Մոնթէ Քարլօ

Մոնթէ Քարլօ (ֆր․՝ Monte Carlo), Մոնաքոյի իշխանապետութեան Մոնթէ Քարլօ վարչական շրջանին համանուն քաղաքամէջը։ Զբօսաշրջութեան աշխարհահռչակ վայր, նշանաւոր իր խաղատունով եւ ինքնաշարժի համանուն մրցաշարքերով՝ Մոնթէ Քարլոյի ինքնաշարժներու մրցաշարք (Rallye Automobile de Monte-Carlo) կազմակերպուած «Մոնաքոյի Ինքնաշարժներու Ակումբ»ին (Automobile Club de Monaco կամ՝ ACM) կողմէ եւ Մոնաքոյի մրցաշարք՝ Ֆորմիւլա Մէկ, հաստատուած «Ինքնաշարժի Միջազգային Դաշնակցութեան» կողմէ  Fédération Internationale de l'Automobile (FIA․ անգլ․՝ International Automobile Federation, ծանօթ նաեւ իբրեւ Formula 1 կամ  F1 -  անգլ․՝ FIA Formula One World Championship․ Formula 1 եւ F1)։


== Պատմական Հակիրճ Տեղեկութիւններ ==


=== Հիմնադրութիւն ===
Մոնթէ Քարլօ անունը կը վերաբերի քաղաքին մօտ գտնուող համանուն լերան՝ Մոն Շարլ (Mont Charles), զոր իտալացիները կ'անուանեն Մոնթէ Քարլօ (Monte-Carlo), որուն անունը իր կարգին կը վերաբերի Մոնաքոյի Շառլ Գ․ իշխանին (1818-1889)։  


=== Դիրք ===

Մոնաքոյի իշխանութեան Մոնթէ Քարլօ վարչական շրջանը բաժնուած է չորս թաղամասերու՝ Մոնթէ Քարլօ/Սփելիւկ, Լա Ռուս/Սեն Ռոման, Լարվոթօ/Պա Մուլեն եւ Սեն Միշել։ Կը գտնուի Միջերկրական ծովուն հիւսիսային ափերուն, Ֆրանսայի հարաւ-արեւելեան ծովեզերեայ մասին՝ Լազուրի ափին (ֆրանսական Ռիվիերա Côte d'Azur ) երկայնքին եւ ծովեզերեայ Ալպեան լեռնաշղթայէն դուրս ցցուած ծայրամասին։ Արեւելքէն սահմանակից է Ֆրանսայի Պոսոլէյ քաղաքին եւ ութ քլ․անդին`Իտալիոյ հետ։


=== Մոնթէ Քարլօ խաղատան եւ ծովու լոգանքի յարմարութիւններու ստեղծում ===
1856-ին կը ստեղծուին ծովու լոգանքի յարմարութիւններ։ Նախ իբրեւ բուժումի միջոց զանազան հիւանդութիւններու դէմ, իսկ տարիներու ընթացքին կը դառնայ քաղաքացիներու հաւաքման եւ զբօսնելու վայր։ 
1862-ին կը հիմնուի Մոնթէ Քարլօ խաղատունը, որ սակայն սպասուած յաջողութիւնը չ'ունենար։ Տարիներ ետք կը տեղափոխուի քաղաքին Լէ Սփոլիւկ (Les Spélugues) (թարգմանաբար՝ Քարայրները) շրջանը։  
1865-ին Ֆրանսայի հետ կը ստեղծուի մաքսային միութիւն մը։  
Այս երեք զարգացումները թափ կու տան շրջանին եւ Մոնաքոյի Իշխանութեան տնտեսական զարգացման։


== Բնակչութիւն ==
Մոնթէ Քարլօ քաղաքամէջին մնայուն բնակչութեան թիւն է 3,500, իսկ շրջանինը՝ 15,000։  


== Կլիմայ ==
Մոնթէ Քարլոյի կլիման միջերկրականեան է։ Կ'ազդուի ովկիանոսի եւ խոնաւ ենթարեւադարձային կլիմաներէն․ ամառը՝ տաք ու չոր, իսկ ձմեռը՝ մեղմ ու անձրեւոտ ։


== Մարզական ==


=== Ինքնաշարժներու մրցաշարքեր ===
Մոնթէ Քարլօ կը հիւրընկալէ «Մոնաքոյի ինքնաշարժներու մրցաշարք»ը (Սիրքուի տը Մոնաքօ - Ֆորմիւլա Մէկ / Circuit de Monaco - Formula One), ինչպէս նաեւ «Մոնթէ Քարլոյի ինքնաշարժներու մրցաշարք»ը (Rallye Automobile de Monte-Carlo)։ Վերջինը կը դրոշմէ «Ինքնաշարժներու Համաշխարհային Ախոյանութեան» շրջանին սկիզբը։
Հիւրընկալած է նաեւ «Ինքնաշարժներու Միջցամաքամասային Ախոյեանութիւն»ը (2009 - 2011)։
Մոնաքոյի Ինքնաշարժներու Ակումբը Automobile Club de Monaco կը կազմակերպէ նաեւ «Մոնաքոյի Պատանի Վարորդներու Բաժակի Մրցաշարք»ը (Junior Monaco Kart Cup)։


=== Ուրիշ մարզական եղելութիւններ ===
Մոնթէ Քարլօ կը հիւրընկալէ՝ 

Կռմփամարտի մրցումներ,
«Փոքեր» թղթախաղի European Poker Tour (EPT) մրցահանդէս,
Տապալի համաշխարհային ախոյեանութիւնը (World Backgammon Championship),
Մոնթէ Քարլոյի թենիսի հմուտներու մրցահանդէսը․ այդպէս կը կոչուի, սակայն տեղի կ'ունենայ Ռոքպրիւն քափ Մարթան (Roquebrune-Cap-Martin)՝ Մոնաքոյի եւ Իտալիոյ միջեւ ֆրանսական քաղաք։


== Զբօսաշրջութիւն ==
Մոնթէ Քարլօ աշխարհահռչակ դարձած վայր մըն է։ Եւրոպայի զբօսաշրջութեան կարապետն է, իր նշանաւոր պանդոկներով, ժամադրավայրերով, յուշարձաններով, եւ այլն։ Մոնթէ Քարլօ այցելած են, ինչպէս նաեւ իրենց բնակավայրի տեղ ընտրած են թագաւորներ, պետական անձնաւորութիւններ, միջազգային տարողութեամբ դերասաններ, մարզիկներ, գործատէրեր, եւ այլն։


=== Այլ ===
Մոնթէ Քարլօ կը հիւրընկալէ Ինքնաշարժներու Մոնաքօ Միջազգային Ցուցահանդէսը (Salon International de l'Automobile de Monaco)։ 


== «Լա Տամ Տը Մոնթէ Քարլօ» ==
Լա Տամ տը Մոնթէ Քարլօ․ երգ, որ կ'ուրուագծէ Մոնթէ Քարլօն («La Dame de Monte‑Carlo»):


== Պատկերասրահ ==