armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ենովք Շահէն

Ենովք Շահէն (3 Փետրուար 1881, Պարտիզակ- 28 Մայիս 1915, Այաս) եղած է հայ դերասան եւ ռեժիսոր ուր ապրած է Օսմանեան Կայսրութեան մէջ։ Ան մահացած է Հայոց ցեղասպանութեան ընթացքին։


== Կենսագրութիւն ==
Ենովք Շահէն Երբանոսեան ծնած է հայ ընտանիքէ Պարտիզակ գիւղին մէջ Իզմիթի մօտ 3 Փետրուար 1881-ին։ Ան Գրիգոոր Անգութի եղբայրն էր, որ «arthmetician» էր որ արտաքսուել է հայոց ցեղասպանիւթեան ատեն սակայն կարողացեր է գոյատեւել։ իր վաղ կրդութիւնը ստանալէ ետք Պարտիզակի մէջ, Ենովք եւ իր ընտանիքը տեղափոխուեր են կոսթանտուպոլիս։
Հոն եղած ընթացքին, հարկ նշուած է որ Շահէնի հետաքարքրութիւնը թատրոնի աճեր է մեծանուն հայ դրամատուրք Պետրոս Աթամեանի կենսագրութիւնը կարդալէն յետոյ։ Ան անմիչապէս սկսաւ խաղալ տարբեր դերեր զանազն դիրքերու մէջ։ Շահէն միացած է Մարտիրոս Մնակեանի գլխաւորութեամբ թատերական խումբին։ Այնուհետեւ, Շահէն անցած է բազմաթիւ դատերախումբեր եւ միացած է մէկուն որ դերասան Վահրան Փափազդան անվան պատկանած է արդէն։ Շահէն եւ Վահրամ դարձան աշխատակիցներ ու մտերիմ բարեկամներ։ Շահէն շարունակելով իր գործը դերասանութեան, ան մասնակցեր է այլ թատերախումբերու եւ մանաւանդ անոնց որոնք ֆէլէքեան եւ Զարիֆեանի առաջնորդութեամբ էին։ Շահէն յայտնի էր իրականացնելու համար ամբողջ Օսմանեան Կայսրութիւնը, ինչպէս Գահիրէ, Իզմիր, Իզմիթ եւ հայրենիք՝ Պարտիզակը։


== Մահացումը ==
24 Ապրիլ 1915-ին Ենովք Շահէն ձեռբբակալուեցաւ իր տան մէջ Նիշանդաշի թաղամասին մէջ։ Ձեձբակալութիւններ եղած են աւելի մեծ ծրագիր էին գան հայոց ցեղասպանութիւնը որ ընգրկւած էր արտաքսել հայ մտաւորականներ մայրաքաղաքի ներքին նահանգներուն Օսմանեան կայսրութեան մէջ։
Շահէն ի վերջոյ արտաքսուած է Անգարայի մօտ Այասի մէջ, ուրտեղ միւս հայ մտաւորականները ազատազրկման դատապարտուած են։ Ան, ի վերջոյ հանուած է բանտէն եւ սպաննուած է 34 տարեկանին Անգարայի մօտ։


== Աղբիւրներ ==
«Թատերական Դէմքեր», Նշան Պէշիկթաշլեան, 1965 Անթիլիաս, էջ 1078-1086։
Պուրկնլանտ

Պուրկնլանտ (հնչում՝ Պուր-կըն-լանտ, գերմ.՝ Burgenland, պուրկնլանտաքրուաթերէն՝ Gradišće, հունգ.՝  Felsőőrvidék/Őrvidék) Աւստրիոյ 9 նահանգներէն մէկն է, Կը գտնուի երկրի արեւելեան մասը։ Նահանգի կենդրոնը Այզնշթաթ քաղաքն է։ Տարածքը 3965 քմ² է, իսկ նահանգի բնակչութիւնը կը կազմուի 296010 մարդէ (2021, Աւստրիոյ 9-րդը)։ Նահանգը, որ հին ատեն կը կոչուէր Գերմանական-Արեւմտեան Հունգարիա (գերմ.՝ Deutsch-Westungarn. Տոիչ-Վեսթունկարն), կը պատկանէր Հունգարիոյ Թագաւորութեան, սակայն Դրիանոնի դաշնագրէն ետք յանձնուեցաւ Աւստրիոյ եւ պաշտօնապէս նահանգի կարգավիճակ ստացաւ Յունուար 25 1921-ին եւ կոչուեցաւ Պուրկնլանտ։ 

Սահմանակից է Ստորին Աւստրիոյ եւ Շթիրիային, ինչպէս նաեւ պետական սահմաններ ունի Սլովենիոյ եւ Հունգարիոյ հետ։ Նահանգին մէջ կը խօսուի գերմաներէն, ինչպէս նաեւ կայ պուրկնլանտաքրուաթախօս փոքրամասնութիւն։


== Յղումներ ==
Պուրկնլանտի պաշտօնական կայք էջը
Պուրկնլանտի զբօսաշրջիկութեան ուղեցոյց
Քաղաքական եւ ընկերային կացութիւնը 1920-1945 տարիներուն


== Մեկնակէտի այս տուեալներէն՝ ինչպէ՞ս կը զարգանայ հայութեան քաղաքական եւ ընկերային կեանքը ==
Սփիւռքահայութեան կացութիւնը պէտք է քննել՝ զայն տեղադրելով ապաստան-երկիրներու կացութեան մեջ. գոնէ Արեւմտեան աշխարհի եւ Միջին Արեւելքի երկու գլխաւոր գօտիներու հոլովոյթին մէջ։
Ասոնցմէ՝ Արեւմուտքը (Եւրոպա ու Ամերիկայի Միաց. Նահանգներ) պատերազմէն ետք կը ձգտին բնակչային եւ տնտեսական վերականգնումի։ Ճիգին մասնակից հայ գաղթականութիւնը կ՛ապրի տեղական ժողովուրդներուն խառնուած, տնտեսապէս համարկուած անոնց։ Գաղութային կառոյցներէն՝ գործօն են եկեղեցին, քաղաքական, մշակութային, ընկերա-բարեսիրական եւն. կազմակերպութիւնները, մամուլը՝ (յաճախ՝ քաղաքական-կուսակցական մամուլ), գրեթէ լրիւ կը բացակայի կենսական կառոյց մը՝ հայ դպրոցը։
Միջին Արեւելքի պայմանները տարբեր են. հոն՝ առաւելաբար որբանոնցներէ ելած նոր սերունդ մը կ՛աճի եւ կեանք կը մտնէ։ Ան կ՛ապրի շատ աւելի համախումբ, յաճախ եւ տնտեսապէս մեկուսացած տեղական ժողովուրդներէն, որոնցմէ զինք հեռու կը պահեն որոշ տարբերութիւններ՝ մշակութային, կրօնական եւ այլն, նոյն այս պատճառներով՝ աւելի կարեւոր է եկեղեցիի դերը։
Սակայն հոս, մանաւանդ Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան թեմերուն մէջ որդեգրուած Ազգային Սահմանադրութեան հիմամբ, ազգային-թեմական գործերուն մէջ նախաձեռնող դեր ունի աշխարհականութիւնը-գաղութներու ժողովուրդը։
Նոյնպէս, աւելի գործօն են քաղաքական եւ այլ կազմակերպութիւններ։ Ու կը գործէ դպրոցական խիտ ցանց մը։
Հինէն սփիւռքեան տիպի մշակոյթ զարգացուցած, թէեւ արեւելահայերէն լեզուով, Իրանի հայութիւնը աւելի կամ նուազ կը մասնակցի Միջին Արեւելքի մնացեալ հայութեան կեանքի պայմաններուն։
Այս կենսունակութիւնը անկայուն է սակայն, քանի կարեւոր մասով՝ կախում ունի արտաքին-առակայական պայմաններէ եւ հայութեան արուեստականօրէն մեկուսացեալ վիճակէն։
Արեւելահայութիւնը՝ հայրենի հայութիւն դարձած է. բայց ան եւս կ՛ապրի քաղաքական եւ ընկերային վերիվայրումներ։ Համայնավար գաղափարաբանութեան ու խարհրդային քաղաքական պլոքին պատկանիլը՝ զայն կարեւոր չափով կ՛առանձնացնէ մնացեալ հայութենէն։ Զայն աւելի եւս կը տկարացնէ «եղբայրական հանրապետութիւններու» կողմէ խլումը յարակից հայկական նահանգներու։ Արդէն, ջանք կը թափուի ստեղծել ընկերային նոր կառոյցներ ու մարդկային նոր տիպար, ազգայինէն հեռու ու տարբեր ներշնչումներով։ Կը գործածուին նաեւ բռնամիջոցներ՝ յատկապէս առաջին այս քսանամեակին, եւ դեռ քիչ մը աւելի ետք։
Այս բոլորով մէկտեղ՝ նոր ու ամենադրական տուեալ է, պետականօրէն կազմակերպեալ հայութիւնը։ Ան պիտի տայ հաւատարմութեան իր տուրքը, բայց պիտի յաջողի կերտել տնտեսական ու քաղաքացիական սեփական ենթակառոյցներ, գոնէ մասամբ։
Խստացումի պահերուն, ինչպէս 1930-ականներու կէսէն ետք, կամ 40-ականներու աւարտին, հալածանք, աքսոր եւ մեծաթիւ մահապատժումներ՝ այս նվաճումներուն սուղ փոխ-հատուցումը պիտի կազմեն։
Ռամալլա

{{Տեղեկաքարտ բնակության վայրը} {
«Ռամալլա» կամ «Ռամալլահ» ({ng lang-ar | رام الله}}, քաղաք Արևմտյան ափի կենտրոնական մասում՝ Պիրեի մոտ, հյուսիսում Երուսաղեմից մոտ 60 կմ հեռավորության վրա, Ռամալլան այժմ վարչական մայրաքաղաքն է [[[Երուսաղեմ]]։ Պաղեստինի ինքնավարություն | Պաղեստինյան ինքնավարություն], բնակչության մոտ կեսը իսլամ | մահմեդական]] արաբներ:


== Պատկերասրահ ==
Եղիշէ Փափանեան

Եղիշէ Փափանեան (Փափանէսեան) (1875 (1877), Կարին – 1915, Մելիտինէ), դեղագործ, բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1875 (1877) թուականին, Կարնոյ նահանգի կեդրոն՝ Կարին քաղաքին մէջ։ Աւարտած է Կոնստանդնուպոլսոյ Օսմանեան կայսերական բժշկական վարժարանի դեղագործական բաժինը։ 1902 թուականին Կարնոյ մէջ սեփական դեղատուն բացած եւ դեղագործ աշխատած է։ Պատրաստած է «փուտ­րափա­փան» (Փափանեանի փոշի) հազի դեղը։ Իտա­լի­ոյ Փալերմօ քաղաքի համալսարանի բժշկական բաժինէն ոսկէ մետալ եւ պատուոյ նշան ստացած է։ Մելիտինէի մէջ սեփական դեղատուն ունեցած եւ դեղագործ աշխատած է։
1915 թուականին Մելիտինէի մէջ՝ թուրք խաժամուժը, զինք կացինահար ըրած է՝ 39 տարեկան հասակին։


== Գրականութիւն ==
Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, Ապրիլ 24, 1985։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Հայկ Պարիկեան

Հայկ Պարիկեան (1914)


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Եոզկաթ, Տարագրութեան ատեն ծնողքին հետ հաստատուած է Հալէպ, ուր ստացած է իր ուսումը, Հայկազեան եւ Հեղինակ՛ գրական, մենագրական եւ մատենագրական երկերու։


== Աշխատագները ==
1936-էն սկսեալ պաշտօնավարած է Զաւարեան եւ Կիլիկեան վարժարաններուն մէջ։ 1930-1941 եղած է տնօրէն Տէր Զօրի Ս. Հռիփսիմեանց վարժարանին։ Իսկ 1954-1978 մինչեւ իր հանգստեան կոչուիլը դասաւանդած է հայերէն լեզու եւ գրականութիւն Հ.Բ.Ը.Մ.ի լ. Նաճարեան-Գ. Կիւլպէնկեան վրժ.ի երկրորդական բաժինին մէջ։
Եղած է խմբագիր «Եփրատ» թերթի, «Բուրաստան» եւ «Բարձրունք» պարբերականներու, իսկ 1975-էն սկսեալ «Գեղարդ» Սուրիահայ Տարեգրքի։ Աշխատակցած է գրական յօդուածներով եւ քրոնիկներով, մասնաւորաբար «Զարթօնք», «Արեւ», «Պայքար» եւ «Ժամանակ» օրաթերթերուն, իսկ պատմուածքներով եւ բանաստեղծութիւններով՝ «Շիրակ» գրական ամսագրին։


== Գործերը ==
Հրատրակուած են իր հետեւեալ գործերը.
«Այգեկուրթ», բանաստեղծութիւններ (1962), «Լեւոն Բաշալեան», մենադրութիւն (1970), «Պատմութիւն Սուրիոյ Հայ Տպարաններու» (1973), «Երգեր Հողի եւ Մարդոց Մասին», բանաստեղծութիւններ (1985):
Հրատարակելի են.
«Պատմուածքներ», «Ծածկանուններու Բառարան» գործերը։
Իր բանաստեղծութիւնները տոգորուած են Համամարդկային սիրոյ զգացումներով։
Փըրսըվիրընս

«Փըրսըվիրընս», անջրպետանաւ, որ դէպի Հրատ ուղղուած է 30 Յուլիս 2020-ին: Աւելի քան վեց ամսուան ճամբորդութենէ ետք, ան կարմիր մոլորակին հասած է 18 Փետրուար 2021-ին: Սակայն այս արշաւին ամէնէն վտանգաւոր բաժինը եղած է մեքենային Հրատի մթնոլորտը մտնելու պահը․ ան կոչուած է՝ «7 վայրկեան սարսափ»:
«Փըրսըվիրընս» բազմաթիւ տարիներ պիտի մնայ Հրատի վրայ, հաւաքելու համար տեղեկութիւններ, բազմաթիւ ժայռի կտորներ, որոնք երկրագունդ պիտի ղրկուին 2030 թուականներու շուրջ, որպէսզի գիտնականները զանոնք ուսումնասիրեն:
Սատեք Խան

Սատեք Աման Խան (ուրդու՝ صادق امان خان, անգլերէն՝ Sadiq Aman Khan, 8 Հոկտեմբեր 1970), անգլիացի քաղաքական գործիչ, Լոնտոնի քաղաքապետը Մայիս 2016-էն սկսեալ: Ան եղած է Անգլիոյ խորհրդարանի անդամ 2005-էն 2016: Լեյբորիստական կուսակցութեան անդամ ըլլալով` ան կուսակցութեան ձախ թէւն է, գաղափարապէս համարուելով սոցեալ դեմոկրատ:
Ծնած է Լոնտոնի Թութինգ թաղամասին մէջ պակիստանցիի ընտանիքին մէջ։ Խանը աւարտած է Հիւսիսային Լոնտոնի համալսարանը իրաւաբանի մասնագիտութեամբ: Այնուհետեւ ան աշխատած է իրաւաբանի մասնագիտութեամբ մարդու իրաւունքներու պաշտպանութեան ոլորտին մէջ, որմէ ետք երեք տարի եղած է «Ազատութիւն» իրաւաբանական կազմակերպութեան տնօրէն: Միանալով Լեյբորիստներին` Խանը եղած է Լոնտոնի Վանդսվորդ բիւրոյի Կանցլեր 1994-էն 2006-ին, իսկ 2005-ին ընտրուած է Խորհրդարանի անդամ Թութինգէն: Վարչապետ Գորդոն Բրաունի օրով ան նշանալուած է Կապի բաժանումի նախարար 2008-ին, այնուհետեւ դարձած է փոխադրութեան նախարար: Լեյբորիստներու առաջնորդ Էդ Միլիբանդի ժամանակ ան աշխատած է անոր աշխատակազմին մէջ որպէս իրաւաբան:
Խանը ընտրուած է Լոնտոնի քաղաքապետ 2016-ի ընտրութիւններուն`պահպանողական կուսակցութեան անդամ Բորիս Ճոնսոնին փոխարինելով: Ան վայր դրած է պատգամաւորի մանդատը 9 մայիս 2016-ին: Ան դարձած է ազգային փոքրամասնութիւնը ներկայացնող Լոնտոնի առաջին քաղաքապետը եւ առաջին մուսուլմանը, որ դարձած է Արեւմտեան երկրի մայրաքաղաքի քաղապետ: Ան անյաջող պաշտպանած է Անգլիոյ Եւրոմիութեան կազմին մէջ մնալու 2016-ի հանրաքուէի ժամանակ:
Իսթանպուլի Աթաթիւրք Օդակայան

Իսթանպուլի Աթաթիւրք օդակայան (թրք.՝ İstanbul Atatürk Havalimanı)՝ միջազգային օդակայան է Իսթանպուլին մէջ։ Թուրքիոյ մէջ գործող խոշորագոյն օդակայանն է: Տեղակայուած է Իսթանպուլի եւրոպական հատուածին՝ Մարմարա ծովու ափին։ Օդակայանը բացուեր է 1912 թուականին, 1980 թուականէն կոչուած է Թուրքիոյ հանրապետութեան հիմնադիր Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթիւրքի անունով։
Իր ծանրաբեռնուածութեամբ 4-րդն է Եւրոպային մէջ եւ 13-րդը՝ աշխարհիս վրայ։ Այսպէս, 2014 թուականին օդակայանի ծառայութիւններէն օգտուեր է մօտ 57 մլն մարդ: 2000 թուականէն օդակայանի ղեկավարմամբ կը զբաղի TAV Airports (Tepe-Akfen-Ventures) ընկերութիւնը, որը 600 միլիոն տոլլար ներդրած է օդակայանի բարեկարգման վրայ։
Օդակայանը Turkish Airlines-ի տեղակայման գլխավայրն է։ ։ Օդակայանին կը գործէ Իսթանպուլի մեթրոյի կայարաններէն մին։


== Արտաքին յղումներ ==
Օդակայանի պաշտօնական կայքէջ (անգլերէն)
Ատրպատական

Ատրպատական (նաեւ՝ Մարաստանի Ատրպատական, Փոքր Մարաստան, հին պարսկերէն՝ Āturpatkān, պահլաւերէն (Միջին պարսկերէն, որ կը գործածուէր Պարսկաստանի մէջ Սասանեաններու շրջանին) Āturpātākān, դասական պարսկերէն՝ Āδarbāδāgān/Āδarbāyagān, յունարեն՝ ᾿Ατροπατήνη, բիւզանդական յունարէն՝ Άδραβιγνων, ասորերէն՝ Aδorbāyγān, արաբերէն՝ آذربایجان‎‎), ներկայիս Իրանի հիւսիս-արեւմուտքին տեղակայուած պատմական երկրամաս եւ հին պետութիւն։ Սահմանակից էր Մեծ Հայքին հարաւ-արեւելքէն։ Ատրպատականի մայրաքաղաքը Գանձակն էր։ Վաղ շրջանին մայրաքաղաքն էր ՝ Փրաասպան։

Ք.Ա. 7-6-րդ դարերուն Մարաստանի հիւսիսային երկրամասն էր, 6-4-րդ դարերուն Աքեմենեան Իրանի Փոքր Մարաստան սատրապութիւնը։ Տարածուած էր Կապուտան (Ուրմիոյ) լիճի եւ Կասպից ծովի միջեւ՝ հարաւէն սահմանակցելով Մեծ Մարաստանին, արեւմուտքէն եւ հիւսիսէն՝ Մեծ Հայքի Նոր Շիրական (Պարսկահայք), Վասպուրական եւ Փայտակարան նահանգներուն։ Ք.Ա. 321 թուականին անկախացաւ եւ հարստութեան հիմնադիր թագաւոր Ատրոպատեսի անունով կոչուեցաւ նաեւ Ատրպատական։ 
Հայ Արշակունիներու ժամանակ կը զանազանուէր «Հայոց Ատրպատականը» (կոչուեր է նաեւ «Մարաց գաւառ»)։ Հայաստանի այս գաւառը Տրդատ Ա-ի կալուածքն էր, որ, անոր թագաւոր հռչակուելէն յետոյ, մնաց իբրեւ «տուն ձեռական իշխանութեան թագաւորին Հայոց» (Փավստոս Բիւզանդ)։ Տիոն Կասիոսը եւ Հերոտիանոսը կե վկայեն, որ Պարթեւ Արշակունիներու անկումէն (224) յետոյ Հայաստանն ու Ատրպատականը երկար տարիներ համատեղ ուժերով կը պայքարէին Սասանեան Արտաշիր I թագաւորի դէմ։ 252 թուականին Ատրպատականը վերջնականապէս նուաճուեցաւ եւ վերածուեցաւ մարզպանութեան՝ Սասանյաններուն ենթակայ շահապի կամ սատրապի գլխաւորութեամբ։ Այնուհետեւ Ատրպատականը դարձաւ Սասանեան պետութեան հենակէտը՝ ընդդէմ Հայաստանի, Աղուանքի եւ Վրաց աշխարհի։ Հայաստանի՝ 387 թուականի բաժանումէն յետոյ Պարսկահայք նահանգը Հեր, Զարեւանդ գաւառներով, որոնք ունէին ռազմավարական կարեւոր դիրք, Սասանեաններն անջատեցին Մեծ Հայքէն եւ միացուցին Ատրպատականին։ Պարսկական զօրքերը սովորաբար Պարսկահայքով կը ներխուժէին Հայաստան։ Սասանեան Խոսրով I Անուշիրվան թագաւորի (իշխեր է 531—578) կատարած վարչական նոր բաժանումով Ատրպատականը դարձաւ պարսկական պետութեան չորս քուստակութիւններէն մէկը, որը յայտնի է «Քուստակ-ի Ատրպատական» անունով։ Այն կը կառավարուէր ռազմական եւ վարչական լիազօրութիւններ ունեցող «պատկոսպանը», որուն նստավայրն էր Գանձակ քաղաքը։ Ասոր իշխանութեանը կ'ենթարկուէին Հայոց, Վրաց եւ Աղուանէն մարզպանութիւնները։
ՀՀ ԳԱԱ Տեղեկագիր․ Մաթեմատիկա

ՀՀ ԳԱԱ Տեղեկագիր․ Մաթեմատիկա, ընդգրկուած է Հայաստանի բարձրագոյն որակաւորման յանձնաժողովի (ՀՀ ԲՈՀ) սահմանած դոկտորական եւ թեկնածուական ատենախօսութիւններու հիմնական արդիւնքներու եւ դրոյթներու հրատարակման համար ընդունելի պարբերական գիտական հրատարակութիւններու ցուցակին մէջ։


== Աղբիւր ==
Գիտական տեղեկատուական վերլուծութեան եւ մոնիթորինգի կեդրոն, Հայաստանումի մէջ հրատարակուող գիտական պարբերականներու ցանկ
Տուն (ոտանաւոր)

Տուն, տողերու խմբում։ Յաճախ, կը համապատասխանէ իմաստային ամբողջութեան մը, ինքն իր մէջ կ՛ըլլայ իմաստով լրիւ։ Բայց ասիկա միշտ չի պատահիր. երբեմն տունէ տուն կ՛ունենանք երկարաձգում՝ իմաստի, եւ նոյնիսկ պարզ նախադասութեան։
Երբեմն կը հանդիպինք երկտող ու եռատող տուներու։ Բայց շատ աւելի ընթացիկ է քառատող տունը՝ քառեակը։
Կանոնաւոր քառեակին չորս տողերը կ՛ունենան հաւասար վանկեր։ Իսկ ոչ-կանոնաւոր քառեակի ընթացիկ ձեւ մըն է «խաչաձեւ» տողերու հաւասարութեամբ կազմուածը։
Օրինակ մը՝ Դ. Վարուժանէն. «Նըշմարելուդ պէս զիս ժըպտիլ սկսար, //Բայց այդ ժըպիտը բարի, // Այդ սուտ ժըպիտն էր նունուֆա՛ր մը ծաղկած՝ // Լըճի մը վրայ արտօսրի»։ - Քառեակին տողերը ունին 11-7-11-7 վանկեր։
Քառեակի մէջ յանգերու դասաւորումը կու տայ զանազան կարելիութիւններ. յանգերը նշելով ա եւ բ տառերով, կրնանք նկատել, որ Դուրեանի «Լճակ»ը կը հետեւի աաբբ ձեւին. Թէքէեանի «Կ՛անձրեւէ, Տղաս»ը՝ աբաբ ձեւին, մինչ Մեծարենցի «Ձմրան Պարզ Գիշեր»ը՝ աբբա ձեւին։
Երբեմն չորս յանգերէն երկուքը կը համապատասխանեն իրարու, մինչ միւս երկուքը կ՛ըլլան ձգուած «ազատ»։ Այս է պարագան, օրինակ, Մ. Նալբանդեանի «Մանկութեան Օրեր» գործին։ Վարուժանէն վերը տրուած օրինակը եւս յանգերու նոյն կարգը ունի։
Կան տակաւին հնգատող, վեցատող, ութատող եւ աւելի տողերով տուներ։
Կան տողերու-տուներու թիւի եւ դասաւորման իմաստով կայուն ձեւեր. անոնց ամենէն ծանօթն է հնչեակը։
Տաղաչափական բաւական կայուն ձեւի կը հետեւին նաեւ գեղօնն ու ներբողը կամ ձօնը, որ կը տեսնենք քնարական տեսականերուն մէջ։


== Օրինակներ՝ ==
Հնչեակ՝ Մեծարենցի «Աքասիաներու Շուքին Տակ»ը։
Գեղօն՝ Թէքէեանի «Գեղօն Սօսեաց Անտառին»ը։
Ձօն՝ Դանիէլ Վարուժանի «Ձօն»ը։
Քանատայի Գրողներու Միութիւն

Քանատայի Գրողներու Միութիւն (անգլ.՝ The Writers' Union of Canada - TWUC), հիմնադրուած է 1973-ին, ի աջակցութիւն «երկրի հեղինակներուն` պաշտպանելով անոնց իրաւունքները, ազատութիւններն ու տնտեսական բարեկեցութիւնը»: Միութեան անդամները մասնագիտութեամբ գրողներ են, որոնք պէտք է հրատարակած ըլլան առնուազն մէկ գիրք:
Միութիւնը կը դիմէ կառավարութեան` հանրային վարկաւորման իրաւունքներու, հարկային բարեփոխումներու, հեղինակային իրաւունքի օրէնսդրութեան, խօսքի ազատութեան եւ այլ ոլորտներուն առնչուող հարցերով:
Միութիւնը կ՛ապահովէ հրապարակումներ, մասնագիտական զարգացման ծրագիրներ, պայմանագրային խորհրդատուութիւն, դժգոհութիւններու աջակցութիւն, ձեռագիրերու գնահատման ծառայութիւն, խմբային առողջապահական նպաստներ, հանրային եւ դպրոցական ընթերցումներու ֆինանսաւորում եւ հաղորդակցման բազմաթիւ հնարաւորութիւններ:
Միութիւնը կը շնորհէ Danuta Gleed գրական մրցանակը Քանատայի մէջ լոյս տեսած անգլերէն կարճ պատմուածքներու լաւագոյն առաջին ժողովածուի համար: Միութիւնը նաեւ կը կազմակերպէ Մանկական գիրքերու մրցոյթ, Բացիկներու Պատմութիւն մրցոյթ եւ կարճ արձակի մրցոյթ:
Իւրաքանչիւր տարի միութիւնը կը յանձնէ Ընթեցանութեան Ազատութիւն մրցանակը, որուն արժանացած են Տերիք Ֆինկլ, Չարլզ Մոնբետիտ, հեղինակներ Տերիք Ֆինկլ եւ Չարլզ Մոնբետիիտ, պատգամաւոր Ուենտի Լիլ (1997-2004 թթ.), իրաւաբան Քլայտօն Ռուպի եւ Վանքուվըրի Little Sisters գրախանութի սեփականատէրը՝ Ճենին Ֆուլլեր:
Քանատայի Գրողներու Միութեան նախագահն է Հիթըր Մենզես, գործադիր տնօրէնը` Ճոն Տեկէն: Միութեան նախկին նախագահներէն եղած են հեղինակներ Մարիան Էնկելը, Մարգարիտ Էտուտը, Փիեր Բերտօնը, Ճոն Քելվուտը, Թիմոթի Ֆինտլինը, Գրեմ Կիպսոնը, Սիւզան Մուսգրէյվը, Փոլ Քորինգթօնը, Մեկի Սիկինսը, Սիւզան Մաքքասլինը եւ Սիւզան Սուոնը:
Քանատայի Գրողներու Միութեան կեդրոնատեղին կը գտնուի Թորոնթո:


== Արտաքին յղումներ ==
«Writers' Union of Canada fonds»։ McMaster University Library։ The William Ready Division of Archives and Research Collections։ արտագրուած է՝ 10 October 2016 
Records of Vancouver Industrial Writers Union are held by Simon Fraser University's Special Collections and Rare Books
Միութիւն (թերթ, Թիֆլիս)

«Միութիւն», գրական-գեղարուեստական, հասարակական շաբաթաթերթ։ Ընդհանուր հայ աշակերտական միութեան օրգան։ Լոյս տեսած է 1917-1919-ին, Թիֆլիսի մէջ։ Խմբագիրներ՝ Գ․ Աբովեան, Ս․ Էլբակեան։ Լուսաբանած է դպրոցական կեանքը Անդրկովկասի մէջ, արծարծած կրթութեան եւ դաստիարակութեան հարցեր։ Մեծ ուշադրութիւն նուիրած է մայրենի լեզուով ծրագրերու ստեղծման ու կատարելագործման, պարբերաբար անդրադարձած է հայոց լեզուի ու գրականութեան, պատմութեան, աշխարհագրութեան եւ այլ առարկաներու ուսուցման խնդիրներուն՝ այդ նպատակով մեթոդական օգնութիւն ցոյց տուած ուսուցիչներուն։ «Միութիւն»-ը տպագրած է լուրեր Անդրկովկասի մշակութային, գրական, հասարակական կեանքէն, գեղարուեստական ստեղծագործութիւններ, բանավիճային յօդուածներ։ Աշխատակցած են Գ․ Քացաղեանը, Ա․ Քանանեանը, Ս. Ամիրխանեանը, Հ․ Շեկոյեանը, Վ. Մաղալեան եւ ուրիշներ։
Համբարձում Երամեան

Համբարձում Երամեան (1857, Վան, Վանի էյալէթ (նահանգ), Օսմանեան Կայսրութիւն - 20 Դեկտեմբեր 1929(1929-12-20), Աղեքսանդրիա, Եգիպտոս), վաստակաւոր ուսուցիչ եւ հեղինակ: 
1868-ին ծաղիկ հիւանդութան բռնուելով կը կուրանայ. 1874էն սկսեալ Վանի երկու վարժարաններու մէջ կը դասախօսէ, իսկ 1882-ին կը հիմնէ Երամեան գիշերօթիկ ցերեկեայ վարժարանը եւ կը շարունակէ զայն մինչեւ 1915, կարող ուսուցչական կազմով մը եւ աշակերտներու թոշակով միայն:
Նոյն վարժարանը 1908-ին կը ճանչցուի իտատի. 1904-ին կատարած է իր վարժարանի 25 ամեակը, այդ արթիւ Երամեանի աշակերտները եւ կրթասէր ազգայիններ նոյն վաստակաւոր ուսուցիչին կը նուիրեն դպրոցական շէնք մը եւ բնակութեամբ տուն մը: Մկրտիչ Խրիմեան (կթղ.) եւ Օրմանեան պտրք. «Ուսուցչապետ» տիտղոսը կ’ընծայեն Յոբելեարին:
Երամեան երկիցս ուղեւորած է Ս. Էջմիածին 1886-ին, նաեւ Կովկաս, Պիզա, Վիեննա եւ 1913-ին ալ իբր պատգամաւոր Վանի՝ գրոց գիւտի 1500-ամեակին եւ հայ տպագրութեան 400-ամեակին առթիւ, ուղեւորութիւնը շարունակելով կը հասնի Պոլիս, Զմիւռնիա իր վարժարանը Լիսէի աստիճանին բարձրացնելու մտահոգութեամբ. Համաշխարհային պատերազմը վրայ կը հասնի եւ ան կը ստիպուի մեկնիլ Եգիպտոս եւ կը վարէ Բոր-Սայիտի Սիսուան վարժարանի վերատեսչութիւնը եւ ապա Աղեքսանդրիոյ Պօղոսեան վարժարանի տեսչութիւնը, 1921-ին Երուսաղէմայ Ս. Յակոբ վանքը կ’այցելէ եւ ներկայ կ’ըլլայ Եղիշէ Ս. պատրիարք Դուրեանի ընտրութեանց:
Համբարձում Երամեանի արժէքաւոր գործն է Յուշարձան Վան Վասպուրականին տպ. Աղեքսանդրիոյ Արամ Ստեփանեանի տպարանին մէջ 1929 (2 հատոր): Երամեան մահացած է Աղեքսանդրիոյ մէջ:


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ  Վարդ. Պոտուրեան, 1939, Պուքրէշ, Հատոր Դ., էջ 700:
Սիմէոն Սիւնակեաց

Սիմէոն Սիւնակեաց (ասորերէն՝ ܫܡܥܘܢ ܕܐܣܛܘܢܐ, յունարէն՝ Συμεών ὁ Στυλίτης, 389, Սիս, Կիլիկիա - 2 Սեպտեմբեր, 459, Քալաթ Սիման, Սուրիա), Ընդհանրական Եկեղեցւոյ նշակաւոր սուրբ, քրիստոնէական վանականութեան հիմնադիրներէն մէկը։


== Կենսագրութիւն ==
Սիմէոն Սիւնակեացը ինքն անձամբ աշխատանք չէ հեղինակած. շարք մը գիտնականներ հաւանական կը համարեն, որ ան նոյնիսկ գրաճանաչ չէ եղած։ Սիմէոն Սիւնակեացի կեանքի եւ գործունէութեան վերաբերեալ կարեւոր տեղեկութիւններ կը հաղորդեն շարք մը պատմական աղբիւրներ, որոնցմէ իր պարունակած կարեւոր տեղեկութիւններով յատկապէս ուշագրաւ է Սիմէոնի կենդանութեան օրոք Թեոդորետոս Կիւրացի կողմէ գրուած «Եկեղեցական պատմութիւն» աշխատութիւնը։ Սիմէոն Սիւնակեացի կենսագրութեան մասին կարեւոր տեղեկութիւններ կը պարունակեն նաեւ անյայտ հեղինակներու կողմէ ստեղծուած անոր յունարէն եւ ասորերէն վարքերը, որոնք գրուած են սուրբին վախճանէն յետոյ։

Սիմէոն Սիւնակեաց ծնած է 389 թուականին Կիլիկիոյ Սիս բնակավայրին մէջ՝ յունախօս քրիստոնեայ գիւղացի ընտանիքի մը մէջ։ Սկզբնական ժամանակ զբաղուած է հովւութեամբ, սակայն անգամ մը եկեղեցիին մէջ ան կը լսէ Ղուկասի Աւետարանի Զ, 21-26 հատուածը եւ կ՛որոշէ իրեն ամբողջութեամբ նուիրել Աստուծոյ։ Ան կը մտնէ վանք եւ կը մնայ այնտեղ 10 տարի։ Սակայն վանքի կեանքը անոր չի բաւարարեր, եւ ան կը որոշէ իրեն նուիրած խիստ ճգնակեցութեան։ Իրեն համար կ'ընտրէ անմարդաբնակ վայր մը եւ այնտեղ կը կառուցէ սիւն մը, որու վրայ ալ կը սկսի բնակիլ եւ ըստ աւանդութեան այլեւս երբեք չի լքէր զայն։ Ան կը մահուան  459 թուականին։ Սիմէոնի մահէն ետք անոր ճգնավայրը կը դառնայ քրիստոնէական կարեւոր ուխտատեղի, որ այժմ կը գտնուի ժամանակակից Սուրիոյ Հիւսիսը եւ կը կրէ Քալաթ Սիման անուանումը։


== Գրականութիւն ==
Almut-Barbara Renger/Alexandra Stellmacher: Der Asketen- als Wissenskörper. Zum verkörperlichten Wissen des Simeon Stylites in ausgewählten Texten der Spätantike. In: Zeitschrift für Religions- und Geistesgeschichte 62 (4), 2010, 313-338.
Hugo Ball: Byzantinisches Christentum: Drei Heiligenleben. Insel, Frankfurt am Main 1979, ISBN 3-458-04965-7; Neuauflage, herausgegeben und kommentiert von Bernd Wacker: Wallstein Verlag, Göttingen 2011, ISBN 978-3-89244-779-5
Peter Bamm: Frühe Stätten der Christenheit, München 1960, S. 189 ff.
Hartmut Gustav Blersch: Die Säule im Weltgeviert: der Aufstieg Simeons, des 1. Säulenheiligen. (Sophia; Bd. 17). Paulinus, Trier 1978, ISBN 3-7902-1447-7
Nicolaus Heutger: Symeon Stylites der Ältere. In: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon (BBKL). Band 11, Bautz, Herzberg 1996, ISBN 3-88309-064-6, Sp. 353–356.
Wolfgang Hildesheimer: Auf den zweiten Blick. In: Die Geschichtenerzähler – Neues und Unbekanntes von Allende bis Zafón. Suhrkamp, Frankfurt am Main 2008, ISBN 978-3-518-46000-9


== Արտաքին յղումներ ==
Սուրբ Մամասի, Փիլիկտիմոնի եւ Սիմէոն Սիւնակեացի յիշատակութեան օր
Սուրբ Սիմէոն Սիւնակեաց
Սուրբ Սիմէոն Սիւնակեաց (+459)


== Տե՛ս նաեւ ==
Ասորական եկեղեցական հայրեր
Յակոբ Եպս. Թոփուզեան

Յակոբ Թոփուզեան (1855, Մուշ) եպիսկոպոս եւ ուսուցիչ:
Նխն. կրթութիւնը Մուշ ստանալով կ'անցի Յռոմ Որբանեան Վարժարան: Ձեռնադրուելէ վերջ՝ հովուական պաշտօններ կը վարէ Պանտրմա, Կեսարիա եւ Վան: 1911-ին Մշոյ թեմին Եպիսկոպոս ընտրուելով՝ հոն կը մնայ մինջեւ 1915:


== Աղբիւրներ ==
Յուշարձան 1919 ապրիլ տասնըմէկի, էջ 89
Ֆաթիհ Աքին

Ֆաթիհ Աքին (գերմաներէն՝ Fatih Akın, 25 Օգոստոս 1973(1973-08-25), Համպուրկ, Գերմանիոյ արեւմտեան շրջան), գերմանացի, ծագումով թուրք բեմադրիչ, դերասան, արտադրող եւ բեմագիր։


== Ժապաւէններ ==
15 ժապաւէնի բերմադրիչ է, դերեր ստանձնած է 16 ժապաւէններու մէջ, 12 ժապաւէններու արտարող է եւ բեմագիր։
Բեմադրած գործերէն է՝ 1915-ի Հայոց ցեղասպանութեան մասին պատմող, «Սպի» շարժապատկերը (2014)։
Սուրիոյ պատմական քաղաք Պուսրա

Պուսրա պատմական քաղաքը հնաբանական վայր մըն է եւ կը գտնուի Սուրիոյ Պուսրա քաղաքը։ Կը պատկերացնէ Հռոմէական, Բիւզանդական եւ Մահմետական մշակոյթները։ 1980-ին յայտարարուած է Եունեսքոյի Համաշխարհային ժառանգութեան Յուշարձան։


== Պատմական ակնարկ ==
Պուսրա եղած է Հռոմէական Արապիա նահանգին մայրաքաղաքը եւ դէպի Մեքա ուղղուող կարաւաններու կարեւոր կայան։ Անոր բարձր պարիսպներէն ներս յայտնաբերուած են Բ․ դարու հռոմէական թատրոն մը, Քրիստոնէութեան սկզբնական շրջանի աւերակներ եւ բաւական մզկիթներ։


=== Եունեսքոյի Համաշխարհային ժառանգութեան Յուշարձան ===
Պուսրա պատմական քաղաքը 1980-ին յայտարարուած է Եունեսքոյի Համաշխարհային ժառանգութեան Յուշարձան։ Իսկ 2017-ին արձանագրուած է Եունեսքոյի Համաշխարհային Վտանգուած Ժառանգութեան Ցանկին մէջ։ Պահպանուած հնաբանական վայրի տարածութիւնն է 1,16քլ²։


== Պատկերասրահ ==