armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Սիմոն Աբգարեան

Սիմոն Աբգարեան (5 Մարտ 1962(1962-03-05), Կոնէս, Վալ տ՛Ուազ, Ֆրանսա), Ֆրանսահայ յայտնի դերասան:


== Կենսագրութիւն ==


=== Դերասանական Ասպարեզ ===
1971-1977 տարիներուն, երիտասարդ Աբգարեան իր հօր ու մօր հետ ապրած է Լիբանան, ուր յաճախած է հայկական վարժարան, միաժամանակ սորվելով նաեւ ֆրանսերէն եւ անգլերէն լեզուները: 1977-ին Աբգարեան վերստին տեղափոխուած է Փարիզ: Քանի մը տարի ետք ան փոխադրուած է Նիւ Եորք, ուր պարի եւ դերասանութեան իր դասերը շարունակած է Նիւ Եորքի Անդրանիկ Թատերախումբին հետ: Ապա տեղափոխուած է Լոս Անճելոս, Քալիֆորնիա:
1983-1985 ան ուսանած է դերասանութիւն եւ մաս կազմած է ՀԲԸՄ-ի Արտաւազդ Թատերախումբին, Ժերալտ Փափազեանի ղեկավարութեամբ:
1984-ին ան մասնակցած է աշխատանքային հանդիպումներուն հռչակաւոր Թէաթր տիւ Սոլէյի, որ Օլիմփիքս Արթ Ֆեսթիվըլի ծիրին մէջ կ'այցելէր Լոս Անճելոս:
1985-ին Սիմոն Աբգարեան կը վերադառնայ Փարիզ, ուր ձեռք կը բերէ թատերական դերասանական յաջողակ ասպարէզ եւ ութ տարի կը համագործակցի Արիան Մնուշքինի՝ Թէաթր տիւ Սոլէյի հռչակաւոր բեմադրիչին հետ:
2001-ին Աբգարեան կը տիրանայ ֆրանսական թատրոնի դերասանի ամէնէն բարձր մրցանակին՝ Մոլիէրի մրցանակին, ««Հրէշը լուսնի վրայ» թատերախաղին մէջ իր ստանձնած դերին համար::
1993-ին Աբգարեան եւ իր դերասանուհի-բեմադրիչ կինը՝ Քաթրին Շչոպը, Փարիզի մէջ հիմնեցին իրենց սեփական թատերախումբը՝ «T.E.R.A.» Թ.Ե.Ր.Ա. (Թէաթր Էսփաս Ռըշերշ Աքթէոր), ուր Սիմոն Աբգարեան դերեր ստանձնած եւ բեմադրած է դասական եւ ժամանակակից թատերախաղեր:


=== Շարժապատկերի Ասպարեզ ===
Աբգարեան առաջին անգամ ժապաւէնի մէջ դեր ստանձնած է 1989-ին:
Շարժապատկերի իր ասպարէզի սկզբնական շրջանին Աբգարեան արդիւնաբեր համագործակցութիւն ունեցաւ Սետրիք Քլափիշչի հետ, ֆրանսական վեց ժապաւէններու մէջ, հռչակ ստանալով մրցանակակիր «Շաքէոն շերշ սոն շա» (1996) ժապաւէնով:
Ան արժանացաւ քննադատներու բարձր գնահատանքին Ատոմ Էկոյեանի մրցանակակիր «Արարատ» (2002) ժապաւէնին մէջ գեղանկարիչ Արշիլ Կորքիի կերպարը մարմնաւորելու համար:
Սիմոն Աբգարեան մրցանակներ շահած է «Թու թէյք է ուայֆ» (2004) ժապաւէնին մէջ Էլիահուի դերը կատարելու համար (բեմադրիչ՝ Ռոնիթ Էլքապէց):
Իր շարժապատկերի ասպարէզին մէջ Սիմոն Աբգարեան մեծ ոստում արձանագրեց «Քազինօ Ռուայալ» (2006) ժապաւէնին մէջ Ալեքս Տիմիթրոսի երկրորդական դերով հանդէս գալով եւ Տանիէլ Քրէյկի կողքին քանի մը ուժեղ տեսարաններու մէջ խաղալով:
Ֆրանսական հեղինակաւոր «Մոլիէր» թատերական մրցանակաբաշխութեան, որ տեղի ունեցաւ Երեքշաբթի, 23 Յունիս 2020-ին, Սիմոն Աբգարեան արժանացաւ երեք «Մոլիէր»ներու:


=== Հայ Դատ ===
Սիմոն Աբգարեան մեծապէս մասնակից է հայ ժողովուրդին առնչուող մարդասիրական դատերուն: Բազմաթիւ բարեսիրական եւ հայ դատի ձեռնարկներու ու հանդիսութիւններու ընթացքին, ան եղած է յաճախակի մասնակից, հիւրընկալ եւ հաղորդավար: 2006-ի Հոկտեմբերին ան նաեւ մաս կազմած է Ֆրանսայի նախագահ Ժաք Շիրաքի հետ Հայաստան այցելող պատուիրակութեան:


== Տե՛ս նաեւ ==
1915 (ֆիլմ)


== Աղբիւրներ ==
Հակիրճ կենսագրութիւնը ֆրանսերէնով.
Ճաշուա Մալինա

Ճաշուա Չարլզ Մալինա (անգլերէն՝ Joshua Charles Malina, ծնած 17 Յունուար, 1966) Ամերիկացի ֆիլմի դերասան եւ թատերական դերասան մըն է։ Ան ունէր Ուիլ Պէյլիի դերը NBC կայանի տրամա հեռուստաշար The West Wing-ի վրայ, Ճըրմի Կուտուին դերը Sports Night-ի վրայ եւ Տէյվիտ Ռոզըն Scandal-ի վրայ։


== Անձնական կեանք ==
Մալինա ծնած է Նիւ Եորք, ԱՄՆ: Անոր ծնողքը, Ֆրէն եւ Ռոպըրթ Մալինա, հիմնադիրներն էին Young Israel of Scarsdale կազմակերպութեան Նոր-Ռոշէլի մէջ, Նիւ Եորք, ուր ապրած է իր կեանքին մեծամասնութիւնը«The Vindicator - Google News Archive Search»։ google.com։ արտագրուած է՝ 4 October 2015 </ref>: Իր հայրը փաստաբան էր, ինչպէս նաեւ դրամատուներու դրամարկող եւ Պրոտուէյի թատերական արտադրիչ։ Ճաշուայի մականուն «Մալինա»ն միշտ հարցցազրոյց տուողներուն մէջ շփոթ արթնցուցած է, որոնք կը կարծէին, թէ մականունը լատիներէնէ կու գայ, մինչդեռ իր ընտանիքը եղած է Հրէայ եւ մականունը կու գայ Լեհ արմատներէ:


== Տե՛ս նաեւ ==
Գայթակղութիւն (հեռուստաշար)
Քէրի Ուաշինկթըն
Հենրի Այըն Քուսիք
Քոլամպըս Շորթ
Տարպի Սթանչֆիլտ
Քէյթի Լոուզ
Կիլէրմո Տիազ
Ճէֆ Փէրի
Թոնի Կոլտուին
Պէլըմի Եանկ
Սքոթ Ֆոլի
Փորշա Տը Ռոսի
Քորնիլիըս Սմիթ
Ճո Մորթըն
Ֆետերիքօ Կարսիա Լորգա

Ֆետերիքօ տէլ Սակրատօ Գորազոն տէ Խեզուս Կարսիա Լորգա (սպ.՝  Federico del Sagrado Corazón de Jesús García Lorca) որ կը գիտնուի իբր Ֆետերիքօ Կարսիա Լորգա, (5 Յունիս 1898(1898-06-05)[…], Ֆուենտա Վակերոս[…] - 19 Օգոստոս 1936(1936-08-19)[…], Վիսնար), սպանացի բանաստեղծ, թատերագիր եւ բեմադրիչ մըն է:
Այս անունը սպաներէն անուանման օրէնքներով կազմուած է: Առաջին մականունը Կարսիա է՝ որ հայրենի մականունն է, իսկ երկրորդ մականունը Լորգա է՝ որ մայրենի մականունն է:
Լորգան՝ որ '27-նի սերունդին խորհրդաւոր անդամ մըն է, ճանչցուած է միջազգայնօրէն: Իբր '27-նի սերունդի անդամը, Եւրոպայի ամէնայ ազդեցիկ շարժումները (զորօրինակ Խորհրդապաշտութիւն, ապագայապաշտութիւն ու գերիրապաշտութիւն) Սպանական գրականութիւնը ներկայացնող այս խոումբին բազմաթիւ արուեստագէտ ու բանաստեղծներէն մէկն է:Սպանիայի քաղաքային պատերազմի (սպ.՝  Guerra Civil Española) սկիզբին Ազգայնականներու կողմէ սպաննուած է: Իր դիակը կորսուած է եւ չէ գտնուած: 2008-ին, սպանական դատաւոր մը Լորգային մահուան գծով խուզարկութիւններու կը սկսի: Կարսիա Լորգա ընտանիքը երկար ատեն, մեծ հաւանականութեամբ Լորգային գերեզմանը եղող Ալֆակարի շուրջը փորելու արտօնութիւն չէ տուած: Սակայն արտօնութիւնը ստանալէ վերջ մարդկեղէն մնացորդ մը չէ գտնուած:
Լեւոն Հայրապետեան

Լեւոն Գուրգէն Հայրապետեան (1949, Վանք գիւղ (Մարտակերտ), Մարտակերտի շրջան, Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզ, Ազրպէյճանական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն - 18 Հոկտեմբեր 2017(2017-10-18)), հայ բարերար:


== Կենսագրութիւն ==
Երկար տարիներ որպէս լրագրող աշխատակցած է «Օկոնեոք» ամսագիրին եւ «Քոմսոմոլսքայեայ Փրաւտա» պարբերականին: Յետագային Հայրապետեան նաւթ մատակարարելու գործունէութեամբ զբաղիլ սկսած է։


== Բարեգործութիւն ==
Լեւոն Հայրապետեանը ԼՂՀ կառավարութեան՝ ծնելիութեան խթանման եւ նորաստեղծ ընտանիքներու աջակցութեան ծրագիրին իր կարեւոր աջակցութիւնը բերած է: Լեւոնի մտայղացումն էր հաւաքական հարսանիքի մը կազմակերպումը: Ան նորաստեղծ ընտանիքներուն հովանաւորութիւնն ստանձնեցաւ: Արցախի մէջ բազմաթիւ ծրագիրներ իրագործած է՝ Ստեփանակերտի եւ Մարտակերտի Վանք գիւղին մէջ (Վանքի մէջ կը շարունակուին բոլոր ծրագիրները)։
Գործարարին ջանքերով՝ 2000-2002 թուականներուն, վերակառուցուած է Գանձասարի վանական համալիրը (13-րդ դար), որ ներկայիս կը նկատուի որպէս Արցախի ամենաբարեկարգուած սրբավայրերէն մէկը։


== Ձեռբակալութիւն ==
Մոսկուայի «Տոմոտետովօ» օդակայանին մէջ՝ 2014 թուականի 15 Յուլիսին, ձերբակալուած է արցախցի յայտնի գործարարը, որ Ռուսիոյ մայրաքաղաք գացած էր Մոնաքոյէն:


== Պարգեւներ ==
Պատուոյ շքանշան (2011 թուական)


== Մէջբերումներ ==
Եղիշէ Պահլաւունի

Եղիշէ Պահլաւունի (1 Օգոստոս 1884(1884-08-01), Իգտիր - 3 Փետրուար 1961(1961-02-03), Թեհրան, Իրան), հայ յեղափոխական մարտիկ, վաշտապետ ֆետայի, Պաքուի հայոց զօրային 20–րդ գումարտակի հրամանատար։


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Իգդիր։ Միացած է ֆետայական շարժման, գործակցելով Անդրանիկի, Ռոստոմի եւ Սեպուհի։ 20–րդ դարու սկզբնական շրջանին, Սուրմալու գաւառի դէպքերուն կարեւոր դեր ունեցած է, որպէս՝ Անդրանիկի եւ Իշխան Արղութեանի կամաւորական գունդերու մարտիկ։ 1918–ի ամրան ու աշնան, Գանձակի եւ Պաքուի հայութեան ինքնապաշտպանութեան ղեկավարներէն մէկը հանդիսացաւ, որպէս Պաքուի հայոց զօրային 20–րդ գումարտակի հրամանատար։
Պաքուի հերոսամարտի ընթացքին, դաշնակցական ղեկավարներ՝ Ռոստոմ, Աբրահամ Գիւլխանդանեան, Եղիշէ Պահլաւունի եւ յայտնի բոլշեւիկներ՝ Ստեփան Շահումեան, Ալիոշա Չափարիձէ, մէկ դի դրած գաղափարական տարակարծութիւններ, համագործակցեցան ճակատագրական մարտերուն թուրքերու եւ թաթարներու դէմ։
Հայաստանի խորհրդայնացումէն ետք, Եղիշէ Պահլաւունի որոշեց մնալ հայրենիքի մէջ։ Սակայն նախկին դաշնակցականներու դէմ չեկայական հալածանքները իր կեցութիւնը դարձուցին վտանգաւոր։
Եղիշէ Պահլաւունի երրորդ անգամ ըլլալով ձերբակալուեցաւ 22 Սեպտեմբեր 1922–ին։ Իր վաղեմի բարեկամ, յայտնի համայնավար գործիչ Գայի՝ Հայկ Բժշկեանցի երաշխաւորութեամբ ազատ արձակուեցաւ։ Բժշկեանցի խորհուրդին անսալով, փախաւ Հայաստանէն եւ ապաստանեցաւ Պարսկաստան ։
Մահացած է Պարսկաստան, 1961–ին։


== Նշում ==
1830 թուական

1830 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 30րդ տարին


== Դէպքեր ==
1830․ Թիւրքմէնչայի դաշնագրով Ռուսիոյ միացած Երեւանի, Նախիջեւանի, Ղարաբաղի եւ Գանձակի 4 խանութիւնները, կը կազմեն «Հայկական Նահանգը» կամ՝«Հայկական Մարզ»
3 Փետրուար․ պաշտօնապէս կը ճանչցուի Յունաստանի Անկախութիւնն ու Յունաստանի Առաջին Հանրապետութիւնը


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1830 ծնունդներ

Օգոստոս 18՝ Յակոբ Վարդովեան (թրք.՝ Güllü Agop, մ.1898), հայ բեմադրիչ, դերասան եւ թատերական գործիչ
Նոյեմբեր 8՝ Ռափայէլ Պատկանեան (մ.1892), գրող եւ մտաւորական
Անյայտ օրով՝
Միքայէլ Միանսարեանց (մ.1880), լրագրող եւ հասարակական գործիչ
Զմիւռնիա ապրած՝
Հոկտեմբեր 17՝ Մատթէոս Մամուրեան (մ.1901), վիպասան եւ լրագրող
Անյայտ օրով՝ Մարկոս Աղաբէգեան (մ.1908), խմբագիր


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1830 մահեր
Ստեփան (անձնանուն)

Ստեփան
, յունական ծագումով տարածուած հայկական անուն մըն է։ Սերած է յունարէն "στέφανος"-էն, կը նշանակէ՝ պսակ կամ գլխազարդ։ 

Լատինագիր ձեւը՝  STEPAN 
Անունէ կազմուած մականուն՝ Ստեփանեան


== Անունը Կրողներ ==
Ստեփան Ակայեան (1870, Կ.Պոլիս-1937) մանրանկարիչ, ճարտարապետ
Ստեփան Արսլանեան (1822, Կ.Պոլիս-1901) բժշկապետ, զօրավար, բանասէր
Ստեփան Բաբելեան (1875, Կ.Պոլիս-1960, Իսթանպուլ) երգահան, դաշնակահար
Ստեփան Դեմուրեան (1892, Թիփղիս-1934, Երեւան) երաժիշտ, երգիչ


== Ստեփան Զօրեաններ՝ ==
Ստեփան Զօրեան (1890, Ղարաքիլիսէ-1967, Երեւան) հայրենի արձակագիր
Ստեփան Զօրեան (1867-1919) քաղաքական գործիչ
Ստեփան Էլմաս (Stéphan Elmas, 1864-1937, Ժընեւ) դաշնակահար, երգահան
Ստեփան Էմմիեան (ծն.1930, Լիբանան) դաշնակահար
Ստեփան Էքշեան (1834, Կ.Պոլիս-1901, Կ.Պոլիս) դերասան եւ բեմանկարիչ
Ստեփան Թարեան (1899, Թիփղիս-1954, Երեւան) բեմանկարիչ եւ քանդակագործ
Ստեփան Թովմասեան (1923, Երեւան-96, Երեւան) փիլիսոփայ
Ստեփան Ծաղիկեան (1886, Արեւմտեան Հայաստան-անյայտ) վրիժառու
Ստեփան Կանայեան (1860, Իգտիր-1936, Երեւան) բանասէր, պատմաբան
Ստեփան Մալխասեանց (1857, Ախալցխա-1947, Երեւան) հայագէտ, բանասէր, բառարանագիր
Ստեփան Ոսկանեան (1825-1901) հրապարակագիր եւ թարգմանիչ
Ստեփան Սաթունց (1910, Թիփղիս-1985, Մոսկուա) հայ խորհրդային ճարտարապետ
Ստեփան Սարեան (1865, Կ.Պոլիս-1915, Տրապիզոն) Մխիթարեան միաբանութեան անդամ, բնագէտ, մշակոյթի գործիչ
Ստեփան Տեմիրճեան (ծն.1959, Երեւան) քաղաքական գործիչ
Ստեփան Փափազեան (1839, Կ.Պոլիս-88) կրթական գործիչ
Ստեփան Փուչինեան (ծն.1927, Պաթում) դերակատար, բեմադրիչ


== Ստեփանոս, Փանոս ==
Սկիզբը տարածուած էր Ստեփանոս ձեւը, որմէ կազմուած է Փանոս անունը: Երկուքն ալ ներկայիս գործածական չեն:

Փանոս Թէրլէմէզեան (1865, Վան-1941, Երեւան) նկարիչ եւ հանրային գործիչ
Փանոս Ճերանեան (ծն.1942, Պէյրութ) բանաստեղծ


== Անուան Տարբերակները Այլ Լեզուներով ==
ալպաներէն՝ Stefan, Shtjefën
անգլերէն՝ Stephen, Steven Սթիւըն
գերմաներէն՝ Stefan, Stephan, Steffen
եբր.՝  סטיבן‎ Սթիվէն
թրք.՝ İstefanos, Stefan
իտալ.՝ Stefano  Սթեֆանոյ
լաթիշ․՝ Stepans, Stepons
լեհ.՝ Szczepan
լիթ.՝ Steponas, Stepas
յուն․՝ Στέφανος Սթեփանոս
հունգարերէն՝ Istvan Իշթվան
ճափ.՝ スティーブ Սթիիվուն
շուէտ.՝ Staffan Սթաֆան
ուքրաիներէն, ռուս.՝ Степан Ստեպան
չեխ․՝ Štěpán
պելառուսերէն՝ Сцьяпан Սցեափըն
պուլկար․՝ Стефан  Чефо, Стефчо, Стефо
ռում.՝ Ştefan Շթեֆան
Կաղապար:Lang-sb Շչեֆան
սպ.՝ Esteban Էսթեպան
փորթ.՝ Estêvão Էշթեւան
վրաց.՝ სტეფანე Սթեփանէ
քորէայերէն՝ 스티븐 Սէութիպէուն
ֆիններէն՝ Tapani, Teppana, Teppo
ֆրանսերէն՝ Étienne Էթիեն Stéphane, Stefane, Stephanne


== Ազգանուններ ==
Ստեփան անունով կազմուած ազգանուններ՝

Անգլիական՝
Սթիւընսըն
Հայկական՝
Ստեփանեան
Ռուսական
Սթեփանով
Սթեփաշին
Ջերմուկ (գաւառ)

Ջերմուկ․  Արեւմտեան Հայաստանի Տիարպեքիր նահանգի Արղն գաւառի գաւառակ։  Ջերմուկ եւ Չնքուշ գաւառակները մաս կը կազմէին Պատմական Հայաստանի Ծոփք նահանգին։  Ջերմուկ հարուստ եղած է տաք հանքային աղբիւրներով։


== Հակիրճ տեկեղութիւններ ==


=== Դիրքը ===
Ջերմուկ կը գտնուի Տիարպեքիր նահանգի հիւսիս արեւմտեան, Եփրատ գետի հարկատուններէն՝ Ջերմիկ գետակի աւազանը։  Վարչական կեդրոնը եղած է Ջերմուկ գիւղաքաղաքը․ կը գտնուի Չնքուշի դիմացի բարձր բլուրին վրայ։  Տուտան կոչուած կիրճը իրարմէ կը բաժնէ երկու պատմական հայահոծ գիւղաքաղաքները՝ Ջերմուկ եւ Չնքուշ։


=== Անուանում ===
Հին ժամանակին, Ջերմուկ գիւղաքաղաքը անուանուած էր Շողջուր (շոգ ջուր)։ Անունը յառաջ եկած է շրջանը գտնուող հանքային բուժիչ աբիւրներէն։ 


=== Բանկչութիւն ===
Մինչեւ 1915, Ջերմուկ գաւառակին հայ բնակչութեան թիւն էր 12 418, որոնցմէ 2 000 Ջերմուկ գիւղաքաղաքին մէջ։  
Հայ բնակչութիւնը կը զբաղէր այգեգործութեամբ, երկրագործութեամբ (բամպակ, հացահատիկ, բրինձ, միրգեր) եւ զանազան արհեստներով՝ դարբին, կոշկակար եւ ջրաղացպան։


== Ջերմուկ գաւառի երբեմնի հայաբնակ գիւղերու ցանկ ==
Ագրակ (թրք․ Ekrek), Ալոս (կամ Ալիվոս), Աղրմատ (կամ Գոնաքի), Աղմատ, Անկաճ (կամ Էնգեչ), Բագվենք կամ Բաղվանք (թրք․՝ ՝ Bağvenk),  Բաղնիք (թրք.՝ Pağnik կամ Panik), Բեդվան կամ Բերդվան (Վերին եւ Ներքին, թրք.՝ Bedvan), Բեդրոս կամ Պետրոս (թրք.՝ Bedros), Բոկսոր կամ Բոխ(ե)ձոր (թրք.՝ Poksor), Բուրուտ (թրք.՝ Bürüt),  Զերգյոզ (թրք.՝ Zergöz) կամ Ծառկոց եւ կամ Ծառկից,  Զիմմեկ կամ Ծմակ (թրք.՝ Zemayek կամ Zimmek), Թիրվիրեկ կամ Տիրավերակ (թրք.՝ Tirvirek), Թթենիկ (ամայի), Խանդակ (թրք.՝ Handek), Խաչմելիք կամ Խաչմեռուկ (թրք.՝ Hacımelik), Կիրակոս (թրք.՝ Giregös կամ Giregöz), Հաբըրման կամ Հավուռման (ունէր աւերակ եկեղեցի, թրք.՝ Haburman), Հասնօ (թրք.՝ Hasno) կամ Հասարան, Հացուտ կամ Հասութ (ուներ աւերակ եկեղեցի), Հաստօ  կամ Հացտուն (թրք.՝ Hasto),   Նշենիկ (թրք.՝ Nişenik), Շինտոօ կամ Շենտուն (թրք.՝ Şinto),  Շեյխան կամ Շեխլար (Վերին եւ Ներքին), Սարսափ, Սզնուկ (թրք.՝ Süznük) կամ Սզնիք եւ կամ Սզենիք, Սինակ կամ Սինեկ (թրք.՝ Sinek), Տերտերիգեղ (թրք.՝ Derdereköy), Փոխսոր (թրք․՝ Pohsur)։
    


== Արտաքին յղումներ ==
Ջերմուկ
Հայաստանի Թուղթ

Հայաստանի Թուղթ, ֆրանսացիներ papier d'Armenie (Հայաստանի Թուղթ) կոչած են յատուկ կերպով պատրաստուող այն թուղթը, որմէ փոքրիկ կտոր մը այրուելով՝ կ՛արձակէ անուշաբոյր հոտ մը։ Փարիզի փողոցներուն մէջ կը ծախուի երիզներու վերածուած ձեւով եւ ունի բաց սրճագոյն գոյն մը։ Երբ անոր մէկ ծայրը կրակին դպչի, թուղթի կը սկի այրիլ դանդաղօրէն՝ առանց բոց արձակելու։


== Գրականութիւն ==
Պապէսեան Յովհաննէս (1961), «Հանրագիտակ», Կաթողիկութիւն Հայոց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ, Անթիլիաս, Լիբանան, էջ 8։
Հանրային Սեփականութեան Օր

Հանրային սեփականութեան օր (անգլ.՝ Public Domain Day), միջազգային ոչ պաշտօնական տօն, կը նշուի ամէն տարի 1 Յունուարին, սկսած 2004-էն։
Տօնը եւ անոր օրուան ընտրութիւնը կապուած են այն փաստի հետ, որ շատ երկիրներու օրէնսդրութեամբ ամէն տարուան առաջին օրը հանրային սեփականութիւն կը դառնան ստեղծագործութիւններ, որոնց հեղինակային իրաւունքներու ժամկէտը կը լրանայ այդ օրը։ Բացառութիւն կը կազմէ միայն ԱՄՆ-ն, ուր մինչեւ 2019 ոչ մէկ հեղինակային իրաւունք փոխուելու է հանրային սեփականութեան։

Տօնի առաջին յիշատակումը կապուած է քանատացի Ուոլէս Մակլինի անուան հետ(անգլ.՝ Wallace McLean), որու գաղափարը կիսեց իրաւունքի պրոֆեսոր, ոչ առեւտրային Քրեաթիւ Քոմոնս (անգլ.՝ Creative Commons) կազմակերպութեան հիմնադիր, Լոուրենս Լեսինկը։ Աւելի ուշ գաղափարին միացան այլ անձեր, ոչ առեւտրային կազմակերպութիւններ եւ համացանցային նախագիծեր։
1 Յունուար 2010-էն Հանրային սեփականութեան օրուան կայքին մէջ կը տպուին այն ստեղծագործութիւններու հեղինակներու անունները, որոնց աշխատանքները կը դառնան հանրային սեփականութիւն։ 1 Յունուար 2010-էն ոչ առեւտրային կազմակերպութիւն Ազատ գիտելիքի հիմնադրամը (անգլ.՝ The Open Knowledge Foundation (OKF)) թողարկեց առցանց լրագիր «Հանրային սեփականութեան նկարագիր» (անգլ.՝ The Public Domain Review), որ նման ցուցակ կը ներկայացնէ։
Շիքակոյի Հայերը

Շիքակոյի Հայերը հիմնականօէն արհեստաւորներ, ծառայողներ, առեւտրականներ, մտաւորականներ են։ Շիքակոյի մէջ եւ անոր արուարձաններուն մէջ կը գործեն Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ, Ամենայն Սրբոց, Սուրբ Պօղոս, Սուրբ Փրկիչ առաքելական եկեղեցիները, Շիքակոյի հայ աւետարանական եկեղեցին, որոնց կից՝ Դանիէլ Վարուժան, ՀԲԸՄ-ի Վարժապետեան, Մեսրոպեան միօրեայ դպրոցները։ Համայնքի ձեւավորումէն ի վեր այստեղ կը գործեն հայ ազգային կուսակցութիւններու տեղական կազմակերպութիւնները, Հայ կրթական հիմնարկութիւնը, ՀԲԸՄ-ի մասնաճիւղը, ՀՕՄ-ի «Անահիտ» կրտսերաց մասնաճիւղը, Շիքակոյի համալսարանի հայ ուսանողներու ընկերակցութիւնը, համագաղութային այլ կազմակերպութիւններու եւ հայրենակցական միութիւններու տեղական մարմինները, տիկնանց եւ երիտասարդաց միութիւնները։ 1922-ին Շիքակոյի մէջ կազմակերպուած է «Շանթ» թատերախումբը, որ ներկայացումներ տուած է Յովհաննէս Աբելեանի եւ Յովհաննէս Զարիֆեանի մասնակցութեամբ։ Շիքակոյի մէջ լոյս տեսած է 10-էն աւելի պարբերականներ, առաջինը՝ «Դաստիարակը»՝ 1903-ին։
68 (թիւ)

68 (վաթսունութ)՝ զոյգ երկնիշ բնական թիւ մըն է 67-ի եւ 69-ի միջեւ


== Յատկանիշներ ==
 A001608  երկու քառակուսիներու գումար է՝ 68=22+82
 A007770  ուրախ թիւ է, քանի որ 68→62+82=100→12+02+02=1
 A003401  68=22×(222+1) բաղդատումը կը ցուցնէ, որ կանոնաւոր 68-անկիւնին հնարաւոր է կառուցել կարկինով եւ քանոնով
երկու ձեւերով որպէս երկու պարզ թիւերու գումար ներկայացուող ամենամեծ թիւն է՝ 68=7+61=31+37
երպիոն քիմիական տարրի 68Er ատոմային թիւն է
Լեթոյ (68 Leto) աստեղնեակի կարգահամարն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 68 -ի գործադրումով կը ստացուի D տառը
68րդը Մովսէս Խորենացիի «Հայոց պատմութեան» վերջին՝ ԿԸ գլուխն է, որուն անունն է՝ Ողբ հայոց թագաւորութեան Արշակունեաց ցեղէն դադրելու մասին
68-ը Ֆրանսայի Վերին Հռէյնոս տարածքի կարգային թիւն է
տարուայ 68րդ օրն է Մարտ 9-ը (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 8-ը)
1968 թուական
Վազգէն Ամիրբեկեան

Վազգէն Ամիրբեկեան (24 Մարտ 1915(1915-03-24), Վանաձոր, Ալեքսանդրապոլի գավառ, Երեւանի նահանգ, Կովկասի Փոխարքայութիւն, Ռուսական Կայսրութիւն - 18 Հոկտեմբեր 1984(1984-10-18), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), հայ արձակագիր, լրագրող, բանասիրական գիտութիւններու թեկնածու, Գրողներու միութեան անդամ՝ 1958 թուականէն։


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Վանաձոր։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին մէջ։ Շրջանաւարտ ըլլալէ անմիջապէս ետք սկսած է ուսուցչագործել:


=== Վարած պաշտօններ ===
Որոշ ժամանակ ետք դուրս գալով ուսուցչութեան պաշտօնէն իբրեւ քարտուղար աշխատած է «Քիմիայի ճակատում» թերթին մէջ։
1934-1940 թուականներուն եղած է «Աւանգարտ» թերթի վարիչ, 1940-1944 թուականներուն՝ Կիրովականի շրջանային կոմիտէի քարտուղար, իսկ 1944-1949 թուականներուն՝ «Սովետական Հայաստան» թերթի արդիւնաբերութեան բաժնի վարիչ:
Երկու տարի՝ 1949-1950 թուականներուն եղած է «Բանուոր» քաղաքական թերթի խմբագիր: Որոշ ժամանակ եղած է Հայաստանի Կոմունիստական կուսակցութեան մամուլի վարիչ։
1960-1974 թուականներուն իբրեւ հայ պարբերական մամուլի պատմութեան բաժնի աւագ գիտաշխատող աշխատած է Գիտութեան ակադեմիայի պատմութեան կաճառին մէջ:
Ամիրբէկեան 1965 թուականին պաշտպանելով «Սովետական տեղական մամուլը» խորագրեալ թեզը՝ ստացած է բանասիրական գիտութիւններու թեկնածուի աստիճան:


=== Աշխատութիւններ ===
Գիտական ուսումնասիրութիւններու կողքին Ամիրբէկեան գրած է նաեւ վիպակներ. անոր առաջին գործը՝ «Անքուն գիշերներ»ը առաջին անգամ հրատարակուած է 1949 թուականին, որուն յաջորդած են «Վաչէ Չինարեան» վիպակը, «Մենաւոր ծառը» եւ ուրիշներ:
Ամիրբէկեան 1958 թուականին դարձած է Գրողներու միութեան անդամ: Մահացած է Երեւանի մէջ:
1698 թուական

1698 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 98րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1698 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1698 մահեր
Զեփիւռ Շանթ

Զեփիւռ Շանթ, Արուեստասէր եւ արուեստագէտ ծնոցներու զաւակ՝ Տիկ. Զեփիւռ Շանթ երգի ու դերակատարութեան հանդէպ բնափին տաղանդով մը օժտուած է։ Անիկա տասնամեակներ զարդը կազմեց -եւ տակաւին կը կազմէ- Պէյրութահայ գեղարուեստական ձեռնարկներու, խանդավառելով  ժողովուրդը։
Ծնած է Ռոստոսթոյ (Թէվիր Տաղ) 1912 թուականին եւ դուստրն է քաղաքիս ծանօթ ազգայիններէն հանգուցեալ Միհրան ապէլ Տատիքօզեանի։ տակաւին Փոքրիկ աղջնակ, ընտանիքի հետ կ՝ աքսորուի Տէր Զոր, ուրկ հրաշքով կ՝ ազատի։ Ընտանիքը ժաշմանակ մը կը մնայ Դամասկոս։ Զինադադարի կը վերադառնան հայրենիք եւ հուսիկ յետոյ յունական պատերազմին կ՝ ապաստանի Յունաստան։
1922 թուականին վերջնականապէս կը հաստատուինն  Լիբանան։ Յաճախած է Ս. Նշան ազգային նախակրթարանը եւ ուսումը մինչեւ «պրվէ» շարունակած է «Սէօր Վենսան տը Փոլ» վարժաԵրեք տարի դասաւանդած է Ալ-Ահլիէ վարժաէանի մէջ Ֆրանսերէն եւ ուսողութիւն։
Հօրը ցուցմունքներուն վրայ որ արուեստագէտ լուսանկարիջ մըն էր եւ մասնագիտացած կարգ մը նուագարաններու մէջ, երաժշտութեան հանդէպ սէր կ՝ արթննայ իր մէջ։ Երեք տարի Պէյրութի  երաժշտանոցը ըւ Ամերիկեան Համալսարանի մէջ կը հետեւի  երգեցողութեան ուրկէ կը վկայուի։ Սակայն հայերէն երգելու շունչը ու ոգին կը պարտի Հօրը եւ աւելի ուշ Նիկոլ Աղբալեանին, մասնաւորաբար մեր աշուղական երգերէն Սայեաթ-Նովայի ստեղծագործութիւններ երգելու ոճին եւ մեկնարկութեան մէջ։
Իր մասնակցութիւնը բերած է բազմաթիւ հանդէսներու եւ գեղարուեստական ձեռնարկներու  մեներգներով եւ երգչախումբի մասնակցելով։ Գոսան Երգչախումբի մասնակցած է հիմնադրութենէն  մինչեւ վերջը եւ հանդիսացած անոր լաւագոյն մեներգներէն մէկը  մին։ Օգտուած է նաեւ մեծանուն Բարսեղ Կանաչեանի ցուցմունքներէն հայեցի շունչով արտայայտուելու մարզին մէջ։
Մեծանուն գրագէտ Լեւոն Շան թելադութեամբ եւ քաջալերութեամբ՝ շրջագայութեան կ՝ ելլէ դէպի Միացեալ Նահանգներ եւ ելոյթներ կ՝ ունենայ գլխաւոր քաղաքներուն մէջ ինջպէս Նիւ Եորք, Պոսթոն, Ուաշիկթոն, Լոս Անժէլս, Ֆրէզնօ, եւն., ուր ջերմ ու խանդավառ բնութեան կ՝ արժանանայ։
Իր յայտագիրները կազմուած են ընդհանրապէս լոկ հայ երգահաններու ստեղծագործութիւններէն ինչպէս Կոմիտաս, Կանաչեան, Ալէմշհ, Սիւնի, Մեհբապետն, Սայեաթ-Նովա եւն.:
Քանի մը երգահանդէսներ տուած է նաեւ Պէյրութ Ամերիկ. Համալսարանի «Ուէսթ Հոյ» սրահը եւ այլուր։ Ունի երգապնակներ Սայեաթ-Նովայէն, Կանաջեանէն եւ Կոմիտասէն։
Տիկ. Շանթ ունի նաեւ շնորհք դերակատարութեան։ Եղած է Համազգային Գասպար Իփէկեան թատերախումբի հիմնադիրներէն 1942 թուականին եւ միութիւն նախագահուաւելի դերեր։ Խումբին հետ շրջագայած է Մերձ. Արեւելեան երկիրներ, Հիւս եւ Հարաւային Ամերիկաներ։
1937 թուականին ամուսնացած է Լեւոն Շանթի զաւակին Պդն. Սուրէն Շանթի հետ։ Ունին զաւակ մը՝ Լեւոն, ծնած 1939 թուականին։
1970 թուականին պարգեւատրուած է Կիլիկիոյ Գահակալին, Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Խորէն Կաթողոկոսին կողմէ Կիլիկեան Աոպետի շքանշանով։
Տիկ. Շանթ Լիբանանահայ երգի ու թատրոնի լաւագոյն ուժերէն մին էր:


= = Ծանօագրութիւններ =
Սիլվի Վարդան

Սիլվի Վարդան (Սիլվի Վարդանեան, , Իսկրեց, Պուլկարիա), ֆրանսահայ փոփ երգչուհի եւ դերասանուհի։


== Կենսագրութիւն ==
Սիլվի Վարդան ծնած է Պուլկարիա, 1944-ին՝ հայ հօրմէ եւ պուլկարուհի մօրմէ: Ան, 1952-ին, իր ծնողներուն հետ տեղափոխուած է Փարիզ:
Ֆրանսական բեմական արուետսին մէջ իր առաջին քայլերը կատարած է 16 տարեկանին եւ բաւական շուտ ճանաչում ձեռք բերած. ան յատկապէս յայտնի դարձած է Շարլ Ազնաւուրի` La plus belle pour aller danser (Պարի դուրս եկող ամենագեղեցիկ աղջիկը) երգով:
Առաջին ամուսինն է յայտնի ռոքըր Ճոնի Հոլիտէյ (ֆրանսերէն՝ Johnny Hallyday), իսկ երկրորդը ամերիկացի ռեժիսոր Թօնի Սքոթի (անգլերէն՝ Tony Scotty):
1960-ականներուն մինչեւ 1970-ականներու կէսերուն ամուսնին՝ Ճոնի Հոլիտէյին հետ ունեցած ելոյթներուն ընթացքին, Փարիզի Օլիմպիա եւ Քոնկրես դահլիճները լեցուած են ներկաներու հոծ բազմութեամբ։ 2004 թուականին, երկարատեւ ընդմիջումէ ետք ան կը սկսի ձայնագրել եւ ելոյթներ ունենալ Ֆրանքոֆոն երկիրներու մէջ։
Մինաքշիի տաճարը

Մինաքշիի տաճարը (հնդ.՝ மீனாக்ஷி அம்மன் கோவில்) կը գտնուի Հնդկաստանի մէջ։


== Պատմութիւն ==
Մինաքշիի տաճարը շինուած է 17-րդ դարուն, անոր շինութիւնը տեւած է 100 տարի, 1560-1660 թուական: Անոր շրջափակը ունի նուազագոյնը 11 «Կօփուրամ»՝ աշտարակներ, որոնք կը ծառայեն նաեւ իբրեւ մուտք:
Տաճարը եւ աշտարակները զարդարուած են 33 հազար արձաններով: Այս հինտու տաճարը նուիրուած է Շիվայի կնոջ` Փարվաթիի: