armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ճահուկ (Սիւնիք)

Ճակուկ գաւառ, մեծ Յայքի Սիւնիք նահանգին մէջ գտնուող գաւառ մըն է, Նախիջեվան գետի ճահուկ (այժմ՝ Ջահրի) եւ Շահապոնք (այժմ՝ Շահբուզ) վտակներու աւազաններուն մէջ։


== Անուան ստուգաբանութիւն ==
Գաւառի անուան առաջին ստուգաբանողը եղած է ճահուկցի կաթողիկոս Ղազար Առաջին Զահկեցին, որու մասին Հայր Ղեւոնդ Ալիշանը գրած է. «Ղազար կաթողիկոս՝ բնիկ երկրին՝ ախորժէ ստուգաբանել. «Վասն» պատուականութեան տեղեացն ճահ եւ ըմբոն, այսինքն գեղեցիկ հարկաւոր եւ կարի պատշաճ։»
«ճահ» կամ «ջահ» անուանահիմքը կը նշանակէ «ջոկ», «խումբ» կամ «առանձին»: Այս գաւառանունը Նախիջեւանէն անջատուելու համար է որ ստացած է այդ անունը, որովհետեւ անոր մէջ մտնող շարք մը գիւղեր նախապէս կը պատկանէին Նախիջեւան գաւառին։ Շահապունիս քաղաքը հայտնի քաղաք էր ժամանակին, որու մասին Ստեփանոս Օփելեանը գրած է. «Երկուտասներորդ՝ Ճահուկ գաւառ, որ եւ ձորն որ Շահապաւնս կոչի։»
Ճահուկ գիւղը նաեւ նշուած է պատմիչի եկեղեցական հարկացուցացում։ Իսկ միաբան Ա.Սեդրակեանը Ճահուկ գաւառի բնակիչներուն անուանած է «ջահկեցիներ»: Գաւառը մինչեւ 18-րդ դարը ունեցած է 334 հայկական գիւղ:


== Աշխարհագրութիւն ==
Հիւսիսէն, հիւսիս արեւելքէն եւ հարաւէն՝ Շահապունիք եւ Նախիջեւան, արեւմուտքէն՝ Այրարատի Շարուր գաւառներուն։ Ճահուկի եւ Շահապոնքի վիճակներէն կազմուած է համանուն կեդրոններով։ Մակերեւոյթը լեռնադաշտային է, զգալիօրէն անտառաւէտ, կլիման՝ ցամաքայինն, հողը՝ բերրի։


== Պատմութիւն ==
Արշակունիներու ժամանակ Ճահուկը եղած է Շահապունիք իշխանական տան ժառանգական տիրոյթը։ 6-րդ դարուն Ճահուկը նշանակուած է բիւզանդական եւ պարսկական նուաճողներու դէմ պայգարող հայկական ուժերու զորաճամբայ։ 10-րվ դարուն Ճահուկը կը մտնէր Սիւնեաց գահերուն իշխան Սմխատի տիրութեան տակ։ Սիւնեաց իշխանութեան քաղաքական դերի նուաճումէն ետք, 12-րդ դարուն Ճահուկը կ՚անցնի Համտունեաց իշխանութեան: Համտունեաց տոհմի սպառնացումէն ետք Ճահուկը կ՚անցնի Օրբելեան իշխան Ելիկումին, այնուհետեւ՝ Պռոշեաններուն: Ճահուկ աւանի Սուրբ Աստուածածին վանքը 14-18-րդ դարերուն եղած է ունիթոռներու միաբանութեան կեդրոն։ 16-18-րդ դարերուն Ճահուկը Նախիջեւանի կազմուած էր եւ կոչուած էր Ջահրի: 19-րդ դարու 2-րդ կիսուն Ճահուկը կը մտնէր Երեւան նահանգի Նախիջեւան գաւառին մէջ։


== Արտաքին յղումներ ==
Մեծ Հայքի վարչական բաժանումը
Արեգ Տիրազեան

Արեգ Տիրազեան (Օննիկ Պասմաճեան), հայ լեզուի ու գրականութեան ուսուցիչ, տնօրէն եւ դասախօս ծնած է 1902-ին Պոլիս:


== Կենսագրութիւն ==
1920-ական տարեներէն մինչեւ 1950-ական թուականներ Պոլսոյ վարժարաններուն ու 1956-1975 Լիբանանի, Հալէպի եւ Կիպրոսի երկրորդական հաստատութեանց մէջ, հայ լեզուի ու գրականութեան ուսուցիչ՝ Արեգ Տիրազեան կրթական-դաստիարակչական մշակի մեծարելի վաստակ մը ունի։
Նոյն ժամանակաշրջանին մէջ, կը հրատարակուին նաեւ գրական իր ստեղծագործութիւնները՝ արձակ բանաստեղծութիւններ, եւ վիպերգութիւններ․  անոնց որակի բծախնդրութիւնը ակնբախ է արուեստի չափանիշով։


== Իր Գործերը ==
Սկզբնական իր գործերը հրատարակուած են 1920-1950 երեսնամեակի ընթացքին պոլսահայ թերթերու մէջ կամ անջատ հատորով՝ «Արիւն եւ Ծաղիկներ» (վիպակ, 1929), «Լռութեան Հմայքը» (արձակ էջեր, 1920-1930, թերթերու մէջ), «Երրորդի Ստուերով» (վիպագրութիւն, 1955), իսկ 1979-ին՝ «Փորձի Կաւ» լայնաշունչ վէպը, որ յուշագրութեան ձեւի տակ պատմութիւնն է տարբեր բարեխառնութեամբ երեք տիպարներու։
Յիշատակուած իր գործերէն անկախ, ունի անտիպ աշխատասիրութիւններ. «Պատմութիւն արեւմտահայ գրականութեան չորս շրջաններուն», «Ռուբէն Որբերեան՝ կարօտի բանաստեղծը», «Յակոբ Օշականի վէպին արտայայտութեան եղանակը», «Գործնական նամականի եւ նամակագրական բանաձեւեր» եւ «Խեղաթիւրումներ» ուսումնասիրութեան հայ ուղղագրութեան մասին:
Ազգանուէր Հայուհեաց Ընկերութեան

Ազգանուէր Հայուհեաց Ընկերութեան, հիմնուած է 11 Ապրիլ 1879-ին, Պոլիս, Զապէլ Ասատուրի նախաձնութեամբ։ Վերակազմուած 4 Հոկտեմբեր 1908-ի։ Նպատակը եղած է կրթել արեւելեան գաւարնեռու Հայ աղջիկները: 1880-ին Քղիի մէջ կը բանայ առաջին դպրոցը: 1912ին ընկերութիւնը գաւառներու մԷջ ունի 23 դպրոց, 2000է աւելի աշակերտուհինէր: Ընկերութիւնը գործած է մօտ 22 տարի, նպատակ ունենալով Պոլսոյ եւ գաւառներու մէջ դպրոցներ բանալ աղջիկներու համար։


== Ծանօթագրութիւն ==
Գէորգ Պապօեան

Գէորգ Պապօեան (1896, Այնթապ, 1896 - 18 Մարտ 1919, Պէյրութ), այնթապահայ գրող։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1896-ին, Այնթապ: 1912-ին շրջանաւարտ կը դառնայ Վարդանեան կրթարանէն: 1915-ին կ'աւարտէ Կիլիկեան Ճեմարանը:
1916-ին կը տարագրուի դէպի Սուրիոյ Համա քաղաքը եւ «Սելիմիյէ» գիւղին մէջ հաստատուելով կ'ամուսնանայ Անահիտին հետ եւ կ'ունենայ հինգ զաւակներ:
Այնթապի ինքնապաշտպանութեան կռիւէն ետք, ան կը հաստատուի Հալէպ, ուր ութ տարի Հալէպի Կիլիկեան վարժարանէն ներս իբրեւ ուսուցիչ կը պաշտօնավարէ:
Իր կեանքի վերջին տարիներուն կը հաստատուի Պէյրութ, ուր Եւրոպայէն մեքենաներ բերելով խաւլիի գործով կը զբաղի։
Կը մահանայ 18 մարտ 1919, Պէյրութի մէջ։


== Գրական գործունէութիւն ==
Գէորգ Պապօեան բազմաթիւ գրութիւններ գրած է Սուրիոյ եւ արտասահմանի հայ թերթերուն մէջ։
Ամերիկայի մէջ ան աշխատակցած է «Երիտասարդ Հայաստան»ին։


== Աղբիւրներ ==
«Պատմութիւն Այնթէպի Հայոց», Բ. Հատոր, Լոս Անճելըս, Քալիֆոռնիա, 1953։
Send Me an Angel

Send Me an Angel, գերմանական Scorpions ռոք խումբի Crazy World ալպոմի երգը, որ թողարկուած է 1991 թուականին: «Wind of Change» երգին հետ միասին դարձած է ալպոմին հիմնական երգերէն մէկը: Send Me an Angel երգը գրաւած է Billboard Hot 100 հիթ-շարքի 44-րդ եւ Hot Mainstream Rock Tracks հիթ-շարքի 8-րդ հորիզոնականները:
Երգին նուագախմբային տարբերակը թողարկուած է Moment of Glory ալպոմին մէջ իտալացի յայտնի երգիչ Ձուկերոյի ձայնով: Ագուսդիք տարբերակը ներառուած է Acoustica եւ MTV Unplugged – Live in Athens ալպոմներուն մէջ։ Թողարկուած է նաեւ երգին փակ տարբերակը(cover) գերմանացի դաշնակահար-երգեհոնահար Գլաուս Վունդերլիխի համահեղինակութեամբ, ինչպէս նաեւ երգին «duet» տարբերակը Ճօ Կոկերի հետ:


== Երգացանկ ==
7" single"Send Me an Angel" — 4:32
"Crazy World" — 5:08CD maxi"Send Me an Angel" — 4:32
"Crazy World" — 5:08
"Holiday (live)" — 3:15


== Հիթ-Շարքեր ==


== Արտաքին յղումներ ==
«Send Me an Angel» երգը MusicBrainz կայքին մէջ
Տօնապետ Լիւլէճեան

Տօնապետ Լիւլէճեան (1875, Խարբերդ - 1917, Կարին), մանկավարժ, խմբագիր հրապարակախօս։


== Կենսագրութիւն ==
Տօնապետ Լիւլէճեան ծնած է Խարբերդ։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է Խարբերդի մէջ, հետագային տեղափոխուած է Եփրատ եւ ուսանած է տեղի Քոլէճին մէջ։ 1991 թուականին տեղափոխուած է ԱՄՆ եւ ուսանած Եէյլի եւ Քոռնելի համալսարաններուն մէջ։ 1912 թուականին վերադարձած է Խարբերդ եւ աշխատանքի անցած Եփրատի Քոլէճէն ներս, իբրեւ փրոֆեսոր։ Եղեռնի օրերուն ձերբակալուած ու ենթարկուած է աննկարագրելի տանջանքներու, ձեւով մը Կարին հասնելէ ետք մահացած է՝ ռուսական հիւանդանոցին մէջ։


== Գործունէութիւն ==
Աշխատակցած է «Արեւելեան Մամուլ», «Մանզումէի էֆքայր», «Կոչնակ» եւ այլ պարբերակններուն, իր ստորագրութեամբ կամ Բագրատ ծածկանունով։ Թարգմանած է Լոնկաֆելլոյի «Իճանճել»ին: 1955 թուականին Ֆրեզնոյի մէջ հրատարակուած է անոր գրական երկերը պարունակող «Հասկաքաղ Գրական Վաստակին» գիրքը, որ բաղկացած է 691 էջէ։


== Աղբիւրներ ==
«Եղեռնազոհ Գրողներ» հանրագիտական անթոլոկիա (ծաղկաքաղ), «Անտարես», 2015:


== Արտաքին Յղումներ ==
Կեանքը Խարբերդի շրջանին մէջ, 1908-1915:
Վասպուրական Լեռնաշղթայ

Վասպուրական Լեռնաշղթայ կամ Կոտուր Զագրոշեան Լեռնաշղթայ, սկիզբ կ՛առնէ Թոնտուրէկէն, ուղղուելով դէպի հարաւ կանգ կ՛առնէ Սուրովա գագաթի մօտակայքը։ Սուրովայէն սկիզբ կ՛առնէ Զագրոշեան լեռնաշղթան, որ կ՛ուղղուի դէպի հարաւ, հարաւ-արեւելք ու կը հասնի մինչեւ Թալիշի լեռներու մօտակայքը։ Լեռնաշղթայի արեւմտեան մասը կը կոչուի Սալմաստ, իսկ կեդրոնական մասը՝ Ղարատաղի լեռներ։ Բնութիւնը վայրի է եւ ունի նշանաւոր լեռնանցքներ որոնցմէ են՝ 

Սալմաստ գետի մօտակայքը գտնուող Խանասորի լեռնանցքը, ուր տեղի ունեցած է 1897 թուականին Խանասորի արշաւանքը։
Բաշկալայի լեռնանցք
Ռեւանտուզ.Երկարութիւնը մօտ 120 քմ է, միջին բարձրութիւնը՝ 2800-2900 մ, առանձին գագաթներ կ՛անցնին 3200 մ-էն (Հաճի պէյ, 3292 մ, Աւրին, 3623 մ)։ Լանջերը խիստ մասնատուած են, նշանաւոր է Կոտուր գետի միջանցիկ խոր հովիտը, որմով կ՛անցնի Վան-Թաւրիզ երկաթուղին։ Վասպուրականի լեռները կազմուած են կաւիճի ժամանակաշրջանի կրաքարերու եւ մերգելներու ծալքաւոր եւ խզումներով բեկորազատուած շերտախումբերէ, որոնց մէջ նեդրուած են գերհիմքային ապարներու զանգուածներ։ Նախալեռնային գրաբենային իջուածքները (Բերկրիի, Արճիշակի) լեցուած են ծովային եւ չորրորդականի լճագետային հզօր նստուածքներով։ Վասպուրականի լեռներու յօրինուածական կառուցուածքը կը պայմանաւորուի անոր անհամաչափական ձեւարութեան՝ արեւմուտքը՝ խզումնային զառիթափ աստիճանաւոր, արեւելքը՝ միաթեք լանջերով։
Կլիման ցամաքային է, ցուրտ ձմեռներով եւ շոգ ամառներով։ Տարեկան տեղումները՝ 100-500 մմ։ Տեղումներու առաւելագոյնը կ՛ըլլան գարնան։ Վասպուրականի լեռներուն բնորոշ է լանդշաֆտներու բարձունքային գօտիականութիւնը, տարածուած են տափաստանները, մերձալպեան եւ ալպեան մարգագետինները։ Գետահովիտներուն մէջ կը հանդիպին պուրակային տեսակի անտառներ եւ ֆրիգանայ։ Օգտակար հանածոները չէն ուսումնասիրուած։


== Աղբիւրներ ==
Հայկական Սովետական Հանրագիտարան  (հ․ 11, էջ 297)
Հայաստանի Բնաշխարհ (հանրագիտարան)
93 (թիւ)

93 (իննսուներեք), բնական թիւ է

Տարուայ 93րդ օրը Ապրիլ 3-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Ապրիլի 2-ը)


== Թուագիտութիւն ==
 A001358  քսանութերորդ կիսապարզ թիւն է
 A001748  3×պարզ տեսքի իններորդ թիւն է


== Այլ ==
93-ով ISBN ին մէջ կը նշուեն Հնդկաստանին մէջ հրատարակուած գիրքերը
«Իննսուներեքը» (ֆրանսերէն՝ Quatrevingt-treize) Վիքթոր Հիւկոյի վէպն է


== Տես նաեւ ==
1993 թուական
Պէյ Տունա

Պէյ Տունա (անգլերէն՝ Bae Doona, քորէայերէն՝ 배두나, ծն. 11 Հոկտեմբեր, 1979) Հարաւային Քորեացի դերասանուհի եւ նկարիչ է: Ան Քորեայէ դուրս ճանչցուած դարձաւ երբ քաղաքական ցուցարարի մը դերը խաղցաւ Փարք Չան Ուքի Sympathy for Mr. Vengeance (2002) ֆիլմին մէջ, նաեւ իբրեւ աղեղնաձիգ Փարք Նամ Ճու The Host (2006) ֆիլմին մէջ, եւ իբրեւ ուռելի պուպրիկ Հիրոքազու Քորէետա բեմադրիչի Air Doll (2009) ֆիլմին մէջ: Ան ունեցած է անգլիախօս դերեր Վաչովսքիներու Cloud Atlas (2012) եւ Jupiter Ascending (2015) ֆիլմերուն մէջ, ինչպէս նաեւ իրենց Sense8 հեռուստաշարին մէջ (2015):


== Տե՛ս նաեւ ==
Sense8
Թուփընս Միտլթըն
Պրայըն Ճ. Սմիթ
Ամըլ Ամին
Մէքս Ռիէմէլթ
Թինա Տէզայ
Միկէլ Անճէլ Սիլվէսթր
Ճէյմի Քլէյթըն
Գէորգ Բաշինջաղեան

Գէորգ Բաշինջաղեան (16 (28) Սեպտեմբեր 1857, Սիղնաղ - 4 Հոկտեմբեր 1925(1925-10-04), Թիֆլիս, Խորհրդային Միութիւն), հայկական գեղանկարչութեան բնանկարի առաջին վարպետը։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Վրաստանի գաւառներէն մէկուն մէջ եւ ուսանած է Փեթերսպուրկի ակադեմիային մէջ։ Ապրած ու գործած է Թիֆլիս։ Շատ ճամբորդած է, շրջած է Կովկասը եւ Հայաստանը։ Ճանչցուած է իբրեւ «հայրենիքի դարաւոր խորհրդանիշներ Արարատի ու Սեւանի նուիրեալ երգիչ»։ Իր արուեստը կը համադրէ վիպապաշտ եւ իրապաշտ տարրեր։
Տնտեսագէտ Զաքար եւ լեզուաբան Լեւոն Բաշինջաղեաններու հայրն է, այգեգործ, գինեգործ Սերգէյ Բաշինջաղեանի եղբայրը։


== Մրցանակներ ==
«Կեչիների Պուրակ» ( 1883) նկարի համար արժանացած է Սենթ Փեթերսպուրկի ակադեմիոյ արծաթէ մետալի։


== Ցուցահանդէսներ ==
Անհատական ցուցահանդէսներ կատարած է Թիֆլիսի (1883), նաեւ Ռուսաստանի հայաբնակ քաղաքներու մէջ, Փարիզի մէջ (1899, 1900) եւ այլուր։


== Պատկերասրահ ==


== Աղբիւր ==
Հայ Կեանք եւ Գրականութիւն, Յարութիւն Քիւրքճեան, երկրորդական բաժին Ա. տարի, էջ 44:


== Արտաքին յղումներ ==
Բաշինջաղեանի մասին յօդուած՝ Դպրոցական Մեծ Հանրագիտարանի մէջ:
Պերլինի Եգիպտական Թանգարան

Պերլինի Եգիպտական Թանգարան (գերմաներէն՝ Ägyptisches Museum und Papyrussammlung), տունն է աշխարհի ամէնէն կարեւոր եւ հին Եգիպտական հաւագածոներուն։ Հաւագածոները մաս կը կազմեն Նիուիւս Թանգարանին։


== Պատմութիւն ==
Թանգարանը ծագում ունեցաւ 18-երրորդ դարուն արքայական արուեստներու հաւագածոներէն Փրուսական թագաւորութիւններէ։ Ալեքսանտըր Վոն Համպոլդ առաջարկեց որ թանգարանին մէջ ստեղծուի Եգիպտական բաժին մը, եւ առաջին առարկաները փոխադրուեցան Պերլին 1828 թուականին Ֆրէյտրիչ Ուիհլամ III-ի հրամանատարութեամբ։ Համաշխարհային Երկրորդ Պատերազմէն ետք թանգարանը շատ մեծ ձեւով վնասուեցաւ։ Թանգարանը բաժնուեցաւ Արեւելեան եւ Արեւմտեան Պերլինի մէջ, բայց կրկին միացան, Գերմանիոյ վերամիացումէն ետք։


== Հաւագածոներ ==
Հաւագածոները կը պարունակեն արհեստական շինծուներ 4000 Ք.Ա. թուականէն (Բրետինասդիք դար) մինչեւ Ռոմանիայի թագաւորութեան շրջանին, բայց գրեթէ բոլորը Ախենադեն թագաւորութեան շրջանէն են (1340 Ք.Ա.)։
Ամէնէն նշանաւոր առարկան որ կը գտնուի թանգարանին մէջ, բացառիկ եւ լաւ պահպանուած «Քոլորտ Պասդ Ոֆ Քուին Նեֆերդիդի»նէ։ Հաւագածոները փոխադրուած են Շարլոդդընպըրկէ դէպի Ալդես թանգարանը 2005 թուականին եւ ետքը դէպի Պերլինի Նիուիւս թանգարանը որ արդէն վերանորոգուածէր Հոկտեմբեր 2009-ին։


== Պատկերասրահ ==

		


== Արտաքին Յղումներ ==
Կաղապար:Commons category

Staatliche Museen zu Berlin: Egyptian Museum and Papyrus Collection
Neues Museum Berlin
Society for the Promotion of the Egyptian Museum Berlin
Flickr – Photos taken in the Egyptian Museum52.5202°N 13.3977°E﻿ / 52.5202; 13.3977
19 Հոկտեմբեր

19 Հոկտեմբեր, տարուան 292-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 293-րդ) օրն է

Տարուան աւարտին կը մնայ 73 օր


== Դէպքեր ==
1912՝ Իտալիան Օսմանեան կայսրութենէ կը գրաւէ Լիպիոյ Թրիփոլի քաղաքը
1987՝ Սեւ երկուշաբթին՝ (անգլերէն) Տոու Ճոնսի արդիւնաբերական գործակիցը կը գահավիժէ 22%՝ 508 կետով


== Ծնունդներ ==
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:19 Հոկտեմբերի ծնածներ

1870՝ Խնկօ Ապէր (Աթաբէկ Խնկոյեան, մ.1935), մանկագիր
1960՝ Պիթ Էրիքսըն (Beate Eriksen), նորվեկացի դերասան եւ բեմադրիչ


== Մահեր ==
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:19 Հոկտեմբերի մահացածներ

1974՝ Տոքթ. Վարազդատ Գազանճեան (անգլերէն՝ Varaztad Kazanjian, ծն․1879), հայազգի վիրաբոյժ ։


== Տօներ ==

Հրթիռա-հրետանային զօրքի օր՝
Հայաստան
Մայր Թերեզայի օր՝
Ալպանիա
Արթուն (անձնանուն)

Արթուն, հայկական արական անուն։ Յունարէն Գրիգոր (Γρηγόριος) անուան թարգմանութիւնն է։


== Գործածութիւններ ==
Արթուն, 15-րդ դարու տաղասաց։
Արթուն, ոմն գրիչ, 1594 թուական։
Աղբիւրի Մօտ (նկար)

«Աղբիւրի Մօտ», ՀԽՍՀ վաստակաւոր նկարիչ Արփենիկ Նալպանտեանի 1957-ին ստեղծած կտաւը, որ կը գտնուի Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահին մէջ: Նկարը աչքի կը զարնէ սուր դիտողականութեամբ եւ նուրբ քնարականութեամբ:
Նկարի չափերն են՝ 63x85 սմ, նիւթը՝ կտաւ, իւղաներկ:


== Պատմութիւն ==
Արփենիկ Նալպանտեանի ստեղծագործական նիւթին մէջ մեծ տեղ կը զբաղեցնէ խորհրդային կեանքը, հասարակ ժողովուրդի առօրեան: Անոր ստեղծագործական կեանքի երկրորդ շրջանին կտաւները կը դառնան աւելի կենսալի եւ գեղարուեստական ձեւի առումով աւելի հասուն:
«Աղբիւրի Մօտ» կտաւը հեղինակը ստեղծած է տարուած ըլլալով Բջնիի բնաշխարհով եւ ծանօթանալով տեղի բնակչութեան կեանքին ու առօրեային: Բջնիի մէջ կատարուած աշխատանքներուն մէջ կ'ամբողջանան Նալպանտեանի ստեղծագործական որոնումները եւ նկատելի կը դառնան նկարչուհիի արուեստի զարգացման յետագայ ուղիները:


== Նկարագրութիւն ==
«Աղբիւրի Մօտ» կտաւը լի է լուսաւոր գոյնով, հարուստ երանգներով, օդառատ է: Ծրագիրը պատկերելու համար Նալպանտեանը առանձին որոնումներ չէ կատարած, այլ պատկերած է այն, ինչ տեսած է: Արտաքինէն չերեւցող, բայց մտածուած դասաւորութիւնները, իմաստաւորուած կապը, միջավայրի աշխոյժ օգտագործումը կենսական համոզչականութիւն կը հաղորդեն աշխատանքին:


== Տես նաեւ ==
Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահ


== Գրականութիւն ==
Արփենիկ Նալպանտեանի ստեղծագործութիւններու ցուցահանդէսի գրացուցակ (Նախաբան` Ե. Մարտիկեան, խմբագիր` Ե. Կուրդոյեան) – Ե., 1948
Հայաստանի Պետական պատկերասրահ – գրացուցակ, Ե., 1965, էջ 137
կատալոգ 100 (Հեղինակ` Հ. Բադալեան) – գրացուցակ, Ե., 2016


== Արտաքին յղումներ ==
Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահ
Լառուս

Լառուս (ֆր.՝ Éditions Larousse), ֆրանսական հրատարակչութիւն, որ հիմնուած է 1852-ին Փիեր Լառուսի եւ Օկիւստթէն Պուայէի կողմէ:


== Հակիրճ տեղեկատուութիւն ==
Լառուս հրատարակչութիւնը մասնագիտացած է տեղեկատուական գրականութիւն՝ բառարաններ, հանրագիտարաններ հրատարակելու մէջ: Տասնամեակներ շարունակ ֆրանսական ամենանշանաւոր հանրագիտարանային հրատարակութիւնը կը համարուի «Փըթի Լառուս»-ը (ֆր.՝ Le Petit Larousse):
Հրատարակչութիւնը նաեւ լոյս կ՛ընծայէ լեզուաբանութեան վերաբերեալ ամսագիրներ, օրինակ՝ «Vie et Langage» գիտահանրամատչելի ամսագիրը, ինչպէս նաեւ «Langue Française» եւ «Langages» մասնագիտական ամսագիրները: Նաեւ կը հրատարակէ լեզուաբանական հետազոտութիւններ, որոնք լոյս կը տեսնեն «Լեզու եւ խօսք» (ֆր.՝ Langue et Langage) մատենաշարով: 1998-ին Լառուսը կը վաճառուի Vivendi Universal-ին, բայց վերջինս 2002-ին վնասներ կը կրէ եւ իր հերթին հրատարակչութիւնը կը վերավաճառուի Lagardère GroupLagardère Group-ին, անով իսկ բաւարարելով Լառուսը ֆրանսացիներ ձեռքերուն մէջ պահելու հասարակական պահանջը: 2004-էն ի վեր Լառուսը կը պատկանի «Աշետ» (Hachette Livre) հրատարակչատան:
13 Մայիս 2008-էն ի վեր հրատարակչութիւնը համացանցին մէջ կ՛առաջարկէ ազատ օգտագործման բառարաններ ու հանրագիտարաններ, որոնք օգտատէրերու կողմէ կրնան լրացուիլ, համալրուիլ՝ Ուքիփետիայի սկզբունքով:
Լառուսի գլխաւոր մրցակիցը Ռոպեր հրատարակչութիւնն է:


== Հանրագիտարաններ ==
Grand Dictionnaire Universel du XIXe Siècle, 1866-1876, 1877, 1890
Nouveau Larousse Illustré (New Larousse Illustrated), 1897-1904
Grand Larousse Encyclopédique, 1960-1964
Grand Dictionnaire Encyclopédique Larousse, 1982–1985


== Էլեկտրոնային հրատարակութիւններ ==


=== Բառարաններ CD-ROM ===
Bibliorom Larousse (1996, épuisé), qui comporte :
Le Petit Larousse Illustré 1997
Dictionnaire Compact Français-Anglais, Anglais-Français (1996)
Dictionnaire Compact Français-Allemand, Allemand-Français (1996)
Dictionnaire Compact Français-Espagnol, Espagnol-Français (1996)
Thésaurus Larousse 1996
Dictionnaire des Citations Françaises et Etrangères (1996)
Grand Dictionnaire Larousse Français-Anglais, Anglais-Français (1996)
Dictionnaire des Prénoms (2001)
Le Petit Larousse 2004
Grand Larousse Encyclopédique en Dix Volumes
Le Petit Larousse 2006 ;  Le Petit Larousse 2007, etc.


=== Մուլդիմետիա հանրագիտարան ===
À partir de 1997, avec le logiciel LME (Larousse Multimédia Encyclopédie), Larousse offrait également des encyclopédies multimédias sur CD, ou téléchargeables.


== Գրականութիւն ==
Collectif, Jean-Yves Mollier et Pascal Ory (dir.), Pierre Larousse et son temps, Larousse, 1995 978-2-0351-1312-2
Jean-Yves Mollier et Bruno Dubot, Histoire de la librairie Larousse (1852-2010), éditions Fayard, 2012
Jean Pruvost et Micheline Guilpain-Giraud, (sous la dir. de), Pierre Larousse : du Grand Dictionnaire au Petit Larousse, Paris, Honoré Champion, 2009 978-2-7453-1937-1
Jean Pruvost, Les Dictionnaires de langue française, Paris, PUF, coll. Que sais-je ?, 2002 978-2-1305-2515-8


== Արտաքին հյղումներ ==
Официальный сайт издательства (фр.)
Словари и энциклопедии Ларусс (фр.)
Ձուկեր

Անուան այլ կիրառումներու համար տես՝ Ձուկեր (այլ կիրառումներ)

Ձուկեր (անգլերէն՝ Pisces), ջուրերուն մէջ ապրող ողնաշարաւորներ։ Կ'ապրին ծովերու, ովկիանոսներու,գետերու եւ լիճերու մէջ։ Մարմինը պատուած կ'ըլլայ թեփուկներով, քորտէն փոխարինուած է ողնաշարով։
Կը շնչեն խռիկներու միջոցով, զարգացումը կ'ընդանայ ջուրին մէջ։ Ձուկերուն վերնադասը բաժնուած է երկու դասերու՝ կռճիկային եւ ոսկորային։
Կռճիկային ձուկերու դասին կը պատկանին շնաձուկերու եւ կատուաձուկերու կարգերը, իսկ ոսկորային ձուկերու դասը կը բաժնուին չորս ենթադասերու՝ ճառագայթալողակներ, վրձնալողակներ, կռճիկաոսկորայիններ եւ երկշնչաւորներ։


== Մարմինի Կառուցուածքը ==
Ձուկերուն մարմինի կառուցուածքին ծանօթանանք ոսկորային ձուկերու խումբի, ճառագայթալողակներու ենթախմոււբի օրինակով։ Անոնց մարմինը կողմերէն սեղմուած է եւ ունի շրջհոսելի ձեւ։ Ձուկերուն մարմինը կազմուած է իրար անշարժ միացած 3 բաժիններէ՝ գլուխ, իրան եւ պոչ։ Ձուկերուն մարմինը պատուած է ոսկորային թեփուկներով։ Գլուխի սահմանը խռիկային ճեղքերը կամ կափարիչներն են, իսկ իրանի եւ պոչի սահմանը՝ յետանցքը։
Թեփուկները պատուած են վերնամաշկի բազմաթիւ գեղձերով, որոնց մէջ արտադրուած լորձունքը կը մեղմացնէ ջուրին հետ շփման ուժը եւ մաշկը կը պաշտպանէ մանրէներէն։ Իւրաքանչիւր թեփուկ առջեւի ծայրով մխրճուած է մաշկին մէջ, իսկ ետեւի մասով նստած է յաջորդ թեփուկին վրայ։ Թեփուկները ձուկերու աճին զուգընթաց կը մեծնան։ Թեփուկներով կարելի է որոշել ձուկերուն տարիքը։
Ձուկերու մարմինին վերջամասը լողակներն են։ Կուրծքի եւ փորի զոյգ լողակները ջուրին մէջ կը կատարեն հետեւեալ դերերը՝ մարմինի պահպանում, դանդաղ տեղաշարժ, կանգ առնել, շրջադարձ կատարել եւ հաւասարակշռութիւն, մասնաւորապէս՝ ջուրի խոր շերտեր իջնելու եւ բարձրանալու պարտականութիւն։ Մէջքի եւ ենթապոչային (յետանցքի) կենտ լողակները կը կատարեն ղեկի եւ տեղաշարժման գործառնութիւն։ Ձուկերուն գլխուն վրայ կը գտնուին աչքերը, որոնք չունին կոպեր, իսկ աչքերուն առջեւ՝ քթանցքները։
Ձուկերը ունին հովանաւորող գունաւորում՝ մէջքի կողմը մութ գոյն ունի, որուն շնորհիւ ջուրին յատակին կը դառնան աննկատ։
Կաւկասիձեներ

Կաւկասիձեներ (վրաց.՝ კავკასიძები; ռուս.՝ Кавкасидзе), աւելի ուշ՝ Կաւկասիձեւներ (Кавкасидзевы), վրաց-ռուսական ազնուականական տոհմ, որ հիմնադրուած է վրացի ազնուական Եփրեմ Կալատոզիշվիլիի կողմէ, որ կ՝ուղեկցէր վրաց թագաժառանգ Բաքարին՝ 1724 թուականին վերջինիս Ռուսաստան արտաքսման ժամանակ։
Կալատոզիշվիլիներու ընտանիքը Վրաստանի մէջ յայտնի էր 15-րդ դարէն, եւ կը յիշատակուին որպէս արքունի ազնաւուրներ, այսինքն՝ մանր կալուածատէրներ, որ կը գտնուէին արքայի անմիջական վասալական իշխանութեան ներքեւ։ Արտաքսման տարիներուն անոնք կը ստանան իշխանի տիտղոս եւ կը կոչուին Կաւկասիձեներ։ 1741 թուականին ընտանիքը կ'ընդունի ռուսական գերիշխանութիւնը ու տոհմական կալուած կը ստանայ Չեռնիգովի նահանգին մէջ։
Կաւկասիձեների տոհմը պէտք չէ շփոթել միջնադարեան Վրաստանի մէջ գոյութիւն ունեցած Կաւկասիձէ ընտանիքին հետ, որ ապրած է Տայքի կիւրոպաղատութեան մէջ 11-15-րդ դարերուն։ Անոնց իշխանութեան ներքեւ կը գտնուէր Օխտա եկեղեցին, իսկ անոնց աւերուած ամրոցի աւերակները մինչեւ այս օրս պահպանուած են եւ կը գտնուին արեւելեան Թուրքիոյ մէջ։
Հիւսիսային Կիպրոսի Թուրքական Հանրապետութիւն

Հիւսիսային Կիպրոսի Թրքական Հանրապետութիւնը, ՀԿԹՀ (թրքերէն՝ Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti), կ'օգտագործուի նաեւ միայն Հիւսիսային Կիպրոս անուանումը (թրքերէն՝ Kuzey Kıbrıs), մասամբ ճանչցուած պետութիւն, որ կը գտնուի Կիպրոս կղզիի հիւսիսային մասը։ 1975-1983 թուականներուն կրած է Հիւսիսային Կիպրոսի Թրքական Դաշնային Հանրապետութիւն անուանումը (թրքերէն՝ Kuzey Kıbrıs Türk Federe Devleti)։
Որպէս անկախ պետութիւն Հիւսիսային Կիպրոսի Թրքական Հանրապետութիւնը ճանչցուած է միայն Թուրքիոյ կողմէ, որ, ըստ ՄԱԿ-ի բանաձեւերու այս տարածքը, առնուած է Կիպրոսի Հանրապետութենէն՝ 1974 թուականի ներխուժման ժամանակ։ Աշխարհի պետութիւններու մեծ մասը կը համարեն, որ Հիւսիսային Կիպրոսը՝ Կիպրոսի Հանրապետութենէն գրաւուած տարածք է։
ՀԿԹՀ-ը կը հանդիսանայ Իսլամական Քոնֆերանս կազմակերպութեան դիտորդ անդամ։


== Վարչական բաժանում ==
Ժանէթ Գարամանուկեան

Ժանէթ Գարամանուկեան, յայտնի Ժանէթ Քասունի անունով,  ծնած է Պէյրութ, Լիբանան: Նախնական եւ երկրորդական ուսումը ստացած է տեղւոյն Հայ Աւետարանական Գոլէճին մէջ։ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանին մէջ հետեւած է մանկավարժութեան ճիւղին եւ ստացած՝ Պսակաւոր Արուեստից տիտղոսը, 1957-ին։
Ուսուցչական ասպարէզ մտած է 1958-ին, ու դասաւանդած՝ անգլերէն, հայերէն եւ հայոց պատմութիւն, Հայ Աւետարանական Գոլէճին մէջ, Պէյրութ։
Դպրոցական գրասեղաններու վրայ սկսած է գրել եւ մասնակցիլ Հայ Աւետարանական Գոլէճի գրական ակումբին «Սիփան» թերթին։ Ապա պատմուածքներ տուած է «Գրական Կայծեր»-ուն, «Շիրակ»-ին, եւ «Երիտասարդ Հայուհի»-ին։ Այս վերջինին խմբագրական կազմին մասնակցած է 1963-1968 տարիներու ընթացքին։
1963-1988, «Պատանեկան Արձագանգ» ամսաթերթին խմբագրական մարմնին մաս կազմած ու գրած է մանկական պատմուածքներ եւ խմբագրականներ։
Ներկայիս Քալիֆորնիոյ մէջ կը շարունակէ ուսուցչութիւնը Մերտինեան Հայ Աւետարանական Վարժարանի եւ Ամերիկահայ Միջազգային Գոլէճի մէջ, նոյն ատեն մաս կազմելով «Նոր Կեանք» շաբաթաթերթի խմբագրութեան։


=== Մրցանակներ ===
Թէքէեան Մշակութային Միութեան կազմակերպած գեղարուեստական մրցանքներուն, 1958-ին, ստացած է Բ. մրցանակը. իսկ 1965-ին յիշատակութեան արժանացած է Եղեռնի 50 ամեակին նուիրուած պատմուածքներուն համար։
Ժ. Քասունիի « Գաւաթ մը Գարեջուր» պատմուածքը 1991-ին արժանացած է Aliied Arts-ի Գրական բաժնի Ա. մրցանակին։


=== Ժանէթ Գարամանուկեան-Քասունիի Հրատարակութիւնները ===
Ժանէթ Գարամանուկեան-Քասունի որպէս ծածկանուն կը գործածէ Հուրի:
Հեղինակն է «Պէյրութի Երախաներ» մանկական պատմուածքներու հատորին, հրատարակուած Երեւանի մէջ, եւ «Աբարի Աղաւնիներ»՝ դարձեալ մանկական պատմուածքներու հատորին, Պէյրութի մէջ, 1990-ին։
«Ուրիշ գիծ ունիմ» Հրատարակուած՝ Պէյրութ, 2006 թ. Հինգ ճուտիկները (Հեքիաթ) Հրատարակուած՝ Լոս Անճելըս, 2002 թ.
Վամելօ


== Նկարագրութիւն ==
Վամելօ ՍՊԸ (Վամելօ), հայկական ընկերութիւն, որ կը զբաղի փողային երաժշտական գործիքներու արտադրութեամբ։ Ընկերութիւնը մասնաւորապէս կ՚արտադրէ տուտուկներ, տուտուի ձայնարտադրիչներ եւ պարագաներ անոնց համար։ Հիմնադրուած է 2017 թուականին նոյեմբերի 1-ին Երեւան քաղաքին մէջ[1]։


== Արտադրանք ==
Վամելօ ընկերութիւնը կ՚արտադրէ տարբեր լարուածքի տուտուկներ, որոնց պատրաստելու համար բացառապէս կ՚օգտագործուի աւանդական ծիրանի փայտը։ Տուտուկները կ՚ըլլան երկու տեսակի՝ տիադոնիք եւ քրոմադիք։ Լարուածքները բազմատեսակ են՝ սոլ, լա, սի պէմօլ, սի, տօ եւ ռէ։


== Տես նաեւ ==
Դուդուկ
Երաժշտական գործիք
Փողային երաժշտական գործիք


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
https://www.vamelo.com
Արփինէ Հեռլեան

Արփինէ Հեռլեան (1913, Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 1989, Պոլիս, Թուրքիա)
Ծնած է Իսթանպուլ։ Յաճախած էՖէրիգիւղի Ազգային եւ Ֆրանսական վարժարանները։ Մասնաւոր դասեր աոած է մեծ հօրմէն՝ Զարմայր Ծ. Վրդ. Կէօզիւրեանէ, ծանօթ դաշնակահար Փրօֆ. Ստեփան Բաբելեանէ, եւ երգահան Գոհարիկ Ղազարոսեանէ։ Ծանօթ անուն եղած է իբրեւեւ դաշնակահար եւ մանրանկարիչ։
Աշխատակցած է իսթանպուլահայ մամուլին բանաստեղծու֊թիւններով, պատմուածքներով եւ թարգմանութիւններով։ Իր արխիւին մէջ կը գտնուի մեքենագրուած անտիպներու թղթածրար մը։ Մահացած է Իսթանպուլ։