armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Կարապետ Ղազարեան

Կարապետ Ղազարեան (1865 Թալաս – 25 Յուլիս 1931 Սելանիկ), հայ հասարակական գործիչ


== Կենսագրական գիծեր ==
Կարապետ Ղազարեան ծնած է Թալաս, Կեսարիա։  Նախնական ուսումը կը ստանայ Թոքատ։  1895 թուականին Համիտեան ջարդերուն ընթացքին, կը ձեռբակալուի իբրեւ յեղափոխականներու գործակից եւ կը բանտարկուի։  Կը յաջողի փրկուիլ եւ Սելանիկ կ՛ապաստանի։


=== Առեւտրական ասպարէզ ===
Սելանիկ կը հիմնէ իր առեւտրական տունը բուրդի, գորգի եւ աֆիոնի գործով։  Սակայն միաժամանակ կը մասնակցի Սելանիկի հայութեան ազգային կեանքին։


=== Հայ գաղթականներու Սելանիկ ժամանում ===
Կարապետ Ղազարեան ձեռնունայն չի մնար 1922 թուականին հայ գաղթականներու Սելանիկ ժամանումով։   Տեսնելով հայ գաղթական մանուկներուն վիճակը, մանաւանդ Պէշ-Չինարի գաղթակայանին մէջ, կը դիմէ Ամերիկա բնակող Կիւլպէնկեան բարերար գերդաստանին (անոնք ալ Թալասէն կը սերեն)։


== Կիւլլապի Կիւլպէնկեան դպրոց ==
Շնորհիւ Ղազարեանի դիմումին,  Կիւլապի Կիւլպէնկեան ֆոնտը անմիջապէս կ՛ ընդառաջէ եւ 1924 թուականին Սելանիկի հեռաւոր եւ աղքատ Պէշ-Չինարի գաղթակայանին մէջ կը սկսի գործել Կիւլլապի Կիւլպէնկեան Վարժարանը՝ Մանկապարտէզ եւ Նախակրթարան, 170-180 երկսեռ աշակերտներով․ անխափան կը գործէ մինչեւ 1942, կը դադրի երբ գերմանացիները Սելանիկը կը գրաւեն։  Կարապետ Ղազարեան կը նուիրուի կրթական գործին։  Կը մահանայ 25 Յուլիս 1931ին Սելանիկ, 66 տարեկանին։


== Տե՛ս նաեւ ==
Սելանիկ
Գէորգ Վարժապետեան


== Աղբիւրներ ==
Յունահայ Տարեգիրք, Նոր Օր 1927 – Ա․ Տարի, Սելանիկ․ Յր․ Մակարեան
Ամենուն Տարեգիրք, Կարօ Գէորգեան, 1960, էջ՝ 417-418
Ազատ Օր, Աթէնք, 31 Հոկտեմբեր 2016


== Արտաքին յղումներ ==
Անտրոնիքիօ Թալաս․ 19-րդ դարու Կապադովկեան գիւղ մը(յունարէն)
Պրունօ Մարս

Փիթըր Ճին Հերնանտէս (8 Հոկտեմբեր 1985(1985-10-08), Հոնոլուլու, Հաուայ), առաւել յայտնի է Պրունօ Մարս բեմական կեղծանունով, ամերիկացի երգիչ, երգահան։ Արժանացած է «Կրեմմի» մրցանակի։
2010 թուականի Հոկտեմբերին թողարկած է առաջին ալպոմը՝ «Doo-Wops & Hooligans», որ գրաւած է 3-րդ տեղը Billboard 200-ին մէջ։ «Կրեմմի»ի 53-րդ արարողութեան ընթացքին Պրունօ Մարս ստացած է 7 նշանակում, որ տեղի ունեցած է 2011-ի Փետրուար 13-ին, ան ստացած է Կրեմմի «Փոփ Վոքալի լաւագոյն առնական Կատարում» նշանակումին մէջ՝ «Just the Way You Are» երգին համար։


== Սկաւառակներ ==
Ստուդիական ալբոմներ

Doo-Wops & Hooligans (2010)
Unorthodox Jukebox (2012)Մինի-ալբոմ

It’s Better If You Don’t Understand (2010)Տեսահոլովակներ

«Nothin’ on You» (2010)
«Billionaire» (2010)
«The Other Side» (2010)
«Just the Way You Are» (2010)
«Grenade» (2010)
«Liquor Store Blues» (2011)
«The Lazy Song» (2011)
«Lighters» (2011)
«It Will Rain» (2011)
«Mirror» (2012)
«Locked Out of Heaven» (2012)
«When I Was Your Man» (2013)
«Treasure» (2013)
«Gorilla» (2013)
«Uptown Funk» (2014)


== Մրցանակներ և նշանակում ==
2010

BET Awards - «Nothin' on You» - լաւագոյն համագործակցութիւն (նշանակում)
BET Awards - «Nothin' on You» - տարուան տեսահոլովակ (նշանակում)
MTV Video Music Awards - «Nothin' on You» - լաւագոյն փոփ տեսահոլովակ (նշանակում)2011

American Music Awards - Պրունօ Մարս - լաւագոյն փոփ-ռոք երգիչ (յաղթանակ)
BET Awards - Բրունո Մարս - լաւագոյն R&B երգիչ (նշանակում)
BET Awards - Բրունո Մարս - լաւագոյն նոր դերասան (նշանակում)
BRIT Awards - Բրունո Մարս - լաւագոյն միջազգային կատարող (նշանակում)
Grammy Awards - «Nothin' on You» - տարուան ձայնագրութիւն (նշանակում)
Grammy Awards - «Just the Way You Are» - արական սեռի լաւագոյն փոփ վոքալ (յաղթանակ)
Grammy Awards - «Nothin' on You» - լաւագոյն ռեփ / երգող համատեղ ներկայացումը (նշանակում)
Grammy Awards - «Nothin' on You» - լաւագոյն ռեփ երգը (նշանակում)
MTV Europe Music Awards - «Grenade» - լաւագոյն երգ (նշանակում)
MTV Europe Music Awards - Բրունո Մարս - լավագույն նոր դերասան (յաղթանակ)
MTV Europe Music Awards - Բրունո Մարս - լաւագոյն երգիչ (նշանակում)
MTV Europe Music Awards - Բրունո Մարո - տարուան առաջընթաց (յաղթանակ)
MTV Europe Music Awards - Բրունո Մարս - լաւագոյն ամերիկական դերասան (նշանակում)
MTV Video Music Awards - «Grenade» - տարուան տեսահոլովակ (նշանակում)
MTV Video Music Awards - «Grenade» - նխամարդոց լաւագոյն տեսաձայնագրութիւն (նշանակում)
MTV Video Music Awards - «Grenade» - լաւագոյն փոփ տեսահոլովակ (նշանակում)
MTV Video Music Awards - «The Lazy Song» - լաւագոյն քորէօկրաֆիա (նշանակում)2012

BET Awards - «It Will Rain» - լաւագոյն R&B երգիչ (նշանակում)
BRIT Awards - Բրունո Մարս - արտասահմանեան երգիչ (յաղթանակ)
Grammy Awards - «Grenade» - տարուան ձայնագրութիւն (նշանակում)
Grammy Awards - «Doo-Wops & Hooligans» - տարուան ալպոմ (նշանակում)
Grammy Awards - «Grenade» - տարուան երգ (նշանակում)
Grammy Awards - «Grenade» - լաւագոյն փոփ մենակատարում (նշանակում)
Grammy Awards - «Grenade» - լաւագոյն փոփ վոքալային ալպոմ (նշանակում)2013

Kids' Choice Awards 2013 - Բրունո Մարս - լաւագոյն երգիչ (նշանակում)
Կրէկ Պենտեան

Կրէկ Պենտեան (անգլերէն՝ Gregg Bendian, 13 Յուլիս 1963(1963-07-13), Ինկըլուուտ, Պերկըն Քաունթի, Նիւ Ճըրզի, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), ամերիկահայ երաժիշտ, ճազահար:


== Կենսագրութիւն ==
Կրէկ երբ եօթ տարեկան էր, ընտանիքը՝ մինչեւ Թինէք (Նիւ Ճըրզի) տեղափոխուիլը, կ՛ապրէր Ֆէյր Վիու (Նիւ Ճըրզի): Ան հասակ նետած է երաժշտասէր ընտանիքի մը մէջ, ուր շարունակ երաժշտութիւն կը հնչէր: Ծնողները, Մարթին եւ Փաթրիսիա, լաւ ունկնդրողներ էին. հետեւաբար ան մանուկ հասակէն կը խորանայ երաժշտութեան մէջ։ Ան կը լսէ Ֆրենք Սինաթրա, Չայքովսկի մինչեւ Մայլզ Տէյվիս եւ Պիթըլզը:
Պենտեան ընտանիքին Թինէք տեղափոխուիլը մեծ դեր կ՛ունենայ Կրէկի ապագայ երաժշտական զարգացման ուղիին մէջ. ուր կար դպրոցական գերազանց համակարգ եւ լաւապէս մշակուած արուեստի ծրագիրներ::


== Երաժշտական կեանք եւ Ցեղասպանութիւն ==
Պենտեան 1984-էն կը սկսած իր անձնական երաժշտութիւնը ներկայացնել “Կրէկ Պենտեան ծրագիր“ անունով: Ան կը նուագէ անուանի երաժիշտներու հետ՝ Նելս Քլայն, Փաթրիք Պրիւս Մեթընի, Սթիւ Հանթըր եւ Կերի Լուքաս եւ ուրիշներ:
Կրէկ Պենտեանի 1996-ին լոյս կ'ընծայէ ձայնասկաւառակ մը, որ կը կրէ “Կրէկ Պենտեան ծրագիր“ անունը: Կրկնորդը կ՛ընդգրկէ վեց ստեղծագործութիւն, որուն երրորդ երաժշտական կտորը կը կրէ “Աֆթըր Չոմաքլու ուազ է տեզըրդ“ (“After Chomaklou was a desert“, Threnody to the Victims of The Armenian Genocide), «Չոմախլուն անապատ դառնալէ ետք» (Ողբ Հայոց Ցեղասպանութեան նահատակներուն) «թաղումի երգ» խորագիրը:
Կրէկ Պենտեանի վերոյիշեալ երաժշտութիւնը, ազատ ճազի ոճով յօրինուած մշակում մըն է: Կրէկի կը բացատրէ, որ “Աֆթըր Չոմքալու ուազ է տեզըրդ“ գործը, գործիքաւորուած երաժշտութեան կտոր մըն է, որ ձայնի եւ ձայնանիշներով պատկեր մը կը գծէ: Ան կ՛աւելցնէ, թէ իր մեծ հօր անունը Գրիգոր Պենտեան է, որ տարագրուած էր իր ծննդավայրէն` Չոմախլուէն:


== Հայկական Երաժշտութիւններ ==
Կրէկի հայկական ներշնչումով երաժշտութիւններն են.

«Սասունցի Դաւիթ. արիւն»
«Հայրենիք»
«Սփիւռք»


== Ծանoթագրութիւններ ==


== Արտաքին յղումներ ==
Mark Dresser - After Chomaklou Was a Desert (Threnody to the Victims of the Armenian Genocide) track listen online:(անգլերէն)
Top Albums and Songs by Gregg Bendian Project:(անգլերէն)
The Armenian Genocide, Page 220:(անգլերէն)
Մերուժան Օզանեան

Մերուժան Օզանեան (1885, Şebinkarahisar, Կիրեսուն, Թուրքիա - 16 Նոյեմբեր 1965(1965-11-16)), հայ խմբագիր եւ մանկավարժ։ ՀՅԴ-ի անդամ։
Ծնած է Շապին Գարահիսար 1885-ին: Իր նախնական եւ հիմնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրի Ս. Փրկչեան վարժարանին մէջ: Օզանեան ուսուցչական պաշտօններ վարած է ծնդավայրին, Կիրասոնի եւ Երզնկայի մէջ:
1913-ին գացած է Ժընեւ, մանկավարժութիւն ուսանելու համար: Ա. Համաշխարհային Պատերազմին անցած Պալքաններ որպէս կուսակցական գործիչ: Հետագային տեղափոխուած է Ամերիկա եւ 1916-ին ստանձնած «Հայրենիք»ի խմբագրութիւնը:
1919-ին, իբրեւ Ամերիկայի շրջանի պատգամաւոր մասնակցած է ՀՅԴ Ընդհանուր Ժողովին, Երեւանի մէջ: Օզանեան մնացած է հոն եւ մասնակցած կուսակցական օրագն «Յառաջ»ի խմբագրութեան:
Նոր Պայազիտ շրջանին մէջ աշխատած է իբրեւ գործիչ, իսկ Փետրուարեան Ապստամբութենէն ետք մասնակցած է «Ազատ Հայաստան» թերթի խմբագրութեան:
Հայաստանի խորհրդայնացումով Օզանեան վերադարձած է Սփիւռք:
«Հայրենիք»ի խմբագրութեան պաշտօնը վարելէ ետք դարձած է «Ասպարէզ»ի խմբագիր, ու տարիներով՝ Կեդրոնական Կոմիտէի քարտուղար:
Մահացած է 16 Նոյեմբեր 1965-ին:


== Աղբիւրներ ==
ՀԱՅՐԵՆԻՔԻ ՓՐԿՈՒԹԵԱՆ ԿՈՄԻՏԷԻ ՆԻՍՏԵՐԻ ԱՐՁԱՆԱԳՐՈՒԹԻՒՆՆԵՐԸ։
Քուքենհոֆ (Հոլանտա)

Քուքենհոֆ, ծաղիկներու պարտէզ՝ Հոլանտայի մէջ:

Ճանչցուած է նաեւ Եւրոպայի պարտէզ անունով: Համաշխարհային ճանաչում ունեցող ծաղիկի պարտէզներէն է։
Աւելի քան եօթը հեկտար տարածութիւն ունեցող այս պարտէզին մէջ ամէն տարի կը ցանուի մօտաւորապէս եօթը միլիոն սոխ` ցուցադրելու համար հոլանտական ծաղիկներուն ամէնէն գեղեցիկ հաւաքածոն: 
Այս ծաղիկները ԺԷ. դարուն այնքան յարգի էին Հոլանտայի մէջ, որ անոնք իբրեւ դրամ կը գործածուէին:
Պարտէզին մէջ կը ցուցադրուին կակաչի 800 տեսակներ:
Սկզբնական շրջանին Քուքենհոֆ, որ կը նշանակէ բանջարանոց, կը գործածուէր մշակելու համար պտուղներ եւ բանջարեղէններ` նշանաւոր ազնուական կնոջ մը խոհանոցին անձնակազմին համար: 1641-ին հոն կը շինուի պալատ մը, եւ անոր շրջակայքը կը փոխուի: ԺԹ. դարու կէսերուն անիկա կը ստանայ անգլիական պարտէզի մը կերպարանքը:


=== Այցելուներ ===

2017-ին պարտէզը 1.4 միլիոն զբօսաշրջիկ ընդունած է:


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Աղբիւրներ ==
Keukenhof - Official Website of Keukenhof Park
Keukenhof Gardens Creative Commons Photo Slideshow
Keukenhof Gardens Tours and Photos
Keukenhof Christmas Fair Archived 2013-02-22 at Archive.is - Official Website of Keukenhof Christmas Fair
342 (թիւ)

342 (երեք հարիւր քառասուներկու) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 341-ի եւ 343-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A005349  բերկրալի թիւ է
 A005114  անձեռնմխելի թիւ է
 A003072  երեք խորաններու գումար է՝ 342=13+53+63
 Alt   342  գործադրելիս կը ստացուի V գլխատառը
տարուայ 342րդ օրն է Դեկտեմբեր 9-ը (նահանջ տարիներուն՝ Դեկտեմբեր 8-ը)
342 Ենտիմիոն աստեղնեակի կարգային թիւն է
Միքայէլ Մազմանեան

Միքայէլ Մազմանեան (9 (21) Նոյեմբեր 1899, Թիֆլիս, Ռուսական Կայսրութիւն - 29 Հոկտեմբեր 1971(1971-10-29), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), ճարտարապետ եւ Խորհրդային Հայաստանի արուեստի վաստակաւոր գործիչ։


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Թիֆլիս։ Կրթութիւնը ստացած է Թիֆլիսի Ներսիսեան վարժարանէն ներս, ուրկէ շրջանաւարտ եղած է 1918 թուականին, որմէ մի քանի տարիներ ետք՝ 1921-ին ընդունուած է Մոսկուայի Վուխտեմաս ուսումնական հաստատութիւնը, ուսանելով մինչեւ 1929 թուականը:


== Գործունէութիւն ==
17 տարեկանին՝ 1916 թուականին, Անիի մէջ հայագէտ ու լեզուաբան վրացի արեւելագէտ Նիկողայոս Մառի ցուցմունքներով պատճէնահանած է Տիգրան Հոնեցիի եկեղեցւոյ որմանկարները:
Փոքր տարիքէն իր մասնակցութիւնը բերած է Թիֆլիսի մէջ կազմակերպուած Հայ արուեստագէտներու միութեան առաջին եւ երկրորդ ցուցահանդէսներուն՝ 1917 եւ 1919 թուականներուն:
Նախքան ճարտարապետութեամբ զբաղիլը՝ Մազմանեան զբաղած է թատրերգութեամբ եւ թարգմանական աշխատանքով։
1924 թուականին Կարօ Հալապեանի հետ միասին Երեւանի մէջ բեմադրած է «Կարմիր դիմակ»ը, «Քաջ Նազար»ն ու այլ թատրերգութիւններ, որոնք ներկայացուած են Հայաստանի առաջին պանթէոնին մէջ: Ետքը որոշ ժամանակ զբաղած է թարգմանութեամբ, հայերէնի վերածելով Պլեխանովի «Գեղարուեստը եւ հասարակական կեանքը» աշխատութիւնը:


== Վարած պաշտօններ ==
1930-1935 թուականներուն եղած է Երեւանի Շինարարական հիմնարկի առաջին տնօրէնը, միաժամանակ վարելով «գիպրոգոր» նախագծային ճարտարապետական արուեստանոցի ղեկավարի պաշտօնը՝ 1932-1937 թուականներուն:
Եղած է «Երքաղխորհուրդի գործկոմ»ի եւ Երեւան նախագիծ հիմնարկի ճարտարապետական արուեստանոցի ղեկավար։
1957-1971 թուականներուն Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի ճարտարապետական-շինարարական յանձնախումբի նախագահ:


== Շինութիւններ ==
Մազմանեանի նախագիծերով Երեւանի մէջ կառուցուած է բազմաթիւ շինութիւններ. ինչպէս՝ Աջափնեակ բնակելի թաղամասը, Գիրքի պալատի շէնքը, Կառուցողներու ակումբը, Պետապի տունը, Մանկական աշխարհ հանրախանութը եւ այլ կառոյցներ:
Մազմանեանի կարեւորագոյն գործերէն մէկն է քանդակագործ Երուանդ Քոչարի հետ միասին պատրաստած 1959 թուականին Երեւանի Էրեբունի վարչական շրջանին մէջ տեղադրուած Սասունցի Դաւիթի արձանը, որ անցած է մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկին մէջ:


== Կոչում ==
1968-ին արժանացած է Խորհրդային Հայաստանի Վաստակաւոր ճարտարապետ կոչման: 


== Պատկերասրահ ==
Աւետիս Սէֆէրեան

Աւետիս Սէֆէրեան (մօտաւորապէս 1895 - անյայտ), հայ անասնաբոյժ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնոած է մօտաւորապէս 1895 թուականին։ ուսանած է Կ. Պոլսոյ անասնաբուժական վարժարանին մէջ։
1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկիզբը, ընդունուած է Կ. Պոլսոյ զինուորական վարժարանը։ 1915 թուականին, որպէս քաղաքական հանցագործ, ձերբակալուած է ու բանտարկուած, ապա՝ աքսորուած։ 1933 թուականին բնակութիւն հաստատած է ԱՄՆ-ի Մասաչուսեց նահանգի Ուոթըրթաուն քաղաքին մէջ։


== Գրականութիւն ==
Գալուստեան Գրիգոր Հ., Մարաշ, Նիւ Եորք, 1934։


== Աղիւր ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։Կաղապար:Bio-stub
Փորշա Տը Ռոսի

Փորշա Լի Ճէյմզ ՏըՃէնըրըս (անգլերէն՝ Portia Lee James DeGeneres, ծնած Ամանտա Լի Ռոճըրզ, 31 Յունուար, 1973), գործնականապէս ճանչցուած իբրեւ Փորշա Տը Ռոսի (անգլերէն՝ Portie de Rssi), Աւստրալացի-Ամերիկացի դերասանուհի, գեղեցկուհի եւ մարդասէր մըն է, նաեւ հռչակաւոր է իր Նէլ Փորթըր փաստաբանի դերով Ally McBeal հեռուստաշարին մէջ, եւ Լինտզի Ֆունք դերով Arrested Development հեռուստաշարին մէջ: Ան նաեւ ներկայացուց Վէրոնիքա Փալմըր կերպարը ABC կայանի հերռուստաշար Better Off Ted-ի մէջ, եւ Օլիվիա Լորտ Nip/Tuck-ի մէջ։ Ան ամուսնացած է Ամերիկացի կատակերգակ, հեռատեսիլի ներկայացուցիչ եւ դերասանուհի Էլըն ՏըՃէնըրըսի հետ։ Ան ներկայիս գլխաւոր դերերէն մէկը ստանցնած է Scandal հեռուստաշարին մէջ։


== Տե՛ս նաեւ ==
Գայթակղութիւն (հեռուստաշար)
Քէրի Ուաշինկթըն
Հենրի Այըն Քուսիք
Քոլամպըս Շորթ
Տարպի Սթանչֆիլտ
Քէյթի Լոուզ
Կիլէրմո Տիազ
Ճէֆ Փէրի
Թոնի Կոլտուին
Պէլըմի Եանկ
Ճաշուա Մալինա
Սքոթ Ֆոլի
Քորնիլիըս Սմիթ
Ճո Մորթըն
Խորումի պար

Խորումի Պար (վրացերէն՝ ხორუმი), պատերազմի պար, ծնունդ առած է Վրաստանի հարաւ-արեւմտեան կողմը գտնուող Աճարիա տարածաշրջանին մէջ։ Պարը սկզբնապէս ներկայացուած է քանի մը տղամարդու կատարմամբ, սակայն ժամանակի ընթացքին աստիճանաբար սկսած է զարգանալ ու այժմ «Խորումի» պարը կարելի է ներկայացնել աւելի քան երեսուն կամ քառասուն պարողներու մասնակցութեամբ։
Թէեւ տարիներու ընթացքին պարողներուն քանակը փոխուած է, սակայն պարի բովանդակութիւնը մնացած է նոյնը։ Վրացական բանակը, վերջին դարերուն, կեանքի բերած է այս պարը։ Պարի նախերգանքով կը ներկայացուի մի քանի մարդոց փնտռտուքը՝ բանակելու․ այնուհետեւ, անոնք իրենց պարային շարժումներով կոչ կ՛ուղղեն բանակը հրաւիրելու ռազմադաշտ։ Պարը, ինքնիր մէջ, կը խորհրդանշէ որոնման, պատերազմի թեմաները, ինչպէս նաեւ վրացական զօրքի խիզախութեան եւ փառքի յաղթանակի տօնը։ Վրաստան, իր ողջ պատմութեան ընթացքին, մեծ թիւով պատերազմներ տեսած է, իսկ Խորումի պարը անցեալէն եկած կոչ է, զոր կը յուշէ մեզի՝ խաղաղութիւն ունենալու համար, պատրաստ ըլլալ պատերազմի։


== Երաժշտական ​​Առանձնայատկութիւններ ==
Ի տարբերութիւն՝ վրացական աւանդական պարերու մեծ մասին, որոնց սովորաբար կ՛ուղեկցին երգչախմբային բազմաձայն երգեցողութեան եւ ծափ, Խորումի աւանդաբար կ՛ուղեկցին միայն գործիքներ։
Թմբուկն ու պարիկապզուկը երկու հիմնական գործիքներ են, զորս կ՛ուղեցկին Խորումի ընթացքին։ 


== Արտաքին յղումներ ==
video
video
Short description Վրաստանի Ազգային պալեթի կայք։
Էրեբունի Բժշկագիտական Լրաբեր

Էրեբունի բժշկագիտական լրաբեր, գիտայ-գործնական բժշկական հանդէս։


== Աղբիւր ==
Գիտական տեղեկատուական վերլուծութեան եւ մոնիթորինգի կեդրոն, Հայաստանի մէջ հրատարակուող գիտական պարբերականներու ցանկ
Թորոս Թորանեան

Թորոս Խաչեր Թորանեան (29 Փետրուար 1928(1928-02-29), Հալէպ - 3 Յունիս 2021(2021-06-03), Երեւան, Հայաստան), գրող, հրապարակախօս, արձակագիր, հասարակական գործիչ, բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==

Թորոս Թորանեան ծնած է 1928 թուականին՝ Սուրիա, Հալէպ։ Սովորած է Հալէպի Կիւլպէնկեան դպրոցէն ներս։ Ստացած է բժշկական կրթութիւն։
Բազմաժանր ստեղծագործող է։
Լոյս ընծայած է «Աստղերու ճամբան» (1960), «Կանաչ տառեր» (1965), «Անտալուզեան երգեր» (1979), «Կարօտի Ճամբաներով» (1990), «Մեծ Հորս Պատմած Հեքիաթները» (1992), «Թող Հայաստանը Խօսի» (1998), «Կեանքի Կեռմաններով» (1999) եւ այլն։
Հեղինակ է նաեւ «Վավա եւ Սարգիս Խաչատրեան» (1983), «Ժամանակի Վկան եւ Ապագայի Դեսպանը» (1990), «Անդրանիկ Ծառուկեան Արձակագիրն ու Բանաստեղծը» (2000), «Ամբողջական Գրագէտը. Ռոպէր Հատտէճեան» (2002), «Ձրոյցներ Կարպիս Սուրէնեանի Հետ» (2003), «Սիմոն Սիմոնեան Երեւոյթը» (2004) մենագրութիւններու։


== Պարգեւներ ==
2012 Մովսէս Խորենացիի մետալ


== Մէջբերումներ Թորոս Թորանեանէն ==
Մենք, ինչպէս երեւանցիները սովորութիւն ունին ըսելու, այն գլխէն լսած ենք Խաչատուր Աբովեանի ձայնը, որ կ՛ըսէր. «Այն որ լեզուն կը կորսնցնէ, ազգը կը կորսնցնէ», լեզուն կորսնցնողը չի կարնար ճանչնալ հայ մշակոյթը, հայոց պատմութիւնը։ Հալէպ, իմ ընկերներէն մէկնը կ՛ըսէ, որ մենք հիմա Սփիւռքի մէջ դարձած ենք հայանման բան մը, հայ չենք։


== Երկեր ==
«Գիրք Որդիական», Պէյրութ, 1980։
«Բարեւ, հայրիկ» Նովելներ, Երեւան, 1993։
«Երիզ Մը Կապոյտ», հ. 1-3, Երեւան, 1995։
«Երգեր Եօթանասունէս Ետք», Ծ., 2000։
«Տիեզերքի խուզարկուն Սուրիոյ մէջ» (Երկու շաբաթ ակադեմիկոս Գրիգոր Գուրզադեանի հետ), Երեւան, 2003:
«Ուր Տարին Մեզ Ճամբաները», Հալէպ, 2005։
«Մանկութեան յուշեր», Երեւան, 2016:


== Արտաքին Աղբիւրներ ==
Հայ բանաստեղծութեան համացանցը, Թորոս Թորանեան
Azad-Hye Special, Հարցազրոյց գրող, հրապարակախօս, հասարակական գործիչ, բժիշկ Թորոս Թորանեանի հետ
Հանդիպում Թորոս Թորանեանին հետ
Բժիշկ Թորոս Թորանեանի ելոյթը «Այլակրօն Հայեր» խորհրդաժողովին (տեսանիւթ)
1740 թուական

1740 թուական, նահանջ տարի, 18րդ դարու 40րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1740 ծնունդներ

27 Յուլիս՝ Ժան Պառէ, Ֆրանսացի հետախուզուհի, շրջանաւորդ եւ բուսաբան


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1740 մահեր

Խաչատուր Առաքելեան (ծն.1666, Կարին), Աստուածաբան
Մինաս Վարդապետ Տիգրանեան, (ծն․ 1658) հոգեւորական, քաղաքական գործիչ
Արա Քըրճըլեան

Արա Քըրճըլեան (8 Յունիս 1963(1963-06-08), Պէյրութ, Լիբանան - 27 Յուլիս 1983(1983-07-27), Լիզպոն, Փորթուկալ), Լիզպոնի գործողութիւնը իրականացող հինգ երիտասարդներէն մէկը:


== Կենսագրութիւն ==
Արա ՔըրճըլեանՆախ կը յաճախէ ազգային «Մարտիկեան» վարժարանի մանկապարտէզը, ապա՝ Ազգային «Սուրէն Խանամիրեան» Քոլէճ, որուն ընթացքը չի կրնար աւարտել՝ հօրը մահուան պատճառով:
1978 թուականին, տակաւին ութերորդ դասարանի աշակերտ, հօրը մահէն ետք, տան ապրուստը հոգալու համար, կը լքէ դպրոցը եւ կը դիմէ արհեստի եւ կը սորվի ոսկերչութիւն: Տան պատասխանատուութիւնը, սակայն, անոր մոռցնել չի տար Հայ Դատի հանդէպ ունեցած պատասխանաուութիւններն ու պարտաւորութիւնները: Այս պատճառով ալ, ան կ'ապրի ժուժկալ կեանք մը:
Ազգային իր գիտակցութեան ներշնչման աղբիւրը եւ մղիչ ուժը կ'ըլլայ իր մայրը, որ միշտ կը պատմէ հայ ժողովուրդին տառապանքներուն մասին՝ թրքական եաթաղանին տակ: Արա շատ կը սիրէր փոքրերը: Իր շուրջ կը հաւաքէր զանոնք եւ կը պատմէր անոնց՝ հայութեան կրած տառապանքներուն մասին: Անոնց մէջ նաեւ կ'արթնցնէր ազգին սէրը: Իր այս վարմունքին պատճառաւ մանուկներն ու պատանիները շատ կը սիրէին զինք եւ միշտ կը փնտռէին իր ներկայութիւնը: Արային հետաքրքրած է լողը, չմուշկը, ինչպէս նաեւ երաժշտութիւնը:
Վերջին օրերուն՝ Յունաստան մեկնելու պատրուակով, կը փորձէ հեռանալ երկրէն․ սակայն մօրը ընդդիմութիւնը մի քանի օրով կը յետաձգէ ճամբորդութիւնը: Ապա, ընկերներով բանակումի երթալու պատրուակով, կը մեկնի տունէն ու 22 Յուլիս, 1983-ին, ժամը 11:30-ին, Փորթուկալի մայրաքաղաք՝ Լիզպոնի մէջ կը մասնակցի Լիզպոնի անձնասպանութեան գործողութեան, ու կը զոհուի յանուն Հայ դատի միջազգայնացման աշխատանքին:
Ուրտ

Ուրտ (ֆրանսերէն՝ Ourthe), 165 քիլօմեթր երկարութեամբ գետ Պելճիքայի Թագավորութեան Վալոնիա երկրամասին, Արտեններ լեռնայամակարգին մէջ: Կ՛առաջանայ Արեւմտեան Ուրտ եւ Արեւելեան Ուրտ գետերի միախառնումով: Մաաս գետի աջակողմեան  վտակներէն է:


== Ընդհանուր տեղեկութիւններ ==
Արեւմտեան Ուրտի ակունքը կը գտնվի Պելճիքայի Լյուքսեմպուրկ փրովինսին մէջ՝ Լիպրամոնթ-Չեւինյի քաղաքէն ոչ հեռու: Արեւելեան Ուրտին ակունքը նոյնպէս Լյուքսեմպուրկ փրովինսին մէջ է, Լյուքսեմպուրկ պետութեան հետ սահմանէն ոչ հեռու, Կուվե քաղաքին մերձակայքը: Նիսրամոնտ քաղաքին մօտ այս երկու Ուրտերը կը միախառնվին, որմէ ետքը գետը կը հոսէ նախ՝ հիւսիսարեւմտեան ուղղութեամբ, այնուհետեւ՝ դէպի հյուսիս: Նուասո քաղաքին մերձակայքը Ուրտը կարճ տարածք մը կը հոսէ Նամիւուր փրովինսէն, Տիւրպուա յամայնքն անցնելէն ետքը մուտք կը գործէ Լիեժին փրովինսը եւ հենց այդ փրովինսին կեդրոնին՝ Լիեժ քաղաքին մէջ կը միանայ Մաասին:
Ուրտ գետին կարեւոր վտակներէն են Ամպլեւի եւ Ֆեստրոմ: Գետի ափերին գտնվող յամեմատաբար խոշօր քաղաքներէն են Ուֆալիզ, Լա Ռոշ ան Արտեն, Հոտտոնը, Տյուրպուայ, Ամուար, Էսնեու:
Լիեժի փրովինսին մէջ՝ Անկլեր բնակավայրին մօտ 1992-2001 թթ. կատարված են Ուրտի ջրահոսքի չափումներ, որոնց արդիւնքում պարզ է դարձած, որ գետի յունով իւրաքանչիւր վայրկեան կը հոսի միջին յաշիվով 241 խորանարդ մեթր ջուր: Վարարումներու ընթացքին այդ ցուցանիշը հասած է վայրկեանին մէջ 310,5 խորանարդ մեթրի, իսկ սակաւաջուր տարիներին կազմած է 110,4 խորանարդ մեթր մեկ վայրկեանին մէջ:         
. 
 :


===== Ուրտը շարժանկարին մէջ =====
Ուրտ գետի եւ անոր հովիտին մասին շարժանկարներու բեմադրիչ Ժան Տելար 1953 թվականին նկարահանած է «Ուրտի գետահովիտը» (La vallée de l'Ourthe) փաստավաւերագրական կարճամեթրաժ շարժանկար՝ 20 րոպէ տեւողութեամբ:


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Արտաքին յղումներ ==
Contrat Rivière Ourthe
Carte
Le Parc naturel des deux Ourthes
Maison du Tourisme Ourthe-Amblève
L'épopée du Canal de Meuse et Moselle
Le canal de l'Ourthe
Les bassins hydrographiques wallons - Codification et superficie
Ճերիտէի Շարքիէ

«Ճերիտեի Շարքիէ» («Օրագիր արեւելեան»), հայատառ թրքերէն օրաթերթ։ Լոյս տեսած է 1885-1913-ին, Կ․ Պոլսոյ մէջ։ Արտօնատէր-խմբագիր Տ․ Ճիւէլէկեան, խմբագիր՝ Հ․ Վարժապետեան (1907-էն)։ Հրատարակուելով հիմնականին թրքախօս հայերու համար՝ թերթը 1890-ական թուականներէն աւելի լայն տեղ յատկացուցած է հայերէն նիւթերուն (ինքնուրոյն եւ թարգմանական գեղարուեստական ստեղծագործութիւններ, բանավիճային յօդուածներ եւ այլն)։ Տպագրած է զրոյցներ, թարգմանական եւ ինքնուրոյն վէպեր, լուսաբանած արեւմտահայ հասարակական-մշակութային կեանքը, ներկայացուցած յօդուածներ հայ գրականութեան, թատրոնի եւ անոր գործիչներու (Պ․ Ադամեան եւ ուրիշներ) մասին։ Յաջորդած է 1877-1884-ին հրատարակուած «Թերճըմանը էֆքեար» («Թարգման մտածման», խմբագիրներ՝ Տ․ Ճիւէլէկեան, Ա․ Սագայեան) թերթին։
Տող գիւղ

Տող, գիւղ Արցախի Հանրապետութեան Հադրութի շրջանին մէջ՝  կեդրոնէն 20 քմ հիւսիս-արեւմուտքˋ Տողասարի արեւելեան լանջին՝ 900 մ բարձրութեան վրայ։ Ունի 1567 հա տարածութիւն: Ըստ 2005-ի մարդահամարին՝ ունէր 10 հազար բնակիչ։ Տող գիւղին մասին  յիշատակութիւններ կան Է. դարէն։ ԺԶ. դարուն եղած է Դիզակի մելիքութեան կեդրոնը, ԺԷ. դարուն՝ բերդաքաղաք ։


== Պատմութիւն ==
Պատմական աղբիւրներուն մէջ կը նշուին գիւղին մէջ եւ անոր մօտակայքը գտնուող բազմաթիւ խաչքարեր եւ տապանաքարեր, եկեղեցիներ եւ հին ամրոցներ, դղեակներ, քարանձաւներ, արտադրական եւ կենցաղային բնոյթի տարբեր կառոյցներ։


=== Տող գիւղը արցախեան ազատագրական պայքարին ===
Տողի մէջ ինքնապաշտպանական ջոկատներ ստեղծուած են Մարտ 1988-ին, երբ գիւղի ազերիները 1988-ին ընդհարումներ ունեցած են հայերուն հետ: Տողի մէջ կայ ազրպէյճանական Ոստիկանութեան յատուկ ստորաբաժանման գումարտակ մը, որու զինծառայողները 17 Հոկտեմբեր 1991-ին սպաննած են Դանիէլեաններու ընտանիքին բոլոր 5 անդամները։ Նոյն տարուան 30 Հոկտեմբերին Տողի (հրամանատարˋ  Վիգէն Գրիգորեան) եւ այլ կամաւորական ջոկատներ ինքնապաշտպանական ուժերուն հետ (հրամանատար՝ Արկադի Տէր-Թադէոսեան) ազատագրած են գիւղը (տես Տողի ազատագրում)։
Տողէն հրամանատարներ են Վ. Գրիգորեան, Արմէն Գասպարեան, Ս. Աւագեան, Ա. Շաբարեան, Վ. Աւետիսեան, Վ. Սահակեան եւ Ա. Ստեփանեան։ Արցախի Հանրապետութեան «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով պարգեւատրուած են Վիգէն Գրիգորեանը, Արմէն Գասպարեանը, եւ Կ. Միքայէլեանը։ Զոհուած է 25 ազատամարտիկ։