armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Դերենիկ Դեմիրճեան

Դերենիկ Դեմիրճեան (Դեմիրճօղլեան) (18 Փետրուար 18776- Դեկտեմբեր 1956, Երեւան), Հայ գրող, հրապարակախօս։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Ախալքալաք (Ջաւախք գաւառ), այժմ՝ Վրաստան։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին մէջ։ Իսկ միջնակարգ ուսումը առած է Էջմիածինի Գէորգեան Ճեմարանէն եւ Ներսէսեան վարժարանէն (Թիֆլիս)։
Դեռ աշակերտ՝ աշխատակցած է կովկասեան գրական մամուլին(«Մուրճ»)։ Ու հազիւ քսանամեայ՝ հրատարակած է բանաստեղծութիւններու իր առաջին ժողովածուն։
1905-էն՝ Զուիցերիա, ամբողջ հնգամեակ մը, հետեւած է համալսարանական ուսումի՝ գիտական ճիւղեր։ Մշակած է նաեւ երաժշտական իր հակումը, տեղւոյն մէկ երաժշտանոցին մէջ հետեւելով ջութակի դասերու։
1910-ին Թիֆլիս դարձած՝ նուիուած է ուսուցչութեան եւ գրականութեան։ Յաջորդաբար հրատարակած է բանաստեղծութիւններու եւ քառեակներու զոյգ ժողովածուներ։ Նաեւ թատերգութիւններ, պատմական կամ նոր ժամանակներէ առնուած նիւթերով։
1920-էն փոխադրուած է Երեւան եւ քաջալերանք գտած՝ խորհրդային վարչակարգէն։
Հայաստանի խորհրդայնացում էն ետք, Դեմիրճիան տրուած է թատերական եւ վիպական բազմաթիւ գործեր, օրինակ՝ Քաջ Նազարը եւ Ֆոսֆորային Շողերը:
Պատերազմի տարիներուն (1940-1945) գրած է «Անխուսափելին», «Խոշտանգուածի աւանդը» եւ այլն:
Իր վերջին եւ կարեւորագոյն գործը կը նկատուի «Վարդանանք» պատմավէպը:
Դեմիրճեան գրելու վրայ իր պատմական նոր վէպ մը, եւս՝ Մեսրոպ Մաշտոց կը մահանայ, եւ գործը կէս կը մնայ: Իր երկերու ժողովածուն հրատարակուեցաւ եօթը հատորներով Հայաստանի մէջ:


== Գործերէն ==


=== Բանաստեղծութիւն ===
«Գարուն»


=== Թատերգութիւններ ===
«Վասակ»
«Յովնան Մեծատուն»
«Դատաստան»
«Քաջ Նազար»


=== Պատմավէպ ===
«Վարդանանք»


== Աղբիւր ==
Հայ Կեանք եւ Գրականութիւն, Յարութիւն Քիւրքճեան, երկրորդական բաժին Ա. տարի, էջ 182:


== Արտաքին յղումներ ==
Դերենիկ Դեմիրճեան - «Աւելորդը» :
Դերենիկ Դեմիրճեան -«Ջութակ եւ սրինգ»:
Դերենիկ Դեմիրճեան- «Գիրք Ծաղկանց»:
Դերենիկ Դեմիրճեան- «Պույ-Պույ մուկիկը»:
Դերենիկ Դեմիրճեան - հատուածներ «Վարդանանք» պատմավէպէն:
Յակոբ Աւեդինեան

Աւեդինեան Յակոբ, պարսկաստանցի հայ վաճառական։ 1675-ին Աստրախանի ճանբով կ՛անցնի Մոսկուա, իր հետ տանելով մետաքսեղէն եւ այլ պարսկական իրեր։ Մոսկուայէն կ՛անցնի Արխանկելսք։ Մոսկուայի մէջ ան քանի մը հայ վաճառականներու հետ առեւտրական տուն մը կը հաստատէ, որ կը շարունակէ գործել մինչեւ 1683 թուական։ Երբ գործը կը կասեցնէ, կը վերադառնայ հայրենիք։
Պոսթընի Հայերը

Պոսթընի Հայերը, Պոսթընի Հայերը բնակութիւն  հաստատեր են 1880-ական թթ.։ Մինչ այդ կը յիշուի, որ 1682-ին այստեղ հաստատուած է հունգարահայ Ստեփան Զադորին։ 1890 թուականին Սարգիս Շաղլեանը Պոսթընի մէջ հիմներ է շաքարեղեգի գործարան (մասնաճիւղեր ունեցեր է Գալիֆորնիայի մէջ)։ 2003 թուականին Պոսթընի եւ շրջակայքի մէջ ապրեր է 60 հազարէ աւելի հայ՝ մտաւորականներ, բանուորներ, արհեստաւորներ, առեւտրականներ։ 2013-ի տուեալներով, Պոսթընի մէջ ապրած է մօտաւորապէս 80.000 հայ։
Առաջին հայկական եկեղեցին կը գործ  1923 թուականէն։ Այնտեղ կը գտնուի ԱՄՆ-ի Հայ կաթողիկէ եկեղեցիին կէնդրոնը՝ Սուրբ Խաչ եկեղեցին։ Կան նաեւ աւետարանական եկեղեցիներ։ Եկեղեցիին կողքին կը գործէ ամէնօրեայ  մէկօրեայ դպրոցներ։ Համայնքի ազգային կիանքը կը կազմակերպէ  ՀՅԴ-ի, ՌԱԿ-ի տեղական կազմակերպութիւնները՝ իրենց մշակութային, մարզական, երիտասարդական կառոյցներով, ՀԲԸՄ-ի մասնաճիւղը, հայրենակցական (այնթապցիներ, խարբերդցիներ, արաբկիրցիներ, մարաշցիներ, սեբաստացիներ, համավասպուրականցիներ) միութիւններուն մասնաճիւղերը։
Պոսթընի մէջ Է ՌԱԿ-ի Արեւելեան շրջանային վարչութեան գրասենեակը։ կը Գործէ բազմաբնոյթ մասնագիտական կազմակերպութիուններ. Հայկական ուսումնասիրութիւնները եւ հետազօտութիւնները ազգային ընկերակցութիւնը (NAASR), Ժամանակակից հայագիտական ուսումնասիրութիւններու եւ փաստագրման Զօրեան հիմնարկութիւնը (կը գտնուի  Քեմպրիճ քաղաքին մէջ՝ Պոսթընի մերձակայքին մէջ), Հայ դերասանները, Հայ բժիշկները ընկերութիւնները, Ամերիկայի հայկական գրադարանները եւ թանգարաններուն միութիւնը (ALMA)։
Կը գործեն նաեւ Համազգային մշակութային միութեան թատերախումբը, «Համաստեղ» գրադարանը։
Լոյս կը տեսնեն «Հայրենիք», «Հայ սիրտ» պարբերականները, ("The Armenian Review") եւ ("The Armenian Spectator Mirror") շաբաթաթերթերը։ Պոսթընի մէջ լոյս կը տեսէն նաեւ «Պայքար» օրաթերթը, «Հայրենիք» ամսագիրը։
կը գործեն հայկական ռատիօ-հեռատեսիլային ծրագրեր հայերէն եւ անգլերէն։ Հարվըրտի համալսարանը ու հայագիտական ամբիոն։
Նար-Դոս

Նար-Դոս (Միքայէլ Յովհաննէսեան) (1 (13) Մարտ 1867, Թիֆլիս, Կովկասի Փոխարքայութիւն, Ռուսական Կայսրութիւն - 13 Յուլիս 1933(1933-07-13), Թիֆլիս, Խորհրդային Միութիւն), հայ արձակագիր։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Թիֆլիս, ընտանեկան համեստ միջավայրի մէջ։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է Սուրբ Կարապետ եկեղեցւոյ ծխական դպրոցին մէջ, սակայն ուսումը կը մնայ կիսկատար, հակառակ ջանասիրութեան եւ լրջութեան։ Կ՛աւարտէ արհեստից վարժարան մը, բայց հակումը զինք կը մղէ դէպի խմբագրական ասպարէզ. կը դառնայ թերթերու սրբագրիչ։ Ունեցած է առասպելական աշխատասիրութիւն։
Կ՛աշխատակցի Թիֆլիսի թերթերէն «Նոր Դար» եւ «Սուրհանդակ»-ին։ Ատեն մը ետք, կ՛ըլլայ պաշտօնեայ «Նոր Դար»ի` իբր սրբագրիչ։
1880-ական տարիներուն, նախ կը փորձէ թատերական սեռը. իր նախափորձերը կը զգացնեն Գ. Սունդուկեանի ազդեցութիւնը։ Սակայն շուտով կը կեդրոնանայ պատումի վրայ եւ լոյս կ՛ընծայէ առաջին պատմուածքներն ու վիպակները։
Միշտ խմբագրական պաշտօնեայ, լռակեաց ու մենաւոր մարդ՝ Նար-Դոս 1900 թուականի շուրջ կը սկսի տալ իր հասունութեան գործերը` վիպակներ եւ վէպեր։ Իսկ 1912-ին, բազմաթիւ սրբագրութիւններէ եւ հրատարակութեան փորձերէ ետք, վերջապէս լոյս պիտի տեսնէ «Մահը» վէպը՝ իր վերջին տարբերակով։
Պատերազմը, Անդրկովկասի վերիվայրումներն ու խորհրդայնացումը, փոփոխութիւն պիտի չբերեն Նար-Դոսի կեանքի միօրինակ, կանոնաւոր ընթացքին մէջ։ Մինչեւ մահ, ան պիտի մնայ Վրաստանի գրողներու միութեան անդամ։


== Գրական վաստակ ==
«Մեր Թաղը», 1926
«Աննա Սարոյեան», պատմուածք, Թիֆլիս, 1890
«Իմ Տիրուհու Աղջիկը», պատմութիւն, Թիֆլիս, 1902
«Նոր Ծնուած Երեխան», Վաղարշապատ, 1904
«Նեղ Օրերից Մէկը», պատմութիւն, Թիֆլիս, 1904
«Պայքար», վէպ, Թիֆլիս, 1911
«Մահ», վէպ, Թիֆլիս, 1912
«Անհետ Կորած», պատմութիւն, թերթ «Աշխատաւոր», Թիֆլիս, 1919
«Սպանուած Աղաւնի», վիպակ, 1898
«Աննա Սարոյեան», վիպակ, Թիֆլիս, 1902
«Վերջին Մոհիկանը», 1930


== Աղբիւր ==
Հայ Կեանք եւ Գրականութիւն, Յարութիւն Քիւրքճեան, երկրորդական բաժին Ա. տարի, էջ 180:
Արսէն Տէրտէրեան, Նար-Դոսի ստեղծագործութիւնը։ Գրական քննադատական ուսումնասիրութիւն, Թիֆլիս, տպարան ա. մ. Կերեսելիձեի, 1913, 75 էջ։


== Արտաքին յղումներ ==
Նար-Դոսի ստեղծագործութիւնները՝ Արեւելահայերէնի ազգային կորպուսի կայք:
«Ես եւ նա»:
Տէյվ Ֆրանքօ

Տէյվիտ Ճոն «Տէյվ» Ֆրանքօ (անգլերէն՝ David John "Dave" Franco, ծնած 12 Յունիս, 1985, Փալօ Ալթօ, Քալիֆորնիա, ԱՄՆ) Ամերիկացի ֆիլմի եւ հեռուստաշարներու դերասան մըն է: Ան սկսաւ իր ասպարեզը փոքր դերերով տարբեր ֆիլմերու մէջ, ինչպէս Superbad եւ Charlie St. Cloud, նախքան իր առաջին գլխաւորը դերի ստանցնումը 2012-ին կատակերգական 21 Jump Street ֆիլմին մէջ։ Ան նաեւ ստանցնած էր դերեր հետեւեալ հռչակաւոր ֆիլմերուն մէջ՝ Fright Night, Now You See Me, Now You See Me 2, Warm Bodies, Neighbors, Nerve, ինչպէս նաեւ Scrubs հեռուստաշարի 9րդ եղանակին մէջ։ Ան կրտսեր եղբայրն է հռչակաւոր դերասան Ճէյմզ Ֆրանքոյի:


== Դերեր ==


=== Ֆիլմ ===


=== Հեռուստաշար ===


=== Ելեկդրոնային խաղեր ===


=== Համացանցային ===
Nescafé

Nescafé, սուրճի տեսակ մըն է, որ ստեղծուած է Nestlé ընկերութեան կողմէ: Nescafé-ն ունի տարբեր ձեւեր ու կազմութիւններ եւ անոր անունը եկած է «Nestlé» ու «café» անուններէն: Nestlé-ն առաջին անգամ ըլլալով այս արտադրութիւնը ներկայացուց 1 Ապրիլ, 1938 թուականին՝ Զուիցերիոյ մէջ:


== Պատմութիւն ==
Nestlé-ն սկսաւ սուրճը արտադրել 1930 թուականին, Մաքս Մորկանթայլերի գլխաւորութեամբ: Nescafé-ն առաջին անգամ հրատարակուեցաւ 1 Ապրիլ, 1938 թուականին՝ Զուիցերիոյ մէջ, իսկ 1965 թուականին հրատարակուեցաւ «Nescafé Gold»-ը Եւրոպայի մէջ:


== Արտադրութիւններ ==
Nescafé-ին արտադրութիւնները կը պարունակեն՝
Nescafé Original Blend
Nescafé Classic
Nescafé Clasico
Nescafé Dolca
Nescafé Gold Blend
Nescafé Gold Blend Decaf
Nescafé Gold Blend Half Caff
Nescafé Black Gold
Nescafé Spécial Filtre
Nescafe Blend 43
Nescafé Blend 37
Nescafé Decaff
Nescafé Half Caff
Nescafé Fine Blend
Nescafé Partners Blend
Café Parisien
Nescafé Suraya
Nescafé Alta Rica
Nescafé Alta Rica Decaff
Nescafé Allen
Nescafé Cap Colombie
Nescafé Espresso
Nescafé Red Mug
Nescafé Green Blend
Nescafé Azera
Nescafé Café de OllaNescafé-ին յատուկ ցանկը կը պարունակէ՝

Nescafé Arabiana
Nescafé Cappuccino
Nescafé Cappuccino Unsweetened
Nescafé Cappuccino Skinny
Nescafé Cappuccino Decaffeinated
Nescafé Decaffeinated
Nescafé Latte Macchiato
Nescafé Latte
Nescafé Latte Skinny
Nescafé Ice Java Coffee Syrup
Nescafé Excella
Nescafé SmoovlattéNescafé-ին տարբեր տեսակներն ու համերն են՝

Vanilla
Irish Cream
Mocha
Double Choca Mocha
Mocha SkinnyNescafé-ին պարկերն են՝

3-in-1 Original
3-in-1 Sweet And Creamy
3-in-1 Creamylatte
3-in-1 Chocolatte
3-in-1 Strong and Rich
3-in-1 Cappuccino
3-in-1 Mocha
3-in-1 White Coffee
3-in-1 Xtra Strong
3-in-1 Turbo
3-in-1 Coconut Mix
3-in-1 Creamy
3-in-1 Brown Sugar


== Արտաքին յղումներ ==
Պղատոնականութիւնը Իսլամական Փիլիսոփայութեան Մէջ

Միջնադարեան Իսլամական Փիլիսոփայութիւնը թաթխուած էր թէ Արիստոտէլականութեամբ եւ Նոր-Պղատոնականութեամբ, իններրորդ դարուն Ալ-Քինտիի հետ իր սկիզբէն ի վեր, սակայն Նոր-Պղատոնականութեան ազդեցութիւնը յստակօրէն տեսանելի կը դառնայ Ժ-ԺԱ (10-11րդ) դարերուն Ալ-Ֆարապիի եւ Իպն-Սինայի (Լատիներէն՝ Avicenna) հետ։ Ալ-Ֆարապին ընդարձակեց Պղատոնի Գաղափարը կատարեալ (Իտէալական) քաղաքին մասին, զոր կ՛իշխուի փիլիսոփայ-թագաւորին կողմէն, զարգացնելով քաղաքական փիլիսոփայութիւն մը որ կարող է կարգաւորել Իսլամական պետութիւններուն կրօնական ու մշակութային բազմազանութիւնը։ Միւս կողմէն թէ Ղազզալին, թէ Իպն Րուշտը (Լատիներէն՝ Averroes) խստօրէն ընդիմացան ՆորՊղատոնական տեսակէտներուն։
Իսլամական Աստուածաբանութեան մէջ ՆորՊղատոնական մտքի յատկանիշը «Արտաբխականութիւն»-ն է (Արտաբխականութիւն՝ այն բանը զոր կը ծագի կամ կը գոյանայ աղբիւրէ մը: Կամ, էութիւն մը, ոյժ մը, որ Աստուծոյ դրսեւորումն է)․ Կապելով Աստուծոյ գերազանցութիւնը իր նիւթական ու մարմնեղէն իրականութեան հետ։ Իսլամական ՆորՊղատոնականութիւնը ի հանդէս բերուեցաւ Ալ-Ֆարապիին կողմէն, թէեւ Իպն-Սինան աւելի մեծ ներդրում եւ ազդեցութիւն ունեցաւ այս արումով, զոյգ գրողները կը ներկայացնեն արտաբխականութեան բարդ ուրուագիծ մը։
Իսլամական ՆորՊղատոնականութիւնը տասերորդ դարուն եւ վաղ տասնմէկերորդ դարուն ծաղկում մը ապրեցաւ, սակայն տաասնմէկերորդ դարու յաջորդ տարիներուն ուժգին հակազդեցութեան մը հանդիպեցաւ, նամանաւանդ Ալ-Ղազզալիի կողմէն, ով կը ներկայացնէ այդ ժամանակուան Իսլամական Աստուածաբանութեան «ամէնակծու հարձակումը փիլիսոփայութեան վրայ», եւ ամէնասաստիկ հակահարուածը մասնաւորապէս ՆորՊղատոնականութեան նկատմամբ (1998 Իյըն Նէթթօն)։ Ալ-Ղազզալիին քննադատութիւնը յարուցանեց Իպն-Րուշտի հակադարձութիւնը ով գրեց Ալ-Ղազալիին Յունա-Արաբական փիլիսոփայութեան քննադատութեան՝ «Փիլիսոփաներու անյարակցութիւնը» (Արաբերէն՝ Թահաֆութ Ուլ-Ֆալասիֆա, تهافت الفلاسفة) գիրքին իր կանոնաւոր հերքումը՝ «Անյարակցութեան անյարակցութիւնը» (Արաբերէն՝ Թահաֆութ Ութ-Թահաֆութ, تهافت التهافت) գիրքին մէջ։ Մինչ Իպն Րուշտը կը փորձէր պաշտպանել փիլիսոփայական միտքը որպէս ոչ հրետիկոսային, ան նոյն ժամանակին կը մերժէր ՆորՊղատոնական փիլիսոփաներու տեսութիւնները։
1198-ին Իպն-Րուշտի մահուընէն ետք Իսլամական աշխարհին մէջ ՆորՊղատոնականութեան հետ կապուած բանավէճը ընդհանուր արմամբ հասաւ իր աւարտին, անիկա միայն շարունակեց ապրիլ Իսմաիլականներուն քով։
Վե­տաթ ­Թիւր­քա­լի

Վետաթ Թիւրքալի (13 Մայիս 1919(1919-05-13), Սամսուն, Տրապիզոնի վիլայեթ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 29 Օգոստոս 2016(2016-08-29), Եալովա, Թուրքիա), թուրք թատերագիր, վիպագիր եւ բեմագիր։ 


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Սամսուն, աւարտած է Սամսունի աւագ դպրոցը, ապա 1942-ին՝ Պոլսոյ համալսարանի գրականութեան բաժանմունքի թուրքերէնի եւ գրականութեան բաժինը:
Մալթեփէի եւ Քուլելիի զինուորական դպրոցներուն մէջ դասաւանդած է գրականութիւն։
1951-ին իր քաղաքական կողմնորոշումներուն համար դատապարտուած է 9 տարուան բանտարկութեան։ 7 տարի բանտարկուելէ ետք պայմանականօրէն ազատ արձակուած է: Հիմնած է «Գառ» հրատարակչատունը:
1960-ին շարժապատկերի բնագաւառին մէջ սկսած է քայլեր առնելու: 1965-ին «Մթութեան մէջ արթնցողները» ժապաւէնը Անթալիոյ «Ոսկէ Նարին» շարժապատկերի փառատօնին արժանացած է ամէնէն լաւ բեմագրութեան մրցանակին։ Ան նաեւ շարք մը այլ բեմագրութիւններու հեղինակ է։
Թիւրքալի Թուրքիոյ քաղաքական պատմութեան, քաղաքական քննարկումներու ոլորտին մէջ կարեւոր տեղ կը գրաւէ: Նախապէս Թուրքիոյ Համայնավար Կուսակցութեան մաս կազմած Թիւրքալի, իր ամբողջ կեանքի ընթացքին, եղած է աշխատաւորներու, ժողովրդավարութեան եւ խաղաղութեան պայքարի առաջին շարքերուն մէջ։
1958 թուականէն սկսեալ Ան գրած է աւելի քան քառասուն բեմագրութիւններ, բեմին համար հեղինակած է չորս թատերախաղեր եւ գրած՝ ութ վէպ։
Արամ Ասատրեան

Արամ Հապետի Ասատրեան, (3 Մարտ 1953(1953-03-03), Վաղարշապատ, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն - 7 Նոյեմբեր 2006(2006-11-07), Օշական, Արագածոտն, Հայաստան) հայ երգիչ եւ երգահան։


== Կենսագրութիւն ==
Արամ Ասատրեան ծնած է Վաղարշապատ, քաղաքը դէպի ուր իր փախստական Արեւելեան Հայաստանէն ընտանիքը մեկնեց։Պզտիկ տարիքէն իվէր երաժշտութեամբ կը զբաղի, սակայն 1980-ին մօտաւորապէս կը դառնայ յայտնի: 1985-ին, Լեւոն Աբրահամեանը, Խաչիկ Սահակեանը,Սուրեն Գասպարեանը եւ Սիմոն Սիսոեանը ստեղծեցին սեփական խումբ մը Արամ Ասատրեանին հետ։ կը գրեն ահաւոր սիրահին եւ հայրենասիրական երգեր որպէս ելոյթ, Արցախի պատերազմի մասնակցողներու համար։ կ'ատարեցին նաեւ շրջապտոյտներ տարբեր ցամաքամասներու օրինակ՝ Ասիա, Եւրոպա, Ամերիկա եւ մինչեւ արաբական երկիրները, որպէսի բոխանցել երլոյթները։Արամ գրած է 500-են աւելի երգեր։
2013-ին, թանքարան մը կը բացուի Արամ Ասատրեանի անունով, իր ծննդավայրին մէջ, ուր ցուցադրուած է իր անցնական իրերը, եւ իր մրցանակները։


== Ընտանիք ==
Արամ Ասատեանը ունեծած է չորս տղայ եւ մէկ աղջիկ։

Արտաշես Ասատրեան
Տիքրան Ասատրեան
Սեդրակ Ասատրեան
Զուարդ Ասատրեան


== Ցայնասգաւառակ ==
1990 - Մեր Հայրենիք
1992 - Անկախ Հայաստան
1994 - Նայիր աշխարհին
1995 - Ազատ Հայաստան
1996 - Հայ ես դու
1997 - The golden Album
1998 - The best of
1998 - Արամ եւ Արմեն "live"
1998 - Արան Ասատրեան Լոս Անջելեսում
1999 - Ետ դարձեք տարիներ
1999 - 10 տարի բեմում
2000 - Արամ Ասատրեան
2001 - Ասեմ թե չասեմ
2001 - Տարիներ-տարնիեր
2001 - Ուրախ ծրագիր 1
2002 - Ուրախ ծրագիր 2
2003 - Լոսավորր աշխարհ եկար
2003 - Alex 50 Golden Years
2004 - Սիրո պատմութիւն
2005 - Անունդ
2005 - Արամ Աստրեան 2
2006 - Իմ որդիներ - Արամ, Արտաշ, Տիգրան


== Ֆիլմադարան ==
1997 - Մեր բակը
1998 - Մեր բակը 2
Կարմիր Դրօշակ (թերթ, Թիֆլիս)

«Կարմիր Դրօշակ», բոլշեւիկեան քարոզչական օրաթերթ, «Հայաստանի կոմունիստական կուսակցութիւն» կազմակերպութեան հրատարակութիւն։ Լոյս տեսած 1918 թուականին, Թիֆլիսի մէջ (Մարտին՝ 14 համար «Կարմիր Օրեր» անուամբ, Ապրիլին՝ 11 համար «Կարմիր Դրօշակ»)։ Առաջին համարին մէջ հրապարակած է «Հայաստանի կոմունիստական կուսակցութիւն» կազմակերպութեան հիմնադրման եւ Հայաստանի դեկլարացիա-մանիֆեստը։
Տպագրած է Քարլ Մարքսի եւ Ֆրիդրիխ էնգելսի «Կոմունիստական կուսակցութեան մանիֆեստ»-ի մէկ մասը, Վլատիմիր Լենինի «Նամակ Ստեփան Գէորգի Շահումեանին» եւ այլ գործեր։
Թերթը անուերապահօրէն սատարած է Կոմինտէրնը, ողջունած անոր որոշումները, ջատագոված անոնց իրագործումը։
Տպագրած է Մաքսիմ Կորքիի «Բազէի երգը» ստեղծագործութիւնը։ Աշխատակցած են Գուրգէն Հայկունին, Մ. Սահակեանը, Ե. Գարագաշը, Գ. Վարդանեանը եւ ուրիշներ։
Արմենակ Հայկունի

Արմենակ Հայկունի (1835 - 1866 թթ.), հայ գրող, ուսուցիչ, հասարակական եւ մշակութային գործիչ։
Հակառակ իր ապրած սակաւաթիւ տարիներուն, ունեցած արտակարգ կարողութիւնովը մեծ հետք ձգած է հայ ընկերային-գրական կեանքէն ներս՝ 60-ական թուականներուն։ Իր բարատոքսող միտքը, առանց միջավայրային նախապաշրումներու, ենթակայ ըլլալու խիզախօրէն ընդդիմաբանած ու մերկապարանոց ցոյց տուած է ընկերային ու կրօնական բոլոր զեղծումները, որոնք մինչեւ այն ատեն կը պաշտպանուէին իրեն ժամանակակիցներէն։
Ծնած է Կ. Պոլիս 1835-ին եւ փոքր տարիքէն կորսնցնելով իր մայրը, տառապած է խորթ մօր մը հսկողութեան տակ։ 1847-ին, հազիւ 12 տարեկան, կը դրուի Ս. Փրկչի որբանոցը։ Հայկունիի ըմբոստ եւ համարձակ երեւակայութիւնը հանդարտ չի մնար այդ կսկծալի մանկարանին մէջ ու գիշերանց բոկոտն ու գլխաբաց փախչելով որբանոցէն հետիոտն կ՝երթայ մինչեւ Պէպէք Տք. Համլինի նոր բացած վարժարանը եւ հոն փարելով՝ Տոքթորին ոտքերուն, կը յաջողի ընդունուիլ նոյն վարժարանը։ Անգլիական կրթութեան ազդեցութեամբ, Հայկունի իր ուսանողական շրջանին մէջ կը լքէ մայր եկեղեցին ու կ՝ ընդունի Բողոքականութիւնը։
Դպրոցական շրջանը աւարտելէն յետոյ 1854-ին, իբրեւ թարգման անգլիական զինուորական Քօլօնէլ Հայնի, կը մասնակցի Խրիմի պատերազմին՝ Սիլիստրէի պաշարման։ Պոլիս դառնալէն յետոյ, Հայկունի Բողոքական կրօնին մէջ եւս չի գտնելով այն անկեղծ ու անխարդախ ուղղութիւնը, զոր կարծած էր գտնել, կը վերադառնայ մայր եկեղեցւոյ։
1857-1858-ին հրատարակած է «Մուսայք Մասեաց» թատերական պարբերականը, 1858-ին հիմնադրած՝ «Հայկազեան ընկերութիւնը», զոր գոյատեւած էմինչեւ 1861 թուական։ 1861-ին Իզմիր կ՛ուղեւորի՝ Մեսրոպեան վարժարանի իբրեւ անգլերէնի ուսուցիչ։ Հոն ինքզինքը գործունէութեան նոր եւ աւելի պարարտ հողի մը վրայ կը հաստասէ։ Այնուհետեւ Գրիգոր Չիլինկիրեանի հետ կը հրատարակէ «Ծաղիկ» հանդէսը (մինչեւ 1862), ժամանակակից թերթերերէն բոլորովին տարբեր ուղղութիւնով մը։ 1863-ի վերջերը Պոլիս կը վերադառնայ ու հոն կը շարունակէ իր հրապարտկագրական կեանքը՝ հրատարակելով «Մուսայք Մասեաց» ձայն ընկերսիրական թերթը։ «Մուսայք Մասեաց»ի մէջ տպագրած է թատերագիտական յօդուածներ ու ժամանակին բեմադրուած «Արա Գեղեցիկ», «Օղիմպիատա», «Երնջակ» պատմական ողբերգութիւնները։
Լուտմիլա Մոտալովա

Լուդմիլա Մոտալովա(1935 - 1975), թարգմանիչ, չեխ հայագէտ:


== Կենսագրութիւն ==
Լուդմիլա Մոտալովա ծնած է Օլոմոուց (Չեխոսլովաքիա) 1935 թ.-ին: Փրակայի Կարելի Համալսարանի բնասիրութեան բաժանմունքին մէջ՝ յունարէնի, հին սլաւոներէնի, լատիներէնի, լեհերէնի, անգլերէնի ու ռուսերէնի հետ միատեղ ան կ'ուսումնասիրէ հայերէն լեզուն, աշակերտելով ականաւոր լեզուարան Եարամիտ Եդիլշկայի: 1959 թ.-ին, աւարտելով համալսարանի դասընթացքը, ան պաշտօնի կը կոչուի Չեխոսլովաքիայի ԳԱ Արեւելագիտութեան Հիմնարկին կողմէ, եւ ուր կը շարունակէ թարգմանչական ու գիտահետազօտական իր աշխատանքները, մինչեւ իր կանխահաս մահը:
Հայ գրականութեան ու հայ մշակոյթի հետ Լուգմիլա Մոտալովայի առաջին լուրջ հանդիպումը տեղի կ'ունենայ 1955 թ.-ին , երբ չեխերէնի կը թարգմանէ Աւ.Իսահակեանի «Լիլիթ» պատմուածքը:
Յաջորդ երկու տասնամեակներուն,աւելի քան տասը հատորներ հայերէնէ կը թարգմանէ չեխերէնի._Աւ. Իսահակեանի «Ինչումն է սփոփանքը» պատմուածքներու ժողովածուն (1958 թ.), Եղիշէ Չարենցի «Քաղցր ու Հրեղէն Աշխարհ» բանաստեղծութիւններու ժողովածուն (1962 թ.) _Բանաստեղծներու Օլդրժիխ Վիհլիդալի եւ Եարոսլաւ Տաֆելի գործակցութեամբ -, Ակսել Բակունցի պատմուածքները (1966 թ.), Գէորգ Արշակեանի «Թրաշուշաններ» Վիպակը (1966 թ.), Աւ. Իսահակեան «Աբու Լալա Մահարի»ն (1966 թ.)-Վլադիմիր Հոլանի գործակցութեամբ, Մ. Արմէնի «Յեղնար Աղբիւր» վիպակը՝ արժանացած երկու հրատարակութեան, (1968 եւ 1973 թթ.), Յովհաննէս Թումանեանի «Ախդամարը» (1969 թ.),Պարոյր Սեւակի «Հիմն Լոյսի» բանաստեղծութիւններու ժողովածուն (1971 թ.), հայկական ժողովրդային հէքիաթներու երկու հատորներ՝ «Կարմիր-Կանաչ-Սպիտակ խնձորներ» եւ «Կախարդական Վարդ» (1973 թ.), Հրանդ Մաթէւոսեանի «Օգոստոս»,«Ալխօ» եւ «Երկրի Ջիղը» վիպակներ (1973 թ.), Զորայր Խալափեանի «Որտեղ էիր Մարդ Աստուծոյ» վէպը (1975 թ.), եւլն.:
Թարգմանչական իր այս բեղուն գործունէութեան զուգահեռ Լուդմիլա Մոտալովա կը նուիրուի նաեւ հայ գրականութեան եւ մշակոյթի հարցերու ուսումնասիրութեան աշխատանքին: Այս գծով յիշատակութեան արժանի են «Սայեաթ-Նովա-Երգիչ Իմաստութեան ու Քնքշանքի» (1963 թ.), «Մի քանի Դիտողութիւններ Իսահակեանի Բառապաշարի մասին » (Հայերէն, 1965 թ.), «Հայ Պբոլետարական Գրականութեան Հիմնադիր Յակոբ Յակոբեան (1966 թ.), «Հայ Գրականութեան Դատական Աւանդութիւնները» )1974 թ.), «Հողի ուժը» (1974 թ.)- նուիրուած Հրանդ Մաթէւոսեանի դրականութեան-, յօդուածներն ու ուսումնասիրութիւնները:
Տակաւին ՝ Լ.Մոտալովայի դրչին կը պատկանին «Ասիայի եւ Ափրիկէի Գրողներու Բառարան»ի (երկու հատոր, 1967 թ.) հայ գրողներու նուիրուած քառասունեօթը յօդուածները, «Արեւելեան Գրականութիւններու Բառարանի»ի (անգլերէն լեզուով , Լոնտոն, 1967 թ.) հայ գրականութեան նուիրուած յիսունէ աւելի յօդուածները, «Սովետական Միութեան Ժողովուրդներու Գրողներու Բառարան»ի (1966 թ.) յետ-յեղափոխական շրջանի հայ գրողներու նուիրուած աւելի քան վաթսուն յօդուածներ, եւլն.:
Լ. Մոտալովա լուրջ հետաքրքրութիւն ցուցաբերած է նաեւ արդի հայ գեղանկարչութեան նկատմամբ: Այդ գծով անոր գրչին արդասիքն են արդի հայ նկարչութեան մեծ վարպետներու՝ Մարտիրոս Սարեան (1961 թ.), եւ Մինաս Աւետիսեանի (1968 թ.) նուիրուած առանձին ուսումնասիրութիւնները, որոնցմէ վերջին երկուքը լոյս տեսած են չեխերէն եւ անգլերէն լեզուներով:
Լուդմիլա Մոտալովա կը մահանայ 1975 թ.-ին:


== Աղբիւրներ ==
Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս , Հատոր Զ., Պէրութ, 1977, էջ 358-359
Մեդրական Դրութիւն

Մեդրական Դրութիւն, Ֆրանսական Յեղափոխութենէն (1793) առաջ չկար միօրինակութիւնը չափերու եւ կշիռներու։ 8 Մայիս 1790-ին, Գիտութեանց Ակադեմիային պարտականութիւն տրուեցաւ կազմակերպել լաւագոյն դրութիւն մը։
Ակադեմիային այս նպատակին համար կազմած մարմնին անդամ ընտրուեցան Berthollet, Borda, Delambre, Lagrange, Laplace, Mechain եւ Prany։ Տըլամպրը եւ Մեշէն որոշուած էին չափել Տէօնքերքի եւ Պարսելոնայի միջեւ եղող Միջերկրականի մէկ աղեղը, ուրկէ առնուեցաւ մէթրը, որ հաւասար է բեւեռէն մինչեւ հասարակած եղած միջոցին 10 միլիոներորդին (3.2808 անգլիական ոտք), որ եղաւ միջոցին երկայնութեան միութիւնը եւ դրութիւնը 7 Ապրիլ 1795-ի օրէնքով։ Այս դրութիւնը կատարելագործուեցաւ 1799-ին եւ օրինականացաւ 2 Նոյեմբեր 1801-ին։ Փետրուար 2-ի հրամանագրով հին չափերը յարմարուեցան նոր դրութեան, բայց 1 Յունուար 1837-ին հրամանագրով յայտարարուեցաւ որ 1 Յունուար 1840-էն վերջ մեդրական եւ տասանորդական դրութիւնը իրենց նախկին պարզութեան մէջ պիտի գործածուին ամէն գործառնութեանց մէջ։ Ֆրանսական մեդրական դրութեան այս օրինակին հետեւեցաւ Եւրոպայի մեծ մասը, Անգլիայէն զատ։


== Աղբիւր ==
Պապէսեան Յովհաննէս (1961), «Հանրագիտակ», Կաթողիկոսութիւն Հայոց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ, Անթիլիաս, Լիբանան, էջ 344-345։
Արիանա Կրանտէ

Արիանա Կրանտէ Պիւթերա (26 Յունիս 1993(1993-06-26)[…], Բոկա Ռաթոն, Ֆլորիտա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), ամերիկացի երգչուհի եւ դերասանուհի։


== Կենսագրութիւն ==
Արիանա Կրանտէն ծնած եւ մեծցած է Պոկա Ռատոն քաղաքին մէջ։ Իր մայրը՝ Ճոան Կրանտէն, «Hose-McCann Communications» ընկերութեան գործադիր տնօրէնն է, իսկ հայրը՝ Էտուարտ Պիւթերան, գծանկարչական հնարիչ է: Կրանտէն 2008-ին կը մարմնաւորէ Շարլոթայի կերպարը «13» ներդաշնակին մէջ:
Արիանա Կրանտէն երգչուհի, յօրինող եւ դերասանուհի է։ 2013 թուականի Օգոստոսին ան կը հրապարակէ իր «Yours Truly» ալպոմը, որ կը գլխաւորէ Billboard 200 ալպոմներու յաջողութիան շքերթը: Իր երկրորդ ալպոմը, որ կը կրէ «My Everything» անուանումը, կը հրապարակէ 2014 թուականի Օգոստոսին եւ նոյնպէս կը գլխաւորէ Billboard 200-ը: Այդ ալպոմի երգացանկը կ'ընդգրկէ այնպիսի յաջողութիւններ, որոնցմէ են «Problem», «Break Free», «Bang Bang», «Love Me Harder» եւ «One Last Time»։ 20 Մայիս 2016-ին վաճառքի դուրս եկաւ երգչուհիին երրորդ՝ «Dangerous Woman» կոչուող ալպոմը:  
Ան նաեւ հեռատեսիլէն յայտարարեց թէ շաքարախտ ունի եւ PTSD:


== Սկաւառակագրութիւն ==


=== Աշխատանոցային ալպոմներ ===
«Yours Truly» (2013)
«My Everything» (2014)
«Dangerous Woman» (2016)


== Շրջագայութիւններ ==
The Listening Sessions (2013)
The Honeymoon Tour (2015)
Dangerous Woman Tour (2017)
Jingle Ball Tour 2013 (2013)
Jingle Ball Tour 2014 (2014)
Jingle Ball Tour 2016 (2016)
Justin Bieber – Believe Tour (2013)


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական կայք
Արիանա Կրանտէն www.people.am կայքում
Արքայական Հրեշտակ

Արքայական հրեշտակ, արքայական ձուկ-հրեշտակ (լատ.՝ Pygoplites diacanthus), արեւադարձային ծովային ձուկ ձուկ-հրեշտակներու ընտանիքէն։ Pygoplites ցեղի միակ տեսակը։


== Նկարագրութիւն ==
Արքայական հրեշտակի երկարութիւնը 10-25 սմ է։ Մարմինը դեղին է՝ ուղղահայաց սպիտակակապտաւուն, ծայրերը մուգ զոլերով։ Մէջքային լողակի հետին մասը մուգ կապոյտ է՝ բազմաթիւ կապոյտ կէտերով։ Սեռական երկձեւութիւնը արտայայտուած չէ։ Կեանքի տեւողութիւնը՝ մինչեւ 15 տարի։


== Տարածուածութիւն ==
Տարածուած է Կարմիր ծովի, Հնդկական եւ Խաղաղ ովկիանոսներուն եւ Տահիտիի մօտակայքի մէջ։ Աւստրալիայի հիւսիսարեւելեան ափի Մեծ Արգելախութին մէջ այն ամենայաճախ հանդիպող ձուկ-հրեշտակն է։ Ձուկերը կ'ապրին 1-50 մ, յաճախ՝ 10-20 մ խորութեան մէջ՝ կորալեան խիտ բուսականութիւն եւ ապաստարաններ ունեցող վայրերու մէջ։


== Կենսակերպ ==
Ձուկերը յաճախ մէնակեաց են, սակայն երբեմն կ'ապրին եւ զոյգերով։ Անոնք միշտ շարժման մէջ են․ սնունդ յայթայթելու համար քարանձաւները ու արգելախութերը կը «խուզարկեն»։


== Սնունդ ==
Արքայական հրեշտակը կը սնուի միայն սպունգներով եւ ascidiacea-ներով։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Գրականութիւն ==
Roger C. Steene: Falter- und Kaiserfische, Band 1, 1977, Mergus Verlag, ISBN 3-88244-001-5
Helmut Debelius, Rudie H. Kuiter: Kaiserfische, 2003, Ulmer Verlag, ISBN 3-8001-4458-1
Baensch/Patzner: Mergus Meerwasser-Atlas Band 6, Mergus-Verlag, Melle, ISBN 3-88244-116-X
1806 թուական

1806 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու վեցերորդ տարին


== Դէպքեր ==
30 Նոյեմբեր․ Պելկրատի պաշարումը


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1806 ծնունդներ

Անյայտ օրով՝
Յակոբ Կրճիկեան մ.1865 թուական, հասարակական եւ ազգային գործիչ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1806 մահեր