armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Կամախ

Կամախ, Դարանաղի գաւառին մէջ, Երզնկայէն հարաւ-արեւմուտք, Եփրատի ձախ ափին, Թանաձոր վտակին վրայ, պատմական Անի-Կամախ բերդաքաղաքն է եւ անցեալին մեհենական դպրութեան կեդրոն եւ թագաւորներու գերեզմաննոց եղած է:
Արեւմտեան Հայաստանի Կամախ գիւղաքաղաքը հին ժամանակ ամրոց եղած է Անի անունով, յիշատակուած է նաեւ իբրեւ բերդ, բերդաքաղաք։ Ոմանք Անի այդ անունը ծագած կը համարեն Անահիտ աստուածուհիի անունէն, որուն պաշտամունքը լայն տարածում ունեղած է հեթանոսական շրջանի Հայաստանին մէջ։ Պարսպապատ հինաւուրց բերդին մէջ կային կիսաւեր եկեղեցիներ, գետնափոր անցքեր եւ իշխանական ապարանքներու մնացորդներ: Մեծ Եղեռնի նախօրեակին ունէր 550 տուն թուրք եւ 50 տուն հայ բնակիչ: Կամախի եւ Երզնկայի ու շրջակայքի բնակիչներէն շատեր 1915-ին կոտորուեցան Կամախի կիրճին մէջ:
12-13րդ դարերէն ետք Անի ամրոցը չէ յիշատակուած եւ վերանուանուած է Կամախ, որ կոչուած է նաեւ Անի-Կամախ՝ մայրաքաղաք Անիէն տարբերելու համար։ Կամախ անուան ծագման եւ իմաստաւորման մասին նոյնպէս գոյութիւն ունին տարբեր վարկածներ։
Կամախը կը գտնուի Արեւմտեան Եփրատի ձախ ափին, Երզնկա քաղաքէն 42-44քմ հարաւ-արեւմուտք, լերան վրայ։ 
Ք.Ա. 4-1 դարերուն  Անի-Կամախը Փոքր Հայքի կեդրոնն էր եւ Մեծ Հայքին միացուած էր Տիգրան Բ․–ի օրօք, Ք.Ա. 66 թուականին։ Յետագային այն Մեծ Հայքի Բարձր Հայք աշխարհի Դարանաղի գաւառի գլխաւոր բերդն ու կեդրոնը եղած է։ 


== Պատմամշակոյթային կողթողներ ==
Անի-Կամախը մեր ժողովուրդի պատմութեան մէջ նախ եւ առաջ յայտնի էր իբրեւ Արտաշէսեան ու Արշակունի թագաւորներու յայտնի ամրոցներէն մէկը։ Այստեղ պահուած է անոնց արքունական գանձերու մէկ մասը։
Անի–Կամախին մէջ կը գտնուէր նաեւ Արշակունի թագաւորներու գերեզմանոցը։ Անի–Կամախի գանձարանը կողոպտուած է 369 թուականին, Շապուհ Բ․-ի գլխաւորութեամբ Հայաստան արշաւած պարսկական զօրքերու կողմէ։
19-20րդ դարերուն Կամախ սովորական գաւառական բնակավայր եղած է, 1872—1873 թուականներուն ունեցած է 2000 հայ եւ թուրք բնակիչ, 20-րդ դարու սկիզբը անոր բնակչութեան թիւը կը հասնէր 15000 անձի, որուն մօտաւորապէս կէսը կը կազմէին հայերը։ 
1915-ի մեծ Եղեռնէն ետք այլեւս հայեր չէին մնացած, միայն 2-3 տարի անց ընդամէնը 100 կամախցի հայ տարագիրներ կրկին վերահաստատուած են իրենց հայրենի քաղաքը։
Արամ Ինճիկեան

Արամ Ինճիկեան, (29 Դեկտեմբեր 1910(1910-12-29), Ախալցխա - 22 Մարտ 1975(1975-03-22)), ուսուցիչ, գիտութեան վաստակաւոր գործիչ, գրագէտ-քննադատ:


== Կենսագրութիւն ==
Միջնակարգի ուսումը ծննդավայրին մէջ ստանալէ ետք, որպէս ուսուցիչ կը պաշտօնավարէ Խնձորեսկի եւ Դսեղի դպրոցներուն մէջ: Ապա՝ նոյն պաշտօնով կ'անցնի Ախալցխա, ուր հեռակայ կարգով միաժամանակ կը շարունակէ իր ուսումը: Երեւանի Մանկավարժական Հիմնարկի լեզուի եւ գրականութեան բաժանմուքնի ընթացքը աւարտելէ ետք, 1934-ին կը մտնէ Երեւանի Պետական Համալսարանի ասպիրանդական բաժինը, իսկ 1937-ին որպէս գիտաշխատող, կ'անցնի Երեւանի Պատմութեան եւ Գրականութեան Հիմնարկը: 
1938-1946 թուականներուն, որպէս սովետահայ բանակային, կը մասնակցի Համաշխարհային Բ. Պատերազմի մարտերուն: 1946-ին զօրանալէն ետք, մինչեւ իր մահը կը պաշտօնավարէ ՀՍՍՀ ԳԱ Մանուկ Աբեղեանի անուան Գրականութեան Հիմնարկին մէջ։ Գրագէտ-քննադատ, գիտութեան վաստակաւոր գործիչ, Բանասիրական Գիտութիւններու տոքթոր: 
Արամ Ինճիկեան կը հանդիսանայ նոր եւ ժամանակակից հայ գրականութեան ամէնէն հմուտ եւ ձեռնհաս գրականագէտներէն մէկը: Իր անուան կապուած կը մնայ դասական շարք մը գրողներու՝ Մ. Նալպանտեանի, Ռ. Պատկանեանի, Յովհաննէս Թումանեանի, Յ. Պարոնեանի, Յ. Յովհաննիսեանի երկերուն ակադեմական հրատարակութեանը: Ա. Ինճիկեան հեղինակն է բազմաթիւ հետազօտութիւններու եւ մենագրութիւններու: Անոր գրչին կը պատկանին հայ նոր գրականութեան դասական ներկայացուցիչներու՝ Ղ. Ալիշանի, Ռ. Պատկանեանի, Մ. Պէշիկթաշլեանի, Ս. Շահազիզի, Ալ. Ծատուրեանի եւ Սիամանթոյի նուիրուած շարք մը հետազօտութիւններ, ինչպէս նաեւ՝ «Լերմոնտովը եւ Հայ Վաթսունականները», «Պելինսկին Հայ Գրականութեան մէջ», «Չերնիշիւեսկու եւ Նալպանտեանի Գաղափարական Կապերի Հարցին Շուրջը» ուսումնասիրութիւնները: 
Ա. Ինճիկեանի աշխատասիրութիւններէն առանձին հատորով լոյս տեսած են Ա. Իսահակեանի (Երեւան,1940), Միքայէլ Նալպանտեանի «Կեանքի եւ Գործունէութեան Տարեգրութիւնը» (Երեւան,1954), «Աւետիք Իսահակեան» (Երեւան, 1955), «Մտերիմներ եւ Մտորումներ» (Երեւան, 1967), «Յովհաննէս Թումանեան» (Երեւան, 1969), «Աւ. Իսահակեան» (Երեւան, 1977):
Ա. Ինճիկեան կը մահանայ 1975-ի Մարտին:


== Աղբիւրներ ==
Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս, Հատոր Զ., Պէրութ, 1977, էջ 353-354։
Ազատիկեան

Ազատիկեան, հայկական մականուն։


== Ազգանունը կրողներ ==
Մանուէլ Ազատիկեան (1903-1925), նկարիչ։
Ցուլ (կենդանակերպ)

Անուան այլ կիրառումներու համար տես՝ Ցուլ (այլ կիրառումներ) 

Ցուլ (լատ.՝ Taurus), կը համարուի երկրորդ աստղագուշակը։ Արեւը ցուլի աստղերուն կողմէն կ'անցնի Ապրիլ 21-էն մինչեւ Մայիս 21, այսինքն ան որ այս ամսաթիւերու միջեւ ծնածին աստղագուշակը ցուլ կ'ըլլայ։
Կ'ըսուի թէ ցուլ աստղագուշակը եղողները հանդարտ անձնաւորութիւն մը կ'ունենան։


== Տե՛ս նաեւ ==
Ցուլ (համաստեղութիւն)
Զարթօնքի շարժումը 1860-ական տարիներուն

Զարթօնքի շարժումը 1860-ական տարիներուն, ազգային մշակութային շարժում։ 19-րդ դարու կիսուն իր հանգրուանին, ուրեմն, հայկական Զարթօնքը մեզի կը յայտնուի իբրեւ ազգային մշակութային շարժում։
ինչպէ՛ս այլ ժողովուրդներու զարթօնքի փուլը, հայկական Զարթօնքին մէջ ալ՝ գրականութեան շարժման մեծ մասնիկն է՝ եւ ո'չ անջատ, գեղարուեստական գործունէութիւնը։ Արտադրուած գրական գործերը՝ բանաստեղծութիւն, վէպ, թատերակ, իբր գլխաւոր նպատակ ունին՝ դաստիարակել, բանավիճիլ կամ պայքարիլ։
Աւելի կամ նուազ՝ այս պատկերացումը ունին Զարթօնքի շարժման բոլոր գործիչները։ Ալիշանէն, Պէշիկթաշլեանէն ու Աբովեանէն մինչեւ Մամուրեան եւ Գ. Օտեան, անոնք այս մօտեցումով գրած են վէպ ու թատերակ, յօդուած եւ հանդէսի ճառ։
Զարթօնքի առաջին սերունդին մշակութային վաստակը անկասկած շատ գնահատելի է. բայց հասկնանք, որ մինչեւ 1860-ական տարիները՝ այս սերունդէն մնայուն, արժէքաւոր գրական գործեր մնացած չեն գրեթէ։
1860 թուականէն մինչեւ 70–ականներուն կէսերը, շարժումը կը զարգանայ։ Այդ տարիներու կարեւոր երեւոյթներէն յիշենք հետեւեալները.-

Զէյթունի ինքնապաշտպանական կռիւները (1862-ին), կը ցնցեն հայութիւնը, մանաւանդ Պոլսոյ եւ Զմիւռնիոյ մէջ։
Պոլսոյ գործիչներուն ջանքերով, 1863-ին Օսմանական պետութեան կողմէն կը վաւերացուի երկրի հայութեան ներքին կանոնագրութիւնը՝ «Ազգային Սահմանադրութիւն»ը։
Յատկապէս Պոլսոյ եւ Զմիւռնիոյ մէջ, մամուլի եւ դպրոցներու առաջընթացը կը շարունակուի. գրագիտութիւնը եւ միջնակարգ ուսումը կը տարածուին։
Արեւմտահայ թատրոնը կ՝ունենայ շլացուցիչ զարգացում։ Շուտով, Պետրոս Ադամեան, Սիրանուշ եւ ուրիշ դերասաններ պիտի դառնան` հայութենէ անդին, ռուսական եւ այլ օտար բեմերու տիրող աստղեր։
Արեւելահայութեան մօտ, մշակութային շարժումը ցրուած է ու դանդաղ, բայց մտաւորական ուժերը գործօն կը դառնան, շնորհիւ յատկապէս Մոսկուայի «Հիւսիսափայլ»ին։ Անդրկովկասը, հիւսիսի կեդրոններուն հետ կապի մէջ, կը ճանչնայ որոշ զարգացում, մինչ հնդկահայ գաղութը կը սպառի։


== Աղբիւր ==
Հայ Կեանք եւ Գրականութիւն, Յարութիւն Քիւրքճեան, երկրորդական բաժին Ա. տարի, էջ 30:
Ժիրայր Սէֆիլեան

Ժիրայր Սիմոն Սէֆիլեան (10 Յուլիս 1967(1967-07-10), Պէյրութ, Լիբանան), հայ ազատամարտիկ, զօրահրամանատար, պետական եւ հասարակական գործիչ։


== Կենսագրութիւն ==
Ժիրայր Սէֆիլեան ծնած է Պէյրութ։ 1986-ին աւարտած է Պէյրութի «Գէորգ Չաթալպաշեան» հայկական քոլէճը։
1983-1990 թուականներուն մասնակցած է Լիբանանեան Քաղաքացիական Պատերազմին՝ որպէս Պէյրութի հայկական թաղամասերու պաշտպան։
1990-ին արցախեան շարժման մասնակցելու նպատակով ընտանիքին հետ տեղափոխուած է Հայաստան։ Սկզբնական շրջանին մասնակցած է հայկական ջոկատներու կազմաւորման գործընթացին՝ որպէս ռազմական հրահանգիչ։ 1991-էն եղած է ջոկի, 1992-էն՝ մարտկոցի, այնուհետեւ՝ Շուշիի առանձնակի գումարտակի, 1997-էն՝ Մարտակերտի բաժանմունքի հրամանատարի տեղակալ, 1997-1998 թուականներուն ՊԲ 6-րդ ՊՇ-ի հրամանատար։
Անմիջական եւ կարեւոր դերակատարութիւն ունեցած է Հայաստանի Հանրապետութեան Գեղարքունիքի մարզի, Արցախի Շահումեանի, Հադրութի, Մարտունիի, Ջաբրայիլի, Զանգելանի, Ֆիզուլիի շրջաններու, Շուշի, Ասկերան, Աղդամ քաղաքներու, Կրկժան, Հասանաբադ, Կարմիրավան, Թալիշ, Մաղաւուզ, Գիւլաթաղ, Սրխաւենդ, Չլդրան, Կուսապատ, Զառսլու, Լեսնոյ, Քիոսալար, Սէյդիշէն, Ալի Աղալի, Ալի Մադաթլի, Փափրաւենդ գիւղերու, «Սարիբաբ» բարձունքի ինքնապաշտպանական եւ ազատագրական մարտերուն, ինչպէս նաեւ ՀՀ ԶՈՒ կազմաւորման գործին մէջ։
Երիտասարդ տարիքին հայրենասիրական նկատառումներով անդամակցած է ՀՅ Դաշնակցութիւն կուսակցութեան, սակայն հետագային, չընդունելով կուսակցութեան քաղաքական դիրքորոշումն ու հլու  գործունեութիւնը, դուրս է եկած ՀՅԴ–էն։ 2001-ին հիմնադրած է «Ազատագրուած տարածքներու պաշտպանութեան» կազմակերպութիւնը, հանդէս եկած է այդ տարածքներու վերաբնակեցման օգտին եւ քննադատած գործող իշխանութիւններու քաղաքականութիւնը, այդ պատճառով 2006-ին իր մարտական ընկեր Վարդան Մալխասեանի հետ ձերբակալուած եւ դատապարտուած է բանտարկութեան։ 2008-ին՝ բանտէն դուրս գալէն ետք կը հիմնադրէ «Միացում» ազգային նախաձեռնութիւնը, 2009-ին՝ «Սարդարապատ» շարժումը, այնուհետեւ՝ «Նախախորհրդարան» հասարակական–քաղաքական կազմակերպութիւնը։
31 Յունուար 2015-ին դէպի Արցախ ընթացող ինքնաշարժի երթեւեկի մը ժամանակ դաժանաբար ծեծի կ'ենթարկուի մօտ 150 մասնակիցներու հետ միասին Արցախի ոստիկաններու եւ քաղաքացիական հագուստով ուժայիններու կողմէ, որոնք զինուած եղած են աւտոմատներով եւ մահակներով։
Ջարդուած են լրագրողներու տեսախցիկները եւ մարդոց ինքնաշարժները։ Պոկուած եւ գետին շպրտուած են ՀՀ պետական դրօշներ,100 ամեակը առանց ռեժիմի պաստառները։
Աշխուժօրէն հանդէս կու գայ սահմանադրական փոփոխութիւններու հանրաքուէի դէմ, Նոր Հայաստան հանրային փրկութեան ճակատի խորհուրդի անդամ է։
Պարգեւատրուած է Առաջին աստիճանի Մարտական խաչով։


== Կալանաւորում ==
22 Յուլիս 2016-ին Ժիրայր Սէֆիլեանին մեղադրանք առաջադրուեցաւ ՀՀ քրէական օրէնսգրքի 235-րդ յօդուածի 2-րդ մասին մէջ՝ խումբ մը մարդոց կողմէ նախնական համաձայնութեամբ ապօրինի կերպով զէնք, ռազմամթերք, պայթուցիկ նիւթեր կամ պայթուցիկ սարքեր ձեռք բերելու, իրացնելու, պահելու, փոխադրելու կամ կրելու յանցանքով, որուն համար նախատեսուած է 2-էն 6 տարի ժամկէտով բանտարկութիւն։ Նոյն օրը ան կալանաւորուեցաւ եւ 21 Նոյեմբեր 2016-ի դրութեամբ կը գտնուի անազատութեան մէջ՝ «Վարդաշէն» քրէակատարողական հիմնարկին մէջ։


== Արտաքին յղումներ ==
* «Ժիրայր Սեֆիլյան․ հայ ֆիդային» ֆիլմ (մաս 1), (մաս 2)։
Like I Can

Like I Can անգլիացի երգիչ Սեմ Սմիթի երգն է։ «In the Lonely Hour» ալպոմի երգերէն մէկն է։ Սեմ Սմիթի «Like I Can» երգը թողարկուած է 5 Դեկտեմբեր, 2014-ին։


== Երգին Մասին Տեղեկութիւններ ==
Երգին հեղինակներն են՝ Սեմ Սմիթ եւ Մետ Պրայմ։ Սթիւ Ֆիտսմորիս եւ Ճիմի Նէյպսը երգին արտադրիչներն են։ «Like I Can» երգը UK Singles Chart շարքին մէջ գրաւած է 9-րդ հորիզոնականը։ 9 Նոյեմբեր 2014-ին Սեմ Սմիթը «Like I Can» երգով հանդես եկած է X Factor նախագծին մէջ։


== Շարքեր ==
Ուղղանկիւն կրիայ

Կրիաներ (լատիներէն՝ Testudines), սողուններու խումբին պատկանող զրահաւոր՝ ցամաքային եւ ջրային կենդանիներ։ Տարածուած են՝ գրեթէ, երկրագունդի բոլոր տարածաշրջաններու մէջ։ Յայտնի է, որ կրիաները գոյութիւն ունեցած են 220 միլիոն տարի առաջ[1] եւ կը հանդիսանան սողուններու դասի ամենահին խումբը, աւելի հին, քան մողէզներու, օձերու կամ կոկորդիլոսներու խումբերը։


== Ուղղանկիւն կրիայ ==
Ուղանկիւն կրիան՝ անապատային է։ Այս տեսակի կրիաները կը բնակին հարաւային եւ հարաւ-արեւելեան Ասիոյ մէջ։ Այժմ ենթակուած են ոչնչացման վտանքին։


== Նկարագրութիւն ==
Այս տեսակի կրիաներուն զրահը ցած է, հասակի բարձրութեան 2 անգամը, գոյնը դեղին է՝ կանաչի զառնող, իսկ վրան կան սեւ կէտեր։ Կիրային պոչը կը վերջանայ փուշով, որ կը նմանի եղունգի։ Սովորական աճած կրիաներու հասակը 30 ս.մ. է, իսկ կշիռը՝ 3.5 ք.կ.։ Յաճախ իգակ կրիաներուն զրահը աւելի լայն ու աւելի կլոր է (նաեւ ոտքի եղունգները աւելի երկար), քան արականներունը։


== Տարածումն ու միջավայրը ==
Ուղանկոյն կրիան կ'ապրի հարաւային եւ հարաւ-արեւելեան Ասիոյ մէջ, հետեւեալ գաղաքներու մէջ.-Հնդկաստան, Նեփալ, Պանկլատեշ, Միանմար, Լաոս, Վիէթնամ, Թայլանտ եւ Չինաստանի հարաւը։
Քիքլատեան մշակոյթ

Քիքլատեան մշակոյթ (յուն․՝ Κυκλαδικός πολιτισμός). այսպէս անուանած են հին յոյն գրագէտները կեդրոնական Էգէականի Քիքլատես* կղզեխումբի շրջանը Ք․Ա․ 3-րդ հազարամեակին զարգացած մշակոյթը։ 
Քիքլատես անունը հին աշխարհագէտները տուած են Տիլոս սրբավայրին շուրջը կղզիներուն բոլորաձեւ դասաւորման պատճառով․  (Κυκλάδες = բոլորաձեւ / κύκλος = շրջանակ)։


== Ընդհանուր տեղեկութիւններ ==
Քիքլատեսի աշխարհագրական դիրքը, միջավայրին ընձեռած սահմանափակ կարելիութիւնները (բնակիչները իրենց յարատեւութեան համար կ՛ օգտագործեն ծովը) եւ հանքային հարստութիւնը՝ Միլոսին ոբսիդը, Նաքսոսին զմռնիտը, Սիֆնոսին կապարը, Քիթնոսին եւ Սերիֆոսին պղինձը ու յատկապէս Փարոսին եւ Նաքսոսին մարմարը, մեծապէս կը սատարեն Քիքլատեան մշակոյթին ստեղծման եւ զարգացման։ 
Քիքլատեան մշակոյթի ծաղկման ժամանակաշրջանը կը բաժնուի երեք շրջաններու․-

Նախաքիքլատեան՝ Ք․Ա․ 3200-2800
Միջին քիքլատեան՝ Ք․Ա․ 2800-2300
Հին քիքլատեան՝ Ք․Ա․ 2300-2000


== Քիքլատես ==

Եւրոպայի հնագոյն մշակոյթներէն մէկը կը զարգանայ Քիքլատես Ք․Ա․ 3-րդ եւ 2-րդ հազարամեակներու ընթացքին՝ պղինձի դարաշրջան։  Քիքլատես կղզեխումբը բնական կամուրջ մըն է Եւրոպայի, Ասիոյ, Յունաստանի մայր ցամաքամասին եւ Կրետէի միջեւ։  Ք․Ա․ 3-րդ հազարամեակին Քիքլատեսի կղզիներուն նաւերը կը տիրապետեն Էգէական ծովուն․ Միջին Արեւելքի արտադրութիւններուն հետ, Եւրոպա կը տարածեն զանազան գաղափարներ՝  կրօնական, արհեստագիտական, եւայլն։   Իսկ փոխադարձ Եւրոպայէն՝ մասնաւորաբար արեւելեան Միջերկրականի աւազանէն, Միջին Արեւելք կը փոխանցեն արուեստագիտութիւն։
Քիքլատեսի բնակիչները, շնորհիւ իրենց կղզիներու աշխարհակագրական դիրքին հիանալի նաւաստի եւ առեւտրական էին։  Կ՛ ենթադրուի թէ շրջանը աւելի կ՛ արտադրէր քան կը ներածէր։
Շրջանը կատարուած հնագիտական պեղումները կը փաստեն թէ բնակիչները մասնագիտացած էին զանազան արհեստներու, ինչպէս օրինակ՝ մետաղ ձուլողներ, երկաթագործներ, քանդակագործներ եւ բրուտագործներ, եւայլն։
  


== Տե՛ս նաեւ ==
Նաքսոսի Հնագիտական Թանգարան
Տիլոսի Հնագիտական Թանգարան
Աշտարակ (թերթ)

«Աշտարակը» Խորհրդային Հայաստանի մէջ լոյս տեսնող շրջանային թերթ էր։ Եղած է ՀԿԿ Աշտարակի շրջկոմի, ժողովրդական դեպուտատներու շրջանային եւ քաղաքային խորհուրդներու օրգանը։ Լոյս տեսած է նաեւ «Այգեգործ կոլխոզնիկ» (1931-1935 թթ.) «Այգեգործ կոլտնտեսական» (1956-1962 թթ.) եւ «Արագած» (1963-1972 թթ.) անուններով։ Հրատարակուած է 31 Հոկտեմբեր 1931-էն ընդհուպ մինչեւ Խորհրդային Հայաստանի փլուզման տարիները եւ նոյնիսկ քանի մը տարի անկախ Հայաստանի գոյութեան սկզբնական տարիները' 90-ականներու կէսը։ Լոյս տեսած է հիմնականին Երեքշաբթի, Հինգշաբթի եւ Շաբաթ օրերուն։ Լուսաբանած է Աշտարակի շրջանի տնտեսական, մշակութային եւ քաղաքական կեանքը։ Թերթը տպագրուած է ՀՍՍՀ հրատպետկոմի Աշտարակի շրջհրատի տպարանին մէջ։ Անոր երկարամեայ խմբագիրը եղած է Կ. Ս. Նիկողոսեանը։ Թերթին մէջ աճած են ու իրենց ստեղծագործական ուղին հարթած գրողներ Վարդգէս Պետրոսեանը, Ժիրայր Նորայրի Աւետիսեանը, Գէորգ Էմինը, Մուշեղ Գալշոյեանը, Արեւշատ Աւագեանը, Ղուկաս Սիրունեանը եւ այլք։ 
Հանրապետութեան մէջ համարուած է լաւագոյն տպագիր օրգաններէն մէկը։ Թերթի գործունէութեան մէջ առանցքային դեր ունեցած է խմբագրի երկարամեայ տեղակալ, ճանաչուած լրագրող, երգիծաբան Նորայր Զորեանը, որու ջանքերով թերթը յայտնի դարձած է Քարաբաղնիս երգիծական էջով։ Տարբեր տարիներ թերթին մէջ աշխատած են նաեւ Արտաւազդ Նազարեանը, Սերժ Մանուկեանը, Առաքել Ջրաղացպանեանը, Նորայր Ղոնաղչեանը, Վահան Ամատունին, Համլեթ Միքայէլեանը, Նուէր Ինջիղուլեանը, Սաթենիկ Զորեանը, Միշա Ոսկանեանը եւ այլք։ Հիմնականին խմբագրութիւնը ունեցած է իր առանձին շէնքը' Աշտարակ քաղաքի կեդրոնը Գր. Գրիգորեան փողոցի համար 146 հասցէին վրայ։ 
1988-ի տուեալներով թերթը ունեցած է 6000 տպաքանակ, տպագրուած է օֆսէթ եղանակով։
Վիեննայի Նկարիչներու Տուն

Վիեննայի նկարիչներու տուն (գերմ.՝ Künstlerhaus Wien), ցուցահանդէսային համալիր Վիեննա քաղաքի կեդրոնը, որու գլխաւոր մուտքը Քարլսբլաց հրապարակէն է` Ռինկշդրասէի հարեւանութեամբ: Սեփականատէրը կը համարուի «Աւստրիոյ նկարիչներու միութիւնը» (գերմ.՝ Gesellschaft bildender Künstler Österreichs, Künstlerhaus), որ Աւստրիոյ մէջ գոյութիւն ունեցող արուեստի ամենահին կազմակերպութիւնն է:


== Պատմութիւն ==
Շէնքը կառուցուած է 1865-1868-ականներուն եւ կատարած է եռակի դեր. եղած է գեղանկարչութեան, քանդակագործութեան, ճարտարապետութեան եւ դեկորատիւ-կիրառական արուեստի ցուցահանդէսային կեդրոն, ծառայած է իբրեւ ակումբ բոլոր նկարիչներուն համար` անկախ անոնց տեսակէտէն, աշխատանքի որակէն եւ ոճէն, համարուած է վիեննացի նկարիչներու մասնագիտական կեդրոն: Նկարիչներու ընկերութիւնը եղած է միաւորում, ուր իւրաքանչիւր մարդու իրաւունքները կը յարգուին ժողովրդավարութեան համընդհանուր սկզբունքներու հիման վրայ:

Շէնքի ճարտարապետը եղած է Ավկուսդ Վեպերը: Շինարարութեան ընթացքին օգտագործուած է Վիեննական Անտօն Վասերպուրկէր ընկերութեան աւստրիական տարբեր տեսակի քարեր: Շէնքի փականաքարը դրած է կայսր Ֆրանց Ժոզէֆ Ա.-ը: Շէնքը կառուցուած է իտալական վերածնունդի ոճով, որու բացումը կատարուած է 1 Սեպտեմբեր1868-ին: Բացման պահուն եղած է Ռինկշդրասէի առաջին քարէ շէնքերէն մէկը: 1882-ին շէնքը ընդարձակուեցաւ, կցակառուցելով երկու կողաշէնքեր:
Ամէն գարուն նկարիչներու տան մէջ տեղի կ՚ունենայ ամէնամեայ ցուցահանդէս, ուր կը ցուցադրուին վերջին տասներկու ամիսներու ընթացքին եղած աշխատանքները: Իւրաքանչիւր չորս տարին մէկ տեղի կ՚ունենայ խոշոր միջազգային գեղարուեստական ցուցահանդէս:


== Պատկերասրահ ==
1949-ին շէնքի աջ թեւին մէջ բացուեցաւ պատկերասրահ, որ կ՚օգտագործուէր Վիեննայի մէջ կազմակերպուող ամէնամեայ Viennale պատկերասրահի փառատօնի ֆիլմերու ընտրութեան համար: 20 Դեկտեմբեր 2012-ին Վիեննայի նկարիչներու տունը 20 տարուայ պայմանագիր կնքեց Վիեննայի պատկերասրահի փառատօնի ղեկավարութեան հետ, որու համաձայն «Վիեննայի քաղաքային պատկերասրահը» Շուարցենպերկպլատց հրապարակի № 8 շէնքէն տեղափոխուեցաւ Նկարիչներու տան պատկերասրահ: «Քաղաքային պատկերասրահի» բացումը տեղի ունեցաւ 26 Սեպտեմբեր 2013–ին, «Զինուոր Ժաննետտ», «Ռատիոյի տուն» եւ «Յարմոնիայի դասերը» ֆիլմերու ցուցադրութեամբ: 2014-էն ի վեր այն կը համարուի Վիեննայի պատկերասրահի փառատօնի կարճ ֆիլմերու փառատօնային կեդրոն: 1974-ին այստեղ բացուած էր նաեւ թատրոն:


== Լրացուցիչ գրականութիւն ==
Wilhelm Rüdiger (editor): Junge Kunst im Deutschen Reich. Ehrlich & Schmidt, Vienna, 1943. Կաղապար:De icon
Wladimir Aichelburg: Das Wiener Künstlerhaus 1861 - 2001 (Volume 1). Vienna, 2003. Կաղապար:De icon
Robert Schediwy: Städtebilder. Reflexionen zum Wandel in Architektur und Urbanistik Google Booksի վրայ:. Münster, 2004 / Vienna, 2005.
The Wiener Künstlerhaus. 125 лет вфотографиях. (Альбом фотографий) Kunstverlag Wolfrum, Vienna 1986. ISBN 3-900-178-04-6


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտօնական կայք
Сайт кинотеатра в Доме художников
Արուեստական ​​մարմնամարզութիւն

Արվեստական ​​մարմնամարզութիւնին մէջ, մարզիկները լարախաղացութիւններ կ՛ընէն։ Ստեղծուած է 18-րդ դարում։ Ամէն տարի տեղի կ՛ունենայ համաշխարհային խաղերը բացի Ողիմպիական խաղերու տարիները։


== Մրցակցութիւն ==
Մրցումը բաժնուած է 2 մասնաճիւղի՝ խումբի աջակցութիւնը եւ անհատականը։ կինները կը ներկայացնեն 4 հատ տարբեր մարմնակրթական գործադրունմ ՝ հատակը, թռիչքը, անհավասար բարերը ու հեծանը։ Մարդերը 6 հատ տարբեր կ'անցնին՝ հատակը, Pommel Horse, Still Rings, թռիչքը, զուգահեռական բարերը եւ անշարժ բարերը։


== Նշանագրութեան օրէնք ==
Այս մարզանքի աւանդական նշանագրութիւնը միշտ 10-ին վրայ եղած է, շատ հազուագիւտ էր լաւագոյն նիշը ստանալ, Նատիա Գոմանեսիի (Nadia Comãneci) նման վոր 10 բռնէց անհավասար բարերուն շնորհիւ։ 2006-ին նոր նշանագրութեան դրութիւն եղաւ։


=== Կէտ հաշուել ===
Անոր համար, հիմա մարզիկի նիշը կազմուած է 2 նիշէն, առաջինը՝ 10 կէտ կատարումին վրայ, երկրորդը՝ 6 կամ 7 կէտ դժուարութեան համար։ Ամենայ լաւերի, համաշխարհային մարզիկները 16-17 կ՛ստանան (կատարում ՝10 + 6 կամ 7 դժուարութեան համար)։ Կատարումին նիշին մէջ, դատաւորները կը վերցնեն անկումի եւ անկատարութիւնի նիշերը ինչպէս վոր ծալուած սրունքները, թեւերը եւայլն…։


= Լաւագոյն մարզիկները =
Արվեստական ​​մարմնամարզութիւնը շատ դժուար մարզանք է, ինչպէս իւրաքանչիւրը։ Բարձր մակարդակի հասնելու համար, մարզիկները տարիներ պէտք է վարժուին եւ վախը մոռնան։ հիմակուա, լաւագոյն մարզիկները ամերիգաեն էն (USA) ՝ Սիմոն Պիլս (Simone Biles), Կապրիելլ Տուկլաս (Gabrielle Douglas), Ալէքսանտրա Ռայզման (Alexandra Raisman)։Նատիա Գոմանեսին (Nadia Comãneci) կը մնայ առաջին մարզիկը վոր ստածաւ լաւագոյն նիշը (10) անհավասար բարերուն հէտ Մունթրէալի (Montréal) Ողիմպիական խաղերու ընթացքին 1976-ին։ Վերջին 10 նիշը տուած է Լաւինա Միլօսուիսի (Lavinia Miloșovici) իր հատակեն վէրջ, Պարսէլոնում (Barcelone), 1992-ի Ողիմպիական խաղերուն ժամանակ։
Յուշարար-Միութիւն

Յուշարար-Միութիւն (արեւմտահայերէն՝ Յուշարար-Միութիւն), տեղեկատու ամսաթերթ։ ՀԲԸՄ կեդրոնական վարչութեան պաշտօնաթերթ։ Լոյս կը տեսնէ 1961 թուականէ, Նիւ Եորքի մէջ։ Ստեղծուած է «Միութիւն» եւ «Յուշարար» պարբերականներու միաւորումով։ Խմբագիր՝ Ա. Փօլատեան (1961-1990 ), 1990 թուականէն՝ խմբագրական խորհուրդ։


== Գործունէութիւն ==
«Յուշարար միութիւն»-ը (ինչպէս ժամանակին «Միութիւնը» եւ «Յուշարարը») կ՜աջակցէր ՀԲԸՄ-ի գործունէութեան, կը լուսաբանէ միութեան եւ անոր մասնաճիւղերու ձեռնարկումները։ Կը հրատարակէ ՀԲԸՄ-ի ընդհանուր ժողովներու արձանագրութիւններ, ելոյթներ, հանգանակութիւններու ցուցակներ, սփիւռքահայ մշակութային կեանքի մասին տեղեկութիւններ, հայկական կրթական հաստատութիւններու գործունէութեան վերաբերեալ նիւթեր եւ այլն։ Տպագրուած է Ա. Չօպանեանի, Պ. Նուպարի, Ֆ. Նանսենի, Ս. Գարակէօզեանի, Ա. Մանուկեանի եւ այլոց նամակները, գրագրութիւններ Սովետական Հայաստանի զանազան հաստատութիւններու հետ, թղթակցութիւններ հայրենիքէն։ Կարեւոր տեղ յատկացուցած է 1946—1948 թուականներու հայրենադարձութեան, արձագանգած յետպատերազմեան տարիներուն սփիւռքահայութեան յուզող իրադարձութիւններուն։ «Յուշարար միութիւն»-ին մէջ աշխատակցած են Բ. Նուրիկեանը, Մ. Թիրէաքեանը, Հ. Անտօնեանը, Ա. Նազարը, Ա. Մանուէլեանը, Լ. Զ. Սիւրմէլեանը, Զ. Գալեմքեարեանը, Ա. Պետիկեանը, Աւետիս Քեյը, Պետրոս Կէօլճիկը, Գ. Սարաֆեանը, Շահան Նաթալին, Դ. Միրագենցը, Ա. Թերզիպաշեանը, Լ. Կերտանը եւ ուրիշներ։ Տպագրած է նաեւ Յովհաննէս Թումանեանի, Վահան Թէքէեանի, Աւետիք Իսահակեանի, Դանիէլ Վարուժանի, Եղիշէ Չարենցի, Յովհաննէս Շիրազի, Պարոյր Սեւակի եւ այլոց ստեղծագործութիւններ։ «Յուշարար»-ը 1927 թուականէն ունեցած է անգլերէն էջ, 1947 թուականէն՝ «Hoosharar» բաժին, որ 1952 թուականէն լոյս կը տեսնէ որպէս առանձին պարբերական (խմբագիրներ՛ Մ. Յովսէփեան, Ա. Գույումճեան, Վ. էքսէրճեան, Ս. Թովմասեան, Ռ. Սարեան, Պ. Նորհատք)։
Վասակ Ա. Սիւնի

Վասակ Ա Սիւնի կամ Վասակ Ա Սմբատեան (ծննդեան թուականը անյայտ - 1040), Սիւնիքի թագաւորութեան թագաւոր 998-1040-ականներուն։ Սիւնիքի թագաւորութիւնը Վասակ Ա.-ի եւ անոր յաջորդող՝ Սմբատ Բ. Սիւնիի օրօք հասաւ իր հզօրութեան գագաթնակէտին։ Վասակ Ա.-ի իշխանութիւնը անցաւ համեմատաբար խաղաղ պայմաններու մէջ. հիմնուեցան Սուրբ Յովհաննէսի եւ Սուրբ Կարապետի եկեղեցիները, Կապանի մէջ կատարուեցան խոշոր շինարարական աշխատանքներ եւ այլն։
Բագրատունի Գագիկ Ա. թագաւորը 1003-ին Սիւնիքի թագաւորութեան գրաւում եւ Անի-Շիրակի թագաւորութեան կը միացուի Վայոց Ձորը ու անոր շրջակայքի քանի մը գաւառներ։ Անկէ ետք Սիւնիքի թագաւորութեան մէջ կը մտնեն նախկին Սիւնեաց աշխարհի միայն մօտ մէկ երրորդը՝ անոր հարաւ- արեւելեան քանի մը գաւառները։ Այդ ժամանակէն սկսած Սիւնիքի թագաւորութեան սահմանները արեւմուտքէն կը կազմէին Զանգեզուրի լեռներու հարաւային մասը, հարաւէն Արաքս գետը, արեւելքէն՝ Աղաւնոյ (Հագարի) գետը, իսկ հիւսիսէն այդ սահմանը կ՚անցնէր Հագարի գետի Աղողլան վտակի եւ Որոտան գետի ջրբաժան լեռներով, ապա կ՚ուղղուի դէպի արեւմուտք եւ կը հատուի Սիւնեաց լեռներու հետ։ Սիւնիքի թագաւորութիւնը նշուած սահմաններուն մէջ կ՚ընդգրկէր Բաղք, Կապան, Արեւիք, Կովսական ու Հաբանդ գաւառները՝ ամբողջութեամբ, եւ Ծղուկք գաւառի հարաւային մասը։ Այս սահմանները կը վերաբերին 11-րդ դարուն, կը ներկայացնեն Սիւնիքի թագաւորութեան առաւելագոյնը ՝ յետագայ ժամանակներու համեմատութեամբ։ Սիւնիքի թագաւորութեան մէջ կային 43 բերդ, 48 վանք եւ 1000-էն աւելի գիւղեր։ Սիւնիքի թագաւորութեան մայրաքաղաքը սկզբնական շրջանին Շաղատ գիւղաքաղաքն էր, իսկ 10-րդ դարու վերջերէն  Կապան քաղաքը։
Սիւնիքի առաջին գահակալը՝ Սմբատ Սահակեանը վախճանած էր 998-ին եւ ամփոփած Տաթեւի վանքին մէջ։ Գահը ժառանգեց որդի Վասակը (998-1040), որ «ազատակոյտ բազմութեամբ» թագաւոր օծուեցաւ Գրիգոր եպիսկոպոսի ձեռքով։ Անոր կրտսեր եղբայր Սեւադան դարձաւ իշխանաց իշխան։ Ճանչցած է իրեն հայոց արքայ Գագիկ Ա.-ի վասալ, մասնակցած է վերջինիս 1003-ի Փառիսոսեան արշաւանքին։ Վասակ թագաւորի միամորիկ դուստրը՝ Կատրանիտէն, ամուսնացած էր Գագիկ Ա. Բագրատունի թագաւորի (989–1020) հետ եւ իր մօր՝ Սիւնեաց թագուհի Շահանդուխտի նման զբաղուած էր շինարարական լայն գործունէութեամբ։
Վասակ թագաւորի խնդրանքով եւ անոր դստեր՝ թագուհի Կատրանիտէի միջամտութեամբ կը վերականգնուի Սիւնիքի մետրոպոլիտութիւնը, որ շնորհուած էր նահանգի հոգեւոր առաջնորդներուն դեռեւս 4-րդ դարուն Ներսէս Մեծի կողմէն եւ վերացուած էր Անանիա Մոկացի կաթողիկոսի կոնդակով 960-ականներուն։ Պատմական որոշակի արժէք կը ներկայացնէ Սարգիս Սեւանցի կաթողիկոսի 1006-ի շրջաբերական նամակը՝ ուղղուած Վասակ թագաւորին եւ Սիւնեաց Սեւադա ու Աշոտ իշխաններուն՝ Սիւնիքի հոգեւոր թեմին ենթակայ հարկատու գաւառներու մասին։ Ի թիւս այլ գաւառներու՝ այստեղ մտցուած են Նախիջեւանը, Ագուլիսը, Ջուղան, Օրդուատը (Օրդուբադը), Երնջակը, Ճահուկը եւ այլ բնակավայրեր։

Մահէն ետք գահը կը ժառանգէ անոր բարեկամը՝ Սմբատ Բ.-ը։


== Գրականութիւն ==
Թ. Խ. Յակոբեան. Սիւնիքի թագաւորութիւնը, Երեւան 1966
Թ. Խ. Յակոբեան. Հայաստանի պատմական աշխարհագրութիւն, Երեւան 1981
Ալիշան, Ղեւոնդ. Սիսական, Վենետիկ 1893
Լալայեան, Երուանդ. Զանգեզուր, Թիֆլիս 1898
Գրիգոր Գրիգորեան, Սիւնիքի թագաւորութիւնը  (X–XII դարեր)