armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Marvel Comics

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Ընկերություն
Մարվըլ Քոմիքս ( անգլերէն՝ marvel - հրաշք), քոմիքսներ թողարկող ամերիկեան ընկերութիւն, «Marvel Entertainment»-ի դուստր ընկերութիւնն է։ Երկրպագուները անոր անուանել են «Մտքերի տուն», «Մարվել»-ը հայտնի է իր քոմիքսներով շարքով՝«Ֆանդասդիք չորսը», «Սարդ մարդը», «Հալք», «Երկաթե մարդը», «Համարձակ Սատանա», «Տոգթոր Սթրէյնճ»,«Թոր», «Քափիդան Ամերիկա», «Իքս մարդիկ», «Պատժիչ» եւ «Տէտփուլ».«Մարվըլ»-ի քոմիքսներու կերպարների մեծամասնութիւնը կ'ապրին հորինուած տիեզերքի մէջ, որու անունն է Երկիր մոլորակ-616.
1960-ականներուն «Մարվըլ Քոմիքս» ընկերութիւնը քոմիքս թողարկող ամերիկեան երկու ամենամեծ ընկերություններէն մեկն է։
2009 թվականի օգոստոսի վերջին «Ուոլթ Տիզնի ընկերութիւնը» ընկերութիւնը հայտարարեց, որ «Մարվըլ» ընկերութիւնը գնեց։ Գործարքը կատարուեցաւ 2009 թուականի Դեկտեմբերին, եւ գինը կը կազմուած էր $4,24 Միլիար:
Վիլեամաեօր տէ Կալեկօ

Վիլեամաեօր տէ Կալեկօ ար․ Վիլեամաեօր դէ Գալյէգօ (սպ.՝ Villamayor de Gállego), քաղաք եւ համայնք Սպանիոյ մէջ,կը մտնէ Սարագոսա նահանգի կազմէն ներս, Արագոն։ Համայնքը կը գտնուի Սարագոսա գաւառի կազմին մէջ։ Տարածքը 93 քկմ։ Բնակչութիւնը 2888 մարդ (ըստ 2010 թուականի մարդահամարի)։  Նահանգի կեդրէն ունի 4 կմ հեռաւորութիւն։


== Բնակչութիւն ==


== Պատկէրասրահ ==

		
		
		


== Աղբիւրներ ==


== Արտաքին հղումնէր ==
Պաշտօնական էջ
Web del municipio de Villamayor de Gállego
Պինթ Ճապիլ

Պինթ Ճապիլ  (արաբերէն՝ بنت جبيل‎‎ - Պիպլի դուստր), քաղաք՝ Լիբանանի հարաւ արեւելեան Նապաթիէի նահանգին մէջ։ Բնակչութեան թիւ՝ 30 000։ Քաղաքը կը գտնուի Իսրայէլի սահմանէն 4 ք.մ. հեռաւորութեան վրայ։ 1985-2000 թուականներու ընթացքին քաղաքը շրջապատուած է Իսրայէլի կողմէ։
Թովմաս Թերզեան

Թովմաս Թերզեան (21 Հոկտեմբեր 1840(1840-10-21), Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 8 Փետրուար 1909(1909-02-08)), հայ բանաստեղծ եւ թատերագիր։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Բերա (Պոլիս): Մայրը՝ Իտալացի, հայրը՝ յունախօս Իզմիրցի: Տասը տարու՝ կը յաճախէ Սագըզ Աղաճի (Բերա) Մխիթարեանց վարժարանը, ուր տարի մը միայն կը մնայ։ Յաջորդ տարեշրջանին Վենետիկ է, Մուրատ–Ռափայէլեան վարժարան, ուր դասակից եւ ընկեր կ՛ունենայ Մկրտիչ Աճեմեան եւ Սրապիոն Թղլեան։


== Դպրոցական կեանքը ==
Ընթացաւարտ՝ 1858-ին , եւ տան ու Մուրատ Ռափայէլեանի մէջ տիրացած իտալերէնի, յունարէնի, Ֆրանսերէնի, թուրքերէնի, հին յունարէնի, լատիներէնի եւ անգլերէնի. կը նուիրուի ուսուցչական ասպարէզի, Պոլիս, Խասգիւղի Ներսիսեան վարժարանին մէջ, ուր իրեն կ՚աշակերտին Ռեթէոս Պերպերեան եւ Մինաս Չերազ։ Միջոց մը ետք, պաշտօն կ՛ըստանձնէ նոյն գիւղի Նուպար Շահնագարեան վարժարանին մէջ, ուր իրեն կ՚աշակերտի Եղիա Տեմիրնիպաշեան։ Կը բերէ իր մասնակցութիւնը թատերական սկզբնական շարժումին՝ մասնաւորաբար խասգիւղի մէջ, Պեշիկթաշլեանի եւ Հեքիմեանի կողքին։ 1870-1906, կը շարունակէ ուսուցչական իր պաշտօնը։ Ի դէպ, իր աշակերտներու շարքին կը հանդիպինք անուններուն մեր գրականութեան փաոքերուն, ինչպէս միջակագոյններու, առաջիններէն՝ Զօհրապ, Երուխան. երկրորդներէն՝ Չիֆթէ Սարաֆ, Ալփիար։ 1907-ին, կաթուածը կը հարուածէ զինք, իսկ 1909-ին կը զգետնէ։


== Գործերը ==
Երկու հարիւրէ աւելի քերթուած ունի Թերզեան։ Արշակ Ջոպանեանի յառաջաբանով եւ խմբագրութեամբ, երկու հատորով հրատարակուած են անոնք՝ 1929-ին, Վենետիկի մէջ։ Մշակած է նաեւ թատերական փորձեր («Աանդուխտ», «Արշակ Բ.»՝ Ջուխաճեանի երաժշտական յօրինումներով, «Յովսէփ Գեղեցիկ», եւայլն): 1885-էն մինչեւ 1908-ի սահմանադրութիւնը, թատերական գործերու բեմադրութիւնը արգիլուած էր Համիտեան իշխանութեան հրամանգով։ Թերզեան չէ գրած այս շրջանին։ Իր նշանաւոր բանաստեղծութիւներէն մէկը՝ «Իմ Կեանքը»:
5 Դեկտեմբեր

5 Դեկտեմբեր, տարուան 339-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 340-րդ) օրն է։


== Դէպքեր ==
1918․ սկիզբ հայ-վրացական պատերազմին


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
1992, Քարլոս Աբովեան (Քալօ), հայ նկարիչ (ծն.՝ 1937)։


== Տօներ ==
Շարլ Ազնաւուրի Հրապարակ (Երեւան)

Շարլ Ազնաւուրի հրապարակ, հրապարակ Երեւանի Կեդրոն վարչական շրջանին մէջ։


== Պատմութիւն ==
Երեւանի Աբովեան փողոցին վրայ, Թումանեան եւ Փուշկին փողոցներուն խաչմերուկներուն միջեւ եղած հատուածին վրայ գտնուող հրապարակին շինարարութիւնը նախատեսուած եղած է Երեւանի 1924-ի թամանեանական յատակագիծին մէջ։ Հրապարակին տարածքին շինարարութիւնը սկսած է 1927 թ.-ին եւ աւարտած՝ 1958-ին, հրապարակը շրջապատող Երեւան հիւրանոցին, Մոսկուա շարժապատկերի սրահին, Հայաստանի Նկարիչներու Տան եւ Ստանիսլավկսի Դրամատիկական Թատրոնի շէնքերուն շինարարութեան աւարտով։ 1933-1954 թուականներուն հրապարակին մէջտեղ տեղադրուած է Խաչատուր Աբովեանի արձանը, որ ներկայիս կը գտնուի Խաչատուր Աբովեանի տուն-թանգարանին մէջ։
2001-ի Սեպտեմբերին, Հայաստանի անկախութեան տասնամեակի տօնակատարութիւններուն ծիրին մէջ Երեւան քաղաքի խորհուրդին որոշումով հրապարակը վերանուանուած է աշխարհահռչակ ֆրանսահայ երգիչ, դերասան, հանրային գործիչ Շարլ Ազնաւուրի անունով։ Շարլ Ազնաւուր անձամբ ներկայ գտնուեցաւ հրապարակին վերանուանման արարողութեան։


== Նկարագրութիւն ==
Հրապարակը ունի կիսաշրջանաձեւ բացուածքին կեդրոնական մասը տեղադրուած են 12 համաստեղութիւնները խորհրդանշող շատրուաններ։ Շատրուանի համալիրին ճարտարապետն է Արսէն Մելիքեան, իսկ քանդակագործներն են Արարատ Յովսէփեան եւ Վլատիմիր Աթանեան։
Հրապարակին տարածքին իբրեւ քաղաքային զարդարանքներ տեղադրուած են հսկայական ճատրակի խաղատախտակ ու քարեր, շատրուաններ,ինչպէս նաեւ՝ ցուլի ու սարդի հսկայական քանդակներ։


== Պատկերասրահ ==
Դանիէլ Դզունի

Դանիէլ Դզունի (Դանիէլ Ուզունպաճախեան, 2 (14) Հոկտեմբեր 1895, Պելոկորսք, Սիմֆերոպոլի շրջան, Տաւրիկեան նահանգ, Ռուսական Կայսրութիւն - 30 Հոկտեմբեր 1967(1967-10-30), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), արուեստաբան, Խորհրդային Հայաստանի Արուեստի վաստակաւոր գործիչ։


== Կեանք եւ գործունէութիւն ==
Ծնած է Պելոկորսք, Խրիմ։ Ուսումը ստացած է Թիֆլիսի Ներսիսեան վարժարանին մէջ, ուրկէ շրջանաւարտ եղած է 1917 թուականին։ Բարձրագոյն ուսումը ստացած է Երեւանի «Խաչատուր Աբովեան» մանկավարժական համալսարանէն ներս:
Դզունի եղած է հայկական ժապաւէնի հիմնադիրներէն մէկը. 1923-1937 թուականներուն եղած է «Հայկինօ»ի տնօրէն։ 


=== Ժապաւէններ ===
Իր նախաձեռնութեամբ նկարահանուած է հայկական աշխարհի առաջին երեք ժապաւէնները:
Նկարահանած է Շիրվանզատէի «Նամուս» ժապաւէնը, որուն համար 1938 թուականին դատուած է ազգայնական տարրեր ունենալու մեղադրանքով եւ հինգ տարի՝ 1938-1943 թուականներուն բանտարկուած է Խորհրդային Միութեան բանտերուն մէջ:


=== Թատերախօսութիւններ ===
Ժապաւէնի նկարահանումներու կողքին գրած է թատերախօսութիւններ. ինչպէս՝

«Հայկինոյի զարգացման ուղիները» (1927),
«Հայկինոն 10 տարում» (1933),
«Ժողովրդական արտիստուհի Նինա Մանուչարեան» (1960)։ԻԱն գրած է նաեւ բազմաթիւ այլ ուսումնասիրութիւններ եւ աշխատութիւններ:


== Շքանշաններ եւ կոչումներ ==
Շնորհիւ իր վաստակին Դանիէլ Դզունի արժանացած է․

«Աշխատանքային Կարմիր Դրօշ 2» շքանշանին,
Խորհրդային Հայաստանի Արուեստի վաստակաւոր գործիչ կոչումին:
Հրաչյա Թովմասյան

Թովմասեան Հրաչեայ Սուրէնի, ազատամարտիկ։


== Կեանքը ==
Ծնուել է 1964 թուականի դեկտեմբերի 15-ին Արտաշատ քաղաքում։ 1972-1982 թթ սովորել է Արարատ Գոլեցեանի (նախկինում՝ Կրուպսկայայի) անուան միջնակարգ դպրոցում։
1982 թ. ընդունուել է Երեւանի գիւղատնտեսական ինստիտուտի այգեգործական ֆակուլտետի հեռակայ բաժին, որը, սակայն չի աւարտել. այգեգործի խաղաղ աշխատանքը նրա համար չէր...
1982-1983 թթ.. սովորել է Արտաշատի թիւ 54 ուսումնարանում։ 1984-1985 թթ.. ծառայել է Խորհրդային բանակում՝ Թբիլիսիում, ապա՝ Բաթումում։
1986 թ. ծառայութեան է անցել Արտաշատի ՆԳ արտագերատեսչական բաժնում, ապա՝ 1988 թ.՝ քրէական հետախուզութեան բաժանմունքում՝ որպէս օպեր-լիազօր։ Եօթ տարի աշխատել է որպէս շարքային ոստիկան, որից յետոյ ստացել է աւագ լէյտենանտի աստիճան։ Ամուսնացած էր, ունի երկու երեխայ. կինը՝ Արմինէն, դուստրերը՝ Անին եւ Հրաչուհին։


== Մարտական ուղին ==
1992 թ. կամաւոր մեկնել է պատերազմի։ Մասնակցել է Երասխի, Վարդենիսի, Լաչինի մարտերին։
Դեկտեմբերի 3-ին թեժ մարտեր էին մղւում Լաչինի Ղոչազ սարի կրակակէտերը լռեցնելու եւ բարձունքը ազատագրելու համար։ Բարձունքն ունէր ռազմավարական կարեւորութիւն, եւ զայն հետախուզելու համար առանձնացուել էր քսան հոգուց բաղկացած խումբ, որի կազմում էին արտաշատցի ընկերներ Հրաչեան եւ Արթուրը։ Տղայոց խումբը, սակայն, շրջապատուեց թուրքերի կողմից, եւ սկսուեց անհաւասար մարտը։ Հրաչեան նախ վիրաւորուեց ոտքից, ապա կրծքից. պատուհասած երրորդ գնդակը ընդհատեց քաջի պայքարը։ Օգնութեան հասած Արթուրը վէրք ստացաւ երիկամներին, սակայն, կարողացաւ, կրակն իր վրայ վերցնելով, ընկերոջ դին հասցնել մերձակայ ձորը։ Հրաչեայի դին գտնուեց մահից միայն չորս ամիս անց՝ ապրիլին, եւ հողին յանձնուեց ամսոյս 10-ին Արտաշատի Ոստան գիւղում։
Ոստիկանութեան Արտաշատի բաժնի շէնքի մուտքին դրուած է հերոսի յուշաքարը, նրա անունով է վերանուանուել փողոց Արտաշատ քաղաքում։


== Կերպարը արուեստի մէջ ==
Մարտական ընկերներ Հրաչեայ Թովմասեանին եւ Արթուր Ներսիսեանին են նուիրուած արտաշատցի գուսան Ռազմիկի «Յաւերժ մնաց» բանաստեղծութիւնը, հերոսի մահուան կապակցութեամբ եղբայրը՝ Գագիկը, հեղինակել է «Եղբօրս» վերտառութեամբ տապանագիրը։


== Աղբիւրներ ==


== Ներքին յղումներ ==
Եղբօրս
Յաւերժ մնաց
Ֆիճի

Ֆիճի (Ֆիճերէն՝ Viti, Վիդի. Ֆիճի հնդկերէն՝ फ़िजी, Ֆիճի), պաշտօնապէս՝ Ֆիճիի Հանրապետութիւն, երկիր մըն է, որ կը գտնուի Խաղաղական Ովկիանոսի հարաւ-արեւմուտքը: Ան կը բաղկանայ 330 կղզիներէ՝ որոնցմէ միայն 110-ի վրայ բնակչութիւն կ'ապրի, ինչպէս նաեւ աւելի քան 500 կղզեակներէ: Ֆիճի կը բնակին 909,466 մարդիկ, որոնցմէ մէկ-երրորդը կ'ապրի մայրաքաղաք Սուվայի մէջ:
Ֆիճի ք.ա. երկրորդ դարէն ի վեր բնակուած է: Եւրոպացիներ առաջին անգամ 17-րդ դարուն հասան Ֆիճի: 1871-ին Սերու Էփինեսա հրչակեց Ֆիճիի թագաւորութիւնը, սակայն 1874-ին ան կամովին հանցնեց կղզիները Պրիթանական կայսրութեան: 96 տարի ետք 1970-ին Ֆիճի ստացաւ անկախութիւն, սակայն Թագուհի Ելիզապէթ Բ մնաց երկրի կարաւարիչ եւ հրչակեց Ֆիճիի իշխանութիւնը: Հոկտեմբեր 6, 1986-ին երկու պետական հարուածներէ ետք, բանակը Ֆիճին հրչակուեց անկախ հանրապետութիւն:
Եղիա Արշակունի

Եղիա Արշակունի (1897, Սիսիան, Հայաստան), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Եղիա Արշակունի ծնած է 1897-ին, Ատանայի Գոզանի գաւառի՝ Սիս քաղաքին մէջ։ 1912-ին աւարտած է նախակրթարան։ 1912-1915 թուականներուն ուսանած է ամերիկացի միսիոնարներու Տարսոնի Սէն Փօլ Քոլէճին մէջ։ 1915-ին՝ ուսումը կիսատ ձգելով, ծնողներուն հետ աքսորուած է Սուրիա` Հալէպ, ապա Հոմս, ուր հօր հետ զբաղ­ած է զա­նա­զան առեւտ­րա­կան գոր­ծե­րով։ Քա­ղա­քին բրի­տա­նա­կան գրա­ւու­մէն ե­տք ծա­ռա­յած է բրի­տա­նա­կան բա­նա­կին որ­պէս թարգ­մա­նիչ։ Այդ ըն­թաց­քին մեծ դեր կա­տա­րած է հայ կա­նանց եւ որ­բե­րուն հաւա­քե­լու դժուա­րին գոր­ծին մէջ։ Որոշ ատեն մը եղած է Հոմ­սի որ­բա­նո­ցի ու­սու­ցիչ, ապա` տնօրէնը։ 1919-ին մեկնած է Կիլիկիա եւ Տարսոնի Քոլէճի մէջ շարունակած իր ուսումնառութիւնը։ 1921-ին, աւարտելով ուսումը, մեկնած է Պէյրութ։ 1921 - 1924 թուականներուն ուսանած է Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանի ատամնաբուժական բաժանմունքին մէջ։ Ուսման տարիներուն գործուն մասնակցութիւն ունեցած է Հայ ուսանողական միութեան աշխատանքներուն։ 1924 - 1925 թուականներուն աշխատած է Կիպրոսի Լառնաքա քաղաքին մէջ։ 1926-ին մեկնած է Յունաստան եւ շարունակած է ատամնաբուժութիւնը։ Շուտով բարեխիղճ եւ հմուտ ատամնաբոյժի համբաւ ձեռք բերած է։ Քոքինիոյ մէջ մասնակցած է ազգային եւ հասարակական կեանքին։ Գործուն աջակցութիւն ցուցաբերած է Միսաք Քէլէշեանին՝ «Սիս-Մա­տե­ան» գիրքը կազմելու եւ հրատարակելու հարցով։


== Գրականութիւն ==
Քէլէշեան Միսաք, Սիս-Մատեան, Պէյրութ, 1949։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Յովհաննէս Աշըգեան

Աշըգեան Յովհաննէս (2 Նոյեմբեր 1884, Պոլիս - անյայտ), բժիշկ։
Ծնած է 1884-ին Նոյեմբեր 2-ին,1888-ին Պոլիս փոխադրուած եւ նախնական ուսումը ստացած է Մաքրիգիւղի Տատեան ազգ վարժարանը, որը աւարտելէ վերջ, աւարտած է նաեւ նոյն թաղի պէտական վարժարանը, միեւնոյն ատեն հետելով Բագրատունի երկրորդական վարժարանի մասնաւոր դասըթացքին Արամ Նիկողոմեանի օրով: 1906-ին մրցման քննութեանց մասնակցելով, կը յաջողի Պոլսոյ բժշկական համալսարանը մտնել, 1913-ին համալսարանը կ’աւարտէ:
Դեռ վերջին դասարանը (սթաժիէր), 1912-1913-ի Պալքանեան պատերազմին հարիւրապետի աստիճանով Օսմանեան բանակին զինուոր-բժիշկ կը նշանակուի:
Նոյն աստիճանով համաշխարհային պատերազմի ընթացքին ալ Օսմանեան բանակին մէջ իբր զինուոր-բժիշկ կը ծառայէ զանազան պաշտօններով:
Զինադադարէն ետք, մօտաւորապէս տարի մը Պանտրմա կը մնայ:
1922-ի վերջերը Պոլիսէն կը հեռանայ, յաջորդաբար գործելով Ալէքսանդրապոլիսի, Տրամայի, Աթէնքի, Բիրէաի եւ կրկին Ստրամայի մէջ՝ ներկայիս (1937) Տրամայի շրջանին մէջ:
Թէ՛ Պոլիս, թէ Պանտրմա եւ թէ Յունաստան զանազան ազգային պաշտօններ վարած եւ որոշ գործունէութիւն ցոյց տուած է:


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ․ Մկրտիչ Վարդ․ Պոտուրեան, 1938 Պուքրէշ, Ա․ հատոր, էջ 184-185։
The Insult (ֆիլմ)

Հայհոյանքը (անգլ.՝ The Insult, ֆրա.՝ L'insulte, արաբ.՝ قضية رقم ٢٣ (Qadiyya raqm 23) 2017 թուականին հրապարակուած Ֆրանսա-Լիբանանեան ֆիլմ մըն է: Քատիյյէթ Ռաըմ 23 Ֆիլմը առաջին անգամ ցուցադրուեցաւ Վենետիկի Համաշխարհային 74րդ Ֆիլմի Փառատօնին (անգլ.՝ 74th Venice International Film Awards) ուր ֆիլմի գլխաւոր դերասաններէն Քամիլ Ըլ Պաշան արժանացաւ Լաւագոյն Դերասանի մրցանակին, շատ կարեւոր մրցանակ մը, զոր դերասան մը կրնայ ստանալ համաշխարհային այդ ֆիլմի փառատօնին ընթացքին: Ֆիլմը ընտրուած է Լիբանանը ներկայացնելու 2017-ի Օսքարներու մրցանակաբաշխութեան, ուր անոր թեկնածութիւնը պիտի առաջադրուի «Լաւագոյն Ոչ-Անգլերէն Ֆիլմի Օսքար» մրցանակին համար: «Քատիյյէթ Ռաըմ 23» Ֆիլմին բեմադրիչն է հանրածանօթ՝ Զիատ Տուէյրի: Ֆիլմը ունի 2 ժամուան տեւողութիւն եւ ներկայացուած է Ֆրանսերէն եւ Արաբերէն լեզուներով: Առաջին ցուցադրութիւնը Վենետիկի Համաշխարհային 74րդ Ֆիլմի Փառատօնի ընթացքին էր, 31 Օգոստոս 2017-ին: Իսկ Լիբանանի մէջ ան սկսաւ ցուցադրուիլ 14 Սեպտեմբերէն սկսեալ, եւ տակաւին մինչեւ Հոկտեմբեր ամսուայ վերջը Լիբանանի ամէնէն շատ դիտուած ֆիլմերու ցանկին առաջին դիրքը կը գրաւէր:


== Նիւթ ==
Լիբանանցի Քրիստոնեայ Թոնին (Ատէլ Քարամ) հարցեր կ'ունենայ Պաղեստինցի փախստական շինարար Եասերի հետ (Քամիլ Ըլ Պաշա): Հարցը կը մեծնայ ու կը դառնայ բուռն կռիւի պատճառ: Երկար դէպքերէ ետք, փոքր հայհոյանքը, կամ The Insult-ը, պատճառ կը դառնայ դատարանի մէջ ներկայացուող հարցի մը եւ ինչպէս որ ֆիլմը կոչուած է արաբերէնով, կը դառնայ դատ/քատիյյէ թիւ 23:


== Դերասաներ ==
Գլխաւոր դերասանն է Լիբանանեան պատկերասփիւռի կատակերգակ դէմքերէն՝ Ատէլ Քարամ, որ ֆիլմին մէջ կը ներկայանայ իբրեւ Թոնի Հաննա:
Երկրորդ գլխաւոր դերասանը՝ Քամիլ Ըլ Պաշա, ֆիլմին մէջ կը մարմնաւորէ Եասեր Ապտալլահ Սալամէի տիպարը:
Ռիթա Հայէք
Քամիլ Սալամէ
Տիամանտ Պու Ապուտ


== Գնահատանքներ ==
Ֆիլմը բաւական գնահատականներու արժանացաւ, որովհետեւ ան լոյսին բերաւ Լիբանանցի-Պաղեստինցի յարաբերութիւններու կարգ մը իրականութիւններ եւ հարցեր, որոնց մասին բնաւ չենք մտածեր, ինչպէս՝ Պաղեստինցիներու հպատակութեան, գործի ընդունման եւ դատական իրաւունքներու կապուած մտահոգութիւններ:
Գրկախառնութեան Օր

Գրկախառնութեան օր, 21 Յունուարին, 4 Դեկտեմբերին եւ այլ օրերու նշուող տօն։ Ըստ տօնի աւանդոյթի՝ ընկերական գրկախառնուիլ կարելի է նոյնիսկ անծանօթներու հետ։ Այդ օրը կը կազմակերպուին նաեւ գրկախառնութեան հետ կապուած զանազան Flashmob-եր։


== Պատմութիւն ==
Գրկախառնութեան Յունուարեան տօնը հիմնադրուած է 1986-ին ԱՄՆ-ի մէջ՝ «Գրկախառնութեան ազգային օր» անուամբ (անգլ.՝ National Hugging Day), այնուհետեւ տարածուած է ամբողջ աշխարհի մէջ։
Միջազգային դեկտեմբերեան տօնը (անգլ.՝ International Hug Day) ի յայտ եկած է 20-րդ դարու 70-ականներուն։ Այս տօնը հիմնականին կը նշուէր արեւմտաեւրոպական երիտասարդութեան ուսանողական միջավայրին մէջ, բայց անոր առաջացման ճշգրիտ հանգամանքները յայտնի չեն։
Ըստ իւրայատուկ «հաւատալիքի»՝ ընկերական գրկախառնութեան ժամանակ մարդիկ կը փոխանակուին ներքին ջերմութեամբ։ Գոյութիւն ունին նաեւ գրկախառնութեան օգտակարութեան մասին «գիտական» հիմնաւորումներ․ օրինակ՝ ընկերական հպումները կը բարձրացնեն ախտազերծումը, կը խթանեն կեդրոնական ջղային համակարգը, արեան մէջ կը բարձրացնեն արենագնդին, ինչպէս նաեւ մէկ այլ հորմոնի՝ օքսիտոցինի մակարդակը։ Օքսիտոցինը կ՚առաջացնէ բարեացակամ տրամադրուածութիւն այլ մարդոց նկատմամբ։
Հայրենի մտաւորական-մշակութային մթնոլորտը 1920-1945 տարիներուն

Հայրենի մտաւորական-մշակութային մթնոլորտը 1920-1945 տարիներուն, 1920 - 1970 տարիներուն, հայրենի մշակութային կեանքը կ՛արձանագրէ իրագործումներ։ Յատկապէս համահայկական սպասումներու իմաստով, ան կ'ունենայ թերացումներ, կը ճանչնայ արգելքներ։
Հասատանի նոր ղեկավարները, համոզումով կամ հարկադրաբար, կը պահեն գաղափարական բնորոշ ժխտական կեցուածք՝ հանդէպ համահայկական կենսական մտահոգութիւններու, տնտեսում՝ արեւմտահայութեան կրած ցեղասպանական Եղեռնի իրողութեան, հրաժարում լեզուա-մշակութային միութեան հիմնաքար՝ հայերէնի ուղղագրութենէն։ Բայց միւս կողմէ՝ անոնք կ՛օգտուին շինականներու մեղմացումներէն ՝ ազատ շունչ մը տալու համար գրականութեան եւ այլ արուեստներու, որոնք պիտի արտադրեն «ձեւով ազգային, խորքով միջազգայնական» գործեր։
1930Էն ետք, ու մանաւանդ 1935–37–ին՝ խորհրդային վարչակարգի մենատիրական ոճը, կը հասնի իր գագաթնակէտին։ Հայրենի մտաւորականութեան ամենափայլուն դէմքերը կ՛ենթարկուին հալածանքի։ Գրագէտներ ու մշակոյթի գործիչներ կը սպաննուին կամ կը մահանան բանտի ու աքսորավայրերու մէջ։ Ուրիշ դէմքեր տարիներ կը կրեն հեռաւոր հիւսիսի անմարդկային պայմանները։
Բ. աշխարհամարտը որոշ արտօնութիւններ կը բերէ խորհրդային ժողովուրդներուն... զանոնք աւելի մարտունակ դարձնելու համար։ Հայրենի գրականութիւնը այդ պատերազմին շնորհիւ է, ու դժբախտաբար անոր հարիւր հազարաւոր զոհերուն փոխարէն, որ պիտի ունենայ շարք մը դրական արդիւնքներ, ուղղագրութեան մասնակի վերականգնումը, «Սասունցի Դաւիթ»ի դիւցազնավէպի ուսումնասիրութեան լրացումը, «Վարդանանք» վէպին պէս գործերու ստեղծումը։
1945֊Էն ետք, այդ ազատութիւնները քայլ առ քայլ ետ պիտի խլուին, եւ սարսափի նոր հնգամեակ մը պիտի չորցնէ ներշնչումները։ Բայց արդէն կու գան 50֊ական տարիները, եւ Ստալինի մահէն ետք աստիճանաբար մտաւոր կեանքի մթնոլորտը կրկին կը դառնայ շնչելի։
Քառասնամեակի աւարտին 1960֊ին, արդէն քաղաքական եւ մշակութային «սառցահալը» կու գայ. կը սկսին իմաստատրուիլ մինչ այդ ստեղծուած ազգային մշակոյթի էատարրերը։ Յիշելու համար
գլխաւորները՝ Մատենադարան, ազգային-պետական Գրադարան, Հիմնարկներ, Գիտութիւներու Ակադեմիա, պետական երաժշտանոց,
Շարժարուեստի Հիմնարկ (Հայկինօ). Գրողներու Միութիւն, եւն․։ Տակաւին դպրոցական ցանց տարրական պարտադիր ուսումի կիրարկումով, երբեմն որակաւոր պարբերական մամուլ (ինչպէս «Գրական Թերթ», «Պատմա-բանասիրական Հանդէս»/ բարձր տպաքանակով հրատարակութիւններ...
Անշուշտ օրաթերթային եւ պարբերական մամուլը մեծ մասամբ կը մնայ քարոզչական ու տկար։ 1960֊Էն ետք ան հազիւ պիտի կենդանանայ նոր շեշտերով ու նոր անուններով։ Նոյնը սփիւռքահայութեան հետ մշակութային կապին համար, որ 60֊ական տարիներէն ետք միայն, այդ անունը կրող Կոմիտէի ստեղծումով, իրականութիւն պիտի դառնայ՝ մասամբ։ Դրական երեւոյթ է զանգուածի աւելի մեծ մասնակցութիւնը երկրի մշակութային-գեղարուեստական կեանքին։ Բայց գրական-գեղարուեստակ անգործերուն դեռ կը պարտադրուին պետական-կուսակցական չափանիշները, որոնք գրաքննութեան հետ միասին կը ճնշեն, ջանալով հարթել ամէն որակ ու անհատականութիւն։
Լուռ գիշեր (Ծնունդի երգ)

Լուռ Գիշեր երգը քաղաքակիրթ երկիրներու մէջ, մշտադալար եղեւինի ծառին շուրջ կը լսուի, որ ունի 150 տարուան պատմութիւն: Մանաւանդ Արեւմտեան Եւրոպայի, Անգլիոյ եւ Ամերիկայի մէջ տարածուած է անիկա` թարգմանուելով գրեթէ բոլոր լեզուներու:
Հայ աւետարանականները այս երգը ներառած են իրենց հոգեւոր երգերու ցանկին մէջ:


== Պատմութիւնը ==
24 Դեկտեմբեր 1818-ին աղքատ մարդիկ եւ կիներ առաջին անգամ երգած են զայն Սալցպուրկի մերձակայ Օպեռնտորֆ գիւղին Ս. Նիկողայոս եկեղեցւոյ մէջ` կիթառի ընկերակցութեամբ, որովհետեւ եկեղեցւոյ երգեհոնը անգործածելի դարձուցած էին մուկերը, իսկ օգնական քահանայ Եոզեֆ Մոհ նոր երգի մը բառերը գրած էր եւ նոյն օրը մօտակայ գիւղին Առնտոլֆի երաժիշտ-ուսուցիչին տանելով` յարմար եղանակ մը յօրինել տուած էր: Այդ երաժիշտը կը կոչուէր Ֆրանց Քսաւիէ Կրիւպեր, որ կիթառի վրայ նուագելով` ձայնագրած եւ նուագած էր:
Երգին հայերէն բառերը.
Լո՜ւռ գիշեր, սո՜ւրբ գիշեր,
Ծով ու ցամաք քընով են խաղաղ,
Մեղմ կը փայլի աստղը Բեթղեհէմէն,
Եւ հեռուէն շատ աչքեր կը գրաւէ,
Հոն, ուր Փրկիչը ծնաւ:
Լո՜ւռ գիշեր, սո՜ւրբ գիշեր,
Երգ մը ահա հովիտին վրայ,
Հրեշտակներու անթիւ խումբը կ'երգէ,
Երբ, որ ցնծման աւետիս կը բերէ.
«Տէրը` Փրկիչը եկաւ»:
Լո՜ւռ գիշեր, սո՜ւրբ գիշեր,
Ով դու երկիր, ա՛լ արթընցիր,
Քու օրհնութիւնդ արդ վեր թող ելլէ,
«Փառք Աստուծոյ ի բարձունըս» երգէ,
Խաղաղութի՜ւն աշխարհի:
Մոցարթի հայրենիք Սալցպուրկ եւ շրջակայքը այս 150-ամեակին առթիւ երգահանդէսներ սարքած են արժանավայել կերպով երգին յոբելեանը եւ հեղինակներուն յիշատակը նշելու համար:
22 եւ 24 Դեկտեմբերին ուխտագնացութիւններ կատարուած են դէպի Սալցպուրկ եւ շրջանի գիւղերը` Օպեռնտորֆ, Առնտորֆ, Վաքրայն, Հայլայն, ուր յօրինուած եւ առաջին անգամ երգուած է «Լուռ գիշեր, սուրբ գիշեր» երգը` փրկութիւն յուսալով Բեթղեհէմի հրաշքէն:


== Երգին քաղաքական հայեացքները ==
Քաղաքականացած Ս. Ծննդեան երգ մըն է: Երգը թէեւ լուռ գիշերի մասին կը խօսի, սակայն ձայնագրութեան մէջ ցած ձայնով կը լսուի ձայն մը, ուր կը կարդացուին ձայնագրութեան օրուան լուրերը, ինչպէս` Վիեթնամի պատերազմին դէմ տեղի ունեցած բողոքի ցոյցերուն մասին, հասարակաց իրաւունքներու համար տեղի ունեցած արշաւներու լուրը եւ այլն:
63 (թիւ)

Կաղապար:Արեւելահայերէն

63 (վաթսուներեք) կենտ երկնիշ բնական թիւ մըն է 62-ի եւ 64-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
 A005349  բերկրալի թիւ է
ունի 26-1 տեսքը, սակայն, Մերսէնի թիւ թիվ չէ, քանի որ պարզ թիւեր չեն ո'չ՝ ինքը, եւ ո'չ՝ աստիճանացուցիչը
2-ի 0-էն մինչեւ 5 աստիճաններու գումարն է՝ 63=20+21+22+23+24+25
նոյննիշ թիւ է հաշուողական երկնիշային համակարգին մէջ՝ 6310=1111112
եւրոպիւմ քիմիական տարրի 63Eu ատոմային թիւն է
Աւսոնիա (63 Ausonia) աստեղնեակի կարգահամարն է
Microsoft Windows-ի  Alt   63 -ի գործադրումով կը ստացուի հարցի ? նշանը
+63-ը Փիլիպիններ զանգելու միջազգային քոտն է
տարուայ 63րդ օրն է Մարտ 4-ը (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 3-ը)
1963 թուական
Վաչագան Յովհաննիսեան (բանաստեղծ)

Վաչագան Յովէի Յովհաննիսեան (23 Օգոստոս 1931, Ներքին Բազմաբերդ, Թալինի շրջան, Հայկական ԽՍՀ, ԱԽՖՍՀ, ԽՍՀՄ - 1999), հայ բանաստեղծ, մանկավարժ, լրագրող, ԽՍՀՄ գրողներու միութեան անդամ 1969 թուականէն։
Զաւակներ` Հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, ՀՀ մշակոյթի վաստակաւոր գործիչ Յովիկ Յովէեան (Յովհաննիսեան)， Մանկավարժական գիտութիւններու թեկնածու, դոցենտ՝ Արուսեակ Յովհաննիսեան , Վահան եւ Անահիտ Յովհաննիսեաններ։
Միջազգային մրցոյթներու դափնեկիր, դաշնակահար Շողեր Յովէեանի պապիկը։


== Կենսագրութիւն ==
Վաչագան Յովհաննիսեանը ծնած է 23 Օգոստոս 1931-ին, Թալինի շրջանի Ներքին Բազմաբերդ գիւղը։ 1954 թուականին աւարտած է Էջմիածնի Գէորգեան հոգեւոր ճեմարանը։ 1955-1956 թուականներուն աշխատած է Երեւանի պոլիգրաֆկոմբինատին մէջ որպէս գրաշար։ 1967 թուականին աւարտած է Երեւանի հեռակայ մանկավարժական ինստիտուտի լեզուագրական ֆակուլտետը։ 1965-1968 թուականներուն աշխատած է Հայպետհրատին մէջ որպէս տեխնիկական խմբագիր։ Վարդգէս Պետրոսեանի հետ միասին հիմնադրել է «Գարուն» ամսագիրը։ Երկար տարիներ աշխատած է Էջմիածնի Գէորգեան ճեմարանին մէջ որպէս փոխտեսուչ, Գէորգեան ճեմարանին մէջ դասաւանդած է հայոց լեզու եւ գրականութիւն։ Հայաստանի մէջ «Աստուածաշնչեան ընկերութեան» հիմնադիրն էր եւ տնօրէնը։ Զբաղուած է գիտամանկավարժական գործունէութեամբ։


== Յուշ-երեկոներ ==
2001 թուականին Հայաստանի գրողներու միութեան մէջ տեղի ունեցած է Վաչագան Յովհաննիսեանի 70-ամեակին նուիրուած երեկոյ։ Վաչագան Յովհաննիսեանի 85-ամեակին նուիրուած միջոցառումը տեղի ունեցած է Աւետիք Իսահակեանի անուան կեդրոնական գրադարանին մէջ։
14 Հոկտեմբեր 2016-ին Իսահակեանի անուան կեդրոնական գրադարանին մէջ տեղի ունեցաւ յուշ-ցերեկոյթ նուիրուած բանաստեղծ Վաչագան Յովհաննիսեանի 85-ամեակին։ 

2021 թուականին Վաչագան Յովհաննիսեանի ծննդեան 90-ամեակի յուշ-երեկոն Սբ. Էջմիածնի մէջ։


== Յիշատակ ==
Էջմիածին քաղաքում գործում է Վաչագան Հովհաննիսեանի անուան գրադարան։


== Երկեր ==
Մոսկուայի մէջ ռուսերէն հրատարակուած է Յովհաննիսեանի «Հաւատի գոյնը» գիրքը։

Վաղուայ համար, Երեւան, Հայպետհրատ, 1963, 56 էջ։
Սրտի զարկեր, Երեւան, «Հայաստան», 1967, 128 էջ։
Աշխարհն իմ մէջ, Երեւան, «Հայաստան», 1972, 100 էջ։
Կարօտի գոյնը, Երեւան, «Հայաստան», 1975, 192 էջ։
Հողի կանչը , Երեւան, «Սուէտական գրող» հրատարակչութիւն, 1978, 210 էջ։
Իմ անուշ մերիկ։ Բանաստեղծութիւններ եւ պօէմներ, Սուէտական գրող, 1988,158 էջ։
Խորան սիրոյ եւ հաւատի, Էջմիածին , 1993, 111 էջ։
Լեռան ճամփան, Երեւան, «Հայաստանի գրողներու միութեան հրատարակչութիւն» , 2001, 93 էջ։