armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Թասմանեան Գայլ

Թասմանեան գայլ (նաեւ Թասմանեան գայլ կամ տիլացին), անհետացած Թասմանեանի դասի կաթնասուն կենդանի։
Թասմանեան գայլերը ապրած են Աւստրալիայի մէջ, ատոր մասին կը յիշատակուի դեռեւ
ս.Ք.ա. 1000 թ. սկսած.


=== բնակութեան վայր ===
Տիլացինը չափազանց հազուադէպ  դարձեր էր կամ ամբողջովին անհետացեր էր մայրցամաքային Աւստրալիայի մ մինչև եվրոպական բնակություն հաստատվելը, բայց այն պահպանվել էր հեռավոր Թասմանիա կղզում, ինչպես մայրցամաքի էնդեմիկ այլ տեսակներ, ինչպիսին է Թասմանյան սատանան: Այս տեսակի անհետացումը վերագրվում է որսագողությանը նրա հազվագյուտ կենդանու և մորթի համար, սակայն հիվանդությունները և ավստրալական շների ներմուծումը բնական միջավայր և մարդկային բնակավայրերի ոտնձգությունը նրա նկատմամբ կարող են նպաստել նրա անհետացմանը: Թեև այն պաշտոնապես դասակարգվում է որպես անհետացած կենդանի, կան տեղեկություններ դրա տեսանելիության մասին, սակայն դրանցից ոչ մեկը վերջնական ապացույցներով չի ապացուցվել:
Յայտնի ապացուցները ցույց կու տան, որ թասմանեան վագրը համեմատաբար ամչկոտ կենդանի էր, որը հեռու կը պահուըտէր  մարդոցմէ և գիշերային էր, ընդհանուր առմամբ միջինէն մեծ շան տեսք ունէր, թէև շուներէն կը տարբերէր իր ուժեղ պոչով, մարսոպային որովայնով և իւրայատուկ մէջքը և պոչը ծածկող գիծեր, որոնք անոր տուեր են վագր մականունը:
Ինչպես հիւսիսային կիսագունդին վրայ գտնուող վագրերն ու գայլերը, այնպէս ալ տիլացինը եղեր է գագաթնակետ գիշատիչ , ինչ որ կը նշանակէ, որ ան կը գտնուէր սննդային բուրգի վերը՝ առանց գիշատիչներու, բայց կապուած չէ անոնցմէ որեւէ մէկուն հետ և իր ձեւի նմանութեանը (ինչ որ անոր որոշ չափով տուեր է): իր ընդհանուր անուանումներէն՝ կոնվերգենտ փոփոխութիւն  է։ Կ'ենթադրուի , որ անոր կենդանի կենդանիների ամենամօտ ազգականը Թասմանեան սատանան և նմբատն է: Թասմանեան վագրը սուզանաւերու միայն երկու տեսակներէն մէկն էր, որոնք ունէին պայուսակներ երկու սեռերու երիտասարդներուն տեղափոխելու համար (միւսը ջրային պոզում էր): Տղամարդու քսակը կը պաշտպանէր անոր արտաքին սեռական օրգանները, երբ ան կը վազէր խիտ թուփի մէջէն:


===== ԱՂԲԻՒՐ =====
ԱՐԱԲԵՐԷՆ ՈՒԻՔԻՓԵՏԻԱ
Մատթէոս Բ Կոստանդնուպոլսեցի (Իզմիրլեան)

Մատթէոս Բ Կոստանդնուպոլսեցի (աւազանի անունը՝ Սիմէոն Մարտիրոս Իզմիրլեան, 22 Փետրուար 1845, Կ. Պոլիս – 11 Դեկտեմբեր 1910, Էջմիածին), Ամենայն հայոց կաթողիկոս 1908 թուականէն։ Յաջորդեր է Մկրտիչ Ա Վանեցուն (Խրիմեան Հայրիկ)։
Ձեռնադրուեր է սարկաւագ 1864 թուականին, վարդապետ՝ 1869 թուականին՝ եղեր է Մկրտիչ Խրիմեան պատրիարքի անձնական քարտուղարը։
1872 Մարտին ընտրուեր է Կ. Պոլսոյ կրօնական ժողովի անդամ եւ ատենադպիր, 1873 ստացեր է  ծայրագոյն վարդապետի աստիճան, 1876 ձեռնադրուեր է եպիսկոպոս։
1886–1890 թուակններուն՝ Եգիպտոսի թեմի առաջնորդ։ 1894 կ'ընտրուի Կ. Պոլսի հայոց պատրիարք որպէս Մատթէոս Գ Իզմիրլեան։ Իր հաստատակամութեան, Արեւմտեան Հայաստանի մէջ բարենորոգումներ կատարելու պայքարի, 1894–1896-ի հայկական կոտորածներու դէմ բողոքի ձայնը բարձրացնելու համար ստացեր է «Երկաթեայ պատրիարք» անունը։ Օսմանեան իշխանութիւնները 1896 զինք պաշտօնանկ ընելէ ետք Երուսաղէմ կ՚աքսորեն։
1908 երիտթուրքերու յեղաշրջումէն յետոյ վերադարձեր է Կ. Պոլիս եւ վերընտրուեր պատրիարք, իսկ կարճ ժամանակ անց ընտրուեր է Ամենայն հայոց կաթողիկոս։
1881-ին Կ. Պոլսում լոյս տեսած է անոր «Հայրապետութիւն Հայաստանեայց առաքելական Ս. Եկեղեցւոյ եւ Աղթամար ու Սիս» ծաւալուն աշխատությունը, բաղկացած մօտ 1300 էջերէ։ 1911-ին Գահիրէի մէջ լոյս տեսած է անոր «Նամականին»։
Կաթողիկոսական գահին Մատթէոս Բ Կոստանդնուպոլսեցիին յաջորդած է Գէորգ Ե Սուրենեանցը։


== Աղբիւրներ ==
«Քրիստոնեայ Հայաստան» հանրագիտարան, Երեւան, 2002
Սերգէյ Դարօնեան

Սերգէյ Դարօնեան (1 Ապրիլ 1925(1925-04-01), Խարքով, Խորհրդային Միութիւն - 23 Յունուար 1990(1990-01-23), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), Խորհրդային Հայաստանի գրականագէտներէն մին եւ քննադատ։ Համալսարանի մէջ` ռուս գրականութեան ամպիոնի վարիչ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մասնակից։


== Կենսագրական գիծեր եւ գործունէութիւն ==
Ծնած է Ուքրանիոյ Խարքով քաղաքը։ Հայրը եղած է բնիկ էրզրումցի, մայրը՝ նախիջեւանցի։ 
Ծաւալուն ուսումնասիրութիւններ ունի բանաստեղծներ Միքայէլ Նալբանդեանի եւ Նայիրի Զարեանի մասին: Սակայն ինչ որ գրած է, ընդհանրապէս ռուսերէն է:
Յակոբ Միքայէլեան

Յակոբ Միքայէլեան ծնած է 30 Ապրիլ,1943-ին Հալէպ, Սուրիա: Արուեստագէտ, արձակագիր, ուսուցիչ, մանկավարժ:  Յակոբ Միքայէլեան այժմ կ’ապրի Երեւան:


== Կենսագրութիւն ==
Յակոբ Միքայելեան ուսումը ստացած է Ազգային Հայկազեան եւ ՀԲԸՄ Լ. Նաճարեան-Գ. Կիւլպէնկեան Երկրդ.Վարժարաններուն մէջ։ 1970-ին վկայուած է Դամասկոսի Համալսարանի
Անգլերէն Լեզուի Եւ Գրականութեան Բաժինէն, ապա հետեւած մանկավարժութեան եւ վկայուած Նիւ Ճըրզիի Համալսարանէն:
2002–2004՝ իբրեւ տնօրէն պաշտօնավարած է ՀԲԸՄ Լ.Ն.-Գ.Կ. Վարժարանին մէջ,
2004–2014՝ ստանձնած է նոյն վարժարանի Հայկական Բաժնի ընդհանուր պատասխանատուութիւնը, ծաւալելով նաեւ արտադասարանային գործունէութիւն:
Ստանձնած է ատենապետութիւնը ՀԲԸՄ Հալէպի
Տեղական Մասնաճիւղին:
Դասաւանդած է Հայոց լեզու եւ գրականութիւն, ղեկավարած է առարկայական յանձնաժողովը:
Դպրոցին մէջ ստեղծած է թատերախումբ, սակայն գլխաւոր ուշադրութիւնը սեւերելով «Պետրոս Ադամեան» թատերախումբին:
Հայրը գաղթած է Զեյթունէն:


== Գրականութիւն ==
Յակոբ Միքայէլեան կատարած է Վարդան Այգեկցիի Աղուէսագիրքին արաբերէն թարգմանութիւնը եւ հրատարակած զայն 1989-ին:
Ան հեղինակն է հետեւեալ պատմուածքներու հատորներուն՝

«Տիկնիկը» (1998),
«Փինոքիօ Քիթի Մը Օրագրէն» (2004),
«Բաց Պատուհան» (2006),
«Անաւարտ Համանուագ» (2007),
«Աշնանային Մենանուագ» (2012)
«Գարուն էր...» (2018)
«Ճակատագրի Սեւ Կատուն» վիպակը (2020)


== Սփիւռքահայ եւ հայրենի մամուլին հետ աշխատակցութիւններ ==
Միքայէլեան հեղինակ է գրականութեան ու արուեստի տեսութեանը նուիրուած բազմաթիւ յօդուածներու:
Իր յօդուածները հաճախակիօրէն լոյս կը տեսնէ Հալէպի «Գանձասար» պաշտօնաթերթին եւ Հայաստանի ԱԶԳ ՕՐԱԹԵՐԹի մէջ ներկայացնելով զուգադիպող դէպքերու եւ կամ դէմքերու ինչպէս նաեւ դրուագներ հայ ժողովուրդի կեանքէն:


== Թատերական գործունէութիւն ==
Յակոբ Միքայէլեան Հալէպի «Պետրոս Ադամեան» թատերախումբի ատենապետը եղած է:
Նկարահանուած է արաբական ֆիլմերուն մէջ, իսկ «Պետրոս Ադամեան» թատերախումբին մէջ մարմնաւորած է հարիւրէն աւելի կերպար:


== «Պետրոս Ադամեան» թատերախումբ ==


== Պարգեւներ ==
Յակոբ Միքայէլեան արժանացած է ՀՀ Սփիւռքի Նախարարութեան «Պատուոյ Գիրի»ն:


== Աղբիւրներ ==
Հակոբ Միքայելյան. «Բոլոր հայերուն հայրենիքը մէկն է»


== Արտաքին յղումներ ==
Սուրիան այն երկիրն է, ուր հայ համայնքը ամէնաշատ ազատութիւնը վայելած է Յակոբ Միքայելեան
Հալեպի իրավիճակի թիւ մէկ պատասխանատուն Թուրքիան է.Յակոբ Միքայէլեան
Հրատարակչական Հիմնադրամներ ԳԷՈՐԳ ՄԵԼԻՏԻՆԵՑԻ ԳՐԱԿԱՆ ՄՐՑԱՆԱԿ
Աւետիս Գույումճեան

Աւետիս Գույումճեան, (1880, Երզնկա, Էրզրումի վիլայէթ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 5 Փետրուար 1950(1950-02-05), Պէյրութ, Լիբանան։ Շրջանաւարտ Պէյրութի Ֆրանսական Համալսարանէն 1920-ին որպէս բժիշկ։ Նախապէս եղած է դեղագործ, շրջանաւարտ 1904-ին Պոլսոյ Համալսարանէն։ Գտնուած է Իսկէնտէրուն 1910-1912, 1912-1914 Պէյրութ՝ իբրեւեւ դեղագործ։ 1912-ին վերջնականապէս հաստատուած է Պէյրութ: 1910-ին ամուսնացած՝ Օր. Մաննիկ Ոսկերիչեանի հետ։ Օր. Մաննիկ եւ իր քոյրը Փերուզ (Վախճանած Եգիպտոս 1948-ին), բնիկ Պոլսեցի, այդ ժամանակուայ (1906) անդրանիկ ուսուցչուհիներն էին Սբ. Նղան վարժարանի։ Տօքթ. Գույումճեան գտնուած է Դամասկոս, ուր ազգային կեանքին բերած է իր մասնակցութիւնը ( Ազգ. Վարժարանի Հոգաբարձութեան Ատենապետ), իսկ Տիկ. Գույումճեան, Դամասկոսի Հայ Կարմիր Խաչի Ատենապետուհիի հանգամանքով. բերած է իր աջակցութիւնը, թանկագին օժանդակութիւն ընծայելով աքսորական հայերու։ Իրենց զաւակը՝ Տօքթ. Նուպար Գույումճեան, Ատամնաբոյժ, վկայեալ Ֆրանսական Համալսարանէն, այժմ հաստատուած է Պէյրութ: Տօքթ. Գույումճեանի միւս զաւակներն են Տիկին Շաքէ Իւրպէյաք (ծնեալ Գույումճեան) ամուսնացած Ֆրանսա եւ Տօքթ. Շահան Գույումճեան, երրորդ զաւակը՝ դարձեալ ատամնաբոյժ։ Տօքթ. Ա. Գույումճեան վախճանեցաւ 5 Փետրուար 1950-ին, Պէյրութի մէջ:
Գուսան

Գուսան, ստեղծագործող եւ կատարող արուեստագէտ՝ հին եւ միջնադարեան Հայաստանի մէջ։ Դեռ 5-րդ դարուն, «Պատմութիւն Հայոց» աշխատութեան մէջ՝ Մովսէս Խորենացին յիշատակած է Գողթան երգիչներու մասին։
Գողթան երգիչները գուսան-վիպասաններ էին, որոնք ստեղծած եւ կատարած են Հայկազն Տիգրանի, Շամիրամի, Աժդահակի, Արտաշէսի եւ Սաթենիկի եւ այլերու մասին երգեր։ Վաղ միջնադարեան հայերէն թարգմանութիւններուն եւ բնագրերուն մէջ՝ Գուսանը կ'օգտագործուէր իբրեւեւ հին յունական միմոս (μίμος) բառի համարժէք, կը ներառէ ընդհանրական իմաստ մը, որ կը համապատասխանէ նոր ժամանակներուն ընթացքին ընդունուած մասնագէտ հասկացութեանը։ Գուսան կոչուած են երգիչները, նուագածոները, պարողները, պատմա-առասպելական զրոյցներ եւ վիպական երգեր աւանդողերը, ժողովրդական հրապարակային թատրոնի դերասանները՝ ձեռնածուները, աճպարարները, լարախաղացները եւ խեղկատակները։ Հայաստանի մէջ՝ կին գուսանները կոչուած են վարձակ։
Ուշ միջնադարի ընթացքին, գուսաններու տարբեր խումբեր պարզապէս վերածուեցան աշուղներու կամ սազանդարներու։


== Տե՛ս նաեւ ==
Գուսանական երաժշտութիւն
Գողթան երգիչներ
Կաքաւիչ
Վարդան Օսկանեան

Վարդան Օսկանեան (կամ՝ Օսկանյան,7 Փետրուար 1955(1955-02-07), Հալէպ) նախկին Հայաստանի Հանրապետութեան Արտաքին Գործոց Նախարարն է, ինչպէս նաեւ Սիվիլիթաս Հիմնադրամի հիմնադիրը:


== Անձնական կեանք ==
Վարդան Օսկանեան ամուսնացած է Դկ. Նանի Օսկանեանի հետ եւ ունի երկու տղայ զաւակ:


== Յօդուածներ ==
Turkey misses its chance - LA Times
Վահէ (անձնանուն)

Վահէ, հայկական արական տարածուած անուն։ 

Լատինագիր ձեւը՝  VAHE 
Անունէ ստեղծուած մականուն՝ Վահեան


== Անունը Կրողներ ==
Վահէ բժիշկ
Վահէ Արմէն բանաստեղծ
Վահէ Հայկ (1896 Խարբերդ-1983 Ֆրեզնոյ) ամերիկահայ արձակագիր
Վահէ Պարսումեան (ծն.1943 Պէյրութ) նկարիչ
Վահէ Պէրպէրեան (ծն.1955 Պէյրութ) թատերական գործիչ
Վահէ Սէթեան (1905 Հալէպ-95 Մոնրէալ Գանատա) մշակոյթի գործիչ
Վահէ Վահեան (1908 Կիւրին-98 Պէյրութ) գրող, բանաստեղծ
Վահէ Օշական (1922 Փլովտիւ, Պուլկարիա-2000) սփիւռքահայ բանաստեղծ, արձակագիր


== Տե՛ս նաեւ՝ ==
Վահրամ
17 Օգոստոս

17 Օգոստոս, տարուան 229-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 230-րդ) օրն է

Տարուայ աւարտին կը մնայ 136 օր


== Դէպքեր ==
1999՝ Թուրքիոյ Իզմիթ քաղաքի երկրաշարժէն կը զոհուի 17000-էն աւելի մարդ


== Ծնունդներ ==
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:17 Օգոստոսի ծնածներ

1899՝ Ստեփան Թարեան (Թարխարարեան, մ.1954) հայ բեմանկարիչ, քանդակագործ1943՝ Ռոպըրթ Տը Նիրօ (Robert De Niro, Jr.) ամերիկացի դերասան
1944՝ Լերի Էլիսըն (Larry Ellison), ամերիկացի գործարար։
1949՝ Մարիամ Յակոբեան քանդակագործ


== Մահեր ==
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:17 Օգոստոսի մահացածներ

1954՝ Սարգիս Թորոսեան (ծն.1981, Էւերեկ, ՕԿ) օսմանեան զօրքերու հրետանաւոր
1960՝ Ստեփան Բաբելեան (ծն.1875) երգահան եւ դաշնակահար
2006՝ Գէորգ Գանտահարեան (ծն.1925, Դամասկոս) երաժիշտ եւ խմբավար


== Տօներ ==
Անտուն կենդանիներու պաշտպանութեան օր
Անկախութեան օր՝
Կապոն (Ֆրանսայէն, 1960)
Ինտոնեզիա (Ճափոնէն, 1945)
Արենի Գինիի Փառատօն

Արենի գինու փառատօն, գինիի ամէնամեայ համահայկական փառատօն, որ աւանդաբար տեղի կ՚ունենայ Հոկտեմբերի առաջին Շաբաթ օրը Արենի գիւղին մէջ։


== Պատմութիւն ==
Փառատօնը առաջին անգամ կայացած է 2009-ին։ Այն կը կազմակերպէ «Արենի գինիի փառատօն» հիմնադրամը։ Արենի գիւղի տարածքին գտնուող քարանձաւին մէջ 2010-ին յայտնաբերուեցաւ աշխարհի ամենահին գինեգործարանը, որ աւելի մեծցուց փառատօնի կարեւորութիւնը։
Ժամանակի ընթացքին փառատօնը այնքան յայտնի դարձաւ, որ մեծ հետաքրքրութիւն առաջացուց ոչ միայն Հայաստանի մէջ, այլեւ աշխարհի տարբեր երկիրներուն։ Փառատօնի նպատակը գիւղական զբօսաշրջիկութեան զարգացումը, հարուստ պատմութեան, մշակոյթի, երկրի ազգային առանձնայատկութիւններու, Արենիի եւ շրջակայ գիւղերուն մէջ զբօսաշրջիկութեան զարգացման հեռանկարները ներկայացնելն է։
Փառատօնի շրջանականերուն կայացող իրադարձութիւններուն կը մասնակցին ինչպէս բազմաթիւ հիւրեր եւ զբօսաշրջիկներ, այդպէս ալ բարձրաստիճան պաշտօնեաներ։ Փառատօնի ծրագրին մէջ մշտապէս ներառուած կ՚ըլլան գինիի պատրաստումը, գինիի համտեսը, հիւրասիրութիւնը եւ վաճառքը, գիւղատնտեսական այլ մթերքներու համտեսը եւ վաճառքը։
Իր կազմակերպման 11 տարիներու ընթացքին փառատօնը համախմբած է թէ տնական գինիներու՝ պատրաստուած Արենի գիւղի եւ հարակից շրջաններու բնակիչներու կողմէ, թէ արտադրական գինիներու:


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական կայք
Հալէպ

Հալէպ (Ալեփփօ, Հալապ, հին շրջանին՝ Բերոյա, հայկական աղբիւրներուն մէջ‘ Բերիա, Տիբերիա, Խալիպոն, Խաղաբ), արաբերէն՝ حَلَب‎), քաղաք Սուրիոյ հիւսիս-արեւմուտքը, Հալէպ մարզի (մուհաֆազայի) վարչական կեդրոնը, Սուրիոյ մեծագոյն քաղաքը եւ Սուրիոյ ամենամեծ հայաբնակ քաղաքը։ Ըստ1999-ի տուեալներուն, ունէր 1,5 միլիոն բնակիչ, իսկ ըստ 2004-ի տուեալներուն՝ 2,132,100 բնակիչ։


== Հալէպի հայ համայնքը ==
Հայկական գաղութի վերաբերեալ առաջին հաւաստի տեղեկութիւնը կայ 1329-ին Հալէպի մէջ գրուած հայկական ձեռագիրի մը յիշատակարանին մէջ, ըստ որուն, ԺԴ. դարուն, Հալէպի մէջ եղած է հայկական համայնք եւ Ս. Աստուածածին հայ առաքելական եկեղեցին։ Հալէպը միջազգային տարանցիկ առեւտուրի կեդրոն դառնալով՝ նպաստած է հայ համայնքի վերելքին։ 1616-ին Հալէպի մէջ կար շուրջ 6 հազար, 1652-ին՝ աւելի քան 20 հազար հայ (Ջուղայէն, Երեւանէն, Ղարաբաղէն, Էրզրումէն, Սեբաստիայէն, Կիլիկիայէն գաղթած)։ Անոնք գլխաւորաբար վարպետ ոսկերիչներ, ակնագործներ, կաշեգործներ եւ մետաքսագործներ էին։ Նշանակալից էր հայ խոճաներու (մեծ առեւտրականներ) դերը Սուրիոյ միջազգային առեւտուրի եւ ապրանքի փոխանակութեան մէջ։ Զբաղելով Պարսկաստանի եւ Սուրիոյ հում մետաքսի առեւտուրով՝ անոնք աշխոյժ կապերու մէջ էին Վենետիկի, Ճենովայի, Լիվոռնոյի, Ամսթերտամի, Մարսէյլի շուկաներուն հետ։


== Բնակչութիւն ==


== Գրականութիւն ==
Սիւրմէեան Ա., Պատմութիւն Հալէպի Հայոց, հ. 3, Փարիզ, 1950։
Թոփուզեան Հ. Խ., Սիրիայի եւ Լիբանանի հայկական գաղթօջախների պատմություն (1841-1946), Երեւան, 1986։


== Տես նաեւ ==
Հին Հալէպ
Հրանդ Եկաւեան

Հրանդ Եկաւեան (1895 (մօտաւորապէս) , Արաբկիր, Խարբերդի նահանգ - 5 Յունիս 1915, Կ. Պոլիս), հայ բժիշկ, Հնչակեան կուսակցութեան անդամ։
Ծնած է մօտաւորապէս 1895 թուականին, Խարբերդի նահանգի Խարբերդի գաւառի՝ Արաբկիր քաղաքին մէջ։ 1915 թուականին եղած է բժշկական վարժարանի երրորդ կարգի ուսանող։ Եղած է Հնչակեան կուսակցութեան անդամ։ Մահուան դատապարտուած է Կ. Պոլսոյ Պատերազմական ատեանի կողմէ։ 1915 թ. Յունիս 15-ին՝ մօտ 20 տարեկան հասակին, Կ. Պոլսոյ Սուլթան Պայազիտի հրապարակին մէջ կախաղան բարձրացուած է՝ 20 հայ հնչակեաններու խումբի մէջ։


== Գրականութիւն ==
Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, Ապրիլ, 24, 1985։
Շամտաճեան Միքայէլ, Հայ մտքին հարկը Եղեռնին, Անթիլիաս, 1965։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Խաղաղութեան Ձոն՝ Պուլսար (Յուշարձան, Գերմանիա)

Խաղաղութեան ձոն՝ Պուլսար, յուշարձան Գերմանիոյ Պոխում քաղաքի Խրիստուսկիրխե եկեղեցու առջեւ։


== Պատմութիւն ==
Յուշարձանը տեղադրուած է 2006 թուականի նոյեմբեր 19-ին՝ Պոխումի Լինտըն թաղամասի Խրիստուսկիրխե եկեղեցւոյ առջեւ։ Քանդակը համամարդկային արժեքներու գովք է եւ իւրօրինակ բողոք բռնութեան ու պատերազմի դէմ, ինչպէս նաեւ Հայաստանի եւ Գերմանիոյ միջեւ մշակութային երկխօսութեան լաւագոյն վկայութիւն։ Քանդակը կը խորհրդանշէ խաղաղութիւն։
Քանդակը պատրաստուած է Գիւմրի քաղաքին մէջ, նիւթը անաքապղինձ է։ Քանդակին կաւէ կաղապարին կրկնօրինակը կը գտնուի Գիւմրիի «Պեռլին» հիւրանոցի բակին մէջ։


== Հեղինակ ==
Քանդակագործ՝ Ալպերթ Վարդանեան


== Պատկերասրահ ==
Քարաջուր

Քարաջուր, գետ Գեղարքունիքի մարզի մէջ։ Սկիզբ կ'առնէ Վարդենիսի լեռներու հիւսիսային լանջերէն եւ Լեռնակերտ գիւղէն 10 քմ հարաւ-արեւմուտքին մէջ, աջէն կը միախառնուի Գայլաձոր գետին։ Երկարութիւնը՝ 14 քմ։:
Գրիգոր Թորոսեան (նկարիչ)

Գրիգոր (Գրիշա) Կարապետի Թորոսեան (8 Ապրիլ 1948, Երեւան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ նկարիչ։


== Կենսագրութիւն ==
1964-ին աւարտած Է Երեւանի գեղարուեստի ուսումնարանը, 1970-ին՝ Երեւանի գեղարուեստա-թատերական ուսումնարանը
1969-1974՝ «Էկրան» հանդէսի, 1991-1994՝ «Երկիր», 1997-էն՝ «Հայոց աշխարհ» թերթերու գեղարուեստական խմբագիր
1974-1980՝ Մոսկուա կինոթատրոնի գլխաւոր նկարիչ
1980-1999՝ Հայֆիլմի բեմադրող-նկարիչ
1996-էն սկսեալ կը դասաւանդԷ ԵԳՈՒ-ի մէջ
1998-2003 եղած է Հայաստանի Նկարիչներու Միութեան վարչութեան եւ գեղանկարչութեան բաժանմունքի բիւրոյի անդամ։


== Ստեղծագործութիւններ ==
Նկարած Է բնանկարներ («Սեւան», 1982), պատկերներ («Լուսամուտ», 1982), խորհրդանշական յօրինում («Միստիկա», 1990, «Քարոնի նաւակը երկրում», 1991, «Եկեղեցի», 2000), դիմանկարներ («Կոմիտաս», 1995 թ.) եւ գծագրական շարքեր։


=== Ֆիլմեր ===
որպէս բեմադրող-նկարիչ հանդէս եկած հետեւեալ ֆիլմերուն մէջ՝

«Աշնան արեւ» (1977 թ.)
«Թթենի» (1979 թ.)
«Լիրիկական երթ» (1981 թ.)
«Անուշ մայրիկը» (1983 թ.)
«Վառած լապտեր» (1983 թ.)
«Կապիտան Առաքել» (1986 թ.)
«Օդապարուկի օրը» (1986 թ.)
«Մեզանից երեքը» (1988 թ.)
«Բումերանգ» երգիծական ժողովածուներ
Ամալ Քլունի

Ամալ Ռամզի Ալամուտին-Քլունի (անգլերէն՝ Amal Clooney, 3 Փետրուար 1978(1978-02-03), Պէյրութ, Լիբանան), գրող, բարձրակարգ փաստաբան, որ մասնագիտացած է իրաւունքի, քրէական իրաւունքի, մարդու իրաւունքներու պաշտպանութեան եւ արտայանձնման ոլորտներու մէջ:
Ան ներգրաւուած  եղած է շարք մը մեծ դատավարութիւններու մէջ, ինչպէս` Էլկինի մարմարները Մեծն Բրիտանիայէն Յունաստան վերադարձնելու դատը, «Ուիքիլիքս»-ի Ճուլիան Ասանժի պաշտպանութիւնը եւ Ուքրանիոյ նախկին վարչապետ Եուլիա Թիմոշենքօյի դատը: Ան նաեւ աշխատած է ՄԱԿ-ի մէջ Լիբանանի հարցերով յատուկ դատարանի դատախազի, ինչպէս նաեւ նախկին Եուկոսլաւիոյ համար Միջազգային քրէական դատարանին հետ:


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1978 թուականին, Լիբանան, անոր հայրը տիւրզի է, իսկ մայրը` սիւննի մահմետական: Երկու տարեկանին ընտանիքը կը տեղափոխուի Մեծն Բրիտանիա:
Ամալ Իրաւաբանական կրթութիւնը ստացած է Նիւ Եորքի համալսարանի իրաւաբանական բաժանմունքին մէջ եւ աշխատած` Արդարադատութեան միջազգային դատարանին մէջ (Համաշխարհային դատարան):
2010-ին Լոնտոն վերադառնալէն ետք ան դարձած է «Տաութի Սթրիթ Չեմպըրզ» (Doughty Street Chambers) փաստաբան: Եղած է Սուրիոյ հարցերով ՄԱԿ-ի յատուկ յանձնակատար Քոֆի Անանի խորհրդականը։
2013-ին` ՄԱԿ-ի անօդաչու սարքերու քննութեամբ զբաղող խումբին փաստաբանը: Ան գերազանց կը տիրապետէ անգլերէնին, ֆրանսերէնին եւ արաբերէնին:
Սեպտեմբեր 2014-ին անոր ամուսնութիւնը Ճորճ Քլունիի հետ լայնօրէն լուսաբանուած է միջազգային մամուլի մէջ:
2015-ին, Ամալ Քլունի Հայաստանը ներկայացուցած է Սթրազպուրկի մէջ` Յունուար 28-ին Մարդու իրաւունքներու եւրոպական դատարանին մէջ (ՄԻԵԴ) «Փերինչեքը ընդդէմ Զուիցերիոյ» վերաքննութեան գործին: «Փերինչեք՝ ընդդէմ Զուիցերիա» գործով ՄԻԵԴ-ի վճիռը արձանագրած է, որ Հայոց Ցեղասպանութիւնը պատմական անառարկելի իրողութիւն է, ինչ որ հայութեան համար յաղթանակ է: Աղմկայարոյց գործով վճիռի հրապարակումէն ետք, իբրեւ երրորդ կողմ գործին մէջ ներգրաւուած Հայաստանի ներկայացուցիչ Ամալ Քլունի յայտնած է․

Փաստաբանին համաձայն՝ թրքական ժխտողականութիւնը անհեռանկարային էր, կը դանդաղեցնէր այդ երկրի հանրութեան առողջացումը եւ կը բարդացնէր հաշտութիւնը:
Ժամանակակից Արուեստի Թանգարան (Երեւան)

Երեւանի Ժամանակակից արուեստի թանգարան, հիմնադրուած է 1972-ին, Հենրիկ Իգիթեանի, քաղաքապետ Գրիգոր Հասրաթեանի եւ ժամանակի ականաւոր հայ նկարիչներու ջանքերով:


== Ցուցադրութիւն ==
Թանգարանի առաջին ցուցանմուշները հայ արուեստագէտներու նուիրատուութիւններն էին եւ 1960-ականներու Հայաստանի ու Սփիւռքի նկարիչներու գործեր։ Հետագային, ցուցանմուշներու քանակը աւելցած է ՀՀ մշակոյթի նախարարութեան գեղարուեստական ֆոնտի եւ ձեռքբերումներուն շնորհիւ։ Թանգարանին մէջ կը ցուցադրուին Մինաս Աւետիսեանի, Յակոբ Յակոբեանի, Աշոտ Յովհաննիսեանի, Մարտին Պետրոսեանի, Գայանէ Խաչատուրեանի, Վրոյր Գալստեանի, Լաւինիա Բաժբէուկ-Մելիքեանի, Վաղարշակ, Հենրի ու Ռոբերտ Էլիբէկեաններու, Յարութիւն Կալենցի, Ռուդոլֆ Խաչատրեանի, Վարուժան Վարդանեանի, Աշոտ Ղազարեանի (Աշոտ-Աշոտ), Աշոտ Բայանդուրի, սփիւռքահայ նկարիչներ Ժիրայր Օրագեանի, Ժանսեմի, Գառզուի, Էմիլ Գազազի, Ասատուր Պզտիկեանի եւ ուրիշներու ստեղծագործութիւններէն նմուշներ։ Թանգարանի հաւաքածոն համալրուած է միջին ու երիտասարդ սերունդի՝ Սարգիս Համալբաշեանի, Արթուր եւ Արարատ Սարգսեաններու, Մարինէ Դիլանեանի, Ալբերտ Յակոբեանի, Սամուէլ Բաղդասարեանի, Արեւիկ Արեւշատեանի, Կամօ Նիգարեանի, Տիգրան Մատուլեանի, Թենի Վարդանեանի եւ այլ հանրաճանաչ նկարիչներու աշխատանքներով։
Թանգարանը մայրաքաղաքի տարբեր ցուցասրահներուն մէջ («Գէորգեան», «Ակադեմիա» եւ այլն), Հայաստանի նկարիչներու միութեան դահլիճներուն մէջ յաճախակի կը կազմակերպէ ցուցահանդէսներ, հրատարակած է շարք մը ալպոմներ՝ «Քոչար», «Ալեքսանտր Բաժբէուկ-Մելիքեան», «Յովնաթանեանից Մինաս», «Թանգարան», «Մինաս Աւետիսեան», «Վրոյր Գալստեան», «Աշոտ Հովհաննիսեան» եւ այլն։ 2006–2007 թուականներուն Ֆրանսայի մէջ՝ «Հայաստանի տարի», 2007-ին Հռոմի մէջ՝ «Հայ մշակոյթի օրեր» ծրագիրներու շրջանակներուն թանգարանը կազմակերպած է նոր ցուցադրութիւններ, տպագրած է գրացուցակներ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական կայք
Սուրէն Ազիրեան

Սուրէն Ազիրեան (1890, Սիս, Ատանա, Թուրքիա - 1917, Դամասկոս, Օսմանեան Կայսրութիւն), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Սուրէն Ազիրեան ծնած է 1890 թուականին, Ատանայի նահանգի, Գոզանի գաւառի՝ Սիս քաղաքին մէջ։ 1908 թուականին աւարտած է նախնական կրթութիւնը եւ նոյն տարին ընդունուած՝ Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանի բժշկական բաժինը։ 1914 թուականին, Առաջին համաշխարհային պատերազմն սկսելէ ետք, ուսումը թերաւարտ ձգելով, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ ծառայած որպէս զինուորական օգնական բժիշկ։ 1917 թուականին՝ Դամասկոսի մէջ, վարակուած է ժանտախտով եւ մահացած։ Հայրենասիրական ստեղծագործութիւններ ունեցած է, որոնք կորուստի մատնուած են։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։


== Գրականութիւն ==
Քէլէշեան Միսաք «Սիս Մատեան», Պէյրութ, 1949։
Խաչատուր (գիւղ)

Խաչատուր, գիւղ Արեւմտեան Հայաստանի մէջ, Էրզրումի վիլայէթի Քըղիի գաւառի մէջ։
Բնակչութեան մասին տուեալներ չեն պահպանուած։ Անոնք բռնութեամբ տեղահանուած են 1915 թուականի Մեծ Եղեռնի ժամանակ։ Անոնց մեծ մասը զոհուած է աքսորի ճամբուն վրայ։


== Աղբիւրներ ==
«Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երեւանի Համալսարանի հրատարակչութիւն։


== Տե՛ս նաեւ ==
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն
If I Lose Myself

«If I Lose Myself», ամերիկեան փոփ ռոք OneRepublic խումբի երրորդ սդուտիական ալպոմի՝ «Native»-ին (2013) երգը։ Երգը թողարկուած է 8 Յունուար 2013-ին: Երգին խօսքերուն հեղինակներն են Ռայան Տետերը, Պենի Պլանքոն, Պրենք Գացլը եւ Ճաք Ֆիլքինսը, արտադրիչներն են՝ Տետերը եւ Պլանքոն։ US Billboard Hot 100 շարքին մէջ երգը գրաւած է 74-րդ հորիզոնականը, իսկ Media Control Charts-ին մէջ (Գերմանիա)՝ 6-րդ հորիզոնականը։ 2014 թուական-ի սկիզբը Անգլիոյ մէջ երգը մեծ յաջողութիւններու հասաւ Counting Stars երգէն առաջ։


== Երգին ստեղծում ==
OneRepublic խումբին մենակատար Ռայան Տետերը Billboard-ին տուած հարցազրոյցին մէջ ըսած է. «Այս ամենայն հաւանականութեամբ իմ թաղման մասին է, ճախրելու թաքնուած վախի եւ ինքնաթիռով վայրէջք կատարելու մասին, այդ պահուն ունենալով վախ՝ նայելով պատուհանէն դուրս, տեսնելով անցնող կեանքը աւելի կանուխ, քան ինքներդ ձեզի եւ անոր մէջ կերպ մը գտնել հանգստութիւն, որ քո կողքի մարդը նոյն զգացողութիւնները ունի»:


== Ստեղծագործութիւն ==
Երգին տեւողութիւնը 4:01 վայրկեան է, եւ մէկ վայրկեանի մէջ ունի 140 չափի հարուած:


== Կենդանի կատարումներ ==
28 Մարտ 2013-ին OneRepublic խումբը նոր երգ մը ստեղծելով American Idol-ի նախկին անդամ Մակֆի հետ, ներկայացուց ժողովուրդին: Երգը նաեւ երգած են Good Morning America, The Ellen Degeneres Show եւ Rachael Ray ծրագիրներուն մէջ։


== Երգացանկ ==
Digital download"If I Lose Myself" - 4:01Digital download - remix"If I Lose Myself" (OneRepublic vs Alesso) - 3:34CD single"If I Lose Myself" (Album version) - 4:01
"If I Lose Myself" (Love Thy Brother remix) - 4:03


== Վարկանշային Աղիւսակ ==