armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Պապիրոս

Պապիրոսը գրելու համար նախատեսուած թղթանման նիւթ մըն էր, որ կ'արտադրուէր Նեղոս գետին ափերուն աճող պապիրուս բոյսին միզուկէն: Անիկա լայնօրէն կ'օգտագործուէր հին Եգիպտոսի մէջ Գ. դարուն եւ հին աշխարհին մէջ յայտնուած է Է. դարուն, երբ արաբներուն կողմէ Եգիպտոսի գրաւումէն ետք անիկա դժուարամատչելի կը դառնայ ու անոր կը փոխարինէ մագաղաթը, իսկ հետագային՝ թուղթը:
Պապիրոսը կ'օգտագործուէր ճահիճներու շրջակայքը ապրող ժողովուրդին կողմէ: Անոնք Նեղոս գետին ճահիճներուն մէջ աճող պապիրոս կոչուող եղէգէն առնուած խիւսը կը տարածէին հարթ, ողորկ մակերեսի վրայ, կը չորցնէին զայն ու կը ստանային թերթեր: Դպրոցներու մէջ գործածուող պապիրոսները բազմաթիւ անգամներ կը լուացուէին ու նորէն կը գործածուէին: Պապիրոսին վրայ  կը գրէին եղէգէ գրիչով, մոխիրէ պատրաստուած սեւ թանաքով:

Պապիրոսը կ'օգտագործուէր նաեւ կառուցելու համար առաստաղներ, պարաններ եւ ցանկապատեր:
Եգիպտոսի մէջ, խոնաւ պայմաներուն մէջ բորբոսասունկերու պատճառով պապիրուսը արագօրէն կը քայքայուէր: Ներկայիս գրադարաններուն մէջ պապիրուսները կը պահպանեն արձաններու տեսք ունեցող փայտէ արկղներու մէջ:


== Աղբիւրներ ==
Leach, Bridget, and William John Tait. 2000. "Papyrus". In Ancient Egyptian Materials and Technology, edited by Paul T. Nicholson and Ian Shaw. Cambridge: Cambridge University Press. 227–253. Thorough technical discussion with extensive bibliography.
Leach, Bridget, and William John Tait. 2001. "Papyrus". In The Oxford Encyclopedia of Ancient Egypt, edited by Donald Bruce Redford. Vol. 3 of 3 vols. Oxford, New York, and Cairo: Oxford University Press and The American University in Cairo Press. 22–24.
Parkinson, Richard Bruce, and Stephen G. J. Quirke. 1995. Papyrus. Egyptian Bookshelf. London: British Museum Press. General overview for a popular reading audience.
1871 թուական

1871 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 71րդ տարին


== Դէպքեր ==

Յունուար՝ Իտալիոյ միաւորումի (իտալ.՝ Risorgimento) աւարտը


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1871 ծնունդներ

Յունուար 8՝ Գրիգոր Աւետեան (մ.1946), երգիծական դերասան
Յունուար 10՝ Նիկողաիոս Ադոնց (Տէր Աւետիքեան, մ.1942), պատմաբան, հայագէտ, բիւզանդագէտ
Մարտ 8՝ Եաքոպ Քիւնցլեր (գերմաներէն՝ Jakob Künzler, մ.1949), զուիցերիացի, Հայկական Ցեղասպանութեան ականատես։
Ապրիլ 26՝ Լեւոն Կիւրեղեան (իտալ.՝ Léon Gurekian, մ.1950), ճարտարապետ, նկարիչ
Հոկտեմբեր 30՝ Սիմոն Երեմեան (մ.1936), հայ բնագէտ, գրող, բանասէր
Նոյեմբեր 1՝ Ալեքսանդր Սպենդիարեան (մ.1928), երգահան
Անյայտ օրով՝
Քաղաքական գործիչներ՝
Հրաչ (Հայկ Թիրաքեան, մ.1915)
Վարդգէս (Յովհաննէս Սէրէնկիւլեան) (մ.1915)


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1871 մահեր

Հոկտեմբեր 10՝ Խաչատուր Լազարեան (ծն.1789), մշակութային գործիչ
Անյայտ օրով՝
Յարութիւն Պ․ Խալիպեանց (ծն.1790), պետական գործիչ
Արփի (թերթ)

«Արփի», պատկերազարդ շաբաթաթերթ։ Լոյս տեսած է 1913-1914 թթ., Թիֆլիսի մէջ։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Հ.Տէր-Աստուածատրեանց։ Պարբերականի էջերուն մէջ քննարկուած են ժամանակի հայկական ու միջազգային հասարակական քաղաքական կարեւոր համարուող խնդիրները, Պալքանեան պատերազմի իրադարձութիւնները եւ այլն։ Յօդուածներ նուիրած է արեւմտահայութեան եւ անոր ապագան, ռուսամետական դիրքերէն, առնչած է Ռուսաստանի արեւելեան քաղաքականութեան հետ։ Արտայայտած է Անդրկովկասի մէջ կապիտալիստական յարաբերութիւններու զարգացման օգտին, խրախուսած տեղական արդիւնաբերութեան զօրեղացումը՝ ի հակակշիռ օտար կապիտալի։
«Թատրոն», «Երաժշտութիւն», «Ծիծաղ», «Խելքի աշխարհ» եւ այլ խորագրերով նիւթերուն մէջ լուսաբանած է Թիֆլիսի եւ ընդհանրապէս հայ մշակութային իրադարձութիւնները, տպագրած երգիծական մանրապատումներ եւ ծաղրանկարներ։ «Արփի»-ի մէջ հրատարակուած են հայ գրողներու ստեղծագործութիւններ, թարգմանութիւններ ռուս եւ եւրոպական գրականութենէն։
334 (թիւ)

334 (երեք հարիւր երեսունչորս) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 333-ի եւ 335-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A001358  հարիւրեօթներորդ կիսապարզ թիւն է
 Alt   334  գործադրելիս կը ստացուի N գլխատառը
տարուայ 334րդ օրն է Դեկտեմբեր 1-ը (նահանջ տարիներուն՝ Նոյեմբեր 30-ը)
334 Շիքակոյ աստեղնեակի կարգային թիւն է
Օրբելի Եղբայրներու Փողոց (Երեւան)

Օրբելի եղբայրներու փողոց, փողոց Երեւանի Արաբկիր վարչական շրջանին մէջ։


== Տուեալներ ==
ԿԸ սկսի Մարշալ Բաղրամեան պողոտայէն եւ կ՛աւարտի Քիեւեան փողոցով։


== Նշանակալի կառոյցներ ==
Լեւոն Օրբելիի կիսանդրի
Լեւոն Օրբելիի անուան կենսաբանութեան հիմնարկ
Համբարձում Գալստեանի անուան թիւ 83 դպրոց
Գիտութեան պետական կոմիտէ
Կուրորտաբանութեան եւ ֆիզիկական բժշկութեան հիմնարկ


== Հատուող փողոցներ ==
Հատուող փողոցներ չկան։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Տես նաեւ ==
Երեւանի փողոցներու ցանկ
Երեւանի վարչական բաժանում


== Աղբիւրներ ==
Երեւան քաղաքի հասցեների տեղեկատու, Երեւան, 1983, էջեր 369-506, Երեւան քաղաքի փողոցների անուանումները
Երևան քաղաքի քաղաքային նշանակութեան փողոցներու ցանկ
Կաղապար:Գիրք:Ավագյան:Երևանի փողոցները
Խանումա

«Խանումա» (վրաց.՝ ხანუმა), Աւքսենթի Ցակարելիի թատերգութիւնը, որ գրուած է 1882 թուականին, որու հիման վրայ 1948 թուականին Թիֆլիսի կինոստուդիոյին մէջ նկարահանուած է «Քեթօ եւ Կոտէ» ֆիլմը։


== Նիւթ ==
Թատերգութեան գործողութիւնները տեղի կ'ունենան Թիֆլիսի Հաւլաբար հայկական թաղամասին մէջ XIX դարու սկզբը։ Վրացի սնանկացած իշխան Պանտիաշվիլին կը ծրագրէ ամուսնանալ հարուստ աղջկայ մը հետ։ Այդ նպատակով ան կը վարձէ յայտնի խնամախօս (միջնորդ) Խանումային։ Վերջինս իշխանի համար որպէս հարսնցու կը գտնէ Գուլիկոյին։ Այլ խնամախօս մը՝ Քաբաթօն, կ'ուզէ իշխանին ամուսնացնել հայ հարուստ առեւտրական Միկիչի դստեր՝ Սոնայի հետ։ Միկիչն ալ կը մտածէ այդ դուստրին ամուսնութեան շնորհիւ ձեռք բերել իշխանի տիտղոս։ Ան կը գտնէ իշխանի բոլոր պարտամուրհակները։
Կօտէն՝ Պանտիաշվիլիի զարմիկը, սիրահարուած է Սոնային։ Ան մասնաւոր դասեր կու տայ Սոնային։ Խանուման, փորձելով խանգարել իր մրցակիցին եւ, միաժամանակ, փափաքելով օգնել սիրահարներուն, կը ներկայանայ իշխանին Սոնայի փոխարէն։ Պանտիաշվիլին, տեսնելով ծեր, միաչքանի ու կաղ հարսնացուին, կը հրաժարի ամուսնանալ անոր հետ եւ նորէն կ'որոշէ կին առնել Գուլիկոյին։
Խանուման Սոնային կը հագցնէ Գուլիկոյի նման ու անոր փոխարէն կը ներկայացնէ իշխանին։ Աղջկայ գեղեցկութեամբ հմայուած իշխանը կ՛որոշէ ամուսնանալ անոր հետ, սակայն Միկիչը կը սպառնայ պարտամուրհակներով։ Այդ ժամանակ իշխանի զարմիկը՝ Կօտէն, կը համաձայնի ամուսնանալ Սոնայի հետ։ Անոր հետ ան քեռիին կ'ազատէ պարտքերէն, իսկ Միկիչին հնարաւորութիւն կու տայ ներկայանալ որպէս իշխան։ Պանտիաշվիլին կ'ամուսնանայ Գուլիկոյի հետ։ Իսկ Խանուման կ'ամուսնանայ Միկիչի հետ։


== Թատերական ներկայացումներ ==
Ռուսաստանի թատերախաղի մեծ թատրոնին մէջ 1972 թուականին «Խանումա» թատերգութիւնը բեմադրած է Գէորգի Տովստոնոգովը։ Ցագարելիի թատերգութեան թեքսթը հարմարեցուած է Բորիս Ռացերի ու Վլատիմիր Կոնստանդինովի կողմէն։ Այս բեմականացումը կը համարուի Գէորգի Տովստոնոգովի լաւագոյն աշխատանքներէն մէկը, 1978 թուականին նկարահանուած է այդ ներկայացման հեռատեսիլի տարբերակը։ Ներկայացման երաժշտութիւնը գրած է Գիա Կանչելին։ «Խանումա»-ն բեմադրուած է նաեւ Երեւանի Ստանիսլավսկիի անուան ռուսական թատերախաղի թատրոնին մէջ։


== Էկրանաւորումներ ==
Խանումա
Քեթօ եւ Կոտէ - նկարահանուած է Թիֆլիսի կինոստուդիայի մէջ 1948 թուականին
Վաչէ եւ Թամար Մանուկեան մատենադարան

«Վաչէ եւ Թամար Մանուկեան» մատենադարան, մատենադարան Հայաստանի Հանրապետութեան Վաղարշապատ քաղաքին մէջ։


== Պատմութիւն ==
Մատենադարանի նոր շէնքի պաշտօնական բացումը տեղի ունեցեր է 2012 թուկանի Հոկտեմբեր 18-ին Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի մէջ՝ հանդիսապետութեամբ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ծայրագոյն պատրիարք եւ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի, մասնակցութեամբ Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ Սերժ Սարգսեանի ու Ս. Էջմիածնի մատենադարանի բարերարներ լոնտոնաբնակ տէր եւ տիկին Վաչէ եւ Թամար Մանուկեաններու, որոնց անունով ալ կը կոչուի նորակառոյց հաստատութիւնը՝ Ս. Էջմիածնի «Վաչէ եւ Թամար Մանուկեան» մատենադարան:


== Կառոյց ==
Մատենադարանի շէնքը երկյարկ քարակերտ կառոյց է՝ նկուղային յարկով: Իւրաքանչիւր յարկի մակերեսը 1500 քմ է, նկուղինը՝ 1000 քմ: Նկուղային յարկին վրայ տեղաւորուած են գրապահոցները եւ օժանդակ սենեակները, առաջին յարկին՝ նախասարահը, վարչական մասը, ընթերցասրահը, հանդիասրահը եւ ցուցասրահները: Երկրորդ յարկին վրայ գիտական աշխատասենեակներն են, հնատիպ գիրքերու ընթերցասրահը, իւրօրինակ հանդիսասրահը՝ նախատեսուած միջազգային գիտաժողովներու համար, խորհրդակցութիւններու սենեակը եւ ցուցասրահը:
Մատենադարանի շէնքը կառուցուեր է ճարտարապետ Արտակ Ղուլեանի նախագիծով. Հեղինակը միախառներ է ժամանակակից եւ հայկական աւանդական ճարտարապետական ոճերը:


== Պատկերասրահ ==
Կարապետ Տինկիլեան

Կարապետ Տինկիլեան (անյայտ, Ամասիա, Սեբաստիոյ նահանգ - 1915), հայ ատամնաբոյժ։
Ծնած է Սեբաստիոյ նահանգի, Ամասիոյ գաւառի Ամասիա քաղաքին մէջ։ Ստացած է ատամնաբուժական կրթութիւն եւ աշխատեած է որպէս ատամնաբոյժ։ Սպանուած է 1915 թուականին։


== Գրականութիւն ==
Խաչատրեան Լուսինէ եւ Բաբլումեան Արփինէ (կազմողներ), Ցուցակ Հայոց Ցեղասպանության զոհերի (1915 - 1923 թթ.), գիրք 1, Սեբաստիոյ նահանգ, Երեւան, 2004։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։Կաղապար:Bio-stub
Դերասան

Դերասանը անձ մըն է, որ կը խաղայ թատերական կամ կատակերգական ստեղծագործութիւններու մէջ եւ կ'աշխատի ֆիլմերու, թատրոնի, հեռատեսիլի, ձայնասփիւռի կամ այլ նման հաստատութիւններու մէջ:


== Ստուգաբանութիւն ==
1660 թուականէն ետք առաջին անգամ սկսաւ օգտագործումը դերասան եւ դերասանուհի բառերուն։ Օրինակ՝ անգլիացիները այդ բառը փոխ առած են ֆրանսերէնէ: Դերասան բառը առաջ կը բնորոշէր բեմի վրայ գործող անձը` անկախ սեռական պատկանելիութենէն։ Բայց հասարակական կեանքին մէջ մեծ տարածում գտաւ դերասանուհի բառը, որը կը բնորոշէր հաստատ իգական սեռի ներկայացուցիչները: Գործնականապէս դերասանուհի բառը մեծ կիրառում գտաւ 1950-1960 թուականներուն, երբ կանանց ներդրումը արդէն էական էր մշակոյթի մէջ: Այնուհետեւ մրցանակաբաշխութիւններու ժամանակ սկաւ օգտագործուիլ դերասանուհի բառը` բնորոշելու համար կին յաղթողները:


== Պատմութիւն ==

Դերասանական խաղի ամենաառաջին արձանագրուած դէպքը կը վերաբերի 534 թուականին (թէեւ օրացոյցներու բազմաթիւ փոփոխութիւններու պատճառով որոշ ժամանակ նշելը դժուար է), երբ յոյն դերասան Թեփսիսը ելոյթ ունեցաւ Տիոնիոսի թատրոնին մէջ եւ դարձաւ առաջին յայտնի մարդը, որ պատմական կերպար բեմադրած էր։ Մինչդեռ Թեփսիսի դերը երգիչներ, պարողներ եւ մեկնաբաններ արձանագրած են միայն։ Թեփսիսի պատուին՝ դերասաններուն յաճախ կ'անուանեն թեփսիաներ: Թատերական առասպելները մինչեւ հիմա ալ կը հաւատան, որ Թեփսիսը մինչեւ այսօր գոյութիւն ունի որպէս ոգի, եւ թատերական անյաջողութիւններէն շատերը կը վերագրեն անոր ուրուականի միջամտութեանը։
Դերասանները վաղ միջնադարեան շրջանին աւանդաբար բարձր կարգավիճակ չունէին։ Անոնք թատերական խումբերով անընդհատ կը շրջէին եւ մարդոց վստահութեանը չէին արժանանար։ Եւրոպայի շատ վայրերու մէջ դերասանները նոյնիսկ քրիստոնէական կանոններով չէին յուղարկաւորուիր, եւ այդ դարաշրջանը կը համարէին, որ դերասանները դատապարտուած են նման ճակատագրի։ Այդ բացասական կարծիքը կը շարունակուէր մինչեւ 19-րդ դարի սկիզբը, իսկ ատկէ ետք դերասան մասնագիտութիւնը դարձաւ ամենայարգուած եւ ամենատարածուած մասնագիտութիւններէն մէկը արուեստի բնագաւառին մէջ:


== Յղումներ ==

Կաղապար:Քույրհղումներ
Գողթն Գաւառի Այր Մարդոց Տարազներ

Գողթնի այր մարդոց զգեստը ի տարբերութիւն կանացի զգեստէն, որոշ ընդհանրութիւններ ունէր Սիւնիք-Արցախի այր մարդոց զգեստին հետ:  
Գողթնի տղամարդոց տարազին մասերն էին սպիտակեղէնը, շապիկը, անդրավարտիքը, գօտին, չուխան, վերարկուն, գլխարկը, գուլպան, կօշիկը։  
Չուխայի գործածութիւնը կը սկսէր ամուսնութեան օրը, երբ տեղի կ'ունենար երիտասարդութենէ տղամարդութեան շարքերը անցնելու ծիսակատարութիւնը: Ամուսնութեան օրը երիտասարդները իրենց ծնողներէն նուէր կը ստանային արծաթ գօտի: Այր մարդիկը կը գործածէին գառնուկի մորթէ կարուած կոնաձեւ բարձր գլխարկ: Գլխարկը կը ծածկուէր բամպակէ շագանակագոյն, սեւ, մոխրագոյն կերպասով: 
Գողթն գաւառի Ագուլիս քաղաքին մէջ 1850ականներէն մինչեւ 1900-ականներու սկիզբը կ՛աշխատէին շերամապահական եւ մետաքսագործական գործարաններ, որոնց տէրերը հայեր էին։ Այս գործարաններուն արտադրած բարձրորակ մետաքսէ թելերն ու կերպասները կ՛օգտագորուէին Գողթնի եւ հայկական այլ գաւառներու աւանդական տօնական զգեստներու պատրաստութեան մէջ։ 
Գողթնի այր մարդոց տարազը աւելի շուտ եւրոպականացեր է, քան՝ կիներունը։ Հակառակ Գողթնի՝ աւանդապահ տարածք ըլլալուն, XIX դարու կիսուն գողթնեցի տղամարդիկ արդէն իսկ սկսած էին օգտագործել եւրոպական զգեստներ: Պատճառը Գողթն գաւառի առեւտրական կապն էր Եւրոպայի հետ, ինչպէս նաեւ այն, որ մեծ թիւով երիտասարդներ սկսան մեկնիլ եւրոպական քաղաքներ՝ առեւտուրի եւ կամ իրենց ուսումը շարունակելու նպատակներով։ 


== Աղբիւրներ ==
Պատկերագիրք Հայկական Տարազներու», Համազգային Հայ Մշակութային եւ Կրթական Ընկերակցութիւն, Պէյրութ, 1990, էջ 29։
www.armeniapedia.org
Մոնաքոյի Շրջագիծը

Մոնաքոյի Շրցագիծ, Մոնաքոյի մրցաշարքին ուղին: Կ'ընթանայ Մոնթէ Քարլօ եւ Լա Քոնտամինէ շրջաններու ճամբաներէն՝ ի միջանկեալ նաւահանգիստը։ Տարիներու ընթացքին մրցաշարքի ուղին մշտական նորոգութիւններու ենթակայ եղած է։ 


== Կազմակերպութիւն ==

Մոնաքոյի մրցաշարքին կազմակերպութեան գաղափարը կը յղանայ «Մոնաքոյի Ինքնաշարժներու Ակումբ»ին* (Automobile Club de Monaco) նախագահը՝ Անթոնի Նոկես, որ բարեկամ է Կրիմալտի ընտանիքին հետ (Իշխանապետութիւնը ղեկավարող գերդաստանը): Առաջին մրցաշարքը տեղի ունեցած է 14 Ապրիլ 1929-ին եւ յաղթական հանդիսացած է Ուիլիամ Կրովըր-Ուիլիամս Պուկաթի «Bugatti » մակնիշի ինքնաշարժով։ 

«Մոնաքոյի Ինքնաշարժներու Ակումբ»ը ամէն տարի կը կազմակերպէ «Մոնթէ Քարլօ մրցաշարք»ը եւ «Մոնաքոյի Պատանի Վարորդներու Բաժակի մրցաշարք»ը «Junior Monaco Kart Cup»։


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==
Մոնաքոյի Շրջագիծին կառուցումը կը կը լրանայ վեց ամսուան ընթացքին։ Մրցաշարքին ուղին նեղ է, բազմաթիւ ելեւէջներով եւ սեղմ անկիւններով: Այս յատկանիշներն են, որ զայն կը բնագրեն իբրեւ ամենապահանջկոտ «Ֆորմիւլա-1»-ի մրցաշարքը: Մօտ հարիւր տարուան պատմութեան ընթացքին, կրած է բազմաթիւ փոփոխութիւններ։  


=== Մրցաշարքին նախորդ շրջագիծերը ===

		
		
		
		
		


== Շրջագիծին ընթացքը (պատկերասրահ) ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
   


== Տե՛ս նաեւ ==
Աքրոփոլիս Ինքնաշարժներու Մրցաշարք
Տաքար մրցաշարք
Յովսէփ Ալահայտոյեան

Յովսէփ Ալահայտոյեան (1895, Ուռհա, Թուրքիա - 1982, Լիբանան), վերապրած հայ դեղագործ։


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Եդեսիա (Ուրֆա)՝ համիտեան ջարդերու օրերուն: Ան զաւակն է Պետրոս եւ Եղիսաբեթ Ալահայտոյեաններուն: Յովսէփ ունեցած է երկու եղբայրներ՝ Մովսէս եւ Յարութիւն, եւ չորս քոյրեր՝ Ֆէրիտէ, Հռիփսիմէ, Եղիսաբեթ եւ Մարի, որոնք բոլորն ալ ազատած են ջարդէն եւ հասած են Հալէպ:
Ալահայտոյեան գերդաստանին բուն մականունը եղած է Եկներեան, սակայն կենցաղային պատճառով մը փոխուած է եւ եղած է Ալահայտոյեան: 1915-ի Սեպտեմբերին Յովսէփին հայրը՝ Պետրոս Ալահայտոյեան, ձերբակալուած է իր տան մէջ եւ եղբօրը հետ սպաննուած է տան բակին մէջ:  
Յովսէփ յաճախած է ծննդավայրին Հայ Աւետարանական երկրորդական վարժարանը եւ շրջանաւարտ եղած է 1910-ին: 1910-1912-ին, իբրեւ դեղագործի օգնական, աշխատած է Եդեսիոյ գերմանական հիւանդանոցին մէջ բժիշկ Ֆիշըրի եւ Եագոպ Քիւնցլերի հետ: 1912-ին Դամասկոս մեկնած է իր ընկերոջ` Յովհաննէս Նագգաշեանի հետ եւ ուսանած է բժշկական դպրոցին մէջ:
Յովսէփ գերմանական հիւանդանոցի հիւանդապահուհիներուն հետ Միլլէթ Խան գացած է, հայ վիրաւորները բուժած եւ հարիւրաւոր հայ աղջիկներ ազատած է: Ան  հոն գտած է իր մայրը, քոյրերը եւ երկու եղբայրները եւ գերմանական հիւանդանոց տեղաւորած է: 
Եդեսիոյ հերոսամարտի օրերուն, Յովսէփ ձերբակալուած է թուրքերուն կողմէ ու կը բանտարկուի բժիշկ Արմենակ Ապուհայթայեանի հետ: Տարի մը բանտարկուած մնալէ ետք, 1916-ին ղրկուած է Հալէպի զօրանոց ծառայելու համար թրքական բանակին մէջ՝ իբրեւ դեղագործ զինուորական:
Թուրք իշխանութեան արտօնութեամբ մեկնած է Պէյրութ, շարունակելու համար իր բժշկական ուսումը: Ուսանած է Պէյրութի Ֆրանսական համալսարանի դեղագործութեան դպրոցին մէջ եւ վկայուած է 1916-ի վերջերը։
Ֆրանսական ռազմանաւով փոխադրուած է Մերսին եւ ապա՝ Ատանա, ուր ծառայած է ֆրանսական զինուորական հիւանդանոցին մէջ: Շուտով միացած է Եդեսիոյ գերմանական հիւանդանոցի անձնակազմին, իբրեւ դեղագործ:
Եդեսիոյ հայերուն երկրորդ գաղթի ատեն՝ դէպի Հալէպ, Յովսէփ եւս լքած է Եդեսիան եւ երեք ընկերներով հասած է Հալէպ, հոնկէ՝ Պէյրութ, ուր հաստատուած է իր սեփական դեղատունը:
Դեղարանը գործած է մինչեւ 1975-ի վերջերը, երբ ծագած է Լիբանանեան քաղաքացիական պատերազմը: Դեղարանը կողոպտուած է պատերազմի վատ օրերուն եւ դադրած է գործելէ:
«Քատիլաք»ի Առաջին Ելեկտրոնային Ինքնաշարժը

Ամերիկեան «Քատիլաք» ինքնաշարժի ընկերութիւնը հրապարակած է իր առաջին ելեկտրոնային ինքնաշարժին լուսանկարը:
Նոր ինքնաշարժը  ստեղծուած է Tesla Model X-ի եւ Audi e-tron-ի հետ մրցակցութիւն ապահովելու համար:
Ինքնաշարժը ապագայապաշտական տեսքով մեծ քրոսովըր մըն է, որ ունի նստարաններու երեք շարք:
«Քատիլաք» ընկերութեան  նոր նախագահ Սթիվըն Քարլայլը կը մտադրէ բարձրացնել մակնիշին վարկը աշխարհի մէջ, եւ նոր ելեկտրոնային ինքնաշարժը կրնայ կարեւոր դեր խաղալ այս հարցին մէջ:
Րիքի ի Փովերի

Ricchi E Poveri (Րիքի ի Փովերի՝ Հարուստն ու Աղքատը)․ իտալական փոփ երաժշտութեան նուագախումբ, ստեղծուած 1967-ին, Ճենովա։  Ծախած են 20 միլիոնէ աւելի ձայնապնակներ։ 


== Համառօտ տեղեկութիւններ ==


=== Առաջին տարիները ===
Խումբը կը հիմնուի Իտալիոյ Ճենովա քաղաքին մէջ 1967-ին Ֆրանքօ Կաթիին Franco Gatti, Անճելա Պրամպաթիին Angela Brambati , Անճելօ Սոջուին Angelo Sotgiu եւ Մարինա Օքենային Marina Occhiena կողմէն։  Նուագախումբը Րիքի ի Փովերի անունը կ՛ իւրացնէ երբ երգահան Ֆրանքօ Քալիֆանօ Franco Califano կատակելով կ՛ըսէ իրենց մասին թէ՝ «անոնք հոգեպէս հարուստ էին եւ տնտեսապէս աղքատ»։
Խումբը իր առաջին ներկայութիւնը կ՛ ունենայ Քանթաճիրոյի ամառուան փառատօնին (1968) «Վերջին Սէրը» L'ultimo amore երգով։

1970 թուականէն բազմաթիւ անգամ կը մասնակցին Սան Րեմոյի իտալական Երգի Փառատօնին, ինչպէս օրինակ՝ 1971-ին «Ինչ պիտի ըլլայ» Che sarà երգով։ 
1978-ին Եւրոտեսիլի Երգի Փառատօնին Իտալիան կը ներկայացնեն «Այս Սէրը» Questo amore երգով։

Րիքի ի Փովերի կը շարունակէ ձայնագրութիւնները Իտալիրէն եւ Սպաներէն լեզուներով եւ քանի մը երգեր առաջնահերթ դիրքեր կը գրաւեն Եւրոպայի զանազան երկիրներու մէջ․ 1980 – 1990՝ «Մամա Մարիա» Mamma Maria,«made in italy»  եւ «Կը սիրահարուիմ» Se Mi Innamoro։  


=== «Սարա ինչո՞ւ քեզ կը սիրեմ» Sarà perché ti amo ===
1981-ին նուագախումբը սպաներէն լեզուով կը ձայնագրէ «Սարա ինչո՞ւ քեզ կը սիրեմ» Sarà perché ti amo երգը։  Երգը առաջին դիրքերուն կ՛ արժանանայ Մեքսիքօ, Կարիպեան կղզիներ, Կեդրոնական եւ հարաւային Ամերիկայի երկիրներուն մէջ։  Երգը նաեւ կը ներկայացուի L'Effrontée (1985), Spike of Bensonhurst (1988), High Tension (2003) and Unmade Beds (2009) ժապաւէններուն նուագակցութեան մէջ։  Մինչեւ 2008 կը թարգմանուի տարբեր լեզուներու։


=== Ժամանակակից տարիներ ===
Րիքի ի Փովերի խումբը համերգներ կու տայ՝
12 եւ 13 Յունիս 2009-ին եւ 6 Նոյեմբեր 2010-ին Միջերկրականի Մալթա կղզիին մէջ․
2012-ին Իտալիոյ եւ Սլովենիոյ տարածքին, 
2013-ին Մոսկուա։
2016-ին Րիքի ի Փովերիին հիմնադիրը՝ Ֆրանքօ Կաթի կը մահանայ  74 տարեկան հասակին։
2020-ին խումբը վերամիացած կը տօնէ իր 50-ամեակը Սան Րեմօ Փառատօնին ընթացքին։


== Անդամներ ==
Ֆրանքօ Կաթի (Franco Gatti)
Անճելա Պրամպաթի (Angela Brambati)
Անճելօ Սոջու (Angelo Sotgiu)
Մարինա Օքենա (Marina Occhiena)    


== Արտաքին յղումներ ==
Sarà perché ti amo (անգլերէն)
Mamma Maria(անգլերէն)
Che sarà(անգլերէն)
Se m'innamoro(անգլերէն)
Յունիս

Կաղապար:Ամիսներու Գլխագիր
Յունիս՝ տարուան վեցերորդ ամիսը՝ ըստ Գրիգորեան Օրացույցին, կը բաղկանայ 30 օրէ, ան կը կոչվուի Իրաքի եւ Շամի երկիրներուն մէջ "Հզէյրան",եւ երբեմն Եգիպտոսի մէջ "Յունիյոյ",Թունիս եւ Ալժիրո մէջ "Ճուան"։
Յունիսը տարուան ամենէ երկար ցերեկուան ժամերու քանակը ունեցող ամիսն է:
Յունիսը խոտը հնձելու ամիսը կը համարուէ։ 
Յունիսը նուիրուած էր Յունոն աստուածուհիին, որ հռոմէական դիցաբանական պանթէոնին մէջ՝ կանանց ու ընտանեկան կենցաղի հովանավորողն է։ 
Ըստ հայկական տոմարի, Յունիսը կը համապատասխանէ «Մարգաց» ամսուան։

Յունիս ամսուան կենդանաշրջանին նշանները կը համարուին Երկուորեակը՝ մինչեւ 21-ը եւ 22-էն ետք՝ Քաղցկեղը


== Յունիս Ամսուան Տօն Օրերը ==

Յունիս 1՝
Երեխաներու Օր
Սամօա՝ Անկախութեան Օր Նօր Զէլընտէն 
Կաթի Համաշխարհային Օր
Յունիս 4՝
Էսթոնիա՝ Դրօշակի Օր
Հունկարիա՝ Ազգային Միասնութեան Օր
Յունիս 6՝
Շուէտի Ազգային Օր
Միաւորուած Ազգերու Ռուսերէնի Օր
Յունիս 7՝
Փերու՝ Դրօշակի Օր
Յունիս 8՝
Ովկիանոսի Համաշխարհային Օր
Յունիս 9՝
Յորդանան՝ Ապտուլլահ Բ Թագաւորի Թագադրութեան Օր
Յունիս 10՝
Փորթուկալիոյ Օր
Յունիս 11՝
Արքայազն Հենրիքի Ծննդեան Օր
Յունիս 12՝
Ֆինլընտ՝ Հելսինքիի Օր
Փիլիփիններ՝ Անկախութեան Օր
Ռուսիոյ Օր
Յունիս 13՝
Հունկարիա՝ Գիւտարարներու Օր
Յունիս 14՝
Միացեալ Նահանգներ՝ Դրօշակի Օր
Տեղահանումներու Յիշատակի Օր
Էսթոնիա՝ Սգոյ Եւ Յիշատակի Օր
Լիթուանիա՝ Սգոյ Եւ Յոյսի Օր
Արեան Տօնորներու Համաշխարհային Օր
Յունիս 16՝
Տապլին, Այրլընտ՝ Պլումի Օր (Պլումստէյ)
Ափրիկէցի Երեխաներու Միջազգային Օր
Յունիս 17՝
Իսլանտա՝ Ազգային Օր
Յունիս 19՝
Հունկարիա՝ Անկախ Հունկարիոյ Օր
Յունիս 20՝
Արժանթին՝ Ազգային Դրօշակի Օր
Յունիս 23՝
Այրիներու Համաշխարհային Օր
Լուքսեմպուրկ՝ Մեծն Տուքսի Ծննդեան Պաշտօնական Օր
Էսթոնիա՝ Յաղթանակի Օր
Յունիս 25՝
Մոզամբիք՝ Անկախութեան Օր
Յունիս 26՝
Ռումինիա՝ Դրօշակի Օր
Անկախութեան Օր՝
Մատակասքար
Սոմալիա
Յունիս 27՝
Ճիպութի՝ Անկախութեան Օր
Թաճիքստան՝ Միասնութեան Օր
Յունիս 29՝
Արցախ՝ Զոհուած Զինուորներու Օր
Սէյշելներ՝ Անկախութեան Օր
Յունիս 29՝
Քոնկօյի Տեմոքրաթական Հանրապետութիւն՝ Անկախութեան Օր
Աբիկեան

Աբիկեան, հայկական մականուն։


== Ազգանունը կրողներ ==
Գրիգոր Աբիկեան, իրաւագէտ:
Ժիրայր Յովհաննէսի Աբիկեան (1889-?), մտաւորական:
Լուիզ Յովհաննէսի Աբիկեան, ատամնաբոյժ-վիրաբոյժ:
Խաչատուր Աբիկեան, մանկավարժ:
Յովհաննէս Ստեփանի Աբիկեան (1860-1931), հրատարակիչ, տպագրիչ:
Մագսուտ Յակոբ Աբիկեան (1883-1915), բժիշկ, Հայոց Ցեղասպանութեան զոհ։
Միհրան Աբիկի Աբիկեան (1855-1938), կրթական գործիչ, բառարանագիր։
Ստեփան Յովհաննէսի Աբիկեան (1832-1895), մշակութային գործիչ։
Միհրան Ալթունեան

Միհրան Ստեփանի Ալթունեան (1890, Սեբաստիա - 1915), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Միհրան Ալթունեան ծնած է մօտ 1890 թուականին, Սեբաստիոյ նահանգի կեդրոն՝ Սեբաստիա քաղաքին մէջ։ Ատամնաբոյժ Յովհաննէս Ալթունեանի աւագ եղբայրը։ 
Ատամնաբուժական կրթութիւն ստացած է։ Սեբաստիոյ մէջ աշխատած է որպէս ատամնաբոյժ։ Սպանուած է 1915 թուականին, Սեբաստիայէն դուրս՝ մօտ 25 տարեկան հասակին։


== Գրականութիւն ==
«Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով», Կ. Պոլիս, 1919։
Գուժկան Սեբաստիոյ (Կարապետ Գաբիկեան) «Եղեռնապատում Փոքուն Հայոց եւ նորին մեծի մայրաքաղաքին Սեբաստիոյ, Պոսթըն, 1924։
Գերսամ Ահարոնեան «Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965)», Պէյրութ, 1965։
Թէոդիկ «Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան», Բ. տպագրութիւն, Երեւան, 24 Ապրիլ 1985։
Խաչատրեան Լ., Պապ Լումեան Ա. «Ցուցակ Հայոց ցեղասպանութեան զոհերու (1915-1923 թ.)», Գիրք 1, Սեբաստիայի նահանգ, Երեւան, 2004։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Թովմա Մեծոփեցի

Թովմա Մեծոփեցի  (1378 - 24 Մայիս 1446),  պատմիչ, մանկավարժ, եկեղեցական, մշակութային եւ հասարակական գործիչ։
Ուսանած է Մեծոփավանքին մէջ՝ Յովհաննէս Մեծոփեցի քով  (1386-1393 թթ.),  այնուհետեւ՝ Խառաբաստավանքի վարդապետարանէն ներս՝ աշակերտելով Սարգիս Ապրակունեցիի, ապա՝ Վարդան Հոգոցվանեցի րաբունապետներուն։ 1406-էն ուսանած է Տաթեւի համալսարանէն ներս՝ Գրիգոր Տաթեւացիի քով։ 1410-ին Թովմա Մեծոփեցին ստանձնած է Մեծոփավանքի վանահայրութիւնն ու վարդապետարանի րաբունապետութիւնը՝ պաշտօնավարելով աւելի քան 30 տարի։
Թովմա Մեծոփեցիին գործունէութեան ընթացքին Մեծոփայ դպրոց հրաուիրուած են յայտմի մասնագէտներ, ստեղծվել են դասագրքեր, կատարուածլ տարբեր երկերու մեկնութիւններ։ Դպրոցի մատենադարանէն ներս ընդօրինակած, ծաղկած ու կազմած են հայկական բազմաթիւ ձեռագիր մատեաններ։ Մեծոփը դարձած է գրչութեան կարեւոր կեդրոն, ուր Թովմա Մեծոփեցին ուսուցանած է գրչութեան արուեստ, պատրաստած գրագիրներ, գրիչներ, գրչութեան արուեստի ուսուցիչներ։ Թովմա Մեծոփեցին շարք մը պատմական աշխատութիւններու հեղինակ է։ Ամենայայտնին «Պատմութիւն ԼանկԹամուրայ եւ յաջորդաց իւրոց»  (1860, քննական բնագիրը աշխատասիրութեամբ Լ. Խաչիկեանի, 1999) երկն է, որ կ՛ընդգրկէ 1386–1440-ի իրադարձութիւնները։ Այն XV դ. պատմական հազուագիւտ երկերէն է, կարեւոր աղբիւր Լենկթեմուրի, ինչպէս նաեւ Գարագոյունլու եւ ագգոյունլու քոչւոր ցեղերու մղած պատերազմներու շրջանի Հայաստանի ու Միջին Արեւելքի պատմութեան ուսումնասիրման համար։ Մեծոփեցիի պատմական երկերէն է նաեւ «Յիշատակարանը»  (1892),  որ կը վերաբերի Հայոց կաթողիկոսական աթոռը Կիլիկիոյ մայրաքաղաք Սիսէն Վաղարշապատ տեղափոխելուն։ Մեծոփեցին նաեւ սրբագրած, խմբագրած ու մշակած է կրօնա-դաւանաբանական, ծիսական, երաժշտական, գեղարուեստական եւ մեկնողական բազմաթիւ երկեր։


== Աշխատութիւններ ==
Թովմա Արծրունի, Պատմագրութիւն, աշխատասիրութեամբ Լ. Խաչիկեանի, Երեւան, 1999
T'ovma Metsobets'i's History of Tamerlane and His Successors, Transl. Robert Bedrosian
Товма Мецопеци. История Тимурленга и его преемников. Перевод с древнеармянского, предисловие и комментарии К. С. Тер-Давтян. Ереван, 2005, 155 с.


== Արտաքին յղումներ ==
История великого учителя Товмы, написанная вардапетом Киракосом Банасером словесником.
416 (թիւ)

416 (չորս հարիւր տասնվեց) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 415-ի եւ 417-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 Alt   416  գործադրելիս կը ստացուի կիւրեղեան а տողատառը
416 Վատիկանէ աստեղնեակի կարգային թիւն է