Սթիվըն Հոքինկ

Սթիվըն Ուիլիամ Հոքինկ (8 Յունուար 1942(1942-01-08)[…], Օքսֆորտ, Անգլիա, Միացեալ Թագաւորութիւն - 14 Մարտ 2018(2018-03-14)[…], Քեմպրիճ, Անգլիա, Միացեալ Թագաւորութիւն), անգլիացի ֆիզիքոս-տեսաբան եւ տիեզերաբան, Քեմպրիճի համալսարանի տեսական տիեզերաբանութեան Կեդրոնի հիմանդիր եւ ղեկավար, գիտութեան մասսայականացնող։


== Կենսագրութիւն ==
Սթիվըն Հոքինկը ծնած է 8 Յունուար 1942-ին Օքսֆորտի մէջ, ուր Լոնտոնէն տեղափոխուած էին անոր ծնողները՝ գերմանական օդանաւերու ռմբակոծութիւններէն փախելու նպատակով։


=== Ծնողները ===
Հայրը՝ Ֆրենք Հոքինկը, կ'աշխատէր Համփսթեդի բժշկական կեդրոնին մէջ։ Մայրը՝ Իզապել Հոքինկը, կ'աշխատէր նոյն կեդրոնին մէջ որպէս քարտուղարուհի։ Ընտանիքին մէջ Սթիվընէն բացի, կը դաստիարակուէին եւս երկու երեխաներ. կրտսեր քոյրեր Ֆիլիփան, Մերին եւ որդեգրուած եղբայրը՝ Էտուըրտը։
1950 թուականին երբ հայրը դարձաւ Բժշկական հետազոտութիւններու ազգային դպրոցի մակաբուծաբանութեան բաժնի վարիչ, Հոքինկը եւ իր ընտանիքը տեղափոխուեցան Սուրբ Ալպանզ, Հերթֆորդշայր։  Սուրբ Ալպանզի մէջ ընտանիքը կը համարուէր բաւական խելացի եւ որոշ չափով տարօրինակ։  Անոնք կ'ապրէին համեստ գոյութեամբ, խառնուած եւ աղքատորէն կը պահէին իրենց տունը։ Հոքինկին հայրը յաճախ կը բացակայէր տունէն։ Այս անգամ երբ ան այցելած էր Ափրիկէ, ընտանիքին միւս անդամները չորս ամիս անցուցին Մաճորքայի մէջ մոր ընկերոջ՝ Պերիլին եւ անոր ամուսինին՝ բանաստեղծ Ռոպըրթ Գրէյուսին այցելելով։ 


=== Հիւանդութիւնը ===
Հոքինկը կը տառապէր հազուագիւտ հիւանդութեամբ ALS (մկաններու ապաճման երկրորդային կարծրախտ), որ նաեւ յայտնի է որպէս Լու Կէհրիկի հիւանդութիւն։ Այս հիւանդութիւնը տասնամեակներ շարունակ անոր աստիճանաբար անդամալոյծ դարձուցած է։.
Հոքինկը շարք մը դժուարութիւններով անցուցած է Օքսֆորտի մէջ սորվելու իր վերջին տարուայ դասընթացքները․ ան մի քանի անգամ ինկած է աստիճաններէն։ Խնդիրները առաւել վատ կը դառնան, եւ ան կը սկսի խոսելու ատէն յաճախ հնչիւնները կը տկարանան։ Անոր ընտանիքը կը նկատէ այս փոփոխութիւնները, երբ ան կը վերադառնայ տուն Սուրբ ծնունդի համար։ Շուտով բժշկական հետազոտութիւններ կը սկսին։  Շարժողական երակներուն հիւանդութեան ախտորոշումը կու տան այդ ժամանակ, երբ Հոքինկը դեռ ընդամենը 21 տարեկան էր (1963 թուական)։ Այդ ժամանակ բժիշկները կը հաղորդակցին, որ անոր ապրելու համար մնացած էր 2 տարի։ 


=== Մահը ===
Վախճանած է 14 Մարտ 2018-ին։


== Տեսակետերը ==


=== Մարդկութեան ապագան ===

2006 թուականին Հոքինկը համացանցի վրայ բաց հարցում կ'ուղէ ժողովուրդին․ «Այս աշխարհին մէջ, որ թէ քաղաքական, թէ հասարակական, թէ բնութեան առումներով կը գտնուի քաոսի մէջ, ինչպէ՞ս կրնայ մարդկութիւնը գոյատեւել յաջորդ 100 տարիներուն ընթացքին։» Ատկէ ետք ան կը պարզաբանէ․ «Ես չեմ գիտեր պատասխանը։ Այդ պատճառով ալ կը հարցնեմ, որպէսզի մարդոց դրդեմ մտածել այդ մասին եւ տեղեակ ըլլալ այդ վտանգներուն մասին, որոնց դէմ մենք շուտով պէտք է կանգնինք։»
Միջուկային պատերազմի, ի ծնէ ստեղծուած վիրուսներու եւ անյայտ վտանգներու մասինՀոքինկը կը կարծէ, որ կեանքը Երկրի վրայ վտանգուած է հանկարծակի սկսուող միջուկային պատերազմի, ի ծնէ ստեղծուած վիրուսներուն եւ այլ անյայտ վտանգներու պատճառով, որոնց մասին մենք դեռ չենք մտածած։.

Տիեզերքի գաղութացման եւ այլմոլորակայիններու հետ կապ հաստատելու մասինՀոքինկը կը կարծէ, որ տիեզերքի գաղութացումը անհրաժեշտ է մարդկութեան ապագային համար։ Հոքինկը նաեւ կը պնդէ, որ այլմոլորակայինները հաւանաբար գոյութիւն ունին, բայց պէտք է խուսափիլ անոնց հետ կապ հաստատելէն։2010 թուականին ան ըսած է․ «Եթէ այլմոլորակայինները այցելեն մեզի, ես կը կարծեմ արդիւնքը կ'ըլլայ այնպիսի բան մը, ինչպէս երբ Քրիստափոր Քոլոմպոսը առաջինն էր որ ոտք դրաւ Ամերիկա, որ այդքան ալ լաւ ազդեցութիւն չունեցաւ ամերիկացի հնդիկներուն վրայ։»
Արհեստական մտածողութիւնՀոքինկը կը պնդէր, որ արհեստական մտածողութիւնը կրնար վճռական ըլլալ մարդկութեան ճակատագրին որոշման համար։ Ան նաեւ կը պնդէր, որ «կարողական առաւելութիւնները շատ են... Արհեստական մտածողութիւն ստեղծելու յաջողութիւնը կ'ըլլայ ամենամեծ դէպքը մարդկային պատմութեան մէջ։ Սակայն ան կարող է ըլլալ նաեւ վերջինը, եթէ վստահ մենք չսորվինք ինչպէս խուսափել ռիսկերից։»
Համակարգչային վիրուսներու մասինՀոքինկըը պնդած է, որ համակարգչային վիրուսը կրնայ ըլլալ կեանքի նոր տեսակ եւ ըսած է, որ «ան կ'ըսէ մարդկային էութեան մասին եւ որ կեանքի միակ տեսակը, որ մենք ստեղծած ենք մինչեւ հիմա միայն կործանարար եղած է։» 


== Տե՛ս նաեւ ==
Ռոճըր Պենրուզ


== Արտաքին յղումներ ==
Սթիվեն Հոքինգի պաշտոնական կայքէջը(անգլերէն).
Александр Волков։ «Миры Стивена Хоукинга»։ Знание-сила։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2009-04-15-ին 
Stephen Hawking, BRITISH PHYSICIST
Dictionary of scientists. Oxford, Oxford University Press, 1993, 2-nd edition 1999
Ferguson Kitty (2011)։ Stephen Hawking: His Life and Work։ Transworld։ ISBN 978-1-4481-1047-6 
J.J. O’Connor, E.F. Robertson։ «Hawking biography»։ School of Mathematics and Statistics. University of St Andrews, Scotland։ արխիւացուած է բնօրինակէն-էն՝ 2014-04-12-ին