armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Պռոշեանի Քոնեակի Գործարան

Պռոշեանի քոնեակի գործարան, ալքոլային խմիչքներ արտադրող ձեռնարկութիւն, Երեւանի մէջ: Կը գտնուի Աշտարակի խճուղիին վրայ՝ դէպի Պռոշեան գիւղ տանող հատուածը:  Գործարանը յայտնի է իր Մանէ քոնեակ ապրանքանիշով:


== Պատմութիւն ==
1885-էն սկսեալ գործարանը սկսած է գործել Պռոշեան գիւղին մէջ: Այժմ գործող արտադրամասերը հիմնուած են 1980-ականներուն` իբրեւ Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական պետական ձեռնարկութիւն Երեւանի հիւսիս-արեւմտեան ծայրամասը: Խորհրդային Միութեան փլուզումէն ետք գործարանը 1996-ին սեփականաշնորհուած է:
Հայկական քոնեակը գործարանի հիմնական արտադրանքն է, որ կը պատրաստուի Արարատեան դաշտի բերրի խաղողէն: Գործարանը ունի տարբեր արտադրութիւններ, ինչպէս` գինի, մրգային գինի, օղի եւ պահածոյ սնունդ: Ընկերութիւնը կ՛արտադրէ նաեւ յուշանուէր քոնեակներու մեծ հաւաքածոյ: Արտադրութիւնը ամբողջութեամբ հիմնուած է Իտալիաիտալական արուեստագիտութեան հիման վրայ:
Գործարանի արտադրանքը շարունակ կ՛արտահանուի Ռուսաստան, Ուքրանիա, Լիթուանիա, Պելառուս, Լաթվիա, Վրաստան, Գերմանիա, Էսթոնիա, ԱՄՆ, Յունաստան, Լեհաստան, Իսրայէլ, Հարաւային Քորէա, Ղազախիստան եւ Տաճիկիստան:
Բացի Երեւանի մէջ տեղակայուած գլխաւոր գործարանը, ընկերութեան կը պատկանի նաեւ Պռոշեան-Այգեստան գինիի գործարանը Արմաւիրի մարզի Այգեստան եւ Պռոշեան գիւղերուն մէջ: Սակայն ամբողջ շշալցման ընթացքը տեղի կ՛ունենայ Երեւանի մէջ գտնուող գլխաւոր գործարանէն ներս:


== Արտադրանքներ եւ ապրանքանիշեր ==

Գործարանը հիմնականին մէջ յայտնի է Հայաստանի քոնեակ արտադրութեան մեծ բազմազանութեամբ: Պռոշեանի քոնեակ արտադրութեան ապրանքանիշերն են՝

Մանէ, 3, 5, 8 եւ 30 տարեկան հին քոնեակ
Khent With Cigar, 10, 20 եւ 30 տարեկան բարձրագոյն տեսակ դասական քոնեակ
Չարենց, 10, 20 եւ 30 տարեկան բարձրագոյն տեսակ դասական քոնեակ
Վարդան Մամիկոնեան, 3, 5, 8 եւ 20 տարեկան հին քոնեակ
Խենթ, 10, 20 եւ 30 տարեկան հին քոնեակ
Պապ թագաւոր, 20, 25 եւ 30 years տարեկան հին քոնեակ
Պռոշեան, 3, 5, 8 եւ 20 տարեկան հին քոնեակ
Ամելի, 15 տարեկան հին քոնեակ
Հայկական օփերա, յատուկ խառնուրդ քոնեակ
Մարշալ Մուրատ, 3, 5, 8 եւ 10 տարեկան հին քոնեակ
Յ. Շիրազ, 3, 5 եւ 8 տարեկան հին քոնեակ
Մուսինեան, 3, 5 եւ 8 տարեկան հին քոնեակ
Շերամ, 3, 5 եւ 8 տարեկան հին քոնեակ
Արծրունի, 3, 5 եւ 8 տարեկան հին քոնեակ
Հր. Քոչար, 8 տարեկան հին քոնեակ
Հայկական ամրոց, 3 եւ 5 տարեկան հին քոնեակ
Հայկուհի, 3, 5, 8 եւ 15 տարեկան հին քոնեակ
Արա ջան, 3 եւ 5 տարեկան հին քոնեակ
Արտամատ, 5 տարեկան հին քոնեակ
Շնորհաւորական, 5 տարեկան հին քոնեակ
Ցարեւնա Աննա, 8 տարեկան հին քոնեակ
Թամար թագուհի, 8 եւ 10 տարեկան հին քոնեակ նուշի համով
Արմենուհի, soft blended 10 տարեկան հին քոնեակ սալորի քոնեակ
Վ. Տերեան, 3, 5 եւ 8 տարեկան հին քոնեակ վանիլի եւ տուրմի համով
Երեք աստղ, խաղողի քոնեակ վանիլային տուրմի քոնեակ
Հինգ աստղ, խաղողի քոնեակ վանիլային քոնեակ


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական կայք
Լեւոն Ադեան

Լեւոն Ադեան (30 Օգոստոս 1940(1940-08-30), Չլտրան, Մարտակերտի շրջան, Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզ, Խորհրդային Միութիւն - 5 Հոկտեմբեր 2021(2021-10-05), Սեն Փեթերսպուրկ, Ռուսիա), հայ արձակագիր, Արցախի, Հայաստանի եւ Ռուսիոյ գրողներու միութիւններու անդամ, թարգմանիչ, հրապարակախօս։


== Կեսագրական գիծեր ==
Ադեան ծնած է ԼՂԻՄ Մարտակերտի շրջանի Չլտրան գիւղը եւ աւարտած է Երեւանի պետական համալսարանի լրագրական բաժանմունքը: Ան բռնի կերպով տեղահանուած է Պաքուէն: 
Ադեան հեղինակ է տասնեակ մը գիրքերու, որոնք հրատարակուած են զանազան լեզուներով:
Լուսին Ժամկոչեան


== Կենսագրութիւն ==
Լուսին Ժամկոչեան դուստրն է Հալէպի մէջ շեփորախումբերու հիմնադիր՝ եղբ. Տիգրան Ժամկոչեանի։ Երաժշտական մարզին մէջ իր ներդրումը ունեցած է իբր երգող, դաշնակահար, ուսուցիչ եւ ղեկավար։ 
Լուսին Ժամկոչեան 3 տարեկանէն սկսած է երաժշտութեան հետեւելու ընտանիքին մէջ ունենալով երաժիշտ խմբավար հայրը: 
Լուսին Ժամկոչեան երաժշտական ուսում ստացած է Հալէպի Պալի երաժշտանոցէն (Bally Conservatoire) (1995-2003) աւարտելով երգեցողութեան, դաշնամուրի  եւ այլ գործիքներու դասընթացքները, նաեւ ձայնամարզութեան  արժանանալով բարձր գնահատանքի։  Մաս կազմած է զանազան երգչախումբերու, ինչպէս՝ Համազգայինի «Զուարթնոց» երգչախումբին, «Նարեկացի» եւ «Ֆրանսուա Ասիզի» երգչախումբերուն։ Մաս կազմած է նաեւ զանազան եկեղեցիներու դպրաց դասերուն։
Հետեւած է 5 երգչախումբերու Soprano Vocalize ձայնով եւ ելոյթներու մասնակցած է Սուրիական նահանգներու եւ  Իտալիոյ տարածքին եօթը քաղաքներու մէջ, երգչախմբային համերգներով եւ դաշնակի ընկերակցութեամբ։ Հալէպի մէջ խմբավարած է զանազան միութիւններու փողերախումբերը, մասնակցելով ազգային եւ պետական ելոյթներու։ Համազգայինի «Բարսեղ Կանաչեան» երաժշտանոցին մէջ աւանդած է ձայնամարզութեան, «սոլֆէժ»ի, դաշնամուրի, երգեհոնի եւ ձայնափողի («թրօմփէթ»ի) դասեր։
2014-ին նշանակուած է Հալէպի “The Voice”-ի դատական կազմի անդամ։
2016-ին, նախքան Քանատա հաստատուիլը, Լիբանանի մէջ կարճ ժամանակահատուածի մը ընթացքին, Լուսին պաշտօնավարած է «Էլիաս Րահպանի»ի երաժշտանոցէն ներս, դաշնամուրի եւ սոլֆէժի դասընթացքներ տալով, նաեւ ստանձնած է Սբ. Աստուածածին եւ Սբ. Քառասուն Մանուկ եկեղեցիներու դպրաց դասերուն խմբավարութիւնը։
Մոնթրէալլի մէջ շարունակելով երաժշտական ասպարէզը կը ստանձնէ Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ Մայր եկեղեցւոյ դպրապետութիւնը: Գանատայի Լաւալ քաղաքին մէջ հայկական մշակութային կեանքը աշխուժացնելու միտումով, եւ մնալով իր առաքելութեան մէջ՝ Համազգային Հայ Կրթական եւ Մշակութային Միութեան Սանահին մասնաճիւղը, համագործակցութեամբ՝ Լաւալի Ս. Գէորգ եկեղեցւոյ հոգաբարձութեան, Ապրիլ 2016-ին հիմը դրաւ Համազգայինի մանկապատանեկան «Նանոր» երգչախումբին։ Խմբավարութեան պաշտօնը կը ստանձնէ Լուսին Ժամկոչեան։  2016ին: Կը հիմնադրէ Հ.Մ.Ը.Մ. ի փողերախումբ ֆրանսական ոճով: Կը հետեւի շաբաթօրեայ վարժարանի երաժշտական դասաւանդութեան ուսուցման:
Այժմ կը վարէ Թէքէեան Մշակ. Միութեան Կոմիտաս Երաժշտանոցի տնօրէնութիւնը:


== Աղբիւրներ ==
Լաւալի մէջ հիմնուեցաւ Համազգայինի մանկապատանեկան «Նանոր» երգչախումբը
Թէքէեան Մշակ. Միութեան Կոմիտաս Երաժշտանոցի Աշակերտներու Ելոյթը Թէքէեան Կեդրոնին մէջ


== Արտաքին յղումներ ==
Հայկ Շէքէրճեան

Հայկ Շէքէրճեան, հայկական ծագմամբ ամերիկեան ռազմական գործիչ։ Աւագ գնդապետ, հայկական ծագումով առաջին շրջանաւարտը՝ Ուէսթ Փոյնթի հռչակաւոր ռազմական ուսումնարանին, եւ ամերիկեան բանակին մէջ ծառայած՝ ամենաբարձր աստիճանով ամերիկահայերէն մէկը։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Ատափազար (Թուրքիա)։ Հինգ տարեկանին Միացեալ Նահանգներ փոխադրուած է իր ծնողներուն հետ։ 1907-1911-ին ուսանած է Ուէսթ Փոյնթի մէջ, շրջանաւարտ ըլլալով գիտութեան վկայականով։
Ամերիկեան բանակը մտած է հետեւակազօրի Բ. տեղակալի աստիճանով, եւ Ապրիլ 1916 Փետրուար, 1917-ին մասնակցած է Մեքսիքոյի ռազմարշաւին ընդդէմ մեքսիքական յեղափոխական զօրավար Փանչօ Վիլլայի։ Ա. Աշխարհամարտին, ծառայած է իբրեւ զինուորական օգնական կցորդ՝ Յունաստանի մէջ, եւ այնուհետեւ՝ Միջին Արեւելքի դաշնակից բանակներուն մէջ։
1919-ին այցելած է Արեւմտեան եւ Արեւելեան Հայաստան՝ մաս կազմելով ամերիկեան զինուորական առաքելութեան եւ ականատես ըլլալով հայերու սրտաճմլիկ վիճակին։
1923-ին փոխանցուած է բանակի քիմիական պատերազմի սպասարկութեան, ուր ծառայած է մինչեւ հանգստեան կոչուիլը՝ 1946-ին։
Նախագահ Ֆրէնքլին Ռուզվելթի հրամանով՝ Շէքէրճեան ստացած է պրիկատիր զօրավարի աստիճանը 1942-ին, դառնալով նման տիտղոսի արժանացող առաջին ամերիկահայը։
1942-1943-ին քիմիական պատերազմի փոխանորդներու մարզումի կեդրոնի հրամանատար նշանակուած է, 1943-1945-ին՝ Սիպըրթ ճամբարի (Ալապամա) հրամանատար, եւ 1945-1946ին՝ միջին-արեւելեան ռազմաբեմի բանակի եւ ծովուժի հաշուեյարդարի յանձնախումբի վարիչի տեղակալ։
Բ. Աշխարհամարտի ընթացքին, Շէքէրճեան բազմիցս ամերիկահայութեան դիմումներ ըրած է՝ պատերազմական ճիգերուն անոր աջակցութիւնը ապահովելու համար։ Իր ծառայութեան համար, ստացած է Արժանեաց շքանշանը։
Հանգստեան կոչուելէ ետք, Շէքէրճեան ներգրաւուած է Ճորճ Մարտիկեանի գլխաւորած Անտուն Հայերու Օժանդակութեան Ամերիկեան Ազգային Յանձնախումբի (ԱՆՉԱ) աշխատանքներուն մէջ։ ԱՆՉԱն հազարաւոր հայերու օժանդակած է, որոնք խորհրդային բանակի նախկին ռազմագերիներ էին եւ Եւրոպայի տարածքին, յատկապէս՝ Գերմանիոյ մէջ մնացած։
1948ին Շէքէրճեան մեկնած է Գերմանիա, ուր ԱՆՉԱյի տեղւոյն ներկայացուցիչը դարձած է՝ Շթութկարթի հայկական ճամբարին մօտ։
Ան գործօն մասնակցութիւն ունեցած է շուրջ 3,500 հայերու տեղափոխութեան մէջ, որոնց մեծ մասը Միացեալ Նահանգներ հաստատուած է, իսկ մնացեալը՝ Հարաւային Ամերիկայ եւ Միջին Արեւելք։
Թաղուած է քաղաքի ազգային գերեզմանատան մէջ իր կնոջ՝ Հելըն Պէյն Շէքէրճեանի (1892-1982) կողքին։
187 (թիւ)

187 (հարիւր ութսունեօթ)՝ կենտ եռանիշ բնական թիվ է 186-ի եւ 188-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
 A001358  վաթսունմեկերորդ կիսապարզ թիւն է
երեք յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 187=59+61+67
ինը յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 187=7+11+13+17+19+23+29+31+37
երկու ձեւով երկու քառակուսիներու տարբերութիւն է՝ 187=142-32=942-932
կիրառութիւններ
187 Լամպերթա աստեղնեակի կարգային թիւն է
 Alt + 187 -ի գործադրումով կը ստացուի ╗ նշանը
Տարուայ 187րդ օրն է Յուլիս 6-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յուլիս 5-ը)
Յակոբ Մուդոեան

Հայր Յակոբ Մուդոեանը ծնւել է 1875 թ. Վան քաղաքում։ Նախնական եւ միջնակարգ կրթութիւնը ստացել է ծննդավայրի Ամերիկեան դպրոցում։
Յակոբ Մուդոեանը ողջ կեանքի ընթացքում եղել է ժողովրդի կողքին։ 1915 թ. Հայոց Մեծ եղեռնի օրերին, ժողովրդի մի հատւածի ինքնապաշտպանութեան գործն իր վրայ է վերցնում եւ ստեղծում ինքնապաշտպանական խմբեր։ 1924 թ. հաստատուում է Իրանի Համադան քաղաքում։ Մինչեւ 1952 թ. հոգեւորականի աստիճանով ծառայում է Համադամի ավետարանչական եկեղեցում եւ ապա տեղափոխուում Թեհրան։ Մահացել է 1960 թ.։


== Աղբյուրներ ==

Ժանետ Տ Լազարյան (2012)։  Լիա Իվանեան, խմբգր․։ Իրանահայոց Հանրագիտարան։ Երեկան: ՎՄՎ ՊՐԻՆՏ։ ISBN 978-9939-60-154-0 
Կաղապար:Bio-stub
Ատա Կոպեթթի

Ատա Կոպեթթի (23 Յուլիս 1902(1902-07-23), Թորինօ, Իտալիա[…] - 14 Մարտ 1968(1968-03-14), Թորինօ, Իտալիա), իտալացի ուսուցիչ, լրագրող, հակաֆաշիստական առաջնորդ։ Օրիորդական ազգանունը Փրոսփերօ, այնուհետեւ Մարչեզինի՝ երկրորդ ամուսնութիւնէն ետք։


== Կենսագրութիւն ==
Իր ամուսինին՝ Փիերօ Կոպեթթիի հետ, որ նոյնպէս լրագրող էր, թղթակցած է քանի մը հակաֆաշիստական ամսագրերուն, օրինակ՝ «La Rivoluzione Liberale»-ին, որու տպագրութիւնն ու թողարկումը արգելուեցաւ 1925-ին ֆաշիստական բռնապետութեան կողմէ։ Անոր ամուսինը ծեծի ենթարկուած էր ֆաշիստական ջոկատի կողմէ եւ ստիպողաբար աքսորուած Փարիզ, որտեղ եւ մահացած էր 1926-ին, ցնցղատապէ։
Իտալացի փիլիսոփա, պատմաբան Րենետէտտօ Քրոչէն խրախուսեց անոր վերսկսիլ աշխատանքը։ 1828-էն Ատա Կոպեթթին սկսաւ սորվիլ անգլերէն լեզու եւ գրականութիւն եւ կը թարգմանէր բնագիրեր։
1937-ին Ատա Կոպեթթին կ'ամուսնանայ Էտտոր Մարչեզինի հետ։


== Մահ եւ ժառանգութիւն ==
Ատա Կոպեթթին մահացած է 1968-ին՝ իր կեանքը ժողովրդավարութեանն ու կանանց իրաւունքներուն նուիրելէ ետք։ Տաս տարի տք, 2 Հոկտեմբեր 1978-ին անոր յետմահու կը պարգեւատրեն Զինուորական պատուաւոր արծաթէ մետալով, հակաֆաշիստական դիմադրութեան շարժման մէջ իր դերն ու մասնակցութիւնը ունենալու համար:


== Աշխատանքներ ==
Իտալերէն լեզուով

Alessandro Pope. Il poeta del razionalismo settecentesco, Bari, Laterza, 1943
Dai quattro ai sedici anni. Guida ai libri per ragazzi, Torino, Edizioni del Giornale dei genitori, 1960
Cinque bambini e tre mondi. Torino, SAIE, 1953
Non lasciamoli soli. Consigli ai genitori per l'educazione dei figli, Torino, La cittadella, 1958
Diario partigiano. Torino, Einaudi, 1956, 1972 e 1996 978-88-06-14230-8
Storia del gallo Sebastiano ovverosia Il tredicesimo uovo, Torino, Einaudi, 1963
Vivere insieme. Corso di educazione civica, Torino, Loescher, 1967
Educare per emancipare. Scritti pedagogici 1953-1968, Manduria, Lacaita, 1982
Piero Gobetti, Ada Gobetti. Nella tua breve esistenza. Lettere 1918-1926, Torino, Einaudi, 1991 88-06-12536-2Անգլերէն լեզուով

Gobetti Ada (2014)։ Partisan Diary: A Woman's Life in the Italian Resistance։ Oxford University Press։ ISBN 978-0-19-938054-1 


== Մատենագրութիւն ==
Mezzosecolo, 7, Annali 1987-1989, Centro Studi Piero Gobetti. Numero monografico sulla vita e l'opera di Ada Prospero Marchesini Gobetti. (իտալ.)
Emmanuela Banfo e Piera Egidi Bouchard Ada Gobetti e i suoi cinque talenti, Torino, Claudiana, 2014, 978-88-7016-976-8 (իտալ.)


== Ծանօթագրութօւններ ==


== Արտաքին յղումներ ==
«F. Tosi, "Ada Gobetti"» 
Ada Gobetti, RAI
Փրիտիեշ Րիս

Փրիտիեշ Րիս (22 Յունուար 1880(1880-01-22), Դյոր, Աւստրո-Հունգարիա - 28 Փետրուար 1956(1956-02-28)[…], Պուտափեշտ, Հունգարական Ժողովրդական Հանրապետություն)՝ հունկար թուաբանագէտ եղած է, գործունէական վերլուծութեան մէջ հիմնային ներդրումներ ըրած է:


== Կեանքը Եւ Գործունէութիւն ==
Ան նած է հրէական ընտանիքի մը մէջ Աւստրիա-Հունկարիոյ Տեէօր (հունգարերէն՝ Győr) քաղաքին մէջ։ 1911-ի եւ 1919-ի միջեւ փրոֆեսոր եղած է Փրանց-Եոսէփի համալսարանէն ներս: Այնուհետեւ, Սեկէտի համալսարանէն ներս, ինչպէս նաեւ՝ Հունկարիոյ Գիտութիւններու աքատեմիոյ Լեհական Կրթութեան աքատեմիոյ անդամ: Ան հունկար-շուէտացի թուաբանագէտ Մարսել Րիսին աւագ եղբայրն էր:
Րիսը ըրած է հիմնային աշխատանքներ գործունէական վերլուծութեան զարգացման գործի մէջ եւ անոր աշխատանքը կարգ մը կարեւոր կիրառութիւններ ունեցած է բնագիտութեան մէջ։ Ան հաստատած է սփեքթրալ տեսութիւնը հիմնելու համար համաչափ գործողները ձեւին մէջ մը, որուն ներկայիս կը վերաբերին որպէս սթանտարթ: Ան նաեւ շատ ներդրումներ ըրած է այլ բնագաւառներու մէջ, ներառեալ էրկոտիք տեսութիւնը եւ տուած է տարրական ապացոյց մը երկոտիք անունով թէորէմին:
Ալփրէտ Հարին հետ միասին հիմնած է Acta Scientiarum Mathematicarum հանդէսը:
Ան ունեցած է դասախօսութիւններ կարդալու անսովոր եղանակ մը, երբ լսարան կը մտնէր օգնականի մը եւ տոցէնթին մը հետ: Տոցէնթը այնուհետեւ կը սկսէր կարդալ պատրաստի պարբերութիւններ Րիսի ձեռագիր գիրքէն եւ օգնականը կը գրէր համապատասխան հաւասարումները գրատախտակին վրայ, այնժամ, երբ Րիսն ինքը կողքի կանգնած երբեմն գլխով կ'ընէր:Փրիտիեշ Րիս մահացած է 1956-ին, թաղուած է Պուտափեշտի Քերէփեշի գերեզմանատանը:
Պրոկղ Կոստանդնուպոլսեցի

Պրոկղ Կոստանդնուպոլսեցի, (Պրոկլ) բիւզանդական աստուածաբան եւ եկեղեցական գործիչ, Կոստանդնուպոլսոյ պատրիարք (434-446)։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է շուրջ 370-ին, աշակերտած է Յովհան Ոսկեբերանին։ Նամակագրական կապեր ունեցած է Սահակ Պարթեւին եւ Մեսրոպ Մաշտոցին հետ։
Մահացած է 446-ին։


== Գործեր ==
Պահպանուած են անոր բազմաթիւ ճառերը, ներբողները եւ դաւանաբանական թուղթերը։ Կարեւոր պատմական վաւերագիր է «Թուղթ սրբոյն Պրոկղի առ եպիսկոպոսունս Հայոց Սեծաց» ընդարձակ ուղերձը, ուր քննարկած է Նեստորի ու անոր գաղափարական նախորդներուն հայեացքները, խորհուրդներ տուած հայոց եկեղեցւոյ առաջնորդներուն զգուշանալ հերձուածողներէն, որոնք Մեծ Հայքի մէջ կը տարածեն ընդհանուր եկեղեցւոյ մերժած գիրքերը։ Պահպանուած է այդ թուղթին յունարէն բնագիրը եւ ասորերէն թարգմանութիւնը։ Հայերէն թարգմանութեամբ պահպանուած է Պրոկղի երկրորդ նամակը՝ «Թուղթ Պրոկղեայ եպիսկոպոսի առ Սահակ հայրապետ Հայոց եւ առ սուրբն Մաշտոց»։ Երկու նամակներն ալ կարեւոր աղբիւր են եկեղեցական գրականութեան եւ գաղափարական պայքարի վաղ շրջանի պատմութեան համար։ Պրոկղի գրութիւններուն զգալի մասը թարգմանուած է հայերէնի Ե. դարուն, որոշ գործեր ալ՝ հետագայ դարերուն։


== Աղբիւրներ ==
«Մատենադարան հայկական թարգմանութեանց նախնեաց (դար Դ-ԺԳ)», Գարեգին Զարպհանալեան, Վենետիկ - Ս.Ղազար, 1889
«Գիրք թղթոց. Մատենագրութիւն նախնեաց», Թիֆլիս, 1901
1576 թուական

1576 թուական, նահանջ տարի, 16րդ դարու 76րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1576 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1576 մահեր
Սասունցի Մուշեղ

Սասունցի Մուշեղ (կամ Խմբապետ Մուշեղ)․ աւազանի անունով՝ Մուշեղ Աւետիսեան (1887, Արսըք գիւղ, Խեանք, Սասուն – 19 Մարտ 1956, Պէյրութ)։  Ազգային գործիչ, ֆետայի։ 


== Կենսագրական գիծեր ==


=== Առաջին տարիներ ===
Սասունցի Մուշեղ ծնած է Տարօն․ Սասնոյ Խեանք շրջանի Արսըք գիւղը։  Պատանեկան տարիները կ՛ անցնէ Մշոյ Սուրբ Կարապետի վանքը, ուր կ՛ աւարտէ Ժառանգաւորաց Վարժարանը։  Անմիջապէս կը միանայ Գէորգ Չաւուշի խումբին իբրեւ կռուող եւ սուրհանդակ։  Թրքական հետապնդուներէն կը յաջողի փախչիլ եւ Թիֆլիս կ՛ ապաստանի մինչեւ 1908։  1908-ի Օսմանեան Սահմանադրութեան հռչակումէն ետք, Ռուբէնի յանձնարարութեամբ, Մուշեղ կ՛ անցնի Տիգրանակերտ եւ կը լծուի տեղւոյն հայութեան ինքնապաշտպանութեան կռուանները կազմակերպելու գործին։  Միաժամանակ, կը մասնակցի Հ․Յ․Դ․ Դուրան Բարձրաւանդակի Կ․Կ․ գործերուն։


=== 1915 – 1918 տարիներ ===
1915-ին Տալւորիկի շրջանին հրամանատարն է եւ կը պաշտպանէ Սասնոյ հարաւային ճակատները։  Սեպտեմբերին, Ռուբէնի, Սասունցի Մանուկի, Կոմսի եւ ուրիշներու հետ Կովկաս կ՛ անցնի։
1916-ին, ռուսական զօրքերուն եւ հայ կամաւորական ջոկատներուն հետ կը վերադառնայ Մուշ եւ Խնուս։  Սասունցի Մանուկին, Չոլոյի եւ Մօրուք Կարապետին հետ կը ձեռնարկեն հայ որբերու ազատագրման։
1918 Յունուարին, Խնուսի գունդին հրամանատարն է։  Կռուելով իր ուժերուն հետ Ապրիլին կ՛ անցնի Արարատեան դաշտ։  Սասուցի Մանուկին հետ Տարօնցի մարտիկները կ՛առաջնորդեն Արագածի լանջերուն, ուր կը տեղաւորեն Տարօնի գաղթականները։


=== Հայաստանի Առաջին Հանրապետութիւն ===
Սասոունցի Մուշեղ կը մասնակցի Մայիսեան ազատագրական կռիւներուն եւ ապա կ՛ անցնի Լեռնահայաստան, ուր կը միանայ պաշտպանողական ուժերուն եւ կը պահպանէ շրջանի բնակչութիւնը թաթարական յարձակումներէն։  Իրն ջոկատով, կը մասնակցի նաեւ Մայիսեան ապստամբութեան զսպման։
1920-ին կը նշանակուի Շիրակի նահանգի ոստիկանապետ։
Փետրուարեան ապստամբութեան ղեկավարներէն է, իսկ Ապրիլին կը ստիպուի լքել Հայաստանը եւ արտասահման կ՛ անցնի։  Կը հաստատուի Յունաստան (տե՛ս Քոքինիոյ Հայկական գաղութը․ Պատմական անդրադարձ ) եւ 1930-ին կը փոխադրուի նախ Հալէպ եւ ապա Պէյրութ։


== Մահը ==
Պէյրութ, տարիներ կը տառապի անբուժելի հիւանդութենէ եւ աչքերը կը փակէ 19 Մարտ, 1956-ին։  Կը կատարուի ազգային յուղարկաւորութիւն։


== Աղբիւրներ ==
Ամէնուն Տարեգիրքը, Կարօ Գէորգեան, 1957
Պաղտասար Աղբար

Պաղտասար Աղբար, ժողովրդային կատակերգութիւն։
Պաղտասար Աղբարը մեծ հայ երգիծաբան Յակոբ Պարոնեանի ամենածանօթ եւ ամենաժողովրդական թատերական գործն է։
Պաղտասար աղբար՝ բարի, դիւրահաւատ եւ պատուախնդիր մարդ մըն է, որուն կինը սիրականն է հէգ Պաղտասար աղբօր կարծեցեալ բարեկամին՝ Կիպարին։ Պաղտասար գրեթէ արարքի վրայ կը բռնէ կինը ու կը դիմէ փաստաբան Օգսէնին, որ իր դատը կը խոստանայ պաշտպանել փոխան մեծ գումարի մը։ Սակայն դատական խորհուրդը զինք մեղաւոր կը գտնէ, եւ միանալով իր կնոջ, Կիպարի եւ դրացի կիներուն, կը սպառնայ Պաղտասար աղբարը խենթ հռչակել եթէ ան իր կնոջ հասցէին կատարած զրպարտութիւնը ետ չքաշէ...
Պարոնեան զաւեշտին մէջ ցոյց կու տայ Եւրոպայէն եկող նոր բարքերու եւ ազատ սիրոյ գաղափարին բախումը՝ հին սերունդի աւանդապահ եւ պարկեշտ ըմբռնումներուն հետ։Պաղտասար Աղբարը բազմաթիւ անգամներ ներկայացուած է աշխարհի զանազան քաղաքներու մէջ։ Թէեւ բազմաթիւ յայտնի դերասաններ յաջող կերպարներ ստեղծած են, թերեւս Պաղատասար աղբարի դերը լաւագոյնս մարմնաւորած է Հայաստանի ժողովրդային արուեստագէտ դերասան Մհեր Մկրտչեանը։


== Նշումներ ==
Ալիսիա Թերզեան

Ալիսիա Յովհաննեսի Թերզեան  հայ խմբավար, երաժշտահան, դաշնակահարուհի, հասարակական գործիչ, երաժշտագէտ, դասախօս, Encuentros Group համոյթի գեղարուեստական ղեկավար:


== Կենսագրութիւն ==
Ալիսա Թերզեանը ծնած է 1 Յուլիս 1934-ին, Արժանթինի Քուրթուպա քաղաքը: 1954 թուականին աւարտեր է Պուէնոս Այրէսի ազգային երաժշտանոցը դաշնամուրի եւ 1959 թուականին ստեղծագործութեան բաժինները։ Ուսումնասիրութիւնը շարունակեր է Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզիին մէջ, երաժշտահանութեան  դասեր առած է Ալպերթօ Ճինասթերիայէն։ Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզիին մէջ ուսումնասիրեր է հայ միջնադարեան հոգեւոր երգարուեստը՝ Տէր հայր Լէոնսիօ Տայեանի ղեկավարութեամբ։ «Grupo Encuentros» ժամանակակից երաժշտութեան համոյթի հիմնադիր-ղեկավար, կը նախագահէ Argentine Music Council-ը։ Գրած է սիմֆոնիա, ջութակի եւ Նուագախումբի համերգ, «Աթմոսֆերներ» դաշնամուրի զուգանուագ, սենեկային համոյթի գործեր, սոնեթներ ձայնի եւ դաշնամուրի համար եւ այլն։
1972 թուականէն ի վեր բազմիցս հանդէս եկեր է Երեւանի մէջ։ Պուէնոս Այրէս երաժշտանոցի փրոֆեսոր է, Արժանթինի երաժշտահաններու միութեան քարտուղար, Հարաւային Ամերիկայի ժամանակակից երաժշտութեան ընկերութեան նախագահ, Հարաւային Ամերիկայի եւ Քարիպեան աւազանի երկիրներու միջազգային երաժշտական խորհուրդի ներկայացուցիչ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի մէջ, Հայ երաժշտական գործադրութիւն ընկերութեան հիմնադիր։ Դասախօսութիւններ ունեցեր է Եէյլի համալսարանի մէջ (ԱՄՆ), Փարիզի ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի Մեծ դահլիճի մէջ, ԱՄՆ-ի եւ Եւրոպայի շարք մը համալսարաններու մէջ։ Թերզեանը հանդէս եկեր է տարբեր յանձնաժողովներու մէջ՝ Լիզպոնի Գալուստ Կիւլպէնկեան հիմնադրամ, Լոնտոնի, Զակրեպի փառատօներ, Զալցպուրկի «Aspekte» փառատօն, Կրենոպլի սիմֆոնիկ նուագախումբ, Պուէնոս Այրէսի ժամանակակից արուեստի թանգարան, «Banco Mayo» հիմնադրամ, «Radio France» եւ այլն։ Եղեր է Արժանթինի Երաժշտութեան խորհուրդի (CAMU) նախագահը, Երաժշտութեան միջազգային խորհուրդի (CIM, 1990-1993) փոխնախագահը, Երեք Ամերիկաներու երաժշտութեան խորհուրդի գլխաւոր քարտուղարը (COMTA)։


== Անդամակցութիւն ==
«Գեղարուեստի ակադեմիայի անդամ» (Չիլի)
«Երաժշտական ակադեմիայի անդամ» (Վալենսիա, Սպանիա)


== Պարգեւներ, մրցանակներ ==
Երաժշտութեան ազգային բարձրագոյն մրցանակ (1982)
Արժանթինի Երաժշտահաններու միութեան (1971), ՀԿՄ Կոմիտասի անուան (1983) մրցանակներ
Ամենայն հայոց կաթողիկոս Վազգէն Առաջինի կողմէն Ալիսիա Թերզեանին շնորհուեր է «Սուրբ Սահակ» եւ «Սուրբ Մեսրոպ» շքանշաններ (1988)
Միջազգային երաժշտական խորհուրդի կողմէ՝ «Մոցարթ» շքանշան (1995)
Թերզեանի շարք մը ստեղծագործութիւններ պարգեւատրուած են Պուէնոս Այրեսի քաղաքապետարանի (1964) եւ Արուեստի ազգային հիմնադրամի կողմէ
2013 թուականին Թերզեանը Արժանթինի խորհրդարանի կողմէն ստացեր է «Արժանթինական մշակոյթի գերազանց գործիչ» կոչում
Ֆրանսայի կառավարութեան Ակադեմիական արմաւէնի շքանշան
ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի գլխաւոր քարտուղարի «Փիքասօ Միրո» մետալ՝ լատին-ամերիկեան Երաժշտահաններու աջակցութեան եւ տարածման համար


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական կայք
Անտրէ Շիւրլէ

Անտրէ Շիւրլէ (6 Նոյեմբեր 1990(1990-11-06), Լուդվիգսհաֆեն ամ Ռեին, Ռայնլենտ Փալաթինեթ, Գերմանիա), գերմանացի ոտնագնդորդ, Տորթմունտի Պորուսիայի եւ Գերմանիոյ հաւաքականի յարձակող։


== Ակումբային գործունէութիւն ==


==== Մայնց 05 ====
Խաղցած է Լիւտվիկսհաֆեներ եւ Մայնց ոտնագնդակի ակումբներու երիտասարդական կազմերուն։ Մայնցի երիտասարդական թիմին հետ դարձած է Գերմանիոյ ախոյեան եւ հրաւիրուած է հիմնական թիմ։ Առաջին ատենը որպէս Մայնցի խաղացող, դաշտ ելած է 2009 թուականի Օգոստոս 8-ին՝ Պայերի դէմ խաղին, որուն արդիւնքը եղաւ 2։2։ Իր առաջին երկու կոլերը ուղարկած է Սեպտեմբեր 19-ին Պոխումի դարբասը, անոր տուպլի շնորհիւ Մայնցը 2։1 հաշիւով պարտուելիս կամային յաղթանակ տարաւ 3։2 հաշիւով։ Այդ շաբթուան վերջին Շիւրլեն ակումբին հետ կնքեց մասնագիտական պայմանագիր։ Մրցաշրջանի ամփոփիչ արդիւնքով Անտրէ Շիւրլէն զարկած էր 5 գնդակ եւ ըրած էր 3 կոլային փոխանցում։


==== Պայեր 04 ====
2010 թուականի Սեպտեմբերին Անտրէն պայմանագիր կնքեց Լեւերքուզէնի Պայերի հետ մինչեւ 2016 թուականի Յուլիս 30-ը ժամկետով։ Տեղափոխումին ընդհանուր գինը կազմեցաւ 8 միլիոն եւրոյ։


==== Չելսի ====
2013 թուականի ամառուան Չելսին եւ Պայերը համաձայնութեան եկան Շիւրլէի անգլիական ակումբ փոխադրման հարցին։ Հոկտեմբեր 27-ին Մանչեսթըր Սիթիի դէմ խաղին Շիւրլէն զարկեցաւ նոր թիմի կազմին իր առաջին գնդակը։ Մարտ 1-ին մայրաքաղաքային տերպիին, Ֆուլհեմի դէմ խաղին Շիւրլեն նոր թիմի կազմին դարձաւ եռակոլի հեղինակ։ Խաղն աւարտուեցաւ 1։3 Չելսիի օգտին։


=== Վոլֆսպուրկ ===
2015 թուականի Փետրուար 2-ին Շիւրլեն դարձաւ «Վոլֆսպուրկի» յարձակող՝ կնքելով 4.5 տարուայ պայմանագիր։ Գործարքի արժէքը կազմեցաւ 24 միլիոն փաունտ։


=== Պորուսիա Տորթմունտ ===
2016 թուականի ամառուան Շիւրլէն տեղափոխուած է Տորթմունտի «Պորուսիա»՝ կնքելով 5 տարուայ պայմանագիր։ Գործարքի արժէքը կազմեցաւ 30 միլիոն եւրոյ։ Թիմի կազմին իր նորամուտը նշած է 2016 թուականի Գերմանիոյ սիւփըրրգաւաթ խաղին՝ 68րդ վայրկեանին փոխարինելով Ուսման Տեմպելէն։


== Միջազգային Գործունէութիւն ==
Իր նորամուտային հանդիպումը Գերմանիոյ երիտասարդական հաւաքականի կազմին անցկացուց 2009 թուականի Նոյեմբեր 13-ին Հիւսիսային Իրլանտայի դէմ խաղին, որն աւարտուեցաւ 1։1 հաշիւով։ Յաջորդ հանդիպումն անցկացուց Սան Մարինոյի դէմ խաղին եւ աչքի ինկաւ զարկած գնդակով։
Տէյվիտ Թէնընթ

Տէյվիտ Թէնընթ/Տէյվիտ Ճոն Մքտոնըլտ (անգլերէն՝ David Tennant/David John McDonald, ծնած 18 Ապրիլ, 1971) Սքոթլանտցի դերասան մըն է, ճանչցուած իբրեւ Տասներրորդ Տոգթորը հռչակաւոր անգլիական Doctor Who հեռուստաշարին մէջ, Ալէք Հարտի Broadchurch հեռուստաշարին մէջ, Ճիաքոմո Քասանովա Casanova, Քոլկրէյվ Jessica Jones հեռուստաշարին մէջ, եւ Պարթի Քրաուչ Harry Potter and the Goblet of Fire ֆիլմին մէջ։ Ֆիլմերէ եւ հեռուստաշարներէ զատ ան ձայնային եւ թատերական դերասանութիւն ալ ըրած է, ներառեալ շատ քնահատուած Hamlet ներկայացումը: 2015-ի Յունուարին, Թէնընթ ստացաւ National Television Award մրցանակ մը:


== Վաղ Կեանք ==
Թէնընթ ծնած է Պէթ Կէյթ, Ուէսթ Լոթյըն, Սքոթլանտա, Սէնտի Մքտոնըլտ (դեսպան)Սէնտի Մքտոնըլտ դեսպանին (1937–2016) եւ Հէլըն Մքլէոտին զաւակը:


== Դերեր ==


=== Ֆիլմ ===


=== Հեռուստաշարներ ===


=== Թատերական ===


=== Ռատիոկայանային եւ Լսողական ===