armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Խաչիկ Փափազեան

Խաչիկ Փափազեան (1875, Տիվրիկ, Տիվրիկ գաւառակ, Սեբաստիոյ գաւառ, Սեբաստիոյ նահանգ - 28/29 Մարտ 1916, Կ. Պոլիս), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1875 թուականին Սեբաստիոյ նահանգի, Սեբաստիոյի գաւառի Տիվրիկ գաւառակի կեդրոն՝ Տիվրիկ աւանին մէջ։ Նախնական կրթութիւնն ստացած է ծննդավայրէն ներս, միջնակարգը՝ ամերիկացի մի­սի­ո­ներներու Պրուսայի նահանգի Նիկոմիդիոյ գաւառակի՝ Պարտիզակ աւանի Բիւթանիոյ բարձրագոյն վարժարանին մէջ։
1897/1899 թուականին աւարտած է Կ. Պոլսոյ Օսմանեան կայսերական բժշկական վարժարանը, ապա պարտադիր ծառայութեան ուղարկուած՝ Եդեսիա եւ Հալէպ քաղաքները։ 1908 թուականին մեկնած է Փարիզ եւ Սան Լուիզի ու Նեկերի հիւանդանոցներուն մէջ մասնակցած է անուանի մաշկային բժիշկ-պրոֆէսոր՝ Գաուշերի դասընթացներուն։ Եղած է Թուրքիոյ առաջին մաշկային բժիշկ մասնագէտը։ Վերադառնալով Կ. Պոլիս՝ Պահչէ Գափու թաղամասին մէջ բացած է սեփական դարմանատուն։
1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ Մոտայի ու Տաւուտ փաշայի զինուորական հիւանդանոցներուն մէջ որպէս զինուորական բժիշկ ծառայած է։ Զինուորական հիւանդանոցին մէջ՝ հրեայ զինուորականի մը բուժելու ժամանակ, անկէ վարակուած է բծաւոր ժանտախտով (բծաւոր տիֆ)։ Մահացած է 1916 թուականի Մարտ 28/29-ին՝ ժանտախտէ (տիֆէ), Կ. Պոլսոյ Պալըքլըի յունական հիւանդանոցին մէջ՝ 41 տարեկան հասակին։


== Գրականութիւն ==
Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (1688-1940), Սթանպուլ, 1940։
Յարման Արսէն, Հայերը Օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թուրքերէն), Սթամպուլ, 2001։


== Աղբիւր ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Ալեք Մանուկեան

Ալեք Թագաւոր Մանուկեան (28 Յունիս 1901(1901-06-28), Իզմիր (Զմիւռնիա), Այտըն, Օսմանեան Կայսրութիւն - 10 Յուլիս 1996(1996-07-10), Տիթրոյթ, Միշիկըն, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), հայ հասարակական գործիչ, մեծահարուստ բարերար, ճարտարագէտ, արդիւնաբերող։ Հայաստանի ազգային հերոս (1994)։


== Կենսագրութիւն ==
1920էն ի վեր ապրած է ԱՄՆ-ի մէջ, 1924-ին հաստատուած է Տիթրոյթ։ 1930էն անդամագրուած է Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան մէջ։ 1953-1989 կ'ըլլայ ՀԲԸՄ կեդրոնական Վարչութեան ժողովի նախագահ, 1970-ին՝ նախագահ, իսկ 1989-ին՝ պատուաւոր նախագահ։ 1929-ին հիմնած է սեպհական ձեռնարկութիւն մը, որ վերածուած է ինքնաշարժի մասեր արտադրող Մասքօ (Masco Corp.) միջազգային ընկերութեան։
Մանուկեանի գործունեութիւնն ուղղուած էր սփիւռք-հայրենիք կապերու ընդլայնման ու ամրապնդման։ 1994-ին Մանուկեանին շնորհուած է Հայաստանի Հանրապետութեան քաղաքացիութիւն։ Ալեք Մանուկեան մահացած է 10 Յուլիս 1996-ին, Տիթրոյթի մէջ։ 17 Յուլիս 2007-ին Ալեք Մանուկեանի եւ անոր տիկնոջ՝ Մարի Մանուկեանի աճիւնները վերայուղարկաւորուած են Սուրբ Էջմիածնի եկեղեցւոյ բակին մէջ:
Ալեք Մանուկեանի պատուին փողոցներ անուանակոչուած են Երեւանի եւ Գիւմրիի մէջ:


== Կատարած գիւտերը ==
Ժամանակակից ջուրի ծորակի յայտնագործութիւն:
Գաղափարական սեռ

Գաղափարագրական Սեռի Երկեր, բնոյթով ոչ-գեղարուեստական սեռ։ Այս սեռին բնորոշ հիմնական ու միակը գիծը ի տարբերութիւն միւս սեռերուն։
Գաղափարագրական կը կոչենք, այն երկերը, որոնք իրենց նիւթը կ՝ առնեն գրականութենէ, արուեստներէ, մշակոյթէ, ինչպէս եւ երբեմն ընկերա-քաղաքական մարզերէ, կը ներկայացնեն երեւոյթներ, կ՝ընեն հարցադրումներ՝ ցուցաբերելով մտաւորական որոշ որակ։
Իրենց ընդհանրական նիւթով, կամ մարզով, գաղափարագրական երկերը կրնան վերաբերիլ.

Արուեստի գործերու գրականութեան կամ այլ արուեստի
Գրական-գեղարուեստւսկան երեւոյթներու՝ ընդհանրապէս
Մշակութային-մտածողական երեւոյթներու ընդհանրապէս
Ընկերա-քաղաքական երեւոյթներու եւն.։Իրենց եղանակով կամ խորացման աստիճանով, գաղափարագրական երկերը կրնան ըլլալ՝

Պարզապէս ներկայացնող
Փաստարկող-բանավիճող
Մեկնաբանող-վերլուծողԻրենց ձեւով, Անոնք կրնան ըլլալ, օրինակ՝ տոմս, հրապարակագրական յօդուած, փորձ կամ ուսումնասիրութիւն։
Արթուր Թարխանեան Կեդրոն

Արթուր Թարխանեան կեդրոն (անգլ.՝ Arthur Tarkhanyan Center), ճարտարապետութեան կեդրոն եւ հայ արդի ոճի թանգարան Երեւանի մէջ: Կեդրոնի հիմնադիր-տնօրէնն է Անահիտ Թարխանեանը:


== Պատմութիւն ==
Կեդրոնը բացուած է 22 Փետրուար 2020-ին՝ Երեւանի Անտառային փողոցի 188/16 հասցէով: Համաձայն Անահիտ Թարխանեանի կեդրոնի նպատակը դարձնած է հայկական հարուստ ճարտարապետական ժառանգութեան պահպանման եւ լուսաբանման մշակութային հարթակ։
Կեդրոնին մէջ կը կազմակերպուին նաեւ դասախօսութիւններ, քննարկումներ։
Աստրախանի Հայկական Թատրոն

Աստրախանի հայկական թատրոն (ռուս.՝ Астраханский армянский театр), հիմնադրուած է Թովմաս Ֆասուլաճեան 1868-ին, Պայծառ Ֆասուլաճեանի, Վ․ Յարալեանի, Գ․ Ամիրաղեանի եւ տեղի թատերասերների մասնակցութեամբ։


== Պատմութիւն ==
Աստրախանի հայկական թատրոնի սկզբնաւորումը կը կապուի Աստրախանի մէջ հայկական թատերախումբ կազմակերպելու նպատակով 1868-ին հոն ժամանած յայտնի հայ դերասան Թովմաս Ֆասուլաճեանի անուան հետ։ Թ․ Ֆասուլաճեանի դերասանական գործունէութիւնը հիմնականին մէջ ընթացած է Կոստանդնուպոլսոյ մէջ, բայց 1860-ական թուականներու երկրորդ կիսուն ան Ռուսիա մեկնեցաւ եւ մեծ դեր ունեցաւ հայաբնակ քաղաքներուն մէջ թատրոնի կազմակերպման գործին ծիրէն ներս։
Երբ 1908-ին Աստրախանի մէջ կը նշուէր տեղի հայկական թատրոնի 40-ամեակը, իրադարձութիւնը ստոյգ թուագրուեցաւ 28 Յունուար 1868-ով, Ֆասուլյաճեանի գալէն առաջ։ Մայիս 1868-ին Թովմաս Ֆասուլեաճեանի ղեկավարութեամբ տրուած առաջին ներկայացումները պատրաստուած էին միայն 1868-1869-ններուն ձմեռային թատերաշրջանի համար։ Այսպիսով. Թովմաս Ֆասուլաճեանի, հաւանաբար, Աստրախան եկած է արդէն տեղեակ ըլլալով հոն գտնուող թատերախումբի գոյութեան մասին եւ անոր առաջին ելոյթներու մասին, որ Աստրախանի մէջ հայկական թատերական կեանքը կարգաւորելու գործին մէջ զայն մեծ վստահութեան ներշնչած էր։


== Բեմադրութիւններ ==
Բեմադրուած են Քարենեանի «Շուշանիկ», Մոլիերի «Ակամա բժիշկ» եւ այլն։ Թատերախումբը երկար ժամանակ ղեկավարած է դերասան եւ վարիչ Հ․ Ալաբեանը։ Նշանակալից եղած են Պետրոս Ադամեանի (1884), ինչպէս նաեւ Յովհաննէս Աբելեանի, Սիրանոյշի, Գ․ Պետրոսեանի թատերախումբերու ելոյթները։
Աստրախանի մէջ թատերական գործի կազմակերպման մեծապէս նպաստած են Ի․ Քարտաշեանը, Ա․ Սահրադեանը, Անահիտ Մկրտումեանը, Գ․ Աբղալեանը, Ա․ Ապրեսեանը եւ ուրիշներ։
Խորհրդային իշխանութեան հաստատումէն ետք հայ թատերական կեանքը Աստրախանի մէջ ղեկավարած է Հայկական գործերու մատակարարութիւնը։ 1918-1920-ններուն գեղարուեստաթատերական արուեստանոցը ղեկավարած է Վ․ Վարդանեանը։
1925-1926-ններու Աստրախանի հայկական թատրոնը կոչուած է Տրամայի եւ երաժշտութեան թատրոն։ Բեմադրութիւններ կատարած են Ա․ Տէր-Կարապետեանը, Գ․ Յակովլեւը եւ ուրիշներ։ 1926-ին հիւրախաղերով հանդէս եկած են Թիֆլիսի հայկական թատրոնի խումբ մը դերասաններ՝ Օլկա Մայսուրեանի ղեկավարութեամբ, 1930-ին՝ Հ․ Աբելեանը։
1930-1932-ններուն Աստրախանի հայկական թատրոնը գործած է Ազգային փոքրամասնութիւններու դրամխմբակ անունով։


== Աղբիւրներ ==
Խաչատրեան, Վ. Ա. (1991) Հայկական թատրոնը Աստրախանի մէջ (XIX դարու վերջը—XX դարու սկզբը). Լրաբեր Հասարակական Գիտութիւններու, № 4 . pp. 87–98. ISSN 0320-8117
Զաֆորաս

Զաֆորաս կամ Զաֆորա (յուն․՝ Ζαφοράς, Ζαφορά)․  Ասթիփալէայէն 40 քլ․ հարաւը գտնուող անբնակ ժայռակղզիակ, Տոտեքանիսա, Էգէական ծով, Յունաստան։


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==
Զաֆորաս Ասթիփալէա քաղաքապետութեան մաս կը կազմէ։  Տարածութիւնն է 1,281 քլ․²։  Ամրան, Ասթիփալէայի Անալիփսի կամ Մալթեզանա ծովափէն զբօսանաւերով զբօսաշրջիկներ կղզիակ կը հասնին զուլալ ջուրերուն մէջ լողալու համար։


== Բնապահպանում ==
Կղզիակը յայատարարուած է  NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ) թռչունին համար։
Արսինէ Խանճեան

Արսինէ Խանճեան (6 Սեպտեմբեր 1958(1958-09-06), Պէյրութ, Լիբանան), քանատահայ դերասանուհի եւ արդատրող։


== Կրթութիւն ==
Աւարտած է Քոնքորտիայի եւ Թորոնթոյի համալսարանները։


== Գործունէութիւն ==
Արսինէ Խանճեան նկարահանուած է բազմաթիւ շարժապատկերներու մէջ, հանդէս եկած իբրեւ արտադրող։


== Ստանձնած դերեր ==
2007, «Արտոյտներու ագարակը», Արմինէ Աւագեան,
2002, «Արարատ », Անի։
392 (թիւ)

392 (երեք հարիւր իննսուներկու) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 391-ի եւ 393-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A005349  բերկրալի թիւ է
 A052486  հինգերորդ Աքիղեւսի թիւն է
 A006314  3922+1-ը պարզ թիւ է
 A011379  7-ի քառակուսիի եւ խորանի գումարն է՝ 390=72+73
 Alt   392  գործադրելիս կը ստացուի կիւրեղեան И գլխատառը
392 Վիլհելմինէ աստեղնեակի կարգային թիւն է
Բառիկ

Բառիկ, Wordle խաղին արեւմտահայերէն տարբերակը, կայքէջային բառի խաղ մըն է: Խաղը հրապարակուած է 28 Յունուար, 2021 թուականին:


== Խաղ ==
Մոխրագոյն տուփիկ մը կը նշանակէ թէ այս տառը չկայ բառին մէջ, դեղին տուփիկը կը նշանակէ թէ տառը կայ բայց կը գտնուի տարբեր տուփիկի մէջ, եւ կանաչ տուփիկը կը նշանակէ թէ տառը կայ բառին մէջ, եւ ճիշդ տուփիկին մէջ է: Խաղը շատ նման է Mastermind խաղին, սակայն Wordle խաղը կը նշէ որ տառերը ճիշդ են, որոնք ոչ: Ամէն օր նոր բառ մը կայ, եւ այդ բառը նոյնն է բոլոր խաղցողներուն համար: Խաղցողները կրնան իրենց արդիւնքը բաժնել զմայլիկներով:
Մարգարեան

Մարգարեան` հայկական մականուն. կազմուած է Մարգար անունով։ Կայ նաեւ Մարգարով ձեւը։


== Մականունը կրողներ ==
Ալեքսանդր Մարգարեան (*1924  Քարաշէն, Գորիսի շրջան)` հայ խորհրդային լեզուաբան
Անդրանիկ Մարգարեան (1951-2007  Երեւան)` քաղաքական գործիչ
Ասատուր Մարգարեան (*1924  Մալիշկա)` հայ խորհրդային պտղաբոյծ
Արուր Մարգարեան (*1982  Երեւան)` երաժիշտ, կիառահար
Արշալոյս Մարգարեան (*1914  իֆլիս, Ռուսական կայսրութիւն)` հայ խորհրդային բանաստեղծուհի
Բենիամին Մարգարեան (1913  Շուլաւեր-1985 )` հայ խորհրդային աստղագէտ
Գուրգէն Մարգարեան (1978  Երեւան-2004  Պուտափեսթ)` հայ սպայ
Երուանդ Մարգարեան (*1982  Տաշքէնդ)` հայ պատմագէտ
Կարէն Մարգարեան (1964  Երեւան-1991 )` հայ օդաչու
Հենրիկ Մարգարեան (*1925  Լենինական, ներկայիս՝ Գիւմրի)` հայ խորհրդային կինոռեժիսոր
Յովհաննէս Մարգարեան (1901-1963 )` հայ ճարտարապետ
Մարգար Մարգարեան (1894  Վաղարշապատ-1941  Երեւան)` յայտնի դուդուկահար
Մարօ Մարգարեան (1915-1999 )` հայ բանաստեղծ եւ արգմանչուհի
Միշա  Մարգարեան (*1948  Արագիւղ)` ճարտարապետ
Շաւարշ Մարգարեան (1930  Սեւքար, Իջեւանի շրջան-2000  Իջեւան)` հայ խորհրդային տնտեսագէտ
Հայր եւ որդի
Պարեւ Մարգարեան (1898  Էվչիլար, ներկայիս՝ Արմաւիրի մարզի Արազափ-1980  Երեւան)` մանկաբարձ-գինեկոլոգ
Լեւոն Մարգարեան (*1923 )` մանկաբարձ-գինեկոլոգ
Տարօն Մարգարեան (*1978  Երեւան)` քաղաքական գործիչ
Էդուարդ Մարգարով (*1942  Պաքու)` հայ ֆուպոլիստ


== Գրական հերոսներ ==
Առիւծիկ Մարգարեան, Վարդգէս Պետրոսեանի «Հայկական էսքիզներ» վիպակի հերոսներէն։
Մարմարա (թերթ)

Մարմարա, հասարակական- քաղաքական օրաթերթ։ Լոյս կը տեսնէ 1940 թուականէն, Սթամպուլի մէջ։ Արտօնատէր-խմբագրապետ՝ Պ. Զոպեան (սկզբնական շրջանին՝ Շամլեան), խմբագիրներ՝ Պ. Զոպեան, Ս. Շամլեանն, է. Սիմքեշեան, Կ. Մուրադեան, Ռ. Հատտեճեան (1967 թուականից)։


== Ուղղուածութիւնը ==
Լայն տեղ կը յատկացնէ Թուրքիոյ ներքաղաքական կեանքին՝ որպէս աղբիւր օգտագործելով թրքական մամուլի նիւթերը։ Պոլսահայ գաղութի կեանքը կը ներկայացնէ եկեղեցական, դպրոցական, մշակութային իրադարձութիւններու վերաբերեալ տեղեկութիւններով։ Կը տպագրէ հայագիտական յօդուածներ, գրական ստեղծագործութիւններ եւ այլն։
Պլակօէւկրատ

Պլակօէւկրատը (Պուլկարերէն Благоевград), քաղաք մըն է որ կը գտնուի Պուլկարիոյ հարաւարեւմտեան մասին։ Պլակօէւկրատն է նաեւ վարչական կեդրոն Պլակօէւկրատ Քաղաքապետարանի եւ Պլակօէւկրատի մարզի մէջ.
Ըստ 2011 թուականին տուեալներուն քաղաքի բնակչութիւնը կը կազմէ 70 881 ժողովուրդ։Պլակօէւկրատը հարաւարեւմտեան Պուլկարիոյ տնտեսական եւ մշակութային կեդրոնն է։ Ան կը գտնուի Սթրումա Գետի ձորին մէջ, Րիլա եւ Փիրին սարերուն վարի մասերուն  քովը։  Կը գտնուի 101 քիլոմեթր (63 մղոն) հեռաւորութեան հարաւ Սոֆիայէն, եւ Մակեդոնիոյ Հանրապետութեան սահմանի քովը։  Պլակօէւկրատը եզակի է, որովհետեւ ունի կեդրոնի հետիոտնին բնոյթը եւ 19-րդ դարու ճարտարապետութիւնը եւ բազմաթիւ հին սրճարաններ, հագուստի խանութներ, ճաշարաններ։
Պլակօէւկրատ քաղաքին մէջ երկու համալսարան զետեղուած են - «Նէօֆիթ Րիլսքի» եւ Պուլկարիոյ Ամերիկեան Համալսարանը։


== Քոյր Քաղաքներ ==
Կաղապար:Country data Վրաստան Պաթում (վրաց.՝ ბათუმი), Վրաստան
Կաղապար:Country data Մակեդոնիա Դելչեւօ (մակեդ.՝ Делчево), Մակեդոնիա
Կաղապար:Country data Ճապոնիա Նագասակի (ճափ.՝ 長崎市), Ճափոն
 ԱՄՆ Օուպուրն, Ալապամա նահանգ, ԱՄՆ
 Հունաստան Սալոնիլ (յուն․՝ Θεσσαλονίκη), Յունաստան
 Հունգարիա Սեքեշֆեհէրւար (հունգարերէն՝ Székesfehérvár), Հունգարիա
 Իտալիա Սեեր (իտալ.՝ Serre), Իտալիա
Կաղապար:Country data Մակեդոնիա Սկոպյե (մակեդ.՝ Скопје), Մակեդոնիա (2006)


== Արտաքին յղումներ ==
blagoevgrad.net — Կայք Պլակօէւկրատ մասին


== Ծանօթագրութիւններ ==

Կաղապար:Բուլղարիայի քաղաքներ
91 (թիւ)

91 (իննսունմեկ), բնական թիւ է

Տարուայ 91րդ օրը Ապրիլ 1-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 31-ը)


== Թուագիտութիւն ==
առաջին վեց թիւերու քառակուսիներու գումարն է՝ 91=12+22+32+42+52+62
երկու խորանարդներու գումար է՝ 91=43+33


== Այլ ==
+91-ը Հնդկաստանի միջազգային հեռախօսային քոտն է
91-ով ISBN ին մէջ կը նշուեն Շուէտին մէջ հրատարակուած գիրքերը


== Տես նաեւ ==
1991 թուական
Պենկ Պենկ (երգ)

«Bang Bang», անգլիացի երգչուհի Ճեսսի Ճեյի, ամերիկացի երգչուհի Արիանա Կրանտէի եւ ամերիկացի ռեփըր Նիքի Մինաժի երգն է։ Կը հրապարակուի 29 Յուլիս 2014-ին Lava Records եւ Republic Records պիտակներու կողմէ։ Երգը գրուած է Մաքս Մարթինի, Սավան Քօթեչայի, Ռիչարտ Կյորանսընի եւ Նիքի Մինաժի կողմէն։ Երգը Ճեսսի Ճեյի «Sweet Talker» կոչուող երրորդ աշխատանոցային ալպոմի առաջին երգն է, ինչպէս նաեւ կ'ընդգրրկուի Արիանա Կրանտէի «My Everything» անուանումը կրող երկրորդ ալպոմի հրապարակման մէջ։


== Տեսահոլովակ ==
Երգի տեսահոլովակը, որուն արտադրողն է Հաննահ Լաքս Տեյվիսը, կը նկարահանուի Լոս Անճըլըսի մէջ 2 օրուայ ընթացքին։ Տեսահոլովակի նախադիտումը կը կայանայ 24 Օգոստոս 2014-ին MTV-ի կայքին մէջ, իսկ յաջորդ օրը կը տեղադրուի Ճեսսի Ճեյի VEVO ալիքին մէջ։


== Կենդանի կատարումներ ==


== Երգացանկ ==
CD երգ«Bang Bang» – 3։19
«Bang Bang» (Jessie J solo version) – 3։11Երաժշտութեան ներբեռնում«Bang Bang» – 3։19Թուային ներբեռնում - «remix»ներու փոքր ալպոմ«Bang Bang» (Dada Life Remix) – 3։34
«Bang Bang» (Kat Krazy Remix) – 3։57
«Bang Bang» (3LAU Remix) – 3։06
«Bang Bang» (Imanos and Gramercy Remix) – 3։44
«Bang Bang» (Super Stylers Remix) – 3։33


== Հրապարակման պատմութիւն ==


== Ծանոթագրութիւններ ==


== Արտաքին յղումներ ==
Երգի տեսահոլովակը ՅուԹուբում
Ենթագիտակցութիւն

Ենթագիտակցութիւնը, մեր գիտակցութենէն դուրս աշխատող, մարմնի ակամայ մկանները կառավարող, գիշերը քնանալու պահուն անգամ մարմնի գործողութիւններուն աշխատելուն ծառայող, ամէն ինչ արձանագրող ու անհրեժշտութեան պարագային գիտակցութեան հրամայողն է։ 24 ժամ կը գործէ, երբեք չի քնանար։ Գիշերը թէեւ գիտակցութիւնը քնանալով հանդերձ, ան կը շարունակէ աշխատիլ։
Կը կազմակարպէ, կը կառավարէ մարմնի բոլոր գործողութիւնները։ Գիտակցութիւնը ինչ բանի որ կը հաւատայ, ենթագիտակցութիւնն ալ կը կեդրոնանայ անոր վրայ։
Գիտակցութիւնը կը ստեղծէ միտքին %10-20, իսկ ենթագիտակցութիւնը %80-90 բաժինը։ Ըստ հետազօտութիւններուն, ենթագիտակից միտքը 30.000 անգամ ալ աւելի ուժեղ կ՛աշխատի քան գիտակից միտքը։ Մարդ ամէն ինչ կ՛արձանագրէ՝ սկսելով մօր արգանդէն։ Յառաջիկային ծնողքին դէպքի մը վերաբերեալ վարմունքը որպէս վկայակոչում կը պահ1 երկար ժամանակներ։


== Արտաքին յղումներ ==
Ի՞նչ է ենթագիտակցութիւնը
Առողջապահիկ թերթ

Առողջապահիկ թերթ (Թիֆլիս), բժշկա-առողջապահական ժողովրդային հանդէս: 
Հրատարակուած է 1903-1905: Խմբագիրը եղած է Վահան Արծրունի: Նպատակը` ժողովուրդին մէջ տարածել բժշկական և առողջապահական գիտելիքներ: 
Հանդէսին հետ միատեղ «Բժիշկ զրոյցներ» ընդհանուր խորագիրով հրատարակուած են 35 հանրամատչելի գրքոյկներ:
Գալֆայեան Վարժարան (Սկիւտար)

Գալֆայեան Վարժարան (Սկիւտար), Պոլսոյ մէջ գտնուող հայ վարժարան՝ նախակրդարան-միջնակարգ: Վարժարանը հիմնադրուած է 1866-ին՝ Ներսէս վարժապետի եւ Սրբուհի Գալֆայեան մայրապետի ջանքերով։
Վարժարանը մինչեւ 1900 ծառայած է որբերու պատսպարան ու ձեռական աշխատութիւններու դպրոց։
1900-էն մինչեւ 1928 թուական իր երդիքին տակ պատսպարած է որբուհիներ՝ զանոնք խնամելով մինչեւ իրենց ամուսնութիւնը։
1928-ին գիշերօթիկ վարժարանի վերածուելով շարունակած է իր գոյութիւնը։
Հալըճըօղլուի մէջ կառուցուած վարժարանը 1971-ին Վոսփորի առաջին կամուրջի շինութեան առթիւ շրջանային ճանապարհներու բացման պատճառաւ ապասեփականացուելով կը փլցուի։ Վարժարանը կը փոխադրուի Սկիւտար։
Ներկայիս վարժարանի Սկիւտարի շէնքը կը ծառայէ որպէս ննջարան Գալֆայեանի աշակերտութեան։ Գալֆայեան Վարժարանը կը գործէ Սկիւտարի Սէմէրճեան-Ճեմարան Վարժարանի շէնքին մէջ նախակրթութեան ու միջնակարգի բաժիններով։ Որ կը մնան եւ կ'ուսանին որբ կամ նեղ կացութեամբ մեծաւ մասամբ աղջիկները:
Այժմ վարժարանի Սկիւտարի շէնքը կը ծառայէ իբրեւ ննջարան Գալֆայեանի աշակերտութեան։ Իսկ Գալֆայեան Վարժարանը կը գործէ Սկիւտարի Սէմէրճեան-Ճեմարան Վարժարանի շէնքին մէջ նախակրթարանի եւ միջնակարգի բաժիններով։


== Աղբիւրներ ==
Գալֆայեան Վարժարանի Կայքէջ
Յակոբ Մատթէոսեան

Յակոբ Մատթէոսեան (13 Նոյեմբեր 1833(1833-11-13), Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 22 Մայիս 1906(1906-05-22)), հայ ազգապետ։
Յակոբ Մատթէոսեան ծնած է 1833-ի Նոյեմբեր 13-ին՝ Կ. Պոլիս, «Լանկա» թաղին մէջ։ Հայրը արհեստով դերձակ՝ Կարինէն գաղթած էր ընտանեօք եւ հաստատուած Պոլիս։
Յակոբ Մատէոսեանի մայրը՝ ազտամիտ կին մը ըլլալով, Հայ Բողոքականաց պաշտամանց կը յաճախէր, որով իրեն որդին ալ կանուխէն հետեւեացաւ բողոքական եկեղեցւոյն։
Իր նախնական կրթութիւնը ստանալով Մայր Վարժարանին մէջ, ապա աշակերտած է Տր. Համլինի Պէպէքի վարժարանը, ուր իր նախակրթութիւնը ստանալէ վերջ, հազիւ 15 տարեկան, Ամերիկա ճամբորդած է կազմարարութիւն սովորելու նպատակաւ։ Նիւ Եորքի մէջ այդ արհեստին 4 տարի աշակերտելէ վերջ Պոլիս դարձած եւ «Վէզիր Խան»ի մէջ հաստատուած է իբրեւ արուեստագէտ կազմարար։

Թէեւ մեծ դրամագլուխ մը չունէր, բայց ունէր գործի մարդու տաղանդ եւ լաւ կերպով սորուած ըլլալով իր արհեստը, յաջողութիւն գտնելու դժնդակ պայքարները չունեցաւ, սկիզբէն իսկ յաջող հանդիսացաւ եւ մինչեւ վերջը պահեց այդ արուեստին մէջ առաջնակարգ դիրք։
1868 թուականին «Ազգապետ» ընտրուեցաւն 35 տարեկան հասակին մէջ եւ 1870-ին, Սուլթանին արտօնութեամբ, պտոյտ մը ըրաւ Փոքր Ասիոյ եւ Սուրիոյ մէջ, այցելելով բողոքական եկեղեցիներուն մեծագոյն մասը։ Այս կարեւոր պաշտօնը 20 տարի արժանաւորաբար վարելէ վերջ 1889-ին հրաժարեցաւ եւ իր նախկին արհեստին կցելով միանգամայն տպագրատունը, յաջողեցաւ առաջնակարգ հաստատութեան մը վերածել՝ գործակցութեամբ իր որդւոյն Տ. Վահան Մատթէոսեանի։ Այսպէս հայր եւ որդի մեծ մղում տուած են մանաւանդ տպագական արհեստին, որոնք կատարելագործութեան աշխատած եւ յաջողած ալ են Պոլսոյ մէջ առաջնակարգ հաստատութիւնը հիմնելու։
Յակոբ Մատթէոսեան «Հայ Բողոքականութեան» պատիւ բերող անձնաւորութիւն մը եղած է իր անստգիւտ վարքով ու բարքով, եւ միամգամայն տիպար գործի մարդ եւ տիպար ամուսին։

Մեծ եռանդ ցոյց կու տար նաեւ կրօնական գործերու մէջ։ Երկար ատեն վերատեսուչ եղած է Կիրակնօրեայ դպրոցին՝ բազմաթիւ պատանեաց եւ երիտասարդաց վարքին եւ կեանքին բարձրագոյն նպատակ մը ներշնչելով։ Աշխատութիւն ու ջանք չէ խնայած տպել տալու համար Պորտի Աստուծաշունչի ընկերութեան Գրաբար Աստուածաշունչը՝ դիւրամատչելի ընելով զայն հայ ժողորվրդեան ամէն դասակարգին. վերջապէս շնորհիւ իր յամառ աշխատութեան կրցաւ գործը գլուխ հանել։ Մեծ անձկութիւններ կրած է Բերայի (Հալէպ) Աւետարանական Եկեղցւոյ շինութեան եւ Հայերէն նոր Երգարանին հրատարակութեան համար։ Երկուքն ալ իր սիրելի աշխատութիւններն եղած էին իր նախաձեռնութեամբ սկսուած ըլլալուն համար եւ կը փափաքէր բոլոր սրտով անոնց աւարտումը տեսնել իր մահէն առաջ։ Սակայն վերջերը մահէն քանի մը ամիս առաջ կ՝ ըսէր «Նախազգացում մը ունիմ, թէ պիտի չապրիմ մինչեւ ասոնց աւարտումը։» Իր կեանքը բարիին եւ օգտակարին յատկացնելէ վերջ, հանգչեցաւ 1906-ի Մայիս 22-ին, 72 տարեկան հասակաին մէջ, իր մեծահամբաւ տպարանը թողելով իր զաւակին Տ. Վահան Մատթէոսեանին։


== Աղբիւրներ ==
«Համազգային Օրացոյց» (1908), Բիւզանդիոն
«Արեւելք» (1906)
«Մասեաց Աղաւնի» 1857
«Յիշատակարան» (կազմուած՝ Վ. Գ. Զարդարեանի կողմէ)
Քուանտային մեգանիկ

Քուանտային մեգանիկա' Նիւթ եւ լոյսի, հիւլէ եւ ենդահիւլէական մակարդակնէրու վէրաբերմունգնէրը ուսումնասիրող գփտութիան ճիւղ: Նոյնիսկ ալիգային մեգանիկայ անունով ալ կը կոջուի: Քուանտային մեգանիկան' մոլեքիւլներուն, բրոտոն, նէօդրօն, գուառգ, կլուօնի նման մասնիկնեռու յատկութիւնները բացատրելու կ'աշխատի: Աշխատավայրն է, մասնիկնեռու զիրար եւ լոյսի հէտ, x ճարագայդի, (γ)կամա ճարագայդի նման  ելեկտրամագնիսական շողաւորումներով ունեցած յարաբերութիւնները կը ընդգրկէ:

Անգլերէնը quantum, Լատիներէն quantus «մէծութիան գանակութիւնը» բարեն կուգայ եւ տէսըւթիան յայտնի ֆիզիգական գանակութիան խամար գօրծածող  միաորնէրուն կ'ակնարկէ: Անգլերէն 'mechanics' բարը «բանի մը գործածման հիմքը» կ'նշանակէ: Քուանտային մեգանիկայի յիմգը Ի. դարի առաչին կեսին Մագս Բլէնգ, Ալպերթ Այնշթայն, Նէյլս Պօր, Վէրնըր Հայզնպէօրկ, Էրվին Շէօրտփնկէր, Մագս Պօրն, Ճոն Վոն Նէօրման, Բօլ Տինագ, Վոլֆկանկ Բօլիյի նման գիտնականներ զբաղուած են: Անորոշութիան սկզբունքը, Յակա նիւթ, Պլանկի հաստատուն, Բացարձակ սեւ մարմին, Ալիգի սկսպունգ, Դաշտի քվանտային տեսությունի նման հասկացողութիւն եւ սկզբունքներ այս գիտնաճիւղին զարգացած եւ դասական ֆիզիգայի ցնցուելու եւ փոխուելու պատճար եղած է:


== Պատմութիւն ==
Դասական մեգանիկան շատ հաչող ըլլալու հանդերց, 1800ական տարիներուն վէրչերուն մոտ, Բացարձակ սեւ մարմին, Սպեկտրալ գիծերը, Ֆոդո էֆեկտի նման կարգ մը դէպգերը բացատրելու համար բավական չէր: Բացատրութիւններուն սխալութիւնը, գիտնականներու անբաւարարութիւնը չէր, այժմ դասական մէքանիկայի անբաւարարութիւնն էր: Ամենապարզ ցեւով դասական մէքանիկան տիէզերգը «տէվաականութիւն» ըլլալով կը տիպարեր:Կարգ մը փորձնական տէսութիւններ բացատրելու համար 1900 տարիին Մագս Բլէնգ էնէրժիի, իսկ 1905 տարիին Ալպերթ Այնշթայն լոյսի տուբիկներէ յարաջ գալը, այսինքն «անտէւականութիւն » ցոյց տալու տէսութիւնը գործածելու պայմանաորուած կ'ըլլան: Գիտնականները հեռաւոր ժամակէտի մէջ, անյարատեւութիան կարծիքները Դասական մեգանիկաի տեսութիւններէ ածանցելու համար աշխատեցաւ: Նորեն այդ տառիներուն, խիւլէի ներգին կազմի մասին կատաարուող փորձերը, իրականութիւնը յայտնուեցաւ. Էռնեստ Ռեզերֆորդ իր կատարած փորձով խիւլէին պցտիկ կորիզ մը ունենալը հայտնաբերեց:      
ի գոյութիւնը աւելի առաջ 1897 տառիին Ջ. Ջ. Թոմսոնի կողմէ ապացուցանուած է: Այս պարագային, եթէ պակաս փէր ունեցող էլեկտրոնները, արաւել փէր ունեցող կորիզի շուրջ բոլորաձեւ կը շարժի, պահ մը վերջ էլեկտրոնի : Ասոր պատճարը, Էլեկտրամագնիսական տէսութիան հէտ կրնանք բացատրել՝ երագուող փէրերը ճառագայթում կը կատարէ, բոլորաձեւ շարժումն ալ երագուող շարժում մը ըլլալուն համար, էլեկտրոնը այս  ճառագայթումով  ուժ պիտի կորսնցնէ ու կորիզի մէջ պիտի իյնար: Արեւային դրութիան նման դասական տիպարը պիտի չխաջողիր:
Աշոտ Գրիգորեան (ճարտարապետ)

Աշոտ Գրիգորեան (1 Յունիս 1948(1948-06-01), Արմաւիր), հայ ճարտարապետ, ճարտարապետութեան դոկտոր եւ փրոֆէսօր։


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Արմաւիր։ 1973 թուականին աւարտած է Երեւանի Ճարտարարուեստի համալսարանի ճարտարապետութեան բաժինը, 1985 թուականին՝ Մոսկուայի ճարտարապետութեան համալսարանի յատուկ բարձրագոյն վերապատրաստման բաժինը:


== Պաշտօններ ==
1974 թուականէն ի վեր կը դասաւանդէ զանազան համալսարաններու մէջ: 1990 թուականին հիմնադրած է Հայաստանի Հանրապետութեան ճարտարապետութեան ազգային թանգարան-հիմնարկը:
1980 թուականէն ի վեր Հայաստանի Ճարտարապետներու միութեան եւ Ճարտարապետներու միջազգային ընկերութեան անդամ է։
1996 թուականէն՝ Վենետիկի ճարտարապետական պիէնալեներու հայկական տաղաւարի յանձնակատար, 1998 թուականէն՝ Հայաստանի Ճարտարապետական ակադեմիայի թղթակից անդամ։
1999 թուականէն՝ Երեւանի Գեղարուեստներու ազգային ակադեմիայի դասախօս,։
2001 թուականէն՝ Հայաստանի Ձեւաւորողներու միութեան անդամ (2014 թուականէն՝ այդ միութեան փոխ-նախագահ),։
2003 թուականէն՝ Հայաստանի Լրագրողներու միութեան եւ Լրագրողներու միջազգային ընկերութեան անդամ։
2006 թուականէն՝ Հայաստանի Նկարիչներու միութեան եւ Նկարիչներու միջազգային ընկերութեան անդամ։


== Ցուցահանդէսներ ==
Մասնակցած եւ կազմակերպած է հանրապետական եւ միջազգային ճարտարապետական եւ մշակութային աւելի քան 120 ցուցահանդէս։


== Պարգեւներ եւ մրցանակներ ==
«Երիտասարդ ճարտարապետների գիտական ստեղծագործութիւն», 1983,
Համամիութենական մրցոյթ-ցուցահանդէսի «Տարուայ լաւագոյն աշխատանք» մրցանակի դափնեկիր, 1984,
Սոֆիայի «Ինտերիարխ-85» միջազգային ցուցահանդէսի տիպլոմակիր, 1985,
«Տարուայ լավագոյն նախագիծ» («Զարգացող տուն» նախագիծի համար) համամիութենական վերաքննիչներու դափնեկիր,
ՀՀ մշակոյթի նախարարութեան ոսկէ մետալ
ՀՀ կրթութեան եւ գիտութեան նախարարութեան ոսկէ մետալ,
ՀՀ քաղաքաշինութեան նախարարութեան ոսկէ մետալ,
Անանիա Շիրակացիի մետալ, 2015,
Հայաստանի Հանրապետութեան մշակոյթի վաստակաւոր գործիչ, 2019։