armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ժագ Սայապալեան

Ժագ Սայապալեան (Փայլակ), բուն անունը՝ Յակոբ Ղազարոս Սայապալեան (ծնած.՝ Յունիս 1880, Գոնիա - սպանուած է 1915, Անգարա), Հայոց ցեղասպանութեան նահատակ գրող։ Ան սահուն կը տիրապետէր նաեւ  անգլերէնին: : Ան Հայ Ազգային ժողովի անդամ էր, եւ կը ներկայացնէր իր ծննդավայրը ՝ Քոնիան :


== Կենսագրութիւն ==
1896ին յաճախած է Պէրպէրեան վարժարան, յետոյ Իզմիրի Ամերիկեան վարժարանը 2 տարի, եւ մտած առեւտրական ասպարէզ։ 1904ին անցնելով ծննդավայրը՝ 5 տարի իբր թարգման մնացած է անգլիացի հիւպատոսին մօտ, այդ ժամանակամիջոցին ալ 1 ու կէս տարի փոխանորդութիւնը վարած՝ նոյնին բացակայութեանը ։ 1909ին կրկին Պոլիս անցնելով, տնօրէն նշանակուած է «Շէհպալ» հանդէսին։ 
Փայլակի առաջին գրութիւնը՝ երգիծական կէս-երկվայրկենական, լոյս տեսած է Սուրհանդակ թերթին մէջ: Յետոյ աշխատակցած է պոլսահայ թերթերու, հանդէսներու եւ տարեցոյցներու: Աշխատակցած նաեւ Մասիս թերթին՝ «Վ» ծածկանունով երեւցած ոտանաւորները տեսակ մը թղթակցութիւններ էին՝ ուղղուած անո՛ր որ իր կինը եղած է։
Ժագ Սայապալեան (Փայլակ) ազգ. երեսփոխան ընտրուած էր իր ծննդավայրէն:


== Երկեր ==
«Առաջին սէրը» (վիպակ դպրոցական կեանքէն)
«Ներաշխարհ»
«Բոցեր եւ ընկ.» (երգիծատետր)
Այրիախնամ-Որբախնամի ընդարձակ Տեղեկագիրը, երբ կ՚անդամակցէր նոյն Յանձնաժողովին:


== Աղբիւրներ ==
Թէոդիկ, Յուշարձան Ապրիլ տասնըմէկի, Կոստանդնուպոլիս 1919
Jacques Sayabalian (1880-1915)
Jacques or Jack Sayabalian (Paylag)
Մերի Քուանթ

Տէյմ Պարպարա Մերի Քուանթ (անգլերէն՝ Dame Barbara Mary Quant, 11 Փետրուար, 1934, Լոնտոն, Անգլիա), անգլիացի ծրագրող, հագուստի գծագրիչ։ Կարճ կիսաշրջազգեստներու ստեղծողներէն մէկը կը համարուի։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Լոնտոն, աւարտած է Գոլտսմիթի գեղարուեստի քոլէճը։ Նոյեմբեր 1955-ին, ապագայ ամուսինի՝ Ալեքսանտր Փլանքիթ Գրինի եւ ընկերոջ՝ Արչի Մաքնեյրի հետ Չելսիի մէջ կը բանայ «Պազար» խանութը, ուր կը ներկայացնէր 1960-ական թուականներու երիտասարդական փողոցային հագուստի ոճը։ Այդ ժամանակ տարածում կը գտնէ իգականութեան գաղափարը․ կանացիութիւնը դասական հասկացութեան մէջ դուրս կու գայ նորաձեւութենէն («հեշտալի մարմինը» կոչուած)։ Փոխարէնը, նորաձեւ կը համարուին երկար բարակ ոտքերը եւ այդ պատճառով Մերի Քուանթ կը պատրաստէ կարճ կիսաշրջազգեստը։ Կը յօրինէ «Լոլիտա» եւ «Աշակերտուհի» կերպարները։ Կը ներկայացնէ Wet հաւաքածուն՝ անձրեւանոցներ եւ ցածրակրունկ կօշիկներ։ Ոչ գործնական փոքր պայուսակները կը փոխարինէ երկար գօտիներով ուսէն կախուած պայուսակներու։ Անոր շնորհիւ նորաձեւութեան դասակարգին կը մտնեն մարմինը պիրկ գրկող բազմագոյն տաբատները, զամշէ հագուստը, բարձր սալայատակով կօշիկները, հասարակ կարճ մազի ձեւը եւ վառ դիմահարթարումը։ Բացի այդ, Մերի Քուանթին կը համարուի The Rolling Stonesի խուլիկանական ոճի ստեղծումը, որ մաքուր եւ սանրուած Պիթըլզներու հակապատկերն էր։ Մերին առաջիններէն էր, որ սկսաւ համադրական նոր նիւթեր օգտագործելու։ 1962-ին, Քուանթը ստեղծեց կարճ կիսաշրջազգեստներով հաւաքածու, իսկ 1966-ին 16 տարբեր ընկերութիւններու հետ կ՛աշխատէր։ Նոյն թուականին ստացաւ Անգլիական կայսրութեան շքանշան։
1970-1980-ական թուականներուն, Քուանթն կ՛աշխատէր զարդատեղի եւ տան պարագաներու գծագրութեան վրայ, իսկ 1988-ին նախագծեց «Մինի» ինքնաշարժի ներքին ձեւը։ Ներկայիս կը զբաղի առանձին ապրանքներու նախագծմամբ։


== Արտաքին յղումներ ==
film and television credits
Mary Quant at the Victoria and Albert Museum, London Accessed June, 3. 2010.
Mary Quant - Miniskirt - Icons of England
Can’t Remember to Forget You

«Can't Remember to Forget You», քոլոմպիացի երգչուհի Շաքիրայի առաջին երգը «Shakira» ալպոմէն, ձայնագրուած պարպատոսեան երգչուհի Ռիհաննայի մասնակցութեամբ։


== Թողարկում ==
6 Յունուար 2014-ին յայտնի դարձաւ, որ երգը կը կոչուի «Can't Remember to Forget You» եւ Ռիհաննան յայտնեց, որ երգին մէջ ունի իր մասնակցութիւնը։ Ան նաեւ նշեց, որ երգը պէտք է հրապարակուի 13 Յունուար 2014-ին, որովհետեւ սկիզբը որոշուած էր մէկ օր առաջ հրապարակել։ Յաջորդ օրը Շաքիրան իր էջին վրայ յայտարարեց հրապարակման ամսաթիւը եւ երգին պատկերը։


== Տեսահոլովակ ==
«Can't Remember to Forget You» երգի տեսահոլովակը նկարահանուած է ամերիկացի բեմադրիչ Ժոզէֆ Կանի կողմէն։ 8 Դեկտեմբեր 2013-ին Շաքիրան Թուիթըրի մէջ գրած է, որ աւարտած են նկարահանումները։ Տեսահոլովակին ցուցադրումը եղած է 30 Յունուար 2013-ին։


== Երգացանկ ==
Digital download
«Can't Remember to Forget You» (featuring Rihanna) — 3։26Digital download — Spanish version
«Nunca Me Acuerdo de Olvidarte» — 3։26CD single

«Can't Remember to Forget You» (featuring Rihanna) — 3։26
«Nunca Me Acuerdo de Olvidarte» — 3։26


== Հիթ-շարքեր ==


== Ծանօթագրութիւններ ==

Կաղապար:Ռիհաննա
Լոյս (հանդէս, Իսթանպուլ)

«Լոյս», կրօնական, բարոյական եւ ընտանեկան կիսամսեայ հանդէս (յետագային՝ շաբաթաթերթ)։ Լոյս տեսած է 1874-1885 թուականներուն, Կ. Պոլսոյ մէջ։ Խմբագիրներ՝ Հ. Դիմաքսեան, Մ. Գափամաճեան։ Կրօնական քարոզներու, բարոյական եւ այլ խրատներու միջոցով աւանդած է Աւետարանի սկզբունքները։ Տպագրած է յօդուածներ Հայաստանի պատմական անցեալի, ազգային խնդիրներու, երեխաներու դաստիարակութեան վերաբերեալ։ Վերջին շրջանին կարեւոր տեղ յատկացուցած է երգիծանքին որպէս հասարակական կեանքի արատները վերացնելու միջոց։ Տպագրած է նաեւ Կ. Պոլսոյ ազգային վարչութեան, պատրիարքականի, դպրոցներու, ուսումնական խորհուրդներու գործունէութեան մասին, բանաստեղծութիւններ, տնտեսագիտական զրոյցներ։ Աշխատակցած են Յ. Պարոնեանը (1879 թուականից), Գ. Մալեզեանը, Ա. Ֆածէկեանը, Դ. Սթիմարաճեանը եւ ուրիշներ։ 1882 թուականէն հրատարակուած է համանուն շաբաթաթերթ «Գաւառական թերթ» ենթավերնագիրով՝ նախատեսուած գաւառական թղթակիցներու համար։
1895-1908 թուականներուն շարունակած է լոյս տեսնել. խմբագիրներն էին՝ Մ. Սուլթանեան, Հ. Մարք։ Ունեցած է կրօնաբարոյախօսական ուղղութիւն։ «Լոյս» հիմնականին տպագրած է դաստիարակչական բնոյթի նիւթեր։ Թարգմանաբար, երբեմն նաեւ բնագրով, ներկայացուցած է նմուշներ եւրոպական եւ թուրք, գրականութենէն։ Ազգային կեանքի վերաբերեալ նիւթերը գերակշռաբար նուիրուած են դպրոցական-կրթական խնդիրներուն եւ սորվողներուն գործնական գիտելիքներով զինելու անհրաժեշտութեան։ Ծանօթացուցած է նաեւ ժամանակի քաղաղաքական անցուդարձին։ Վերջին շրջանին «Լոյս» վերածուած է՝ կանանց նուիրուած պարբերականի, որ բացառապէս անդրադարձած է ընտանիքի մէջ կնոջ դերի բացայայտման ու նոր սերունդի դաստիարակութեան հարցերուն, հրատարակած չափածոյ եւ արձակ գեղ. գործեր։ Աշխատակցած են Զ. Մոմճեանը, Մ. Փափազեանը, Հ. Արշակեանը, Տ. Կիւլպէնկեանը եւ ուրիշներ։
Աբրահամ Չամուրեան

Չամուրեան Աբրահամեան, բնիկ կեսարեցի, վաճառական կտաւեղէնի, Կիլիկիոյ հետ կ'աշխատէր։ 1916-ին թուրքերը Սբ. Նշան եկեղեցին կը փլցնեն ճամբայ բանալու պատրուակով։ Զինադադարին, Հաճի Փաշա, Միհրան եւ Լեւոն Քէհեաեան, Հազարապետեաններ, Աբրահամ Չամուրեան եւ այլ կարգ մը հարուստներ ձեռնարկեցին եկեղեցիին շինութեան, որուն ի մէջ այլոց Չամուրեան 60 եգիպտ. ոսկիով մասնակցեցաւ։ Իր ժամանակին համար շատ կարեւոր գումար մըն էր այս:
13 Հոկտեմբեր

13 Հոկտեմբեր, տարուան 286-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 287-րդ) օրն է

Տարուան աւարտին կը մնայ 79 օր


== Դէպքեր ==
1668. Աստուածաշունչի առաջին հայերէն տպագրութիւնը
1884. Կրինուիչը (անգլերէն՝ Greenwich) ընտրուեցաւ որպէս զերոյական միջօրէական
1921. կնքուեցաւ Կարսի պայմանագիրը
1923. Թուրքիոյ մայրաքաղաքը Կ.Պոլսէն տեղափոխուեցաւ Անքարա
2010. Չիլիի Քոփիափոյի հանքի մէջ փակուած 33 հանքափորները 69 օրէ ետք հանուեցան հոնկէ


== Ծնունդներ ==
 13 Հոկտեմբերի ծնածներ 

1796. Անտերս Ռէթսիւս (Anders Adolph Retzius մ. 1860), շուէտացի կազմաբանագէտ

1925. Մարկրիթ Թաչըր (անգլերէն՝ Margaret Hilda Thatcher, մ.2013) ՄԹ 71րդ (1979-90) եւ առաջին կին վարչապետը


== Մահեր ==
 13 Հոկտեմբերի մահացածներ 

1966. Եդուարդ Պօյաճեան (ծն.1915) սփիւռքահայ բանաստեղծ


== Տօներ ==
Աղետներու վտանգի նուազեցման միջազգային օր


== Արտաքին յղումներ ==
BBC: On This Day
  [1] (անգլերէն)
1709 թուական

1709 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու իններորդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
Յովհաննէս Ալթըն (ֆրանսերէն՝ Jean Althen, Յովհաննէս Ալթունեան, մ.1774), հողագէտ


== Մահեր ==
Կաթողիկէ Արձագանգ

«Կաթողիկէ  Արձագանգ», կրօնական, գրական եւ տեղագրական շաբաթական հանդէս։ Հայ կաթոլիկներու Կ.Պոլսոյ պատրիարքարանի պաշտօնաթերթը։ Լոյս տեսած է 1911-1915 թուականներուն, Հռոմի եւ Կ. Պոլսոյ մէջ (1912)։ Տնօրէն-խմբագիր՝ Գ. Թէրզիպաշեան։
Ներկայացուցած է հայ կաթողիկէ  համայնքի առօրեան, տպագրած պատրիարքարանի հրամաններն ու յայտարարութիւնները։ Հանդէս եկած է Հայ առաքելական եկեղեցւոյ դէմ։ Թշնամական վերաբերմունք ցուցաբերած է պոլսահայ առաջադիմական մամուլի նկատմամբ, որդեգրած է պահպանողական գործելակերպ պատրիարքարանի վարչակարգի ու կազմի բարեփոխման հարցերուն մէջ։ Տպագրած է կրօնա-բարոյախօսական բնոյթի յօդուածներ ու գեղարուեստական գործեր։ Ներկայացուցած է միջազգային եւ Թուրքիոյ քաղաքական կեանքը։
Բանսկo

Բանսկo, քաղաք Բուլղարիայի հարաւ-արեւմուտքի մէջ, Բլագոևգրադի մարզի մէջ։ Բնակչութիւնը՝ 8511 մարդ (2008 թ. դեկտեմբերի 15-ի դրությամբ)։
Բարձրութիւնը 936 մ է ծովի մակերեւոյթեն, Պիրինեան լեռներու ստորոտին։ Ունի երկաթուղային կայարան։


== Պատմութիւն ==
Հիմնադրման թուականն անհայտ է, բայց հայտնի է, որ այստեղ առկա էր բնակավայր ուշ Հռոմեական կայսրութեան ժամանակաշրջանեն։
1868 թուականին Բանսկոյի մէջ հիմնուեցաւ առաջին բողոքական համայնքը Բուլղարաիյի մէջ։

Մինչեւ 1912 թուականը Բանսկոն մտած է Օսմանեան կայսրութեան կազմի մէջ։ Այն ունեցած է սուլթանի կողմեն տրուած ինքնուրոյնութիւն եւ կառավարուել է ավագանու կողմեն, մինչդեռ դատական իշխանութիւնը կը պատկանէր Ռազլոգ քաղաքի թուրք դատավորին։ Բանսկոն 1912 թուականի Առաջին Բալկանեան պատերազմեն յետոյ մտած է անկախ Բուլղարիայի մեջ։


== Տեսարժան վայրերը, հայտնի մարդիկ ==
Լաւ պահպատված են XVII - XIX դարերու քաղաքացիական շինութիւնները։ Քաղաքի կեդրոնի մէջ՝ Սուրբ Երրորդութեան եկեղեցին(1835)։
Բանսկոյի մէջ ծնուած են բուլxար պոետ Նիկոլա Վացպարովը եւ բուլղարական լուսավորիչ Պաիսիոս Խիլենդարսկին։ Աշխանում է Նիլոլա Վացպարովի տուն-թանգարանը, ինչպես նաեւ պատմական թանգարանը։


== Ծանոթագրություն ==
1915 (ժապաւէն)

«1915», հոգեբանական տրամա, որու բեմադրիչն ու թատերագիրը Կարին Հովհաննիսեանն ու Ալէք Մուհիպեանն են։ Ֆիլմի արտադրիչներն են Հովհաննիսեանը, Մուհիպեանը եւ Թերի Լեոնարտը։ Ֆիլմի գլխաւոր դերակատարներն են Սիմոն Աբգարեանը, Անժելա Սարաֆեանը, Սամուել Փեյճը եւ Նիգոլայ Քինսգին։ Ֆիլմը կը վերաբերուի հայոց ցեղասպանութեան, որ հերքուած եւ ընդունուած չէ Թուրքիոյ կողմէ։


== Նիւթ ==
Օսմանեան Թուրքիայի մէջ տեղի ունեցած հայոգ ցեղասպանութենէն ուղիղ մէկ դար անցած առեղծուածային բեմադրիչը Լոս Անճելըսի թատրոնի մը մէջ կը որոշէ բեմադրել ներկայացում մը, որմով հարգանքի տուրք կը մատուցուի եղեռնի զոհերուն։ Քանի որ ներկայացման թեման վիճաբանական էր, մտքի հակառակորդները կը շրջափակեն թատրոնը եւ այդպիսի տարօրինակ իրադարձութիւնները վախ կը տարածեն արտադրիչներու եւ դերասաններու շրջաանին մէջ։ Տպաւորութիւն մը կը ստեղծուի, որ բեմադրիչի մտահղացումը բաւական վտանգաւոր է, եւ անցեալի հոգիներն ամենուր են։


== Դերեր ==


=== Գլխաւոր դերերով հանդէս եկած դերասաններ ===
Սիմոն Աբգարեան - Սիմոն
Անժելա Սարաֆեան - Անժելա
Սամուէլ Փէյճ - Ճէյմս


=== Այլ դերերով հանդէս եկած դերասաններ ===
Նիկոլա Քինսքի - Թոնի
Ճիւ Փիտոք - Ճեֆրի
Սանի Սալջիչ - Գաբրիել
Տեպրա Քրիսթոֆերսըն - Լիլիան
Քըրթնի Հալուերսըն - Լաքի
Մայլս Քրանտորտ - Ռէյ եւ այլք։


== Ստեղծում ==
«1915»-ը Կարին Հովհաննիսեանի եւ Ալեք Մուհիբեանի առաջին համատեղ լիամեդրաժ ֆիլմն է։ Հովհաննիսեանը Family of Shadows-ի հեղինակն է, ան նաեւ գրած է Los Angeles Times, The New York Times եւ այլ ամսագրերի համար։ Մուհիպեանը գրող եւ կատակերգու է, որու աշխատանքները յայտնուած են Slate, The Weekly Standard եւ բազմաթիւ այլ տեղեր։ Ան նաեւ աշխատած է Սթենֆորտի համալսարանի Հովըրի դպրոցին մէջ։
Հովհաննիսեանը եւ Մուհիպեանը կը համագործակցին թատերական ոլորտման մէջ ավելի քան տաս տարի։
Ֆիլմը արտադրուած է Bloodvine Media, Strongman եւ mTuckman Media ֆիլմի ընկերութիւններու կողմէ։ Ֆիլմը տեղայնացրած են iNexxus Digital Marketing Agency եւ PRodogy Public Relations ընկերութիւնները։


== Թողարկում ==
Եւրոպական առաջին թողարկման կայացած է Մաքսիմ Կորգու անուան Թատրոնին մէջ (Պեռլին, Գերմանիա) 2015 թուականի Ապրիլ 5-ին։ ԱՄՆ-ի մէջ ֆիլմի առաջին թողարկումը տեղի ունեցած է Ապրիլ 17-ին, իսկ Հայաստանի մէջ՝ Ապրիլ 25-ին՝ հայոց ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցի յաջորդ օրը։


== Երաժշտութիւն ==
Ֆիլմի երաժշտութիւնը գրած է Կրեմմիի մրցանակակիր, յօրինող Սերժ Թանքեանը, ով յայտնի System of a Down ռոք խմբի վոկալիստն է։


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտոնական կայք
«1915» ֆիլմը
«1915» ֆիլմը
2001

2001 թուական


== Դէպքեր ==
Անստոյգ ամսաթիւով

Պանտ օֆ պրատըրս (Band of brothers) ժապաւէններու շարքը առաջին անգամ հեռատեսիլէն կը ցուցադրուի HBO ընկերութենէն (Ա․Մ․Ն․)
Ցուքա, Արքի

Ցուքա (յուն․՝ Τσούκα),  Էգէականի անբնակ ժայռակղզիակ,  Արքի, Տոտեքանիսա,  Յունաստան։


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==
Արքի կղզիներու համալիրին պատկանող անբնակ կղզիակ։ Կը գտնուի կղզեխումբին հարաւը, Մաքրոնիսի եւ Ցուքաքի կղզիակներուն միջեւ։ Վարչականօրէն մաս կը կազմէ Փաթմոս քաղաքապետութեան։ 


== Բնապահպանում ==
Արքի կղզեխումբը յայտարարուած է  NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան։  Կը հիւրասիրէ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), Միջերկրականեան միհոս ջրահատ եւ կատար ունեցող ջրագռաւ (Phalacrocorax aristotelis) թռչունները։
Յունաստանի Ազգային Թատրոն

Յունաստանի ազգային թատրոն (յուն․՝ Εθνικό Θέατρο), պետական թատրոն, որ կը գտնուի Յունաստանի մայրաքաղաք Աթենքի մէջ:
Թատրոնը հիմնադրուած է 1880-ին, որպէս շահոյթ չհետապնդող հաստատութիւն, որուն նպատակն է Յունաստանի մէջ մշակութային եւ ազգային ինքնութեան պահպանումը։


== Նպատակներ ==
Յունաստանի ազգային թատրոնի ստեղծման նպատակներն են.

Յունաստանի Հանրապետութեան եւ արտերկրի մէջ հին յունական թատերախաղի (թատերգական ոճ) ուսանին եւ տարածքին մէջ։
Յունաստանի մէջ յոյն դասականներու հեղինակութեան բարձրացում։
Յունաստանի մէջ մանկական եւ պատանեկան լսարաններու ստեղծում։
Թատերական կրթութեան բարձրացումը երկրի տարածքին մէջ։
Եւրոպայի այլ թատերական հաստատութիւններու հետ համագործակցութիւն։


== Պատմութիւն ==
Յունաստանի մէջ թատրոնի ստեղծման եւ զարգացման համար դրամական աջակցութիւն տրամադրած են յոյն բարերար Եվստրատիս Ռալլիստը եւ Յունաստանի թագաւոր Գեորգիոս I-ը։
Թագաւորի հովանավորութեամբ ստեղծուած թատրոնը Յունաստանի թագաւորական թատրոն կոչուեցաւ։ Ըստ էութեան, թատրոնի շինարարութիւնը սկսած է 1881-ին Նիքոլաս Տոնիի անունով մեծահարուստի կալուածքին մէջ, որ կը գտնուէր Սուրբ Կոնստանթինի փողոց հասցէով։
Նախագիծի հեղինակն էր Էռնաստ Զիլլերը, որ յայտնի էր որպէս Պանատինաիկոս մարզադաշտին մէջ, Յունաստանի ազգային գրադարանի, Յունաստանի Հանրապետութեան նախագահի նստավայրի եւ այլ նշանաւոր աթենական շէնքերու նախագծմամբ։
Թատրոնի շինարարութիւնը շուրջ 20 տարի տեւեց։ Շինարարութեան աւարտէն ետք՝ 1900-ին թատրոնի տնօրէն կը նշանակուի Անգելոսի Վլախոսը, իսկ գեղարուեստական տնօրէն՝ Թոմաս Օիկոնոմուն։ 7 Նոյեմբեր 1901-ին թատրոնին կից կը ստեղծուի թատերական դպրոց։
1908-ին թագաւորական թատրոնը յայտարարած է, որ սկսած է դադրեցնել իր գործունէութիւնը Յունաստանի մէջ։ Ան կը շարունակէ իր շրջագայութիւնը Եւրոպայի մէջ:
1930-ին յատուկ որոշում մը կ՛ընդունուի, որուն համաձայն, Յունաստանի մէջ ազգային թատրոնը կը վերաբացուի՝ Յունաստանի ազգային ակադեմիական թատրոն անուան տակ։


== Աղբիւրներ ==
Հունաստանի ազգային թատրոնի ստեղծման պատմություն
Կորնթոսի Ծոցը

Կորնթոսի Ծոցը գոց եւ շատ խորունկ ծով մըն է։  Կը գտնուի Կեդրոնական Յունաստանի եւ Պելոպոնեսի միջեւ, Կորնթոսի Նեղուցին/Ջրանցքին արեւմտեան կողմը։ Կը սկսկի Յոնիական Ծովէն եւ կը հասնի մինչեւ Կորնթոսի Նեղուցը, որ զայն կը բաժնէ Սարոնիքոս Ծոցէն (Էգէական Ծով)։  Արեւմուտքէն՝ Յոնիական ծովուն եւ Ռիօ նեղուցին միջեւ մասը այժմ կը կոչուի Փաթրայի Ծոց․ երկու ծոցերուն միջեւ Ռիօ նեղուցը եւ անոր վրայ կառուցուած Ռիօ-Անդիռիօ կամուրջը (1998-2004) անոնց սահմանակէտն են։  Իսկ արեւելքէն Կորնթոսի Ջրանցքը զայն կը բաժնէ Սարոնիքոս Ծոցէն։


== Աշխարհագրական Դիրք ==
Կորնթոսի Ծոցը շրջապատուած է Յունաստանի հետեւալ Շրջանային Միաւորումներէն․ հիւսիսէն՝ Էթոլօաքարնանիա Αιτωλοακαρνανία , Ֆոքիտա Φωκίδα, հիւսիս արեւելքէն՝ Վիոթիա Βοιωτία, արեւելքէն՝ Ատիկէ Αττική, հարաւ արեւելքէն Կորնթոս Κορινθία եւ հարաւ արեւմուտքէն՝ Ահայիա Αχαΐα։  Կորնթոսի Ծոցը տեւաբար երկրաշարժի ցնցումներու ենթակայ է։  Ցնցումները յաճախակի եւ զօրաւոր են։
Աթէնքի (Փիրէա),  ծոցին եւ Միջերկրականի նաւահանգիստներուն համար առեւտուրի կարեւոր ծովային ճամբայ է, շնորհիւ Կորնթոսի Ջրանցքին (1882-1893)։   Իսկ ծոցին եզերեայ շրջաններուն ծովային ներքին եռուզերը աշխուժ է։


== Պատմական հակիրճ տեղեկութիւններ ==
Ք․Ա․ 395-387 ծոցին շուրջ եւ Էգէական Ծովուն մէջ տեղի կ՛ունենայ Կորնթոսեան Պատերազմը, մէկ կողմէն Հին Սփարթի եւ դաշնակիցները իսկ միւս կողմէն Աթէնք, Արղոս, Կորնթոս, Թիվա եւ Պարսկաստան։

Միջնադարի ժամանակաշրջանին Ծոցը ծանօթ էր Լեփանտօ անունով (Նաֆփաքթօ Ναύπακτος քաղաքին այդ ժամանակի անուանում)։
1571 թուականին տեղի կ՛ունենայ Լեփանտոյի երրորդ ճակատամարտը, ուր օսմանեան նաւատորմիղը կը ջախջախուի արեւմտեան Եւրոպայի դաշնակից ուժերէն։  1772-ին կրկին օսմանեան նաւատորմիղ մը կը պարտուի այս անգամ ռուսական ուժերէն, ծոցին մուտքին։
1882, 23 Ապրիլին Կորնթոսի ջրանցքին պաշտօնական բացումը կը կատարուի։  Ջրանցքին կառուցումը կը դիւրացնէ ծովային առեւտուրը․ առեւտրական նաւերը աւելի արագ կը հասնին Ատլանտեան Ովկիանոսի, Եւրոպայի կամ Միջերկրականի աւազանի կեդրոնական եւ արեւմտեան նաւահանգիստները եւ փոխադարձ։ Մեծ բեռնատար նաւերուն ջրանցքէն անցնիլը կը կատարուի ուղեկցանաւերով։
2004, 12 Օգոստոսին Ռիօ-Անթիռիօ կամուրջին բացումը կը կատարուի։ Կամուրջը մեծ թափ կու տայ ծոցին շուրջը գտնուող շրջաններու ամէն տեսակետի զարգացման․ ներքին եւ արտաքին զբօսաշրջիկութեան, առեւտուրի, եւ այլն։


== Երկրաբանութիւն ==
Կորսնթոսի Ծոցը կազմուած է երկու երկրակազմական (Ափրիկեան եւ Եւրօ-ասիական) բաժիններուն միջեւ առաջացած ճեղքի մը ընդարձակումով եւ որ կը շարունակուի ընդարձակուիլ 15 մմթ ամէն տարի։  Ծոցին երկրաշարժային ցնցումները Եւրոպայի ամենաշխուժներէն են։


== Կղզիներ, կղզեակներ ==

Ծոցը ունի բազմաթիւ կղզի/կղզեակներ․ անոնցմք միայն մէկ հատիկը բնակուած է՝ Թրիզոնիա (երեք փոքր կղզիներ, որոնցմէ մէկը կը բնակուի)։

Սուրբ Աթանասիոս Άγιος Αθανάσιος
Սուրբ Ղիորղոս Άγιος Γεώργιος
Սուրբ Տիմիթրիոս Άγιος Δημήτριος
Սուրբ Իոաննիս Άγιος Ιωάννης
Սուրբ Նիքոլաոս Άγιος Νικόλαος
Ալքիոնիտես կղզիներ Αλκυονίδες νήσοι
Ապելոս Άμπελος
Ափսիֆիա Αψηφιά
Տասքալիօ ΔασκαλιόՓրասուտի Πρασούδι
Թրիզոնիա Τριζόνια
Ցարուհի Τσαρούχι   


== Տե՛ս նաեւ ==
Ռիօ-Անթիռիօ կամուրջ
Փաթրայի Ծոցը


== Արտաքին յղումներ ==
Կորնթեան Պատերազմը(անգլերէն)
Ռիօ-Անտիռիօին կամուրջը(յունարէն)
Կորնթոսի Ջրանցքը(ֆր.)
Լեփանտօին պատերազմը(անգլերէն)
Թրիզոնիա․ Կորնթոսի Ծոցին միակ բնակուած կղզեակը (յունարէն)
Կոզո

Կոզոն երկրորդական կղզին է Մալթայի կղզեխումբին։ Ամենեն կարեւոր քարաքը Րապաթն է, այնտեղ է որ գտնուի Կոզոյի նախարարը։
Կոզոյի կղզին հիւսիս-արէւմուտքին Մալթայի կղզեխումբին մէչ կը գտնուի։ Մալթայէն բաժնուած է Գոմինո եւ Գոմինոթո կղզիներով։ Կոզոյին կղզին կը բաժնէ Միջերկրական արեւելեան ծովը եւ Միջերկրական արեւմտեան ծովը։ Իր հիւսիւսին կը գտնուի Սիցիլիան։ Եւ իր հարաւին կը գտնուի Ափրիկեան ցամակամասը, աւելի ճշտիւ Լիպիան։
Մալթայի կղզեխումբը արդիւնքն է կրային ողողուած խորքի վերելքին։ Եւ ասի կ՛ստեղծէ բարձր քարափներ գրեթէ ամեն փորուած ափերուն վրայ եւ խորունկ պզտիկ ծովածոցներ։
Կոզոյին տարածութիւնը 67 քիլօմեթր քարակուսի է։ Հավկթաձեւ է։ Ամենէն բարձր տեղը Դա՝Տպիէկն է եւ կը գտնուի 190 մեթր բարձրութեան։ Անտար եւ տեւական գէտ Կոզոյին մէշ չի կայ։
Յովհաննէս Աբամելիքեան

Աբամելիքեան Յովհաննէս, Իշխան, նշանաւոր անձնաւորութիւն վրաց Հերակլ Բ. եւ Կիորկի ԺԲ. թագաւորներու օրով։ Թագաւորի աղջիկը Հեղինէն՝ վրաց թագաւորազն Դաւիթի կինն էր։
Ռուսաց Փաւէլ կայսեր օրով Աբամելիքեան ընտանիքով Փեթերսպուրկ կը տեղափոխուի եւ կայսեր կը ներկայացնէ ադամանդ, որ իր մեծութեամբ եւ յստակութեամբ Ռուսաստանի մէջ երկրորդը կը համարուէր (առաջինը հայ վաճառական Սափրզեանցի տարածն էր, որ գնեց իշխ. Օրլովը 400.000 ռուբլիի եւ Եկատերինէ Բ. կայսրուհիին նուիրեց)։ Կայսրը՝ Աբամելիքեանին իբրեւ վարձատրութիւն, Փոտոլսկի նահանգին մէջ կալուածներ բախշեց պարագայքով եւ ստրուկներով։
Անոր որդիքը պետական եւ զինուորական ծառայութեան մէջ ընդունուեցան։ Իշխ. Յովաննէս Սիմ. Աբամելիք, որ Փեթերսպուրկի եւ Քիէւի զինարաններու կառավարիչն էր եւ առանձնապէս ուսումնասիրած էր թնդանօթաձուլութեան արհաստը Աղեքսանդր Ա. կայսեր հրամանով Փրուսիոյ Ֆրիտրիխ Վիլհելմ Ա. թագաւորի քով ուղարկուեցաւ, որպէս զի Պերլինի մէջ ուսումնասիրէ թնդանօթաձուլութիւնը։ Այս պատուէրն յաջողութեամբ կատարելով երու վեհապետներուն կողմէ վարձատրուեցաւ։ Իշխ.Աննա Դաւթեան Աբամ. 1832-ի, Ապրիլ 20-էն տուած հրովարտաակով արքունի Ֆրէյլինա ընդունուեցաւ։


== Աղբիւր ==
Բառարան Հայ Գրականութեանց, Հայկ Տէր-Աստուածատուրեան, Ա. Հատոր, Թիֆլիս 1904, էջ 113:
Սոնա Տէր Մարգարեան

Սոնա Տէր Մարգարեան,- Թնկրեան (1918, Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն):


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Պոլիս. զաւակը՝ բազմարդիւն, գաղափարանուէր դաստեարակ-ուսուշիչի մը, Արփիար Տէր Մարգարեանի, որուն շունչին տակ թրծուած են Պոլսահայութեան 1920-1940-ական թուականներու հանրային-կրթական կեանքին մէջ դերակատար նորերէ շատեր։
Նախակրթութիւնը կը ստանայ Սամաթիոյ «Սահակեան» վարժարանին, ապա երկրորդական ուսումը՝ Եսայեան եւ Կեդրոնական վարժարաններուն մէջ։ 1936-ին ընթացաւարտ՝ ուսուցչական ու տեսչական պաշտօններ կը վարէ ազգային վարժարաններու մէջ, հետեւելով միաժամանակ Պոլսոյ պետական երաժշտանոցի ձայնական ճիւղին ու երկար տարիներ մաս կազմեով պետական երգչախումբին։
1940ական տարիներուն, արդէն իր պատմուածքներով ոգշադրութիւն կը գրաւէ։ Առջինեկ իր հատորը՝ «Կեանքի մէջէն», կը հրատարակէ 1950-ին, իսկ երկրորդը՝ «Կեանքի հետ». 1968-ին: - Ի միջայլոց, իրմէ ընդօրինակուած պատմուածքը, քիչ անդին, գրական իր վաստակի խորքին ու թեքնիքին ամբողջական եւ անվրէպ վկայութիւնը չէ։ Այս հատորին ծաւալի սահմանափակութիւնը չ՛արտօներ լրիւ արտատպել գոնէ մէկը շատ աւեէլի բնորոշ երկարաշունչնայն վիպակներէն՝ որոնք կան ցարդ հատորով հրատարակուած կամ մամուլով հրապարակուած իր ստեղծագործութիւններուն մէջ։ Համրուած էջերով գոհանալու հարկադրանքը իր պարագային չէ միայն, որ մղած է մեզ կծկուելու։ Ուրիշներ ալ, արձակագիր գրողներէ, կ՛երեւին «հատուած»ներով կամ կարճաշունչ էջեով՝ որոնք յարմարագոյն ընտրութիւնները չեն անպայման...
Զոյգ հատորներու մէջ մէկտեղուած իր պատմուածքներէն եւ «Մարուաքենները» խորագրուած վէպէն անկախ, գրական պարբեականներու եւ օրաթերթերու մէջ ցրուած ըն կամ ցարդ անտիպ կը մնան մեծ թիւով պատմուածքներ, եւ թատերգութիւն մը՝ «Քարէ պուպրիկը» (չորս արար), որ բեմադրուած է Պոլսոյ մէջ։
Սոնա Տէր Մարգարեանի պատմուածքին ու վէպին մէջ՝ որքան տիպարներու, անոնցմով բեմադրուող բեմադրուող բարքերու, ապրումի ու կենցաղային հակումներու հակադրութեան, դասակարգային եւ անհատական ուրոյն նկարագիրներու, նո՛յնքան եւ կառոյցի, թեքնիքի, լեզուի, պատկերացումի թէ վերլուծոական պահանջներու գրական կերպադրումը հաշտ է սեռին ու «թեմա»ներու պարտադրուած մշակման ու ներկայացման ընթացքին։ Կու գայ կեանքէ՛ն. կը զարգանայ դիտելու, տեսնելու եւ չաջանցելու համասեւեռ խորացումով մը, եւ գիտէ փոխանցել՝ առանց համոցելու որեւէ ճիգ ընելու։ Առարկայականը վերածելով ապրումով բաբախուն եւ հարուստ կեանքի, բարացուցական նկարագրին զուգորդելով հոգեբանական-վերլուծական արագ, հաղորդական եւ անվրէպ հետեւութիւններ, գրագիտուհին նաե՛ւ ինքզինք կու տայ, ինքնատպութեան ցայտուն շնորհով մը:


== Աղբիւրներ ==
Սոնա Տէր Մարգարեան-Թնկրեան — Ծննդեան 100-ամեակին առթիւ
Յովհաննէս-Սմբատ

Յովհաննէս-Սմբատ կամ Սմբատ Գ․ (մօտաւորապէս 975-1041), Բագրատունեաց Հայաստանի թագաւոր՝ 1020-էն։ Գագիկ Ա․-ի անդրանիկ որդին։
1000 թուականին, հօր հրամանով Արծրունի իշխան Ապուսահլէն կը գրաւէ Կոգովիտ եւ Ծաղկոտն գաւառները։ Հօր մահէն ետք, Յովհաննէս-Սմբատի կրտսեր եղբայրը՝ Աշոտ Դ., գահին տիրելու նպատակով Վասպուրականի զօրքին օժանդակութեամբ կը յարձակի Անիի վրայ։ Հայ իշխաններու, կաթողիկոսին եւ ապխազաց ու վրաց թագաւորին միջամտութեամբ Յովհաննէս-Սմբատն ու եղբայրը կը հաշտուին եւ Յովհաննէս-Սմբատ կը մնայ Հայոց թագաւոր։ Երկու եղբայրներուն հաշտեցման կը միջամտեն նաեւ կաթողիկոս Պետրոս Գետադարձն ու

սպարապետ Վահրամ Պահլաւունին։ Յովհաննէս Սմբատի իրաւասութեան տակ կը մնան Անին, Շիրակը, Այրարատը, Աշոցք եւ Տաւուշ գաւառները, Ամբերդ, Կայան, Կայծոն բերդերը իրենց շրջակայքով, իսկ թագաւորութեան մնացեալ տարածքին պիտի տիրէր Աշոտ, որ եղբօր մահէն ետք «Ամենայն հայոց թագաւոր» պիտի դառնար։ Գահակալական պայքարին հետագայ պայմաններով Աշոտ կը դիմէ Բիւզանդիոնի Բարսեղ Բ. կայսրին եւ ռազմական օգնութիւն կը ստանայ ընդդէմ Յովհաննէս-Սմբատի։ Բիւզանդական զօրքին յարձակումը Հայաստանի վրայ կանխելու նպատակով, Յովհաննէս Սմբատ Բարսեղ Բ.-ի հետ բանակցելու համար Տրապիզոն կ'ուղարկէ Պետրոս Ա. Գետադարձ կաթողիկոսը։ Յունուար 1022-ին դաշնագիր մը կնքուի, ուր կը նշուի Յովհաննէս-Սմբատի կտակը, ըստ որուն, վերջինիս մահէն ետք Բագրատունեաց թագաւորութեան հողերը պիտի տրուէին Բարսեղ Բ.-ի։ Դաշնագիրին պայմաններէն դժգոհ Յովհաննէս-Սմբատ, Պետրոս Ա. Գետադարձին փոխարէն կաթողիկոս կը նշանակէ Սանահինի ուսուցչապետ Դիոսկորոսը, սակայն հետագային  Պետրոս Ա. Գետադարձի կը վերատիրանայ շնորհազրկուած իրաւունքներուն։ 1032-ին Յովհաննէս-Սմբատ կ'ամուսնանայ Բիւզանդիոնի Ռոմանոս Արգիրոս կայսեր եղբօր դստեր հետ։ 1038-ին կը վերանորոգուի Հոռոմոսի վանքը։ 1040-ին կը մասնակցի Լոռիի թագաւորութիւն ներխուժած Դուինի ամիրա Ապուլ-Ասուարի զօրքերու ջախջախման։ Յովհաննէս-Սմբատի յանձնարարութեամբ կը կազմուի բժշկարան մը։