armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Կորնթոսի Նեղուցը

Կորնթոսի Նեղուցը հողի նեղ գօտերիզ մըն է, որ կը կապէ Պելոպոնեսը մնացեալ Յունաստանին հետ։ Զայն կը ջրեն արեւմուտքէն Յոնիական Ծովը, Կորնթոսի Ծոցին միջոցաւ եւ արեւելքէն Էգէական Ծովը Սարոնիքոս Ծոցին միջոցաւ։
Նեղուցը կը կապէ Պելոպոնեսը Յունաստանի մնացեալ մայր ցամաքամասին։   Անոր ամենանեղ մասին երկայնքը մօտաւորապէս 6 քմ․ է (6343 մ․), լայնքը 25 մ․ եւ խորութիւնը՝ 8 մ․ եւ հոն բացուած է համանուն ջրանցքը (1882-1893)։


== Պատմական անդրադարձ ==

Յունաստանի պատմութեան ընթացքին, Կորսնթոսի Նեղուցը կարեւոր դեր ունեցած է, շնորհիւ իր ռազմական դիրքին։  Ժողովորդներ, բանակներ, ապրանքներ մշտապէս անոր միջոցաւ տեղափոխուած, անցած են։


=== Տիոլքոս ===

Ք․Ա․ 7-րդ դարուն յոյները կը փորձեն նեղուցին երկայնքին ջրանցք մը բանալ, սակայն այդ ժամանակի ճարտարարուեստական միջոցները չեն ներեր։  Ք․Ա․ 6-րդ դարուն, անոնք կը կառուցեն Տիոլքոս ուղին Διολκό․ 10 մ․ լայնք ունեցող քարաշէն ուղի։  Կը յաջողին փայտաշէն գլաններու վրայ անիւով սահող կառքերու շնորհիւ, նեղուցին մէկ կողմէն կիւս կողմը նաւեր քաշկրտեն։  Մինչեւ այսօր նշմարելի են Տիոլքոսին հետքերը։

Հնադարեան տարիներէն մինչեւ նորագոյն ժամանակաշրջանին, շատեր կը մտածեն եւ կամ նաեւ կը փորձեն ջրանցք բանալ, սակայն այդ կ՛իրականանայ միայն ԺԹ․ դարու վերջաւորութեան։


=== էքսամիլիոն ===
Ք․Ա․ 450 – 408 հռոմէական արեւելեան կայսրութեան ընթացքին (Բիւզանդական կայսրութիւն) Նեղուցը ամրացնելու համար, էքսամիլիոն Εξαμίλιον Hexamilion պատը կը կառուցուի։
Էքսամիլիոն պատը Նեղուցին երկայնքին կառուցուած պաշտպանութեան պարսպապատ մըն է։  Հռոմէացիները կը շինեն (Գաղթականութեան ժամանակաշրջանին) նեղուցը Բարբարոս ցեղերու ներխուժումէն պաշտպանելու համար։


=== Ջրանցք բանալու փորձեր Կորնթոսի Նեղուցին երկայնքին ===
Ք․Ա․ 7-րդ դարուն յոյները կը փորձեն նեղուցին երկայնքին ջրանցք մը բանալ, սակայն այդ ժամանակի ճարտարարուեստական միջոցները չեն ներեր։  Ք․Ա․ 6-րդ դարուն, անոնք կը կառուցեն Տիոլքոս ուղին Διολκό․ 10 մ․ լայնք ունեցող քարաշէն ուղի։
Ք․Ա․ 1-ին դարուն, Յուլիոս Կեսար, նախատեսելով Նեղուցին կարելիութիւնները, կը ծրագրէ ջրանցք բանալ, սակայն ան ալ միջոցներու չգոյութեան պատճառով վազ կ՛անցի։
Ներոն կայսր, Ք․Ա․ 67 թուականին, 6 000 ստրուկներ կ՛աշխատցնէ, որպէսզի ջրանցք բանան։  Մեծածախս այս գործը անոր մահով անաւարտ կը մնայ։
Յոյն փիլիսոփայ եւ Հռոմի Ծերակոյտի անդամ Հերովդէս Ատիկեցին Ἡρώδης ὁ Ἀττικός  Բ․ դարուն մտածած է Նեղուցին երկայնքին ջրանցքի պեղումը։  Վենետիկցիներն ալ Պելոպոնեսի գրաւումէն ետք նոյն մտածումը կ՛ունենան 1687 թուականին, սակայն միայն ծրագիր կը մնայ։


==== Կորնթոսի Ջրանցքի կառուցումը ====
ԺԹ․ դարուն, 1882, կը սկսի շինութիւնը համանուն ջրանցքին եւ կը լրանայ 11 տարիներ ետք։
Ջրանցքը բացուած է համանուն նեղուցին երկայնքին 19-րդ դարուն, որպէսզի դիւրացնէ ծովային առեւտուրը եւ արագացնէ նաւերուն ճամբորդութիւնը։


== Տես նաեւ ==
Ռիօ-Անթիրիօ կամուրջ
516 Արոուքա կամուրջ
Կորնթոս
Հին Կորնթոս
Կորնթոսի Ջրանցքը
Կորնթոսի Ծոցը
Էգէական Ծով
Փաթրայի Ծոցը


== Արտաքին յղումներ ==
Տիոլքոս(անգլերէն)
էքսամիլիոն պատը(անգլերէն)
Գաղթականութեան ժամանակաշրջան(անգլերէն)
Վրացական Երաժշտական Գործիքներ

Վրացական երաժշտական գործիքներու արմատները կ'ուգան հազարական թուականներէ առաջ:
Սկսած հին ժամանակներէ, վրացական գործիքներն են։
Փողաւոր գործիքներ՝ վեց փողան ունեցող սոինարի, նեստուի, ստուիրի, աւիլի, նայ (ֆլեյտայի տեսակ), բուկի, կուիրոստուիրի (այլատեսակ խողովակ), սակուիրի (ազդանշանի եղջիւր), կարախսայ (ռոժոկ), գուդաստուիրի, չիբոնի (վոլուիկի)։
Լարային գործիքներ՝ չանգի (արֆայ), քնարայ, էբանի (լիրիի տեսակ), փանդուրի, չոնգուրու (լիւտնի տեսակ), ցինցիլի (ցամբալի տեսակ)։
Լարային աղեղնաւոր գործիքներ՝ չիանուրի, չունիրի:
Հարուածային գործիքներ՝ բոբգանի (տիմպան), դաբդաբի, դումբոյ, նոբայ, դոլի (թմբուկներու բազմազանութեան տեսակներէն մէկը), կոսի (մեծ ռազմական թմբուկ), թաբլակի (փոքր թմբուկ), ցինցիլայ (ծնծղայ), դայրայ (բուբէն), սպիլենդզչուրի:


== Ծանոթագրութիուններ ==
30 Ապրիլ

30 Ապրիլ, տարուան 120-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 121-րդ) օրն է

Տարուան աւարտին կը մնայ 245 օր 29 Ապրիլ  30 Ապրիլ  1 Մայիս 


== Դէպքեր ==

1789. Ճորճ Ուաշինկթընը կ'ընտրուէ Միացեալ նահանգներու 1-ին նախագահ
1803. Միացեալ նահանգները Ֆրանսայէն $15 մլն.-ով կը գնէ Լուիզիանան
1812. Լուիզիանան դարձաւ 18-րդ միացեալ նահանգը
1945. Ատոլֆ Հիթլերն իր սիրուհի Եւա Պրաունի հետ կը գործէ ինքնասպանութիւն
1991. Արցախի հայկական գիւղերու բնակչութեան զանգուածային տեղահանումը («Օղակ գործողութիւն»)
2009. Ազրպէյճանի քարիւղի ակադեմիայէն ներս կոտորածի 13 սպաննուած


== Ծնունդներ ==
 Տես նաեւ՝ 30 Ապրիլի ծնածներ

1922. Մարթին Քարատաղեան (Martín Karadagian, մ.1991) արժանթինհայ արհեստավարժ  ըմբշամարտիկ եւ դերասան
1949. Անթոնիօ Կութերեշ(António Manuel de Oliveira Guterres), փորթուկալցի քաղաքական գործիչ
 2017 թուականի Յունուար 1-էն ՄԱԿ-ի գլխաւոր քարտուղարն է
1951. Կարապետ Անդրանիկեան, հայ մանրէաբան
 2011 թուականէն Համպուրկի տեխնիկական համալսարանի նախագահն է
1992. Մարք-Անտրէ Դէր Սդէկն (գերմաներէն՝ Marc-André ter Stegen) գերմանացի ֆութպոլիստ


== Մահեր ==

 Տես նաեւ՝ 30 Ապրիլի մահացածներ

1740. Խաչատուր Առաքելեան (ծն.1666) աստուածաբան, Հռոմի անդրանիկ հայ ծառաներէն մին
1915. Նիքօ Լոմոուրի (վրաց.՝ ნიკო ლომოური, ծն.1852) վրացի գրող եւ բանաստեղծ
1941. Փանոս Թէրլէմէզեան (ծն.1855, Վան) նկարիչ եւ հանրային գործիչ
1991. Թաթուլ Կրպէեան (ծն.1965) ԱՊ մասնակից, ՀՀ ազգային հերոս
 1990-էն մինչեւ 1991 թուական, եղած է Գետաշէն-Մարտունաշէն ենթաշրջանի ինքնապաշպանութեան հրամանատարը


== Տօներ ==

Ճազի համաշխարհային օր
 Շուէտ՝ Թագաւորի ծննդեան օր
 Վիեթնամ՝ Յաղթանակի օր
Վրաստան՝ Զինուած ոյժերու օր
Վալփուրկի գիշեր (Ապրիլ 30-ի լոյս Մայիս 1-ի գիշերուան)
 Հեթանոսական տօն մըն է, կը տօնուի Կեդրոնական եւ Հիւսիսային Եւրոպայի երկիրներուն մէջ
30 Ապրիլ


== Արտաքին յղումներ ==
BBC: On This Day
[1] (անգլերէն)
Պրիւքսէլ

Պրիւքսէլ (անգլերէն՝ Brussels, ֆրանսերէն՝ Bruxelles), Պելճիքայի մայրաքաղաքն ու ամենամեծ քաղաքը։ Հոն կը գտնուի նաեւ Եւրոպական Միութեան (ԵՄ) գործնական կեդրոնը։


== Պատմութիւն ==
Առաջին անգամ կը յիշատակուի 11-րդ դարու աղբիւրներու մէջ՝ 7-րդ դարու վերջը տեղի ունեցած իրադարձութիւններու առթիւ։ Անուանման սկզբնական ձեւը եղած է Brussels, զոր առաջացած է ֆլամաներէն brock «ճահիճ» եւ sail «շինութիւն» բառերու միացումով, այսինքն՝ «Կացարան ճահճի վրայ»։ Բնակչութիւն 188 737 մարդ (1 Յունուար 2022)։
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմէն ետք, Պրիւքսէլը դարձաւ միջազգային քաղաքականութեան կարեւոր կեդրոն մը։ Հոն կը գտնուին ԵՄ-եան հիմնական կառոյցներն ու ՆԱԹՕ-ի կեդրոնը։


== Բնակչութիւն ==
Ներա, Քալիմնոս

Ներա (յուն․՝Νερά Καλύμνου), հարաւային Էգէականի անբնակ կղզիակ, Տոտեքանիսա։ Կը գտնուի Քալիմնոսի հարաւը։


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==

Ներա կղզիակը կը գտնուի Քալիմնոսի հարաւը։ Տարածութիւնն է 0,456 քլ․²։  Կը պատկանի Քալիմնոսի քաղաքապետութեան։ Այցելուները հոն կը հասնին նաւակներով կամ առագաստանաւերով։


== Բնապահպանում ==
Ներա յայտարարուած է  NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), բազէ «Փեթրիթրս» (Falco peregrinus տեսակ) եւ Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος)   թռչուններուն համար։
Վոյէճըր-1

Վոյէճըր-1 (անգլ.՝Voyager 1) տիեզերական կայան մըն է արձակուած ՆԱՍԱ-ի կողմէ 5 Սեպտեմբեր, 1977-ին: Իբրեւ բաժին մը Վոյէճըր ծրագրին, ճամբայ ելաւ 16 օր ետք իր երկւորեակ կայան Վոյէճըր-2-ի արձակումէն ետք: 38 տարիէ ի վեր Վոյէճըր-1-ը տակաւին կ'աշատի ղրկելով տարբեր տեսակի տեղեկութիւններ որոնք հաւագած կ'ըլլայ իր ճամբորդութիւններու ժամանակ: Ներկայիս 135 AU (2.02×1010 km) հեռու է արեւէն (Յունիս 2016-ի տեղեկութին), ամէնէն հեռու մեզմէ գտնուող տիեզերային կայանն է, եւ միակը որ միջաստղային տիեզերքի (interstellar space) մէջ կը գտնուի:

Կայանին նախնական ու սկզբնական նպատակը թռիչքներ կատարել է Ճուփիթըրի, Սէթըրնի եւ Սէթըրնի հսկայ լուսնի Թայթընի շուրջ: Թեպէտ Վոյէճըր-1-ը կարէլիութիւնը ունէր Փլութոյի շուրջ դառնալ, պայմանաւ որ Թայթընի չի մօտենար, սակայն այդ գործողութիւնը չ'իրականացաւ, որովհետեւ Թայթընը աւելի կարեւորութիւն ունէր ՆԱՍԱ-ի համար: Կայանը ուսումնասիրեց օդային պայմանները, մակնիսային շրջանակները, եւ մատանիները. նաեւ եղաւ առաջին կայանը, որ հայթաթեց մեզի երկու մոլորակներուն բոլոր լուսիններուն լուսանկարները:
Սէթըրնի շուրջ պտտումները կատարելէ ետք 20 Նոյեմբեր, 1980-ին, Վոյէճըր-1-ի ծրագիրը շատ աւելի երկարաձգուեցաւ եւ առիթը տրուեցաւ կայանին որպէսզի հասնի մինչեւ միջաստղային տիեզերք, ըլլալով առաջին կայանը հոն հասնելու եւ հոնկէ տեղեկութիւն հաւաքելու: Վոյէճըր-1-ի ծրագրի երկարաձգումը պիտի երկարի մինչեւ 2025, երբ ալ կայանը բաւարար ելեկրդրական ուժի որեւէ մէկ աղբիւր չ'ունի եւ բոլորովին կը դադրի աշխատելէ:


== Տե՛ս Նաեւ ==
Տիեզերք
Վոյէճըր-2
17 Սեպտեմբեր

17 Սեպտեմբեր, տարուան 260-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 261-րդ) օրն է։

Տարուայ աւարտին կը մնայ 105 օր


== Դէպքեր ==

14՝ Տիբերիոս Կլաւտիոս Ներոնը դարձաւ Հռովմի կայսր
1922՝ Իզմիր կը քանդուի օսմանեան զօրքերէն․ հայ եւ յոյն բնակչութեան ջարդ եւ տեղահանում
1957՝ Մեքսիքօյի մէջ տեղի ունեցաւ Սոֆի Լորենի եւ Քարլո Փոնթիի հարսանիքը
Միաւորուած Ազգերու Կազմակերպութեան անդամներ դարձան՝
1957՝ Մալէյզիա
1991՝ Էսթոնիա, Լաթվիա, Լիթուանիա, Հարաւային եւ Հիւսիսային Քորէաներ


== Ծնունդներ ==
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:17 Սեպտեմբերի ծնածներ

1908՝Ռաֆայէլ Իսրայէլեան (Մահ.8 Սեպտեմբեր 1973, Երեւան) հայ ճարտարապետ
1942՝ Մարթին Սքորսեզէ (անգլերէն՝  Martin Scorsese), ամերիկացի բեմադրիչ եւ փրոտիւսըր


== Մահեր ==
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:17 Սեպտեմբերի մահացածներ


== Տօներ ==

 Հերոսներու տօն(Անկոլա)
 Սահմանադրութեան օր (Միացեալ Նահանգներ)
Հուասօներու օր (Չիլի)
Սուրբ Խաչ եկեղեցի (Հալէպ)

Սուրբ Խաչ եկեղեցի (արաբ․՝ كنيسة الصليب المقدس‎‎), Հայ կաթողիկէ եկեղեցի Սուրիոյ Հալէպ քաղաքի Ուրուպէ թաղամասին մէջ։


== Պատմութիւն ==
Եկեղեցւոյ օծումը տեղի ունեցած է 24 Ապրիլ 1993-ին՝ Հայոց Ցեղասպանութեան 78-րդ տարելիցին։ Եկեղեցւոյ ճարտարապետը հալէպահայ Սարգիս Բալմանուկեանն է։ Եկեղեցին ունի մէկ գմբէթ եւ մուտքի մօտ զանգակատուն։
Սուրիոյ քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ եւ 2012-ին Հալէպի պատերազմէն ետք Հալէպի Հայ Կաթողիկէ Արքեպիսկոպոսութեան նստավայրը ժամանակաւորապէս տեղափոխուած է Սուրբ Խաչ եկեղեցի, քանի որ թեմի նստավայրը պարբերաբար կը գնդակոծուէր իսլամիստ ապստամբներու կողմէ։


== Պատկերասրահ ==
Զահլէ

Զահլէ (արաբերէն՝ زحلة‎‎‎), քաղաք Լիբանանի մէջ, Պեքայի մարզին կեդրոնը։ Ըստ 2013-ի տուեալներուն բնակչութեան թիւը 56.000 է (Իսկ ըստ 2006-ի տուեալներուն բնակչութեան թիւը 100.000 էր)։ Անիկա Լիբանանի երրորդ մեծ քաղաքն է, Պէյրութէն եւ Թրիփոլիէն ետք։ Բնակչութեան մեծամասնութիւնը քրիստոնեաներ են։ Լիբանանի մելկիթեան (յոյն կաթոլիկ) եկեղեցւոյ կեդրոնն է։ Զահլէն Պեքայի հովիտին զարդը կը համարուի։ Քաղաքը յայտնի է իր մաքուր օդով, առողջարաններով եւ իւրօրինակ խոհանոցով։


== Ընդհանուր տեղեկութիւններ ==
Զահլէն մայրաքաղաք Պէյրութէն 55 քմ. դէպի արեւելք հեռաւորութեան վրայ կը գտնուի։ Ան միակ կաթոլիկադաւան քաղաքն է Մերձաւոր Արեւելքի մէջ։ Յայտնի է իր հին եկեղեցիներով, բացօթեայ ճաշարաններով, եզակի խոհանոցով եւ Ուատի ալ Արէյիշի մէջ գտնուող պաղպաղակի գործարանով։ Պէյրութէն Զահլէ ինքնաշարժով կարելի է հասնիլ 30-50 վայրկեանէն։ Քաղաքին կեդրոնը ծովէն 900 մ. բարձրութեան վրայ կը գտնուի։


== Պատմութիւն ==
Զահլէն հիմնուած է շուրջ 300 տարի առաջ, Ժը. դարու սկիզբը:Անիկա կոչուած է «Պեքայի Հարսը»: Երիտասարդ քաղաքը բաժնուած էր երեք առանձին թաղամասերու, որոնցմէ իւրաքանչիւրը ունէր իր կառավարիչը։ Ժթ. դարուն քաղաքը կարճ ժամանակի ընթացքին կը դառնայ շրջանին առաջին անկախ քաղաք-պետութիւնը, ունենալով իր սեփական դրօշն ու հիմնը։ 1777 եւ 1797 թուականներուն Զահլէ հրոյ ճարակ կը դառնայ, իսկ 1860-ին ոչ միայն կը հրկիզուի, այլեւ  կողոպուտի կ'ենթարկուի։ «Մութասարիֆ»ներու կառավարման շրջանին (1861-1914) Զահլէ դարձեալ կը բարգաւաճի։ Երկաթուղային գիծը, որ կառուցուած էր 1885-ին, կը զարգացնէ անոր տնտեսութիւնը  Զահլէն Պեքայի եւ Սուրիոյ հովիտներուն համար դարձնելով ներքին «նաւահանգիստ»։ Անիկա կը դառնայ նաեւ գիւղատնտեսական կեդրոն։ Քաղաքը առեւտրական կեդրոն կը համարուէր Պէյրութի ու Դամասկոսի, ինչպէս նաեւ Մուսուլի ու Պաղտատի միջեւ։  Զահլէն լիբանանեան բանակին օրրանը կը համարուի։ Երկրին քաղաքական կեանքին մէջ եւս կարեւոր դեր կը խաղայ անիկա ։


== Գործարաններ ==
Զահլէն Լիբանանի արդիւնաբերութեան կեդրոն համարուող քաղաքներէն է:Նշանաւոր է տարբեր տեսակի ոգելից ըմպելիներու, կաթնեղէնի, պանրեղէնի, բանջարեղէնի եւ պտուղներու պահածոյացման գործարաններով:Քաղաքը յայտնի է նաեւ կերպընկալի, անկողիններու, կաշիի, կօշիկի, ապակիի, գորգերու, սալիկներու, անուշեղէններու, քաղցրաւենիքներու, խաւաքարտի եւ թուղթի գործարաններով:


== Զահլէի Հայերը ==
Զահլէ քաղաքին մէջ հայերը գլխաւորաբար հաստատուած են Ա. համաշխարհային պատերազմի տարիներուն։ 1918-ի զինադադարէն ետք անոնց մեծ մասը վերադարձած է Կիլիկիա։ Կիլիկիոյ հայաթափումէն ետք, սակայն, Զահլէի հայերուն թիւը կրկին աճած է։ 1927-ին բնակած է շուրջ երկու հազար հայ։ Զահլէի մէջ իրենց մասնաճիւղերը ունին ՀԲԸՄ-ը (1927-էն), ՀՄՄ-ը (1927-էն), ԼՕԽ-ը (1934-էն) եւ ՀՄԸՄ-ն (1927-էն)։


== Տնտեսութիւն ==
Զահլէի տնտեսութեան հիմքը կը կազմեն մանածագործութիւնը, սնունդի արդիւնաբերութիւնը եւ գիւղատնտեսութիւնը։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		


== Արտաքին յղումներ ==
mideast.com/Զահլէ
Զբօսաշրջութիւն
Քուենթին Թարանթինօ

Քուենթին Թարանթինօ (27 Մարտ 1963(1963-03-27)[…], Նոքսվիլ, Թենեսի), ամերիկեան «կինոռեժիսոր» (այսինքն՝ ժապաւէնի վարիչ անգլ.՝ movie maker), «սենարիստ» (այսինքն՝ ժապաւէնի կամ ֆիմի նախօրինակ գրող - անգլ.՝ screenwriter scriptwriter), «կինոօփերաթոր» (այսինքն ՝ ժապաւէնի եւ մամուլի լուսանկարիչ - անգլ.՝ cameraman), արտադրող եւ դերասան։ Թարանթինոն կը հանդիսանայ «կինեմաթոկրաֆի» (շարժանկարչութիւն - անգլ.՝ Cinematograph) «փոսթմոտերնիզմի» (յետժամանակակից կամ յետարդի ոճին - անգլ.՝ postmodernism) վառ ներկայացուցիչներէն մէկը, ան պատմամշակութային գործընթացը (անգլ.՝ process) վերարժեւորողներէն է։ Իր ֆիլմերը կերպարանաւորուած են բռնութեան «էսթեթիք» (այսինքն՝ գեղագիտական - անգլ.՝ aesthetic) ներկայացումով, իւրայատուկ տխուր եւ մռայլ զաւեշտներով (Ֆրանս.՝ humour noir - անգլ.՝ black humor) եւ երկար երկխօսութիւններով։
Թարանթինոյին համաշխարհային ճանաչում ստացաւ «Քրէական Ընթերցուածք» (1994) ֆիլմը, որուն շնորհիւ ինք շահեցաւ Քաննի Շարժապատկերի Փառատօնի «Ոսկէ Արմաւենի»ն, ինչպէս նաեւ Օսքար եւ «Ոսկէ Գնդակ» մրցանակներ լաւագոյն ժապաւէնի կամ ֆիլմի նախօրինակ գրութիւնը (անգլ.՝ scenario)։ Իր լաւագոյն աշխատանքներէն են «Կատաղած Շուները» (1992), «Ճեքի Պրաուն» (1997), «Սպաննել Պիլլին» (երկու մասով 2003-2004), «Մահուան Ապացոյց» (2007), «Անփառունակ Սրիկաները» (2009) եւ «Ճանկօ Ազատագրուածը» (2012)։ Վերջին ֆիլմի նախօրինակ գրութեան համար նոյնպէս արժանացած է «Օսքարի» եւ Ոսկէ երկրագունդ մրցանակներուն։
2004 թուականին Քաննի կինոփառատօնի մրցութային ծրագիրի «ժիւրիի» մրցանակաբաշխութեան յանձնաժողովին անդամ էր։ Իսկ 2010 թուականին Թարանթինոն Վենետիկի շարժանկարի փառատօնին մրցանակաբաշխութեան յանձնաժողովին ներկայացուցիչ նշանակուած էր:


== Ֆիլմեր ==


=== Գործակիցներ ===


==== Օսքար Մրցանակի Պաշտօնակարգուած Կամ Յաղթած Բեմադրած Ֆիլմեր ====


== Մրցանակներ ==
Օսքար

BAFTA Awards

Ոսկէ Երկրագունդ

Film Independent Spirit Awards

Sitges Film Festival

Saturn Awards

Primetime Emmy Awards

Cannes Film Festival


== Քննադատում/Քնահատում ==
Լուկանսք

Լուգանսկ (ուքր.՝ Луганськ, պատմական անվանում՝ Луганське), քաղաք է Ուքրանիայի արեւելքը, Լուգանսկի մարզի վարչական կենտրոնն է։ Արեւելյան Ուքրանիայի ամենամեծ քաղաքն է։ Կը գտնուի Կիեւից 811 կմ հեռավորութեան վրայ։ Բնակչութիւնը՝ 417 990 մարդ (2015)։


== Բնակչութիւն ==


== Պատկերասրահ ==
Մարտիրոս Յարութիւնեան

Մարտիրոս Յարութիւնեան (), հայ քաղաքական գործիչ, ՀՅԴ կուսակցութեան անդամ:


== Կեանք եւ գործունէութիւն ==
Կրթութիւնը ստացած է Գէորգեան ճեմարանի մէջ, ապա Պերլինի համալսարանին մէջ ուսանած է տնտեսագիտութիւն: Հայրենիք վերադառնալով` աշխատած է իբրեւ ուսուցիչ, դասաւանդած է գերմաներէն, հայերէն եւ գրականութիւն:
Մ. Յարութիւնեան երիտասարդ տարիներուն անդամակցած է ՀՅԴ կուսակցութեան, դարձած է գործօն անդամ, եղած է Եւրոպայի Հայ ուսանողներու միութեան ներկայացուցիչ:
1898-ին ընտրուած է Ատրպատականի Կեդրոնական կոմիտէի անդամ:
1904-ին անցած է Պերլին:
1906-ին անդամ` Կովկասեան նախագիծը պատրաստող ՀՅԴ խորհուրդի:
1918-ին, Պաքուի ջարդէն ետք, բանակցած է արտօնութիւն ապահովելու` հայ որբանոցները Գանձակ փոխադրելու համար, ինչպէս նաեւ ազատ ելք ձեռք ձգելու հայ գաղթականներուն համար՝ դէպի Հայաստան:
Հայ-վրացական սահմանավէճին առիթով Հայաստանի կառավարութիւնը 19 դեկտեմբեր 1918-ին խորհրդարանի պատգամաւոր եւ ՀՅԴ խմբակցութեան ղեկավար Մարտիրոս Յարութիւնեանի գլխաւորութեամբ պատուիրակութիւն ուղարկած է Ղարաքիլիսա` վրացական կողմին հետ բանակցելու համար:
Մասնակցած է ՀՅԴ ընդհանուր ժողովներու` Վիեննա, Կարին եւ Երեւան:
1919-ին ընտրուած է Հայաստանի Հանրապետութեան խորհրդարանի անդամ:
1920-ին նշանակուած է Հայաստանի կառավարութեան դիւանագիտական ներկայացուցիչ` Պաքուի մէջ: 
Մասնակցած է հայ-ազրպէյճանական խորհրդաժողովին, ու երբ Ազրպէյճան կը խորհրդայնանայ, Մ. Յարութիւնեան եւ իր օգնականները բանտարկուած են, թալանի ենթարկուած է դիւանագիտական գրասենեակը: Ազատ արձակուելէ ետք խորհրդաժողովի բանակցութիւնները վերսկսած են Ազրպէյճանի Յեղկոմին հետ, 1920-ին:
Մարտիրոս Յարութիւնեանը 1938-ին գնդակահարուած է պոլշեւիկներու կողմէ, Հայաստանի մէջ:
Համացոյց Աւետարաններ

Համացոյց Աւետարանները, կամ Համատեսակ, կամ Սինօփթիք Աւետարանները, նոր կտակարանի երէք առաջին աւետարաններն են՝ «Աւետարան ըստ Մարկոսի», «Աւետարան ըստ Թովմասու», «Աւետարան ըստ Ղուկասու»։ Այսպէս կը կոչուին որովհետեւ իրար հետ համահունչ, միաձեւ, եւ կառուցուածքով նմանակերպ են։ Յիսուսի մասին անոնք կը պատմէն նոյն պատմութիւնները եւ ընդհանուր առմամբ կը հետեւին իրադարձութեանց նոյն յաջորդականութեան: Այս աւետարաններուն նմանութիւններուն եւ տարբերութիւններուն պատճառները կը կոչուին «Համատեսական/Սինօփթական խնդիր»: Այս աւետարանները կը համապատասխանին նաեւ Յովհաննէս առաքեալին «առանձնայատուկ» Աւետարանին։
Սեւան Տէյիրմենճեան

Սեւան Տէյիրմենճեան ­ծնած է Պոլիս: Բանասիրական գիտութիւններու թեկնածու: Ուսուցիչ «Հրանդ Տինք» հիմնարկի եւ «Քատիր Հաս» համալսարանի մէջ։ Պոլսահայ մամուլի խմբագիր եւ աշխատակից, հրապարակիչ:


== Կենսագրութիւն ==
­Ծնած է Պոլիս, ուր ստացած է իր սկզբնական ու միջնակարգ կրթութիւնը՝ Հինդլեան եւ Կեդրոնական վարժարաններուն մէջ։ Բարձրագոյն կրթութիւնը շարունակած է Հայաստանի մէջ, աւարտելով Երեւանի պետական համալսարանի հայկական բանասիրութեան բաժինը, «Մեհեան» եւ «Նաւասարդ» հանդէսներուն նուիրուած իր աւարտաճառով։ Նոյն հաստատութենէն ստացած է նաեւ յետբարձրագոյն կրթութիւնը՝ իր ատենախօսութիւնը պաշտպանելով Անդրանիկ Ծառուկեանի մասին եւ ստանալով բանասիրական գիտութիւններու թեկնածուի կոչում։
Սեւան Տէյիրմենճեան եղած է Հայաստան ուսանած առաջին երիտասարդը, որու ուսանողութիւնը պաշտօնապէս ճանչցուած է եւ վկայականն ալ վաւերացուած Թուրքիոյ պատկան մարմիններուն կողմէ։ Այս իմաստով ան եղած է կարապետ մը. իր թելադրանքով ու օժանդակութեամբ աւելի ուշ բազմաթիւ երիտասարդներ իրենց կրթութիւնը շարունակած են Հայաստանի կրթական հաստատութիւններուն մէջ։ 2005-ին վերադարձած է Պոլիս։
Սեւան Տէյիրմենճեան որպէս հայկական բաժնի խմբագիր կը պաշտօնավարէ «Արաս» հրատարակչատան մէջ։ Ցարդ հրատարակած ու խմբագրած է Զապէլ Եսայեանի (Գրիգոր Պըլտեանի հետ), Եղիա Տէմիրճիպաշեանի (Ս. Դւոյեանի հետ), Երուխանի, Ռուբէն Զարդարեանի, Վահան Թէքէեանի, Միսաք Գոչունեանի եւ դասական այլ հեղինակներու մամլոյ մէջ ցրուած, առանձին հատորով մը չհրատարակուած գրական գործերը, յօդուածները։
Ներկայիս Կարօ Փայլանի խորհրդատուն է:


== Ուսուցչական ասպարէզ ==
Սեւան Տէյիրմենճեան որպէս ուսուցիչ կը պաշօնավարէ «Հրանդ Տինք» հիմնարկի եւ «Քատիր Հաս» համալսարաններուն մէջ, հայերէն ուսուցանելով բոլոր այն այլազգիներուն, որոնք ակադեմական կամ այլ նպատակներով կ՚ուզեն սորվիլ մեր մայրենին։ Շրջան մը իբրեւ հայերէնի ու գրականութեան ուսուցիչ պաշտօնավարած է նաեւ Բանկալթիի Մխիթարեան վարժարանին մէջ, ուրկէ սակայն վտարուած է՝ իր քաղաքական գաղափարներուն եւ «Ակօս»ի մէջ գրառած յօդուածներուն պատճառով։


== Մամուլի աշխատակից եւ թարգմանութիւններ ==
Սեւան Տէյիրմենճեան 1990-ականներու սկիզբէն ի վեր կ՚աշխատակցի պոլսահայ մամուլին՝ գրական, քաղաքական ու հանրային նիւթերու շուրջ յօդուածներ ստորագրելով, հարցազրոյցներ վարելով «Ակօս»ի համար։ Մաս կը կազմէ «Բագին»ի խմբագրական խորհուրդին։ Անցեալին եղած է նաեւ աշխատակիցը «Ժամանակ» եւ «Նոր Մարմարա» օրաթերթերուն։
Առիթ ըլլալու պարագային, կը մասնակցի գրական, լեզուական, կրթական գիտաժողովներու կամ հաւաքներու, կը սարքէ բանախօսութիւններ՝ ծանօթացնելով հայ գրականութիւնը օտար շրջանակներու։ Կը կատարէ թարգմանութիւններ՝ հայերէնէ թրքերէնի եւ հակառակը։


== Աղբիւրներ ==
Տէիրմենճեան Գանատայի Մէջ Ներկայացուց Արաս Հրատարակչութիւնը Եւ Պոլսահայ Գրականութիւնը
ի Հարցազրոյցը պրն. Սեւան Տէյիրմենճեանի հետ
Վտարումի պատմութիւն մը.Սեւան Տէյիրմէնճեան
Պոլսահայերու ինքնութիւնը
Կուրծքի Կաթը

Կուրծքի Կաթը Եւ Կենսամանրէն Կուրծքի կաթը տասնամեակներ շարունակ բժիշկներու եւ հետազօտողներու կողմէ զուտ ու անարատ հեղուկ մը համարուած է: Սակայն գիտական զարգացումները ցոյց տուած են, որ մարդու կաթը մանրէներու մեծ տեսականի կը պարունակէ:


=== Մարդու Կաթէն Մեկուսացուած Պաքթերիաներ ===
Մարդու կաթէն մեկուսացուած պաքթերիաներու մեծ մասը կը պատկանի Staphylococcus, Streptococcus, Lactobacillus, եւ Bifidobacterium ազգիներուն: Որովհետեւ սովորական նորածինը ամէն օր կը սպառէ միջին հաշուով 800 միլիլիթր (մլ) կաթ, հետազօտողները կ’ենթադրեն, որ ան միաժամանակ կը սպառէ 100,000-10,000,000 պաքթերիա ամէն օր:
Մարդու կուրծքի կաթին մէջ առկայ պաքթերիաներու ծագումը անյայտ է: Այնուամենայնիւ, ուսումնասիրութիւնները ցոյց տուած են, որ անոնց առկայութիւնը ուղղակիօրէն կապուած է նախածննդեան շրջանին հետ, որ կը սկսի յղիութեան երրորդ եռամսեակին եւ կը շարունակուի ծնունդէն ետք, ու կ'երկարի դիեցման ամբողջ շրջանին: Կուրծքի կաթի կենսամանրէի ենթադրուած ծագումներէն են մօր մաշկի կենսամանրէն, նորածինի բերանի խոռոչէն` ծծելու ընթացքին, ինչպէս նաեւ մօր ստամոքս-աղիքային համակարգէն, որ կապուած է նաեւ մօր կուրծքին:
Կուրծքի կաթի ազդեցութիւնը մանուկին կենսամանրէին զարգացման վրայ
Ծննդեան պահուն նորածինի կենսամանրէն սահմանափակ է եւ հիմնականօրէն բաղկացած Enterobacteriaceae տեսակէ: Շարք մը ուսումնասիրութիւններ ցոյց տուած են, որ նորածիններու ստամոքս-աղիքային ճամբայի մանրէներու կանուխ գաղութացման տատանումները կրնան նպաստել տարբեր հիւանդութիւններու ե՛ւ կարճաժամկէտ, ե՛ւ երկարաժամկէտ վտանգներուն` ինչպէս celiac disease-ը եւ աղիքներու բորբոքային հիւանդութիւնը կամ համախտանիշը: Ապացուցուած է, որ մանկութեան ժամանակ կենսամանրէի պատշաճ «սերմացումը» կը նուազեցնէ ազմայի, ալերժիի եւ նոյնիսկ որոշ ինքնադիմադրողական հիւանդութիւններու վտանգը:
Բացի այն ներմուծումէն, որ կը կատարուի կուրծքի կաթէն նորածիններու ստամոքս-աղիքային ճամբայ, կուրծքի կաթը բաղկացած է նաեւ կենսական այլ տարբեր նիւթերէ, որոնք կը նպաստեն մանուկին կենսամանրէին զարգացման: Աւելի յստակ ձեւով, մարդու կուրծքի կաթը բաղկացած է կլիքաններէ, սպիտակուցներէ եւ ճարպային գնդիկներէ: Ասոնցմէ ամենաուշագրաւը Human Milk Oligosaccharides-ն է (HMOs) (շաքարեղէնի տեսակ մը): Մինչ օրս աւելի քան 200 տարբեր HMO-ներ յայտնաբերուած են մարդու կուրծքի կաթին մէջ, եւ անոնք կը սահմանուին որպէս խիստ բարդ կլիքաններ:
Որովհետեւ HMO-ները դիմացկուն են վերին աղեստամոքսային ճամբային մէջ տեղի ունեցող էնզայմներու լուծարման, այս կենսական նիւթերը յաջողութեամբ կը հասնին աղիքներու լորձաթաղանթ` որպէս ներուժի աղբիւր տարբեր պաքթերիաներու, որոնց կարգին է Bifidobacteria-ները: Այսպիսով, HMO-ները մարդու կուրծքի կաթին մէջ կարեւոր դեր կը խաղան նորածիններու աղիքային կենսամանրէի զարգացման գործընթացին մէջ` նպաստելով այս էակներու բարեկեցութեան:
Նորածիններու դիմադրողական համակարգի զարգացման գործին մէջ էական դեր ունի նաեւ կուրծքի կաթէն հակամարմիններու փոխանցումը նորածինին: Մասնաւորապէս, վերջին ուսումնասիրութիւնները ցոյց տուած են, որ IgA-ները, ինչպէս նաեւ անոր ենթաբաժանումները, որոնք յայտնաբերուած են կուրծքի կաթին մէջ, կարեւոր դերակատարութիւն ունին IgG հակամարմիններու նպաստելու` նորածիններու կենսամանրէն կարգաւորելու եւ վնասակար մանրէները յայտնաբերելու ու վերացնելու մէջ: