armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Գրիգոր Յարութիւնեան

Գրիգոր Յարութիւնեան, Գորգին Խան (անհայտ - 11 Օգոստոս 1763(1763-08-11)), Պենկալի 1760-63-ին անգլիացի գաղութարարներու դէմ հնդիկ ժողովուրդի մղած ազատագրական պայքարի առաջնորդ։


== Կենսագրութիւն ==
1760 թուականին Գրիգոր Յարութիւնեանը օգնած է Պենկալի կառավարիչ Միր Քասիմը ապստամբութիւն մը կազմակերպելու անգլիացիներուն դէմ։ Հնդկաստանի թագաւոր Շահ Ալեմ II-ը Գրիգոր Յարութիւնեանը ճանչցած է իբրեւեւ Պենկալի զորքերու գլխաւոր հրամանատար։ Տեղացի հնդիկ եւ հայ զինագործներու օգնութեամբ Գրիգոր Յարութիւնեանը կազմակերպած է զէնքի ու զինամթերքի արտադրութիւն եւ զինած՝ բանակը։ Բարեփոխումներ մտցուցած է հնդկական զօրքին մէջ, ստեղծած՝ հետեւակազօրք եւ հեծելազօրք (12 գունդ), դասաւորած՝ յատուկ ռազմակարգով ու կազմակերպած՝ հրետանային գումարտակներ։ Ան ներգրաւած է նաեւ հայ զօրականներ (Գրիգոր Այվազեան, Մկրտիչ Զաքարեան, Մարգար Յովհաննիսեան, Նիկողայոս Երեւանցի եւ ուրիշներ)։
Միր Քասիմի եւ Գրիգոր Յարութիւնեանի գլխաւորութեամբ, ապստամբները 1760 թուականի աշնան Պենկալը հռչակած են անկախ իշխանութիւն։ Անգլիացիները փորձած են Գրիգոր Յարութիւնեանը ներգրաւել, բայց՝ ապարդիւն։ Սանթա Դարիա դաշտավայրին մէջ տեղի ունեցած ճակատամարտին ընթացքին, անգլիացիները պարտութեան մատնած են ապստամբները, սակայն Յարութիւնեանը չէ յուսահատած եւ շարունակած է պայքարը։ Բայց անգլիացիները յաջողած են դաւադրաբար սպաննել տալ հայ հրամանատարը։


== Գրականութիւն ==
Խոջամալեան Թ., Պատմութիւն Հնդկաց, Կալկաթա, 1849։
Աբրահամեան Ռ.Ա., Հնդիկ ժողովրդի 1760-1763 թթ. ապստամբութիւնը անգլիական գաղութարարների դէմ եւ հնդկահայ գաղութը, «ՊԲՀ», 3, 1960։
Յեղափոխութեան Ճամբով

«Յեղափոխութեան Ճամբով» , ամսագիր, ՀՅԴ «Ռոստոմ» երիտասարդական միութեան պաշտօնաթերթ։ Հրատարակուած է 1979-1982 թուականներուն։ Ունեցած է պարսկերէն էջեր։ Փորձած է Հայաստանի Հանրապետութեան Դաշնակցութեան գաղափարախօսութիւնը մատուցած երիտասարդութեան նորացուած եղանակով։ Արծարծած է «ընկերային անարդարութեան» հարցեր։
Այգեհատ

Այգեհատ․ գիւղ Հ․Հ․ Լոռի մարզին մէջ։ 


== Աշխարհագրական Դիրք ==
Ակգեհատ գիւղը ունի բարձր դիրք՝ ծովու մակերեսէն 1150 մ․։  Կը գտնուի Դեբետ գետին ձախ ափին, Ալավերտի քաղաքէն 9 քմ․ դէպի հարաւ-արումուտք եւ Վանաձորէն՝ 43 քմ․ հեռու։


== Ընդհանուր տեղեկութիւններ ==


=== Պատմութիւն ===
Հայկական Բարձրաւանդակի հիւսիս արեւելեան մասը գտնուող Այգեհատը, միշտ գտնուած է հայկական թագաւորութիւններուն սահմաններուն մէջ։  Պարսկական տիրապետութեան շրջանին մաս կը կազմէ վրացական թագաւորութեան, իսկ 1801 կը դառնայ Թիֆլիս նահանգի Բորչալու գաւառին մէկ շրջանը՝ Իգահատ, Իգոկաթ եւ Իկհաթ անուններով։  Խորհրդային տարիներուն ունեցած է Դանուշաւան անունը։  Այգեհատ վերանուանուած է 1991-ին։


=== Բնակչութիւն ===
Բնակչութիւնը միշտ եղած է հայ եւ անոր թիւը ունեցած է բաւական ելեւէջներ, հետեւեալ զարգացումով՝
1831՝ 88,  1886՝ 337, 1897՝ 338, 1914՝ 809, 1916՝ 342, 1922՝ 500, 1926՝ 387, 1931՝ 460, 1959՝ 391, 1970՝ 366, 1979՝ 295, 1989՝ 478, 2001՝ 332, 2004՝ 277։


=== Գիւղատնտեսութիւն ===
Գիւղի հողերը գրեթէ ամբողջութեամբ կ՛օգտագործուին։  Գիւղացիները կը զբաղին երկրագործութեամբ, պտղամշակութեամբ ու հացահատիկի, բանջարեղէնի մշակումով, ինչպէս նաեւ եղջերուներու անասնաբուծութեամբ, մեղրաբուծութեամբ եւ թռչնաբուծութեամբ։


=== Հասարակական կեանք ===
2013 թուականէն, գիւղը ունի դպրոց, գրադարան եւ առողջապահական կեդրոն։  


=== Պատմշակութային յուշարձաններ ===
Այգեհատ գիւղին մէջ կը գտնուին Ս․ Սարգիս (6-րդ դար) եւ Գողգոթավանք (10-րդ դար) եկեղեցիները եւ Ս․ Սարգիս մատուռը։  Գիւղէն ոչ հեռու կը գտնուի Քոպայրի վանքը, իսկ Օծուն-Այգեհատ ճամբուն վրայ՝ Հոռոմայրի վանքը։


==== Պատմամշակութային արժէք ներկայացնող յուշարձաններու պատկերասրահ ====

		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Ծանօթ Այգեհատցիներ ==
Սիմոն Զաւարեան
Դանուշ Շահվերտեան
Հայ Ժողովրդական Երաժշտութիւն

Ժողովրդական երաժշտութիւն, հայկական երաժշտական արուեստի այն շերտն է, որ պահպանած է անոր վաղ դրսեւորումները, տիպային առանձնահատկութիւնները եւ մտածողութեան հիմնական կերպը։ Բուն հայկական ժողովրդական երաժշտութիւնը սերունդէ սերունդ փոխանցուած է բացառապէս բանաւոր հաղորդմամբ եւ դարձած ազգային երգարուեստիի տարատեսակներու ու ճիւղերու ոճական հիմքն ու սնուցող աղբիւրը։ Ընդհանուր կերտուածքով միաձայնային (մոնոդիկ) է. բաղկացած է երգային (մեներգ, զուգերգ, խմբերգ), նուագարանային (մենակատարում եւ անսամբլ) եւ նուագերգային տեսակներէն։ Տարածուած են նաեւ մենապար ու խմբապար ուղեկցող երգեցողութեան ու նուագի տարատեսակներ, ուր իշխողը երգեցողութիւնն է։ Երկրի քաղաքական ու տնտեսական կեանքի փոփոխութիւններով պայմանաւորուած՝ ժողովրդական երաժշտութիւնը հարստացած է առանձին ճիւղերով (գեղջկական երգ, գուսանաաշուղային արփ, քաղաքային երգ), որոնք երեւան եկած են այս կամ այն ժամանակաշրջանին՝ իբրեւ տարբեր խաւերու գեղարուեստական մտածողութեան արտահայտութիւն։ Վաղ շրջանի մասնագիտական երաժշտութեան ճիւղերը (տաղ, հոգեւոր երգ, մուղամաթ), սերելով գեղջկական երաժշտութենէն, հաստատուն տեղ գտած են ժողովրդական երաժշտութեան մէջ, ձեռք բերած մասնագիտական արուեստի վառ անհատականացուած գիծեր։ Հայկական ժողովրդական երգերու բանաստեղծ, շարք մը բնագրեր ամփոփուած են միջնադարեան ձեռագիր տաղարաններու մէջ եւ երբեմն կը կրեն խազագրութեան հետքեր։ Բնագիրներու կանոնաւոր հաւաքումը սկզբնաւորուած է 19-րդ դարու 2-րդ կեսէն (Ղեւոնդ Ալիշան, Ռափայէլ Պատկանեան, Միքայէլ Միաևսարեանց, Գարեգին Սրուանձտեան, Գեւորգ Շերենց, Գարեգին Յովսեփեան, Երուանդ Լալաեան, Ալեքսանտր Մխիթարեան, Կոմիտաս, Մանուկ Աբեղեան եւ ուրիշներ)։ 19-րդ դարու 2-րդ կեսէն տարածուած են հայկական նոթագրութեամբ ժողովրդական երգերու ձեռագիր երգարաններ։ Եղանակներու կանոնաւոր հաւաքումն ու գրառումը սկիզբ առած են 1870-ական թուականներէն (Սահակ Ամատունի, Քրիստափոր Կարա-Մուրզա, Նիկողայոս Տիգրանեան, Կոմիտաս, Արշակ Բրուտեան, Ստեփան Դեմուրեան, Յակոբ Յարութիւնեան, Սպիրիդոն Մելիքեան, Միհրան Թումաճան, Արամ Քոչարեան եւ ուրիշներ) նախ կատարողէն, իսկ 1913 թուականէն՝ նաեւ ձայնագրող սարքերով։ Այս բնագաւառին մէջ ամենամեծ երախտաւորը Կոմիտասն է. Ան հայ գեղջկական երաժշտութիւնը ներկայացուած է իր բազմատեսակութեամբ ու գաղափարագեղարուեստական ողջ խորութեամբ։ Հաւաքուած երգերը (տպագրուած է 2 հազարէն աւելի նմուշ) թէեւ տարբեր ժամանակներու ու ազգագրական շրջաններու արգասիք են, սակայն կը ներկայացնեն հայ գեղջկական երգի ոճական ամբողջականութիւնը։
Գրիգոր Սահեան

Գրիգոր Սահեան, (1870, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 27 Յունուար 1921(1921-01-27), Ռուսէ, Պուլկարիա), հայ բժիշկ, ազգային եւ հասարակական գործիչ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է մոտաւորապէս 1870 թուականին՝ Կոստանդնուպոլիս։ 1894 թ. աւարտած է Փարիզի համալսարանի բժշկական բաժինը։ 1896 - 1900 թուականներուն ապրած եւ որպէս բժիշկ աշխատած՝ Պուլկարիա։
1900 թուականին վերադարձած է Կ. Պոլիս։ Կ. Պոլսոյ մէջ հետապնդումներու ենթարկուելուն պատճառով՝ փախած է Օտեսա, ուրկէ ալ՝ Կովկաս, ապա՝ Մոսկուա։ 1902 թուականին տեղափոխուած եւ հաստատուած է Պուլկարիոյի Ռուսջուք քաղաքին մէջ։ Զբաղած է՝ դէպի երկիր, զէնք տեղափոխելու աշխատանքով։ 1906 թուականին եղած է Կ. Պոլսոյ՝ «Եըլ­տը­զի Պոմ­պա­յի» մահափորձի կազմակերպիչներէն մէկը։ 1919 թուականին, մասնակցած է Փարիզի Ազգային համագումարին։ Եղած է գերազանցապէս գաղափարապաշտ ու անձնուէր գործիչ։ Ունեցած է նաեւ ազգային-հասարակական աշխոյժ գործունեութիւն։ 1919 թուականին, եղած է Փարիզի Ազգային համագումարին մասնակցած պուլկարահայ գաղութի երկու պատգամաւորներէն մէկը։
Մահացած է 1921 թուականի Յունուար 27-ին, Ռուսջուք քաղաքին մէջ, արեան թունաւորումէ։


== Գրականութիւն ==
Թէոդիկ, Անդարձ մեկնողք, Կ. Պոլիս, 1922։
Գէորգեան Կարօ, Ամէնուն Տարեգիրքը, Պէյրութ, 1962։


== Աղբիւր ==
Յարութիւն Մինասեան, Օսմանեան կայսրութիւնում եւ Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկւած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
345 (թիւ)

345 (երեք հարիւր քառասունհինգ) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 344-ի եւ 346-ի միջեւ

 A003072  երեք խորաններու գումար է՝ 345=13+13+73
 Alt   345  գործադրելիս կը ստացուի Y գլխատառը
տարուայ 345րդ օրն է Դեկտեմբեր 12-ը (նահանջ տարիներուն՝ Դեկտեմբեր 11-ը)
345 Թերկիտինէ աստեղնեակի կարգային թիւն է
Շամլուղ

Շամլուղ, քաղաք Հայաստանի Հանրապետութեան Լոռիի մարզէն ներս, մարզի կեդրոնէն՝ 69 քմ հիւսիս-արեւելք, Կուրի աւազանին «Հովանաձոր» ենթավտակի հովիտէն ներս։


== Բնակչութիւն ==
Շամլուղի բնակչութեան փոփոխութիւնը.


== Տնտեսութիւն ==
Բնակչութիւնը կը զբաղի արդիւնաբերութեամբ եւ երկրագործութեամբ։


== Պատմամշակութային Կառոյցներ ==
Շամլուղի մէջ կը գտնուի յունական Սբ. Գէորգի մատուռը։


== Արտաքին Յղումներ ==
Էջը Լոռու մարզպետարանի կայքում
Համայնքի ղեկավարի էջը Լոռու մարզպետարանի կայքում
Մովսէս Տէր Գալուստեան

Մովսէս Տէր Գալուստեան (Ա. Լէյլանի, 1895, Օսմանեան ԿայսրութիւնԵօղուն Օլուք, Göksun, Քահրամանմարաշի մարզ, Թուրքիա - 1984, Լիբանան)։ Երեսփոխան ու ազգային-հասարակական գործիչ։
Տէր Գալուստեան նախնական կրթութիւնը կը ստանայ հայրենի գիւղին մէջ, իր ուսումը կը շարունակէ Հալէպի մէջ։ Կը դառնայ ուսուցիչ։ Մաս կը կազմէ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան շարքերուն։ Մովսէս Տէր Գալուստեան կարեւոր դեր կը կատարէ մուսա լեռցիներուն լեռ բարձրանալուն ու մղած ինքնապաշտպանական կռիւներուն, հանդիսանալով անոր զինուորական ղեկավարը։
Փոր Սայիտի մէջ դարձած է հայկական լեգէոնի հիմնադիրներէն եւ շուտով բարձրացած տեղակալի աստիճանին։ Նշանակալից ներդրում ունեցած է Արարայի ճակատամարտի յաղթանակին մէջ։ Եգիպտոսի մէջ աշխատակցած է «Յուսաբեր»ին մէջ, Ա. Լէյլանի ծածկանունով։ 1928-ին, կը հրատարակէ իր առաջին գրքոյկը։ Ընտրուած է երեսփոխան՝ Իսկէնտէրուն-Սանճաքի հայութիւնը ներկայացնելու համար սուրիական խորհրդարանին մէջ։ 1939-ին, երբ մուսալեռցիները պարտադրաբար լքեցին իրենց հայրենի գիւղը, Մովսէս Տէր Գալուստեան աշխատանք կը տանի անոնց համար նոր ապաստան մը ապահովելու՝ Լիբանանի Այնճար աւանին մէջ։ 1943-1972 երեսփոխան է լիբանանեան խորհրդարանին մէջ։ Ան դերակատար եղած է նաեւ լիբանանահայ գաղութի կազմաւորման ու զարգացման մէջ, եղած է պաշտպան Կիլիկիոյ կաթողիկոսութեան ու Դաշնակցութեան ճամբով իր ամբողջ կեանքը ի սպաս դրած է հայութեան գերագոյն շահերուն համար։ Թաղուած է Պուրճ Համուտի Ազգային գերեզմանատունը։ 1998-ին, Մովսէս Տէր Գալուստեանի աճիւնները կը տեղափոխուին Այնճար եւ իրենց հանգիստը կը գտնեն Մուսա Լերան հերոսներուն նուիրուած յուշարձան-համալիրի կողքին։


== Աղբիւրներ ==
Մովսէս Տէր Գալուստեան (Ա. Լէյլանի)


== Արտաքին յղումներ ==
Այնճարի Մէջ. «Շնորհահանդէս` Մովսէս Տէր Գալուստեան» Գիրքին:
Մ Տէր Գալուստեան Movses Der Kalousdian/ Galustyan ARMENIAN Musa- Dagh Mousa Ler:
Եղրդուտի Վանք

Եղրդուտի Վանք, Եղրդուտի կամ Ս․ Յովհաննէսի վանք, կը գտնուի Տուրուբերանի Տարօն գաւառի մէջ, Մշոյ արեւմտեան կողմը՝ քաղաքէն 4 ժամ հեռու։
Վանքը կը կոչուի նաեւ Եղէգնի Ս․ Յովհաննէս եւ Շիշ իւղոյ վանք: Կը կարծուի, թէ վանքը Գ. դարէն ի վեր գոյութիւն ունի եւ ըստ աւանդութեան, անոր հիմնարկութիւնը  Ս․ Թադէոս առաքեալին կը վերագրուի, բայց Խորենացի Ս․ Վրթանէսի կը վերագրէ։ Կառուցուած է Մշոյ դաշտի արեւմտեան հարաւային կողմը Սիմ լերան վրայ՝ անտառատխիտ տեղ մը, շրջապատուած բերդանման պարիսպով, ունի աննման դիրք մը, գեղեցիկ եւ ակնապարար տեսարան, սքանչելի եւ առողջարար օդ ու ջուր:․ Վանքէն դիտողին աչքին առջեւ կը պարզուի Մշոյ ընդարձակ դաշտը՝ որպէս կանաչ ծով մը՝ իր պատմական եւ սրտառուչ յիշատակներով։
Ինճիճիեան՝ կ'ըսէ, թէ մենաստանին եկեղեցին երեք խորաններ  ունէր, մին՝ Ս․ Կարապետ անունով,․ ուր կը գտնուի սուրբին ձախ թեւը, միւս երկուքը նուիրուած են Ս. Աստուածածնայ  եւ Ս․ Ստեփանոսի։ Հոն կը ցուցադրուին նաեւ Յովսէփ Արեմաթացիին աջը, նարդեան ազնիւ իւղի շիշը, կենաց փայտի մաս մը եւ ուրիշ նշխարներ։ Իսկ ականատես Հ․ Ներսէս Սարգսեան, երկու եկեղեցի կը նշէ, մին յորում պաշտօն կը կատարէին անշուք եւ մթին, իսկ միւս եկեղեցին Ս․ Ստեփանոս՝ որմնակից առաջնոյն՝ վայելուչ ճարտարապետութեամբ շինուած է եւ ունի գմբէթ մը։ Մենաստանին միւս բոլոր կառոյցները, սենեակները ու անձուկ սրահները բոլորովին անշուք են ու մթին: Վանքին պարիսպին մօտ կայ փոքրիկ մատուռ մը, որուն քովը եղրդուտի ծառ մը գտնուելուն պատճառով ԵՂՐԴՈՒՏԻ ՎԱՆՔ անունը ստացած է.․ հոս կայ նաեւ պատուական սառ ջրոյ աղբիւր մը։ Սուրբ իւղին պատմութեան մէջ մանրամասն գրուած է նաեւ վանացս հիմնարկութեան վրայ։ Վանքին այժմեան վիճակը աննախանձելի է. մէկ կամ երկու վարդապետ միաբաններ ու քանի մը  աշխարհական սպասաւորներ կը գտնուին։ Պարիսպը եւ եկեղեցիին պատերը երկրաշարժէ ճաթռտած են։ Ուխտագնացութիւններ կը կազմակերպուին՝ Վարդավառի, Աստուածածնի եւ Խաչվերացի տօնի օրերը․ իր թեմերն են՝ Սլիվան, Խուլփ, Խիան եւ Սասունը։ (Էթրիկէան՝ «Բնաշխարհիկ»)
Ըստ Վարդան Աշխարհագիրի, Եղրդուտի վանքին մէջ պահուած է ՝ Ս․ Կարապետի մասունքը եւ «շիշ իւղոյն», զոր Թադէոս Առաքեալ բերած ու  պահած էր։ 

1330-ին Սարկաւագ մը ձեռագիր մը կ'ընդօրինակէ, Ներսէս միայնակեացին համար։
1419-ին Աբրահամ ի խնդրոյ Անդրէասի(Մեծոփեցի) ճաշոց մը կ'ընդօրինակէ վանքին մէջ, զոր Թոմա Մեծոփեցի ի յիշատակ իր հոգեւոր հօր՝ Մատթէոսի, կազմել կու տայ։
1477-ին վանքին մէջ Ստեփանոս գրիչ կը յիշէ Յովհաննէս առաջնորդին անունը։
1580-ին ըստ Մադաքիա դպիրի  վանքին մէջ կը թաղուի Ս․ Կարապետի (Գլակ) վանքի Կարապետ Վարդապետը։
1621-ին հոս կը գտնուի Գրիգոր Նջեցի, որ հոն գտնելով Վարդան Արեւելքցիի Աղօթագիրքը Երուսաղէմ կը տանի եւ կ'ընդօրինակէ։
1627-ին Ղուկաս աբեղայ Ոսկեփորիկ երգարանը կ'ընդօրինակէ։
1630-ին վանքին առաջնորդը Երուսաղէմի վանքին կը նուիրէ Պօղոսի Թղթոց մեկնութիւնը։
1676-ին Յովհաննէս եպիսկոպոս գրիչ յերկիրն Արշաւունեաց (պէտք է ըլլայ Արշամունեաց) ի գեղն Գոմա, Գոմեր, որ Մշոյ մօտակայքը կը գտնուի, «ընդ հովանեաւ Ս․ Մենաստանանց Յովհաննէս Մկրտչի, Աստուածածնի, Ստեփանոսի, Լուսաւորչի»՝ ժամագիրք մը կ'ընդօրինակէ եւ Եղրդուտի վանքին կը նուիրէ, այդ ատեն վանքին առաջնորդն էր Գրիգոր եպիսկոպոս, որու օգնական միաբաններն էին Մարտիրոս երաժիշտ, Սուքիաս արհիապատիւ վախճանեալ, Յովնան վարդապետ, Արիստակէս եւ Յովհաննէս կրօնաւորք։ (Այս ժամագիրքը Անտոնեաց վանքը կը պահուի)։


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հայր Մկրտիչ Վրդ․ Պոտուրեան, 1939, Պիւքրեշ, էջ 684-685
Աբաս Ա. Բագրատունի

Աբաս Ա․ Բագրատունի (880 - 953), հայ թագաւոր՝ 929-953։
Աբաս՝ Սմբատ Ա․-ի որդին, հայոց թագաւոր կը նշանակուի 928-ին։ Մինչեւ թագաւորելը սպարապետը կը նստէր Կարսի մէջ։ Եղբօր՝ Աշոտ Բ․ Երկաթի մահէն ետք գահ կը բարձրանայ որպէս «Շահնշահ Հայոց Եւ Վրաց»։ Կարսը կը հռչակէ թագաւորանիստ քաղաք եւ կը կառուցէ եկեղեցի։ 948-ին կաթողիկոսական աթոռը Աղթամարէն կը փոխադրէ Արգինա։ Երկիրը մասամբ կ'ազատէ արաբ հողատէրերէն, կը զսպէ աբխազական թագաւորներու ոտնձգութիւնները Բագրատունեաց Հայաստանի եւ Քարթլիի թագաւորութեան վրայ։ Աբասի օրերուն հայկական զօրքերը կը շարունակեն լեռնականներու յարձակումներէն պաշտպանել Ալանաց դուռը։ Աբաս կը զբաղի նաեւ երկրի վերաշինութեամբ։


== Աղբիւրներ ==
ԲԱԳՐԱՏՈՒՆԻ ԹԱԳԱՎՈՐ ՀԱՅՈՑ
Ստեփան Դաւիթեան

Ստեփան Դաւիթեան, (1830, Կէրմիր - 1888 (ըստ այլոց 1890)), բժիշկ:
Ստեփան Նախնական կրթութիւնը կը ստանայ ծննդավայրի վարժարանին մէջ, ապա 10 տարեկանին իր երէց եղբայրը զինք կը տանի Մարսէյլ, ուր մեծ եղբայրները առեւտրական կապեր ունէին: Հոն կը հետեւի բարձրագոյն ուսման եւ բժշկական համալսարանի ընթացքին, որ կիսաւարտ ձգելով կը դառնայ Պոլիս ու հոն 1862-ին քննութիւն անցընելով կը ստանայ բժշկական վկայական (Միւնատի թիւ 160): Ապա՝ իբր զինուորական բժիշկ, կը ղրկուի Ալպանիա, սակայն իր առողջական վիճակը, միանալով աչքերու անտանելի ցաւերու, կը ստիպէ զինք հրաժարելու պաշտօնէն եւ քաշուիլ իր ծննդավայրը, որուն վերածնութեան գործին կը բերէ իր նպաստը, 1865-ին իր տան մէջ ֆրանսերէնի դաս տալով նորահաս երիտասարդներու: Նոյնպէս կը զբաղի լեզուագիտական փիլիսոփայութեամբ, եւ ընդհանուր եւ միօրինակ լեզուի մը մասին կը պատրաստէ թէզ մը որ կը յղէ Կ. Պոլսոյ կայսերական բժշկական վարժարանի իր ուսուցչապետներուն:
Բազմահմուտ անձնաւորութիւն մը, որ ո՛չ միայն նորահաս սերունդին դաստիարակութեան հոգածու եղած է այլ իր գիտական պաշարով օգտակար ըլլալ ուզած է մարդկութեան, համամարդկային շահագրգռութեան առարկայ նիւթերու շուրջը միջազգային լեզուով մը՝ ֆրանսերէնով գրելով գիտական գործեր:


== Երկեր ==
Իր առաջին երկն է Réponse à No. 2416 du “Manzuméi Elkiar”, ou sujet de la question de Science Positive ou de la théorie de l’Harmonie Absolue, (տպ. Արամեան, Կ. Պոլիս, 1874): Այս գործը հայերէնի թարգմանած է պ. Գրիգոր Յակոբ Կ. Պոլսոյ Ժամանակ օրաթերթին մէջ։ Այս գրքոյկը պատասխան մըն էր Մանզումէի, որուն խմբագիրը մասնաւոր շահագրգռութիւն մը ցոյց տուած էր իր գործին համար:
Տոքթ. Դաւիթեան հետզհետէ կը խորանայ իր տեսութիւններուն մէջ եւ երեսուն տարիներու ուսումնասիրութիւններէ ետք, վերջապէս իր գիւտին համաշխարտային արժէքին վրայ վստահելով՝ 1887-ին կը մեկնի Փարիզ՝ հոն Ակադեմիային գնահատութեան ենթարկելու համար իր տեսութիւնները, որոնք հինգ հատորներով ի լոյս ընծայել մտադրած էր։ Իր ֆրանսագիտութեան եւ ճարպիկութեան համար Կեսարիոյ շրջանին ժողովուրդը Ֆրէնկ Ստեփան մակդիրով մկրտած էր զայն:


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան, 1939, Պուքրէշ, Հատոր Դ., էջ 613:
Բերիոյ Թեմի Հայ Կաթողիկէ համայնք

Բերիոյ Թեմի Հայ Կաթողիկէ համայնք
Հայ Կաթողիկէ համայնքը, Բերիոյ մէջ հին ժամանակներէ ներկայութիւն է: 
Սակայն յայտնի չէ, թէ ե՞րբ սկիզբ առած է: Եթէ Հռոմի Ս. Աթոռին հաղորդութեան մէջ եղող եպիսկոպոսներու շարքին նայելու ըլլանք, ապա հոն կը տեսնենք, թէ առաջինն է Աբրահամ Արծիւեան Եպիսկոպոսը՝ հիմնադիր Հայ Կաթողիկէ Պատրիարքութեան: Սակայն այս մեծ անձնաւորութենէն առաջ, այլ նախորդ Կաթողիկէ եպիսկոպոսներու գոյութիւնը կը հաստատէ մեզ լիովին պատմութիւնը: Ահա Փլորենտեան Սուրբ Ժողովին, 1439 թուականին՝ Հայոց Կոստանդին Ե. Պատրիարքին կողմէ Բերիոյ Յովակիմ Եպիսկոպոսական ալ ներկայ կը գտնենք: (Ինչպէս Հայր Միքայէլ Չամչեան կը յիշատակէ իր պատմութեան մէջ): Նմանապէս Կալանոս Առաքելական նուիրակը, իր Ա. հատորին մէջ 172, եւ կ’աւելցնէ, թէ Յովակիմ Եպիսկոպոս յատկապէս գովուեցաւ Եւգինէոս Դ. Սրբազան Պապէն՝ Հայոց տրուած Կոնդակին մէջ: Ինչպէս նաեւ 1563 թուականին Հռոմի Սուրբ Վլասայ ուխտատեղիին այցելուներուն մէջ կը յիշուին Բերիոյ Հայ Կաթողիկէ :
Հայ կաթողիկէ համայնքի Հալէպի առաջնորդարանը կը գտնուի Թիլէլ փողոցի վրայ, անոր բացումը կատարուած է 1954 թուականին, ձեռամբ՝ Արհիապատիւ Տ. Ալոզիոս Արք. Պաթանեանի:
1954-ին Հալէպի Թեմին առաջին պարբերաթերթը լոյս կը տեսնէ արաբերէն, իսկ 1960-ին՝ Հայերէն:
Անարատ Յղութեան Հայ Քոյրեր
1899 թուականին Հայ Կաթողիկէ Անարատ Յղութեան Հայ Քոյրերու (Մայրապետներու) խումբ մը կը հասնի Հալէպ օրուան Թեմին Առաջնորդ Արհի. Տէր Աւետիս Արքեպիսկոպոս Թիւրքեանի խնդրանքին վրայ՝ կը հիմնուի առաջին որբանոցը՝ հայ աղջիկներուն՝ Հալէպի մէջ:
Յետագային, համայնքի աղջիկներու դաստիարակութեան համար Վարժարան մը կը բանան Թիլէլի փողոցին վրայ զայն անուանելով« Անարատ Յղութիւն» վարժարան, որ սակայն 1967 թուականին կը փակուի եւ ապա շէնքը պարպուելէ ետք կը ծախուի 1972-ին:
1915-ի ջարդերէն ետք, Հայ Մայրապետները կը տարածուին Սուրիոյ բազմաթիւ քաղաքներուն մէջ ինչպէս Գամիշլի, Հասաքէ, Դամասկոս, Ճարապլուս, Քէսապ, հոն կը հիմնեն դպրոցներ եւ որբանոցներ:
Անարատ Յղութեան Միաբանութեան Հայ Քոյրերը երկար տարիներ կը ծառայեն նաեւ ժողովրդապետութեանց մէջ, որ Հալէպի շրջակայքը կը գտնուին ինչպէս Ճեպէլ Սէյտէ (Շէյխ Մագսուտ կամ Խորդլախ), Հէօլլիւք, Աշրաֆիէ եւ Րագգա քաղաքը


== Ծանօթագրութիւն ==
Հայերը Հալէպի պատմութեան մէջ
Անտրէ Շտիտ

Անտրէ Շտիտ (20 Մարտ 1920(1920-03-20)[…], Գահիրէ, Եգիպտոս - 6 Փետրուար 2011(2011-02-06)[…], Փարիզի 15-րդ շրջան, Ֆրանսա), ֆրանսացի բանաստեղծուհի, գրող եւ թատերագիր։ Ծագումով լիբանանցի։


== Կենսագրութիւն ==
Անտրէ Շտիտ ծնած է 20 Մարտ 1920-ին, Գահիրէ (Եգիպտական սուլթանութիւն)։ Ծննդեան անունը՝ Անտրէ Սաապ։ Աւարտած է Գահիրէի ամերիկեան համալսարանը, իսկ 1942-ին ստացած է Պաքալորիայի վկայական։ 1942-ին ամուսնացած է ուսանող-բժիշկ Լուի Շտիտի հետ։ 1943-ին ամուսինին հետ ապրած է Լիբանան, ուր անգլերէնով հրատարակած է բանաստեղծութիւններու առաջին գիրքը։ 1946-ին ամուսինին հետ տեղափոխուած է Փարիզ, ուր սկսած է դասաւանդել է Փասթէօրի (Pasteur) ուսումնարանէն ներս։ Երկուքն ալ ստացած են ֆրանսայի քաղաքացիութիւն, որու իբրեւ արդիւնք Անտրէի ստեղծագործութիւնները սկսած են հրատարակուիլ միայն ֆրանսերէնով։
Մահացած է 6 Փետրուար 2011-ին, Փարիզ՝ 90 տարեկան հասակին՝ Ալզհայմըր հիւանդութենէն։ Թաղուած է Մոնփարնասի (Montparnasse) գերեզմանոցին մէջ։
Ի պատիւ Անտրէ Շտիտի 2012-ին Փարիզի մէջ գրադարան բացուած է ։


== Ըտրեալ երկեր ==
Textes pour une figure, տաղեր։ Paris: Éditions du Pré aux clercs, 1948
Le Sommeil délivré, տաղեր։ Paris: Flammarion, 1952
Le Sixième jour, վէպ (1960, Եուսեֆ Շահինի կողմէ շարժանկարի վերածուած է 1986-ին)
L’Autre, վէպ։ Paris: Flammarion, 1969 (շարժանկարի վերածուած է 1990-ի)ն
La Cité fertile, վէպ։ Paris: Flammarion, 1972
Cérémonial de la violence. Paris: Flammarion, 1976
Cavernes et soleils, տաղեր։ Paris: Flammarion, 1979
Théâtre I (Bérénice d’Egypte, Les Nombres, Le Montreur), թատերգութիւններ (1981)
La Maison Sans Racine. Paris: Flammarion, 1985
L’Enfant multiple. Paris: Flammarion, 1989 (անգլերէն թարգմանութիւն՝ 1995)
À la mort, à la vie, նորավէպեր։ Paris: Flammarion, 1992
Par-delà les mots, տաղեր։ Paris: Flammarion, 1995
Le Grand Boulevard. Paris: Flammarion, 1996
Le Dernier candidat. Paris: Éditions théâtrales Art et comédie, 1998
Territoires du souffle, տաղեր։ Paris: Flammarion, 1999
Le Message. Paris: Éditions Flammarion, 2000
Rythmes, տաղեր։ Paris: Gallimard, 2002
L’étoffe de l’univers, տաղեր։ Paris: Flammarion, 2010
Les quatre morts de Jean de Dieu, վէպ։ Paris: Flammarion, 2010


== Մրցանակներ ==
Լուիզա Լապէի մրցանակ (1966)
Ոսկեայ արծիւ բանաստեղծական մրցանակ (1972)
Մալարմէի մրցանակ (1976)
Ալպեր Քամիուի մրցանակ (1996)
Պատուոյ Լեգէոնի շքանշանի մեծ սպայ (2009)


== Գրականութիւն ==
Aux frontières des deux genres: en hommage à Andrée Chedid/ Carmen Boustani, ed. Paris: Karthala, 2003
Izoard J. Andrée Chedid. Paris: Seghers, 2004


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական կայք (անգլերէն)
Անտրէ Շտիտը IMDB կայքին մէջ
Մոնօ փողոց

Մոնօ փողոց, (արաբերէն՝ شارع مونو‎‎‎), թաղամաս մըն է Պէյրութ, Լիբանանի մէջ։ Այդ կը գտնուի Պէյրութի կեդրոնի Արեւելքի կողմը, Sodeco շրջակայքին մէջ, Աշրաֆիէ: Մոնօ շրջանը կոչուած է Ամպրուազ Մոնոթին անունով որ Ֆրանսացի կրօնաւոր մըն է եւ գտած է Սէյնթ Ժոսէֆ Համալսարանը, 1875 թուականին:
Մոնօ փողոցը մէկ կողմանի խճաքարի ճամբայ մըն է որ կը սկսի Avenue de l'Independence ճամբայէն եւ կը վերջանայ Շարլզ Տպէս փողոցը: Մոնօ փողոցին մէջ կը գտնուի շատ մը ճաշարաններ, խանութներ, շուկաներ իսկ ամէն գիշեր՝ ճամբաները ողջ են բարձր երաժշտութեամբ:
2004 թուականին, Travel + Leisure-ը յայտարարեց թէ Մոնօ փողոցը լաւագոյն փողոցն է ամբողջ Միջին Արևելքին մէջ: Սակայն այս օրերուս Մոնոն կորսնցուցած է իր ժողովրդականութիւնը որպէս Պէյրութի կեդրոնական ուշագրաւական շրջանը որովհետեւ ուրիշ շրջաններ նաեւ կը մրցին Մոնոյին հետ, օրինակ՝ Մար Մխայէլ, Ժմէյզի, Համրա փողոց, Ուրուկուէյ փողոց եւ Պատարօ:
Դահոյկ

Դահոյկը բարձր մակարդակի մարզաձեւ մըն է:


== Պատմութիւն ==
Նախապատմական շրջանէն մարդիկ ձիւնին վրայէն կը սահէին իրենց հօտերուն հետեւելու համար: Ապա դահոյկի այս սովորութիւնը կը շարունակուի հիւսիսի երկիրներուն մէջ:
Դահոյկի մասին ամէնէն հին տեղեկութիւնները հիմնուած են հնագիտական ​​ապացոյցներու վրայ: Երկու շրջաններ կը ներկայացնեն դահոյկներու եւ անոնց օգտագործման ամէնէն վաղ ապացոյցները.

Ժամանակակից Չինաստանի Ալթայիք շրջանին մէջ (Altaic), 5000-ամեայ նկարներ կան, որոնք կը յուշեն դահոյկներու օգտագործումը:
Հիւսիսային Ռուսաստանի մէջ յայտնաբերուած են դահուկանման առարկաներու ամենահին բեկորները, որոնք օգտագործուած են Ք.Ա. 6300-5000 թուականներուն, Մոսկուայի Սինտոր լիճին մէջ:ԺԹ. դարուն է, նորվեկիացի Սոնտրը Նորհայմ զայն իսկական մարզաձեւի կը վերածէ: Զառիվայրները իջնելու եւ կտրուկ շրջադարձի համար ան կը շինէ աւելի կարճ եւ կեդրոնը աւելի նեղ դահոյկներ: Ան նոյնիսկ կը շահի դահոյկի առաջին մրցումը 1869-ին:
Կարճ ժամանակ ետք, դարձեալ նորվեկիացի, հետախոյզ Ֆրետիոֆ Նանսէն Կրինլենտի մէջ դահոյկով կը կտրէ 500 քմ: Անոր այս քաջագործութիւնը դահոյկը հռչակաւոր կը դարձնէ:
Դահոյկը շատ մեծ տեղ կը գրաւէ նաեւ ձմեռնային ողիմպիական խաղերուն մէջ:
Փետրուար ամսուն, ամէն երկու տարին անգամ մը, Ալպեան դահուկելու աշխարհի ախոյեանութիւնը կը կազմակերպուի:


== Պատկերասրահ ==