armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ժիրայր Խաչատուրեան

Ժիրայր Խաչատուրեան (1921, Ալեքսանտրէթ - 5 Դեկտեմբեր 2008, Պէյրութ), մարզիկ եւ հասարակական գործիչ։
Ծնած է Ալեքսանտրէթ, 1921-ին։ 1924-ին ան կը փոխադրուի Պէյրութ, ուր հայ գաղութի կազմաւորման սկզբնական շրջանին կը հիմնուի Հ.Մ.Ը.Մ.-ի Պէյրութի մասնաճիւղը։


== Գործունէութիւն ==
1931-ին մաս կը կազմէ Պէյրութի մասնաճիւղի սկաուտական շարքերուն։ Ապա, մասնաճիւղէն ներս կը կիրարկէ զանազան մարզախաղեր՝ ֆութպոլ, պասքեթպոլ, թենիս եւ հեծիկ։
1952-ին, մաս կը կազմէ մասնաճիւղին վարչութեան, փոխ ատենապետի պաշտօնով։ 1959, 1960 եւ 1964 տարիներուն կը վարէ վարչութեան ատենապետի պաշտօնը։
Ասպարէզով ճարտարագէտ, 1964-ին նիւթական կարեւոր ներդրում կ՚ունենայ Պէյրութի ակումբի շինութեան աշխատանքներուն։
1969-ին, գանձապահի պաշտօնով մաս կը կազմէ Մերձաւոր Արեւելքի Շրջանային Վարչութեան։ Նոյն տարին կը գլխաւորէ Լիբանանի ախոյեան Հ.Մ.Ը.Մ.-ի ֆութպոլի խումբին պատուիրակութիւնը՝ Թեհրանի մէջ կազմակերպուած Ասիոյ ախոյեան խումբերու ախոյեանութեան մրցաշարքին։
1985-ին, մաս կը կազմէ Հ.Մ.Ը.Մ.ի Լիբանանի Շրջանային Վարչութեան, իսկ 15 Յունուար 2000-ին Հ.Մ.Ը.Մ.-ի Կեդրոնական Վարչութեան կողմէ կը պարգեւատրուի «Արժանեաց» շքանշանով։
1961-էն մինչեւ 1998, 37 տարի շարունակ, մաս կը կազմէ Պէյրութի Քաղաքապետական Խորհուրդին։
1970-ին, Այն Սաատէի շինարարական իր համալիրի շրջանին մէջ, ան Ազգային Առաջնորդարանին կը նուիրէ 16.000 քառակուսի մեթր տարածութեամբ հողաշերտ մը՝ Ազգային կեդրոնական վարժարանի մը շինութեան, Հ.Մ.Ը.Մ.ի եւ Համազգայինի ակումբներու կառուցման եւ Հ.Մ.Ը.Մ.-ին ու վարժարանին կողմէ օգտագործուելիք խաղավայրի մը շինութեան համար։ Հետագային, իր բարերարութեամբ, Անթիլիասի «Աղբալեան-Հ.Մ.Ը.Մ.» մարզամշակութային կեդրոնին մէջ կը կառուցուի Համազգայինի գեղարուեստի դպրոցներուն տրամադրուած յարկ մը, որ կը կոչուի «Ժիրայր եւ Ցոլինէ Խաչատուրեան Կեդրոն»։
Ժիրայր Խաչատուրեան կը մահանայ 5 Դեկտեմբեր 2008-ին։


== Աղբիւրներ ==
«Մարզիկ» Ամսաթերթ, Դեկտեմբեր 2008
«Մարզիկր Ամսաթերթ, Յունուար 2009
Լէնարթ Քարլեսոն

Լէնարթ Աքսել Էտվարտ Քարլեսոն (շուէտ.՝ Lennart Axel Edvard Carleson, ծնած 18 Մարտ 1928) շուէտացի թուաբանագէտ է, յայտնի որպէս ներդաշնակ վերլուծութիւններու դաշտերուն մէջ առաջատար: Անոր ամէնանշանաւոր ձեռքբերումներէն մեկն է «Լուզինի վարկածի» ապացոյցը (1966):


== Կենսագրութիւն ==
Ան սորված է Ուփսալայի համալսարանէն ներս եւ տոքթորական աստիճան ստացած է 1950-ին:


== Աշխատանք ==
Անոր աշխատանքը կը պարունակէ քանի մը թուաբանական խնդիրներու լուծումները, կիրառելով համադրութիւններու հնարքներ եւ հաւանականութեան տեսութիւն: Հարտիի տարածութիւններու տեսութեան մէջ Քարլեսոնի ներդրումները կը ներառեն Corona theorem-ը (1962) եւ քառակուսի ինթեկրելի գորրծողութիւններու համար Ֆուրիէի շարքերու գրեթէ ամենուր համընկման սահմանումը (ներկայիս յայտնի որպէս Քարլեսոնի թէորեմ). Ան նաեւ յայտնի է Քարլեսոնի չափանիշներու տեսութիւնով:
Կոնիոյի Բերդ

Կոնիոյի Բերդ (վրաց.՝ გონიოს ციხე, նախկին՝ Ապսարէ կամ Ասպարունտ), եղած է հռոմէական առաջաւոր ամրութիւն Աջարիայի մէջ՝ Սեւ ծովու ափին։


== Դիրք ==
Տեղակայուած է Պաթումէն 15 քմ դէպի հարաւ՝ Ճորոխ գետի ափին։Այս գիւղը կը գտնուի Թուրքիոյ հետ սահմանէն 5 քմ դէպի հիւսիս։


== Պատմութիւն ==
Բերդնը առաջին անգամ կը յիշուի Պլինիոս Կրտսերը (մ.թ. I դար): Մ.թ. II դարուն ան լաւ ամրացուած հռոմէական քաղաք էր Կոլխիդայոի մէջ։ Յետագային ինկած է Բիւզանդիոնի տիրապետութեան տակ։ «Գոնիօ» անուանումը առաջին անգամ յիշուած է Տրապիզոնի պատմաբան Միքայէլ Պանարետի կողմէն XIV դարուն: Որոշ ժամանակ այդտեղ եղած է ջենովացիներու առեւտուրի վայր։ 1547 թուականին Գոնիոն դարձած է Օսմանեան կայսրութեան մաս եւ անոր տիրապետութեան տակ մնացած է մինչեւ 1878 թուականը, երբ Սան Սթեֆանոյի պայմանագիրով Աջարիան կ՛անցնի Ռուսական կայսրութեան տիրապետութեան տակ։


== Տեսարժան վայրեր ==
Քաղաքը յայտնի էր նաեւ իր թատրոնով ու ձիարշաւարանով։ Բացի այդ, Յիսուսի տասներկու աշակերտներէն մէկուն՝ Մատթէոս առաքեալի գերեզմանը, ըստ ենթադրութեան, կ՛րնայ ըլլալ կը գտնուի Գոնիոյի բերդին մէջ։ Սակայն Վրաստանի կառավարութիւնը ներկայիս կ՛արգիլէ պեղումներ իրականացնել գերեզմանի տարածքին։ Բերդին մէջկ՛անցկացուի հնէաբանական այլ պեղումներ՝ ուշադրութիւն դարձնելով հատկապէս հռոմէական ժամանակներու հնագիտական նիւթերուն։
Գոնիոն զբոսաշրջային բաւական սիրուած վայր է։ Ամրան ամիսներուն Թիֆլիսէն բազմաթիւ զբոսաշրջիկներ հանգստանալու կ՛երթան Գոնիոյի ծովափ, որ կը համարուի աւելի մաքուր, քան Պաթումի (տեղակայուած է բերդէն 15 քմ դէպի հիւսիս) ծովափը։


== Արտաքին յղումներ ==
Kakhidze, Emzar, Recent Archaeological Finds in Apsarus. Third International Congress on Black Sea Antiquities, 2005.(անգլերէն)
Pictures of Gonio castle(անգլերէն)
Kakhidze, E. Apsaros: A Roman Fort in Southwestern Georgia // In: Meetings of Cultures in the Black Sea Region: Between Conflict and Coexistence. Eds. P. G. Bilde and J. H. Petersen. Aarhus, 2008 (Black Sea Studies, 8), 303-332; http://www.pontos.dk/publications/books/bss-8-files/bss-8-16-kakhidze.41.5731°N 41.5736°E﻿ / 41.5731; 41.5736
Մայրիկ (ֆիլմ)

Մայրիկ, ֆրանսահայ բեմադրիչ Հանրի Վերնէօյի կենսագրական ֆիլմն է՝ նկարահանուած 1991 թուականին։ Ֆիլմը կը պատմէ Հայոց ցեղասպանութեան մասին եւ կը ներկայացնէ Ֆրանսա գաղթած հայ ընտանիքի մը պատմութիւնը։


== Ստեղծման Պատմութիւն ==
Իր ընկերոջ՝ հայազգի գրող Հանրի Թրուայայի առաջարկով կը նկարահանէ «Մայրիկ» եւ «Փողոց Բարատի, Տուն 588» (Մալաքեաններու տան հասցեն Մարսէյ քաղաքի մէջ)։ Այդ պատմակենսագրական ֆիլմերուն մէջ իր ընտանիքի օրինակով ան կը պատմէ հայոց ցեղասպանութեան եւ անոր հետեւանքներուն մասին։
Ֆիլմի թատերագրութիւնը գրուած է աւելի քան 40 տարբերակներով, բայց միայն մէկը 1985 թուականին հրապարակուեցաւ եւ թարգմանուեցաւ տասը լեզուով, ընդհանուր 200,000 օրինակով։ Գիրքի հայերէն տարբերակը հրատարակուած է 1988 թուականին ԱՄՆ-ի մէջ։


== Նիւթ ==
Ֆիլմը կը պատմէ 1921 թ. Հայոց ցեղասպանութեան ժամանակ Մարսէյ տեղափոխուած հայ ընտանիքի մը մասին։ Վեցամեայ երեխայի հիշողութիւններու միջոցով կը ներկայացուի ընտանիքին պատմութիւնը՝ պարուրուած սիրով եւ հոգատարութեամբ։ Ազատ Զաքարեանը նաւահանգիստ կ'իջնէ ծնողներուն եւ երկու մորաքոյրներուն հետ։ Ընտանիքին մեծերը շատ բաներէ իրենք զիրենք կը զրկեն երեխային լաւ կրթութեան եւ ճարտարապետ դառնալուն համար։


== Նկարահանող Անձնակազմ ==
Բեմադրիչ - Հանրի Վերնէօյ
Արտադրիչներ - Թարըգ Պըն Ամմար, Մարգ Լամպարտո
Թատերագիրներ - Հանրի Վերնէօյ («Մայրիկ» ինքնակեսագրական վէպը)
Օպերադոր - Էտմոն Ռիչըրտ
Երաժշտութիւն - Ժան-Գլոտ Բըթիթ
Կը կարդայ - Տիդա Վոն Դիզ


== Դերերու Մէջ ==

Գլոտիա Գարտինալէ - Արաքսի, Ազատի մայր
Օմար Շարիֆ - Յակոբ, Ազատի հայր
Ռիշար Պերի - Ազատ
Նաթալի Ռասըլ - Գայանէ, Ազատի մորաքոյր
Սերժ Աւետիքեան - Վազգեն Փափազեան
Միշել Պարտոլեդ - Մատլեն
Քրիստիան Պարպըր
Իզապէլ Սատոյեան - Աննա, Ազատի մորաքոյր
Ճէքի Ներսէսեան - Աբգար, ընտանիքի ընկեր
Կետրիգ Տուգըդ - Եօթ տարեկան Ազատ
Թոմ Պոնսըն - Տասներկու տարեկան Ազատ
Ստեֆըն Սերուայս - Քսան տարեկան Ազատ
Ժան Բիէր Տելաժ
Նիգոլա Սիլպըրկ
Տենիս Բոտալիտըս - Թեհլիրեան
Իվ Ռոժիէրի
Բաթրիգ Դիմսիդ
Դիգի Հոլկատո
Իվէտ Բըդիդ
Պաուլէտ Ֆրանց
Լուսի Ներսէսեան
Ինկ Օֆըրման
Ժիլէս Տրետոն
Մարի-Ֆրանս Սանտոն
Մարիո Լուրասճի


== Երաժշտութիւն ==


=== «Մայրիկ» երաժշտական ալպոմ ===
Dele Yaman (04։06)
Mayrig (03։39)
Les mendiants de feu (02։40)
Vasken (06։19)
Regard d'enfant (01։19)
Ouvrières à domicile (02։12)
Chant liturgique (01։35)
Le marc de cafй (03։32)
Le baiser du père (02։10)
Prends ce qu'il te faut (02։55)
La morte de tante Anna (03։26)
L'arrivйe du hйros (03։52)
Gйnйrique Mayrig (03։28)


== Հետաքրքրական Փաստեր ==
Գլխաւոր դերերէն մէկը մարմնաւորած Օմար Շարիֆ՝ ֆիլմին մէջ նկարահանուելու պատճառով արգիլուած է իրեն Թուրքիա մուտք գործել։
«Ոսկէ Ծիրան» 7-րդ Ֆիլմի Փառատօնը բացուած է «Մայրիկ» ֆիլմով։։


== Արտաքին Յղումներ ==
Biography of director Henri Verneuil
1609 թուական

1609 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու իններորդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1609 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1609 մահեր
Երուանդ Դարբինեան

Եուանդ Դարբինեան (1883, Ամասիա, Թուրքիա - 1915), հայ բժիշկ, դեղագործ, ազգային եւ հասարակական գործիչ։


== Կենսագրութիւն ==
Երուանդ Դարբինեանը ծնած է 1883 թուականին, Սեբաստիոյ նահանգի Ամասիոյ գաւառի կեդրոն՝ Ամասիա քաղաքին մէջ։ ստացած է դեղագործական կրթութիւն եւ աշխատած՝ դեղագործ։ 1915 թուականին ամրան ձերբակալուած է։ Սպանուած է 1915 թուականի Յունիսին, Ամասիայէն ոչ հեռու՝ Հելվաճի Փընարին մէջ՝ 32 տարեկան հասակին։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։


== Գրականութիւն ==
Թէոդիկ, Գողգոթայ հայ հոգեւորականութեան, Նիւ Եորք, 1985։
Խաչատրեան Լուսինէ եւ Բաբլումեան Արփինէ (կազմողներ), Ցուցակ Հայոց ցեղասպանութեան զոհերի ( 1915 - 1923 թթ.), գիրք 1, Սեբաստիոյ նահանգ, Երեւան, 2004։
Գէորգ Էմին

Գէորգ Էմին (30 Սեպտեմբեր 1919(1919-09-30), Աշտարակ, Էջմիածին, Հայաստանի Առաջին Հանրապետութիւն - 11 Յունիս 1998(1998-06-11), Երեւան, Հայաստան), հայ գրող, բանաստեղծ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Աշտարակ։ Ստացած է մասնագիտական ուսում եւ վկայուած է ճարտարագէտ։ Սակայն աւելի ետք 1945-էն 1954, հետեւած է գրականութեան դասընթացքներու ու դարձած՝ խմբագիր եւ գիտահետազօտիչ՝ գրական թերթերու եւ հիմնարկներու մէջ։
Գրած եւ հրատարակած է բանաստեղծութիւններու յաջորդական տասնեակ ժողովածուներ. անոնցմէ ոմանք թարգմանուած են մի քանի օտար լեզուներու։
Էմին գրած է նաեւ բեմագրութիւններ եւ թատերգութիւններ։ Ունի արձակ էջեր յուշագրութիւն եւն.։


== Գործերէն ==
«Նախաշաւիղ»
«Խօսիր, Հայաստան»
«Որոնումներ»


== Պատկերասրահ ==


== Աղբիւր ==
Հայ Կեանք եւ Գրականութիւն, Յարութիւն Քիւրքճեան, երկրորդական բաժին Ա. տարի, էջ 239։
Աղձնիքի Այր Մարդոց Տարազներ

Աղձնիքի Այր Մարդոց Տարազներ, Հայաստանի Աղձնիք շրջանի տղամարդոց հագուկապին ամբողջութիւնն է։
Աղձնիքի մէջ այր մարդոց ներքնազգեստին համար կը գործածէին ճերմակ կտաւ։ Շալվարը (շըլուար) կը կարէին բուրդ կերպասէ եւ սեւ կը ներկէին։ Կար շալվարի յատուկ տեսակ՝ մատանի շալվարը, որուն փողքաբերանները եւ կողքի կարերը կը զարդարէին ասեղնագործութեամբ։
Ելակը եւ ապան կ'ամբողջացնէին Աղձնիքի արական տարազը։


== Գօտի ==
Կը կապէին պարզ եւ մետաքսաթելէ հիւսուած գօտի։ Վերջինս կը կապէին նշանուած եւ ամուսնացած այր մարդիկ։ Գօտին Աղձնիքի մէջ բազմատեսակ նշանակութիւն ունէր։ Տարեց մարդիկ գօտիէն կը կախէին ծխախոտի տոպրակը, ինչպէս նաեւ ծխամորճը։ Աւելի երիտասարդները գօտիի ձախ կողքէն կը կախէին ճերմակ բռնակապով կեռ դաշոյնը։


== Գլխարկ ==
Աղձնիքի այրերը կը գործածէին գլխարկի  երկու տեսակ՝ գդակ եւ քոլոզ, որուն շուրջ փուշի կը փաթթէին։


== Գրականութիւն ==
«Պատկերագիրք Հայկական Տարազներու», Համազգայինի Վահէ Սէթեան հրատարակչութիւն, էջ 27-28։
1765 թուական

1765 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 65րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1765 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1765 մահեր
Mobitel (Վրաստան)

Mobitel, բջիջային կապի վրացական գործողութիւն։ ԲԲԸ «Վիմպելկոմ»-ին կը պատկանի «Մոպիթել» ՍՊԸ 51 %-ը։
16 Դեկտեմբեր 2006 թուականին «Մոպիթելը» ձեռք բերած է լիազօրագիր՝ GSM — 1800 չափանիշի մէջ ռադիոյաճախական բաժնի օգտագործման համար, իսկ 26 Օգոստոս 2005-ին ընկերութիւնը լիազօրագիր ստացած է։15 Մարտ 2007 թուականին ընկերութիւնը սկսած է բջիջային կապի ծառայութիւններ մատուցել «Beeline» վաճառանիշիով։
Mobitel-ի գրասենեակը տեղակայուած են Թիֆլիս, Պաթում, Քութաիս, Թելավ, Ռուսթավ, Գուրջաան, Զուգդիդ, Սենակ, Փոթի, Գորի, Զեստափոն, Սամտրեդիա քաղաքներուն մէջ։


== Արտաքին յղումներ ==
Բիլայն, Վրաստան
Beeline-ի ծածկութային շրջանը Վրաստանի մէջ
358 (թիւ)

358 (երեք հարիւր յիսունութ) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 357-ի եւ 359-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A001358  հարիւրտասներեքերորդ կիսապարզ թիւն է
 A127333  վեց յաջորդական պարզերու գումար է՝ 358=47+53+59+61+67+71
 Alt   358  գործադրելիս կը ստացուի f տողատառը
Պիւթագորասի եռեակի թիւ է՝ 3582+320402=320422
տարուայ 358րդ օրն է Դեկտեմբեր 25-ը (նահանջ տարիներուն՝ Դեկտեմբեր 24-ը)
358 Ապոլոնիա աստեղնեակի կարգային թիւն է
+358-ը Ֆինլանտա զանգելու միջազգային քոտն է
2 Մայիս

11 Մայիս, տարուայ 131-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 132-րդ) օրն է

Տարուան աւարտին կը մնայ 234 օր 1 Մայիս  2 Մայիս  3 Մայիս 


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==


== Տօներ ==
Աշոտ Աթանասեան

Աշոտ Աթանէսեան (15 Փետրուար 1870(1870-02-15), Երեւան, Կովկասի Փոխարքայութիւն, Ռուսական Կայսրութիւն - 22 Մարտ 1941(1941-03-22), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), հայ երգիծաբան, խմբագիր եւ հրատարակիչ։


== Կեանք եւ գործունէութիւն ==
Ծնած է Երեւան: Նախնական կրթութիւնը ստացած է Երեւանի թեմական դպրոցին մէջ, ուրկէ շրջանաւարտ ըլլալէ ետք մեկնած է Գերմանիա, ուսումը շարունակելու Լայպցիկի համալսարանի գիւղատնտեսութեան կաճառէն ներս: Համալսարանական ուսումը աւարտելէ ետք տարբեր վայրերու մէջ որոշ ժամանակ զբաղած է իր մասնագիտութեամբ՝ գիւղատնտեսութեամբ:


=== Թերթեր ===
Աթանէսեան Թիֆլիսի մէջ 1903 թուականին հիմնած ու խմբագրած է նաեւ «Աշխատանք» եւ ապա 1906-1907 թուականներուն «Նոր Աշխատանք» շաբաթաթերթերը:
1909-1917 թուականներուն հիմնած ու խմբագրած է «Գիւղատնտես» հանդէսը, որ եղած է հայկական առաջին գիւղատնտեսական հանդէսը:


=== Յօդուածներ ===
Աթանէսեան «Սալ-Մանէ», «Կայծակ», «Բիձա», «Մե-բիս», «Ստորակէտ» եւ այլ գրչանուններով յօդուածներ հրատարակած է «Մշակ», «Արշալոյս», «Խաթաբալա», «Կայծ» եւ մի քանի այլ պարբերականներու մէջ:


=== Պատմուածքներ ===
Պատմուածքներ ու թերթօններ հրատարակած է «Կարմիր Աքլոր», «Մարտակոչ», «Կարմիր Մոծակ» պարբերականներու մէջ եւս:
Աթանէսեանի յայտնի գործերէն է հայազգի զինուորականներ Լորիս Մելիքովինի եւ Վալերիան Մատաթովին նուիրուած պատկերազարդ յուշամատեանները:
Իր աշխատանքներէն հրատարակուած է՝

«Ռուս-տաճկական պատերազմը»,
«Գիւղատնտեսի զրոյցները»,
«Բանջարաբուծութիւն» եւ այլ գործեր:Համաշխարհային Ա. պատերազմէն ետք Աթանէսեան մեծ աշխատանք տարած է տնտեսութեան բարելաւման գծով. զբաղած է հողամշակութեամբ եւ գիւղացիներուն սորվեցուցած է հողամշակութեան կանոնները եւ անոնց տրամադրած է բոլոր անհրաժեշտ գործիքները:
Աթանէսեան 1926 թուականին քանի մը այլ մտաւորականներու հետ միասին հիմնած է «Հայ գրական ընկերութիւն»ը, որ լուծարուած է Խորհրդային Միութեան կողմէ:
Խորանարդ

Խորանարդ, նաեւ՝ խորան, կանոնաւոր վեցանիստ է, հինգ հնարաւոր ուղղաձեւ բազմանիստերէն մեկն է:


== Նկարագրութիւն ==
Խորանարդը ուղղաձեւ վեցանիստ է, որու բոլոր նիստերը քառսիներ են։ Ունի 12 կող, 8 գագաթ, ամեն գագաթին կը միանան փոխուղղահայեաց 3 կողեր։ 
Խորանարդը զուգահեռանիստի մասնավոր ձեւ է։


== Բնութագրական տուեալներ ==
Կողի 
  
    
      
        a
      
    
    {\displaystyle a}
   երկարութեան պարագային՝ 
Ծաւալը՝ 
V=a3
Մակերեւոյթի մակերեսը՝ 
S=6a2
Անկիւնագիծը՝ 

  
    
      
        a
        
          
            3
          
        
      
    
    {\displaystyle a{\sqrt {3}}}
  


== Հատոյթները ==
Բոլոր կողերու միջնակետերով անցնող տափարկով հատելիս կը ստացուի ուղղաձեւ վեցանկիւնի։


== Տարածական Կէտերը ==
Խորանի համար մը, որուն արտագծքւած ոլորտի շառաւիղը 
  
    
      
        R
      
    
    {\displaystyle R}
   է, եւ խորանարդի գագաթներէն 
  
    
      
        d
      
    
    {\displaystyle d}
  
  
    
      
        i
      
    
    {\displaystyle i}
  -ի վրայ գտնուող տուեալ կէտի համար ունենք՝

  
    
      
        
          
            
              
                ∑
                
                  i
                  =
                  1
                
                
                  8
                
              
              
                d
                
                  i
                
                
                  4
                
              
            
            8
          
        
        +
        
          
            
              16
              
                R
                
                  4
                
              
            
            9
          
        
        =
        
          
            (
            
              
                
                  
                    
                      ∑
                      
                        i
                        =
                        1
                      
                      
                        8
                      
                    
                    
                      d
                      
                        i
                      
                      
                        2
                      
                    
                  
                  8
                
              
              +
              
                
                  
                    2
                    
                      R
                      
                        2
                      
                    
                  
                  3
                
              
            
            )
          
          
            2
          
        
        .
      
    
    {\displaystyle {\frac {\sum _{i=1}^{8}d_{i}^{4}}{8}}+{\frac {16R^{4}}{9}}=\left({\frac {\sum _{i=1}^{8}d_{i}^{2}}{8}}+{\frac {2R^{2}}{3}}\right)^{2}.}
  


== Տես նաեւ ==
Ռուպիքս Քիւպ
Հատած խորանարդ
Նշան Հազարապետեան

Նշան Հազարպետեան՝ հօրեղբորդին Մկրտիչ Հազարապետեանի (Ծնած Տարանտա 1875-ին): Պէյրութ հաստատուած է 1900-ին։ Եղած է կտաւեղէնի ծանօթ վաճառական։ Իր հօրեղբորորդիին հետ կը գործէր Օսմանեան կայսրութեան բոլոր գաւառներուն, ինչպէս նաեւ Անգլիոյ, Իտալիոյ եւ Ռուսիոյ հետ։ Մկրտիչ Հազարապետեանի նման ինք ալ երկար տարիներ զոհաբերութեամբ մասնակցած է պէյրութահայ ազգային գործերուն։ Եղած է Ս. Նշան վարժարանի հոգաբարձու։ Մահացած է Պէյրութ, 1934-ին։ Ունի 4 աղջիկ եւ մանչ մը, Մեթր Մելքոն Հազարապետեան՝ շրջանաւարտ է ֆրանսական Համալսարանի իրաւաբանական ճիւղէն։ Աղջիկ զաւակներն են՝ Թագուհի, Ովսաննա, Արաքսի եւ Սիրարփի:
Նշան Հազարապետեան մաս կազմած է  Ազգային Վարչութեան. նշանակուած է  Սահակ Բ. Կաթողիկոսի կողմէ:


== Աղբիւրներ ==
Մինաս Թէօլէօլեան,  Դար մը գրականութիւն, հ. Ա. (Բ. հրատարակութիւն), Հալէպ։
Աւգեր Հ. Յովնան

Աւգեր Հ. Յովնան Վենետկոյ Մխիթարեն, լեզուագէտ, բանասէր, ծնած է Գաղատիա 3 Հոկտեմբեր 1877-ին, տարրական ուսումը ծննդավայրին մէջ կատարելէ ետք՝ տասնամեայ Վենետիկ կ’երթայ Ս. Ղազարու վանքին մէջ աշակերտելու Հ. Ստ. վրդ. Սարեանի: Աշակերտութեան շրջանին մեծ յառաջդիմութիւն ցոյց կու տայ ուսման զանազան մարզերուն մանաւանդ լեզուագիտութեան մէջ: 1895-ին ուխտերը կատարելով կ’անդամակցի Միաբանութեան:
1899-ին Կիւղեան Արքեպիսկոպոսէն քահանայ կը ձեռնադրուի եւ այդ օրէն կը սկսի իր հասարակական եւ գրական կեանքը:
Վանքին աշակերտներուն կը դասախօսէ հայերէն, գրականութիւն եւ Հայոց պատմութիւն, յետոյ կ’անցնի Մուրատ-Ռափայէլեան վարժարանը՝ ուսումնապետի պաշտօնով (1902-1905), այդ ատեն է (Հ. Սարեանի տեսչութեան օրով) որ Հ. Աւգերի ջանքերով Մուրատ Ռափայէլեան վարժարանը կ’արդիանայ եւ աշակերտներու թիւը չափէն աւելի կը բարձրանայ:
Հ. Աւգեր, իր մէջ յատուկ ձգտում մը զգալով լեզուներու՝ կ’աշակերտի լեզուագէտ եւ հայագէտ Էմիլիոյ Գեզայի, եւ ապա կը կատարելագործէ լեզուական ուսումը նախ Մոնագոյի եւ ապա Պերլինի համալսարաններուն մէջ: Կը վարէ Բազմավէպի խմբագրութիւնը (1912-1915), ստորագրելով նախապատմական Հայաստանի շրջաններու եւ եկեղեցական նիւթերու վերաբերմամբ բազմաթիւն հմտալից յօդուածներ, յատկապէս բանասիրական դեռ մինչեւ այսօր: Կարճ ժամանակի համար (1916-1917) կը կարգուի վերակացու նորընծայարանի ու ապա մատենադարանապետ: Իսկ յետին տարիներս (1919-1929) կը վարէ Միաբանութեան Ընդհանուր Քարտուղարի պաշտօնը եւ հուսկ 1929-ին կ’ընտրուի Ընդհանուր Աբբայ Մխիթարեան Ուխտին վարելով զայն վեց տարիներ:
Հ.Աւգեր անոնցմէ է՝ որոնք աւելի կ’ամբարեն՝ քան կ’արտադրեն: Գրական կեանքին մէջ մասնակցած է Բազմավէպի, Գեղունիին: Առանձին հատորով հրատարակած է Հայ եկեղեցւոյ ժամագրքին լատիներէն թարգմանութիւնը: Դեռ անտիպ կը մնայ Շարակնոցի լատիներէն թարգմանութիւնը: Գրած է «Համառօտ գրականութիւն» մը եւ «Համառօտ վարք Մխիթեր Աբբահօր»:
Հ. Աւգեր՝ վանք այցելող օտարականներու հիւրընկալը եղած, հայ անցեալի մասին անոնց տեղեկութիւններ տալով մեր ազգը ծանօթացուց անոնց:


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան, 1938, Պուքրէշ, Հատոր Բ., էջ 322:
Ճոնի Տեփ

Ճոն Քրիսթոֆը Տեփ Երկրորդ (անգլ.՝ John Christopher Depp II, ծնած 9 Յունիս, 1963) Ամերիկացի դերասան, արտադրիչ, եւ երաժիշտ մըն է: Ան թեկնածու էր 10 Ոսկէ Երկրագունդի Մարցանակներու, յաղթելով Լաւագոյն Դերասանի մրցանակը՝ Sweeney Todd: The Demon Barber of Fleet Street (2007) ֆիլմի իր դերին համար: Ան նաեւ թեկնածու էր 3 Օսքարներու, Լաւագոյն Դերասանի ստորոգութեան մէջ, ինչպէս նաեւ ուրիշ մրցանակներու: Տեփի առաջին ֆիլմի դերը 1984 թուականին հրապարակուած A Nightmare on Elm Street ֆիլմին համար էր, որմէ ետք սկսաւ ստանալ հռչակ իր պատանեկան դերով 21 Jump Street (1987–1990) հեռուստաշարին մէջ:
Տեփ ստացաւ գնահատականներ Ed Wood (1994) ֆիլմի իր դերին համար, ինչպէս նաեւ Donnie Brasco (1997), Finding Neverland (2004) եւ Black Mass (2015) ֆիլմերու մէջ դերերուն համար: Ան գլխաւոր կերպարը եղած է շատ մը յաջողած ֆիլմերու, ինչպէս՝ Sleepy Hollow (1999), Charlie and the Chocolate Factory (2005), Corpse Bride (2005), Public Enemies (2009), Alice in Wonderland (2010), The Tourist (2010), Rango (2011), Into the Woods (2014), Fantastic Beasts and Where to Find Them (2016) եւ անոր 2018 թուականի շարունակութիւնը: Տեփ նաեւ ստանցնած է Ճէք Սփարոյի դերը Pirates of the Caribbean (2003–ներկայ) ֆիլմի շարքին մէջ:
Տեփ կը համարուի աշխարհի ամէնէն հանրածանօթ դերասաններէն մէկը: Ան 10րդ ամէնէն լաւ վարձատրուող դերասանն է աշխարհի, որովհետեւ այն ֆիլմերը որոնց մէջ դերեր ստանցնած է յաճախ արժանացած են նիւթական յաջողութիւններու, գրեթէ ԱՄՆ $3.7 միլիար ԱՄՆի մէջ, եւ ԱՄՆ $10 միլիար համաշխարհային գետնի վրայ: Ան 2012 թուականի Կինէս Գիրքին մէջ է իբր «ամէնէն լաւ վարցատրուող դերասանը», ստանալով գրելէ ԱՄՆ $75 միլիոն ստանցնած դերերուն համար: Տեփ աշխատած է բեմադրիչ, արտադրիչ եւ բարեկամ Թիմ Պըրթընի հետ 10 տարբեր ֆիլմերու վրայ: Ան Տիզնիի Լեկենդ թագադրուած է 2015 թուականին: Տեփ նաեւ աշխատած է իբր երաժիշտ: Ան մաս կազմած է տարբեր երաժշտական խումբերու, ինչպէս նաեւ հիմնած է ռոք խումբ Hollywood Vampires Ալիս Քուփըրի եւ Ճօ Փերիի հետ:
Փարիզի Աստուածամօր Տաճար

Փարիզի Աստուածամօր Տաճար (Նոթր Տամ տը Փաղի, ֆր.՝ Notre Dame de Paris, nɔtʁ dam də paʁi), կաթոլիկ եկեղեցի Փարիզի կեդրոնը, մայրաքաղաքի գլխաւոր խորհրդանիշներղն մէկը: Տաճարը կը պատկանի Փարիզի թեմին: Տեղակայուած է Սիտէ կղզի արեւելեան մասը՝ Փարիզի 4-րդ շրջանին մէջ։ Տաճարի տեղը եղած է Փարիզի առաջին քրիստոնէական եկեղեցին՝ Սուրբ Ստեփանոսի բազիլիկը, որն ալ իր հերթին կառուցուած է կալա-հռոմէական Եուփիթէր աստուծոյ տաճարի հիմքերուն վրայ: Գոթական տաճարը կառուցուած է Փարիզի եպիսկոպոս Մորիս տը Սիւլիի նախաձեռնութեամբ՝ 1163-էն 1345 թուականները ինկած ժամանակահատուածին: Տաճարի խորանի հատուածը օծուած է 1182-ին: Արեւմտեան ճակատի եւ աշտարակներու կառուցումը աւարտած է 13-րդ դարու երկրորդ քառորդին: 1235-էն մեծ փոփոխութիւններու ենթարկուած է. նաւի կոնտրֆորսերի միջեւ կառուցուած են մատուռներ (13-րդ դարու կէսեր), խնչաթեւ չափերը մեծացած են (ճարտարապետեր՝ Ժան տը Շէլ, Փիեր տը Մոնթրէյ), աւելացուած են դասի մատուռները (Փիեր տը Շէլ, Ժան Ռավի): 19-րդ դարուն Էժէն Էմանուէլ Վիոլէ լը Տիւկի ղեկավարութեամբ Ֆրանսական յեղափոխութենէն տուժած տաճարի արձանային հատուածը վերականգման ենթարկուած է, վերականգնած են նաւի վարդակ պատուհանները եւ նոր ծայրաձող տեղադրած են:   
Յետագային՝ 1831-ին՝ Վիքթոր Հիւկոյի «Փարիզի Աստուածամօր տաճարը» նովելի հրապարակումէն ետք, կառոյցի հանրաճանաչութիւնը վերածնուած է: 1963-ի սկիզբը տաճարի ճակատային հատուածը մաքրուած է դարերու ծուխէն եւ մուրէն՝ վերականգնելով իր իրական գոյնը: Մէկ այլ մաքրման եւ վերականգմնան արշաւ սկսած է 1991-2000 թուականներուն:  
Փարիզի Աստուածամօր տաճարը Փարիզի թեմի առաջնորդանիստ տաճարն է: Իւրաքանչիւր տարի աւելի քան 12 միլիոն անձ կ՛այցելէ տաճարը, այդ իսկ պատճառով այն կը համարուի Փարիզի ամենաշատ այցելուող յուշարձանը:
Տաճարի մուտքային մասը բաղկացած է երեք կամարներէ։ Մեջտեղինը կը պատկերէ Ահեղ դատաստանը։ Բարձրութեան վրայ պատկերուած է Յիսուսը, իսկ անոր կողքերը առաքեալներն են, 6-ը՝ աջէն, 6-ը՝ ձախէն։ Ձախ կամարը նուիրուած է Տիրամօրը, աջը՝ Սուրբ Աննային։ Վերը Պիպլիական թագաւորներն են։ Կեդրոնը Վարդն է, Տիրամայրը Սուրբերու հետ։

15 Ապրիլ 2019-ին տաճարը հրդեհուած է: Այն կրած է մեծ վնասներ, որոնց կարգին քանդուած է սրածայր գմբէթը եւ վնասուած տանիքի 2/3-ը: Ըստ նախնական վարկածի՝ հրդեհի պատճառը տաճարին մէջ ընթացող վերականգնողական աշխատանքներն են:  


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Արտաքին յղումներ ==
Փարիզի Աստուածամօր տաճարը Dasaran.am կայքին մէջ
Խիվա

Խիվա (մինչեւ XVIII դ.՝ Խիվակ), քաղաք Ուզբեկստանի Խորեզմի մարզին, Պալվան ջրանցքի մօտ։ 1974 թուականի տուեալներով ունէր 26.000 բնակիչ։ 
Հիմնադրուած է մ.թ. սահմանագծին։ IV դարի սկզբին գրաւած են պարսիկները, 712 թուականին՝ արաբները, 1221 թուականին՝ մոնղոլները, 1388 թուականին՝ Լենկթեմուրը։ XVI դարու վերջերէն մինչեւ 1920 թուականը եղած է Խիվայի խանութեան մայրաքաղաքը։


== Բնակչութիւն ==