armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Քուֆոնիսիա

Քուֆոնիսիա յուն․՝ Κουφονήσια, Էգէական ծովու կղզի, Փոքր Քիքլատես, Քիքլատես, Յունաստան․ կ՛ ընդրկէ երկու բնակուած կղզիներ՝ Անօ կամ Փանօ (=վերին) Քուֆոնիսի եւ Քաթօ Քուֆոնիսի (=վարին), Քերոս կղզին, ինչպէս նաեւ անոնց շուրջը գտնուող բազմաթիւ կղզիակներ։   


== Ընդհանուր տեղեկութիւններ ==
Քուֆոնիսիա կը գտնուին Նաքսոսին հարաւ-արեւելքը՝ 3 ծովային մղոն, Ամորղոսին հիւսիս-արեւմուտքը եւ Սհինուսային արեւելքը։  Մաս կը կազմեն Փոքր Քիքիլատեսին։  Անօ եւ Քաթօ Քուֆոնիսի կղզիները իրարմէ կը բաժնուին 200 մ․ լայնք ունեցող նեղուցէ մը։
Քուֆոնիսի անունի ծագման մասին երկու տարբերակներ կան։ 

Քուֆոնիսի կը կոչուէր Քուֆոնիսիա եւ Ղլարոնիսիայի միջեւ ծոցը՝ Քուֆոս Լիմին․ այսինքն՝ խուլ (ապահով) նաւակայք, ուր նաւերը խարիսխ կը նետեն։
Կղզիներուն վրայ գտնուած բազմաթիւ քարայրներուն համար։Հերթական կանոնաւորութեամբ ծովային ճամբով Փիրէային հետ կապուած է։  իսկ Նաքսոսին հետ ամենորեայ․ ամառները՝ 2-3 անգամ օրուան ընթացքին։ 


== Պատմական ակնարկ ==
Քուֆոնիսիա բնակուած են նախապատմական ժամանակաշրջանէն։ Հնագիտական պեղումները նաեւ յայտնաբերած են վաղ քիքլատեան մշակոյթի պատկանող իրեր, ինչպէս օրինակ տապակ մը, որուն վրայ ինը ճառագայթով աստղ մը քանդակուած է (Նաքսոսի Հնագիտական թանգարան)։  
Կղզիներուն վրայ տեսանելի են Հելենիստական եւ հռոմէական շրջաններու  հետքերը։  Կղզիները տարապած են ծովահէններու յարձակումներէն։  Անոնց պատմութիւնը կը հետեւի Քիքլատեսի պատմութեան։


== Քուֆոնիսիա կղզիներու համալիրին գլխաւորները ==


=== Անօ Քուֆոնիսի ===
Տարածութիւնն է 5,7 քմ․²։ Բնակչութեան թիւն է՝ 366։  Բնական գեղեցկութեամբ օժտուած կղզի։ Բնակիչները ընդհանրապէս կը զբաղին ձկնորսութեամբ, անասնապահութեամբ եւ վերջին տասնամեակներուն՝ զբօսաշրջիկութեամբ։  5 գլխաւոր ու գեղեցիկ ծովափներն են՝ Փորի, Ֆինիքաս, Հարոքոփի եւ Փլաթիա Փունտա։ Հորա բնակավայրը կը յատկանշուի Քիքլատեան ճարտարապետական ոճով։


=== Քաթօ Քուֆոնիսի ===
Տարածութիւնն է 4,4 քմ․²։ Մինչեւ Ի․ դարավերջին մօտաւորապէս 10 ընտանիք ունէր։  Մեր օրերուն մնացած են միայն ձկնորսերու քանի մը բնակարաններ։  Կղզին ամառները կը բնակուի։  Հին տաճարի աւերակներուն վրայ կառուցուած է Աստուամօր եկեղեցին։ 
Բնակիչները երկրագործութեամբ, անասնապահութեամբ, ձկնորսութեամբ եւ զբօսաշրջիկութեամբ կը զբաղին։


== Տեսարժան վայրեր ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
     


== Տե՛ս նաեւ ==
Սհինուսա
Տոնուսա
Իրաքլիա
Քերոս
Ամորղոս
Ռուզաննա Վարդանեան

Ռուզաննա Վարդանեան (27 Մայիս 1898(1898-05-27), Շամախի, Պաքուի նահանգ, Ռուսական Կայսրութիւն - 9 Դեկտեմբեր 1957(1957-12-09), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), դերասանուհի եւ ժողովրդական արուեստագէտ (1945)։
Վարդանեան քոյրն է բեմադրիչ եւ դերասան Վաւիկ Վարդանեանի եւ կինը գեղանկարիչ Խաչատուր Եսայեանի:


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Շամախ, սակայն փոքր տարիքէն փոխադրուած Տերպենտ՝ Ղազախիստան, ուր ստացած է իր նախնական կրթութիւնը, տեղի ռուսական ուսումնարանէն ներս։
1915 թուականին աւարտելէ ետք ուսումնարանը դարձած է ռուսերէն լեզուի եւ գրականութեան ուսուցչուհի: Վարդանեանի դերասանական կեանքը սկիզբ առած է իր բեմադրիչ եղբօր շնորհիւ, որ սիրողական թատրոններ կը կազմակերպէր ու կը ներկայացնէր։ Եղբայրը բազմաթիւ պնդումներէ ետք յաջողած է համոզել Ռուզաննան, որպէսզի ինք եւս մաս կազմէ թատրոնին: Այսպիսով Ռուզաննա առաջին անգամ բեմ բարձրացած է 1921 թուականին եւ ստանձնած փոքր դերեր:
Վարդանեան այնքան սիրած է թատրերգութիւնը, որ եղբօր ճամբորդութենէն ետք վեց տարի ինք ստանձնած է թատրոնի բեմադրութիւնը եւ ժամանակի ընթացքին դարձած է խումբի առաջնակարգ դերասանուհին:
Վարդանեանի դերասանութեան եւ ասմունքի կարողութեան գովքը այնքան կը մեծնայ, որ 1927 թուականին կը հրաւիրուի Երեւանի առաջին պետական թատրոն, ուր բեմ կը բարձրանայ Շիրվանզատէի «Նամուս» թատրերգութեան Սուսաննայի, «Պատուի համար» թատրերգութեան Մարգարիտայի, Պռոշեանի «Հացի խնդիր»ի՝ Հերքինայի, Շէյքսփիրի «Համլէթ»ի՝ Օֆելիայի եւ այլ բազմաթիւ դերերով:
Ռուզաննա Վարդանեան մահացած է բեմի վրայ, Սունդուկեանի անուան թատերասրահի բեմին վրայ՝ Աւետիք Իսահակեանի «Բինգեոլ» բանաստեղծութիւնը արտասանած պահուն:
Զաքարիա Ալեքսանեան

Զաքարիա Ալեքսանեան (Մայիս 1711, Ակն - 31 Դեկտեմբեր 1793(1793-12-31), Վենետիկ, Վենետիկի հանրապետութիւն․), հայ վարդապետ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Ակնի մէջ, 1711–ի Մայիսին։ 1735 թուականին վարդապետ ձեռնադրուեցաւ։ 1749-ին Մխիթարի մահէն առաջ քարոզիչի պաշտօնով Կ․ Պոլսէն ղրկուեցաւ եւ մահէն ետք՝ վերստին Վենետիկ գնաց, աբբայի ընտրութեան մասնակցելու։ Նորընտիր աբբան զինք կրկին Կ․ Պոլիս ուղարկեց։ 1786-ին վերջնականապէս Վենետիկ վերադարձաւ, ուր վախճանեցաւ 1793 թուականի Դեկտեմբեր 31-ին։


== Թարգմանութիւններ ==
«Կշիռ  Ժամանակի», 1750
«Քրիստոնէական  Վարդապետութիւն  Բելարմինոսի», 1770
«Գիրք  հրաշից  Ս․ Աստուածածնի», 1772
«Բառգիրք  Յատուկ  Անուանց  Աստուածաշունչ», 1749
Ալեքսան Քոչարեան

Ալեքսան Գարեգին Քոչարեան (17 Օգոստոս 1938(1938-08-17), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն - 24 Յուլիս 2020(2020-07-24), Երեւան, Հայաստան) բեմադրիչ, դերասան, բազմավաստակ մանկավարժ:
1981 թուականին արժանացած է Հայաստանի բարձրագոյն ուսումնական հաստատութիւններու վաստակաւոր գործիչի կոչման:


== Կենսագրութիւն ==
Ալեքսան Քոչարեան ուսանած է Երեւանի Գեղարուեստաթատերական կաճառի դերասանական բաժնէն ներս: Շուրջ հինգ տարի որպէս դերասան աշխատած է Կապանի շրջանային թատրոնին մէջ, ուր խաղացած է աւելի
քան քսան գլխաւոր եւ երկրորդական դերեր: Եղած է Երեւանի Գեղարուեստա-թատերական կաճառի թատերական բաժանմունքի վերատեսուչ, իսկ 1986-1996 թուականներուն՝ ուսումնագիտական գծով փոխ-վերատեսուչ:
1992 թուականէն սկսեալ դասաւանդած է Երեւանի «Խաչատուր Աբովեան» հայկական պետական մանկավարժական կաճառէն ներս: Եղած է կաճառի մասսայական հանդիսութիւններու բեմադրիչներու եւ մշակութաբանութեան ամպիոնի
վարիչը:


== Բեմադրութիւններ ==
Բեմադրած է «Եկուորը Ռանգունից», «Լրտեսի հետքերով», «Թանկագին սէր» եւ այլ ներկայացումներ: Ստացած է արուեստագիտութեան թեկնածուի աստիճան, բեմադրիչներու ամպիոնի տոցենթի կոչում:


== Անդամակցութիւն ==
Հայաստանի թատերական գործիչներու միութեան եւ նախագահութեան անդամ էր:


== Աղբիւրներ ==
Մահացեր է դերասան Ալեքսանդր Քոչարեանը
Գրիգոր Գարաճեան

Գրիգոր Գարաճեան, (1895 Պոլիս – 14 Ապրիլ, 1963 Երեւան)․ ջութակահար, մանկավարժ, խմբավար։  Յունական շրջանակներուն մէջ ծանօթ է իբրեւ Ղրիղորիս Գարածաս (Γρηγόρης Καρατζάς)։  Յունաստան ապրած ու գործած է 35 տարի եւ հայրենադարձուած է 1948-ին:


== Կենսագրութիւն ==


=== Իզմիր ===

Գրիրոր Գարաճեան ծնած է 1895-ին Պոլիս։ Մայրը եւ քոյրը՝ Կիւլիզար, եղած են դաշնակահար։  Փոքր տարիքէն ջութակով կը զբաղի։ 1903-ին ընտանեօք Իզմիր կը տեղափոխուին։  Գրիգոր կը յաճախէ Իզմիրի երկսեռ հայկական դպրոցը (Մեսրոպեան եւ Հռիփսիմեանց վարժարաններու միացում)․ տեսչուհին է Տիկին Սաթենիկ Հալէպեան-Բարթող։  


=== Աթէնք ===
Գրիգոր Գարաճեան, ջութակահարի ուսումը կը շարունակէ Փարիզի Երաժշտանոցը։ Ուսումը աւարտած տարին, 18 տարեկան հասակին Աթէնք կը հաստատուի։  Կը ստանցնէ համբաւ վայելող «Փանթէոն» զբօսավայրի նուագախումբին ղեկավարութիւնը։ Այդ ժամանակամիջոցին (1913 - 1917), Յունաստանի Կոստանտինոս թագաւորին անձնական հրաւէրով յաճախ ջութակի ելոյթներ կ՛ունենայ պալատին մէջ։  1916-ին պետական նուագախումբի առաջին սոլիստներէն է եւ միաժամանակ կը դասաւանդէ պետական երաժշտանոցին մէջ (Իզմիր ապրած ըլլալով, տեղեակ էր յունարէնին)։ 
1917-ին, ջղային կծկումի մը հետեւանքով, ճպոտը գործածող աջ ձեռքին դաստակը երկու տարուան համար անգործածելի կը դառնայ։


=== Վերադարձ Իզմիր ===
Ա․ Համաշխարհային Պատերազմի զինադադարի շրջանին, դաշնակահար մօրը հետ Իզմիր կ՛ անցնի, ուր կը մնայ մինչեւ 1922-ի սկիզբները․ Իզմիր այդ ժամանակ կը գտնուի յունական գրաւման տակ։  Երաժշտական ելոյթներու կը մասնակցի եւ քաղաքին նուագախումբին խմբավարութիւնը կը ստանցնէ։  


=== Յունաստան ===
Փոքր Ասիոյ Աղէտէն ետք, Աթէնք կը հաստատուի։  Աթէնքի Երաժշտանոցին առաջին ջութակահարը կը նշանակուի․ մեծ պատիւ մը օտարազգիի մը համար։  Յունաստանի մէջ իր 35 տարուան ասպարէզին ընթացքին, ան ծանօթ կը դառնայ իբրեւ Ղրիղորիոս Գարածաս (Գրիգոր Գարաճեան անունը յոյները կը յունացնեն․ Գրիգորիս՝ Ղրիղորիս, Ղրիղորիոս)։  Կը մասնակցի բազմաթիւ նուագահանդէսներու (Աթէնք, Սելանիկ եւ ուրիշ մեծ քաղաքներ)։  
Բ․ Համաշխարհային Պատերազմի աւարտին, Յունաստանի մէջ ստեղծուած են քաղաքական նոր եւ ծանր պայմաններ։  Ազգայնականներու շրջանակին ճնշումներուն տակ, Գրիգոր կը կորսնցնէ Երաժշտանոցին առաջին ջութակահարի տիտղոսը․ զայն կը փոխարինէ յոյն ազգութեամբ ջութակահար մը։  Այս որոշումին իբրեւ հետեւանք, Գրիգոր կ՛ որոշէ հայրենադարձուիլ։


=== Հայաստան ===
1948-ին, Գրիգոր Գարաճեան կնոջ եւ մօրը հետ Հայաստան կը ներգաղթէ ։  Անոր տաղանդը յայտնութիւն մըն է Երեւանի երաժշտական շրջանակներուն մէջ եւ շուտով Երեւանի Ալեքսանդր Սպենդիարեանի անուան Օփերայի համերգային նուագախումբին երաժշտապետը կը նշանակուի․ պաշտօն, որ մինչեւ իր մահը կը վարէ։  


== Մահը ==
Գրիգոր Գարաճեան աչքերը կը փակէ սրտի տագնապի մը հետեւանքով, 14 Ապրիլ 1963-ին։  Դիակը ամբողջ օր մը կը ցուցադրուի Օփերայի սրահին մէջ եւ յուղարկաւորութիւնը մեծ շուքերով տեղի կ՛ ունենայ։
 


== Աղբիւրներ ==
«Ամէնուն Տարեգիրքը», 1964, Կարօ Գէորգեան, էջ 315-318
«Ներկա՛յ» պարբերաթերթ, Յուլիս – Օգոստոս 1963, թիւ 26/27, էջ 18-20, Տոքտ․ Գ․Օ․Գ․ Պուենոս Այրես, Արժանթին
Յակոբ Հանտանեան

Բժիշկ Յակոբ Հանտանեան (1834 թ., Տիարպեքիր, Օսմանեան Թուրքիա- 30 Հոկտեմբեր, 1899, Կոստանդնուպոլիս, Թուրքիա) յարգուած գրող, ֆիզիկոս, թարգմանիչ, մասնագէտ եւ առաջին դատագիտական գրքի հեղինակ՝ Օսմանեան Թուրքիոյ մէջ։ Ան ծագումով հայ էր։


== Ետնապատկեր ==
Յակոբ Հանտանեանը ծնած է Տիարպեքիրի մէջ, բայց 5 տարեկան հասակին տեղափոխուած է Իսթանպուլ։ Նախ՝ ան սորված է տեղի հայկական Լիսիումի ճեմարանի մէջ, որ կը գտնուէր Կոստանդնուպոլսոյ Ասիական հատուածին մէջ։ Լիսիումը աւարտելէ ետք, ան զբաղած է բժշկական գործունէութեամբ։ 1860 թ.ին, ան աւարտած է իր ուսումը Մեքթեպի Թըպպիէի Շահանէի մէջ, որ Օսմանեան Կայսրութեան առաջին բժշկական դպրոցն էր։ 1878 թ.-ին, ան դարձած է ծագումով հայ՝ Սերովբէ Վիցենայնի անուան Միլիտարեան Բժշկական Ակադեմիոյ մասնագէտը։ Աւելի ուշ, ան աշխատած է Քաղաքակիրթ Բժշկական դպրոցի գլխաւոր Ասամպլիայի արխիւին մէջ։


== Թարգմանութիւնները ==
Ֆրանսերէն լեզուն շատ լաւ գիտնալուն պատճառով՝ Յակոբ Հանտանեան կը կատարէ կարեւոր առաջադրանք մը՝ թարգմանելով ֆրանսերէն բժշկական գրքերը՝ թրքերէնի։ Սկզբը,1875 թ.-ին., ֆրանսերենէն անգլերէնի կը թարգմանէ «Բրայընթ» եւ «Չուդ» գիրքերը։ Յետոյ, 1877 թ.-ին, ան կը գրէ «Թիբբի Խանունի-ն», որ ֆրանսերէնէ կատարուած թարգմանութիւն է։ 1885 թ.-ին ասոր յաջորդեց Թոքսիկական ուսումը, որ կը կոչուէր «Քիմիա-յի Խանունի»։ Այս գիրքերը կը համարուէին առաջին բժշկական գիրքերը՝ թրքական պատմութեան մէջ։
1744 թուական

1744 թուական, նահանջ տարի, 18րդ դարու 44րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1744 ծնունդներ

Դեկտեմբեր 25՝ Պօղոս Անտոնեան Շաշիեան (մ.1815), հայ բժիշկ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1744 մահեր
Պարզ լիճ

40.751389°N 44.960556°E﻿ / 40.751389; 44.960556

Պարզ լիճ, Տաւուշի մարզին մէջ, Դիլիջանէն 9 քմ․ հիւսիս-արեւելք, 1350 մ. բարձրութեան վրայ։


== Նկարագրութիւն ==
Հոսք ունեցող լիճ է։ Կը սնուի աղբիւրներէ։ Ունի 300 մ. երկարութիւն եւ 100 մ. լայնութիւն։ Միջին խորութիւնը 3 մ. է, առաւելագոյնը 10 մ.։ Մակերեսը կը կազմէ 0.,027 քմ², ծաւալը 83,8 հազար խորանարդ մեթր։ Զարգացած են սողանքային երեւոյթները։ Շրջապատուած է անտառներով։


== Պատկերասրահ ==
Մարք Գրիգորեան

Մարք Վլատիմիր Գրիգորեան (29 Ապրիլ, 1900, Նոր Նախիջեւան - 10 Յունուար, 1978, Երեւան), հայ ճարտարապետ, Մատենադարանի շէնքի հեղինակը։ ՀԽՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ (1940)։ ԽՍՀՄ Պետական մրցանակ (ՀԿԿ կենտկոմի շէնքի համար, 1951)։ ՀԽՍՀ վաստակաւոր ճարտարապետ (1968)։


== Կենսագրութիւն ==
1920-1922-ններուն սորված է Վրուբելի անուան գեղարուեստի դպրոցին մէջ։ 1928-ին աւարտած է Երեւանի պետական համալսարանի ճարտարապետութեան բաժինը։ 1937-1951-ններուն եղած է Երեւանի գլխաւոր ճարտարապետը, 1951-1978-ններուն՝ Հայարդնախագիծ հիմնարկի տնօրէն։ Ալեքսանդր Թամանեանի հետ նախագծած է Երեւանի մանկական դարմանական հիւանդանոցը։ 195-ին ղեկավարած է Երեւանի գլխաւոր հատակագիծի նախագծումը, կազմսծ է Հրազդան քաղաքի 1961-1963-ններու գլխաւոր հատակագիծը։ 1959-1963-ններուն եղած է ՀԽՍՀ ԳԽ պատգամաւոր:


== Ստեղծագործական աշխատանք ==

Դերասաններու բնակելի շէնքը՝ Մաշտոցի պ.48
Բնակելի շէնքեր՝ Տերեան փ. 62, Աբովեան փ. 31, Բաղրամեան պ..20
Մատենադարանի շէնքը՝ Մաշտոցի պ.53
«Արմենիա» հիւրանոցի շէնքը՝ Հանրապետութեան հրապարակ (համահեղինակ՝ է. Սարապեան)
Միութիւններու շէնքը՝ Հանրապետութեան հրապարակ
ՀՀ Ազգային ժողովի շէնքը, ցանկապատը՝ Բաղրամեան պ.19
Մարգարեանի անուան ծննդատան շէնքը՝ Մաշտոցի պ.22
Մանկական հիւանդանոցի շէնքը՝ Աբովեան փ 58
ՀՀ Նախագահի նստավայր՝ Բաղրամեան պ.26
Աճառեանի անուան, թիւ 72 դպրոցի շէնքը՝ Մ. Հերացիի փող. 2ա
Սոս Սարգսեանի թատրոնի շէնքը՝ Ամիրեան փ. 26
«Արմենիա» առողջարանը՝ Աբխազիա, ք. Գագրա
Քանաքեռ ՀԷԿ-ի շէնքը
Խաչատուր Աբովեանի յուշարձանը՝ Քանաքեռ 2-րդ փ. 4


== Պարգեւներ Եւ Մրցանակներ ==
ՀԽՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ, 1940
ԽՍՀՄ Պետական մրցանակ (ՀԿԿ կենտկոմի շէնքի համար), 1951
ՀԽՍՀ վաստակաւոր ճարտարապետ, 1968
ՀԽՍՀ Պետական մրցանակ (Երեւանի Հանրապետութեան հրապարակի ճարտարապետական անսամբուլի համար), 1970
Ռոստով քաղաքի պատուաւոր քաղաքացի
Լենին շքանշան
Պատուոյ շքանշան
Դրմբոն

Դրմբոն, գիւղ Արցախի Մարտակերտ շրջանին մէջ` կեդրոնէն 30 Քմ հարաւ-արեւմուտք` Թարթառ գետի վերին հոսանքի աջ ափին, 750 մեթր բարձրութեան վրայ, տարածութիւնը՝ 1267 հեկտար, բնակչութիւնը՝ 447 (1989), 327 (2003)։ Կը զբաղին անասնապահութեամբ եւ երկրագործութեամբ։ Ունի միջնակարգ դպրոց մը, ակումբ մը, դարմանատուն մը եւ այլն։ 2002-էն Դրմբոնի մէջ կառուցուած է ոսկիի հարստացուցիչ գործարան մը՝ Մեհմանայի բազմամետաղներու հանքանիւթերու հիման վրայ։
Գիւղին շրջակայքը կան Մանդուռի եկեղեցին (ԺԲ. դար), Մաչախ շինատեղը, Թխկուտ գոմեր, Ճոխտակ խաչ, Մուքին խաչ սրբավայրերն ու Ղլբենին խաչքարերու խումբը։


== Դրմբոնի ոսկիի բազմամետաղային հանքավայրը ==
Հանքավայր ԼՂՀ Մարտակերտի շրջանին մէջ՝ Դրմբոն հրաբխային լեռնազանգուածին կեդրոնական մասին մէջ։ Հանքադաշտին տարածութիւնը 20 Քմ է։ Ոսկի եւ պղինձհանքայնացումը պարփակուած է 3 տարանջատ հանքայնացմամբ եւ ոսկեբերութեամբ տարբեր հանքամարմիններու մէջ։ Հանքանիւթին պաշարները 3,3 միլիոն թոն են (ոսկիի միջին պարունակութիւնը՝ 4 գ/տ)։ Հանքավայրը կ'օգտագործէ «Պէյզ Մեթըլզ» ընկերութիւնը։


== Դրմբոնը Արցախեան ազատամարտին ==
Դրմբոնը կազմաւորուած է աշխարհազօրայիններէ (1989) եւ կամաւորական (1992, հրամանատար՝ Ս. Ասլանեան) ջոկատներէ, որոնք առանձին, ապա Սեպտեմբեր 1992-էն Մարտակերտի պաշտպանական շրջանի ստորաբաժանումներու կազմին մէջ մասնակցած են Մարտակերտի, Ասկերանի շրջաններու ինքնապաշտպանական եւ ազատագրական մարտերուն։ Դրմբոնէն հրամանատար եղած է Ս. Ասլանեանը։ Գիւղէն զոհուած է 6 ազատամարտիկ։
Դրմբոնի ազատագրումէն ետք (12 Փետրուար 1993) այստեղ տեղակայուած են Մարտակերտի պաշտպանական շրջանի շտաբը՝ իր ստորաբաժանումներով, եւ ՊՊԿ-ի լիազօր ներկայացուցչութիւնը:
Deep Purple

Deep Purple (Տիփ փէօրփլ)՝ 1968 թուականին Անգլիոյ Հերդֆորտ քաղաքին հիմնուած ռոք խումբ մըն է: Խումբը հարտ ռոքш եւ հեւի ռոքш հիմնադիրներէն մէկը համարուելով հանդերձ ժամանակի ընդացկին իր երաժշտական ոճը տարբերուած է: Առաջ յառաջդիմական ռոք խումբ մը ըլլալով հիմնուած Տիփ փէօրփլը՝ 1970-էն սկսեալ աւելի ծանր ոճի մը անցաւ: 1970ներուն Անգլիական հարտ ռոքին եւ հեվի մէդալшт գնացքը որոշող խումբերէն մեկն է: Խումբի հիմնադիր կիթարահար Ռիչի Պլեքմորг աժմ խումբի մաս չի կազմեր: խումբը իր անունը Բիդր Տէօ Ռոսէш հորինած նոյն անունը ունեցող երգէն կառնէ: Այս անունը առնելու մատճառը Ռիչի Պլեքմորին հորենական մեծմորը այս երգը շատ սիրելն ու իրեն այս անունը առաջարկելն է: Խումբը 1960ներուն սկիզբէն ի վեր ազդած է ռոք երաժշտութիւնը:


== Ալպոմներ ==
1968 Shades of Deep Purple (Blackmore-Evans-Paice-Simper-Lord)
1968 The Book of Taliesyn (Blackmore-Evans-Paice-Simper-Lord)
1969 Deep Purple (Blackmore-Evans-Paice-Simper-Lord)
1970 Deep Purple in Rock (Blackmore-Gillan-Paice-Glover-Lord)
1971 Fireball (Blackmore-Gillan-Paice-Glover-Lord)
1972 Machine Head (Blackmore-Gillan-Paice-Glover-Lord)
1973 Who Do We Think We Are (Blackmore-Gillan-Paice-Glover-Lord)
1974 Burn (Blackmore-Coverdale-Paice-Hughes-Lord)
1974 Stormbringer (Blackmore-Coverdale-Paice-Hughes-Lord)
1975 Come Taste the Band (Bolin-Coverdale-Paice-Hughes-Lord)
1984 Perfect Strangers (Blackmore-Gillan-Paice-Glover-Lord)
1987 The House of Blue Light (Blackmore-Gillan-Paice-Glover-Lord)
1990 Slaves & Masters (Blackmore-Turner-Paice-Glover-Lord)
1993 The Battle Rages On (Blackmore-Gillan-Paice-Glover-Lord)
1996 Purpendicular (Morse-Gillan-Paice-Glover-Lord)
1998 Abandon (Morse-Gillan-Paice-Glover-Lord)
2003 Bananas (Morse-Gillan-Paice-Glover-Airey)
2005 Rapture of the Deep (Morse-Gillan-Paice-Glover-Airey)
2013 Now What?! (Morse-Gillan-Paice-Glover-Airey)
2017 İnfinite (Morse-Gillan-Paice-Glover-Airey)
2020 Whoosh! (Morse-Gillan-Paice-Glover-Airey)
2021 Turning to Crime (Morse-Gillan-Paice-Glover-Airey)


=== Համերգաին Ալպոմներ ===
1969 Concerto for Group and Orchestra
1972 Made in Japan
1980 Deep Purple in Concert
1988 Nobody's Perfect
1988 Scandinavian Nights
2007 They All Came Down to Montreux


== Խումբի մասնակիծներ ==


=== Այժմ խոնմբի մասնակիցներ ===
Ian Gillan – ձայներգիչ, արմոնիքա, քօնկա (1969-1973, 1984-1989, 1992-այժմ)
Steve Morse –ելեկդրական կիթառ (1994-այժմ)
Roger Glover – թաւ կիթառ, համադրող(1969-1973, 1984-այժմ)
Don Airey - ստեղնարան(2002-այժմ)
Ian Paice - թմբուկ, հարուածային գործիքներ (1968-այժմ)


=== Հին մասնակիցներ ===
Ritchie Blackmore - ելեկդրական կիթառ (1968-1975, 1984-1993)
Jon Lord - ստեղնարան, ետ ձայներգիչ (1968-2002)
Rod Evans - ձայներգիչ (1968-1969)
Nick Simper - ետ ձայներգիչ (1968-1969)
David Coverdale - ձայներգիչ (1973-1976)
Glenn Hughes - ձայներգիչ (1973-1976)
Tommy Bolin - կիթառ, ձայներգիչ, թաշնակ(1975-1976)
Joe Lynn Turner - ձայներգիչ (1990-1992)
Joe Satriani - կիթառ (1993-1994)
Թուրոն

Թուրոն ար․ Տուրոն (սպ.՝ Turón), քաղաք եւ համայնք Սպանիոյ մէջ, կը մտնէ Գրանդա պրովինցիայի մեջ, ինչնալ իր կարգին կը մտնէ Անդալուսիա ինքնավար համայնքի մեջ։ Համայնքը կը մտնէ Ալպուխարա–Գրանադինա շրջանի կազմի մէջ։ Տարածքը՝ 55 կմ²։ Բնակչութիւնը՝ 297 (2010 թուականին)։ Հեռավորութիւնը պրովինցիայի վարչական կեդրոնէն՝ 148 կմ։ Տուրոնը եւս յայտնի սպանական քաղցրութիւն է, ինչին գլխաւոր բաղադրիչներն են նուգան, նուշը եւ տուրմը։


== Բնակչութիւն ==
Փոլ Սեզան

Փոլ Սեզան (ֆրանսերէն՝ Paul Cézanne), ֆրանսացի նկարիչ, ապագայապաշտութեան ականաւոր ներկայացուցիչ։


== Կենսագրութիւն եւ ստեղծագործական կեանք ==
Փոլ Սեզան ծնած է 19 Յունուար, 1839-ին Ֆրանսայի Էքս ան Փրովենս քաղաքին մէջ։
1858-1862  յաճախած է Էքսի նկարչական դպրոցը, իսկ 1861-1865՝ Փարիզի Սուիս կաճառը։ Մանկութեան ընկերը եղած է Էմիլ Զոլան եւ դասընկերոջ՝ Քամիյյ Պիսսառոյի միջոցով, մտերմացած է Էտուարտ Մանէի, Քլոտ Մոնէի, Օկիւսթ Ռենուարի եւ ապագայ միւս տպաւորապաշտներուն հետ։ 1874-էն մասնակցած է անոնց կարգ մը ցուցահանդէսներուն, բացի 1882-էն երբ ցուցասրահին դատակազմը մերժած է զինք:
30 Յուլիս

30 Յուլիս, տարուան 211-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 212-րդ) օրն է։


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
1923, Հրանդ Շահինեան (մ․1996), հայ խորհրդային մարմնամարզիկ, ԽՍՀՄ մարզանքի մէջ վաստակաւոր վարպետ, ՀԽՍՀ վաստակաւոր մարզիչ, ՀԽՍՀ մարմնակրթութեան եւ մարմնամարզումի վաստակաւոր գործիչ։
1935, Մարատ Վարժապետեան, հայ խորհրդային բեմադրիչ, ֆիլմի նկարիչ, սենարիստ (մահ.՝ 1987)։
1948, Ժան Ռենօ (ֆր.՝ Jean Reno [ˈʒɑ̃ ʁeˈno] (բուն անունը՝ Խուան Մորենօ ի Երերա Խիմենես (իսպ.՝ Juan Moreno y Herrera Jiménez)), ֆրանսացի դերասան սպանական ծագումով։ 1979-էն սկսած է նկարահանման։
1985, Ամըլ Ամին, անգլիացի դերասան։


== Մահեր ==
1915, Համբարձում Պոյաճեան (Մեծն Մուրատ), հայ յեղափոխական գործիչ, Օսմանեան Խորհրդարանի երեսփոխան (ծն.՝ 1867)։ Եղբայրն է յեղափոխական գործիչ Ժիրայրի։


== Տօներ ==
Փերուկիա

Փերուկիա (իտալ.՝ Perugia, լատ.՝ Perusia) - Իտալիոյ Ումպրիա տարածաշրջանի պատմական մայրաքաղաքը, Փերուճիա նահանգի վարչական կենդրոնը։ Տեղակայուած է բլուրներու վրայ, Տիբր գետի աւազանին մէջ, Տրազիմենեան լիճի մօտակայքը։ Բնակչութեան ընդհանուր թին է 167 000 մարդ։
Փերուկիա յայտնի է որպէս Իտալիոյ մշակութային եւ գեղարուեստական կեդրոն. այստեզ կը գտնուի Պել Արթի Փիեթրօ Վանուչի ակադեմիան։


== Բնակչութիւն ==
Արամ Երկանեան

Արամ Երկանեան (20 Մայիս 1900(1900-05-20), Կարին, Էրզրումի վիլայէթ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 2 Օգոստոս 1934(1934-08-02), Քորտոպա, Արժանթին), հայ ազատագրական՝ որ հռչակացած է իր Պէհաըթին Շաքէրի եւ Ֆադալի Խան Խոյսքիի վրէժխնդրի սպանութեան, անոնց Հայոց Ցեղասպանութեան մէջ դերին եւ Պաքուի մէջ հայերու կոտորածին համար։ Ան հայոց հերոսներէն մէկը կը նկատուի։


== Կենսագրութիւն ==
Արամ Երկանեան ծնած է Էրզրում 20 Մայիս 1900 թուականին։ Ան Սարգիս Երկանեան եւ Մարիամ Սողոյեան-Երկանեանի երրորդ զաւակն էր։ Ան Էրզրումի դպրոցը յաճախած է։
Երկանեան, որ վկայ եղած է հայոց ցեղասպանութեան, 1917-ին ան արձանագրուած է հայկական կամաւոր անջատումներուն եւ կռուած է զօրավար Դրոյի համար Բաշ-Ապարանի ճակատամրտին մէջ։ Օսմանեան ուժերու դէմ յաղթանակով եւ Հայաստանի Տեմոքրաթական Հանրապետութեան հաստատմամբ 1918-ին, Երկանեան արձանագրուեցաւ գործադիր մարմնի Հայ Յեղափոխական Դաշնակշութեան, որ Նէմեսիսի հիմնումին մէջ մաս կը կազմէր. գաղտնի գործողութիւն մըն էր, որուն նպատակն էր սպանել բոլոր հայոց Ցեղասպանութեան կազմակերպիչները Ատրպէյճանի եւ թուրք կայսրութեան մէջ։


== Նէմեսիս գործողութիւն ==
Հայաստանի պոլշեւիկներու դէմ պարտութենէն ետք, Երկանեան մեկնեցաւ Թպիլիսի ուր Միսաք Գրիգորեանի հետ նշանակուած էին սպաննելու Ազրպէյճանի Տեմոքրաթական Հանրապետութեան նախկին վարչապետ Խան Խոյսքիի եւ առաջնորդ Մուսաուադի Խան Մահմատով. 19 Յունիս 1920-ին Թիֆլիսի Երեւան հրապարակը, ուր սպասեցին ազդանշան մը իրենց յանցակիցներէն։ Երօ Խոյսքի եւ Մահմատով 100-էն 150 մեթր հեռու էին, անոնք անմիջապէս կրակեցին անոնց։ Խոյսքի տեղւոյն վրայ սպաննուեցաւ, սակայն Մահմատով, որ վիրաւորուած էր, փախաւ։


== Աւելի ուշ կեանքը ==
Երկանեան Գերմանիոյ մէջ կատարած գործերէն ետք, ուղղուեցաւ դէպի Աւստրալիա, որմէ ետք Պուքըրեստ, ուր ապրեցաւ մինչեւ որ տեղափոխուեցաւ դէպի Պուէնոս Այրէս 1927-ին։ Պուէնոս Այրէսի մէջ Երկանեան խմբագրող եղաւ տեղական հայկական թերթին։
1931-ին ամուսնացաւ Զապէլ Փարակաեանի հետ եւ ունեցած է մէկ աղջիկ։Պալարախտէ վարակուեցաւ. Երկանեան տեղափոխուեցաւ Գորտոպա, ուր մահացաւ 2 Օգոստոս 1934 թուին, 34 տարիկան։ Թաղուած է Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան բակը։
Ապառաժ

«Ապառաժ», ՀՅԴ Արցախի Կեդրոնական Կոմիտէի պաշտօնաթերթ։


== Յղումներ ==
Պաշտօնական կայքը
Իտալիոյ Դրօշ

Իտալիոյ դրօշը իրենից կը ներկայացնէ կանաչ, սպիտակ եւ կարմիր գոյներով (ձախէն աջ), հաւասարաչափ ուղղահայաց շերտեր ունեցող ուղղանկիւն պաստառ։ Լայնքի եւ երկայնքի յարաբերութիւնը հաւասար է 2։3։ Որոշ աղբիւրներու համաձայն, դրօշի սպիտակն ու կանաչը Միլանի ոստիկանութեան համազգեստի գոյներն են, որմէ ետք աւելցուեցաւ կարմիր գոյնը։


== Պատմութիւն ==
Իտալիոյ դրօշը նախագծել ած է Նափոլէոնը, որ նման էր Ֆրանսայի յեղափոխութեան դրօշին։ Հիմքը ինկած են Միլանի գերբի գոյները՝ սպիտակ եւ կարմիր, ինչպէս նաեւ կանաչ՝ տեղական ոստիկանութեան համազգեստի գոյնը։ Իբրեւ Ցիսպադանական հանրապետութեան դրօշ հաստատուած է 9 Դեկտեմբեր 1797-ին։ Յետագային նոյն գոյները օգտագործուած են նաեւ Իտալիոյ նափոլէոնեան թագաւորութեան դրօշումին մէջ։ Սակայն դրօշները երկու պարագային ալ կը տարբերուէին Ֆրանսայի դրօշէն։ Առաջին դէպքին անոնք հորիզոնական շերտեր էին, իսկ երկրորդը՝ կարմիր պաստառ էր սպիտակ շեղանկիւնով՝ վրան կանաչ ուղղանկիւն (ուղղանկեան վրայ ոսկեգոյն նափոլէոնեան արծիւ)։
1830-էն ետք դրօշը ֆրանսական «եռագոյնի» նման է, բայց կանաչ շերտը փոխարինուեցաւ յեղափոխական շարժման կապոյտով, որոնք կը պայքարէին յանուն միասնական Իտալիոյ ազատութեան։ Այս դրօշով ալ տեղի ունեցաւ Իտալիոյ միաւորումը Սարտինական թագաւորութեան միապետի գլխաւորութեամբ․ թագաւորը հաստատեց այն իբրեւ պետական դրօշ 1848-ին։ Սպիտակ շերտագիծի վրայ զետեղուեցաւ Սավոյական դինաստիայի գերբը։ Միաւորուած Իտալական թագաւորութեան մէջ (1861—1946) կ՚օգտագործուէր Սարդինեան թագաւորութեան 1848-ի նախկին դրօշը։ 1946-ին դրօշէն հեռացուեցաւՍավայական գերբը։
2 Յուլիս 2005-ին Իտալիոյ խորհրդարանը օրէնք ընդունեցաւ՝ համաձայն որու Իտալիոյ մէջ ազգային դրօշի անարգման համար կը տուգանուեէին 1000-էն  մինչեւ 1500 եւրոյով։


== Չափ եւ գոյներ ==
2003-ին կառավարութիւնը որոշեց իտալական դրօշի ճշգրիտ գոյները, սակայն ընտրուած երանգները բուռն քննարկումներ արժանացան եւ յետագային փոխուեցան։ Վերջնական տեսքը հաստատուեցաւ 2006-ին։

Դրօշի կողմերիու յհարաբերութիւնը 2։3 է, շերտերը հաւասար լայնութեան են։


== Արտաքին յղումներ ==
«La Bandiera degli italiani dal sito del Quirinale»։ արտագրուած է՝ 23 giugno 2010 
«Lo stendardo presidenziale dal sito del Quirinale»։ արտագրուած է՝ 23 giugno 2010 
«La Bandiera dal sito del Governo Italiano - Dipartimento per il Cerimoniale dello Stato»։ արտագրուած է՝ 23 giugno 2010 
Museo del Tricolore
Storia minima della bandiera italiana dal sito del C.I.S.V. - Centro italiano studi vessillologici
Bandiera di bompresso del Regno d'Italia, 1879-1946 dal sito del C.I.S.V. - Centro italiano studi vessillologici
Italia dal sito Bandiere Passato e Presente di Roberto Breschi
Cronologia degli avvenimenti che furono alle origini del tricolore della bandiera nazionale italiana
Trascrizione del verbale sulla nascita della bandiera italiana - settembre 1794
Il significato dei tre colori della nostra Bandiera Nazionale
Costituzione della Repubblica di Bologna (Approvata il 4 dicembre 1796) + Lo stemma del Comune di Bologna