armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
408 (թիւ)

408 (չորս հարիւր ութ) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 407-ի եւ 409-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A005349  բերկրալի թիւ է
 A005114  անձեռնմխելի թիւ է
 A003072  երեք խորաններու գումար է՝ 407=13+43+73
 A034963  չորս յաջորդական պարզերու գումար է՝ 407=97+101+103+107
 A127335  ութ յաջորդական պարզերու գումար է՝ 407=37+41+43+47+53+59+61+67
 Alt   408  գործադրելիս կը ստացուի կիւրեղեան Ш գլխատառը
408 Ֆամէ աստեղնեակի կարգային թիւն է
Նեսթոր

Նեսթոր, (հին յունարէն՝ Νέστωρ, այսինքն կու գամ, կը վերադառնամ - անկէ յառաջ եկած է «նոսթոս» (νόστος) բառը, որ կը նշանակէ ան, որ հեռուէին կու գայ, ճամբորդողը), հին Յունաստանի առասպելական հերոս եւ Փիլոսին (հարաւ-արեւմտեան Պելոպոնես) թագաւորը։


== Ընդհանուր տեղեկութիւններ ==


=== Առասպելը ===
Նեսթոր Նիլէասին եւ Հլորիտային զաւակն էր։ Հոմերոս զայն կը ներկայացնէ որպէս իմաստուն եւ խոհեմ ծերունի, որուն խորհուրդները յարգելի էին բոլոր Ահէյիներէն։ Մասնակցած էր Արկոնաւթեան արշաւանքին, Տրոյան պատերազմին եւ շատ ուրիշ արշաւանքներու։ 


=== Մեր ժամանակներուն ===
Մեր ժամանակներուն Նեսթոր անունը պարգեւի տիտղոս է որ կը տրուի գիտական շրջանակներուն մէջ ամենատարեցին։


== Աստղակերպ 659 ==
1908-ին «Տրոյան Խումբին» (Տիաս) մէջ յայտնաբերուած աստղակերպին կը տրուի 659 Նեսթոր անունը (659 Nestor) ի պատիւ դիւցազն թագաւորին։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Տե՛ս նաեւ ==
Մենելաոս
Աղամեմնոնաս
Մենելայոն 
Միկինեան քաղաքակրթութիւն
Տաալ

Տաալ (սպ.՝ Tahal), քաղաք եւ համայնք Սպանիոյ մէջ, կը մտնէ Ալմերիա պրովինցիայի կազմի մէջ, Անդալուզիա ինքնավար մարզ։ Համայնքը կը գտնուի Լոս-Ֆալիպրես-Տաբերնաս գաւառի կազմի մէջ։ Տարածքը 95 քկմ.։ Բնակչութիւնը 431 մարդ (ըստ 2010 թուականի մարդահամարի)։ Պրովինցիայի ատմինիստրացիայեն ունի 68 կմ. հեռաւորութիւն։


== Արտաքին հղումներ ==
Tahal - Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía (սպան․)
Tahal - Diputación Provincial de Almería (սպան․)
Տէն Պրաուն

Տէն Պրաուն (անգլերէն՝ Dan Brown), ծնած է 22 Յունիս, 1964-ին, Նիւ Հէմփշայր, ԱՄՆ։ Ան ամերիկացի Գրող, վիպագիր, ուսուցիչ եւ լրագրող մըն է։ Հեղինակ է բազմաթիւ ծանօթ եւ հանրայայտ գործերու, օրինակ՝ Angels & Demons (2000), The Da Vinci Code (2003), եւ Inferno (2013), որոնք վերածուած են ֆիլմերու: Տէն Պրաունի գիրքերը թարգմանուած են աւելի քան 52 լեզուներու:
Տէն Պրաունի գործերուն մէջ կը գտնուի գլխաւոր երեւակայական կերպարը մը՝ Ռոբպըրթ Լանկթընը ու անոր պատմութիւնները տեղի կ'ունենան պատմական տարբեր ժամանակաշրջաններուն ընթացքին, ինչպէս նաեւ կը պարունակեն քրիստոնէական նիւթեր ու բներգներ։ Սակայն Տէն Պրաուն ըսած է թէ իր գիրքերը հակաքրիստոնէական բովանդակութիւն չունին։


== Մատենագրութիւններ ==
Digital Fortress, (1998)
Angels & Demons, (2000)
Deception Point, (2001)
The Da Vinci Code, (2003)
The Lost Symbol, (2009)
Inferno, (2013)


== Յղումներ ==
Տէն Պրաունի պաշտօնական կայք (անգլերէն)
Տէն Պրաունի ֆան-կայք (ռուս.)
Տէն Պրաունի պաշտօնական կայքի Ռուսերէն տարբերակ (ռուս.)
Տէն Պրաունի ֆան-ակումբ (ռուս.)
Հայրենիք

Հայրենիք, իւրաքանչիւր ժողովուրդ գոյատեւելու եւ բնականոն կեանքով ապրելու համար պէտք է ունենայ իր ազատ եւ անկախ Հայրենիքը։
Հայրենիքը ժողովուրդի մը պատմական ապրելատարածքն է։ Հայրենիքի գաղափարի ակունքները սկիզբ կ՛առնեն դարերու խորքէն եւ ունին պատմաէթնիկական բնոյթ։
Սակայն ամէն մէկ տարածք դեռ Հայրենիք չէ։ Հողը Հայրենիք կը դառնայ դարերու ընթացքին՝ 

երբ կը պատուուի ժողովուրդի պատմամշակութային, ազգագրական, ճարտարապետական յուշարձաններով, նախնիներու գերեզմաններով.
երբ ան կը սրբագործուի թշնամիներու դէմ մղուած պատերազմներու ընթացքին տարած յաղթանակներով եւ հերոսներու թափած արիւնով.
երբ կը ձեւաւորուին ազգային բնաւորութեան գիծերը, ազգային նկարագիրը, աւանդութիւնները, բարքերը, տարազը, լեզուական առանձնայատկութիւնները եւ ազգային ինքնագիտակցութիւնը.
երբ այդ հողը ժողովուրդի պատմական յիշողութեան մէջ կը մտնէ ֆոլկլորային՝ ազատագրական առասպելներով, էպոսով, երգերով, հեքիաթներով ու հոգեպէս հարազատ կը դառնայ.
երբ ժողովուրդը կը դառնայ հոգեւոր ամբողջութիւն.
երբ «հող» հասկացութիւնը կը վերածուի «տուն» հասկացութեան, իսկ «տուն» հասկացութիւնն ալ «Երկիր» ու «Հայրենիք» հասկացութիւններու եւ կը մտնեն ցեղի արեան ու «գենի» մէջ որպէս անոր գոյատեւման հիմնական պայման։Հայրենիք կոչուող ապրելատարածքին մէջ իւրաքանչիւր ժողովուրդ անպայման պէտք է ունենայ ազատ, անկախ պետականութիւն, որովհետեւ միայն ան ի վիճակի է ապահովելու ժողովուրդի գոյատեւման եւ բազմակողմանի զարգացումին հնարաւորութիւնը։ Ազատ Հայրենիքն ու անկախ պետականութիւնը այն հզօր գործօններն են, որոնք կ՛ապահովեն ժողովուրդի բնականոն զարգացումը։
Այդ է պատճառը, որ պայքարը Հայրենիքի ու անկախ պետականութեան համար կը վերածուի գոյատեւման, կենաց ու մահուան կռիւի։
Հայոց Լեզու Եւ Գրականութիւն

Հայոց Լեզու Եւ Գրականութիւն, գիտամեթոդական ամսագիր։


== Աղբիւր ==
Գիտական տեղեկատուական վերլուծութեան եւ մոնիթորինգի կեդրոն, Հայաստանի մէջ հրատարակուող գիտական պարբերականներու ցանկ
Քեմպրիճ

Քեմպրիճ(անգլերէն՝ Cambridge), քաղաք Անգլիոյ արեւելեան մասը, Անգլիոյ կոմսութեան վարչական կեդրոն։


== Հետաքրքրական փաստ ==
Քեմպրիճի փողոցներուն մէջ կարելի չէ թենիս խաղալ։


== Ծանօդագրութիւններ ==


== Արտաքին յղումներ ==
Քաղաքի  պաշտօնական հասցէն
Արեւելք (թերթ, Իսթանպուլ)

Արեւելք օրաթերթ, ազգային, քաղաքական եւ գրական օրաթերթ մը։
Հրատարակուած է Կոստանդնուպոլիսի մէջ, 1884 թուակէնէն 1896 թուական, ինչպէս նաեւ 1898 թուականէն 1912 թուական: Տարբեր տարիներու ընթացքին ունեցած են տարբեր տնօրէններ եւ խմբագիրներ, ինչպէս Ստեփան Դամադեանը, Գ. Պոյաճեանը, Երուանդ Սրմաքեշխանլեանը։ Սուլթան Ապտուլ Համիտ II-ի ժամանակ հայ առաջաւոր մտաւորականներ հրապարակած են յօդուածներ Արեւմտեան Հայաստանը տնտեսական եւ քաղաքական իրավիճակի մասին:
«Արեւելք» թերթը հրաժարած է տպագրել րքական պաշտօնական հերիւրանքներ 1894 թուականէն 1896 թուական հայկական կոտորածներու մեղաւորներ հայերը համարելու մասին, ուստի գրաքննութիւնը ժամանակաւորապէս արգիլած է թերթին հրատարակումը:
1908 թուականին «Արեւելք»-ը ողջունած է Համիտեան բռնապետութեան տապալումը եւ սահմանադրութեան վերահաստատումը յուսալով հայերու եւ Օսմանեան Կայսրութեան միւս ժողովուրդներու ազատագրումն ու իրաւահաւասարութիւնը:
Ըստ «Արեւելքը»-ին հայկական հարցի ծագման պատճառներն են ազգային եւ կրօնական դաժան ճնշումը, հայերու բնաջնջման մշտական սպառնալիքը։ Դատապարտած է 1909 թուականի Ատանայի կոտորածը եւ նշած է Երիտթուրքերուն մասնակցութիւնը այդ եղեռնին: Բանավիճած է թուրք մամուլին հետ մերկացնելով կառավարութեան երկդիմի քաղաքականութիւնը Կիլիկիոյ հայերու արտագաղթի եւ վերադարձի հարցով։
«Արեւելքը» հանդէս եկած է հայ քաղաքական կուսակցություններու համատեղ գործողութիւններու օգտին, տպագրած ՀՅԴի դիրքորոշումը Օսմանեան երեսփոխանական նիստի ընտրութիւններու նկատմամբ, ՀՅԴ Կոստանդնուպոլիս պատասխանատու մարմնի շրջաբերականները, Հնչակեաններու գործունէութիւնը լուսաբանող նիւթեր, եւլն։ Ատանայի կոտորածէն ետք «Արեւելք»-ը առաջադրած է, հայերու նոր կոտորածներէն ետք, ինքնապաշտպանութեան գաղափարը։
Ռատիոյի Օր

Ռատիոյի օր, կապի եւ ռատիոարուեստագիտական ոլորտի մասնագիտական տօնական օր, որ կընշուէր 7 Մայիս 1945-ին ԽՍՀՄ-ի մէջ, իսկ այժմ հետխորհրդային շարք մը երկիրներու մէջ, նաեւ Հայաստանի։


== Ռատիոյի ստեղծման պատմութենէն ==
Ռատիոազդանշանները առաջին անգամ հաղորդուած են 1895-ին՝ 1,5 քմ հեռաւորութեան վրայ։ Հաղորդումը իրականացուցած է իտալացի գիւտարար Կուլելմօ Մարքոնին։ Այդ նոյն թուականի 7 Մայիսին ռուս գիւտարար Ալեքսանդր Պոպովը Սենթ Փեթերպուրկի մէջ ցուցադրած է իր հնարած ռատիօընդունիչը՝ ռատիոհաղորդագրութիւն ուղարկած է ռուսական նաւատորմէն Կռոնշտադ։ 1901-ին՝ Մարքոնին Ատլանտեան ովկիանոսի վրայով հաղորդագրութիւն ուղարկեց Կոռնուելէն (Անգլիա) Նիւֆաունտլենտ (Քանատա)։ 1920-ին ամերիկեան ռատիոկայան մը առաջինը սկսած է կանոնաւոր ռատիոհաղորդումները, իսկ 1950-ականներուն գործածութեան մէջ յայտնուած են առաջին դիւրակիր ռատիոընդունիչները։


== Տօնակատարութեան աւանդոյթը ԽՍՀՄ-ի մէջ ==
Առաջին անգամ ռատիոյի օրը տօնական նշուած է ԽՍՀՄ-ի մէջ 1925-ին, իսկ 1945-էն այն կը նշուի ամէն տարի։ Տօնակատարութեան օր ընտրուած է Ալեքսանդր Պոպովի առաջին ռատիոհաղորդագրութիւն ուղարկելու օրը՝ 7 Մայիսը։


== Ռատիոյի միջազգային օր ==
30 Սեպտեմբեր 2010-ին Սպանիան Էսպանիոլա տէ լա ռատիոյ ակադեմիայի (սպ.՝ Academia Española de la Radio) հարցումէն յետոյ ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի կատարողական կոմիտէին առաջարկած է ընդունիլ «ռատիոյի միջազգային օր»։ 29 Սեպտեմբեր 2011-ին ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի կատարողական կոմիտէն առաջարկած է ՄԱԿ-ին ընդունել «ռատիոյի միջազգային օր»-ը։ Միջազգային ռատիոյի օրուայ համար ընտրուած է 13 Փետրուարը՝ ՄԱԿ-ի ռատիոյի մեկնարկելու օրը։


== Տօնակատարութիւնը Մալեզիոյ մէջ ==
Մալեզիոյ մէջ ռատիոյի օրը կը տօնեն սկսած 2009-էն ամէն տարուայ 9 Սեպտեմբերին։ Որոշումը կայացած է Մալեզիոյ ռատիօն (անգլ.՝ Commercial Radio Malaysia (CRM))։
Ինոհոս

Ինոհոս (սպ.՝ Hinojos), քաղաք եւ համայնք Սպանիոյ մէջ, կը մտնէ Ուելվա նահանգի կազմին մէջ, Անտալուսիա ինքնավար մարզ։ Համայնքը կը գտնուի Էլ-Քոնտատօ գաւառի կազմին մէջ։ Տարածքը 321 քմ²։ Բնակչութիւնը 3926 մարդ (ըստ 2010 թուականի մարդահամարի տուեալներուն)։ Կը գտնուի նահանգի վարչական կեդրոնէն 59] քմ հեռաւորութեան վրայ։


== Բնակչութիւն ==


== Արտաքին յղումներ ==
Hinojos:
Վէպ

Վէպ, գրական ժանր, էպիքական արձակ ստեղծագործութիւն։


== Վէպի սահմանումը ==
Վէպի մասին «Հայ վէպի պատմութիւն» գիրքի ծանօթագրութեան մէջ գրուած է. «Վէպը արուեստի ինտելեկտուալացման ամենաբարձր աստիճանն է»։ Ժանրի միջազգային ռոման անուանումը կը վերագրուի 11 - 12-րդ դարերուն եւրոպական միջավայրի բոլոր այն ստեղծագործութիւններուն, որոնք գրուած են ռոմաներէն լեզուով՝ ի հակադրութիւն լատինական գրականութեան։ Վէպը «էպիքական ստեղծագործութիւն է, որուն մէջ պատումը կեդրոնացուած է առանձին անհատի ճակատագիրին վրայ, անոր բնաւորութեան եւ ինքնագիտակցութեան ձեւաւորման եւ զարգացման վրայ»։ Սակայն հանրագիտարանային այս ձեւակերպումը երեւոյթի արտաքին կողմն է միայն։
«Հեկել»ը գեղարուեստի պատմութիւնը բաժնած է երկու ձեւի՝ դասական (անթիք) եւ ռոմանթիք։ Ամբողջ միջնադարեան արուեստը յատկացուցած է ռոմանթիքական ձեւին։ Վէպը վերագրելով արուեստի ռոմանթիքական ոճին՝ այն անուանած է «պուրժուական էպոպիա»։ Համեմատելով էպոսն ու վէպը Հեկելը գրած է. «...կը փոխուի նորագոյն վէպերուն մէջ գործող հերոսներու ասպետականութիւնը։ Որպէս անհատներ, օժտուած իրենց անձնական նպատակներով՝ սիրով, պատուով, բարեգործութեամբ կամ աշխարհի բարեկարգման իտիալով, անոնք կը հակադրուին տիրող կարգերուն ու իրականութեան արձակման, զոր ամենուրէք դժուարութիւններ կը դնէ անոնց ճանապարհին»։Ըստ Պելինսքիի՝ «մեր ժամանակի էպոսը վէպն է», որ իր մէջ  կը կրէ էպոսի բոլոր յատկանիշները, միայն այն տարբերութեամբ, որ վէպին մէջ չկան աստուածներ ու կեանքի առասպելական չափեր, այլ սովորական կեանքն է, քանզի նորագոյն արուեստի համար մասնաւոր մարդու ճակատագիրը էական է։ «Վէպը,-կը գրէ Պելինսքին,- ծագած է քրիստոնէական ժողովուրդներու նորագոյն քաղաքակրթութենէն՝ մարդկութեան պատմութեան այն դարաշրջանին, երբ բոլոր քաղաքացիական, հասարակական, ընտանեկան եւ առհասարակ մարդկային յարաբերութիւնները դարձած էին բազմաբարդ ու տրամաթիքական, կեանքը տարածուած էր անսահման տարրերի խորութեամբ ու լայնքով։ Բացի հետաքրքրաշարժութենէն եւ բովանդակային հարստութենէն, վէպը ոչինչով նուազ է էպիքական բանաստեղծութիւններէն՝ նաեւ որպէս գեղարուեստական ստեղծագործութիւն»։
Արշակ Ադամեան

Արշակ Ադամեան (22 Ապրիլ 1884(1884-04-22), Պաքու, Ռուսական Կայսրութիւն - 17 Փետրուար 1956(1956-02-17), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), երգահան, մեր լաւագոյն երգահաններէն մին որ առանձնապէս ուսումնասիրած է երաժշտութեան փիլիսոփայութիւնը։


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Պաքու 1884-ին։ Աշակերտած է Քարա-Մուրզայի եւ Ռէժինսկիի։ Իր քոյրերն Հեղինէ եւ Եւգինէ Եւրոպայի մէջ հռչակ հանած են իբրեւ դաշնակահարուհիներ։ Տակաւին 6 տարու՝ իր եղբայրներուն եւ քոյրերուն հետ սկսած է դաշնամուր եւ ջութակ նուագել։ Ուսուցչի տուած դասը մէկ անգամ լսելով կը նուագէր։ Միջնակարգ ուսումը Բագուի լիսէին մէջ կը ստանայ. այդ շրջանին արդէն կը սկսի երաժշտական կտորներ հեղինակել եւ միանգամայն Մարքսի պատմական Մաթերիալիզմը ուսումնասիրել։ Լիսէն աւարտելէ ետք Ս. Պետերբուրկ կ՚անցնի, համալսարան կը մտնէ, ու կ՚ուսումնասիրէ իրաւարանութիւն, փիլիսոփայութիւն եւ երաժշտութեան թէորին։ Հոն 18 տարեկանին մէլօտէկլամացիա մը կը գրէ եւ ընկերներու խորհուրդով կը ներկայացնէ Ռուսաստանի ամենամեծ հրատարակիչ Եուրգենսոնին։ Իր այս առաջին ստեղծագործութիւնը կը գնահատուի եւ հոնորար կը ստանայ։ Այնուհետեւ Պերլին կ՚անցնի եւ Սթէրն երաժշտանոցը կը մտնէ ուր աւելի կը խորանայ իր երաժշտական մասնագիտութեան մէջ։ Պերլին երկար չի մնար, կ՚այցելէ Եւրոպայի գլխաւոր կեդրոնները։
Համաշխարհային պատերազմի նախօրեակին Բագու կը վերադառնայ եւ զանազան պաշտօններ կը վարէ, իրաւաբան կը դառնայ. իսկ Ռուսիոյ Խորհր. Իշխանութեան շրջանին Բագուի եւ Աստրախանի համալսարաններուն մէջ փիլիսոփայութեան դասախօսութիւններ կը կարդայ։ Կ՚անցնի Թիֆլիս ու մօտ երկու տարի Հայ Ար. Տան նախագահութիւնը եւ միաժամանակ երաժշտական խումբ մը կը վարէ։ 1923-24-ին Թիֆլիսի Պետ. Ժողովրդ. Ա. դպրոցին մէջ երաժշտական դասեր կու տայ։
1924-ին Հ. Ս. Խ. Հ. Լուսժողկոմատի կողմէ Երեւանի կոնսերվաթորիային վերատեսուչ կը նշանակուի։
Ադամեան արժէքաւոր է նաեւ իբրեւ մանկավարժ-ուսուցիչ եւ իբրեւ ղեկաբար։ 1925-ին մեծ յաջողութեամբ ղեկավարեց ամենաառաջին սիմֆոնիկ օրգեստրը։
Իբրև ստեղծագործ ունի շատ մը բազմերանգ երաժշտական կտորներ, որոնք դրուած են դաշնամուրի համար։ Գլուխ-գործոցը պէտք է համարել երկրորդ սօնատը, յետոյ Զարգահը, որ արեւելքի և արեւմուտքի երաժշտութեան սինթէսն է, որ հիսուած է արեւելեան յայտնի չարգահ թէմայի շուրջ և գրուած է սիմֆոնիք պոէմայի ձևով։
Ներկայիս Ադամեան Երեւան կը գտնուի։ (Արամ Երեւանի «Սեւան»էն)։


== Աղբյիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հայր Մկրտիչ Վարդապետ Պոտուրեան, 1913, Պուքրէշ, Ա. հատոր, էջ 34։
380 (թիւ)

380 (երեք հարիւր ութսուն) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 379-ի եւ 381-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 Alt   380  գործադրելիս կը ստացուի | նշանը
380 Ֆիտուկիա աստեղնեակի կարգային թիւն է
20 Մայիս

20 Մայիս, տարուան 140-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 141-րդ) օրն է

Տարուան աւարտին կը մնայ 225 օր


== Դէպքեր ==
1941․ կը սկսի ճակատագրական «Կրետէի Կռիւ»ը


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==


== Տօներ ==
Կալենց Թանգարան

Կալենց թանգարան, բացուած է 27 Ապրիլ 2010-ին՝ Յարութիւն Կալենցի 100 եւ Արմինէ Կալենցի 90-ամեակի կապակցութեամբ։


== Պատմութիւն ==
«Կալենց» թանգարանը կառուցուած է Արմինէ եւ Յարութիւն Կալենցներու տուն-արուեստանոցի հիման վրայ, թանգարանի կառուցման նախագիծը կեանքի կոչուած է Արմինէ եւ Յարութիւն Կալենցներու որդիի՝ Սարօ Կալենցի ջանքերով։ Դեռ 1968-ին Խորհրդային Հայաստանի կառավարութիւնը որոշում ընդունած էր Յարութիւն Կալենցի թանգարանի կառուցման վերաբերեալ, որ խորհրդային տարիներուն այդպէս ալ իրականութիւն չդարձաւ։
Յարութիւն Կալենցի մահէն ետք ընտանիքը ձեռնամուխ եղաւ թանգարանի ստեղծման։ Շինարարական աշխատանքները սկսած են 2002-ին եւ աւարտած 2010-ին։


== Ցուցադրութիւն ==
Թանգարանը ունի երկու յարկ. մէկուն մէջ ներկայացուած է Յարութիւն Կալենցի, միւսին՝ Արմինէ Կալենցի արուեստը։ Թանգարանին մէջ կը պահուին Յարութիւն եւ Արմինէ Կալենցներու 1000-ից աւելի աշխատանքներ, գրաֆիկական գործեր, ինչպէս նաեւ արխիւային նիւթեր, որոնցմէ ցուցասրահներուն մէջ ներկայացուած են շուրջ 300-ը։


== Միջոցառումներ ==
«Կալենց» թանգարանի ծրագրերուն մէջ ընդգրկուած են ժամանակակից արուեստի ցուցադրութիւններ, ուսուցողական եւ գիտական ուսումնասիրութիւններու ծրագրեր, արուեստի արդի խնդիրներուն վերաբերող քննարկումներ, կինոդիտումներ, հրատարակչական նիւթերու պատրաստում եւ տարածում։


== Հասցէ ==
Թանգարանը կը գտնուի Երեւանի Արաբկիր համայնքի՝ Յարութիւն Կալենցի 18 հասցէին վրայ։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Արտաքին յղումներ ==
Կալենցի թանգարանը
Նկարներով կառուցուած տունը
Հայոց այբուբենի յուշարձան

40.41°N 44.38°E﻿ / 40.41; 44.38

Հայոց այբուբենի յուշարձան, յուշարձան Արագածոտնի մարզի Արտաշաւան գիւղի մէջ, Արագած լերան արեւելեան լանջին։ Կառուցուած է 2005-ին։


== Պատմութիւն ==
Յուշարձանը կառուցուած է 2005-ին հայոց գիրերու ստեղծման 1600-ամեակին առիթով։
Յուշարձանը կը ներառէ հայոց այբուբենի 39 տառերու զարդաքանդակները եւ հայ մեծերու յուշարձանները։
Քանդակներ՝ «Գրիգոր Լուսաւորիչ»
«Գիրերու արարումը, 405»
«Մովսէս Խորենացի»
«Մխիթար Գոշ, Դատաստանագիրք» (քանդակագործ՝ Սամուէլ Յակոբեան)
«Անանիա Շիրակացի» (քանդակագործ՝ Արտուշ Պապոյեան, 4 մ., տուֆ), Շիրակացիի վեր բարձրացած ձախ ձեռքի մէջ երկրագունդի եւ տիեզերքի խորհրդանշանն է, իսկ աջ ձեռքը դէպի ներքեւ ուղղուած է։ Ըստ քանդակագործի՝ վերեւ-ներքեւ պարզած ձեռքերը երկնքի եւ երկրի հետ կապի խօսուն վկայութիւն են։
«Խաչատուր Աբովեան», արձանի ներքեւը քանդակուած են Աբովեանի խօսքերը. «Շունչդ տուր հողիդ, բայց քո հայրենիքը մի տուր թշնամեաց»։
«Թումանեանը եւ իր հերոսներու Գիքորը» (քանդակագործ՝ Սեւօ (Սարգիս Ղարիբեան))
Հայոց գիրերը ստեղծուած են 405-406 թ. եւ մինչ օրս կ՛օգտագործեն հայոց լեզուն գրաւոր ներկայացնելու համար։ Ան մշակուած է լեզուաբան եւ եկեղեցական առաջնորդ Մեսրոպ Մաշտոցի կողմէ, որպէսզի Աստուածաշունչը հասանելի դառնայ հայերուն համար եւ տարածուի Քրիստոնէութիւնը։ Մաշտոցեան այբուբենը սկիզբը բաղկացած էր 36 տառերէ, որ ամբողջացած է Միջին դարերուն։


== Հեղինակներ ==
Գաղափարի հեղինակ՝ Աղուան Յովսէփեան
Ճարտարապետ՝ Ֆրետ Աֆրիկեան


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Տե՛ս նաեւ ==
Հայոց Այբուբենի Յուշակոթող (Օշական)


== Արտաքին յղումներ ==
Հայոց այբուբենի յուշարձան
Օննիկ Բալուեան

Օննիկ Բալուեան (1910-1986)


== Կենսագրություն ==
Ծնած եւ մահացած է Իսթանպուլ։ Յաճախած է Մեսրոպեան, Պէզճեան եւ Կեդրոնական վարժարաննեը։
Աշատակցած է Իսթասպուլահայ մամուլին՝ բանաստեղծութիւններով։ Ունի անտիպ թարգմանութիւններ Ոսքաէ Ուայլտէ, Սարոյեանէ իւ ուրիշներէ։
Իր գործերէն՝ Լօրընտի Զէյթըրլիի Սիրահարը (թարգմանութիւն) - ժամանակի թերթօն, 1947։
Հայկական շարժարուեստ

Հայկական շարժարուեստ, հայկական շարժարուեստը կամ շարժանկարչութիւնը՝ (սինեման) անշուշտ աւելի նոր՝ 1920-ական տարիներուն, ճամբայ ելաւ (միաժամանակ), Խորոհրդային Հայաստանի եւ Սփիւռքի տարածքին։
Բնականօրէն հայրենի շարժարուեստն է, որ առարկայական աւելի նպաստաւոր որոշ պայմաններու բերումով, աւելի ճամբայ պիտի կտրէր հետեւող երեք քառորդ դարուն։
Շարժարուեստի կապը գրականութեան հետ կր յիշեցնէ թատրոնի կապը, որոշ տարբերութեանբ։
Այդ կապին արագօրէն պիտի անդրադառնանք՝ ընտրուած մի քանի «պատուհան»ներու մէջէն, շարժանկարները ընտրելով առաջին յիսնամեակէն.-

Սկիզբէն մինչեւ 1960-ականներու աւարտը։Հայկական շարժարուեստի սկզբաւորութիւն կը նկատուի Համօ ԲեկՆազարեանի դարձուցած «Նամուս»ը 1925-ին, ներշնչուած Շիրվանզադէի նոյնանուն վէպէն։

Հետեւող տասնամեակին, կր դարձուին տասնեակ մր շարժանկարներ, բոլորն ալ՝ դեռ համր, ու մեծ մասամբ Բէկ-Նազարեանի կողմէ։ Վերջին համր շարժանկարն է «Գիգոր»ը, Յովհաննէս Թումանեանի ծանօթ պատմուածքին հետեւողութեանբ։
Արիւնահոսութիւն

Յաճախ կը ստանանք վնասուածքներ, որոնց պատճառով կ'ունենանք արիւնահոսութիւն,որ կ'ըլլայ թոյլ, դիւրութեամբ կը դադրի եւ չի պահանջեր բժշկական հոգածութիւն:Բայց երբեմն արիւնահոսութիւնը դադրեցնող հասարակ քայլերը բաւարար չեն եւ տեղեակ չըլլալը նոյնիսկ կրնայ պատճառ դառնալ մահուան:
Մարդու մարմինը առանց հետագայ բարդութիւններու կրնայ կորսնցնել մինչեւ 10 տոկոս արիւն:Չաբահաս մարդու մօտ այդ կը կազմէ 350-500 մլ.: Այս ծաւալէն աւելի արեան կորուստը կեանքին վտանք սպառնացող է:


== Արտաքին Արիւնահոսութիւն ==

Արտաքին արիւնահոսութիւնը արեան արտահոսքն է մարմինէն դուրս:Արիւնահոսութիւն ունեցող տուժածը սովորաբար կ'ըլլայ տագնապած,անհանգիստ, իսկ մեծ քանակով արեան կորուստի պարագային ան կ'ըլլայ թոյլ եւ կ'ունենայ գլխապտոյտ: Ենթակային անօթազարկը կ'արագանայ, եւ շնչառութեան դժուարութիւններ կ'ունենայ, մաշկին գոյնն ու վիճակը կը փոխուի, տեսողութիւնը կը մթագնի եւ ծարաւ կը զգայ:
Այսպիսի պարագաներուն պէտք չէ մատնուիլ խուճապը եւ դադրեցնելու համար արիւնահոսութիւնը պէտք է ձեռքի ափով սեղմել վէրքը՝ ճնշելով անոր վրայ: Վէրքին վրայ տեղադրեցէք անձեռոցիկ կամ մաքուր կտոր: Կարելի չէ վէրքին վրայէն հեռացնել արեամբ ներծծուած անձեռոցիկը: Վիրակապով ծածկեցէք վէրքը եւ ամրացուցէք ծայրը:
Ապա բարձրացուցէք տուժածին վնասուած բաժինը սիրտի մակարդակէն բարձր: Այս մէկը կը նաստէ արիւնահոսութեան նուազեցման: Եթէ արիւնահոսութիւնը կը շարունակուի , ապա այլ անձեռոցիկով մը եւ ճնշումով վէրքը կապեցէք:
Արիւնահոսութիւնը դադրեցնելու նպատակով կարելի է ճնշում գործադրել սեղման կէտերուն, որոնք մարմինի վրայ որոշակի հատուածներ են ,ուր հիմնական սնուցող զարկերակը սեղմելով ոսկորին կարելի է նուազեցնել մարմինի համապատասխան բաժինի արիւնահոսութիւնը:
Արիւնահոսութեան դադրեցման ընթացքին ներթափանցումը կանխելու նպատակով խուսափեցէք արեան հետ անմիջակապ շփում է:Գործածեցէք ձեռնոցներ եւ կամ ալ պաշտպանիչ միջոցներ :Եթէ տուժածը ի վիճակ է, վնդրեցէք, որ ինք սեղմ վէրքին վրայ:
Եթէ տուժածին արիւնահոսութիւնը չի դադրիր ու արդէն շատ արիւն կորսնցուցած է, ապա հեռաձայնեցէք շտապ օգնութեան կեդրոններ:


== Ներքին Արիւնահոսութիւն ==
Ներքին արիւնահոսութիւնը արեան արտահոսքն է մարմինի ներքին տարածութեան մէջ: Ներքին արիւնահոսութիւնը կը յառաջանայ կոտրուածքներու եւ ծանր վնասուածքներու իբրեւ հետեւանք (ինքնաշարժի արկած ... ) եւ կամ ալ որոշ հիւանդութիւններու պատճառով (ստամոքսի խոց , հեմոֆիլիա...):
Որովայնի խոռոչին մէջ գտնուող գործարանները (փայծաղը կամ լիարդը) կրնան վնասուիլ իրանին հասած ուժգին հարուածին պատճառով:
Ներքին արիւնահոսութեան ժամանակ արեան կորուստի ընդհանուր նշաններուն կողքին ներքին արիւնահոսութեան տեղը ենթական կ'ունենայ ցաւ, հիւսուածքներու պնդացում, այտուցուածութիւն եւ մաշկի գոյնի փոփոխութիւն:
Նմանօրինակ պարագայի տուժածը պէտք է պառկեցնել եւ խորհուրդ տալ չշարժիլ: Արիւնահոսութիւնը նուազեցնելու եւ ցաւը մեղմացնելու նպատակով արիւնահոսութեան տեղը դրէք սառով ծածկուած անձեռոցներ:
Ենթական կ'ունենայ ծարաւի ուժեղ զգացում, սակայն ներքին արիւնահոսութեան պարագային տուժածին արգիլուած է խմելը կամ ուտելը: Այս պարագային ամէնէն արագ միջոցին պէտք է հեռաձայնէք շտապ օգնութիւն:
Մերսէնի թիւ

Մերսէնի թիւ՝ պարզ թիւ մըն է, որ մեկով պակաս է երկուքի աստիճանէն: Ունի Mn=2n−1 թուագիտական տեսքը, ուր n-ը որեւէ ամբողջ թիւ է: Կոչուած են  17րդ դարուն ատոնք ուսումնասիրած ֆրանսացի վանական Մարէն Մերսէնի (ֆրանսերէն՝ Marin Mersenne) անունով:
n-ի  A000043  2, 3, 5, 7, 13, 17, 19, 31, ... արժէքներու պարագային ստացուող Մերսէնի թիւերն են  A000668  3, 7, 31, 127, 8191, 131071, 524287, 2147483647, ... 
Վերջին անգամ Մերսէնի թիւ գտնուած է Դեկտեմբեր 2017-ին: Ամենամեծ յայտնի պարզ թիւը Մերսէնի պարզ թիւ է 1997-էն բոլոր նոր Մերսէնի թիւերը գտնուած են համացանցի բաշխուած հաշուարկումներու Մեծ Համացանցային Մերսէնի Պարզ Թիւերու Որոնում (անգլերէն՝ Great Internet Mersenne Prime Search (GIMPS)} նախագիծով:
Անքոնա

Անքոնա (իտալ.՝ Ancone), քաղաք-նաւահանգիստ՝ Իտալիոյ մէջ, «Marche» շրջանի մայրաքաղաքը, Անքոն տարածաշրջանի վարչական կեդրոնը։ Քաղաքի հովանաւորը կը համարուի սուրբ Հուդա Քիրիաքուսը։ Քաղաքի տօնը Մայիսի 4-ին է։
Քաղաքը հիմնուած է մ.թ.ա. 390 թուականին։ Անուանումը՝ յունարէնէն, քիչ մը փոխուած ձեւով հասած է, ուր կը նշանակէ «արմունկ»։ Նախկին քաղաքի նաւահանգիստը պաշտպանուած եղած է միայն թերակղզիով, ուր տեսքը վերէն արմունկ կը յիշեցնէր։


== Բնակչութիւն ==
Տոլչէաքուա

Տոլչէաքուա (իտալ․՝ Dolceacqua), Իմփերիա, Լիկուրիա, Իտալիա․  Իմփերիոյ գաւառի միջնադարեան քաղաք։  Կը գտնուի Ֆրանսայի եւ Իտալիոյ սահմանին վրայ։  


== Տեղեկութիւններ ==
Տոլչէաքուա Իմփերիա գաւառին համայնք (քաղաքապետութիւն) մըն է։  Տարածուած է Ռեպուֆաօ լերան լանջերուն։  Տորիա Բերդը* կ՛ իշխէ Տոլչէաքուային վրայ։  Անոր շուրջը զարգացած է քաղաքը, որ պահպանած է իր միջնադարեան տեսքը։  Տոլչէաքուա կը գտնուի «Ճովանի Մորշօ Պատկերասրահ»ը։
Տորիա Բերդ․ բերդին անունը առաջին անգամ կը յիշուի 1177-ի արձանագրութիւններու մէջ, «Տուլցանայի բերդ» անունով (Տուլցանա․ Տոլչէաքուայի ԺԲ․ դարու անունը) իբրեւ Ներվիա հովիտին Վենթիմիլիա կոմսութիւններու սեփականութիւն։
Կը գտնուի Ճենովայէն 120 քլ․ հարաւ-արեւմուտք, Իմփերիայէն (քաղաք) 35 քլ․ արեւմուտք, Ֆրանսայի սահմաններուն մօտ։  Տարածութիւնն է 20,2 քլ․², իսկ բնակչութեան թիւը 2 078 է։  Սահմանակից է Այրոլէ, Ափրիքալէ, Պռէյ սիւռ Ռոյիա (Ֆրանսա), Քամփոռոսօ, Իզոլապոնա, Փերինալտօ, Ռոքեթա Ներվինա, Սան Պիաճօ տելա Չիմա եւ Վենթիմիլիա քաղաքապետութիւններուն հետ։  Քաղաքը կը ճեղքէ Փէյթավինօ գետը, Ներվիա գետի հարկատուներէն։ 


== Պատկերասրահ ==
Հայկական Յակինթ

Հայկական Յակինթ, յակինթներու մէջ ամէնէն ընտիրը։ Միացեալ Նահանգներու մէջ ծաղիկներու հունտեր եւ կոճղէզներ ծախող ընկերութիւններու կողմէ կատարուած յայտարարութիւններու մէջ կը շեշտուի Armenian hyacinth (հայկական յակինթ) անունը, իբրեւ ամենաընտիրը յակինթներու բազմազան  տեսակներուն մէջ։


== Գրականութիւն ==
Պապէսեան Յովհաննէս (1961), «Հանրագիտակ», Կաթողիկոսութիւն Հայոց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ, Անթիլիաս, Լիբանան, էջ 8-9։