Մեսրոպ Արք. Աշճեան

Մեսրոպ Արք. Աշճեան (աւազանի անունը՝ Հրայր, 3 Յունուար 1941(1941-01-03), Պէյրութ, Լիբանան - 2 Դեկտեմբեր 2003(2003-12-02), Նիու Եորք, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ, աճիւնները ամփոփուած են Անթիլիասի մէջ (Լիբանան), եկեղեցական եւ հասարակական գործիչ, Արքեպիսկոպոս։ ՀՀ ԳԱԱ պատուաւոր դոկտոր (2001)։


== Կենսագրութիւն ==
Մեսրոպ Աշճեան ծնած է Պէյրութի մէջ։ Աւարտած է Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան Դպրեվանքը (1961, Անթիլիաս)։ 

1962-ին ուսանած է Զուիցերիոյ մէջ:
1963-ին ձեռնադրուած է վարդապետ:
1964-1970 թուականներուն դասաւանդած է Անթիլիասի ու Հալէպի մէջ, եղած Դպրեվանքի տեսուչ եւ Պէյրութի Ազգ. Մարտիկեան վարժարանին տնօրէնը:
1970-ին՝ մեկնած է ԱՄՆ եւ ուսանած է Նիւ Ճըրզիի Փրինսթոնի աստուածաբանական համալսարանին մէջ:
1977-ին՝ ձեռնադրուած է եպիսկոպոս։
1977-ին՝ վարած է Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան Սպահանի (Նոր Ջուղա), 1978-1998 թուականներուն՝ Հիւսիսային Ամերիկայի Արեւելեան նահանգներու եւ Քանատայի թեմերու առաջնորդութեան պաշտօնը:
1978-էն լոյս ընծայած է «Աութրիչ» (անգլերէն) ամսաթերթը։
1984-ին ստացած է Կարինթիայի ասպետական ընկերութեան հոգեւոր խորհրդատուի Ս. Գէորգի մեծ շղթան։
1990-ին Առուշանեանի հետ ստեղծած է «Վարարակն» հիմնադրամը եւ Արցախ ղրկած՝ սննդամթերք, վառելանիւթ, դեղորայք, նիւթապէս օժանդակած է շրջափակման մէջ գտնուող արցախցիներուն եւ զոհուած ազատամարտիկներու ընտանիքներուն։
1992-էն նշանակուած է՝ «Մեծն Ներսէս» բարեգործական եւ «Արամ Մանուկեան» մշակութային ու հասարակական կազմակերպութիւններուն նախագահը։
1993-ին Աշճեանի ջանքերով ստեղծուած է առաջնորդարանին հիմնադրամը։
1996-2000 թուականներուն Ս. Էջմիածինի մէջ վարած է Հայաստանի մէջ քրիստոնէութեան պետական կրօն հռչակման 1700-ամեակի գրասենեակին տնօրէնի պաշտօնը։
2001-ին՝ եղած է «Մուղնի» հրատարակութեան հիմնադիր-տնօրէնը։


== Մեսրոպ Աշճեան Մարդը ==
Նորարար եւ խոհուն անձ մը եղած է ան, որ կը հաւատար Քրիստոսի պատգամին, թէ՝ «Մարդ է որ գործէ զերկիր»:
Իբրեւ ուսուցիչ, տեսուչ, առաջնորդ, հասարակական գործիչ եւ Քրիստոնեայ Հայաստանի 1700- ամեակի վարիչ քարտուղար, պաշտօնները չէին որ կը բնորոշէին իր «ընելիք»ը կամ կ'արժեւորէին զինք, այլ ինք էր որ նոր իմաստ ու սահմանում կու տար անոնց: Իր պաշտօնին մղիչ ուժը կը դառնար նորարարութեանց, կոթողական ծրագիրներու իրագործման, եւ այս ուղղութեամբ իրեն հետ զօրաշարժի կ'ենթարկէր ամէն տարիքի ու սեռի մարդուժեր:
Ազատ ու անկախ Հայաստանի երազը իր կեանքին ու առաքելութեան հետ շաղախած, ան նաեւ իր նուիրեալ մասնակցութիւնը կը բերէ հայրենակերտումի վեհ գործին: Ան իր կեանքին վերջին աւելի քան տասը տարիներուն Հայաստանի մէջ իր բազմաճիւղ գործունէութեամբ, մեծապէս կը նպաստէ հայրենիքի հզօրացման: Նուիրումով կը ծառայէ, կը դառնայ կարիքաւորներու հայրը, կը կանգնի մտաւորականներու եւ զինուորներու կողքին:


== Հայկական պատմական յուշարձաններու պահպանութեան հիմնադրամի նախագահ՝ Մեսրոպ Արք. Աշճեանը ==
10 Դեկտեմբեր, 1998-ին, նամակ մը կը յղէ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Գլխաւոր քարտուղար՝ Ֆետերիքօ Մայորին, ուր վերջինիս ուշադրութեան կը հրաւիրէ Նախիջեւանի մէջ Հին Ջուղայի (այժմ` Ջուլֆա) հայկական գերեզմանատան աւերման փաստը: Ան նամակին մէջ կ'ընդգծէ, որ «սա մտածուած ծրագիր մըն է, որուն նպատակը այս հնագիտական եւ պատմական արտակարգ վայրին ոչնչացումն է», եւ գերեզմանատունը կ'ենթարկուի կազմակերպուած աւերի` կամ Նախիջեւանի հանրապետութեան իշխանութիւններու կողմէ, կամ անոնց գաղտնի համաձայնութեամբ: Կը նշուի, որ Ազրպէյճանի Հանրապետութիւնը, որուն մաս կը կազմէ Նախիջեւանի ինքնավար հանրապետութիւնը, ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի անդամ է, իսկ այս կազմակերպութեան սկզբունքներուն դէմ է դաշնակից պետութիւններուն մէջ ծաղկած քաղաքակրթութիւն ներկայացնող յուշարձաններու գիտակցուած աւերումը:
Հայկական պատմական յուշարձաններու հիմնադրամին նախագահը յոյս կը յայտնէ, որ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ն կը միջամտէ, «որպէսզի ազրպէյճանական իշխանութիւնները հետամուտ ըլլան անմիջապէս դադրեցնելու Ջուղայի գերեզմանատան քանդումը, եւ իրենց տեղը վերստին զետեղեն արդէն իսկ տեղափոխուած քարերը»:


== Այլ ==
Մեսրոպ Աշճեանի 20-ամեայ թեմակալութեան ընթացքին օծուած է տասներեք եկեղեցի, բացուած չորս վարժարան, հրատարակուած աւելի քան 60 կրօնական եւ պատմական գիրքեր (հայերէն, անգլերէն):
1993-ին, Մեսրոպ Աշճեանի ջանքերով հիմնուած է առաջնորդարանի հիմնադրամը:
Մեսրոպ Աշճեան հեղինակ է հայերէն եւ անգլերէն լեզուներով աստուածաբանական, հայագիտական, բարոյագիտական գրական եւ հրապարակախօսական ուսումնասիրութիւններու:
26 Դեկտեմբեր 2003-ին, Մուղնի թաղամասով անցնող «Ազատութեան» խճուղին վերանուանուած է «Մեսրոպ Արք. Աշճեան Փողոց» անունով:


== Երկեր ==
Մեսրոպ Աշճեան հեղինակ է հայերէն եւ անգլերէն լեզուներով աստուածաբանական, հայագիտական, բարոյագիտական գրական եւ հրապարակախօսական ուսումնասիրութիւններու:

«Կեանքի եւ Հաւատքի Էջեր», Նիւ Եորք, 1993:
«Հանդիպումներ», Նիւ Եորք, 1993:
«Էջեր Հայ Եկեղեցւոյ Պատմութենէն», 2 հրտ., Ե., 1994:
«Լուսաւորչի Լոյս Նշխարները», էջմիածին, 2000:
«Պահն Ու Յաւերժութիւնը», Երեւան, 2002:
«Արագահաս Սուրբ Սարգիս», Երեւան, 2002:
«Armenian Church Patristic and other Essays», N. Y., 1994.
«The Catholicosi of Etchmiadzin», N. Y., 1995.


=== Մեսրոպ Արք.-ին  միտքերէն ===