armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Օրլանտօ Սերել

Օրլանտօ Սերել (անգլերէն՝ Orlando Serrell, 1969, Նիւփորթ Նիւզ, Վերճինիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), անսովոր ունակութիւններ ունեցոց մարդոցմէ մին։ 
10 տարեկան Սերել, մինչեւ 1979 թուական, ունեցած է սովորական մանկութիւն․ սակայն պէյզպոլի խաղի ընթացքին ստացած ուղեղային վնասուածքէ յետոյ ձեռք բերած է իւրայատուկ կարողութիւններ։ Արկածէն տարի մը վերջ Սերել սկսած է զգալ գլխիցաւեր, որոնք յաճախ կը տեւէին քանի մը ժամ։ Ան հազիւ տարեվերջին անդրադարձած է, որ ունի զարմանալի ունակութիւններ։
Կումայրիի Պազիլիք Եկեղեցի

Կումայրիի Պազիլիք եկեղեցի, Պազիլիք եկեղեցի Հայաստանի պատմական Կումայրի քաղաքին մէջ։ Եկեղեցւոյ կառուցումը կը վերագրուի VII դարուն։ Եկեղեցին ունեցած է մէկ գմբէթ։։
Եկեղեցին կը գտնուի «Կումայրի» տուրիստական հանգրուանի բակին մէջ։ Պահպանուած է եկեղեցւոյ միայն հիմքը եւ որոշ քանդակազարդ քարեր։։


== Ճարտարապետութիւն ==

Պեղումներով բացուած Կումայրիի եկեղեցին (VII դարու վերջ) ունի քառամոյթ գմբեթաւոր պազիլիքի հորինուածք։ Քառակուսաձեւ աղոթասրահը արեւելքին մէջ կ՝ աւարտէ բեմի պայտաձեւ հատակագիծ ունեցող աբսիդով, որու երկու կողմը կը գտնուին ուղղանկիւն աւանդատները։ Գմբէթը բարձրացած է ընդհանուր կառուցուածքի կեդրոնին մէջ։ Հիւսիսային ճակատէն բացուող միակ դուրը ունի զոյգ կիսասիւնիկներով շքամուտք։ Արեւելեան ճակատը մշակուած է սեղանաձեւ հատակագիծով երկու «հայկական խորշով»։ Կենտրոնագմբեթ կառուցուածքներուն բնորոշ համաչափութիւններ եւ գմբէթի տեղադրութիւն ունեցող այս եկեղեցին Հայաստանի վաղ միջնադարու նոյնատիպ յուշարձաններու ամենաուշ օրինակն է։
Յունուար

Կաղապար:Ամիսներու Գլխագիր
Յունուար, տարուան առաջին ամիսը, ըստ Գրիգորեան օրացոյցի, ունի 31 օր։ Առաջին օրը կը նշուի, որպէս՝ Նոր Տարուան օր։
Երբ 16-րդ դարուն ընդունուեցաւ համաշխարհային օրացոյցը, ըստ այդ տոմարի տարուան առաջին ամիսը հանդիսացաւ՝ Յունուարը, իսկ ամիսները կոչուեցան՝ հռոմէական անուններով։ Այդ մէկը հայերը նոյնպէս ընդունեցին եւ Նաւասարդ անունը փոխարինուեցաւ՝ Օգոստոս անունով ու դարձաւ տարուան ո՛չ թէ առաջին, այլ՝ ութներորդ ամիսը։

Տարուան ամիսներու բաժանման՝ այժմեան պատկերը, գոյութիւն ունի աւելի քան երկու հազար տարի։ Այն մեզ հասած է Յուլեան օրացոյցի յառաջացման հետ (Հին Հռոմէն), ուրկէ նաեւ յառաջացած են ամիսներուն անունները։
Ինչպես յայտնի է, հռոմէացիներուն Նոր տարին կը սկսէր գարնան։ Ամիսները սկզբնական շրջանին միայն կը թուագրուէին, առաջինը այն ամիսն էր, որ հիմա կը կոչուի «Մարտ»։ Բայց ժամանակի ընթացքին միայն չորս ամիս մնացին թուական անուններով։ Այսինքն՝ եօթներորդէն մինչեւ տասներորդը ներառեալ՝ Սեպտեմբեր, Հոկտեմբեր, Նոյեմբեր եւ Դեկտեմբեր, անշուշտ նկատի առած՝ Մարտը, որպէս առաջին ամիս։ Մնացեալ ամիսները վերանուանուած են։
Յունուարը տարեմուտի ամիսն է։ Տարուան սկիզբը, սակայն ձմրան՝ կէսը։

Յունուար ամսուայ Կենդանաշրջանին նշաններն են՝
մինչեւ 19-ը՝ Այծեղջիւր
20-էն ետք՝ Ջրհոս


== Նշանաւոր Օրերը ==

Յունուար 1
Կաղանդ
Ճաբոնական Նոր Տարի
Դրօշակի Օր (Լիթուանիա)
Չեխիոյ Անկախութեան Վերականգնումի Օր (Չեխիա)
Ընտանիքներու Համաշխարհային Օր
Ծառ Տնկելու Ազգային Օր (Թանզանիա)
Յեղափոխութեան Յաղթանակի Օր (Քուպա)
Յունուար 3÷5
Նախածննդեան տօներ (Հայաստան)
Յունուար 4
Անկախութեան Օր (Մեանմար)
Պրէյլի Համաշխարհային Օր
Յունուար 5
Թռչուններու Ազգային Օր (Միացեալ Նահանգներ)
Յունուար 6
Սուրբ Ծնունդ (Հայ Առաքելական Եկեղեցի)
Յունուար 7
Սուրբ Ծնունդ (Յուլեան Օրացոյց Կիրառող Արեւելեան Ուղղափառ Եկեղեցի)
Սուրբ Ծնունդ Ռուսիոյ Մէջ
Մեռելոց (Հայաստան)
Եռագոյնի Օր (Իտալիա)
Ցեղասպանութենէ Ազատագրութեան Օր (Քամպոճա)
Յունուար 9
Առաջին Ակոալիա (Անդիք Հռովմ)
Յունուար 11
Հանրապետութեան Օր (Ալբանիա)
Յունուար 12
Զանզիպարի Յեղափոխութեան Օր (Թանզանիա)
Յունուար 13
Ազատագրութեան Օր (Թոկօ)
Յունուար 14
Դրօշակի Օր (Վրաստան)
Յունուար 15
Քորիական Այբուբենի Օր
Վիքիբետիոյ Օր
Յունուար 20
Միացեալ Նահանգներ
Պանիրի Օր
Երդմնակալութեան Օր (Տեղի կ'ունենայ չորս տարին մէկ, նահանջ տարիները, բացի, երբ Յունուար 20-ը Կիրակի է)
Նահատակներու Օր (Ազրպէյճան)
Յունուար 21
Արքայադուստր Ինկրիտ Ալէքսանտրայի Ծննդեան Օրը
Դրօշակի (Քեպեք)
Միաւորման Օր (Ռումինիա)
Յունուար 26
Հանրապետութեան Օր (Հնդկաստան)
Յունուար 27
Լենինկրատի Պաշարումի Վերացման Օր (Ռուսիա)
Հրեաներու Ողջակիզումի Յիշատակի Օր
Յունուար 28
Բանակի օր (Հայաստան)
Յունուար 30
Մահաթմա Կանտիի Նահատակութեան Օր
Յունուար 31
Անկախութեան Օր (Նաուրու)


===== Շարժական տօներ =====
Ամեն երրորդ երկուշաբթին՝
Մարթին Լութըր Քինկի օր Միացեալ նահանգներ
Քիմ Քաշքաշեան

Քիմ Քաշքաշեան (31 Օգոստոս 1952(1952-08-31), Տիթրոյթ, Միշիկըն, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), հայազգի ամերիկեան ալթահար։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Տիթրոյիթ, ալթ սորված է Քարեն Թաթլի եւ աշխարհահռչակ ալթահար Ուոլթեր Թրամփլերի մօտ՝ Պալթիմօրի Փիպոտի երաժշտանոցը։ Քաշքաշեանը իր գործիքի համար նոր երկերու ստեղծման երդուեալ կողմնակիցն է։ Քիմ Քաշքաշեանե յաճախակի կը մասնակցի ԱՄՆ-ի եւ  Եւրոպայի խոշոր փառատօներուն, ինչպէս՝ Մարլպօրոյի, Զալցպուրկի, Լոքենհաուսի եւ Սթաւանկերի փառատօներուն։ Ան համագործակցեր է Ֆելիքս Կալիմիրի, Ռոպերթ Լեւինալի, Քիթ Ճարեթի, Կիտոն Քրեմերի, Տանիէլ Ֆիլիփսի, Յո-Յո Մայի հետ։ Քաշքաշեանը ձայնագրուեր է ՙՍոնիի՚ համար եւ երեք տասնամեակ տեւող համագործակցութիւն ունի Գերմանիայի ECM ապրանքանիշ հաստատութեան հետ։ Պրամսի սոնաթներու անոր ձայնագրութիւնը Ռոպերթ Լեւինի հետ 1999-ին արժանացեր է Էտիսոն մրցանակին։
2000-ի Յունիսին թողարկուեր են Պարթոքի, Էութվեոշի եւ Քուրթակի անոր վարժական աշխատանքները կ'ընդգրկեն դասաւանդումը Պլումինկթոնի Ինտիանա համալսարանը եւ Ֆրայպուրկի ու Պեռլինի երաժշտանոցներուն մէջ (Գերմանիա)։ 2000-ի Սեպտեմբերին ան  սկսեր է ալթ եւ Սենեկային երաժշտութիւն ուսուցանել Նոր Անգլիայի երաժշտանոցին մէջ (Պոսթըն)։
Որպէս մենակատար հանդէս է կու գայ Նիւ Եորքի, Պեռլինի, Վիեննայի, Լոնտոնի, Միլանի Միւնեխի եւ  Թոքիիոյի ճանաչուած նուագախումբերու հետ՝ Ռիքարտո Շայիի, Քրիսթոֆ Էշենպախի, Ռիքարտո Մութիի եւ  այլ յայտնի խմբավարներու ղեկավարութեամբ։ Մենահամերգներ ունեցեր է Նիւ Եորքի(Metropolitan Museum եւ 92nd Street "Y") մէջ, Պոսթըն, Վաշինկթոն, Ֆիլատելֆիա, Փիթսպուրկ, Սան Ֆրանցիսքո, Քլիվլենտ եւ Լոս Անճելըս:
Համագործակցեր է երգահաններ Կուպայտուլինայի, Բենտերեցկու, Կիա Կանչելիի, Քուրտակի, Տիգրան Մանսուրեանի, Փիարտի, Պերիոյի եւ Էթվոշի հետ։
Անոր սենեկային  համերգներու գործընկերներն են դաշնակահար Ռոպերթ Լեւինը եւ հարուածային գործիքներու յայտնի կատարող Ռոպին Շուլքովսկին։ Հանդէս եկեր է the Tokyo, Guarneri եւ Galimir Quartet-ներու հետ, ինչպէս նաեւ եզակի կազմ ունեցող՝ Կիտոն Քրեմեր, Տանիէլ Փիլիբս, Քիմ Քաշքաշեան եւ Եօ-Եօ Մա քառեակով։
2013 թուականին արժանացեր է Կրեմմի մրցանակի՝ «Լաւագոյն դասական գործիքային Solo մենակատարութեան » դասակարգին մէջ։


== Ընտրեալ ձայնասկաւառակներ ==
1975 Asturiana
1986 Elegies
1995 Ulysses' Gaze Soundtrack
2000 Hommage à Robert Schumann
2000 Lachrymae
2000 Bartok / Eötvös / Kurtág
2001 Mozart - Kremer / Kashkashian / Yo-Yo Ma
2002 Voci, Naturale
2003 Hayren
2004 Monodia
2009 Neharot


== Քաշքաշեանը շարժապատկերի մէջ ==
Քաշքաշեանը նկարահանուեր է Ժան Լիուք Կոթարի «Գերմանիա: 9 - 0» Շարժապատկերի մէջ (1991)։
Քիմ Քաշքաշեանը Թեոտորոս Անկելոփուլոսի «Ուլիսի հայեացքը» Շարժապատկերի (1995) երաժշտութեան կատարողներէն մէկն է։


== Մրցանակներ ==
Քաննի դասական երաժշտութեան մրցանակ (2001).
Էտիսոնի երաժշտական մրցանակ (Նիտերլանտներ, 2003).


== Արտաքին յղումներ ==
Լրատուութիւն ՀՀ մշակոյթի նախարարութեան կայք
Քիմ Քաշքաշեանը NPR կայք(անգլերէն)
Հարցազրոյց
Իսամ Մահֆուզ

Իսամ Մահֆուզ (արաբերէն՝ عصام محفوظ‎, 12 Սեպտեմբեր 1939(1939-09-12), Ճտէյտէթ Մարժա՛յուն, Մարժա՛յուն, Նապաթիէ, Լիբանան - 3 Փետրուար 2006(2006-02-03), Պէյրութ, Լիբանան), լիբանանցի բանաստեղծ, թատերագիր, թարգմանիչ, գրականագէտ, գրականութեան ու արուեստի քննադատ եւ մտաւորական։


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Հարաւային Լիբանանի Ճտէյտէթ Մարժա՛յուն գիւղաքաղաքը: Նախնական եւ երկրորդական ուսումը ծննդավայրին մէջ ստանալէ ետք, քսան տարեկան հասակին մամլոյ ասպարէզ նետուելէ ետք՝ շուրջ երեք տասնամեակ, պաշտօնավարած է «Ան-Նահար» օրաթերթին մէջ` իբրեւ գրականութեան ու մշակութային առօրեայ էջի եւ «Յաւելուած»ի խմբագիր: Միաժամանակ մաս կազմած է լիբանանցի  յառաջապահ բանաստեղծ Եուսէֆ էլ-Խալի 1957-ին հիմնած «Շը՛ըր»` (Բանաստեղծութիւն) անուն զուտ բանաստեղծական հանդէսին, որ մեծ յեղափոխութիւն առաջացուցած է ո՛չ միայն լիբանանեան, այլեւ` արաբական բանաստեղծութեան մէջ։
1970-էն մինչեւ իր մահը աւանդած է թատերական ստեղծագործութեան նիւթը` Լիբանանեան Պետական Համալսարանի մէջ:


== Աշխատութիւններ ==
1959-ին լոյս կը տեսնէ  «Մեռած բաներ» քերթողագիրքը,
«Ամրան խոտեր» (1961),
«Սուրը եւ կոյսի աստղը» (1963),
«Առաջին մահը» բանաստեղծական ժողովածուները:Տակաւին Պէյրութ չտեղափոխուած` ծննդավայրի թատերասէրներու բեմական փորձերուն իր գործօն մասնակցութիւնը բերած Իսամ Մահֆուզ 1963-ին գրած է իր անդրանիկ թատերախաղը` «Զանզալախդ»ը, որուն բեմադրութիւնը մէկէ աւելի անգամ յետաձգուած է` բախելով գործնական եւ վարչական արգելքներու: Այս թատերգութիւնը կը բեմադրուի միայն հինգ տարի ետք` 1968-ին, գլխաւորութեամբ բեմադրիչ Պերճ Ֆազլեանի: «Զանզալախդ»ի մէջ հանդէս կու գան լիբանանեան թատրոնի երիտասարդ գլխաւորագոյն ուժերը, ինչպէս ապագայի նշանաւոր հեղինակ ու բեմադրիչ Ռեմոն Ժպարա, դերասանուհի Մատոնա Ղազի եւ ուրիշներ:
Այնուհետեւ Իսամ Մահֆուզ կը յօրինած է նոր թատերախաղեր` 

«Սպանութիւնը» (1968),
«Քարթ պլանշ» (1970),
«Տիքտաթորը» (1972),
«Ինչո՞ւ Սարհան Սարհան մերժեց ինչ որ Զա՛իմը ըսաւ իրեն Ֆարաժալայի մասին, թիւ 71 սթե-  րիոյին մէջ» (1972),
«Ժպրան. անձնական պատկեր» (1983),
«Մերկացումը» (2003) եւ շարք մը միարար թատերախաղեր:Հեղինակ է նաեւ չորս երկխօսութիւններու` արաբ դասական դէմքերու եւ մանաւանդ ըմբոստ ու յառաջապահ գրողներու եւ փիլիսոփաներու հետ:
Բանաստեղծական եւ թատերական հատորներուն զուգահեռ` յառաջապահ մտաւորական Իսամ Մահֆուզի ստորագրութիւնը կը վայելեն գրաքննադատական, գրականագիտական, քաղաքական, թարգմանական եւ պատմուածքներու բազմաթիւ հատորներ, որոնք հեղինակին հրատարակուած մեծածաւալ, միջակ տարողութեամբ եւ փոքրածաւալ  գիրքերուն թիւը կը բարձրացնեն 48-ի: 
Բանաստեղծ եւ թատերագիր Իսամ Մահֆուզի բնորոշ գործերէն բազմաթիւ նմուշներ թարգմանուած են զանազան լեզուներու, ինչպէս  ֆրանսերէնի, անգլերէնի, գերմաներէնի, հայերէնի եւ այլ լեզուներու:
Իր հեղինակած կարգ մը թատերախաղերուն բեմականացումները արժանացած են մրցանակներու: Ան նաեւ իր գործօն մասնակցութիւնը բերած է արաբական եւ միջազգային թատերական փառատօներու: 
Կը մահանայ յետ կարճատեւ հիւանդութեան:
1867 թուական

1867 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 67րդ տարին


== Դէպքեր ==
Յուլիս 14՝ ՝ Ալֆրէտ Նոպէլը առաջին անգամ ներկայացուց ուժանակը


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1867 ծնունդներ

Յունուար 13՝ Նիկոլ Դուման (Նիկողայոս Տէր-Յովհաննիսեան, մ.1924), գրող
Յունուար 18՝ Ստեփան Զօրեան (մ.1919), քաղաքական գործիչ

Մարտ 1՝ Նար-Դոս (Միքայէլ Յովհաննէսեան, մ.1933), գրող
Յունիս 26՝ Ֆրանց Ֆինք (գերմաներէն՝ Franz Nicolaus Finck, մ.1910), լեզուաբան, հայագէտ
Անյայտ օրով՝
Մեծն Մուրատ  (Համբարձում Պոյաճեան, մ.1915), քաղաքական գործիչ
Գարեգին Խաժակ  (Չագալեան, մ.1915), հասարակական-քաղաքական գործիչ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1867 մահեր

Ապրիլ 27՝ Գրիգոր Աղաթոն (ծն.1825), հասարակական գործիչ
Օգոստոս 25՝ Մայքլ Ֆարատայ (անգլերէն՝ Michael Faraday, ծն.1791), անգլիացի քիմիագէտ եւ բնագէտ
Լաստիվեր

Լաստիվեր, երկյարկ քարանձաւը կը գտնուի Խաչաղբիւր գետի հիասքանչ ձորան մօտ, Ենոքավանի 3 քմ. հեռաւորութեամբ:
Վայրը պահպանուած, անտառի խաւարի մէջ: Բուռն գետը, բարձր ծառերը եւ ուղղաձիգ ժայռերը կը հեքիաթացնէ բնութիւնը: Եւ այդ բնութեան մէջ իր ուրոյն տեղը ունի խոնաւ կլիման ու ձորի լանջերուն կախուած սպիտակ ամպիկները:
Քարանձաւին, 13-րդ եւ 14րդ դարերուն մոնղոլական արշաւանքներու ժամանակ, իր ապաստանն էր գտել տեղի բնակչութիւնը:

Քարանձաւը կը գտնուի ձորան գրեթէ ուղղաձիգ լանջի վրայ: Անոր հասնելու համար մարդիկ ստիպուած էին կառուցել աստիճան` մէկը միւսին վրայ շարուած գերաններուն: Կառոյցը կը նմանէր լաստի, եւ այդ պատճառով քարանձաւը մնաց ժողովուրդի յիշողութեան մէջ «Լաստիվեր» անունով:
Նկարիչը սենեակներու պատերուն թողած է գեղեցիկ խորաքանդակ: Կարելի է նկատել, որ ան կը պատկերացնէ հարսանիք: Հեղինակը ստեղծած էր այդ գլուխ գործոցները քարանձաւին ճգնաւորի կեանքով ապրելու ժամանակ: Այդ պատճառով քարանձաւը կը յիշատակուի նաեւ «Անապատ» անունով:
Ձորի ներքեւը կ՚աղմկէ հիասքանչ ջրվէժ մը, որ վայրի բնութեան անբաժանելի մասը կը կազմէ:


== Աղբիւր ==
http://findarmenia.org/arm/sights/lastiver
Գրիգորիս Մկրտիչեան

Գրիգորիս Մկրտիչեան (անյայտ, Պոլու - 1915), հայ բժիշկ, դեղագործ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Փոքր Ասիոյ արեւմուտքի Պոլու քաղաքին մէջ։ Ստացած է դեղագործական կրթութիւն։ 1915 թուականին Պրուսայի մէջ ունեցած է սեփական դեղատուն եւ որպթս դեղագործ աշխատած է։ Եղած է Պրուսայի քաղաքային խորհուրդի նախագահը եւ քրէական դատարանի անդամ։ Սպանուած է կամ մահացած 1915 թուականին։


== Գրականութիւն ==
Յարման Արսէն, Հայերը Օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թուրքերէն), Սթամպուլ, 2001։


== Աղբիւր ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Մարգարիտ Թարանեան

Մարգարիտ Թարանեան 1992-ին ընդգրկուած է «Արցախի Կանանց Ջոկատ»ին մէջ, մինչ այդ աշխատած է որպէս հայոց լեզուի եւ գրականութեան ուսուցչուհի, եղած է նաեւ Արցախի ՀՕՄ-ի ատենապետուհի։


== Պարգեւ ==
Արցախեան պատերազմէն ետք պարգեւատրուած է «Մարտական Խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով: Ան զինադադարէն ետք ալ շարունակած է ծառայել արցախեան բանակին, Արցախի Պաշտպանութեան Նախարարութեան կից «Կանանց Խորհուրդ»ի ղեկավար կազմին մէջ:


== Աղբիւրներ ==
Մահացած է Արցախեան Պատերազմի Բուժքոյր-Ազատամարտիկ Մարգարիտ Թարանեանը
Delegation Visits Karabakh for Health, Education Cooperation Talks
Celebrates Liberation Movement’s 20th Anniversary
Նիկիա

Նիկիա կամ Նիկեա (յուն․՝ Νίκαια), հելլենական քաղաք Փոքր Ասիոյ մէջ։ Ծանօթ է իբրեւ Ա. եւ Բ. տիեզերական ժողովներու գումարման վայր եւ իբրեւ Նիկիոյ կայսրության մայրաքաղաք։ Ծառայած է իբրեւ Բիւզանդիոնի ժամանակաւոր մայրաքաղաք 1204-1261 թուականներուն։ 1077-ին գրաւուած է սելճուք-թուրքերուն կողմէ, 1097-ին վերանուաճուած է բիւզանդական եւ խաչակիրներու միացեալ բանակին կողմէ։ Քաղաքը վերջնականապէս նուաճած են թուրք-օսմանցիները 1331-ին։

Հին քաղաքը տեղակայուած է Օզնիկ ժամանակակից Օզնիկ քաղաքին մէջ (որուն ներկայ անունը ծագած է Նիկիա անունէն) եւ կը գտնուի Ասքանիւս լիճին արեւելեան մասին մէջ գտնուող  աւազանին մէջ: 
Հին քաղաքը բոլոր կողմերէն շրջապատուած է  պարիսպներով, որոնք իրենց հերթին շրջապատուած  են խրամատներով եւ ներառած են աւելի քան 100 աշտարակներ տարբեր վայրերու մէջ: Պարիսպներուն երեք ցամաքային կողմերը գտնուող մեծ դարպասները կ'ապահովէին քաղաքին միակ մուտքը:
Այսօր այդ պարիսպները զբօսաշրջութեան վայրի վերածուած են:
Լեւոն Զօրեան

Լեւոն Ստեփանի Զօրեան (6 Յուլիս, 1926, Ղարաքիլիսէ - 28 Յունիս 1996 Երեւան), ճարտարապետ, ճարտարապետութեան պատմաբան։
Հայ գրագէտ, ակադեմիոյ անդամ Ստեփան Զօրեանի որդին է։


== Կենսագրութիւն ==
1950-ին աւարտած է Երեւանի արուեստագիտական հիմնարկը։ 1964-1971-ններուն եղած է Հայաստանի ճարտարապետներու միութեան վարչութեան նախագահի տեղակալ։
Զօրեանի նախագիծով 1982-1983-ներուն Ստեփան Զօրեանի Վանաձոր-ի մէջ գտնուող առանձնատունը վերակառուցուած է Ստեփան Զօրեանի Տուն-Թանգարան|տուն-թանգարանի:
Հեղինակ է՝

«Թամանեան» մենագրութեան (1978, հայերէն, ռուսերէն)
Կազմած եւ ծանօթագրած է «Ալեքսանդր Թամանեան. յօդուածներ, փաստաթուղթեր, ժամանակակիցները անոր մասին» (1960)
«Ալեքսանդր Թամանեան (1878-1936). կենսամատենագիտական ցանկ» (1978)
«Ռաֆայէլ Իսրայէլեանը ժամանակակիցների յուշերում» (1981)
«Ռաֆայէլ Իսրայէլեան։ Յօդուածներ, ուսումնասիրութիւններ, ակնարկներ» (1982, համահեղինակ) ժողովածուներ
Լեւոն Ալթունեան

Լեւոն Ալթունեան Լիբանանի Հ.Մ.Ը.Մ.-ի 1950-ական եւ 1960-ական տարիներու աստղերէն մէկը:  Հ.Մ.Ը.Մ.-ի «Ուստա»-ն էր՝ եղբ. Լեւոն Ալթունեանը, որ 1952-էն 1973 ծառայեց Հ.Մ.Ը.Մ.-ին, նաեւ Լիբանանի ֆութպոլի ազգային խումբին։ ՀՄԸՄ-ի առաջնակարգ խումբի ամենափայլուն մարզիկներէն մին եւ Լիբանանի ֆութպոլի ախոյանութեան ամենաշատ կոլ նշանակած աստղերէն։


== Կենսագրութիւն ==
Լեւոն Ալթունեան ծնած էր 15 Սեպտեմբեր 1936-ին, Պէյրութ, Լիբանան։ Փոքր տարիքէն ան սկսած էր ֆութպոլ խաղալ։ 16 տարեկանին հանդէս եկած էր Հ.Մ.Ը.Մ.ի Լիբանանի Հ.Մ.Ը.Մ.-ան խումբէն, հետեւելով իր երէց եղբօր՝ Մանուէլի օրինակին։
Առաջին մրցումը ան կատարած է Ռասինկի դէմ։ Այդ մրցումին, իբրեւ պահեստի մարզիկ, եղբ. Լեւոն ներկայացած է երկրորդ կիսախաղին, երբ խումբը պարտուած է 1-0 արդիւնքով։ Շնորհիւ սակայն իր արագ ու տպաւորիչ խաղարկութեան, ան նշանակած է երկու կոլ, իսկ եղբայրը՝ Մանուէլ մէկ կոլ, 3-1 արդիւնքով արդար յաղթանակ մը ապահովելով Հ.Մ.Ը.Մ.-ին։ Այնուհետեւ, ան Լիբանանի ֆութպոլի պատմութիւն մուտք գործած է լայն դռնէն, դառնալով բոլոր ժամանակներու լաւագոյն միջնապահներէն եւ աջ ծայրի ռմբարկուներէն մէկը։
Ան Հ.Մ.Ը.Մ.-ի շապիկը կրած է 21 տարի շարունակ։ Վերջին մրցումը ան կատարած է 1973-ին, Նըժմէի դէմ, Հապիպ Ապի Շահլա մրցաշարքին։ Այդ օրը «Ուստա»ն նշանակած է մրցումին միակ կոլը։ Անոր բազմաթիւ առիթներ ներկայացած են մաս կազմելու եւրոպական խումբերու, սակայն ան հաւատարիմ մնացած է իր պաշտած միութեան՝ Հ.Մ.Ը.Մ.-ին, ֆութպոլիստի ամբողջ կեանքը անցընելով անոր յարկին տակ։
Ան մահացաւ 6 Սեպտեմբեր 2020-ին, զոհը դառնալով քորոնա համաճարակին։ Աշխարհի ֆութպոլի համադաշնակցութեան (FIFA) նախագահ Ճիաննի Ինֆանթինօ, ցաւակցական մը յղած էր Լիբանանի ֆութպոլի համադաշնակցութեան, յիշելով Լեւոնի արձանագրած յաջողութիւնները։ 


=== Լիբանանի ֆութպոլի ախոյեանութիւն եւ Լիբանանի բաժակակիր ===
Լեւոն Ալթունեան Հ.Մ.Ը.Մ.-ի ներկայացուցչական խումբին եւ մարզիչ Ժոզէֆ Նալպանտեանի հետ Լիբանանի ֆութպոլի ախոյեանութեան տիրացած է երեք անգամ.- 1954-1955, 1962-1963 եւ 1968-1969 տարեշրջաններուն։ 

Լիբանանի բաժակակիր դարձած է 1961-1962 տարեշրջանին։ Լիբանանի լաւագոյն կոլ-սքորըրը հանդիսացած է 1962-1963 եւ 1966-1967 տարեշրջաններուն։ 1970-ին, իր խմբապետութեամբ, Հ.Մ.Ը.Մ.-ի ֆութպոլի խումբը կը գրաւէ Ասիոյ ակումբներու ախոյեանութեան երրորդ դիրքը։


== Աղբիւրներ ==
Վերջին հրաժեշտ ՀՄԸՄ-ի Ֆութպոլի ռմբարկուներէն ՝ Լեւոն Ալթունեանին
«ԻՄ ԿԵԱՆՔԻ ՅԱՋՈՂՈՒԹԻՒՆՍ ԿԸ ՊԱՐՏԻՄ ՀՄԸՄ-ԻՆ» Կ՛ԸՍԷ ՅՈՎՍԷՓ (ՅՈՎՍԷՓԻԿ) ՄՈՒՄՋՕՂԼԵԱՆ
Լուսարձակ (թերթ, Գահիրէ)

«Լուսարձակ», հասարակական ու քաղաքական շաբաթաթերթ։ Լոյս տեսած է 1926-1928 -ին, Գահիրէի մէջ։ Արտօնատէր՝ Ս. Միսաելեան։ Ունեցած է հնչակեան ուղղուածութիւն։ Լուսաբանած է Եգիպտոսի եւ Մերձաւոր Արեւելքի հայ գաղթօջախներու ազգային, քաղաքական կեանքը, հասարակական կազմակերպութիւններու աշխատանքը։
Որոշակի տեղ յատկացուցած է Խորհրդային Հայաստանի տնտեսական ու մշակութային անցուդարձին, աշխոյժ մասնակցած է Լենինականի (այժմ՝ Գիւմրի) երկրաշարժէն տուժածներուն օգնութիւն կազմակերպելու գործին։ Նշած է հայկական դպրոցներու դերը հայապահպանութեան հարցին մէջ, տպագրած ծաւալուն յօդուածաշար Եգիպտոսի ազգային վարժարաններու պատմութեան մասին։
Ունեցած է բժշկական բաժին, ծանօթացուցած առանձին հիւանդութիւններու ախտանշաններուն ու բուժման ուղիներուն։ Տպագրած է մարզական լուրեր, թերթօններ։
Քեմփ Ռոգ

«Քեմփ Ռոգ: երաժշտական արձակուրդներ» (անգլ.՝ Camp Rock) երիտասարդական ֆիլմ։ ԱՄՆ-ի առաջնախաղ ներկայացումը տեղի ունեցաւ, Յունիս 20 2008-ին։ Ռուսիոյ առաջնախաղ ներկայացումը տեղի ունեցաւ 25 Դեկտեմբեր 2010-ին։


== Նիւթ ==
Միտչի Թորրեսը կը փափաքի յաճախել Ռոք ճամբար, ուր՝ կը մնան հարուստ ծնողներու երեխաները։ Դժբախտաբար իր ծնողքը չեն կարողանար իրեն ղրկել ճամբար։ Վերջապէս Միտչիի մայրը կը գտնէ աղջկան օգնելու հնարաւոր միջոցը։ Ան այնտեղ կ՛աշխատի որպէս խոհարարուհի եւ Միտչիին իր հետ կը տանի։ Ճամբար հասած՝ Միտչին կը հանդիպի իր նոր ընկերուհի՝ Գէյդլինի եւ ճամբարի «սքանչելի» Թեսին։ Չցանկալով բոլորի կողմէն անտեսուած ըլլալ, Միտչին Թեսին կ՛ըսէ, որ իր մայրը հարուստ գործարար կին է եւ աղջիկները կ՛ընդունին իրեն իրենց շրջապատին մէջ։ Բայց հիմա Միտչին ստիպուած է գաղտնիքը պահել, որ իր մայրը ճամբարին խոհարարուհին է։


== Դերերը ==
Միտչի Թորրես - Տեմի Լովաթօ
Շեյն Կրեյ - Ճո Ճոնաս
Նեյդ Կրեյ - Նիգ Ճոնաս
Ճեյսըն Կրեյ - Քեւըն Ճոնաս
Գոնի Թորրես - Մարիա Գանալես- Պարերա
Գէյթլին Գելար - Ալիսըն Սթոունըր
Թեսս Դայլըր - Մեկան Ճեթ Մարդըն
Բէկի Ուարպըրդըն - Ճազմին Րիջարծ
Էլլա Բատոր - Աննա Մարիա Բերեզ Տե Դակլէ
Սանտըր Լոուրեն - Ռոշոն Ֆէկան
Պարըն Ճէյմզ - Ճորտան Ֆրանսիս
Լօլա Սգոթ - Արին Տօյլ
Պրաուն Սեզարիօ - Տանիել Ֆատըրզ
Տի Լա Տիւք - Ճիւլի Պրաուն