armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Մանուէլ Քաջունի

Մանուէլ Քաջունի (11 Օգոստոս 1823(1823-08-11) - 1 Դեկտեմբեր 1903(1903-12-01)), հայ մանկավարժ, բնագէտ, փիլիսոփայ: Վենետիկի Մխիթարեան միաբանութեան անդամ (1843):


== Կեանք եւ գործունէութիւն ==
Ծնած է Կոստանդնուպոլիս, թաղուած է Վենետիկի Ս. Ղազար կղզիին մէջ։  Աւարտած է Մուրատ-Ռափայէլեան վարժարանը: Աշխատած է Կոստանդնուպոլսոյ Մխիթարեան վարժարանները՝ իբրեւ ուսուցիչ եւ տեսուչ, 1848–51-ին՝ «Բազմավէպի» խմբագիրի տեղակալ:
1883-էն՝ Մուրատ-Ռափայէլեան վարժարանի տնօրէն: 1903-ին ընտրուած է Վենետիկի միաբանութեան թագադիր աբբա: 


== Աշխատութիւններ ==
Քաջունին նպաստած է հայկական վարժարաններուն մէջ բնագիտական առարկաներու դասաւանդումը բարելաւելու եւ գիտութեան պահանջներուն համապատասխանեցնելու գործին, կազմած է ուսողութեան, տարրաբանութեան (քիմիագիտութիւն), բնագիտութեան, մեքենագիտութեան դասագիրքեր:
1869–75-ին Ս. Ղազարի մէջ հիմնած է բնագիտութեան ուսուցման տարրալուծարան: Քաջունիի «Արուեստաբանութիւն կամ շտեմարան գիտելեաց» գիրքը իւրատեսակ հանրագիտարան է:
Հեղինակ է գիւղատնտեսութեան տարբեր ճիւղերու վերաբերեալ գիտահանրամատչելի աշխատութիւններու:
Անոր գլխաւոր երկը՝ «Բառգիրք արուեստից եւ գիտութեանց եւ գեղեցիկ դպրութեանց», հանրագիտարան բառարանն է:
Քաջունիի «Հնախօսութիւն Հայաստանի» եւ «Աշխարհագրութիւն հին եւ նոր Հայաստանեայց դպրատանց տղայոց համար» ուսուցողական ձեռնարկները գրուած են Ղուկաս Ինճիճեանի աշխատութիւններու հիման վրայ: Առաջարկած է տարրաբանական նիւթերու անուանակարգման իր եղանակը, մշակած եւ շրջանառութեան մէջ դրած է բազմաթիւ հայերէն գիտական եզրեր:


== Շքանշան ==
Արժանացած է Իտալիոյ Մեծ Խաչի Ասպետ շքանշանին (1897):
Ճորճ Օրուէլ

Էրիք Արթուր Պլեյր, (25 Յունիս 1903(1903-06-25)[…], Մոթիհարի, Բենգալյան նախագահություն, Բրիտանական Հնդկաստան - 21 Յունուար 1950(1950-01-21)[…], Լոնտոն, Միացեալ Թագաւորութիւն): Ճանչցուած է Ճորճ Օրուէլ (անգլերէն՝ George Orwell) գրական կեղծանունով: Ան անգլիացի գրող, լրագրող եւ բանաստեղծ մըն է։


== Կենսագրութիւն ==
Ճորճ Օրուէլ ծնած է Անգլիացի առեւտուրի գործակալի ընտանիքի մը մէջ, 25 Յունիս 1903 թուականին, Մոթիհարի, Հնդկաստան։ 
1922-1927 թուականներուն ընթացքին ծառայած է գաղութային ոստիկանութեան մէջ, իսկ երկար տարիներ բնակած է Մեծ Պրիթանիոյ եւ Եւրոպայի մէջ։ Այդ ժամանակ ան սկսաւ յօրինել իր գեղարուեստական ստեղծագործութիւնները եւ «Ճորճ Օրուէլ» գրական կեղծանունով սկսած է իր գրական կեանքը 1933 թուականին։ 
1936-1939 թուականներուն ընթացքին մասնակցած է Սպանիոյ քաղաքացիական պատերազմին։
Ճորճ Օրուէլ մահացած է թոքախտէ, 21 Յունուար 1950 թուականին՝ Լոնտոն, Անգլիոյ մէջ:


== Ստեղծագործութիւններ ==


=== Վէպեր ===
1934 – Burmese Days:
1935 – A Clergyman's Daughter:
1936 – Keep the Aspidistra Flying:
1939 – Coming Up for Air:
1945 – Animal Farm:
1949 – Nineteen Eighty-Four:


=== Ոչ առասպելական վէպեր ===
1933 – Down and Out in Paris and London:
1937 – The Road to Wigan Pier:
1938 – Homage to Catalonia:


== Արտաքին յղումներ ==
Անասնաֆերման Արտաշէս Էմինի թարգմանութեամբ
Ջորջ Օրուելի մասին բանասիրութեան հանրագիտարանում
Խելօք Դաւիթ

«Խելօք Դաւիթ», գրական-քաղաքական երգիծական շաբաթաթերթ։ Լոյս տեսած է  1918-1919 թուականին, Կոստանդնուպոլսոյ մէջ։ Խմբագիր-արտօնատէր՝ Հ. Ազնաւուրեան (Զ. Մոյրեան)։
Դէմ արտայայտուած է պատերազմներուն, ծաղրած եւ պարսաւած է երիտթուրքերու պարագլուխներուն, խարազանած անոնց հայաջինջ քաղաքականութիւնը։ Թերթը ներկայացուցած է շաբաթուայ քաղաքական լուրերը, տպագրած թերթօններ, ժամանցներ, հանելուկներ, ծաղրանկարներ եւ այլն, ծանօթացուցած հայկական թատերական կեանքին։ Թղթակցած են Ալփասլանը, Թէոդիկը եւ ուրիշներ։
Համազասպ Ոսկեան

Հայր Համազասպ Վրդ․ Ոսկեան (1 Յուլիս 1895(1895-07-01) - 25 Փետրուար 1968(1968-02-25)), հայ բանասէր, պատմաբան, ձեռագրագէտ, մանկավարժ։ Մխիթարեան միաբանութեան անդամ։


== Կենսագրական գիծեր ==
Սորված է Վիեննայի Հայոց վանքի դպրոցը։ 1914 թուականէն եղեած է Մխիթարեան միաբանութեան անդամ։ Եղած է է Փլովտիւի (Պուլկարիա) Մխիթարեան վարժարանի ուսուցիչ (1928-1931), տնօրէն (1931-1937), ապա Պէյրութի Մխիթարեան վարժարանի տնօրէն (1947-1960)։ 


== Գործունէութիւն ==
Ոսկեան տարիներ զբաղած է մանկավարժական գործունէութռամբ եւ միաժամանակ կատարած է բանասիրական հետազօտութիւններ։ 
Շուրջ յիսուն տարի զբաղած է պատմական նիւթերով, յատկապէս Հայաստանի վանքերով։ 1920-ական թուականներուն աշխատակցած է «Հանդէս ամսօրեայ»ին, ապա դարձած է անոր խմբագրապետը (1938-1946, 1963-1968)։ 1932 թուականին Փլովտիւի մէջ հիմնած է «Ուսումնարան» դպրոցական ամսագիրը։
Ուսումնասիրած է հայ նախարարական տուներու պատմութիւնը, հայ միջնադարեան մատենագիրներ Յովհաննէս Սարկաւագի, Ներսէս Լամբրոնացիի, Յովհաննէս Վանականի, Վարդան Արեւելցիի, Մխիթար Գոշի, Կիրակոս Գանձակեցիի կեանքն ու ստեղծագործութիւնը։


== Աշխատութիւններ ==
«Չորս հայ տաղասացներ եւ անոնց տաղերը» (1966) աշխատութեան մէջ ներկայացուցած է հայ միջնադարեան բանաստեղծներ՝ Յովհաննէս Կարնեցիին, Գրիգոր Օշականցիին, Մովսէս Կարնեցիին, Մարտիրոս Ղրիմեցիին ու անոնց ստեղծագործութիւնները։
Մեթր

Մեթր, երկարութիւն չափելու միաւոր, Միջազգային Համակարգի հիմնական միաւորներուն մաս կը կազմէ, m նշանով (ֆրանսերէն՝ mètre):

Մեթրը սահմանուած է պարապութեան մէջ լոյսի արագութեան թուային արժէքին վրայ, c նշուած (լատիներէն celeritas), երբ արտայայտուած է m s-1 ով: Այսպիսով, լոյսի արագութիւնը հաւասար է c = 299 792 458 m s–1: Հետեւաբար, մեթրը երկարութեան չափաւոր է, որ կը համապատասխանէ պարապութեան մէջ լոյսի կատարած տարածքին 1/299 792 458-րդ երկվայրկեանուան տեւողութեան ընթացքին:


== Պատմութիւն[modifier ==


=== Երկարութեան չափի բնօրինակ, ըստ միջազգային համակարգին ===
1889. Մեթր եւ քիլոկրամ միջազգային նախատիպերը պատրաստուած են Պլատինէ (Pt նշանով քիմիական տարր, լատ. Platinum), համաձուլուած 10% (մօտ. 0,0001) Իրիդիում-ով (Ir նշանով քիմիական տարր, լատ.՝ Iridium)
1954. Մեթրը ընդունուած է որպէս հիմնական միաւոր
1960. Մեթրը սահմանուած է Կրիպտոն 86-ի ճառագայթման հիման վրայ (Kr նշանով քիմիական տարր, լատ.՝ Kryptonum, յուն․՝ κρυπτός)
1983. Մեթրը սահմանուած է ըստ լոյսի արագութեան, նկատի ունենալով գիտութեան  եւ չափման միջոցներու առաջընթացը, եւ լոյսի արագութեան արժէքը c = 299,792,458 m s-1 իբրեւ անփոփոխ հաստատուն (մասնաւորապէս աստղագիտութեան եւ երկրաբաշխութեան պէտքերուն համար):Մեթրը իբրեւ երկարութեան չափաւոր, կը համապատասխանէ պարապութեան մէջ լոյսի կատարած տարածքին 1/299 792 458-րդ երկվայրկեանուան տեւողութեան ընթացքին: Իսկ s (երկվայրկեանի միաւորը) ΔνCs վրայ սահմանուած ըլլալով, Մեթրը կախում կ՛ունենայ c եւ ΔνCs հիմնական հաստատուններէն:

  
    
      
        c
        =
        299792458
        m
        
          s
          
            −
            1
          
        
      
    
    {\displaystyle c=299792458ms^{-1}}
  

  
    
      
        1
        m
        =
        
          
            c
            299792458
          
        
        ×
        s
      
    
    {\displaystyle 1m={\frac {c}{299792458}}\times s}
  

  
    
      
        1
        m
        =
        
          
            9192631770
            299792458
          
        
        ×
        
          
            c
            
              Δ
              
                ν
                
                  C
                  s
                
              
            
          
        
      
    
    {\displaystyle 1m={\frac {9192631770}{299792458}}\times {\frac {c}{\Delta \nu _{Cs}}}}
  

2018. Միաւորներու Միջազգային Համակարգի (ՄՀ) վերանայում՝ իրականացուած 2019 թուականի մայիսի 20-ին:Այժմ, մեթրի սահմանումը կապուած է լոյսի արագութեան ճշգրիտ արժէքին հետ, որ հիմնարար հաստատուն է:
Հրաւիրակ

Հրաւիրակ, Հայաստանի օգնութեան կոմիտէի (ՀՕԿ) կենտրոնական վարչութեան պարբերաթերթ։ Լոյս տեսած է 1925-1926 թուականներուն, Երեւանի մէջ։ Ծանօթացուցած է ՀՕԿ-ի աշխատանքներուն, ներկայացուցած Վրաստանի, Ազրպէյճանի, Մոսկուայի եւ հայաշատ այլ վայրերուն մէջ գործող ՀՕԿ-ի մասնաճիւղերու գործունէութիւնը։ «Վերածնուող Հայաստանը» խորագրով բաժինը ծաւալուն տեղ յատկացուցած է հանրապետութեան տնտեսութեան ու մշակոյթի լուսաբանման։
18 Օգոստոս

18 Օգոստոս, տարուան 230-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 231-րդ) օրն է։


== Դէպքեր ==
1805․ տեղի կ՛ունենայ Իվանքովաչի կռիւը


== Ծնունդներ ==
1828, Մկրտիչ Պէշիկթաշլեան, արեւմտահայ բանաստեղծ (մահ.՝ 1868)։


== Մահեր ==
1994, Վազգէն Ա․ (ռումանահայ, աշխարհիկ անունը՝ Լեւոն Կարապետ Աբրահամ Պալճեան), Հայ Առաքելական Եկեղեցւոյ 130-րդ Կաթողիկոս, հայագէտ եւ ՀՀ ազգային հերոս (ծն.՝ 1908):


== Տօներ ==
168 (թիւ)

168 (հարիւր վաթսունութ)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ մըն է 167-ի եւ 169-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
 A005101  երեսունութերորդ աւելցուկային թիւն է
չորս յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 168=37+41+43+47
168-ն են՝
շաբթուայ ժամերը
1000-էն փոքր պարզ թիւերը
կիրառութիւններ
168 Սիպիլլա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 168 -ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան и (ի) տողատառը
Տարուայ 168րդ օրն է Յունիս 17-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 16-ը)
Յակոբ Թոփուզեան

Յակոբ Թոփուզեան (Ակոբ Թոփուզ) (ծնած է 1923-ին, Կ.Պոլիս - մահացած՝ 18 Սեպտեմբեր 2007-ին, Քալիֆորնիա): Ան Սթամպուլի օփերայի առաջին եւ գլխաւոր թենոր երգիչն էր:


== Կենսագրութիւն ==
Յակոբ Թոփուզեան ուսանած է ծննդավայրի երաժշտանոցը: Տասը տարի շարունակ երգած է Սթամպուլի օփերայի թատրոնին մէջ մինչեւ 1965 թուական՝ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ տեղափոխուիլը :
Յակոբ Թոփուզեան Սթամպուլի օփերայի առաջին եւ գլխաւոր թենոր երգիչն էր, որ կատարած է օփերայի դերերգներ՝

Faust-ի`(Johann Wolfgang von Goethe «Ֆաուսթ» Faust օփերա),
Radamès-ի`( Giuseppe Verdi, «Այտա» Aida օփերա),
B.F. Pinkerton-ի`(Giacomo Puccini, Madama Butterfly օփերա, եւ երբեմն ալ բեմադրուեր է «ՉիոՉիո-Սան» Cio-Cio-San անունով):1957-ին, Օփերայի 30-ամեակի տօնակատարութեան ժամանակ իրեն շնորհուած է «Կեանքի տեւողութեան նուաճումներու մրցանակ»-ը: 1959-1960 թուականներուն եղած է Սթամպուլի оփերայի գլխաւոր թենորը: Հոս նշենք, որ Սթամպուլի օփերայի թատրոնի կամ Սուրէյա օփերային թատրոնի կառոյցը նախագծած է հայ ճարտարապետ Գեղամ Գաւաֆեանը Սթամպուլի երեսփոխան Սուրէյա Իլմենյայի յանձնարարականով։
1965 թուականին, Յակոբ Թոփուզեան հաստատուելով Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ hանդէս եկած է որպէս թենոր եւ պարիթոն երգիչ օփերային տարբեր խումբերու մէջ: Իր կատարած դերերգներէն են՝

Baron Scarpia-ն՝ («Թոսքա» melodrama, Giacomo Puccini),
Rigoletto-ն՝ («Ռիկոլեթթo» Rigoletto, Giuseppe Verdi ),
Count di Luna-ն՝ (Կոմս տի Լունան «Թրուպէտուր» The Troubadour, Giuseppe Verdi),
Escamillo-ն՝ (Էսքամիլլօ, «Գարմէն» Carmen, Georges Bizet)
Alfredo Germont-ի եւ Giorgio Germont-ի՝(«Թրավիաթա» «La traviata», Giuseppe Verdi) :Ան 17 տարի Քալիֆորնիա նահանգի, Ontario, West End օփերայի անդամն էր:
18 Սեպտեմբեր 2007-ին, Յակոբ Թոփուզեան կը մահանայ  երկար տարիներ մաքառելէ ետք քաղցկեղի դէմ՝ ետին թողնելով իր կինը Denise Vidian, եւ իր զարմիկները՝ Efkine Beylerian of Sidney, Australia, Edward (Berjuhi) Arakelian of Clarkston, Michigan, and George (Zabel) Arakelian of Farmington, Michigan


== Աղբիւրներ ==
Topuzian Sings (Topouzian Sings Armenian Songs)
Մախլաս

«Մալխաս», գրական, երգիծական պատկերազարդ շաբաթաթերթ։ Լոյս տեսած է 1913-1915 թուականներուն, Թիֆլիսի մէջ։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Ս. Լաշքարեան։ Քննադատած է «հայ իրականութեան խորթ բարքերն ու երեւոյթները», ազգային-ազատագրական շարժման գործիչներուն։
Տպագրած է ծաղրանկարներ, ֆելիէտոններ, երգիծական պատմուածքներ ու բանաստեղծութիւններ հայ, ռուս եւ եւրոպացի նշանաւոր համարուող երգիծաբաններէ, համաշխարհային եւ հայ դասականներու աֆորիզմներ, ասոյթներ։
Պայքարած լ է ֆուտուրիզմի դէմ, քննադատած անոր հետեւորդներուն հայ գրականութեան մէջ։
Պետրոս Ադամեան

Պետրոս Հերոնիմոսի Ադամեան (21 Դեկտեմբեր 1849(1849-12-21), Քարաքոյ, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 4 Յունիս 1891(1891-06-04), Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն), հայ մեծ դերասան, բանաստեղծ, գրող, նկարիչ եւ հասարակական գործիչ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Կ․ Պոլսոյ Ղալաթիա թաղին մէջ 1849-ին։ 8-9 տարեկանին զինք կ՛ուղարկեն թաղային վարժարան, սակայն Պետրոս չհետաքրքրուելով դպրոցով, 14 տարեականին կը սկսի այցելել Արեւելեան թատրոն։ Առաջին անգամ բեմ կը բարձրանայ, «Վիլհելմ  Աշխարհակալ» գործին մէջ՝ սպայի մը դերով։ Այնքան ազդու կերպով կ՝արտասանէ, որ իր միակ ըսելիք «մեռիր  դաւաճան» խօսքերը, մէկ անգամուան մէջ իրեն սպասած ապագայի վճիռը կ՛որոշեն։ Առաջին անգամ 1867-ին բեմ կը բարձրանայ, իբրեւ դերասան, խաղալով Ս․ Հէքիմեանի առաջնորդած դերը։ 1869-ին խաղալով Վարդովեանի խումբին մէջ, կ՛անցնի Ռուսիա՝ Նոր Նախիջեւան ու կու տայ շարք մը ներկայացումներ։ Այդտեղ լսելով, որ Կ․ Պոլսոյ հրդեհը լափած է իր հօր ինչքը՝ Պոլիս կը վերադառնայ։
1879-ին Տփղիսէն ստացած հրաւէրի համաձայն,  Կովկաս կու գայ, ուր «Սէր Առանց Համարման» թատերախաղով հիմքը կը դնէ շարք մը ներկայացումներու։ Կարճ ժամանակի մէջ Ադամեանի անունն այնքան կ՝ընդհանրանայ, որ թատրոնը կը լեցուի ոչ միայն հայերով, այլ նա՛ւ օտարազգիներով։ 1880 եւ 1881-ի ամառները կ՝անցընէ Կովկասեան գաւառական հայ քաղաքներու մէջ, իսկ 1882-ին կ՝երթայ Ռուսիա եւ կը խաղայ Ն․ Նովկորոտ], Մոսկուայի եւ այլ քաղաքներու մէջ։ 1884-ին դերեր կը ստանձնէ Փեթերսպուրկի մէջ, ուր մեծ յաջողութիւն գտնելով կ՝այցելէ բազմաթիւ մեծ քաղաքներ։ Վերջապէս 1886-ին նորէն Տփղիս կը վերադառնայ, ուր խումբ կազմելով դարձեալ Ռուսիա կ՝երթայ, իսկ ձմրան թատերաշրջանին կը խաղայ Տփղիսի մէջ։ 1887-ին Պաթումի վրայով կրկին Ռուսիա կ՝երթայ այցելելով Կէրճ, Սիմֆերոպոլ, Թէոտոսիա եւ Օտեսա, իսկ 1888-ին Մոսկուա, Կազան եւ Կ․ Պոլիս, ուր նոյնպէս խումբ կազմելով կը սկսի խաղալ արդիական նոր թատրոնին մէջ։ Այնտեղի յաջողութիւններէն ոգեւորուած, 1889-ին կ՝անցնի Զմիւռնիա եւ շարք մը ներկայացումներ կու տայ, սակայն, այդտեղէն արդէն, հիւանդ Կ․ Պոլիս կը վերադառնայ։ 1890-ին բժիշկները կը յայտնեն, որ ան թոքախտ է։
Կ․ Պոլսոյ ռուս դեսպանը, որ Ադամեանին շատ կը յարգէր, այդ հիւանդութեան առաջքը առնելու համար, զայն կը տեղաւորէ  ռուս Ս. Նիկողայոսեան հիւանդանոցին մէջ։ Սակայն, հակառակ տարուած ամենամեծ եւ լուրջ խնամքին՝ Ադամեանը չի բուժուիր եւ 2 Յունիս 1891-ին կը մահանայ Կ․ Պոլսոյ մէջ։


== Բեմական գործունէութիւն ==
3 Դեկտեմբեր 1888-ին կը տօնուի Ադամեանի բեմական գործունէութեան 25 ամեայ յոբելեանը։ Ադամեան շատ անգամ խաղցած էր ռուս եւ այլազգի դերասաններու հետ, իր դերը խաղալով հայերէն կամ ֆրանսերէն եւ փորձած էր նոյնիսկ ռուսերէն խաղալ, սակայն չէր յաջողած։ Պետրոս Ադամեան ե՛ւ նկարիչ էր, ե՛ւ բանաստեղծ, եւ վիպասան, լեզուաբան, քննադատ եւ այլն։ Ան խաղցած էր զանազան դերեր՝ Համլէթ, Քին, Քօրրատօ, Օթելլօ, Ուրիէլ Աքոսթա, Լիր, Նարցիս եւ այլ դերեր։
1961-ին Պետրոս Ադամեանի անունով մկրտուեցաւ Հալէպի Բարեգործականի Հայ երիտասարդաց ընկերակցութեան թատերախումբը:


== Գրական վաստակ ==
Շէքսպիր եւ իր Համլէթ ողբերգութիւնը, տպուած 1887
Նամակներ առ Սանտրօ եւ Բարեաւ մնաք իմ յոյսեր, տպուած 1894
Անկոչ հիւր (վիպակ, տպուած հանդէս գրականութեան եւ պատմութեան մէջ, 1888)Անոր մնացած գրուածքներու մէկ մասը հաւաքուած է «Քերթուածք Եւ Թարգմանութիւնը» գիրքին մէջ, Վենետիկ։ 1896։


== Ծանօթագրութիւն ==
Աուկուսթինովիզ

Աուկուսթինովիզ, Տոմպռովսքա Վալատիսլավա նկարչուհի։ Ծնած է 15 Մայիս 1901-ին ի Քրաքով։ Միջին դասընթացքը աւարտելէն յետոյ նկարչութեան կը հետեւի նախ առանձնաբար սորվելով եւ ապա անուանի նկարչուհի Մէխօֆֆէրօվայի դպրոցին մէջ։ 1925-ին նկարիչներու զովողութեան մէջ մտած է։ 1929-ին կ՚ամուսնանայ Տոքթոր Սթանիսլավ Տոմպրովեսքիին հետ որ նմանապէս արուեստագէտ նկարիչ մըն էր։ 1952-ին սկսեալ արդէն կը մասնակցի տեղական նկարահանդէսներու եւ ապա ինքը կը ցուցադրէ իր գործերը՝ Վառշաւիայի, Քարաքովի եւ Չիքակոյի մէջ։ Կը շահագրգռուի մասնաւորապէս Դաշտանկարչութեամբ եւ դիմանկարներով։ Իրեն գործերուն մէջ յիշուելու արժանի են։

Կին մը կուժ ի ձեռին (1926)
Իր մօր դիմանկարը (1921)
Հանգիստ աշխատանքէ ետքը (1927)
Ձմեռը լեռներուն վրայ (1929)
Վայրանկար մը (1931)
Կլանաւի ապրանքը (1932)
Դղեակի մը ներքսակողմը (1934)։


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վրդ. Պոտուրեան, 1938, էջ 201:
Արկադի Տէր Թադէոսեան

Արկադի Յովհաննէս Տէր-Թադէոսեան, (22 Մայիս 1939(1939-05-22), Թիֆլիս, Խորհրդային Միութիւն - 31 Մարտ 2021(2021-03-31), Երեւան, Հայաստան), Արցախեան ազատամարտի հերոս, նախկին Հայաստանի Հանրապետութեան Պաշտպանութեան Փոխ նախարար։ Տէր-Թադէոսեան կը պատկանի այն Խորհրդային սպաներու թիւին, որոնք Արցախեան պատերազմի սկիզբէն գլխաւորեցին հայկական ջոկատներու պայքարը։ Ազատամարտի ընթացքին մէջ անոր ամենավառ յաղթանակը կը համարուի Շուշիի ազատագրումը, որ մեծ հոգեբանական եւ ռազմավարական ազդեցութիւն կ'ունենայ պայքարի հետագայ ընթացքին վրայ։


== Կենսագրութիւն ==
Արկադի Տէր-Թադէոսեան ծնած է 1939-ի 22 Մայիսի-ին, Թիֆլիսի մէջ։ Աւարտած է զինուորական ուսումնարան Պաքուի մէջ, այնուհետեւ Լենինկրատի ճանապարհորդական եւ թիկունքի ռազմական ակադեմիան։ Ծառայած է Աֆղանստանի մէջ, Գերմանիոյ, Չեքոսլովաքիոյ, Պելլառուսիոյ այնուհետեւ 1987-էն Հայաստանի մէջ։
1988էն միացած է Արցախ ազատագրական պայքարին եւ գործօն մասնակցութիւն ունեցած է կամաւորներու զինուորական մարզելու գործին մէջ։ 1990-ին «Սասունցի Դաւիթ» կամաւորական ջոկատի անդամ եղած է։ 1991-ին նշանակուած է ՀՀ պաշտպանութեան կոմիտէի արտազինուորական պատրաստութեան բաժինի պետ։
30 Հոկտեմբեր1991-ին, Արցախի նորաստեղծ ինքնապաշտպանական ուժերը Տէր-Թադէոսեանի հրամանատարութեան տակ փայլուն գործողութեան շնորհիւ թշնամիէն կ'ազատագրեն ռազմավարական մեծ կարեւորութիւն ունեցող Տող գիւղը (Հատրութի շրջան)։ 1992-ի Մայիսին նախապատրաստած եւ փայլուն ձեւով իրականացուցած է Շուշի քաղաքի ազատագրումը («Հարսանիք լեռներում» գործողութիւնը), որ կը համարուի Ազերի զօրքերու կողմէ վերահսկուող ամէնէն անառիկ բարձունքներէն մէկը եւ ուրկէ ամիսներ շարունակ կը ռմբակոծուէր Ստեփանակերտը:
Պարգեւատրուած է առաջին աստիճանի Հայաստանի Հանրապետութեան Մարտական խաչ շքանշանով։ Տէր-Թադէոսեանը իր ռազմական ինչպէս նաեւ մարդկային բարձր արժէքներուն շնորհիւ կը համարուի Հայաստանի հետխորհրդային իրականութեան ամէնն արժանաւոր ռազմական գործիչներէն մէկը։


== Աղբիւրներ ==
Արկադի Տեր-Թադէոսեանի կենսագրութիւնը «Մայր Հայաստան» կայքին մէջ
Այսօր Արցախի հերոս Արկադի Տէր-Թադէոսեանի՝ հրամանատարին, ծննդեան օրն է
Խաղաղութեան Կամուրջ (Թիֆլիս)

Խաղաղութեան կամուրջ (վրաց.՝ მშვიდობის ხიდი), հետիոտնային կամուրջ Թիֆլիսի մէջ, Կուր գետի վրայ, Մետեխի եւ Բարատաշուիլի կամուրջներու միջեւ։ Կամուրջը կը միաւորէ Հերակլ II փողոցը եւ Ռիկէ զբոսայգին։
Կամուրջը բաղկացած է ապակով պատուած 156 մեդրանոց պողպատ կարկասէ։ Ամբողջ կառուցուածքը հիմնուած է 4 հզօր հենարաններու վրայ։ կամրջին վրայ բարձրանալը ինչպէս Հերակլես II փողոցէն եւ Ռիկէ զբոսայգէն, այնպէս ալ առափնեայ ծառուղին։


== Պատմութիւն ==
Կամուրջը կառուցուած է Վրաստանի նախագահ Միխէիլ Սաակաշուիլիի աջակցութեամբ։ Պատուիրատուն Թիֆլիսի քաղաքապետարանն էր։ Կամուրջը պաշտօնապէս բացուած է 2010 թուականին Մայիսի 6-ին։
կամրջի ճարտարապետը իտալացի Միքայել Տէ Լուկին է (իտալ.՝ Michele De Lucchi), որ այդ մէկէն առաջ կառուցած էր Հաւլաբարի նախագահական նստավայրն ու ներքին գործերու նախարարութեան նոր շէնքը։ Դիզայները ֆրանսիացի Ֆիլիփ Մարտինոն էր (ֆր.՝ Philippe Martinaud)։


== Արտաքին յղումներ ==
Խաղաղության կամուրջ
Թուրքիոյ Դրօշ

Թուրքիոյ դրօշը (թրք.՝ Türk bayrağı), կը ներկայացնէ կարմիր գոյնի ուղղանկիւն պաստառ։ Lայնքի եւ երկայնքի յարաբերութիւնը՝ 2։3-ի է։ Դրօշի կեդրոնը կը գտնուին սպիտակ լուսնեղջիւրն եւ հինգաթեւ աստղը։ Դրօշը յաճախ կը կոչուի al bayrak (կարմիր դրօշ)։
Թուրքիոյ դրօշի ներկայիս տեսքը ուղղակիօրէն վերցուած է Օսմանեան դրօշէն, որ իր վերջնական տեսքը ստացած է 1844-ին։
Դրօշի չափը եւ կարմիր գոյնի հստակ տօնը պաշտօնապէս հաստատուած է Թուրքիոյ դրօշի մասին օրէնքում 1936 թուականի մայիսի 29-ին:
Թուրքիոյ այժմեան դրօշը փոփոխութիւններով (ներկայիս դրօշի վրայի աստղը եւ լուսինը աւելի բարակ են եւ աւելի փոքր չափեր ունին) կը կրկնէ 1844-ին Թանզիմաթի բարեփոխումներու ժամանակ հաստատուած Օսմանեան կայսրութեան դրօշը, իսկ Թուրքիոյ Հանրապետութեան պետական դրօշի կարգավիճակ ստացած է 1936-ին՝ Աթաթուրքի մահէն 2 տարի առաջ։ Թրքական դրօշի ծագման վերաբերեալ բազմաթիւ տարբերակներ կան։


== Դրօշի պատմութիւնը ==
Առաւել պաշտօնական տեսակէտը այն է, որ թրքական դրօշի կարմիր գոյնը սկիզբ կ՚առէւմ Արաբական խալիֆայութեան տիրակալ Ումարի ժամանակաշրջանէն (643-644), իսկ լուսինն ու աստղը իսլամի խորհրդանիշերն են։ Այն վերջնական ձեւը ստացած է 1844-ին։ Տարածուած են նաեւ շարք մը աւանդութիւններ՝ կապուած օսմանեան դրօշի ծագման հետ։ 1071-ի Մանազկերտի ճակատամարտէն ետք, երբ սելճուկ-թուրքերը յաղթանակ տարին Բիւզանդիայի նկատմամբ եւ սկսան հաստատուիլ Առաջաւոր Ասիոյ մէջ, սելճուկներու խանը՝ Ալփ Արսլանը ճակատամարտի դաշտի անամպ երկնակամարին տակ կը նկատէ լիալուսինն ու աստղը եւ դրօշին վրայ այդ ամէնը պատկերել իր ռազմական դրօշի վրայ։
Եւս մէկ տարբերակ կայ, որ ամբողջովին կը կրկնէ վերոյիշեալ տարբերակը, սակայն այս պարագային Ալփ Արսլանին կը փոխարինէ Աթաթուրքը, իսկ Մանազկերտին՝ Սաքարեան։ Մէկ այլ տարբերակաի համաձայն՝ օսմանեան սուլթան Մուրատ Երկրորդը 1389-ին  Քոսովոյի ճակատամարտէն ետք արեան լճակին մէջ կը տեսնէ կիսալուսնի եւ Ժուպիթէր մոլորակի ցոլքը եւ դրօշին վրայ, որ իր պետութեան դրօշը պէտք է ճիշդ այդպիսի տեսք ունենայ։ Շատ կը շրջանառուի այն տեսակէտը, օսմանեան դրօշը կապ ունի Կոստանդնուպոլիս քաղաքի դրօշի հետ, որու խորհրդանիշերը եղած են լուսինն ու աստղը:
Թուրքիոյ Հանրապետութեան դրօշի հետ որոշ նմանութիւն ունին Ազրպէյճանի, այսպէս կոչուած «Հիւսիսային Կիպրոսի Թրքական Հանրապետութեան», Թունիսի եւ շարք մը այլ իսլամական երկիրներու դրօշները։


== Բիւզանդիոյ եւ Օսմանեան կայսրութեան դրօշները ==

		
		
		


== Պատմական դրօշներ ==

		


== Դրօշների շափերը ==


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական կայք
[1]
Փաթմոս

Փաթմոս (յուն․՝ Πάτμος), հարաւային Էգէականի հրաբխային կղզի, Տոտեքանիսա, Յունաստան։  Մայրաքաղաքն է Հորա* (կամ Փաթմոս)։  Կը գտնուի Սամոսին հարաւը, Իքարիային հարաւ-արեւելքը, Լերոսին հիւսիս-արեւմուտքը։
Հորա․ յունական կղզիներու մայր գիւղին կամ քաղաքին տրուած անուն, որ կ՛ ընկերակցի տուեալ գիւղին կամ քաղաքին բուն անունին (մայրաքաղաքի իմաստ ունի)։


== Ընդհանուր տեղեկութիւններ ==

Տարածութիւնն է 34,142 քլ․² եւ ծովեզր՝ 70 քլ․։  Բնակչութեան թիւն է՝ 3 047։  Կղզիին մակերեսը ժայռոտ եւ անջրդի է։ Բաղկացած է երեք մասերէ որոնք իրարու կապուած են երկու նեղուցներով։ Բարձրագոյն կէտը ՝ Փրոֆիթի Իլիաս (270 մեթր) կը գտնուի կեդրոնը, Հորային (Փաթմոս) հարաւը։   Մնացեալ երկու բարձր կէտերն են Սքլաւես (հիւսիսը)  եւ Փրասօ (հարաւը)։    
Կղզին ունի բազմաթիւ հրուանդաններ եւ շրջապատուած է նոյնքան կղզիակներէ, որոնցմէ գլխաւորներն են՝ Փրասոնիսի, Թրաղոնիսի, Հիլիոմոտի, Այիա Թեքլա, Այ Եորղիս, Սքլաւա, Սքլաւոփուլա, Պալամու կղզիակներու համալիր, եւայլն։    
Փաթմոս, Ասթիփալէա, Լերոս, Լիփսի եւ Աղաթոնիսի կղզիներուն հետ մաս կը կազմեն Քալիմնոս նահանգին։  Իսկ Փաթմոսի քաղաքապետութեան կը պատկանին Արքի եւ Մարաթի։  
Սքալա մեծագոյն բնակավայրն է եւ նաւահանգիստը։  Մնացեալ բնակաբայրերն են՝ Քամպոս եւ Հրիստոս (հիւսիս), Ղրիքոս եւ Սափսիլա (հարաւ)։  Ցիր ու ցան բնակարաններով շրջաններ են՝ Լամպի, Վաղիա, Լեֆքես, Էփսիմիա եւ Տիաքոֆթի։  


== Պատմական ակնարկ ==

Փաթմոս հին գրագէտներուն արձանագրութիւններուն մէջ Թուքիտիտիս (3, 33), Ստրապոն (10, 448) կը նշուի իբրեւ Փաթնոս։  

96-ին Փաթմոս կ՛ ապաստանի Յիսուսի աշակերտներէն՝ Յովհաննէս առաքեալը (կամ Յովհաննէս Աստուածաբանը) եւ կը գրէ «Յայտնութիւնը» (հին յուն․՝  Ἀποκάλυψις Ἰησοῦ Χριστοῦ)։ 

Ժ․ դարուն կղզին ինչպէս (Էգէականի մնացեալ կղզիները) ծովահէններու յարձակումներէն մեծ վնասներ կը կրէ  եւ գրեթէ կ՛ ամայանայ։  ԺԱ․ դարուն կը հիմնուի Սուրբ Յովհաննու Աստուածաբանի վանքը միաբան (հետագային սրբացած) Հրիստոտուլոսին կողմէ։  1088-ին կը հիմնուի «Փաթմատիա Դպրոց»ը։  ԺԲ․րդ եւ ԺԳ․րդ դարերուն վանքը կը կողոպտուի Վենետիկցիներուն եւ արեւմուտքէն ներխուժող ծովահէններէն։
1453-ին, Կոստանդնուպոլսոյ գրաւումէն ետք, կղզին կը հաստատուին գաղթականներ Պոլիսէն։  Կը զարգանայ բնակավայրը՝ Հորա, ուր հետագային Կրետէէն գաղթականներ հոն ապաստան կը գտնեն։  Կղզիին դիմագիծը կը փոխուի։  Փաթմոս մշակոյթի կեդրոն կը դառնայ։
Փաթմոս անջրդի ըլլալով, բնակիչները նաւագնացութեամբ կը զբաղին։  Օսմանցիներուն եւ արեւմտեան Եւրոպայի պետութիւններուն հետ կապերու հաւասարակշռութիւնը կը պահեն, զօրացնելով իրենց առեւտուրը եւ նաւատորմիղը։  ԺԷ․ դարուն Փաթմոս կը դառնայ նաւային եւ առեւտուրի կեդրոն․ այս ուղղութեամբ Սուրբ Յովհաննու Աստուածաբանի վանքը իր «Փաթմատիա Դպրոց»ով մեծ ներդրում  կ՛ ունենայ։ 
1770-ին Օրլոֆեան ապստամբութեան ընթացքին կղզին ռուսերը կը գրաւեն։  Քիւչուք Քայնարծիի դաշինքէն (1774) օգտուելով, Փաթմոսի բնակիչները կը կառուցեն աւելի մեծ նաւեր, կը գործածեն ռուսական դրօշը եւ կը զարգացնեն ծովային առեւտուրը։
Միաժամանակ կը զարգանայ մշակոյթը։  1769-ին «Փաթմատիա Դպրոց»ը կը բարեփոխուի՝  «Ազգի Ընդհանուր Դպրոց»․ յունական աշխարհի ուսման գլխաւոր կեդրոններէն մէկը կը դառնայ։
9 Յուլիս 1832-ին Կոստանդնուպոլսոյ Դաշինքով, Փաթմոս կրկին օսմանցիներուն ձեռքը կ՛ անցնի։  1912-ին իտալացիները կղզին կը գրաւեն եւ 1947-ին վերստին Յունաստանին կը միանայ։


== Պատկերասրահ ==