armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Թանգարան բաց երկնքի տակ

Թանգարան բաց երկնքի տակ, առաւել լայն նշանակութեամբ թանգարան, որուն նմուշներուն ցուցադրումը կը կազմակերպուի շինութենէ դուրս։ Թանգարանի այս տեսակին կը պատկանին քանդակներու այգիները, մանրակերտներու այգիները, թեքնիքական բազմաթիւ թանգարաններ, մասնաւորապէս  ռազմական թեքնիքի, փոխադրամիջոցներու եւ այլ թանգարաններ։


== Պատմութիւն ==
Առաւել նեղ իմաստով բաց երկնքի տակ թանգարան կը կոչուին այն թանգարանները, ուր կը ցուցադրուին ճարտարապետական կառոյցներու օրինակներ։ Շատ թանգարաններու մէջ կը կազմակերպուին անցեալի համալիր կառոյցներ, ուր պատմական շինութիւնները ո՛չ միայն պարզապէս առանձին ցուցանմուշներ են, այլ կը ձեւաւորուին փոխկապակցուած համալիր։ Այդպիսով, այցելուները հնարաւորութիւն կը ստանան ըլլալու անցեալին վերաձեւաւորուած բնակավայրին մէջ` ընդհանուր պատկերացում կազմելով համապատասխան երկրի կամ տեղի պատմութեան ու ազգագրութեան մասին։
Բաց երկնքի տակ թանգարան ձեւաւորելու միտքը կը վերաբերի 1790-ական թուականներուն։ Ատոր առաջին կողմնակիցը եղած է զուիցերիացի մտաւորական Չարլզ Տէ Պենսեթենը` Դանիայի Ֆրետերիկսպորք ամրոցին մէջ կազմակերպելով գիւղական տարազի ցուցահանդէս։ Ան կը կարծէր, որ գիւղացիական աւանդական տուները պէտք է պահպանուին, սակայն այդ գաղափարի համախոհներ շատ չեն գտնուիր։
Վերջերս աշխատանք կը տարուի բաց երկնքի տակ թանգարաններու ձեւաչափով վերականգնելու աւանդական արհեստներն ու գործունէութեան տեսակները, օրինակ` ջրաղացպանի, կտաւագործի, բրուտի, դարբնիի, հիւսնի, գինեգործի և այլ արհեստներու տեսակները։ Երբեմն նոյնիսկ այցելուներուն կ'առաջարհուի յատուկ մասնագէտի հսկողութեամբ փորձել սեփական ուժերը։ Որոշ արհեստներ կը վերածուին թանգարաններու, օրինակ` չեխական Botanicus ընկերութիւնը մասնագիտացած է գեղեցկագիտական միջոցներու արտադրութեան մէջ` հիմնուելով հին, երբեմն միջնադարեան եղանակներու ու արհեստագիտական մեթոտներու վրայ, եւ երկրին մէջ ու նոյնիսկ անբր սահմաններէն դուրս ունի խանութներու զարգացած ցանց։
Որոշ թանգարաններու մէջ որպէս ճարտարապետական լրացում կը վերականգնուի նախկինին տրանսպորտը։ Այսպես` հոլանտական Արնհեմ քաղաքի բաց երկնքի տակ թանգարանին մէջ կը գործէ շոքեկառքի պատմական գիծ, իսկ Մեծ Պրիթանիոյ Դադլի շրջանի Black Country Living թանգարանին մէջ, բացի պատմական շոքեկառքէն, կը գործէ նաեւ պատմական փոխադրամիջոց մը։
Բաց երկնքի տակ թանգարաններուն մէջ պատմական փոխադրամիջոցը կրնայ կատարել ո՛չ միայն գործող ցուցանմուշի դեր, այլեւ փոխադրամիջոցի գործնական դեր, քանի որ նման թանգարաններուն տարածքը կրնայ բաւական մեծ ըլլալ։
Գոյութիւն ունին բաց երկնքի տակ թանգարաններ, որոնք կը ներկայացնեն պատմական տարբեր ժամանակաշրջաններ` սկսած նախնադարեան մարդու շրջանէն մինչեւ 20-րդ դարասկիզբի արհեստագործական գիւտեր։
Բաց երկնքի տակ թանգարաններէն առաջիններէն կը համարուի 1891 թուականին բացուած Սկանսեն թանգարանը Զուիցերիոյ մայրաքաղաք Ստոքհոլմի Իւրգորդեն կղզիին մէջ, որուն հետ կապուած` անոր անունը հասարակ անուան նշանակութիւն ձեռք բերած է եւրոպական շատ մը լեզուներու մէջ:


== Տե՛ս նաեւ ==
Պատմական վերակառուցում


== Գրականութիւն ==
Վ. Գ. Շմելյով, Թանգարաններ բաց երկնքի տակ. ստեղծման ու զարգացման պատմութեան ակնարկներ — К., 1983. — 119 с.


== Արտաքին Յղումներ ==
Բաց երկնքի տակ թանգարանները Եւրոպայի մէջ
Արամ (անձնանուն)

Արամ, տարածուած հայկական արական անուն։

Անունէ կազմուած մականուններ՝ Արամեան, Արամունի


== Անունը Կրողներ ==
Արամ Ա. (ծն.՝ 1947)
Արամ Ազնաւորեան (ծն.՝Երզնկա)՝ գրագէտ
Արամ Անտոնեան (ֆրանսերէն՝ Aram Andonian, 1875, Կ.Պոլիս-1952, Փարիզ)՝ հայ լրագրող, պատմաբան
Արամ Աշճեան (1855-1905, Կ.Պոլիս), խմբագիր
Արամ Աշոտ (Սարգիս Մինասեան, 1873-1915, Օսմանեան Կայսրութիւն), գրող
Արամ Գառօնէ (1905, Թաւրիզ-1974, Իրան)
Արամ Ենգոյեան (ծն՝ 1936)
Արամ Խաչատրեան (ռուս.՝ Арам Ильич Хачатурян, 1903, Թիֆլիս-1978, Մոսքուա)՝ հայ երգահան, նուագավար
Արամ Գրիգոր Կէօքճեան (1891/93-1944, Աթէնք)՝ բժիշկ
Արամ Հայկազ (անգլերէն՝ Aram Haigaz, 1900, Շապին Գարահիսար-1986, Նիւ Եորք)
Արամ Մանուկեան (Սարգիս (Սերգէյ) Յովհաննիսեան, 1879-29 Յունուար, 1919)՝ հայ նոր պետականութեան հիմնադիր
Արամ Թադեւոս Մանուկեան (1904, Կ.Պոլիս-1931, Հոնոլուլու)՝ ամերիկացի հայազգի նկարիչ
Արամ Շաւարշ (1917, Սկիւտար (Կ.Պոլիս)-1979, Պերլին)՝ հայ բանաստեղծ
Արամ Չարըգ (1874, Կարին-1947)՝ բանաստեղծ
Արամ Պետրոսեան, (ծն.՝ 1977)
Արամ Ռամազեան (ծն.՝ 1978)
Արամ Սահակեան (1897, Ուրֆա)՝ գրագէտ
Արամ Սարոյեան (ծն.՝1943, Նիւ Եորք)՝ բանաստեղծ
Արամ Սեփեթճեան (ծն.՝ 1934 Պէյրութ)՝ ճարտարագէտ
Արամ Վարդանեան (ծն.՝Կ.Պոլիս)՝ գրագէտ
Արամ Վարժապետեան (ծն.՝1891 Կ.Պոլիս)՝ նկարիչ
Արամ Տիգրան (1934 Սուրիա - 2009 Աթէնք)՝ հայազգի երաժիշտ
Արամ MP3 (Արամ Սարգսեան, ծն.1984, Երեւան)՝ երգիչ


=== Երկրորդ Անուն ===
Մայքլ Արամ Վոլոհոջեան (անգլերէն՝ Michael Aram Wolohojian, 1963, Փրովիտենս Ռոտ Այլընտ), հայազգի ձեւաւորող


== Մշակոյթի Մէջ ==
«Արամ»՝ Ռոպեր Քեշիշեանի ֆիլմը Սիմոն Աբգարեանի եւ Սերժ Աւետիքեանի մասնակցութեամբ


== Գրականութեան Մէջ ==
Արամ՝ Ուիլիըմ Սարոյեանի «Իմ անունս Արամ է» պատմուածքին հերոսն է
Անթոնի Թումա

Անթոնի Թումա (21 Մայիս 1992(1992-05-21), Փարիզ)։ Ան Ֆրանսացի, լիբանանցի, եւ ամերիկացի է։ 1994-ին ընտանիքին հետ կը հաստատուի Լիբանան։ 
Անթոնի Թումա 7 տարեկանէն կը սկսի նուագել դաշնամուր եւ աշխատիլ ձայնի չափանիշներուն վրայ որ «քոնդր-դէնօր»ն է: Ան՝ առաջին անգամ իր ձիրքերը ցոյց կու տայ Լիբանանի մէջ քանի մը հանդէսներով եւ մեներգներ՝ երգուած անգլերէնով: 2012-ին, կը զբաղի երգելով «մէթրո»յին եւ հրատարակած է իր տեսաերիզը Facebook-ի մէջ:
Փետրուար 2013-ին Անթոնի Թումա մաս կը կազմէ «The Voice 2»-ին, ուր կ'ընտրէ Ճէնիֆր-ին։ Մայքըլ Ճէքսընի «Billie Jean» երգը երգելու պատճառով ան կը սիրաշահի ժողովուրդը եւ դատակազմը։ Անթոնի Թումա կ'այցելէ Լիբանան 9 Յուլիս 2013-ին «The Voice»-ի խումբին հետ։ Անթոնի չհեռանալով երգէն Նոյեմբեր 2013-ին կը հրատարակէ իր մեներգը «si tu n'as rien fait»։
Մարդ-մեքենայ

Մարդ-մեքենան (robot) ինքնագործ սարք մըն է, որ կրնայ մարդը փոխարինել կարգ մը աշխատանքներու պարագային։ Ընդհանրապէս, կը կառավարուի համակարգիչի մը կողմէ։ Յաճախ կը բաղկանայ մարդկային թեւերուն նման աշխատող թեւերէ։ Կը գործածուի մասնաւորաբար մեծ քանակութեամբ ապրանք արտադրող գործարաններու մէջ։
Մարդ-մեքենաները կը նմանին մարդկային թեւերու։ Անոնք արմուկին եւ դաստակին նման յօդեր ունին։ Անոնց թեւը փոխան մատներու՝ ունելիով մը կը վերջանայ։ Համակարգիչի մը կողմէ կառավարուելով՝ այդ ունելին կրնայ առարկաներ բռնել, վերցնել կամ գործիքներ բանեցնել։


== Աղբիւրներ ==
Մշակութային Իմ Առաջին Հանրագիտարան, Արամ Սեփեթճեան եւ Լեւոն Թորոսեան, 2001-2002, էջ 26
Գեղամ Գաւաֆեան

Գեղամ Գաւաֆեան (1888, Կ. Պոլիս - 30 Նոյեմբեր 1959), հայազգի ճարտարապետ։
Ծնած է Կ. Պոլիս։ Որդին է Գարեգին Գաւաֆեանի։ Սորված է Կեդրոնական վարժարանը։ Բարձրագոյն կրթութիւնն ստացած է Փարիզի մէջ։ Վերադառնալով Պոլիս՝ վարած է շարք մը պաշտօններ։ 1917-27 տասնամեակին եղած է Կեդրոնական վարժարանի տնօրէն, դասաւանդած է փիլիսոփաիւթեան պատմութիւն եւ այլ առարկաներ։ Աշխատակցած է մամուլին, ունեցած է հասարակական բեղուն գործունէութիւն։


== Աղբիւրներ ==
Սուրիոյ Հայկական Մամուլ

Լոյս տեսած են աւելի քան 120 թերթեր, որուն մեծաւ մասամբ հրատարակուած են Հալէպ: 
 


=== Սուրիոյ առաջին թերթը եւ այլ ===
Սուրիոյ առաջին թերթը «Ֆըռաթ», լոյս տեսած է Հալէպի մէջ 27 Մայիս 1867-ին, արաբերէն ու օսմաներէն լեզուներով: 6 Յունիս 1868-ին, 50-րդ թիւէն սկսեալ աւելցուած է հայատառ թրքերէն բաժին մը՝ մինչեւ 1869, 100-րդ թիւը:1912-ին, Հալէպի մէջ Միհրան Նաճարեանի խմբագրութեամբ լոյս տեսած է «Աղբիւր» խմորատիպ թերթը, որ դադրած է 1914-ին:
1916-ին, հրատարակուիլ սկսած է «Փորձանք» թերթը,
1918-ին՝ լրատու գործակալութեանց թերթեր «Աժանս Ռէօյթըր» (թարգմանաբար) եւ «Հեռագրալուրեր»ը,
1919-ին՝ «Հայ Քնար»,
1921-ին՝ «Ուսանող» ամսաթերթը:


=== Հալէպի մէջ լոյս տեսած է հայերէն անդրանիկ օրաթերթը ===
Հալէպի մէջ լոյս տեսած է հայերէն անդրանիկ օրաթերթը՝ «Հայ ձայն» (1918-1919, խմբագիր՝ Սեդրակ Կեպենլեան):
«Տարագիր» (1918-1919, խմբագիր՝ Բենիամին Միլտոնեան),
«Եփրատ» երկօրեայ թերթը (1919),
«Սուրիական սուրհանդակ» (1919-1922, խմբագիր՝ Հայր Պօղոս Գուշակճի),
«Սուրիական մամուլ» (1922-1927),
«Եփրատ» օրաթերթ (1927-1947, խմբագիրներէն եղած են Խաչիկ Ք. Քարտաշ, Արիս Շաքլեան, Սեդրակ Կեպենլեան),
«Սուրիա» օրաթերթ (1946-1960, խմբագիր՝ Յովհաննէս Եազըճեան),
«Արեւելք» օրաթերթ (1946-1963, խմբագիրներ եղած են Մինաս Թէլէօլեան, Միհրան Հերարդեան, Գէորգ Տօնապետեան). «Արեւելք»ի հետ միաժամանակ 1948-ին լոյս տեսած է համանուն տարեգիրքը, եւ 1956-ին ունեցած է պատանեկան յաւելուած՝ «Վահագն», եւ 1957-էն սկսեալ մարզական յաւելուած՝ «Արեւելք Մարզաշխարհ» (խմբագիր՝ Զաւէն Սապուճեան):


=== Մամուլի կողքին համայնքը հրատարակած է նաեւ տարեգիրքեր ===
«Սուրիահայ տարեցոյց»ը (1924-1926), 
Ազգ. Առաջնորդարանի Պաշտօնաթերթ «Տաթեւ»ը (1925-1930, խմբագիր՝ Առաջնորդ Արտաւազդ Արք. Սիւրմէեան),
«Սուրիական ալպոմ»ը (1927-1929),
«Տարօն»ը (1949),
«Հայ տարեգիրք»ը (1956),
«Գեղարդ»ը (1975-2000, լոյս տեսած են միայ վեց թիւեր. խմբագիրներ՝ Հայկ Պարիկեան, բժիշկ Ռոպէր Ճէպէճեան): 


=== Ամսագիրներէն ===
«Նայիրի»ն  (1941-1949, խմբագիր՝ Անդրանիկ Ծառուկեան), 
Մանկապատանեկան երկամսեայ «Բուրաստան»ը (1950-1958, խմբագիրներ՝ Ռուբէն Տիրարեան եւ Հայկ Պարիկեան):1950-ական թուականներէն մինչեւ այսօր յատկանշական տեղ կը գրաւեն աշակերտական եւ ուսանողական թերթերը եւս:


=== Բերիոյ Թեմի Ազգ. Առաջնորդարանի «Օշական» պաշտօնաթերթը՝ վերանուանուած «Գանձասար» շաբաթաթերթ ===
Իբրեւ պարբերաթերթ լոյս տեսած է 1978-էն: 

1989-991, վերածուած է երկամսեայի (խմբագիր՝ Խաչիկ Շահինեան), ապա դարձած է երկշաբաթաթերթ եւ վերանուանուած է «Գանձասար» (խմբագիր՝ Խաչիկ Շահինեան), իսկ 
1993- Ապրիլին վերածուած է շաբաթաթերթի եւ անխափան կը շարունակէ լոյս տեսնել՝ հանդիսանալով Սուրիոյ միակ հայ թերթը, շաբաթաթերթին հերթաբար խմբագիրներ եղած են Խաժակ Մկրտիչեան, Մարի Մերտխանեան, Խաչիկ Շահինեան, այժմու խմբագիր՝ Զարմիկ Չիլաբոշեան-Պօղիկեան): 
2003 հոկտեմբերին «Գանձասար» Բերիոյ թեմի կայքէջքին մէջ ունեցաւ յատուկ բաժին, ապա յատուկ իր կայքէջը ինչպէս նաեւ դիմատետրի (Facebook) վրայ յատուկ էջ մը:
Ռընէ Հովիւեան (Հովիւ)

Ռընէ Հովիւեան (Ռընէ Խորէն-Հովիւեան, Հովիւ, 26 Հոկտեմբեր 1929(1929-10-26), Վիեն - 28 Մայիս 2005(2005-05-28), Կլամար), ֆրանսահայ ծաղրանկարիչ։


== Կեանք եւ գործունէութիւն ==
Հովիւ ծնած է Վիեննա։ Հայրը՝ Վահան Հովիւեան 1904 թուականին ծնած է Սեբաստիոյ Կեմերէկ գաւառակին մէջ, 1915-էն ետք Հովիւեաններու մեծ գերդաստանին միակ վերապրողը եղած է։ Ան յայտնուած է Պէյրութի ամերիկեան որբանոցին մէջ, ուրկէ ալ տեղափոխուած է Ֆրանսա։
1947-ին Վահան Հովիւեան ընտանիքով ներգաղթած է Խորհրդային Հայաստան։ Երկու տարի վերջ, շինծու ամբաստանութեամբ, անոնք աքսորուած են Սիպիրիա՝ Ալթայի երկրամաս, ցմահ բնակութեան։ Եւ խորհրդային երկրի ղեկավար Ստալինի մահէն ետք՝ 1957-ին է, որ Հովիւեաններու ընտանիքը հնարաւորութիւն ունեցած է վերադառնալու Հայաստան։
Եօթ տարի վերջ Հովիւեանները կրկին տեղափոխուած են Ֆրանսա եւ Վահան Հովիւեան, ինչ որ յիշած է իր կեանքէն, 1908 թուականէն մինչեւ 1964՝ Հայաստանէն տեղափոխումը, շարադրած է: Ռընէ ունի եղբայր մը՝ Զօհրապը, եւ քոյր մը՝ Ալիսը։
Ռընէ Հովիւ ստեղծագործած է Ֆրանսայի մէջ։ Ֆրանսայի մէջ մեծ ճանաչում ունեցած է երգիծանկարիչը՝ 1960-ականներէն մինչեւ իր մահը։ համագործակցած է ֆրանսական հեղինակաւոր կարգ մը թերթերու եւ ամսագրերու հետ: Իր ծաղրանկարները տպագրուած են նաեւ գերմանական, ամերիկեան ամսագրերու էջերուն մէջ. հրատարակած է աւելի քան տասնեակ մը ալպոմներ եւ ծաղրաշարերու գիրքեր։
Ռընէ Ամուսնացած է ֆրանսուհի Եոլանտ Հովիւեանին հետ, դուստրը՝ Կայիլ Հովիւեան, իսկ երկու որդիները՝ Ուորըն եւ Քեւըն Հովիւեաններն:
Արտագաղթ

Արտագաղթ կամ էմիգրացիա (ծագած է լատ.՝ amigro-«կը վտարուին» բառէն), հայրենիքէն հարկադիր կամ կամաւոր հեռանալը մէկ ուրիշ երկրի մշտական կամ ժամանակաւոր բնակութեան նպատակով՝ քաղաքական, տնտեսական կամ այլ շարժառիթներով։
1888 թուական

1888 թուական, նահանջ տարի, 19րդ դարու 88րդ տարին


== Դէպքեր ==
Օգոստոս 28՝ Հռովմէական գրութեամբ ամենաերկար ամսաթիւն է՝ XXVIII-VIII-MDCCCLXXXVIII


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1888 ծնունդներ

Յունուար 6՝ Վահրամ Փափազեան (մ.1968, Երեւան), հայ դերասան
Նոյեմբեր 25՝ Գարեգին Ամատեան (մ.1982, Երեւան), բժիշկ եւ բանասէր
Հոկտեմբեր 24՝ Լեռ Կամսար (Արամ Թովմաղեան, մ.1965), գրող, երգիծաբան
Դեկտեմբեր 14՝ Շալվա Նուցուպիձէ (վրաց.՝ შალვა ნუცუბიძე, մ.1969), վրաց փիլիսոփայ, գրականագէտ, մշակոյթի պատմաբան
Դեկտեմբեր 22՝ Լուսիըն Հապըրտ (անգլերէն՝ Lucien Hubbard, մ.1971), ամերիկացի ֆիլմի արտադրիչ եւ թատերագիր
Անյայտ օրով՝
Ալեքս Փիլիպոս (անգլերէն՝ Alex Pilibos, մ.1966), ամերիկաբնակ գործարար եւ բարերար


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1888 մահեր

Յունուար 3՝ Արիստակէս Ալթուն-Տիւրրի (ծն.1804), երեսփոխան, ազգային գործիչ
Թիֆլիսին մէջ մահացած երկու հայ գրող-հրապարակախօսներ՝
Փետրուար 17՝ Ծերենց (Յովսէփ Շիշմանեան, ծն.1822, Կ.Պոլիս)
Մայիս 6՝ Րաֆֆի (Յակոբ Մելիք Յակոբեան, ծն.1837, Սալմաստ գաւառ, Պարսկաստան) 
Դեկտեմբեր 12՝ Միքայէլ Լորիս-Մելիքով վրաց.՝ მიხეილ ლორის მელიქისშვილი , ռուս.՝ граф Михаил Тариелович Лорис-Меликов , հայազգի զօրավարծն.1825, Թիֆլիս, Ռուսիոյ Կայսրութիւն
Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան «Մարտական խաչ» 2-րդ Աստիճանի Շքանշան

Արցախի Հանրապետութեան «Մարտական խաչ» 2–րդ աստիճանի շքանշան, Արցախի Հանրապետութեան պետական պարգեւ, որմով կը պարգեւատրուին ԻՊՈՒ մարտիկներն ու ՊԲ–ի զինծառայողները հայրենիքի պաշտպանութեան գործին մէջ ցուցաբերած ակնառու խիզախութեան եւ արիութեան համար:
Հայաստանի Հանրապետութեան Կառավարութիւն

Հայաստանի Հանրապետութեան Կառավարութիւն, Կառավարութիւնը գործադիր իշխանութեան բարձրագոյն մարմինն է:
Ըստ ՀՀ Սահմանադրութեան 146-րդ յօդուածի՝ կառավարութիւնը իր ծրագրի հիման վրայ կը մշակէ եւ կ՛իրականացնէ պետութեան ներքին եւ արտաքին քաղաքականութիւնը, կ՛իրականացնէ պետական կառավարման համակարգի մարմիններու ընդհանուր ղեկավարումը: Կառավարութեան լիազօրութիւնները կը սահմանուին Սահմանադրութեամբ եւ օրէնքներով: Կառավարութեան իրաւասութեան ենթակայ են գործադիր իշխանութեան վերաբերող բոլոր այն հարցերը, որոնք վերապահուած չեն պետական կառավարման կամ տեղական ինքնակառավարման այլ մարմիններու:
Ըստ ՀՀ Սահմանադրութեան 147-րդ յօդուածի՝ կառավարութիւնը կազմուած է վարչապետէ, փոխվարչապետներէ եւ նախարարներէ:
Հանրապետութեան նախագահը կը նշանակէ վարչապետ խորհրդարանական մեծամասնութեան ընտրած թեկնածուին, իսկ փոխվարչապետները եւ նախարարները կը նշանակուին Հանրապետութեան նախագահի կողմէ՝ վարչապետի առաջարկութեամբ:
Իբրեւ կառավարութեան ղեկավար՝ վարչապետը Կառավարութեան ծրագրի շրջանակներուն մէջ  կ՛որոշէ Կառավարութեան քաղաքականութեան հիմնական ուղղութիւնները, կը ղեկավարէ Կառավարութեան գործունէութիւնը եւ կը համակարգէ Կառավարութեան անդամներու աշխատանքը։


== Նախարարներ ==


== Կառավարութեան ենթակայ մարմիներ ==


== Արտաքին յղումներ ==
Կառավարութեան Կայք
Ելեկտրոնային Կառավարում
Վարչապետի կայք


== Ծանոթագրութիւններ ==
Երեւանի Քաղաքապետարան

Երեւանի քաղաքապետարան, համայնքային ծառայութիւն իրականացնող պետական մարմին, որու նպատակն ու խնդիրը աւագանիի եւ քաղաքապետի՝ Հայաստանի Հանրապետութեան օրէնքներով, այլ իրաւական գործերով վերապահուած լիազօրութիւններու լիարժէք եւ արդիւնաւէտ իրականացման, ինչպէս նաեւ քաղաքացիական իրաւայարաբերութիւններուն աւագանիի եւ քաղաքապետի մասնակցութեան ապահովումն է։


== Կանոնադրութիւն ==
Երեւանի քաղաքապետը եւ աւագանին քաղաքապետարանի միջոցով Երեւանի մէջ կ՚իրականացնեն օրէնքով տեղական ինքնակառավարման մարմիններուն վերապահուած սեփական եւ պետութեան կողմէ պատուիրակուած լիազօրութիւնները, համակարգին մէջ Երեւանի ենթակայութեան հիմնարկներու, առեւտրային եւ ոչ առեւտրային կազմակերպութիւններու գործունէութիւնը, կազմակերպում հանրապետական գործադիր մարմիններու եւ անոնց՝ Երեւանի տարածքային ծառայութիւններու հետ յարաբերութիւնները։ Քաղաքապետարանը կը ստեղծուի, կը վերակազմակերպուի եւ անոր գործունէութիւնը կը դադարեցուի աւագանիի որոշմամբ։։


== Երեւանի քաղաքապետարանի շէնքը ==
Հիմնական յօդուած՝ Երեւանի Քաղաքապետարանի Շէնք
Երեւանի քաղաքապետարանի ներկայիս շէնքը գործարկուել է 2004 թուականից։ Շենքն ունի 5 հարկ, ընդհանուր մակերեսը կազմում է 13,5 հազար քառակուսի մէտր։ Այն զարդարում է 47 մէտր բարձրութիւն ունեցող աշտարակը։ Շենքը կառուցուած է երեւանեան ճարտարապետութեան աւանդոյթներով՝ հաշուի առնելով նորը։ Հիմքում՝ ճարտարապետ Ջիմ Թորոսեանի նախագիծն է։ Քաղաքապետարանի նոր շէնքում է տեղակայուած Երեւան քաղաքի պատմութեան թանգարանը։ Երեւանի քաղաքապետարանի շէնքի ճակատը զարդարուած է բազմաթիւ ռելիեֆային զարդանախշերով, Կենաց Ծառի պատկերով։ Շենքի խոյակներու վրայ փորագրուած են Հայաստանի մայրաքաղաքներու անունները։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական կայքը
Խիկար (ամսագիր)

«Խիկար», երգիծական ամսագիր։ Լոյս տեսած է 1884-1885, 1886-1888 թուականներուն, Կոստանդնուպոլսոյ  եւ Ատրիանապոլսոյ մէջ։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Յակոբ Պարոնեան։ 1880-ականներու վերջերը համիտեան խստագոյն գրաքննութեան պայմաններուն մէջ «Ծիծաղ» եւ «Թատրոն» հանդէսներու քաղաքական երգիծանքը այստեղ հիմնականին իր տեղը զիջած է կենցաղային թեմատիկային։ Խարազանած է եւրոպական նորամուծութիւնները կենցաղին մէջ, քաղքէնիական սովորութիւնները, պաշտպանած արհեստաւոր խաւին։ Առաջին անգամ այստեղ տպագրուած Յակոբ Պարոնեանի «Քաղաքավարութեան վնասները», «Պաղտասար աղբար», «Խիկար եւ ծիծաղ», «Ծիծաղ եւ Բարոյական», «Առտնին տեսարաններ» եւ այլ ստեղծագործութիւններ։ Կարեւոր արժէք կը ներկայացնէ նաեւ «Այլակերպութիւն բառարանի» աֆորիզմներու շարքը, ուր կը քննադատուին ազգային մարմիններու գործունէութիւնը, հոգեւորական դասը։ «Խիկարը» ժամանակի երիտասարդութեան ամենակարդացուող պարբերականներէն էր։ Աշխատակցած են Կոստանդնուպոլսոյ, Զմիւռնիոյ, Ատրիանուպոլսոյ եւ այլ քաղաքներու հայ մտաւորականները՝ ինքնուրոյն եւ թարգմանական գործերով։
Կարօ (ֆիլմ)

Կարօ (արաբերէն՝ غارو‎, լատինատառ Garo), նշանաւոր լիբանանեան շարժապատկեր որ 1965 արտադրեց եւ նկարահանեց լիբանանահայ ֆիլմերու բեմադրիչ Կարի Կարապետեանը, ուր կը պատմէ կեանքը լիբանանահայ օրինազանց "ղապատայ" անձնաւորութեան մը եւ անոր եղերական մահը երբ Լիբանանի ներքին ապահովութեան ոյժերը զինք հալածեցին եւ սպանեցին։ 
Գլխաւոր դերերը խաղցած են շատ նշանաւոր լիբանանցի դերասաններ ինչպէս Մահմուտ Սայիտ, Ժօզէֆ Նանօ, Սամիրա Պարուտի, Նատիա Ժամալ եւ Անթուան Քերպաժ։
14 Յունուար

14 Յունուար, տարուան 14-րդ (նահանջ տարուան 14-րդ) օրն է։

 13 Յունուար  14 Յունուար  15 Յունուար 


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
1973, Արթուր Այվազեան, Ուքրանիոյ մէջ բնակող հայ հրաձիգ, որ հանդէս կու գայ փոքր տրամաչափի եւ օդամղիչ հրացաններու հրաձգութեամբ։


== Մահեր ==
1980, Գրիգոր Քէշիշեան, հայ արձակագիր, թարգմանիչ, իսկ 1946-էն՝ ԽՍՀՄ Գրողներու Միութեան անդամ (ծն.՝ 1921)։
1898, Լուիս Քերըլ (անգլերէն՝ Lewis Carroll), անգլիացի գրող, մաթեմատիկոս, փիլիսոփայ եւ լուսանկարիչ (ծն.՝ 1832)։


== Տօներ ==
Լեւոն Ասմարեան

Լեւոն Աշոտի Ասմարեան (3 Հոկտեմբեր 1922-18 Մարտ 1993, թաղուած է Արմաւիր գիւղին մէջ), հայ գրականագէտ: Բանասիրական գիտութիւններու մասնագէտ (1984):


== Կենսագրութիւն ==
Լեւոն Ասմարեան, ծնած է 1922-ին ՀՀ Արմաւիրի մարզի Արմաւիր գիւղին մէջ։ 1945-ին աւարտած է Երեւանի պետական համալսարանը: 1959-էն սկսեալ եղած է ՀՀ ԳԱԱ գրականութեան հիմնարկի գիտաշխատող:
Ասմարեանի ուսումնասիրութիւնները կը վերաբերին հայ գրականութեան նոր եւ նորագոյն շրջանին:
«Հայ նոր գրականութեան պատմութիւն» բազմահատորեակի հեղինակներէն է:


== Պարգեւներ ==
ՀԽՍՀ պետական մրցանակ, 1980


== Երկեր ==
Վահան Թէքէեան, Երեւան: ՀԽՍՀ «Գիտելիք» ընկերութիւն, 1978:
Վահան Թէքէեան: Կեանքը եւ ստեղծագործութիւնը, Երեւան: ՀՀ ԳԱ հրատ., 1971:
Աւետիք Իսահակեան, Երեւան: Գիտելիք, 1975:
Մաշտոցէն մինչեւ Նարեկացի, Ղազինեան, Արշալոյս Աբելի; Ասմարեան, Լեւոն Աշոտի, Երեւան: Գիտելիք, 1988:
Յովհաննէս Յովհաննիսեան: [Կեանքը եւ ստեղծագործութիւնը], Երեւան: ՀԽՍՌ ԳԱ հրատ., 1963:
Ակնարկներ հայ գրականութեան պատմութեւան: Մանուկեան, Սարիբեկ Արմենակի, Ասմարեան, Լեւոն Աշոտի, Գամաղելեան, Տիգրան Միհրանի: Երեւան : Լոյս, 1984:
Հայ-ռուսական գրական փոխառնչութիւնները, Մադոեան, Արշակ Գեւորգի, հայագէտ; Ասմարեան, Լեւոն Աշոտի, Երեւան: Ա. հ, 1985:
Հայ գրական քննադատութիւնը XIX դարու 70-80-ական թուականներուն, Երեւան: ՀԽՍՀ ԳԱ հրատ., 1979:
Երկու զրոյց: [Բանաստեղծ.], Ասմարեան, Լեւոն Աշոտի; Յովհաննէս, Շաւարշ, Երեւան: Հայպետհրատ, 1946:
Երկերու լիակատար ժողովածու: 3 հ, Վարուժան, Դանիէլ; Միրզաբեկեան, Ջ.Մ; Վարժապետեան, Ի.Դ. Ասմարեան, Լեւոն Աշոտի, Դաւիթեան, Վահագն Արմենակի, Շարուրեան, Ալպերթ Սրապիոնի, Ջրբաշեան, Էտուարտ Մկրտիչի, Երեւան: ԳԱԱ հրատ., 1986:
Գաբրիէլ Սունդուկեան : Կեանքը եւ ստեղծագործութիւնը, Ասմարեան, Լեւոն Աշոտի, Կիրակոսեան, Վ.Ա, Շտիկեան, Ս.Ա, Սարինեան, Սերգէյ Ներսեսի, Երեւան: ՀԽՍՀ ԳԱ հրատ., 1980:
Դաւիթ Յակոբեան

Դաւիթ Յակոբեան (1 Յունուար, 1950, Բերդ - 29 Սեպտեմբեր, 2014, Երեւան), հայ քաղաքական գործիչ։
1966 թ. աւարտած է Բերդի միջնակարգ դպրոցը։ 1973 թ. աւարտած է Մխիթար հերացու անուան Երեւանի պետական բժշկական հիմնարկը՝ բժիշկ-թերապևտի մասնագիտութեամբ։ 1973-1976 թուականներուն աշխատած է ՀԽՍՀ Առողջապահութեան մինիստրութեանն առընթեր 4-րդ վարչութիւնին որպէս բժիշկ-օրդինատոր։ 1976-1978 թթ. ծառայած է Խորհրդային բանակին մէջ։
1997 թուականին հիմնադրած եւ մինչեւ մահ գլխաւորած է Հայաստանի Մարքսիստական կուսակցութիւնը։ 1978 թուականէն աշխատած է Երեւանի թիւ 12 դարմանատուն՝ թերապևտիկ բաժնի վարիչ։
Վերջին անգամ ընտրութիւններուն մասնակցած է 2012 թուականին՝ անդամագրուելով պատգամաւորութեան մեծամասնական թեկնածու, 41-րդ ընտրատարածքին մէջ։ Ընտրութիւններու արդիւնքին հաւաքած է 2372 ձայն և զբաղած է վերջին՝ չորրորդ, տեղը։
2007 թուականի ՀՀ Ազգային ժողովի 4-րդ գումարման ընտրութիւններու ժամանակ, Յակոբեանը առաջադրուած էր կրկին 41-րդ ընտրատարածքին մէջ։ Անոր միակ մրցակիցը Յակոբ Յակոբեանն էր։ Ընտրութեան արդիւնքներով Դաւիթ Յակոբեանը հաւաքած էր 7 638 ձայն, իսկ անոր մրցակիցը՝ 21 553։
2014 թուականի Մարտին Յակոբեանը սրտի կաթուած ունեցաւ եւ համապատասխան բուժում ստացաւ Ակադեմիկոս Լ. Յովհաննիսեանի անուան Սրտաբանութեան գիտահետազոտական հիմնրակին մէջ։
Ալի պին ալ-Հուսէյն

Ալի պին ալ–Հուսէյն (23 Դեկտեմբեր 1975(1975-12-23), Ամման, Յորդանան), Յորդանանի թագաւոր Հուսէյն Ա. Իպն Թալալի երրորդ որդին եւ անոր երրորդ կնոջ՝ թագուհի Ալիայի երկրորդ երեխան։ 6 Յունուար 2011-էն ՖԻՖԱ-ի անդամ եւ Ասիոյ ֆութպոլի դաշնութեան փոխնախագահն է։
Յունուար 2015-ին յայտարարուած է, որ արքայազն Ալին Զեպպ Պլաթէրի թեկնածու է այդ տարուայ Մայիսին կայանալիք ՖԻՖԱ–յի նախագահի հերթական ընտրութիւններուն։


== Անձնական կեանք ==
Թագաժառանգ Ալին կրթութիւնը սկսած է Ամմանի Իսլամական ուսումնական քոլէժին մէջ։ Կրթութիւնը շարունակած է Մեծ Բրիտանիոյ եւ Միացեալ Նահանգներուն մէջ, ուր յաջողութիւն ունեցած է մարզանքի, յատկապէս՝ ըմբշամարտի մէջ։
23 Ապրիլ 2004–ին թագաժառանգ Ալի ամուսնացած է CNN–ի նախկին լրագրող Ռիմ Պրախիմիի հետ, ով դիւանագէտ, Աֆղանստանի Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան յատուկ ներկայացուցիչ Լախդար Պրախիմիի դուստրն է։ Ամուսնութիւնը հրապարակայնօրէն նշուած է 7 Սեպտեմբեր 2004–ին։ Անոնք ունին երկու զաւակ․ իշխանուհի Ճալիլա (ծնած է 16 Սեպտեմբեր 2005–ին) եւ իշխան Ապտուլա (ծնած է 19 Մարտ 2007–ին)։


== Պարգեւներ ==
Ալ–Հուսէյն Պին Ալիի Մեծ ժապաւէնի շքանշան
Վերածնունդ բարձրագոյն շքանշանի ասպետ
Յորդանանի Աստղ շքանշանի Մեծ ժապաւէն
Պատուաւոր լեգէոնի (Ֆրանսա) շքանշան
Ծագող արեւի շքանշան (Ճափոն)
Թագաւորական Վիքթորեան շքանշանի հրամանատար–ասպետ (Մեծ Բրիտանիա)
«Աւստրիական հանրապետութեան առաջ ծառայութիւններու» համար առաջին աստիճանի Մեծ խաչի պատուաւոր նշան


== Արտաքին յղումներ ==
Official Website
Official Biography
We Are Asia: Taking Our Place
The West Asian Football Federation
The Jordan Football Association
Fédération Internationale de Football Association (FIFA)
The Asian Football Confederation (AFC)
The Royal Film Commission
His Majesty King Abdullah II — Official Website