armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Իսլամական Ահաբեկչական Յարձակումներու Ցանկ

Հետեւեալ յօդուածին մէջ ներկայացուած են բոլոր այն իսլամական ահաբեկչական յարձակումները, որոնք սկսած են 1979 թուականէն։
Ամբողջ աշխարհի մէջ ծայրայեղ իսլամներու կողմէ կրօնական-քաղաքական այս կամ այն դրդապատճառներով իրագործուած են բազմաքանակ ահաբեկչական յարձակումներ։ Սովորաբար ահաբեկիչներուն մարտավարութեան մէջ կը մտնեն հրկիզումները, փոխադրամիջոցներու պայթումները, ռումբի պայթեցման սպառնալիքները, մահապարտ ահաբեկիչներու յարձակումները, ռմբակոծութիւնները, զանգուածային հրաձգութիւնները, դանակահարութիւնները, օդահէնութիւնները, առեւանգումները եւ գլխատումները։


== 1970-ականներ ==


== 1980-ականներ ==


== 1990-ականներ ==


== 2000-ականներ ==


=== 2000 ===


=== 2001 ===


=== 2002 ===


=== 2003 ===


=== 2004 ===


=== 2005 ===


=== 2006 ===


=== 2007 ===


=== 2008 ===


=== 2009 ===


== 2010-ականներ ==


=== 2010 ===


=== 2011 ===


=== 2012 ===


=== 2013 ===


=== 2014 ===


=== 2015 ===


== Արտաքին յղումներ ==
Նորութիւններ՝

Ալ-Քայիտայի ձեռնարկած ահաբեկչական յարձակումները 1992-2005 թթ.
Terror strikes blamed on Al zarqawi 1992-2005
Timeline of Terror Attacks in Past 20 Years 1995-2015Գրականութիւն՝

Լեոնարտ Ուայնպըրկ. «համաշխարհային ահաբեկչութիւն»(անգլերէն)
Մայքլ Կրինպըրկ. «ահաբեկչական, բնական եւ մարդածին աղետներու հանրագիտարան»(անգլերէն)
Սարգիս Գրիգորեան. «Իսլամական պետութիւն: Ակունքներէն մինչեւ խալիֆութեան հռչակում»Կայքեր՝

"Ահաբեկչութեան պատմութիւն..." (մինչեւ 11 Սեպտեմբեր)(անգլերէն)
Մոնթենեկրօ

Մոնթէնեկրօ (չեռնոգոր.՝ Crna Gora/Црна Гора   ցրնակորա , կը նշանակէ՝ «Սեւ Լեռ»), երկիր հարաւ արեւելեան Եւրոպայի մէջ։ Մայրաքաղաք  Փոտկորիցան մեծագոյն քաղաքն է։ Հիւսիսէն սահմանակից է Սերպիոյ եւ Պոսնիա եւ Հերցեկովինային, արեւելքէն՝ Ալպանիոյ եւ Քոսովոյին, իսկ արեւմուտքէն՝ Խորուաթիոյ եւ Ատրիաթիկ ծովուն։
2017-էն ՆԱԹՕ-ի անդամ է:


== Աշխարհագրութիւն ==
Մոնթենեկրօն նորաստեղծ պետութիւն մըն է Եւրոպայի հարաւ արեւելքը՝ Պալքանեան թերակղզիին վրայ։ Ափերը կ'ողողուին Ատրիաթիք ծովու ջուրերով։ Երկրին տարածքի մեծ մասը կը գտնուի Տինարեան բարձրաւանդակին վրայ (առաւելագոյն բարձրութիւնը՝ 2522 մ. Տուրմիթոր լեռ), հարաւ արեւմուտքը Մոնթենեկրոյի քարքարոտ սարաւանդն է։


== Տնտեսութիւն ==
Արդիւնաբերութեան յառաջատար ճիւղը հանքարդիւնահանութիւնն է։ Կան մանածագործական, սնունդի, նաւանորոգման, մետաղամշակման եւ ծխախոտի արդիւնաբերութեան արտադրութիւններ։Գիւղատնտեսութեան յառաջատար ճիւղը անասնապահութիւնն է։ Կը մշակուին ձիթենի, եգիպտացորեն, գարի, ծխախոտ եւ գետնախնձոր։ Կը զբաղին նաեւ պտղաբուծութեամբ (սալոր, թուզ, նուռ, նուշ, նարինջ, նումայ, լեմոն)։
Չեննայ (Մատրաս)

Չենայ (մինչեւ 1996՝ Մատրաս), Հնդկաստանի Թամիլ Նատու նահանգին մայրաքաղաքը։ Տեղակայուած է Պենկալեան ծոցին ափին, անիկա մեծագոյն վաճառականական, մշակութային, տնտեսական եւ կրթական կեդրոն է Հարաւային Հնդկաստանի մէջ։ Նշանաւոր է նաեւ իբրեւ  «Հարաւային Հնդկաստանի մշակութային մայրաքաղաք»:


== Հայերը Մատրասի մէջ ==
Մատրասի հայ համայնքը կազմաւորուած է ԺԶ. դարուն։ 1547-ին Ս. Թովմայի բլուրի վրայ կառուցուած է Հնդկաստանի մէջ առաջին հայկական եկեղեցին, 1712-ին՝ Ս. Աստուածածինը։ 1783-ին Մատրասահայերը կազմած են «Տետրակ, որ կոչի նշաւակ» համայնքային կանոնադրութիւնը։ Հայերը մասնակցած են նաեւ Մատրասի կառավարման ու բարեկարգման. ձեռագիր յիշատակարաններուն մէջ կը յիշուի, որ անգլիացիներուն գալէն առաջ Չին Փաթայի (Մատրասի) կառավարիչը եղած է հայազգի Ղուկասը (Ղոկակ՝ նշանակուած 1662-ին)։ 1725-1726 թուականներուն Խոճա Պետրոս Ոսկան Վելիջանեանի  ներդրումով կառուցուած են Սարիար գետի բազմակամար կամուրջը եւ բարձունք տանող քարէ սանդուխները (166 աստիճանով)։ Մատրասահայերը գլխաւորաբար արհեստաւորներ ու մանր առեւտրականներ էին։ Աչքի ինկած են նաեւ մեծահարուստ առեւտրականները, որոնց ձեռքերուն մէջ կեդրոնացած են թանկարժէք քարերու, համեմունքի, հնդկական կերպասեղէնի առուծախը։ Մատրասի մէջ կայ Հայկական փողոց մը։
1770-ական թուականներուն հիմնուած է Մատրասի խմբակը, 1772-ին Շահամիր Շահամիրեան հիմնած է տպարան մը, տեղի Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ աւագ քահանայ Յարութիւն Շմաւոնեանի ջանքերով 1794 -ին լոյս տեսած է հայ մամուլի առաջնեկը՝ «Ազդարարը»։
Արձագանգ (թերթ, Նիկոսիա)

Արձագանգ, ամսաթերթ, լոյս կը տեսնէ 1995-էն, Նիկոսիոյի մէջ։ ՀՅԴ Ազատամարտ երիտասարդական կեդրոնի հրատարակութիւն։ Խմբագիր՝ Հ. Գէորգյան։
Կը լուսաբանէ հայաստանեան իրադարձութիւններ, գաղութին վերաբերող հրատապ խնդիրներ, պատանեկան եւ երիտասարդական հարցեր, մարզական լուրեր։ Կը տպագրուի կիպրահայ գրողներու եւ ուրիշներու գործեր։
Imagine Dragons

Imagine Dragons, ամերիկեան ռոք խումբ, ստեղծուած է Լաս Վեկասի (անգլերէն՝ Las Vegas}}) մէջ։ Յայտնի դարձած են իրենց Night Visions սկզբնական ալպոմի թողարկումէն ետք, 2012 թուականին։ Ամերիկեան Billboard ամսագիրը անոնս համարած է 2013 թուականի լաւագոյն նոր աստղերէն, իսկ Rolling Stone-ը իրենց «Radioactive» սինկըլը (single) համարած է տարուա լաւագոյն ռոք-հիթ։
Պատմությունը[խմբագրել]
Imagine Dragons-ը ստեղծուած Լաս Վեկասի մէջ, 2008 թուականին։ Խումբի անունը իրենց կը ներկայացնէ անագրամա, որ միայն խումբի անդամները կը հասկնան ՝ Տանը, Պէնը, Ուէյնը եւ Տանիէլը։ Տանը խումին մէջ նորագրեց իր ընկերոջը՝ Ուէյն Սերմոնին, որ գերազանց կիթառ կը նուագէ։ Պէնը խումբին մէջ կը նուագէ Պաս-կիթառը, իսկ Տանիէլը՝ հարուածային գործիքները։
2009 թուականի փետրուար 1-ին, խումբը կը թողարկէ իրենց առաջին EP-ն՝ «Imagine Dragons» անուանմամբ։ Յաջորդ տարուա ապրիլի 1-ին կը թողարկեն մեկ այլ EP՝ Hell and Silence-ը։ Խումբը 2010 թուականին կը ճանչցուի իբրեւ ամէնապահանջուած խումբը 107.9FM-ի վրայ, ինչպէս նաեւ՝ 2010 թուականի լաւագույն ինտի խումբ Լաս Վեկասի մէջ։ 2011 թուականի նոյեմբերին Imagine Dragons-ը պայմանագիր կը կնքէ ամերիկեան ձայնագրութիւններու լէյպըլ Interscope Records-ի հետ։ Շուտով խումբը արտադրող Ալեքս Տա Կիդի հետ կը ձայնագրէ իրենց առաջին ձայնասկավառակ Հոլիուտի մէջ։


== Խումբին կազմը ==
Տան Ռէյնոլտզ - վոգալ, պաս թմբուկ, փոքր թմբուկ, աքուստիք կիթառ, (2008 թուականէն սկսեալ մինչեւ ներկայ)։
Պէն Մաքկի - Պաս-կիթառ, պաք վոգալ, ստեղնաշարային գործիքներ, աքուստիք պաս-կիթառ, տոմ-տոմ, աքուստիք կիթառ, պաս թմբուկ (2009 թուականէն սկսեալ մինչեւ ներկայ)։
Ուէյն Սերմոն - կիթառ, Ելեկդրական մանտոլինա, ալտ, պաք վո	գալ, աքուստիք կիթառ, փոքր թմբուկ, ջութակ (2009 թուականէն սկսեալ մինչեւ ներկայ)։
Տան Փլաձման - հարուածային գործիքներ, վիոլոնչելլո, ալտ, պաք վոգալ, աքուստիք կիթառ, փոքր թմբուկ, ջութակ (2011 թուականէն սկսեալ մինչեւ ներկայ)։


== Ձայնասկաւառակներ ==


=== Փոքր ալպոմներ ===
Imagine Dragons EP (թողարկում։ 2009, Սեպտեմբեր 1)
Hell and Silence EP (թողարկում։ 2010, Յունիս 1)
It’s Time EP (թողարկում։ 2011, Մարտ 12)
Continued Silence EP (թողարկում։ 2012, Փետրուար 14)
Hear Me EP (թողարկում։ 2012, Նոյեմբեր 25)


=== Ալպոմներ ===
326 (թիւ)

326 (երեք հարիւր քսանվեց) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 325-ի եւ 327-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A005114  անձեռնմխելի թիւ է
 A001358  հարիւրչորսերորդ կիսապարզ թիւն է
 A005574  3262+1-ը պարզ թիւ է
 Alt   326  գործադրելիս կը ստացուի F գլխատառը
տասնչորս յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 326=3+5+7+11+13+17+19+23+29+31+37+41+43+47
տարուայ 326րդ օրն է Նոյեմբեր 23-ը (նահանջ տարիներուն՝ Նոյեմբեր 22-ը)
326 Թամարա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Հայկական լեռնաշխարհի խոշոր գետերու ցանկ

Ստորեւ ներկայացուած են Հայկական լեռնաշխարհի խոշոր գետերը՝
Մարաղա (գիւղ)

Մարաղա (նախկին՝ մինչեւ 1954-ը Մարգուշեւան, այնուհետեւ Լենինաւան), անբնակ գիւղ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան մէջ։ Ներկայիս գիւղին մէջ կը բնակի 100 ազրպէյճանցի։ Կը ծրագրեն Մարաղայի մէջ կառուցել մզկիթ։
1980-ի դրութեամբ կը զբաղուէր խաղողագործութեամբ, բանջարաբուծութեամբ եւ հացահատիկի մշակութեամբ, անասնապահութեամբ։ Մարաղայի մէջ կը գործէր խաղողի նախնական վերամշակման գործարան, կենցաղսպասարկման կոմբինատ, Ղարաբաղի (գիւղատնտեսական թեքումով) զոնալ փորձակայանի մասնաճիւղը։ Ունէր 2 միջնակարգ դպրոց, 3 գրադարան, մշակոյթի պալատ, կապի բաժանմունք, հիւանդանոց, մսուր-մանկապարտէզ։
10 Ապրիլ 1992-ին ազրպէյճանական միլիցիայի յատուկ նշանակութեան ջոկատը հրկիզած է գիւղը եւ կոտորած բնակչութիւնը։ Մարաղան մինչեւ հիմա կը շարունակէ մնալ Ազրպէյճանի հսկողութեան տակ։ Մարաղայի ողբերգական դէպքերու ընթացքին սպանուած հայերու թիւը կը տատանի 80-100-ի միջեւ։ Աւելի քան 40 մարդ վիրաւորուած է, 63-ը՝ գերի վերցուած։ Սպանդը շարունակուած է 22-23 Ապրիլին, երբ կենդանի մնացած մարաղացիները վերադարձած էին մահացածներուն հողին յանձնելու համար։ Տուեալները հաստատուած են Հելսինկի Ուոչ միջազգային իրաւապահ կազմակերպութեան կողմէ։
Մարաղայի կոտորածը ղարաբաղեան կողմէ կը գնահատուի իբրեւ ցեղասպանութիւն։
Յովհաննէս Գրիգորեան

Յովհաննէս Գրիգորեան, (7 Օգոստոս 1945 - 7 Փետրուար 2013), հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ եւ խմբագիր։
Ծնած է Կիւմրի։ Բարձագոյն մասնագիտական ուսում ստացած՝ Երեւանի համալսարանին մէջ (աւագական լեզուաբանութիւն)։
1975 թուականէն՝ ԽՍՀՄ գրողներու միութեան անդամ։ Ապա «Նորք» ամսագիրի գլխաւոր խմբագիրի տեղակալ։


== Բանաստեղծական ժողովածուներ ==
1975՝ «Երգեր Առանց Երաժշտութեան»
1979՝ «Բոլորովին Ուրիշ Աշուն»
1982՝ «Անձրեւ Մի Տխուր Առիթով»«»
1986՝ «Դանդաղ ժամեր»
1992՝ «Հրեշտակներ Մանկության Երկնքից»
1996՝ «Երկու Ջրհեղեղի Արանքում»
2002՝ «Կէս Ժամանակ»
2006՝ «Գիշերահաւասար»
2010՝ «Երբեք Չմեռնես - Ահա Թէ Ի՞նչ Կ՛ասեմ Քեզ»
2013՝ «Նոր տողից»


== Արձակ ժողովածուներ ==
2004՝ «Մայսթրոն»


== Հրատարակումներ օտար լեզուներով ==
1985՝ «Потерянные письма», Ռուսաստան
2007՝ «Constitution», Ֆրանսա


== Մրցանակներ եւ պարգեւներ ==
1975՝ ՀԼԿԵՄ մրցանակի դափնեկիր
1987՝ Աւետիք Իսահակեանի անուան գրական մրցանակ
1998՝ Մովսէս Խորենացիի մետալ
2002՝ Վահագն մրցանակի դափնեկիր
2005՝ Արցախի պետական մրցանակ
Չագալճըգ

Չագալճըգ (արաբերէն՝ جاقالجق‎) գիւղը կը գտնուի Սուրիո Չինարճըգ գիւղէն մօտ 1 քմ. հարաւ-արեւմուտք։ Ան կազմուած է 2 թաղերէ՝ գլխաւոր թաղը եւ Մաթըսլէք (բուն թաղէն հարաւ-արեւելք)։


== Հակիրճ պատմութիւն ==
XIX դարու սկիզբը գիւղը եղած էր Թրթռեան գերդաստանի բնակիչներուն կալուածը։ Ժամանակ մը ետք, ուրիշ թաղ մը կը կազմուի Մաթոսեան գերդաստանի բնակիչներուն հաստատումով Մաթըսլէք շրջանի մէջ։
1911-ի մարդահամարին երկու թաղերը կ՛ապրին 25 ընտանիք կամ 143 անձ։
1915-ի տարագրութեան ատեն կը զոհուին մօտաւորապէս բնակչութեան կէսը։ 1920-ին գիւղ կը վերադառնան միայն 50 անձ, 27 այլ գիւղացիներ մնալով շրջանէն դուրս (Հալէպ, Պէյրութ)։
1947-ին հայրենիք կը ներգաղթեն 29 անձ։ 1955-ի գիւղի բնակչութեան թիւը կը հասնի 38 անձի։
1993-ի տուեալներով գիւղը ունէր 48 անձ հայ բնակիչ կամ 13 տուն։ Կան նաեւ Հալէպէն հայեր, որ ունին իրենց անձնական տուներն ու կալուածները։


== Բնորոշիչ Կառոյցներ ==

Գիւղին գլխաւոր կառոյցներն են՝

Հսկայ սօսի ծառը որ Չագալճըգի աղբիւրին մօտ տնկուած է 1880-ական թուականներուն։
Ունեցած է մէկ դպրոց՝ Աւետարանական վարժարանը (1910-1934)։
Մաթըսլէք թաղի աղբիւրը։


== Մատենագիտութիւն ==
Յակոբ Չոլաքեան, «Քեսապ», Ա. հատոր, Հալէպ, 1995
Յակոբ Չոլաքեան, «Քեսապ», Գ. հատոր, Հալէպ, 2004
Յակոբ Չոլաքեան, «Քեսապի երեք օրերը», Երեւան, 2014
Սուրիական մարադահամար՝ http://www.cbssyr.org/new%20web%20site/General_census/census_2004/NH/TAB06-6-2004.htm
Լոս Անճըլեսի Քեսապի Ուսումնասիրաց Միութիւն - Կայքէջ www.keaofla.com
Լոս Անճըլէսի Քեսապի Ուսումնասիրաց Միութիւն - տարեկան գրքոյկ 25 թիւ՝1991-2015
Պէյրութի Քեսապի Ուսումնասիրաց Միութիւն - Ալպոմ Քեսապի եւ շրջակայից- Պէյրութ, 1955
Հայկական Սովետական Հանրագիտարան - Հատոր 4, 7, 12 - Երեւան 1974-1986
Լոս Անճըլեսի Քեսապի Ուսումնասիրաց Միութիւն - Քեսապն ու քեսապցին - Լոս Անճըլես 2011
Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու Դրօշ

ԱՄՆ դրօշը Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու պետական դրօշն է։ Այն հաստատուած է 1776-ին՝ անկախութիւն նուաճելէն անմիջապէս ետք։


== Նկարագրութիւն ==
ԱՄՆ-ի դաշնակային կառուցուածքը արտայայտուած է երկրի պետական դրօշի վրայ։ Դրօշի վերին ձախ անկիւնը պատկերուած է սպիտակ հնգաթեւ աստղերով ուղղանկիւնին, աստղերու թիւը կը համապատասխանէ դաշնութեան մէջ մտնող նահանգներու թիւին․ այն պարբերաբար կը փոխուի. 50-րդ աստղը դրօշի վրայ աւելցած է 1959-ին, Հաւայան կղզիներուն նահանգի կարգավիճակ տալէն ետք։ Այդ դրօշը ուժի մէջ մտած է 4 Յուլիս 1960-ին։ Դրօշի հորիզոնական եօթ կարմիր եւ վեց սպիտակ շերտերը կը խորհրդանշեն անկախ պետութիւն ձեւաւորած բրիտանական տասներեք գաղութները (Դելաւեր, Փենսիլուանիա, Նիւ Ճերսի, Ճորճիա, Քոնեկտիկուտ, Մասաչուսեթս, Մերիլենտ, Հարաւային Գարոլինա, Հիւսիսային Գարոլինա, Նիւ Հեմփշիր, Վիրճինիա, Նիւ Եորք, Ռոտ Այլենտ)։
Վերին ձախ անկիւնը՝ կապոյտ դաշտին մէջ, պատկերուած սպիտակ աստղերու քանակը կը համապատասխանէ նահանգներու քանակին (ներկայիս անոնք յիսուն են)։
Կարմիրը կը նշանակէ դիմացկունութիւն, կապոյտը՝ յամառութիւն, արդարութիւն, զգօնութիւն, սպիտակը՝ անմեղութիւն եւ մաքրութիւն։


== Դրօշի կառուցուածքը ==

Չափերու նշանակութիւններն են՝

Լայնքը՝ A = 1,0
Երկարութիւնը՝ B = 1,9
Աստղերու տարածքի լայնքը՝ C = 0,5385 (A x 7/13, կը զբաղեցնէ եօթ շերտ)
Աստղերու տարածքի երկարութիւնը՝ D = 0,76 (B × 2/5, դրօշի երկարութեան երկու հինգերորդը)
E = F = 0,0538 (C/10, աստղերու տարածքի մէկ տասներորդը)
G = H = 0,0633 (D/12, աստղերու տարածքի երկարութեան մէկ տասներկուերորդը)
Աստղի տրամագիծը՝ K = 0,0616
Շերտի լայնքը՝ L = 0,0769 (A/13, դրօշի լայնքի մէկ տասներեքերորդը)


== Աղբիւրներ ==
Վ․ Պ․ Մաքսակովսկի, «Աշխարհագրութիւն», 1993, «Լոյս» հրատարակչութիւն, էջ 183
Իզապէլ Պայրագտարեան

Իզապէլ Պայրագտարեան (1974[…], Զահլէ, Լիբանան). օփերային երգչուհի (սոփրանօ)  Առաջադրուած է «Կրեմմի» մրցանակի։ 2002 թուականին ձայնագրուած է Գանատահայ ռեժիսոր Ատոմ Էկոյեանի «Արարատ» ֆիլմի համար՝ կատարելով Կոմիտասի ստեղծագործութիւններէն։


== Կենսագրութիւն ==
Իզապէլ Պայրագտարեանը ծնած է Լիբանանի Զահլէ քաղաքը։ Հանդէս եկած է Լիբանանի հայկական եկեղեցական համոյթին մէջ, այնուհետեւ տեղափոխուերէ է Գանատա, շարունակեր է երգել Թորոնթոյի հայկական եկեղեցական համոյթի մէջ։ 1997 թուականին աւարտեր է Թորոնթոյի  համալսարանը: Հանդէս եկած է աշխարհի տարբեր բեմերու վրայ, արժանացեր բազմաթիւ բարձրագոյն պարգեւներու եւ մրցանակներու՝ Տոմինկոյի վոքալիսթներու մրցոյթի առաջին մրցանակին, Մեծ Բրիտանիոյ թագուհի Եղիսաբէթ 2-րդի ոսկէ մետալի, «Մեսրոպ Մաշտոց» Մետալ ՄԵԾԻ ՏԱՆՆ ԿԻԼԻԿԻՈՅ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍՈՒԹԻՒՆ ԱՆԹԻԼԻԱՍ - ԼԻԲԱՆԱՆ 15 Օգոստոս 15, 2004-ին եւ այլն։
Իզապէլ Պայրագտարեանի ձայնասկաւառակը Գանատայի մէջ  ճանչցուած է լաւագոյնը։ Հանդէս կու գայ   Նիւ Եորքի «Մեթրոփոլիթէն» օփերային թատրոնի մեներգչուհի, կը համագործակցի աշխարհի լաւագոյն ֆիլհարմոնիք նուագախումբերու հետ։ Ելոյթներով հանդէս եկած է  Բլասիտօ Տոմինկոյի, Եօ-Եօ Մայի, Փինչաս Զուքերմանի հետ։
2002 թուականին ձայնագրուած է Գանատահայ ռեժիսոր Ատոմ Էկոյեանի «Արարատ» ֆիլմի համար՝ կատարելով Կոմիտասի ստեղծագործութիւններէն։ Իր ձայնը կը հնչէ  նաեւ «Մատանիներու տիրակալը» ֆիլմին մէջ։
Հայաստան կատարած այցելութիւններու ժամանակ հանդէս եկած է Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիք նուագախումբի հետ ::
Այժմ ան կը ծառայէ որպէս Ձայնի փրոֆեսորի օգնական, Քալիֆորնիայի Սանթա Պարպարա համալսարանին մէջ:


== Մրցանակներ ==
2009 թ. առաջադրուած է «Կրեմմի» մրցանակի՝ լաւագոյն վոքալ կատարման համար։
Գանատայի արուեստի խորհուրդի մրցանակ
«Մեթրոփոլիթեն» օփերայի ազգային խորհուրդի մրցանակ, 1997
Փլասիտօ Տոմինկօյի մրցոյթի 1-ին մրցանակ
Էլիզապէթ թագուհիի կողմէն՝ ոսկէ մետալ, 2000
Juno-ի 4 մրցանակ


== Ընտանիք ==
2004 թուականին ամուսնացեր է դաշնակահար Սերուժ Գրաճեանի հետ։ Ունին երկու երեխայ՝ որդին՝ Արի եւ դուստրը՝ Լիան։


== Ժապաւէններ ==
Օփերային գիշեր Քէօլն (2005)
Հենտել. Քսերքսես (Օփերա) (2005)
«Երկար ճանապարհ դէպի տուն» (2005)
Մոցարդ. Տոն Ժուան (Օփերա), ուղիղ հեռարձակում Զալցբուրկէն (2006)
Great Performances at the Met: Կախարդական սրինգ (2007)
Օփերա աստղերու տակ (2007)


== Աղբիւրներ ==
Իզապէլ Պայրագտարեան Իր Տիրական Ներկայութեամբ Գերեց Եւ «Գրաւեց» Հանդիսականները
Իզապէլ Պայրագտարեան Ելոյթ Կունենայ Արեւմտեան Թեմի Սրբոց Ղեւոնդեանց Տաճարին մէջ
Կոմիտաս Վերակենդանացաւ Իզապէլ Պայրագտարեանի Շունչին Տակ
ԿՈՄԻՏԱՍ ՎԵՐԱԿԵՆԴԱՆԱՑԱՒ ԻԶԱՊԷԼ ՊԱՅՐԱԳՏԱՐԵԱՆԻ ՇՈՒՆՉԻՆ ՏԱԿ
Քալիֆորնիայի Սանթա Պարպարա համալսարան


== Արտաքին յղումներ ==
Իզապէլ Պայրագտարեան
Հայերուն միաւորում է անկախութիւնը. Իզապէլ Պայրագտարեանի բացառիկ հարցազրոյցը «Արմենպրես»-ին
Måneskin

Måneskin, Իտալական ռոք խումբ մըն է Հռոմէն: Գլխաւոր երգիչն է Տամիանօ Տէյվիտ, կիթառիսթներ Վիքթորիա տը Անկէլիս եւ Թոմըս Ռաճի, եւ թմփկահար Իթըն Թորչիօ: Խումբը դարձաւ հանրածանօթ երբ երկրորդ հանդիսացան Իտալական X Factor երգի մրցոյթին 2017 թուականին: Խումբը առաջին հանդիսացաւ Սանռէմօ Երգի Փառատօնին 2021 թուականին, իսկ Իտալիան ներկայացնելով Եւրատեսիլ Երգի Մրցոյթին արժանացան առաջնութեան, «Zitti e buoni» երգով:
10 Մարտ

10 Մարտ, տարուան 69-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 70-րդ) օրն է։


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
1900, Արամ Հայկազ (Չեքեմեան), ամերիկահայ արձակագիր (մահ.՝ 1986)։


== Մահեր ==
1915, Կարապետ Պետիկեան, հայ բժիշկ (ծն.՝ 1887)։


== Տօներ ==
Միքայէլ Սերեան (Պանդուխտ)

Միքայէլ Սերեան (Պանդուխտ) (1884, Յունան, Մուշ - 1920, Սարիղամիշ, Հայաստանի Առաջին Հանրապետութիւն), հայ ռազմական գործիչ, ֆետայի, Հայաստանի երկրապահ զօրամասի հրամանատար: 1918 թուականի Սարդարապատի հերոսամարտի հրամանատարներէն մէկը: Ս․Դ․Հ․Կ․-ի մարտական դպրոցի ներկայացուցիչ։ 


== կենսագրութիւն ==
Ծնած է Մշոյ դաշտի Յունան գիւղը 1884-ին, եւ այդ պատճառով յաճախ յիշուած է Մշեցի Պանդուխտ անունով: Դեռ փոքր տարիքին, ականատես ըլլալով իր ծննդավայրին շուրջ պատահած թուրք-քրտական խժդժութիւններուն եւ ազդուելով անոնցմէ, կը զինուորագրուի հայ ազատագրական պայքարին: 1904-ին կը միանայ Սասնոյ ֆետայական շարժման`յարելով Դաշնակցութեան: 1905-ին, կը ներգրաւուի ամբողջ Անդրկովկասի մէջ բռնկած հայ-թաթարական կռիւներուն եւ ձեռք կը ձգէ մարտական հմտութիւն: 1906-ին յատուկ նպատակով կ'անցնի Պուլկարիա, ուր կը հետեւի զինուորական կրթութեան: Զինուորական Վարժարանի միամեայ դասընթացքներէն ետք կը դառնայ ռումբեր պատրաստելու մասնագէտ: Մինչ այդ Հ.Յ.Դ.-էն ներս տեղի կþունենան ցնցումներ եւ գաղափարական տարակարծութիւններ, որու պատճառով անկէ կը հեռանան Անդրանիկ եւ Պանդուխտ:


== «Հրասիրտները» մատենաշարին երրորդ հատորը ==
Սոյն հատորը նուիրուած է ռազմական-կուսակցական գործիչ Պանդուխտին: Անոր անունը թէեւ կը հոլովուի յատկապէս Սարդարապատի հերոսամարտին առիթով, սակայն Դոկտ. Եղիկ Ճէրէճեան պատմագիտական ուսումնասիրութեամբ կը ներկայացնէ Սերեանի անցած կեանքի ուղին, հասարակական գործունէութիւնը, մարտական ճանապարհը եւ բազում այլ նիւթեր։


== Աղբիւրներ ==
Պատմութիւն Ս. Դ. Հնչակեան կուսակցութեան (1887-1962), հատ. Ա., խմբ. Ա. Կիտուր, Պէյրութ, 1962, 640 էջ։
Պատմութիւն Ս. Դ. Հնչակեան կուսակցութեան (1887-1962), հատ. Բ., խմբ. Ա. Կիտուր, Պէյրութ, 1963:
Արա Ճուհարեան

Արա Ճուհարեան, ճարտարապետ, բանաստեղծ, խմբագիր եւ հրապարակագիր:


== Կենսագրութիւն ==
Արա Ճուհարեան ծնած է Հալէպ եւ 2006-ին փոխադրուած է Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններ, որպէս ղեկավար ճարտարապետ ունեցած է ծաւալուն գործունէութիւն:  Նախագծած, ծրագրած եւ հովանաւորած է շինարարական աշխատանքներ՝ պանդոկներ, հիւանդանոցներ եւ բնակելի շէնքեր, Տուպայի, Ռաս էլ Խէյմէի եւ Շարժայի մէջ:


== Դասախօսական շարք ==
2004 թուականին, Շարժայի Օհաննէսեան վարժարանի հոգաբարձութեան հրաւէրով ընկերակցած է իր հօր,մեծահամբաւ ուսուցիչ եւ «Մրգաստան» հայերէն լեզուի դասագիրքերու հեղինակ Կարապետ Ճուհարեանի, ուր միասնաբար կատարած են տասնօրեայ դասախօսական շարք մը՝ միջին արեւելքի հայախօս պատանիներու համար Հայերէն լեզու դասաւանդելու եղանակին շուրջ:


== Խմբագիր «Շիրակ» ամսագիր ==
Ան վարած է գլխաւոր խմբագիրի պաշտօն՝ Թէքէեան Մշակութային Միութեան «Շիրակ» գրականութեան եւ Արուեստներու ամսագիրին: 


== Հայերէն Լեզու եւ Գրականութիւն ==
Արա Ճուհարեան որպէս հրապարակագիր ունի յօդուածներ հայերէն լեզուի ուսուցման եւ գրականութեան շուրջ հրատարակուած՝ Շիրակի, Զարթօնքի եւ այլ պարբերականներու մէջ:


== Երկեր ==
Արա Ճուհարեան հեղինակն է՝ «ԵՐԿՈՒ» խորագիրով բանաստեղծութիւններու հատորի մը (119 էջ), որ 2001 թուականին արժանացած է Գէորգ Մելիտենեցի Գրական Մրցանակին:
«ԵՐԿՈՒ» հատորը  նուաճած Է «worldcat» համաշխարհային գրադարաններու ցանցին  եւ «VIAF» վիրդուալ (virtual) միջազգային հեղինակութիւն ֆայլ հարթակին, որոնցմէ են՝ Ամերիկեան Քոնկրէսի Գրադարան, Ֆրանսայի Ազգային Գրադարան եւ Գերմանիոյ Ազգային Գրադարան:


== Աղբիւրներ ==
Վերջին իսկական Աղընցին (Վաղաւեր)
Բանաստեղծութիւն ԳԻՐՔ Բ. 2016
«ԲԱՆԱՍՏԵՂԾԻՆ ԳԻՐԸ ԱՆՈՐ ՆԿԱՐԱԳՐԻՆ ՆՄԱՆ ԱՆՓՈՓՈԽ Է»
ՀԱՅ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹԵԱՆ ՀԱՄԱՑԱՆՑԸ
Նաւահանգիստ
Հօրս Գիրքերը
Բանաստեղծություններ / Արա Ճուհարեան Անթիլիաս : Տպարան Կաթողիկոսութեան Հայոց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ, 2001
ԳՐԱԴԱՐԱՆՆԵՐԻ ՀԱՄԱՀԱՎԱՔ ԳՐԱՑՈՒՑԱԿ Երկու / Արա Ճուհարեան. 119 էջ Անթիլիաս : Գէորգ Մելիտինեցի գրական մրցանակ, 2001
Արա Ճուհարեան։ ՀՕՐՍ ԳԻՐՔԵՐԸ
2 editions published in 2001 in Armenian and held by 7 WorldCat member libraries worldwide identities Erku by Ara Chuharean
Գիտութիւնների Ազգային Ակադեմիայի Հիմնարար գիտական գրադարան Երկու / Արա Ճուհարեան
Virtual International Authority File Երկու (Բանաստեղծութիւններ)
Պրիւժ

Պրիւժ կամ Բրիւգգէ, (հոլ.՝ Brugge [ˈbrʏʝə], ֆրանսերէն՝ Bruges), Պելճիքայի Արեւմտեան Ֆլանդրիա նահանգի գլխաւոր քաղաքն է։ Եւրոպայի ամենագեղատեսիլ քաղաքներէն մէկը։ Բնակչութիւնը՝ 118 509 մարդ (1 Յունուար 2022)։ Միջնադարեան շրջանին, երբ քաղաքը կը գտնուէր իր ծաղկման գագաթնակէտին ունէր աւէլի քան 200,000 բնակիչ։


== Բնակչութիւն ==

Պրիւժը կարեւոր տնտեսական քաղաք է։
XX դարուն վերջերը քաղաքէն քիչ մը հեռու կառուցուած է ժամանակակից նաւահանգիստ Զեպռիւկէն, անոր շնորհիւ Պրիւժը վերադարձած է իր կորսնցուցած ծավալային առեւտուրի քաղաքի տիտղոսը։


== Պատկերասրահ ==
Բիւրականի աստղադիտարան

Վիքտոր Համբարձումեանի անուան Բիւրականի աստղադիտարան, աստղադիտարան Հայաստանի Բիւրական գիւղին, Արագած լեռան լանջին։ Կը պատկանի ու կը կառավարուի Հայաստանի Գիտութիւններու Ակադեմիայի կողմէ։ Կ՚ենթադրուի Արեւելեան Եւրոպայի եւ Միջին Արեւելքի կարեւորագոյն աստղադիտարաններէն մէկը։


== Պատմութիւն ==
Հիմնուած է 1946 թուականին Վիքտոր Համբարձումեանի ջանքերով ու ինք եղած է աստղադիտարանի առաջին տնօրէնը։ Աստղադիտարանի ճարտարապետն է Սամուէլ Սաֆարեանը։
Բիւրականի աստղադիտարանի առաջին աստղագետներն են Հայկ Պատալեանը, Բենիամին Մարգարեան, Ռուբեն Սահակեան, Գրիգոր Գուրզադեան, Լիւդվիք Միրզոեանը, Նինա Իվանովեան, Վաղարշակ Սանամեանը, Մարատ Առաքելեանը, Եդուարտ Խաչիկեանը եւ Կարլոս Գրիգորեանը։


== Կառուցուածք ==
Բիւրականի աստղադիտարանը կը գտնուի Արագած լեռան հարաւային լանջին՝ Հայաստանի Արագածոտնի մարզի, Բիւրական գիւղին։ Նաեւ 40°20′07″Հյ 44°16′25″Աե աստիճաններուն, Երեւանի 50 քմ հիւսիսը, 1500 մեթր բարձրութեան վրայ։
Աստղադիտարանը կազմուած է երկու մասերէն՝ բնակելի աւաններ եւ գործառնական մասեր, որ կը պարունակէ դիտաշտարակները, վարչական եւ տարրալուծարանի շէնքերը, ժողովասրահը եւ հիւրերու տունը։ Արտաքին մուտքի աստիճանները ունի իւրայատուկ ճարտարապետական ոճ։


== Աստղադիտակները ==


=== Խոշոր աստղադիտակներ ===

ZTA-2.7 - 2.7 մետր Կասեգրէյնի լուսարձակը, Բիւրականի հիմնական աստղադիտակն է։ Աշխատած է 1975 թուականին։ Ծրագրած է Բագրատ Յովհաննիսեանը, Ռուսաստանի LOMO ընկերութեան։
103/136/213 սմ Շմիդ համակարգի աստղադիտակը։ Գործածուած է 1960 թուականին։
53/53/180 սմ Շմիդի հեռադիտակ


=== Փոքր աստղադիտակներ ===
50 սմ լուսարձակ
40 սմ լուսարձակ
20 սմ լուսարձակ


=== Ռատիօ օբդիք աստղադիտակ (Radio Optical Observatory) ===
PDS-1010A - (խտութիւնը չափելու գործիք)


== Աղբիւրներ ==
Զաւէն Ռուպեան

Տոքթ. Զաւէն Ռուպեան (ծն.՝ 1914, Մարաշ), ատամնաբոյժ, ջութակահար։


== Կենսագրութիւն ==
Մեծ Եղեռնին, ենտանեօք դէպի Տէր Զoր աքսորուելու պահուն հրաշքով կ՝ ապաստանի հալէպ, կէս ճամբայէն փախուստ տալով։
1919-ին ընտանեօք կը վերադառնայ Մարաշ եւ ականատես կ՝ ըլլայ 1920-ի Մարաշի աղէտին։ 1922-ին Հալէպ գալով իր նավնական եւ միջնակարգ ուսումը կը ստանայ Հայ Աւետ. Վարժարանը, զոր աւարտելով իր ուումը կը շարունակէ Ալեփօ Գոլէճը։ Ապա բարձրագոյն ուսում ստանալու համար կը յաճախէ Պէյրութի Ամերիկաեն Համալսարանը, ուրկէ 1940-ին շրջանաւարտ կ՝ ըլլալ որպէս վիրաբոյժ-ատամնաբոյռ։ Կը հաստատուի Հալէպ։
Մօտէն կը հետաքդքրուի մեր ազգային կեանքով, մանաւանդ Մարաշի հայրենակցական Միութեան գործունէութեամբ որուն նախագահը կ՝ ըլլայ երկար տարիներ։ սոյն պաշտօնը կը վարէ ամենայն ձեռնհասութեամբ եւ 1961-ին կը փոխադրուի Պէյրութ։
Տոքթ. Զ. Ռուպեան պատանի հասակէն հետաքրքրուած է նուագով եւ մասնագիտացած ջութակի մէջ։ 1950-ական թուականներուն նուագած է Ասլամազեան լարային քառեակին մէջ եւ ղեկավարած այս։ Ումբը։ Նուագած է նաեւ բազմաթիւ խումբերու մէջ, իր կամաւոր ծառայութիւնը բերելով ազգային բազմաթիւ ձեռնարկներու։ Սոլիստն է եւ Հիմնագիրներէն Պէյրութի «Ժէոնէս Միւզիքալի» Սենֆոնիէթա օրքէսթրին։
Գնահատական դերեր ստացած է Վենետիկի Մխիթարեան Հայրերէն եւ Երեւանի Ռատիոժամի Տնօրէնութիւնէն։
Թէ որպէս վիրաբոյժ-ատամնաբոյժ եւ թէ ջութակահար՝ Տօքթ. Զ. Ռւպեան սիրուած եւ յարգուած անձնաւորբւթիւն մըն է: