի Սամուէլեանի կինն է։


== Կենսագրութիւն ==
Լուսիկ Ագուլեցին ծնած է 31 Մայիս 1946-ին Նախիջեւանի Ագուլիս քաղաքը։ 1953-ին ընտանիքով տեղափոխուած են Երեւան։ 1963-1967-ներուն ուսանած է Երեւանի Փանոս Թերլեմէզեանի անուան գեղարուեստի ուսումնարանը։ 1966-ին՝ ուսումնառութեան տարիներուն արժանածած է «Աւանգարդ» թերթի յատուկ մրցանակին։ 1974-էն Հայաստանի նկարիչներու միութեան անդամ է ։ Լուսիկ Ագուլեցու կտաւները կը գտնուին Հայաստանի եւ արերկրի թանգարաններուն մէջ, մասնաւոր հաւաքածուներով։


== Ցուցահանդէսներ ==
1968-էն մասնակցած է հանրապետական տարբեր ցուցահանդէսներու Հայաստանի եւ արտերկրի մէջ։


== Անհատական ցուցահանդէսներ ==
1996-ին Հայաստանի ազգային պատկերասրահ
1997-ին Ստեփանակերտ
1997-ին «Մկրտչեան» ցուցասրահ
1999-ին Յունաստան, Սալոնիկ


== Խմբակային ցուցահանդէսներ ==
1977-ին Փարիզ
1977-ին ԱՄՆ
1978-ին Գերմանիա
1981-ին Իրաք
1983-ին Լոս Անճըլըս, Տեթրոյթ, Թորոնթօ, Մոնթրեալ
1985-ին Մոսկուա
1986-ին Ճաբոն
1987-ին Յունաստան
1987-ին Իջեւան
1989-ին «Հայ արուեստագէտները «Հայաստան» հիմնադրամին», Հայաստանի ազգային պատկերասրահ
1994-ին Պելճիքա, Նորմանտիա, Ֆրանսա
1995-1997-ներուն Սիմպոզ, Արցախ
1998-ին «Ժամանակակից արուեստը 21-րդ դարու շեմին»
2003-ին Մինսկ, ցուցահանդէս նուիրուած Հայաստանի անկախութեան տօնին
2003-ին «Հայաստան-Սփիւռք» համաժողովին նուիրուած ցուցահանդէս


== Պարգեւներ, մրցանակներ ==
1967-ին Մրցանակ Անդրկովկասեան ցուցահանդէսէն ներս
1968-ին Կին նկարիչներու ցուցահանդէսի առաջին մրցանակ
1975-ին Մոսկուայի համամիութենական ցուցահանդէսի Գեղարուեստի ակադեմիայի մրցանակ
ՀՀ մշակոյթի նախարարութեան պատուոյ գիր
Երեւանի քաղաքապետարանի պատուոյ գիր
2003-ին Մեսրոպ Մաշտոցի անուան մշակոյթի կեդրոնի կողմից համամարդկային արժէքները պապհանելու համար մրցանակ
2010-ին Մովսէս Խորենացիի մետալ
2011-ին «Գրքարուեստ» հանրապետական չորրորդ մրցանակաբաշխութեան Լուսիկ Ագուլեցիի «Անցեալի մասունքներ» գիրքը արժանացած է գլխաւոր մրցանակի, ստացած է նաեւ ԱՊՀ երկրներու «Գրքարուեստ» միջազգային մրցանակաբաշխութեան «Արուեստի գիրք» անուանակարգի առաջին մրցանակ
2014-ին ՀՀ մշակոյթի վաստակաւոր գործիչ
2014-ին Երեւանի քաղաքապետի ոսկէ մետալ


== Մէջբերումներ Լուսիկ Ագուլեցիէն ==


== Երկեր ==
Լուսիկ Ագուլեցի «Անցեալի մասունքներ», Երեւան, 2010:
Լուսիկ Ագուլեցի «Եուրի Սամուէլեան», Երեւան, 2012:


== Գրականութիւն ==
Լուսիկ Ագուլեցի-Սամուէլեան, Երեւան, 2004, 90 էջ:
Նազիկ Արմէնակեան, Հայոց տօնածիսական մշակոյթն ըստ գեղանկարչուհի Լուսիկ Ագուլեցու ստեղծագործութիւնների, Երեւան, 2015, 408 էջ:


== Արտաքին յղումներ ==
Լուսիկ Ագուլեցին Էյ Վի Փրոտաքշն կայքէն
Աքրամ Այլիսլի եւ Լուսիկ Ագուլեցի
Հանդիպում նկարչուհի, ազգագրագէտ Լուսիկ Ագուլեցիի հետ
Ուտել աղի բլիթ, թէ ոչ.ազգագրագէտի եւ քահանայի տեսակէտները
Մինչեւ ամուսնութիւնը տարազ չէի կրում, Լուսիկ Ագուլեցի
Նարեկ Յախնազարեան

Նարեկ Յախնազարեան ( Հոկտեմբեր 23, 1988 ) ,հայ թաւջութակահար: 2011-ին շահած է թաւջութակի ոսկիէ շքանշան, համաշխարհային Չայքովսկիի մրցոյթին 


== Կենսագրութիւն ==
Նարեկ Յախնազարեան ծնած եւ մեծցած է արուեստագէտ ծնողներու ձեռամբ, Երեւան: Ան զաւակն է ջութակահար Սուրէն Յախնազարեանի: Վեց տարեկանին սկսած է սորվիլ նուագել թաւջութակ Սայաթ-Նովա երաժշտանոցի մէջ: 11 տարեկանին մօրը հետ փոխադրուած է Մոսկուայ: 2006-ին ընդունուած է Մոսկուայի երաժշտանոց՝  ուր աշակերտած է Ալեքսէյ Սելեզնիովի, հետագային արժանացած է ուսման նպաստ ստանալու Ռոստրովիչ հիմնարկէն եւ Ռուսական Հանդէսի Արուեստի Հիմնադրութենէն (Russian Performing Arts Fund):
Շարք մը մրցանակներ շահած է, որոնց առաջնահերթը եղած է Արամ Խաչատրեանի անուան միջազգային մրցոյթի Ոսկէ շքանշանը՝ իբրեւ առաջին մրցանակ 2008-ին:
Մսդիսլաւ Ռոսդրոպուիչի խորհրդատուութեամբ ան ստացած է երաժշտութեան վկայականը Անգլիոյ (Մեծն Պրիդանիա) երաժշտանոցէն՝ աշակերտելով Լորանս Լեսըրի:
Նարեկ անուանուած է BBC ռատիօկայանի «Նոր Սերունդի Երաժիշտ» 2014-ին: Իր ներկայացումները կանոնաւորապէս կը սփռուին BBC ռատիօկայանի թիւ 3 բաժինէն:
Շրջագայութիւններով հանդէս եկած է աշխարհի տարբեր պետութիւններու մէջ, ինչպէս ԱՄՆ, Գերմանիա, Անգլիա (Մեծն Պրիդանիա), Ֆրանսա եւայլն: Ուաշինկթըն Փոսդ թերթը զինք անուաներ է «Նորանշան (phynomenon) Թաւջութակահար»: ԱՄՆ-ի Փասատինա քաղաքի համերգային նուագախումբի մենակատարն է:
Յախնազարեանը նուաճէր է զանազան մրցոյթներու ընթացքին, ինչպէս 2011 թուականին, ան յաղթէր է Չայքովսկիի անուան 14-րդ միջազգային մրցոյթին:


== Պարգեւներ ==
Արամ Խաչատրեանի անուան միջազգային մրցոյթի Ա. Մրցանակ եւ Ոսկի շքանշան, 2006
Չայքովսկիի անուան մրցոյթի դափնեկիր, 2007
Հ Հ նախագահի Երիտասարդական մրցանակ, 2007
Նիւ Եորքի «Young Concert Artists» մրցոյթին արժանացած է 9 յատուկ մրցանակի, 2008
Չայքովսկիի անուան մրցոյթի Ոսկի շքանշան, 2011
Մովսէս Խորենացիի շքանշան, 2013 
Հայաստանի հանրապետութեան վաստակաւոր երաժիշտ, 2017
Հ Հ մշակոյթի նախարարութեան շնորհակալագիր, 2017


== Ծանօթագրութիւններ ==
↑ Mediamax։ «Նարեկ Հախնազարյան»։ Bravo.am (ամհարերեն)։ արտագրուած է՝ 2022-04-26
↑ Jump up to:2,0 2,1 «Armenia’s Narek Hakhnazaryan wins XIV International Tchaikovsky Competition in Moscow | MassisPost»։ web.archive.org։ 2013-01-30։ արտագրուած է՝ 2022-04-26
↑ Mirror-Spectator The Armenian (2010-03-31)։ «Narek Hakhnazaryan Adjusts to Life In Boston»։ The Armenian Mirror-Spectator (en-US)։ արտագրուած է՝ 2022-04-26
↑ «404 Not Found»։ www.bbc.co.uk։ արտագրուած է՝ 2022-04-26


== Արտաքին յղումներ ==
http://newmag.am/2017/narekhakhnazaryan/
http://www.filarm.ru/biography/art347.html
http://www.bravo.am/news/%D5%B6%D5%A1%D6%80%D5%A5%D5%AF-%D5%B0%D5%A1%D5%AD%D5%B6%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D6%80%D5%B5%D5%A1%D5%B6/
Թաղականին Կնիկը

Թաղականին Կնիկը, վէպ պոլսահայ կեանքէ: Հեղինակն է երգիծաբան Երուանդ Օտեանը:
Արեւմտահայ գրողներէն ոչ ոք Օտեանին չափ թափանցած ու սեւեռած է պոլսահայոց բարձր խաւերու քաղքենիական միջավայրը՝ իր կենցաղով, սովորութիւններով, առօրեայ հոգերով, թաղականի վէճերով, տարբեր քաղաքական հոսանքներու պայքարով, խմբագիրներով եւ այլն։
Այդ իմաստով ամբողջական է «Թաղականին կնիկը» վէպը։ Անոր դիպաշարին հիմնական սիւնը կենցաղային մանր հարցերու յենած է, սակայն Օտեան կենցաղային հարցերը աստիճանաբար խորացնելով՝ կը հասնի ընկերային սխալ վիճակներու մերկացումի ու ընկերային - քաղաքական հարցերու։ Ընթերցողը կը զգայ, թէ կենացաղային հարցերը հետեւանք են առաւել խոր հակասութիւններու։ 


== Նիւթը ==
Վէպը կը ներկայացնէ 20-րդ դարու պոլսահայ կեանքի կենցաղը, ուր նկարագրուած է իշխող եւ մեծահարուստ խաւի կիներու քմահաճոյքները, մարդկային այլատեսակ նկարագիրները, ընտանեկան եւ բարոյական հարցերն ու սովորութիւնները:


== Հեղինակին խօսքը ==


== Հանգոյցը ==
Հանգոյցը կը կազմուի եկեղեցւոյ մէջ եղած դէպքով։ Թաղական խորհուրդի նախագահ Պօղոս էֆէնտիին կինը՝ Շազիկ կը նախանձի մեծահարուստ Մարգար էֆէնտիին կնոջ՝ Սաթենի։ Զայն արհամարհելու համար եկեղեցւոյ մէջ աթոռը դնել կու տայ ու կը նստի ճիշդ ոտքի մնացած Սաթենին առջեւ։ Կիներու այս սնափառութենէն կը սկսի ու կը խորանայ թշնամանքը երկու ընտանիքներու միջեւ։ Գլխաւոր մեղաւոր կը ճանչցուի աթոռը դնող ժամկոչը ու երկու կողմերն ալ մեքենայութիւններ կ՛ընեն՝ մին զայն վտարելու, միւսը՝ պաշտպանելու։ Թաղը կը բաժնուի երկու մասի, մէջ կ՛իյնան նաեւ հակառակ երկու կուսակցութիւններ ու հարցը կը հասնի մինչեւ պատրիարք։ Կիներ նաեւ զիրար կը վարկաբեկեն, պատւոյ հարցեր արծարծելով։ Ի վերջոյ Շազիկին ամուսինը զայն կը բռնէ սիրեկանին հետ, ամօթէն կը փոխէ ապրած թաղը ու ակամայ կը հրաժարի թաղական խորհուրդի նախագահի իր պաշտօնէն։ Նոր ընտրուած Մարգար էֆէնտիին առաջին գործը ժամկոչը վտարելը կ՛ըլլայ, ապա հաշիւ մաքրել իր դէմ գործած մարդոցմէ։ Վրայ կը հասնի 1915-ը, ու ձերբակալութիւններէ ազատած էֆէնտիները, թուրք պաշտօնեայի զգուշացումին հնազանդ՝ կը հեռանան ազգային գործերէ, որ աւելի իրենց անձնական փառասիրութեան ասպարէզ էր, քան թէ ազգին ծառայութիւն։
Հակառակ վէպին թերութիւններուն՝ քաշքշուածութեան ու երկարաբանութեան, Օտեան կենցաղային մանր հարցերէ կը բարձրանայ մինչեւ միջթաղականային, իջկուսակցական գզուըռտուքներ, այն պարագային, երբ ստոյգ վտանգը կախուած էր ազգին գլխուն։


== Աղբիւրներ ==
Արեւ օրաթերթ, 6 Հոկտեմբեր 1926։
Մուխա

Մուխա (ծննդեան եւ մահուան թուականները անյայտ), Մոլտովայի Հիւսիսը եւ Արեւմտեան Ուքրանիոյ Մոլտովական «Բոյարներ»ներուն, Լեհ եւ Ուքրանական «Շլիախտա»յի դէմ 1490-1492-ին գիւղացիական ապստամբութեան ղեկավարին մականունը (իսկական մականունը անյայտ է)։ 1490-ին, 9-10 հազար ապստամբներ Մուխայի գլխաւորութեամբ ուղղուեցան Գալիչ, Լվով, բայց Ռոգատին քաղաքին մօտ պարտութեան մատնուեցան։ 1491-ին ապստամբները Անտրէյ Պորուլեանի գլխաւորութեամբ (որոշ տուեալներով այդ անունով գործած է նաեւ Մուխան), հասան մինչեւ Գալիչ, բայց շուտով ջախջախուեցան, իսկ անոնց ղեկավարը գերի բռնուեցաւ եւ մահապատիժի ենթարկուեցաւ (1491)։ Յետագային (1492) հակաֆէոտալական շարժումը գլխաւորեց ուրիշ անձ մը, որ ինքն իրեն դարձեալ կոչեց Մուխա։
14 Հոկտեմբեր

14 Հոկտեմբեր, տարուան 287-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 288-րդ) օրն է

Տարուան աւարտին կը մնայ 78 օր
Գրիգորեան օրացոյցին անցնելու կապակցութեամբ 1582 թուականի այս օրը կը բացակայէ Իտալիոյ, Լեհաստանի, Սպանիոյ եւ Փորթուկալի մէջ


== Դէպքեր ==
1668՝ Աստուածաշունչի առաջին հայերէն տպագրութիւնը
1794՝ հիմնուեցաւ «Ազդարար» թերթը
1926՝ Լոնտոնին մէջ լոյս տեսաւ Ալան Միլնի «Վինի Փու» գրքույկը
1964՝ Լեոնիտ ՊրեԺընեւը դարձաւ Սովեթական Միութեան համայնվարական առաջնորդ
1981՝ Անուար Սատաթի սպաննութենէն մէկ շաբաթ անց Հոսնի Մուպարաքը կ'ընտրwuէ Եգիպտոսի նախագահ
1994` ԱՄՆ-ին մէջ կը սկսուէ Քվէնթին Թարանթինոյի] Pulp Fiction ֆիլմի ցուցադրութիւնը


== Ծնունդներ ==
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:14 Հոկտեմբերի ծնածներ

1925`Լեւոն Վարդան (Պետիրեան, մ․1997), հայ գրող եւ ուսուցիչ
1986՝ Իւեթա Մուկուչեան (գերմաներէն՝ Iveta Mukuchyan), հայ երգչուհի, երգահան եւ գեղեցկուհի
1791՝ Ֆրիտրիխ Փարոթ  (գերմաներէն՝ Friedrich Parrot, մ.1841) բնագէտ, բժիշկ


== Մահեր ==
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:14 Հոկտեմբերի մահացածներ

1865`Յակոբ Կրճիկեան (ծն․1806), հասարակական եւ ազգային գործիչ


== Տօներ ==
Կաղապար:Country data Վրաստան Վրաստան՝ Մցխէթոպայ
 Ուքրանիա Ուքրաինայ՝ Ուքրաինայի պաշտպանի օր


== Ծանաւթագրութիւններ ==
8 Յունուար

8 Յունուար, տարուան 8-րդ օրն է։

 7 Յունուար  8 Յունուար  9 Յունուար 


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
1871, Գրիգոր Աւետեան, հայ ժողովրդական դերասան (մահ.՝ 1946)։
1903, Ազնիւ Պետրոսեան, կենսաբանական գիտութիւններու տոքթէօր եւ ՀԽՍՀ մանրէաբանութեան հիմնադիրներէն (մահ՝1971)։
1935, Էլվիս Ահարոն Փրեսլի, առաւել յայտնի պարզապէս որպէս Էլվիս, 20-րդ դարու ամենայայտնի եւ նշանաւոր ամերիկացի երգիչներէն (մահ․՝ 1977)։


== Մահեր ==
1915, Հրանդ Սրմաքէշեան, հայ բժիշկ  (ծն.՝ մօտաւորապէս 1888)
1979, Փոլ Ֆարաճեան, (ծն․ 1910) լուսանկարիչ


== Տօներ ==
Զաւէն Քհնյ. Փոլատեան

Զաւէն Քհնյ. Փոլատեան, աւազանի անունով Ովսկիա, որդի Ժոզէֆի եւ Ովսաննայի, ծնած է քեսապցի ծնողքէ, Քեսապ, 1931-ին։
Նախնական կրթութիւնը ստացած է Քեսապի Ուսումնասիրաց Վարժարանէն ներս, զոր աւարտած է 1946-ին։
Իր ընտանիքին նիւթապէս օգտակար դառնալու համար, մտած է գործնական կեանքի ասպարէզ ու հետեւած՝ արհեստի։ Սակայն քանի մը տարիներու գործնական կեանքի փորձառութիւնը իր մէջ գոյացուցած է այն հաստատ համոզումը, թէ ինք շուկայի մարդ չէ, այլ իր հետաքրքրութեան աշխարհը դպրոցն է։
1951-ին, այս գիտակցութենէն մղուած, մտած է ուսուցչական ասպարէզ ու պաշտօվարած է Քեսապի Ազգ. ուսումնասիրաց Միացեալ վարժարանին մէջ։
Երբ տարիներ ետք նիւթական իր պայմանները բարելաւուած են, պատրաստուած է ամուսնութեան։
Ընտրած է իր կեանքի ընկերը քեսապցի օրդ. Նազելի Չոլաքեանը, որուն հետ պսակուած է Քեսապի մէջ 1954-ին եւ ունեցած է երեք զաւակներ։
Նոյն տարին, որոշած է դպրեվանք ուսանիլ եկեղեցական պատրաստութեան համար։ Երբ ընդունուած է Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան դպրեվանքը, հետեւած է քահանայից երկամեայ դասընթացքին, զայն աւարտելէ ետք վերադարձած է ծննդավայր ու վերսկսած՝ նոյն դպրոցին մէջ պաշտօնավարել։
Տարիներ ետք, երք Քեսապ կը մնայ արռանց հոգեւոր հովիւի, տեղւոյն թաղականութիւնը կ'առաջարկէ տիրացու Ովսիա Փոլատեանին՝ քահանայ ձեռնադրուիլ Քեսապի համար։
Կրթական կեանքի տարիներու ծառայութիւնն ու դպրեվանք ուսանիլը, գլխաւոր ազդակներ կ'ըլլան զինք դէպի քահանայութիւն առաջնորդելու եւ սիրայօժար ընդառաջելու հայրենակիցներուն փափաքին։
Իր քահանայական ձեռնադրութիւնն ու օծումը տեղի կ'ունենան Բերիոյ Հայոց Թեմի Առաջնորդ Տ. Ղեւոնդ Արք. Չէպէեանի ձեռամբ, 9 Դեկտեմբեր 1964-ին, Քեսապի Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ մէջ, վերակոչուելով Տ. Զաւէն։
Զաւէն Քհնյ. Փոլատեան ունի մշակուած հայերէն լէզու, ազգային ոգի, կրթական ծառայութեան կարողութիւն եւ գաղափարական աշխարհ։
Ան իր ետին կը ձգէ աւելի քան տասը տարիներու կրթական ծառայութեան, քառասունվեց տարիներու քահանայութեան վաստակ եւ կը շարունակէ համեստ ծառայութեամբ մխիթարել իրենց հարազատները կորսնցուցած մեր ազգին զաւակները։
1993 թուական

1993 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 93րդ տարին է


== Դէպքեր ==


==== Յունուար ====
26 Յունուար՝ Վացլաւ Հաւելը ընտրուեցաւ Չեխիոյ նախագահ


==== Փետրուար ====
05 Փետրուար՝ Պելճիքան դարձաւ միապետական դաշնութիւն


==== Մարտ ====
08 Մարտ՝ Լուսինը հասաւ Երկիրին ամենամօտ կէտին, ան կ'երեւի տարուան այլ լիալուսիններէն 14%-ով աւելի մեծ եւ 30%-ով աւելի պայծառ
12 Մարտ՝ Հնդկաստանի Մումպաի քաղաքին մէջ քանի մը ռումբերու պայթիւններէ սպաննուեցաւ 257 հոգի


==== Յունիս ====

25 Յունիս՝ Լիթուանիոյ մեջ շրջանառութեան մեջ մտաւ ազգային լիթաս արժոյթը


==== Հոկտեմբեր ====
28 Հոկտեմբեր՝ հայկական զինուած ուժերը գրաւեցին Միջնաւան կայարանը


==== Դեկտեմբեր ====
30 Դեկտեմբեր՝ Իսրայէլը եւ Վատիկանը հաստատեցին դիւանագիտական յարաբերութիւններ


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1993 ծնունդներ


==== Յունիս ====
26 Յունիս Արիանա Կրանտէ Ariana Grande-Butera ամերիկացի երգչուհի եւ դերասանուհի
27 Յունիս Կապրիէլա Կունցիքովա Gabriela Gunčíková չեխ երգչուհի, երգերու հեղինակ


==== Նոյեմբեր ====
15 Նոյեմբեր Փաուլօ Տիպալա Paulo Bruno Dybala լեհական ծագումով արժանթինցի ֆութպոլիստ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1993 մահեր 


==== Արցախի պատերազմին զոհուած ====
 
12 Յունուար Մոնթէ Մելքոնեան (ծն.1957, Միացեալ նահանգներ)
10 Փետրուար Վաղինակ Աբրահամեան (ծն.1965, Ստեփանակերտ)
17 Ապրիլ Շահէն Մեղրեան (ծն.1952, Կիւլիսթան)
26 Յունիս Կարօ Քահքէճեան (ծն.1962, Հալէպ)
23 Օգոստոս Մհեր Ջուլհաճեան (ծն.1967, Պէյրութ)


==== Յունուար ====
20 Յունուար Օտրի Հեփպըրն Audrey Hepburn (ծն.1929) բրիտանացի եւ ամերիկացի դերասանուհի


==== Մարտ ====
04 Մարտ Վարուժան Գոճյեան Varujan Kojian (ծն.1935, Պէյրութ) հայ ջութակահար եւ խմբավար
18 Մարտ Լեւոն Ասմարեան (ծն.1922) հայ գրականագէտ


==== Յունիս ====
10 Յունիս․ Շաւարշ Քահանայ Պալըմեան, (ծ․ 1915)․ հոգեւորական, հասարակական գործիչ, ուսումնասիրող եւ յօդուածագիր


==== Յուլիս ====
17 Յուլիս Համօ Սահեան (ծն.1914, Լոր գ. Սիսիանի շրջ. Հայկ.ԽՍՀ) արեւելահայ բանաստեղծ


==== Հոկտեմբեր ====
04 Հոկտեմբեր Գէորգ Թամանեան (ծն.1910, Սան Փեթերսպուրկ) հայ ճարտարապետ


==== Նոյեմբեր ====
20 Նոյեմբեր Փօլ Կիրակոսեան (ծն.1926, Երուսաղէմ) հայ գեղանկարիչ


==== Դեկտեմբեր ====
05 Դեկտեմբեր Արտաշէս Տէր Խաչատուրեան Ardashes Der-Khachadourian (ծն.1931, Պէյթ Մերի, Լիբանան) պատմագէտ, մատենագէտ, բառարանագէտ
29 Դեկտեմբեր Մհեր Մկրտչեան (ծն.1930, Լենինական) հայ, խորհրդային դերասան
31 Դեկտեմբեր Զվիատ Կամսախուրտիա (ზვიად გამსახურდია, ծն.1939) վրացի քաղաքակն գործիչ
Ռիզէ

Ռիզէ (թրք.՝ Rize, յուն․՝ Ριζούντα Ռիզունտա), քաղաք եւ շրջան ներկայիս Թուրքիոյ Հանրապետութեան հիւսիսային մասին մէջ, Ռիզէ նահանգի վարչական կեդրոն։ Պատմական առումով կը գտնուի Պոնտոսի մէջ։


== Պատմութիւն ==
Դեռ Յուստինիանոս Ա. կայսրի ժամանակ անուանուած է Ռիսոս։ Օսմանեան կայսրութեան ժամանակ կը մտնէր Տրապիզոնի վիլայէթի կազմին մէջ։]


== Պատկերասրահ ==


== Արտաքին յղումներ ==
Ռիզէ շրջանի պաշտօնական կայք (թուրք.)
Ենովք Նազարեան

Ենովք Նազարեան (1877-1928)


== Կենսագրութիւն ==
Ենովք Նազարեան՝ ծնած է Իսթամպուլ, ուր ստացած է իր ուսումը։ Հետագային, Իտալիոյ մէջ ուսումնասիրած է արուեստը, ապա վերադարձած թուրքիա աշխատելու իբրեւ նկարիչ եւ ուսուցիչ։ Այդ ժամանակաշրջանին իր գործերէն մէկը եղած է դերասան Պետրոս Ադամեանի նկարագրումը իր դագաղին մէջ 1891-ին, եւ շարք մը պատկերներ Պոսֆորի լայնադաշտերէն: Ան, ի վերջոյ այցելած է Թիֆլիս, ուր ապրած եւ նկարած է։ Ի վերջոյ, ան մահացած է Կիւմրի, 51 տարեկանին։
Դուինի Եկեղեցական Ժողով (719-720)

Դուինի եկեղեցական ժողով 719 կամ 720 թուականին Արմինիա կուսակալութեան մայրաքաղաք Դուինի մէջ Յովհաննէս Գ. Օձնեցի կաթողիկոսի գլխավորութեամբ հրաւիրուած ազգային-եկեղեցական ժողով։ Ժողովը հետապնդած է երկու նպատակ։

ընդունած եւ վերջնական տեսքի բերած է Յովհաննէս Գ. Օձնեցիի՝ կանոնական ցաքուցրիւ նիւթերէն ընտրութեամբ հաւաքած եւ կազմած ժողովածուն, որ յայտնի է «Կանոնագիրք» անունով։
Դուինի մէջ նոր ժողով հրաւիրելը արձագանքն էր ժամանակի քրիստոնիա Արեւելքի մէջ սրուած դաւանական վեճերու, ինչպէս նաեւ պայմանաւորուած էր քաղկեդոնականներու, նեստորականներու, նաեւ՝ Հայ եկեղեցւոյ ներսին հանդէս եկած աղանդներու (պաւլիկեաններ, մծղնեականներ) դէմ պայքարի անհրաժեշտութեամբ։Դուինի Զ. ժողովը ընդունած է նաեւ 32 յօդուածէ կազմուած կանոնախումբ մը, որ յայտնի է «Կանոնք տեառն Յովհաննիսի Իմաստասիրի Հայոց կաթողիկոսի» անունով։ Այդ կանոններով որոշուած է Հայ եկեղեցւոյ ժամերգութեան կարգը (նշելով առաւօտեան, երեկոեան, գիշերային պաշտամունքները, կիրակնօրիա ժամերգութիւնները), համախմբուած են Գրիգոր Ա. Լուսաւորիչի, Սահակ Ա. Պարթեւի, Յովհաննէս Ա. Մանդակունու բոլոր կանոնները եւ կարգերը (կանոն ԻԱ–ԻԵ)։
Ի կանոնով որոշուած են «Սուրբ Աստուած» երգի «խաչեցարի» հաւելման, ԻԶ եւ Լ կանոններով՝ Քրիստոսի Ծննդեան եւ Մկրտութեան տօնը 6 Յունուարին կատարելու, Ը կանոնով՝ անապակ գինիով եւ անխմոր հացի գործածութեան վերջնական խնդիրները։ ԼԲ կանոնով խստիւ արգիլուած է օթեւան տալ կամ յաղորդակցուիլ պաւլիկեան աղանդաւորներու հետ։
Պուէնոս Այրէս

Պուէնոս Այրէս (սպ.՝ Buenos Aires, բառացի՝ «լաւ օդ» կամ «բարի քամիներ» , բառացիօրէն՝ «Ս. Երրորդութեան քաղաք եւ Բարի Քամիներու մեր Տիրուհի Ս. Մարիամի Նաւահանգիստ», Արժանթինի մայրաքաղաքը։
ՀՀ ԳԱԱ եւ ՀՊՃՀ Տեղեկագիր. Տեխնիկական Գիտութիւններ

ՀՀ ԳԱԱ եւ ՀՊՃՀ տեղեկագիր. Տեխնիկական գիտութիւններ («Հայաստանի Գիտութիւններու Ազգային Ակադեմիայի եւ Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի տեղեկագիր. տեխնիկական գիտութիւններու սերիա»), հանդէսին մէջ կը տպագրուին տեսական եւ փորձարարական հետազօտութիւններու արդիւնքները տեխնիկական գիտութիւններու հետեւեալ բաժիններէն՝ մեքենաշինութիւն, նիւթագիտութիւն, շինարարական կառուցուածքներ, հիդրաւլիկա եւ հիդրոտեխնիկական կառոյցներ, էներգէտիկա, էլեկտրատեխնիկա, գիտական սարքաշինութիւն եւ չափողական տեխնիկա, հաշուողական տեխնիկա եւ ինֆորմատիկա, ռադիոէլեկտրոնիկա, լազերային տեխնիկա, աւտոմատացում եւ կառավարման համակարգեր։ Հանդէսին մէջ կը լուսաբանուին ակադեմիական եւ ճիւղային գիտահետազօտական ինստիտուտներու, բուհերու, գիտաարտադրական միաւորումներու եւ այլ կազմակերպութիւններու գիտական գործունէութեան առաւել կարեւոր արդիւնքները։ Հանդէսը նախատեսուած է ճարտարագէտներու, հետազօտողներու եւ գիտնականներու լայն շրջաններու համար։


== Աղբիւր ==
Գիտական տեղեկատուական վերլուծութեան եւ մոնիթորինգի կեդրոն, Հայաստանի մէջ հրատարակուող գիտական պարբերականներու ցանկ
Փիծծա

Փիծծա (իտալ.` Pizza), իտալական խոհանոցի այցեքարտային սննդատեսակն է, որոնք ներկայացուած են կլոր հացով` ծածկուած լոլիկի սոսով (դասական տարբերակ), պանրով (սովորաբար՝ մոցարելլա) եւ այլ բաղադրիչներով։ Կը համարուի աշխարհի ամէնայայտնի ուտելիքներէն մէկը։
Փիծծայի հայրենիքը կը համարուի իտալական Նէապոլիս քաղաքը, ուր իտալացի թագուհի Մարկարիթայի այցի ժամանակ անոր հիւրասիրած են հաց՝ որու վրայ լեցուած էին տարբեր ուտելիքներ։ Փիծծան ծառայած է որպէս Իտալիայի դրօշը յիշեցնող գոյները՝ կարմիր (լոլիկ), սպիտակ (մոցարելլա պանիր) եւ կանաչ (ռեհան)։
Փիծծա պատրաստող եւ վաճառող հաստատութիւնները կը կոչուին փիծծերիաներ։


== Արտաքին յղումներ ==
Փիծծա պատրաստելու համար՝ բաղադրական չափեր.


== Տե՛ս Նաեւ ==
Արագ Սնունդ
Սենտուիչ
Հոթ Տոկ