armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
ՄԱԿ-ի Փախստականներու Հարցերով Գերագոյն Յանձնակատարի Գրասենեակ

ՄԱԿ-ի Փախստականներու Հարցերով Գերագոյն Յանձնակատարի Գրասենեակ (ՄԱՓԳՅ) (անգլ.՝ United Nations High Commissioner for Refugees, UNHCR), ՄԱԿ-ի կազմակերպութիւններէն մէկը, որ կը զբաղի փախստականներու հարցերով: Ան հիմնադրուած է 
1951 թուականին Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի հետեւանքով անօթեւան մնացած աւելի քան մէկ միլիոն մարդոց օգնելու նպատակով:
Փախստականներու գերագոյն յանձնակատարը միջազգային պաշտպանութիւն կը տրամադրէ փախստականներուն, իր   կարեւորագոյն առաջադրանքներէն է Մարդու իրաւունքներու յարգանքը, ընդհուպ մինչեւ ապաստան գտնելու հնարաւորութիւնը իրագործուի: Կազմակերպութեան Գերագոյն յանձնակատարն է Ֆիլիփօ Կրանտին է (Իտալացի դիւանագէտ):
ՄԱԿ-ի Փախստականներու Հարցերով Գերագոյն Յանձնակատարի Գրասենեակը ստեղծուած է 1950 (1951) թուականի 14 Դեկտեմբերին, ՄԱԿի Գլխաւոր Ժողովի կողմէ: Գործակալութեանը յանձնարարուած էր ղեկավարել եւ համակարգել փախստականներուն պաշտպանելու եւ ամբողջ աշխարհին մէջ անոնց խնդիրներու լուծման միջազգային գործողութիւնները: Գրասենեակը երկարատեւ լուծումներ կ'առաջարկէ փախստականներուն կամաւոր հայրենադարձութեան, ապաստան երկիրներուն մէջ կամ երրորդ երկիրներու մէջ վերահաստատման համար:


== Պատմութիւն ==

		
ՄԱԿ-ի Փախստականներու Հարցերով Գերագոյն Յանձնակատարի Գրասենեակը ստեղծուած է Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմի ժամանակ, երբ պատերազմի ընթացքին բազմաթիւ եւրոպացիներ բռնի ուժով տեղահանուեցան: Ան հիմնադրուած է 1951 թուականին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի հետեւանքով անօթեւան մնացած աւելի քան մէկ միլիոն մարդոց օգնելու նպատակով: Գրասենեակը սկիզբէն ունէր երեք տարուան հովանաւորութիւն, ինչ որ աւելի ուշ երկարաձգուեցաւ իրար յոջորդող հինգ տարի ժամկէտով մինչեւ 2003 թուականը, երբ ՄԱԿ-ի Ընդհանուր Ժողովը որոշեց օժտել կառոյցը  «մինչեւ փախստականներու խնդիրը վերջնականապէս լուծում ստանայ»հովանաւորութեամբ:


== Նպատակներ ==
Անոր հիմնական նպատակն է պաշտպանել փախստականներու իրաւունքները եւ բարեկեցութիւնը:
Փախստականներուն պաշտպանել եւ ամբողջ աշխարհի մէջ միջազգային գործողութիւններով լուծել անոնց խնդիրները:
Թոյլ չտալ, որ երբեւիցէ մէկուն իր կամքին հակառակ վերադարձնեն երկիր մը, ուր հիմքեր կան վախնալու, ուր կրնայ ենթարկուիլ հալածանքի:
Օգնել այն մարդոց, որոնք նոյնիսկ որեւէ երկրի քաղաքացիութիւն չունին


== Փաստեր ==
Մինչեւ 2010 թուականի վերջը ՄԱԿ-ի Փախստականներու Հարցերով Գերագոյն Յանձնակատարի Գրասենեակը արդէն հոգ կը տանէր շուրջ 36.5 միլիոն հոգիի, այդ թուականին՝ փախստականներու, վերադարձուած անձերու, սեփական երկրին մէջ տեղահանուածներու եւ քաղաքացիութիւն չունեցող մարդոց համար:
ՄԱՓԳՅ-ի գրասենեակը՝ Զուիցերիոյ Ժընեւ 2, CH-1211, փոստարկղ 2500, հեռ՝ (41-22) 739, 8111:
Սկսած 1950 թուականէն, գործակալութիւնը օգնած է տասնեակ միլիոնաւոր մարդոց նորովի սկսիլ իրենց կեանքը:
Գրասենեակի 2010 թուականի հաստատած երկամեայ ծախսի ծրագիրը կը կազմէր 3,2 միլիար տոլար:


== Արտաքին յղումներ ==
ՄԱՓԳՅ-ի պաշտօնական կայք
Ընդհանուր տեղեկութիւններ (անգլերէն)
Կառավարում եւ կառուցուածք (անգլերէն)
Գերագոյն յանձնակատար (անգլերէն)
ՄԱՓԳՅ-ի պատմութիւնը (անգլերէն)
Ակնես Ժեպեթ Թիրոփ

Ակնես Ժեպեթ Թիրոփ (23 Հոկտեմբեր 1995(1995-10-23), Uasin Gishu County, Քենիա - 13 Հոկտեմբեր 2021(2021-10-13), Iten, Քենիա), քենիացի վազորդուհի։
Թիրոփ 10 հազար մեթր վազքի աշխարհի ախոյեանութեան կրկնակի պրոնզէ մետալակիր է (2017 եւ 2019):
Նշենք, որ Թոքիոյի ողիմպիական խաղերուն ան չորրորդ դիրքը գրաւեց հինգ հազար մեթրի վազքի մրցումին:
2021 թուականին աշխարհի ախոյեան հանդիսացած է՝ 10 հազար մեթր ճամբու վազքի։


== Ծանօթագրութիններ ==
1676 թուական

1676 թուական, նահանջ տարի, 17րդ դարու 76րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1676 ծնունդներ

Փետրուար՝ Մխիթար Սեբաստացի (մ.1749, Վենետիկ), հայ կաթողիկէ եկեղեցւոյ գործիչ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1676 մահեր
Միննի Հաուք

Ամալիա Մինիոն Հաուք, «Միննի» Հաուք (16 Նոյեմբեր 1851(1851-11-16),  - 6 Փետրուար 1929(1929-02-06), Լյուցերն, Զուիցերիա), ամերիկացի օփերային սոփրանօ։


== Վաղ կեանք ==
Ծնած է Նիւ Եորքի մէջ 16 Նոյեմբեր 1851-ին․ գերմանացի ներգաղթեալ Ֆրանսիս Հաուքի եւ վերջինիս ամերիկուհի կնոջ միակ զաւակն էր։ Միննիի ծնելէն ետքք Հաուքերը կը տեղափոխուին Փրովիտընս (Ռոտ Այլընտ), որմէ ետք ալ 1857 թուականին՝ Սամներ շրջան (Քանզաս)։ Տարածուած սխալ կարծիք կար, թէ Հաուքը օփերայի մեծ երկրպագու, ֆինանսիսթ Լէոնարտ Ճերոմի դուստրն էր։


== Ասպարէզ ==
1865-ին ձայնամարզութեան դասեր կը ստանայ Արչիլ Էրրանիի հետ, որ Մաքս Մերեցեք իտալական շրջիկ օփերային թատերախումբին մէջ իրեն համար տեղ կ'ապահովէ։ Տասնչորս տարեկանին իբրեւ օփերային երգչուհի սկզբնական նախափորձ կը կատարէ Պրուքլինի մէջ՝ «Լուսնոտը» օփերային մէջ կատարելով Ամինայի դերը։ Մէկ ամիս ետք՝ Նոյեմբեր 1866-ին տեղի կ'ոունենայ է իր Նիւ Եորքեան նախափորձը «L'étoile du nord» օփերայէն Փրասքովինայի դերով։ Կունոյի «Ռոմէօ եւ Ժիւլիէթ» օփերայի ամերիկեան առաջին ներկայացման ժամանակ՝ 15 Նոյեմբեր 1867-ին կը խաղայ Ժիւլիէթի դերը։
Եւրոպայի մէջ առաջին անգամ կ'երգէ Լոնտոնի Քովենթ Կարտընի մէջ, 26 Հոկտեմբեր 1868-ին, իսկ 1869-ին հանդէս կու գայ Փարիզի մէջ։ Հետագային հանդէս կու գայ Վիեննայի Կրանտ օփերայի մէջ (1870–1874) եւ Եւրոպայի այլ օփերային դահլիճներու մէջ։ Ճորճ Պիզէի սկիզբը ձախողած «Քարմէն» օփերայի գլխաւոր հերոսուհիի դերակատարման իր նոր մեկնաբանութեամբ հանդէս կու գայ 2 Յունուար 1878-ին, Պելճիքայի մայրաքաղաք Պրիւքսելի (Brussels) մէջ։ Հսկայական յաջողութիւնը օփերայի համար յարատեւ համբաւ կ'ապահովէ։ Ապա, ան այդ դերը կը խաղայ օփերայի բրիտանական եւ ամերիկեան 1878-ի առաջին ներկայացումներու ժամանակ։ 1885-ին Մանոնի դերերով հանդէս կու գայ համանուն օփերայի ամերիկեան առաջին ներկայացման ժամանակ։ Ձայնը սոփրանոյէն կը դառնայ մեծ ուժգնութիւն ու խորութիւն ունեցող մեցցօ-սոփրանօ։ 1893-ի վերջաւորութեան կը դադրի օփերային շրջագայութիւններէ․ երգացանկին մէջ ունի մօտաւորապէս հարիւր դերեր, որոնցմէ «Քարմէն»-ը կատարած է չորս լեզուներով։


== Հետագայ կեանք եւ մահ ==
1878-ին կ'ամուսնանայ աւստրիա-ամերիկացի գրող եւ ճանապարհորդ Էռնսթ վոն Հեսսէ-Վարթէկկի (Ernst von Hesse-Wartegg) հետ։ Հարստութեան մեծ մասը կը կորսնցնէ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներուն։ Կը նկատուի, որ մինչեւ 1920 կ'աղքատանայ ու գրեթէ կը կորսնցնէ տեսողութիւնը։ Կը մահանայ Զուիցերիոյ իր տան մէջ, Լիւցեռն քաղաքի մօտ 1929-ին։


== Գրականութիւն ==
Edward T. James, Janet Wilson James, Paul S. Boyer, Notable American women, 1607–1950. Radcliffe College, 1971.
Andreas Dutz and Elisabeth Dutz: Ernst von Hesse-Wartegg. Reiseschriftsteller, Wissenschaftler, Lebemann. Böhlau-Verlag, Vienna 2017. (comprehensive biography of Minnie Hauk and her husband Ernst von Hesse-Wartegg) [[Spezial:ISBN Suche/9783205204381|978-3205204381]]
1969 թուական

1969 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 69րդ տարին է

1966 • 1967 • 1968 • 1969 • 1970 • 1971 • 1972


== Դէպքեր ==
Անստոյգ ամսաթիւով
Լէ Շանզելիզէ երգ, մեկնաբանող Ժօ Տասան


==== Մարտ ====
Պատահաբար երեւան կու գայ 2․500 տարուայ Սֆիրիա սուլալեզուն․

7 Մարտ՝ Ճենովայի թատրոնին բեմէն երբ յոյն դերասանուհի Մելինա Մերքուրի ներկաներուն խօսքը պիտի ուղղէր, պատահմամբ ռումբ մը կը գտնուի․ ոստիկանութիւնը կը յաջողի ռումբը թատրոնէն դուրս բերել ու անոր փակին մէջ պայթեցնել
17 Մարտ՝ Կոլտա Մէիրը դարձաւ Իսրայէլի առաջին կին վարչապետը
20 Մարտ՝ Ճոն Լենընը եւ Եոքոյ Օնոն ամուսնացան Ճիպրալթարին մէջ


==== Յունիս ====
20 Յունիս Ժորժ Փոմփիտուն ընտրուեցաւ Ֆրանսայի նախագահ


==== Յուլիս ====
20 Յուլիս՝ Ապոլոն 11-ի մոտուլը իջաւ Լուսնի վրայ
 Նիլ Արմսթրոնկը Լուսնի վրայ կատարեց մարդկութեան պատմական առաջին քայլը 


==== Օգոստոս ====
15 – 18 Օգոստոս՝ Նիու Եորքի շրջանը կը կազմակերպուի «Ուտսթոք» Woodstock փառատօնը


==== Դեկտեմբեր ====
6 Դեկտեմբեր՝ «Summer of Love» պիտակին տակ տեղի ունեցած եղելութիւններուն, Ռոլինկ Սթոնս ռոք նուագախումբի բացօթեայ փառատօն


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1969 ծնունդներ


==== Փետրուար ====
11 Փետրուար Ճէնիֆըր Էնիսթըն Jennifer Joanna Aniston ամերիկացի դերասանուհի


==== Մարտ ====
15 Մարտ  Վիգէն Զաքարեան  (զոհուած՝ 1992, Լիսագոր), հայ ազատամարտիկ


==== Մայիս ====
14 Մայիս Ֆրանսիս Քիւրքճեան ֆրանսահայ գործարար


==== Յունիս ====
11 Յունիս Փիթր Տինքլէճ Peter Hayden Dinklage ամերիկացի դերասան եւ արտադրիչ
15 Յունիս Պաշշար Ուարտա կաթողիկէ եկեղեցական


==== Օգոստոս ====
19 Օգոստոս Մաթիու Փերրի  Matthew Langford Perry գանատացի եւ ամերիկացի դերասան
27 Օգոստոս Չանտրա Ուիլսըն  Chandra Danette Wilson ամերիկացի դերասանուհի


==== Սեպտեմբեր ====
4 Սեպտեմբեր Կիորկի Մարկուելաշվիլի  გიორგი მარგველაშვილი վրացի քաղաքական գործիչ


==== Նոյեմբեր ====
10 Նոյեմբեր Էլըն Փոմփէո  Ellen Kathleen Pompeo ամերիկացի դերասանուհի եւ արտադրիչ


== Մահեր ==

 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1969 մահեր 


==== Յունուար ====
06 Յունուար Շալվա Նուցուպիձէ , (ծն.1888) վրացի փիլիսոփայ, գրականագէտ, մշակոյթի պատմաբան
09 Յունուար Սամուէլ Սաֆարեան (ծն.1902, Շուշի)


==== Մայիս ====
21 Մայիս Սիմոն Վրացեան (ծն.1882, Տոնի Ռոսթով) քաղաքական գործիչ


==== Հայրենի գրողներ ====
17 Յունիս Գուրգէն Մահարի (ծն.1903, Վան) հայ բանաստեղծ, արձակագիր
Զարեաններ
01 Յուլիս Նայիրի Զարեան (Հայաստան Եղիազարեան, ծն.1900, Վան) բանաստեղծ, արձակագիր, թատերագիր
11 Դեկտեմբեր Կոստան Զարեան (Կոստանդին Եղիազարեան, ծն.1885, Շամախի) հայ գրող


==== Անստոյգ օրով ====
Լոլա Սասունի (Հռիփսիմէ Մեծատուրեան, զարմուհին է Միսաք Մեծարենցի, ծն.1893), ազգային-հասարակական գործիչ


== Արտաքին յղումներ ==
1969-ը Պատմութեան մէջ(անգլերէն)Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1969(անգլերէն)
Ատոմ Էկոյեան

Ատոմ Էկոյեան, (19 Յուլիս 1960(1960-07-19)[…], Գահիրէ, Արաբական Միացեալ Հանրապետութիւն), գանատահայ կինոռեժիսոր։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1960 թուականին Յուլիսի 19-ին Գահիրէ, մեծցած է Արեւմտեան Գանատայի մէջ։ Ուսանած է միջազգային յարաբերութիւններ եւ երաժշտութիւն Թորոնթոյի համալսարանին մէջ, ուր սկսած է ֆիլմեր նկարահանել։ Անոր կինը դերասանուհի Արսինէ Խանճեանն է։
Անոր առաջին գործերը մէջտեղ եկան Սանդենսի անկախ ֆիլմի փառատօնի մէջ, եւ «Լուսաւոր գալիք» ֆիլմով ճանաչման կը հասնի։ Քաննի կինոփառատօնի եռակի մրցանակիր է, ներկայացուած է «Օսքարի» եւ Թորոնթոյի միջազգային կինոփառատօնի մէջ քառիցս մրցանակի արժանացած է։
Գանատայի բարձրագոյն կինոպարգեւի՝ «Ջինի» եօթնակի դափնեկիր է, ներկայիս անկախ կինոյի երեւելի դէմքերէն մէկն է։ «Օրացոյցը» նկարահանած ժամանակ վերադարձեր է նախնիներու հայրենիք։ 2004 թուականին «Ոսկէ ծիրան» գլխաւոր մրցանակին արժանացած է Երեւանի առաջին միջազգային կինոփառատօնին։
Ամենայայտնի ֆիլմերէն է Արարատը 2002 թուականին։
2011 թուականին պարգեւատրուած է պատւոյ շքանշանով։


== Ֆիլմադարան ==
ներքինու տարփանքը(1977)
Մասնաւորապէս Հաուարդը(1979)
Այսուհետ՝ հայրիկի հետ(1980)
Փիփ շօու(1981)
Բաց տուն(1982)
Հարազատներ(1984)
Այս անիւնում(1985)
Տղամարդիկ կրքի խաղադաշտ(1985)
Ընտանեկան Դիտում(1987)
Կուպիդոնի կապարճը(1987)
Վերջին ցնցումը(1987)
Ոչինչ փնտռելով(1988)
Մի աղջնակ կար(1988)
Խօսուն դերեր(1989)
Պատը(1989)
Ապահովագրական գործակալը(1991)
Մոնթրեալը՝ տարբեր աչքերով, վեց վարիացիա նոյն թեմայով(«Անցնելով» նովելը)(1993)
Օրացոյց(1993)
Բիրտ պահուածք(1993)
Էքզոդիքա(1994)
Արշիլի դիմանկարը(1995)
Լուսաւոր գալիք(1997)
Ֆելիսիայի ուղեւորութիւնը(1999)
Շարք(2000)
Քրափիվերջին ժապավենը(2000)
Սփիւռք(2001)
Արարատ(2002)
Որտեղ է թաքնուած ճշմարտութիւնը(2005)
Միջնաբերդ(2006)
Երկրպագութիւն(2008)
Քլոե(2009)


== Ծանօթագրութիւններ: ==


== Արտաքին յղումներ ==
Ոսկե Ծիրան միջազգային կինոփառատոն
Նափոլի

Նափոլի (անգլ.՝ Naples) (հին յուն․՝ Νεάπολις, հին յուն․՝ νέα πόλις, բառացի՝ նոր քաղաք, լատ.՝ Neapolis, իտալ.՝ Napoli, ), քաղաք Իտալիայի մէջ, Քամփանիայի շրջանի եւ համանուն նահանգի վարչական կեդրոնը։ Տեղակայուած է Նէափոլիթանեան ծովածոցի ափին։

Նափոլի Իտալիայի՝ մեծութեամբ, երրորդ քաղաքն է (Հռոմէն ու Միլանէն յետոյ) եւ Հարաւային Իտալիայի ամենամեծ քաղաքը՝ շուրջ մէկ միլիոն բնակչութեամբ (արուարձաններու հետ՝ շուրջ երեք միլիոն)։ Փոխադրական խոշոր հանգոյց է (միջազգային օդանաւակայան, նաւահանգիստ)։
Պաշտօնական լեզուն իտալերէնն է, որմէ բացի գործածական են նաեւ նէափոլիթաներէնը։
Քաղաքի հովանաւորն է Սուրբ Եանուարիոսը (Saint Januarius), որուն յիշատակին օրը՝ 19 Սեպտեմբեր կը նշուի քաղաքի տօնը։
Քաղաքը տեղակայուած է (seismic) երկրաշարժական վտանգ գօտիի մէջ (քաղաքի պատմական հատուածը տեղակայուած է Վիսուվիըս լերան արեւմտեան լանջին)։ Վիսուվիըս լերան (Mount Vesuvius)  վերջին ժայթքումը տեղի ունեցեր է 1944 թուականին։ Իսկ վերջին աղետալի երկրաշարժը  տեղի ունեցած է 1980 թուականին։


== Հետաքրքիր փաստեր ==
Նափոլի կը համարուի փիծծայի, աւելի ճիշտ՝ անոր մէկ տեսակի (տեղական անուանումը՝ իտալ.՝ pizza napoletana) հայրենիքը, որ յայտնի է 19-րդ դարու 80-ական թուականներէն եւ կը  պատրաստուի մինչեւ այսօր։
Դասական կը համարուին նէափոլիթանական փիցցայի երկու տարբերակներ (իտալ.՝ verace pizza napoletana artigianale)՝ «Մարինարա» (իտալ.՝ Marinara, սխտորով, առանց պանիրի) եւ «Մարկերիթա» (իտալ.՝ Margherita, պանիրով ու ռեհանով, առանց սխտորի)։
Նափոլին հին անուամբ կոչուած է (11) Փաթենոփէ աստղակերպը, որ յայտնաբերուած է Նափոլիին մէջ 1850 թուականի Մայիսի 11-ին իտալացի աստղագէտ Անիպալէ տէ Կասփարիսի կողմէն։
		
		
		
		


== Արտաքին յղումներ ==
Panorama of Naples by Google Earth
Լուսանկարներ
Վրոցլավ

Վրոցլավ, (լեհ.՝ Wroclaw) քաղաք Լեհաստանի հարաւ-արեւմուտքին, նավահանգիստ Օդրա գետի ափին, Վրոցլավի վոյեվոդութեան վարչական կեդրոնը։ Բնակչութիւնը՝ 672 929 մարդ (31 Մարտ 2021)։ Տրանսպորտային հանգոյց է։ Առաջատար ճյուղերն են մեքենաշինութիւնը, մետալուրգիան, քիմիական, թեթեւ, սննդի եւ պոլիգրաֆ արդյունաբերութիւնը։ Կա ՋԷԿ, գազի գործարան։ Ունի մի քանի բուհ (այդ թւում՝ համալսարան)։ Պատմական աղբիւրներուն առաջին անգամ (Բրեսլավլ անունով) կը հիշատակուի 980 թուականին։ 1000 թուականէն եղած է եպիսկոպոսութեան կեդրոն։ 1335 թուականէն մտած է Չեխական թագավորութեան կազմի մէջ եւ Սիլեզիայի գլխավոր քաղաքն էր։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի (1939—1945 թուականներ) ժամանակ օկուպացրած են գերմանացիները։ Կա քաղաքա-պետարան (XIII—XVI դարեր․), կաթոլիկ եկեղեցի (XIII —XVIII դարեր), վերամիավորման ցուցահանդես համալիր։


== Բնակչութիւն ==
Նուիրեալներու Արահետ (Երեւան)

Նուիրեալներու արահետ, Հայաստանի Հանրային հեռուստառատիօընկերութեան հիմնադիրներ-նուիրեալներու անուանական աստղերու արահետ Երեւանի կեդրոնը՝ Ալեք Մանուկեան փողոցի վրայ։ Կը ձգուի Հայաստանի հանրային ռատիոյի շէնքի դիմացի մայթով։ Բացուածէ 2016-ին։


== Պատմութիւն ==

«Նուիրեալներու արահետի» կառուցումը նախաձեռնած է Հեռուստառատիօընկերութեան խորհուրդը` Հանրային հեռուստատեսութեան 60 եւ ռատիոյի 90-ամեակին ընդառաջ, Հայաստանի Հանրային ռատիոյի 90 եւ Հանրային հեռուստատեսութեան 60-ամեակներուն նուիրուած միջոցառումներու շրջանակին մէջ։ Հանրային ռատիոյի ամբողջ շէնքի երկայնքով՝ Սայաթ-Նովայի պողոտայէն մինչեւ Ալեք Մանուկեան 5 հասցէ, տեղադրուած է 90 տրաւերտինէ գեղարուեստական սալաքար-յուշաքար, որոնց վրայ ժամանակի ընթացքին դաջուելու են հեռուստատեսութեանեւ Հանրային ռատիոյի մէջ աշխատած եւ մեծ աւանդ ունեցած մարդոց անունները։
Ճեմուղիի բացմանը ելոյթ ունեցած է Հայաստանի Հանրային հեռուստառատիօընկերութեան խորհուրդի նախագահ Ռուբէն Ջաղինեանը, ներկայ գտնուած են Ռուբէն Մաթէոսեանը, Քլարա Թէրզեանը, Արմէն Ամիրեանը։
9 Հոկտեմբեր 2019-ին «Նուիրեալներու արահետը» համալրուած է հայկական հեռուստատեսութեան եւ ռատիոյի զարգացման գործին մէջ նշանակալի աւանդ ունեցող նուիրեալներու եւս 2 անուանական պատուոյ քարերով՝ հեռուստաֆիլմերու ռեժիսոր Վիլէն Զաքարեանի եւ ռատիօհաղորդավար Քարիմ Չոլոյեանի անուններով։


== Նուիրեալներու անուանական աստղերու արահետ ==
Արմէն Ամիրեան
Ժիրայր Աւետիսեան
Կիմ Արզումանեան
Յովհաննէս Բադալեան
Օհան Դուրեան
Երուանդ Երզնկեան
Վիլէն Զաքարեան
Քլարա Թէրզեան
Գրիգորի Խաչատուրով
Ներսէս Կագրամանով
Ջոն Կիրակոսեան
Մարատ Հալաջեան
Վերա Յակոբեան
Օֆելիա Համբարձումեան
Արմէն Յովհաննիսեան
Հենրիկ Յովհաննիսեան
Վաչէ Յովսէփեան
Ռուբէն Մաթէոսեան
Ռաֆայէլ Մանգասարեան
Մելիք Մաւիսակալեան
Ռոպերթ Մաւիսակալեան
Մարատ Մարինոսեան
Ստեփան Մարտիրոսեան
Օլգա Մելիք-Վրթանէսեան
Արամ Մերանգուլեան
Ռաիսա Մկրտչեան
Տիգրան Նաղդալեան
Սարգիս Նաջարեան
Սուսաննա Շահինեան
Նարա Շլեպչեան
Գրիգոր Չալիկեան
Քարիմ Չոլոյեան
Լեւոն Պարոնեան
Մարկ Պետրոսեան
Մոնիքա Տէր-Պօղոսեան
Ստեփան Պօղոսեան
Հրաչուհի Ջինանեան
Գէորգի Տիրոսեան
Մարտին Վարդազարեան
Կարլէն Վարժապետեան
Արտաշես Քալանթարեան
Մարատ Օրդեան
Հայրիկ Մուրադեան
Նոր Զարթօնք

Նոր Զարթօնք հայ ժողովուրդի ինքնակազմակերպուածութիւնն է: Թուրքիա Հայերէ սկսեալ , աշխարհի բոլոր ժողովուրդներուն հաւասար, ազատ ու եղբայրաբար ապրելուն համար կը պայքարի:


== Պաշտպանած Գաղափարները ==
Նոր Զարթօնք կը պաշտպանէ հաւասարութիւնը, արդարութիւնը ու խաղաղութիւնը:
Նոր Զարթօնք կը պաշտպանէ ժողովուրդներու ինքնորոշման իրաւունքն ու միջազգայնութիւնը:
Նոր Զարթօնք դրամատէրներուն դէմ՝ աշխատողի կողմն է:
Նոր Զարթօնք մտքի, խօսքի եւ կազմակերպուելու իրաւունքը կը պաշտպանէ:
Նոր Զարթօնք կը պաշտպանէ ժողովրդավարութիւնը եւ ինքնավարութիւնը:
Նոր Զարթօնք դէմ է ցեղապաշտութեան, ազգայնապաշտութեան, զինապաշտութեան ու ամէն տեսակ խտրականութեան:
Նոր Զարթօնք դէմ է հայրիշխանութեան, սեռային հակումի կամ ինքնութեան նկատմամբ խտրականութեան:
Նոր Զարթօնք բնապահպան է:
Նոր Զարթօնք կը մերժէ տարեցներուն, երիտասարդութեան վրայ իշխելը՝ «ժէրօնթոքրասի»ն:


== Աղբիւրներ ==
http://www.norzartonk.org/nor-zartonk/
http://www.norradyo.com
https://tr.wikipedia.org/wiki/Nor_Zartonk
Կարէն Մանուէլեան

Կարէն Մանուէլեան () հայ բնագէտ, կենսաբան եւ բնապահպան որ ընդհանրապէս աշխատած է Սան Ֆրանսիսքոյի մէջ իբրեւ գիտնական: Ան այժմ Հայաստանի մէջ World Wildlife Fund-ի տնօրէնն է:
Շուֆի Շրջան

Շուֆ (արաբերէն՝ قضاء الشوف‎‎‎), Լիբանանի 25 շրջաններէն մէկն է, որ կը միանայ Լեռնային Լիբանան Մարզի կազմին մէջ։ Շրջանի վարչական կեդրոնը կը հանդիսանայ Պայթ Էտ Տին քաղաքը։ Բնակչութիւնը կը հասնի 166 140 մարդ։


== Աշխարհագրութիւն ==
Շրջանը տեղակայուած է Լիբանանի արեւմտեան մասին մէջ եւ ունի 495 քմ² տարածք։ Հիւսիսի մէջ սահմանակից է Ալէյ շրջանին, հարաւի մէջ՝ Ժըզինի եւ Սայտայի մէջ, արեւելքը՝ Պեքաային, իսկ արեւմուտքը անոր ափերը կ'ողողուին Միջերկրական Ծովի ջուրերը։


== Համայնքներ ==
Շրջանը բաժնուած է 72 համայնքներու։
Տոնեցքի Ժողովրդական Հանրապետութիւն

Տոնեցքի Ժողովրդական Հանրապետութիւնը (ՏԺՀ) ինքնահռչակ հանրապետութիւն մըն է Եւրոպայի մէջ, ճանաչուած Ռուսաստանի, Հարաւային Օսիայի եւ Լուկանսքի Ժողովրդական Հանրապետութեան (ԼԺՀ) կողմէ, հիմնուած 2014 Ապրիլ 7-ին։ Հանրապետութիւնը կը բաղկանայ Տոնեցք մարզի մոտաւորապէս մէկ-երրորդէն (8,902 քմ. ք.) եւ այստեղ կը բնակին մոտ 2,302,444 մարդ: Մայրաքաղաքը՝ Տոնեցք, երկրի ամենայ մեծ քաղաքն է: 
Ուքրանիա ՏԺՀ եւ ԼԺՀ կը սեպէ իբր ահաբեկչական եւ «Ուքրանիայի ժանանակաւոր գրաւած տարածք», իսկ ՄԱԿ-ի բոլոր երկիրները (բացի Ռուսիա)՝ իրաւապէս Ուքրանիայի մաս կազմող տարածք: 
2021-ի վերջաւորութեան Ռուսիոյ զօրքը կը համախմբուեր Ուքրանիայի սահմաններուն մօտ: 2022 Փետրուար 21-ին Ռուսիոյ նախագահ Վլատիմիր Փութին ճանչցաւ Լուկանսքի եւ Տոնեցքի ժողովրդական հանրապետութիւններու անկախութիւնը առաւօտեան յայտարարեց Ռուս խաղաղապահներու մուտքը երկու հանրապետութիւններուն մէջ: Երկու հանրապետութիւնները կը գտնուին 2021-2022 Ռուս-Ուքրանական ճգնաժամի եւ Ռուս-ուքրանական պատերազմի կեդրոնը:
1706 թուական

1706 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու վեցերորդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1706 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1706 մահեր
Ժագ Շիրաք

Ժագ Շիրաք (29 Նոյեմբեր 1932(1932-11-29)[…], Փարիզի 5-րդ շրջան, ՓարիզՓարիզ - 26 Սեպտեմբեր 2019(2019-09-26)[…], Փարիզի 6-րդ շրջան, ՓարիզՓարիզ), Ֆրանսայի նախագահ։
Ծնած է Փարիզ։ Ֆրանսայի նախագահն էր 1995-էն մինչեւ 2007 թուականները։
Չինաստանի Ազգային Թանգարան

Չինաստանի ազգային թանգարան (չին.՝ 中國國家博物館), թանգարան, երկրի խոշորագոյն թանգարանը (70.000 մ.քառ) եւ ամենաշատ այցելուող թանգարանը աշխարհի մէջ: Տեղակայուած է Փեքինի Տէանանմէն հրապարակէն դէպի արեւելք: Կը գտնուի ՉԺՀ մշակոյթի նախարարութեան գերատեսչութեան ներքոյ, նպատակ ունի պահպանել եւ հանրամատչելի դարձնել չինական արուեստն ու պատմութիւնը:


== Պատմութիւն ==

Թանգարանը իր մէջ կը ներառէ երկու այլ թանգարաններ, որոնք արդէն շինութեան տարածքին մէջ էին մինչեւ 2003-ի միացումը: Անոնք էին Չինական յեղափոխութան թանգարանը՝ շինութեան հիւսիսային թեւին եւ հարաւային թեւին մէջ՝ Չինական պատմութեան ազգային թանգարանը: Երկուքն ալ սկսած են գործել 1959-էն, երբ ՉԺՀ կազմաւորման տասնամեակի առթիւ այս թանգարաններու համար ստեղծուեցան առանձին շինութիւններ: Այն ունի 313 մեթր երկարութիւն, 149 մեթր լայնութիւն եւ 40 մեթր բարձրութիւն (4 յարկ): Շէնքի ճակատը զարդարուած է 11 սիւներով:


== Հաւաքածոներ ==
Թանգարանին մէջ կը պահուին աւելի քան 620.000 արժէքաւոր ցուցանմուշներ, որոնք կ՚ընդգրկեն պետութեան աւելի քան 5000 տարուան պատմութեան: Առանձին ցուցանմուշներ առնչութիւն ունին նախապատմական ժամանակաշրջանի հետ, օրինակ՝ 1.7 միլիոն տարուան հնութիւն ունեցող իւնմոուսեան մարդը:
Ամենաարժէքաւոր ցուցանմուշներու շարքէն արժէ առանձնացնել հետեւեալ նմուշները. զոհաբերութեան եռոտանի Դին՝ 3000 տարուան հնութեամբ (Շանի դինաստիա) եւ 833 քկ քաշով, որ կը համարուի անթիկ ժամանակաշրջանի խորորագոյն պրոնզէ նմուշը աշխարհին մէջ, գինիի համար նախատեսուած խորանարդաձեւ պրոնզէ անօթ՝ զարդարուած 4 ոչխարի գլուխներու նկարներով (Շանի դինաստիա), ոսկեզօծ պրոնզէ պիտակ՝ վագրի մարմինի ձեւով, (Ցինի դինաստիա), թաղման ծիսակարգերու նեֆրիտէ կոստյում՝ ոսկեայ ժապաւէնաթելով (2000 տարեկան) Խանի դինաստիա) եւ մեծաքանակ հաւաքածոյ եռագոյն սան-ցայի (Թանի դինաստիայ) եւ կերամիկական արտադրանքներ (Սունի դինաստիա):


== Այլ կիրառում ==
Փեքինի կեդրոնական մասին մէջ գտնուելու պատճառով թանգարանի ճակատային մասը յաճախ կ՚օգտագործուի ժամանակացոյց տեղադրելու համար՝ թուարկելով ազգային կարեւորութիւն ունեցող այս կամ այն միջոցառման սկիզբը: Առաջին այսպիսի կիրառումը կապուած էր 1997-ի Հոնքոնկի գերիշխանութեան մասին: Երկրորդը՝ Մակաոյի գերիշխանութեան մասին 1999 թ: Իսկ երրորդ անգամ տեղադրուած էր հետհաշուարկ՝ 2008-ի Ողոմպիական խաղերու մեկնարկի սկիզբը: Այսպիսի վերջին կիրառումը կապուած էր Expo 2010 միջազգային ցուցահանդէսի անցկացման հետ:
Ազգային Թատրոն (Փրակա)

Կաղապար:Տեղեկաքարտ թատրոն
Ազգային թատրոն (չեխ․՝ Národní divadlo), Փրակայի մէջ յայտնի է որպէս Չեխիոյ երգախաղի մայր թատրոն եւ ընդգրկուած է Չեխիոյ պատմութեան եւ արուեստի ազգային յուշարձաններու ցանկին մէջ։


== Պատմութիւն ==
Ազգային թատրոնի շէնքը կը համարուի Չեխիոյ կարեւորագոյն ճարտարապետական յուշարձաններէն մէկը։ Կը գտնուի Վլտաուա գետի ափին, Փրակեան Գրատի տարածքին մէջ:
Թատրոնը կառուցուած է 1867-1881-ններուն, ճարտարապետը Յոզեֆ Զիտեկի նախագիծով, նեոռենեսանսի ոճով, ներքին զարդարումներով նկատելի է նաեւ սլաւական առասպելաբանութեան ազդեցութիւն։ Առաստաղը ութ «Արուեստներու այլաբանութիւններով» նկարազարդած է Ֆրանտիշեկ Ժենիշեկը։ Բացումէն երկու ամիս ետք շէնքը վնասուած է հրդեհի պատճառով։ Թատրոնի վերակառուցման աշխատանքները շարունակած է Զիտեկի սանը՝ Յոզեֆ Շուլցը։ Շէնքի վերաբացումը տեղի ունեցած է 1883-ին։ Շէնքը կառուցուած է ժողովրդական նուիրատւութիւններու շնորհիւ եւ շինարարութեան կարգախօս եղած է՝ «Ազգն ինքն իրեն» (Národ sobě) արտահայտությունը։ Այս կարգախոսն այժմ գրված է թատրոնի գլխաւոր բեմահարթակի վերի բաժինը։
1976-1983-ններուն թատրոնը կրկին վերանորոգուեցաւ եւ ընդլայուեցաւ։ 1983-ին Ազգային թատրոնի 100-ամեակի կապակցութեամբ նոր բեմով կառուցուած շէնքը բացուեցաւ։ Թատրոնը ունի քանի մը բեմ։
Քարէ մոխրագոյն շէնքը ունի ձուաձեւ կապոյտ գմբէթ՝ զարդարուած է մեծ թագով, որ կ'առանձնանայ շէնքի մոխրագոյն յատակի վրայ։ Շէնքի ճակատը կը զարդարեն մուսաներու եւ Ապոլոնի արձանները։ Կողքային մուտքի վերը տեղադրուած են Օփերայի եւ Թատրոնի այլապանական արձանները։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Գրականութիւն ==
Národní divadlo. In Česká divadla : encyklopedie divadelních souborů. Praha ։ Divadelní ústav, 2000. 615 s. ISBN 80-7008-107-4. S. 319–337.


== Արտաքին յղումներ ==

Պաշտոնական կայքը
Պաքուի Հայկական Միջնակարգ Հոգեւոր Դպրոց

Պաքուի հայկական միջնակարգ հոգեւոր դպրոց , հիմնուած է 1877-ին՝ պաքուի մարդասիրական ընկերութեան կողմէն՝ կաթողիկոսի յատուկ կոնդակով։ Դպրոցի ստեղծման գաղափարը եւ առաջին տնօրէնը եղած է հայ անուանի մանկավարժ, «Հայկական աշխարհ» ամսագիրի խմբագիր Խորէն Ստեփանեան։
Առաջին տարուան ընթացքին դպրոցը ունեցած է 20 աշակերտ։ Ըստ արխիւային փաստաթղթերուն՝ 1878-ի կէսերուն, Խ. Ստեփանեան դարձեալ կանչուած է Էջմիածին, որմէ ետք դպրոցի մասին տեղեկութիւններ չկան։
Կ'ենթադրուի, որ դպրոցը կարելի է միացնել Պաքուի հայկական Մեսրոպեան ծխական դպրոցին։


== Տե՛ս նաեւ ==
Պաքու
Խորէն Ստեփանեն


== Ծանoթագրութիւններ ==
Տիգրան Չիթունի

Տիգրան Յարութիւնի Չիթունի (Չիթչեան, Չթչեան) (22 Ապրիլ 1881(1881-04-22), Վան, Վանի Նահանգ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 19 Հոկտեմբեր 1960(1960-10-19), Փարիզ), հայ բանահաւաք-բանասէր, գրող: Մամուլի մէջ  ծանօթ է որպէս՝ Վրոյր, Ես, Հեռագէտ, Այգեցի, Շեմիր եւ այլ ծածկանուններով։


== Կենսագրութիւն ==
Տիգրան Չիթունին ծնած է 22 Ապրիլ 1881-ին, Արեւմտեան Հայաստանի Վան քաղաքը: Նախնական կրթութիւնը ստացած է Վանի Ս. Անանեան եւ Հիսուսեան վարժարաններուն մէջ։ 1898 թուականին աւարտած է Վանի Երամեան վարժարանը: 3 տարի ուսանած է Կարինի Սանասարեան դպրոցը: 1910 թուականին Կոստանդնուպոլիսի մէջ հիմնած է «Հայագիտում» հրատարակչութիւնը: 1940-ական թուականներուն տեղափոխուած է Փարիզ: Աշխատակցած է Կոստանդնուպոլիսի եւ սփիւռքի պարբերականներուն մէջ։ Թարգմանած եւ հրատարակած է «Լէյլի եւ Մեջնուն» (1911) սիրերգը, «Մայրենի աշխարհ» (գիրք 1, 1913) գիրքը: Ազգագրական-բանահիւսական աշխատութիւններէն աւելի ուշագրաւ է տոհմիկ խաղերու եւ ժամանցի «Արեւելեան խաղաշխարհ» (հ. 1-2, 1919, Հ. Իզմիրեան մրցանակ՝ 1907) ժողովածուն: Գրի առած է «Սասնայ ծռերու» 4 տարբերակ, որոնք համադրած եւ հրատարակած է «Սասունական» (հ. 1, 1943) խորագրով: Չիթունիէն Վանի ժողովրդական երգեր գրի առած է Կոմիտասը:
Մահացած է 1960 թուականին, Փարիզի մէջ:


== Երկեր ==
Սասմանց տուն, ԿՊ, 1910:
Յուշիկք Հայաստանի, ԿՊ, 1919:
Համբարձման «վիճակ», ԿՊ, 1919:
Բիւր ակ... հազար ակ..., Փարիզ, 1941:
Սասունական, Պէյրութ, 1960: