armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Երեմիա Խասգիւղի

Տ․ Երեմիա Քհն. Խասգիւղի (1802 - 1880 թթ․), հայ հոգեւորական։


== Կեսագրութիւն ==
Վրթանէս վարժապետ՝ որդի Սկիւտարցի Աւագերեց Տ․ Պետրոս քահանային, ծնած է Սկիւտարի մէջ 1802 թուականին։ Աշակերտած է Գում Գաբուի Մայր ուսումնարանին մէջ՝ գիտնական Տ․ Մեսրոպ քահանային, որուն պաշտպանութիւնը վայելած է եւ անորմէ սորված՝ իր տոմարական ուսումը․ հմուտ էր նաեւ հայերէն, իտալերէն եւ պարսկերէն լեզուաց։
Երիտասարդ ատեն Սամաթիոյ վարժարանին մէջ եղած է ուսուցիչ, 1836–ին, երբ Ճէզայիրլեան՝ Խասգեղի Ներսէսեան վարժարանը վերաշինելով յանձնեց Հովուեան Նիկողոսի տեսչութեան, Վրթանէս վարժապետ հոն հայերէնի դասատու անուանուեցաւ։
Փեսայացած էր Տ․ Մերոպ քահանային, որուն 1808–ին տպագրուած քերականութեան Բ․ տպագրութիւնը ըրած է 1826-ին, կցելով իրեն գրած համառօտ մէկ քերականութիւնը։
Վրթանէս վարժապետ այնքան սիրելի կը դառնայ Խասգեղի մէջ, որ Ճէզայիրլի, Կէլկէլ, Տաքէսեան, Բարունակեան, Նէվրուզեան, Մոմճեան, Աղա-Պօղոս եւ ուրիշներ կը փափաքին զինքը քահանայ ընել, որով Ս․ Ստեփաննոս եկեղեցւոյն մէջ օծուելով կը կոչուի Տ․ Երեմիա Քահանայ Խասգիւղի։
Ա՛լ անկէ ետք Պատրիարքարանի մէջ միշտ պաշտօններ կ՛ունենայ, կ՛անդամակցի հոգեւոր եւ ուսումնական ժողովներուն, սահմանադրական օրէնքին պատրաստութեան ժողովին Ազգ․ Երեսփոխան եւ Կրօնական ժողովոյ անդամ կ՛ընտրուի 1860-ի Օգոստոս 25-ին ընդհանուր ժողովոյ՝ Ա․ նիստին մէջ, 1865-ին կը վերընտրուի եւ միշտ գրեթէ  աթոռ կ՛ունենայ կրօնական եւ դատաստանական ժողովոյ մէջ։
1857 թուականներուն Պատրիարքարանին կողմէ Վէզիր խանի մէջ սենեակ մը կը վարձուի քահանաներու կրօնագիտութեան եւ հայերէնի դասեր սովրեցնելու համար, Տ․ երեմիա դասախօս կը դառնայ այդ քահանացուներուն։ Այդ սենեակին ծախսը թաղականներէն կ՛առնուէր եւ  պակսածն ալ Պատրիարքարանը կը վճարէր։
1863-ին ազգ․ վարչութիւնը տեսնելով, որ օրացոյցներու մէջ տարբերութիւններ կան կը խնդրէ կայս․ կառավարութենէն որ օրացոյցի հեղինակութեան եւ տպագրութեան համար յատուկ արտօնագիր տրուի, ու անկէ ասդին գրեթէ մինչեւ իր մահը ինք կը պատրաստէ։
1866-ին Երուսաղէմ գնաց՝ Եսայի պատրիարքի օրով և վերադարձին Չիլինկիրեան Յարութիւն պատուելին Ս․ Պատրիարքի հրամանաւ Պոլիս եկաւ իրմէ ուսանելու համար օրացոյցի պատրաստութեան եղանակը, 1867-ին Երուսաղէմը Ս․ Յակոբեանց վանքը սկսաւ հրատարակել ամէն տարի օրացոյց։
1875-էն ասդին նորէն օրացոյցի պատրաստութեան կը ձեռնարկէ եւ կը հրատարակէ Զարդարեան տպարանէն, իր վերջին պատրաստած օրացոյցը, 1881-ի Ազգ․ Հիւանդանոցի օրացոյցը, որ չտպագրուած կը մահուան  1880 Ապրիլ 19-ին եւ կը թաղուի Խասգեղի գերեզմանատունը։
Տ․ Երեմիա մեծ յարգ եւ համարում կը վայելէր ազգին մէջ եւ երեւելիներ երբ  Խասգիւղ երթային իրեն պիտի այցելէին անպատճառ, Մատթէոս Կաթողիկոս օրհնութեան կոնդակով մը թաւշեայ փիլոն եւ խաչ ուղարկած էր։
Իր զաւակն էր Պետրոս Տ․ Երեմեան, որ Բ․ Դրան թարգմանիչն էր, ապա Թիճարէթի անդամ, հուգուզ ռէիսի եւ հուսկ ապա Ատանայի ընդհանուր դատախազի փոխանորդ, որ քանի մը տարիներ թուրքերէն օրացոյցներ հրատարակած էր։


== Ահաւասիկ  ցանկը  իր  հեղինակած  օրացոյցներուն ==
1860էն սկսեալ Միւհէնտիսեան եւ Քիւրքճեան տպարաններէն
1861-1862 Ազգ․ Հիւանդանոցի տպարան
1863էն սկսեալ Տէրոյէնց տպարան
1873էն սկսեալ Գ․ Զարդարեան տպարան
1867էն սկսեալ Արամեան տարեցոյց
1870-1871-ի ժամանակամիջոցին օրացոյցներու պատրաստութենէն կը հրաժարի որոշմամբ ազգ․ վարչութեան, այս միջոցին սխալացոյց մը հրատարակած է։


== Աղբիւրներ ==
Ատենագրութիւնք
Մասիս 1880 եւ իր ընտանեկան պարագաներէն
Հոռեկավանք

Հոռեկավանք, ԺԳ. դարու վանական համալիր, պատմական Մեծ Հայքի Արցախ նահանգի Խաչէն գաւառին մէջ։ Ներկայիս համալիրը կը գտնուի Արցախի Հանրապետութեան Մարտակերտի, Թալիշ գիւղէն շուրջ 5 քմ հարաւ արեւմտեան ուղղութեամբ՝ անտառապատ սարալանջին։


== Պատմութիւն ==
Մուտքին գտնուող կիսակամար քարին վրայ փորագրուած արձանագրութիւններուն համաձայն՝ վանքին եկեղեցին վերակառուցուած է 1279-ին, իսկ գաւիթը՝ 1284-ին։
Եկեղեցւոյ վերակառուցման, ինչպէս նաեւ գաւիթին կառուցման շինարարը Յովհաննէսն է։ Անոր անունը Ստեփանոս քահանային հետ միասին կը յիշուի վիմական արձանագրութեան մէջ։


== Ճարտարապետութիւն ==
Համալիրը բաղկացած է եկեղեցիէն, գաւիթէն, զանգակատունէն, ընդարձակ հանգստարանէն եւ այլ քանդուած  շինութիւններէ։
Եկեղեցւոյ եւ գաւիթին պատերը կառուցուած են կոպտատաշ կրաքարէ, ունին պարզ եւ անպաճոյճ տեսք մը։ Մուտքերուն եւ լուսամուտներուն երեսակալները մաքուր տաշուած քարէ են։
Եկեղեցին ունի միանաւ կառոյց մը, երկթեք թաղակապ ծածկոյթը կը յենի պատերուն։ Ուղղանկիւն աղօթասրահին բեմին խորքը կը գտնուի հնագոյն դամբարանը։ Խորանը կը լուսաւորուի երեք պատուհաններով։ Գաւիթը երկու զոյգ փոխհատուող կամարներու վրայ յենող ծածկոյթով է. կը պատկանի հայկական գաւիթներու ԺԳ. դարու տարածուած տիպին։


== Այլ տեղեկութիւններ ==
Հոռեկավանքէն շուրջ 100-150 մ հիւսիս պահպանուած է հայկական ժողովրդական ճարտարապետութեան լաւագոյն նմուշներէն՝ Կիւլիստանի Մելիք-Բեգլարեաններու ապարանքը։ Կառոյցին յատակագիծին լուծումը  ենթարկուած է հայկական ժողովրդական բնակելի տան, այսպէս կոչուած, համալիր տիպի յատակագծային սկզբունքին։ Ուշագրաւ են հարաւային թեւին քառակուսի յատակագիծով զոյգ գլխատները (քարակերտ գմբէթները կանգուն էին մինչեւ  ԺԹ. դարու վերջերը): Ապարանքին ժողովրդական բնակելի տան շինութեան աւանդոյթները միահիւսուած են դարաշրջանին պաշտպանական կառոյցներուն կառուցողական սկզբունքներուն հետ (ուղղանկիւն պարագիծով պարիսպ եւ դիտանցքաւոր աշտարակներ), եւ ապարանքը իր հիմնական բնակելի նշանակութեամբ հանդերձ, միաժամանակ, պալատ-ամրոց է, դարաշրջանի պաշտպանական կառոյցի նոր տիպի՝ բերդերու եւ ամրոցներու կողքին։


== Գրականութիւն ==
Ղուլեան Ա., Արցախի պալատական ճարտարապետութեան երկու յուշարձան, ԼՀԳ, 1982, դ 10։
Խաչիկ Խաչեր

Կաղապար:Վիքիֆիկացում
Խաչիկ Խաչեր, ծնած է Թեհրան: Աւարտածէ թէհրանի հայոց Ազգային Քուշէշ Վարժարան (նախկին հայկազեանն-դաւթեան) դպրոցը։ 1966-1978 ուսանած է գերմնիոյ Աախէն քաղաքի թէքնիք համալսարանը, ստանալով Մագիստրոսի տիտղոս, ելեկտրոնիկի ճարտարարուեստական եւ տնտեսագիտութեան մարզէրուն մէջ։ 1978-էն սկսեալ աշխատած է որպէս աւագ ծարտարապէտ իրանի մէջ։
1982-ին հրատարակած է (անտարբերութիւն) բանաստէղծութիւններու ժողովածուն։
Գալուստ Խանենցի հէտ հիմնած է «Թեհրանահայ Գրական Շրջանակ»ը եւ խմբագրածէ երեք գիրք. Գրականութեան հանդիպում Ա. Բ. Գ.:
Կը գրէ նաեւ պարսկերէն ու գերմաներէն լեզուներով։ Կը զբաղի թարգմանուեամբ
Ստորագրած է նաեւ գողտրիկ պատմուածքներ։
Հայ Աւետարանական Բեթէլ Եկեղեցի (Հալէպ)

Հայ Աւետարանական Բեթէլ եկեղեցի, Սուրիոյ Հալէպ քաղաքին մէջ գտնուող Հայ աւետարանական եկեղեցի։ Հիմնուած է 1922 թուականին։ Սուրիոյ Հայ աւետարանական եկեղեցւոյ Համայնքապետի նստավայրն է։


== Պատմութիւն ==
Մեծ Եղեռնէն եւ յատկապէս Կիլիկիոյ վերջնական դատարկուելէն յետոյ, բազմաթիւ տարագիր հայեր հաստատուած են Հալէպի Ճապրիէ, Համիտիէ եւ Սուլէյմանիէ շրջաններուն մէջ։ Կազմաւորուած գաղթօջախին մէջ 1922-էն ձեւաւորուած է Հայ աւետարանական եկեղեցւոյ համայնք։ Համիտիէի մէջ Ամերիկեան Պորտ միսիոներականներու նախաձեռնութեամբ կրօնական ու կրթական նպատակներով տախտակաշէն կառոյց մը կը ստեղծուի։ 
Եկեղեցւոյ անունը ընտրուած է Բեթէլ, որ եբրայերէնէն թարգմանաբար կը նշանակէ «Աստուծոյ տուն»։ Ստեղծման պահուն Բեթէլ եկեղեցւոյ այցելուներու մեծամասնութիւնը Մարաշի Հայ Աւետարանական եկեղեցիներու պատկանող տարագիրներ եղած են, այդ իսկ պատճառով Բեթէլը գաղթականութեան առաջին օրերուն Քեմբի Բեթէլ եկեղեցի կոչուած է։ 
1932 թուականին եկեղեցի յաճախողներու թիւը հասած է 1600 հոգու։ 1932-1934 թուականներուն Բեթէլ Եկեղեցւոյ հովիւ նշանակուած Ներսէս Սարեանը,  որու ջանքերու շնորհիւ Հալէպի Ճապրիէ թաղամասի բարձրունքումուն վրայ հող կը գնեն եւ 1934-ին կատարած են Բեթէլ եկեղեցւոյ նոր շինութեան հիմնարկեքը։ Նոր եկեղեցին կառուցուած է Մարաշի Հայ աւետարանական առաջին եկեղեցւոյ նմանութեամբ։
1923-ին Բեթէլ եկեղեցուն կից բացուած է կրթական ու մշակութային կեդրոն, նոյնանուն՝ Բեթէլ երկրորդական վարժարանը։ 10 Հոկտեմբեր 2016-ին իսլամիստ ահաբեկչական խմբաւորումը հրթիռակոծած է վարժարանը։ Պատերազմի ժամանակ տուժած է նաեւ եկեղեցու տանիքը։
13 Յուլիս

13 Յուլիս, տարուան 194-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 195-րդ) օրն է։


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
1933, Նար-Դոս (Միքայէլ Յովհաննէսեան), հայ արձակագիր (ծն.՝ 1867)։
2002, Եուսուֆ Քարշ, յայտնի լուսանկարիչ։ Լուսանկարուած անձերու կը թուին Էլիզաբեթ Բ-ն, Կաստրոն, Խրուշչովը, Բեռնարդ Շոուն եւ Հեմինգուեյը։ Հատկապէս յայտնի է անոր Չերչիլի լուսանկարները (ծն.՝ 1908)։


== Տօներ ==
424 (թիւ)

424 (չորս հարիւր քսանչորս) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 423-ի եւ 425-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A127337  տասը յաջորդական պարզերու գումար է՝ 424=23+29+31+37+41+43+47+53+59+61
 Alt   424  գործադրելիս կը ստացուի կիւրեղեան и տողատառը
424 Կրաթիա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Հռոմկլա (թերթ)

Հռոմկլա, կրօնական բնոյթի պատկերազարդ պարբերաթերթ։ Հռոմի Լեւոնեան ժառանգաւորաց վարժարանի հրատարակութիւն։ Լոյս տեսած է 1962-1972 թուականներուն, Հռոմի մէջ (տպագրուած է Վենետիկ)։
Պատմած է հաստատութեան առօրեայի մասին, տպագրած է նախկին սաներու յուշերը, տպաւորութիւններ Հայաստանէն։ Անդրադարձած է կրօնական հարցերու, հրատարակած մեկնութիւններ կաթողիկէ եկեղեցւոյ ծիսական կարգի վերաբերեալ։
Սուրբ Գէորգ Եկեղեցի (Թիֆլիս)

Սուրբ Գեւորգ եկեղեցի, հայկական 13-րդ դարու եկեղեցի կը գտնուի Թիֆլիս, Վրաստան: Այստեղ կը գտնուի Վիրահայոց թեմի առաջնորդի նստավայրը։ Եկեղեցին նուիրուած է Սուրբ Գէորգին:


== Տեղագրութիւն ==
Կը գտնուի Վախթանգ Գորգասալի հրապարակի հարաւ-արեւմտեան անկիւնը։ Եկեղեցւոյ դիմաց կը գտնուի հայ բանաստեղծ, աշուղ Սայեաթ-Նովայի գերեզմանը։


=== Պատմութիւն ===
Կառուցուած է 1251 թուականին մեծահարուստ հայ առեւտրական Կարինցի Ումեկի կողմէ, որ բնակչութիւն հաստատած է Թիֆլիսի մէջ 13-րդ դարու սկիզբներուն։ Հետագային վերանորոգուած է 17-րդ դարուն, 1832 եւ 1881 թուականներուն։
1957 թուականին 4-րդ անուան հայազգի զօրավարներու աճիւնները տեղափոխուեցան Սուրբ Գէորգ եկեղեցւոյ բակը։ Այդ աճիւնները կը պատկանէին զօրավարներ՝ Միքայէլ Լորիս-Մելիքովին, Արշակ Տէր-Ղուկասովին, Իվան Լազարեւին եւ Բեհբութ Շելկովնիկովին։


== Որմնանկարներ ==
18-րդ դարու վերջերը Յովնաթան Յովանթանեանի կողմէ առնուած որմնանկարները զարդարած են եկեղեցին։ Եկեղեցւոյ ներսը 1923-1924 թուականներուն Գեւորգ Բաշինջաղեանը ստեղծած է աւետարանական նիւթերով չորս որմնանկարներ: Դրան վրայ պատկերուած են գմբէթը պահող չորս որմնասիւները. պատերուն յատակակից 3 մեթր բարձրութեան վրայ կը ներկայացնեն հետեւեալ նիւթերը՝ «Քրիստոսը Գեթսեմանիի պարտէզը», «Յուդայի զղջումը. Գողգոթա», «Յիսուսի յայտնութիւնը Տիբերիայի ծովեզերքի մօտ», «Սերմնացանի առակը»։ Բոլոր չորս որմնանկարները ունին հեղինակային մակագրութիւն։
Մանուկներու Կոտորած

Մանուկներու կոտորած, նոր-կտակարանային պատմութեան դրուագ՝ նկարագրուած Մատթէոսի Աւետարանին մէջ։ Փոխաբերական իմաստով ասոյթը կը նշանակէ չափազանց դաժան վերաբերմունք անպաշտպաններու նկատմամբ։ Սպանուած մանուկներուն քրիստոնէական եկեղեցին դասած է սուրբ նահատակներու շարքը։ Ուղղափառ եկեղեցին անոնց յիշատակը նշում է (11 Յունուարիին), կաթոլիկ եկեղեցին՝ դեկտեմբերի 28-ին:


== Աւէտարանական Պատմութիւն ==
Մանուկներու կոտորածը նկարագրուած է միայն Մատթէոսի Աւետարանին մէջ։ Համաձայն Աւետարանական պատմութեան՝ նորածնին երկրպագութեան եկած մոգերը չկատարեցին Յուդայյի թագաւոր Հերովդէս Մեծի խնդրանքը. չյայտնեցին անոր մանկան գտնուելու վայրի մասին։ Այդ մասին Յովսէփ Ֆլաւիոսոսը կը հաստատէ, որ Հերովդէսը կը մահանայ «թագաւորելով Անտիգոնեսի մահէն երեսունչորս տարի ետք(Երուսաղէմը նուաճուելէ ետք) եւ հռոմէացիներու կողմէ 37 տարի թագաւոր ճանաչուելէ ետք»: Ան ցոյց կու տայ, որ անոր մահուան թուականը մ.թ.այ. 2 թուականն է կամ մ.թ.այ. 1 թուականը։ Յետոյ աւետարանիչը կը վկայյէ, որ կոտորածը կանխագուշակուած էր Երեմիա մարգարէի կողմէ։ Աւետարանական պատմութեան համաձայն՝ Յիսուսը կը փրկուի Եգիպտոս փախչելու շնորհիւ։


== Աստուածաշնչեան Զրոյցներ ==
Ֆէոֆիլակտ Բուլղարացին Մատթէոսի Աւետարանէն վերցուած իր զրոյցներուն մէջէն կը գրէ, որ մանուկներու կոտորածը կատարուած է Աստուածային ծրագրով, որու մասին կը վկայյէ Մատթէոս (Երեմիայի մարգարէութիւնը): Անոր կարծիքով դայդ կատարուեցաւ, որպէսզի յայտնաբերուի Հերովդէսի չարութիւնը։ Զոհերու առիթով Ֆէոֆիլակտը կը գրէ, Եկեղեցական գրուածքներուն մէջ կը մատնանշէ տարբեր թուաքանակի մանուկներ։ Բիւզանդական աւանդութեան մէջ ընդունուած է 14 հազար թիւը, սուրիականին մէջ՝ 64 հազար։ Պրուս Ալպորտը կը հաստատէ, որ Բեթղեհեմի ամբողջ բնակչութիւնը չէր անցնէր 1000 մարդու թիւ, բնականանաբար, տարեկան 30 երեխայի ծնելիութեան դէպքին արական սեռի նորածինները մինչեւ 2 տարեկան չեն կրնար 20-էն աւելի ըլլալ։ Համախոհները կոտորուածներու մեծ թիւը կը բացատրեն Մատթէոսի հաղորդածով, որn ալ հիմնուած էր Երեմիայի հաղորդածի վրայ՝ ենթադրելով, որ զոհերը եղած են բաւականաչափ շատ։ Որոշ պատմաբաններ եւ աստուածաբաններ ուշադրութեան կը դարձնեն դէպի Բեթղեհեմ ուղղուած ժողովուրդի մեծ հոսքին՝ համաձայն Ղուկասի Աւետարանի, ուրտեղ կը յիշեցուի, որ Յովսէփն ու Մարիամը Բեթղեհեմ կ'երթային մարդահամարի պատճառով եւ անոնց վիճակուած էր հանգրուանել քարայրին մէջ։


== Պատմականութիւն ==
Կոտորածի մասին տեղեկութիւններ չկան հին աղբիւրներու մէջ, բացառութեամբ Մատթէոսի աւետարանի եւ աւելի ուշ ժամանակի քրիստոնէական յատուածներէ։ Պատմաբանները յատուկ ուշադրութիւն կը դարձնեն այն բանին, որ գլխաւոր աղբիւրը Հերովդէսի թագաւորութեան մասին Յովսէփ Ֆլաւիոսի հին շրջանի աշխատութիւնն է, որ տեղեկութիւն չի պարունակէր Բեթղեհեմի մէջ տեղի ունեցած մանուկներու կոտորածի մասին։


== Կոտորածը Կերպարուեստի Մէջ ==
170 (թիւ)

170 (հարիւր եօթանասուն)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ մըն է 169-ի եւ 171-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
ամենամեծ բնական թիւն է, որու բազմորոշիչը կրնայ հաշուիլ Google-ի ներկառուցուած հաշուիչը
կիրառութիւններ
170 Մարիա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 170 -ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան к (քա) տողատառը
Տարուայ 170րդ օրն է Յունիս 19-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 18-ը)
Քատրեթէ

Քատրեթէ  (սպ.՝ Cadrete), քաղաք եւ համայնք Սպանիոյ մէջ, կը մտնէ Սարագոսա նահանգին մէջ, Արագօն։ Բնակչութեան թիւը 3054 հոգի է (ըստ 2007 թուականի մարդահամարին)։ Նահանգին վարչութենէն 12 քմ. հեռաւորութեան վրայ կը գտնուի։


== Բնակչութիւն ==


== Արտաքին յղումներ ==
Ayuntamiento de Cadrete
Cofradía del Santo Cristo de Cadrete (no oficial)
Նաուալ Ըլ Սաատաուի

Նաուալ Ըլ Սաատաուի (արաբերէն՝ نوال السعداوي‎, 27 Հոկտեմբեր1931 – 21 Մարտ 2021) Եգիպտացի ֆեմինիստ գրող, գործօն, բժիշկ, եւ հոգէբուժ, ծանօթ իբր «Իսիսի դուստր»: Ան ինքզինք կը նկարագրէր իբր «հնագէտ-ընկերվար-ֆեմինիստ»: Ան Եգիպտոսի «ամէնէն յանդուգն կինն էր»: Ըլ Սաատաուի բազմաթիւ գիրքեր գրած է Իսլամի մէջ կիներու մասին, մանաւանդ կեդրոնանալով իգական ծննդական գործարաններու յապաւման նիւթին վրայ: Ան ճանչցուած էր իբր «Արաբական աշխարհի Սիմոն տը Պուվուարը»:Ան հիմնադիրն ու նախագահն էր Արաբ Կիներու Միասնակամութեան Միութեան եւ համահիմնադիրը «Արաբական Միութիւնը Մարդկային Իրաւունքներու Համար» միութեան: Ան պատուոյ աստիճաններ ստացած է 3 տարբեր ցմաքամասներէ: 2004 թուականին, ան արժանացաւ Հիւսիս-Հարաւ Մրցանակին (անգլ.՝ North–South Prize) Եւրոպական Խորհուրդին կողմէ: 2005 թուականին, ան ստացաւ Ինանա Միջազգային Մրցանակը Պելճիքայի մէջ: 2012 թուականին, Միջազգային Խաղաղութեան Բիւրոն պարգեւատրեց Սէան ՄաքՊրայտ Խաղաղութեան Մրցանակը Ըլ Սաատաուիին:
Ալվար Կուլսթրանտ

Ալվար Կուլսթրանտ (5 Յունիս 1862(1862-06-05)[…], Landskrona Parish - 28 Յուլիս 1930(1930-07-28)[…], Օսկար, Շուէտ) եղած է շուէտացի ակնաբան եւ օփթիքագէտ:


== Կենսագրություն ==
Ալվար Կուլսթրանտը 1894–1927 եղած է Ուփսալայի Համալսարանի ակնաբուժութեան եւ օփթիքագիտութեան փրոֆեսոր: Ան օփթիքական տեսարանները եւ աչքին ներսին լոյսի բեկումները ուսուցանելու համար բնագիտական թուագիտական մեթոտները կիրառած է: Սա աշխատանքին համար ան 1911-ին Բնագիտութեան եւ բժշկութեան բնագաւառի Նոպէլեան Մրցանակի արժանացած է: 
Կուլսթրանտը նաեւ յայտնի է ասթիկմաթիզմի ուսումնասիրութիւնով եւ ակնադիտակի (ophthalmoscope) եւ շտկող ոսպնեակներու կիրառումով աչքի վրայէն քաթարաքթի հեռացման համար:
Ան 1905-ին Շուէտի թագաւորական գիտութիւններու աքատեմիոյ անդամ ընտրուած եղած է եւ կը մտնէր Աքատեմիոյ բնագիտական մրցանակի կոմիտէի մէջ։ Կոմիտէի անդամ ըլլալուն ատենը ան օգտագործած է իր դիրքը արգելափակելու համար Ալպերթ Այնշթայնը յարաբերականութեան տեսութեան համար Նոպէլեան Մրցանակ շնորհելը:
Կուլսթրանտը ամուսնացած էր Սիկնի Պրէյտհոլցին (Signe Breitholtz, 1862–1946) հետ եւ մահացած է Սթոքհոլմ, թաղուած է Նորրա պեկրավնինկսփլաթսէն գերեզմանատանը:
Գրիգոր Ղափանցեան

Գրիգոր Ղափանցեան (17 Փետրուար 1887(1887-02-17), Աշտարակ, Էջմիածին, Երեւանի նահանգ, Կովկասի Փոխարքայութիւն, Ռուսական Կայսրութիւն - 3 Մայիս 1957(1957-05-03), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն),  լեզուաբան, հայագէտ, բանասիրական գիտութիւններու դոկտոր (1942), ակադեմիկոս (1943) եւ Խորհրդային Հայաստանի գիտութեան վաստակաւոր գործիչ (1942)։
Գեղանկարիչուհի Արփենիկ Ղափանցեանի հայրը։


== Կեանք եւ գործունէութիւն ==
Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրի դպրոցին մէջ, ուրկէ շրջանաւարտ ըլլալէ ետք իր բարձրագոյն ուսումը ստանալու համար մեկնած է Փեթերսպուրկ, ուր աշակերտած է վրացի հայագէտ ու լեզուաբան Նիկողայոս Մառին։
1913 թուականին աւարտելէ ետք իր համալսարանական ուսումը վերադարձած է հայրենիք եւ պաշտօն ստանձնած՝ Էջմիածինի Գէորգեան ճեմարանէն ներս: Տարի մը ետք՝ 1914-ին, մասնակցած է Նիկողայոս Մառի պեղումներուն, միաժամանակ գրելով «Լեզուաբանական դիսցիպլինաներ եւ լեզու» աշխատութիւնը:


== Վարած պաշտօններ ==
Ղափանցեան 1921 թուականին Երեւանի Պետական համալսարանէն ներս ստանձնած է լեզուաբանութեան ամպիոնի ղեկավարի պաշտօնը, որ վարած է 33 տարի՝ մինչեւ 1954 թուական։
Եղած է Խորհրդային Հայաստանի Գիտութիւններու ակադեմիայի հիմնադիրներէն եւ 1950-1956 թուականներուն վարած՝ անոր լեզուի բաժանմունքի տնօրէնի պաշտօնը:
Ան զբաղուած է գիտական, լեզուական եւ մանկավարժական գործունէութեամբ. լաւապէս տիրապետած է խեթերէն, ուրատուերէն եւ պալայերէն լեզուներուն եւ ուսումնասիրած է հայերէն լեզուի եւ խեթերէնի կապն ու նմանութիւնները:
Գրած է բազմաթիւ յօդուածներ ու տեսական լեզուաբանութեան, հայերէն լեզուի զարգացման պատմութեան, հայ ժողովուրդի սկզբնաղբիւրներուն եւ անոր հնագոյն լեզուամտածողութեան մասին:


== Երկեր ==
Ղափանցեան 1939 թուականին հրատարակած է․

«Ընդհանուր լեզուաբանութիւն» աշխատութիւնը,
«Ուրարտուի պատմութիւնը»,
«Լեզուական ընդհանուր տարրեր ուրարտական եւ խեթական լեզուներու միջեւ»,
«Հայաստանի տեղանուններու պատմական եւ լեզուաբանական նշանակութիւնը»,
«Հայաստան՝ հայերու բնօրրան» եւ այլ աշխատութիւններ:Ի յիշատակ Ղափանցեանի, 1987 թուականին Գրիգոր Ղափանցեանի անունով կոչուած է Աշտարակի 4-րդ դպրոցը, ուր կը գործէ լեզուաբանին նուիրուած թանգարան: Անոր արձանը տեղադրուած է Երեւանի Պետական համալսարանի կենդրոնական մասնաշէնքի նախասրահին մէջ:
Մանիլա

Մանիլա, Ֆիլիպինների մայրաքաղաքը, կը գտնուի Լուզոն կղզու վրայ, Մանիլայի ծոցի 48 կմ երկարութեամբ ափին։ Բնակչութիւնը 1.652.171 մարդ (2010 թ․)։ 16 այլ քաղաքների եւ համայնքների հետ մաս կը կազմէ Մետրո Մանիլա ագլոմերացիայի, որի բնակչութիւնը մօտ 12 միլիոն է։ Մանիլիայի ողջ բնակչութիւնը կը զբաղցնէ ընդամենը 38.55 կմ² տարածք, որով Մանիլան աշխարհի ամենախիտ բնակեցված քաղաքն է։


== Վարչական բաժանում ==
Քաղաքը բաժանուած է 897 միկրոշրջանների («բարանգայների»)։ Յուրաքանչիւր միկրոշրջան ունի համայնքային ղեկավար եւ աուագանի։


== Բնակչութիւն ==


== Կլիմա ==
Կաղապար:Կլիմայագրամ


== Ծանոթագրութիւններ ==


== Արտաքին հղում ==
Քաղաքի պաշտոնական կայքը (անգլերէն)
Գրադարան

Գրադարան, մշակութա-լուսաւորական եւ գիտա-օժանդակ հիմնարկ մը` տպագիր արտադրանքի հասարակական օգտագործումը կազմակերպելու համար: Գրադարաններու դերն է տպագիր արտադրանքի հաւաքումը, պահպանումը, գիրքի ընթացքը, ընթերցողներուն գիրք սպասարկելը, ինչպէս նաեւ տեղեկութիւններու մատենագիտական աշխատանքը: ԽՍՀՄ-ի մէջ, ըստ նշանակութեան եւ գրքային հիմնադրամի կազմի ու աշխատանքի մեթոտին, գրադարանները կը բաժնուին երկու հիմնական տեսակի՝

մասսայական
գիտակաեւ ու մասնագիտականՄասսայական գրադարաններու բաժնին կը պատկանին մշակութային տնօրինական կազմին մէջ գտնուող քաղաքային ու գիւղական, ինչպէս ձեռնարկութիւններու, ակումբներու, մշակոյթի տուների գրադարանները:
Գիտական եւ մասնագիտական գրադարանները հիմնականօրէն կը սպասարկեն գիտութեան, ժողտնտնսութեան եւ մշակոյթի տարբեր ճիւղերու գիտնականներուն ու մասնագէտներուն, կ'ապահովեն բարձրագոյն եւ միջնակարգ ուսումնական հաստատութիւններու պահանջները, կը կատարեն տեղեկատու-մասնագիտական եւ գրադարանագիտութեան վերաբերեալ գիտահետազօտական աշխատանք, մեթոտական-մասնագիտական օգնութիւն ցոյց կու տան մասսայական գրադարաններուն, կը հրատարակեն մատենագիտական եւ գրադարանագիտական գրականութիւն: Գիտական գրադարաններու բաժնին մէջ կը համարուին հանրապետական, ակադեմիաներու, համալսարաններու, տարբեր ճիւղային մասնագիտացուած ձեռնարկութիւններու, ԳՀԻ-ների, բուհերու գրադարանները: Ըստ գրականութեան կազմի գրադարանները կ'ըլլան համընդհանուր, բազմաճիւղ եւ ճիւղային: Ժամանակակից գիտատեխնիկական առաջընթացի պայմաններուն մէջ գրադարաններու աշխատանքը անընդհատ կը բարդանայ: Տպագիր արտադրանքի վիթխարի աճը գրադարաններուն առաջ դրած է հսկայական թուով հրատարակութիւններու ընտրութեան, մշակման, արդիւնաւէտ պահպանման եւ ընթերցողին արագ ու ճիշդ սպասարկելու հարցեր: Գիտնականներու ու մասնագէտներու բաժնին մէջ խիստ աւելացմամբ եւ ամբողջ բնակչութեան կրթութեան մակարդակի բարձրացմամբ կը մեծանան ընթերցողներու պահանջքները գիտական գրականութեան եւ մատենագիտական տեղեկատուութեան նկատմամբ:
Հնդկացորեն

Հնդկացորենը ընդեղէններու խումբին կը պատկանի:


=== Տարածում ===
Մեծ քանակութեամբ հնդկացորեն կը սպառեն Մեծն Բրիտանիոյ եւ Արեւելեան Եւրոպայի երկիրները: Բոլոր ընդեղէններուն պէս, հնդկացորենը սննդարար եւ առողջապահական յատկութիւններ ունի եւ մարմինը հեռու կը պահէ զանազան հիւանդութիւններէ: Հնդկացորենը կը յատկանշուի սուր, բայց համեղ յատկութեամբ:


=== Օգտակարութիւն ===

Հնդկացորենը ուժականութիւն կը հայթայթէ մարմինին, որովհետեւ կը պարունակէ մեծ քանակութեամբ ոսլայ կամ նշահ:
Անիկա երակները կը մաքրէ:
Կը պայքարի սրտանօթային հիւանդութիւններու եւ երակներու խցանման դէմ:
Կը բուժէ արեան գերճնշումը:
Հնդկացորենը կը պարունակէ սննդական զանազան տարրեր, որոնցմէ են կենսանիւթեր` Պէ-քոմփլեքսը, կարգ մը հանքայիններ, ինչպէս` պղինձ, մակնեզիոմ, ֆոսֆոր եւ փոթասիոմ: Մակնեզիոմը այն հանքայիններէն է, որ օգտակար է մարսողութեան: Իսկ Պէ-քոմփլեքսը օգտակար է ջղային համակարգի առողջութեան պահպանման համար:
Հնդկացորենի սպառումը դէմ կը դնէ ընկճուածութեան եւ կ'օգնէ տրամադրութեան բարելաւման:
Անիկա նաեւ օգտակար է կնոջ համար` յղութեան շրջանին, դաշտանի եւ դաշտանադադարի ընթացքին:
Կ'օգնէ նաեւ պայքարելու ոսկրափտութեան դէմ:
Հրաչեայ (անձնանուն)

Հրաչեայ, հայկական արական եւ իգական անուն։ Յառաջացած է հայերէն հուր եւ աչք բառերէն։ Կը նշանակէ «հրեղէն աչքեր ունեցող»։ Խորենացիի հնարած անուններէն է, որ սկզբնական շրջանին մէկ անգամ գործածուելէ ետք դուրս եկած է գործածութենէ։ Այնուհետեւ 19-րդ դարուն կրկին սկսած է գործածուիլ Կոստանդնուպոլսոյ մէջ։ Սկզբը հազուադէպ կը կիրառէին, ետքը յաճախ՝ յատկապէս Կովկասի մէջ, ուր կը գործածուէր որպէս իգական անուն՝ շնորհիւ պոլսեցի դերասանուհիի մը, որուն գեղեցիկ աչքերուն համար կոչեցին «տիկին Հրաչեայ»։ Ի հակադրութիւն ասոր՝ յօրինեցին Հրաչիկ ձեւը՝ որպէս արական անուն, իսկ Կոստանդնուպոլսոյ մէջ՝ Հրաչուհի ձեւը (իգական)։ Անուան կարճ ձեւն է Հրաչ։ Այժմ (2015) Հրաչեան միայն արական անուն է:


== Անունը կրող անձնավորութիւններ ==
Հրաչեայ Աճառեան (1876 Կոստանդնուպոլիս-1953 Երեւան), լեզուաբան եւ բառարանագիր
Հրաչեայ Սուրէն Թովմասեան (1964, Արտաշատ-1992, Լաչին (ներկայիս՝ Բերձոր))՝ ազատամարտիկ
Հրաչեայ Ներսիսեան (1895 Օսմանեան Կայսրութիւն-1961 Երեւան), դերասան
Հրաչեայ Քոչար (իսկ. մականունը՝ Գաբրիէլեան, 1910, Օսմանեան Կայսրութիւն-1965, Երեւան), արձակագիր եւ հրապարակախօս


== Գործածութիւններ ==
Հրաչեայ, թագաւոր Հայկազն, որդի եւ յաջորդը Պարոյրի։ Բաբելոնի Նաբուգոդոնոսոր թագաւորին հետ միասին արշաւեց Երուսաղէմի վրայ, գրաւեց եւ Հայաստան բերաւ հրեայ Շամբաթ իշխանը, որմէ սերած է Բագրատունեաց տոհմը։
11 Մարտ

11 Մարտ, տարուան 70-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 71-րդ) օրն է

Տարուայ աւարտին կը մնայ 295 օր 10 Մարտ  11 Մարտ  12 Մարտ 


== Դէպքեր ==
1990. Լիթուանիան ազդարարեց անկախութիւն
2004. Մատրիտին մէջ գնացքներու ռմբահարութեան 192 զոհ


== Ծնունդներ ==
 Տես նաեւ՝ 11 Մարտի ծնածներ

1865. Փանոս Թէրլէմէզեան (ծն.1941, Երեւան) նկարիչ


== Մահեր ==
 Տես նաեւ՝ 11 Մարտի մահացածներ

1986. Սիմոն Սիմոնեան (ծն.1914, ԱՀ) գրագէտ


== Տօներ ==


== Արտաքին յղումներ ==
BBC: On This Day
  [1] (անգլերէն)


== Ծանօթագրութիւններ ==

11 Մարտ
Նարյան Մար

Նարյան Մար (նենեցերեն ՝ կարմիր քաղաք), քաղաք (1935 թուականէն), ՌխՖՍՀ Արխանգելսկի մարզի Նենեցական ինքնավար օկրուգի վարչական կեդրոնը։ Նաւահանգիստ է Պեչորայի աջ ափին։ Հիմնադրուած է 1933 թուականին։
Կան մսի եւ ձկան մշակման կոմբինատներ, անտառասղոցման, յուղի գործարաններ, անասնաբուծական-անասնաբուժական տեխնիկում, մանկավարժական ուսումնարան,
հայրենագիտական թանգարան։