armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ազատեան

Ազատեան, հայկական մականուն։


== Մականունը կրողներ ==
Ալեքսանտր Թադեւոսի Ազատեան (ծ. 1930), նկարիչ, գոբելենագործ։
Արեգ Ազատեան (ծ. 1986), արձակագիր, բեմադրիչ:
Արսէն Ազատեան (ծ. 1959), բեմադրիչ, գրող, արտադրող, ժապաւէնի սարքաւորող, գործարկու։
Արուս Ազատեան, մանկավարժ:
Գէորգ Ազատեան
Գէորգ Ալիբեկի Ազատեան (1947-1983), քանդակագործ:
Գէորգ Գալուստի Ազատեան (1903-1986), ՀԽՍՀ Գերագոյն խորհուրդի առաջին գումարման պատգամաւոր։
Դեմո Ազատեան, լրագրող:
Երուանդ Նազարէթի Ազատեան (ծ. 1935), գրող, հրապարակախօս:
Թորոս Մարտիրոսի Ազատեան (1989-1955), բանասէր, բանաստեղծ, խմբագիր:
Յակոբ Նիկողոսի Ազատեան (1902-1965), փորագրիչ:
Հայկ Ազատեան
Հայկ Հրանդի Ազատեան (վ. 1937), փաստաբան:
Հայկ Նահապետի Ազատեան (1881-1964), տնտեսագէտ:
Հայկ Ազատեան, խմբագիր:
Հենրիկ Գէորգի Ազատեան (1928-2013), քաղաքական եւ պետական գործիչ։
Հմայակ Ազատեան (1863-1934), դերասան:
Հրանդ Ազատեան, յեղափոխական գործիչ:
Շմաւոն Ռուբէնի Ազատեան (1925-1994), ճարտարապետ:
Սարգիս Փանոսի Ազատեան (1884-1916), բժիշկ։
Վաղարշ Դաւթի Ազատեան (1904-1992), քիմիկոս։
Վարազդատ Համազասպի Ազատեան (1918-1941), մանկավարժ, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից:
Վիլէն Վաղարշի Ազատեան (ծ. 1931), ֆիզիկաքիմիկոս:
Վիքթոր Գրիգորի Ազատեան (1928-2000), սրտավիրաբոյժ:
Մարթինիանօ Ռոնքալիա

Մարթինիանօ Ռոնքալիա (1923-2008), արեւելագետ, գրադարանապետ եւ դասախօս:
Հմուտ արեւելագետ, գրադարանապետ եւ դսւսախօս Մարթինիանօ Փելեկրինօ Ռոնքալիա ծնած է 1923 ին, Րեճիոլօ, Իտալիա:
Ծննդավայր երկրին մէջ ստանալէ ետք իր դպրոցական ուսումը, Սորպոնի եւ Միւնիխի համալսարանէն կը վկայուի որպէս արեւելեան քրիստոնեական գիտութիուններու, եկեղեցիներու պատմութեան եւ քաղաքակրթութեան մասնագետ:
1963 էն մինչեւ 2000, դասախօսած է Եգիպտոսի, Գերմանիոյ, Իտալիոյ, Ֆրանսայի, Զուիցերիոյ եւ Լիբանանի տարբեր համալսարաններուն մէջ, ուսու­ցանելով յատկապէս արեւելեան քաղաքակրթութեան առնչուող նիւթեր: 1961 էն 1972 եւ այնուհետեւ մինչեւ իր մահը ապրեցաւ Պեյրութ:
Ռոնքալիայի անունը անբաժան պիտի մնայ Պէյրութի Գերմանական Արեւելագիտական Հիմնարկէն, որուն հիմնադիրներէն ու երկարատեւ մատենադարանապետն էր։ Ան անդամ էր եւրոպական արեւելագիտական ընկերաթիուններու:
Հեղինակ է մօտ երեք տասնեակ գիրքեր հարիուրաւոր յօդուածներու, խմբագրած է բազմահատոր արեւելագիտական հրատարակութիւններ:
Ուաոմնասիրութիւններուն ընթացքին, Ռոնքալիայի ուշաղրութենէն չէ վրիպած նաեւ հայոց պատմութիւնը. հայութեան առնչուող իր առաջին յօդուածը լոյս կր տեսնէ 1957-ին, Studia Orien talia հանդէսին մէջ “Les Franciscains et les Armeniens Catholiques” վերնազրով: 1962-ին Oriens հանդէսին մէջ լոյս կը տեսնէ “ Itinerario in Egitto di Sim eone, Viaggiatore Polacco (1615 - 1616) (Սիմէոն լեհ ճամբորդի ճանապարհորդութիւնը Եգիպտոս) ուսումնասիրութիւնը.
կրկին Oriens-ի մէջ 1962-ին կը հրատարակուի Մեսրոպ Եպս. Թերզեանի Le Patriarcat de Cilicie et les Armeniens Catholiques (1740-1812) գիրքին գլախօսականը, իսկ 1972 ին՝ Լիւիօ Միսիրի Arbre Genealogiqu e de la Famille Missir
(1671-1969) գիրքին գրախօսակւսնր Paro le d L'Orien t հանդեսին մէջ։ Նոյն հանդէսին մէջ 1998-ին կր հրատարակէ “Լ'Armenie de Cilicie et les Croises, Apres la Chute d'Acre (1291)” յօդուածը:
Ռոնքալիա աշխատակցած է նաեւ Հայկազեան Հայագիտական Հանդէսին: ԺԳ. հատորին մէջ լոյս կր տեսնէ “ Marino Sanuto ‘II Vecchio’ , detto Torsello e Gli Armeni di Cilicia. Qualche Informazione” (Կարգ մր ծանօթութիուններ Թորսելլօ անուանուած ծերուկին եւ Կիլիկիոյ հայերան մասին) ուսումնասիրութխնը, իսկ ԺԸ . հատորին մէջ՝ "M'assacres et Deportations d’Armeniens au Moyen-age d’apres Le Liber Peregrinationis de Jacopo de Verone, 1335" (Հայոց ջարդերն ու տեղահանութիւնը միջնադարուն,1335 ին, ըստ ժաքոփօ Տը Վերոնի) հրապարակումը:
Իր անտիպ աշխատանքներուն մէջ սլ կր գտնուին այլ հայագիտական ուսումնասիրութիւններ:
Գերմանական, իտալական եւ Լիբանանեան պետութիուններուն կողմէ շքանշաններու արժանացած Մարթինիանօ Ռոնքալիա մահացաւ 11 Յունուար 2008 ին ,Պէյրութի մէջ:


== Աղբիւրներ ==
Հայկազեան Հայագիտական Յանդէս
Վարդգէս Տէր Կարապետեան

Վարդգէս Տէր Կարապետեան ( 1928, Պէյրութ - 31 Յունուար 1986, Պէյրութ), Հ.Մ.Ը.Մ.ի առաջին Կեդրոնական Վարչութեան ատենապետ եւ միութեան համագաղութային կառոյցի կերտման գլխաւոր ճարտարապետ։


== Կենսագրութիւն ==
Ան ծնած էր 1928-ին, Պէյրութ․ Սէն Ժոզէֆ համալսարանէն վկայուած քաղաքական գիտութեանց եւ իրաւաբանութեան կաճառներէն։ Պատանի տարիքին մաս կը կազմէ Պէյրութի պասքեթպոլի խումբին՝ դառնալով անոր լաւագոյն մարզիկներէն մէկը։
Իբրեւ հմուտ վարչական, Վարդգէս Տէր Կարապետեան բազմիցս կը մասնակցի Հ.Մ.Ը.Մ.ի Մերձաւոր Արեւելքի Պատգամաւորական Ժողովներուն, ներկայացնելով Լիբանանի շրջանը։ 1973-ին, ան մաս կը կազմէ Հ.Մ.Ը.Մ.ը համագաղութային կազմակերպութեան վերածելու յատուկ մարմինին։ Ապա, 1974-ին, 1979-ին եւ 1983-ին կ’ընտրուի Հ.Մ.Ը.Մ.ի Կեդրոնական Վարչութեան անդամ եւ իբրեւ ատենապետ ձեռնհասօրէն կը վարէ միութեան աշխատանքները՝ մինչեւ իր նահատակութիւնը 31 Յունուար 1986, երբ Լեւոն Պէրպէրեանի եւ Ներսէս Խիւտավերտեանի հետ, Պէյրութի մէջ ան զոհ կ’երթայ զինուած գործողութեան։
Հ.Մ.Ը.Մ.ական իր գործունէութեան կողքին, Վարդգէս Տէր Կարապետեան կ’ունենայ ազգային-հասարակական բեղուն գործունէութիւն, իբրեւ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Ազգային Քաղաքական Ժողովի քարտուղար եւ Հ.Յ.Դ. Լիբանանի Կեդրոնական Կոմիտէի երկար տարիներու անդամ։
Յետ-մահու, 14 Նոյեմբեր 2008-ին, Հ.Մ.Ը.Մ.ի Կեդրոնական Վարչութիւնը իրեն կը շնորհէ միութեան բարձրագոյն՝ «Արժանեաց» շքանշանը։


== Աղբիւրներ ==
Մարզիկ ամսաթերթ 2008
Ազդակ Օրաթերթ 1986
Ռիչըրտ Կիրակոսեան

Ռիչըրտ Կիրակոսեան (անգլերէն՝ Richard Giragosian, ծնած 8 Յունուար 1965-ին, Փրովիտընս, ԱՄՆ), հայ քաղաքական եւ ռազմական վերլուծաբան, փորձագէտ։


== Աշխատանքային Գործունէութիւնը ==
Ռիչըրտ Կիրակոսեանը ծնած է 1965 թուականի Յունուար 8-ին ԱՄՆ Փրովիտընս քաղաքին մէջ։ Ռիչըրտ Կիրակոսեանի մասնագիտական գործունէութիւնը սկսած է Միացեալ Նահանգներուն մէջ։ Ռիչըրտ Կիրակոսեանը աշխատած է տարբեր հեղինակաւոր կազմակերպութիւններու մէջ, ինչպէս են Ամերիկեան համաժողով (գոնկրէսը), «Ազատութիւն» ռատիօկայանի Եւրոպական կեդրոնակայանը, «Ճէյնզ Ինֆօրմէյշըն Կրուբ» (Jane's Information Group) եւ այլն։ 2000-ական թուականներու սկիզբները տեղափոխուած է Հայաստան: 2009 թուականի Փետրուարէն մինչեւ 2011 թուականի Մարտ ամիսը զբաղած է Ռազմավարական եւ Ազգային Հետազօտութիւններու Հայկական Կեդրոնի տնօրէնի պաշտօնով:
2011-ի Ապրիլէն սկսեալ՝ ան կը ղեկավարէ, իր կողմէ ստեղծուած, «Տարածաշրջանային Հետազօտութիւններու Կեդրոնը» (ՏՀԿ): Կեդրոնը անկախ, շահոյթ չհետապնդող հետազօտական կեդրոն է, որ կ'առաջարկէ լայնամաշտաբ ռազմավարական վերլուծութիւններ եւ անկողմնակալ հետազօտութիւններ, ինչպէս նաեւ կ'իրականացնէ շարք մը կրթական եւ քաղաքականութեան հետ առնչուող ծրագրեր։ Կիրակոսեանի գլխաւորութեամբ կեդրոնը արտաքին քաղաքականութենէ զատ կը վերլուծէ նաեւ Հայաստանի ներքին քաղաքական կեանքը։ Արտաքին քաղաքականութեան մէջ կողմ է Թուրքիայի հետ առանց նախապայմաններու յարաբերութիւններուն հաստատմանը:
Ռիչըրտ Կիրակոսեանի վերլուծական նիւթերը կը տպագրուին Center for Strategic and International Studies (CSIS), the International Security Network (ISN), the Swiss Peace Foundation, Jane's Defence Weekly, Democratizatiya, the Journal of Slavic Military Studies, Jane's Islamic Affairs Analyst, the Turkish Daily News, եւ the Harvard International Review յայտնի պարբերականներուն մէջ։
Ռիչըրտ Կիրակոսեանը նաեւ թրքալեզու Newsweek շաբաթաթերթի սիւնակագիր է եւ անգլալեզու the Turkish Policy Quartly ամսագրի խմբագրակազմի անդամ է։
Ամուսնացած է, ունի մէկ դուստր:


== Աղբիւրներ ==
Ժիրայր Ալթունեան

Ժիրայր Թաթուլի Ալթունեան, (23 Օգոստոս 1946(1946-08-23), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն - 15 Յուլիս 2020(2020-07-15), Երեւան, Հայաստան), Թաթուլ Ալթունեանի անուան երգի-պարի պետական համոյթի գեղարուեստական ղեկավար։ Հայաստանի արուեստի վաստակաւոր գործիչ։


== Կենսագրութիւն ==
Ժիրայր Ալթունեան միջնակարգ դպրոցը աւարտելէն յետոյ` 1967 թուականին ընդունուեր է Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոց` երգչախմբային խմբավարութեան բաժին: 1972 թուականին երաժշտանոցը գերազանց աւարտելով` ստացեր է խմբավար-ղեկավար որակաւորումը: աւարտելէն յետոյ ծառայեր է Սովետական բանակին մէջ: 1973 թուականին աշխատեր է Հայաստանի երգչախմբային ընկերութեան մէջ՝ որպէս գլխաւոր խմբավար, 1974-1990 թթ.՝ Թ. Ալթունեանի անուան երգի-պարի պետական համոյթին՝ որպէս գլխաւոր խմբավար
։
Հայ խմբավար, մանկավարժ, ԽՍՀՄ (1965) եւ ՀԽՍՀ (1945) ժողովրդական արուեստագէտ Թաթուլ Ալթունեանի որդին է, Հայաստանի Հանրապետութեան արուեստի վաստակաւոր գործիչ Ռուբէն Ալթունեանի եղբայրը։
Ժիրայր Ալթունեանի մասնագիտական կենսագրութեան մէջ յատուկ տեղ կը  գրաւէ սփիւռքը. հայ համայնքներու երգչախումբերուն համար իր ստեղծած ծրագիրները իւրայատուկ երանգներով  օժտուած են: Ան համոյթի բազմաթիւ երգերու, պարերու գործիքաւորման հեղինակ է:
1990-2002 թուականներուն ան հրաւիրուած է Սուրիա եւ Իրան, ղեկավարելու Հալէպի՝ «Սպենդիարեան», Դամասկոսի՝ «Քնար» եւ Թեհրանի՝ «Արարատ» երգչախումբերը։
Ժիրայր Ալթունեան 2004 թուականէն մինչ օրս հանդիսացած է Թ. Ալթունեանի անուան երգի-պարի պետական համոյթի գեղարուեստական ղեկավարը:


== Աղբիւրներ ==
74 տարեկան կեանքէն հեռացեր է ՀՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ Ժիրայր Ալթունեանը
Մարալ Երգի եւ Պարի Անսամպլ

Մարալ Երգի եւ Պարի Անսամպլը 1980 թուականին Պոլիսի մէջ, Պէնօն Գուզուպաշ եւ իր ընկերներուն կողմէ յիմնուած արդիականացուած դասական Հայկական ժողովրդական պարերու խումբ մըն է:
Զաւէն Նալպանդեան (Զարեւանդ)

Զաւէն Նալպանդեան (Զարեւանդ, 1890, Անտիոք - 1973, Ուաշինկթըն, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), քիմիագէտ, պատմագրող: 


== Կենսագրութիւն ==
Նալպանդեան ծնած է 28 Սեպտեմբեր, 1890-ին, Անտիոքի։ Նախակրթութիւնն ու միջնակարգ ուսումը  ստացած է Այնթէպի մէջ։
1913-ին անցած է Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ, ուր ստացած է բարձրագոյն կրթութիւն՝ Հարվըրտ եւ Գոլումպիա համալսարաններուն մէջ։ Մասնագիտութեամբ քիմիագէտ, ան նուիրուած է նաեւ պատմագիտութեան ու գրական աշխատանքի:
Նալպանդեան մահացած է 1 Յունուար, 1973-ին:


== Աշխատութիւններ ==
1926-ին Զարեւանդ գրչանունով Զաւէն Նալպանդեան ու իր կինը՝ Վարդուհի-Քալանթար Նալպանդեան, Պոսթոնի մէջ հրատարակած են «Միացեալ եւ անկախ Թուրանիա կամ ի՞նչ կը ծրագրեն թուրքերը» պատմաքննական աշխատասիրութիւնը, որ 1930-ին նաեւ կը հրատարակուի ռուսերէնով՝ Փարիզ լոյս տեսնող պարբերականի մը մէջ։ 1971-ին, նոյն աշխատասիրութիւնը Վահագն Տատրեանի թարգմանութեամբ անգլերէն կը հրատարակուի Հոլանտայի մէջ:
Զարեւանդի վաստակին մաս կը կազմէ նաեւ թարգմանական աշխատանքը:


=== Երկեր ===
«Թուրքիան եւ պանթուրքիզմը» (1930),
«Միացեալ, Անկախ Թուրանիա», 1926  (1930 - ռուսերէն, 1971 - անգլերէն),
«Կրնա՞նք հաշտուիլ թուրքին հետ», 1926։


== Զաւէն նալպանդեան - Զարեւանդ «Սասունցի Դաւիթ» դիւցազնավէպը անգլերէնի թարգմանած է ==


== Ծաօթագրութիւններ ==


== Աղբիւրներ ==
Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս, Հատոր ԻԴ., Պէյրութ, 1973, էջ 356
Ուատիհ Էլ Սաֆի

Ուատիհ Էլ Սաֆի (1 Նոյեմբեր 1921(1921-11-01), Niha Chouf, Շուֆի Շրջան, Լեռնային Լիբանանի նահանգ, Լիբանան - 11 Հոկտեմբեր 2013(2013-10-11), Mansourieh, Մաթնի շրջան, Լեռնային Լիբանանի նահանգ, Լիբանան) եղած է Լիբանանցի երգիչ, հորինող եւ դերասան։ Ան եղած է Լիբանանեան արուեստի դէմքերէն մէկը, եւ կոչուած է Լիբանանի Ձայնը: Ծնած է Նիհա շրջանը՝ Լիբանան։ Սկսած է արուեստի ասպարէզը 17 տարեկանին, երբ ան մասնակցածէր Լիբանանի ռատիօկայանի կազմակերպած երգի մրցոյթին, ուր զատուած էր առաջինը 40 այլ մասնակիցներու մէջէն։


== Երգի ասպարէզ ==
Ուատիհ Էլ Սաֆին ճանչցուած է իր թենօրային ձայնով։ Սկսած է իր ասպարէզի ճամբան 17 տարեկանին երբ գրաւած էր առաջին դիրքը Լիբանանի ռատիօկայանի կազմակերպած երգի մրցոյթին։
1947-ին Սաֆին ճամբորդած է Պրազիլ, ուր մնացած է մինչեւ 1950:
1973-ի աշնան, Սաֆին սկսած է աշխատիլ իր առաջին երգերուն վրայ «Իման եա Զաունա»ն եւ «Կրիշլահ Իտի»ն։
Մուսայք Մասեաց

«Մուսայք Մասեաց», թատէրական-գրական շաբաթաթերթ։ Լոյս տեսած է 1857-1858 թուականներուն, Կ․ Պոլսոյ մէջ։ Խմբագիր՝ Ա․ Հայկունի (Ճիզմէճեան)։ Նպաստած է հայ թատերագիտական մտքի զարգացման, բարձր գնահատած է բեմական արուեստի դերը ժողովուրդի լուսաւորութեան, կրթական մակարդակի բարձրացման եւ կենցաղի բարելաւման գործին մէջ։ Անոր Էջերուն մէջ հրատարակուած են դրամատիկական երկեր, արձակ եւ չափածոյ ստեղծագործութիւններ, բանասիրական յօդուածներ։
Շաբաթաթերթը տպագրած է Հայկունիի «Երնջակ» (1858,№№14-18) եւ ուրիշ դրամաներ, նաեւ անգլերէնէն անոր թարգմանութեամբ «Հերսալիա» (1857,№№1-6), «Կատարինէ» (1857, №№7-13) ողբերգութիւնները։
412 (թիւ)

412 (չորս հարիւր տասներկու) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 411-ի եւ 413-ի միջեւ


== Յատկութիւններ եւ Կիրառութիւններ ==
տասներկու յաջորդական պարզերու գումար է՝ 411=13+17+15+23+29+31+37+41+43+47+53+59
 Alt   412  գործադրելիս կը ստացուի կիւրեղեան Ь տառը
412 Էլիսապեթէ աստեղնեակի կարգային թիւն է
Հանդէս Ամսօրեայ (պարբերաթերթ)

«Հանդէս Ամսօրեայ», Վիեննական Մխիթարեան միաբանութեան հիմնած հայագիտական պարբերաթերթերէն մէկն է: «Բազմավէպ»ին հետ միասին, մինչեւ այսօր անընդհատ կը շարունակեն կատարել հայագիտական իրենց աշխատանքը:
«Հանդէս Ամսօրեայ»ն հիմնուած է 1887 Յունուարին: Հիմնադիրը եղած է միաբանութեան անդամ Հ. Արսէն Այտընեան (1825-1902)` գլխաւոր աշխատակից ունենալով Հ. Սերովբէ Տերվիշեանը, Հ. Գրիգոր Գովրիկեանը, Հ. Գրիգորիս Գալեմքեարեանը, Հ. Գաբրիէլ Մենեւիշեանը, Հ. Յակոբոս Տաշեանը, Հ. Ղեւոնդ Յովնանեանը եւ ուրիշներ:
Ամբողջ հայ լրագրութեան եւ պարբերաթերթերու հաւաքածոյին մէջ՝ «Հանդէս Ամսօրեայ» հրատարակութիւնը, միշտ նուիրուած է հայ ազգի պատմութեան, լեզուին ու աշխարհագրութեան ուսումնասիրութեան: Ան անդրադարձած է հայագիտական մարզի բոլոր ուսումնասիրութիւններուն: Հիմնական նպատակը եղած է խուզարկել, հետազօտել, լոյս աշխարհ հանել եւ քննարկել ամէն ինչ, որ հայկական է:
Երկար տարիներ պեղած, փորփրած, քրքրած, մշակած է «Հանդէս Ամսօրեայ»ն հայագիտութիւնը եւ իր էջերուն մէջ տպուած նիւթերէն արտատպութեամբ լոյս հանած է ցարդ երկու հարիւր հատոր գիրք, որոնց շարքը կոչուած է «Ազգային մատենադարան» (ցայսօր՝ աւելի քան 220):
«Հանդէս Ամսօրեան» հրապարակած է նաեւ հայկական հարցի վերաբերեալ նիւթեր։ Առաջին աշխարհամարտի տարիներուն եւ ետքը դատապարտած է հայերու ցեղասպանութիւնը Արեւմտեան Հայաստանի եւ Օսմանեան կայսրութեան հայաբնակ վայրերուն մէջ, անդրադարձած՝ հայ ազգային-ազատագրական շարժումներու պատմութեան («Ազատութեան շարժումը ԺԵ.-ԺԶ. դարուն հայոց մէջ», 1917), գրած՝ ցեղասպանութեան  զոհ գացած հայագէտներուն մասին («Հայ կաթողիկէ կղերին նահատակները», 1920), ողջունած՝ հայկական պետականութեան վերականգնումը («Հայաստանի անկախութիւնը պաշտօնապէս ճանաչուած», «Հայաստանի անկախութիւնը», 1920), ցաւով նկարագրած աւերակ դարձած հայկական բնակավայրերը, մեկնաբանած աւերման պատճառները («Հայ բնակչութիւնը Սեւ ծովէն մինչեւ Կարին», յօդուածաշարը, 1921) եւ այլն։
Միաբանութեան հրատարակած «Հանդէս ամսօրեայ»ն, որ կը հրատարակուի առ այսօր, սակայն արդէն երկար ժամանակ ոչ թէ որպէս ամսագիր, այլ` տարեգիրք: Տպարանը փակուելէ ետք այն կը տպագրուի Հայաստանի մէջ:
Ռուբէն (անձնանուն)

Ռուբէն, հայկական արական անուն է։ Ունի աստուածաշնչային ծագում՝ եբրայերէն (եբր.՝   רְאוּבֵן‎ բառէն, որ կը նշանակէ՝ «տե՛ս որդի»: Տասներկուերորդ որդին էր Յակոբի։

Լատինագիր ձեւը՝  ROUPEN 
Անունէ կազմուած մականուն՝ Ռուբինեան


== Անունը Կրողներ ==
Ռուբէն Սեւակ (1885-1915) բանաստեղծ եւ արձակագիր
Ռուբէն Յովսէփեան (1939-2016, Երեւան) գրող, արձակագիր
Ռուբէն Նաքեան Reuben Nakian, (1897, ՆԵ-1986) ամերիկահայ քանդակագործ]
Ռուբէն Մամուլեան Rouben Mamoulian, (1897, Թիփղիս-1987) ամերիկահայ բեմադրիչ
Ռուբէն Աբրահամեան (1881-1951) լեզուաբան, իրանագէտ
Ռուբէն Զարդարեան (1874-1915) արեւմտահայ գրող
Ռուբէն Տէր Մինասեան (1882-1951, Փարիզ) քաղաքական գործիչ
Ռուբէն Որբերեան (1873, Մալաթիա-1931, Փարիզ) հայ գրագէտ
Ռուբէն Մաշոյեան (1928-1999, Իսթանպուլ) լեզուաբան


== Անուան Ձեւերը Այլ Լեզուներով ==
անգլերէն՝ Reuben
յուն․՝ Ρουβην
փորթ.՝ Rubinho
սպ.՝ RÚBEN
ֆիններէն՝ Ruuben
ֆրանսերէն՝ Ruben


== Տե՛ս նաեւ՝ ==
Ռուբինեաններ
Քալաւրոս, Քալիմնոս

Քալաւրոս (յուն․՝Καλαβρός), հարաւային Էգէականի անբնակ կղզիակ, Տոտեքանիսա։ Կը գտնուի Քալիմնոսի արեւմուտքը, Էմպորիոսի ծոցին մէջ։   


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==
Քալաւրոս կը գտնուի Քալիմնոսին շատ մօտ, անոր արեւմուտքը։ Տարածութիւնն է 0,296 քլ․²։  Կը պատկանի Քալիմնոսի քաղաքապետութեան։
Ֆրիտրիխ Միւլլեր

Ֆրիտրիխ Միւլլեր (գերմաներէն՝ Friedrich Müller, 6 Մարտ, 1834 Պոհեմիայի թագաւորութիւն — 25 Մայիս, 1898, Վիէննա, Աւստրիա), աւստրիացի լեզուաբան եւ հայագէտ։


== Կենսագրութիւն ==
1853-1857 թուականներուն ընթացքին ուսանած է Վիէննայի եւ Կոթինկենի համալսարաններուն մէջ։
Տիրապետած է Հայերէնին, Յունարէնին եւ Սանսկրիտին:
1858 թուականին Ֆրիտրիխ եղած է Վիէննայի համալսարանի, ապա՝ արքունական մատենադարանի տնօրէնը, իսկ 1866 թուականէն սկսեալ դարձաւ Վիէննայի համալսարանին լեզուաբանութեան դասախօսը եւ Կայսրական գիտութիւններու ճեմարանին անդամերէն մէկը։


== Հայագիտական աշխատանքներ ==
1860-ական թուականներուն Միւլլերը իր հայագիտական յօդուածները հրատարակած է ճեմարանին պատմական եւ փիլիսոփայական տեղեկագիրին մէջ։ Ֆրիտրիխ նաեւ իր պատմաբանասիրական բնոյթի գործերուն մէջ անդրադարձած է Մեսրոպ Մաշտոցին գործունէութեան, հայկական գրական գիւտերուն, Կորիւնին, Ղազար Փարպեցիին, Ստեփանոս Տարոնեցիին (Ասողիկ), Առաքել Դաւրիժեցիին, Վարդան Բարձրբերդցիին եւ Մխիթար Գոշին գործերուն:
Իսկ լեզուաբանական յօդուածներուն մէջ, որոնք շատ լաւ ձեւով ամփոփուած են «Արմենիաքա» («Armeniaca») էջերուն մէջ, հետազօտած է Հայերէնի խոնարհումը ու հոլովումը, կատարելով բազմաթիւ ստուգաբանութիւններ։
Ֆրիտրիխ Միւլլերին ամէնէն լաւ գործերէն են՝

«Ընդհանուր ազգագրութիւն» (1879)
քառահատոր «Լեզուաբանութեան հիմքերը» (1876-1887):
Յովհաննէս Մինաս

Յովհաննէս Մինաս (հոլանտերէն՝ Johannes de Minas, նաեւ Johannes di Minas) (անհայտ - 1768, Ամսթերտամ, Հոլանտա, Հոլանտայի նահանգներու միացեալ հանրապետութիւն), հայ հոգեւորական Նիտերլանտներու մէջ:
1733 թուականին Օսմանեան կայսրութենէն տեղափոխուած է Հոլանտա, իսկ 1734 թուականէն մինչեւ մահը՝ 1768 թուական, եղած է Ամսթերտամի հայկական եկեղեցւոյ քահանայ (եկեղեցին բացուած է 1714 թուականին եւ կը ծառայէր Ամսթերտամի հայկական համայնքին)։
Յովհաննէս Մինաս բնակած էր Քոնինգսթրատ փողոցի 27 հասցէին վրայ, ուր թերեւս պահպանուած է անոր անունը կրող հայերէն յուշաքարը: Անոր միջոցներով նաեւ 1749 թուականին ստեղծուած է հայկական եկեղեցւոյ յուշաքարը։Մահէն ետք աճիւնը ամփոփուած է Աուտեկերկ եկեղեցւոյ գերեզմանատան մէջ (տապանաքար հ. 444): 20 Յունուար 2008-ին այս եկեղեցիին մէջ կատարուած է անոր յիշատակին նուիրուած արարողութիւնը։ Նոյն տարին հոլանտացի պատմաբաններ Ռընէյ Պեքիուսը եւ Վաութ Ուլթէյը հրատարակած են «Ամսթերտամի Աուտեկերկի 1661-1808 թուականներուն հայկական գերեզմանները» գիրքը։
Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիա

Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիա, Ուիքիփետիա բազմալեզու եւ ազատ հանրագիտարանի հայալեզու երկու տարբերակներէն մէկն է։ Հիմնուած է 1 Ապրիլ 2019-ին։ Միւսը Արեւելահայերէն Ուիքիփետիան է, որ կը կոչուի հայերէն Վիքիպեդիա։ Հիմնուած է Յունուար 2001-ին։ Ինչպէս բոլոր այլ Ուիքիմետիա-նախագիծերը, Արեւմտահայերէն Ուիքիփետիայի բովանդակութիւնը կը գտնուի ազատ արտոնագիրի տակ, եւ իւրաքանչիւր անձ կրնայ օգտագործել, խմբագրել ու տարածել այդ բովանդակութիւնը։ Յետագայ բոլոր տարբերակներն ալ կը տարածուին նոյն սկզբունքներով։
Ռոզ Ալ Եուսուֆ

Ֆաթիմա Ալ Եուսուֆ (արաբ. فاطمة اليوسف‎), նաեւ յայտնի է որպէս Ռոզ Ալ Եուսուֆ (արաբ.`روز اليوسف‎) (10 Ապրիլ 1989, 1958), եգիպտացի դերասանուհի եւ լրագրող:
Արաբական Մարդկային Զարգացման զեկոյց 2005. Արաբական աշխարհին մէջ կանանց բարձրացման ուղղութեամբ անոր նկարագրեցին որպէս «բեմի ռահվիրայ եւ ամենաերիտասարդ դերասանուհիներէն մէկը»: 1925-ին հիմնադրած է Ռոզ Ալ-Եուսուֆ լրատուական ամսագիրը:  Արաբական Մարդկային Զարգացման զեկոյցը 2005-ին ըսաւ, որ «ան իր ժամանակուան եզակի կինն էր»: Ան ըսած էր, «Ես այս կնոջ պատրաստեցի»:


== Անձնական կեանք ==
Ան ծնած է Լիբանան, թրքական ծագում ունեցող ընտանիքի մէջ։ Անոր որդին Իհսան Ապտուլ Քուտուսն էր:


== Արտաքին յղումներ ==
The Arab Human Development Report 2005: Towards the Rise of Women in the Arab World. Stanford University Press, 2006. 9211261740, 9789211261745. The cited chapter is Chapter 3 (Archive)
Sullivan, Earl L. Women in Egyptian Public Life (Contemporary Issues in the Middle East Series). Syracuse University Press, 1986. 0815623542, 9780815623540.
Ռոմա ՖԱ-ի ֆութպոլիստներու ցանկ

Այս Ռոմա ֆութպոլային ակումբի առաւել հայտնի ֆութպոլիստներու ցանկն է։ Ցանկին մէջ հիմնականին ընդգրկուած են Ռոմայի կազմին մէջ 100 եւ աւելի պաշտոնական խաղերու մասնակցած ֆութպոլիստները, կան նաեւ ֆութպոլիստներ որոնք չեն հասած 100 հանդիպման սահմանին, սակայն իրենց զգալի աւանդը ունեցած են խումի պատմութեան մէջ։
Խաղացողներու տուեալները ներառուած են մինչեւ 2012 թուական յուլիս 29-ը եւ նշուած են միայն առաջին խումբի ելոյթները. պատերազմական շրջանի արդիւնքները ներառուած չեն, հանդիպման ընթացքին փոփոխութեամբ մտած ֆութպոլիստներու արդիւնքները ներառուած են։


== Ֆութպոլիստներ ==
«Ազգութիւն» սիւնակին մէջ նշուած է այն երկիրը, որուն ազգային հաւաքականին հանդես եկած է ֆութպոլիստը, եթէ հանդես եկած էՈսկեգոյն սիւնակը կը նշանակէ, որ ֆութպոլիստը կը մտնէ Ռոմայի պատմութեան լաւագոյն 11 ֆութպոլիստներու ցանկին մէջ։ Արծաթագոյն սիւնակին մէջ նշուած ֆութպոլիստները տեղ գտած են Ռոմայի «Փառքի սրահի» ցանկին մէջ, սակայն ոչ լաւագոյն 11 ֆութպոլիստներու։ Թաւատառերով նշուած են Ռոմայի ներկայիս կազմին ֆութպոլիստները


== Աւագներ ==


== Հապաւումներ ==
ԴՊ — Դարպասապահ
ՊՇ — Պաշտպան
ԿՊ — Կիսապաշտպան
ՀՐ — Յարձակող


== Արտաքին յղումներ ==
[1]
[2]
[3]
Պոսթըն

Պոսթըն (անգլերէն՝ Boston), ԱՄՆ-ի Մասսաչուսէթս նահանգի կեդրոնն է։ Քաղաքը յայտնի է նաեւ Նոր Անգլիա անունով։ ԱՄՆ-ի ամենահին քաղաքներէն մէկն է։ Պոսթընը Նոր Անգլիայի ամենամեծ քաղաքն է։ 2014 թուականի դրութեամբ բնակչութիւնը 645.966 է։ Այս ցուցանիշով Պոսթընը ԱՄՆ 24-րդ ամենամեծ քաղաքն է։


=== Աշխարհագրական դիրք ===
Քաղաքը շատ կոմպակտ եւ յարմարաւէտ դիրք ունի։ Ընդհանուր մակերեսը կը կազմէ 232,1 կմ²։ Քաղաքի մեծ մասը կը գտնուի ծովի մակարդակէն 5-7 մեթր բարձր, իսկ Պելիվիւ Հիլը 101 մ բարձրութեան վրայ է։


== Պատմութիւն ==

Պոսթընը հիմնադրուեր է 1630 թ. 17 Սեպտեմբեր-ին։ Հիմնադրումէն յետոյ այստեղ բացուեր է առաջին անգլալեզու քոլէճը՝ Հարվըրտի համալսարանը։


=== Տեսարժան վայրեր ===
Սուրբ Խաչ եկեղեցի (Պոսթըն)  - կաթոլիկ եկեղեցի
Պոսթընի վանք  - մորմոնական եկեղեցի


== Կլիման ==
Պոսթընը, ինչպէս Նոր Անգլիան, կը գտնուի մայրցամաքային կլիմայական գօտիին մէջ, քանի որ գերիշխող արեւմտեան հոսանքները կը մեղմացնեն ովկիանոսի ազդեցութիւնը։ Ամառը, գլխաւորապէս տաք է եւ խոնաւ, ձմռանը ցուրտ է, քամի եւ ձիւնառատ։ Ամենատաք ամիսը Յուլիսն է, ցերեկային միջին ջերմաստիճանը +28 °C։ ամէնէն ցուրտ ամիսը Յունուարն է, գիշերային միջին ջերմաստիճանը −6 °C։ Տարեկան միջին տեղումներու քանակը 1000—1100 մմ։ ամէնէն շատ տեղումները Դեկտեմբեր-Մարտ ինկած հատուածի մէջ է։ Գարնանը եւ ամռան սկիզբը  յաճախակի կ'ըլլան մառախուղեր։
Կաղապար:Եղանակի աղիւսակ


=== Թերթեր եւ ամսագրեր, որոնք լոյս կը տեսնեն Պոսթընի մէջ ===
Boston Business Journal
Boston Globe
Boston Haitian Reporter
Boston Herald
Boston Irish Reporter
Boston Phoenix
Jewish Advocate
Mass High Tech
Boston Magazinee
Cape Cod Life Magazine


== Քոյր քաղաքներ ==
Կաղապար:Country data Սսպանիա Բարսելոնա (սպ.՝ Barcelona), Սպանիա
Կաղապար:Country data Պրազիլիա Բելու-Օրիզոնտի (փորթ.՝ Belo Horizonte), Պրազիլիա (2007)
 Ճափոն Կիոտո (ճափ.՝ 京都市), Ճափոն
 Աւստրալիա Մելպուրն (անգլերէն՝ Melbourne), Աւստրալիա (1985)
 Իտալիա Փատովա (իտալ.՝ Padova), Իտալիա
Կաղապար:Country data Կանա Սեկոնդի-Տակորադի (անգլերէն՝ Sekondi-Takoradi), Կանա
 Ֆրանսա Սթրասպուրկ (ֆրանսերէն՝ Strasbourg), Ֆրանսա
Կաղապար:Country data Թայուան Թայփեյ, Թայուան
 Չինաստան Հանչժու, Չինաստան
Կաղապար:Country data Իրլանտա Շանոն (անգլերէն՝ Shannon, իռլ.՝ An tSionna), Իրլանտա


== Սպորտ ==
Պոսթընի մէջ կը գտնուին շարք մը մարզական ակումբներ։


== Արտաքին յղումներ ==
Քաղաքի պաշտոնական կայքը (անգլերէն)Կաղապար:ԱՄՆ-ի նահանգներու վարչական կեդրոններ
Ժիրայր Փանոսեան

Ժիրայր Փանոսեան (29 Յունիս 1968(1968-06-29), Պէյրութ, Լիբանան), գեղանկարիչ, արուեստագէտ:
Փանոսեան ծնած է Պէյրութ: Նկարչական բարձրագոյն կրթութեան տիրացած է Փարիզի մէջ: 1987-էն ի վեր անհատական ցուցահանդէսներ տուած է Լիբանանի տարբեր շրջաններու մէջ: Քրոջը՝ Մարալ Փանոսեանին հետ հիմնադրած է «Այբ թու զետ» արուեստի հիմնարկը:
1988-ին ուսած է գծագրութիւն՝ Լիբանանեան Համալսարանին մէջ, աւարտած՝ 1992:
1987-էն սկսեալ ցուցադրած է իր գործերը:
2011 Նոյեմբերին ունեցած է գծագրութեան ցուցահանդէս «colors of Lebanon» Տէմիրճեան Հաստատութեան մէջ:
2013-ի Սեպտեմբերին Այնճարի «Գալուստ Կիւլպենկեան» սրահին մէջ տեղի ունեցած է այնճարցի գեղանկարիչին անհատական ցուցահանդէսը։
Զեփիւռ Ապէլ

Ապէլ Զեփիւռ (որդ Զեփիւռ Տատիկօզեանծ) երգչուհի, ծնած է Ռոտոսթօ եւ յաճախած է Պէյրութի Ազգային վարժարանը եւ յաջող կերպով աւարտած: Ապա մտած է Սեօր տը Շառիթէներու վարժարանը եւ ամբողջացուցած է Սէռթիֆիքաի եւ Պռըվէի շրջանը փայլուն կերպով:


== Կենսագրութիւն ==
Օրդ Զ. Ապէլի ձայնը ընտանեկան ժառանգութիւն մը ըլլալով, իր մանկութեան օրերէն երգելու փափագը իր մէջ զարգացնողը եղած է իր երաժշտասէր հայրը Միհրան Ապէլը:
Օրդ Զ. Ապէլ Պէյրութի Հայ բեմերուն վրայ իր մասնակցութիւնը բերած եւ հետզհետէ իր մէջ ուժեղ կերպով Երեւան եկած է ապագայ մեծ երգչուհիի մը շնորքը: Ապա հետեւած է Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանի Institut de Musique-ի (երաժշտանոց), ուր յաճախ երեւցած է յիշեալ հաստատութեան բեմին վրայ, եւ քանիները արժանացած են օտար արուեստագետներու անուերապահ գնահատանքին:
Զեփիւռ Ապէլ իր սօբրանոյի կիրթ եւ ախորժալուր ձայնով արդէն իսկ կը գրաւէ Պէյրութահայութեան գեղարուեստասէր մարզին մէջ ուրոյն տեղ մը: Ան յաճախ իր սիրայօժար մասնակցութիւնը բերած է հայ եւ օտար բեմերուն, ուր հասարակութիւնը միշտ ալ գիտցած է գնահատել արժէքաւոր արուեստագիտուհին:


== Աղբիւրներ ==
Հայ հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան, 1938, Պուքրէշ, Բ. հատոր, էջ 204։