armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Հադրութի Արթուր Մկրտչեանի Անուան Հայրենագիտական Թանգարան

Հադրութի Արթուր Մկրտչեանի անուան հայրենագիտական թանգարան, կը գտնուի ԼՂՀ Հադրութ քաղաքին մէջ:


== Պատմութիւն ==

Հիմնադրուած է 28 Փետրուար 1984-ին: Հիմնադիրը եւ առաջին տնօրէնը Գ. Լ. Մարդանեանն էր։ 1986-1991-ականներուն թանգարանի տնօրէնն էր, իսկ յետագային նաեւ ԼՂ ԳԽ առաջին նախագահ՝ Ա. Ա. Մկրտչեանը: Վերջինիս օրոք թանգարանը կոչուած է «Դիզակ», իսկ յետագային Ա.Մկրտչեանի եղերական մահէն տարիներ ետք, հիմք ընդունելով անոր` թանգարանի համար կատարած մեծածաւալ գիտալուսաւորական, ուսումնայայտնագործական, հաւաքչական եւ ընդհանուր գիտական աշխատանքները, վերանուանուած է իր` Ա. Մկրտչեանի անունով: Թանգարանի մուտքին տեղադրուած է Ա.Մկրտչեանի կիսանդրին` ԼՂՀ զինանշանի ներքոյ: Մուտքին տեղադրուած նաեւ Հադրութի շրջանի վարչատարածքային քարտէզ-մանրակերտը:


== Թանգարանի ստորաբաժանումներ ==
Թանգարանին մէջ կը գործէ վեց սրահ, ուր համապատասխանաբար կը ներկայացուին՝

Հադրութի շրջանի մասին ընդհանուր տեղեկութիւններ,
Շրջանի բուսական եւ կենդանական աշխարհը,
Նախնադարեան հասարակարգ,
Պրոնզէ դար,
Միջնադար,
Շրջանի կենցաղը պատկերող առարկաներ,
Նախայեղափոխական շրջան,
1941-1945-ականներուն նուիրուած սրահ:Վերջին սրահին մէջ ներկայացուած են Արցախեան գոյապայքարին զոհուած հադրութցի ազատամարտիկներու լուսանկարները`ըստ գիւղերու: Առանձին վահանակներով ներկայացուած են Մարտական խաչի ասպետներու եւ անհետ կորած ազատամարտիկներու լուսանկարները: Այստեղ դրուած է զոհուած ազատամարտիկներու յիշատակին նուիրուած յուշարձանի մանրակերտը: Առանձին վահանակով ներկայացուած է Արթուր Մկրտչեանի անցած ուղին: Առանձին վահանակով ներկայացուած է նաեւ ապրիլեան քառօրեայ պատերազմին զոհուած անվեհեր դիզակցիներու լուսանկարները:
Այժմ տնօրէնն է՝ Մարինէ Կարապետեանը:


== Մասնաճիւղեր ==
«Հադրութի Ա. Մկրտչեանի անուան հայրենագիտական թանգարան» ՊՈԱԿ-ը ունի երկու մասնաճիւղերը՝ Մեծ թաղեր գիւղին մէջ «Մեծ Թաղերի Խուդեակովի անուան տուն-թանգարան» եւ Տումի մէջ՝ «Տումի Թեւան Ստեփանեանի անուան տուն-թանգարան»: Վերջինս կը գործէ 2014-էն:
Կիթառ

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Երաժշտական Գործիք արւմտ.

Կիթառ, լարային երաժշտական գործիք, աշխարհի ամենատարածուած գործիքներէն մին։ Առաջին կիթառները յայտնուած են, դեռեւս, Ք․ա․ 2-րդ հազարամեակին։ Կիթառի զարգացման կեդրոնը եղած է միջնադարեան Սպանիան, ուր կիթառը հասած է Հին Հռոմէն։ 18-րդ եւ 19-րդ դարերուն սպանական կիթառի արտաքին տեսքը եւ հնչողութիւնը փոփոխութիւններու ենթարկուած են ու նոր ձեւի կիթառը ստացած է դասական անուանում։ 20-րդ դարուն կը ստեղծուի ելեկտրական կիթառը, որ լայնօրէն կը գործածուի երիտասարդական երաժշտական միջավայրէն ներս։
Կիթառը, որպէս մենակատար գործիք, կը ներկայանայ պլուզ, ռոք, ֆլամենկօ, քանթրի, երբեմն ալ՝ ճազ ոճերով։ Լայնօրէն կ'օգտագործուի, որպէս նուագակցող գործիք։
Կիթառը ունէ 6 լար՝ մի, լա, րէ, սոլ, սի եւ մի։


== Պատմութիւն ==
Մինչեւ ելեկտրական կիթառի զարգացումը եւ արուեստական նիւթերու օգտագործումը, կիթառը սահմանուած էր որպէս գործիք, որ ունէր« երկար, տափակ փայտեայ ձայնատախտակ, կողեր եւ հարթ յետսանաս, յաճախ գոգաւոր մասերով»։ Սոյն սահմանումը կ'օգտագործուի նաեւ տարբեր տեսակի լարային գործիքներ նկարագրելու պարագային, որոնք զարգացած ու օգտագործուած են ամբողջ Եւրոպայի տարածքին, սկսած՝ 12-րդ դարէն եւ աւելի ուշ Հիւսիսային եւ Հարաւային Ամերիկաներ։ Ժամանակակից լարային գործիքները երկար լարերով գործիքներու յետնորդներն են, որոնք մի քանի հազար տարի առաջ կային հնագոյն Կեդրոնական Ասիոյ եւ Հնդկաստանի մէջ։ Այդ պատճառաւ, ժամանակակից արեւմտեան լարային գործիքները, ինչպէս կիթառը, ջութակը, քնարը եւ այլն, հեռու կապեր ունին Կեդրոնական Ասիոյ եւ Հնդկաստանի ժամանակակից գործիքներուն հետ։ 3300-ամեայ խեթական արձանագրութեան մը մէջ, ուր երգիչը կը նուագէ լարային գործիք, լարային գործիքներու ամենահին պատկերումն է։


== Արտաքին յղումներ ==
Կիթառը Open Directory Project-ի կատալոգում
Սեպուհ Աբգարեան

Սեպուհ Աբգարեան (12 Յունիս 1930(1930-06-12), Կիպրոս, Բրիտանական կայսրութիւն - 5 Օգոստոս 2014(2014-08-05), Նիկոսիա, Կիպրոս)։ Հայազգի մանկավարժ, գեղանկարիչ, երաժիշտ, ուսուցիչ, վարիչ, ձայնասփիւռի հաղորդավար եւ ԳՈՀԱՐ Սիմֆոնիկ Նուագախումբի եւ Երգչախումբի ղեկավար։


== Կենսագրութիւն եւ Ստեղծագործական Կեանք ==
Ծնած է Կիպրոս, Նիկոսիա քաղաքը։ Արմատներով Սասունցի։ Կանուխ տարիքին, ընտանեօք կը տեղափոխուի Պէյրութ, ուր կ՚ուսանի Եդուարդ Տարօնեանի եւ Բարսեղ Կանաչեանի մօտ։ 1945-ին կը մեկնի Կիպրոս եւ 1950-51 տարեշրջանին կ՚աւարտէ Մելգոնեան Կրթական Հաստատութիւնը։ Անկէ ետք կը մեկնի Ֆրանսա, որմէ ետք դարձեալ կը վերադառնայ Կիպրոս 1954-ին եւ կը պաշտօնավարէ Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն ներս ինչպէս նաեւ Կիպրոսի Հեռահաղորդակցութեան Ընկերութեան մէջ, եւ կը հիմնէ հայկական ձայնասփիւռի հաղորդումի ժամը, ուր կ՚աշխատի շուրջ 46 տարիներ ներկայացնելով տարբեր հայկական յայտագիրներ:
1999-ին կը հրաւիրուի Գիւմրի, իբր խմբավար եւ գեղարուեստական պատասխանատու ԳՈՀԱՐ Սիմֆոնիկ նուագախումբ-երգչախումբին։ 2000-էն մինչեւ 2014՝ իր մահը, կը ղեկավարէ ԳՈՀԱՐ Համոյթը, մասնակցելով անոր 36 ելոյթներուն, աշխարհի չորս կողմերը։ 2014-ին իր բնակարանին մէջ, Նիկոսիա վերջնական իր աչքերը կը փակէ։
Հարիւրաւոր եւ հարիւրաւոր Մելգոնեանցիներ մեծ յարգանքով եւ սիրով կը նային Սեպուհ Աբգարեանին, որպէս հարազատ ընտանիքի անդամ, մեծ եղբայր, Մելգոնեան Կրթական Հաստատութեան տարածքի վրայ։


== Կարծիքներ Սեպուհ Աբգարեանի մասին ==


== Տե՛ս նաեւ ==
ԳՈՀԱՐ Սիմֆոնիկ Նուագախումբ եւ Երգչախումբ
Օլիվր Ճիրուտ

Օլիվր Ճիրուտ (ֆրանսերէն՝ Olivier Giroud, 30 Սեպտեմբեր, 1986, Շամպերի, Ֆրանսա), ֆրանսացի ֆութպոլիստ, յարձակող։
Ասպարէզի մեծ մասը անցուցած է ֆրանսական «Գրենոբլ» ակումբին մէջ։ 2012 թուականին կը խաղայ Լոնտոնեան Արսենալ ֆութպոլի ակումբէն։ Մինչեւ Արսենալէն հանդէս գալը ան նաեւ խաղցած է ֆրանսական «Գրենոբլ», «Իստր», «Տուր», «Մոնպելե» ակումբներէն։ Ֆրանսիայի հաւաքականի խաղցող, որու կազմին մէջ մասնակցած է 2012 թ. Եւրոպայի առաջնութեանը։
Լիգա 2-ի լաւագոյն ռմբարկու 2010 թուականին, 2011 թ.-ի Ֆրանսայի լիգայի գավաթի եզրափակիչ մասնակից, Ֆրանսաի չէմբիոն եւ Լիգա 1-ի լաւագոյն ռմբարկու 2012 թուականին։


== Ֆութպոլի Ասպարէզ ==
Օլիվր Ճիրուտի առաջին պրոֆեսիոնալ ակումբը եղած է "Գրենոբլ"-ը։ Երկու տարուան ընթացքին այդ խումբը կը կազմէ Ժիրուն ընդհանուր առմամբ Ֆրանսայի առաջնութեան մէջ մասնակցած է 23 հանդիպման, սակայն ընդամէնը երկու անգամ դուրս եկած է խաղադաշտ մեկնարկային կազմէն։ Մէկ տարի վարձատրուելով "Իստր"-ի կազմէն հանդէս գալէն ետք, անոր դրանսֆերը "Գրենոբլ"-էն գնաց "Տուր"-ը։ "Տուր"-ի կազմին մէջ երկու յաջող խաղաշրջան անցնելուն շնորհիւ, 2010 թուականին Օլիվր Ճիրուտ հրաւէր կը ստանայ "Մոնբելյէ"-էն։ Պահպանելով լաւ մարզավիճակը՝ ան նախ 2011 հրաւէր ստացաւ Ֆրանսիայի ֆութպոլի հաւաքական, ապա՝ մէկ տարի յետոյ, ան յայտնուեցաւ Եւրոպական ֆութպոլի առաջնակարգ ակումբներէն մէկում մէջ՝ "Արսենալ"-ին մէջ՝ ստորագրելով երկարատեւ պայմանագիր։


== Ձեռքբերումներ ==


=== Թիմային նվաճումներ ===
Անգլիայի Գաւաթ։ 2014
Անգլիայի Սուբերգաւաթ։ 2014


=== Անհատական նուաճումներ ===
Լիգա 2-ի լաւագոյն ռմբարկու։ 2009/2010 (21 գոլ)
Լիգա 2-ի լաւագույն ֆութպոլիստ։ 2009/2010
Լիգա 1-ի լաւագույն ռմբարկու։ 2011/2012 (21 գոլ)


== Անձնական կեանք ==
2011 թուականէն սկսած Օլիվր Ճիրուտ ամուսնացած է Ջենիֆերի հետ։ Անոնց դուստրը՝ Ջէյդը, ծնած է 2013 թուականի Յունիս 18–ին։ 2014 թուականի փետրւարին կը հաղորդէ, որ ան դաւաճանած է իր կնոջը մոտել Սելիա Քէյի հետ։ Դաւաճանութեան մասին այդ խօսակցութիւնները սկսած են այն բանէն յետո, երբ Սելիա Քէյը իր Ինստագրամի էջին մէջ տեղադրած է նկար մը, որուն մէջ Օլիվր Ճիրուտ կիսամերկ կը գտնուի հիւրանոցի մը մէջ։ Միջադէպէն ետք, ան իր Թուիթթերի էջին մէջ ներողութիւն կը խնդրէ իր կնոջմէ, սակայն աւելի ուշ պնդած է, որ իր եւ մոտելի միջև որևէ բան տեղի չէ ունեցած։ Արսենալի մարզիչ Արսէն Վենգերը չէ փափաքած մեկնաբանել այս ամէնը՝ ըսելով, որ կը փափաքիյ «յարգել անոր անձնական կեանքի գաղտնիքները»։

Օլիվր Ճիրուտ կաթոլիկ է։ Հարցազրոյցներէն մէկում մէջ ան նշած է․ «Ես չեմ խաչակնքեր իմ խաղերէն առաջ, սակայն շատ փոքր աղօթք մը կ'ընեմ»։ Ան ինքզինք կը նկատէ որպէս «շատ հաւատարիմ մարդ»։


== Ծանօթագրութիւններ ==
Կաղապար:Wikiquote
Կանաչ կրակ

Կանաչ կրակ (Շուէտ.՝ Grön eld), թափանցիկ ապակիէ քանդակ մըն է, որուն հեղինակն է Շուէտացի քանդակագործ՝ Վիքի Լինտսթրանտը:
Քանդակը կանգնած է ու կը գտնուի Շուէտի, Ումէա քաղաքին կեդրոնական կայարանին մօտ: 1970 թուականին, քանդակը ըլլալով 9 մեթր, արձանագրուեցաւ որպէս աշխարհի ամէնէն բարձր քանդակագործութիւնը:
Քանդակագործութիւնը կը բաղկանայ 3 հսկայ ծանր սիւներէ: 9 մեթր քանդակագործութեան ծանրութիւնն է 45 թօն:
Անոր ապակիէ սիւները հարուստ են իրենց 9 հազարորդամէթր բարակութեամբ, ու կառուցուած են Էմմապոտա Կլասվերքին կողմէ: Իսկ երեք սիւները իրարու միացուած են զօրաւոր եւ յատուկ սոսինձով մը որ կը կոչուի Էփոքսի սոսինձ:
1718 թուական

1718 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 18րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1718 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1718 մահեր
Աթիկեան

Աթիկյան, հայկական մականուն։


== Մականունը կրողներ ==
Պլեք Սապըթ

Պլեք Սապըթ (անգլերէն՝ Black Sabbath) բրիտանական ռոք խումբ։ Մեծ ներգործութիւն ունեցած է ռոքի՝ հատկապէս հէվի մետալի եւ դում մետալի վրա։ Կազմուած է 1969 թուականին Անգլիաի Բիրմինգհեմ քաղաքին մէջ՝ Օզզի Օզբոռնի (վոկալ), Թոնի Այոմմիի (կիթառ), Գիզեր Բատլերի (բաս կիթառ) եւ Բիլ Ուարդի (հարուածային) մասնակցութեամբ։


== Պատմութիւն ==
1970 թուականի փետրուարին Vertigo Records-ը կը թողէ Black Sabbath խումբի առաջին՝ համանուն ալբոմը, որը ձայնագրուաղ էր տասներկու ժամուայ ընթացքին։ Այդ ալբոմը ընդունուած է համարել առաջին հէվի մետալ ալբոմներէն։ Այն կը կրէր ծանր ռոքի եւ բլիւզ-ռոքի ազդեցութիւնը, բայց եւ կը ցուցադրէր խումբի՝ հետագաիւմ ճանաչելի ոճը եւ Այոմմիի սարսափազդու կիթառային ռիֆֆերը։ Շուտով ալբոմը կը թողարկէ ԱՄՆ-ի մէջ (Warner Bros. Records) եւ կը վաճառուի միլիոնաւոր օրինակներով։
1970 թուականի Սեպտեմբեր 18-ին կը թողէ երկրորդ ալբոմը՝ «Paranoid», որ Բրիտանիաիւմ կը գրավէ առաջին հորիզոնականը։ Հետագայ ալբոմները եւս մեծ հաջողութիւն ունեցան։ 1977 թուականի նոյեմբերին Օզզի Օսբորնը լքեց խումբը, սակայն 1978-ին մէկ տարիով վերադարձավ եւ մասնակցեցաւ «Never Say Die» ալպոմի ձայնագրութեան։ 1979 թուականի Մայիսին Այոմմին խմբէն հեռացուց Օսզորնը. անոր տարբեր տարիներու փոխարինեցին Ռոնի Ճէյմս Տիօ, Եան Գիլլանը, Կլեն Հիւզը եւ Թոնի Մարթինը։


== Սկաւառագրութիւն ==
Black Sabbath (1970)
Paranoid (1970)
Master of Reality (1971)
Black Sabbath Vol. 4 (1972)
Sabbath Bloody Sabbath (1973)
Sabotage (1975)
Technical Ecstasy (1976)
Never Say Die! (1978)
Heaven and Hell (1980)
Mob Rules (1981)
Born Again (1983)
Seventh Star (1986)
The Eternal Idol (1987)
Headless Cross (1989)
Tyr (1990)
Dehumanizer (1992)
Cross Purposes (1994)
Forbidden (1995)
13 (2013)


== Յղումներ ==
Պաշտօնական կայք
Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցի (Պոլիս - Գընալը Կղզի)

Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցի (Պոլիս-Գընալը Կղզի), քարուկիր եկեղեցի, հիմնարկէքը կատարուած է 1855ին։


== Պատմականը ==
Պաշտամունքի բացուած է 1857ին Յակոբ Պատրիարքի ձեռամբ։ Եկեղեցւոյ առաջին զանգակատունը կառուցուած է Պաղտասար Յակոբեանի բարերարութեամբ։
1988ին կը կառուցուի ներկայ զանգակատունը, նաեւ հիմնական բարեզարդման աշխատանքներով կը վերանորոգուի եկեղեցին։ Կը բաղկանայ մէկ աղօթատեղի եւ մէկ խորանէն, նաեւ երկու քովնտի մատուռներէ։ Թաղին առաջին քահանան եղած է Դիոնիսիոս Աւագ Քահանայ Ճիզմէճեանը, որ նահապետն էր գիւղի Հայ ժողովուրդին։ Եկեղեցին գլխաւորաբար ամառուան եղանակին հոգեւոր ծառայութիւն կը մատուցանէ հոծ թիւով հայերու, որոնք ամառուան շրջանին իրենց բնակութիւնը կը հաստատեն կղզիներու վրայ։ Այս եկեղեցւոյ մօտը կը գտնուի Պատրիարքարանի ամառանոցի շէնքը եւ Կազդուրման Կայանը։


=== Եկեղեցւոյ բակին մէջ թաղուած են՝ ===
Դիոնէսիոս Աւագ Քահանայ Ճիզմէճեան (առաջին Հոգեւոր Հովիւ Գնալը Կղզիի եկեղեցւոյ) 1856-1912։


=== Եկեղեցւոյ բարերարներ՝ ===
Սարգիս Էֆէնտի Թաշճեան 1847-1907,
Վերժին Թաշճեան (կողակիցը Սարգիս Էֆէնտիի), վախճանած 1935ին,
Վիկտորիա եւ Կարապետ Փափազեաններ,
Էրմէնեան ընտանիք։


== Աղբիւրներ ==
Պատրիարքութիւն Հայոց
Զբօսաշրջութեան Միջազգային Օր

Զբօսաշրջութեան Միջազգային Օր (անգլերէն՝ World Tourism Day), 1979 թուականէն սկսեալ Զբօսաշրջութեան համաշխարհային կազմակերպութեան գործադիր խորհուրդն Սպանիոյ Թոռեմոլինոս քաղաքին մէջ՝ 1979 թուականի Սեպտեմբերին, կայացած 3-րդ նստաշրջանի ընթացքին առաջարկած է իւրաքանչիւր տարի Սեպտեմբեր 27-ին նշել Զբօսաշրջութեան միջազգային օրը, որ կը համընկնի յիշեալ կազմակերպութեան կանոնադրութեան ընդունման օրուան հետ:
Զբօսաշրջութեան միջազգային օրը նշելու նպատակն է բարձրացնել համաշխարհային հանրութեան իրազեկուածութիւնը՝ զբօսաշրջութեան եւ անոր ընկերային, մշակութային, քաղաքական եւ տնտեսական նշանակութեան վերաբերեալ, ինչպէս նաեւ խթանել տարբեր երկրներու ժողովուրդներու միջեւ կապերու զարգացումը։
Զբօսաշրջային առաջին գործակալութիւնը բացուած է 1841 թուականին՝ Անգլիա, Թոմաս Քուքի կողմէ: Յատկանշական է, որ խմբային զբօսաշրջութեան գաղափարը 33-ամեայ քարոզիչը յղացած է՝ հարբեցողութեան դէմ պայքարի նապատակով: Ան կազմակերպած է ուղեւորութիւններ դէպի Անգլիոյ տարբեր շրջանները, պայմանով, որ մասնակիցները այդ ընթացքին ոգելից ըմպելի չօգտագործեն:
Աւելի քան 30 տարիէ ի վեր զբօսաշրջութեան տօնը կը նշուի բազմաթիւ երկրներու մէջ։ Այս օրը տեղի են կ՛ունենան զբօսաշրջութեան եւ զբօսաշրջային գործունէութեան նուիրուած հաւաքներ, տօնակատարութիւններ եւ փառատօններ։


== Արտաքին յղումներ ==
Զբօսաշրջութեան միջազգային օրուայ կապակցութեամբ ԼՂՀ ԿԱ զբօսաշրջութեան եւ պատմական միջավայրի պահպանութեան վարչութիւնը Սեպտեմբերի 27-ին կազմակերպել էր մի շարք միջոցառումներ։
Հայաստանը նշեց զբօսաշրջութեան միջազգային օրը։
Այծեմնիկ (անձնանուն)

Այծեմնիկ, հայկական իգական անուն։ Գործածուած է որպէս օտար անուան թարգմանութիւն։ Բուն բառը ասորերէն țbītã, եբրայերէն șbi, șəbāim, ասուրերէն șabītu բառն է, որ կը նշանակէ այծեամ։ Այժմ կը գործածուի անուան Այծեմնիկ տարբերակը, որուն փաղաքշական ձեւն է Այծիկ։


== Գործածութիւններ ==
Եւ ի Յոպպէ էր կին ոմն աշակերտեալ անուն Տաբիթա, որ թարգմանեալ կոչի Այծեմնիկ․․․ ցուցանէին զձորձս եւ զհանդերձս, որչափ առնէր նոցա Այծեմնիկն։
19 Յունուար

19 Յունուար, տարուան 19-րդ օրն է:

 18 Յունուար  19 Յունուար  20 Յունուար 


== Դէպքեր ==
1809, կայացաւ հեռատեսիլով The Beatles խումբին առաջին ելոյթը
1920, Անտանտի Գերագոյն խորհուրդը կը ճանչնայ Հայաստանի անկախութիւնը
1966, Ինտիրա Կանտին դարձաւ Հնդկաստանի վարչապետ
1991, Սատտամ Հուսէյնի հրամանով մօտ 816 000 թօն քարիւղ կը  լցուի Պարսից ծոց
2007, Իսթանպուլին մէջ ազգայնական Օկիւն Սամասթի ձեռքով սպաննուեցաւ հայազգի լրագրող Հրանդ Տինքը
2021, Պոլսոյ քաղաքապետական խորհուրդին միաձայն որոշումով, Թուզլայի հայկական որբանոցը, ուր Տինք անցուցած է իր մանկութիւնը, պիտի վերածուի «Քամփ Արմէն» ճամբար անունով երիտասարդական կեդրոնի


== Ծնունդներ ==
1809, Էտկար Ալլան Փօ (անգլերէն՝ Edgar Allan Poe, մ.1849) ամերիկացի գրող
1903, Լեւոն Արիսեան (մ.1938) հայ պետական եւ կուսակցական գործիչ
1910, Հրաչեայ Քոչար (Գաբրիէլեան, մ.1965) արձակագիր


== Մահեր ==
1919, Ռոստոմ (աւազանի անունով՝ Ստեփան Զօրեան, ծն.1867) ազգային ազատագրական շարժման գործիչ
2007, Հրանդ Տինք (Hrant Dink, ծն.1954, Իսթանպուլ)  պոլսահայ լրագրող 


== Յիշատակի օր ==

Հրանդ Տինքի յիշատակի օր


== Տօներ ==
Իսլանտա՝ Ամուսնի օր
Նոկալէսի Ճակատամարտ

Նոկալէսի ճակատամարտ, ռազմական հակամարտութիւն Յեղափոխական իրադրութեան մէջ գտնուող Մեքսիքայի եւ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու միջեւ։ Ճակատամարտը սկսածէ 1915-ին եւ ընթացած է Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու Արիզոնայի շրջանի քանի քաղաքներու մէջ՝ Նոկալէս եւ Սոնորա: 26 նոյեմբեր 1915-ին Մեքսիքայի յեղափոխական ապստամբ ուժերը Ֆրանսիսկօ Վիլեայի գլխաւորութեամբ կրակ բացին ամերիկեան օդուժի եւ սահմանապահ ուժերու վրայ։
Մեքսիքայի Միացեալ Նահանգներու ուժերը դեռեւս դրացիական յարաբերութիւնները Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու հետ խզած էին դեռեւս Մեքսիքայի անկախութեան պատերազմի ժամանակ, երբ Սպանիան ստանալով ԱՄՆ-ի օգնութիւնը, կրցաւ Մեքսիքայի ապստամբութիւնը ճնշել: 20-րդ դարուն անոնց յարաբերութիւնները ծայրահեղ վատցան, քանի որ ԱՄՆ նպաստեց Մեքսիաքայի յեղափոխութեան սկսմանը:
Ֆրանսիսկո Վիլեայի ուժերու կրակոցներուն պատասխանեցին Արիզոնայի սահմանի զինուորները եւ առաջ անցան ամերիկա-մեքսիքական սահմանը հատելու համար: Պտահաբար ԱՄՆ-ի ուղղութեամբ կրակ բացած է նաեւ Ալուարօ Օբրեգոնը: Ամերիկայի Միացեալ Նահանգի զօրքերու հրամանատար կ՛ընտրուի Վիլեամ Համպդէնը, որ իր քչաքանակ ջոկատով Արիզոնայի սահմանագլխուն կ՛ամրապնդուի՝ Նոկալէս կոչուող բնակավայրին մէջ։ Ճակատամարտի պատճառով քանի մը մեքսիքական ջոկատներ զոհուեցան, որոնք Ֆրանսիսկօ Վիլեան կը գլխաւորէր:
Սոնա Թընկըրեան

Սոնա Բընկըրեան (1918, Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 1986, ), բուն անունով Սոնա Տէր-Մարգարեան։ Դուսարը՝ գրագէտ Արփիար ՏէրՄարգարեան։
Ծնած է Իսթանպուլ եւ մահացած՝ Նոր-Եորք։ Յաճախած է Սահակեան֊Նունեան եւ Կեդրոնական վարժարանները։ Վկայուած է Իսթանպուլի պետական երաժըշտանոցէն։ Ոաուցչագործած է Սագըզաղաճի Մխիթարեան եւ Անարատ Յղութիւն վարժարաններուն մէշ։ Տնօրէնութեան պաշտօն ստանձնած է Սամաթիոյ Անարատ Յղութիւն վարժարանէն ներս։ Աշխատակցած է իսթանպուլահայ մամուլին։ Խմբագրած է Վէմ պարբերաթերթ։ Ունի անտիպ պատմուածքներ եւ բեմադրուած թատերգութիւն մը Քարէ Պուպրիկը։
1981-ին հաստատուած է Նիւ Եորք։


== Հրատարակուած գործեր ==
Կեանքի Մէջէն(պատմուածքներ) - Իսթանպուլ, 1950։
Կեանքին Հետ (պատմուածքներ) - Իսթանպուլ, 1968 (հատորն կը պարփակէ Մարուքեաններր խորագրեալ վէպը)։
Սահանք (պատմուածքներ) - Երեւան, 1982։
All I Want for Christmas Is You

«All I Want for Christmas Is You», երգը գրուած է ամերիկացի երգչուհի Մրայա Քերիի եւ Ուոլտեր Աֆանասեֆի կողմէն Քերիի «Merry Christmas» չորրորդ արուեստանոցական ալպոմի համար։ Այն երգչուհիին առաջին երգն է, որ նուիրուած է Սուրբ ծննդեան տօնին։


== Նախապատմութիւն ==
Մեծ յաջողութիւն ունեցած շարք մը արուեստանոցական ալպոմներու թողարկումէն յետոյ Մրայա Քերիի լեյբլը՝ Columbia Records-ը, առաջ քաշեց սուրբծննդեան բներգականով երգերու ալպոմի թողարկման գաղափար։ Այդ ժամանակ Քերրին, ըստ Columbia-ի ղեկավարութեան, կը համարուէր փոփ-երգչուհի։ Կը նախատեսուէր տօնական ալպոմի ձայնագրման շնորհիւ մեծացնել Քերիի լսարանը եւ անոր դարձնել էստրադային արուեստագէտ։ Քանի որ Սուրբ ծնունդը եղած է Մրայայի սիրած տօնը, ան համաձայնած է ձայնագրել այդ սկավառակը։


== Քննադատներու արձագանքը ==
«All I Want for Christmas Is You» հիանալի կերպով ընդունուած է քննադատներու կողմէն։ AllMusic-ի լրագրող Ռոշ Պարիսենն ըսած է, որ երգը «լաւ է կազմուած», գոված է գործիքաւորումը եւ մեղեդին։ Սթիւ Մորսը՝ The Boston Globe խմբագիրը, իր գրախօսութեան մէջ գրած է, թէ Քերին դրած է իր հոգին երգի կատարման մէջ։
2010 թուականին Rolling Stone հեղինակաւոր հրատարակչութիւնը «All I Want for Christmas Is You» երգը տեղադրած է «Ռոքնռոլի դարաշրջանի սուրբծննդեան լաւագոյն երգերու շարքի» չորրորդ հորիզոնականի՝ երգը անուանելով «տօնական ձեւաչափ»։


== Կենդանի կատարումներ ==
Քերին «All I Want for Christmas Is You» երգով հանդէս եկած է ինչպէս համաշխարհային շրջագայութիւններու շրջանակներու մէջ, այնպէս ալ հեռուստատեսային յաղորդումներու մէջ։ Երգը ընդգրկուած է Daydream World Tour-ի (1996) ճաբոնական երգացանկին մէջ, ինչպէս նաեւ Butterfly World Tour (1998), Charmbracelet World Tour (2002–03), The Adventures of Mimi (2006) համերգային շրջագայութիւններու երգացանկերուն մէջ։։
1723 թուական

1723 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 23րդ տարին է


== Դէպքեր ==
Սիւնիք-Ղարաբաղը անկախութիւնը կը հռչակէ։


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1723 ծնունդներ

Շահամիր Շահամիրեան (մ.1798), հնդկահայ հասարակական-քաղաքական գործիչ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1723 մահեր
1862 թուական

1862 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 62րդ տարին


== Դէպքեր ==
Կը հիմնուի Մոնթէ Քարլոյի խաղատունը
Զէյթունի մէջ ինքնապաշտպանական կռիւներ կը պայթին
Մայիս 24՝ Լոնտոնի մէջ բացուեցաւ Ուեսթմինսթըրի կամուրջը (անգլերէն՝ Westminster Bridge)
Հրատարակուած գիրքեր՝
Վիքթոր Հիւկօ. «Թշուարները»


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1862 ծնունդներ

Յունուար 21՝ Վալերիան Կունիա (վրաց.՝ ვალერიან [ვალიკო] გუნია, մ.1915), վրացի դերասան, թատերագիր, բեմադրիչ
Մարտ 3՝ Սմբատ Բիւրատ (մ.1915), գրագէտ եւ հասարակական գործիչ
Ապրիլ 6՝Պօղոս Քալանթարեան (Արաքսեան, մ.1918, Թիֆլիս), դերասան
Ապրիլ 18՝ Հենրի Ֆինիս Լինչ (անգլերէն՝ Henry Finnis Lynch, մ.1913), անգլիացի հայագէտ, աշխարհագէտ
Յունիս 5՝ Ալվար Կուլսթրանտ (շուէտ.՝ Allvar Gullstrand, մ.1930), շուէտացի ակնաբան
Յունիս 20՝Բագրատ Այվազեան (մ.1934), գրող
Օգոստոս 10՝ Հրանդ Ասատուր (մ.1928), բանասէր
Սեպտեմբեր 14՝ Մովսէս Սիլիկեան (մ. (մ.1937), ռուսական եւ հայկական բանակներու ռազմական գործիչ
Սեպտեմբեր 20՝ Տիրան Քէլէկեան (մ.1915), հրապարակագիր
Դեկտեմբեր 25՝ Նազարէթ Տաղաւարեան (մ.1915), բնագէտ եւ հասարական գործիչ
Անյայտ օրով՝
Թադէոս Զաքարեան1918), գրող, բժիշկ, հասարակական գործիչ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1862 մահեր

Հոկտեմբեր 13՝Գաբրիէլ Երանեան (ծն.1827), երաժշտագէտ
Անյայտ օրով՝
Խաչատուր Աւագեան (ծն.1825), բանաստեղծ, բժիշկ
Վերժին Հճընլեան

Հճըլեան Վերժին (1897-?), օգտագործած է Անահիտ գրչանունը։


== Հրատարակած Գործեր ==
-	Արտի Պահեր (1919-1939) (բանաստեղծութիւններ, հեքեաթներ
ել մանրավէպեր) - Իսթանպուլ, 1941։
-	Ցուշեր Ու Փուշեր - Իսթանպուլ, 1959։
Վարուժան Թէնպէլեան

Վարուժան Թէնպէլեան (ծն․՝ 1957-ին, Պէյրութ), լրագրող, խմբագիր, մտաւորական եւ հասարակական գործիչ։ 


== Կենսագրութիւն ==
Վարուժան Թէնպէլեան արմատներով՝ հօրենական կողմէ Հաճընցի, իսկ մօրենական՝ Լափաշցի: Հայրը ծնած է Ժպէյլ (Byblos) իսկ մայրը՝ Քարանթինա, Պէյրութ:
Նախնական կրթութիւնը ստացած է Սուրէն Խանամիրեան ազգային երկրորդական վարժարանին մէջ, ապա մասնագիտացած է հայ գրականութեան եւ հայագիտական նիւթերու մէջ՝ ամողջացնելով Համազգայինի Հայագիտական Հիմնարկի քառամեայ դասընթացքը՝ միաժամանակ հետեւելով Հայկազեան Համալսարանի քաղաքական գիտութիւններու բաժանմունքին:
Ան ունեցած է բեղուն գործունէութիւն հասարակական կեանքին մէջ իբրեւ քաղաքական գործիչ։


== Գործունէութիւն ==


=== Ազդակ օրաթերթի խմբագիր ===
1982-1989 Վարուժան Թէնպէլեան վարած է պատասխանատու խմբագրի պաշտօնը Ազդակ օրաթերթին մէջ՝ ստորագրելով բազմաթիւ յօդուածներ․ ինչպէս նաեւ՝ այլ թերթերու մէջ, հրապարակած է գրախօսականներ, թատերական ու գեղարուեստական քննադատական յօդուածներ:


=== Լիբանանեան մամուլի աշխատակից ===
2000-2003 Վարուժան Թէնպէլեան աշխատակցած է լիբանանեան անգլիատառ  Lebanon Opportunities ամսաթերթին եւ Daily Star օրաթերթին:


=== Վանայ Ձայն ռատիոկայանի տնօրէնութիւն ===
1989-1999 Վարուժան Թէնպէլեան վարած է Վանայ Ձայն ռատիոկայանի տնօրէնութիւնը։


=== IFP Group շրջանային ընկերութեան մասնակից ===
2003-2017 իբրեւ ուսումնասիրող եւ հրատարակչական գործերու պատասխանատու Թէնպէլեան մաս կազմած է IFP Group շրջանային ընկերութեան անձնակազմին:


=== Արեւմտահայերէն hayemnews հարթակի հիմնադրում ===
2017-ին, արեւմտահայերէնի պաշտպանութեան եւ տարածման նախանձախնդրութեամբ, հիմնած է hayemnews.com հարթակը, ուր կը հրատարակէ հրապարակագրական, գրական ու գեղարուեստական նիւթեր:


== Աղբիւրներ ==
Հայ Տպագիր Մամուլին Տագնապը. Վարուժ Թէնպէլեան
ԻՆՉՈ՞Ւ ՉԵՆՔ ԿՐՆԱՐ ԹԱՒՇԵԱՅ ՅԵՂԱՓՈԽՈՒԹԵԱՆ ՀԵՏ ՉԸԼԼԱԼ
Վերակենդանացնենք Մեր Վերապրողները
Մշակութայի՞ն թէ յանձնառութեան տագնապ
Արտագաղթ Հայաստանէն եւ նաեւ՝ Սփիւռքի Կառոյցներէն. Վարուժ Թէնպէլեան
հարցազրոյցը պատմագէտ, հայագէտ եւ մտաւորական Դոկտ. Արա Սանճեանի հետ՝ ազգային-հասարակագիտական հարցերու մասին
1631 թուական

1631 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 31րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1631 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1631 մահեր