armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Օմրանի Լուսանկարը

Օմրանի Լուսանկարը, այս լուսանկարը կը ցցնէ պզտիկ տղայ մը, լեցուն արիւնով որ կը դիտէ  սաստած, մինչ կը գտնուի շտապ օգնութեան մէջ: Այս պզտիկի արտայայտութիւնը ցնցած է ոչ միային Սուրիան այլ ամբողջ աշխարհը: Մինչ քաղաքային պատերազմը կը շարունակուի յուսահատութիւնը ալ աւելի կը լեցուի մարդոց մէջ: Երեխան հինգ տարեկան է եւ անունը Օմրան Տաքնէշ է: Օմրանը մէկ տղան է հինգ պզտիկ տղաներէն որ վնասուեցան Չորեքշաբթի 17 Օգոստոս 2016-ին ոտային հարուածէն ետք Հալէպին դէմ: Փրկողները հազիւ կրցան զինք աւերակներուն մէջէն:
Օմրանը հիւանդանոց կը գտնուի հիմա եւ բժիշկները կը տեղեկացնեն, որ իր վիճակը անփոփոխ է: Երկու օր առաջ, գոնէ 19 մարդ, իրենց մէջ 3 երեխայ, սպանուեցան ռմբակոծումներու պատճարաւ որ եղան 2 թաղամասերու մէջ, որոնք անկանոն զօրքի տիրապետութեան տակ են:  Այդ հարուածները որոնք եղան Շահուր եւ Դարիք ալ Պապ թաղամասերուն իբրեւ արդիւնք ունեցան շատ մարդոց վիրաւորումը նշեց Րամի Ապտէլ Րախման դիտարանին տնօրէնը: Հալէպը բաժանուած է անկանոն զօրքին թաղամասին եւ կառավարութեան պաշտպանողներու թաղամասին: Երկու կողմերն ալ վերջին ժամանակը օգնութիւն կը ստանան որպէսզի պատրաստ ըլլան մօտալուտ կռիւին, որուն նպատակն է նախկին տնտեսական Սուրիոյ մայրաքաղաքին ղեկավարումը:
Ամբրոսիոս Գալֆայեան

Ամբրոսիոս Գալֆայեան (Գուիտոն Լուսինեան, 24 Օգոստոս 1826(1826-08-24), Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 12 Օգոստոս 1906(1906-08-12), Նէյի-սիւր-Սեն, Սենա, Ֆրանսա), հայ պատմաբան, բառարանագիր։ Վենետիկի Մխիթարեան միաբանութեան անդամ։ Խորէն Գալֆայեանի եղբայրը։ 


== Կեանք եւ գործունէութիւն ==
Ծնած է Կ. Պոլիս։ Փոքր հասակէն զին ղրկած են Վենետիկի Ս. Ղազար վանքը, ուր ստացած է կրթութիւնը եւ ընդունած հոգեւորական կոչում։

1855 թուականին նշանակուած է Մխիթարեան միաբանութեան Փարիզի վարժարանի ուսուցիչ։ Յաջորդ տարի Հ. Սարգիս Թէոդորեանի եւ Հ. Գաբրիէլ Այվազովսքիի հետ հեռացած է միաբանութեան շարքերէն: Յետագային Փարիզի մէջ հիմնած է Հայկազեան վարժարանը, որու տեսուչը եղած է 1856-1859 տարիներուն:
1863-ին ամուսնացած է ֆրանսուհի «Marie Louise Joséphine Legoupil »-ի հետ: 1878-ին ազգանունը փոխած է Լուսինեանի։


=== Աշխատութիւններ ===
1840-ականներու վերջերը լոյս տեսած են անոր պատմագրական աշխատութիւնները, ինչպէս՝ 

Պատմութիւն հին ազգաց» (1849),
«Պատմութիւն միջին դարու» (1850),
«Պատմութիւն ժամանակից» (1851),
«Պատմութիւն սուրբ գրոց»,
«Նոր ընթերցարան» (Փարիզ, 1861),
«Պատմութիւն ընդհանուր ազգաց» (հինգ հատոր) եւ այլն։1855-1858 թուականներուն Գաբրիէլ Այվազովսկիի հետ խմբագրած է «Մասեաց Աղաւնի» պարբերականը։ Միառժամանակ աշխատած է Թէոդոսիոյ ազգային վարժարանին մէջ։
Աւելի ուշ ձեռնարկած է ֆրանս-հայերէն մեծ բառարանի պատրաստումին, հրատարակած է «Նոր բառգիրք Ֆրանսահայ» վերնագրով (Ա հատ., Փարիզ, 1900, Բ հատ., 1903), որ յայտնի է Լուսինեան բառարան անունով։


== Արտաքին յղումներ ==
Բառգիրք հայ-գաղղիարէն, Ամբրոսիոս Գալֆայեան։ Գրավաճառանոց Լ. Հաշէթի, Փարիզ, 1861։
Նոր բառգիրք պատկերազարդ ֆրանսահայ, Գուիտոն Լուսինեան (Ամբրոսիոս Գալֆայեան)։ Տպագրութիւն ՄՈՐԻՍի հայր եւ որդի, Փարիզ, 1900-1903։
Առձեռն բառարան հայերէն աշխարհիկ լեզուէ-ֆրանսերէն, Գուիտոն Լուսինեան, Կարապետ Պասմաճեան։ Պ. Պալենց եւ Օ. Արզուման, Կ. Պոլիս, 1915։
Բառգիրք հայ-գաղղիարէն, Ամբրոսիոս Գալֆայեան։ Ելեկտրոնային բառարան (1861)
20 Սեպտեմբեր

18 Սեպտեմբեր, տարուան 263-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 264-րդ) օրն է։


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
1971․ Եորղոս Սեֆերիս,  Նոպել Գրականութեան Մրցանակի դափնեկիր յոյն բանաստեղծ եւ դիւանագէտ


== Տօներ ==
Moana (ժապաւէն)

Moana, 2016 թուականի ամերիկեան կատակերգական եւ երեւակայական ֆիլմ մըն է, որ արտադրուած է Walt Disney Animation Studios-ին կողմէ եւ նաեւ արտադրուած է Walt Disney Pictures ընկերութեան կողմէ: Moana ֆիլմը, Տիզնի ընկերութեան 56-րդ ֆիլմն է: Այս ֆիլմին բեմադրիչներն են՝ Ռոն Քլեմէնթսը եւ Ճոն Մասքըրը, ինչպէս նաեւ անոնց օգնական, Քրիս Ուիլլիամսը: Moana ֆիլմին եղանակը կատարուած է Մարք Մանքինային կողմէ, իսկ երգերը՝ Օփեթայա Ֆուայի եւ Լին Մանուէլ Միրանտայի:


== Ծանոթագրութիւններ ==
Լեզուի խնամքը՝ իր երկու երեսներով 1900-1920-ական տարիներուն

Լեզուի խնամքը ՝ իր երկու երեսներով, 1990-ական տարիներու արձակագիրները, արուեստով ու կեանքի պատկերացումով, սերնդակից բանաստեղծներուն մօտ են։ Արդէն անոնցմէ ոմանք, պատմողական ու հոգեբանական գործերու կողքին, գրած են բանաստեղծական արձակի էջեր։
Նախ ՝ լեզուի, ոճի խնամքը ասոնց մօտ եւս յաճախ կը դառնայ պաշտամունք։ Գրական հայերէնը այս սերունդին շնորհիւ է որ ճոխացման եւ բիւրեղացման նոր մակարդակի մը հասած է։ Ասիկա ճիշդ է հայերէնի զոյգ ճիւղերուն համար, բայց աւելի եւս զգալի է արեւմտահայերէնի պարագային։
Գրութեան ձեւին՝ լեզուին խնամքը, դրականի կողքին, ունի նաեւ ժխտական երես մը՝ ձեւապաշտութիւնը։ Այպէս, որոշ գրագէտներ, երբեմն նոյնիսկ տաղանդաւորներ, այդ խնամքը տարած են, նրբամոլութեան կամ հռետորութեան։
Քաղքենի մթնոլորտ, եւ զգայնութիւն, նաեւ գրաքննական խստութիւն՝ գլխաւոր պատճառները եղած են այս մոլորութեան։


== Աղբիւր ==
Հայ Կեանք եւ Գրականութիւն, Յարութիւն Քիւրքճեան, երկրորդական բաժին Ա. տարի, էջ 170:
Վարուժան Նալպանտեան

Վարուժան Նալպանտեան (14 Դեկտեմբեր 1929(1929-12-14), Գահիրէ, Եգիպտոս - 28 Օգոստոս 2010(2010-08-28), Երեւան, Հայաստան), հայ արձակագիր եւ թարգմանիչ։ Խորհրդային Հայաստանի գրողներու միութեան անդամ՝ 1971։


== Կենսագրութիւն ==
Վարուժան Նալպանտեան ծնած Գահիրէ, Եգիպտոս։ Նալպանտեան ուսանած է ֆրանսական, ապա հայկական դպրոցներու մէջ։
Աւարտած է Երեւանի «Խաչատուր Աբովեան» մանկավարժական կաճառի Հոգեբանութեան, տրամաբանութեան եւ հայոց լեզուի կաճառը։
Հեղինակ է թատրերգութիւններու եւ արձակ ստեղծագործութիւններու, որոնց մէջ ելակէտերը եղած են գոյութենականութիւնը, երազային իրապաշտութիւնը, երեւակայական իրապաշտպութիւնը։ Ան իր թատրերգութիւններուն մէջ անդրադարձած է աստուածաշնչական նիւթերու, իսկ դիմաստուերները։


== Ստեղծագործութիւններ ==
Տպագրուած են մամուլի էջերուն. օրինակ՝ «Գարուն», «Նորք», «Նոր-Դար», «Կանչ», «Այսօր», «Ֆօն Ֆօն», բեմադրուած են Կիւմրիի ու Երեւանի թատերական կաճառներէն ներս՝ որպէս աւարտական աշխատանք։ 1990-ականներրուն համագործակցած է «Այսօր» շաբաթերթին հետ։


=== Երկեր ===
Նալպանտեանի երկերն են հետեւեալները՝ «Խայտաբղէտ խոհագրութիւն», «Ձմեռ պապին ածիլեցին», «Հրաժարեալները», «Բիբլիական թատերապատում, գիրք 1-2», «Տրդատ Երրորդ», «Ռադամես», «Այ քեզ բան», «Կայէն», «Մամոնտը եւ պապոնտը», «Այս նաւը ե՞րբ պիտի շարժուի», «Բուն եւ արեւածաղիկը», «Դարպասը երրորդ յարկում», «Կրկէսային երազանքներ», «Այս պատմութեան մէջ ի՞նչն է ճիշդը», «Անցումը», «Ձմեռ պապը գարնանը», «Անծանօթ աղջիկը», «Ձմեռ տատը», «Հրաչիկը - ձկան իւղը»։ 


=== Թարգմանութիւններ ===
Ֆրանսերէնէ թարգմանած է՝ 

«Թրիստանի եւ Իզոլտայի սիրավէպը»,
«Ադամանդ որոնողները»,
«Փիլիսոփայական եւ գեղագիտական երկեր»,
«Այս աշխարհի հզօրները»,
«Աւինիոնի սիրահարները» եւ այլն։Բնագրերէն թարգմանած է Ժան Փոլ Սարթրի, Ալպէր Քամիւի, Էօժէն Իոնէսքոյի, Անույի, Տիւրասի, Արթուր Ադամովի, Ժոզէֆ Պետիէի, Մորիս Տրիւոնի, Էնրիքօ Տրիոլի եւ այլոց ստեղծագործութիւնները։
Վարուժան Նալպանտեանի ստեղծագործութիւնները թարգմանուած են ռուսերէնի, սլովերէնի։
Աւելցուկային թիւ

Աւելցուկային թիւ՝ այն թիւն է, որու բաժանարարներու գոմարն իրմէ մեծ է: 56-ը աւելցուկային թիւ է, քանի որ անոր բաժանարարներ հանդիսացող 1, 2, 4, 7, 8, 14 եւ 28 բաժանարարներու գումարը՝ 1+2+4+7+8+14+28=64, եւ անիկա մեծ է 56-էն:


== Օրինակներ ==
Առաջին 28 աւելցուկային թիւերն են՝

 A005101  12, 18, 20, 24, 30, 36, 40, 42, 48, 54, 56, 60, 66, 70, 72, 78, 80, 84, 88, 90, 96, 100, 102, 104, 108, 112, 114, 120, … .


== Յատկութիւններ ==
Ամենափոքր կենտ աւելցուկային թիւն է 945-ը:
2-ի կամ 3-ի չբաժնուող ամենափոքր թիւն է 5391411025, պարզ բաժանարարներն են՝  A047802  5-ը, 7-ը, 11-ը, 13-ը, 17-ը, 19-ը, 23-ը, եւ 29-ը: 2005-ին Իանուչչիի ալկորիթմը կը ցուցնէ, թէ ինչպէս կարելի է գտնիլ առաջին k պարզ թիւերուն չբաժնուող աւելցուկային թիւը: Եթէ A(k)-ը կը ներկայացնէ առաջին k  պարզ թիւերուն չբաժնուող աւելցուկային թիւը, ապա բոլոր ε>0-երու համար մենք ունենք՝(1-ε)(k ln k)2-ε< ln A(k)<(1+ε)(k ln k)2+ε բաւարար չափով մեծ k-ի համար:
Սեպուհ (բժիշկ)

Սեպուհ (անյայտ, Երզնկա, Օսմանեան կայսրութիւն -1915, Կամախ), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Կարնոյ նահանգի, Երզն­կա­յի գա­ւա­ռի կեդրոն՝ Երզն­կա քաղաքին մէջ։ Դեղագործական կրթութիւն ստացած է եւ դեղագործ աշխատած։ Սպանուած է 1915 թուականին Կանոյ նահանգի, Երզնկայի գաւառի՝ Կամախ (Քեմախ) գաւառակի կեդրոն՝ Կամախ աւանին մէջ։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։


== Գրականութիւն ==
Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ.Պոլիս, 1919։
Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915 - 1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, Ապրիլ 24, 1985։
ՀՑԹԻՖ, ֆ-49, ծ-231, պ-14։
Արաքս (հանդէս)

«Արաքս», գրական-գեղարուեստական կիսամեան պատկերազարդ հանդէս։ Լոյս տեսած է 1887-1998 թուականներուն, Սեն Փեթերսպուրկի մէջ։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Սիմէոն Գուլամիրեան։
Տպագրած է հասարակական-քաղաքական, հայագիտական, բանասիրական, տեղեկատուական, ազգագրական եւ այլ բնոյթի յօդուածներ, հայ, ռուս եւ եւրոպացի գրողներու ստեղծագործութիւններէն, ներկայացուցած է նշանաւոր արուեստագէտներու։ Ծանօթացուցած է Հայաստանի բնութիւնը։


== Աղբիւրներ ==
↑ Հայկական համառօտ հանրագիտարան, հատոր 1, Երեւան, 1990, էջ 344։
Նազարէթ Թիւթիւնճեան

Նազարէթ Թիւթիւնճեան, բնիկ Մարաշցի, ծնած 1889 Նոյեմբեր 21-ին: Նախնական ուսումը առած Հալէպի Ֆրանսիսքէններու վարժարանը ուր ուսած է լաւ երաժշտութիւն, մանաւանդ նուագարանի գործիքներ նուագել։ Եղած է ուսուցիչ Մարաշի Լատինաց դպրոցը եւ դասաւանդաց իտալերէն, ֆրանսերէն եւ նուագ։ Պէյրութ հաստատուած Ա. Ընդհ Պատերազմէն առաջ եւ եղած թրքական բանակի Պէյրութի նուագախումբի ղեկավար։ 1915-ին մտած տեղւոյս Ելեքտրական ընկերութեան մէջ ուր կ'աշխատի այժմ որպէս հաւատարիմ ու սիրուած բարձրաստիճան պաշտօնեայ։ Իր երաժշտագէտ ըլլալուն հանգամանքը պատճառ եղած է որ ծանօթանայ նախապատերազմեան Պէյրութի բարձրաստիճան թրքական պաշտօնեաներուն։ Իր այս ծանօթացումը օգտակար եղած է պատերազմին բազմաթիւ հայերու։ 1914-ին ամուսնացած է Օր. Աննիկ՝ Թէրզիպաշեանի հետ, որ Հալէպ ուսուցչուհի եղած է երկար տարիներ եւ 1910-ին Պէյրութ Սբ. Նշան Վարժարանը հրաւիրուած արպէս վարժուհի, ուր ալ պաշտօնավարած է 4-5 տարի։ Ունի երկու զաւակ, Եգուարդ եւ Պերճ։ Առաջինը պաշտօնեայ Ելեքտրական Ընկերութեան մէջ իսկ երկրորդը բժիշկ՝ շրջանաւարտ ֆրանսական Համալսարանէն, որ այժմ Ամերիկա կը գտնուի կատարելագործելու համար իր ներքին հիւանդութեանց մասնագիտութիւնը:
Ուիմպըլտընի մրցաշարք

Վիքիփետիայէն՝ ազատ հանրագիտարանէն

Ուիմպլտոնի մրցաշարք (կարճ՝ Ուիմպլտոն, անգլերէն՝ The Championships, Wimbledon՝ The Championships, Wimbledon), թենիսի ամենահին եւ հեղինակաւոր մրցաշար , Մեծ սաղաւարտի 4 մրցաշարերէն մէկը։ Տարին անգամ մը կը կազմակերպուի, յունիսի վերջաւորութեան՝ յուլիսի սկզբին Լոնտոնի Ուիմպլտոն արվարձանի մէջ։ Տեւողութիւնը 2 շաբաթ է։
Մեծ սաղավարտի մրցաշարերուն միակն է , որ խաղերը տեղի կ՚ունենան բնական խոտածածկով կորտերուն։ Մրցաշարն կ՚իրականացուի  5 կարգով՝ տղամարդկանց մենախաղեր, կանանց մենախաղեր, տղամարդկանց, կանանց և խառն զուգախաղեր։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Կաղապար:Commons category

Ուիմբլդոնի մրցաշարի պաշտոնական կայքը
Ուիմբլդոնի եզրափակիչի մասնակիցներն ու հաղթողները
Պզուկ

Պզուկը (acne) մորթի մազապարկերու (hair follicles) եւ ճարպագեղձերու բորբոքումի հետեւանքով՝ մորթի մակերեսին վրայ յառաջացած փշտիկաւոր հիւանդութիւն է:
Ան կը յայտնուի գլխու եւ երեսի վրայ, յատկապէս՝ ճակատի, այտերու, շրթունքի, կզակի եւ վիզի վրայ:
Պզուկը կը պատահի պատանիներու, երիտասարդներու եւ տարեցներու մօտ, առանց սեռի եւ գոյնի խտրութեան:
Սակայն անիկա առաւելաբար տեսնուած երեւոյթ է պատանիներուն մօտ, արբունքի շրջանին:


== Ձեւեր ==
Պզուկը կը յայտնուի զանազան ձեւերով.

Պարզ կարմրագոյն փշտիկներ (papule)
Թարախափշտիկներ (pustules) եւ կայծորիկներ (furuncles)
Մազով լեցուն թարախափշտիկներ (comedon)
Պարկային փշտիկներ (cystic)
Հանգոյց-կծիկներ (nodule):


== Ախտապատճառներ ==
Պզուկի ախտապատճառներն են՝


=== Հիմնական ախտապատճառներ ===
Ներազդակային (hormonal) խանգարումներ, որոնք տեղի կ'ունենան՝Արբունքի շրջանին
Յղութեան 9 ամիսներու ընթացքին
Դաշտանամիջոցին (menstrual cycle)
Դաշտանադադարին (menopause):Վերոյիշեալ չորս պարագաներուն ալ տեղի կ'ունենան մնայուն կամ ժամանակաւոր ներազդակային խանգարումներ եւ փոփոխութիւններ: Այս ներազդակները կը գրգռեն մորթի ճարպային գեղձերը, որոնք բնականէն աւելի ճարպ արտադրելով՝ պատճառ կը դառնան պզուկի յայտնութեան:

Գերքրտնութիւն եւ մորթի խոնաւութիւն, որ կը պատահի մանաւանդ ամրան եղանակին:


=== Երկրորդական ախտապատճառներ ===
Մորթի մաքրութեան համար գոր- ծածուած որոշ օծաններ (ointments).
Դէմքի անբաւարար մաքրութիւն.
Տուրմի չափազանց սպառում.
Սեռային կեանքի աշխուժութիւն.
Ճարպակալում-գիրութիւն :


== Տեսակներ ==
Պզուկը կրնայ ըլլալ՝

Մեղմ կամ ուժգին,
Փոքր տարողութեամբ կամ տարածուն՝ ամբողջ դէմքին եւ գլխուն վրայ,
Անցողակի կամ մնայուն:


== Բարդութիւններ ==
Պատանեկան տարիքին պատահած պզուկի փշտիկները ընդհանրապէս կը բարելաւուին եւ կ'անհետանան մինչեւ 20 տարեկան: Քիչ պարագաներու եւ մանաւանդ կիներու մօտ, պզուկը կը դառնայ մնայուն երեւոյթ մինչեւ 40 տարեկան:
Պզուկը կրնայ յառաջացնել կարգ մը բարդութիւններ, որոնցմէ կարեւորագոյններն են՝

Գլխու եւ դէմքի մորթի երկրորդական բորբոքում, որ կը յառաջանայ, երբ պզկոտ պատանին շարունակ կը խաղայ իր փշտիկներով, կամ կը քերէ զանոնք:
Թարախափշտիկներու մնայուն սպիացում.
Ամօթխածութիւն, ընկճուածութիւն եւ զգացական ու հոգեբանական զանազան խանգարումներ պզկոտ պատանիներուն մօտ, արբունքի շրջանին :


== Դարմանում ==
Պզուկի դարմանումը կը կայանայ որոշ միջոցառումներով.

Ճարպի արտադրութեան նուազում՝ դեղերու գործածութեամբ.
Հակամանրէական դեղերու գործածութիւն.
Գլխու եւ դէմքի մորթի յարատեւ մաքրութիւն՝ յատուկ օճառներով, օծաններով եւ լոգանքով:


== Տե'ս Նաեւ ==
Ականջ
Փայծաղ
Ականջային Արիւնահոսութիւն
Գլխապտոյտ
Մանկական Անդամալուծութիւն
Ողնայարի Կողմնածռութիւն
Ջղային Անախորժակութիւն


== Աղբիւրներ ==
«Asbarez» օրաթերթ, Յօդուածներ, դտկ. Կարպիս Հարպոյեան, 27 Յունուար, 2012:
Եոաքիմ Կաուք

Եոաքիմ Կաուք (24 Յունուար 1940(1940-01-24)[…], Ռոսթոք, Mecklenburg, Նացիական Գերմանիա, Գերմանական ռայխ),  գերմանացի քաղաքական գործիչ, գրող եւ լրագրող։ 2012-էն 2017 Գերմանիոյ նախագահ։


== Կենսագրութիւն ==
Եոաքիմ ծնած է 1940-ին Արեւելեան Գերմանիոյ Ռոսթոք քաղաքին մէջ, Նացի ծնողքէ: Հայրը` նաւապետ, համայնավար իշխանութեան օրօք իր քով արեւմտեան նաւային ամսաթերթ մը ունենալուն պատճառով 3 տարի Սիպերիա աքսորուած է (երբ Եոաքիմ 11 տարեկան էր), եւ ենթարկուած չարչարանքի, որուն հետեւանքով անկարող դարձած է: Այս պատճառով Եոաքիմ դարձած է բուռն հակահամայնավար: 
Ուսանած է կրօնի ճիւղը, հակառակ անոր որ փափաքած է լրագրութիւն ուսանիլ, սակայն հակահամայնավար ըլլալուն համար անոր արգիլուած է, ուստի դարձած է բողոքական լուտերական հովիւ Մեքլենպուրկի մէջ: Ան միեւնոյն ժամանակ եղած է քաղաքական գործիչ, ոչ գեղարուեստական գրող, լրագրող, փրոֆեսէօր եւ ուսուցանող:
Եղած է 1989-ի հակահամայնավար «Նիւ Ֆորում» շարժումին համանախագահներէն, ջատագովը խաղաղ յեղափոխութեան` տապալելու համար համայնավար վարչակարգը: 1990-ին, Գերմանիոյ վերամիացումէն ետք, ընտրուած է խորհրդարանի անդամ, սակայն անմիջապէս հրաժարած է, երբ խորհրդարանը զինք նշանակած է համայնավար շրջանի տխրահռչակ գաղտնի սպասարկութեան` «Սթազի»-ի արխիւներուն վերակացու` դաշնութեան մարդու իրաւանց մասնայատուկ յանձնակատար, որ վարած է մինչեւ 2000` բացայայտած է անոնց կատարած անմարդկային արարքները:


== Նախագահութեան տարիներ ==
2012-ին ձայներու մեծ առաւելութեամբ ընտրուած է Գերմանիոյ նախագահ, որ վարած է մինչեւ 2017` մերժելով վերընտրուիլ: Ան կոչ ուղղած է` աւելցնելու Եւրոպայի մէջ համայնավարութեան յանցագործութիւններուն մասին գիտակցութիւնը, ինչպէս նաեւ, խորհրդային ժամանակաշրջանը անվաւեր` ապօրինի հռչակելու անհրաժեշտութեան մասին: 
Իբրեւ նախագահ, ան «գիտակից հակահամայնավարութեան» կողմնակից եղած է, եւ շեշտած՝ Արեւելեան Գերմանիոյ համայնավար կառավարման հակաօրինական ըլլալը:


== Հրատարակութիւններ ==
Համահեղինակն է շարք մը գիրքերու, ներառեալ «Համայնավարութեան սեւ գիրքը»-ին: 
Իր 2012-ի «Ազատութիւն` պահանջք մը» գիրքով, կոչ ուղղած է աշխարհի տարածքին պաշտպանելու ազատութիւնը եւ մարդու իրաւունքները:


== Բնորոշումներ ==
Գերմանիոյ վարչապետ Անկելա Մերքել զայն կոչած է «Ժողովրդավարութեան իսկական ուսուցիչ» մը եւ «Ազատութեան, ժողովրդավարութեան եւ արդարութեան անխոնջ` չյոգնող ջատագովը»:
«Ուոլ սթրիթ ճըրնըլ»-ը զայն որակած է իբրեւ «իր տեսակին վերջինը` բողոքի շարժումներու առաջնորդներ «Երկաթէ վարագոյրի» ետին, որոնք 1989-էն ետք իրենց երկիրները ղեկավարեցին»:


== Մրցանակներ ==
Ան արժանացած է ազգային եւ միջազգային շարք մը (36) մրցանակներու,  ներառեալ 1997-ին «Հաննա Արտենթ մրցանակ»-ին (Hannah Arendt Prize), որ միջազգային դատական կազմի մը կողմէ կը տրուի քաղաքական տեսագէտներուն:


== Ցեղասպանութիւնը եւ Կաուքը ==
Հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեակին առիթով 23 ապրիլ 2015-ին Գերմանիոյ նախագահ Եոաքիմ Կաուք Պերլինի մայր տաճարին մէջ, միջեկեղեցական, ոչ յարանուանական կրօնական արարողութեան աւարտին  ունեցած ելոյթով «Ցեղասպանութիւն» կոչեց Օսմանեան պետութեան ջարդերը` հայերուն: 
Գերմանիոյ խորհրդարանը 2 Յունիս 2016-ին գրեթէ միաձայնութեամբ` միայն մէկ դէմ եւ մէկ ձեռնպահ, ընդունած է օսմանեան շրջանին հայերուն ջարդերը` իբրեւ ցեղասպանութիւն։
1704 թուական

1704 թուական, նահանջ տարի, 18րդ դարու չորրորդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1704 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1704 մահեր

Հոկտեմբեր 4՝ Ճոն Լոք (անգլերէն՝ John Locke, ծն.1632), բրիտանացի բնագէտ եւ փիլիսոփայ
Նոյեմբեր 4՝ Անդրէաս Ակոլութ (գերմաներէն՝ Andreas Acoluthus, ծն.1654), գերման արեւելագէտ եւ հայագէտ
Նուպար Ալիքսանեան

Նուպար Ալիքսանեան, (1950[…], Վուստեր, Մասսաչուսէթս, Ամերիկայի Միացեալ ՆահանգներԿոստանդնուպոլիս), հայ երաժիշտ:


== Կենսագրութիւն ==
Որդի դերասան Յ. Ալիքսանեան ամոլին, Երեք տարի Գատըգիւղի Մխիթարեան վարժարանը յաճախելէ ետք՝ կ՛անցնի տեղւոյն Սէն ժոզէֆ Ֆրանսական Վարժարանը, զոր չի կրնար աւարտել պատերազմի պատճառաւ: Ուսանած է նաեւ Պարտիզակի Բարձրագոյն վարժարանը ուսոուցիչ ունենալով Գրիգոր Մխալեանը (Անգլերէնի եւ ուսողութեան), Պոլսոյ մէջ Յարութիւն Հազարապետեանը՝ (տոմարակալութեան): Շարունակելով ուսումը Փարիզ, նոյն ճիւղերուն մէջ ստացած է երկու վկայական, մին դրամատանց պաշտօնեաներ պատրաստող մասնաւոր վարժարանէն, միւսը՝ Փարիզի Բրիտանական Առեւտրական Սենեակէն: 1914-7 Պոլսոյ մէջ Օսմ. թղթատարական պաշտօնեայ, Իսկ 1917-22 Հանրային պարտուց վարչութեան մէջ հաշուակալ ու ապա մաքսային դեր-ստուգիչ, եւ 1922 թուականէն Փարիզ հաստատուած՝ Ֆրանսական եւ Ամերիկեան դրամատուններուն մէջ պաշտօնեայ:
Իր երաժշտութեան հանդէպ ունեցած հակումը կը պարտի իր ծնողած եւ թատրոնին: Ջութակի ուսուցիչները եղած են Ահարոն Մսրլեան Ռօմանօ, աւելի վերջը՝ (1915) Պոլսոյ Պետական Երաժշտանոցին մէջ Զէքի պէյ, Պրաուն: Տարի մըն ալ (1921-22) աշակերտած է Էտկառ Մանասի մօտ, դաշնամուրի դասեր առնելով բծախնդիր վարպետէն: Ժամանակի մը համար Պոլսոյ Արուեստասէր երաժշտական երկսեռ միութեան ատենապետը եղած է : Երաժշտական ուսումնասիրութիւններ ունի թէ՛ հայկական եւ թէ՛ ֆրանսական թերթերու մէջ։ Աշխատակցած է Թէոդիկի վերջին տարեցոյցներուն:


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան, 1938 Պուքրէշ, Ա․ հատոր, Էջ 66:
Ընձուղտ

Կաղապար:Taxobox արւմտ.
Ընձուղտ (լատիներէն՝ Giraffa camelopardalis), ամենաբարձրահասակ ցամաքային կենդանին է։ 


== Նկարագրութիւն ==
Արու ընձուղտներու բարձրութիւնը կը հասնի 5.5 մեթրի, իսկ ծանրութիւնը՝ 900 ք․կ․-ի։ Էգ ընձուղտները, ըստ կանոնի, աւելի փոքր են ու աւելի թեթեւ։ Ընձուղտներուն պարանոցը շատ երկար է, թեեւ ընձուղտները, ինչպէս համարեայ բոլոր կաթնասունները, ունին 7 պարանոցային ողներ։ Բարձր հասակը կը ճնշէ արեան շրջանառութեան համակարգին վրայ, յատկապէս ուղեղի արեան մատակարարման, այդ պատճառաւ ալ ընձուղտներուն սիրտը շատ ուժեղ է։ Այն (սիրտը) կը կշռէ 12 ք․կ․, մէկ վայրկեանի մէջ 60 լիդր արիւն կը մղէ եւ կը ստեղծէ ճնշում, ինչ որ երեք անգամ բարձր է համեմատաբար մարդուն մօտ։
Ընձուղտին մորթի գծագրութիւնը կազմուած է գոց գոյնի գիծերէ, որոնք կ'արանձնանան մարմնի բաց գոյներէն. իւրաքանչիւր ընձուղտի մորթի գունաւորումը տարբեր է, ինչպէս՝ մարդոց մատնահետքերը։ Ընձուղտի մարմինի ստորին մասը աւելի բաց գոյնի է եւ առանց գիծերու։ Ընձուղտներուն գլուխին վրան կան երկու մորթով ծածկուած եղջիւրիկներ։ Երբեմն կը հանդիպին եղջիւրիկներու երկու զոյգ։ Սեւ աչքերը շրջապատուած են խիտ թարթիչներով, իսկ ականջները կարճ են։ Ընձուղտները ունին լաւ տեսողութիւն, լսողութիւն եւ հոտառութիւն, զոր իրենց կը թուլատրէ ժամանակին նկատել վտանգը։ Լաւ տեսողութեան կը նպաստէ նաեւ բարձր հասակը. իրենց ցեղակիցներուն ընձուղտները կրնան նկատել մէկ ք․մ․ հեռուէն։


== Ապրելակերպը ==

Ընձուղտները կրնան արագ վազել եւ անհրաժեշտութեան պարագաներուն կը զարգացնեն ու կ'արձանագրեն 55 ք․մ․/ժ․ արագութիւն։ Սակայն հիմնականօրէն դանդաղ կը շարժին՝ սկիզբը երկու աջ ոտքը առաջ դնելով, ետքը՝ երկու ձախը։ Իրենց մեծ կշիռի եւ բարակ ոտքերու պատճառով ընձուղտները կրնան քալել միայն կարծր մակերեսի վրայ․ հեռու կը մնան ճահճային տեղանքէն, իսկ գետերը իրենց համար անյաղթահարելի խոչընդոտներ են։ Չնայած այս ամէնուն ընձուղտները կրնան ցատկել եւ յաղթահարել մինչեւ 1.85 մ․ բարձրութեամբ պատնէշները։
Ընձուղտները խոտակեր կենդանիներ են: Մարմնի կառուցուածքի շնորհիւ անոնք կրնան արածիլ ծառերու վերին սաղարթները, հոն իրենք մրցակիցներ չունին: Ընձուղտը իր երկար լեզուով կը բռնէ ճիւղը, կը քաշէ դէպի բերանը եւ պոկոտելով կ'ուտէ տերեւները: Օրական ընձուղտը կ'ընդունէ մօտ 30 քկ սնունդ եւ ուտելուն վրայ կը ծախսէ տասնվեցէն քսան ժամ: Հեղուկին պահանջարկը կը բաւարարէ սնունդի հաշուին եւ կրնայ առանց խմելու մնալ շաբաթներու ընթացքին: 
Քնանալու վրայ ընձուղտին ծախսած ժամանակը ամենէ պակասն է կաթնասուններուն քով եւ կը կազմէ օրուան մէջ միջինը 1.9 ժամ:


== Պատկերասրահ ==
Պետրոս Աբրօյեան

Աբրօյեան Պետրոս (Ապրօ), Զմիւռնիացի նշանաւոր հարուստ վաճառական։
Ապրօ իր եղբայրներուն՝ Աբրահամի ու Ստեփանի հետ, առեւտուր կը կատարէր Եւրոպայի տարբեր պետութիւններու մէջ եւ Հնդկաստանէն, Պարսկաստանէն եւ Տաճկաստանէն ասիական վաճառներն կ՛արտահանէր Եւրոպա։ Գլխաւոր վաճառատունը կը գտնուէր Զմիւռնիոյ մէջ։ Հոլանտայի Ամսդերտամ քաղաքի մէջ ներկայանալով ռուսաց Պետրոս Մեծ կայսեր՝  խնդրագրով մը յայտնեց իր առեւտուրի ծաւալը եւ թոյլատուութիւն խնդրեց  Ռուսաիոյ մէջ ալ առեւտուր կատարելու. Ռուսաստանով Պարսկաստանէն եւ Հնդկաստանէն ապրանք տեղափոխելու մասին։ Պետրոս Մեծը սիրով ընդունեց անոր առաջարկն ու 28 Յունուար 1717-էն տուած (Ամսդերտամի մէջ) հրովարտակով հրամայեց հարկն եղած պարագային, որ ազատ իրաւունք տրուի Ռուսաստանի մէջ առեւտուր կատարելու՝ վերցնելով նոյն քանակութեամբ մաքս, որքան որ  կը պահանջուէր Ջուղայեցի-Պարսկաստանցի հայ վաճառականներէ, Հրովարտակը տուած էր  Ապրոյին եւ շնորհուած առեւտրական կատարեալ ազատութիւն։ Ապրոն առեւտուր կը կատարէր  գլխաւորապէս մետաքսով եւ ակնեղէնով։


== Աղբիւր ==
Բառարան Հայ Կենսագրութեանց, Ա. հատոր, Թիֆլիս 1904, էջ 35 :
Լեւոն Լարենց

Լեւոն Լարենց (Քիրիշճեան) (1882, Սամաթիա - 1915), խմբագիր եւ թարգմանիչ։
Ծնած է Սամաթիա 1875-ին: Շրջանաւարտ Ռօպէրթ Քոլէճէ: Պահ մը «Բիւզանդիոն»ի խմբագրատունը պաշտօն վարելէ վերջ՝ քղք. պատճառներով կը մեկնի Ամերիկա եւ Վեր. Հնչակեան իր ընկերներուն հետ Պօսթըն կը սկսի Հրատարակել Ձայն Հայրենեաց թերթը: Կ'անցնի Եգիպտոս եւ Օրոզտի Պաքի մէջ գրագրութիւն կ'ընէ: Արփիարի սպանութենէն ետք՝ կ'ուղեւորի Աթէնք, ուրկէ Պոլիս՝ Սահմանադրութեան Հռչակումին: Հեղինակ Դրախտի Երգեր բանաստեղծական հատորին:
23 Հոկտեմբեր 1908-ին կը վարէ խմբագրութիւնն «Ձայն Հայրենեաց»ի Ա. Տարիին, իսկ 1912-ի սկիզբէն՝ «Մուրճ» օրաթերթի: Անգլիերէնէ Հայերէնի կը վերածէ Քուրանն ու Լինչի երկհատոր պատկ. Հայաստանը: Ֆրանսական Յեղափոխութեան Պատմութեան Թարգմանիչն ալ եղած է՝ Բ. Հատորէն սկսեալ:


== Աղբիւրներ ==
Յուշարձան Ապրիլ Տասնըմէկի, Կ.Պոլիս 1919, էջ 19։
169 (թիւ)

169 (հարիւր վաթսունինը)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է 168-ի եւ 170-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
 A001358  յիսունվեցերորդ կիսապարզ թիւն է
 A127344  եօթ յաջորդական պարզ թիւերու գումարն է՝ 169=13+17+19+23+29+31+37
 A000290  քառակուսի թիվ է՝ 169=13×13
հաւասարութեան բոլոր անդամները շրջելու պարագային հաւասարութեան նշանը կը պահպանուի՝ 31×31=961
երկու խորանարդներու տարբերութիւն է՝ 169=83-73
կիրառութիւններ
169 Զելիա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 169 -ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան й (կարճ ի) տողատառը
Տարուայ 169րդ օրն է Յունիս 18-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 17-ը)