armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Խանասորի Արշաւանք

Խանասորի Արշաւանքը, քիւրտ Մազրիկ ցեղախումբի դէմ գործադրուած պատժական գործողութիւն մըն է, որ կազմակերպուած էր Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան կողմէ։


== Պատճառ եւ որոշում ==
1896-ին քրտական Մազրիկ ցեղախումբը, Սուլթան Ապտիւլ Համիտի հրամանով, կոտորածի կ’ենթարկէ Վանէն Պարսկաստան անցնող հայ մարտիկները։ Աւելի քան 300 հայ երիտասարդներ եւ անզէն տղաք զոհ կ’երթան Մազրիկ ցեղախումբի հայատեացութեան։ 
Վանէն Պարսկաստան անցնող հայ մարտիկներու խումբը կը գլխաւորէր դաշնակցական Պետօն, արմենական Աւետիսեանը եւ հնչակեան Մարտիկը։ 1897-ի տարեսկիզբին Թիֆլիսի մէջ կայացած Հ.Յ.Դ. Ռայոնական Ժողովին որոշուեցաւ, որ պէտք է մեծախումբ արշաւախումբով պատժել Մազրիկ ցեղախումբը, նպատակ ունենալով պատժել քրտական ցեղախումբը, լուծել վրէժքը Աւետիսեանի, Պետոյի եւ Մարտիկի, անպատժելիութեան մօտեցումները դադրեցնել եւ հայ ժողովուրդին մօտ ամրապնդել յեղափոխական գործին նկատմամբ իրենց վստահութիւնը։ 
Վարդան եւ Իշխան Արղութեան կը նշանակուին արշաւախումբի հրամանատար եւ օգնական հրամանատար։ Հարիւրապետներ կը նշանակուին Փոխիկ եւ Ախպեր։ Իսկ Նիկոլ Դուման, որ ներկայացուցած էր արշաւանքին գաղափարը՝ նշանակուեցաւ արշաւախումբի չորս յիսնապետներէն մէկը։ Սեւքարեցի Սագոյին վստահուեցաւ ձիաւոր խումբի պատասխանատուութիւնը։


== Գործողութիւն ==
24-էն 25 Յուլիս 1897ին լուսցող գիշերուան կանուխ ժամերուն, թուրք-պարսկական սահմանը հատեցին 253 դաշնակցական մարտիկներ, որոնցմէ 40-ը՝ ձիաւոր։ Արշաւախումբը սկսաւ Սալմաստէն, կտրեց Արաուլ Լերան լանջը եւ ուղղուեցաւ Վանայ Լիճին հարաւ-արեւելքը գտնուող Խանասորի դաշտը, որ ամառնային հաւաքավայրն էր քիւրտ Մազրիկ ցեղախումբին, որուն աշիրէթապետն էր Շարաֆ Պէյը։ 
Քանի մը ժամուան ընթացքին գործադրուեցաւ ծրագիրը։ Հայ յեղափոխականները ձեռք չեն երկարեր կանանց եւ մանուկներու վրայ։ ֆետայիներու այդ վեհանձն գաղափարականութենէն կ’օգտուի նոյնինքն Շարաֆ պէյ, որ կանացի հագուստ հագած կը ճողոպրի։ Կը սպաննուի անոր անձնական հիւրը հանդիսացող թուրք հարիւրապետը։ Գործողութիւնը ամբողջովին կը ծառայէ ճշդուած նպատակին եւ կ’արձանագրուի յաղթանակ։ Գործողութեան ընթացքին կը նահատակուին 25 ֆետայիներ, որոնց շարքին էր Հ․Յ․Դ․ հիմնադիր Ռոստոմի եղբայրը՝ Կարօն։ Դաշնակցութիւնը Հայաստանի թէ գաղութներու մէջ մինչեւ այսօր կը տօնէ Խանասորի արշաւանքի յաղթանակը։


== Գրականութիւն ==
Ռուբէն, Հայ յեղափոխականի մը յիշատակները, հատ. Բ., Թեհրան, 1982, Երեւան, 1990:
Ամուրեան Անդրէյ, Հ. Յ. Դաշնակցութիւնը Պարսկաստանում /1890-1918/, Թեհրան, 1950, 151 էջ։
Վարանդեան Միքայէլ, Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութիւն, Երեւան, 1992, - http://www.historyofarmenia.am/images/menus/116/Dashnak1.pdf
Գրիգորյան Հովիկ, Հայ ազատագրական պայքարի մարտավարությունը 1895-1898 թթ., Երեւան, 2002, 96 էջ, - http://www.armin.am/images/menus/1084/H-Grigoryan.pdf
Աւօ, Խանասորի արշաւանքը, Պէյրութ, 1986, 143 էջ։
Համլետ Գևորգյան, Նիկոլ Դուման, Երեւան, 2002, էջ 58-105, - http://www.historyofarmenia.am/images/menus/942/nicol_duman.pdf


== Արտաքին յղումներ ==
Վահէ Հապէշեան, Voices from the pastԿաղապար:Հայ ազատագրական շարժում
Ամատեան

Ամատեան, հայկական մականուն։


== Մականունը կրողներ ==
Գարեգին Սարգսի Ամատեան (1888-1982), հոգեբոյժ, թմրաբոյժ, բանասէր, հասարակական գործիչ։
Սարգիս Ամատեան (1856-1919), թղթակից:
Վահան Ղազարեան

Վահան Ղազարեան (1875, Մարզուան, Սեբաստիոյ Նահանգ (վիլայէթ), Օսմանեան Կայսրութիւն - 1915, Եդեսիա), հայ բժիշկ, խմբագիր։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1875 թուականին Մարզուանի մէջ։ Նախնական եւ բարձրագոյն կրթութիւնն ստացած է ամերիկացի միսիոնարներու Մարզուանի Անատոլիա գոլէճին մէջ։ 1903-1907 թուականներին ուսանած է Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանի բժշկական բաժինը եւ աւարտած՝ գերազանցութեամբ։ Ուսանողական տարիներուն հետեւած է հայկական մամուլին եւ գրականութեան ու իր մասնակցութիւնը բերած է։
1911 թուականին Տրապիզոնի մէջ, 1912-1914 թուականներուն Կ. Պոլսոյ մէջ եղած է «Բժիշկ» բժշկա-առողջապահական ամսաթերթի խմբագրապետը։ Բազմաթիւ բժշկական եւ հրապարակախօսական յօդուածներու հեղինակ է։ 1914 թուականին խմբագրած եւ հրատարակած է առաջին համարը «Բժշկական եւ առողջապահական տարեցոյց»ի, ամէն տարի հրատարակելու նպատակով։
1914 թուականին, Առաջին աշխարհամարտը սկսելուն պէս, զօրակոչուած է օսմանեան բանակ եւ հարիւրապետի աստիճանով ծառայած՝ 153-րդ զօրագունդի 3-րդ գումարտակի զինուորական բժիշկ։ 1915 թուականին Եդեսիոյ` Զմիւռնիա-Ֆոշայի ճամբուն վրայ, սպաննուած է իր զօրահրամանատարներու թելադրանքով` իր իսկ օգնականի ձեռքով, 40 տարեկան հասակին։


== Աշխատութիւնը ==
Ղազարեան Վահան, Բժշկական եւ առողջապահական տարեցոյց, Կ. Պոլիս, 1914։


== Գրականութիւն ==
Ղազարեան Վահան, Բժշկական եւ առողջապահական տարեցոյց, Կ. Պոլիս, 1914։
Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Սթամպուլ, 1919։
Պոտուրեան Մկրտիչ, Հայ հանրագիտակ, Պուքրէշ, 1938։
Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթըն, 1957։
Սահակեան Լիլիկ., Ոճրագործները չխնայեցին նոյնիսկ մարդու կեանքը փրկողներուն, «Առող­ջա­պա­հու­թիւն», Երեւան, 1965, թ. 4։
Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, 24 Ապրիլ 1985։
Հայրապետեան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագործութեան պատմութիւնից, Երեւան, 1990։
Եարման Արսէն, Հայերը օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն Սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թրքերէն), Սթամպուլ, 2001։
Քէստենեան Հրաչ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն Շրջանաւարտ Եւ Մեծ Եղեռնին Նահատակուած Հայ Բժիշկներ, “Ազ­դակ”, 01-11-2012։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Աշկալայի դաշտ

Աշկալա (Աշկալէ, Աշխալի, Աղջակալա, թուրք.` Aşkale), քաղաք Արեւմտեան Հայաստանի Էրզրում քաղաքէն շուրջ 40 քմ. արեւմուտք, Երզնկա-Բաբերդ խճուղիին վրայ։


== Պատմութիւն ==
Ա. համաշխարհային պատերազմի տարիներուն Աշկալայի հայ բնակչութեան մէկ մասը գաղթած է Արեւելեան Հայաստան, միւս մասը զոհուած է ջարդերու ընթացքին։


== Բնակչութիւն ==
ԺԹ. դարուն սկիզբը ունէր 1800, իսկ 1909-ին՝ շուրջ 800 հայ եւ թուրք բնակիչ։


== Տնտեսութիւն ==
Կը զբաղէին երկրագործութեամբ, անասնապահութեամբ, այգեգործութեամբ, արհեստներով եւ առեւտուրով։


== Օգտակար հանածոներ ==
Գիւղին մօտակայքը կար քարաղի պաշարներ։


== Պատմամշակութային կառոյցներ ==
Աշկալան ունէր երկու եկեղեցի։ Գիւղին մօտ, բարձունքի վրայ, ուր գերեզմանոցն էր, պահպանուած էին հին բերդի աւերակներ։


== Կրթութիւն ==
Գիւղին մէջ կը գործէր դպրոց մը։


== Աղբիւրներ ==
«Հայաստանի եւ յարակից շրջաններու տեղանուններու բառարան» (5 հատորով), 1986-2001, Երեւանի Համալսարանի հրատարակչութիւն:
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տես նաեւ ==
Էրզրումի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր
Արշտա

Արշտա (կ'ըսուի նաեւ ռշտա, էռիշտա)։ Ուտեստեղէն մը, որ կը պատրաստեն՝ ոչ համեմուած, պինդ խմորէ։ Խմորը կը բարակցնեն, ինչպէս լաւաշը եւ մէկ քանի յարկ ծալլելէ ետք, դանակով երիզաձեւ կը կտրեն, ապա արեւուն տակ կը չորցնեն, ինչպէս նաեւ թոնրիի կամ փուռի մէջ։
Կը համարուի ձմեռուան համար պահածոյ սննդամթերք։ Կ՝ օգտագործուի զանազան կերակուրներու մէջ՝ փիլաւ, ապուր եւ այլ ճաշեր պատրաստելու։ Արշտա կը պատրաստեն, բացի հայերէն, արեւելքի որոշ ժողովուրդներ։
Վատուց

Վատուզ (գերմաներէն՝ Vaduz, [faˈduːts] կամ [faˈdʊts]) Լիխթընշթայնի մայրաքաղաքն է։ Վատուզն յատկապէս յայտնի է, որպէս միջազգային ֆինանսական կեդրոն։ Բնակչութիւնը՝ 5668 մարդ (30 Յունիս 2019)։


== Պատմութիւն ==


=== Անուանում ===
Վատուզ անունը առաջին անգամ նշուած է 1150-ին։ Վատուզ բառը ռոմանեան ծագում ունի, զոր կը նշանակէ «ջուրի խողովակ» (avadugt, լատիներենէն aquaeductus)։


== Բնակչութիւն ==


== Քոյր-քաղաքներ ==
Կաղապար:Country data Շվեյցարիա Պեռն, Շուէտ
Կաղապար:Country data Ավստրիա Վիեննա, Աւստրիա
 Գերմանիա Պերլին, Գերմանիա


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական կայք։
Գլոբուս Ազգային անվտանգութիւն

Գլոբուս Ազգային անվտանգութիւն, հայկական հանդէս, յօդուածները նուիրուած են Հայաստանի եւ հայութեան ռազմաքաղաքական, տեղեկատուական, քաղաքակրթական ու հոգեւոր անվտանգութեան խնդիրներուն, հայկական համայնքի կազմակերպչական, անվտանգութեան հիմնահարցերուն։


== Աղբիւր ==
Գիտական տեղեկատուական վերլուծութեան եւ մոնիթորինգի կեդրոն, Հայաստանի մէջ հրատարակուող գիտական պարբերականներու ցանկ Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.Կաղապար:Արտաքին հղումներ
Սթիվըն Իունիվըրս

Սթիվըն Իունիվըրս (անգլերէն՝ Steven Universe) Ամերիկեան շարժապատկեր մըն է, ստեղծուած Րէպէքայ Շուկըրի (անգլերէն՝ Rebecca Sugar) կողմէ, եւ որ կը ցուցադրուի Քարդուն Նէթուըրքի (անգլերէն՝ Cartoon Network) վրայ։ Շարժապատկերին պատմութիւնը կը կեդրոնանայ Սթիվըն անունով մանչի մը վրայ, որ կ’ապրի եւ կը մեծնայ երեք կախարդական էակներու հետ, Քրիսդալ Ճէմզ-երը (անգլերէն՝ The Crystal Gems), Կարնէթ (անգլերէն՝ Garnet), Ամէթիսթ (անգլերէն՝ Amethyst), Բըրլ (անգլերէն՝ Pearl), եւ որոնց հետ աշխարհը կը պաշտպանէ իրենց ցեղի վտանքներէն։ Սթիվըն Իունիվըրսը միակ շարժապատկերն է որ ստեղծուած է աղջկայ մը կողմէ, եւ որու գաղափարը մէջտեղ բեռած է Րէպէքան, երբ ուրիշ շարժապատկերի մը վրայ՝ Ատվէնդըր Թայմ ([[անգլերէն՝ Adventure Time]]), կ'աշխատէր։ Ցոցադրուելու կը սկսի Նոյեմբեր 4, 2013-Ին։
Սթիվըն Իունիվըրս ստացած է քննադատական ցնծութիւն իր արուեստի պատկերին, երաժշտութին, ձայնեղութեան, յատկանշման խորութեան, եւ ստեղծաբանութեան գիտութեան կառուցման համար։ Հաղորդաշարքը թեկնածու նշանակուած է Էմի Աուորտի (անգլերէն՝ Emmy Award) նաեւ Աննի Աուորտի (անգլերէն՝ Annie Award)։ Յուլիս 2015-ին հաստատուեցաւ որ հաղորդաշարքը պիտի նորոքուի երրորդ անգամ ըլլալով։ Քոմիքսներ, գիրքեր եւ վիտէօ խաղեր ստեղծուեցան հաղորդաշարքէն ներշնջուած։


== Պատմութիւն ==
Շարժապատկերը տեղի կ'ունենայ յօրինուած Պիչ Սիդի-ին (անգլերէն՝ Beach City) Տէլմարվա Բէնինուլաին մէջ, Ամերիկայի արեւելքը, եւ ուր անմահ կախարդական մարտիկները, Քրիսդալ Ճեմզերը, ծովափին վրայ գտնուող հին տաճառի մը մէջ կ'ապրին։ Անոնց մարմինները իքական, մարդանման ձեւ ունին, եւ որոնք կը ստեղծուին իրենց գոհարներէն, որոնք իրենց կեանքի միջուկներն են։ Քրիսդալ Ճեմերը բաղկացած են, Կարնէթ, Ամէթիսթ, Բըրլ, եւ Սթիվընէ, որ կես մարդ, կես «Ճէմ» մանչ մըն է, եւ որու գոհարը ժառանգած է մորմէ, Ճէմերուն նախկին առաջնորդը, Րոզ Քուորձ (անգլերէն՝ Rose Quartz)։ Սթիվըն կը փորձէ գիտնալ ինչպէս իր կախարդական ուժերը գործածել, միեւնոյն ատեն, ան իր օրերը կ'անցնէ իր մարդ հոր, Կրեկին, մտերիմին՝ Գոնիին (անգլերէն՝ Connie), Պիչ Սիթիի բնակիչներու, կամ Ճէմերուն հետ։
Հաղորդաշարքը կը յայտնէ թէ չորս Ճէմերը մնացորդներ են նախկին քաղաքակրթութենէ մը։ Իրենց այցելած վայրերուն մեծամասնութիւնը աւերակներ էն, որոնք ատենօք կաերւոր էին իրենց մշակոյթին մէջ, սակայն ժամանակի ընդացկին քանդուած են։ Ճէմերը անջատուած են իրենց երկիրէն, եւ յայտնի կը դարնայ թէ հրեշները, որոնց դէմ կը կրուին, ժամանակին իրենց նման էակներ էին, սակայն կորսնցուցած են իրենց բնաւորութիւնն ու միտքը։ Պատմութեան ընդացկին, կը յայտնուի թէ «Րոզ Քուորձ», «Սթիվընին» մայրը, Ճէմերուն երկրին դէմ ապստամբութեան ղեկավարը եղած է, որ յաջողած է։


== Աղբիւրներ ==
Կաղապար:Portal

Կաղապար:IMDb title
Կաղապար:Bcdb
Կաղապար:ՖեյսբուքԿաղապար:Steven Universe
Կաղապար:Cartoon Network programming
Նորվան Արք. Զաքարեան

Նորվան Արք. Զաքարեան (Պէյրութ, Լիբանան- 1940): Հայաստանեայց Առաքելական եկեղեցւոյ հոգեւորական, Արքեպիսկոպոս, Ֆրանսայի թեմի նախկին առաջնորդ, Արեւմտեան Եւրոպայի Հայրապետական նախկին պատուիրակ:


== Կեանքը ==
Ծնած է Պէյրութ, Լիբանան, 1940-ին: Նախնական կրթութիւնը աւարտելէ ետք յաճախած է Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Դպրեվանքը, ապա իր ուսումը շարունակած է Երուսաղէմի Ս. Յակոբեանց ընծայարանին մէջ:
1967-ին կը մեկնի ֆրանսա, ուր կը մասնագիտանայ աստուածաբանական եւ հայրաբանական գիտութեանց մէջ:
Ան կուսակրօն քահանայ կը ձեռնադրուի 1968-ին:


== Գործունէութիւն ==
Ֆրանսայի Թեմի կազմաւորման եւ հիմնադրութեան մէջ ան կ'ունենայ գործօն դերակատարութիւն:

Մինչեւ 1975 կը պաշտօնավարէ Փարիզի Ս. Յովհ. Մկրտիչ Մայր եկեղեցւոյ մէջ եւ նախագահ կը նշանակուի Իսի-լէ-Մուլինոյի Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ Շինարարական Յանձնախումբին։ Եկեղեցւոյ կառուցումէն ետք՝ 1975-1980 շրջանին առաջին հոգեւոր հովիւը կը դառնայ։
1980-ին կը նշանակուի Հայրապետական Պատուիրակի Փոխանորդ Ռոն-Ալփեան Շրջանի։
14 Փետրուար 1982-ին կը ձեռնադրուի եպիսկոպոս ձեռամբ Վազգէն Ա. Կաթողիկոսին։
1987-ին Լիոնի «Էնսթիթիւ Քաթոլիք»-ի մէջ կը հիմնէ «Գալուստ Կիւլպէնկեան» անուամբ ամպիոնը Հայ Եկեղեցւոյ աստուածաբանութեան դասաւանդութեան համար։
1988-ին կը հիմնէ Մարգարեան-Փափազեան ամէնօրեայ մանկապարտէզ-նախակրթարան վարժարանը։ Գործօն մասնակցութիւն կը բերէ միջ-եկեղեցական յարաբերութիւններու, տեղական եւ միջազգային մակարդակով։
Իր եպիսկոպոսական տարիներուն կը կառուցուին Շարվիէօ Փոն Տը Շէրիւի Ս. Նշան եւ Սէն թ'Էթիէնի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցիները, կը հիմնուին Վիէնի եւ Կրընոպլի ծուխերը, ինչպէս նաեւ ձեռք կը բերուի Ռոմանի Ս. Նիկողայոս եկեղեցին, շնորհիւ Վալանսի եպիսկոպոսարանին եւ Ռոմանի քաղաքապետութեան։
23 Յունիս 2007-ին, կ'ընտրուի Ֆրանսայի Հայոց Թեմի Առաջնորդ եւ կը նշանակուի Գերագոյն Հոգեւոր Խորհուրդի անդամ:
Մայիս 2009-ին, Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ. Վեհափառին տնօրինութեամբ, Արեւմտեան Եւրոպայի Հայրապետական պատուիրակ կը նշանակուի:Ան 45 տարի իր հեզահամբոյր եւ խոնարհ նկարագիրով եւ երկար տարիներու վաստակով կը վայելէ բացառիկ վարկ եւ սէր իր ժողովուրդին կողմէ: Իբրեւ Ֆրանսայի Թեմի Առաջնորդ ապացուցած է իր կարողութիւնները եւ արժեւորած իր հոգեւոր պաշտօնը ու մանաւանդ իր անվերապահ զօրակցութիւնն ու ներդրումը ունեցած է Հայ Դատի աշխատանքներուն մէջ, միշտ համախմբելով բոլորը, բանիւ եւ գործով հանդիսանալով միասնականութեան ջատագովը:


== Ստեղծագործութիւններ ==
Norvan Zakarian, Jean-Michel Hornus et Philippe S. Sukiasyan, chap. XVIII «L’Église dans l'Arménie contemporaine (1921-2007)», dans Gérard Dédéyan, Histoire du peuple arménien, Privat, 2007, 991 p. (ISBN 978-2-7089-6874-5), p. 741-786
Norvan Zakarian, «Բանաստեղծութիւնը որպէս տեղագրութիւն, La poésie comme topographie», dans Anaïd Donabedian, Siranush Dvoyan et Victoria Khurshudyan (dir.), Krikor Beledian et la littérature arménienne contemporaine, Paris, INALCO Presses,‎ 2021, 412 p. (ISBN 978-2-85831-382-2), p. 177-190
Ասկարեան

Ասկարեան, հայկական մականուն։


== Մականունը կրողներ ==
Գուրգէն Աշոտի Ասկարեան (1928-1997), ֆիզիկոս։
Մակեդոն Յովսէփի Ասկարեան (1949-2018), կինոռեժիսոր, լուսանկարիչ։
Ռոպերտ Յովսէփի Ասկարեան (1956), գեղանկարիչ, քանդակագործ:
426 (թիւ)

426 (չորս հարիւր քսանվեց) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 425-ի եւ 427-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A007304  սեպային թիւ է
 A005114  անձեռնմխելի թիւ է
 Alt   426  գործադրելիս կը ստացուի կիւրեղեան к տողատառը
426 Հիփփոյ աստեղնեակի կարգային թիւն է
Միհալիյ Զիչի

Միհալիյ Զիչի (հունգարերէն՝ Mihály Zichy, գերմաներէն՝ Michael von Zichy, ռուս.՝ Михаил Александрович Зичи; 15 Հոկտեմբեր, 1827, Զալա գիւղ, Հունկարիոյ թագաւորութիւնԿաղապար:Spaced ndash 28 Փետրուար 1906, Սանքթ Փիթրսպուրկ, Ռուսիոյ կայսրութիւն)՝ եղած է ազնուական ծագումով հունկար նկարիչ եւ գծանկարի վարպետ:


== Կենսագրութիւն ==
Միհաիյ Զիչին եղած է Հունկարիոյ նկարչութեան նշանաւոր ներկայացուցիչ մը: 1842-էն ետք Փեշտին մէջ իրաւագիտութիւն ուսանելուն ատենը նաեւ յաճախած է Եաքապ Մարասթոնիի նկարչութեան դպրոցը: 1844-ին Վիէննային մէջ աշակերտած է Ferdinand Waldmüller-ին. Այս ժամանակուայ առաջին խոշոր գործը «Կենաց Նաւակն»" է: Waldmüller-ի երաշխաւորումով ան դարձաւ նկարչութեան ուսուցիչ Սանքթ Փիթըրսպուրկին մէջ։ Կաթչինայի որսորդութեան ատենը պատկերած ցարի նկարաշարը բարձրացուց անոր դէպի արքունական նկարչի դիրք: 
Սպանական ինքուիզիցիոնի սարսափի տպաւորութեան տակ 1868-ին ստեղծեց "Autodafé" կտաւը: 1871-ին ճամբորդեց ամբողջ Եւրոպայով մեկ եւ հիմնաւորուեցաւ Փարիզին մէջ 1874-ին:
1881-ին եղաւ Թիփղիսին մէջ, Վրաստան, որտեղ սկսաւ «Ընձենաւորի» նկարազարդման աշխատանքները: Ան նկարեց ընդհանուրը 35 նկար: Հրատարակութեան մէջ ընդգրկուեցաւ 27 նկար: Նկարիչը հրաժարեցաւ աշխատանքին դիմաց վճարէն, անանկ տպաւորուած էր պոէմով:
Միհաիյ Զիչին մացած է 1906-ին Սանքթ Փիթըրսպուրկ եւ թաղուած է Պուտափեշտի Քերէփեշի գերեզմանատանը:
Ճէյտըն Սմիթ

Ճէյտըն Քրիսթոֆըր Սայր Սմիթ, (անգլերէն՝ Jaden Christopher Syre Smith, ծնած է 8 Յուլիս, 1998 թուականին:) Ան ամերիկացի դերասան, պարող եւ երգիչ մըն է։ զաւակն է Ուիլլ Սմիթի եւ Ճատա Սմիթի:
Ճէյտըն ունի մէկ եղբայր (Թրէյ Սմիթ, ծնած 1996 թուականին) եւ մէկ քոյր (Ուիլլօ Սմիթ, ծնած 2000 թուականին):
Ճէյտըն Սմիթինին ամէնէն առաջին դերը եղած է The Pursuit of Happyness 2006 թուականի ֆիլմին մէջ, որուն մէջ մաս կազմեց իր հօր հետ երբ միայն 8 տարեկան էր, կատարելով փոքր Քրիսթոֆըր Կարտընըրին կերպարը:
Սմիթը իր յաջորդ դերը ունեցաւ 2008 թուականին, The Day the Earth Stood Still գիտական ֆիլմին մէջ:
2010 թուականին, Ճէյտընը Ճեքի Շանին հետ գլխաւոր դեր մը ունեցաւ The Karate Kid ֆիլմին մէջ:
Մայիս, 2013 թուականին, Ճէյտըն իր հօր հետ մասնակցեցաւ After Earth ֆիլմին մէջ:
2014 թուականին յայտարարուեցաւ թէ The Karate Kid 2 ֆիլմը պիտի հրատարակուի, եւ Ճէյտըն ու Ճաքի Շան կրկին անոր մէջ մաս պիտի կազմեն:


== Դերեր ==
1737 թուական

1737 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 37րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1737 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1737 մահեր

Ապրիլ 18՝ Աբրահամ Գ Կրետացի (ծ.թ.անյայտ, Կրետէ կղզի), պատմագիր, Կաթողիկոս Հայոց
Ռոպերթ Պ. Թոմաս

Ռոպերթ Պ. Թոմաս (անգլերէն՝ Robert Bailey Thomas,1766, Grafton, Վուստեր շրջան, Մասսաչուսէթս, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ - 19 Մայիս 1846(1846-05-19), Մասսաչուսէթս, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), ան ամերիկացի մըն էր, որ 1792 թուականէն ի վեր մասնաւորապէս հողագործներու համար կը պատրաստէր եւ կը հրատարակէր «Old Farmer's Almanac» անունով օրացոյց մը, որ կը պարունակէր ցանք-բերքահաւաքի ժամանակը, բաղադրատոմսեր, ասացուածքներ եւ այլն։ Օրացոյցը ունէր նաեւ գուշակութիւններու բաժին մը, որով կ՚առանձնանար իր մրցակիցներէն։
Թոմաս, որ տարիներ շարունակ ուսումնասիրած էր Արեգակնային դրութիւնը, աստղագիտութիւնը եւ եղանակային փոփոխութիւնները՝ ըստ տարիներու, 80 տոկոս ճշգրտութեամբ եղանակային գուշակումներ կատարած էր եւ զանոնք ներառած՝ օրացոյցին մէջ։
Շնորհիւ «Old Farmer's Almanac»ի, որ մեծ համբաւ ձեռք բերած էր, մարդիկ գիտէին անձրեւոտ կամ արեւոտ եղանակի մասին եւ համապատասխանաբար կը ձեւաւորէին բերքահաւաքի ժամանակը։ Նոյնիսկ ձկնորսները կ՚ապաւինէին օրացոյցին՝ ճշդելու համար իրենց ձկնորսութեան ժամանակը։
Էնրիքէ Իկլեսիաս

Էնրիք Իկլեսիաս (սպ.՝ Enrique Miguel Iglesias Preysler, 8 Մայիս 1975, Մատրիտ, Սպանիա), սպանացի երգիչ, երգահան եւ դերասան։ Գործի սկսեր է կեղծ անունով աշխատիլ մեքսիքական հաստատութիւն՝ FonoMusic-ի համար։ Էնրիքը լադինամերիկեան երաժշտութեան ամենայայտնի ներկայացուցիչներէն է։ Արժանացած է շատ մրցանակներու։ Անոր խտասալիկներու վաճառքի ընդհանուր թիւը կը կազմէ մօտաւորապէս 100 միլիոն։ Իր գործի ընթացքին թողարկած է աւելի քան 40 առանձին, եւ 10 ալպոմ, որոնք 116 անգամ դարձած են բլատինէ, 227 անգամ ոսկէ։
Իկլեսիասը աշխարհահռչակ երգիչ Խուլիօ Իկլեսիասի որդին է։


== Կենսագրություն ==
Ծնած է 1975 թուականի Մայիսի 8-ին, Սպանիոյ Մատրիտ քաղաքին մէջ։ Անոր ծնողքը սպանացի երգիչ Խուլիօ Իկլեսիասը եւ ֆիլիփփինուհի լրագրող Իզապէլ Փրէյսլըրն են։ Ան ընտանիքի երրորդ եւ վերջին զաւակն է։ Էնրիքէի ծնողքը գործի պատճառով չեն կարողացած երկար ժամանակ յատկացնել իրենց զաւակին եւ ան կը մնար դայեակի՝ Մարիա Օլիվարեսի հետ։ Երբ Էնրիքէն 3 տարեկան էր, ծնողները բաժնուեցան եւ ան մնաց մօր հետ Մատրիտ, իսկ հայրը տեղափոխուեցաւ Մայամի՝ երգեր ձայնագրելու նպատակով։ Հետագային Էնրիքէն նոյնպէս կը տեղափոխուի Մայամի եւ կը սորվի «Gulliver Preparatory School» դպրոցին մէջ։
Փոքր տարիքէն Էնրիքէն երազած է երգիչ ըլլալու մասին եւ մանկութեան գրած է բանաստեղծութիւններ, որոնք պիտի դառնային երգերու բառեր, սակայն հօր ճնշումին պատճառով, ընդունուած է Մայամիի Համալսարանը, business–ի ճիւղը։
1994 թուականին ան կը լքէ ուսումը եւ պայմանագիր կը կնքէ լէյպըլ "FonoMusic"-ի հետ։ Էնրիքէ իր երաժշտական կեանքը սկսած է Մարթինէզ անունով։
Իսկ 1995 թուականին ստեղծեր է իր առաջին «Si Tu Te Vas»-ը։ Նոյն թուականի նոյեմբերի 21-ին թողարկեր է իր առաջին «Enrique Iglesias» ալպումը։


== Շրջակայութիւններ ==
Vivir World Tour (1997)
Cosas Del Amor (1998)
Enrique World Tour (2000)
One Night Stand Tour (2002)
Don't Turn Off The Lights Tour (2002)
Seven World Tour (2004)
Insomniac World Tour (2007)
Greatest Hits Tour (2009)
Euphoria Tour (2010–12)
Enrique Iglesias & Jennifer Lopez Tour (2012)
Enrique Iglesias India Tour (2012)
Sex and Love Tour (2014-)


== Յղումներ ==
Երգչի պաշտօնական կայքէջ
Էնրիքէն
Չարլզ Սոպրաժ

Հոչարտ Պհաունանի Կուրումուխ Չարլզ Սոպրաժ (անգլերէն՝ Charles Sobhraj, 6 Ապրիլ 1944(1944-04-06), Հոշիմին, Վիետնամ), Ֆրանսացի ճանչցուած մարդասպան, խաբեբայ եւ գող: Ան հանրածանօթ է որովհետեւ կը խաբէր Արեւմուտքէն Հարաւային Ասիա ժամանած հիփփի զբօսաշրջիկները 1970ական թուականներուն: Ան ծանօթ է իբր «Լողազգեստի Սպանողը» (անգլ.՝ «the Bikini Killer») որովհետեւ իր սպանած զոհերէն շատեր լողազգեստով գտնուած էին: Ան նաեւ ծանօթ է իբր «Օձը» (անգլ.՝ «the Serpent»), որովհետեւ ունէր կարողութիւնը սահմանէ սահման սպրդելու, առանց նկատուելու ոստիկանութենէն:


== Ծանօթագրութիւներ ==
Անել

ԱՆԵԼ,- հոգեկան իրենց կառոյցով եւ ազգային հոգեխառնութեամբ հարուստ երիտասարդութիւն մը խմորուած  է աստուածատրեալ այդ քաղաքի պարիսպներուն միջեւ վանական շրջապատով եւ Թարգմանչաց ու ժառանգաւորաց վարժարաններով տարազելի հայաշունչ մթնոլորտին մէջ Հայուն բոլոր ազնիւ տրամադրութեաց հանդէպ ընկալչական պատանիներու յաջորդական սերունդներով հաւանաբար հոն կայք հաստատող յայտնի մտաւորականներու գրագէտներու, հանրային գործիչներու եւ հոգեւորականի  անխառն տիպարը յատկանշող պատկառելի դէմքերու ուսուցչական-դաստիարակչական ներգործութեան անդրադարձով, ապահովաբար նաե՛ւ հոն կեդրոնացած հայութեան ազգային հրայրքով, որքան մտացի ու գործնամիտ՝ նո՛յնքան եւ զգայուն ու ոգեպաշտ խառնուածքով:
Բացասական ու տրտմառիթ շատ բան կայ այդ քաղաքի եկեղեցական տարեգրութեաց մէջ. վանական իրականութեան յատուկ ներքին եւ յարաբերական այն բոլոր խորթ երեւոյթներուն եւ վարկաբեկիչ  իրադարձութիւնները որոնք հինէն ի վեր ստուեր բերած են սաղիմահայ կեանքի արեւոտ ու կենսունակ իրականութեան վրայ: Եթէ աշխարհագրական այս գօտիէն սերող հայկական համակրանքին մէջ կայ տարր մը, որ խռովասէր եւ խնդրայարոյց մղումներով կը յատկանշուի, երեւոյթը պէտք է վերագրել միջավայրին:
Այսուհանդերձ, փաստը ա՛յն է որ Երուսաղէմի, Ամմանի եւ առհասարակ Պաղեստինի հայկական գաղութներու ժողովուրդը եղած է ու կը մնայ արտասահմանեան մեր կեանքին մէջ ոգեպաշտութիւնը եւ մշակութային արժէք գիտակցութիւններ դաւանանքի վերածող հաւաքականութիւն մը:


== Աղբիւրներ ==
Դար մը գրականութիւն, հատոր Բ., էջ 401
Համօ Բեկնազարեան

Համօ Բեկնազարեան (31 Մայիս 1892(1892-05-31), Երեւան, Ռուսական Կայսրութիւն - 27 Ապրիլ 1965(1965-04-27), Մոսկուա, Խորհրդային Միութիւն), «Հայֆիլմ»-ի հիմնադիր, դերասան, ժապաւէնի բեմադրիչ, բեմագիր։  


== Կենսագրական գիծեր ==
Բեկնազարեան սորված է Երեւանի մէջ, ապա` ԹաշքենտՊ։ 1918-ին աւարտած է Մոսկուայի առեւտրի հիմնարկը: Երիտասարդ տարիներուն եղած է վարպետ ըմբիշ: «Մարոնի» կեղծանունով ելոյթներ ունեցած է կրկէսի մէջ, մասնակցած է միջազգային մրցումներու:


== Գործունէութիւն ==
1915-էն «Համօ Բեկ» կեղծանունով նկարահանուած է Մոսկուայում: Խաղացած է շուրջ 100 դեր: 1921-ից եղած է Վրաստանի ժապաւէն արտադրող հիմնարկութեան տնօրէն եւ գեղարուեստական ղեկավար, ուր նկարահանած է «Անարգանքի սեան մօտ» (1923), «Կորսուած գանձեր» (1924), «Նաթելլա» (1925 ) ժապաւէնները, որոնք աչքի են ընկնում արեւելեան իւրատեսակ երանգաւորումով:
1925-ին հրաւիրուած է Երեւան եւ ձեռնամուխ եղած է հայկական ժապաւէնի ստեղծման: Նոյն թուականին Բեկնազարեան նկարահանած է «Նամուս» գեղարուեստական ժապաւէնը, 1926-ին` հայկական առաջին կատակերգութիւնը` «Շոր եւ Շորշոր»:
Ժապաւէնի համր շրջանի լաւագոյն գործերէն են՝

«Զարէ» (1926),
«Խասփուշ» (1927 ),
«Տունը հրաբխի վրայ» (1928) եւ այլք, որոնք խոշոր ներդրում են ֆիլմարուեստի պատմութեան մէջ:


=== Ժապաւէններ ===
Բեկնազարեան, համադրելով հայ դերասանական դպրոցի եւ գրականութեան բնորոշ առանձնայատկութիւնները, սկզբնաւորած է ֆիլմի արտադրութեան ազգային ոճը: Այդ սկզբունքը բեմադրիչը զարգացուցած է իր հնչուն ժապաւէններուն մէջ․ անոնցմէ առաջինը «Պեպօ»-ն (1935) էր, որ թեմայի խորութեամբ, վառ արտայայտչականութեամբ եւ պատմութեան հզօր ոճով երեւոյթ էր նաեւ համաշխարհային ֆիլմի արուեստին մէջ: Անոր «Զանգեզուր» (1938), «Դաւիթ Բեկ» (1944) ժապաւէնները նուիրուած են հայ ժողովրդի պատմութեան:


=== Փաստավաւերագրական ժապաւէններ ===
Բեկնազարեանը նկարահանած է նաեւ փաստավաւերագրական ժապաւէններ` «Երկրաշարժ Լենինականում» (1926), «Երկիր Նայիրի» (1930) եւ այլն: Ան իր ազգային ինքնատիպ արուեստով մեծապէս նպաստած է հայ ժապաւէնի զարգացման:
Բեկնազարեանի կեանքին եւ ստեղծագործութեան անդրադարձած են հայ եւ օտարազգի բազմաթիւ ժապաւէնագէտներ: Ան հեղինակ է «Յուշեր դերասանի եւ կինոռեժիսորի» (1965` ռուսերէն, 1968` հայերէն) գիրքի: Բեկնազարեանի անունով է կոչուած է «Հայֆիլմ»-ը։


== Պարգեւներ եւ կոչումներ ==
1935, ՀԽՍՀ ժողովրդական արուետագէտ,
1941, Ստալինեան II աստիճանի մրցանակ, «Զանգեզուր» ժապաւէնի համար։