armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Շահանդուխտ Բ.

Շահանդուխտ Բ, Սիւնեաց աշխարհի թագուհի, Բագրատունեաց թագաւորութեան հիմնադիր Գրիգոր Ա. Սիւնի արքայի (1051-1072) կինը, Սենեքերիմ թագաւորի քոյրը։


== Պատմութիւն ==
Շահանդուխտ Բ.–ը Աղուանի (Հայոց Արեւելքէն կողմանց) արքայ Սահակ Սեւատա Բ.–ի եւ Սոփիայի դուստրն էր, որու մասին կը վկայեն նաեւ Վահանավանքէն յայտնաբերուած արձանագրութիւնները եւ Սիւնեաց ականաւոր պատմիչ Ստեփանոս Օրպելեանը։ Շահանդուխտ Բ. թագուհին կարեւոր դերակատարում  ունեցեր է Սիւնեաց թագաւորութեան քաղաքական կեանքին մէջ։ Շահանդուխտ Բ.-ը Գրիգոր Ա. Սիւնի  արքայի կինն էր, որը անզաւակ մահացաւ  1072 թուականին։ Գրիգոր Ա. Սիւնի թագաւորի մահէն յետոյ Սիւնեաց ազնուականութեան որոշմամբ թագաւոր կը հռչակուի Շահանդուխտ թագուհիի կրտսեր եղբայր Սենեքերիմը (1072-1094/1096)։  Արցախ աշխարհի արքայադուստրը արդէն հասցուցած էր սիրուիլ ու մեծ յարգանք վայելել Սիւնիքի մէջ, քանի որ միայն անոր հեղինակութեան շնորհիւ հնարաւոր էր գահաժառանգման հարցի նման լուծումը, մանաւանդ որ արքայազունը տակաւին մանկահասակ էր։
Շահանդուխտ թագուհին կարեւոր դերակատարում  ունեցեր է նաեւ իր եղբօր Սենեքերիմի թագաւորութեան ժամանկաշրջանին։ Եղբօր՝ Սենեքերիմ արքայի մահէն յետոյ, միչեւ եղբօրորդիի՝ Գրիգոր Բ. արքայի չափահաս դառնալը, Շահանդուխտ Բ.–ը եղեր է թագաւորութեան փաստացի կառավարիչը։ Շահանդուխտ  Բ.–ը մահահացեր է 1116 թուականին։
Բեղումնաւոր էր Շահանդուխտ  Բ.–ի շինարարական եւ բարեգործական գործունէութիւնը, որու համար ան արժանացեր է «ամենաօրհնեալ», «խորահաւատ բարեպաշտուհի», «երանելի եւ սուրբ թագուհի» պատուոյ տիտղոսներուն։
1086 թուականին Շահանդուխտ թագուհին եւ իր քոյր Քաթան կառուցեր են Վահանավանքի Սբ. Աստուածածին եկեղեցին, ուր ալ գտնուեր է անոնց մասին պատմող արձանագրութիւնը։ Դատելով արձանագրութիւններէն եւ Վահանավանքում յայտնաբերուած տապանաքարերէն՝ իր կեանքի վերջին հատուածը Սիւնիքի մէջ անցուցած է Շահանդուխտ թագուհիի մայրը՝ «Աղուանի թագուհի» Սոփիան։ Անոր տապանաքարէն կ'իմանանք մահւան տարեթիւը՝ 1081 թուական։ Նոյն թուականին Շահանդուխտ թագուհին, անոր եղբայր Սենեքերիմ արքան եւ քոյր Քաթան իրենց մօր յիշատակը յաւերժացնող գեղաքանդակ խաչքար կանգնեցուցած են Վահանավանքի մեծ տաճարի արեւելեան կողմը։
Շահանդուխտ թագուհին եւ իր եղբայր Սենեքերիմ արքան աչքի ինկած են ոչ միայն շինարարական գործունէութեամբ, այլեւ եկեղեցիին եւ հոգեւոր դասին տուած առատ պարգեւներով ու նուիրաբերած տիրոյթներով։


== Տե՛ս նաեւ ==
Սիւնեաց թագաւորութիւն


== Գրականութիւն ==
Григорян Г. М. Очерки истории Сюника. IX—XV вв. / [Отв. ред. X. А. Торосян, Б. А. Улубабян]. — Ереван: Издательство АН АрмССР, 1990. — 390 с. — ISBN 5 8080 0042 4
Արտակ Մովսիսեան 10 ՀԱՅ ԱԿԱՆԱՎՈՐ ԹԱԳՈՒՀԻՆԵՐ. — Երեւան: ԶԱՆԳԱԿ, 2014. — ISBN 978 9939 68 267 9
Նշան Թաշճեան

Նշան Թաշճեան (10 Յունիս 1881(1881-06-10), Մեզիրէ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 24 Յունուար 1945(1945-01-24)), Հայ ատամնաբոյժ, ՀՅԴ Կեդրոնական Կոմիտէի անդամ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Խարբերդ: Խարբերդի մէջ նախնական կրթութիւնը ստանալէն ետք անցած է Էրզրում, ուր յաճախած է Սանասարեան վարժարան:
Նշան Թաշճեան եղած է Խարբերդի ՀՅԴ Կեդրոնական Կոմիտէի անդամ:
1904-ին անցած է Ամերիկա: «Հայրենիք» թերթը խմբագրած է Վռամեանի մեկնումէն ետք մինչեւ 1908-ի ամառը: Իր խմբագրական աշխատանքներուն զուգընթաց՝ ան հետեւած է ուսման Հարուըրտ Համալսարանին մէջ։ Յետագային աւարտած է ատամնաբուժութիւն, ապա դասաւանդած է Հարուըրտի ատամնաբուժական վարժարանին մէջ։ Մինչեւ մահ զբաղած է իր մասնագիտութեամբ, միաժամանակ շարունակ կապուած մնալով կուսակցական գործօն աշխատանքի: Երկու անգամ մասնակցած է ՀՅԴ Ընդհանուր Ժողովներու՝ 1911-ին Պոլիս եւ 1929-ին Փարիզ:


== Գործեր ==
«Միութեան եւ հաերաշխութեան խնդիրը հայ յեղափոխական կուսակցութեանց միջեւ»
«Ատամնաբուժական առողջպահութիւն», վերջինը՝ հայերէն եւ անգլերէն:
361 (թիւ)

361 (երեք հարիւր վաթսունմեկ) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 360-ի եւ 362-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
քառակուսի թիւ է՝ 361=192
Պիւթագորասի եռեակի մաս է (361, 65160, 65161)
 Alt   361  գործադրելիս կը ստացուի i տողատառը
տարուայ 361րդ օրն է Դեկտեմբեր 28-ը (նահանջ տարիներուն՝ Դեկտեմբեր 27-ը)
361 Բոնոնիա աստեղնեակի կարգային թիւն է
19-ական օր պարունակող 19 ամիսներէն կազմուած է պահաիներու տարին
Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոն

Նորարար փորձառական արուեստի կեդրոնը (ՆՓԱԿ) (անգլ.՝ Armenian Center for Contemporary Experimental Art (ACCEA)), ժամանակակից արուեստի կեդրոն, փորձարարական եւ հանրային տարածք, որ կը նպաստէ արուեստագէտներու միջեւ փորձի փոխանակման եւ Հայաստանի մէջ արուեստի եւ մշակութային միջավայրի ձեւաւորման։ Հիմնուած է 1990-ականներուն՝ Եդուարդ եւ Սոնիա Պալասանեաններուն կողմէ։


== Նպատակներ եւ առաջնահերթութիւններ ==
Խրախուսել հայ նորարար արուեստագէտներու ազատ ստեղծագործականութիւնն ու արտայայտման հնարաւորութիւնը
Հովանաւորել եւ աջակցիլ արուեստի բնագաւառին մէջ նոր հորիզոններու ձգտման եւ նուաճման
Խրախուսել երիտասարդ, նոր արուեստագէտներու յայտնաբերումը եւ ապահովել անոնց տաղանդի դրսեւորման հնարաւորութիւնը
Ստեղծել հնարաւորութիւն փորձառական արուեստը ներկայացնելու ինչպէս Հայաստանի, այդպէս ալ արտասահմանեան հարթակներու վրայ
Հակազդել արուեստի շուկայականացման՝ շուկայական չափանիշները փոխարինելով ստեղծագործական առաջնահերթութիւններով
Ստեղծել համագործակցութիւն Սփիւռքի եւ Հայաստանի արուեստի համայնքներու միջեւ՝ հայկական արուեստի եւ գրականութեան զարգացման ու հովանաւորութեան նպատակովՆՓԱԿ-ը կը ներկայացնէ

Ժամանակակից փորձառական արուեստ եւ գրականութիւն
Փորձառական թատրոն, կինօ, վիտէօ-արուեստ եւ երաժշտութիւն
Ցուցահանդէսներու, փառատօներու, քննարկումներու, հրապարակումներու եւ կինոդիտումներու կազմակերպումԿեդրոնը կը գտնուի Երեւանի Փաւստոս Բուզանդի 1/3 հասցէով։


== Պատկերասրահ ==


== Արտաքին յղումներ ==
Նորարար Փորձառական Արուեստի Կեդրոնի կայքը
Ստեփան Թարեան

Ստեփան Թարեան (Թարխարարեան) (17 Օգոստոս (29), 1899, Թիֆլիս - 20 Մայիս, 1954, Երեւան), հայ բեմանկարիչ, քանդակագործ։ ՀԽՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ (1945)։
Եղած է ՀԽՍՀ վաստակաւոր արուեստագէտ Մայրանուշ Պարոնիկեանի ամուսինը։


== Կենսագրութիւն ==

Մեծցած է Թիֆլիսի մէջ։ Աւարտած է Թիֆլիսի գեղարուեստի ուսումնարանը (1918), Լենինկրատի գեղարուեստի ակադեմիոյ քանդակագործութեան բաժինը (1927)։ 1927 թուականին տեղափոխուած է Երեւան։
1920 թուականին նկարած է Անիի Տիգրան Հոնէնցի եկեղեցւոյ որմնանկարները։
Առաջին ձեւաւորումը եղած է «Խաթաբալա» ներկայացումը 1927 թուականին Գաբրիէլ Սունդուկեանի անուան ակադեմական թատրոնին մէջ։ Աշխատած է Պատանի հանդիսատեսի թատրոնին մէջ, ինչպէս նաեւ Կիրովականի (այժմ՝ Վանաձոր), Արտաշատի եւ Ալավերդիի թատրոններուն մէջ։
«Հայֆիլմի մէջ» ձեւաւորած է «Կիկոս» (1933), «Գիքոր» (1934) ֆիլմերը։


== Թատերական ձեւաւորումներ ==
«Խաթաբալա» (1927 թ., 1940 թ., 1945 թ.)
«Պեպօ» (1929 թ., 1948 թ.)
«Քանդած Օճախ» (1938 թ.)
«Նապոլէոն Կորկոտեան» (1934 թ.)
«Ցասում» (1930 թ.)
«Արշալոյսին» (1937 թ.)
«Հրացանաւոր Մարդը» (1938 թ.)


== Քանդակներ ==
Հեղինակն է Վանօ Խոջաբեկեանի (1930), դերասանուհի Մայրանուշ Պարոնիկեանի (1945) դիմաքանդակներուն (երկուքն ալ՝ մարմար, ՀԱՊ), «Սպասում» քանդակին (1930-ական, Երեւանի մէջ տեղադրուած է 2000-ին)։


== Պատկերասրահ ==
Լուքաս Վազքուէզ

Լուքաս Վազքուէզ Իկլեսիաս (1 Յուլիս 1991(1991-07-01), Curtis, Լա Կորունյա նահանգ, Գալիսիա, Սպանիա), սպանացի ֆութպոլիստ, կիսապաշտպան։ Խաղցած է Ռէալ Մատրիտ ֆութպոլի ակումբէն։
Երիտասարդական Ֆութպոլի ընթացքը սկսած է Սպանական Քուրտիս ակումբին մէջ, այնուհետեւ տեղափոխուեցաւ Ուրալ։ 2007-2010 թուականներուն խաղցած է Ռիալ Մատրիտին մէջ։
ֆութպոլիստի մասնագիտական ընթացքը շարունակած է անմիջապէս Ռէալ Մատրիտին մէջ։ 2010-2011 թուականներուն խաղցած է Ռէալ Մատրիտ Գ.ին մէջ։ 2011-2014 թուականներուն խաղցած է Ռէալ Մատրիտ Գաստիլեային մէջ։ 2014-2015 մրցաշրջանը անցուցած է սպանական Էսպանիոլ ՖԱ-ին մէջ (վարձավճարով)։


== Արտաքին յղումներ ==
Match report
Official Announcement Lucas Vazquez
BDFutbol
transfermarkt.com
futbolme.com
Տուֆ

Տուֆ (իտալերէն՝ tufo), ժայռի տեսակ՝ բաղկացած հրաբխային ժայթքման ընթացքին դուրս մղուած հրաբխային մոխիրէ, որ ժամանակի ընթացքին քարացած է։
Տուֆը կազմուած է հրաբխային ապակիի, պեմզայի (չեչաքար) բեկորներէ։ Կը հանդիպինք նաեւ տուֆերու, որոնք բաղկացած են ամբողջական բիւրեղներէ կամ անոնց բեկորներէն։


== Տեսակներ ==
Տուֆերը կարելի է ստորաբաժնել ըստ բեկորներու կազմի, բնոյթի եւ չափերու։ Ըստ քիմիական կազմութեան տուֆերը կ՛ըլլան՝ լիպարիտային, դացիտային, անդեզիտային, բազալտային։ Գոյնը տարբեր է՝ մանիշակագոյն-վարդագոյն (Արթիկի տուֆ), դեղին եւ նարնջագոյն (Անիի տուֆ), սեւ (Երեւանի, Գիւմրիի տուֆ) եւ այլն։
Ըստ բեկորներու կազմի կը տարբերին՝ ապարաբեկորային, բիւրեղաբեկորային, ապարաբիւրեղաբեկորային, ապակեբիւրեղային եւ այլ տուֆեր։ Հայկական հրաբխային տուֆը կը բնորոշուի անկանոն բեկորազանգուածով։
Ըստ բեկորներու ջերմազօդման աստիճանի տուֆերը կ՛ըլլան թոյլ թրծուած (մոխրանման), ջերմազօդուած (իգնիմբրիտներ) եւ գերջերմազօդուած (հալած) տուֆեր կամ տուֆալաւաներ։
Տուֆի առաջացումը կրնայ ընթանալ կամ օդէն՝ անմիջական նստեցման ձեւով, հրաբուխի ժայթքման պարագային, կամ ալ ջրային եւ օդի հոսանքներով տուֆային նիւթի տեղափոխման հետեւանքով։ Տուֆը կը կիրառուի, որպէս շատ արժէքաւոր շինանիւթ (թեթեւ պեթոններու լցանիւթ, շինարարական քար), զոր ունի բարձր տեկորատիւ որակներ։
Հրաբխանստուածքային տուֆի բեկորներու չափերէն կախուած՝ կ՛առանձնացնանան կոպտաբեկորային, խոշորաբեկորային, միջինբեկորային եւ մանրաբեկորային տարատեսակներ։ Հանքային խառնուրդներու առկայութեան պարագային, անոնք կը ստանան վառ կանաչ, կապտականաչ, վարդագոյն, կարմիր գոյներ։ Շիրակի, Բազումի, Փամբակի լեռնաշղթայներուն մէջ, Վայոց ձորի մէջ, մերձերեւանեան շրջանին մէջ տարածուած են նորարշալուսային վարդագոյն, կանաչաւուն եւ խայտաբղետ տեսակները։ Պայմանականօրէն այս խումբին կը պատկանին նաեւ կրաքարային (տիբուրեան քար) եւ կայծքարային տուֆերը, որոնք կ՛առաջանան հրաբխային գործունէութեան աւարտական փուլին՝ հանքային տաք աղբիւրներէն քարպոնային (բնածուխ) ու սիլիկոնային նիւթերու անջատման ու նստեցման հետեւանքով։ Տարածուած են ՀՀ Արարատի, Շիրակի, Վայոց ձորի, Սիւնիքի մարզերուն մէջ։
Կ՛օգտագործուին շինարարութեան, քանդակագործութեան, կիրառական արուեստի եւ այլ բնագաւառներու մէջ։


== Հայաստանի մէջ ==
Հիմնականօրէն տարածուած են Հայկական հրաբխային բարձրավանդակի տարածքին՝ Արագածի լեռնազանգուածի, Կարսի սարահարթի, Սիւնիքի, Բիւրակնի, Ջաւախքի բարձրավանդակներուն, Կոտայքի, Եղվարդի սարաւանդներուն, Շիրակի դաշտուի, Արարատեան դաշտի նախալեռնային շրջաններուն, Ախուրեանի, Փամբակի գետերու հովիտներուն եւ այլն։ Յայտնի են հայկական հրաբխային տուֆերու՝ Արթիկի (վարդագոյն), Անիի (դեղին), Երեւան-Կիւմրիի (սեւ, կարմիր), Գեղաքարի (Գեղարքունիքի մարզ, բաց վարդագոյն, մարմնագոյն), Մեծավանի (մուգ վարդագոյն, կարմրաւուն, մարմնագոյն, դեղնաւուն եւ այլն ) եւ Ձորագետի (Լոռիի մարզ, աղիւսագոյն, կարմրաւուն) տարատեսակները։
102 (թիւ)

102 (հարիւր երկու), բնական թիւ է, 101-ի եւ 103-ի միջեւ


== Թուագիտութիւն ==
բերկրալի թիւ է


== Գիտութիւն ==
102-ը Նոպէլիում քիմիական տարրի (102No) ատոմային թիւն է


== Մշակոյթ ==
102 համարով Եունիքոտին մէջ ծածկագրուած է լատինական տողային f տառը


== Այլ ==
102րդ Ամենայն հայոց կաթողիկոսը 1633-էն մինչեւ 1655-ը Փիլիպպոս Ա.-ն եղած է
Ճափոնի 102րդ Կոյ-Հանազոնոյ կայսրը թագաւորած է 1428-էն մինչեւ 1464-ը
102րդ ռուսական ռազմակայանի ծառայողը 2015-ին Կումայրիին մէջ իրագործեց Աւետիսեաններու կոտորածը


== Օրացոյց ==
Տարուայ 102րդ օրը Ապրիլ 12-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Ապրիլ 11-ը)
Սարգիս Սէլեան

Սարգիս Սէլեան (20 Փետրուար 1880(1880-02-20) - անհայտ), հայ դեղագործ, ազգային գործիչ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1880 թուականի Փետրուար 20-ին, Պրուսայի նահանգի Նիկոմիդիոյ գաւառակի՝ Օվաճըք գիւղին մէջ։ 1905 թուականին աւարտած է Կ. Պոլսոյ Օսմանեան դեղագործական վարժարանը։ 1905 թուականին տեղափոխուած է Տրապիզոնի նահանգի Սամսոն քաղաքը եւ որպէս կառավարական դեղագործ աշխատած է։ Իսկ 1907 թուականէն կառավարական դեղագործ աշխատած է Սիվրիհիսար քաղաքին մէջ։ Այստեղ ամուսնացած ու բացած է սեփական դեղատուն։ Շուտով դարձած է Սիվրիհիսարի ազգային գործիչներէն մէկը եւ ծաւալած է՝ մշակութային, ազգային, քաղաքական աշխոյժ գործունէութիւն։
1914 թուականին՝ Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ Անգարայի իբրեւ զինուորական դեղագործ ծառայած է։ 1915 թուականին վերադարձած է Սիվրիհիսար եւ տեղի հայութեան հետ աքսորուած է մինչեւ Ռագգա։ Աքսորի ճամբուն վրայ կորսնցուցած է իր 40 հոգիներէ բաղկացած իր ընտանիքի անդամները, իսկ ինքը հրաշքով փրկուած է։ Ռագգայի մէջ թաղապետական առողջապահական պաշտօնեայ եւ բժշկական փոխանորդ նշանակուած է ու աշխատելու ընթացքին բազմաթիւ տարագիրներու եւ որբերու ազատած է՝ ստոյգ մահէն։ Յետագային հաստատուած է Հալէպ եւ բացած է սեփական դեղատուն։ Որդին՝ Վազգէն Սէլեան, Հալէպի մէջ դեղագործ էր։


== Գրականութիւն ==
Տէր Յովհաննէսեան Գրիգոր, Պատմագիրք Սիվրի-Հիսարի հայոց, Պէյրութ, 1965։


== Աղբիւր ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Մասիս (թերթ, Պէյրութ)

Մասիս, կրօնական, հասարակական-քաղաքական, գրական շաբաթաթերթ։ Կիլիկիոյ Տան Հայ կաթողիկէ պատրիարքութեան հրատարակութիւն։
Լոյս տեսած է 1947-1983, 1988-1995 թուականներուն։ Խմբագիրներ՝ Յարութիւն Թէքէեան (1947), Ռաւոսյէլվրդ Պայան, Մեսրոպ Թերզեան, Վարդան Թէքէեան եւ Անդրանիկ Կռանեան (1973 թուականէն)։
Մեծ տեղ յատկացուցած է սփիւռքահայ համայնքներու, հայրենիքի, ինչպէս նաեւ Մխիթարեան միաբանութեան կրթական, մշակութային ու կրօնական կեանքին, լուսաբանած միջազգային կեանքը։ Քարոզած հայ քաղաքական կուսակցութիւններու համերաշխութիւն։ Յոդուածներ տպագրած է  Սիամանթոյի, Դանիէլ Վարուժանի, Միսաք Մեծարենցի, Սայաթ-Նովայի, Աւետիք Իսահակեանի, Պարոյր Սեւակի, Դերենիկ Դեմիրճեանի, Սարմէնի, Ազատ Վշտունիի, Գէորգ Էմինի եւ այլոց մասին, եղած այդ հեղինակներու, ինչպէս նաեւ ֆրանսական, իտալական եւ եւրոպական այլ գրողներու ստեղծագործութիւններ։
Ունեցած է բժշկական բաժին։
Մանուկներու Համաշխարհային Օր

Մանուկներու Համաշխարհային Օրը (անգլ.՝ Universal Children's Day, սպ.՝ Día Universal del Niño , ֆր.՝ Journée mondiale de l'enfance) կը նշուի ամէն տարի նոյեմբեր 20-ին։ 1954-ին ՄԱԿ-ի Գլխաւոր ժողովին կոչ եղաւ բոլոր երկիրներուն միանալ եւ 1956-էն սկսեալ նշել այս օրը։ Օրուան նպատակն է բարելաւել մանուկներու բարօրութիւնը, ինչպէս նաեւ ամրապնդել ՄԱԿ-ի՝ տարբեր երկիրներու մէջ մանուկներու պաշտպանութեան համար իրականացուող աշխատանքները։
Գլխաւոր ժողովը առաջարկեց այս օրը նշել այն տեսքով եւ այն օրը, երբ նպատակայարմար կը գտնէ տուեալ պետութիւնը։
Գլխաւոր ժողովը իր բանաձեւին մէջ կը նշէր, որ Մանուկներու Համաշխարհային Օրուան ընդունումը կ՛ամրապնդէ ազգերու միջեւ համագործակցութիւնն ու համերաշխութիւնը։
Իր գլխաւոր փաստաթուղթերուն մէջ կ՛ըսուի, որ ՄԱԿ-ը Մանոկներու Պաշտպանութեան Օրը 20 Նոյեմբերին կը նշէ։ 1959-ի ճիշդ այդ օրը ընդունուած է «Մանուկներու իրաւունքներու հռչակագիրը», իսկ 1989-ին` «Մանուկներու իրաւունքներու պայմանադրութիւնը»։
Մանուկներու Համաշխարհային Օրուան ընթացքին տարբեր կազմակերպութիւններ եւ ընկերութիւններ կը կազմակերպեն բազմաթիւ միջոցառումներ։ Օրինակ McDonald’s ընկերութիւնը իր այդ օրուան ամբողջ հասոյթը կը փոխանցէ մանկական հիմնադրամներու, մանկատուներու եւ հիւանդանոցներու։


== Արտաքին յղումներ ==
Գլխաւոր Ժողովի № 836 (IX) հռչակագիր
Press Release Reference Paper No. 45 Փետրուար 2006
Փոքրիկներու համաշխարհային օր, Մինսկ, 2006
4 Յուլիս

4 Յուլիս, տարուան 185-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 186-րդ) օրն է։


== Դէպքեր ==
Գալիֆորնիոյ բանտարկեալներու ներման դիմումները քննող յանձնաժողովը 4 Յուլիս 2013-ին մերժեց Համբիկ Սասունեանի ներման դիմումը։


== Ծնունդներ ==
1825, Գրիգոր Աղաթօն, հանրային գործիչ, ազգային երեսփոխան, «Հայոց Բարեգործական Ընկերութեան» հիմնադիրներէն մին (մահ.՝ 1867)։
1930, Մհեր Մուշեղ Մկրտչեան, նշանաւոր հայ դերասան, ԽՍՀՄ ժողովրդական արուեստագէտ, շարժանկարի եւ թատրոնի մեծ կատակերգու (մահ.՝ 1993)։
1868, Բեկլար Ամիրջան(եան), հայ երգիչ (պարիթոն) (մահ.՝ 1937)։


== Մահեր ==


== Տօներ ==
Հաբանդ

Հաբանդ, գրաբար՝ Միւս Հաբանդ, երբեմն ուղղակի Հաբանդ, գաւառ Մեծ Հայքի Արցախ նահանգի կազմին մէջ, Կարկառ գետիn աջ ափէն մինչեւ Դիզափայտի լեռները եւ Քիրսի լեռնաշղթայէն մինչեւ Մուխանք դաշտիn արեւմտեան եզերքը։


== Աշխարհագրութիւն ==
Հաբանդի տարածքը մօտաւորապէս կը համապատասխանէ ներկայի ԼՂՀ Մարտունիի եւ Հադրութի շրջաններուն։


== Պատմութիւն ==
Հաբանդի Ամարաս աւանին եկեղեցին եւ վանքը հիմնած է Գրիգոր Լուսաւորիչ։ Հոն ամփոփուած է Գրիգորիսի (Գրիգոր Ա. Լուսաւորիչի թոռան) աճիւնը, որուն վրայ Ե. դարուն Վաչագան Գ. Բարեպաշտ թագաւոր կառուցած է Ս. Գրիգորիս մատուռը։ Նշանաւոր էր Հաբանդի Գտիչ կամ Քթիշ բերդաւանը (ներկայիս Հադրութի շրջան)` համանուն եպիսկոպոսանիստ վանքով։ Գտիչէն ոչ հեռու (ներկայիս Տող եւ Տումի գիւղերուն քով) գտնուող Գոռոզ բերդաւանին (ծանօթ է Ը.-Թ. դարերէն) անունով հայ քերական-մեկնիչները (Համամ Արեւելցի, Վարդան Արեւելցի եւ ուրիշներ) յաճախ Հաբանդի բարբառը կոչած են «Գոռոզի բարբառ», որ առհասարակ Արցախի բարբառն է։ Ուշ միջնադարուն Հաբանդ վարչականօրէն բաժնուած է Դիզակի (հարաւային մասը) եւ Վարանդայի (հիւսիսային մասը) գաւառներուն՝ համանուն մելիքութիւններով, որուն պատճառով մոռցուած է հնագոյն անուանումը։


== Տես նաեւ ==
Արցախ


== Գրականութիւն ==
Թ.Խ. Յակոբեան (1981). Հայաստանի պատմական աշխարհագրութիւն. Երեւան։ «Միտք»։
Թռչուններու Քարայրը

Թռչուններու Քարայրը, փոքր քարայրներու համալիր, Նորավանքի կիրճի մուտքին։


== Նկարագրութիւն ==
Թռչուններու Քարայրը կը գտնուի M2 մայրուղիի` Նորավանքի կիրճի մուտքին, գետափնեայ ճաշարաններու ետին գտնուող ժայռի մէջ (դէպի կիրճ թեքուող աջ կողմը)։ 
Քարայրը նեղ անցուղիներով իրարու միացած քարայրներու շղթայ մըն է։ Ժայռի վերի պատերուն վրայ ունի քանի մը փոքր խորշեր։
Նորավանքի թռչուններու քարայրը, շնորհիւ իր ինքնատիպ ու կայուն կլիմային, յարմար նկատուած է սննդամթերքի արտադրութեան եւ պահեստաւորումի համար։


== Պեղումներ ==
Պեղումներու ընթացքին Քարայրէն ի յայտ եկաւ էնէոլիթեան դարաշրջանի գինեգործութեան վկայութիւններ, որոնք եթէ հաստատուին, քարայրը կը դառնայ աշխարհին յայտնի գինիի խմորումի ամենավաղ շրջանի վայրերէն մէկը (Ք․ա. 4200–3800 թուական)։


== Վտանգներ ==
Թռչուններու քարայրին հիմնական վտանգը մարդոց անուշադիր գործունէութիւնն է։ Այցելուները մեծ վնաս հասցուցած են քարայրի ներսի պատերը նկարելով, կոտրելով կամ իրենց հետ տանելով քարէ աշխատանքներէն հատուածներ։ 


== Աղբիւրներ ==
Թռչուններու քարայրի նկարագրութիւն
1749 թուական

1749 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 49րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1749 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1749 մահեր

Ապրիլ 27՝ Մխիթար Սեբաստացի (ծն.1676), հայ կաթողիկէ եկեղեցւոյ գործիչ
Հենրիկ Ալաւերտեան

Հենրիկ Կարապետի Ալաւերտեան (16 Փետրուար 1935(1935-02-16), Լենինական, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Անդրկովկասի ԽՖՍՀ, Խորհրդային Միութիւն - 11 Յուլիս 1989(1989-07-11), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), խորհրդային հայ դերասան, օփերայի երգիչ, պաս, ՀԽՍՀ ժողովրդական արուեստագէտ (1984)։


== Կենսագրութիւն ==
Հենրիկ Ալաւերտեան, ծնած է 1935 թուականին Լենինական քաղաքին մէջ։ 1960 թուականին աւարտած է Երեւանի երաժշտանոցը (1960)։ 1959 թուականէն՝ Երեւանի օփերայի եւ պալէի թատրոնի մեներգիչ է։
1979 թուականէն նկարահանուած է «Հայֆիլմ» կինոստուտիայի ֆիլմերուն մէջ։
Վերջին ներկայացումը, որուն մասնակցած է դերասանը, 27 Մայիս 1989 թուականին էր Լոս Անճելըս քաղաքին մէջ։ Չնայած թատրոնի ղեկավարներու յորդորներուն, ծանր հիւանդ ըլլալով՝ բեմ բարձրացած եւ կատարած է Արմէն Տիգրանեանի «Անուշ» օբերայի իր՝ Քյոխվայի դերերգը։
Մահացած է 1989 թուականին Երեւանի մէջ։


== Կատարումներ ==


== Դերերը ==


== Արտաքին յղումներ ==
Энциклопедия Кино и ТВ "Генрих Алавердян" (ռուս.)
Գեղուհի (անձնանուն)

Գեղուհի, հայկական իգական անուն։ Յառաջացած է հայերէն գեղուհի՝ «գեղեցկուհի» բառէն։ Նորակերտ անուն է։ Կը գործածուի Կոստանդնուպոլսոյ, ինչպէս նաեւ Կովկասի մէջ։
Թորոնթօ

Թորոնթօ (անգլերէն՝ Toronto), Քանատական քաղաք Օնթարիօ նահանգին մէջ։ Բնակչությամբ, Քանատայի մեծագոյն քաղաքն է, ինչպէս նաեւ Օնթարիօ նահանգի վարչական կեդրոնը։ Կը գտնուի Հարաւային Օնթարիոյ` Օնթարիօ լիճի հիւսիս արեւմտեան ափին։
2011 թուականին կատարուած մարդահամարի տուեալներով Թորոնթոյի բնակչութիւնը կը հասնի 2,615,000 անձ։ Ունի բազմազան ազգերու բնակչութիւն, որուն 49%ը ծնած է Քանատայէն դուրս։
Արուարձանեան քաղաքներու հետ միասին, Թորոնթոն կը կազմէ Մեծն Թորոնթօ քաղաքային խմբաւորումը (Greater Toronto Area, կրճատ՝ GTA)` 6 միլիոն բնակչութեամբ (2011)։
Քաղաքը հարուստ է բազմաթիւ պատկերասրահներով եւ թանգարաններով։
Քանատայի «տնտեսական շարժիչ»ն է, ուր կեդրոնացուած են բազմաթիւ նախաձեռնութիւններ։ «The Economist» պարբերականը 2011 թուականին Թորոնթոյին ներկայացուցած էր որպէս 4-րդ առաւել բարձր կենսամակարդակ ունեցող քաղաք. Թորոնթոյի մէջ կը գտնուի՝ Թորոնթոյի սակարանը, ինչպէս նաեւ երկրի առաջատար բանկային կազմակերպութիւններու զգալի մասը։
Թորոնթօ ունի աշխոյժ հայկական գաղութ, եկեղեցի, մշակութային միութիւններ։


== Բնակչութիւն ==
4 Փետրուար

4 Փետրուար, տարուան 35-րդ օրն է։

 3 Փետրուար  4 Փետրուար  5 Փետրուար 


== Դէպքեր ==
2004՝ Մարք Զուքերպերկ, ստեղծեց Ֆէյսպուք ընկերային ցանցը։


== Ծնունդներ ==

1878, Զապէլ Եսայեան, արձակագիր ու հանրային գործիչ (մահ.՝ 1943)։
1887, Աննա Հետվիկ Պուլ, էսթոնացի միսիոնարուհի (մահ.՝ 1981)։
1902, Սէթ Արսէնեան, հայ հոգեբան (մահ.՝ անյայտ)։
1913, Ռոզա Փարքս, սեւամորթ ափրիկեւամերիկեան հասարակական գործիչ (մահ.՝ 2005)։
1942, Ժերար Տէտէեան հայ բանասէր, պատմաբան։


== Մահեր ==
1674, Ոսկան Երեւանցի, հայ մշակութային գործիչ, տպագրիչ, լեզուաբան (ծն․՝ 1614)։
1952, Յակոբ Մանանդեան, հայ պատմաբան, բանասէր, աղբիւրագէտ (ծն․՝ 1873)։


== Տօներ ==
 Միացեալ նահանգներ՝ Ռոզա Փարքսի օր։
 Սրի Լանքայի՝ Անկախութեան օր։
1611 թուական

1611 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 11րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1611 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1611 մահեր
Քարլա Սուզա

Քարլա Օլիվարէս Սուզա (11 Դեկտեմբեր 1985(1985-12-11), Մեքսիքօ Սիթի, Մեքսիքօ), մեքսիքացի դերասանուհի մըն է: Ան ամէնէն շատ ճանչցուած է իր Լորըլ Քասթիյո դերով ABC կայանի ոճրագործական թատերախաղին How to Get Away with Murder հեռուստաշարին մէջ։


== Վաղ Կեանք ==
Սուզա ծնած է Մեքսիքօ Սիթիի մէջ․ հայրը Չիլեցի է, իսկ մայրը՝ Միքսիքացի: Ան մեծցած է Ասփըն, Քոլորատոյի մէջ, ԱՄՆ, մինչեւ 8 տարեկան: Ան դերասանութիւն ուսանեցաւ Centro de Educación Artística  հանրածանօթ թատերական ուսումնարանը, տնօրինուած հռչակաւոր Մեքսիքական Televisa ընկերութեան կողմէ, Մեքսիքօ Սիթիի մէջ։ Ան նաեւ յաճախած է թատերական դպրոց Ֆրանսայի մէջ եւ մաս կազմած է թատերական ներկայացումներու շրջուն խումբի մը, որոնք երկիրը կը շրջին ներկայացումներ տալու: Ան դիմած է Ֆրանսական «Star Academy» հեռուստաշարին մէջ եւ ընդունուած, սակայն միաժամանակ դիմած էր  Լոնտոնի ամէնէն հռչակաւոր թատերական դպրոցներէն մէկուն մէջ, ուր եւ կ՛ ընդունուի (Central School of Speech and Drama)․ կը  լքէ հեռուստաշարը եւ կը ստանայ Bachelor of Arts in Acting 2008 թուականին: Ան նաեւ կը ստանայ CCP մրցանակը, որ կը տրուի ամէնէն տաղանդաւոր աշակերտին:
Ան նաեւ կ՛ընտրուի, որպէսզի մեկնի Մոսկուա, Ռուսաստան, Անաթոլի Սմիլիանսքիի հետ դերասանական փորձարութեան համար: 22 տարեկանին ան կը վերադառնայՄեքսիքօ Սիթի եւ կը սկսի իր դերասանական ասպարէզը ֆիլմերով եւ հեռուստաշարներով:


== Ասպարէզ ==
2009-ին, ան իր առաջին դերը կը ստանայ Մեքսիքական Verano de amor հեռուստաշարին մէջ, որուն գլխաւոր դերասանն է հռչակաւոր երգչուհի Տուլչէ Մարիա, ինչպէս նաեւ կ՛ ունենայ փոքր դերեր Los Héroes del Norte եւ La Clinica հեռուստաշարներուն մէջ։ Ան կը ստանցնէ գլխաւոր դերեր հռչակաւոր Մեքսիքական ֆիլմերու մէջ, ինչպէս From Prada to Nada, Nosotros los Nobles եւ Instructions Not Included:
2014-ին, Սուզան կը փոխադրուի Լոս Անճելոս, որպէսզի ստանցնէ տարբեր անգլիախօս դերեր Ամերիկեան ֆիլմերու եւ հեռուստաշարներու մէջ: Ան կ՛ընտրուի ստանցնելու իբրեւ գլխաւոր դերերէն մէկը Շոնտա Ռայմզի ոճռագործական թատերախաղի How to Get Away with Murder հեռուստաշարին մէջ իբրեւ իրաւաբանութիւն սորվող աշակերտ Լորըլ Քասթիյօ անունով, Վայոլա Տէյվիսի հետ:   Անոր նկարը Women’s Health պարբերաթերթի  Փետրուար 2015 թիւին կողքի էջը կը զարդարէ:


== Անձնական կեանք ==
Սուզան շատ սահունօրէն կը գրէ, կը կարդայ ու կը խօսի սպաներէն, անգլերէն եւ ֆրանսերէն:
2013-ի Դեկտեմբերին ան կը նշանուի ամերիկացի Մարշըլ Թրէնքմընի հետ, որու հետ կ՛ ամուսնանայ   2014-ի Մայիսին Քալիֆորնիա :
Սուզան տուած է TEDx դասախօսութիւն մը Կուանախաթոյի մէջ, Մեքսիքօ, 21 Մարտ, 2015-ին, նիւթով՝ «Sweet are the fruits of Adversity»:


== Դերեր ==


=== Ֆիլմ ===


=== Հեռուստաշարներ ===
Ժորժ Մարտիրոսեան

Ժորժ Մարտիրոսեան, ծնած է Թաւրիզ, Պարսկաստան։ Դեռ երկու տարեկան չեղած կը կորսնցնէ իր հայրը եւ կը մեծնայ մօր խնամքին տակ։ Տարրական կրթութիւնը կը ստանայ Թաւրիզի Հայկազեան-Թամարեան դպրոցին մէջ։ Ապա հայկական վարժարաններու փակման հետեւանքով իր ուսումը կը շարունակէ ամերիկեան եւ պարսկական դպրոցներու մէջ։ Կը յառաջդիմէ ինքնաշխատութեամբ։
24 տարի կը պաշտօնավարէ հայկական ազգ․ վարժարաններու մէջ, որպէս հայերէն լեզուի եւ յարակից դասերու ուսուցիչ։
22 տարիէ ի վեր կ'աշխատի «ալիք» օրաթերթի խմբագրութեան մէջ, իբրեւ լեզուական խմբագիր։ Եօթը տարի խմբագրած է «Ալիք Պատանեկան» երկշաբաթաթերթը։
իր գործերն են․
«Խինդ» եւ «Արցունք», կարճ պատմուածքներ (1965), «Կեանքի Ոլորտներում», երգիծա-քննադատական յօդուածներ եւ բանաստեղծութիւններ(1977), «Զանգիւլիւմի Երգեր», «ալիք»ի մէջ հրատարակուած աշխատասիրութիւն։