Վլատիմիր Փութին

Վլատիմիր Վլատիմիրի Փութին (ռուս.՝ Путин, Владимир Владимирович, 7 Հոկտեմբեր 1952(1952-10-07)[…], Լենինկրատ, Խորհրդային Միութիւն), ռուս պետական եւ քաղաքական գործիչ, Ռուսաստանի Դաշնութեան նախագահը։ Ռուսաստանի Դաշնութեան երկրորդ նախագահն է (7 Մայիս 2000 -7 Մայիս 2008)։ Ռուսաստանի Դաշնութեան առաջին նախագահ Պորիս Ելցինի հրաժարականէն ետք կատարած է նախագահի պատականութիւնները 31 Դեկտեմբեր 1999-էն մինչեւ 7 Մայիս 2000։ 8 Մարտ 2008-էն մինչեւ 2012  եղած է Ռուսաստանի Դաշնութեան վարչապետը։ 2012-ին կրկին ընտրուած է երկրի նախագահ։


== Պետութեան ղեկավար ==

31 Դեկտեմբեր 1999-ին Ելցինի շուտ պաշտօնաթողութեան հետեւանքով Փութին կը դառնայ Ռուսաստանի Դաշնութեան նախագահի պաշտօնակատար: Ռուսաստանի նախագահ Պորիս Ելցին  իր պաշտօնաթողութիւնը կը յայտարարէ, պաշտօնակատար նշանակելով Վլատիմիր Փութինը: Այդ օր առտուան ժամը 11:00-ին Քրեմլինի մէջ՝ Ռուսաստանի նախագահին աշխատասենեակին մէջ, Մոսկուայի եւ համայն Ռուսիոյ Պատրիարք Ալեքսիյ Բ.-ի ներկայութեամբ Ելցին Փութինին կը յանձնէ իր իրաւասութիւնները ։ Այս միջոցով Փութին կը ստանայ նաեւ Պատրիարքին ուղղափառ օրհնութիւնը երկրի կառավարման յառաջիկայ դժուար գործին մէջ։ Առտուան ժամը 12:00-ին, եթերը արտակարգ ընդհատելով, հեռուստաալիքները կը հեռարձակեն Ելցինի ուղերձը, որմով ան կը յայտնէր իր պաշտօնաթողութեան եւ հետնորդին մասին։ Նոյն օրը Փութինի կու տան նախագահական իշխանութեան խորհրդանիշները, ներառեալ՝ «աթոմային ճամպրուկը»։ Առաջին պետական փաստաթուղթը, որ կը ստորագրէ ՌԴ նախագահի պաշտօնակատար Փութին, «Իր պարտականութիւններու կատարումը դադրեցուցած Ռուսաստանի Դաշնութեան նախագահին եւ անոր ընտանիքի անդամներուն երաշխքիներու մասին» հրամանագիրն է։ Հրամանագիրը ՌԴ նախկին նախագահներուն (այդ ատեն միայն Ելցինն էր)  անձեռնմխելիութիւն կ'երաշխաւորէր։
26 Մարտ 2000-ին կ'ընտրուի Ռուսաստանի Դաշնութեան նախագահ։ Պաշտօնը կը ստանձնէ 7 Մայիս 2000-ին։
Մայիս 2000-ին Ռուսաստանի վարչապետի պաշտօնին համար կը նշանակէ Միխայիլ Քասյանովը։
24 Փետրուար 2004-ին Քասյանովի կառավարութիւնը կ'արձակէ՝ անոր աշխատանքը «ընդհանուր առմամբ բաւարար  գնահատելով »։ Նոր վարչապետ կը դառնայ Միխայիլ Ֆրատքով։
14 Մարտ 2004-ին երկրորդ անգամ կ'ընտրուի Ռուսաստանի Դաշնութեան նախագահի պաշտօնին։ Պաշտօնը կը ստանձնէ 7 Մայիս 2004-ին։
12 Սեպտեմբեր 2007-ին կ'արձակէ Ֆրատքովի կառավարութիւնը՝ վարչապետ նշանակելով Վիքթոր Զուբկովը։
7 Մայիս 2008-ին իշխանութիւնը կը փոխանցէ նորընտիր նախագահին՝ իր աշխատակազմին նախկին ղեկավար Տիմիթրի Մետվետէին։ Անկէ քանի մը օր առաջ, Փութին՝ Time-ի «Աշխարհի 100 ազդեցիկ մարդոց» ցուցակին վրայ կը գրաւէ երկրորդ տեղը։


=== Ներքին քաղաքականութիւն ===
Օգոստոս 2000-ին երկրին սահմանադրական-քաղաքական համակարգին կատարուած առաջին մեծ բարեփոխումը՝ Դաշնային խորհուրդի կարգի փոփոխութիւնն էր, որուն իբրեւ արդիւնք նահանգապետերը եւ մարզերու մարմին իշխանութեան ղեկավարները, որոնք մինչ այդ ի պաշտօնէ էին Դաշնային խորհուրդին մէջ, կը փոխուին նշանակովի ներկայացուցիչներու. վերջիններս պէտք էր աշխատէին Դաշնային խորհուրդին մէջ մշտական եւ մասնագիտական հիմունքներով (ընդ որում անոնցմէ մէկը կը նշանակէր նահանգապետը, երկրորդը՝ մարզին օրէնսդիր մարմինը)։ Նահանգապետերու կորսնցուցած լոպիստական հնարաւորութիւններու փոխհատուցման նպատակով կը ստեղծուի խորհրդակցական մարմին մը՝ Պետական խորհուրդը։
Սեպտեմբեր 2004-ին՝ Պեսլանի ահաբեկչական գործողութենէն քանի մը օր ետք, Փութին կը յայտարարէ, որ մտադիր է չեղարկելու մարզերու ղեկավարներու ընտրութիւնները՝ այդ քայլը կը հիմնաւորէ ահաբեկչութեան դէմ պայքարի ուժեղացումը։ Համաձայն հասարակական կարծիքի ուսումնասիրման համառուսաստանեան կեդրոնի (ՀԿՈՒՀԿ) իրականացուած հարցման՝ հարցաքննուողներուն 48%-ին կամքին հակառակ որոշում կ'առնուի  ։ Մեծամասնութիւնը Փութինի դէմ կը հանդիսանայ։ Ինչպէս նաեւ կը կատարուի կուսակցական ցուցակներով պետական պատգամաւորներու ընտրութեան կարգը։ Պետականի տարածքային ներկայացուցչութիւնը կը վերածուի՝ Դաշնային խորհուրդի անդամներու կէսին, որոնք կը նշանակուէին նահանգապետերու կողմէն, որոնք ալ իրենց կարգին կը նշանակուէին նախագահին կողմէ։
Դեկտեմբեր 2003-ի ընտրութիւններուն արդիւնքով Պետական ձայներու մեծամասնութիւնը կը ստանայ նախագահը հարող «Միացեալ Ռուսաստան» (ռուս.՝ «Единая Россия») կուսակցութիւնը (ընդ որում Պորիս Գրիզլով  կը դառնայ Պետդումայի նախագահ (State Duma ))։ Երկրորդ, երրորդ եւ չորրորդ տեղերը կը գրաւեն համապատասխանաբար ՌԴ Կոմունիստական կուսակցութիւնը, Ռուսաստանի լիպերալ-դեմոկրատական կուսակցութիւնը եւ «Հայրենիք» («Родина») խումբը։ Ընտրութիւնները յաղթելով եւ իր կազմին մէջ ընդունելով անկախ պատգամաւորներու մեծամասնութեան, միամանդատ շրջաններէն ընտրուած պատգամաւորներուն, Ազգային կուսակցութեան բոլոր պատգամաւորներուն, միւս կուսակցութիւններէն «փախածներուն»՝ «Միացեալ Ռուսաստան» կը ստանայ սահմանադրական մեծամասնութիւնը, որ թոյլ կու տար քուէարկութեան ժամանակ յստակ յաղթահարելու ընդդիմադիր կուսակցութիւններու դիմադրութիւնը։
2005-ին օրէնք մը կ'ընդունուի Պետական դուման միայն կուսակցական ցուցակներով ընտրութեան վերաբերեալ։ Այնուհետեւ Պետդուման կ'ընդունի Դաշնային օրէնսդրութեան մէջ փոփոխութիւնները, որոնք թոյլ կու տային տարածքային խորհրդարանի ընտրութիւններուն յաղթած կուսակցութիւններուն Ռուսաստանի նախագահին առաջարկելու նահանագապետի պաշտօնի իրենց թեկնածութիւնը։ Մարզերու ճնշող մեծամասնութիւնը այդ իրաւունքը կու տան «Միացեալ Ռուսաստան»-ին։ Զանգուածային բնոյթ կը սկսի կրել նահանգապետերու՝ իշխող կուսակցութեան միջամտութիւնը։
2007-ի սկիզբը կուսակցութեան անդամներ կը համարուէին ռուսական 86 նահանգապետերէն 70-ը։ «Միացեալ Ռուսաստան»ի անդամ էին նաեւ մեծ արդիւնաբերական ընկերութիւններու կառավարիչները, իրենց ենթակայ ստորաբաժանումներու ղեկավարները, դաշնային եւ մարզային իշխանութեան մարմիններու բարձրաստիճան պաշտօնեաները։