armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
6 Նոյեմբեր

6 Նոյեմբեր, տարուան 310-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 311-րդ) օրն է

Տարուան աւարտին կը մնայ 55 օր


== Դէպքեր ==


===== ԱՄՆ-ու նախագահի ընտրութիւններ =====
1860. հանրապետական Ապրահամ Լինքոլն 16րդ նախագահ կ'ընտրուի
1928. Հերպերթ Հուվըրը 31րդ նախագահ կ'ընտրուի
1984. Ռոնըլտ Ռիկընը երկրորդ անգամ կ'ընտրուի
2012. Պարաք Օպաման երկրորդ անգամ կ'ընտրուի


== Ծնունդներ ==
 6 Նոյեմբերի ծնածներ 

1882. Մարիա Եաքոպսէն (Maria Jacobsen, մ.1960) դանիացի բժշկուհի, բարեգործուհի
1956. Քարլոս Մելքոնեան (Carlos Melconian) արժանթինցի տնտեսագէտ


== Մահեր ==
 6 Նոյեմբերի մահացածներ 

1893. Փիոթըր Չայքովսքի (Петр Ильич Чайковский, ծն.1840) ռուս երաժշտահան
1961. Հրաչեայ Ներսիսեան (ծն.1895, Նիկոմեդիա, ՕԿ, ներկայիս՝ Իզմիթ), դերասան


== Տօներ ==
Սահմանադրութեան օր՝
Թաճիքստան (1994-էն), Թաթարստան (1992-էն), Տոմինիքանայ (1884-էն)
 Ուքրաինա՝ Քիեւի ազատագրութեան օր
 Ֆինլանտա՝ Շուէտական մշակոյթի օր
 Շուէտ՝ Կուսթաւ Ատոլֆի եւ Շուէտի դրօշի օր
 Քէնիա՝ Օպամայի օր


== Արտաքին յղումներ ==
BBC: On This Day
  [1] (անգլերէն)
346 (թիւ)

346 (երեք հարիւր քառասունվեց) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 345-ի եւ 347-ի միջեւ

 A001358  հարիւրտասնմեկերորդ կիսապարզ թիւն է
 Alt   346  գործադրելիս կը ստացուի Z գլխատառը
տարուայ 346րդ օրն է Դեկտեմբեր 13-ը (նահանջ տարիներուն՝ Դեկտեմբեր 12-ը)
346 Հերմենթարիա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Գաբրիէլ Եղիազարով

Գաբրիէլ Գէւորգիի Եղիազարով (Գաբրիէլ Եղիազարեան) (2 Մայիս 1916, Պաքու, Ռուսական կայսրութիւն – 22 Յուլիս 1988, Մոսկուա, ԽՍՀՄ), խորհրդային, ծագումով հայ ֆիլմի նկարիչ, բեմադրիչ եւ սենարիստ, ՌԽՖՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ (26 Նոյեմբեր, 1965), ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արուեստագէտ (7 Յունուար, 1977), Հայրենական Մեծ պատերազմի մասնակից, ԽՍՀՄ ԿԿ անդամ (1956-էն)։


== Կենսագրութիւն ==
Գաբրիէլ Եղիազարով, ծնած է 1916 թուականին Պաքուի մէջ։ Դպրոցը աւարտելէն եսք՝ նախքան հիմնարկ ընդունուիլը, աշխատած է Պաքուի կինոստուդիայի մէջ՝ սկսելով լուսաւորողի պաշտոնով։ Աւելի ուշ կազմաւորուեցաւ մուլտիպլիկացիոն դասարան։
1941 թուականին աւարտած է ՎԳԻԿ-ի օբերադորական բաժինը, որպէս դիպլոմային աշխատանք բեմադրիչի առարկայէն նկարահանած է Տարաս Բուլբա ֆիլմը։ Առաւել յայտնի են բեմադրիչի այն աշխատանքները, ուր իրապէս պատկերուած են խորհրդային հասարակ մարդկանց կեանքը՝ «Տաք ձիւն»՝ Յու․ Բոնդարեւի զինուորական վէպի էկրանաւորումը եւ «Դիմանկար անձրեւով»։
Մահացած է 1988 թուականին, թաղուած է Վոստրեակովսկի գերեզմանոցի 103-րդ հատուածին մէջ։


== Ֆիլմագրութիւն ==


=== Բեմադրիչ ===


=== Սենարիստ ===


=== Ֆիլմի նկարիչ ===


=== Դերեր ===
1623 թուական

1623 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 23րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1623 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1623 մահեր
333 (թիւ)

333 (երեք հարիւր երեսուներեք) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 332-ի եւ 334-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A005349  բերկրալի թիւ է
 A102655  չորս յաջորդական պարզերու թուաբանական միջինն է՝ 333=(317+331+337+347)/4
 Alt   333  գործադրելիս կը ստացուի M գլխատառը
տարուայ 333րդ օրն է Նոյեմբեր 30-ը (նահանջ տարիներուն՝ Նոյեմբեր 29-ը)
333 Պատենիա աստեղնեակի կարգային թիւն է
հռովմէական գրութիւնը կը պարունակէ երեք եռեակ նիշեր՝ CCCXXXIII
Յովհաննէս Միւհենտիսեան

Յովհաննէս Գէորգ Միւհենտիսեան ( 21 Փետրուար 1810 - 17 Նոյեմբեր 1891, Կոստանդնուպոլիս), հայ տպարանատէր-հրատարակիչ, գրաձուլիչ, փորագրող, ոսկերիչ, հայկական նոր տպատառերու ստեղծող։
Չափագետ եւ տոմարագէտ Գէորգ Միւհենտիսեանի որդին։ Աւարտած է Սկիւտարի Վարժարանը։ Աշակերտած է Յ․ Լիմոնճեանին, անոր ղեկավարութեամբ ուսումնասիրած է եւ հայ երաժշտութեան տեսութիւնը, տիրապետած է նոր հայկական ձայնագրութեան։ Միւհենտիսեան, Հայ երաժշտութեան մատուցած է նշանակալից ծառայութիւն, Լիմոնճեանի նոթային համակարգի նշաններու տպագրական ձեւերու ստեղծումով եւ կաղապարներու ձուլումով։ Արիստակես Յովհաննիսեանի հետ պաշտպանած է այդ նոթագրութիւնը, տարածած եւ պրոպականդած է զայն։ Տիրապետած է ոսկերչական արհեստին։ 1839-էն եղած է Սկիւտարի Ս. Երուսաղէմի անուան նորաբաց ճեմարանի տպարանապէտը, 1844—1845-ններուն հիմնած է իր սեփական տպարանը, ապա գրաձուլարան։ Անոր ստեղծած նուրբ ու գեղեցիկ տպատառերը ժամանակին օգտագործուած են ոչ միայն Կ․ Պոլսոյ, այլեւ Թիֆլիսի եւ հայաշատ այլ վայրերու տպարաններուն մէջ։ Իր պատրաստած յատուկ գործիքներով դիւրացած է տառերու ձուլումն ու գրաշարութիւնը։ Կ․ Պոլսոյ երեք թաղամասերուն մէջ հիմնած տպարաններուն մէջ հրատարակած է աւելի քան 200 անուն գիրք, ինչպէս նաեւ «Հայաստան», «Բուրաստան», «Մասիս», «Նոյան աղաւնիի», «Աստղիկ արեւելեան», «Կիլիկիա», «Զեփիւռ հայրենեաց», «Ժամանակ» եւ այլ պարբերականներ։ Մեծ վաստակ ունի նաեւ թուրք, տպագրութեան զարգացման գործին մէջ, որուն համար անուանուած է «Թրքական Կութենպերկ» եւ արժանացած է կառավարական պարգեւներու։ 1847-ին հրատարակած է «Յայտարարութիւն վասն նորակերտ տառիցս» երկը, ուր շարադրուած են անոր հայացքները՝ տպագրութեան արուեստի, տպատառերու եւ իր գործունէութեան սկզբնական շրջանի մասին։
Սօնի

Կաղապար:Nihongo, սովորաբար յայտնի որպէս Sony, Ճափօնական միջազգային խմբային ընկերութիւն է, որու գլխամասային գրասենեակը կը գտնուի Կոնանում՝ Մինատո, Տոկիո, Ճափօնի։ 2011 թ. տուեալներով այն 73-րդն է համաշխարհային 500 յաջողակ ընկերութիւնների կը ցանկայ։ Սօնին սպառողական եւ մասնագիտական շուկաներու համար Ելեկտրականական ապրանքներ արտադրող արդունաբերողներու առաջատարներէն մեկն է։ Սօնին ՈՒԵՖԱ-ի Չեմպիոններու Լիգա հովանավորն է։
Աղանդեր

Աղանդեր (ֆրանսերէն՝ dessert), սեղանին մատուցուող աւարտական ուտեստ: Նախատեսուած է, որ համտեսողը ստանայ հաճելի համային զգացումներ ճաշէն կամ ընթրիքէն ետք: Աղանդերը հիմնականին քաղցր խորտիկ է (ո՛չ միրգերը):
Աղանդերը կը հրամցուին հիմնականին յատուկ աղանդերային ափսէներով: Ան, որպէս կանոն, կ՛ուտեն աղենդերային դգալներով: Վերջիններուս չափերը կը տատանուին ճաշի դգալի եւ թէյի դգալի միջակայքին մէջ: Աղանդներու սեղանի բաղկացուցիչ մասերէն կը համարուին նաեւ աղանդերային դանակն ու պատառաքաղը։


== Պատմութիւն ==

Հիմնական ճաշատեսակներէն ետք քաղցր ուտեստներ ճաշակելու սովորութիւնը լայն տարածում գտած է Եւրոպայի մէջ միայն 19-րդ դարուն: Այդ կատարուեցաւ այն բանէն ետք, երբ լայն տարածում գտաւ շաքարաւազի արտադրութիւնը: Մինչ շաքարի լայն տարածումի արտօնութենէն կ՛օգտուէին միայն հարուստ ընտանիքներու ներկայացուցիչները: Միջին կամ ցած խաւի սեղաններուն քաղցրաւենիք կը յայտնուէր միայն տօնական օրերուն: Ճիշդ այս փաստն ալ հիմք հանդիսացաւ, որպէսզի աղանդերը այդքան գեղեցիկ ու տօնական զարդարեն:


== Նկարագիր ==
Աղանդերը, որպէս կանոն, կը համարուի քաղցր ուտեստ (օրինակ՝ պաղպաղակը կամ կարկանդակը): Սակայն կան նաեւ ոչ քաղցր տարատեսակներ, որոնք պատրաստած են միրգերէն, զանազան ընկոյզներէն, պանիրներէն, ու կրկին ոչ քաղցր հրուշակեղէնէն: Բացի այդ, ոչ բոլոր քաղցր ուտեստները կը համարուին աղանդեր: Օրինակ, չինական խոհանոցին մէջ կան քաղցր մսային ճաշատեսակներ, որոնք երբեք չեն համարուիր աղանդեր: Չինաստանի մէջ կը հանդիպին նաեւ վանաշաքարներ՝ պատրաստուած պղպեղով եւ կոճապղպեղով. ասոնք նոյնպէս չեն համարուիր աղանդեր: Կեդրոնական Ամերիկայի հնդիկները մինչեւ քոլումպոսեան ժամանակաշրջանը կը պատրաստէին ըմպելիք քաքաոյի հատիկներով, որուն կը կոչէին շոքոլատ: Շաքարաւազի փոխարէն անոնք նոյնպէս կ՛օգտագործէին պղպեղ եւ այլ համեմունքներ: Ռուսական խոհանոցին մէջ հանդիպող սեւ ձկնկիթը կը հանդիսանայ ոչ քաղցր աղանդեր: Իսկ Ֆրանսայի մէջ ամենատարածուած եւ դասական աղանդերը պանիրն է:


== Տեսակներ ==
Հրամցնելու ջերմաստիճանէն կախուած աղանդերները կ՛ըլլան տաք եւ պաղ:
Որպէս աղանդեր կրնան հրամցուիլ հետեւեալ սննդամթերքները.

հրուշակեղէնէն՝ կարկանդակներ, զանազան տեսակներու թխուածքաբլիթներ, քաքարներ, թխուածքներ
տարբեր տեսակի ու համի քաղցրաւենիքներ
հարած սերուցքով ուտեստներ
պաղպաղակներ եւ պաղպաղակէ պատրաստած աղանդեր
քաղցր մրգահատապտղային խառնուրդներ՝ մրգային աղցաններ, մրգային մածուններ, սնիկերոսով աղցանԸմպելիքներ՝

տաք ըմպելիքներէն՝ թէյ, քաքաօ, սուրճ, պաղպաղակով սուրճ (café glacé)
թոյլալքոլային ըմպելիքներ՝ աղանդերային գինիներ, տաք գլինտուէյն
անալքոլ ըմպելիքներ՝ հիւթեր, կազաւորուած ըմպելիքներ, քոմբոտներ, կիսելներ
քաղցր կաթնային աղանդեր, շոքոլայով եւ մրգահատապտղային մուսեր, քրէմներ, դոնդողներ, անուշներ
խիւսեր (խնձորապուր)


== Աղանդերային ազգային ուտեստներ ==
Չակ-չակ
Փուտինկ
Թիրամիսու
Հալուա
Կրիլիաժ
Չիզքէյք
Էկլեր
Մուրապա
Դիմսամ՝ կը հրամցուի հիմնականին թէյախմութեան ժամանակ
Պրալինէ
Ցիմես
Քաղցր հաց (չորահաց, տապակած հաց)
Մացեպրա
Պրոֆիտրոլի
Պաննա կոտտա
Ֆալուտէ
Իտալական սառոյց՝ սառեցուած օշարակ եւ մրգախիւս
Կրանիտա
Պաստեղ
Փախլաւա
Շարլոտքա
Շտրուտել
Քլաֆուտի
Շոտօ
Քանոլի
Փարֆէ
Շոքմանժէ
Պլանմանժէ
Թուփընս Միտլթըն

Թուփընս Միտլթըն (անգլերէն՝ Tuppence Middleton, ծնած 21 Փետրուար, 1987), անգլիացի դերասանուհի մըն է։ Ան թեկնածու էր London Evening Standard Film Awards 2010 մրցանակաբաշխման հանդէսին իբրեւ լաւ նորեկ դերասան (Most Promising Newcomer)։
Շատ ֆիլմերու մէջ տարբեր դերեր ունեցած է, ինչպէս՝ Tormented (2009), Chatroom (2010), Cleanskin (2012), Trance (2013), The Lady Vanishes (2013), The Imitation Game (2014) եւ Jupiter Ascending (2015), ինչպէս նաեւ հետեւեալ հեռուստաշարներուն մէջ՝ Bones (2008), New Tricks (2010), Friday Night Dinner (2011), Sinbad (2012), Spies of Warsaw (2013), Black Mirror (2013), Sense8 (2015)։
Ան նաեւ գլխաւոր կերպարն էր երկու անգլիական տրամա հեռուստաշարներու մէջ՝ Dickensian (2015–16), ըլլալով Տիկին Հավիշամ, եւ War & Peace (2016), ըլլալով Ռուս իշխանուհի եւ վատագործ Հէլէն Քուրաճինա։


== Տե՛ս նաեւ ==
Sense8
Պրայըն Ճ. Սմիթ
Տունա Պէյ
Ամըլ Ամին
Մէքս Ռիէմէլթ
Թինա Տէզայ
Միկէլ Անճէլ Սիլվէսթր
Ճէյմի Քլէյթըն
Դամասկոս

Դամակոս, (արաբերէն՝ دمشق‎‎‎), Սուրիոյ Արաբական Հանրապետութեան մայրաքաղաք։ Միաժամանակ կը հանդիսանայ երկու մարզերու՝ Դամակոսի եւ Ռիֆ Տիմաշքի վարչական կեդրոնը։
Դամասկոս աշխարհի հնագոյն քաղաքներէն է, առաջին անգամ յիշատակուած է Ք.Ա. 2500-ին։ Եղած է Օմայեան խալիֆայութեան մայրաքաղաքը 661-750 թուականներուն։ Հին քաղաքը յայտնի է եօթ դռներով, որոնց մեծ մասը պահպանուած եւ վերանորոգուած է։ Անոնցմէ նշանաւորներն են Պապ Շարքի (արաբերէն՝ باب شرقي‎‎‎)՝ արեւելեան դուռ) եւ Պապ Թուման (արաբ․՝ باب توما‎‎՝ Թովմասի դուռ)։ 


== Աշխարահագրութիւն ==


=== Համայնքներ ===

Դամասկոս քաղաքը բաժնուած է 15 շրջաններու կամ համայնքներու (արաբ․՝ بلدية‎‎ Պալատիա) իսկ շրջանները կը բաժնուին 95 թաղամասերու (արաբ․՝ بلدية‎‎)։
Դամասկոս բաժանուած է 15 վարչական շրջաններու՝

Հին Դամասկոս (արաբ․՝ دمشق القديمة‎‎)
Սարուժա (արաբ․՝ ساروج‎‎)
Քանաուաթ (արաբ․՝ القنوات‎‎)
Ժոպար (արաբ․՝ جوبر‎‎)
Ալ-Միտան (արաբ․՝ الميدان‎‎)
Ալ-Շաղուր (արաբ․՝ الشاغور‎‎)
Ալ-Քատամ(արաբ․՝ القدم‎‎)
Քաֆր Սուսա (արաբ․՝ كفر سوسة‎‎)
Մազզէ (արաբ․՝ المزة‎‎)
Տումմար (արաբ․՝ دمر‎‎)
Պառզէ (արաբ․՝ برزة‎‎)
Ալ-Քապուն (արաբ․՝ القابون‎‎)
Ռուքն Էլտին (արաբ․՝ ركن الدين‎‎)
Ալ-Սալիհիա (արաբ․՝ الصالحية‎‎)
Մուհաժիրին (արաբ․՝ حي المهاجرين‎‎)


== Բնակչութիւն ==


== Կրթութիւն եւ մշակոյթ ==
Դամասկոս ընտրուած է 2008-ի արաբական մշակութային մայրաքաղաք։ Տօնախմբութեան նախապատրաստումը սկսած է  Փետրուար 2007-ին։ 


=== Համալսարաններ ===
Դամասկոս քաղաքին մէջ կը գտնուի Սուրիոյ ամենամեծ եւ ամենահին համալասրանը։ Կը գործեն նաեւ յատուկ մասնագիտութիւններու համալսարաններ եւ հիմնարկներ քաղաքին շրջակայ տարածքներուն մէջ.
Անոնցմէ են՝

Սուրիոյ հիմնական համալսարանը,
Գիտութիւներու եւ Արուեստագիտութիւններու միջազգային համալսարանը,
Սուրիոյ յատուկ մասնագիտութիւններու համալսարանը,
Արաբական միջազգային համալսարանը:


=== Թանգարաններ ===
Դամասկոսի ազգային թանգարան,
Ազեմի պալատ,
Ռազմական թանգարան,
Հոկտեմբերեան պատերազմի համայնապատկերներու թանգարան,
Արաբական գեղագրութեան թանգարան,
Նուր ալ-Տին Պիմարիստան:


== Տեսարժան վայրեր ==
Մատայա - լեռնային քաղաք Սուրիոյ արեւմուտքը, յայտնի է իր առողջարաներով։
Պլուտան - փոքր քաղաք Սուրիոյ մէջ, կը գտնուի Դամասկոսէն 51 քմ հիւսիս արեւմուտք, բարեխառն կլիման  բազմաթիւ զբօսաշրջիկներ կը գրաւէ։
Ալ-Զապատանի - քաղաքը կը գտնուի Լիբանանի սահմանին։ Քաղաքին մեղմ եղանակը, տեսարժան վայրերը եւ առողջարաները կը զարգացնեն երկրին զբօսաշրջութիւնը:
Մաալուլա - ուխտատեղի քաղաք, որ տարեկան հազաւոր ուխատաւորներ կ'ընդունի։
Սայտնայա - քաղաքը կը գտնուի ծովու մակերեսէն 1500 մեթր բարձրութեան վրայ։ Նախապէս քաղաքը եղած է Եպիսկոպոսանիստ Անտիոքի պատրիարքութեան։


== Ծանօթագրութիւն ==
Մկրտիչ Խանճեան

Մկրտիչ Խանճեան, բնիկ Տիգրանակերտցի, ծնած 1872-ին։ Պէյրութ հաստատուած է 1869-ին ուր ալ մեռած՝ 1945-ին։ Երկու եղբայրներ Յակոբ եւ Մկրտիչ նախ Տիգրանակերտէն Հալէպ կու գան եւ ապա Պէյրութ կը հաստատուին։
Մկրտիչ եղած է կօշկակարի վարպետ Պէյրութի կառավարական աշխատանոցը 6 տարի։ Ապա սկսած է իր անձնական գործը։ 1904-ին ամուսնացած է եւ ունեցած մէկ աղջիկ եւ երեք մանչ զաւակներ, Սամուէլ, Ժօզէֆ եւ Լեւոն։ Տօքթ. Սամուէլ, ճանչցուած Ֆուատ անունով, շրջանաւարտ է Պէյրութի ֆրանսական համալսարանէն 1928-ին։ Եղած է Շէֆ տը ֆլինիք եւ երկար ժամանակ կառավարական բժիշկ Իրաք եւ Քուրտիստան, ուր գտնուող հայերուն բազմաթիւ ծառայութիւններ մատուցած։ Տօքթ. Խանճեան կանոնաւոր կերպով կ'աշխատակցի ֆրանսերէն բժշկական թերթերու։ Խանճեան եղբայրներ ունին կոճակի արդիական գործարան մը որ իր տեսակին մէջ Մերձ. Արեւելքի լաւագոյններէն է:
Նորայր Բիւզանդացի

Նորայր Բիւզանդացի (4 Մարտ 1844(1844-03-04), Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 25 Դեկտեմբեր 1915(1915-12-25) կամ 1916, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն), հայ հայագէտ-բանասէր։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Կոստանդնուպոլիս, բուն անունը եղած է Ստեփան Գազեզեան։ Կրթութիւնը ստացած է Վենետիկի Մխիթարեան միաբանութեան վանքին մէջ, ուր աշակերտած է Ղեւոնդ Ալիշանին։ Վանքին մէջ կոչուած է Յարութիւն Թերզոնց։
1866-ին աւարտած է ուսման ընթացքը եւ իբրեւ ուսուցիչ պաշտօնավարած է Մուրատ-Ռաֆայէլեան վարժարանին մէջ։ Յաջորդ տարի դարձած է «Բազմավէպ»ի տեսուչ, ապա՝ Մխիթարեան միաբանութեան մատենադարանապետ։ 1876-ին հրաժարած է հոգեւորական կոչումէն, մեկնելով նախ Փարիզ, ապա՝ Կ. Պոլիս։
Յետագային ամուսնանալով շուէտուհիի մը հետ, 1882-ին բնակութիւն հաստատած է Սթոքհոլմի մէջ։


== Աշխատութիւններ ==
«Բազմավէպ»ի մէջ հրատարակած է բանասիրական յօդուածներ։ Վանքէն դուրս գալէ ետք ամբողջովին նուիրուած է ֆրանսերէն-հայերէն բառարանի ստեղծման, զոր աւարտած եւ լոյս ընծայած է Կ. Պոլսոյ մէջ, 1884-ին, «Բառագիրք ի գաղղիերէն լեզուի ի հայերէն, հետեւողութեամբ բառարանացն Էմիլ Լիթրէի եւ գաղղիական ակադեմիայի» վերնագրով։
Նոյն այդ տարիներուն Կ. Պոլսոյ մէջ հրատարակած է «Հայկական բառաքննութիւնք ուղղութիւնք ընթերցուածոց մատենագրութեանց նախնեաց եւ նշանակութեան բառից» գիրքը։ Սթոքհոլմի մէջ 1887-ին լոյս ընծայած է բանասիրական վիմատիպ հանդէս մը՝ «Քննասէր» վերնագրով, սակայն յաջողութիւն չէ ունեցած։
Շարունակած է աշխատակցիլ «Հանդէս ամսօրեայ», «Մշակ» եւ այլ պարբերականներու, դառնալով հեղինակաւոր դէմքերէն մէկը հայագիտութեան մէջ։ Անոր գլուխ-գործոց երկասիրութիւնը պէտք է համարել Կորիւնի ստեղծագործութիւններուն նուիրուած հմտալից հետազօտութիւնը, որ լոյս տեսած է Թիֆլիսի մէջ 1900-ին «Կորիւն Վարդապետ եւ նորին թարգմանութիւնք» խորագրով։
1900-1910-ականներուն շարունակած է հայագիտական հանդէսներու մէջ տպագրել բանասիրական յօդուածներ, սակայն առողջական վիճակի վատթարացման հետեւանքով հնարաւորութիւն չէ ունեցած լոյս ընծայելու այն քանի մը արժէքաւոր երկերը, որոնց ձեռագիրները պահուած են Սթոքհոլմի համալսարանին մէջ։ Անոնցմէ ուշագրաւ են հին հայերէնի եւ միջին հայերէնի բառարանները, որոնց վրայ հեղինակը աշխատած է աւելի քան կէս դար։
Նոյնքան արժէքաւոր է ուրիշ աշխատութիւն մը՝ «Տեսութիւն քննական քերականութեան Հայր Արսէն Այտընեան» գիրքը, բաղկացած երեք հարիւր էջերէ։ Կեանքի վերջին տարիներուն աշխատած է Նահապետ Քուչակի տաղերու գիտական հրատարակութեան վրայ։


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ․ Մկրտիչ Վարդ․ Պոտուրեան, 1938 Պուքրէշ, Գ․ հատոր, էջ 401-402։


== Յղումներ ==
Նորայրի մասին.
Ծալկա

Ծալկան (վրաց.՝ წალკა), քաղաք Վրաստանի հարավին, Քվեմո Քարթլի երկրամասին, Ծալկայի մունիցիպալիտետի վարչական կենտրոնը։ Բնակչութիւնը կը կազմէ 2.000 մարդ, հիմնականը հայեր եւ հույներ են։ Ծալկան հիմնադրած են էրզրումի վիլայեթեն գաղթած հայերը, 1829-1830 թվականներին կոչված է Բարմաքսըզ, 1936 թվականին դարձած է շրջկենտրոն եւ վերանվանվել Ծալկա։
Ծալկա անունը պատմական Թռեղքի հետագա անվանումն է։
Յարութիւն Պալըքեան

Յարութիւն (Արութին) էֆենտի Պալըքեան (1878, Հալէպ (կամ Այնթէպ, Հալէպի նահանգ) - 12/13 Յուլիս 1917 (կամ 12 Յունիս 1918), Սեբաստիա), հայ բժիշկ, ՀՅԴ–ի անդամ։
Ծնած է 1878 թուականին, Հալէպ (կամ Հաէպի նահանգի Այնթէպի գաւառի նոյնանուն գաւառակի կեդրոն՝ Այնթէպ քաղաքին մէջ)։ 1902 թուականին աւարտած է Պէյ­րութի Ամերիկեան համալսարանի բժշկական բաժինը։
Եղած է ՀՅԴ–ի անդամ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմին (1914-1918) ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ Սեբաստիոյ թիւ 1 հիւանդանոցին մէջ՝ որպէս զինուորական բժիշկ ծառայած՝ հրամանատարի աստիճանով։
1917 թուականի Յուլիս 12/13-ին (կամ 1918 թ. Յունիս 12) սպանուած է կամ ժանտախտէ մահացած՝ Սեբաստիոյ մէջ, 39/40 տարեկան հասակին։
Գրանցուած է թուրք՝ հեղինակ Ատաշ Ատնանի, 20-րդ դարու զոհուած առողջապահութեան ոլորտին մէջ ծառայած, օսմանցի սպաներու ցուցակին մէջ։


== Գրականութիւն ==
Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
Ատաշ Ատնան, 20-րդ դարի նահատակ եղած բժիշկները (թուրքերէն), Թուրքիա, 1997։
Յուշամատեան Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան, Ալպոմ-ատլաս, Բ. հատոր, Գոյամարտ, 1914-1925, Լոս Անճելըս, 2001։
Յարման Արսէն, Հայերը Օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թուրքերէն), Սթամպուլ, 2001։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Ստեփանոս Պետրոս Ժ. Ազարեան

Ստեփանոս Պետրոս Ժ. Ազարեան (19 Դեկտեմբեր 1826 - 19 Ապրիլ 1899), Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ կաթողիկոս- պատրիարք 1881 թուականէն մինչեւ իր վախճանը 1899 թուականին։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 19 Դեկտեմբեր 1826-ին։ Կրթութիւնը ստացած է իր եղբօր՝ Արիստակէս Ազարեանի հետ Վիեննայի Մխիթարեան վանքին մէջ։
Դարձած է կուսակրօն։ Խօսած ու գրած է 8 լեզուներով: ։ Կազմած է բառարան յունարէն, իտալերէն, հայերէն եւ տաճկերէն լեզուներով։ Բառարանը լոյս տեսած է 1848 թուին, Վիեննայի մէջ։
1881-ին ընտրուած է Հայ Կաթողիկէ համայնքի՝ Կաթողիկոս-պատրիարք։ Վախճանած է 19 Ապրիլ 1899–ին, Պոլսոյ մէջ։


== Տե՛ս նաեւ ==
Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ Կաթողիկոսներու ցանկ
Կարօտ Մկրտչեան

Կարօտ Մկրտչեան (19 Փետրուար 1964(1964-02-19), Գամիշլի, Սուրիա - 1992, Բուզլուխ, Գերանբոյի շրջան, Ազրպէյճանի Հանրապետութիւն), Արցախեան ազատամարտի մասնակից, ՀՅԴ-ի անդամ, Պռօշեանի դաշնակցական ջոկատներու ընդհանուր հրամանատար, «ԼՂՀ մարտական  խաչ 1 աստիճանի շքանշան, ՀՀ Մարտական խաչ երկրորդ» աստիճանի շքանշանի ասպետ։


== Կենսագրութիւն ==
Պատանի տարիքին, իր ծնողքին հետ կը հաստատուի հայրենիք։ Կ՛ուսանի փոլիթեքնիք հիմնարկին մէջ։ ՀՅԴ շարքերուն կը միանայ 1990-ին։


== Մարտական Գործունէութիւն ==
Արցախեան պայքարին առաջին իսկ օրերուն՝ իր բնակած Պռօշեան աւանի գաղափարակից ընկերներուն հետ մասնակից դարձաւ Հայաստանի սահմանամերձ շրջաններուն ու Ղարաբաղի պաշտպանութեան։ Գետաշէն, Բերդաձոր, Հադրութ: Այս ուղին ի վերջոյ կը շարունակուի մինչեւ Շահումեան, երբ 1991-ին գարնան Գետաշէնի եւ Շահումեանի մէջ կը սկսի ռուսական բանակի եւ ատրպէյճանական ՕՄՈՆ-ի «Օղակ» գործողութիւնը։
Կարօտի հրամանատարութեամբ պռօշեանցիներուն ջոկատը հերոսաբար կը դիմադրէ թիւով գերակշիռ ոսոխին, մինչեւ ուժերը տեղի տան, եւ ջոկատի հրամանատարը կ'անհետանայ անտառին մէջ։ Մինչեւ այս օրս անյայտ է հերոսի ճակատագիրը:
19 Մարտ 2014-ին, անհետացած ազատամարտիկներու հարազատներու միութեան թանգարանին մէջ, կը նշուի «Մարտական խաչ» առաջին եւ երկրորդ աստիճանի շքանշաններու ասպետ Կարօտ Մկրտչեանի ծննդեան 50-ամեակը:


== Կարօտի խօսքերէն ==

Իր խօսքը աւելի համոզիչ ու ազդեցիկ դարձնելու եւ ընկերներուն առաւելագոյնս վճռականութիւն ու հաստատակամութիւն հաղորդելու նկատառումով կ՛աւելցնէ.


== Աղբիւրներ ==
Ազդակ օրաթերթ, 20 Փետրուար 1998- բացառիկ, Պէյրութ։


== Արտաքին յղումներ ==
ՀՅԴ-ԶՈՄ-ի Պատանեկան Ճամբարները Հայաստանի Եւ Արցախի Մէջ:
Յակոբ Պարոնեանի Անուան Պետական Երաժշտական Կատակերգութեան Թատրոն

40.1772°N 44.5108°E﻿ / 40.1772; 44.5108

Յակոբ Պարոնեանի Անուան Պետական Երաժշտական Կատակերգութեան Թատրոն, հիմնադրուած է 23 Դեկտեմբեր 1941-ին, Երեւանի մէջ։


== Պատմութիւն ==
Երեւանի Երաժշտական Կատակերգութեան Պետական Թատրոնը հիմնադրուած է 23 Դեկտեմբեր 1941-ին, Վ. Վալենտինովի «Հրեայ քրմուհի» կարճ բեմադրութեամբ։ Թատրոնին պաշտօնական բացումը տեղի ունեցած է 22 Յունիս 1942-ին, Ռուտոլֆ Նելսոնի «Թագաւորը զուարճանում է» բեմադրութեամբ։ Թատրոնի հիմնադրման եւ հետագայ գործունէութեան աշխատանքին մէջ մեծ աւանդ ունին Շարա Տալեանը, Արամ Տէր-Յովհաննիսեանը, Աղասի Այվազեանը, Թադէոս Սարեանը եւ Հայկ Դանզասը։
Երաժշտական կատակերգութեան թատրոնը ստեղծագործական վերելք ապրած է 1940-ական թուականներու կէսերուն, բեմադրիչ Վ․ Աճեմեանի ղեկավարութեամբ։ Այդ շրջանի ուշագրաւ բեմադրութիւններէն են Ի․ Դունաեւսկիի «Ազատաշունչ հողմը» եւ Տիգրան Չուխաճեանի «Լեբլեբիջի» («Կարինէ») բեմադրութիւնները։
1950-1960-ական թուականներուն թատրոնի խաղացանկը հարստացած է հայկական, ռուսական եւ արտասահմանեան հեղինակներու ստեղծագործութիւններով։
1962-ին թատրոնը անուանուած է հայ մեծ երգիծաբան Յակոբ Պարոնեանի անունով։
Թատրոնի առաջին տնօրէնը եղած է Զաւէն Վարդանեան։


== Հիմնադիրներ ==
Թատրոնի հիմնադիրները եղած Հայաստանի Հանրապետութեան հետեւեալ ժողովրդական արտիստները.

Շարա Տալեան
Արամ Տէր-Հովհաննիսեան
Արտեմի Այվազեան
Թադէոս Սարեան
Հայկ եւ Իզապէլ Դանզասներ
Էդուարդ Համբարձումեան
Վարդուհի Շահսուվարեան
Արամ Սամուէլեան


== Խաղացանկ ==
Ա․ Այվազեանի «Ուշ լինի, նուշ լինի»
Յակոբ Պարոնեանի «Ատամնաբոյժն արեւելեան»
Դերենիկ Դեմիրճեանի «Քաջ Նազար»
Ի․ Կալմանի «Սիլվա»
Ի․ Դունաեվսկի «Ազատաշունչ հողմը»
Տիգրան Չուխաճեանի «Լեբլեբիջի» («Կարինէ»)
Գաբրիէլ Սունդուկեանի «Բաղնիսի բոխչա»
Գ․ Չալիկեանի, Ս․ Ջրբաշեանի «Երազիկ»
Ու․ Հաջիբեկովի «Արշին Մալալան»
Եոհան Շտրաուսի «Գնչուների բարոնը»
Լոպէ տէ Վեգկայի «Այլոց համար յիմար, իրեն համար խելօք»
Լոպէ տէ Վեկգայի «Պարերի ուսուցիչը»
Ուիլիըմ Շէյքսփիրի «Կամակոր կնոջ սանձահարումը»
Ուիլիըմ Շէյքսփիրի «Ոչնչից մեծ աղմուկ»
Ֆ․ Լոուի «Իմ չքնաղ լեդին»
Դ․ Մոդունիոյի «Սեւ վիշապը»
Ա․ Այվազեանի «Սէր աստղերի տակ»
Գ․ Տէր-Գրիգորեանի «Ախ, ներուէր, ներուէր»
Ա․ Պապայեանի «Արտասահմանեան փեսացուն»


== Թատերախումբ ==

Իզապելլա Դանզաս
Կարպ Խաչվանքեան
Ա․ Անդրեասեան
Մայիս Ղարագյոզեան
Ա․ Սամուէլեան
Մելինէ Համամջեան
Ս․ Գրիգորեան
Ս․ Սարեան
Ի․ Մկրտչեան
Հ․ Բադալեան


=== Ներկայ դերասաններ ===
Թատրոնի ներկայի գեղարուեստական ղեկավարը ՀՀ ժողովրդական արտիստ Երուանդ Ղազանչեանն է, տնօրէնը՝ Կարօ Շահպազեանը։
Թատերախումբի կազմին մաս կը կազմեն. 

Մարիամ Ղազարեան
Բորիս Պեպանեան
Քաջազուն Գիուրջեան
Զաւէն Աբրահամեան


=== Մահացած դերասաններ ===
Նորայր Գէորգեան


== Մրցանակներ ==
Թատրոնը մասնակցած է ԱՄՆ-ի, Սուրիոյ, Իրանի, Վրաստանի եւ Երեւանի մէջ տեղի ունեցած միջազգային փառատօներու եւ արժանացած՝ 6 մրցանակի։


== Հասցէ ==
Երեւանի դրամատիկական թատրոնը կը գտնվուի Երեւանի կեդրոնը, Վազգէն Սարգսեան փողոց թիւ 7 շէնքին մէջ։


== Արտաքին յղումներ ==
Յակոբ Պարոնեանի անուան պետական երաժշտական կատակերգութեան թատրոնի կայքը
Կանչ (թերթ, Պէյրութ)

«Կանչ», քաղաքական, հասարակական եւ գրական շաբաթաթերթ։ Լոյս տեսած է 1971 թուականէն, Պէյրութի մէջ։ Հրատարակութեան պատասխանատուն էր Հ. Մատէեանը։
Լիբանանի կոմունիստական կուսակցութեան քաղաքականութեան արտայայտիչն էր։ Կը լուսաբանէր Լիբանանի եւ միջազգային կոմունիստական շարժումը, ԽՄԿԿ եւ Հայաստանի կոմունիստական կուսակցութեան գործունէութիւնը, կ՚արծարծէ արաբ ժողովուրդի սոցիալական եւ տնտեսական, ազգային-ազատագրական պայքարի հարցեր։
Լայն տեղ յատկացուցած է  Խորհրդային Հայաստանի մէջ տեղի ունեցող իրադարձութիւններուն, կը գովազդէ հայրենիքի մշակութային եւ տնտեսական վերելքը։ Աշխատելով սփիւռքահայութեան համախմբել հայրենիքին շուրջը, անոր մտահոգող հարցերու լուծումը «Կանչ» թերթի գլխագիրը կը կապէր հայրենիքի պետականութեան հետ։
Ջատագոված է հայ եւ արաբ ժողովուրդներու բարեկամութիւնը։ Օգտուած է ՏԱՍՍ-ի եւ Արմէնփրեսի հաղորդագրութիւններէն, արտատպած խորհրդահայ գրողներու ստեղծագործութիւններ եւ մշակոյթի գործիչներու յօդուածներ։ Տպագրած է գրական էջեր, արուեստի հարցերուն նուիրուած նիւթեր, մարզական լուրեր։
Հանդիսացած է Լիբանանի կոմունիստական կուսակցութեան «Ալ-Նիտա» արաբերէն օրաթերթի յաւելուածը։