armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
30 Յունիս

30 Յունիս, տարուան 181-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 182-րդ) օրն է

Տարուայ աւարտին կը մնայ 184 օր


== Դէպքեր ==

1894՝ բացուեցաւ Լոնտոնի «Թաուէր» (անգլերէն՝ Tower Bridge) բացովի կամուրջը
1905` Ալպերթ Այնշթայնը հրապարակեցաւ իր «Հարաբերականութեան Յատուկ Տեսութիւնը»


== Ծնունդներ ==
 30 Յունիսի ծնածներ 

1922.Ժագ Իհմալեան (Jak Ihmalyan, Жак Ихмальян, մ.1978), նկարիչ
1954. Սերժ Սարգիսեան, Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ (2008-2013, 2013-ներկայ)
1963. Լիսա Քուտրոու (Lisa Valerie Kudrow), ամերիկացի դերասանուհի, հեղինակ
1983. Անժելա Սարաֆեան (Angela Sarafyan), ամերիկահայ դերասանուհի


== Մահեր ==
 30 Յունիսի մահացածներ 


== Տօներ ==
Կաղապար:Country data Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետություն Քոնկոյի դեմոկրատական հանրապետութիւն (Պելճիքայէն, 1960)
 Դանիա Դանիա՝ Ալեքսանտրա արքայեադստեր օր
Կաղապար:Country data Իսրայել Իսրայէլ՝ Նաւատորմի օր
Արշակ Գ.

Արշակ Գ. (անհայտ - 390), Հայոց թագաւոր 378–էն։ Պապի որդին եւ յաջորդը։


== Կառավարումը ==
Մանուէլ Մամիկոնեան սպարապետը, գահընկէց ընելով Վարազդատ թագաւորը, Հայոց գահին բարձրացրած է մանկահասակ Արշակին՝ դառնալով անոր նախնակալը: Արշակի կրտսեր եղբայր Վաղարշակը դարձած է թագաւորի աթոռակիցը: Սակայն Արշակի թագաւորութիւնը եղած է անուանական, երկիրը կառավարած է Մանուէլ Մամիկոնեանը: Պարսից Շապուհ II արքան սիրաշահած է Արշակին եւ հայ նախարարներուն՝ կամենալով իր կողմը գրաւած անոնց, կանխած Հայաստանի եւ Հռոմի մերձեցումը: Ան Հայաստան ուղարկած է զօրաբանակ, որուն հրամանատարը տիրացած է երկրի իշխանութեան, հայ նախարարներուն ստիպած հարկ վճառել Պարսից արքունիքին: Մանուէլ Մամիկոնեանը, չհանդուրժելով այս արարքը, պարսկական զօրաբանակը դուրս վտարած է երկրէն: Այնուհետեւ առժամանակ Հայաստանի մէջ տիրած է համեմատաբար խաղաղ իրավիճակ: Սակայն 384-էն ետք Պարսկաստանի ու Հռոմի միջեւ բանակցութիւններ սկսան Հայաստանի բաժանման շուրջ: Փաւստոս Բիւզանդի վկայութեամբ, Մանուէլ Մամիկոնեանը 384–ին՝ վախճանելէ առաջ, յատուկ գրութեամբ Հայաստանը եւ Արշակ թագաւորին «յանձնած է» Հռոմի կայսրին: 385–ին Արշակը ստիպուած հեռացած է հռոմէական Հայաստան՝ ապաստանելով Եկեղեաց գաւառի մէջ։ Անկէ ետք Շապուհ III Հայոց գահը յանձնած է Խոսրով Դ. Արշակունուն: 387–էն ետք, երբ անդամատուած է Հայաստանը, հռոմէական մասին մէջ խաղաղութեամբ, բայց կայսրութենէն կախեալ թագաւորած է Արշակը, որուն մահէն ետք կայսրութիւնը այլեւս թագաւոր չէ կարգած իր տիրապետութեան ներքեւ գտնուող Հայաստանի մէջ:
24 Հոկտեմբեր

24 Հոկտեմբեր, տարուան 297-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 298-րդ) օրն է

Տարուան աւարտին կը մնայ 68 օր


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
1888․ Լեռ Կամսար (Արամ Թովմասեան), գրող, երգիծաբան․ (մ․ 1965)


== Մահեր ==


== Տօներ ==
Երկրագունտ

«Երկրագունտ», գրական, գիտական եւ քաղաքական ամսագիր։ Ասիական ընկերութեան հրատարակութիւն։ Լոյս տեսած էր 1883-1888 թուականներուն, Կ. Պոլսոյ մէջ։ Խմբագիրներն էին՝ Յակոբ Պարոնեան, Եղիա Տէմիրճիպաշեան։
Տպագրուած էր նիւթեր ազգային կեանքի մասին, քաղաքական լուրեր, ուսումնասիրութեաններ հայոց լեզուի եւ հայ գրականութեան պատմութեան վերաբերեալ, պատմական, աշխարհագրական եւ գիտական յօդուածներ։ Ամսագիրը բարձրացրած էր կանանց իրաւահաւասարութեան եւ աղջիկներու դաստիարակութեան հարցը։ Մանկավարժական դաստիարակչական յօդուածներով օգնած էր կրթական գործի բարելաւման, ծանօթացրել ուսուցման եւրոպական մեթոդներուն։


== Թղթակիցներ ==
Թղթակցել են Գ․ Զօհրապը, Գ․ Սրուանձտեանցը, Ե․ Դուրեանը, Ե․ Տէմիրճիպաշեանը, Լեւոն Բաշալեանը եւ ուրիշներ։ Տպագրուած էր գրախօսականներ, մամուլի տեսութիւններ, թարգմանաբար ներկայացուցած Լամարթինի, Հիւկոյի, Լաֆոնտենի, Բայրոնի, Շելլիի եւ այլոց գործերէն։ Ընթերցողներուն ծանօթացուցած էր նշանաւոր գիտնականներու կեանքին ու գործունէութեան, նորագոյն յայտնագործութիւններուն։ Տպագրուած էր Ասիական ընկերութեան ազդերն ու որոշումները։
Հռոմի Ժամանակակից Արուեստի Թանգարան

Հռոմի Ժամանակակից Արուեստի Թանգարան (իտալ.՝ Museo d'Arte Contemporanea di Roma), նշանաւոր է իբրեւ MACRO (ՀԺԱԹ), տեղական ինքնավարման ժամանակակից արուեստի թանգարան Իտալիոյ մայրաքաղաք Հռոմի մէջ։ Թանգարանը տեղակայուած է երկու առանձին վայրերու մէջ, որոնցմէ մէկն է գարեջուրի նախկին գործարանի շէնքը քաղաքին Սալարիօ շրջանի Նիզզա փողոցին վրայ, իսկ միւսը՝ Տեստաջօ շրջանի նախկին սպանդանոցը Օրացիօ Ճուսթինիանի հրապարակին վրայ:


== Պատմութիւն ==
Նախագիծը սկսած է 1990-ականներու վերջը, հին Peroni գարեջուրի գործարանի շէնքին մէջ։ Վերակառուցման սկզբնական փուլէն ետք՝ Սեպտեմբեր 1999-ին, կառուցուեցաւ 6 սենեակ։ Թանգարանին պաշտօնական բացումը կատարուեցաւ 11 Հոկտեմբեր, 2002-ին:
2003-էն ի վեր թանգարանը ունեցած է յետագայ ՀԺԱԹ յաւելուածը, որ կ՛ընդգրկէ 1000 քառակուսի մէթր տարածքով երկու վերանորոգուած շէնքեր Հռոմի նախկին սպանդանոցի տարածքին՝ Տեստաջօ թաղամասէն քանի մը քիլօմեթր հեռաւորութեան վրայ:


=== Վերանորոգում ===
Մշտական ամբողջ հաւաքածոն ներկայացնելու համար Յուլիս 2004-էն սկսեալ շինարարութեան փուլը ընդլայնուած է: Վերանորոգման աշխատանքները վստահուած են ֆրանսացի ճարտարապետ Օտիլ Տէքին:


== Հավաքածոյ ==
ՀԺԱԹ-ի մշտական հաւաքածոն կը ներառէ 1960-ականներու իտալական արուեստի առանցքային գործեր, ինչպիսին են Ֆորմա 1 խումբին գործերը՝ Քարլա Աքարտի, Անթօնիօ Սանֆիլիպպօ, Ակիլ Փերիլի, Փիերօ Տորացիօ, Լեոնսիլօ եւ Էտտոր Քոլլա, Մարիօ Սերոլի եւ Փինօ Փասկալի արտէ բովերա աշխատանքները, Տանօ Ֆեսթայի, Մարիօ Շիֆանոյի, Տիտինա Մասելիի եւ Միմմօ Ռոտելայի փոփ արթ աշխատանքները:
Պատկերասրահին մէջ կը ցուցադրուին այնպիսի արուեստագէտներու գործեր, ինչպիսին են Ջովաննի Ալպանեսը, Անտրիա Աքուիլանտին, Ջիաննի Ատտուպալին, Տոմէնիքօ Պիանչին, Պրունօ Չեքոպելլին, Սառա Չիրակին, Էնցօ Քուքչին, Ֆապրիս տէ Նոլան, Ջիաննի Տեսսին, Դանիէլ Գալլիանոն, Ֆետերիքօ Կիտան, Ֆելիս Լեւինին, Ֆապիօ Մաուրին, Լուիջի Ինտանին, Քրիստիանօ Փինդալտին, Փիերօ Պիցցի Քանելան, Ջոաքինօ Փոնտրելին, Սիսսին, Մարքօ Տիրելլին:


== Արտաքին յղումներ ==
MACRO թանգարանի պաշտօնական կայքը
Պերճ Ֆ․ Սապպաղեան

Պերճ Ֆարեսի Սապպաղեան ծնած է 18 Օգոստոս, 1918 թուական Հալէպ: Հնագէտ, Դրամագէտ


== Կենսագրութիւն ==
Պերճ Սապպաղեան իր նախակրթութիւնը կը ստանայ Հալէպի Ազգային Հայկազեան Վարժարանին մէջ, իսկ միջնակարգ ուսումը՝ տեղւոյն Ֆրեր Մարիսթներու դպրոցին մէջ:
Տարի մը Հայկազեանի մէջ ֆրանսերէն լեզու դասաւանդելէ ետք, կը նետուի առեւտրական ասպարէզ եւ պաշտօնի կը կոչուի «Էֆրիքըն Իսթըրն» ընկերութեան մէջ։ Իր ասպարէզի գծով ան կը հետամտի բարձրագոյն ուսման, Լոնտոնի մէջ հետեւելով առեւտրական եւ օրէնսդրական դասընթացքներու:
Ապա՝ Հալէպի մէջ կը հիմնէ իր սեփական առեւտրական գրասենեակը, որուն տնօրէնի պաշտօնը կը վարէ միաժամանակ:
Տարի մը կը խմբագրէ Հալէպի «Եփրատ» օրաթերթը: Դեռ երիտասարդ կ'աշխատակցի Արտաւազդ Արք. Սիւրմէեանի աշխատասիրած «Պատմութիւն Հալէպի Հայոց» եռահատոր երկին՝ անգլերէն լեզուէ թարգմանութիւններ կատարելով հեղինակին համար: Ան իր հմտութիւնը կը խորացնէ դրամագիտութեան մէջ, դառնալով Մերձաւոր Արեւելքի ու յատկապէս այդ մարզի ծանօթ ու փնտռուած մասնագէտներէն մէկը: Աշխոյժ մասնակցութիւն բերելով մէկտեղ Հալէպահայ մշակութային կեանքին, որուն մղիչ ու ղեկավար ուժերէն մէկն է ան՝ քառասունական ու յիսունական թուականներուն: Միաժամանակ կը հանդիսանայ հայ - արաբ մշակութային գործակցութեան գլխաւոր օղակներէն մէկը:
Հակառակ կուտակած իր գիտական մեծ պաշարի, բծախնդիր ու զուսպ՝ Պերճ Սապպաղեան կը մնայ ժլատ գրիչի տէր մարդ:Սակայն եթէ գիրի ճամբով գիտական- ստեղծագործական իր խօսքը կը մնայ սահմանափակ էջերու մէջ, բանաւոր կերպով սակայն՝ ան տարբեր ծաւալ ու տարողութիւն կ'ունենայ:
Անդամ՝ Սուրիոյ Հնագիտական Ընկերակցութեան, մաս կը կազմէ անոր վարչութեան, մինչեւ վերջ մնալով այդ մարմնին նախաձեռնող ու գործօն անդամներէն մէկը:
Ան կը մահանայ 12 Յուլիս, 1982 թուական Հալէպ:


=== Հետաքրքրութիւններ ===
Պերճ Սապպաղեան կանուխէն հետաքրքրութիւն կը ցուցաբերէ դրամագիտութեան եւ պատմագիտութեան հանդէպ:


==== Լեզուներ ====
Ինքնաշխատութեամբ կամ մասնաւոր ուսուցիչներու հսկողութեամբ՝ Հայերէնի կողքին ան կը տիրապետէ.

արաբերէն
անգլերէն
ֆրանսերէն
գերմաներէն լեզուներուն:Պերճ Սապպաղեան նաեւ կը ծանօթանայ հին ասորերէնին:


===== Յօդուածներ =====
Պերճ Սապպաղեանի թիւով սակաւ դրամագիտական յօդուածները գլխաւորաբար կը մնան.

«Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս»ի
Հալէպի «Գեղարդ- Սուրիահայ Տարեգիրք»ի էջերուն մէջ:


== Աղբիւրներ ==
Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս, Հատոր Ժ․, Երուանդ Հ. Քասունի, Պէյրութ 1984։
Ռուպիքս Քիւպ

Ռուպիքս Քիւպ (անգլերէն՝ Rubik's Cube), Ռուպիքս քիւպ խաղը հնարուած է Հունգարիոյ մէջ։ Եռաչափ ձերային գլուխկոտրուկ-խորանարդ մըն է, որը հունկարացի քանդակագործ եւ ճարտարապետութեան մասնագէտ Էրնէօ Ռուպիք (հունգարերէն՝ Ernő Rubik) ստեղծած է 1974-ին։
Սկզբնական շրջանին խորանարդը կը կոչուէր կախարդական խորանարդ (հունգարերէն՝ bűvös kocka)։ 1980-ին Ռուպիքի կողմէն ստանալով արտոնագիր՝ ամերիկեան Ideal Toy Company խաղալիքներ պատրաստող ընկերութիւնը կ'սկսի Ռուպիքս քիւպներ արտադրելու գործընթացին, իսկ որոշ ժամանակի ընթացքին, խաղալիքը Գերմանիոյ մէջ մրցանակ կը շահի (տարուայ լաւագույն գերմանական խաղալիք)։ 2009 Յունուարին, աշխարհի չորս կողմերը կը վաճառուի 350 միլիոն օրինակ Ռուպիքի խորանարդներ, եւ ատոր շնորհիւ այն դարձած էր թիւ մէկ խճանկարային խաղը եւ, ընդհանրապէս՝ աշխարհի մէջ թիւ մեկ խաղալիքը։Դասական ռուպիքս քիւպներու խորանարդերը ունեն 3×3×3 չափսերը եւ հաւասարապէս կը կրեն խորանարդի վեց գոյները, սովորաբար՝ ճերմակ, կարմիր, կապոյտ, նարնջագոյն, կանաչ, եւ դեղին)։ Անոր մեքենականութիւնը այնպէս մըն է, որ հնարաւոր է խորանարդի բոլոր երեսները հանգիստ կերպով պտտեցնել։ Խաղը աւարտելու (լուծելու) համար պէտք է այնպէս մը ընել, որ խորանարդի իւրաքանչիւր երես ունենա համասեռ գոյն։


== Մրցանիշներ ==
Դասական 3×3×3 ռուպիքս քիւպներու ամենաարագ հաւաքումը գրանցուած է 6 Մայիս 2018 թուականին՝ Քամպոճային մէջ: Անիկա աւստրալացի 22 տարեկան Ֆելիք Զեմտեկսը մրցանիշային 4.22 երկվայրկեանի հաւքած է:


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական կայքը
Կաղապար:Dmoz
Ինչպէս հաւաքել Ռուպիքս քիւպը Եություպի վրայ
Ռուպիքի խորանարդի լուծման ուղեցոյց
Մրցանիշ` 5.66 երկվայրկեան տեւող լուծում


== Աղբիւրներ ==
Ս. Յարութիւն Եկեղեցի (Ճիւնի, Լիբանան)

Ճիւնիի Ս. Յարութիւն Եկեղեցի, Լիբանանի Ճիւնի շրջանի Ս. Յարութիւն Եկեղեցւոյ շինութիւնը սկսած է 1954 թուականին եւ աւարտած՝ 1956-ին, բարերարութեամբ Կիւլլապի Կիւլպէնկեանին։
11 Յունիս 1961-ին, հովանաւորութեամբ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Զարեհ Ա. Կաթողիկոսի, առաջնորդութեամբ Խորէն արք. Բարոյեանի (յետագային Կաթողիկոս Մեծի Տանն Կիլիկիոյ) տեղի ունեցաւ Ս. Յարութիւն նորակառոյց եկեղեցւոյ օրհնութիւնն ու օծումը։
Եկեղեցւոյ առաջին հոգեւոր հովիւը եղած է Շահէ Քհնյ. Ալեմեզեան։
Եկեղեցւոյ կից շինուած է Ազգային Կիւլլապիի Կիւլպէիկեան նախակրթարանը, որ գործած է մինչեւ 1960-ական թուականները։
1991-ին, թաղական խորհուրդի գործունէութեան գլխաւոր թիրախը դարձաւ եկեղեցւոյ բարեզարդումը։ 1998-ին, եկեղեցւոյ թաղական խորհուրդը եւ հոգեւոր հովիւը ձեռնարկեցին եկեղեցւոյ վերաշինութեան, որուն նպաստեց Լիբանանի հայոց թեմի առաջնորդ Գեղամ Եպս. Խաչերեան։


== Աղբիւրներ ==
Լիբանանի Ազգային Առաջնորդարան (2010)։ Պատմական համառօտ ակնարկ՝ Ժունիէի Ս. Յարութիւն եկեղեցւոյ (1921-2010) (Հայերէն)։ Լիբանան: Համազգայինի «Վահէ Սէթեան» տպարան։ էջ 17-34 


== Արտաքին յղումներ ==
Ճիւնիի Ս. Յարութիւն Եկեղեցւոյ Ուխտի Օրը։
Տերսիմի գաւառ

Տերսիմ (Քարաժայռ), գաւառ, ձորապետութիւն Արեւմտեան Հայաստանի մէջ, Խարբերդի վիլայեթի մէջ։ Կեդրոնը Խոզաթ գիւղաքաղաքն էր։ Միւս նշանաւոր քաղաքներն էին Մեծկերտը եւ Չարսանճաքը։


== Աշխարհագրութիւն ==
Ունի լեռնային տարածք։ Գաւառի արեւմուտքի եզրին է  Եփրատը, իսկ արեւելքէն` Փերի գետերով, հիւսիսէն` Բիւրակն-Մնձուրեան լեռներով, իսկ հարաւ-արեւմտեան մասով սահմանակից է Խարբերդի գաւառին:
Գաւառի տարածքով կը բարձրանան լեռներ, որոնք այն վերածեր են բարդ լեռնաշխարհի մը։
Տարածքի մեծագոյն մասը անտառածածկ է։ Տերիսմը հարուստ է գետերով եւ սառնորակ աղբիւրներով։


== Կլիմայ ==
Ունի բազմազան կլիմայ։


== Պատմութիւն ==
Տերսիմ գաւառի մասին յիշատակութիւններ կան Բարձր Հայքին մէջ: Այն նոյնացուցեր են Տերսիմին հետ։
Մինչեւ XIX դարու 70-ական թուականները Տերսիմը եղեր է նահանգ, ուր գոյութիւն ունէր քրտական ձորապետութիւն` հիւքմենութիւն։
1878 թուականին Սուլթանի հրամանով Տերսիմը որպէս գաւառ միացուած է Խարբերդի վիլայեթին:
Տերսիմը սկիզբը եղեր է հայաբնակ, այնուհետեւ այստեղ բնակութիւն հաստատեցին մեծ թիւով հայեր։ Գիւղերէն շատերը պահպանեցին իրենց հայկական անուանումերը` Ագրակ, Աղաջուր, Արտապետ, Գնելի, Դաշտակ, Թթենիկ, Լորենիկ, Կամիրքար, Սրբիյան (Սուրբ Օհան), Վարիգեղ, Պսկավանք, Պառվագրակ, Պառաւ։


== Բնակչութիւն ==
Մինչեւ 1915 թուականի Մեծ եղեռնը Տերսիմն ունէր 200 000 բնակչութիւն, որուն 45 %-ը հայեր էին, իսկ մնացածը քիւրտեր։ Քիւրտերը համերաշխ ապրեր են հայերու հետ եւ Եղեռնի տարիներուն 1000-աւոր հայերու կեանք փրկեր են անոնց ռուսական զօրքերուն յանձնելով։
Տեղի հայութիւնը սասունցիներու նման քաջ  եղեր է եւ XVII դարից սկսած յաճախակի պատերազմ վարեր է Թուրքիայի դէմ։


== Տնտեսութիւն ==
Բնակչութիւնը կը զբաղուէր անասնապահութեամբ եւ երկրագործութեամբ։


== Օգտակար հանածոներ ==
Գաւառակն ունէր նաֆթի զգալի պաշարներ, կերակուրի աղ, հանքային ջուրեր, բնական շինանիւթեր։


== Պատմամշակութային կառոյցներ ==
Տերսիմն ունէր տասնեակ հայկական յուշարձաններ` վանական համալիրներ, եկեղեցիներ, բերդերի ու քաղաքներու աւերակներ։


== Վարչական բաժանում ==
1878 թուականին Տերսիմն ունէր հետեւեալ գաւառակները.
Խոզաթ
Խուզիչան
Կըզըլքիլիսեէ
Մեծկերտ
Չարսանճաք
Չմշկածագ
Փախ
Օվաճիկ


== Աղբիւրներ ==
«Հայաստանի եւ յարակից շրջաններու տեղանուններու բառարան» (5 հատորով), 1986-2001 թթ., Երեւանի Համալսարանի հրատարակչութիւն
Արեւմտահայաստանի եւ Արեւմտահայութեան Հարցերու Ուսումնասիրութեան Կեդրոն


== Տե՛ս նաեւ ==
Խարբերդի նահանգի հայաբնակ բնակավայրեր


== Ծանօթագրութիւններ ==

Կաղապար:Տերսիմի գաւառ
Կաղապար:Խարբերդի վիլայեթ
Արմաւենի (լրագիր)

Արմաւենի, եգիպտահայ անդրանիկ պարբերականը։ Լոյս տեսած է 1865-ին, Գահիրէի մէջ (ընդամէնը՝ 4 համար)։ Հիմնադիր-տնօրէն՝ Մկրտիչ արք. Քեֆսիզեան, խմբագիր՝ Աբրահամ Մուրատեան։ Ձգտած է ամրապնդել Հայ առաքելական եկեղեցւոյ դերը համայնքի կեանքին մէջ։
Եգիպտահայ անդրանիկ պարբերականն է։ Ունեցած է կղերա–պահպանողական, հակասահմանադրական ուղղութիւն, պաշտպանած է աղայական դասի շահերը։ Տպագրած է կրօնա–բարոյական նիւթեր, յօդուածներ, լուրեր Եգիպտոսի, ինչպէս նաեւ միւս հայ գաղութներու մասին, արձագանգած է միջազգային քաղաքական եւ առեւտրական կեանքին, արծարծած առհասարակ գաղութահայ մշակութային կեանքի հարցեր։ Ունէր հետաքրքրական տեղեկութիւններու, զուարթ ժամանցի, հանելուկներու, ծանուցումներու ընդարձակ բաժին։
Արամ Գարամանուկեան

Արամ Գարամանուկեան (1 Մայիս 1910(1910-05-01), Այնթէպ, Այնթապի սանջակ, Հալէպի Վիլայէթ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 23 Դեկտեմբեր 1996(1996-12-23), Fort Lee, Պերկըն Քաունթի, Նիւ Ճըրզի, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), սուրիական բանակի հայազգի զօրավար-տեղակալ, իրաւաբան։
Գարամանուկեան ծնած է 1910-ին՝ Այնթապ: Նախնական ուսումը կը ստանայ ծննդավայրի Ադենական եւ Հալէպի Ազգային Հայկազեան վարժարանին մէջ, իսկ երկրորդականը՝ Ֆրեր Մարիսթներու գոլէճը:
1932-ին կը ընդունուի Դամասկոսի Զինուորական վարժարանը, ուրկէ շրջանաւարտ կ'ըլլայ, հրետանիի ճիւղէն, 1934-ին: Իր մասնագիտութիւնը կը կատարելագործէ Ֆրանսա, «École d’Application d’Artillerie»-ի մէջ 1938-39:
Բարձրագոյն զինուորական կրթութիւնը կը ստանայ Փարիզ, École Supérieure de guerre-ի մէջ, 1945-ին: Սուրիական Արաբական բանակին մէջ կը վար է պատասխանատու պաշտօններ: 1949-57, կ՛ըլլայ Սուրիական հրետանիի Ընհդ. Հրամանատար եւ Ընդհ. Սպայակոյտի անդամ: Կը մասնակցի Պաղեստինի պատերազմներուն:
Յաջորդական յառաջխաղացումներով, 1956-ին կը ստացնէ զօրաբաժինի Զօրավարի աստիճան եւ հանգստեան կը կոչուի 1958-ին:
1961-ին, Հալէպ քաղաքի կողմէն, կ՛ընտրուի Սուրիական խորհրդարանի եւ Սահմանադիր ժողովի անդամ: 1964-էն սկսեալ կը հետեւի Պէյրութի Ֆրանսական իրաւագիտական բաժանմունքի դասընթացներուն: Ապա շարունակելով իր իրաւագիտական ուսումը Փարիզի Համալսարանին մէջ, 1972-ին կ՛ընդունուի իբրեւ docteur en droit d’état, եւ իր աւարտաճառը կ՛ըլլայ «Օտարականները եւ զինուորական ծառայութիւնը», ուր գլուխ մը կը յատկացնէ Հայկական լեգէոնին:
Զինուորական ասպարէզին ընթացքին կը պարգեւատրուի Սուրիական, Լիբանանեան եւ Եգիպտական արժանեաց Առաջին կարգի բազմաթիւ շքանշաններով եւ կը ստանայ Ֆրանսական Պատուոյ Լեգէոնի սպայի աստիճան (Officier de la légion d’honneur):
Արիստակէս Ա․

Արիստակէս Ա․ (264, Կեսարիա, Թուրքիա - 333, Ծոփք, Մեծ Հայք), ամենայն հայոց երկրորդ կաթողիկոս։


== Կենսագրական գիծեր ==
Արիստակէս եղած է Ս. Գրիգոր Լուսաւորչի եւ Մարիամի զաւակը։ Ան ծնած է Կեսարիոյ մէջ, ուր նաեւ ապրած է իր հօրը հետ եւ ուսումը շարունակած։
Արիստակէս փոքր տարիքէն կը հետեւի կրօնաւորութեան։ Ան ինքզինք կը նուիրէ ճգնութեան։ Ապա, Տրդատ թագաւորին ստիպումով, կը վերադառնայ իր ճգնարանէն եւ կու գայ Հայաստան ու հօրը կողմէ եպիսկոպոս ձեռնադրուելով կը յաջորդէ անոր։
325-ին Արիստակէս կը մասնակցի Նիկիոյ տիեզերական Ա. ժողովին եւ կը ներկայացնէ Հայ Եկեղեցին։
Արիստակէս զոհ կ՛երթայ Ծոփաց Արքեղայոս նախարարին կողմէ դաւադրութեան մը եւ սուրով կը սպաննուի 333-ին ու կը թաղուի պապենական կալուածին՝ Եկեղեաց գաւառի Թիլ աւանին մէջ։
Կարպ Խաչվանքեան

Կարպ Խաչվանքեան (23 Յունուար 1923, Ախալցխա, 29 Նոյեմբեր 1998, Երեւան) հայ դերասան եւ խմբավար, ՀՀ ժողովրդական արուեստագէտ։ Ան յայտնի էր իբրեւ «Թագաւոր ծիծաղի»։


== Կենսագրութիւն ==
1941-էն 1944 թուական սորված է դերասանական դպրոցի Թպիլիսիի կինոստուդիայի. Քանի որ 1944 թուականին ան եղած է դերասան Պարոնեանի անուան երաժշտական զաւեշտի թատրոնին մէջ, ուր ան աշխատած է մինչեւ իր մահը. ան խաղացած է աւելի քան 100 դերեր.
1984-էն մինչեւ 1988 թուական Կարպ Խաչվանքեան էր նաեւ գեղարուեստական թատրոնի եւ ուղղուած 13 խաղի մէջ։.
Ան լաւագոյն յայտնի է իր ծաղրանկարների դերերով։
Անոր խմբավարական աշխատանքները նոյնպէս մեծ յաջողութիւններ ունեցած է թատրոնի մէջ։
Կարպ Խաչվանքեան նաեւ խաղացած է ֆիլմերուն մէջ։
Մկրտիչ Չատըրճեան

Ջատըրճեան Մկրտիչ, ծնած է 1870 թուականին։ Նախնական ուսումը ստացած է ծննդավայրը, ուր փայլուն աշակերտ մը ըլլալուն վալին զինք կոչած է «ղէքի» այսինքն ուշիմ, գիտէր Հայերէն, Թրքերէն, արաբերէն եւ պարսկերէն։ Ըլլալով միակ զաւակը իր ընտանիքին, 25 տարեկան հասակին 95-ի ջարդին պատճառաւ կը հեռանայ իր ծննդավայրէն, ուր այլեւս կեանքի եւ ինչքի ապահովութիւն չկար։ Կը հաստատուի Պէյրութ, ուր պետական պաշտօնեայ կ'ըլլայ երկար ժամանակ պաշտօնավարելով Հանրային Պարտուց բաժնին մէջ։ 1905 թուականին կ'ամուսնանայ եւ կ'ունենայ չորս մանչ եւ աղջիկ զաւակ մը։
1926 թուականին, Պրն. Ջատըրճեան տարիքի բերմամբ հանգըստեան կոչուեցաւ, 30 երկար տարիներ զոհողութեամբ ուր հաւատարմութեամբ աշխատելէ եւ պատասխանատու պաշտօններ վարելէ յետոյ, որոնցմէ վերջինը՝ Տնօրէն Հանրային Պարտուց բաժնի, Պէքայի շրջանին, հաստատուած Զահլէ։
1921 թուականէն ետք, երբ Կիլիկիոյ պարպումով հայերը սկսան հաստատուիլ Լիբանան, երեք տարի յաջորդաբար Տիգրակերտի Հայրէնակցական Միութեան Նախագահ Ընտրուէցաւ։ Հանգստեան կոչուելէ յետոյ պարապեցաւ ընթերցանութեամբ եւ գրականութեամբ։ Կանոնաւոր կերպով աշխատակցեցաւ «Ազդակ»ին, յօդուածներ գրելով բարոյական եւ ընկերային նիւթերու շուրջ, ինչպէս նաեւ տալով թարգմանութիւններ արաբական ու ֆրանսական գրական երկերէն, որոնք հաճոյքով կարդացուեցան ընթերցողներու կողմէ։ Այս շրջանին է որ այս գիրքիս պատրասութեան առնչութեամբ հաճոյքը ունեցայ անձամո ճանչնալու Մկրտիչ Ջատըրճեան, որ համակրելի, կրօնասէր զուարթախօս, ընտանիքի լաւ հայր մը է, հին սերունդի տիպար ներկայացուցիչ մըն էր։ Մեռաւ 25 Մարտ 1937 թուականին Պէյրութ, 67 տարեկանին։
Ինչպէս ըսինք, Մկրտիչ Ջատըրճիան ունեցաւ չորս զաւակ։ Անոոնք ալ կարեւոր համգիստնալնուն, համառօտ կերպով կը խօսինք անոնց մասին։
Պրն. Ֆուատ, ծնած է 1906 թուականին, այժմ կը գրաւէ բարձր գիրք մը Լիբանանի պետական շրջանակներուն մէջ, երկար տարիներ Լիբանանի Մաքսային Տնօրէն էր, շատ պատասխանատու պաշտօն մը զոր ձեռնհասութեամբ կատարեց։ Իսկ վերջերս բարձրացուեցաւ աւելի կարեւոր գիրքի մը՝ Հասարակաց Շահերու բաժնին մէջ։
որ ր Ժօզէֆ, ծնած 1907 թուականին։ Նախնական ուսումը առած ֆրէրներու գոլէճը, ուրկէ շրջանաւարտ ֆիլոզոֆիի դասարանէն, իսկ 1928 թուականին շրջանաւարտ՝ Պէյրութի ֆրանսական իրաւաբանական վարժարանէն, դասարանին աթաջինը հանդիսանալով, 1928 թուականէն ի վեր որպէս իրաւաբան վարժարանէն, դասարանին առաջին հանգիստանալով,1928 թուականէն ի վեր որպէս իրաւաբան կ'աշխատի Պէյրութի մէջ, մասնագէտ հանրային եւ առեւտրական հարցերու։ Եղած է ֆալանժ կամ արաբերէն քէթայիպ կոչուած լիբանանեան երիտասարդական կարեւոր կազմակերպութեան առաջին չարքայիններէն, որուն աճման եւ զարգացումին մէջ շատ կարեւոր դեր ունեցած է։ Այդ կազմակերպութեան Ընդհ. Քարտուղարն է 1937 թուականէն ի վեր, երբ այդ՝ բարձր շրջանակներուն մէջ կը հանդիսանայ շատ կարեւոր անձնաւորութիւն մը։ 1947 թուականի ընտրութեանց քէթա՛իպները զինք ներկայացուցին որպէս Երեսփոխան Փոքրամասնութեանց։ Ամուսնացած՝ օր. Ա. Քէհեանեանի հետ, ունի 3 զաւակ։ Մեթր Ժօզէֆ հանրային անձնաւորութեան մը բոլոր լաւ յատկութիւնները ունի.-ամէստ է, ճկուն, նպատակներե յամառօրէն յետապնդող, կը սիրէ ամփոխէն հեռու, առանց աղմուկի աշխատիլ սակայն գործ արտագրել։ Ունի դէպքերը տեսնելու, դասաւորելու կարողութիւն։ 
Պրն. Միշէլ Մաքսատան քննիչ է։
Մարի ամուսնացած է երկրաչափ Պրն. Վահէ Աշճըեանին հետ։
Իսկ Ճօրճ, ծնած 1920 թուականին, փաստաբան խմբագիր է «Աքսիոն» ֆրանսատառ շաբաթաթերթին, որ քէթայիպներու պաշտօնաթերթն է:
Լիբանան (թերթ)

Լիբանան, հասարակական-քաղաքական եւ գրական շաբաթաթերթ, ապա՝ երկօրեայ, եռօրեայ թերթ։ Լոյս տեսած է1924-1935 թուականներուն։ Պատասխանատու տնօրէններ՝ Մանուէլ եւ ժոզէֆ Աճէմեան։ Խմբագիրներ՝ Միհրան Նաճարեան, Միհրան Սեֆէրեան, Յարութիւն Պապեան, Բագրատ Սիւնիք, Սամուէլ Թումաճանեան, Միհրան Աղազարեան։
Սկիզբը՝ հայատառ թրքերէն։ Ունեցած է հնչակեան ուղղութիւն։ Նիւթեր տպագրած է Լիբանանի եւ Սուրիոյ հայերու կեանքին, Հայաստանի առօրեային վերաբերեալ անդրադարձած է հայրենադարձութեան։ Լայն տեղ յատկացուցած է պատմութեան ու մանկավարժութեան նուիրուած յօդուածներուն, գրական ստեղծագործութիւններուն։
«Լիբանան»-ի շարունակութիւնը կը համարուի «Հորիզոն» շաբաթաթերթը (1935-1939, խմբագիրներ՝ Վահան Տօնապետեան եւ Միհրան Նաճարեան), որ հրատարակած է նաեւ նիւթեր ֆրանսերէնով։
Արտա Մանտիկեան

Արտա Մանտիկեան (1 Սեպտեմբեր 1924(1924-09-01), Իզմիր, Թուրքիա - 8 Նոյեմբեր 2009(2009-11-08), Աթէնք, Յունաստան), յունահայ երգչուհի եւ օփերայի համբաւաւոր արուեստագիտուհի։ Մարիա Քալլաս կրթաթոշակներու հաստատութեան նախագահ։


== Կենսագրութիւն ==
Մանտիկեանէ ծնան է Զմիւռնիա, 1924 թուականին։ Հայրը, որ Զմիւռնիոյ մէջ հանրային արդիւնաշատ գործունէութիւն ունեցած է, զոհ գացած է Փոքր Ասիոյ աղէտի ընթացքին․ Մանիկեան տակաւին մանուկ, Զմիւռնիոյ աղէտէն յետոյ, իր մօրը՝ տիկին Պէաթրիսին, հետ փոխադրուած է Յունաստան։ 
Փոքր տարիքէն հետեւած է Օտէոն Աթինոնի դասընթացքներուն, իբր ուսուցիչ ունենալով Էլվիրա տէ Հիտալկոն, որ եղած է նաեւ ուսուցիչը Մարիա Գալասի։ Օտէոնը աւարտելէն ետք տուած է շատ մը ելոյթներ։ Այցելած է Լոնտոն, Միայցեալ Նահանգներ, Գանատա, ուր տուած է բազմաթիւ ռեսիթալներ եւս։ 
1960-ականներուն, երբ ան Յունաստան կը վերադառայ՝ հիւանդ մօրը խնամելու համար, այնտեղ Յունաստանի զինուորական կառավարութիւնը՝ Խունդան, գրաւած էր իշխանութիւնը, իսկ Մանտիկեան խօսած էր անոնց դեմ: Աքսորի ենթարկուելու վախի պատճառով, ան երկար տարիներ չէ կրցած երգել։  
Յունական Խունդայի գրաւումը աւարտած է 1974-ին: 1974-1980 թուականներուն  ան եղած է Աթէնքի համերգասրահի վարչութեան անդամ եւ անոր նախագահ Խրիսթոս Լամպրաքիսի հետ ունեցաւ փայլուն գործունէութիւն՝ Աթէնքի համերգասրահը միջազգային ճանաչողութիւն ստանալու աշխատանքին մէջ։
Հայազգի արտուեստագիտուհին հելլէնական երգին հարազատ թարգմանը եղած է արտասահմանի մէջ եւ այդ պատճառով իսկ մեածպէս սիրուած ու գնահատուած է հելլէն արտուեստագէտներու շրջանակներէն։
Արտա Մանտիկեան մահացած է 2009-ին, Աթէնք։
1728 (թիւ)

1728 (հազար եօթ հարիւր քսանութ)՝ բնական թիւ է, կը յաջորդէ 1727-ին եւ կը նախորդէ 1729-ին


== Յատկութիւնները ==
1728-ը՝

խորանարդ թիւ է՝ 1728 = 123
երկու խորանարդներու արտադրեալ է երկու եղանակներով՝ 1728 = 33 × 43=23 × 63
երեք խորանարդներու գումար է՝ 1728 =63 + 83 + 103
երեք քառակուսիներու գումար է՝ 1728 = 242 + 242 + 242
երկուական դրական եւ բացսական խորանանարդներու գումար է 1728 = 2893 + 2873 + (-288)3 + (-288)3
առաջին չորս բաղադրեալ թիւերու արտադրեալն է՝ 1728 = 4×6×8×9
1728-ի բաժանարարներն են՝ 1, 2, 3, 4, 6, 8, 9, 12, 16, 18, 24, 27, 32, 36, 48, 54, 64, 72, 96, 108, 144, 192, 216, 288, 432, 576, 864 եւ 1728
1728-ը երկրորդ (64-էն ետք) խորանարդն է, որը երկու յաջորդական պարզ թիւերու միջին թուաբանականն է՝
  
    
      
        
          12
          
            3
          
        
        =
        
          
            
              1723
              +
              1733
            
            2
          
        
      
    
    {\displaystyle 12^{3}={\frac {1723+1733}{2}}}
  
Առաջին 1728 Ֆիպոնաչչի թիւերու գումարը կը բաժնուէ 1728-ի վրայ:


== Տես նաեւ ==
1728 թուական5040
Ռոզեթայի Քարը

ՎԵՐԱՀՂՈՒՄ Ռոզեթայի Քար
Ծովակ (Վահրամ Սարգիսեան)

Ծովակ, (1890 - 1960, Պոլիս, Թուրքիա), ի ծնէ անունով՝ Վահրամ Սարգիսեան։
Ծնած է Նիկոմիդիա եւ մահացած՝ է Իսթանպուլ։ Յաճախած է կէտիկփաշայի Աւետարանական եւ ապա Պէրպէր–
եան վարժարանները, եւ աշակերտած՝ է Ինտրայխ Երուանդ Տէր-Անդրէասեանի եւ Տիգրան Չէօկիւրեանկ։ Երկար տարիներ ոաուցչագործած է Թադէոսեան վարժարանի մէջ։
Աշխատակցած է Իսթանպուլահայ մամուլին՝ քերթուածներով եւ թարգմանութիւններով։ 1943-էն սկսեալ ամբողջ 5 տարի խմբագրած է Ժամանակի «Գրական էջ»ը։ Ունի անտիպ թարգմանութիւններ ժօրժ Սանէ, Պլասքօ Իպանէզէ, ժան Գիշըբէնէ եւ այլ գրողներէ։
Օգտագործած է Ծովակ, Վ.Ս., Արեւելքցի, Վահասար եւ Հ.Ս. Հրաչ գրչանունները։
Հրատարակւած գործեր

Խեչառ Քամիներ (վէպ) - ժամանակի թերթօն, 1942
(քհոպէր Հատտէճեանի եւ Վարդան Կոմիկեանի աշխատակցութեամբ) Համայնապատկեր Հանրապետական Շրջանի Իսթաճ պոզանայ Գրականութեան - Իսթանպուլ, 1957
Շղթայ (թատերգութիւն) - [ներկայացուած' դերասան Պաէ թաղարի յոբելեանին աոթիւ1,1952։
Գիշատիչ Թռչունը (վէպ) - Իսթանպուլ, 1960