armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Արամէ

Կաղապար:Տեղեկաքարտ միապետ
Արամէ (ծննդեան եւ մահուան թուականները անյայտ), Վանի թագաւորութեան արքայ՝ 860-840 թուականներուն։
Արամէի մասին տեղեկութիւններ պահուած են Ասորեստանի Սալմանասար Գ. թագաւորի (859-824) արձանագրութիւններուն մէջ։ Ան ետ մղած է Սալմանասար Գ.-ի յարձակումները, պահպանած է երկիրի ռազմաքաղաքական հզօրութիւնը, ընդարձակած է թագաւորութեան սահմանները։ Արամէի մասին կը յիշուի Արամ թագաւորի մասին գրուած ժողովրդական աւանդավէպին մէջ։ Սալմանասար Գ. քանի մը անգամ արշաւանքներ կը կազմակերպէ Ուրարտուի դէմ, որոնցմէ  857-ին Արամէ դուրս կու գայ ասորեստանցիներուն դէմ, սակայն պարտութիւն կը կրէ։ Արամէի գործունէութիւնը ենթահող մը կը պատրաստէ  իր յաջորդներուն արտաքին քաղաքականութեան ի նպաստ։ Արամէ  պետութեան սահմանները կը տարածէ հայկական լեռնաշխարհի հիւսիսային եւ արեւմտեան ուղղութիւններով։ 845-ին Ասորեստանի թագաւորը կրկին կը վերադառնայ եւ Տիգրիսի ակունքին մէջ քանդակել կու տայ իր պատկերը, ուր կը ձգէ նաեւ հսկայ արձանագրութիւն մը։ Այդ արձանագրութեան մէջ ան Ուրարտուի թագաւոր կ'անուանէ Արամէն։


== Գրականութիւն ==
М. В. Никольский, Клинообразные надписи Ванских царей, открытые в предлах России, «Древности восточные», 1893, том 1, в. 3, ст. 399.


== Աղբիւրներ ==


== Տե՛ս նաեւ ==
Վանի թագաւորութեան արքաներու ցանկ
Կուկըլ Քրոմ

Կուկըլ Քրոմը (անգլերէն՝ Google Chrome) ցանցային դիտարկիչ է, որ թողարկուաղ է Կուկըլ ընկերութեան կողմէ եւ կ'օգտագործէ WebKit շարժիչը։


== Տարածուածութիւն ==
Կուկըլ Քրոմը ամենատարածուած պրաուզերն է աշխարհի վրայ, հարցման մասնակիցներու 37%-ը կը նախընտրէ այս պրաուզերը։


== Պատմութիւն ==
6 տարի շարունակ Google կազմակերպութեան գլխաւոր տնօրէն Էրիք Շմիտդը հաւանութիւն չէր տար նոր ցանցային դիտարկիչ ստեղծելու միտքին։ Ան չէր ուզեր մասնակցիլ վեպ-զննարկիչներու կատաղի կռիւներուն։ Սակայն երբ մի քանի ծրագրաւորողներ կը ստեղծեն Կուկըլ Քրոմ ցանցային դիտարկիչի ցուցադրական տարբերակը, Շմիտդ այնքան կը հաւնի, որ ան կը փոխէ իր կարծիքը։ Այսպէս կը ստեղծուի Կուկըլ Քրոմ ցանցային դիտարկիչի առաջին տարբերակը։


=== Պաշտօնական Թողարկում ===
Կուկըլ Քրոմը պաշտօնապէս իր օգտագործողներուն կը ներկայանայ 2 Սեպտեմբեր 2008-ին։


=== Տարբերակներու Պատմութիւն ===


== Առանձնայատկութիւնները ==
Կուկըլ Քրոմի նպատակն է իր ցանցային դիտարկիչը դարձնել աւելի անվտանգ, արագ եւ հաստատուն։ 9 Յունիս 2009-ին Կուկըլ Քրոմի ստեղծողները տուին ոչ պաշտօնական հարցազրոյց, ուր նշեցին իրենց հետագայ ռազմավարութիւնը, որ կը կայանար ցանցային դիտարկիչը դարձնել առաւելագոյնս թեթեւ եւ արագ ու միեւնոյն ժամանակ նուազագոյն հնարաւորութիւններով ապահովուած, իսկ աւելի շատ հնարաւորութիւններ կարելի էր ձեռք բերել բեռնելով յատուկ լայնացումները, որոնք հասանելի են Chrome Web Store համացանցային խանութին մէջ։
Բիւզանդ Եղիայեան

Բիւզանդ Եղիայեան (1900 Ատանա)


== Կենսագրութիւն ==
Հանրային, կրթական, մշակութային ու գրական բազմակողմանի իր ծառայութիւններով երախտաշատ մշակ մը՝ Բիւզանդ Եղիայեան ծնած է Ատանա (կիլիկիա) ուր եւ ստացած է իր նախակրթութիւնը։ Երկրորդական եւ բարձրագոյն ուսման հետեւած է Տարսօնի եւ Զմիւռնիոյ ամերիկեան գոլէճներուն, Աթէնքի կրօնից Վարժարանին, Ժընէւի Institut Universitaire de Hautes Études Internationalesի եւ Պըրմինկհամ-Վուտրպրութի (Անգլիա) Sally Oak գոլէճին մէջ՝ մասնագիտնալով մանկավարժական, աստուածաբանական, միջազգային-օէնսգիտական եւ քաղաքական - տնտեսութեան ճիւղերու մէջ։ Տեսչական եւ ուսուցչական պաշտօններ վարած է Քրաֆթ Պոնառի՝ Զուիցերիոյ Հայասէրներու Ընկերութեան հովանաւորած «Հայ Դպրոց»ին, Կիլիկիոյ Հայոց կաթողիկոսութեան Անթիլիասի դպրեվանքին, Պէյրութի «Դարուհի Յակոբեան» եւ «Յովակիմեան-Մանուկեան» երկրորդ. վարժարաններուն եւ Կիպրոսի Մելգոնեան կրթական հաստատութեան մէջ, իբրեւ դասախօս գրական, հայագիտական, պատմագիտական, իմաստասիրական եւ մանկավարժական նիւթերու։
Աւելի քան յիսնամեայ իր գործունէութիւնը մասնաւորաբար Միջին Արեւելքի հայահոծ գօտիներուն մէջ՝ կ'ընդգրկէ առաւելապէս կրթական-դաստիարակչական դերակատարութեամբ։


== Գործերը ==
«Սփիւռք» (պատմուածքներ), «Արդի Հայ Գրականութեան», «Մանկութեան Պարտէզ», «Կարաւանը», «Մարդու Օրերը» (պատմուածքներ), «Լուսակամար Հայ Գրականութեան», «Փոքր Ածու» (բանաստեղծութիւններ), «Տրդատ Մեծ», «Վասակ Մարզպան», «Որդի Մարդոյ», «Դաւիթ եւ Մելիք» (թատերգութիւններ):
Իր խառնուածքով եւ մտաւորականի անհականութեամբ՝ Բ. Եղիայեան կ'անձնաւորէ դասական Ուսուցիչը, աւանդապաշտ Գրագէտը եւ Գրի ու Մշակոյթի բոլորանուէր սերմնացանը:
Ֆրիտիոֆ Նանսեն

Ֆրիտիոֆ Նանսեն (10 Հոկտեմբեր 1861(1861-10-10)[…], Վեստրե Աքեր, Շվեդ-նորվեգական միություն - 13 Մայիս 1930(1930-05-13)[…], Պուլհյոգդա, Բերում, Նորվեկիա), նորվեկացի բեւեռախոյզ, գիտնական, դիւանագէտ եւ ականաւոր մարդասէր։ Ազգերու լիկայէն ներս իր աշխատանքին համար պարգեւատրուած է Խաղաղութեան Նոպէլեան մրցանակով։ Պաշտպանած է հայ ժողովուրդի ոտնահարուած իրաւունքները, հայ գաղթականներուն յատկացուցած է Նանսենեան անձնաթուղթեր։
Նանսենը եղած է կենդանաբանութեան փրոֆէսոր եւ աւելի ուշ աշխատած է Ռոյալ Ֆրետերիքի համալսարանէն ներս՝ Օսլոյի մէջ։ Առաջին Համաշխարհային պատերազմէն ետք, Նանսենը ընդգրկուեցաւ Ազգերու Լիկայի մէջ, որպէս բարձրագոյն Լիազօր՝ ռուս եւ գերմանացի գերիներու փոխանակութեան։ Այնուհետեւ, 1921-ին օգնութեան կը հասնի պոլշեւիկ Ռուսիոյ սովահար ժողովուրդին՝ մասնաւորաբար ապահովելով Մ. Նահանգներու օգնութիւնը եւ միաժամանակ կ՛օգնէ արտասահման փախած ռուս գաղթականներուն եւ կը ստեղծէ Նանսենի գաղթականներու անձնաթուղթ։ 1938 թուականին ստեղծուած է Նանսենի ակադեմիան Լիլլեհամըրի մէջ, Նորվեկիա։ Այն կը գործէ մինչեւ օրս։ Նանսենը մահացած է Մայիս 13, 1930 թուականին (68 տարեկան) Նորվեկիա։


== Անձնական կեանք ==
Նանսեն 1890 թուականին ամուսնացած էր Եւա Սարսի՝ յայտնի կենդանաբան Միքայէլ Սարսի աղջկան հետ։ 1893 թուականին կը ծնի անոնց աղջիկը՝ Լիւը, ով առաջին անգամ տեսաւ հօրը 3 տարեկանին։ Նանսենի բացակայութեան ժամանակ Եւան կը զբաղի երաժշտութեամբ։ Եւայի եւ Լիւի պատուին Նանսեն կ՛անուանէ կղզի, Ֆրանց Իոսիֆի հողին վրայ։ Յետագային Նանսեն կ՛ունենայ եւս 4 զաւակ։ Եւա Նանսեն կը մահանայ 1907 թուականին, երբ Նանսեն դեսպան էր Լոնտոնի մէջ։


== Քաղուածքներ ==


== Արտաքին Յղումներ ==
Ի Հիշատակ Ֆրիտյոֆ Նանսենի - ԱԶԳ.am։
Ֆրիտյոֆ Նանսեն - Ա. Տալանով Ներբեռնել էլեկտրոնային գիրքը ՀամաՀայկական Էլ. Գրադարանից։
Ֆրիտյոֆ Նանսենը «Նոյյան տապանի» հիշարժան տարեթվերում։


== Աղբիւրներ ==
Հայկական Հանրագիտարան։
Շաուքի Ապի Շաքրա

Շաուքի Ապի Շաքրա (արաբերէն՝ شوقي أبي شقرا‎, 1935, Պէյրութ, Լիբանան), լիբանանցի բանաստեղծ եւ լրագրող:


== Կենսագրութիւն ==
Շաքրա ծնած է 1935-ին: Պէյրութ: Նախնական կրթութիւնը ստանած է Ռաշմայայի Մար Եուհաննա նախակրթարանին, իսկ երկրորդական ուսումը` Պէյրութի Հիքմէ վարժարանին մէջ: Սկսած է գրել երիտասարդ տարիքին: Մաս կազմած է «Սուրայեայ» («Լուսաջահը») գրական խումբին եւ Եուսեֆ Խալի «Շը՛ըր» բանաստեղծական հանդէսի խմբագրական կազմին: Խմբագրած է «Նահար» օրաթերթի մշակութային էջը: Ներկայիս կ՛ապրի Պէյրութ:


== Երկեր ==
Շաուքի Ապի Շաքրայի գլխաւոր քերթողական հատորները.

«Աղքատներուն տոպրակները» (1959),
«Թագաւորին քայլերը» (1960),
«Ջուր` ընտանիքին ձիուն» (1962),
«Սկիւռը կ՛իյնայ աշտարակէն» (1971),
«Կը հետեւի կախարդին եւ հասկերը կը կոտրտէ վազելով» (1979),
«Շուարումս խնձոր նստած է սեղանին վրայ» (1983),
«Մի՛ առներ մեհեանի տղուն թագը» (1992),
«Կարօտի աղօթք` մենութեան մահճակալին վրայ» (1995),
«Զարգացած սրունքներով նաւաստին» (2003),
«Ովասիսին եւ խոտին գիշերային հագուստը» արձակ բանաստեղծութիւններու ժողովածուները (1998) եւ «Երէկին վարորդը կ՛իջնէ կառքէն» խորագրեալ արձակ հատորը:


== Մրցանակներ ==
1962-ին, Շաուքի Ապա Շաքրա կը հրատարակէ «Ջուր` ընտանիքին ձիուն» խորագրեալ քերթողագիրքը, որ կ՛արժանանայ «Շը՛ըր» հանդէսի տարեկան մրցանակին: Սոյն գործը ջերմօրէն կը գնահատուի նորարարութեան կողմնակից քննադատներու կողմէմ, որոնք Շաուքի Ապի Շաքրայի անձին մէջ կը տեսնեն իւրայատուկ հոգեբանութեամբ եւ աշխարհահայեացքով օժտուած բանաստեղծ մը:
Վոլոտիմիր Զելենսքի

Վոլոտիմիր Օլեքսանտրովիչ Զելենսքի (ուքրաներէն՝ Володимир Олександрович Зеленський, ռուսերէն՝  Владимир Александрович Зеленский, լատինատառ՝ Vladimir Aleksandrovich Zelenskyy, ծն.՝ 25 Յունուար 1978-ին) ծագումով հրեայ, ուքրանացի քաղաքագէտ ու նախկին կատակերգակ: 2019-էն ի վեր, ան կը վարէ Ուքրանիոյ նախագահի պաշտօնը:Իբրեւ նախագահ, ան առաջադիր դէմք է ե-կառավարութեան օգտագործման եւ երկրի ուքրանախօս ու ռուսախօս ժողովուրդներու միասնականութեան:Զելենսքի իբրեւ հաղորդակցութեան միջոց կ'օգտագործէ ընկերային ցանցերը՝ յատկապէս Ինսթակրամը: Իր նախագահի պաշտօնին անցնելէն կարճ ժամանակ ետք, քաղաքական պոռթկումէ յառաջացած օրէնսդրական ընտրութիւններուն իր կուսակցութիւնը յաղթանակ կ'արձանագրէ: Իր օրերուն, խորհրդարանի անդամներուն անձեռնմխելիութիւնը կը վերցուի, կը վերահսկուի Պսակաձեւ Ժահրի դէմ պայքարն ու անոր յաջորդող տնտեսական անկումը, ինչպէս նաեւ փտտածութեան դէմ պայքարը յառաջխաղաց կ'արձանագրէ:Նախագահական ընտրապայքարին ժամանակ, Զելենսքի կը խոստանայ վերջ դնել Ուքրանիոյ եւ Ռուսիոյ միջեւ տեղի ունեցող հակամարտութիւններուն ու կը փորձէ համաձայնութիւն գոյացնել Ռուսիոյ նախագահ Վլատիմիր Փութինի հետ: Սակայն կը պատահի հակառակը՝ 2021-ին, Ռուսիոյ հետ լարուածութիւնը հետզհետէ կը սաստկանայ, ինչ որ կը մղէ 2022-ի Ռուսիոյ Ուքրանիա ներխուժման: Ռուսիոյ պատրաստութեան ժամանակ, Զելենսքի կ'աշխատի ուքրանացի ժողովուրդը հանդարտեցել   եւ միջազգային ատեանին վստահեցնել, թէ Ուքրանիա վրէժ պիտի չլուծէ: Նախքան պատերազմի սկիզբը, ան կ'արհամարհէ մօտալուտ պատերազմի մը ազդարարութիւնը, սակայն միեւնոյն ժամանակ կոչ կ'ուղղէ երկրի ապահովութեան երաշխիքներուն եւ ՕԹԱՆ-ի, որպէսզի պատրաստ ըլլան ռուսական սպառնալիքին դէմ:Ներխուժումը սկսելէն ետք, ան կը հաստատէ զինուորական օրէնք ու կը կատարէ զինուորահաւաք: Պատերազմի ժամանակ իր ցուցաբերած ղեկավարութեան համար, ան կը ստանայ համաշխարհային գովաբանութիւն եւ կը հանդիսանայ Ուքրանիոյ դիմադրութեան տիպարը:


== Վաղ կեանք ==
Վոլոտիմիր Օլեքսանտրովիչ Զելեսնքի ծնած է 25 Յունուար 1978-ին, Քրիւի Ռիհ, Ուքրանիա՝ ծագումով հրեայ ծնողներէ: Հայրը՝ Օլեքսանտր Զելենսքի համալսարանի դասախօս եւ համակարգչային ծրագրող է, իսկ մայրը՝ Ռիմմա Զելենսքա, երկրաչափ: Իր մեծ հայրը՝ Սեմիոն Իւանովիչ Զելենսքի Համաշխարհային Երկրորդ Պատերազմին ծառայած է Կարմիր բանակէն ներս: Սեմիոնի հայրն ու երեք եղբայրները սպաննուած են Հոլոքոսթի ժամանակ:Նախքան նախակրթարան յաճախելը, Զելենքսի ապրած է Մոնկոլիոյ Էրտենեթ քաղաքը, ուր իր հայրը կ'աշխատէր: Անոր մայրենի լեզուն ռուսերէնն է: Ան ուսանած է իրաւաբանութիւն, սակայն չէ աշխատած այդ մարզին մէջ:


== Ծանօթագրութիւն ==
Սթեֆանիա

Սթեֆանիա (յուն․՝ Στεφάνια)․ ժայռակղզիակ․ Տոտեքանիսա, Էգէական ծովու հարաւը, Յունաստան։


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==
Սթեֆամիա Ասթիփալէա քաղաքապետութեան մաս կը կազմէ։  Կը գտնուի անոր հարաւ-արեւելքը եւ Սիրնա կղզիակին հարաւ-արեւելքը։  Տարածութիւնն է 0,144 քլ․²։  


== Բնապահպանում ==
Կղզիակը (ինչպէս նաեւ դրացի կղզիակները) յայատարարուած է  NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), ջրահատ (shearwater) թռչուններուն համար։
Փաֆոսի Բիւզանդական Թանգարան

Փաֆոսի բիւզանդական թանգարան, Յունական ուղղափառ եկեղեցիէն նուիրուած Կիպրոսի Հանրապետութեան թանգարանին, ուր ներկայացած թանգարանային նմուշները յայտնաբերուած են Փաֆոս, Լիմասոլ եւ Կտիմա քաղաքներուն մէջ։ Թանգարանը կը գտնուի Կիպրոսի Փաֆոս քաղաքին մէջ։


== Թանգարանին ստեղծումը ==
Թանգարանը հիմնադրուած է 1983-ին Կիպրոսի բիւզանդական եկեղեցւոյ մէջ եպիսկոպոս Խրիզոստոմ 2-ի աջակցութեամբ։ Թանգարանին ստեղծման գործին մէջ մեծ աւանդ ունեցած է նաեւ Կիպրոսի Հանրապետութեան Փաֆոս քաղաքին կառավարիչը։ Թանգարանին ստեղծման նպատակն է փրկել, պաշտպանել, խթանել եւ հետազօտել բիւզանդական եկեղեցւոյ եւ արուեստի անգին նմուշները։ Թանգարանին մէջ պահուած են Յունական եկեղեցիներու եւ վանքերու աւերուած ու քանդուած մասեր, որոնք նախապէս գտնուած են Փաֆոս քաղաքին մէջ։


== Ցուցասրահ ==
Թանգարանին ցուցասրահը հնարաւորութիւն ընձեռած է, ծանօթանալու համար եկեղեցւոյ ժառանգութեան եւ պատմական զարգացման։ Հիմնական թանգարանին ցուցանմուշները Կիպրոսի տարածքին գտնուող սրբապատկերներն են (աւելի քան հարիւր), որոնք ստեղուած են ԺԲ.- ԺԹ. դարերուն։ Թանգարանին գոհարը Ս. Մարիամ Աստուածածինին դիմապատկերն է, որ յայտնաբերուած է Է.- Ը. դարերուն (եւ ըստ այլ աղբիւրներու Թ. դար) եւ կը համարուի Կիպրոսի հնագոյն թանգարաններէն մէկը։
Թանգարանը կը պարունակէ նաեւ որմանկարներ եւ աւերուած եկեղեցիներու մնացորդներ, որոնք փլուզուած են կլիմայական վատ պայմաններու հետեւանքով։ Ցուցասրահին մէջ կան նաեւ մեծ թիւով այնպիսի որմնանկարներ, որոնց մէկ մասը կը գտնուի ծայրահեղ վատ պայմաններու մէջ։ Պահպանուած որմնանկարները նուիրուած են հիմնականաբար Հուստինիանոս արքային: Այս որմնանկարները թուագրուած են ԺԶ. դարուն։
Ցուցանմուշներուն շարքերուն մէջ կը գտնուին նաեւ եկեղեցական սպասներ, ինչպէս նաեւ խաչեր (խորանի խաչեր)։ Ցուցասրահին նմուշները կը վկայեն այն մասին, որ Կիպրոսի միջնադարեան թագաւորութիւնը ունեցած է զարգացած մշակոյթ, եւ յատկապէս զարգացած ոսկերչութիւն։ Ցուցանմուշներուն մէջ կան նաեւ հին զգեստներ, թուագրուած ԺԸ. - ԺԹ. դարերուն։
Թանգարանին մէջ պահուած են կիպրական շարք մը ձեռագիրներ, որոնք ստեղծուած են 1467-էն ԺԹ. դար ինկած ժամանակաշրջանին։ Այդ ձեռագիրներուն մէջ կան կրօնական եւ ծիսական բնոյթի գիրքեր, որոնք ստեղծուած են Յունական եւ Օսմանեան քաղաքակրթութիւններու համադրութեամբ։ Ձեռագիրներուն մէջ գրուածները կը վկայեն Կիպրոսի գիւղատնտեսական ճիւղերու՝ յատկապէս այգեգործութեան մասին։


== Աղբիւրներ ==
Jean-Paul Labourdette, Dominique Auzias Кипр: Путеводитель. — Petit Futé, 2002. — С. 110. — ISBN 978-5-86394-179-0
Renos Lavithis Paphos. Land of Aphrodite. Tourist Guide for the South West of Cyprus. — New Barnet: Topline publications, 2008. — С. 56-57. — 224 с. — ISBN 0 948853 30 1Vesna Maric Cyprus. — Lonely Planet, 2009. — С. 130. — ISBN 978-1-74104-803-2


== Արտաքին Յղումներ ==
Փաֆոսի բիւզանդական թանգարանին ստեղծման պատմութիւնը
Փաֆոսի բիւզանդական թանգարանը // www.visitpafos.org.cy
Փաֆոսի բիւզանդական թանգարանը // www.visitcyprus.com
Պերճ Թիւրապեան

Պերճ Թիւրապեան (7 Փետրուար 1950(1950-02-07), Եգիպտոս), բանասէր, թարգմանիչ, գրադարանագէտ, դասախօս, երաժիշտ։


== Կենսագրութիւն ==
Պերճ Թիւրապեան ծնած է Եգիպտոս 1950 թուականին։ Ուսումը ստացած է Գահիրէի Մխիթարեան վարժարանէն, ապա ֆրանսական քոլեճէն։ 1965 թուականին ներգաղթեր է Հայաստան: Ուսումը շարուանակած է Երեւանի պետական համալսարանի բանասիրական բաժնին մէջ։ ԵՊՀ-ի մէջ  դասաւանդեր է ֆրանսերէն լեզու եւ գրականութիււն։
1960-ական թուականներուն Պերճ Թիւրապեանը  Հայաստանի մէջ  սկիզբ առած հեղինակային երգի ներկայացուցիչներէն էր։ 1987 թուականին աշխատեր է Նիւ Եորքի Գոլումպիայի համալսարանի գրադարանին մէջ, ուր շարունակեր է ուսումը եւ ստացեր է գրադարանագիտութեան մագիստրոսի կոչում։ Այնուհետեւ աշխատանքի անցեր է Նիւ Եորքի Հանրային գրադարանին մէջ։
Հեղինակային համերգներ  ունեցեր է Երեւանի մէջ, Միացեալ Նահանգներու, Գանատայի շարք մը քաղաքներու եւ Փարիզի մէջ։
Ֆրանսերէնէն հայերէն  թարգմանած է Շարլ Ազնաւուրի երգերը: 2010 թուականին Երեւանի մէջ լոյս  տեսած է «Ազնաւուրը՝ հայերէն» ձայներիզը, որուն մէջ ընդգրկուած են Շարլ Ազնաւուրի 13 երգերու հայերէն տարբերակները: Թարգմանած ու կատարած է յայտնի ֆրանսացի երգիչներու՝ Ժաք Պրելի (Jacques Brel), Լէո Ֆեռէի (Léo Ferré), Ճորճ Պրասէնսի (Georges Brassens) ու Շարլ Ազնաւուրի երգերը։


== Գիրք-ձայնապնակներ ==
«Ինչ որ տեղ եւ մի օր» (իր խօսքերով եւ երաժշտութեամբ)
«Չարենցը երգերում»
«Հայերէն» (արեւմտահայ եւ արեւելահայ)
«Անունդ» (Վահան Թեքէեանի բանաստեղծութիւններով)
«Թռչնահոգի» (պոլսահայ բանաստեղծներ՝ Զարեհ Խրախունու եւ Զահրատի խօսքերով)
Լեո Ֆերե - Օրերի հետ (Թարգմանութիւն եւ երգ՝ Պերճ Թիւրապեան) - Léo Ferré - Avec le temps
Ժակ Բրել - Դու ինձ մի լքիր (Թարգմանութիւն եւ երգ՝  Պերճ Թիւրապեան)
Պերճ Թիւրապեան - Լճակ (Խոսք՝ Պետրոս Դուրեան) / Berge Turabian - Lake (Bedros Tourian)
Պերճ Թիւրապեան  անոնք ընկան (Շ. Ազնաւուր - Ժ.Կառվարենց)
Սիրո Մրմունջ (Ռուբեն Սեւակ - Պերճ Թիւրապեան) / Whisper of Love ( Rouben Sevak - Berge Turabian)
Պերճ Թիւրապեան - Պատահական անցորդին (Եղիշէ Չարենց)


== Արտաքին յղումներ ==
Պերճ Թիւրապեանի պաշտօնական կայքէջ
Պերճ Թիւրապեան Աձնաւուրի երգերը հայերէնի փոխադրեց
Թէքէեանը նշեց Շարլ Ազնաւուրի 90-ամեակը
Զահրատի 90ամեակի Նշում Նիւ Եորքի Մէջ
Զարեհ Խրախունիի ծննդեան 90ամեակը տօնուեցաւ Նիւ Եորքի մէջ
Յարութիւն Թորոսեան

Յարութիւն Թորոսեան (1933, Պէյրութ, Լիբանան), լիբանանահայ գեղանկարիչ եւ գրող։


== Կեսագրական գիծեր ==
Ծնած է Պէյրութ: Նախնական կրթութիւնը ստացած է Մեսրոպեան եւ Աբգարեան վարժարաններուն մէջ: 1951-1952 հետեւած է Վահէ Վահեանի գրականութեան դասընթացքներուն:
1953-1955 յաճախած է «Աքատեմի Լիպանեզ տէ Պոզար»: 1956-ին մեկնած է Փարիզ ու հետեւած «École nationale supérieure des Beaux-Arts» նկարչական, փորագրական եւ խճանկարչութեան դասընթացքներուն:
1956-1960 ուսումնասիրութիւններ կատարած է Լուվրի` Փարիզ, Փրատոյի` Սպանիա, Փիթթիի` Իտալիա թանգարաններուն մէջ եւ ճամբորդած եւրոպական երկիրներ:
1960-2014-ին տուած է անհատական 23 ցուցահանդէսներ Փարիզ, Միացեալ Նահանգներ, Պէյրութ եւ Երեւան: Մասնակցած է աւելի քան 50 միջազգային ցուցահանդէսներու, Փարիզի եւ Ալեքսանդրիայի արուեստի փառատօններուն:
Ունի հայերէնով հրատարակութիւններ եւ իր գեղանկարներու ներկայացման գիրքեր: Հետաքրքրական է իր «Անկարելի Սէր» գիրքը (144 էջ):
Ան անդամ էր Լիբանանի գեղանկարիչներու եւ քանդակագործներու միութեան եւ Ֆրանսայի Արուեստագէտներու պալատին:


== Գործունէութիւն ==
Դասաւանդած է Լիբանանեան համալսարանի գեղարուեստից կաճառին, Լիբանանեան արուեստի հիմնարկին, Համազգայինի «Թորոս Ռոսլին» կերպարուեստի դպրոցին, Հայկազեան համալսարանին եւ Համազգային հայագիտական բաժիններուն մէջ:
Գործերը կը գտնուին Միացեալ Նահանգներու, Ֆրանսայի, Լիբանանի եւ Հայաստանի թանգարաններուն եւ անհատական հաւաքածոներուն մէջ:


==== Ստեղծագործութիւններ ====


=== Հրատարակութիւններ ===
«Խոհեր կեանքի եւ արուեստի մասին»,
«Դիտանկիւնէս»,
«Անկարելի սէր» հատորները:Գրած է բազմաթիւ ուսումնասիրութիւններ` արուեստի մասին:

«Յիշատակ Լիբանանէն»
«Մայրական սէր»
«Շուէտցի պարմանուհին»
«Կանանց երազը»
«Ծովափին»


== Մրցանակներ ==
Ստացած է՝

Սըրսոք թանգարանի 2-րդ մրցանակը,
Մեծի Տանն Կիլիկիոյ կաթողիկոսարանի «Ս. Մաշտոց» շքանշանը,
22 Մայիս 2014-ին, Լիբանանի մշակոյթի նախարարութեան մրցանակը,
Մեսրոպ Մաշտոց մատենադարանի Ս. Մեսրոպ Մաշտոց մրցանակը,
Պէյրութի միջազգային փառատօնի մրցանակը, Հայաստանի սփիւռքի նախարարութեան «Արշիլ Կորքի» մրցանակը, Լիբանանցի նկարիչներու եւ արձանագործներու միութեան մրցանակը, Հայկազեան համալսարանի «Արուեստներ»-ու մրցանակը։


== Արտաքին յղումներ ==
Գեղանկարիչ Յարութիւն Թորոսեան Դպրեվանքի մէջ։
ՅԱՐԳԱՆՔԻ ՑՈՒՑԱՀԱՆԴԷՍ` ՆՈՒԻՐՈՒԱԾ ԱՐՈՒԵՍՏԱԳԷՏ ՅԱՐՈՒԹԻՒՆ ԹՈՐՈՍԵԱՆԻ։
Ռոպերթ Քոնտախսազով

Ռոպերթ Աբգարի Քոնտախսազով (26 Յուլիս 1937(1937-07-26), Թիֆլիս, Խորհրդային Միութիւն - 23 Յունիս 2010(2010-06-23), Մոսկուա, Ռուսիա), վրացահայ նկարիչ։ Վրացական ԽՍՀ վաստակաւոր նկարիչ։ ԽՍՀՄ նկարիչներու միութեան անդամ (1968):


== Կենսագրութիւն ==
Ռոպերթ Քոնտախսազովը ծնած է 1937 թուականին, Թիֆլիսի մէջ, բժիշկներու ընտանիքի մը։ Դպրոցը աւարտելէն յետոյ ընդունուած է Թիֆլիսի գեղարուեստի ակադէմիոյ գեղանկարչութեան բաժինին մէջ, որը աւարտած է 1963 թուականին (Վ.. Շուխաեւի եւ Ս. Քոպուլաձէի դասարան): Աւարտելէն յետոյ աշխատած է տիզայնի, ներքին ձեւաւորման, գրքային գրաֆիկայի բնագավառման մէջ։ 1990-ական թուականներուն Քոնտախսազովի մօտ նկատելի կը դառնան ոճային փոփոխութիւնները՝ գեղանկարները կը դառնան սեւ-սպիտակ, հիմնական ուշադրութիւնը կը կեդրոնանայ առաջնային ձեւերուն վրայ։
Ցուցադրուիլ սկսած է 1964 թուականէն։ Առաջին ցուցահանդէսը կազմակերպուած է 1989 թուականին, Թիֆլիսի մէջ, այնուհետեւ՝ 2000, 2003 թուականներուն։
2005 թուականէն կը բնակի Մոսկուայի մէջ։ 2006 թուականին Ռուսիոյի պետական հումանիտար համալսարանի թանգարանային կեդրոնին մէջ տեղի է կ'ունենայ Քոնտախսազովի «Այլ արուեստ» անյատական ցուցահանդէսը։ 1989 թուականին անյատական ցուցահանդէս կ'ունենայ Թիֆլիսի նկարիչներու տան մէջ։
Ստեղծագործութիւնները կը գտնուին Վրաստանի պետական պատկերասրահին, Թիֆլիսի, Երեւանի, Մոսկուայի, Ֆրանսայի, ԱՄՆ-ի, Հոլանտայի, Պելճիքայի, Յունաստանի, Իսրայէլի եւ Աւստրիոյ մէջ մասնաւոր հաւաքածուներով:


== Ստեղծագործութիւններ ==
«Ջարդ», 1986
«Հին քաղաք», 1991
«Նատիւրմօրտ», 1995
«Կակտուս», 1999
«Լողասենեակ», 1998
«Պատշգամբ», 1993
«Լուացարան», 1999


== Գրականութիւն ==
Ноев Ковчег. Информационно-аналитическая газета армянской диаспоры стран СНГ. N 4 (62) Май 2003 года


== Արտաքին յղումներ ==
Ֆեյսբուքյան պաշտոնական էջը
«Мастер в Храме Живописи» — статья о Роберте Кондахсазове, Журнал «Русский Клуб», июль, 2010 (№ 7)
Статья о Кондахсазове «Изысканность и аскеза творца», Владимир САРИШВИЛИ
Незаконченные тетради, Роберт Кондахсазов, «Дружба Народов» (2011, № 9)
Роберт Кондазсазов, Незаконченные тетради. Журнал «Русский клуб»
Ցուցահանդես Ռոբերտ Կոնդախսազովի հիշատակին
Իվանքովաչի կռիւը

,

Իվանքովաչի կռիւը (սերպ․՝ Бој на Иванковцу)․ սերպերու առաջին ապստամբութեան ընթացքին կռիւ,  Տեղի ունեցաւ Իվանքովաչ, 18 Օգոստոս 1805, սերպ ապստաբներու եւ Օսմանեան բանակին միջեւ։
Իվանքովաչի կռիւը, սերպ ապստաբներու առաջին բախումն էր օսմանեան բանակին հետ։  Սերպերու յաղթանակը կ՛ ոգեւորէ Փաշալիք շրջանի Pashalik of Belgrade (Սմետերեվօ սանճակ Sanjak of Smederevo) սերպերը:  


== Պատմական ==


=== Կռիւին նախորդած եղելութիւններ ===
1790-ին Օսմանեան կայսրութեան սուլթանը Սելիմ Գ․ Սմետերովօ սանճակի սերպերուն կը շնորհէ ներքին ինքնավարութիւն, ապահովելով անոնց գործակցութիւնը Պելկրատի կառավարիչ Հաճի Մուսթաֆա Փաշային հետ։  
1804 Փետրուարին ենիչարիները կը կազմակերպեն Սմետերեվօ սանճակի սերպ ազնուականներու կոտորածը՝ «Քնեզովա ջարդ»ը․ Քնեզ՝ սլաւ ազնուականներու տիտղոս։  Քարաեորղի Փեթրովիչ  ապստամբութեամբ մը կը հակադարձէ ենիչարիներու դէմ, ունենալով սկզբնական շրջանին Սուլթան Սելիմ Գ․-ին հաւանութիւնը․ մինչեւ տարեվերջ կը յաղթէ կաշառակեր ենիչարիներուն։  Կը յաջորդեն բանակցութիւններ․ սերպերը կը պահանջեն  ինքնիշխանութան վերահաստատումը, իսկ միաժամանակ կապ կը հաստատեն ուրիշ շրջաններու ապստամբ սերպերու հետ։  Սուլթանը սարսափած սերպերու պահանջներէն եւ գործողութիւններէն, Նիս (Սերպիոյ հարաւը. հին անունով Նիսա) քաղաքի կառավարիչին Հաֆիզ Փաշային կը նշանակէ Պելկրատի նոր կառավարիչ, հրամայելով կոտորել սերպ ապստամբները։  Առաջին անգամ ըլլալով կանոնաւոր օսմանեան բանակ կը ղրկուի, որպէսզի ճզմէ ապստամբները։

Մինչեւ Յուլիս 1805, օսմանցիները ետ մղած էին ապստամբները։  Մեծ Դուռը՝ Սուլթանը, Յուլիսի վերջերուն, որպէսզի կասեցնէ ապստամբները Նիս քաղաքէն բերել կու տայ մօտաւորապէս 15 000 զինուորներ։  Վերջինները կը հաւաքուին Չուփրիայի մօտերը գտնուող բլուրին վրայ, որպէսզի ուղղուին դէպի Պելկրատ։  Ապստաբները Պելկրատ ճամբուն վրայ թուրքերու յարձակման կը սպասէին եւ այդ պատճառով երկու խումբերու կը բաժնուին։ Քարաեորղի Փեթրովիչ (կամ Ճորճէ Փեթրովիչ) ապստամբներու առաջին խումբով (4 000 – 5 000 զինեալներ) կը գտնուի Եաքոտինա բլուրը՝ Մորավա գետի ձախ ափին, ուրկէ մտադիր են պաշտպանել Չուփրիա – Եաքոտինա – Պաթոչինա – Կրոչքա – Պելկրատ կեդրոնական ճամբան։  Երկրորդ խումբը կը ղեկավարեն Միլենքօ Սթոյքովիչ եւ Փեթար Տոպրնեաք մօտաւորապէս 2 000 ապստամբներով։  Անոնք հաւաքուած են Իվանքովաչ, որպէսզի  պաշտպանեն դէպի Մորավա գետ տանող ճամբան։


=== Կռիւը ===
Թուրք հրամանատարը՝ Հաֆիս Փաշա, տեսնելով սերպերուն գրաւած դիրքերը, կ՛ որոշէ յարձակիլ Իվանքովաչի վրայ։  Ապստամբները սակայն, արդէն կառուցած էին երկու շրջափակուած խրամ, իսկ արեւմտեան լանջին՝ երկու ամրութիւններ։
18 Օգոստոսի առաւոօտեան, թուրքերը յարձակողականի կ՛ անցնին։  երկու կողմերը մեծապէս կը տուժեն։  Իրիկուան, սերպերը կը լքեն առաջին ամրութիւնները եւ կը նահանջեն գլխաւոր ամրութեան։  Գիշերը օգնութեան կը հասնի Քարաեորղին իր ուժերով եւ ետ կը մղեն օսմանցիներուն, ձեռք ձգելով բաւական զինամթերք։  Օսմանցիները  դէպի Նիսկը կը նահանջեն։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
  


== Տե՛ս նաեւ ==
Պելկրատի պաշարումը (1806)