armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Լեւոն Տիգրանեան

Լեւոն Տիգրանեան (1841, Երեւան, Վրացա-Իմերեթական նահանգ, Ռուսական Կայսրութիւն - 16 Փետրուար 1906(1906-02-16), Երեւան, Կովկասի Փոխարքայութիւն, Ռուսական Կայսրութիւն), հայ բժիշկ, թարգմանիչ, բառարանագիր եւ հասարակական գործիչ։


== Կենսագրական գխծեր ==
Ծնած է Երեւան: Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին մէջ եւ ապա բարձրագոյն ուսումը ստանալու համար մեկնած Թիֆլիս եւ Պեթերսպուրկ, ուր ստացած է իր բժշկագիտական կրթութիւնը։
1875 թուականին աւարտած է Թորպատի համալսարանի բժշկական բաժանմունքը։ Ռուս-թրքական պատերազմի ընթացքին՝ 1877-1878 թուականներուն, Տիգրանեան կամաւոր մեկնած է ճակատ եւ պայքարած ռուսական բանակի մէջ տարածուած բծաւոր տիֆ համաճարակի դէմ. ընթացքին նշանակուած է Էրզրումի նահանգի բժիշկ:։
1879 թուականին դուրս գալով ռուսական բանակէն նշանակուած է Երեւանի բժիշկ, իսկ 1880-ին եղած է «Առողջապահական մշտական յանձնաժողով»ի նախագահ:


== Աշխատութիւններ ==
Երեւանի մէջ, 1881-1884 թուականներուն, հրատարակած է «Առողջապահական թերթ» միամսեայ հանդէսը: Անոր ջանքերով 1890 թուականին Երեւանի մէջ հիմնուած է հիւանդանոց:
Բժշկական ասպարէզի կողքին Տիգրանեան զբաղած է նաեւ հայ Ազատագրական պայքարով. եղած է 1881 թուականին Երեւանի մէջ հաստատուած «Հայասէր-Ազգասէր» կազմակերպութեան հիմնադիրներէն, որուն նպատակն էր Հայաստանի երկու հատուածներուն մէջ կազմակերպել ապստամբութիւններ եւ ստեղծել ազատ եւ անկախ Հայաստան: Այս նպատակի իրագործման համար Տիգրանեան շրջած է բազմաթիւ երկիրներ, հանգանականութիւններ կատարած եւ այդ գումարներով զէնք ու զինամթերք գնած հայ զինուորներու համար: Իր այս ազատագրական գաղափարներուն պատճառով Տիգրանեան 1883 թուականին ձերբակալուած եւ աքսորուած է Թորպատ, ուրկէ երեք տարի ետք անցած է Գերմանիա եւ ապա Ֆրանսա:
Տիգրանեան եղած է այն առաջին հայ բժիշկներէն, որ կարեւորած է կանխարգելիչ բժշկութեան գաղափարը։ Անոր ջանքերով Երեւանի դպրոցներուն մէջ մտած է մարմնակրթութեան դասընթացքը, որուն համար գրած եւ հրատարակած է «Մարդակազմութիւն» ձեռնարկը, որ երկար ժամանակ օգտագործուած է Երեւանի վարժարաններէն ներս:


== Հրատարակութիւններ ==
Տիգրանեան զբաղած է նաեւ հրատարակութեամբ։ «Մարդակազմութիւն» ձեռնարկի կողքին հրատարակած է նաեւ «Մանկական պարտէզ» մանկավարժական աշխատութիւնը:
Կազմած է հայերէն լեզուով բժշկական բառարաններ, միաժամանակ թարգմանելով օտարալեզու այլ բառարաններ: Անոր թարգմանած գրութիւններէն շատեր լոյս տեսած են «Մուրճ» եւ «Լումայ» պարբերականներուն մէջ:
Տիգրանեանի 1898 թուականին գրած յուշերը մնացած են անտիպ։


== Բառարաններ ==
Կազմած է․

«Մարմնակազմական կամ անատոմիական բառարան լատիներենից և ռուսերենից հայերեն» (1879),
«Բառարան բժշկական բույսերի, լատիներենից հայերեն և ռուսերեն» (1883) բառարանները:


== Թագմանութիւններ ==
Թարգմանած է՝

Հիւկօ Փոլի «Բժշկարանը» (1892) բառարանը:Թարգմանած է նաեւ Կէօթէի՝

«Հերման Եւ Տորոթէեայ» (1895),«Ֆաուսթ» (1899),
«Թորքվաթօ Թասսօ» (1901թ) գիրքերը։Իսկ Ն. Կոկոլի «Վերաքննիչ» (1905) գիրքը:
Լեւոն Մանասէրեան

Կաղապար:Արեւելահայերէն

Լեւոն Մանասէրեան (3 Յունիս, 1925, Վաղարշապատ), հայ նկարիչ, ՀԽՍՀ վաստակաւոր նկարիչ (1983)։


== Կենսագրութիւն ==
Մասնակցած է Հայրենական մեծ պատերազմին: 1953 թուականին աւարտած է Երեւանի գեղարուեստայ-թատէրական ինստիտուտը։ 1953 թուականին մասնակցած է ցուցահանդէսներու։ 1963 թուականին դասաւանդած է ԵՊՃՇԻ-ի մէջ, 1975-1991 թթ.` եղած է ամբիոնի վարիչ։ Անոր աշխատանքներէն մաս մը կը գտնուի Հայաստանի ազգային պատկերասրահին մէջ։


== Ստեղծագործական գործունէութիւն ==
Ստեղծագործութիւնները գրաֆիկական աշխատանքներ են։ Անոր ուշագրաւ գործերն են`

«Դանթեական առասպել» (ըստ Չարէնցի, նկարաշար)
«Լիլիթ» (ըստ Իսահակեանի)
«Անանդան եւ մահը» (ըստ Իսահակեանի)
«Իմ ժողովուրդ» (վիմագրութիւն)
«Երազանք» (վիմագրութիւն)Ստեղծածէ նաեւ գեղանկարչական, թեմատիկ-կոմպոզիցիոն գործեր, բնանկարներ, նատիւրմօրտներ, դիմանկարներ, նկարազարդած է 200-էն աւելի գրքեր։

«Աշուն»
«Կեսօր»
«Սայեաթ-Նովայ»
«Բամբակահաւաք»


== Մատենագրութիուն ==
Н. Арамян, Левон Манасерян (буклет), Ереван, 1971 г.


== Ծանօթագրութիուններ ==
Գրական ամսաթերթ

«Գրական ամսաթերթ», լոյս տեսած է 1961—1962 թուականներուն, Փարիզի մէջ։ Ձգտած է գրականութեան եւ արուեստի օգնութեամբ աջակցիլ հայապահպանման սփիւռքի մէջ, ամրապնդել վերջինիս կապը հայրենիքի եւ անոր մշակոյթին հետ։
Տպագրած է սփիւռքահայ եւ հայ խորհրդային գրողներուն, գրախօսականներ, թարգմանական նիւթեր, արուեստի ու գրականութեան մասին յօդուածներ։ «Գրական ամսաթերթ»-ը գնահատելի աշխատանք կատարած է՝ ներկայացնելով ֆրանսական առաջադիմական համարուող գրականութիւնը հայ ընթերցողներուն։
Ռուսթավելիի Պողոտայ

Ռուսթաւելիի Պողոտայ (վրաց.՝ რუსთაველის გამზირი), Թիբիլիսիի կեդրոնական փողոցը։ Կոչուած է ի պատիւ միջնադարեան վրացի գրող Շոթա Ռուսթաւելիի: Պողոտան, որ ընդհանուր երկարութիւնը կը կազմէ շուրջ 1,5 քմ, կ'երակրի Ազատութեան հրապարակէն մինչեւ Ռուսթաւելիի հրապարակ։
Մինչեւ 1918 թուական կոչուած է Գոլովինի պողոտայ՝ ի պատիւ Ռուս զօրավար Եւկենի Կոլովինի:
Ռուսթաւելիի պողոտային մէջ տեղակայուած են կառավարական, հասարակական, մշակութային ու առեւտրական բազմաթիւ կառոյցներ, որոնցմէ մէկն է Վրաստանի խորհրդարանը, Քաշուեթի եկեղեցի, Վրաստանի Գիտութիւններու ազգային ակադեմիան, Վրաստանի ազգային թանգարանը, Թբիլիսիի օփերայի եւ պալեթի թատրոն, Շոթա Ռուսթաւելիի անուան պետական ակադեմիական թատրոնը, Թիբիլիսիի Ա. Կրիպոյետովի անուան ռուսական դրամատիկական թատրոնը եւ այլն։ Պողոտայի երկու կողմերը տնկուած են սօսիներ:
Ռոսթաւելիի պողոտային մէջ տեղի ունեցած են 1989 թուականի Թիբիլիսեան դէպքերը, 1991 թուականի Դեկտեմբերի ու 1992 թուականի Յունուարի արիւնալի իրադարձութիւնները, ինչպէս նաեւ հակակառավարական ցոյցեր 2007 եւ 2011 թուականներուն։


== Արտաքին յղումներ ==

Вокруг Света — Под Святой горой (ռուս.)
Ստեփան Ոսկանեան

Ստեփան Ոսկանեան (1825-1901), հայ հրապարակագիր, խմբագիր, թարգմանիչ եւ մանկավարժ։ Մեծ դեր կատարած է աշխարհաբարի զարգացման մէջ։


== Կենսագրութիւն ==
Ստեփան Ոսկանեան ծնած է 1825-ին Իզմիր, ուր ստացած է իր նախակրթութիւնը։ «Մեսրոպեան» վարժարանը աւարտելէ ետք, հոն ուսուցչական պաշտօնի կոչուած է։ Հայերէնի ուսուցիչ եղած է Նուպար փաշա Նուպարեանի եւ եղբօր՝ Առաքելի, որ, փոխադարձաբար, ֆրանսերէն աւանդած է իրեն։ 1846-ին կ՚անցնի Ֆրանսա, ուր պաշտօնի կը կոչուի Սէն-Պարպ ֆրանսական երկրորդական վարժարանին մէջ, Իզմիրի «Արշալոյս Արարատեան» թերթի խմբագիր Ղուկաս Պալթազարեան-ի միջնորդութեամբ։ Ուսուցիչ եւ ուսանող միաժամանակ, Ոսկան կը հետեւի Գոլեժ տը Ֆրանսի եւ Սորպոն համալսարանի դասընթացքներուն, կը մասնակցի քննութեանց ու կը ստանայ գիտութեան ու գրականութեան պսակաւորի վկայական։
1846-1852 Ոսկան Փարիզ կ'ապրի, ուր կը մասնակցի 1848-ի ֆրանսական յեղափոխութեան։
1853-ին կը վերադառնայ Պոլիս, ուր կը հրատարակէ «Ներքին համոզում» գրքոյկը։ 1854-ին Իզմիր կ՚անցնի, ուր կը հրատարակէ երկրորդ գրքոյկը՝ «Հռոմէական պարգեւ»:
Պոլսոյ եւ Իզմիրի մէջ համոզումներուն հետ հաշտ ու տեւական գործ մը գտնելու անկարելիութեան առջեւ, կը վերադառնայ Ֆրանսա։ 1855-ին Փարիզի մէջ կը ձեռնարկէ «Արեւելք» կիսամսեայ հանդէսին հրատարակութեան, կարգ մը ունեւոր հայերու նիւթական աջակցութեամբ։


== Թարգմանութիւններ ==
Թարգմանած է Էօժէն Սիւի «Թափառական Հրեան» (որուն միայն առաջին մասը հրատարակուեցաւ), Ֆլորիանի «Ժանօ եւ Քոլէն» կատակերգութիւնը, Շաթօպրիանի «Յետին Ապենսերաժ»ը՝ մասամբ:


== Աղբիւրներ ==
«Դիմաստուերներ», Հրանդ Ասատուր, 1921, էջ 10417-1։
Աշոտ Գասարճեան

Աշոտ Գասարճեան (Ծնած Սիս 1893-ին):
Տիգրան Գասարճեանի եղբայրը, Գրքիս պատրաստութեան առնչութեամբ ծանօթացայ այս պատուական հայուն որուն այժմու Պէյրութի Սիս Թաղի հայութիւնը շատ բան կը պարտի։ Սոյն թաղի Սբ. Սարգիս եկեղեցիին Շինութեան Յանձնախումբին գործունեայ անդամներէն է, որ մեծ զոհութեամբ աշխատած է որպէս ատենապետ։ իր բոլորանուար եւ անշահախնդիր աշխատանքին շնորհիւ, այդ կողմերու հայութիւնը կունենայ եկեղեցի մը։ Միսաք Քէլէշեան այսպէս կը գրէ Աշոտ Գասարճեան-ի մասին իր «Սիս Մատեան»ի մէջ.-


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած Սիս 1893-ին։ Նախակրթութիւնը ստացած զանազան վարժարաններու մէջ եւ երկու տարի ալ Սէն Ժօզէֆ: Երտասարդութեան յարած Հ. Յ. Դաշնակցութեան եւ 1909-ին Կարսի-Պազարի մէջ մասնակցած է ինքնապաշտպանութեան։ 1910-17 առեւտրական Մ. նահանգներու Օմահա քաղաքը ուր կամաւորագրուելով 1918-ին Մէրսին եւ 1919-ին Սիս. կը զբաղի ներգաղթողներու փոխադրութեան, տեղաւորմման եւ պարենաւորման գործով իբրեւեւ ներկայացուցիչ կառավարիչ Պրն. Թայյարտայի եւ Ազգային Միութեան։ Քեմալական Շարժման ատեն Հաճըն կը ղրկուի լեռնային Սիսուանի ինքնապաշտպանութեան գործին համար եւ անոնց հոն մնալուն հակառակ՝ յայտնեց թէ Ֆրանսացիք տրամադիր չեն զինուորական օգնութիւն հանցնելու:


== Ծանոթագրութիւններ ==
46 (թիւ)

Կաղապար:Արեւելահայերէն

46 (քառասունվեց)՝ զոյգ երկնիշ բնական թիւ մըն է 45-ի եւ 47-ի միջեւ


== Թուագիտութիւն ==
 A001358  տասնվեցերորդ կիսապարզ թիւն է


== Գիտութիւն ==
պաղղադիոն քիմիական տարրի (46Pd) ատոմային թիւն է
Հեսթիա (46 Hestia) աստեղնեակի կարգահամարն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 4  6 -ի գործադրումով կը ստացուի . «կէտ» նշանը
46 հատ են՝
մարդու քրոմոսոմները
ճապոնական քաթաքանա գիրերու վանկային նշանները՝+46-ը Շուէտ զանգելու միջազգային քոտն է
տարուայ 46րդ օրն է Փետրուար 15-ը
1915 թուական
397 (թիւ)

397 (երեք հարիւր իննսունեօթ) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 396-ի եւ 398-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A000040  եօթանասունութներորդ պարզ թիւն է
 Alt   397  գործադրելիս կը ստացուի կիւրեղեան Н գլխատառը
397 Վիեննա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Հայկ Ճիզմէճեան

Հայկ Ճիզմէճեան պոլսահայ ազգային գործիչ։ Անոր անունը հայկական մարզական կեանքին կապուած է 1918-էն ետք։


== Կենսագրութիւն ==
Ա. Համաշխարհային Պատերազմէն առաջ Հայկ Ճիզմէճեան անդամ էր Սկիւտարի Րաֆֆի Յառաջդիմական մարզական եւ սկաուտական կազմակերպութեան եւ կազմակերպողներէն էր անոր արշաւներուն։ Մաս կը կազմէր կազմակերպութեան գործադիր մարմնին, իսկ 1913-ին մաս կը կազմէր Սկիւտարի Հայ Սկաուտներու տեղական ժողովին։ 
1922-ի վերջաւորութեան ան կ'անցնի Եգիպտոս, ուր իր ազգային գործունէութիւնը անհամեմատօրէն կը նուազի, թէեւ իր գրութիւններով ան նոյն խանդն ու հաւատքը կը ցուցաբերէ մինչեւ իր մահը։


== Հ.Մ.Ը.Մ.ական գործունէութիւն ==
Իր այս կապը առիթ կը հանդիսանայ, որ Զինադադարի առաջին օրերուն ինք եւս մասնակցի Հ.Մ.Ը.Մ.ի հիմնադիր ժողովին ու դառնայ կազմակերպութեան հիմնադիրներէն մէկը։ Ան մեծ եռանդով կը նուիրուի նորաստեղծ շարժումին ու անոր անդամներուն հոգեկան ու բարոյական զարգացման։ Մարզական ոչ մէկ բաժին կը ստանձնէ, բայց կ'ըլլայ ամէնուն հետ, ամէն տեղ ու ամէն ատեն, նոյնիսկ իր վաճառատունը ձեւով մը Հ.Մ.Ը.Մ.ի գրասենեակը դարձնելով։ Անշուշտ, այս բոլորին մէջ զգալի դեր կը կատարեն ոչ միայն մարզական կամ սկաուտական նիւթերու իր ծանօթութիւնը, այլ նաեւ՝ իր ոգին, նկարագիրը, խառնուածքին ջերմութիւնը եւ ընկերական ու ջանադիր տրամադրութիւններն ու ներքին ջերմ հաւատքը՝ գործին վսեմութեան հանդէպ։ 
Ճիզմէճեան ունէր խօսելու շնորհ ու յաճախ կը բանախօսէ ու կը դասախօսէ։


== Աղբյուրներ ==
Հ․Մ․Ը․Մ․-ի Հալէպ մասնաճիւղի սկաուտական Բ․ կարգի գիտելիքներու թերթիկ, 1998
Սուրէն Մանուէլեան

Սուրէն Մանուէլեան (1906).- ծնած է Արեւմտեան Հայաստանի Բալահովիտ գաւառի Սղամ գիւղը: Բեկորներէն է Որբերու Սերունդին՝ որ խորշակահար ինկաւ յետեղեռնեան հայ կեանքի ամերիկեան ափերուն վրայ, անցնող տասնամեակներուն հետ ինքզինք արժեւորելու համար իբրեւ Վերայայտնութեան կոչուած գրչի մարդոց փաղանգին օժտուած անդամներէն մին։
Արտասահմանեան իրականութեան 1920-1950-ական թուականներու հանրային-մշակութային հեւքին մէջ՝ ան եղած է քարտուղար՝ առաջնորդական դիւանատուներու, գրաշար, գործօն դերակատար՝ հայրենակցական կորիզներու կրթանպաստ աշխատանքներուն մէջ։ Անփոխարինելի բարիք էր գոյապայքարի մեր սկզբանական ճիգերուն արդիւնաւորման տեսակէտով։
Սուրէն Մանուէլեանի հանրային, միութենական եւ գրական գործունէութիւնը Ամերիկահայ կեանքի մէջ՝ կ'ընգրկէ 1926-1980 թուականներու աւելի քան յիսնամեայ շրջանը։ Իր առաջին պատմուածքը՝ «Անոնք որ վերադարձան», հրատարակուած է «Նոր Գիր» ամսագրի մէջ՝ 1936-ին։ Առջինեկ իր ակնարկներու հաւաքածոն՝ «Բարակ լարեր», եւ պատմուածքներու երկու հատորները՝ «Արգաւանդ ակօսներ» (1949) եւ «Դգալ մը շաքար» (1965) կ'ամփոփեն պատկերներ, ապրումներ եւ յուշեր գիւղէն, ընտանեկան օջախէն, Հայուն թափառիկ կեանքէն, սփիւռքեան խռովքներէ եւ ազգային մեր ճակատագրէն։
Աշխատակից ամերիկահայ եւ արտասամանեան թերթերու՝ «Պայքար»ի, «Երիտասարդ Հայաստան»ի, «Նոր Գիր» գրական եռամսեայի՝ Բենիամին Նուրիկեանի եւ Մարտիրոս Սարգիսեանի հետ:
Թատերական կեանքի հանդէպ գործօն հետաքրքրութեամբ, արեւմտահայերէնի վերածած է Սունդուկեանցի Շիրվանզադէի, Դըրենիկ Դեմիրջեանի եւ Րաֆֆի կարգ մը գործերը («Պեպօ», «Խաթաբալա», «Պատուի համար», «Ջար Ոգի», «Վարդանանք», «Սամուէլ» եւ ուրիշներ):
Հայ մամուլի մէջ ցրուած են իր ստեղծագործութիւններէն շատեր. անտիպ են եւ հրատարակութեան կը սպասեն «Իրիկուն ժամանց» անունին տակ համադրուած պատմուածքներու հաւաքածոն, «Հինգ հայ թագաւորներ եւ իրենց ժամանակը», «Մարդեր եւ իրենց կեանքը» (նուիրուած գրողներու եւ հանրային մշակներու), թարգմանական եւ թատերագրային փորձեր՝ «Համաշխարհային գրական ընտիր էջեր» եւ «Խորհուրդ Վարդանանց», «Շնորհալի», «Սարդարապատ», եւայլն։
142 (թիւ)

142 (հարիւր քառասուներկու)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ մըն  է 141-ի եւ 143-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
 A001358  քառասունեօթներորդ կիսապարզ թիւն է
կիրառութիւններ՝
142 Փոլանա բաւականին մէծ եւ շատ խաւար  աստեղնեակի կարգային թիւն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 142 -ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան О (օ) տառը
Տարուայ 142րդ օրն է Մայիս 22-ը (նահանջ տարիներուն՝ Մայիս 21-ը)
Թարթառ գետ

Թարթառ (յայտնի է նաեւ իբրեւ Տերտեր կամ Տրտու), գետ Արցախի եւ Ազրպէճանի Հանրապետութիւններուն մէջ, Կուրի աջ վտակը։ Սկիզբ կ'առնէ  Սիւնիքի բարձրաւանդակին 3100-3200 մ բարձրութիւններէն։Հանրապետութեան կարեւորագոյն ջրային շնչերակներէն մէկը:
Գլխաւորաբար կը հոսի դէպի հիւսիս-արեւելք։ Երկայնքը 200 քմ է, ջրահաւաք աւազանին մակերեսը՝ 2650 քմ²։ Կուր կը թափի ծովու մակերեսէն 3 մ բարձրութեան վրայ։ Թարթառ գետին վրայ կառուցուած է Սարսանգի ջրամբարը, որ ունի աvելի քան 600 մլն.խ.մ ծաւալ: Ջրամբարին կից կառուցուած է համանուն ջրաելեկտրակայանը: Թարթառին վրայ է նաեւ Մատաղիսի ՀԷԿ-ը (Հիտրոելեկտրակայան)։ Թարթառ գետին վերին աւազանին գտնուած է պատմական Ծար աւանը, գետին միջին հոսանքին՝ ձախ ափին կը գտնուի Դադիվանքը։ Թարթառի ափին կը գտնուի Քարվաճառ քաղաքը։
Թարթառ լեռնային գետ է, կ'անցնի հիասքանչ ձորի մը մէջէն: Թարթառ գետին ափին կը գտնուին նաեւ Ջերմաջուր եւ Զուար տաք ջուրերը:


== Ծանօթագրութիւն ==
Համայնապատկեր (հանդէս)

«Համայնապատկեր», գրական-մշակութային հանդէս։ Լոյս կը տեսնէ 1999 թուականէն, Լոս Անճելըսի մէջ։ Խմբագիր՝ Սարօ Գէօդակեան։ Իր էջերուն մէջ կը ներկայացնէ Հայաստանի եւ սփիւռքի մէջ տեղի ունեցող իրադարձութիւնները։
Ահարոն Տատուրեան

Ահարոն Տատուրեան (19 Սեպտեմբեր 1887(1887-09-19), Քոճաէլի, Օսմանեան Կայսրութիւն - 31 Յունուար 1965(1965-01-31), Մոնմորանսի, Վալ տ՛Ուազ), արեւմտահայ բանաստեղծ։
Ծնած է Պոլիս։ Ուսումը ստացած է Պոլսոյ, ապա Վենետիկի Մխիթարեան վարժարաններուն մէջ։ 1908-ին դառնալով Պոլիս՝ մասնակցած է գրական շարժումին ու բանաստեղծութիւններով աշխատակցած «Ազդակ» եւ «Ազատամարտ» թերթերուն, ապա գործակցած է Զարեան-Օշական-Վարուժան խմբակին կողմէ նախաձեռնուած «Մեհեան» թերթին։ 1915-ին աքսորուած է։ 1919-ին վերադարձած է Պոլիս եւ քանի մը տարի կրկին հոն ապրելով՝ դարձեալ զբաղած է ուսուցչութեամբ։
1922-ին վերջնականապէս մեկնած է Պոլիսէն եւ Փրակայի համալսարանին մէջ հետեւած՝ գրականութեան։ Ապա անցած է Փարիզ, ուր շարունակած է ուսուցչական գործով զբաղիլ։ 1938-ին սկսած է հրատարակել իր բանաստեղծութիւնները առանձին հատորներով։


== Աղբիւր ==
Հայ Կեանք եւ Գրականութիւն, Յարութիւն Քիւրքճեան, երկրորդական բաժին Ա. տարի, էջ 235:
Լիմոն

Լիմոն, լոլոկ (առօրեայի մէջ կ՛օգտագործուի նաեւ լիմոն) (լատ.՝ Citrus limon), սատապազգիներու ընտանիքի ցիտրուս ցեղի մշտադալար մերձարեւադարձային բոյս։


== Արտաքին յատկանիշներ ==
Լիմոնի ծառին բարձրութիւնը 3-7 մ Է։ Սաղարթը լայն բրգաձեւ կամ օվալաձեւ Է՝ պատուած դալար փուշերով։ Տերեւները՝ բաց կանաչաւուն, ձուաձեւ կամ Էլիպսաձեւ, եզրերը՝ մանր ատամնաւոր, ունին իւրայատուկ հոտ։
Ծաղիկները՝ երկսեռ, սպիտակ, բուրաւետ, մէկական կամ զոյգերով։ Պտուղը բազմաբուն հատապտուղ Է, օվալաձեւ կամ ձուաձեւ (մաշկը դեղին Է, հարթ կամ թոյլ խորդուբորդ)։ Պտղամիսը մանր հատիկաւոր Է՝ կազմուած 8-10 բաժիններէ։ Պտուղները կը պարունակեն թթուներ (լիմոնաթթու), շաքարներ, վիտամիններ։


== Եօթը համ ունեցող պտուղ ==
Հեռաւոր Արեւելքի հարաւային մասի անտառներուն մէջ յաճախ կարելի է հանդիպիլ փաթաթուող ծառի տեսակի մը։ Աշնան ծառը ծածկուած կ՛ըլլայ վառ կարմիր համեղ եւ հիւթալի պտուղներով։ Այդ բաւականին խոշոր ծառը կը պատկանի մագնոլիայի ծառերու ընտանիքին, այն ժողովուրդի կողմէ ստացած «կիտրոնենի » անուանումը։ Եւ իրօք, անոր պտուղներուն համը սկիզբը կը յիշեցնէ լիմոնի, բայց որքան երկար մնայ պտուղը բերանին մէջ, այնքան աւելի այլ համ կը զգացուի։ Այդ իսկ պատճառով չինացիներրը լիմոնի պտուղները կ՛անուանեն « եօթ համ ունեցող պտուղներ»։
Սակայն համային յատկութիւններով չէ որ հռչակուած է լիմոնենին։ Անոր համային առանձնայատկութիւնները մարդիկ վաղուց գիտեն․ բաւական է, որ յոգնած ուղեւորը ուտէ քանի մը պտուղ, ուժերը արագօրէն կը վերականգնուին։ Հերիք է 3-4 պտուղ, որ վերականգնուի աշխատունակութիւնը, բարձրանայ տրամադրութիւնը, անցնի քաղցի սուր զգացումը։

Իր այդ յատկութիւններուն համար լիմոնենին պարտական է իր պտուղներուն, յատկապէս սերմերուն մէջ պարունակուող բարդ կառուցուածքային գործարանական միացութեան՝ սխիզանդրինային։ Անոր խթանիչ ներգործութիւնը շատ նման է ժենշէնին, թէեւ վերջինս որոշ չափով կը զիջի իր ազդեցութեան ուժով, բայց անոր փոխարէն կը գերազանցէ ներգործութեան արագութեամբ։[1]


== Կիրառութիւն ==
Հայրենիքը Հարաւ-Արեւելեան Ասիան Է։ Լիմոնը կը մշակեն նաեւ սենեակային պայմաններու մէջ։ Կը բազմացուի պատուաստով, օդային անդալիսով։ Տարածուած տեսակերէն են Նովոկրուզինսքի, Մեյէրի, Լեսպոն, Վիլա Ֆրանքա, Սուխումի, Կուզներու։


== Արտաքին յղումներ ==
Իմ Խոհանոցը ― ԿիտրոնԿաղապար:Վիքիբառարան

[Հայրապետ Կնյազյան «Հետաքրքիր, իմաստալի»1976]
Edward Sharpe and the Magnetic Zeros

Edward Sharpe and the Magnetic Zeros Ամերիկեան ազգ-ռոք երաժշտութեան խումբ մըն են, հիմնուած Լոս Անճելըսի մէջ, Քալիֆորնիա, 2007 թուականին: Խումբը կը վարէ Ալէքս Էպըրթը:


== Պատմութիւն ==
Խումբին անունը հիմնուած է պատմութեան մը վրայ, որ Էպըրթ գրած է իր երիտասարդութեան օրերուն, մեսիական կերպարի մը մասին, անունը՝ Էտուըրտ Շարփ: Ներշնջուելով ռոքէ, ամերիկեան ազգագրական երաժշտութենէ,  եւ հոգեբաց երաժշտութենէ, խումբին պատկերը եւ երաժշտութիւնը կ'արտացոլան ԱՄՆի 60ական եւ 70ական հիփփիներու շարժման եղանակները: Խումբին առաջին ելոյթը տեղի ունեցած է 18 Յուլիս, 2007 թուականին, The Troubadour բեմին վրայ, Արեւմտեան Հոլիւուոտ, Քալիֆորնիա: Խումբին առաջին ալպոմը, Up from Below, հրապարակուած է 7 Յուլիս 2009 թուականին, Communnity Records ընկերութեան հովանաւորութեամբ, եւ կը ներառէր հանրածանօթ երգ Home-ը: Խումբը հրապարակեց իրենց երկրորդ ալպոմը՝ Here, 29 Մայիս, 2012 թուականին, եւ երրորդ ալպոմը՝ Edward Sharpe and the Magnetic Zeros, 23 Յուլիս 2013 թուականին: Իրենց չորրորդ ալպոմը՝ PersonA, հրապարակուած է Ապրիլ 2016 թուականին:
Հիմնուելէն ի վեր, խումբը տարբեր փոփոխութիւններու ենթարկուած է: Ամէնէն նշմարելին երգչուհի Ճէյտ Քասթրինոսի խումբէն հեռանալն էր 2014 թուականին: Խումբին ներկայ անդամներն են՝ Մարք Նոզուըրթի, Օրֆէօ Մքորտ, Ճոշ Քալազօ, Քրիսթիան Լէց, Նիքօ Ակլիէթի, Սէթ Ֆորտ-Եանկ, Միչըլ Եոշիտա, Քրաշ Ռիչըրտ, Սթուըրթ Քոլ, եւ Ալէքս Էպըրթ: Խումբը նաեւ կը վարէ Big Sun կազմակերպութիւնը, որուն նպատակն է ֆինանսաւորել եւ մշակել քաղաքներու մէջ հողային տարածքներ: Իրենց առաջին մեծ ծրագիրը, «Avalon Village», Հայլընտ Փարքի մէջ է, Տիթրոյթ, Միշիկըն:


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական կայքէջ
Միզուրի

Միզուրի (անգլերէն՝ Missouri), նահանգ ԱՄՆ-ի կեդրոնական մասը, Միսսիսիբիի եւ Միսուրի գետերու աւազանները: Տարածութիւնը 180.4 հազար քմ2, բնակցութիւնը 5.99 միլիոն (2010, 70%՝ քաղաքային): վարչական կեդրոնը՝ Ճեֆերսոն Սիթի:
Խոշոր քաղաքներէն են Սենդ Լուիսը եւ Կանգաս Սիթին: Մակերեւոյթը դէպի արեւմուտք աստիճանաբար բարձրացող ալիքաւոր հարթավայր է: Հարաւը կրաքարային Օզարկ սասուանդն է )բարձրութիւնը՝ մինչեւ 540 մ): Կլիման բարեխառն է: Ինդուստրիալ-ագրարային նահանգ է: Կայ կապարի, երկաթի հանքաքարի, քարածխի, բարիտի, շինանիւթերի արդիւնահոսը: Արդիւնաբերութեան հիմնական ճիւղերն են մեքենաշինութիւնը եւ սննդի արդիւնաբերութիւնը: Զարգացած են աւիահրթիռային («Մազդոնել-Դուգլաս», Սենթ Լուիսի մէջ), աւտոմոբիլային (Կանզաս Սիթին, Սենթ Լուիսը), ռատիոէլէկդրոնային, քիմիական, մսի պահածոներու, ալրաղաց արդիւնաբերութիւնը: Կայ ճանապահշինական, գիւղատնտեսական եւ կարի մեքենաներու արտադրութիւն, կաշիի-կոշիկի, ցեմենտի արդիւնաբերութիւն, սեւ եւ գունաւոր մետալուրգիա: Անասնապահութիւնը կու տայ նահանգի գիւղատնտեսութեան ապրանքային արտադրանքի 70%-ը: Կը մշակէ եգիպտացորէն, սոյա, ցորեն, վարսակ, Միսսիսիբիի գետի հովտը՝ բամպակ:


== Կոչումը ==
Կոչումը անուանումը կը բացատրուի երկու կերպով: Տեղացի հնդիկները՝ ալդոնքիններու լեզւով բառացի կը նշանակէ «մեծ նաւակ» (միսի՝ «մեծ», ուրի՝ «նաւակ») եւ կազմուած է տոհմի: «մեծ նաւակներ ունեցող մարդիկ» անունին: Երբեմն կ'իմաստաւորէն որպէս «աղմկոտ գետ» (գետի ջուրը աղտոտ է:)
Պատմութիւն Հայ Եկեղեցւոյ

Հայ եկեղեցին մէկ մասն է քրիստոնէական ընդհանուր եկեղեցւոյ:Քրիստոնէութիւնը ամբողջ աշխարհին մէջ տարածուած, աւելի քան երկուհազարամեայ կրօնք մըն է:
Բացի կրօնական իր նկարագրէն եւ դերակատարութենէն, Հայ եկեղեցին ունի նաեւ ազգային դիմագիծ եւ սերտօրէն կապուաղ է հայութեան կեանքին թէ՛ անցեալին եւ թէ՛ ներկայիս: Այս պատճառով ալ անհրաժեշտ է սերտել Հայ Եկեղեցւոյ պատմութիւնն ու կառոյցը, լաւ հասկնալու համար Հայ ժողովուրդին քաղաքական եւ քաղաքակրթական կեանքն ու պատմական հոլովոյթը:
Հայոց պատմութեան էջերէն գիտենք, որ եկեղեցին շատ կարեւոր ազդեցութիւն եւ դերակատարութիւն ունեցած է մեր մտաւոր զարգացումին(գրականութիւն եւ արուեստներ) եւ քաղաքական ու ընկերային կեանքին մէջ: Հայ եկեղեցին այնքան սերտօրէն շաղախուած է հայ կեանքին հետ, որ յաճախ դժուար է իրարմէ անջատել հայ ազգային պատմութիւնն ու հայ եկեղեցական պատմութիւնը:


== Եկեղեցի ==
Եկեղեցի բառը յունարէն «Էկլէզիա» բառին տառադարձութիւնն է եւ կը նշանակէ ժողով, այս պարագային՝ Քրիստոսի հաւատացեալներուն խումբը, համախմբումը:
Քրիստոնէական հասկացողութեամբ անհատ հաւատացեալները եկեղեցի կ’ըլլան Սուրբ Հոգիով, որովհետեւ ինչպէս կ’ըսէ Պօղոս Առաքեալ՝ հաւատացեալը «Սուրբ Հոգւոյն Տաճարն է»: Իսկ համայնքային եկեղեցին կազմուած է հաւատացեալ անհատներու հաւատքի եւ սիրոյ միութեամբ: Այն համայնքները, որոնք նոյն ճակատագիրը, պատմութիւնն ու լեզուն ունին կը կազմեն Ազգային Եկեղեցի:
Ճշմարիտ եկեղեցին հաւատացեալներու հաւատքի միութեամբ իրականացած եկեղեցին է, ուր ներկայ կ’ըլլայ Քրիստոս, որովհետեւ եկեղեցին հիմնուած է Քրիստոսի անձին վրայ եւ Մէկ, ընդհանրական(տիէզերական), Առաքելական եւ Սուրբ է:
Հայ եկեղեցին կը կոչուի «Հայ» կամ «Հայոց» կամ «Հայաստանեայց» եկեղեցի:
Եկեղեցի բառը նաեւ կը նշանակէ այն վայրը կամ շէնքը, ուր հաւատացեալներ կը հաւաքուին եւ կ’աղօթեն. այս իմաստով, անիկա աղօթավայր կը նշանակէ:


== Աղբիւրներ ==
Հայ Եկեղեցագիտութիւն, Մանուշակ Պոյաճեան,Պէյրութ 2006, էջ 23-24։
Խանլի

Խանլի, գիւղ Արեւմտեան Հայաստանի մէջ, Սեբաստիայի վիլայէթի Սեբաստիայի գաւառի մէջ։
Բնակչութեան մասին տուեալներ չեն պահպանուած։ Անոնք բռնութեամբ տեղահանուած են 1915 թուականին՝ Մեծ եղեռնի ժամանակ։ Անոնց մեծ մասը զոհուած է աքսորի ճամբուն վրայ։


== Աղբիւրներ ==
«Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երեւանի Համալսարանի հրատարակչություն
Վանադին

Վանադին (լատ.՝ Vanadium), քիմիական նշանը՝ V, կարգահամարը՝ 23, հիւլէական զանգուածը՝ 50,9414:


== Պատմութիւն եւ անուանում ==
Վանադինը 1801-ին յայտնաբերած եւ միացութիւնները տեղական կապարային գորշ հանքանիւթէն անջատած է մեքսիքացի հանքաբան Անտրես տել Ռիոն (սպ.՝ Andrés Manuel del Río) եւ ըստ տաքացրած աղերու գոյնի անուանած էրիթրոնիւմ (հին յուն․՝ ερνδρός՝ կարմիր)։ Աւելի ուշ, վանադiնը նոյնացնելով քրոմին հետ, tել Ռիոն հրաժարեցաւ իր յայտնագործութենէ։
Վանադինը նորէն 1830-ին յայտնաբերցաւ շուէտացի քիմիագէտ Նիլս Սեֆսթրեոմը (շուէտ.՝ Nils Gabriel Sefström, 1787-1845)՝ անջատելով ան Թապերկայէն (Զուիցերիա) բերուած երկաթաքարէն եւ միացութիւններուն գոյներուն պատճառաւ սքանտինաւեան գեղեցկութեան աստուածուհի Վանատիսի պատուին անուանեց վանադին։ 1831 թուականին Ֆ․ Վյոլերն ապացուց էրիթրոնիւմի եւ վանադինի նոյնութիւնը։
Մետաղական վանադն անջատած է անգլիացի քիմիագէտ Հ․ Ռոսկոն՝ ջրածնով վերականգնելով վանադինի (II) քլորիտը (1869)։ Վանադինի արտադրութիւնը կազմակերպուած է 20րդ դարուն սկզբին (կապուած ինքնաշարժներուն արտադրութեան հետ)։


== Բնութեան Մէջ ==

Վանադինը բնութեան մէջ տարածուած տարր մըն է, կը կազմէ երկրակեղեւի զանգվածի 1,5•10−2%-ը։ Ցրուած է բազմաթիւ ապարներու եւ միներալներու մէջ, մեծ կուտակումներ չ'առաջացներ։ Յայտնի են վանադին պարունակող 65 միներալներ, որոնցմէ արդիւնաբերական նշանակութիւն ունեն պատրոնիտը, ռոսկոելիտը, դեկլուազիտը՝ կարնոտիտը, վանադինիտը եւ այլն։
Վանադինը կենդանի օրկանիզմներուն մշտական բաղադրիչն է (բոյսերը կը պարունակեն 0,16-0,2 %, անասուններու օրկանիզմները՝ 1․5• 10−5-2•10−4 % վանադին)։ Վանադինի աղբիւր են հրաբխային ապարները եւ թերթաքարերը (կը պարունակեն մօտ 0,013 % վանադին), աւազային եւ կրաքարային ապարները (0,002 %), հողը (0,01 %), ջուրերը (մինչեւ 2•10−7)։
Վանադին կը կուտակեն որոշ մամռակենդանիներ, փափկամորթներ, ասկիտիաներ, բորբոսասունկեր, Amanita muscaria թունաւոր սունկը եւ այլն։


=== Հանքավայրեր ===
Հանքավայրեր կան Փերուի, ԱՄՆ-ու, Ֆինլանտայի, Աւստրալիոյ, Հայաստանի, Ռուսիոյ մէջ։


== Քիմիական Յատկութիւններ ==

Պարբերական համակարգի 4րդ պարբերութեան, 5րդ խումբի տարր, անցումային տարր է։ Հիւլէի ելեկտրոնային թաղանթների կառուցուածքն է 3s2Зр63d34s2։ К եւ Լ թաղանթները լրացուած են։
Բնական վանադինը բաղկացած է 51V (99,75%) կայուն եւ 50V (0,25 %, T1/2=1014 տարի) թոյլ ռադիոաշխոյժ իզոտոպներէն։ Ստացուած են 46-54 զանգուածի թիւերով ռատիոաշխոյժ իզոոպները, որոնցմէ կարեւոր են 48V-ը (T½= = 16 օր), 49V-ը (330 օր) եւ 52V-ը (3,6 վրկ)։


== Կենսաբանական դերը ==

Վանադինն առաւել նշանակալի է ծովային քան ցամաքային միջավայրի համար: