armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Անթուն Խանճի

Հայր Անթուն Խանճի, (անհայտ, Հալէպ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 1880, Հալէպ, Օսմանեան Կայսրութիւն), բնիկ Հալէպցի, ուսումը առած է Զմմառի վանքը, հաստատուած է Պէյրութ եւ եղած՝ Պէյրութի կաթողիկէ համայնքի ժողովրդապետ երկար ժամանակ: Գրած է արաբերէն լեզուով Թարիխ էլ էրմեն (Հայոց Պատմութիւն), հրատարակուած Երուսաղէմ 1868֊ին, տպարան Սէն Սեբիւլքրը, Անթուն Խանճի մեռաւ շուրջ 1880-ին։


== Ծանոթագրութիւններ ==
Չարլզ Էլաչի

Չարլզ Էլաչի, (18 Ապրիլ 1947(1947-04-18), Լիբանան: Ան կազմակերպիչն է Ռեաքտիւ Շարժման Տարալուծարանին, Փասըտինա Քալիֆորնիայի մէջ։ Ան այս դիրքը գրաւած է Մայիս 1, 2001 թուականէն սկսեալ: Ան նաեւ փոխ նախարարն է Քալիֆորնիայի Արուեստագիտութեան Կազմակերպութեան, ուր ան ունի ելեկտրականութեան, ճարտարագիտութեան եւ մոլորակային գիտութեան ուսուցչապետութիւն:


== Կեանքը եւ ուսումը ==
Ան իր նախնական ուսումը կը ստանայ, Լիբանան, Ժունիէ 1958-էն 1962 եւ ետքը կ'անցնի Զահլէ ու դպրոցը կ'աւարտէ 1964 թուականին:
Իր համալսարանական ուսումին համար, ան կ'անցնի Ֆրանսա եւ կը ստանայ բնագիտութեան վկայականը (1968) եւ իր առաջին բարձրագոյն վկայականը (1968) ճարտարագիտութեան մէջ։ 1969 թուականին կ'ունենայ իր երկրորդ բարձրագոյն վկայականը ելեկտրականութեան գիտութեան մէջ, իսկ 1971 թուականին վարդապետութեան տիտղոսը նոյն մարզին մէջ։ Այս բոլորէն անկախ, ան նաեւ ունի երկրաբանութեան բարձրագոյն վկայականը Քալիֆորնիայի համալսարանէն:
Էլաչի շահած է բազմաթիւ մրցանակներ եւ պարգեւներ, օրինակ ՆԱՍԱյէն եւ տարբեր համալսարաններէ իր մասնագիտութեան եւ կարեւոր ներդրումներուն համար:
Զաւէն Քհնյ. Հովիւեան

Զաւէն Քհնյ. Հովիւեան (ծնած է 1884, Էվէրկէկ- մեռած է 1957)


== Կենսագրութիւն ==
Աւաղանի անունով՝ Տիգրան, որդի Սիմոնի եւ Մարթայի, ծնած է Էվէրկէկ, 1884-ին։
Իր նախնական ուսումը ստացած է Էվէրկէկի Մեսրոպեան բարձրագոյն վարժարանը, ուրկէ թերաւարտ եղած է 1899-ին։ Պայմաններու բերումով նետուած է ազատ ասպարէզ։ Երեք տարիներ պաշտօնավարելէ ետք վաճառականի մը քով, 1903-ին իր հօր հետ սկսած է աշխատիլ որպէս ատաղձագործ։ Արհեստը իւրացնելէ ետք, ծրագրած է անձնական գործի ձեօնակել։ Ուստի, 1904-ին, տնտեսական հեռանկարով փոխադրուած է Գոնիա եւ սկսած է ատաղձագործութեան։
նիւթապէս ինքնաբաւ ըլլալէ ետք, 1911-ին, ան վերադառձած է իր ծննդավայրը ու պատրաստուած ամուսնութեան։ Ան իր կեանքի ընկեդը ընտրած է Վարդուհի Նայապանտեանը, որուն հետ պսակուած է 20 Նոյեմբեր 1911-ին եւ ունեցած է հինգ զաւակներ՝ Սիմոն, Յարութիւն, Նուարդ, Կարպիս եւ Կիրակոս։
1915-ի Մեծ Եղեռնի, շնորհիւ իր արհեստին, ան ազատած է Տէր Զօրի աքսորէն, բայց կորսնցուցած է իր ծնողքը ու զոքանչը։
1918-ին, ընտանեօք հաստատուած է Օսմանիէ, ուր տեղւոյն եկեղեցւոյ մէջ վարած է դպրապետութեան պաշտօն քանի մը տարիներ։
1920-ին, երբ իրեն առաջարկուած է քահանայ ձեռնադրուիլ, ան մերժած է բացատրելով, որ ինք արժանի չէ այդ պաշտօնին։
1922-ին, տեղափոխուած է Քեսապ, ուր կարճ ժամանակուան մէջ ունեցած է իր աշխատանոցը։ Տեղւոյն պայմաններուն եւ կեանքին ընտելանալէ ետք, ան սիրայօժար ստանձնած է եկեղեցւոյ դտրապետութեան պաշտօնը։
1927-ին, ան ընտանեօք տեղափոխուած է Հալէպ եւ կամաւորապէս ստանձնած է քէմբի Ս. Խաչ եկեղեսւոյ դպրապըտի պաշտօնը, զոր ձեռնահասօրէն վարած է քանի մը տարիներ։
Իր քահանայական ձեռնադրութիւնն ու օծումը տեզի կ'ունենան ձեռամբ Բերիոյ Հայոց Թեմի Առաջնորդ Տ. Արտաւազդ Արք. Սիւրմէեանի, Ս. Քառասնից Մանկաց Եկեղեցւոյ մէջ, 14 Փետրուար 1935-ին, Տեառընդառաջի տօնին, վերակոչուելով Տէր Զաւէն։
1944-ին, Բերիոյ Հայոց Թեմի Առաջնորդ Սրբազան Հօր թոյլատուութեամբ ան վերջապէս կը ձգէ Ճարապլուսը եպ կը տեղափոխուի Լիբանան։ Նոյն տարին Ճիւնիի թաղական խորհուրդի հրաւէրով ու Լիբանանի Թեմի Կրօնական ժողովի հաւանութեամբ ան կը նշանակուի Ճիպէյլի, Ղազիրի եւ Մամըլթէյնի շրաջաններուն ծխական ժողովուրդին հոգեւոր հովիւ։
Իսկ 1974-ին, Լիբանանի Հայոց Թեմի Առաջնորդ Տ. Խագ Եպիսկոպոսի տնօրինութեամբ, Տէր Զաւէն կընշանակուի Պէյրութի նոր Հաճըն թաղամասի Ս. Ւէորգ եկեղեցւոյ հոգէւոր հովիւ ու այնտեց կը քահանայագործէ մինչեւ իր վախճանումը։


== Մահացած ==
Ան իր յաւիտենական հանգիստը կը գտնէ 22 Օգոստոս 1957-ին։ Թաղման կարգն ու վերջին օծումը կը կատարուին Պէյրութի մէջ եւ մարմինը կ'ամփոփուի տեղւոյն Ազգ. Գերեզմանատան մէջ։


=== Նկարագրի Ուշագրաւ Յատկանիշներ ===
Ա.-Կրօնասիրութիւն
Բ.-Անկողմնակալութիւն
Գրիգորի Գաբրիէլեանցի Անուան Երկրաբանութեան Պետական Թանգարան (Շուշի)

Գրիգորի Գաբրիէլեանցի անուան երկրաբանութեան պետական թանգարան, թանգարանը կը գործէ Մայիս 2014-էն, պաշտօնապէս բացումը տեղի ունեցած է 1 Սեպտեմբեր 2014-ին։


== Պատմութիւն ==
Թանգարանի ստեղման համար հիմք հանդիսացած ԼՂՀ նախագահի խորհրդական Գրիգոր Գաբրիէլեանցի ՝ իր անձնական մեծ հաւաքածոն թանգարանին նուիրելը։


== Ցուցադրութիւն ==
Թանգարանին մէջ կը ցուցադրուին հազուագիւտ տեսակի ապարներ, ամենահինը 1 միլիարտ 200 միլիոն տարեկան է։ Կան նմուշներ Արցախէն, որոնցմէ ամէենահինը 146 միլիոն տարեկան է։ Թանգարանի հաւաքածիին մէջ կայ 400 նմուշ 48 պետութիւններէ, հիմնականին Գ. Ա. Գաբրիէլեանցի անձնական հաւաքածէն՝ աշխարհի 40 երկիրներէ եւ ՌԴ 20 երկրամասերէ։
Հայաստանէն Երկրաբանական գիտութիւններու ինստիտուտի կողմէ Արցախի երկրաբանութեան թանգարանին նուիրած են մասնագիտական գիրքեր՝ յետագային երեխաներու ուսուցողական ծրագիրերուն մէջ օգտագործելու համար։


== Աշխատակազմ ==
Թանգարանը ունի հետեւեալ հաստիքացուցակը՝
Վարիչ՝ Եուրի Ալեքսանդրի Առաքելեան (աշխարհագրական գիտութիւններու թեկնածու, դոցենտ)
Աւագ գիտաշխատող՝ Արմինէ Գէորգիի Յարութիւնեան
Ֆոնտապահ ուղեկցող՝ Իրինա Իգնատի Վահանեան


== Հասցէ ==
Թանգարանը կը գտնուի Շուշի քաղաքի Մ. Մաշտոց 32 հասցէին վրայ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		


== Արտաքին յղումներ ==
Երկրաբանութեան պետական թանգարանի բացման հանդիսաւոր արարողութիւն Շուշի քաղաքին մէջ
Սլովաքիա

Սլովաքիան, պետութիւն է Կեդրոնական Եւրոպայի մէջ: Առաւելապէս լեռնային երկիր է, որուն մեծ մասը կը գտնուի Արեւմտեան Քարփաթյընի մէջ: Հիւսիսի բաժինը Բարձր Տատրաներն են (առաւելագոյն բարձրութիւնը՝ 2655 մ., Գերլախովեան Շտիտ), հարաւէն՝ Ցած Տատրաները, եւ այլ լեռնաշղթաներ:


== Բնական պաշարներ ==
Երկրի ընդերքը ուծին երկաթի, մանգանի, ծարիրի, մագնիսաքարի բազմամետաղներու հանքավայրեր:


== Բնութիւն ==
Դաշտավայրերը կը կազմեն փոքր տարածութիւններ: Լեռները հիմնականով անտառապատ են: Կենդանիներէն տարածուած են արջը, գայլը, լուսանը, աղուէսը, կզաքիսը, կնգումը, եղջերուն, գետակինճը, այծեամը եւ սկիւռը: Վահ, Նիտրա, Հրօն, Օնդաւա գետերը հարուստ են ձուկերով:


=== Բնակութիւն ===
Սլովաքիայի տարածքը բնակչութեան յարմար եղած է հին Քարէ Դարէն ի վեր: 11-րդ դարուն Սլովաքիան ընդգրկուած է հունգարական թագաւորութեան կազմի մէջ, 13-14-րդ դարերուն այն գաղութացուցած են գերմանացիները: 16-րդ դարու կիսուն երկրի մեծ մասը տիրապետած է Օսմանեան կայսրութիւնը, մնացած մասն ալ անցած է Աւստրիային, իսկ Աւստրօ-թրքական պատերազմէն (1683–1699 թուականներուն) ետք Աւստրիոյ միացած է նաեւ Հարաւային Սլովաքիան:


== Առաջին Համաշխարհային Պատերազմ ==
Առաջին Համաշխարհային Պատերազմի (1914–1918 թուականներուն) աւարտին՝ Աւստրօ-հունգարիոյ փլուզումէն ետք, 1918 թուականին Սլովաքիան ընդգրկուեցաւ Միասնական Չեխոսլովաքեան պետութեան մէջ, իսկ 1919 թուականի Յունիսին կարճատեւ ժամանակով առանձնացաւ: 1938 թուականին երկրի հարաւային մասերը միացան Հունգարիոյ, իսկ 14 Մարտ 1939 թուականի դարձաւ ինքնուրոյն պետութիւն՝ Գերմանիոյ «պահպանութեան» տակ: Սակայն երբ 1945 թուականին խորհրդային զօրքերը մտան Սլովաքիա, ան կրկին միացաւ Չեխիոյ, իսկ 1969 թուականին ՉեխոՍլովաքիան հռչակուեցաւ չեխերու եւ սլովաքներու դաշնային պետութիւն՝ ՉեխոՍլովաքիոյ Սոցիալիստական Հանրապետութիւն: Արեւելեան Եւրոպայի երկիրներուն մէջ սոցիալիստական հասարակարգի փլուզումէն ետք, 31 Դեկտեմբեր 1992 թուականին ընդունուած օրէնքով, ՉեխոՍլովաքիան բաժնուեցաւ 2 ինքնուրոյն պետութիւններու՝ Չեխիայի եւ Սլովաքիայի:


== Բնակչութիւն ==
Սլովաքիայի բնակչութեան գրեթէ 90%-ը սլովաքներ են: Խոշոր քաղաքներն են Պրաթիսլաւան, Քոշիցէն, Բրեշովը, Ժիլինան: Սլովաքիան ունի զարգացած արդիւնաբերութիւն եւ գիւղատնտեսութիւն: Արդիւնաբերական գլխաւոր կեդրոններն են Պրաթիսլաւան եւ Քոշիցէն:


== Հանքեր ==
Հանքային լեռներու՝ երկաթի, մանգանի, ծարիրի, մագնիսաքարի, բազմամետաղներու հանքավայրերու հիմքի վրայ զարգացած են մետաղաձուլութիւնն ու մեքենաշինութիւնը: Կան նաեւ նաւթաւերամշակման, նաւթաքիմիական, քիմիական, փայտամշակման, մանածագործական, շինանիւթերու եւ այլ ձեռնարկութիւններ: Կը մշակեն հացահատիկային բոյսեր, ձիթատուներ, շաքարի ճակնդեղ, ծխախոտ: Զարգացած են այգեգործութիւնը, պտղաբուծութիւնը, մսակաթնատու անասնաբուծութիւնը:


== Աղբիւրներ ==
Հայկական Հանրագիտարան
Շուշանիկ Կուրղինեան

Շուշանիկ Կուրղինեան (Փոփոլճեան, 18 Օգոստոս 1876, Կումայրի, Ռուսիոյ Կայսրութիւն - 24 Նոյեմբեր 1927, Երեւան), արեւելահայ առաջին կին բանաստեղծուհին։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Ալեքսանդրապոլ Օգոստոս 30 1876-ին։ Գրել սկսած է 1889-ին՝ աշխատակցելով օրաթերթերու եւ պարբերականներու։
Իր երգերուն մէջ ան ցնցող մանրամասնութիւններով կը ներկայացնէ կեանքի մէջ իշխող հակադրութիւնները։ Կուրղինեանի բանաստեղծական խօսքը երբեմն կը թանձրանայ տեսանելիութեան չափ եւ ապա կը վերածուի բուռն զայրոյթի անոնց դէմ, որոնց յանձանքով «տնքում է հողը շնչով մահահոտ, վիշտն է գալարւում երկրի երեսին»։ Ան թշուառին եւ զրկուածին երգիչն է։ Սակայն անոնց կեանքը երգելով, ան միշտ յուշադրած, բողոքի եւ ըմբոստութեան մղած է զանոնք։
Գրագիտուհիին զբաղեցնող գլխաւոր հարցերէն է ազգային ազատագրութեան խնդիրը, որուն ան նուիրած է քանի մը գողտրիկ քերթուածներ։
Հետաքրքրական երանդ ունին Կուրղինեանի սիրային բանաստեղծութիւնները, որոնց մէջ ան կ'անդրադառնայ նաեւ կնոջ ստրկական վիճակին։ Այդ առումով ալ ուշագրաւ է անոր «Արծուի սէրը» քերթուածը։

1907 թուականին Կուրղինեան հրատարակած է իր բանաստեղծութիւններու առաջին գրքոյկը «Արշալոյսի ղօղանջներ» խորագիրով, որ համբաւ բերած է իրեն։ Այնուհետեւ երկար տարիներ հանդէս չէ եկած առանձին գիրքով։ Անոր բազմաթիւ բանաստեղծութիւններէ ընտրովի ստուար հատոր մը հրատարակած է Հայաստանի պետական հրատարակչութիւնը։
Կուրղինեան մեռած է Երեւան Նոյեմբեր 24, 1927-ին։


== Յիշատակ ==
1939-ին՝ Երեւանի Շէնգաւիթ վարչական շրջանին մէջ հիմնուած թիւ 17 գրադարանը, կը կոչուի Շուշանիկ Կուրղինեանի անունով։
141 (թիւ)

141 (հարիւր քառասունմեկ)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է 140-ի եւ 142-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
 A001358  քառասունվեցերորդ կիսապարզ թիւն է
կիրառութիւններ՝
141րդ  քիմիական տարրի ժամանակավոր անունն է Ունքուատունիւմ
K-141 ռուսական ատոմային սուզանաւը կործանուեցաւ Պարենցի Ծովուն 2000 թուականի Օգոստոս 12-ին
141 Լիւմէն աստեղնեակի կարգային թիւն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 141 -ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան Н (էն) տառը
Տարուայ 141րդ օրն է Մայիս 21-ը (նահանջ տարիներուն՝ Մայիս 20-ը)
Մուրատ-Ռափայէլեան Վարժարան

Մուրատ-Ռափայէլեան Վարժարան, հայկական վարժարան՝ Վենետիկ։ Գիշերօթիկ է, 1980-ականներուն կ՛ուսանէին մօտ 120 սան, որոնցմէ շուրջ 45-ը՝ անվճար։ Վարժարանն ունի հարուստ գրադարան, թանգարաններ, մարզական հրապարակներ, կը գործեն «Սայեաթ-Նովա» նուագախումբն ու թատերական խմբակը։
Այնտեղ բացի հայերէն, ուսանած են հայագէտներ Հայնրիխ Հիւբշմանը, Մարի Ֆելիսիտէ Բրոսսէն, Եորգանը եւ ուրիշներ։


== Պատմութիւնը ==
Հիմնադրուած է 1836-ին, Մխիթարեան միաբանութեան նախաձեռնութեամբ, էդվարդ Ռափայէլի Ղարամեանի միջոցներով՝ Ռափայէլեան վարժարան անուանմբ։ 1870-էն կը կոչուի Մուրատ-Ռափայէլեան (կրթական հաստատութեան կը միանայ Փարիզի Մուրատեան վարժարանը, որ 1929-ին կ՛անջատուի եւ դարձեալ կը բացուի Փարիզի մէջ, սակայն Մուրատ-Ռափայէլեան վարժարանը կը պահպանէ իր անունը (Սամուէլ-Մուրատեան վարժարան)։
1917-ին տեղափոխուած է Հռոմ, 1918-ին՝ դարձեալ Վենետիկ։ Համաշխարհային Երկրորդ  Պատերազմին ժամանակ կը փակուի, իսկ 1950-ին կը վերաբացուի։ Սկզբնական շրջանին վարժարանն կ՛առաջնորդուէր գիմնազիական ծրագիրով, ունէր 6-ամեայ դասընթաց։ 1867-ին Ֆրանսայի, 1879-ին Իտալիոյ կառավարութիւնները Մուրատ-Ռափայէլեան վարժարանն կ՛օժտեն լիկէոնական իրաւունքներով։


== Վարժարանի դասաւանդողներ ==
Մուրատ-Ռափայէլեան վարժարանոէն ներս դասաւանդած են Ղեւոնդ Ալիշանը, Ս․ Թէոդորեանը, Մ․ Նուրիխանը, Վ․ Աւգերեան, Ա․ Գասքանտիլեան, Դ․ Նազարեթեան, Գ․ Ճելալեանը, Գ․ Նահապետեանը, Թադէոս Թովմաճանեան, Մ․ Թաշճեանը, Վ․ Հացունին, Մ․ Ճանաշեանը, Ս․ Ագլեանը, Հ․ Ապոյեանը, Սինանեանը, Հ․ Դերձակեանը, Ա․ Ճարեանը, Ա․ Ղազիկեանը, ֆրանսացի եւ իտալացի ուսուցիչներ Ալեանսքը, Մ․ Տամէն, Տէ-Լուգան, փրոֆէսոր Գալոն, վարժարանի «Հայկական քայլերգի» հեղինակ Աւրելիանոս Բոնձիլագուան։


== Վարժարանի շրջանաւարտներ ==
Շրջանաւարտներէն են Դանիէլ Վարուժան, Թովմաս Թերզեան, Մկրտիչ Աճէմեան, Վ․ Սվաճեան, Ա․ Արապեան, Վ․ Փափազեան, Յ․ Փափազեան, Է․ Շահին, Զ․ Մութաֆեան, Գ․ Ալեմշահ, Էտկար Մանաս եւ ուրիշներ։ Վարժարան յաճախած են նաեւ եւրոպացիներ։ Անուանի հայագէտներէն Հէնրիկ Հիւպշման, Փ․ Ֆետտերը, Ֆ․ Նեւ, Պրոսսէն, Է․ Դյուլորիէն, Ն․ Եորգան, Ֆրետերիք Ֆէյտին եւ ուրիշներ մշտական կապերու մէջ եղած են Մխիթարեաններուն եւ Մուրատ-Ռափայէլեան վարժարանի հայագէտներուն հետ։


== Գրականութիւն ==
Թէոդորեան Սարգիս, Պատմութիւն Մուրատեան վարժարանին, հտ․ 1, Փարիզ, 1857։
Տայեան Ղեւոնդ Վրդ., Համայնապատկեր հարիւրամեայ շրջանի Մխիթարեան դաստիարակներու գործունէութեան Մուրադեան եւ Ռափայէլեան վարժարաններու սեմերէն ներս (1836-1936), Վենետիկ- Ս. Ղազար, 1937։
Իրլանտայի Հայերը

Հայերը Իռլանտայի ազգային փոքրամասնութիւն են Իռլանտայի Հանրապետութեան մէջ։


== Պատմութիւն ==
Բրիտանական կղզիներուն մէջ հայերու ներկայութեան վերաբերեալ տեղեկութիւնները կը վերաբերին վաղնջական ժամանակներուն։ Անգլիոյ հնագոյն տարեգրութեան՝ 8-րդ դարու Անգլո-սաքսոնական յօդուածներուն մէջ գրուած է.«Կղզիի առաջին բնակիչները եղած են բրիտանացիները, ովքեր եկած են Արմենիայէն եւ սկսած են բնակիլ Բրիտանիոյ հարաւին մէջ»։ Թերեւս այդ իրողութեամբ կը բացատրուի հայ-գէլտական մշակութային նմանութիւնները, խաչքարերու առկայութիւնը Իռլանտայի մէջ։ Ուշագրաւ է, որ իռլանտական եկեղեցիի ծիսակարգը կը կատարուի հայերէն եւ արարողութեան ժամանակ Աստուծմէ բարօրութիւն կը խնդրեն նաեւ Հայաստանի համար։ Բացի այդ, Իռլանտան ու Հայաստանը ընդհանուր գիծեր ունին յատկապէս Սփիւռք ունենալու փաստով. իռլանտական 80 միլիոննոց սփիւռքը, ինչպէս [[Հայասանգլերէն՝ տան]]ի պարագային, շուրջ 13 անգամ կը գերակշռէ Իռլանտայի մշտական բնակչութեանը։
Հայ-իռլանտական յարաբերութիւններու զարգացման գործին մէջ մեծ ներդրում ունի Գալուստ Կիւլպէնկեան հիմնարկութեան լոնտոնեան գրասենեակի տեսուչ, Մեծ Բրիտանիոյ եւ Իռլանտայի հայ համայնքներու բաժանմունքի ղեկավար, մեծ բարերար Գալուստ Կիւլպէնկեանի ծոռ Մարթին Եսայեանը։ Ներկայիս Իռլանտայի Հայերը կը կազմեն 300 մարդ, որոնք կը բնակին Տուպլինի մէջ եւ Քորքի մէջ։ 2009-ին Իռլանտայի Հայաստանի Հանրապետութեան նորանշանակ պատուոյ հիւպատոսի նախաձեռնութեամբ եւ հայ համայնքի ջանքերով բացուած է կիրակնօրեայ դպրոց։ Կը քննարկուի հայկական եկեղեցի, դպրոց եւ կազմակերպութիւն հիմնել Տուպլինի մէջ։ Դիւանագիտական յարաբերութիւնները Հայաստանի եւ Իռլանտայի միջեւ հաստատուած են 28 Յունիս 1966-ին։ Իռլանտայի մէջ բնակող հայերը կը փորձեն կազմակերպուած համայնք ձեւաւորել։


== Արտաքին յղումներ ==
Իռլանտահայկական կայք
Սուրբ Հռիփսիմէ կիրակնօրեայ դպրոցի կայք
377 (թիւ)

377 (երեք հարիւր եօթանասունեօթ) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 376-ի եւ 378-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A001358  հարիւրտասնեօթներորդ կիսապարզ թիւն է
 A000045  տասնհինգերորդ Ֆիպոնաչչիի թիւն է
 A024450  վեց քառակուսիներու գումար է՝ 377=22+32+52+72+112+122
 Alt   377  գործադրելիս կը ստացուի y տողատառը
377 Քամփանիա աստեղնեակի կարգային թիւն է
+377-ը Մոնաքոյ զանգելու միջազգային քոտն է
Ճորճ Թիւթիւնճեան

Ճորճ Թիւթիւնճեան (ծնած՝ 1930,ին Հալէպ, Սուրիա - մահ.՝  7 Նոյեմբեր 2006, Մոնթրէալ, Քանատա) Ազգային եւ Յեղափոխական Երգերու Մեկնաբան: Ան եղած է Հ.Մ.Ը.Մ.ի սկաուտ եւ մարզիկ: 


== Կենսագրութիւն ==
Ան ծնած է Հալէպ, Սուրիա, 1930ին : Զաւակն է երաժիշտ ծնողներու, որոնք երաժշտութեան սէրը փոխանցած են Ճորճին:
Ճորճ Թիւթիւնճեան  հաւատացած է Հ.Մ.Ը.Մ.ի գաղափարախօսութեան եւ գործած է «Բարձրացի՛ր, բարձրացո՛ւր» նշանաբանի ոգիով: 1960ական թուականներէն սկսեալ, ան իր յեղափոխական երգերով մեծ ոգեւորութիւն յառաջացուց յատկապէս պատանի եւ երիտասարդ սերունդին մօտ: Ճորճ Թիւթիւնճեանի երգելու ոճը կը համապատասխանէր պատանեկան միութիւններու մէջ սորված երգերուն :
Հալէպի մէջ, Ճորճ Թիւթիւնճեան եղած է առաջին հայերէն երգող երգիչներէն: Ան կ’երգէր Սայեաթ Նովայէն, Կոմիտասէն, Աշուղ Ջիւանէն:
1986ին, ընտանիքին հետ փոխադրուած է Մոնթրէալ, ուր շարունակած է երգել եւ այդպիսով սատարել հայ մշակոյթին:
Մինչեւ իր մահը՝ 7 Նոյեմբեր 2006,  ան իր երգերով շարունակեց սատարել հայ մշակոյթին, փառաբանելով մեր ազգի հոգեկան եւ բարոյական արժէքները, մղիչ ուժ հանդիսանալով հայ պատանիներուն եւ երիտասարդներուն:


=== Առաջին երգահանդէսը Պուրճ Համուտի «Գերմանիկ» սրահին մէջ ===
Ճորճ Թիւթիւնճեան 1976-ին, Լիբանանի Ուրֆայի հայրենակցական միութեան հրաւէրով Պուրճ Համուտի «Գերմանիկ» սրահին մէջ ունեցաւ իր առաջին երգահանդէսը զուտ յեղափոխական երգացանկով: 2000 աթոռ հաշուող «Գերմանիկ» սրահը ծայրէ ծայր լեցուն էր, եւ խանդավառութիւնը հասած էր իր գագաթնակէտին: Բեմի վրայ արձանագրուած ձայներիզները շուտով հրապարակի վրայ էին եւ ամէն հայու տուներէն ու ինքնաշարժներէն յեղափոխական երգն էր, որ կը հնչէր: Ճորճ Թիւթիւնճեանի երգելու ոճը կը համապատասխանէր պատանեկան միութիւններու մէջ մեր սորված երգերուն: Այդ երգահանդէսի յաջողութենէն քաջալերուած` Ճորճ «ջուրի ճամբայ» ըրաւ Հալէպ-Պէյրութ գիծը: Քանի մը ամիսը անգամ մը կ՛այցելէր Պէյրութ եւ բեմի վրայ արձանագրուած ձայներիզները կը բազմապատկուէին :


=== Խտասալիկներու հրապարակում ===
Ճորճ Թիւթիւնճեան 2002ին հրապարակած է ազգային, յեղափոխական եւ տոհմիկ 60 երգեր պարփակող երկու խտասալիկ, բացատրելով.


=== Պարգեւ ===
Ան բազմիցս այցելած է Լոս Անճելըս եւ իր յեղափոխական երգերով խանդավառութիւն ստեղծած ազգային տօնախմբութիւններու ընթացքին: Իր վերջին այցելութեան, 2001ին, Փասատինայի մէջ տեղի ունեցած խրախճանքի մը առիթով, Հ.Յ.Դ. Արեւմտեան Ամերիկայի Կեդրոնական Կոմիտէն զինք պատուեց յուշամետալով, առ ի գնահատանք ազգային-յեղափոխական երգերու տարածման մէջ իր ունեցած վաստակին:


=== Ձայնագրութիւն Սկաւառակագրութիւն Discography ===
Երաժշտական Տաղաւարի ձայնագրութիւններ Studio Albums

1983 Իմ Կտակը - Ապրիլ 24
2002 60-ամեակի տարեդարձը (4-CD set)Կենդանի կատարումներու Ալպոմներ Live  Albums:

1978 Կենդանի կատարում՝ Պէյրութ, Լիբանան «Արիւնոտ Դրօշ» Live In Beirut: Arunod Trosh
1988 Կենդանի կատարում Լոս Անճելըսի մէջ Live In Los Angeles
2005 Կենդանի կատարում՝  ՀամերգLive In Concert


== Աղբիւրներ ==
Azad-Hye George Tutunjian
ARMENIAN SINGER
Ոչ Եւս Է Յեղափոխական Երգերու Մեկնաբան Ճորճ Թիւթիւնճեան
Քոպայրի Վանք

Քոպայրի Վանք կամ Քոպայրավանք, միջնադարեան հայկական վանք՝ Հայաստանի Հանրապետութեան Լոռիի մարզ, Քոպայր գիւղի մօտ, Քոպեր երկաթուղային կայարանէն արեւմուտք, Դեբեդ գետի ձորալանջին, բարձրադիր ու դժուարամատոյց վայրի մէջ։ Այն զարգացած միջնադարու Հիւսիսային Հայաստանի հոգեւոր, մշակութային եւ գրչութեան յայտնի կեդրոններէն էր։


== Պատմութիւն ==

Մենաստանը հիմնադրուած է Բագրատունեաց տան Կիւրիկեան ճիւղի Կիւրիկէ Բ․ թագաւորի դուստր Մարիամի կողմէն 1171 թուականին։ Քոպայրի վանական համալիրի կառոյցներու ընդարձակումը կը սկսի 12-րդ դարու վերջաւորութենէն 13-րդ դարու սկիզբը, երբ վանքը Կիւրիկեաններէն կ՝ անցնի Զաքարեաններուն։ Այդ ժամանակ կը կառուցուին գլխաւոր եկեղեցին, մատուռ-աւանդատունը, առանցքի արեւմուտքէն կից բաց սրահը, սեղանատունը, զանգակատուն-տապանատունը, մատուռները եւ պաշտպանողական կառոյցները։ Անոնք բոլորն ալ այսօր կիսաքայքայուած վիճակի մէջ են։
Այն հանդիսացած է միջնադարու կարեւոր հայ գրչօճախներէն եւ մշակութային կեդրոններէն մէկը, որուն հետ կը կապուի 12-րդ դարու նշանաւոր մատենագիր Դաւիթ Քոպայրեցիի գործունէութիւնը։ 13-րդ դարու սկիզբները վերածուած է որպէս քաղկեդոնական։
Ճապաղջուր

Ճապաղջուր, Արեւմտեան Հայաստանի բնակավայր, յայտնի է նաեւ այլ տարբերակներով՝ Ճարալջուր, Ճապաղ եւ այլն։ Հին ժամանակ կը կոչուէր Կթառիճ։ Այժմ թուրքերը վերանուանած են Պինկէօլ։ Ճապաղջուր կոչուած է գետակներու բազում ճիւղերու առկայութեան պատճառով։


== Պատմութիւն ==
Ճապաղջուրը, Արեւմտեան Հայաստանի հարիւրաւոր այլ բնակավայրերու նման, տարբեր ժամանակներու համարուած է տարբեր` գիւղ, աւան, ամրոց կամ բերդաքաղաք։ Կը գտնուի Արածանիի հովիտին մէջ, Բալու գիւղաքաղաքէն արեւելք։ 
11-րդ դարուն կը յիշատակուի իբրեւ եպիսկոպոսանիստ աւան եւ կը մտնէր Թոռնիկ Մամիկոնեանի իշխանութեան մէջ։ Թրքական տիրապետութեան շրջանին համանուն գաւառակի կեդրոնն էր, որ մինչեւ 1829 թուականը կը մտնէր Տիարպէքիր նահանգին, անկէ ետք՝ Բաղէշ-Պիթլիս նահանգին մէջ։ Իսկ այժմ կը կոչուի Պինկէօլ եւ կը համարուի նոյնանուն նահանգի կեդրոնը։
Ճապաղջուրի մասին մեզի հասած պատմական տեղեկութիւնները սակաւ են: 13-րդ դարու 40-ական թուականներուն այն կը գրաւեն մոնղոլները, իսկ 16-րդ դարու սկիզբները՝ օսմանեան թուրքերը։
Մինչեւ առաջին համաշխարհային պատերազմը եւ հայերու դէմ իրագործուած Ցեղասպանութիւնը, Ճապաղջուրի բնակչութեան մեծ մասը կը կազմէին հայերը, որոնք գլխաւորաբար կը զբաղէին արհեստներով ու առեւտուրով։ Անոնք ունէին վարժարան եւ եկեղեցի։
Կարտեսական Փիլիսոփայութեան Սկզբունքները (Սպինոզա)

Կարտեսական Փիլիսոփայութեան Սկզբունքները (Լատիներէն՝ Principia philosophiae cartesianae) կամ ամբողջական անուանումով՝ «Ռընէ Տեքարթին Փիլիսոփայութիւնը, Ցուցադրուած Երկրաչափական Կարգով» (Լատիներէն՝ Renati Descartes principia philosophiae, more geometrico demonstrata) Պարուխ Սփինոզային գրիչով գրուած փիլիսոփայական գործ մըն է, հրատարակուած Ամսթրտամի մէջ 1663 թուականին։
Այս գիրքին իր թարգմանութեան նախաբանին մէջ, Սփինոզային ընկերը՝ Նետրլանտացի (Հոլանտացի) գիտնական Լօտըվէյք Մեյըրը (Lodewijk Meyer) կը բացատրէ թէ վերաշինութիւն մըն է Ռընէ Տեքարթին Փիլիսոփայութեան Սկզբունքներ գիրքին Եւկլիտեան (Եւկլիտ Ուսողագիր-երկրաչափը) կամ «երկրաչափական» ձեւով գրուած։
Յաւելուածին մէջ (Ոչ-երկրաչափական արձակ հատուածներու շարք մը՝ "Cogitata Metaphisica" «Բնազանցական Մտքեր» վերնագիրով), Սփինոզան կը պարզաբանէ Տեքարթին տեսակետները աւանդական բնացանցական մտքերուն մասին (ներառեալ էութիւն, գոյութիւն, գաղափար, կարողականութիւն, հարկ, պատահականութիւն, տեւողութիւն եւ ժամանակ) միաժամանակ գաղտուկ կերպով մը եղանծելով ու ներքաշելով իր մտքերէն մի քանի հատը։


== Տե՛ս Նաեւ ==
Փիլիսոփայութեան Սկզբունքներ (Տեքարթ)
Կարտեսականութիւն
Նախա-Իսլամական Բանաստեղծութեան Մասին
Կարտեսական Կասկած
Սթիւ Նեշ

Սթէֆըն Ճոն «Սթիւ» Նեշ (անգլերէն՝ Stephen John "Steve" Nash, ծնած` 7 Փետրուար, 1974, Եոհաննէսպուրկ), Հարաւային Ափրիկէի Հանրապետութեան մէջ ծնած, ազգութեամբ գանատացի նախքին պասքէդպոլիստ, խաղարկող։ Մասնագիտական ասպարէզի ընթացքին հանդէս եկած է Պասքէթպոլի Ազգային հաւաքականը (NBA) «Տալաս Մավըրիքս», «Ֆէոնիքս Սանզ» և «Լոս Անճելըս Քլիփըրզ», ակումբներէն։


== Ուսման Տարիներուն ==
Ունենալով տպաւորիչ պասքէդպոլային ասպարէզ կանուխ դպրոցին մէջ՝ Նեշը կը շահի կրթաթոշակային ծրագիր Սանդա Գլարա համալսարանի մէջ։ Համալսարանի պասքէդպոլային խումբին մէջ անցնելով 4 տարի՝ Նեշը թիմակիցներուն ամէն տարի դուրս կը բերէր NCAA-ի առաջին բաժանման առաջնութիւն։
Համալսարանը աւարտելէ ետք, Նեշը կը գլխավորէր իր պատմութեան մեջ բոլոր ժամանակներու ամէնաշատ արդիւնաւետ նետումներ կատարած պասքէդպոլիստներու ցուցակը։ Այնուհետեւ Նեշը կը մտնէ 1996 թուականի NBA տրէֆթ, ուր կ'ընտրուի 15-րդը՝ «Ֆէոնիքս Սանզի» կողմէ։ Խաղին վրայ նուազագոյն ազդեցութիւն ունենալու համար 1998 թուականին Նեշը կը փոխանակուի եւ կը տեղափոխւուի Տալաս Մավըրիքս, ուր անցնցնելով երրորդ տարուան մէջ կը ճանչցուի իբր աստղ (NBA All Star) եւ կը մասնակցի բոլոր աստղերու ամենամեայ խաղին, իսկ խաղաշրջանի վերջաւորութեան կ'արժանանայ իր առաջին All-NBA ճանաչողական տիտղոսին։ Յաջորդ 2002-03 խաղաշրջանին Նեշը՝ Տըրք Նովիցքիի եւ Մայքըլ Ֆինլիի հետ Տալասին կը հասցնէ մինչեւ [[Արեւմտեան խորհրդաժողովի փլէյ-օֆի եզրափակիչ։ Սակայն խաղաշրջանէն յետոյ Նեշի պայմանագիրը կը լրանայ, եւ ան կը կնքէ նոր պայմանագիր մը նախքին ակումբ՝ Ֆէոնիքս Սանզի հետ։


== Մասնագիտական Ասպարէզը ==
2004-05 խաղաշրջանին Նեշը «Սանզ»ին կը հասցնէ արեւմտեան խորհրդաժողովի եզրափակիչ, ինչպէս նաեւ նոյն տարին կ'արժանանայ կանոնաւոր առաջնութեան ամէնաարժէքաւոր խաղացողի (MVP) մրցանակին։ Յաջորդ տարի Նեշը կրկին MVP կը ճանչցուի։ 2006-ին ESPN-ը Նեշին կ'որակաւորէ որպէս «բոլոր ժամանակներու 9-րդ մեծագոյն խաղարկող»։ NBA-ի իր ասպարէզի տարբեր ժամանակաշրջանի մէջ Նեշը կը գլխաւորէ արդիւնաւետ փոխանցումներ կատարողներու աղիւսակը, ինչպէս նաեւ կը զբաղի առաջին հորիզոնականներ՝ տուգանային նետումներու արդիւնաւետութեան տոկոսայնութեան ցուցանիշով։ Կը համարուի նաեւ լիկայի լաւագոյն նշանառուներէն մէկը (3-կէտ նետումներ կատարող)։


== Բարեգործական Աշխատանքներ ==
Անոր կատարած բազմաթիւ բարեգործական ներդրումներու համար կը ստանայ շարք մը պարգեւներ եւ շքանշաններ։ 2006 թուականին «Թայմ» ամսագիրը կ'որակաւորէ անոր որպէս աշխարհի 100 ամենազդեցիկ դեմքերէն մէկը։ 2007 թուականին Նեշին կը շնորհուի «Գանատայի օրդեն» պետական բարձրագոյն շքանշանը։ 2008 թուականին Վիքթորիայի համալսարանի կողմէն Նեշին կը շնորհուի իրաւագիտութեան տոքդորի կոչում։


== Արտաքին յղումներ ==
 

NBA.com էջ
Basketball-Reference.com` Սթիվ Նեշ
Էջը Կանադայի բասկետբոլի հավաքականի կայքում
1585 թուական

1585 թուական, ոչ նահանջ տարի, 16րդ դարու 85րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1585 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1585 մահեր