armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Արեւելք Մարզաշխարհ

«Արեւելք Մարզաշխարհ», մարզական շաբաթաթերթ: Հ.Մ.Ը.Մ.-ի հրատարակութիւն: Հրատարակուած է 1954-1963, Հալէպ,Սուրիա: Խմբագիրներ՝ Լուտեր Մասպանաճեան, Զաւէն Սապունճեան: Աշխատակիցներ եւ թղթակիցներ՝ Արմէն Մարգարեան, Պարգեւ Միսիրեան, Սուրէն Նազարեան, Հրաչ Տատոյեան, Արման Մանուկեան, Կարօ Շահինեան:


== Թերթի Բովանդակութիւն ==
«Մարզաշխարհ»ի  առաջին թիւը լոյս տեսած է 20 Յուլիս 1957 ին: Առաջին 26 թիւերը  հրատարակուած են իբրեւ շաբաթաթերթ, թերթի փոքր ծաւալով, իսկ 27 րդ թիւէն սկսեալ «Մարզաշխարհ»ը ունեցած է նոր եւ գունաւոր ծաւալ: «Մարզաշխարհ» շաբաթաթերթը աշխատած է միջազգային ու հայ մարզական կեանքի մէջ տեղի ունեցած մրցումները, խաղերը, հայ մարզիկներու անհատական թէ հաւաքական յաջողութիւնները օրը օրին ներկայացնել, միշտ մանրամասնելով Հայաստանի եւ Սփիւռքի հայ մարզիկներու եւ խումբերու նուաճումները , լուսարձակի տակ առնելով Հ.Մ.Ը.Մ.ի մասնաճիւղերու գործունէութիւններն ու մարզական նուաճումները: Ան  յատուկ ձեւով անդրադարձած է Հ.Մ.Ը.Մ.-ի միջ-մասնաճիւղային հանդիպումներուն եւ փառաւոր տողանցքներուն զանազան յօդուածներու եւ պատկերներու միջոցաւ: Նոր սերունդի հոգեկան, մտային, ազգային եւ ֆիզիքական դաստիարակութեան համար իւրաքանչիւր թիւի մէջ որոշ տեղ յատկացուած է առաջնորդող յօդուածներու եւ պատմուածքներու:Մասնաւորաբար զարկ տրուած է սկաուտական դաստիարակութեան, անոր մէջ տեսնելով նոր սերունդի ֆիզիքական եւ հոգեկան առողջ դաստիարակութեան հիմունքները, նպատակ ունենալով նկարագրով  մաքուր, ազնիւ եւ վեհանձն սկաուտներու եւ իրաւ մարզիկներու փաղանգ մը ստեղծել: Շաբաթաթերթին մէջ մեծ տեղ կը գրաւէ շարժանկարի արուեստը իր նիւթերով,նորութիւններով ու մանաւանդ դերասան – դերասանուհիներով: ինչպէս նաեւ  ընթերցողը հոն կը  ծանօթանայ հայրենիքի թէ արտասահմանի շարժանկարի, բեմի, երգի, գեղարուեստի ծառայող հայ արուեստագէտներու յաջողութիւններուն ու նուաճումներուն: Այս բոլորին կողքին « Մարզաշխարհ» ի էջերուն մէջ կը հանդիպինք  ծիծաղաշխարհի, յայտարարութիւններու, խաչբառերու եւ ծանուցումներու: Ծիծաղի բաժնին մէջ կարեւոր է նշել թէ տաղանդաւոր ծաղրանկարիչ՝ Մասիս Արարատեան պարբերաբար իր աշխատակցութիւնը բերած է թերթին մէջ :1963-ին քաղաքական աննպաստ պայմաններու բերումով «Մարզաշխարհ»ը կը դադրի  լոյս տեսնելէ, վեց տարիներ բեղուն գործունէութիւն մը ունենեալէ ետք:


== Վկայութիւններ ==
Գահիրէի « Յուսաբեր » օրաթերթը  կ՛ողջունէ «Մարզաշխարհ»ը եւ իր  9 Օգոստոս 1957-ի թիւով կը գրէ.-

«Ստացանք առաջին թիւը Հալէպի մեր պաշտօնակից Արեւելքի մարզական շաբաթաթերթին՝  «Մարզաշխարհ»ին:«Արեւելք Մարզաշխարհ»ը  ծնունդ է պահանջքի մը,- Հ.Մ.Ը.Մ.ի եւ առհասարակ միջազգային մարզական կեանքի արձագանգը կանոնաւորաբար լսելու պահանջին: Զայն խմբագրողները  հաւատաւոր տղաք են, որոնք մարզանքով կ՛ըմբռնեն նաեւ գաղափարներու կարգապահութիւնը, առողջ մտքի եւ համապատասխան կեանքի ներդաշնակութեամբ»:


== Աղբիւրներ ==
«Արեւելք Մարզաշխարհ» Շաբաթաթերթ
1724 թուական

1724 թուական, նահանջ տարի, 18րդ դարու 24րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1724 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1724 մահեր
Վաքըֆ (Մուսա Լեռ)

Վաքըֆ (Մուսա Լեռ, Վաքըֆլը, թուրք.՝ Vakıflı), Մուսա լերան գիւղերէն, Թուրքիոյ միակ հայկական գիւղը։ Կը գտնուի Մուսա լեռան լանջին՝ Հաթայի նահանգի Սամանտաղ գաւառի կազմին մէջ է, Սուրիոյ սահմանին մօտ եւ Միջերկրական ծովուն ափին։ Բնակչութեան թիւը135 մարդ է, որմէ 35-ը հայկական ընտանիքներ են, 1 թրքական եւ 1 քրտական:


== Պատմական ակնարկ ==
Գիւղի պամութիւնը շատ հին է։ Գիւղի շինութիւնները կ՚արտացոլացնեն բնակիչներու մշակոյթն ու հաւատքը։ 19-րդ դարէն մնացած շինութիւն եւ 1997-ին վերակառուցուած գիւղի եկեղեցին։ Գիւղի վերջաւորութեան կտ գտնուի գերեզմանոցը, ապացուցը դարերէ ի վեր միայն հայեր ապրած ըլլալուն։ 
Համաշխարհային Ա․ պատերազմին յաջորդած իրադարձութիւններու հետեւանքով եւ 1938-ին Ֆրանսայի կողմէ շրջանը Թուրքիոյ վերադարձնելու հետ մեկտեղ սկսաւ գաղթը տեղւոյն հայերուն, որոնց մեծ մասը ապաստանած է հարեւան Սուրիոյ մէջ։ Գիւղէն գացողներ եղած են, սակայն մեծամասնութիւնը որոշած է մնալ։ Գիւղէն հրաժարիլ չցանկացած հայերը տասնամեակներով մնացած են իրենց հողերուն վրայ։
Վաքըֆլը գիւղը 1940-ականներու սկիզբը բնակչութեան թիւով շրջանին մէջ մեծագոյնը եղած է։ 60-ականներէն սկսեալ գաղթի հետեւանքով բնակչութեան թիւը նուազած է։ 1964-ին արդէն 300 բնակիչ մնացած գիւղը այսօր քիչ պակաս բնակիչ ունի։


== Վաքըֆլը այսօր ==
Այսօր Վաքըֆլըն օրկանական պտուղներ աճեցնող միակ գիւղն է Թուրքիոյ մէջ։ Գիւղին մէջ գրեթէ բոլորը ունին իրենց այգինները։ Ամէնուր նարինջի ու մանտարիին ծառեր կան։ 650 տոնում տարածքի վրայ օրկանական գիւղատնտեսութիւն կը կազմակերպուի։
Առանց քիմիական նիւթերու գիւղատնտեսութիւն ունի եւ օրկանիք մթերք կ՚արտադրէ։ Պատմութեան ակունքներէն եկող եւ էութիւնը չփոխած միակ հայկական գիւղն է Թուրքիոյ մէջ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		


== Մարիամ Աստուածածնի տօն ==
Նախապէս տօնի օրերուն տարբեր տեղեր տեղափոխուած Վաքըֆլըի բնակիչները կը հաւաքուէին գիւղին մէջ։ Այդ օրերուն գիւղին մէջ գտնուողներու թիւը կը հասնէր 1000-ի։ Շատ վաքըֆցիներ իրենց արձակուրդներն ու ազատ օրերը գիւղին մէջ կ՚անցնեն։ 


== Արտաքին յղումներ ==
Տեղահանութեան Երթուղի` Կիւմիւշհաճըքոյից Դէպի Վաքըֆլը Գիւղ
Ախուրեան (գետ)

Ախուրեան, Հայաստանի գետերիէն, որ սկիզբ կ'առնէ Աշոցքիի սարահաթի Արփի լիճէն։ Ջրառատութեամբ, այն հանրապետութեան երրորդ գետն է։ Վերին հոսանքը կ'անցնի ճահճապատ ափերով, այնուհետեւ իր մէջ կ'առնէ մի քանի մանր վտակներ, ապա որպէս ջրառատ գետ, կը մտնէ Շիրակի դաշտ։ Այստեղ Ախուրեանին կը միանան Արագածի լանջերէն սկիզբ առնող մի քանի գետակներ, որոնցմէ ամենամեծը Մանթաշն է։ Աղին կայարանէն դէպի հիւսիս, Կարսագետն իրեն միանելէն յետոյ, Ախուրեան կը կտրէ Արագածի արեւմտեան փեշերը եւ խորացնելով իր հունը, քարքարոտ ափերու մէջ կը շարունակէ հոսիլ մինչեւ Արաքսի հետ միանալը։ Ախուրեանն ունի 205 քիլոմեթր երկարութիւն։ Գետի ձախ ափին է Կիւմրին, իսկ աջ ափին՝ Հայաստանի հին մայրաքաղաք Անին (ամբողջովին աւերուած)։ Ախուրեանի ջուրերն օգտագործելու համար, դեռ 1922 թուականէն, սկսած է Շիրակի ջրանցքի շինարարութիւնը, որ կը ղեկավարէր անուանի երկրաչափ Հ. Ա. Տէր-Աստուածատեանը։ Ջրանցքը շահագործման յանձնուած է 1925 թուականին, որ զգալիօրէն դիւրացուցած է հողամասերի ոռոգումը։ Ջրանցքի բացման ներկայ եղած է նաեւ նորվեկացի ականաւոր գիտնական եւ աշխարհահռչակ բեւեռախոյզ Ֆրիտիոֆ Նանսենը։


== Օգտուած գրականութիւն ==
Երեւանի Համալսարանական Հրատարակչութիւն, Երեւան 1970
Կատուներ

Կատուներ, ընտանի կատուներ կամ պարզապէս կատուներ (լատիներէն՝ Felis catus), ընտելացուած եւ մսակեր կաթնասուններ, որոնք կը պատկանին կատուազգիներու ընտանիքին։
Կատուները ընտելացուած են մարդու կողմէ՝ մօտ 10.000 տարի առաջ եւ այժմ կը դասուին աշխարհի ամենանշանաւոր ընտանի կենդանիներուն շարքին։ Կ'ենթադրուի, որ ժամանակակից կատուները յառաջացած են ափրիկեան վայրի կատուներէն (Felis silvestris lybica)։
Սկզբնական շրջանէն, նոյնիսկ մեր օրերուն, կատուները կը ծառայեն որպէս միջոց՝ ազատելու մուկերէն։ Ժամանակի ընթացքին, սակայն, կատուները նկատուած են՝ լաւ ընկերներ։
Կատուազգիներու ընտանիքին միւս ներկայացուցիչներէն յիշենք՝ առիւծը, վագրը, լէոբարը, ժակուարը, լուսան եւ բուման, այլ կերպ կրնանք անուանել մեծ կատուներ։ Հիւսիսային Եւրոպայէն տարածուած են «լինքս» կոչուած փոքր կատուները, որոնք դուրս կը մնան ընտանի կենդանիներու շարքէն։


== Հետաքրքրական փաստեր՝ կատուներու մասին ==

• Իւրաքանչիւր կատու քիթին վրայ եզակի պատկեր մը ունի: Անիկա նոյնքան իւրայատուկ է, որքան մարդուն մատնահետքերը:
• Ըստ «American Demographics» ամսագիրի տուեալներուն՝ Ամերիկայի մէջ կան աւելի քան 68 միլիոն կատու. անոնք մէկ ժամուան ընթացքին կը յօրանջեն 200 մլն. անգամ:
• Կարգ մը երկրներու մէջ, ընտանի կատուն ընտանիքին մէջ բացառութիւն կը համարուի, օրինակ՝ Կապոյի եւ Բերուի մէջ։ Իսկ ուրիշ երկիրներու մէջ, ինչպէս՝ Աւստրալիոյ, գրեթէ բոլոր ընտանիքներուն մէջ կատուներ կ'ապրին:
• Կատուին սիրտը մէկ երկվայրկեանուան ընթացքին կը բաբախէ շուրջ 110-140 զարկ, այսինքն՝ 2 անգամ աւելի արագ կը բաբախէ, քան մարդուն սիրտը:
• Ամենափոքր կատուն կը համարուի սինկափուրեան կատուն, տուեալ ցեղատեսակի արու կատուն կը կշռէ շուրջ երեք քկ., իսկ էգ կատուն ոչ աւելի, քան երկու քկ.:
• Իսկ կատուազգիներու ամենամեծ ներկայացուցիչը վագրն է, անոր կշիռքը 300 քկ.-ի կը հասնի:
• Որոշ երկիրներու մէջ կատուները թոշակ կը ստանան: Օրինակ Աւստրիոյ մէջ կատու խնամողը կը ստանայ միս, կաթ եւ այլն:


== Առաւել յայտնի ցեղատեսակները ==

		
		
		
		
		
		

		
		
		
		
		
Կօշկաւոր Կատուն Կրիմմ եղբայրներու գրած յայտնի հեքիաթի հերոսն է:
Չեշիրի կատուն Լուիս Քերըլի «Ալիսը Հրաշքներու Աշխարհին Մէջ» վէպի գործող անձերէն մէկն է:
Գերմանա-սքանտինաւական սիրոյ եւ ռազմի աստուածուհի Ֆրեյէան կ'ընթանար երկու կատուներու լծուած կառքով մը:
Հռոմի Պապ

Պապ (լատ.՝ papa, յուն․՝ πάππας pappas երեխաներու լեզուով հայր), ամբողջ աշխարհի Կաթոլիկ եկեղեցւոյ առաջնորդ: Կաթոլիկ եկեղեցւոյ մէջ Հռոմի պապը կը համարուի Պետրոս առաքեալին հետնորդը։ Ներկայիս Հռոմի պապն է Ֆրանցիսկոսը, որ ընտրուած է 13 Մարտին՝ փոխարինելով Պենետիքթոս ԺԶ.-ն: 
Կաթոլիկ եկեղեցւոյ հոգեւոր եւ վարչական գերագոյն առաջնորդը Հռոմի պապն է։ Կաթոլիկ եկեղեցւոյ հոգեւորականները կը կոչուին Քարտինալներ։ Անոնք կ'ընտրեն Հռոմի պապը։ Հռոմի պապին նստավայրը` Վատիկանը, ինքնուրոյն քաղաք-պետութիւն մըն է, որուն ղեկավարը նոյնպէս Հռոմի պապն է։


== Ծանօթագրութիւններ ==

Կաղապար:Հռոմի պապեր
Յուշարձաններու Եւ Տեսարժան Վայրերու Միջազգային Օր

Յուշարձաններու եւ տեսարժան վայրերու միջազգային օր (ՄԱԿ-ի լեզուներով. անգլ.՝ Editing International Day For Monuments and Sites, սպ.՝ Día Internacional de los Monumentos y Sitios), 18 Ապրիլին նշուող ամէնամեայ տօն։ Այդ օրը աշխարհով մէկ տարբեր միջոցառումներ կ՚իրականացուին՝ համաշխարհային ժառագութեան եւ պարզապէս յուշարձաններու այցելութիւններ, համաժողովներ, յուշարձաններու եւ տեսարժան վայրերու մաքրում, կլոր սեղաններ։ Հնարաւորութիւն կ՚ընձեռուի մեծցնելու հասարակութեան տեղեկացուածութիւնը համաշխարհային ժառանգութեան բազմազանութեան, անոր պահպանութեանն ու պաշտպանութեան ուղղուած ջանքերուն վերաբերեալ։


== Պատմութիւն ==
Յուշարձաններու եւ տեսարժան վայրերու միջազգային օրը նշելը առաջարկած է Յուշարձաններու եւ տեսարժան վայրերու պահպանման միջազգային խորհուրդը (անգլ.՝ ICOMOS) 18 Ապրիլ 1982-ին։ 1983-ին ընդունուած է ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Գլխաւոր Ժողովի որոշմամբ։ Նպատակն է բարձրացնել մարդկութեան իրազեկութիւնը մշակութային ժառանգութեան, անոնց խոցելիութեան մասին եւ անհրաժեշտ ջանքեր գործադրել անոր պաշտպանութեան եւ պահպանման համար։


== 2014 ==
Իւրաքանչիւր տարի Յուշարձաններու եւ տեսարժան վայրերու պահպանման միջազգային խորհուրդի կողմէ կ՚առաջադրուիէ օրուան խորհուրդին առնչուող որեւէ իւրայատուկ թեմա, որ հնարաւորութիւն կու տայ շեշտելու համաշխարհային ժառանգութեան բազմազանութիւնը։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի 100-ամեայ տարելիցի առթիւ եւ հաշուի առնելով այն հանգամանքը, որ մշակութային ժառանգութիւնը կապուած է պատմութեան եւ յիշողութեան հետ՝ 2014-ի համար Յուշարձաններու եւ տեսարժան վայրերու պահպանման միջազգային խորհուրդը առաջարկած է 18 Ապրիլը նշել «Յիշատակի ժառանգութիւնը» խորագրի ներքոյ՝ կոչ ընելով յուշարձաններու եւ տեսարժան վայրերու միջազգային օրուայ շրջանակներու մէջ անդրադառնալ յիշատակի յուշարձաններուն՝ մէկ անգամ եւս վերյիշելով պատմութիւնն ու այն կերտող ականաւոր գործիչներուն։


== Արտաքին յղումներ ==
Official Site in ICOMOS
34 (թիւ)

34 (երեսունչորս)՝ զոյգ երկնիշ բնական թիվ է 33-ի եւ 35-ի միջեւ 


== Թուագիտութիւն ==
 A000045  տասներորդ Ֆիպոնաչչիի թիւն է
 A001358  տասներկուերորդ կիսապարզ թիւն է
 A001747  2×պարզ տեսքի ութերորդ թիւն է


== Գիտութիւն ==
սեղէնիւմ քիմիական տարրի (34Se) ատոմային թիւն է
Կիրկէ (34 Circe) աստեղնեակի կարգահամարն է


== Այլ ==
Microsoft Windows-ի  Alt + 3  4 -ի գործադրումով կը ստացուի " «չակերտի» նշանը
+34-ը Սպանիա զանգելու միջազգային քոտն է
34-ը Ֆրանսայի Էրոյ տեփարթեմանի կարգային թիւն է


== Օրացոյց ==
Տարուայ 34րդ օրն է Փետրուար 3-ը
1934 թուական


== Տես նաև ==
34րդ արեւելեան միջօրէական


== Արտաքին յղումներ ==
Prime Curios! 34 Prime Pages-էն (անգլերէն)


== Ծանոթագրություններ ==
Էրօլ Սարաֆեան

Էրօլ Սարաֆեան (ծն․՝ 1937, Պոլիս), արձանագործ եւ գեղանկարիչ: 


== Կենսագրական գիծեր եւ գործունէութիւն ==
Սարաֆեան ծնած Պոլիս։ Փոքր տարիքէն գծանկարչութեան հանդէպ մեծ փափաք ունեցած է։ Հինդլեան նախակրթարանը աւարտելէ ետք յաճախած է Կեդրոնական վարժարան․ ապա աւարտած է քաղաքի Գեղարուեստական ակադեմիան։ Մեծ հօր՝ ճարտարապետ Աւետիս Սարաֆեանէ եւ հօր՝ Յարութիւն Սարաֆեանէ ետք, ան 1961-ին մուտք գործած է Գեղարուեստական ակադեմիա եւ ընտանիքին մէջ եղած է շրջանաւարտ երրորդ սերունդը։
Արձագործութեան հանդէպ մեծ փափաք ու կարողութիւն ունեցաւ: Աշակերտը եղաւ Փրօֆ. Էտիպ Հաքքը Քէօըէօղլուի: Կատարելագործեց զանազան արձաններ' Յակոբ Մնձուրի, Աշոտ Մատաթեան, Կիւլպէնկեան, Յարութիւն Ամիրա Պէզճեան, Սարգիս Պալեան եւ Կարապետ Պալեան։
Գծած է մեծագիր, պատկառելի պաստառներ' պատմական իրադարձութիններու եւ կարօնական նիւթերու շուրջ: Գծած է նաեւ զանազան դիմանկարներ:


== Մետալներ ==
Ժան Փօլ Պապին դիմանկարը գծած եւ արժանացած է Վատիկանի մետալին. մետալ ստացած է նաեւ Սպանիոյ կառավարութենէն:
Զուլալ Գազանճեան

Զուլալ Գազանճեան (10 Հոկտեմբեր 1936(1936-10-10), Մուսա Լեռ, Հաթայ, Թուրքիա - 24 Փետրուար 2008(2008-02-24), Նիս), սփիւռքահայ բանաստեղծ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Մուսալեռ։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է Հալէպի մէջ։ Ապա 1949-ին մեկնած է Վենետիկ եւ ուսումը շարունակած՝ Ս. Ղազարի դպրեվանքը, Մխիթարեաններուն քով։ Գրել սկսած է դեռ աշակերտական տարիներէն։
1954-ին վերադարձած է Հալէպ եւ մինչեւ 1961 թուական ուսուցչական պաշտօն վարած՝ տեղւոյն ազգային վարժարաններուն մէջ։ 1961–էն՝ հաստատուած է Փարիզ։
Շարունակած է գրել։ Հրատարակած է «Կեանքը՝ Քոյրս» (1964), «Արեւածաղկի Մը Նման» (1975) քերթուածներու հատորները, «Շարունակելի» (1988, Վենետիկ), «Բանաստեղծութիւններ» (1996, Երեւան) եւ «Քերթուածներ» խորագիրով քերթուածներու հատորը (2008, Հալէպ)։
Աշխատակցած է գրական մամուլին, գրական-վերլուծական եւ բանասիրական յօդուածներով։
Տաժանելի հիւանդութեան պատճառաւ կը մեռնի 24 Փետրուար 2008-ին, Ֆրանսայի Նիս քաղաքին մէջ։


== Գործերը ==
Վերջին տասնամեակին իր ժամանակը բաժնած է Փարիզի եւ Երեւանի միջեւ։ Հրատարակուած քերթողագիրքերն են.

«Կեանքը Քոյրս», Փարիզ 1964
«Արեւածաղկի մը Նման», Փարիզ 1975
«Շարունակելի», Վենետիկ 1992
«Բանաստեղծութիւններ», Երեւան 1996
«Հատընտիր Հայ Հին Բանաստեղծութեան», Վենետիկ 1998 երկու հատոր
Լեզուի խնամքը 1900-1920-ական տարիներուն

Գրական լեզուի խնամք, լեզուի խնամքը՝ արուեստի պահանջկոտութիւն։ 1900–ական սերունդի գլխաւոր նուաճումները կը կատարուին բանաստեղծութեան մարզին մէջ։ Ասիկա՝ ընդհանրապէս հայ գրականութեան, բայց աւելի յստակօրէն՝ եւս նոր արեւմտահայ թեւին համար։ Բանաստեղծական այս արտադրութիւնը կը յատկանշուի՝ նախ յաւելեալ պահանջկոտութեամբ՝ արուեստի հանդէպ։ Այս գիծը ի՞նչ արտայայտութիւն կը գտնէ գործերուն մէջ․

Սերունդի բանաստեղծները ունին՝ մշակուած, նուրբ ու երանգաւոր լեզու, քան 1860–ական տարիներու վիպապաշտները, կամ 1880-90-ականներու փոքրաթիւ բանաստեղծները։ Օգտագործելով հանդերձ լեզուին նախորդ տասնամեակներուն նուաճած հարստութիւնները, անոնք կը գանցեն իրենց նախորդները։
Լեզուի հանդէպ այս յարգանքը երբեմն կ՛երթայ չափազանցութեան՝ հռետորութեան կամ անբովանդակ նրբամոլութեան։ Բայց սերունդին որակաւոր ներկայացուցիչներուն՝ Միսաք Մեծարենցի, Վարուժանի, Թէքէեանի, Տէրեանի եւ այլոց մօտ, հակառակն է որ կը պատահի. լեզուն կը դառնայ նպատակայարմար գործիքը՝ արտայայտելու աւելի ինքնուրոյն բովանդակութիւն, անհատական թէ հաւաքական նոր գգայնութիւն ու ապրում։Այսպէս, 1860–ական վիպապաշտ քերթուածներու համեմատումով, Մեծարենցի քերթուածները, այս վերջիններուն մէջ պիտի հաստատենք աւելի անճնականացած գոյներ, ձայներ, ապրումի արտայայտութիւն։ Կամ Վարուժանի քերթուածները, իրենց ուժգնութեան մէջ, պիտի երեւին նոյնպէս աւելի անձնականացած կ՛ըլլան անոնք անհատական կամ հաւաքական ապրումներու դրսեւորում։
Ալպերթ Աղազարեան

Ալպերթ Աղազարեան  (1950, Երուսաղէմ - 30 Յունուար 2020(2020-01-30) կամ 30 Յունիս 2020(2020-06-30), Երուսաղէմ), պատմաբան, երուսաղէմագէտ: Պատմաբան Ալպերթ Աղազարեան հիմնական դերակատարութիւն ունեցած է իր աշխատութիւններով Երուսաղէմի պաղեստինեան պատկանելիութիւնը ապացուցելու առումով: Ան կը տիրապետէր արաբերէն, անգլերէն, ֆրանսերէն, հայերէն, Եբրայերէն, թրքերէն, եւ սպաներէն լեզուներուն:


== Կենսագրութիւն ==
Պատմաբան Ալպերթ Աղազարեան 1970-ին աւարտած է Պիրզեթ  համալսարանը, 1979-ին ստանձնած է նոյն համալսարանի ընդհանուր յարաբերութեանց գրասենեակի տնօրէնութիւնը մինչեւ 2002, եւ եղած է պատմութեան դասախօս:
1972-ին Պէյրութի Ամերիկեան համալսարան (AUB) ստացեր է Քաղաքագիտութեան պսակաւոր արուեստի աստիճան:
1979 -ին Ուաշինկթըն ԱՄՆ Georgetown համալսարանը աւարտելէ ետք ստացեր է Արաբական եւ իսլամական հետազօտութիւններու մագիստրոսի կոչումը։


== Ուսումնասիրութիւններ ==
Ունի բազմաթիւ ուսումնասիրութիւններ, պատմագիտական յօդուածներ, տուած է անհամար դասախօսութիւններ:
Երուսաղէմի մասին անոր հրատարակութիւնները մեծաթիւ չեն, սակայն ան ծանօթ է իբրեւ աշխարհի լաւագոյն երուսաղէմագէտը:


== Պարգեւատրում ==
Պարգեւատրուած է  Պելճիքայի թագաւորին կողմէ` Պաղեստինեան դատը միջազգային հարթակներու վրայ լաւապէս ներկայացնելուն եւ անոր տարածման մէջ իր ներդումը ունենալուն համար:


== Պաղեստինեան իշխանութեան մշակոյթի նախարարութիւնը ==
Պաղեստինեան իշխանութեան մշակոյթի նախարարութիւնը բարձր գնահատած է Ալպերթ Աղազարեանի ներդրումը Երուսաղէմը պատմական դիտանկիւնէ ծանօթացնելու գործին մէջ։ Անոր մահուան առիթով նախարարութիւնը յատուկ յայտարարութեամբ մը նշած է, թէ պաղեստինցի ժողովուրդը կորսնցուցած է միջազգային հարթակներու եւ մակարդակի վրայ Պաղեստինեան դատի ամէնէն թունդ պաշտպաններէն մէկը:
Պաղեստինեան իշխանութեան նախագահ Մահմուտ Ապպաս ցաւակցութիւն յայտնեց պաղեստինցի ժողովուրդին` «պաղեստինեան ազգային իրաւունքներու պաշտպան Ալպերթ Աղազարեանի» մահուան առիթով:


== Աղբիւրներ ==
Մէջ Իր Մահկանացուն Կնքած Է Պատմաբան Ալպերթ Աղազարեան
Albert-Aghazarian
Albert Aghazarian
ALBERT AGHAZARIAN, RIP
Birzeit University mourns the death of former public relations director, historian Albert Aghazarian
Մեր Կորուստները. Իր Մահկանացուն Կնքած Է Պատմաբան Ալպերթ Աղազարեան
Բացառիկ հայը՝ մոռցուած իր իսկ ազգին կողմէ


== Տե՛ս նաեւ ==
Երուսաղէմ
Երուսաղէմի Պաշարում (1187)
Հայերը Երուսաղէմի մէջ
Արսէն-Նուպար Մամուրեան

Արմէն-Նուպար Մամուրեան (1941, Աղեքսանդրիա, Եգիպտոս)։


== Կենսագրութիւն ==
Եգիպտոսի տեղւոյն Համալսարանին Քիմիաբանութեան ճիւղէն վկայուած է, Գիտութեան Պսակաւորի տիտղոսով։ Պաշտօնավարած է Աղեքսանտրիոյ Պօղոսեան ազգ. Վարժարանին մէջ, դասաւանդելով՝ գիտութիւն եւ ուսողութիւն բարձրագոյն կարգերուն։
Մոնրէալ հաստատուելէ ետք երկար տարիներ պաշտօնավարած է քաղաքին մետաղագործական ճարտարարուեստի մեծագոյն հաստատութիւններէն մէկուն մէջ։ Հետեւած է Մոնրէալի Գոնգորիա Համալսարանի գրական ճիւղի դասընթացքներուն եւ արժանացած՝ Պսակաւոր Արուեստի տիտղոսին, ստեղծագործական գրականութեան մէջ։
1975-ին խումբ մը համախոհներու հետ, հիմնադիրներէն եղած է Մոնրէալի Թէքէեան Մշակութային Միութեան «Ապագայ» շաբաթաթերթին, որուն խմբագրութիւնը վարած է սկզբնական տարիներուն սիրայօժար կերպով, աշխատանքի ժամերէն դուրս։ 1985-ին ամբողջապէս նուիրուած է հրապարակագրութեան եւ գրականութեան, ստանձնելով «Ապագայ»ի խմբագրութիւնը:
Համայնքային բեղուն գործունէութիւն ունեցած է կանուխէն, սկսեալ Աղեքսանդրիայէն, որպէս վարչական անդամ՝ Տիգրան Երկաթ Մշակութային Միութեան Ուսանողական Մարմնին:
Ցուցաբերած է նաեւ բեմական կարողութիւններ, արտասանութիւններով յայտնի է եւ դերեր ստանձնած է թատերախումբերու մէջ։ Իր գործունէութիւնը այդ բնագաւառներուն մէջ շարունակուած է նաեւ Մոնրէալ, գործօն մասնակցութիւն բերելով Թէքէեան Մշակութային Միութեան եւ ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան Մոնրէալի մասնաճիւղերու վարչութիւններուն, ու Թ.Մ.Մ. «Հայ Բեմ» թատերախումբին:
Գրած է պատմուածքներ, որոնք լոյս տեսած են Պոլսոյ «Մարմարա» օրաթերթի գրական-գեղարուեստական էջերուն մէջ։ Հրատարակած է ՌԱԿ-ի Ազգանուէր Ծառայութեան 60 տարիները գրքոյկը։ Իսկ Տոքթ. Յակոբ Խաչիկեանի հետ գործակցաբար անգլերէնի թարգմանած է բանաստեղծ Զարեհ խրախունիի քերթուածներէն հատընտիր մը:
Կարմիր Կիրակի

Կարմիր կիրակի Հայաստանեայց Առաքելական Եկեղեցւոյ տոնացոյցին մէջ Ս. Զատիկին յաջորդող չորրորդ կիրակին կը կոչուի Կարմիր: Կարմիրը Քրիստոսի եկեղեցւոյ եւ հաւատքի համար մարտիրոսացած նահատակներու սուրբ արեան խորհրդանիշն է:


== Ինչո՞ւ այս Կիրակին «Կարմիր» կը կոչուի ==
Յարութեան 4-րդ Կիրակին «Կարմիր» կը կոչուի, որովհետեւ Քրիստոսի թափած արեան ՏՕՆՆ է: Պօղոս Առաքեալ կ'ըսէ. «Արդարեւ այսպիսի Քահանայապետ մը պէտք է մեզի.- սուրբ, անմեղ, անարատ, մեղաւորներէն զատուած եւ երկինքներէն աւելի վեր բարձրացած: Քահանայապէտ մը, որ ամէն օր զոհեր մատուցանելու պէտք չունի միւս քահանայապետներուն պէս, որոնք նախ իրենց եւ ապա ժողովուրդին մեղքերուն համար զոհեր կը մատուցանեն: Որովհետեւ Քրիստոս միայն մէկ անգամ ինքզինքը ընծայեց իբրեւ յաւերժական զոհ» (Եբր 7.26-27):

Արդարեւ՝
1.- Հին կտակարանին մէջ՝ Օրէնքին համաձայն ամէն ինչ արիւնով կը սրբուէր:
2.- Նոր Կատակարանին համաձայն, մեղքերու թողութիւնն ալ առանց արեան հեղումի չէր ըլլար (Տես՝ Եբր 9.22: Ղկ 22.20):
Քրիստոտ յաւիտենական Հոգիին միջոցաւ, ինքզինքը որպէս անարատ զոհ՝ Աստուծոյ մատուցանեց, որպէսզի իր արիւնով մաքրէ մեր խղճմտանքը մեռելական գործերէ, եւ մենք կարենանք կենդանի Աստուածը պաշտել (Տես Եբր 9.14):


=== Քրիստոսի արեամբ, մենք կ'աճինք զԱստուած փառաւորելու ===
-Կը հաշտուինք Քրիստոսի հետ (Կղ 1.21-23):
-Իրմով կ'ազատագրուինք (Եբր 10.19):
-Իրեն հետ կը հարազատանանք (Եփ 2.13):
-Մեր սիրտերու սփոփանքը Անոր մէջ կը գտնենք (Սղ 62):
-Իր հոգատարութեամբ կը պարուրուինք (Ա. Պտ 5.):
-Իրմով կը զոհաւորուինք (Եփ 6.10-18):
-Քրիստոսի արեամբ, մեր խիղճերը կը մաքրուին (Եբր 9.14: Ա.ՏՄ 4.1-5):


=== Քրիստոսի արեամբ մեր մեղքերը կը ներուին, որովհետեւ՝ ===
-Իրմով կը փրկուինք եւ մեր մեղքերուն թողութիւն կը գտնենք (Եփ 1.7: Մտ 26.28): 
Քրիստոտսի արեամբ, ոչ միայն մեր մեղքերը կը ներուին, այլ աստիճանաբար կը մաքրուին (Եբր 13.12), որովհետեւ միայն այն ատեն պիտի կարենանք զԱստուած տեսնել (Եբր 12.14):
Քրիստոսի արեամբ կը նուաճենք բոլոր անոնք, որոնք հաւատքի մեր եղբայրները կը մեղադրեն, որովհետեւ Առաքեալը կ'ըսէ.«Եւ երկինքի մէջ ուժեղ ձայն մը լսեցի, որ կ'ըսէր.
«Հիմա հասաւ մեր Աստուծոյն փրկութիւնը, զօրութիւնը եւ արքայութիւնը. Հասաւ իր Օծեալին իշխանութիւնը. Որովհետեւ ինկաւ մեր եղբայրներուն չարախօսը, ան՝ որ գիշեր ցերեկ Աստուծոյ դիմաց չարախօսութիւն կ'ընէր անոնց դէմ:
Մեր եղբայրները անոր վրայ յաղթանակ տարին Գառնուկին արիւնով եւ իրենց տուած վկայութեամբ, որովհետեւ անտեսեցին իրենց կեանքը եւ յանձն առին մահը» (Յյտ 12.10-11):
1942 թուական

1942 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 42րդ տարին է


== Դէպքեր ==


=== Արուեստ ===
Կը նկարահանուի «Քազապլանքա» Օսքարի մրցանակիր շարժարուեստի ամերիկեան ժապաւէնը


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1942 ծնունդներ


==== Յունուար ====
08 Յունուար՝ Սթիվըն Հոքինկ Stephen William Hawking (մ.2018) անգլիացի ֆիզիքայի տեսաբան եւ տիեզերաբան
17 Յունուար՝ Մուհամմէտ Ալի Muhammad Ali (մ.2016) ափրիկէամերիկեան արհեստավարժ բռնցքամարտիկ


==== Փետրուար ====
04 Փետրուար (Նանթ, Ֆրանսա)՝ Ժերար Տէտէեան հայ բանասէր, պատմաբան


==== Ապրիլ ====
19 Ապրիլ (Եաֆֆա, Իսրայէլ)՝ Աբրահամ Տէրեան բանասէր, հայագէտ
24 Ապրիլ՝ Պարպարա Սթրէյզանտ Barbra Streisand ամերիկացի երգչուհի եւ դերասանուհի


==== Յունիս ====
18 Յունիս՝ Փոլ ՄքՔարթնի Sir James Paul McCartney անգլիացի ռոք երգիչ


==== Յուլիս ====
21 Յուլիս՝ Քլոտ Մութաֆեան Claude Mutafian ֆրանսահայ թուաբանագէտ, հե­ղի­նա­կա­ւոր պատ­մա­բան


==== Սեպտեմբեր ====
15 Սեպտեմբեր՝ Էմերսըն Մնանկակուա Emmerson Dambudzo Mnangagwa listen  Զիմպապուէի երրորդ եւ ներկայիս նախագահն է 2017-էն


==== Նոյեմբեր ====
17 Նոյեմբեր՝ Մարթին Սքորսեզէ Martin Scorsese ամերիկացի ֆիլմերու բեմադրիչ եւ արտադրող


==== Դեկտեմբեր ====
13 Դեկտեմբեր՝ Աննա Էշու Anna Georges Eshoo ամերիկացի քաղաքական գործիչ


===== Անստոյգ օրով =====
(Կ.Պոլիս)՝ Հիլտա Գալֆայեան բանաստեղծուհի


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1942 մահեր 

27 Յունուար (Պրիւքսէլ)՝ Նիկողաիոս Ադոնց (Տէր Աւետիքեան, ծն.1874, Բռնակոթ) հայ պատմաբան, բանասէր, բիւզանդագէտ
05 Օգոստոս կամ 6՝ Եանուշ Քորչաք Janusz Korczak (ծն.1878) լեհ բժիշկ, գրող եւ լրագրող


===== Անստոյգ օրով =====
Վահրամ Թորգոմեան (ծն.1858) բժիշկ, բանասէր
(Փարիզ)՝ Կարապետ Պասմաճեան (ծն.1864, Կ.Պոլիս) բժիշկ, բառարանագիր


== Արտաքին յղումներ ==
1942-ը Պատմութեան մէջ(անգլերէն)Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1942(անգլերէն)
Մատըլայն Սթօ

Մատըլայն Մարի Սթօ (անգլ.՝ Madeleine Marie Stowe, 18 Օգոստոս, 1958, Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա, ԱՄՆ), ամերիկացի դերասանուհի մըն է: Ան ընդանհրապէս հեռուստաշարներու մէջ ստանցնած էր դերեր, սակայն իր առաջին գլխաւոր դերը դարձաւ ոճրագործական եւ կատակերգական Stakeout ֆիլմին մէջ, 1987: Ան նաեւ ստանցնած է գլխաւոր դերեր հետեւեալ ֆիլմերուն մէջ՝ Revenge (1990), Unlawful Entry (1992), The Last of the Mohicans (1992), Blink (1993), Bad Girls (1994), 12 Monkeys (1995), The General’s Daughter (1999), եւ We Were Soldiers (2002): Իր 1993-ի Short Cuts ֆիլմի դերին համար ստացաւ National Society of Film Critics Award for Best Supporting Actress մրցանակը:
Մատըլայնի վերջին ֆիլմի դերը 2003-ի զգայացունց Octane ֆիլմին մէջ էր։ 2011էն 2015, ան գլխաւոր դերերէն մէկը ստանցնած էր իբրեւ Վիքփորիա Կրէյսըն ABC կայանի տրամա Revenge հռչակաւոր հեռուստաշարին մէջ։ Այդ դերին համար, ան պաշտօնակարգուած էր Ոսկէ Երկրագունդի մը՝ Golden Globe Award for Best Actress – Television Series Drama, 2012-ին:


== Դերեր ==


=== Ֆիլմ ===