armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Երեւանի երաժշտութիւն

Երեւանի երաժշտութիւն, Հին Երեւանի երաժշտական կեանքի մասին տեղեկութիւնները սակաւ են։ Անցեալին ռազմերթերը, հուղարկաւորութեան եւ զոհաբերութեան ծիսակատարութիւններն ուղեկցուած են հարուածային գործիքներու նուագակցութեամբ։ Յայտնաբերուած ամենահին գործիքները պրոնզէ զանգակներ ու բոժոժներ են (մեր թուարկութիւնէն առաջ II հազարամեակ)։
Կարմիր բլուրին վրայ 1948 թուականին պեղուած են նաեւ զոյգ պրոնզէ ծնծղաներ, որոնք գործածուած են մեր թուարկութիւնէն առաջ VII դարին։
Երեւանին մէջ ընդօրինակուած (XIII-XV դարեր) ձեռագիր մատեաններու մանրանկարներուն մէջ կը հանդիպին փողային գործիքներու պատկերներ։
Ուշ միջնադարին երաժշտական կեանքը զարգացած է տաղասացներու, զուռնաչիներու եւ աշուղներու գործունէութեան շնորհիւ։ Շրջիկ երգահանները սազի նուագակցութեամբ երգած են սեփական ստեղծագործութիւնները։

Երեւանի մէջ կարեւոր իրադարձութիւններ էին Կոմիտասի երգչախումբի (Գեւորգեան ճեմարանի 85 սան) համերգը (1906 թուական) եւ Արմէն Տիգրանեանի «Անուշ» օբերայի ներկայացումը՝ հեղինակի բեմադրութեամբ (1913 թուական)։
Խորհրդային տարիներուն Երեւանը դարձած է հայ երաժշտութեան մշակոյթի կեդրոն։ 1921 թուականին Ռոմանոս Մելիքեանի նախաձեռնութեամբ ստեղծուած է երաժշտական կեդրոն, որ 1923 թուականին վերակազմաւորուած է երաժշտանոցը (1948 թուականէն՝ Կոմիտասի անուան)։
Ձեւաւորուած է հայ երգահանական դպրոցը, որուն աւագ սերունդի ներկայացուցիչները՝ Ալեքսանտր Սպենդիարեանի, Ռոմանոս Մելիքեանի, Սպիրիդոն Մելիքեանի, Անուշաւան Տէր-Ղեւոնդեանի, Կարօ Զաքարեանի, Միքայէլ Միրզոեանի գործունեութիւնն էապէս նպաստած է երաժշտարուի զարգացմանը։
Երաժշտանոցի ստեղծագործ, դասարանի բացումը (1930 թուական) եւ Հայաստանի երգահանական միութեան (ՀԿՄ) հիմնադրումը (1932 թուական) կը խթանեն ազգային երգահանական դպրոցի վերելքը, մեծ աւանդ ունին նաեւ Հարօ Ստեփանեանը, Գրիգոր Եղիազարեանը, Առնօ Բաբաջանեանը, Ալեքսանտր Հարութունեանը, Էտուարտ Միրզոյանը, Ղազարոս Սարեանը, Էտկար Հովհաննիսեանը եւ ուրիշներ։
Կատարողական արուեստի զարգացումը սերտորեն կապուած է երաժշտա-ուսումնական հաստատութիւններու, Հայֆիլհարմոնիայի (1932, 1976 թուականներուն՝ Հայհամերգ), Ա. Սպենդիարեանի անուան օբերայի եւ պալէյի ազգային ակադեմիական թատրոնի (1933 թուական), պետական ակադեմիական երգչախումբի (1937 թուական), Երգչախումբային ընկերութեան (1958 թուական, 1987 թուականէն՝ Երաժշտական ընկերութիւն), փողային նուագախումբի (1964 թուական), ՀՀ հեռուստատեսութեան եւ ռատիօյի երաժշտական խումբերուն գործունէութեան հետ։
Երեւանի մէջ կը գործէն երաժշտական եւ արուեստի 25 դպրոց, Ռոմանոս Մելիքեանի անուան երաժշտական (1923, 2006 թուականից՝ քոլեճ), Առնօ Բաբաջանեանի անուան երաժշտական մանկավարժական (1967, 2005-էն՝ քոլեճ) ուսումնարանները, ճազային արուեստի պետական քոլեճը (1996 թուական, 1985-1996 թուականներուն՝ Հայհամերգի էստրադային «Երեւան» փողային նուագախումբը (1964 թուական, հիմնադիր՝ Հայկազ Մեսիաեան, 2000 թուականէն՝ գեղարուեստական ղեկավար Ա. գլխավոր դիրիժոր՝ Հայկ Հովակիմեան), Հանրային ռատիօյի «Արեւներ» խումբը (1978), «Արձագանք» ստուտիան (1990 թուական), «Հայաստանի փոքրիկ երգիչներ» (1993 թուական) եւ «Սպեղանի» (1996 թուական) երգչախումբերը, Հայաստանի երգի պետական թատրոնը (1994 թուական)։
Պրեանսքի մարզ

Պրեանսքի մարզ (ռուս.՝ Брянская область), մարզ Ռուսաստանի կազմում, Ռուսաստանի ֆետերացիայի միաւոր։ Մայրաքաղաքն է Պրեանսք քաղաքը։
Սահմանակից է Ռուսաստանի Սմոլենսկի, Կալուգայի, Օրեօլի, Պսկովի և Կուրսկի մարզերու հետ, ինչպէս նաեւ արեւմուտքին Պելառուսի Մոգիլեօվի և Գոմելի մարզերու հետ, եւ հարաւը Ուքրանիայի Չեռնիգովի եւ Սումիի մարզերու հետ։


== Արտաքին յղումներ ==
Բրեանսկի մարզի պաշտօնական կայք
Արծկէ

Արծկէ, պատմական քաղաք՝ բերդ, գիւղ, ավան, բերդաքաղաք։ Կը գտնուի Վանայ լիճին հիւսիսային ափին։ Նաւահանգիստ էր՝ դէպի Խլաթ ու Բաղէշ (Պիթլիս) տանող ճանապարհին վրայ։


== Պատմութիւն ==
Արծկէ կը յիշատակուի տակաւին ուրարտական արձանագրութիւններուն մէջ` Զիուկանի անունով։ Այստեղ պահպանուած է ուրարտական Ռուսա Բ. թագաւորի սեպագիր արձանագրութիւններէն մէկը։
Հայ մատենագրութեան մէջ կը յիշատակուի 5-րդ դարէն: Որոշ պատմաբաններ այն կը յիշատակեն իբրեւ գիւղ, ոմանք ալ կը կոչեն աւան կամ քաղաք։
Մինչեւ օտար տիրապետութեան տակ անցնիլը, Արծկէ պատկանած է մերթ Գնունիներուն, մերթ ալ՝ Բզնունիներուն եւ վարչականօրէն կը մտնէր Տուրուբերանի Բզնունիք գաւառին մէջ:
Արաբներն իրենց առաջին արշաւանքներու ժամանակ, 7-րդ դարու կէսերուն, գրաւած են Արծկէն եւ այն կոչած են «Տար Ալ Ճաուազ», որմէ ալ ծագած է անոր այժմեան՝ «Ատիլճեւազ» անունը։
11-րդ դարու սկզիբները քաղաքը անցած է Բիւզանդիոյ տիրապետութեան տակ, 1054 թուականին գրաւած են սելճուկ թուրքերը։


== Հին Արծկէ ==
Հին Արծկէն Վանայ լիճի մակարդակի բարձրացման հետեւանքով ջրածածկ եղած է 10-12րդ  դարերու ընթացքին։ Այն ամուր բերդաքաղաք եղած է եւ երկար ժամանակ իր գոյութիւնը պահպանած է կղզիի վերածուած փոքրիկ ցամաքամասի մը վրայ։
Ունեցած է երկու ամրոց։ Lիովին ամայացած է 17-19րդ դարերուն։ Հին Արծկէի փոխարէն, լճափի աւելի բարձրադիր մասը ժամանակի ընթացքին կառուցած են նոր Արծկէն, որ 17-18րդ  դարերուն Վան նահանգի Ալճաւազ գաւառի կեդրոնն էր։
19-րդ դարու երկրորդ կիսուն ունեցած է 140 գիւղ 30000 բնակիչներով, որմէ 25000-ը հայեր, 30 եկեղեցի, 10–է աւելի տարրական կրթարաններ։ 
1915 թուականին Արծկէի հայ բնակչութեան մէկ մասը զոհ գացած է թրքական եաթաղանին, իսկ միւս մասը տեղահանուած ու տարագրուած է զանազան տեղեր։
Արծկէ ունեցած է երկու եկեղեցի՝ Ս. Աստուածածին եւ Ս. Սարգիս։


== Ծանօթագրութիւն ==
36 (թիւ)

36 (երեսունվեց)՝ երկնիշ զոյգ բնական թիւ մըն է 35-ի եւ 37-ի միջեւ


== Թուագիտութիւն ==
 A001110  քառակուսի եռանկիւնի թիւ է, նախորդը 1-ն է, յաջորդը՝ 1225-ը
 A005349  տասնութերորդ բերկրալի թիւն է
առաջին երեք խորանարդներու գումարն է՝ 36=13+23+33
երկուորեակ պարզ թիւերու գումար է՝ 36=17+19


== Գիտութիւն ==
Քրիպտոն քիմիական տարրի (36Kr) ատոմային թիւն է
Ատալանտէ (36 Atalante) աստեղնեակի կարգահամարն է


== Այլ ==
Microsoft Windows-ի  Alt + 3  6 -ի գործադրումով կը ստացուի $ «տոլլարի նշանը»
+36-ը Հունկարիա զանգելու միջազգային քոտն է
36 մատնաչափ կը պարունակէ անգլիական միաւորներու համակարգի եարտը
Մեծ Բրիտանիոյ գարեջուրի տակառը կը պարունակէ 36 կալոն
ճափոնցի նկարիչ Քացուշիքա Հոքուսայի (1760-1849) նկարներու շարքին անունն է՝ «Ֆուճի լերան 36 տեսարանները»
36-ն էին 405 թուականին Մեսրոպ Մաշտոցի ստեղծած հայոց այբուբենի տառերը՝


== Օրացոյց ==
տարուայ 36րդ օրն է Փետրուար 5-ը
1936 թուական


== Արտաքին հղումներ ==
Prime Curios! 36 Prime Pages-էն (անգլերէն)
26 Յուլիս

26 Յուլիս, տարուան 207-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 208-րդ) օրն է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
1940․ Թոլիս Վոսքոփուլոս (մհ․19 Յուլիս 2021), անուանի յոյն երգիչ, երգահան, ինչպէս նաեւ  բանաստեղծ ու դերասան


== Մահեր ==


== Տօներ ==
Վիսպատըն

Վիսպատենը Գերմանիոյ խոշոր քաղաքներէն է եւ Դաշնային Գերմանիոյ Հեսսեն տարածաշրջանի մայրաքաղաքն է։ Ան պատմական առողջարանային քաղաք է, որ դարեր շարունակ իր տաք աղբիւրներու շնորհիւ դէպի իրեն կը կանչէ աշխարհի տարբեր ծայրերը բնակող հազարաւոր մարդիկ։ Այսօր արդէն Վիսպատընը Ռէյն Մայն մեծ տարածաշրջանի մէկ մասը կը կազմէ։ Քաղաքը տեղակայուած է Մայնի Ֆրանքֆուրթ օդակայանի ու առեւտուրի կեդրոնի մօտ (մօտաւորապէս 20 քմ)։ Շատ հաճախ Ֆրանքֆուրթի մէջ ցուցահանդէսներ կազմակերպելու ժամանակ գործարար մարդիկ կը ձգտին երթալ այնտեղ, որպէսզի հանգստանան հիասքանչ քաղաքի ստուերին տակ։ Վիսպատընը քոյր քաղաք է Հայաստանի Ստեփանաւան քաղաքին հետ։


== Քաղաքի գեղեցկութիւնը ==
Վիսպատըն քաղաքը ամենայարմար վայրն է միլիոնատէրերու համար, քաղաքի շքեղ գազինոյներուն մէջ կը հանդիպիք փողի, գեղեցկութեան եւ յայտնիներու։ Ռուս յայտնի գրող Տոսդեւսկին իր նախասիրութեամբ զբաղուեր է Վիսպատընի մէջ։ Յոհաննէս Բրամսը Երրորդ սիմֆոնիան ստեղծեր է 1883 թուականի ամրանը՝ Վիսպատընի մէջ։ Վիսպաստըն անունը ինքնին պատմութեան խորհրդանիշ է, առաջին դարուն հռոմէական պատմագիրները յիշատակեր են տաք ջուրի աղբիւրներ: Մարդը Վիսպատընի գեղատեսիլ բնութիւնը, քաղաքի այցելուներու կողմէ կը գնահատուի: Լայն փողոցները, ընդարձակ տարածքները, տուները եւ բազմաթիւ հանրային զբօսայգիները այցելուներուն կը ստիպեն զգալ, որ իրենք այլ ժամանակներու մէջ են:


== Հարուստներու քաղաք ==
1907 թուականի  վիճակագրութեան համաձայն, Գերմանիոյ միլիոնատէրերու մեծ մասը կ'ապրէr Վիսպաստընի մէջ, եւ այդ կը կապուի Հոկտեմբերեան յեղափոխութենէն յետոյ ռուս շատ մը ազնուականներու փախուստի եւ այնտեղ բնակութեան հետ: 
Ինչպէս կ'ըսեն, փողը փող կը բերէ, որովհետեւ կառուցեր են վիլլաներ, որոնք մինչ օրս կը համարուին քաղաքի տարբերակիչ կերպարը եւ անոր զբօսաշրջիկներու համար նախատեսուած վայր: Ան ​​ժամանակին կոչուած էր «Կլոպալ բուժիչ քաղաք», ուր կ'այցելէին ամբողջ աշխարհէն: Քաղաքը ունի ոչ պաշտօնական մականուն՝ «Հիւսիսային գեղեցիկ», թէեւ Նիցցան աւելի տաք է, քան Վիսպատեընը: 1995 թուականի մարդահամարի համաձայն՝ 997 միլիոնատէրներ կը բնակին Վիսպատըն եւ այդպիսով կը զբաղեցնէ երկրորդ տեղը Ֆրանկֆուրտէն ետք: Երկրորդ համաշխարհային պատերազմէն յետոյ Վիսպադընը ​​ոչ միայն վիճակագիրներուն գրաւեց, այլ նաեւ Քրէական իրաւունքի դաշնային բիւրոյին:


== Յղումներ ==
Վիսպատենի պաշտօնական կայք էջը
Վիսպատենի նկարները
Հայաստանի Հանրապետութեան Բանակի Օր

Հայաստանի Հանրապետութեան զինուած ուժերու օր (կամ Հայոց բանակի օր, հակիրճ՝ ՀՀ ԶՈՒ օր), Հայաստանի զինուած ուժերու մասնագիտական տօն, որ կը նշուի իւրաքանչիւր տարուան 28 Յունուարին Հայաստանի մէջ։


== Պատմութիւն ==
Հայաստանի զինուած ուժերու տօնը հաստատուած է 6 Յունուար 2001-ին Հայաստանի նախագահին ստորագրած «Հայաստանի Հանրապետութեան տօներու եւ յիշատակի օրերի» մասին օրէնքով։ 20 Նոյեմբեր 2002-ին Հայաստանի Սահմանադրութեան մէջ լրացում մը եղած է՝ որու համաձայն 28 Յունուարը կը սահմանուի իբրեւ ոչ աշխատանքային օր։
Հայաստանի բանակին տօնը կը նշուի 28 Յունուարին, քանի որ 1992-ի նոյն այդ օրը ընդունուեցաւ «Հայաստանի Հանրապետութեան պաշտպանութեան վերաբերեալ» որոշումը։


== Տօնակատարութեան ընթացակարգ ==

Տօնին առթիւ ՀՀ բարձրագոյն ղեկավարութիւնը եւ ՀՀ զինուած ուժերու ղեկավար կազմը կը շնորհաւորեն իրենց ենթակաները, իսկ առաւել աչքի ինկած աշխատակիցները կը պարգեւատրուին տարբեր աստիճանի մետալներով եւ խորհրդանշական իրերով։
28 Յունուարի երեկոյեան տօնին ծիրէն ներս Երեւանի Ա. Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ պալէթի ազգային ակադեմիական թատրոնի դահլիճին մէջ Հայաստանի Հանրապետութեան բարձրաստիճան պաշտօնեաներու եւ ՀՀ զինուած ուժերու ղեկավար կազմին համար համերգ կը կազմակերպուի, որ հասարակութեան որոշ հատուածի մը կը վերաբերուի: 2017-ին միջոցառումներու շարքը համալրուած է 29 Յունուարի առաւօտեան, Մայր Աթոռի եւ եկեղեցւոյ բոլոր թեմերուն մէջ պատարագի մատուցումով՝ զինուած ուժերուն ներկայութեամբ:
Հենարան (թերթ)

«Հենարան», խորհրդային շրջանի քաղաքական շաբաթաթերթ, լոյս տեսած է 1959-1962 թուականներուն, Կիպրոսի մայրաքաղաք Նիկոսիոյ մէջ։ Խմբագիր՝ Ս. Կեպենլեան։
Ներկայացուցած է խորհրդային գաղափարախօսութիւն, փորձ կատարած է դերակատարում ունենալ կիպրոսահայութեան հայրենասիրական տրամադրութիւններու ձեւաւորման եւ քաղաքական կողմնորոշման գործում։
Արտացոլած է գաղթավայրի առօրեան, Կիպրոսի Հանրապետութեան ստեղծման շուրջը տեղի ունեցած միջազգային իրադարձութիւնները։ Լուսաբանած է Խորհրդային Միութեան եւ Խորհրդային Հայաստանի քաղաքականութիւնը։ խորհրդային գախափարախօսութեամբ հանդէս եկած է դաշնակցութեան դէմ։ Սատարած է հայրենադարձութեան կազմակերպումը, հայ եկեղեցւոյ միասնութիւնը։
Լեւոն Գըլըճեան

Լեւոն Գըլըճեան (Գլըճեան, Գլլըչեան) (մօտ 1885, Կոստանդնուպոլիս - 1918, Պանտրմա), հայ բժիշկ, հոգեբան։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է մօտ 1885 թուականին, Կոս­տանդ­նու­պոլ­սոյ Սամաթիա թաղամասին մէջ։
1908 թուականին աւարտած է Կ. Պոլսոյ Օսմանեան կայսերական բժշկական վարժարանը։
1908 - 1912 թթ., ներքին հիւանդութիւններու բաժինի, մնայուն օգնական բժիշկ նշանակուած է՝ Կ. Պոլսոյ Ս. Փրկիչ ազգային հիւանդանոցէն ներս։
1909 թուականին, Կիլիկիոյ աղէտէն ետք, «Կար­միր խա­չի» բժշկական խումբին հետ մեկնած է Ատանա եւ բազմաթիւ վիրաւորներ բուժած։
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան՝ դարասկզբի յայտնի գործիչներէն եղած է։ Եղած է ՀՅԴ Կ. Պոլսոյ պատասխանատու մարմնի (կեդրոնական կոմիտէի) անդամ։ 1914 թուականին՝ Առա­ջին հա­մաշ­խար­հա­յին պա­տե­րազ­մի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ ծառայած՝ Պրուսայի նահանգի, Պանտրմա քաղաքի զինուորական հիւանդանոցի զինուորական բժիշկ՝ փոխ-բժշկապետի պաշտօնով։
1918 թուականին, Պանտրմայի մէջ մահացած է ժանտախտէ՝ մօտ 33 տարեկան հասակին։
Ըստ այլ տպագիր աղբիւրներու՝ զոհուած է Օսմանեան բանակի կազմին մէջ։


== Գրականութիւն ==
Թէրզեան Յակոբ Յ., Կիլիկիոյ աղէտը, Կ. Պոլիս, 1912։
Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
Ազգային հիւանդանոցի մէջ պաշտօնավարած բժիշկները, Ընդարձակ տարեգիրք Ազգային հիւանդանոցի, Սթանպուլ, 1939։
Յուշամատեան Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան, Ալբոմ-ատլաս, Ա. հատոր, Դիւցազնամարտ, 1890 - 1914, Լոս Անճելըս, 1992։
Գրիգորեան Սասուն, «Յա­ւեր­ժու­թեան Լու­սա­մա­տեան», Ե., 2002։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Սառա Փոլսըն

Սառա Քեթրին Փոլսըն, (անգլերէն՝ Sarah Catherine Paulson, ծնած 17 Դեկտեմբեր 1974 Ֆլորիտայի Թամփա քաղաքին մէջ, ԱՄՆ) ամերիկացի ֆիլմի, թատրոնի եւ հեռուստաշարի դերասանուհի է: Ան իր գործի ասպարէզը սկսած է բեմէն, իսկ 1990-ականներէն խաղցած է «American Gothic» (1995–96) եւ «Jack & Jill» (1999–2001): Աւելի ուշ նկարահանուած է կատակերգական ֆիլմերու մէջ, ինչպէս «What Women Want» (2000) եւ ունեցած է տրամաթիք դերեր` «Path To War» (2002) եւ «The Notorious Betty Page» (2005):
Փոլսընը անուանագրուած է Ոսկէ Երկրագունդին 2007 եւ 2012 թուականներուն եւ «էմմի» մրցանակաբաշխութեան:


== Սկզբնական Տարիներ ==
Սառա Փոլսընը ծնած է 17 Դեկտեմբեր 1974 թուականին, Ֆլորիտայի Թամփա քաղաքին մէջ։ Հայրը` Տակլըս Լիլ Փոլսըն II, մայրը` Քեթրին Կորտըն: Ապրած է Հարաւային Թամփայի մէջ մինչեւ հինգ տարեկան, ծնողքին ամուսնալուծման: Ան իր ժամանակը կ'անցընէր Մէնի մէջ, ԱՄՆ, մինչեւ մօր հետ Նիւ Եորք տեղափոխուիլը: Ան ամառնային արձակուրդները կ'անցընէր Ֆլորիտայի մէջ, այցելելով հօրը: Փոլսըն կ'ընդունուի Մանհեթընի Կատարողական Արուեստի Աւագ Դպրոց, այնուհետեւ Ամերիկայի Տրամաթիք Արուեստի Ակադեմիա:
Վարդան Միսիրեան

Վարդան Միսիրեան (1887 - Զմարա, 1915) պաշտօնիա, ուսուցիչ:
Ծնած է 1887-ին Զմարա (Տիվրիկ): Մարզուանի Գոլէճէն ընթացաւարտ՝ տարի մը կը պաշտոնավարէ հոն, յետոյ կը մտնէ Պոլսոյ իրաւաբանական վարժարանը: 1911-ին Կրթ. Նախարարութեան կողմէ կը կոչուի Իզմիրի Սուլթանիէի ուսուցիչ անգլերէն լեզուի, նաեւ Մեսրոպեանի ու մասնաւորերու՝ այցելու: «Աշխատանք»ի յօդուածագիր:
Ռաքքայէն Տէր Զօր տանող ճամբուն վրայ գնդակահարուած է:


== Աղբիւրներ ==
Յուշարձան Ապրիլ Տասնըմէկի, Կ. Պոլիս 1919, էջ 76, հատուած 370
Գեղանուշ (անձնանուն)

Գեղանուշ, հայկական իգական անուն։ Յառաջացած է հայերէն գեղ եւ անուշ բառերէն։ Նորակերտ անուն է։ Կը գործածուի Կոստանդնուպոլսոյ, ինչպէս նաեւ Կովկասի մէջ, ուր կը գործածուին՝ Գեղուշ, Ղուշիկ փաղաքշական ձեւերով:
Պասթիլ բանտ-ամրոցը

Պասթիլ, Պասթիլը դղեակ, բանտ–ամրոց է Փարիզի մէջ, 14–18 դ., գլխաւորապէս քաղաքական բանտարկեալներու համար։ Քաղաքական բռնապետութիւնը մարմնաւորող այդ ամրոցի գրաւման օրը՝ 1789 թ. [[14 Յուլիս]-ին քանդեցին Փարիզի ապստամբած բնակիչները։ 1880 Ֆրանսայի մէջ կը նշուի որպէս ազգային տօն։
Պասթիլը կառուցուեր է 1370–1382 Փարիզի հիւսիսային մատոյցներու մէջ՝ Սենթ–Անթուան դարպասներու մօտ։ Ունեցեր է քարէ 8 բարձր աշտարակներ, 30 մ ատամնաւոր պատեր, շուրջը խոր խանդակ (latticing)՝  ամբարձիկ վանդակակերպ կամուրջ։ Ֆրանսայի թագաւորները ամրոցը կառուցեր էին մայրաքաղաքի մատոյցները պաշտպանելու նպատակով, բայց 15 դ. այն դարձեր է պետական բանտ։
Պասթիլի գրաւումով սկսած է Ֆրանսական մեծ յեղափոխութիւնը։ 1791 հիմնայատակ կործանուեր է ֆրանսական բացարձակ միապետութեան խորհրդանիշ համարուող ամրոցը։ 1987 ոչ միայն Ֆրանսան, այլեւ ամբողջ աշխարհը նշեր է ֆրանսական մեծ յեղափոխութեան 200 ամեակը, որը նոր դարաշրջան բացեր է ինչպէս ֆրանսացիներու, այնպէս ալ համայն մարդկութեան պատմութդան մէջ։
Փոխաբերական իմաստով Պասթիլ անուանած են յետադիմական կառավարութիւններու ամէն մէկ մեծ քաղաքական բանտ։

Կաղապար:Քոյրյղումներ
1789 թուական

1789 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 89րդ տարին է


== Դէպքեր ==
Յուլիս 14՝ Փարիզցիները գրաւեցին Պասթիլի ամրոցը


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1789 ծնունդներ

Յունիս 1՝ Խաչատուր Լազարեան (մ.1871), ազգային-ազատագրական եւ մշակոյթի գործիչ
Անյայտ օրով՝
Գէորգ Արծրունի (մ.1894), հասարակական եւ եկեղեցական գործիչ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1789 մահեր
Տօն Ասկարեան

Տօն Ասկարեան (10 Յուլիս 1949(1949-07-10), Ստեփանակերտ, Ազրպէյճանական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն - 6 Հոկտեմբեր 2018(2018-10-06), Պերլին, Գերմանիա), շարժապատկերի արցախցի բեմադրիչ եւ լուսանկարիչ։ Արցախցի քանդակագործ, գեղանկարիչ Ռոբերտ Ասկարեանին եղբայրը:


== Կենսագրութիւն ==
Տօն ծնած է 1949-ին, Ստեփանակերտի մէջ: 1967-էն սկսեալ ան Մոսկուայի մէջ դասաւանդած է պատմութիւն եւ արուեստ, եղած է բեմադրիչի օգնական, շարժապատկերներու քննադատ։ Ան աշակերտը եղած է Անտրէ Թարքովսքիի: 1973-ին աւարտած է Մոսկուայի մանկավարժական համալսարանը: 
1975-1977 աքսորուած է Սիպերիա՝ խորհրդային բանակին ծառայելէ հրաժարելուն համար, իսկ 1978-ին, ԽՍՀՄ-էն արտաքսուած է Արեւմտեան Գերմանիա, ուր կնոջ՝ Մարգարիտի հետ հիմնած է «Մարգարիտ Ոսկանեան» շարժապատկերի ընկերութիւնը:
Հայաստանի անկախացումէն ետք ան վերադարձած է հայրենիք եւ սկսած բեմադրելու շարժապատկերներ:


== Գործունէութիւն ==
Ասկարեանի շարժապատկերները ցուցադրուած են աշխարհի զանազան երկիրներու հեղինակաւոր ընկերութիւններու կողմէ՝ ARD, WDR, ZDF, Channel 4, 3 sat, Arte եւ այլն:
Ան «Վտանգաւոր Լոյս» խորագիրով գիրքին հեղինակն է: Լուսանկարներու անհատական ցուցահանդէս ունեցած էր Երեւանի «Նարեկացի» արուեստի կեդրոնին մէջ, ուր ներկայացուած էին 1969-էն սկսեալ Հայաստանի, Պերլինի, Կիւլիստանի եւ շատ այլ վայրերու մէջ իր կատարած գործերը: 
Անհատական ցուցահանդէսներ ունեցած է Թոքիոյի, Պերլինի, Փոթստամի եւ Երեւանի մէջ:
Ասկարեանի առաւել յայտնի գործերէն են․ 

«Արջը» (1984),
«Կոմիտաս» (1988),
«Լեռնային Ղարաբաղ» (1988, ցուցադրուած է գերմանական պատկերասփիւռէն),
«Աւետիք» (1992),
«Փարաջանով» (1998),
«Հին Հռոմէական Ճանապարհին» (2001),
«Արարատ. 14 Տեսանկիւն» (2007) եւ «Հայրիկ» (2008) շարժապատկերները:


== Մրցանակներ ==
Ասկարեան շարժապատկերի միջազգային բազմաթիւ մրցանակներու դափնեկիր է

Վենետիկի փառատօն՝ 6 մետալ («Կոմիտաս» շարժապատկերին համար),
«Ոսկէ Տեսախցիկ»՝ «Միջազգային ԱՐՏ փառատօնի վաստակի համար» եւ այլ մրցանակներ:
Միութիւն (ամսագիր)

Միութիւն, ազգային, քաղաքական մշակութային ամսաթերթ։ Լոյս տեսած է 1987 թուականէն, Սիտնիի մէջ՝ հայերէն եւ անգլերէն։ ՀԲԸՄ պաշտօնաթերթ։ Խմբագիր՝ Աւետիս Ցափուճեան։


== Գրականութիւն ==
Աբրահամեան Ա., Յամառօտ ուրուագիծ հայ գաղթավայրերի պատմութեան, հատոր 2, Ե., 1967
Մուղնի

Մուղնի, գիւղ Հայաստանի Արագածոտնի մարզին մէջ։ Հեռաւորութիւնը Աշտարակէն՝ 2 քմ հիւսիս, բարձրութիւնը ծովու մակերեւոյթէն՝ 1260 մ։


== Բնակչութիւն ==
Մուղնիի բնակչութեան մէկ մասը տեղափոխուած է Մաստարա գիւղէն։ Ըստ Հայաստանի Հանրապետութեան 2011 թուականի մարդահամարին, Մուղնիի մշտական բնակչութիւնը կազմած է 781, իսկ առկայ բնակչութիւնը` 610 մարդ։ Մուղնիի ազգաբնակչութեան փոփոխութիւնը.
Սամուէլ (անձնանուն)

Սամուէլ, աստուածաշնչային ծագումով հայկական տարածուած արական անձնանուն է: Կը սերէ Սամուէլ մարգարէէն, եբրայերէնէ թարգմանաբար կը նշանակի՝ «Աստուծոյ անունը»:

Անուան լատինագիրը՝  SAMVEL 
Անունէ կազմուած մականուն՝ Սամուելեան


== Անունը Կրողներ ==
Սամուէլ Գասպարով (Самвел Гаспаров, ծն.1938, Թիփղիս) խորհրդային բելադրիչ
Սամուէլ Շմաւոնեան (մ.1962, Հալէպ) բժիշկ
Սամուէլ Սաֆարեան (1902, Շուշի-1969) ճարտարապետ


== Անուան Տարբերակները Այլ Լեզուներով ==
անգլերէն՝ Samuel Սէմիւէլ Sam, Sammy
եւրոպական լեզուներով՝
գերմաներէն, լեհերէն, շուէտներէն, չեխերէն, նորվեկերէն, նորվեկերէն, ֆրանսերէն՝ Samuel
Սամուէլ Ումթիթի  (Samuel Umtiti, ծն.1993), ֆրանսացի ֆութպոլիստ
Կաղապար:Lang-ee
իտալ.՝ Samuele
հունգարերէն՝ Sámuel
ֆիններէն՝ Samuel, Samuli, Sami
յուն․՝ Σαμουήλ
եբր.՝ שְׁמוּאֵל‎ Շմուէլ
ճափ.՝ サムエル Սամուերու
քորէայերէն՝ 사무엘 Սամուէլ
պարս․՝ سموئیل Սամոիլ
սլավոնական լեզուներով՝
ուքր.՝ Самійло Սամիյլոյ
մականուն՝ Самійленко Սամիյլէնքոյ
ռուս.՝ Самуил
մականուն՝ Самойлов


== Տե՛ս նաեւ՝ ==
Սամուէլ-Մուրատ Վարժարան
Մանուէլ
Յակոբ Օգճեան

Յակոբ Օգճեան (ծն․՝ 22 Մայիս 1946, Հալէպ (Սուրիա)), Ատամնաբոյժ, համայնքային գործիչ: Յակոբ Օգճեան քաջածանօթ է Արաբերէնին եւ տիրացած է թարգմանչական արուեստին: Կիլիկեան Մշակութային Միութեան Վարչութեան փոխատենապետ:


== Կենսագրութիւն ==
Ատամնաբոյժ Յակոբ Օգճեան ծնած է Հալէպ եւ կարճ ժամանակ անց կը տեղափոխուին Րաքքա ուր կը յաճախէ Ազգային Նուպարեան Վարժարան եւ շրջանաւարտ եղած է 1959-1960 տարեշրջանին, բացառիկ յաջողութեամբ: Ապա յաճախած է տեղւոյն Պետական Երկրորդական Վարժարանը, որուն ընթացքը բոլորելով ձեռք ձգած է Սուրիական Պաքալորէա՝ բարձր գնահատականով:
Այնուհետեւ ընդունուած է Դամասկոսի Բժշկական Համալսարանը, որուն Ատամնաբուժական Կաճառը աւարտած է 1974-1975 տարեշրջանին, արժանանալով իր դասախօսներու գովասանքին:
Ապա հաստատած է իր սեփական Ատամնաբուժական կեդրոնը ուր աշխատած է 37 տարիներու ընթացքին մինչեւ ընտանեօք Հայաստան տեղափոխուիլը 2016-ին:
Ատամնաբոյժ Յակոբ Օգճեան կանուխէն մտած է հանրային-հասարակական կեանքէն ներս եւ վարած է պատասխանատու պաշտօններ զարկ տալով Հայանպաստ գործունէութեան:
1975-ին, ան լոյս ընծայած է նաեւ Մանուկներու Ատամնային առողջապահութեան գիտելիքներ, վերտառութեամբ գրքոյկ մը, զոր ներկայացուցած է որպէս աւարտական թէզ՝ արժանանալով D.D.S կոչումին:


== Ազգային Միութենական Գործունէութիւն ==
Հայանպաստ գործունէութիւն տարած է եւ կը տանի ատամնաբոյժ Յակոբ Օգճեանը:
Ան կանուխէն մտած է հանրային-հասարակական կեանքէն ներս եւ վարած է պատասխանատու պաշտօններ: Եղած է Ազգային Մշակութային Միութեան եւ Ուրֆայի Վերածնունդ Միութեան Վարչութեան անդամ: Ան մաս կը կազմէ այս վերջնոյն «Գերագոյն Խորհուրդ»-ին:
1960-1970 թթ. իր անձնուէր աշխատանքով լծուած է Ազգային Մշակութային Միութիւն, Նոր Սերունդ Մշակութային Միութիւն, Ուրֆայի Հայրենակցական Միութիւններուն մէջ:
Ան անդամակցած է Սոցիալ Դեմոկրատ Հնչակ կուսակցութեան, անոր սոցիալիստական գաղափարաբանութիւնը համապատասխան գտնելով իր ընկերային հաւատամքին:
1992-էն ի վեր ան կը վարէ Կիլիկեան ճեմարանի Հոգաբարձութեան Ատենապետի պաշտօնը, զարկ տալով դպրոցի բարգաւաճման: Ան անդամ է Կիլիկեան Մշակութային Միութեան Վարչութեան, որուն փոխատենապետն է:


== Հրատարակչական աշխատութիւններ ==
Յակոբ Օգճեան քաջածանօթ է Արաբերէնին եւ տիրացած է թարգմանչական արուեստին: Ան Արաբերէնի թարգմանած է Լիբանանի հռչակաւոր իրաւագէտ Մուսէ Բրէնսի մէկ պատմական երկասիրութիւնը, որ կը գրէ «ՀԱՅԱՍՊԱՆՈՒԹԻՒՆԸ ՄԱՐԴԿՈՒԹԵԱՆ ԴԷՄ ԳՈՐԾՈՒԱԾ ՈՃԻՐ» խորագիրը, հրատարակուած Կիլիկեան Մշակութային Միութեան կողմէ, դպրոցին 75-ամեակին առիթով:


== Պարգեւներ ==
ՀՀ նախագահի հրամանագիրով, «հայրենիք-սփիւռք կապերի զարգացմանը բերած նպաստի, ինչպէս նաեւ հայապահպանութեան գործում ներդրած աւանդի համար» Հայաստանի Հանրապետութեան պետական Մխիթար Հերացիի մետալով պարգեւատրուած է համայնքային գործիչ՝ ատամնաբոյժ Յակոբ Օգճեանը:


== Աղբիւրներ ==
Սասնոյ ապստամբութեան 120-ամեակի նշում Հալէպի մէջ:
Հայաստանի Հանրապետութեան Տօնին առիթով Սուրիահայ գործիչներ կը պարգեւատրուին։
Սասնոյ ապստամբութեան 120-ամեակի նշում՝ Հալէպում
Անթուան Մէյէ

Անթուան Մէյէ (ֆրանսերէն՝ Antoine Meillet, 11 Նոյեմբեր 1866(1866-11-11)[…], Մուլեն - 21 Սեպտեմբեր 1936(1936-09-21)[…], Շատոմեյան), ֆրանսացի լեզուաբան, հայագէտ։ Հնդեւրոպական լեզուներու մասնագէտ։ 20-րդ դարասկիզբի ֆրանսացի ամէնէն անուանի լեզուաբաններէն մէկը։


== Կենսագրական գիծեր ==
Մէյէ եղած է միջազգային չափանիշով այն լեզուաբանը որ հայերէնին տուած է իր ճիշդ դիրքն ու արժէքը: Հայերէնը եղած է իր նախասիրութիւններուն կեդրոնը: Ան եղած է նաեւ Հրաչեայ Աճառեանի երախտաշատ ուսուցիչը: 

Նախ աշակերտ Կարիէրի՝ հետեւած է Հիւբշմանի դասախօսութիւններուն, եւ գացած է Վիեննա, Մխիթարեան վանքը ուր ուսած է հայերէնը հիմնապէս՝ Յ. Տաշեանի մօտ, 1890-1891-ին: Ապա անցած է Թիֆլիս, արեւելահայոց կեդրոնը եւ Էջմիածին, անկէ ալ Վենետիկ Մխիթարեաններու վանքը, ուր դարձած է Ս. Ղազարի կաճառին անդամ:
1902-1906՝ հայերէնի ուսուցչապետ է Փարիզի Արեւելեան Լեզուներու դպրոցին, եւ 1906-ին, դասախօս կարգուած բաղդատական քերականութեան՝ Գոլէժ Ֆրանս, ուր մնացած է 30 տարի:


== Աշխատութիւններ ==
Իր ուսումներուն բերումով սկիզբէն իսկ շփում ունեցած է հնդեւրոպական լեզուներու հետ, եւ 1903-ին արդէն՝ հրատարակած իր կոթողական «Ներածութիւն հնդեւրոպական լեզուներու բաղդատական ուսումնասիրութեան»ը:
Իր դասախօտութիւններու շարքին հրատարած է՝ 

«Սլաւական հասարակաց լեզուն», 1914,
«Քերականութիւն հին պարսկերէնի», 1915,
«Գերմաներէն լեզուներու ընդհանրական յատկանիշերը», եւայլն:Խստապահանջ եւ վերապահ իբրեւ գիտնական, եղած է սակայն ջերմ հայասէր եւ մասնակցած ամէն տեսակ հայանպաստ կազմակերպութիւններու, ինչպէս եւ գործօն անդամ եղած է Հայ Ազգային Պատուիրակութեան:
Ինք եղած է նաեւ հիմնադիրը՝ Շարլ Տիլի եւ Ֆրէտէրիք Մաքլէրի հետ՝ «Հայ ուսմանց հանդէս»-ին, որ գոյատեւած է 10 տարի:
Յիշենք իր գլխաւոր գործը հայերէնի մասին, լոյս տեսած նախ Վիեննա, 1903-ին եւ վերհրատարակուած 1962-ին, Լիզպոն: Մինչեւ այսօր՝ անշրջանցելի հեղինակաւոր աշխատանք մը:
Սուքիաս Աղամալեանց

Հ․ Սուքիաս Աղամալեանց (11 Դեկտեմբեր 1738(1738-12-11), Շոռոթ - 18 Մարտ 1789(1789-03-18), Վենետիկ, Վենետիկի հանրապետութիւն), հայ մանկավարժ, թուաբանագէտ, կրթական գործիչ։ Վենետիկի Մխիթարեան միաբանության անդամ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Շոռոթ։ Պատանի հասակին ղրկուած է Ս․ Ղազարի վանք։ 1761-ին ձեռնադրուած է վարդապետ։ Քարոզչական ծառայութեամբ պաշտօնավարած է Հնդկաստան (Կալկաթա): 


== Աշխատութիւններ ==
Պատրաստած է դասագիրք « Թուաբանութիւն», շարադրուած գրաբարով։ Վենետիկ, տպարան Դեմետրեայ Թէոդոսեանց, 1781, 528 էջ։


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հայր Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան, Պուքրէշ, 1938, Ա․ հատոր, էջ 94-95։