armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
18 Ապրիլ

18 Ապրիլ, տարուայ 108-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 109-րդ) օրն է

Տարուայ աւարտին կը մնայ 257 օր 17 Ապրիլ  18 Ապրիլ  19 Ապրիլ 


== Դէպքեր ==
1506. Հռոմին մէջ կը դրուի Սուրբ Պետրոսի տաճարի հիմնաքարը
 շինարարութիւնը հարիւր քսան տարի տեւած է եւ 18 Նոյեմբեր 1626-ին աւարտուած է

1906. երկրաշարժը եւ անոր յաջորդած հրդեհը կ'ավիրեն Սան Ֆրանսիսքոյի մեծ մասը
 զոհերու թիւը 3 000 կազմած է եւ քաղաքի 80%-ը աւերուած է
1983. Պէյրութին մէջ ահաբեկիչի արկի պայթիւնէն կ'աւերուէ ԱՄՆ դեսպանատան շէնքը, 63 զոհ
2007. Պաղտատին մէջ քանի մը պայթիւններու 198 զոհ


== Ծնունդներ ==
 Տես նաեւ՝ 18 Ապրիլի ծնածներ

1858. Շիրվանզադէ (Ալեքսանդր Մովսիսեան, մ.1935) հայ թատերագիր
1862. Հենրի Ֆինիս Լինչ (անգլերէն՝ Henry Lynch, մ.1913) անգլիացի հայագէտ
1926. Ճիմ Թորոսեան (մ.2014) հայ ճարտարապետ
1947. Չարլզ Էլաչի (անգլերէն՝ Charles Elachi) լիբանանեան ծագումով ամերիկացի ճարտարագէտ
1974. Տէյվիտ Թէնընթ (անգլերէն՝ David Tennant) սկովտացի դերասան
1989. Ճեսիքա Ճոն (제시카, անգլերէն՝ Jessica Sooyoun Jung) երգչուհի, դերասանուհի


== Մահեր ==
 Տես նաեւ՝ 18 Ապրիլի մահացածներ

1737. Աբրահամ Գ.Կրետացի (ծն.տարեթիւը՝ անյայտ) պատմագիր

1955. Ալպերթ Այնշթայն  (անգլերէն՝ Albert Einstein, ծն․1879) բնագիտութեան տեսաբան, ֆիզիքոս
1983. Շահան Նաթալի (Յակոբ Տէր Յակոբեան, ծն.1884) հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ


== Տօներ ==
Յուշարձաններու եւ տեսարժան վայրերու միջազգային օր
Պատմութեան եւ մշակոյթի յուշարձաններու օր (Ուքրաինա)
Անկախութեան օր՝ Զիմպապուէ (Միացեալ թագաւորութենէն, 1980)
Ռուսիոյ ռազմական փառքի օր (Ռուսիոյ Դաշնութիւն)
18 Ապրիլ


== Արտաքին յղումներ ==
BBC: On This Day
[1] (անգլերէն)
Օսման Քաւալա

Օսման Քաւալա (2 Հոկտեմբեր 1957(1957-10-02), Փարիզ), թուրք հասարակական գործիչ, գործարար, «Անատոլու Քուլթիւր» հասարակական կազմակերպութեան հիմնադիր նախագահ, յառաջդիմական «Իլեթիշիմ» հրատարակչութեան, «Պիրիկիր» ամսագիրի սեփականատէր։
Ան ընդունած է Հայոց Ցեղասպանութիւնը եւ հայկական մշակոյթը ներկայացնող ձեռնարկներ կազմակերպած է: Պաշտպանած է Թուրքիոյ հայկական եւ միւս փոքրամասնութիւնները։
Քաւալան 2010-էն ի վեր իւրաքանչիւր Ապրիլ 24-ին Հայոց ցեղասպանութեան նահատակներու ոգեկոչման ձեռնարկներու հիմնական կազմակերպիչը եղած է:
2013-ի ամրան մասնակցած է «Կեզի» զբօսայգիին մէջ տեղի ունեցած հակակառավարական ցոյցերուն եւ բանտարկուած է 2017 թուականի Դեկտեմբերին, որմէ ետք բազմաթիւ թրքական եւ միջազգային իրաւապաշտպան կազմակերպութիւններ բողոքած են անոր բանտարկութեան դէմ՝ պահանջելով, որվերջ տրուի անոր ապօրինի բանտարկութեան։
Քաւալա անակնկալօրէն ազատ արձակուեցաւ, 840 օրեր բանտարկուելէ ետք, սակայն, միայն քանի մը ժամ ետք, Պոլսոյ դատախազութիւնը որոշեց դարձեալ ձերբակալել Քաւալան, ոտնակոխելով դատարանին որոշումը։
Ան 24 ապրիլ 2016-ին այցելած է Հայաստան` յարգանքի տուրք մատուցելով Հայոց ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակին:


== Աղբիւրներ ==
ՀԱՅԱՄԷՏ ԹՈՒՐՔ ԳՈՐԾԻՉ ՕՍՄԱՆ ՔԱՒԱԼԱՆ ԱԶԱՏ ԱՐՁԱԿՈՒԵՑԱՒ ԵՒ ՄԻ ՔԱՆԻ ԺԱՄ ԵՏՔ ԴԱՐՁԵԱԼ ՁԵՐԲԱԿԱԼՈՒԵՑԱՒ։
Էտմընթըն

Էտմոնդոն (անգլերէն՝ Edmonton), քաղաք Գանատայի հարաւ արեւմուտքին մէջ, Հիւսիսային Սասկաչեւան գետի ափին։
Հիմնադրուած է 1795 թուականին։ Ալպերթա նահանգի վարչական կեդրոնն է։ Բնակչութիւնը 2012 թուականի դրութեամբ 817 498 մարդ։ Մակերեսը 684 քմ², միջին բարձրութիւնը ծովու մակարդակէն՝ 668 մ։


== Արտաքին յղումներ ==

քաղաքի պաշտօնական կայք
Ծաղկինէ (անձնանուն)

Ծաղկինէ, հայկական իգական անուն։ Առաջացած է հայերէն ծաղիկ բառէն եւ -ինէ վերջաւորութեամբ։ Նորակերտ անուն է։ Գործածական էր Կոստանդնուպոլսոյ մէջ։
Միքոնոս

Միքոնոս (յուն․՝ Μύκονος) Էգէական Ծովուն Քիքլատես կղզեխումբին արեւելեան կողմը գտնուող լեռնային կղզի, Սիրոս կղզիին արեւելքը, Թինոս կղզիին հարաւ-արեւելքը եւ Նաքսոս կղզիին հիւսիս-արեւելքը։  Տարածութիւնն է 106 քռ․քլմ․, ծովեզր 89 քլմ․ իսկ բնակչութեան թիւն է՝ 10 134։  Յունաստանի առաջին շրջաններէն է, ուր զբօսաշրջիկութիւնը կը զարգանայ (1960 թուականէն)։  Աշխարհածանօթ իր գիշերուան վառ կեանքով։  Մայրաքաղաքն է Հորա կամ Միքոնոս։ Կղզիին ամենածանօթ վայրն է Փոքրիկ Վենետիկը μικρή Βενετία։


== Ընդհանուր տեղեկութիւններ ==


=== Աշխարհագրութիւն ===

Միքոնոս ունի անկանոն եռանկիւնի ձեւ, բազմաթիւ ծոցեր, որոնցմէ հանրածանօթ են՝ Փանորմոս (հիւսիս), Թուրլոս (արեւմուտք) ուր կը գտնուի նաեւ կղզիին գլխաւոր նաւահանգիստը եւ մայրաքաղաքը՝ Հորա (Միքոնոս)։  Գլխաւոր հրուանդաններ են՝ Ալիղոմատրա (հարաւ-արեւմուտք), Արմենիստիս (հիւսիս-արեւմուտք)  եւ Էվրի (արեւելք)՝ Տրաղոնիսիին դիմացը։  Միքոնոսէն 2 ծովային մղոն հեռաւորութեամբ կը գտնուի Տիլոս պատմական սրբավայրը եւ վերջինիս արեւմուտքին Ռինիա եւ ուրիշ ժայռակղզիակներ․ այս բոլորն ալ չեն բնակուիր եւ վարչականօրէն Միքոնոսին կը պատկանին։


=== Պատմական ակնարկ ===
Ըստ առասպելին, կղզին անումը կ՛ առնէ Միքոնոս հերոսէն՝ Ափոլոնաս աստուծոյ թոռը։  Մայրն էր Տիոնիսոս աստուծոյ աղջիկը։
Միքոնոս առաջին անգամ բնակած են Եգիպտացիները, Իքարիացիները, Փիւնիկեցիները, Մինոասեանները եւ աւելի ետք Յոնիացիները (Իոնես)։  Կղզիին հիւսիսային կողմը (Ֆթելիաս ծոց) Նոր Քարէ Դարուն պատկանող բնակավայր գտնուած է։  Ամենահին կառոյցները Ք․Ա․ 5-րդ հազարամեակին կը թուագրուին ըլլալ։
Միքոնոս կղզիին պատմութիւնը կը հետեւի Քիքլատեսի պատմութեան։
1923-ին, Փոքր Ասիոյ աղետէն ետք, կղզին գաղթականներ կը հաստատուին, որոնք թափ կու տան տնտեսութեան եւ մշակոյթին։  Միքոնոս կը դառնայ հիւսքի կեդրոն։ 
Միքոնոսին հողը հարուստ է երկաթի, պղինձի եւ կապարի հանածոյի հանքերով, որոնք սակայն չեն շահագործուիր։


==== Երկրագործական արտադրութիւններ ====

Բնակչութիւնը զբօսաշրջիկութեան բնագաւառէն զատ, կը զբաղի նաեւ հողագործութեամբ, ձկնորսութեամբ եւ անասնապահութեամբ։ Գլխաւոր արտադրութիւններն են՝ գարի, խաղող եւ թուզ։  Ուրոյն է Միքոնոսին պանիրը՝ քոփանիսթի, որուն համը սուր կծու է։


== Ժողովրդակագրութիւն ==
Կղզիին բնակիչը կը կոչուի Միքոնիոս կամ Միքոնիաթիս / Միքոնիաթիսա (իգական սեռին համար)։  Մնայուն բնակչութեան թիւն է 10 134 (ըստ 2001-ի մարդահամարին․ 2011-ի մարդահամարին թիւը անփոփոխ մանացած է)։  


=== Վարչական ===
Միքոնոս քաղաքապետութիւնը կը բաղկանայ Միքոնոս, Ռինիա եւ Տիլոս (հանրածանօթ հնագիտական վայրերուն եւ թանգարանին համար) կղզիներէն եւ անոնց շուրջը գտնուող  ցիր ու ցան ժայռակղզիակներէ։ Գլխաւոր բնակավայրերն են՝ Հորա կամ Միքոնոս (3 783), Անօ Մերիա  (1.459), Քլուվաս (953), Թուրլոս (669), Քալաֆաթի (278), Այիոս Իոանիս Տիաքոֆթիս (259), Այիոս Սթեֆանոս (178), Ֆարոս Արմենիսթիս (109)։


=== Թանգարաններ ===
Հնագիտական թանգարան, կառուցուած է 1902-ին
Էգէականի նաւային թանգարան
Միքոնոսի Ժաղովրդական Արուեստիի թանգարան
Պոնիս ջաղացք․ երկրագործութեան թանգարան


== Տեսարժան վայրեր ==
KitKat

KitKat, տուրմով ծածկուած կսկուծ մըն է: Ստեղծուած է Rowntree-ին կողմէ Անգլիոյ մէջ։ Nestlé ընկերութիւնը 1988 թուականին գնած է KitKat-ի արտադրութիւնը եւ մինչեւ այսօր կը վաճառուի համաշխարհային գծով: 
Բուն կսկուծը կը կազմուի 2 կամ 4 մատիկներէ, բաժնուած եւ ծածկուած է մի քանի արտաքին տուրմի յարկերով: KitKat-ը նաեւ ունի տարբեր համեր:


== Պատմութիւն ==
KitKat անունը եկած է 18-րդ դարէն, երբ KitKat անունով կարկանդակներ կը հրամցուէին Լոնտոնի մէջ կայացած քաղաքական գործիչներու ժողովներուն ընթացքին:
1920 թուականին Rowntree-ն առաջին KitKat-ին ծագումը կատարեց Անգլիոյ մէջ: Անոր սկիզբի ծագումներուն ժամանակ, KitKat-ին ուղղագրութիւնը տարբեր էր եւ կը գրուէր KitCat ձեւով, այս մէկը շարունակուեցաւ մինջեւ 1930 թուական որմէ ետք Rowntree իր կեդրոնացումը եւ արտադրութիւնը շեղեց Dairy Milk վաճառանիշին վրայ։ Այս հետեւանքով՝ KitKat-ի վաճառանիշը տկարացաւ եւ վերջ գտաւ: 
4 մատիկներէ կազմուած կսկուծը երկրորդ անգամ կրկին լոյս տեսաւ գործաւորի մը կողմէ որ կ'աշխատէր Եորք գործատեղին մէջ։ Այս կսկուծը թողարկուած է 29 Օգոստոս, 1935 թուականին, Rowntree's Chocolate Crisp հրատարակչութեան անունով եւ վաճառուած է Անգլիոյ մէջ:
Kitkat-ին համապատկերը կը փոխուի Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմին ընթացքին, ու թուղթին տեսքն ու գոյնը կը դառնան կապոյտ: կը փոխուի նաեւ անոր համը եւ այսպիսով, շրջան մը KitKat-ը կը դառնայ լեղի տուրմ:
Այս արտադրեալ իրը մեծ յաջողութիւն արձանագրելով Անգլիոյ մէջ, կը սկսի արտադրուիլ Քանատայի, Իրլանտայի, Աւստրալիոյ, Նիւ Զիլանտի եւ Հարաւային Ափրիկէի մէջ։ 1958 թուականին Տոնալտ Կիլզ, որ այս ընկերութեան պատասխանուներէն մէկն էր, կը ստեղծէ KitKat-ին համաշխարհային ծանուցումը՝ "Have a Break, Have a Kit Kat":


== Արտաքին յղումներ ==
KitKat-ի պաշտոնական կայքը(անգլերէն)
Հետաքրքիր փաստեր KitKat-ի մասին(անգլերէն)
KitKat բրենդի նորություններ (ռուս.)
KitKat ապրանքանիշի պատմությունը(ռուս.)
Ռուսաստանում KitKat-ի նոր գովազդը(ռուս.)
Արտեմ Յարութիւնեան

Արտեմ Միքայել Յարութիւնեան (19 Սեպտեմբեր 1945, Ստեփանակերտ, ԼՂԻՄ, Ազրպ.ԽՍՀ, ԽՍՀՄ)՝ հայ բանաստեղծ, գրականագետ, թարգմանիչ։ Բանասիրական գիտությունների տոքթոր (1989), փրոֆեսոր (1991)։ Հայկական հանրագիտարանի խմբագրութեան գիտխմբագիր Միքայէլ Յարութիւնեանի որդին է։
1968 թուականին ավարտած է Երեւանի Պետական Համալսարանի բանասիրական բաժանմունքը, ապա՝ Մոսկուայի Մաքսիմ Կորքիի անուան համաշխարհային գրականութեան հիմնարկի արտասահմանեան գրականութեան մասնագիտական բարձրագոյն կրթութեան անգլիական բաժինը։ 1972 թուականէն կը դասախոսէ ԵՊՀ-ի մէջ։ 1979 թուականին Հայաստանի Գրողներու Միութեան անդամն էր։ 2010 թուականին հրատարակած է Յարութիւնեանի «Հեռուստապոեմներ «Շուշի» եւ «Բաբելոն» հիւրանոցների աշտարակից» գիրքը։ Դասախոսած է, Սորպոնի, Մոնպելիեյի, Մարսէյլի, Դարեմի, Քլիվլընտի, Քոլամպիոյ, Հարվըրտի, Քոլգեյթի պետական համալսարանների մէջ, Իսթանպուլի Ամերիկեան համալսարանը։ 1995 թուականին Ֆուլբրայթի կրթաթոշակով դասախոսած է Համիլթոնի Քոլգեյթի համալսարանի մէջ։ Նոյն կրթաթոշակով, 2002 թուականին Լոս Անճելըսի համալսարանը։1994-1995 թուականներուն աշխատած է Ուաշինկթընի մէջ որպէս Լերնային Ղարապաղի Հանրապետութեան դեսպան։ Մասնակցած է արտերկրի մէջ կազմակերպուած պոեզիայի փառատոներուն Մոսկուայի մէջ (1983, Մաքսիմ Կորքիի անուան մրցանակ), Միացեալ Թագաւորութեան մէջ (1983, Լոնտոն-Նիւքասլ, Դիլըն Թոմասի անվան մրցանակ) Ֆրանսայի մէջ (1989, Փարիզ-Ռոտեզ, Ռընե Շարի անվան մրցանակ), Շուէտին մէջ (Սթոքհոլմ, 2008, միջազգային փառատոնի մրցանակ), Թուրքիոյ մէջ (Իսթանպուլ, 2010, միջազգային փառատոնի մրցանակ)։
1994 թուականին ԱՄՆ-ի մէջ Արտեմ Յարութիւնեանի անգլերէն թարգմանուած «Նամակ Նոյին» ժողովածուն ("Letter to Noah", 1994, New York) ամերիկեան շարք մը համալսարաններ ներկայացուցած են Նոպելեան մրցանակի։
2011-ին պարգեւատրուած է «Հայրենիքին մատուցած ծառայութիւններու համար» 2-րդ աստիճանի մետալով։
Լեւոն Օրբելիի Կիսանդրի

ԼԵւոն Օրբելիի կիսանդրի, կը գտնուի Երեւանի Արաբկիր համայնք՝ Լեւոն Օրբելիի անուան կենսանաբանութեան հիմնարկի շէնքի առջեւ։ Յուշարձանը տեղադրուած է 1973 թուականին։ Ընդգրկուած է Երեւանի Արաբկիր վարչական շրջանի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկին մէջ։


== Հեղինակ ==
Քանդակագործ՝ Գաբրիէլ Եփրոյեան
Ազնաւուրեան

Ազնաւուրեան, հայկական մականուն։


== Մականունը կրողներ ==
Այտա Վաղինակի Ազնաւուրեան (ծ. 1923), երգչուհի։
Արամ Ազնաւուրեան (ծ. 1905), մշակութային գործիչ, հրապարակախօս:
Արուս Միսաքի Ազնաւուրեան (1904-1989), դերասանուհի։
Գոհար Ազնաւուրեան (ծ. 1906), բանասէր:
Գրիգոր Յովհաննէսի Ազնաւուրեան (ծ. 1928), լրագրող։
Լեւոն Ազնաւուրեան (1889-?), նկարիչ:
Կարինա Բորիսի Ազնաւուրեան (ծ. 1974), սուսերամարտիկ։
Յովսէփ Ազնաւուրեան (1854-1935), ճարտարապետ:
Շահնուր Վաղինակի Ազնաւուրեան (ծ. 1924), ֆրանսահայ նշանաւոր շանսոնիէ, երգիչ, երգահան, բանաստեղծ, կինոդերասան, հասարակական գործիչ։
Շաւարշ Մնացականի Ազնաւուրեան (1905-1982), մանկավարժ, լրագրող:
Պերճ Պերճի Ազնաւուրեան (1917), մանկավարժ, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից:
Քերոբէ Ազնաւուրեան (1791-1845), թարգմանիչ:
Քնարիկ Ազնաւուրեան (1901-1965), թարգմանիչ:
Հիւրմիւզ Ազնաւուրեան (ծնունդ եւ մահ 20-րդ դար), փաստաբան։
Այիա Քիրիաքի, Քալիմնոս

Այիա Քիրիաքի (յուն․՝Αγία Κυριακή), հարաւային Էգէականի անբնակ կղզիակ, Տոտեքանիսա։ Կը գտնուի Քալիմնոսի արեւմտեան ծովեզրին, Թելենտոսին հարաւը։   


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==
Այիա Քիրիաքի կը գտնուի Քալիմնոսի բացերը։ Տարածութիւնն է 0,147 քլ․²։  Կը պատկանի Քալիմնոսի քաղաքապետութեան։ Կղզիակը անունը առած իր վրայ գտնուող համանուն վանքէն։
Ինչու է Աղմկում Գետը

Ինչու է Աղմկում Գետը, 1959 թուականին, «Հայֆիլմ» կինոստուդիայը նհարահանուած հայկական սեւ-սպիտակ ֆիլմ:


== Սուժէ ==
Սահմանեմերձ գիւղի բնակիչ Աթանես Ղամբարեանը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներուն գերի ինկած է ու յայտնուած է սահմանի միւս կողմը՝ Թուրքիա:
Ան կ'երազէ վեդադառնայ հայրենիք, որ Արաքս գետի միւս ափին է: Սահմանապահ Արմէնը, որ սիրահարուած է Ղամբարեանի դստերը՝ Սեդային, կը տեսնէ գետի միւս ափին գտնւող Ղամբարնային ու կը ճանչնայ: Ղամբարեանը գետ կը նետուի, որ փրկէ խեղդւող Փիրուզային, որ կը յայտնուի միւս ափին՝ հայրենիքը:


== Դերերը ==
Ղամբարեան – Հրաչեայ Ներսիսեան
Բուռնազեան – Աւետ Աւետիսեան
Մանուկեան – Ֆրունզէ Դովլաթեան
Սեդա – Լիլիա Հովհաննիսեան
Սամոխին – Նիկոլայ Կազակով
Սուրեն – Լեւոն Թուխիկեան
Պայծառ – Վերջալոյս Միրիջանեան
Աշխեն – Ամալյա Արազյան
Դարբինյան – Դավիթ Մալյան
Սոկոլով – Խորեն Աբրահամեան
Արսեն - Լեւ Լոբով
Բիգիլդեեւ – Սայֆուլո Ջուրաբաեւ
Անդրեեւ – Օլեգ Գերասիմով
օտարերկրյա սահմանապահային կոմիսար – Ազեր Կուրբանով
Փիրուզա – Անաիդա Ադամեան
Խաչատուր - Մհեր Մկրտչեան
ծերունի – Աշոտ Ներսիսեան
ոռոգող – Լեոնիդ Չեմբարսկի


== Երգ ==
Արաքս-տեքստի հեղինակ՝ Ա. Սաղաթելեան, երաժշտութիւնը՝ Արտեմի Այվազեան, կատարող՝ Յասմիկ Գափրիէլեան:
Ալեքսանտր Սատոյեան

Ալեքսանտր Գրիգոր Սատոյեան (13 Սեպտեմբեր 1954(1954-09-13), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), հայ գեղանկարիչ։


== կենսագրութիւն ==
Սատոյեան ծնած է Երեւան, 1954-ին: Ան 1975-ին աւարտած է «Թերլեմեզեան» գեղարուեստի համալսարանը եւ մասնակցած է անհատական եւ խմբային աւելի քան 100 ցուցահանդէսներու, աշխարհի տարածքին:
Անոր գործերը մաս կը կազմեն անհատական հաւաքածոներու՝ Միացեալ Նահանգներու, Ֆրանսայի, Քանատայի, Անգլիոյ, Իտալիոյ, Ռուսիոյ, Զուիցերիոյ, Հարաւային Քորէայի, Չինաստանի, Նորվեկիոյ եւ Լիբանանի մէջ:
1995-ին, ան անդամ դարձած է ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Արուեստի միջազգային միութեան: Անոր գործերը լոյս տեսած են նաեւ եւրոպական եւ ամերիկեան հրատարակութեանց մէջ:


== Ստեղծագործութիւններ ==
Դիմանկարներ՝

Ուիլըմ Սարոյեան
Ուիլիըմ Սարոյեան,
Սերգէյ Փարաջանով,
Շարլ Ազնաւուր,
Աւետիք Իսահակեան,
Մհեր Մկրտչեան,
Պարոյր Սեւակ,
Եղիշէ Չարենց, կը գտնուի Եղիշէ Չարենցի տուն-թանգարանին մէջ։


== Ցուցահանդէսներ ==


==== Անհատական ցուցահանդէսներ ====
2000 Կլենտէյլի գեղարուեստի պատկերասրահ, ԱՄՆ
2002 Լոս Անճելըսի շրջանի արուեստի թանգարան, Լոս Անճելըս, ԱՄՆ
2003 Կաւարթ պատկերասրահ, Փարիզ, Ֆրանսա
2006 Հարուեսթ պատկերասրահ, Կլենտէյլ, ԱՄՆ
2008 Սատաքօ պատկերասրահ, Կլենտէյլ, ԱՄՆ
2011 Հոլիվուտ արտադրական կեդրոն, Կլենտէյլ, ԱՄՆ
2013 Լոս Անճելըսի հայկական համայնք, Կլենտէյլ, ԱՄՆ


==== Խմբայինն ցուցահանդէսներ ====
2001 Իկլ Ռոք համայնքի մշակոյթի կեդրոն, Լոս Անճելըս, ԱՄՆ
2002 Փինօ Փասքալի պատկերասրահ, Բարի, Իտալիա
2002 Ֆորեսթ Լոուն թանգարան, Կլենտէյլ, ԱՄՆ
2002 Շուէտ-ամերիկեան թանգարան, Շիքակօ, ԱՄՆ
2003 արուեստ եւ իրականութիւն պատկերասրահ, Փարիզ, Ֆրանսիա
2003 ԱՍԹՕ թանգարան, Լոս Անճելըս, ԱՄՆ
2003 Ինսըն պատկերասրահ, Կլենտէյլ, ԱՄՆ
2003 Կլենտէյլ, ԱՄՆ
2003 արուեստի տուն պատկերասրահ, Կատիս, Սպանիա
2004 Լոս Անճելըսի քաղաքապետարանի արուեստի պատկերասրահ, Լոս Անճելըս, ԱՄՆ
2005 Բրենդ պատկերասրահ, Կլենտէյլ, ԱՄՆ
2006 Նակասաքի-Քեն թանգարան, Նակասաքի, Ճափոն
2006 Սէյհաուն պատկերասրահ, Արեւմտեան Հոլիվուտ, ԱՄՆ
2007 Լոս Անճելըսի քաղաքապետարանի արուեստի պատկերասրահ, Լոս Անճելըս, ԱՄՆ
2008 Լատինական արուեստի թանգարան, Փոնոմա, ԱՄՆ
2008 Ժամանակակից արուեստի պատկերասրահ, Լոս Անճելըս, ԱՄՆ
2009 Արեւմտեան պատկերասրահ, Լոս Անճելըս, ԱՄՆ
2009 Անտրիւս արուեստի թանգարան
2013 Միջազգային պիէնալէ «De Curitiba 2013», Քուրիթիպա, Պրազիլ
2013 Forest Lawn թանգարան, ԿԵԴ (Կլենտէյլի երիտասարդական դաշինք - հիմնադրամ), Կլենտէյլ, ԱՄՆ
2013 Իրանահայ միութեան կեդրոն, Իրաք
Apple Watch

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Բջջային հեռախոս
Apple Watch, Smartwatch-ը ներկայացուած է Apple Live-ի ժամանակ (Սեպտեմբեր 9, 2014) թուականին, iPhone 6-ի հետ միասին։ Վաճառքի մէջ կը յայտուի երկու տարբերակով` 38 եւ 42 մմ անկիւնագծով։ Գործիքին ետեւի մասի վրայ կը գտնուի սրտի բաբախման սենսըրը (sensor) եւ տարածք` մագնիսական լիցքաւորիչը միացնելու համար։ Apple Watch թողարկուեցաւ 3 տարբերակներով` սովորական, սպորտային եւ բրիմիում։ Վաճառքով կը յայտնուի 2015 թուականի սկիզբին։


== Տե՛ս նաեւ ==
iPhone
iPhone 6
Apple


== Արտաքին յղումներ ==
Apple Watch պաշտօնական էջ
Կաղապար:Էփլ անաւարտ
Կ'ատեգորիայ:Էփլ
Քութպ Մինար

Քութպ Մինար, ամէնէն բարձր քարէ փարոսն է ամբողջ աշխարհի տարածքին։ Կը գտնուի Հնդկաստանի մայրաքաղաք Նիւ Տելհիի հարաւ-արեւմուտքը։ Փարոսը սկսած է կառուցուիլ Տելհիի սուլթանութեան կառավարիչներու քանի մը սերունդներուն կողմէ, 1192-ին։ Ներառուած է ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան ցանկին մէջ։


== Նկարագրութիւն ==
Քութպ Մինարը կառուցուած է կարմիր աւազաքարէ եւ լուսաքարէ: Փարոսը կը պարունակէ պարուրաձեւ 379 աստիճաններ: Բազմաթիւ փորագրութիւններով հարուստ հինգ յարկանի վիթխարի այս աշտարակը ունի 73 մեթր բարձրութիւն, հիմքին լայնքը՝ 14.74 մեթր է, իսկ գագաթը՝ 3.05 մեթր:
Քութպ Մինարը կը տարբերի Հնդկաստանի միւս աշտարակներէն, որովհետեւ անոր պատերուն վրայ չեն քանդակաուած կենդանի էակներ, այլ արաբական տառերով փորագրութիւններ կան, որոնք մէջբերումներ են իսլամական կրօնական բարոյախօսութենէն։ Այս զարդաքանդակները կը յիշեցնեն Սամարղանտի 
աշտարակները։
Այսպիսի աշտարակները յատուկ են նաեւ Միջին Ասիոյ եւ Իրանի մէջ, ու հոնկէ ալ անցած են դէպի հիւսիսային Հնդկաստան։


== Պատմութիւն ==
Քութպ Մինարի պատմութիւնը կապուած է Մեծ Մոնկոլներու տիրապետութեան ժամանակաշրջանին հետ։ Պատմութենէն ծանօթ է, որ Ֆերկանայի Մուհամետ Պապուրի իշխանութեան ընթացքին, ԺԶ. դարուն, տեղի կ'ունենայ Հնդկաստանի գրաւումը եւ կը հաստատուի Մեծ Մոնկոլներուն իշխանութիւնը, որ կը տիրապետէ երկիրին (յատկապէս հիւսիսի մէջ) մինչեւ ԺԹ. դար (1859), մինչեւ որ Հնդկաստան կը գրաւուի անգլիացիներուն կողմէ։
Մեծ Մոնկոլներուն տիրապետութեան շրջանէն մնացած են ճարտարապետական հրապուրիչ կոթողներ, բերդեր, պալատներ, տաճարներ, դամբարաններ եւ աշտարակներ։ Վերջինէն ամէնէն շքեղն ու գրաւիչն է Քութպ Մինարը։
Աշտարակը կերտուած է պարսկական ոճով, բայց կառուցող Հնդիկ վարպետները, հոն շատ ներդրումներ ունեցած են։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Արտաքին յղումներ ==
Qutub Minar
Archaeological Survey of India | Qutb Minar and its Monuments, Delhi
Աբրահամ Վարդապետեան

Աբրահամ ծնած Վարդապետեան, Մարաշցի, ծնած 1891-ին


== Կենսագրութիւն ==
Մեծ Ջարդին, հայրը եւ հօրեղբայրը կորսնցնելու դժբախտութիւնը կ՝ ունենայ եւ Երուսաղէմի Շնէլնէր գերմանական որբանոցը կը ղրկուի։ Հոն նախակրթարանը աւարտելէ յետոյ կը սորվի բրուստի արհեստը։ 1908-ին, երբ Պրն. Վարդապետեան շրծանաւարտ կ՝ ըլլայ, կարգ մը Լիբանանցի տիւրզի շէյխեր կը խորհին հոս բրուտի գործը արդիականացնել։ Երուսաղէմ կ՝ երթան վարդապետ մը ճարելու, որուն որպէս օգնական վարպետ՝ դպրոցին կողմէ կը յանձնարարուի Պրն. Աբրահամ Վարդապետեան վարպետ կը նշանակուի այս ձեռնարկին եւ երկու տարի գորղե յաջողութեամբ կը վարէ։ 1910-ին, Պրն. Յովսէփ Վարդապետեան եւս կու գայ Լիբանան եւ երկու եղբայրներ կը ձեռնարկեն բրուտի անձնական գործին։ Պրն. Աբրահամ վարդապետեան ամուսնացած է Օր. Արշալոյս Չէթէճեանի հետ եւ ունի մանչ մը՝ Սերքօ, եւ երեք աղջիկ՝ Շաքէ, անահիտ եւ Վարդանուշ։ Պրն. Վարդապետեան իր արհեստին վերաբերեալ մասնագիտական գործերու համար յաճախ այցելած է Եւրոպա եւ նորագոյն մեթոտները կիրարկած:
Գեղարդ Ծ. Վրդ. Քիւսպէկեան

Գերապատիւ Տ. Գեղարդ Ծ. Վրդ. Քիւսպէկեան, Գանատայի Հայոց Թեմի Առաջնորդական Փոխանորդ:Ազգային Առաջնորդարանի Քրիստոնէական եւ Երիտասարդական Բաժանմունքներու Վարիչ:


== Կենսագրութիւն ==
Տ. Գեղարդ Ծ. Վրդ. Քիւսպէկեան, Աբեղայական ձեռնադրութիւն ստացած է 2001 թուականին, ձեռամբ Վարուժան Արք. Հերկելեանի, այնուհետեւ ծառայելով որպէս կուսակրօն քահանայ, Հայ Եկեղեցւոյ անդաստանէն ներս: 
2009 թուականին ստացած է վարդապետական աստիճան, ձեռամբ՝ Նարեկ Արք. Ալէմէզեանի, իսկ 
2016ին ստացած է Ծայրագոյն Վարդապետական աստիճան, ձեռամբ Խաժակ Արք. Յակոբեանի:Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան (Մ.Տ.Կ.) Դպրեվանքը աւարտելէ ետք, Հայր Գեղարդ հետեւած է աստուածաբանական յատուկ դասընթացքներու, Մերձաւոր Արեւելքի Աստուածաբանական Դպրոցէն ներս, ինչպէս նաեւ՝ Զուիցերիոյ Պոսէի Միջ-Եկեղեցական Հիմնարկէն ներս:


== Ստանձնած պատասխանատուութիւնները ==
Հայր Գեղարդ ստանձնած է հետեւեալ պատասխանատուութիւնները.
▪ Մ.Տ.Կ. Կաթողիկոսութեան Միջ-Եկեղեցական Յարաբերութիւններու գրասենեակի վարիչի օգնական
▪ Քրիստոնէական Դաստիարակութեան բաժանմունքի տեսուչի օգնական
▪ Երիտասարդական Բաժանմունքի վարիչ
▪ Թեսաղոնիկահայ գաղութի հոգեւոր հովիւ, Յունաստան


== Հաստատուած է Գանատա ==
2009 թուականէն ի վեր, Հայր Գեղարդ հաստատուած է Գանատա, նախ ծառայելով Սէնթ Գաթրինզի Ս. Պօղոս եկեղեցւոյ, միեւնոյն ժամանակ՝ ստանձնելով Միացեալ Նահանգներու Նիակարա Ֆոլզ շրջանի Ս. Յակոբ եկեղեցւոյ այցելու հովիւի պարտականութիւնը: Ապա, 2012ին Հայր Սուրբը նշանակուած է Գէյմպրիճի Ս. Նշան Եկեղեցւոյ Հովիւ:
2009-2012 Հայր Սուրբը վարած է Գանատայի Ազգային Առաջնորդարանի Քրիստոնէական դաստիարակութեան Խորհուրդի Վարիչի պաշտօնը:


== Աստուածաբանական բարձրագոյն ուսման ==
Գանատա հաստատուելէ ետք, Հայր Գեղարդ հետեւած է աստուածաբանական բարձրագոյն ուսման, Համիլթըն քաղաքի Մքմասթըր համալսարանէն ներս, եւ արժանացած Սուրբ Գրային Աստուածաբանութեան Մագիստրոսի (Master's) վկայականին:
2016-2019 Հայր Սուրբը ստանձնած է Թորոնթոյի Ս. Աստուածածին Հայց. Առաքելական Եկեղեցւոյ Հոգեւոր Հովիւի պաշտօնը։


== Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան ներկայացուցիչը՝ Եկեղեցիներու Համաշխարհային Խորհուրդի ==
2017-ին, Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Արամ Ա. Կաթողիկոսի բարձր տնօրինումով, Հայր Գեղարդ նշանակուեցաւ Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան ներկայացուցիչը՝ Եկեղեցիներու Համաշխարհային Խորհուրդի «Խաղաղութեան եւ Արդարութեան Ուխտագնացութիւն» Յանձնաժողովին:


== Առաջնորդական Փոխանորդ ==
Բարձր տնօրինութեամբ, Բարեխնամ Առաջնորդ՝ Գերաշնորհ Տ. Բաբգէն Արք. Չարեանի, 6 Յունուար 2018-ին, Գերապատիւ Տ. Գեղարդ Ծ. Վրդ. Քիւսպէկեան նշանակուեցաւ Առաջնորդական Փոխանորդ։
Հայր Սուրբը իր Աստուածատուր շնորհներով, ձեռներեցութեամբ վարած է իրեն վստահուած առաքելութիւնը եւ ծառայական իր այս նոր հանգրուանին կը մաղթենք նորանոր յաջողութիւններ:


== Ազգային Առաջնորդարանի Քրիստոնէական եւ Երիտասարդական Բաժանմունքներու Վարիչ ==
Բարձր տնօրինութեամբ, Բարեխնամ Առաջնորդ՝ Գերաշնորհ Տ. Բաբգէն Արք. Չարեանի, Գերապատիւ Տ. Գեղարդ Ծայրագոյն Վարդապետ Քիւսպէկեան նշանակուեցաւ Ազգային Առաջնորդարանի Քրիստոնէական եւ Երիտասարդական Բաժանմունքներու վարիչ եւ իրեն վստահուեցաւ պատասխանատուութեան քաղցր լուծը։


== Աղբիւրներ ==
Տ. ԳԵՂԱՐԴ Ծ. ՎՐԴ. ՔԻՒՍՊԷԿԵԱՆ ԿԸ ՄԱՍՆԱԿՑԻ ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹԵԱՆ ՈՐԲԵՐՈՒ ՓՐԿԱՐԱՐ ՍԱՌԱ ՔՈՐՆԻՆԿԻ ԱՐՁԱՆԻ ՔՕՂԱԶԵՐԾՄԱՆ ՀԱՆԴԻՍՈՒԹԵԱՆԹԱՐԳՄԱՆՉԱՑ ՎԱՐԴԱՊԵՏԱՑ ՏՕՆԻՆ ԱՌԻԹՈՎ. Հիւսիսային Ամերիկայի Հոգեւորականաց Միացեալ ՀամագումարEvent Dedicated to the Armenian Genocide
Սպանիա-Մարոքեան պատերազմ

Սպանա-մարոքեան պատերազմ, յայտնի է նաեւ որպէս Ափրիկեան պատերազմ (սպ.՝ La Guerra de África), Սպանական կայսրութեան նուաճողական պատերազմը ընդդէմ Մարոքոյի թագաւորութեան, որ սկսած է 2 Հոկտեմբեր 1859-ին։
Պատերազմող Սպանիան նպատակ ունէր ամրապնդել իր սահմանները Ճիպրալթարի նեղուցի հարակից տարածքներին մէջ՝ նուաճելով Հիւսիսային Ափրիկէի ափամերձ շարք մը բնակավայրեր։


== Նախապատմութիւն ==
19-րդ դարու պատերազմներուն Մարոքը  բազմաթիւ պարտութիւններ կը կրէ եւրոպացի նուաճողներէն։ Յատկապէս ակնառու էր 1844-ի ֆրանս-մարոքական պատերազմը, երբ ֆրանսական բանակը առանց լուրջ դժուարութեան պարտութեան կը մատնէ վերջինս։ 1856-ին անգլիացիները մարոքեան կողմին կը հարկադրեն ստորագրել երկկողմ համաձայնագիր, որով կը սահմանափակուէր Մարոքի մաքսային պարտաւորութիւնները ու վերջ կը դրուէր արքայական մենաշնորհին։
Աչքի տակ ունենալով Մարոքի պարտութիւնները՝ սպանական բանակը կը նախապատրաստուի ներխուժել ափրիկեան մայր ցամաք։ Պատերազմի սկսման համար սպանացիներուն անհրաժեշտ էր ընդամէնը շարժառիթ մը։


== Պատերազմի ընթացք ==
1859-ի վերջը մարոքեան ցեղերը կը սկսին ապստամբիլ Սեուտա կղզիին մէջ կեդրոնացուած սպանական կայսերական կայազօրներու դէմ։ Սպանիան անտեսելով Մեծն Բրիտանիայի հետ կնքած պայմանագիրը կը ներխուժէ Մարոքի տարածք՝ խախտելով Մարոքի խաղաղ կարգաւորման բրիտանական ծրագիրները։ Սպանական կայազօրները արագօրէն պարտութեան կը մատնեն սուլթանական զօրքերուն եւ սրընթաց կերպով կը զարգացնեն մարտավարական յաջողութիւնները։
3 Փետրուար 1860-ին սպանական զօրքերը կը հաստատուին Տետուանի մէջ։ Անոնք երկու օր շարունակ կը ռմբակոծեն քաղաքը եւ քաոս կը ստեղծեն հարակից բնակավայրերուն մէջ։ Քաղաքը կը լքեն բազմաթիւ մարդիկ, շատերը կը վնասուին։ Մարոքցի պատմաբան Ահմատ իպն Խալիտ ալ-Նասիրին սպանական ռմբակոծութիւններն ու թալանը կը ներկայացնէ հետեւեալ կերպով․


== Պատերազմի աւարտ ==
Տետուանի ճակատամարտէն ետք սպանացիներու յաղթանակը անխուսափելի էր։ Բրիտանական կողմը կը ճնշէր գործադրում թէ՛ մարոքցիներու, թէ՛ սպանացիներու նկատմամբ՝ խաղաղութիւն հաստատելու պահանջով։ Յաղթանակած Սպանիան կը յայտարարէ, որ կայսերական բանակը իր առաջխաղացումը կը կասեցնէ միայն 100 միլիոն պասետայ ռազմատուգանքի վճարումէն ետք։
Շուտով բրիտանացիները կը վճարեն պատերազմական տուգանքի մէկ մասը, իսկ մինչեւ գումարի լրիւ մարումը սպանական ուժերը կը զբաղեցնեն Տեուտան։ Շուտով սպանական արքունիքը մաքսային գործակալներ կ'ուղարկէ Մարոքի նաւահանգիստներ՝ առեւտրային եկամուտները որպէս փոխհատուցում գանձելու նպատակով։
159 (թիւ)

159 (հարիւր յիսունինը)՝ կենտ եռանիշ բնական թիվ մըն է 158-ի եւ 160-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
 A001358  յիսուներեքերորդ կիսապարզ թիւն է
երեք պարզ թիւերու գումար է՝ 159=47+33+59
կիրառութիւններ՝
159 Այմիլիա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 159 -ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան Я (եա) տառը
Տարուայ 159րդ օրն է Յունիս 8-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 7-ը)