armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
1994 թուական

1994 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 94րդ տարին է

1994-ը նշուեր է որպէս «Ընտանիքի համաշխարհային տարի»


== Դէպքեր ==


==== Փետրուար ====
12 - 27 Փետրուար՝ Նորվեկիոյ Լիլեհամերին մէջ կայացան ձմեռնային ողիմպիական խաղերը


==== Ապրիլ ====
07 Ապրիլ՝ Ռուանտայի ցեղասպանութեան սկիզբը Քիկալիին մէջ
16 Ապրիլ՝ Ֆինլանտային մէջ ընտրողները քուէարկեցին Եւրոմիութիւն մտնելու օգտին


==== Մայիս ====
05 Մայիս՝ Պիշքէքին մէջ կնքուած համաձայնագրով սառեցուեցաւ Արցախի հակամարտութիւնը


==== Յունիս ====
28 Յունիս՝ Աում Շինրեւիքեոն Տոքիոյին մեթրոյէն ներս մէջ ձեռնարկեցաւ կազային գրոհ մը, եղաւ 8 զոհ


==== Յուլիս ====
18 Յուլիս՝ Պուէնոս Այրեսին մեջ ահաբեկիչին գրոհի աւերուեցան քանի մը հրէական կազմակերպութիւններու կառոյցներ, զոհերը՝ 85 հոգի


==== Սեպտեմբեր ====
28 Սեպտեմբեր՝ «Էսթոնիա» լաստանաւը խորտակուեցաւ Պալթեան Ծովուն մէջ, զոհերը՝ 852 հոգի


==== Նոյեմբեր ====
03 Նոյեմբեր՝ ֆրանսական հանդեսը հրապարակեցաւ նախկին նախագահ Ֆրանսուա Միթերանի գաղտնի դստեր լուսանկարը
13 Նոյեմբեր՝ առաջին ճամբորդներն անցան Նեղուցի թիւնելով
28 Նոյեմբեր՝ Նորվեկիոյ ընտրողները դէմ քուէարկեցին Եւրոմիութեանն անդամակցելուն


==== Դեկտեմբեր ====
11 Դեկտեմբեր՝ Պորիս Ելցինի հրամանով ռուսական զօրքը մտաւ Չեչնիա


== Ծնունդներ ==

 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1994 ծնունդներ


==== Մարտ ====
01 Մարտ Ճասթին Պիպըր Justin Drew Bieber գանատացի երգիչ եւ երգահան


==== Դեկտեմբեր ====
6 Դեկտեմբեր․ Եանիս Անթեթոքունպօ․ «Միլուոքի Պաքս»  կողովագնդակի ակումբին (Ա․Մ․Ն)․ եւ Յունաստանի կողովագնդակի ազգային խումբին յոյն մարզիկ, ΝΒΑ ախոյեան եւ քանիցս ախոյանութեան MVP` ամենաթանկագին մարզիկ


== Մահեր ==


==== Արցախի պատերազմին զոհուած ====
03 Մայիս Սերիոժա Սուքիաս Յարութիւնեան (ծն.1940, Երեւան)


==== Փետրուար ====
06 Փետրուար Արշալոյս (Օրորա) Մարտիկանեան Aurora (Arshaluys) Mardiganian (ծն.1901, Խարբերդ) հայ գրող, դերասանուհի


==== Մարտ ====
04 Մարտ Ռոպերթ Աթայեան (ծն.1915, Թեհրան) հայ երաժիշտ, երգահան
6 Մարտ․ Մելինա Մերքուրի, (ծն․1920) յոյն դերասանուհի, մեկնաբանող եւ քաղաքական գործիչ


==== Ապրիլ ====
15 Ապրիլ Վարդգէս Պետրոսեան (ծն.1932, Երեւան) խորհրդային, հայ արձակագիր, էսսէներու հեղինակ


==== Յունիս ====
15 Յունիս Մանոս Խածիտաքիս, յոյն երգահան, յօրինող, դաշնակահար


==== Օգոստոս ====
18 Օգոստոս Վազգէն Ա. (Լեւոն-Կարապետ Աբրահամ Պալճեան, ծն.1908, Պուխարեսթ) Ամենայն Հայոց 180րդ կաթողիկոս


==== Հոկտեմբեր ====
20 Հոկտեմբեր Յակոբ Կարապենց (ծն.1925, Թաւրիզ) արձակագիր
Ղայտարոս (Թիլոս)

Ղայտարոս (յուն․՝ Γάιδαρος),  Էգէականի անբնակ կղզի,  Տոտեքանիսա,  Յունաստան։


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==
Կը գտնուի Թիլոսի ափերուն մօտիկ, Մեղալօ Հորիոյին հիւսիս-արեւմուտքը, դէպի Նիսիրոս։ Տարածութիւնն է 0,802 քլ․²։  Ժայռոտ եւ թուփերով լեցուն կղզիակ է։  Անտիթիլոս ժայռակղզիակին հետ Թիլոս շրջապատող 16 կղզիակներէն ամենամեծերն են։
Սիմէոն Աւդալեան

Սիմէոն Աւդալեան, Նոր Ջուղայեցի հայ վաճառական։
1676-ին Աստրախանի ճամբով Մոսկուա կ՛երթայ իր հետ տանելով մետաքսեղէն։ Այնտեղէ կ՛անցնի արտասահման՝ Շուէտ եւ եւրոպական ապրանքով Պարսկաստան կը վերադառնայ։ Մինչեւ 1692, ան մի քանի անգամ Ռուսաստան եւ արտասահաման կ՛երթայ։


== Աղբիւր ==
Բառարան Հայ Կենսագրութեանց, Ա. հատոր, Թիֆլիս 1904, էջ 172:
«Խոստումը» Ֆիլմը («The Promise»)

ՎԵՐԱՀՂՈՒՄ Խոստումը (ֆիլմ)
Ազնիւ Հրաչեայ

Ազնիւ Հրաչեայ (բուն անունով Ազնիւ Մինասեան, 25 Յունիս 1853(1853-06-25) կամ 20 Մայիս 1859(1859-05-20), Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 1919 կամ 20 Մայիս 1920(1920-05-20), Դիլիջան, Հայաստանի Առաջին Հանրապետութիւն), պոլսահայ դերասանուհի։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Պոլիս։ 
Մինասեան՝ 1869 թուականին բեմ բարձրանալով, իբրեւ բեմական անուն ընտրած է «Հրաչեայ» մականունը։ Ան խաղցած է նշանաւոր թատրոններու մէջ, ինչպէս՝ Կ.Պոլսոյ «Արեւելեան թատրոն»ը, Պետրոս Մաղաքեանի գլխաւորած «Արեւելեան», ապա՝ Յակոբ Վարդովեանի «Օսմանեան» թատերախումբերը: Խաղցած է պատմահայրենասիրական ողբերգութիւններու, իտալական, ֆրանսական ներկայացումներու մէջ, իսկ 1880-ական թուականներուն բեմ բարձրացած է Թիֆլիսի հայկական թատերախումբին հետ։
1896 թուականին իր զաւակներով գաղթած է Թիֆլիս։ Այնուհետեւ, նիւթական ծանր վիճակին պատճառով տեղափոխուած է Պաքու՝ Պերճուհի դստեր քով, որ հոն ամուսնացած էր: Ազնիւ Հրաչեայ իր յուշերը գրած է Պաքուի մէջ: 


== Մահ ==
Ծանր հիւանդութեան պատճառով տեղափոխուած է Դիլիջան, ուր իշխանուհի Մարիամ Թումանեանի ամարանոցին մէջ դերասանուհին խնամած են Դիլիջանի համքարական ընկերութեան կողմէ երկու բուժքոյր՝ Անահիտ Աղաջանեանը եւ Վարսենիկ Զաքարեանը։
Մահացած է Դիլիջան, նոյն համքարական ընկերութիւնը կազմակերպած է անոր յուղարկաւորութիւնը, իսկ տեղւոյն դարբինները, իրենց իսկ նախաձեռնութեամբ, անոր գերեզմանին շուրջը երկաթեայ ցանկապատ մը սարքած եւ վրան փակցուցած են երկաթատառ տապանագիրը.

Յետագային, Դիլիջանի թատերական ընկերութիւնը դերասանուհիի գերեզմանին վրայ կանգնեցուցած է սեւ մարմարեայ յուշաքար մը, ուր զետեղուած է Ազնիւ Հրաչեայի կիսադէմը՝ կերտուած ճերմակ մարմարով:
Յակոբ Ասլանեան

Յակոբ Ասլանեան, (, Եւդոկիա)։
11 տարեկանին գաղթած է Պոլիս եւ սկսած է աշխատիլ ոսկերշական շուկային մէջ, իբր յօրինող արուեստագէտ։ Մինչեւ այսօր կը շարունակէ այս ասպարէզը։
Մեծ հիացում ունեցած է գրականութեան հանդէպ, եւ այս ուղղութեամբ ինքզինքը զարգացուցած։ Ինքնաշխատութեամբ սորված է հայերէն կարդալ-գրել։
Երիտասարդ տարիքին գրած է բազմաթիւ բանաստեղծութիւններ եւ պատմուածքներ թրքերէն լեզուով։
Իր ամենամեծ փափաքը իրականացած է 1985-ին, երբ իր մէկ գրութիւնը տարած է «Մարմարա» օրաթերթի խմբագրապետ Ռոպէր Հատտէճեանի, խնդրելով որ հրատարակէ զայն։ Վեհոգի գրագէտը սիրով ընդառաջած է անոր խնդրանքին եւ քաջալերած է որ շարունակէ գրել։
Եւ այսպէսով Յակոբ Արսլանեան ցարդ կը շարունակէ գրել թրքերէնով, եւ իր գրութիւնները կը թարգմանուին հայերէնի։ Տպաւորիչ կերպով կը պատմէ իր յուշերը:
Երկիր (թերթ)

«Երկիր», հասարակական-քաղաքական, տնտեսական եւ գրական շաբաթաթերթ, Հնչակեան կուսակցութեան օրգան։ Հրատարակուած է Ադաբազարի եւ Կ. Պոլսոյ մէջ, 1910-1911-ին։
Արտօնատէր՝ Մ. Թէրզեան, խմբագիրներ՝ Ասօ (Տ. Օտեան), Ա. Կէնճեան, Բանուոր (Ե. Թոփուզեան)։
Քարոզած է ցարիզմի եւ թուրքական բռնատիրութեան դէմ ազգային յեղափոխութեան գաղափարը։ Քննադատած է «Հայաստանն առանց հայերի» ռուսական յետադիմական քաղաքականութիւնը, հանդէս եկած է յօգուտ Օսմանեան կայսրութեան կազմի մէջ մտնող ժողովուրդներու ինքնորոշման եւ իրաւահաւասարութեան իրաւունքի, դատապարտած երիտթուրքական կառավարութեան հակահայկական ձեռնարկումները, մասնաւորապէս՝ հայ գիւղացիութեան հողազրկման ասպարէզին մէջ։ «Երկիր» ժողովուրդի տնտեսական ինքնուրոյնութենէն բխեցուցած է քաղաքական անկախութիւնը, անդրադարձած է հայաբնակ գաւառներու տնտեսական եւ հասարակական կացութեան, մասամբ՝ քաղաքներու բանուորութեան հետաքրքրող խնդիրներուն։Յեղափոխական պայքարի քարոզին զուգընթաց միամտօրէն ակնկալած է Օսմանեան կայսրութեան վերածնուիլը «նորագոյն պետութեան, ուր տիրեր բաղկացուցիչ ազգերի հաւասարութիւնը եւ եղբայրակցութիւնը»։
Տպագրութիւնը վերսկսած է 1919-1922 թուականներուն։ Խմբագիրներ՝ Վ․ Զէյթունցեան, Տ․ Գալճեան, Է․ Չոփուրեան։ Արտացոլած է Մերձաւոր Արեւելքի քաղաքական իրավիճակը, յոյն-թրքական պատերազմը, Կիլիկիոյ ու Զմիւռնիոյ դէպքերը, Կ․ Պոլսոյ հայութեան արտագաղթը, քննադատած արեւմտեան երկիրներու դիւանագիտութիւնը։ «Երկիր»-ը ողջունած է սովետական կարգերու հաստատումը Հայաստանի մէջ, օգնած ամրապնդելու գաղութի կապը հայրենիքի հետ, հանդէս եկած է դաշնակցութեան գաղափարախօսութեան եւ գործունէութեան դէմ։ Տպագրած է Վլատիմիր Իլիչ Լենինի ճառը Սովետներու 9-րդ համագումարին, «Մարտնչող մատերիալիզմի մասին» յօդուածը, նիւթեր Անդրկովկասի Ֆետերացիայի կազմաւորման վերաբերեալ, հայ հեղինակներու ստեղծագործութիւններ, թարգմանութիւններ։
181 (թիւ)

181 (հարիւր ութսունմեկ)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է 180-ի եւ 182-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
 A000040  քառասուներկուերորդ պարզ թիւն է
հինգ հատ յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 181=29+31+37+41+43
երկու քառակուսիներու գումար է՝ 181=92+102
երկու քառակուսիներու տարբերութիւն է՝ 181=912-902
կիրառութիւններ
181 Եւքարիս աստեղնեակի կարգային թիւն է
 Alt + 181 -ի գործադրումով կը ստացուի ╡ նշանը
Տարուայ 181րդ օրն է Յունիս 30-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 29-ը)
1580 թուական

1580 թուական, նահանջ տարի, 16րդ դարու 80րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1580 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1580 մահեր
Սուրբ Կարապետ եկեղեցի (Ալմաթի)

Սուրբ Կարապետ եկեղեցի, հայկական եկեղեցի Ալմա Աթայի մէջ։ Այն Հայ առաքելական եկեղեցւոյ առաջին ծուխն է Ղազախստանի մէջ։ Ալմայ Աթայի համայնքին մէջ կը գործէ կիրակնօրեայ դպրոց, աւանդոյթներու ուսումնասիրման խմբակներ, վոկալի ու պարի ստուդիաներ։


== Պատմութիւն ==
Ալմայ Աթայի Սուրբ Կարապետ եկեղեցին բացուած  է 7 Հոկտեմբեր 2006-ին։ Այն կառուցուած է Ղազախստանի Հանրապետութեան հայակական մշակութային կեդրոններու «Նայիրի» միութեան (նախագահ՝ Արտուշ Կարապետեան)։ Եկեղեցին օծած են Նոր Նախիջեւանի թեմի առաջնորդը եւ Հայ առաքելական եկեղեցւոյ Ռուսաստանի թեմի եպիսկոպոս Եզրաս Ներսիսեանը։ Հայաստանէն այնտեղ տեղափոխուած եւ օծուած է խաչքար։


== Հայկական համայնք ==
Ղազախստանի հայկական սփիւռքը գոյութիւն ունի 1937 թուականէն։ Ներկայիս անոր թուաքանակը չի գերազանցեր 25 հազարը (ըստ 2009-ին Ղազախստանի մէջ տեղ ունեցած մարդահամարի տուեալներուն)։


== Արտաքին յղումներ ==
Первый армянский православный приход открылся в Казахстане
Ղազախստանի Հանրապետութեան հայակական մշակութային կեդրոններու «Նաիրի» միութիւն Archived 2009-09-26 at the Wayback Machine.
Аппарат Акима Турксибского района
1784 թուական

1784 թուական, նահանջ տարի, 18րդ դարու 84րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1784 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1784 մահեր
31 Դեկտեմբեր

31 Դեկտեմբեր, տարուայ վերջին, 365-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 366-րդ) օրն է


== Դէպքեր ==
1992. Չեխոսլովաքիան խաղաղ բաժնուեցաւ Չեխիոյ եւ Սլովաքիոյ
1999
Ռուսիոյ Դաշնութեան նախագահ Պորիս Ելցինի հրաժարականը, անոր փոխարինեցաւ Վլատիմիր Փութինը
Միացեալ նահանգներն իրենց վերահսկողութիւնը հաստատեցին Փանամայի ջրանցքին վերայ
2009.տեղի ունեցաւ միաժամանակ Լուսինի խաւարումը եւ Կապոյտ Լուսինը


== Ծնունդներ ==
 31 Դեկտեմբերի ծնածներ 

1900. Նայիրի Զարեան (մ․1969) հայրենի բանաստեղծ, արձակագիր
1935. Սալման ալ Սէուտ, Սէուտական Արաբիոյ Թագաւորը
1965. Նիքոլաս Սփարքս (անգլերէն՝ Nicholas Charles Sparks) ամերիկացի գրող


== Մահեր ==
 31 Դեկտեմբերի մահացածներ 

1971. Լուսիըն Հապըրտ  (Lucien Hubbard, ծն.1888) ամերիկացի ֆիլմի արտադրիչ
1974. Ալմա Եոհանսոն  (Alma Johansson, ծն.1880) շուէտացի միսիոնարուհի
2002. Գէորգ Արշակեան  (ծն.1928, Արմաւիր, Ռուսիա) հայ գրող


== Տօներ ==

Ամբողջ աշխարհի ազրպէյճանցիներու համերաշխութեան օր (Ազրպէյճան, ազրպէյճանցիներ)


== Արտաքին յղումներ ==
BBC: On This Day
  [1] (անգլերէն)
Քիմչի

Քիմչի, քորէական ազգային թթու եւ կծու ճաշ։ Աւանդաբար կաղամբով եւ թթուած բանջարեղէններով պատրաստուած քիմչին կը նկատուի քորէական ազգային մշակոյթին հոմանիշը եւ օժտուած է վարակիչ եւ շնչառական հիւանդութիւններու, նոյնիսկ`քաղցկեղի դէմ պայքարելու յատկութեամբ:
Քիմչին ցանկագրուած է ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի կողմէ ցանկագրուեցաւ Անշօշափելի Մշակութային Ժառանգութիւններու շարքին:
Քիմչին աւանդաբար կը խմորուի ամիսներով, նոյնիսկ՝ տարիներով: Պատրաստութեան համար կ՛օգտագործուի քորէական կաղամբ եւ բողկ։ Մանրուած բանջարեղէնին կ՛աւելցուի ճզմուած սխտոր եւ տարբեր համեմներ, ինչպէս՝ պղպեղ, կծու չիլի պղպեղ, կոճապղպեղ եւ այլն։
Գոյութիւն ունի քիմչիի աւելի քան 180 տեսակ։


== Աղբիւրներ ==
«Ազդակ» օրաթերթ, 24 Փետրուար 2014
Արշակ Գասապեան

Արշակ Գասապեան (անյայտ, Սամսոն, Օսմանեան կայսրութիւն - 1915, Նարման, Օսմանեան կայսրութիւն), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Արշակ Գասապեան ծնած է Տրապիզոնի նահանգի Սամսոն նաւահանգստային քաղաքին մէջ։ Ստացած է բժշկական կրթութիւն եւ որպէս բժիշկ աշխատած է։ Սպանուած է 1915 թուականին Կարսի մօտ, Նարմանի մէջ։


== Գրականութիւն ==
«Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով», Կ. Պոլիս, 1919։
Սահակեան Լիլիկ «Ոճրագործները չխնայեցին նոյնիսկ մարդու կեանքը փրկողներին», «Առողջապահութիւն», Երեւան, 1965, թ. 4։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Անտոն Գամպուրեան

Անտոն Գամպուրեան (1886, Կ. Պոլիս - անյայտ), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1886 թուականին ԿոստանդնուպոլսոյԳաղատիա (Կալկաթա) թաղամասին մէջ։ Աւարտած է Գաղատիա թաղամասի՝ ֆրանսական, Գաըըգիւղ թաղամասի՝ Մխիթարեան եւ Վենետիկի՝ Մուրատ Ռափայէլեան վարժարանները։ Աւարտած է Ֆրանսայի Լիոն քաղաքի բժշկական համալսարանը։ Վերադարձած է Կ. Պոլիս։
1914-18 թուականներուն՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ որպէս զինուորական բժշկապետ ծառայած՝ հարիւրապետի աստիճանով։
Պատերազմի ընթացքին գերի ընկած է անգլիացիներու ձեռքը եւ 13 ամիս՝ Եգիպտոսի մէջ, անցուցած է բանտի մէջ։ 1918 թուականին՝ պատերազմն աւարտելէ ետք, վերադարձած է Թուրքիա եւ նշանակաուած՝ Կ. Պոլսոյ կաթոլիկ հայերու Սուրբ Յակոբ հիւանդանոցի բժշկապետ։ 1922 թուականին տեղափոխուած է Հունգարիա եւ հաստատաուած Պուտափեշտ մայրաքաղաքին մէջ։ 1938 թուականին անոր բնակութեան հասցէն էր՝ Graf Tisaza utca 12, Budapest (Hongrie)։


== Գրականութիւն ==
Պոտուրեան Մկրտիչ, Հայ հանրագիտակ, Պուքրէշ, 1938։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Շեր

Շեր (անգլերէն՝ Cher, իսկական անունը Շերլին Սարգիսեան ԼաՓիեր Պոնօ Ալման (Cherilyn Sarkissian LaPiere Bono Allman), 20 Մայիս 1946(1946-05-20)[…], Էլ Սենթրո, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), Հայ-ամերիկեան յայտնի փոփ-երգչուհի, երգերու հեղինակ, դերասանուհի եւ երաժշտական արտադրող, ծագումով Հայ։ Յաճախ կը կոչուի՝ «Փոփի Աստուածուհի»: Շահած է մէկ Օսքար, մէկ Կրամմի, մէկ Էմմի մրցանակ, երեք Ոսկէ Կլոպուս եւ զանազան ուրիշ մրցանակներ։ Շերը սահմանած է նոր չափանիշ՝ դառնալով առաջին երգչուհին, որուն երգերը վեց տասնամեակ շարունակ գլխաւորած են  լաւագոյն երգացանկը:


== Կենսագրութիւն ==
Շերիլին Սարգիսեանը ծնած է 1946 20 Մայիս թուականին, Էլ Սենթրօ քաղաքին մէջ, (Քալիֆորնիա)։ Հայրը՝ Ճօն Փ լ Սարգիսեանը, ամերիկահայ բեռնատարի վարորդ էր։ Մայրը՝ Ճորճիա Հոլթ դերասանուհի էր, որ Ամերիկեան արմատներուն կողքին, ունէր նաեւ Անգլիական եւ Ֆրանսական ծագում։ Շերի ծնողները ամուսնալուծուած են, երբ ան շատ փոքր էր։ Ունի մէկ քոյր։ Շերը իր հայրիկին տեսած է միայն, երբ ան 11 տարեկան էր։


== Շերը Հայաստանի մէջ ==
Շերը Հայաստան կ'անցնի 1993 թուականին Ապրիլ 28-ին։ Ան իր հետ կը տանի 2,5 միլիոն տոլար, որպէս մարդասիրական օգնութիւն՝ բժշկական սարքերու եւ սնունդի համար գումար։ Ան նաեւ այցելեց մանկական հիւանդանոցներ։ Տեսնելով հիւանդ երեխաներուն՝ Շերը ծանր տպաւորութիւններու պատճառով հրաժարեցաւ նախագահի եւ Ամէնայն հայոց կաթողիկոսին հետ հանդիպիլ։


== Ալպոմներ ==
All I Really Want to Do (1965)
The Sonny Side of Cher (1966)
Cher (1966)
With Love (1967)
Backstage (1968)
3614 Jackson Highway (1969)
Gypsys, Tramps & Thieves (1971)
Foxy Lady (1972)
Bittersweet White Light (1973)
Half-Breed (1973)
Dark Lady (1974)
I’d Rather Believe in You (1976)
Cherished (1977)
Take Me Home (1979)
Prisoner (1979)
Black Rose (1980)
Paralyze (1982)
Cher (1987)
Heart of Stone (1989)
Love Hurts (1991)
It’s a Man’s World (1995)
Believe (1998)
Living Proof (2001)
Closer to the Truth (2013)


== Պատկերասրահ ==

		


== Արտաքին յղումներ ==
«Ազատությանս համար ամեն օր վճարում եմ» - Շերի մասին հոդված Հայաստանի զրուցակից շաբաթաթերթում
Շերի մասին «Նոյյան տապանի» հիշարժան տարեթվերում
Պատմա-քաղաքական վէպը 1870-1880-ական տարիներուն

Պատմա-քաղաքական վէպ, 1870 ական տարիներու կէսերէն գրական-մշակութային շարժումը կը ստանայ նոր բովանդակութիւն եւ կշռոյթ։ Այս փոփոխութիւնները արդիւնք են երկու շարքի ազդակներու.


=== Պատմական դէպքերու ընթացքը ===
Ռուսիա եւ Թուրքիա տարբեր ձեւի ու չափի տագնապներու ենթակայ են։
Հետեւանք՝ հայութիւնը կը պահուի ճնշումի ծանր մթնոլորտի մը մէջ, յատկապէս Թուրքիոյ տարածքին։ Երկու կայսրութիւնները հակադրող պատերազմը (1876-1878) այլապես աղբիւր է թշուառութեան ու աւերներու։


=== Ընկերա-տնտեսական հոլովոյթը ===
Ընկերա-տնտեսական պայմանները 1875-1885 տասնամեակին՝ նոյնպէս իրենց ժխտական ներգործութիւնը կ'ունենան հայութեան հաւաքական կեանքին վրայ։ Քաղաքական հալածանքին ընկերացող տնտեսական կեղեքումը-հողազրկում,-վաշխառութիւն,-պանդխտացում, սով- կու գայ ամբողջացնելու պատկերը։ Քաղաքներու միջին կամ բարեկեցիք խաւերը միայն, աւելի կամ նուազ, զերծ կը մնան աղէտեն։
Այս կացութիան դէմ, հայութիւնը հաւաքաբար աւելի ու աւելի գիտակից կը դառնայ իր ազգային ինքնութեան․ «Հայկական Հարց»ի դրուիլը միջազգային գետնի վրայ՝ կը զուգադիպի այս տարիներուն։ Զանգուածին եւ մտածող երիտասարդութեան մէջ կը սկսին խմորումներ, որոնց մէջ կենսական դեր կը կատարեն քաղաքական իրականութեան հաղորդ եւ գաղափարական պատգամ բերող գրագէտներ, ինչպէս Ծերենց, Րաֆֆի, Յակոբ Պարոնեան եւ ուրիշներ։
Զուգահեռաբար, մշակութային շարժումը աւելի համատարած կը դառնայ, գրականութեան յղացքը կը յստականայ, կը զտուի։ ․
Ախիկեան

Ախիկեան, հայկական մականուն։


== Մականունը կրողներ ==
Արիստակէս Գալուստի Ախիկեան (մահ. 1915), մտաւորական։
Կատարինէ Խորենի Ախիկեան (19-րդ դար-1940-ական թթ.), թղթակից։
Պետրոս Ախիկեան, լրագրող, խմբագիր։
Վրթանես Գալուստի Ախիկեան (1872-1936), նկարիչ։
Իվաննա Լինչ

Իվաննա Փաթրիսիա Լինչ, (անգլերէն՝ Evanna Patricia Lynch) ծնած է 16 Օգոստոս, 1991 թուականին, Իռլանտա) իռլանտացի դերասանուհի, երգչուհի եւ գեղեցկուհի մըն է:
Իվաննա Լինչը ճանչցուած է իր Լունա Լաւկուտ կերպարով Հէրի Փոթըրի վիպաշարներուն մէջ։ Ան նաեւ ստեղծած է իր անձնական մեղսակիցները, եւ կատարած է բազմաթիւ նկարահանումներ տարբեր թերթիկներու համար:


== Դերեր ==


=== Ֆիլմեր ===


=== Հեռուստաշարեր ===


=== Համակարգիչի խաղեր ===


== Արտաքին յղումներ ==
Կաղապար:Imdb name
Էվաննա Լինչը Rotten Tomatoes-ում
Էվաննա Լինչը Թվիթթերում
27 Հոկտեմբեր

27 Հոկտեմբեր, տարուան 300-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 301-րդ) օրն է

Տարուան աւարտին կը մնայ 65 օր


== Դէպքեր ==
2015, Թուզլա շրջանի հայկական ճամբարը, կը վերադարձուի բուն տիրոջ՝ Կէտիկ Փաշայի Աւետարանական եկեղեցւոյ հիմնադրամին, Պոլիս


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==


== Տօներ ==
Կալկաթա

Կալկաթա (պենկալերէն՝ কলকাতা}}, անգլերէն՝ Kolkata), քաղաք Հնդկաստանի մէջ, Պենկալեան ծովածոցի ափէն 140 քմ հեռու։ Արեւմտեան Պենկալիա նահանգին վարչական կեդրոնը եւ նաւահանգիստը։


== Անուանումը ==
Անուանումը յառաջացած է այն գիւղին անունէն, որուն տեղը 1690-ին անգլիական արեւելահնդկական ընկերութիւնը հիմնադրած է այժմեան քաղաքին հիմքը հանդիսացող իր առեւտրա-մատակարարման կայանը։ Այդ գիւղը կը կոչուէր Kalikata «Քալիի կացարան»ը (Քալին հնդկական դիցաբանութեան աստուածուհիներէն է՝ Շիւայի կինը), պաշտամունքային վայր էր։


== Պատմութիւն ==
Կալկաթան անգլիացիներուն կողմէ հիմնադրուած քաղաք մըն է. իր պատմութիւնը փաստօրէն կը համընկնի անգլիացիներուն կողմէ Հնդկաստանի նուաճման պատմութեան։
Կալկաթան հիմնադրուած է անգլիական Օսթ-Հնդկական ընկերութեան կողմէ, որ կը վայելէր Հնդկաստանի հետ առեւտուր կատարելու մենաշնորհը։ Ներկայ Կալկաթայի տեղը 1690-ին առեւտրա-մատակարարման կայան մը կար, ուր հետագային անգլիացիները կը կառուցեն Ուիլիամ բերդը։ Այդ բերդը կը դառնայ Կալկաթայի կորիզը։
1773-1911 Կալկաթան եղած է Հնդկաստանին անգլիական գաղութատիրութեան վարչական կեդրոնը:


== Տեսարժան վայրեր ==
Առանձնակի հետաքրքրութիւն կը ներկայացնեն Ֆորթ-Ուիլիամը եւ Վիքթորիա Մեմորիալ թանգարանը, ուր կը ցուցադրուին Վիքթորիա թագուհիին տիրապետութեան շրջանին նիւթեր եւ բուսաբանական այգին։


== Բնակչութիւն ==


== Գրականութիւն ==
Հ.Ղ. Գրգեարեան, Ն. Մ. Յարութիւնեան, Աշխարհագրական անունների բառարան (Ա-Կ), Երեւան, «Լոյս», 1987, էջ 231։
Կ. Աւետիսեան, Արեւելքի մարգարիտը, Երեւան, Հայպետհրատ, 1964։


== Արտաքին յղումներ ==
Հայերը Հնդկաստանի մէջ
Ռեհան

Ռեհան
Իր անուշահոտութեամբ ծանօթ բոյս մըն է ռեհանը, որ երկու տարբերակներ ունի:

Առաջինը՝ մանր տերեւներով գնթաձեւ կ'աճի եւ թեթեւ հպումով զօրաւոր բուրմունք կը տարածէ: Երկրորդը՝ աւելի մեծ տերեւներով, նոյն բուրմունքը ունի եւ յաճախ կերակուրներուն մէջ ալ կը գործածուի որպէս համեմ:

Խաչվերացի տօնին, հաւատացեալները, որպէս բարեպաշտական զգացում, ռեհանի այս երկու տեսակները ուխտաւորաբար եկեղեցի կը բերեն, որպէսզի առաւօտեան Ս․ Պատարագին Ս․ Սեղանը զարդարուի եւ երեկոյեան Անդաստանի արարողութեան՝ խաչափայտէն մասունք մը իր մէջ ունեցող ճաճանչը ռեհանով զարդարուի:
Աղբիւր

Ծիսական գիտելիքներ, Սուրէն Արք. Գաթարոյեան, էջ 184
Տիգրան Մանաւեան

Տիգրան Մանաւեան (1841, Հալէպ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 7 Նոյեմբեր 1888(1888-11-07), Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն), հայ ուսուցիչ։
Տիգրան Մանաւեան տքնջան ուսուցիչը ծնած է 1841-ին Բերա (Հալէպ): Զաւակն էր Յովհաննէս Արսէնեան անուն աղքատ մրգավաճառի մը։ Հազիւ 10 տարեկան կը ստիպուի սեփական աշխատութեան դիմելու։ Սակայն հօրեղբայրը զինք կ՛առաջնորդէ մտաւոր կրթութեան։
Ապա՝ Մանաւեան, կը դրուի տպարանի մը մէջ իբր աշակերտ, ուր կ՛ուսանի վիմագրութեան արուեստ, միանգամայն նոյն միջոցին աշակերտելով Վէզիր խանի մէջ տեղի ունեցած դասախօսութեանց։
Այդ կերպով, իբր ուշիմ տղայ, յառաջդիմութիւններ կ՛որձոնագրէ ուսանելով բաւականաչափ Հայերէն։ Տիգրան՝ ջղոտ, կրքոտ եւ ըմբոստ եւ յանդուգն բնաւորութեան մը տէր էր։ Ուստի 1861-ին Տիգրանեան Մկրտիչ հրաշագոծ վարպետին հետ կը մեկնի Բալուի Քաղցրահայեաց վանքը թէ՛ ուսանելու եւ թէ՛ ուսացանելու համար։ Տիգրանի ձեռներէց ոգին ի յայտ կու գայ նոյն թուկանին իսկ, երբ կը հրատարակէ «Արեւակ» անուն թերթ մը վիմագրութեամբ։
Հայաստանի օդն ու ջուրը եւ բարքերը Տիգրանը կ՛ընեն կտրիճ մը, որուն ձեռքէն անպակաս կ՛ըլլայ հրացանը։
1869-ին կը վերադառնայ Պոլիս եւ շարունակելով հետեւիլ ուսուցչական ասպարէզին Ռոտոսթօ կը մեկնի Տեղւոյն վարժարանին մէջ դասախօսելու համար։ Հոն կ՛ամուսնանայ Աննա անուն աղջկան մը հետ, որմէ բազմաթիւ զաւակներ կ՛ունենայ։
Տիգրան Մանաւեան Թատրոնն ալ համարելով իբրեւ ժողովրդական դպրոց մը այդ միջոցներուն կը գրէ «Գայլ Վահան» անունով Թատերգրութիւն մը, որուն ներկայացումը ջերմ ընդունելութեան կ՛արժանանայ, այդ գիրքը տպագրուած է 1874-ին։ Գրած է նաեւ «Վարդան Մամիկոնեան» կամ Հայրենիքի նահատակը անունով ողբերգութիւնը (տպուած Պոլիս 1911) եւ «Պատուհանի Մուրհակը» անունով զաւեշտը (տպուած Վառնա 1899):
Ասկէ ետք կը սկսի հայ ուսուցիչի թափառական կեանքը, մի քանի տարի Էտիրնէ, յետոյ Պոլիս, Եէնի Գափու (որբանոց), Սամաթիա, Խասգիւղ իր ուսուցչական պաշտօնը ի գործ դնելու համար հեւ ի հեւ կը վազվզէ ու շունչ ու ոգի սպառաելով կ՛ուսուցանէ անհնդատ 20 երկար տարիներ ու ի վարձք իր գործունէութեան քսանամեակին ամեակին հրամանաւ ժամանակին Պատրիարքին կը զրկուի իր բոլոր դասերէն եւ հետեւաբար ապրուստի ալ միջոցէն, որովհետեւ յանդգնած է եղեր քննադատել ուսումն. Խորհուրդի ուսմանց ծրագիրը ազգ. Թերթի մը մէջ ըսելով թէ «Քռիլովի սայլին առակը շատ աղէկ կը յարմարի մեր դաստիարակութեան խնդրոյն զոր տգիտութիւնը դէպի խաւար տանիլ կ՛ուզէ, շսհսմոլութիւնի դեպի իր արկղն, ակընկալութիւնը դէպի իր նպատակը»
Կը մահանայ 7 Նոյեմբեր 1888-ին ու կը յանձնուի Խասգիւղի գերեզմանատան։


== Աղբիւրներ ==
Արեւելք 1888 Դեկտեմբեր
Դար Ե. Տէրմիրճպաշեան
Վարդան Մամիկոնեան յառաջաբան Մելքոն Կիւրճանէ 1911
Մասեաց աղաւնի 1857
Վ.Գ. Զարդարեան, Յիշատակարան
Ալմոնասթըր Լա Ռիալ

Ալմոնասթըր Լա Ռիալ (սպ.՝ Almonaster la Real), քաղաք եւ համայնք Սպանիոյ մէջ. կը մտնէ Ուելվա նահանգին կազմին մէջ, Անտալուսիա ինքնավար մարզ։ Համայնքը կը գտնուի Սերրա Տէ Ուելվա գաւառի կազմին մէջ։ Տարածքը՝ 322 ք․մ. է, իսկ բնակչութիւնը՝ 1785 մարդ (2022)։ Կը գտնուի նահանգին կեդրոնէն 100 ք․մ. հեռաւորութեան վրայ։


== Բնակչութիւն ==
12 Նոյեմբեր

12 Նոյեմբեր, տարուան 316-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 317-րդ) օրն է։


== Դէպքեր ==
1918, Աւստրիան կը դառնայ հանրապետութիւն։


== Ծնունդներ ==
1933, Վլադիմիր Մովսիսեան, ՀԽՍՀ կուսակցական եւ պետական աշխատող, ՀՀ պետական գործիչ (մահ․՝ 2014)։
1905, Էտուարտ Ութուճեան, Ֆրանսահայ քաղաքաշինարար, ճարտարապետ (մահ․՝ 1975)։


== Մահեր ==


== Տօներ ==
Թոքատապ դէմ պայքարի համաշխարհային օր։
Յաղթանակի Հրեշտակ

Յաղթանակի հրեշտակ (անգլ.՝ Angel of Victory), Լոնտոն ծնած քանդակագործ Քուեր տէ Լիոն Մակքարիի (1881-1979) ստեղծած արձանը, որ տեղադրուած է Քանատայի Քեպէք նահանգի Մոնրէալ քաղաքի «Ուինտսոր» կայարանին մէջ: Արձանի ստեղծումը ամբողջացած է 1922-ին` ի յիշատակ Համաշխարհային Առաջին Պատերազմի ժամանակ Քանատական Խաղաղական Ովկիանոսեան երկաթուղիի 1160 զոհուած աշխատակիցներուն:
Պրոնզէ յուշարձանին մաս կազմող հրեշտակը կը բարձրացնէ մահացած ծառայողին: Յուշարձանի պատուանդանին մակագրուած է.

Ի յիշատակ Քանատական Խաղաղական Ովկիանոսեան երկաթուղային ընկերութեան աշխատակիցներուն,Որոնք Թագաւորի ու Երկրի կանչի հետ մէկտեղ,Թողեցին այն ամէնը, որ հարազատ էր իրենց, հանդուրժեցին դժուարութիւններ,Վտանգի ենթարկուեցան եւ վերջապէս կորան տեսադաշտէն՝ իրենց պարտքը կատարելովԵւ գացին անձնազոհութեան` իրենց կեանքը տալով յանուն ուրիշներու ազատութեան:Թող գալիք սերունդները տեսնեն,Որ անոնց անունները չեն մոռցուած:1914-1918 1939-1945


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Արտաքին յղումներ ==
Angel of Victory, Montreal in Pictures
Attractions in the vicinity of 'Montreal, Quebec, Canada
Արփի (ամսագիր, Թեհրան)

«Արփի», հայակական գրական, գիտական եւ հասարակական ամսագիր։ Լոյս տեսած է 1949-1956 թուականներուն, Թեհրան (Իրան)։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Հ. Թադէւոսեան։ Տպագրած է գրական-գեղարուեստական, արուեստաբանական նիւթեր եւ տեղեկութիւններ, թարգմանութիւններ եւրոպական եւ ռուս գրականութենէն (Պուշկին, Լեմոնտով, Տուրգենեւ եւ այլն), լայն տեղ յատկացուցած է Խորհրդային Հայաստանի գրականութեան։ «Արփի»-ն արձագանգած է հայկական առաւելապէս Իրանի հայերու կեանքի իրադարձութիւններուն, ինչպէս նաեւ կարեւոր համարուող միջազգային քաղաքական նորութիւններուն։
Աշխատակցած են Դեւը, Լ. Բզնունին, Հ. Թամրազեանը եւ ուրիշներ։ 1950 թուականէն ամսագրին կից հրատարակուած է «Արփի» մանկական յաւելուածը, ուր տպագրուած են բանաստեղծութիւններ, հեքիաթներ, պատմուածքներ, մանկական խաղեր։