armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ակաթա Քրիսթի

Տէյմ Ակաթա Մէրի Քլարիսա Քրիսթի (անգլերէն՝ Dame Agatha Mary Clarissa Christie, 15 Սեպտեմբեր, 1890, Տեւոն, Անգլիա - 12 Յունուար, 1976, Ուինթըրպրուք, Անգլիա): Քրիսթին իր առաջին ամուսինին մականունն է: Ան Անգլիացի գրող է: Հրատարակած է աւելի քան 60 սոսկումի վէպեր, 6 սիրային վէպեր եւ 19 հաւաքածոներ:
Ակաթա Քրիսթիի գիրքերը հրատարակուած են աւելի քան 2 միլիոն օրինակով եւ թարգմանուած են աւելի քան 100 լեզուներու, նաեւ հայերէնի:
Անոր The Mousetrap թատերագրութիւնը, առաջին անգամ բեմադրուած է 1952 թուականին եւ բազմաթիւ տեղեր կը շարունակուի մինչեւ այսօր:
Ակաթա Քրիսթիի ստեղծագործութիւնները ըստ թարգմանութեան, աշխարհի առաջինն են:


== Կենսագրութիւն ==
Ակաթա Քրիսթի ծնած է 15 Սեպտեմբեր, 1890 թուականին, Անգլիոյ մէջ հարուստ ընտանիքի մը:
Ակաթա Քրիսթին ունէր մէկ քոյր եւ մէկ եղբայր: Ան սկսած է գրել իր քոյրէն ներշնչուելով: Քոյրը կը գրէր զուարճալի պատմութիւններ, եւ որպէսզի իրարմէ տարբեր ըլլան՝ Քրիսթին կ'որոշէ գրել սարսափի պատմութիւններ: Անոնց ծնողները, չհամաձայնելով իրենց պատմութիւններ գրելու ստեղծագործութեամբ, երկար ժամանակ Ակաթային կ'արգիլեն գրելը: Երբ Ակաթային հայրը կը մահանայ, ընտանիքը կ'որոշէ տեղափոխուիլ Կիպրոս, որովհետեւ հոն կեանքը աւելի դիւրին եւ աժան էր:

Սակայն Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը տեղի կ'ունենայ, եւ Ակաթան կը սկսի աշխատիլ Կարմիր Խաչ հիւանդանոցին մէջ։ Հոն ան կը սորվի դեղերու պատրաստութեան մասին եւ կը ծանօթանայ տարբեր թոյներու տեսակներու: Յետագային, այս տեղեկութիւնները կ'օգտագործէ իր վէպերուն մէջ:
Ակաթան գրած է աւելի քան 100 վէպեր, կարճ պատմութիւններ եւ բանաստեղծութիւններ: Ան պարգեւատրուած է Պրիթանական կայսրութեան երրորդ աստիճանի շքանշանով եւ գրական պարգեւներով: Զարմանալիօրէն, Ակաթան երբեք լրջօրէն չէ մօտեցած իր արուեստին, այլ աւելի կարեւորութիւն եւ հետաքրքրութիւն ցուցաբերած է իր գիտական նախասիրութիւններուն եւ ամուսինին գործին, որ հնագիտութիւն էր:
Ակաթա Քրիսթին համարձակ եւ ուժեղ կին մըն էր, ու ան օդաչու էր:

1971 թուականէն, 1974 թուական Ակաթային առողջութիւնը կը սկսի տկարանալ, բայց ան կը շարունակէ գրել: Մի քանի Քանատացի մասնագէտներ կ'ըսեն թէ ան կրնայ ըլլալ կը տառապէր յիշողութեան դժուարութիւններէ:
Ակաթան կը մահանայ 12 Յունուար, 1976 թուականին, 85 տարեկանին, Անգլիոյ մէջ։ Երկու տարի վերջ ալ կը մահանայ իր ամուսինը:
Ան ունի միայն մէկ զաւակ, Ռոզալինտ Հիքսը:
Իր գիրքերէն են՝

The Murder of Roger Ackroyd (1926)
Peril at End House (1932)
Murder on the Orient Express (1934)
The ABC Murders (1935)
And Then There Were None (1939)
Five Little Pigs (1943)
Crooked House (1949)
A Murder is Announced (1950)
Endless Night (1967)
Curtain: Poirot's Last Case ( հրատարակուած՝ 1975 թուականին, բայց գրուած է երկրորդ համաշխարհային պատերազմին ժամանակ:)
Եըլտըզ Քենթէր

Եըլտըզ Քենթէր (թրք.՝ Yıldız Kenter, 11 Հոկտեմբեր 1928(1928-10-11), Սկիւտար, Պոլիս, Թուրքիա - 17 Նոյեմբեր 2019(2019-11-17), American Hospital, Շիշլի), թուրք դերասանուհի եւ դասախօս։ «UNICEF»-ի բարի կամքի դեսպան էր։


== Կենսագրական գիծեր ==
Եըլտըզ Քենթէր 1928 թուականին ծնած է Պոլիս՝ իբրեւ դուստրը անգլիացի մօր մը եւ թուրք հօր մը։ Տասնամեակներ շարունակ ան թատերական բնագաւառին մէջ գործունէութիւն ծաւալած է, շարժանկարի ոլորտին հետ ալ առընչուելով։
Քանիցս ընտրուած է լաւագոյն դերասանուհի՝ նուաճելով պետական եւ միջազգային դափնիներ։ Արտասահմանի մէջ ալ երկար տասնամեակներ աշխատանք տարած է՝ խաղեր բեմադրելէ սկսեալ, մինչեւ դերասաններ հասցնելը։
Փրոֆեսէօրի կոչում նուաճած է Եըլտըզ Քենթէր, որ 37 տարիէ ի վեր կը հասցնէր դերասաններ։
Իր եղբայրը՝ Միւշֆիք Քենթէր նոյնպէս յայտնի դերասան մըն էր։
Մահացած է թոքերու անհանգստութեան հետեւանքով։


== Ծանօթագրութիւն ==
1776 թուական

1776 թուական, նահանջ տարի, 18րդ դարու 76րդ տարին է


== Դէպքեր ==

Ամերիկայի Միացեալ նահանքներու անկախութիւն


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1776 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1776 մահեր
Դասաւանդիր, Հայաստան

Դասաւանդի՛ր, Հայաստան (անգլ.՝ Teach for Armenia), Teach for All միջազգային կրթական կազմակերպութեան Հայաստանեան ծրագիր։ Ծրագիրը կը գործէ աշխարհի շուրջ 40 երկիրներու մէջ: Նպատակն է որակեալ կրթութեան հասանելիութեան եւ տարածուածութեան ապահովումը աշխարհի իւրաքանչիւր ծայրը: Ծրագիրը Հայաստանի մէջ կը գործէ 2015-էն:
Ծրագիրը Հայաստանի մէջ հիմնադրուած է 2013-էն, իսկ արդէն 2015-էն ծրագրի շրջանակներուն մէջ, շուրջ 14 մասնակիցներ, համապատասխան վերապատրաստում անցնելէ ետք ուղեւորուեցան իրենց նոր համայնքներ, ուր պէտք է գործունէութիւն ծաւալէին առաջիկայ երկու տարիներու ընթացքին, որոնց արդէն յաջորդ տարի միացան նոր՝ 28 մասնակիցներ, տեղաբաշխուելով Հայաստանի հինգ մարզերու մէջ ՝ Լոռի, Տաւուշ, Գեղարքունիք, Արագածոտն, Արմաւիր:


== Արտաքին յղումներ ==
Դասաւանդիր, Հայաստան պաշտօնական կայք
10 Մայիս

10 Մայիս, տարուան 130-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 131-րդ) օրն է։

 9 Մայիս  10 Մայիս  11 Մայիս 


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
1812, Գաբրիէլ եպս. Այվազովսկի, եկեղեցական եւ հասարակական գործիչ, բանասէր-պատմաբան, մանկավարժ, թարգմանիչ։ Մխիթարեան միաբանութեան անդամ (1830), վարդապետ (1834), եպիսկոպոս (1867), արքեպիսկոպոս (1871)։ Ծովանկարիչ Յ. Այվազովսկիի եղբայրը  (մահ.՝ 1880)։
1870, Արմենակ Եկարեան, հայ ազատագրական շարժման գործիչ (մահ․՝ 1925)։
1926, Զահրատ (Զարեհ Եալտըզճեան), սփիւռքահայ բանաստեղծ (մահ․՝ 2007)։


== Մահեր ==


== Տօներ ==
Կարապետ Փաշայեան Խան

Կարապետ Փաշայեան (Խան) (1864, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 1915, Այաշ, Անգարայի Վիլայէթ, Օսմանեան Կայսրութիւն), բժիշկ, յեղափոխական խումբերու կազմակերպիչ։
1888-ին Պոլսոյ բժշկական համալսարանէն վկայուելով՝ կը պաշտօնավարէ Բալու եւ Մալաթիա, իբր թաղապետարանի բժիշկ։ 1889-ին կը հաստատուի Տիվրիկ եւ իր ասպարէզով կը պարապի, մասնակցելով ազգային գործերու։ Յաջորդ տարին Բագառիճի մէջ (Կամախ) կը ձերբակալուի, իբր յեղափոխական խումբեր կազմակերպող, հուսկ, ուրեմն կը նետուի Սվազի բանտը՝ եւ կը դատապարտուի մահուան, բայց 1891 Մարտին անպարտ կ'արձակուի՝ դատաւորին աչքը դարմանելուն ի վարձ։ Այնուհետեւ, Շապին Գարահիսար կը մնայ եւ բժշկութիւնը կը շարունակէ, մինչեւ իր վերջին ձերբակալումը 1892 Սեպտեմբեր եւ բանտէ բանտ թափառելով՝ 3 տարուան դատավարութեան մը արդիւնքը կ'ըլլայ մահապարտութեան վճիռ։ Պոլսէն իր նշանածին՝ Օր. Թորգոմեանի ողոքումներէն ազդուած՝ անգլիացի դեսպանուհի Ֆ. Քըրրի կը յաջողի իր ներումն ապահովել։ Անցնելով Պարսկաստան, տարի կը մնայ Դավրէժ. կը կարգուի Շահին պալատական բժիշկ եւ չի դադրիր զարկ տալէ բարեգործական ու կրթական գործերու։ 1903-6, զինքը կը տեսնենք Աղեքսանդրիա, ուր Հ.Յ. Դաշնակցութեան լսարանը, ու «Կամպէթթա» անուն տպարան մը կը բանայ, ուրկէ լոյս կը կ'ընծայէ «Հորիզոն» թերթը։


== Աղբիւրներ ==
Ապրիլ սասնմէկ, Թէոդիկ, Կ. Պոլիս, 1919 «Արզուման» հրատարակչութիւն
Առաջին Համաշխարհային Պատերազմի Թանգարան

Առաջին համաշխարհային պատերազմի թանգարան (ռուս.՝ Музей «Россия в Великой войне), ռազմա-պատմական թանգարան Սանկտ Փետերպուրկի Ցարսքոյէ Սելօ քաղաքին մէջ՝ նուիրված Առաջին համաշխարհային պատերազմին  Ռուսական կայսրութեան մասնակցութեան: Կը հանդիսանայ Ցարսքոյէ Սելօ արգելոց-թանգարանի մէկ մասը: Թանգարանի ցուցադրութիւնը պատրաստուած է 191-ին, սակայն մէկ տարի ետք փակուած է: «Ռուսաստանը Մեծ պատերազմին» թանգարանը բացուած է 2014-ին՝ նուիրուած Առաջին համաշխարհային պատերազմի 100-ամեակին:
Կը գտնուի Ալեքսանտրովսկի զբոսայգիի հարեւանութեամբ, Ռազմական պալատի շէնքին մէջ, որ Նիքոլա Բ.-ի օրօք կառուցած է ճարտարապետ Սիմիոն Սիտորչուկը՝ որպէս ռազմական պատմութեան եւ հերոսներու թանգարան: Ներկայիս ցուցահանդէսային տարածքը կը կազմէ մօտ 900 մ²:


== Ցուցադրութիւն ==
«Ռուսաստանը Մեծ պատերազմին» ցուցահանդէսը թանգարանի աշխատակիցները ստեղծած են ոչ միայն իրենց սեփական պահեստներէն, այլ թանգարանային հաւաքածոներու համալրմանը մասնակցած են սովորական պետերպուրկցիները:


=== Թանգարանի բաժիններ ===
Ներկայիս թանգարանը ունի 13 բաժին, որոնցմէ իւրաքանչիւրը յագեցած է էլեկտրոնային պաստարներով եւ պլանշետներով տեղեկատուական կրպակով, որտեղ կարելի է տեղեկութիւններ ստանալ պատերազմի հիմնական դրուագներու, անոր մասնակիցներու, համազգեստի եւ այդ տարիներու զէնքերու մասին:

«Պատերազմի սկիզբ»
«Ռազմական գործողութիւններ»
«Օդագնացներ ու օդաչուներ»
«Նաւատորմ»
«Դիրքային կռիւ»
«Գիորգիեւեան ասպետներ»
«Կայսերական ընտանիքը պատերազմական տարիներուն»
«Կարմիր խաչն ու բանտարկեալները»
«Հոգեւորականութիւն»
այլ
Լիլիթ Յովհաննիսեան

Լիլիթ Վաչագանի Հովհաննիսեան ծնած է 7 Դեկտեմբեր 1987-ին Երեւան: Ճանչցուած է ժողովուրդին կողմէ 2006 թուականին «Շանթ» կայանէն.«Նրան» կոչուող աշխատանոց ալպոմը հրապարակուած է 2011 թուականին: Ունի բազմաթիւ տեսահոլովակներ,որոնցմէ քանի մը հատը Կը գտնէնք «Յութուբ»-ի վրայ. դիտուած է միլիոնաւոր ժողովուրդի կողմէ:


== Կենսագրութիւն ==
Լիլիթ Հովհաննիսեան ծնած է 7 Դեկտեմբեր 1987-ին Երեւանի մէջ։ Մինչեւ 2002 թուական սորված է Ջրբաշեանի երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի բաժինին մէջ։ 2005-ին աւարտած է Հայաստանի Երգի Պետական Թատրոնի վոկալի բաժինը:Երգի ասպարէզին մէջ ունեցած է դժուարութիւններ,սակայն հաղթահարած է այս բոլոր դժուարութիւններուն եւ որոշած է առաջին անգամ ըլլալով  մասնակցիլ մեծ մրցումի՝ «Հայ Սուպերսթար»-ի:Ան ելաւ չորչրդը: Այս հաղթութենէ ետք ան մասնակցեցաւ ուրիշ մրցումի,որ կը կոչուի «Ընծա»: Աւելի ուշ՝ 2011 թուականին աւարտեց Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական կոնսերվատորիայի բաժինը:


== Անձնական Կեանք ==
Լիլիթ Հովհաննիսեան ամուսնացած է 29 Յունիս 2011-ինՎահրամ պետրոսեանի հետ: Ամուսինն ալ երգիչ եւ երգահան է. իրար ծանօթացած են առաջին «սուպերսթար»-ի ժամանակ. Լիլիթ մասնակցած էր իբրեւ երգչուհի, իսկ վահրամ բեմ բարձրացած էր իբրեւ Դաշնակահար: Առցանց Խանութ 2014-ին կը գործէ Լիլիթ Հովհաննիսեանի առցանց խանութը, այդ ժամանակ կը ցուցադրուէին եւ կը վաճառուէին Լիլիթի հագուստները եւ զարդեղէնները. սակայն երգչուհին իր հագուստներն ու զարդեղէները չվաճառեր առցանց խանութին մէջ:


== Լիլիթ Հովհաննիսեանի մրցանակները ==
2007 - «Հայ Սուպերսթար»
2008 - «Ընծա» մրցոյթի գրան-Պրիի հաղթող
2008 - Ազգային երաժշտական մրցանակաբաշխութեան հաղթող «տարուայ հայտնութիւն»
2009 - «Նրան երգը» ճանչուած է իբրեւ «Ամենաներբեռնուած երգ»
2009 - Ազգային երաժշտական մրցանակաբաշխութեան հաղթող «տարուայ լաւագոյն երգչուհի
2009 - Ազգային երաժշտական մրցանակաբաշխութեան հաղթող «տարուայ լաւագոյն սաունդթրեք
2010 - «Ամենացանկալի հայուհիները» մրցանակ
2011 - «Տարուայ լաւագոյն զուգերգ»
2012 - «Տարուայ լաւագոյն երգչուհի»
2012 - «Տարուայ ամենաքննարկուող ու յայտնի երգչուհի»
2012 - «Դու-դու-դու» տեսահոլովակը ճանչուած է որպէս «Ապրիլ  ամսուայ լաւագոյն տեսահոլովակ»
2012 - «Թէ աղջիկ Լինէիր»տեսահոլովակը ճանչուած է որպէս «Սեպտեմբեր ամսուայ լաւագոյն տեսահոլովակը»
2012 - «Ես եմ հորինել»տեսահոլովակը ճանչուած է որպէս Դէկտեմբեր ամսուայ լաւագոյն տեսահոլովակը»
2013 - «Տարուայ լաւագոյն երգչուհի»ըստ Արմէնիա երաժշտական մրցանակաբաշխութեան
Արամ Մանուկեան (նկարիչ)

Արման Թաթեւոս Մանուկեան, (մայիս 15, 1904, Կոստանդնուպոլիս - մայիս 10, 1931, Հոնոլուլու) ամերիկացի հայազգի նկարիչ, որ յայտնի է իր Հաւայան կղզինեուի բնանկարներով։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Կոստանդնուպոլսոյ մէջ 1904 թուականին։ Ընտանիքին երեք զավակներէն աւագն էր։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է Մխիթարեանների միաբանութիւնին։ Ընտանիքը վերապրած է Մեծ Եղեռնէն։ 1920 թուականին տեղափոխուած են ԱՄՆ, ուր 16 տարեկան Արմանը նկարչութեան դասընթացներու մասնակցած Ռոդ այլանդի նկարչական դպրոցում (անգլ.՝ Rhode Island School of Design)։ ԱՄՆ-ի գրաֆիկական դիզայնով՝ գրքերու ձեւաւորմամբ։ Զբաղած է։ Անոր հետաքրքրութեան հիմնական առարկան ծովն էր ու ծովու մարդիկ։


== Ծառայութեան տարիներ ==
1923 թուականին ծառայութեան մտած է ԱՄՆ Ծովային հետեւակի մէջ։ Ծառայութեան ժամանակ պատմաբան մայոր Էդվին Նորթ ՄակՔլելանի (անգլ.՝ Edwin North McClellan) մօտ համհարզ էր, այդ ընթացքին ան գծանկարներ կը նկարէր Լեդերնեք (անգլ.՝ Leatherneck) ամսագիրին համար։ Ծառայութեան ընթացքին ՄակՔլելանի ԱՄՆ Ծովային հետեւակի կորպուսի պատմութեան համար կատարած է 75 գծանկար, որոնք երբեք չեն հրատարակուած ու այժմ կը գտնուին Հոնոլուլուի թանգարանին։


== Ստեղծագործ տարիներ ==
1927 թուականին զինուորական ծառայութիւնն ավարտելէն ետք Մանուկեանը որոշած է մնալ եւ ստեղծագործել Հավայան կղզիներուն մէջ։ Ծովու թեման, ան այս անգամ զարգացուցած է որմնանկարներու ոճով։ Հոնոլուլուի մէջ ան աշխատած է «Հոնոլուլու սթար տեղեկագիր» (անգլ.՝ Honolulu Star-Bulletin) եւ «Խաղաղ օվկիանոսի դրախտ» (անգլ.՝ Paradise of the Pacific) ամսագիրերուն մէջ։


== Ցուցադրութիւններ ==
1929 թուականին Արման Մանուկեանը հանդես եկած է անհատական առաջին ցուցահանդեսով։ Այժմանոր յուղանկարները բարձր կը գնահատուին։ Հոնոլուլուի Գեղարվեստի ակատեմիան Արման Մանուկեանի մահէն քիչ ետք յուշ ցուցահանդես կազմակերպեց եւ 2010 թուականի նոյեմբեր 4-էն մինչեւ 2011 թուականի ապրիլ 24-ը հետահայաց ցուցահանդես «Գույնի իմաստը/գծի արտահայտչութիւնը՝ Արման Մանուկեանի մոդերնիզմը» (անգլ.՝Meaning in Color/Expression in Line: Arman Manookian’s Modernism) խորագրով։ Արման Մանուկեանի գործերը կը գտնուին Բիշոպ եւ Հոնոլուլուի արուեստի թանգարաններուն եւ մասնաւոր հավաքածուներուն։ Հաւայան կղզիներուն Արման Մանուկեանը յայտնի է որպէս «հաւայան Վան Գոգ»։


== Մահ ==
Հոնոլուլուի խոր ընկճախտ ապրած է եւ 1931 թուականին միանակութեան մէջ անձնասպան եղած է։
Հաղարջ

Հաղարջը, (Currant), կենսանիւթերով եւ ածխանիւթերով հարուստ հատապտուղ:


=== Տեսակներ ===
Հաղարջի զանազան տեսակներ գոյութիւն ունին` սեւը, կարմիրը եւ ճերմակը: Հաղարջը կը բուսնի Եւրոպայի եւ Ասիոյ մէջ:
Կարմիր ու ճերմակ հաղարջը աւելի քաղցր է, քան սեւ հաղարջը, սակայն սեւը աւելի հարուստ է սննդական տարրերով: Անիկա կրկնակի անգամ կը պարունակէ կենսանիւթ Ա. եւ հինգ անգամ աւելի կենսանիւթ Սէ.: Իսկ հաղարջի բոլոր տեսակները կը պարունակեն կարգ մը հանքային աղեր, ինչպէս` կրածին, ֆոսֆոր եւ փոթասիոմ:
Հաղարջի երեք տեսակներն ալ կ'իյնան սննդարար պտուղներու ցանկին մէջ, որովհետեւ բուժիչ յատկութիւններով օժտուած են:
Բժիշկներ կը յայտնեն, որ ի մասնաւորի սեւ հաղարջը մարմինին գեղձերը կը մաքրէ, ուժ կու տայ լեարդին եւ փայծաղին, որպէսզի լաւ ձեւով գործեն: Ան նաեւ օգտակար է մարմինէն դուրս վանելու համար թոյները` քրտինքի միջոցով:
Գիտնականներ ի յայտ բերած են նաեւ, որ սեւ հաղարջը բուժիչ դեղ է փորհարութեան եւ կ'օգնէ կոկորդի եւ նշագեղձերու բորբոքումի մեղմացումին:
Կարելի է սեւ, թարմ հաղարջի հատիկները ծամել, կամ անոր տերեւները զետեղել թէյի մէջ` յօդացաւը, յօդատապը (rheumatism) եւ երիկամներու հարցերը բուժելու համար: Սեւ հաղարջը կ'օգնէ նաեւ ձերբազատելու մարմնին մէջ գտնուող աւելորդ միզային թթուէն: Ան կ'օգնէ նաեւ թեթեւցնելու կնոջ դաշտանի ցաւերը:
Իսկ կարմիր հաղարջը, որ իր մէջ կը պարունակէ մեծ քանակութեամբ շաքար, միզաբեր է եւ կը բուժէ մարսողական ու յօդացաւի հարցերը:
Իսկ հարբուխի, բորբոքումի եւ այլ ժահրերու ազդեցութիւնը թեթեւցնելու եւ բուժելու համար կարելի է խմել կարմիր հաղարջի հիւթը` անոր վրայ աւելցնելով նոյն քանակութեամբ ջուր: Այս հիւթը կ'օգնէ նաեւ պաշտպանելու լինտն ու ակռաները:


====== Հաղարջը սպառելու թելադրանքներ ======
Նախընտրելի է թարմ հաղարջը սպառել իր եղանակին եւ զայն աւելցնել ուտելիքներու վրայ:
Հաղարջը եփելու պարագային կը կորսնցնէ իր մէջ գտնուող կենսանիւթ Սէ.-ին մեծ մասը:
Հաղարջի հատիկները կարելի է սպառել` զայն աւելցնելով պտուղի աղցանի, մեղրի կամ անուշեղէններու վրայ:
Հաղարջը կարելի է նաեւ պտուղի վրայ աւելցնելով եփել եւ ստանալ համեղ փուտինկ:
Հաղարջը կարելի է աւելցնել կարկանդակին կամ թարթին վրայ եւ զայն հրամցնել:
Կարելի է նաեւ հաղարջի անուշ պատրաստել եւ զայն ընտանիքի անդամներուն նուիրել:
Դաւիթ Ջուղայեցի

Գերշ. Տէր Դաւիթ Եպս. Ջուղայեցի (1610 - 1683 թթ.), հայ եպիսկոպոս։
Ծնած է Նոր Ջուղա։ Սրբազան Փիլիպոսի հրամանով կ՛երթայ Բեթղեհեմ, կը ձեռնադրուի եպիսկոպոս եւ կը վերադառնայ Նոր Ջուղա։
Անոր կատարած ջանքերուն շնորհիւ կը կառուցուի Նոր Ջուղայի Ս. Ամենափրկիչ վանքը։ Ան նաեւ ձեռնամուխ կ՛ըլլայ շարք մը այլ շինութիւններու կառուցման աշխատանքին մէջ։ Դաւիթ Ջուղայեցի կը մահանայ 1683-ին, Նոր Ջուղայի մէջ։
The Game (Ռէփր)

ՎԵՐԱՀՂՈՒՄ The Game (ռէփր)
Խռովք (ամսագիր)

«Խռովք», Սոֆիայի մէջ 1932 թուականին լոյս տեսնող հայկական ազգայնական եւ իմաստասիրական-գիտական ամսագիր։ «Խռովքի» օրգանական շարունակութիւնն էր «Ցեղ եւ Հայրենիք» հանդէսը, ապա՝ «Տարօնի Արծիւ» ամսաթերթը։


== Պատմութիւն ==
Հանգամանքներու բերումով «Խռովք» ամսագիրը ունեցած է միայն մէկ համար։ Առաջին եւ վերջին համարը լոյս տեսած է 1932 Նոյեմբերին Սոֆիայի մէջ, Հայկ Ասատրեանի խմբագրութեամբ, որմով ազդարարուեց հայկական սեղային-վերանորոգչական շարժման սկիզբը։
Մեծ Եղեռնի ողբերգութիւնը պայմանաւորող ենթակայական գործօններու մէջ մատնանշելով այն, որ «մեր կեանքի եւ գործի մէջ գիտականութիւն չմտցուցինք», «Խռովքը» 1930-ականներու ամերիկահայ կեանքին մէջ տիրող հոգեւոր ծուլութեամբ պայմանաւորուած մտաւոր մակերեսայնութիւնը յաղթահարելու համար, նպատակ կը դնէր իրականացնել հետեւեալ առաջադրութիւնները.

Ա. համակարգել հայ իմաստասիրական մտքի արդիւնքները, այսինքն՝ վեր հանել հայ իմաստասիրութեան գիծերը եւ մշակել անոր պատմութիւնը ու ներածութիւնը։ Ուսումնասիրել նաեւ հայ կեանքին մէջ առկայ հոգեւոր խմորումները եւ վերլուծել գործող հայ հոսանքներու գաղափարաբանութիւնը։
Բ. հոգեբանօրէն կազմակերպել հայութեան ինքնապաշտութեան գործը, որու համար՝ վերծանել հայոց հոգեբանական առանձնայատկութիւնները, միջոցներ առաջարկել հայերու հոգեբանական թերութիւնները սրբագրելու եւ առաւելութիւնները համահայկականացնելու։
Գ. արժէքաւորել հայոց հնագոյն եւ նորագոյն ազատագրական կռիւները, գտնել հայոց պատմութեան զարգացման տրամաբանութիւնը, մատնանշել հայոց քաղաքական-հասարակական վերածնութեան ուղիները։«Խռովքը» ունեցաւ միայն մէկ համար, որու մէջ ամփոփուած լրջախոհ յօդուածներու զգալի մասը մնաց շարունակելու։ Յատկապէս յիշատակելի է Գարեգին Նժդեհի «Ցեղակրութիւնն իբրեւ յաղթանակի զօրոյթ» յօդուածը, որ ցեղակրօնութեան վերաբերեալ  յայտնի առաջին հրապարակումն է։
«Խռովքի» օրգանական շարունակութիւնն էր «Ցեղ եւ Հայրենիք» հանդէսը, որ, հիմնականին Հայկ Ասատրեանի, ինչպէս նաեւ Ներսէս Աստուածատուրեանի ջանքերով, սկսաւ լոյս տեսնել Սոֆիայի մէջ 1936 թուականի Մայիսէն։ Ուղղութեան եւ ոգուիի տեսակէտով համարեայ տարբերութիւն չկայ 1932 թուականի «Խռովքի», 1936-ի «Ցեղ եւ Հայրենիքի» եւ 1938-էն հրատարակուող «Տարօնի Արծիւ»ի միջեւ։


=== Ազդեցութիւնը ===
Չնայած կարճ ընթացքին, «Խռովքը» էական դեր ունեցաւ հայկական ցեղային շարժման համար, ուր յստակօրէն բնութագրուած էր ցեղակրօնութիւնը, ուրուագծուած էր տարօնականութիւնը եւ առաջադրուած էր վերանորոգչական շարժումը։ «Խռովքի» առաջնորդութիւնները խթան հանդիսացան ցեղակրօն եւ տարօնական շարժումներու ծաւալման եւ անոնց գաղափարաբանութիւններու ձեւաւորման համար։
AMD

Advanced Micro Devices, Inc. (AMD), կիսահաղորդչային ընկերութիւն է հիմնադրուած Կալիֆոռնիա նահանգի Սանիվեյլ քաղաքի մէջ։ Ընկերութիւնը առավել յայտնի է որպէս համակարգիչի մշակիչներ եւ գրաֆիկական համակարգերու արտադրող։ Նրա հիմնական արտադրանքները են. միկրոպրոսեսորներ, մայր տպասալի չիպեր, ներդրուած պրոսեսորներ, գրաֆիկական պրոսեսորներ սերվերներու, աշխատակայաններու եւ անհատական համակարգիչներու համար, ինչպէս նաեւ՝ պրոսեսորներու տեգնոլոժիաներ ձեռքի սարքերու, թուային հեռուստատեսութեան, ավտոմեքենաներու, խաղերու ղեկավարման համակարգիչներու եւ այլ ներդրուած համակարգիչներով սարքերու համար։
AMD-ն՝ Ինտել կորբորացիայէն ետք կը հանդիսանայ երկրորդ ամէնամեծ ընկերութիւնը (մոտ 20% տոկոս համաշխարհային շուկային), որ կը մատակարարէ միգրոբրոսեսորներ՝ հիմնված x86 ճարտարապետութեան վրայ, ինչպէս նաեւ կը հանդիսանայ երկրորդ ամէնամեծ (մոտ 40 % համաշխարհային շուկայում) ընկերութիւնը Nvidia-էն ետք, որ կը մատակարարէ գրաֆիկական մշակման հանգոյցներ։


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտոնական կայք
Աբգար Գէորգ (Աբգարեան)

Աբգար Գէորգ (Աբգարեան), (1845, Նոր Ջուղա, մարզ 5, Սպահան, Իրան), գործարանատէր, որդի Տէր Ղազար Արգարեանի, երկար տարիներ ապրած է Սուրաբաիա քաղաքը (Ճավա), տէր եղած է հսկայ հողերու եւ գործարաններու, որոնց արտադրութիւնները սեփական երկաթուղիով դէպ ի որոշ կեդրոն կը փողադրուէին։ Իր գործին մէջ կ'աշխատէին եւ բարեկեցիկօրէն կ'ապրէին բազմաթիւ հայեր։


== Աղբիւրներ ==
Հայ հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վարդ, Պոտուրեան, 1938, Պուքրեշ, Ա. Հատոր, էջ 11։
Մարզիչ

Մարզիչ (անգլերէն՝ trainer, train բառէն - մարզել, սորվեցնել, պատրաստել), մարդ, որ մասնագիտօրէն կը զբաղի մառզիկներ մարզելով։ 
Մարզիչը կ'իրականացնէ ուսումնա-մարզական աշխատանք, որ ուղղուած է մարզելու, սորվեցնելու եւ մասնագիտական վարպետութիւն բարելաւելու, իր մարզիկներու պատրաստուածութեան բարելաւմանը։


== Ոտնագնդակ ==
Ոտնագնդակի (ֆութպոլի) մարզիչը կը մարզէ ակումբը կամ ազգային հաւաքականը։ Ակումբներուն մէջ մարզիչները կ'ենթարկուին անձամբ ակումբի նախագահին։
Մասնագէտ ոտնագնդակի մարզիչի բաժնին մեջ կը մտնեն, բայց չեն սահմանափակուիր հետեւեալը.

Մեկնարկային կազմի հաստատում, ֆութպոլիստներու ընտրութիւն։
Մարտաւարութեան ծրագրում։
Երիտասարդ ֆութպոլիստներու ձեռք բերում, մարզում։
ֆութպոլիստները կը գնեն եւ կը վաճառեն, ներառած վարձակալութիւնը։Վերը թուարկուածներէն որոշ մասը կարող են իրականացնել ֆութպոլի տնօրէնը կամ մարզական տնօրէնը, կամ մարզիչի օգնականները։
ՈՒԵՖԱ-ն եւ այլ ֆութպոլային կազմակերպութիւններ կրնան սահմանել մարզիչներու որակաւորման տարբեր չափանիշներ։
Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան Դրօշը

2 Յունիս 1992-ին, Ղարաբաղի հանրապետութիւնը իբր Ազրպէյճանէ անկախ հանրապետութիւն յայտարարուած է հարաւային կովկաս տարածաշրջանին մէջ։ 
Իր դրօշը կը տարբերի Հայաստանի դրօշէն ճերմակ պարապութիւններով հինգ գծիկներով:
Այս ճերմակ գիծերը Հայաստանի եւ Արցախի բաժանումը կը նշանակեն, եւ միութեան կարօտը: Սպիտակ նշանները նման են ազգային գորքի նախշերուն:


=== Հայկական ազգեցութիւնը ===
Արցախի դրօշը քաղուած է հայկական դրօշէն: Նոյնպէս կարմիրը կը նշանակէ հայկական ցեղասպատութեան 1,5 միլիոն զոհերուն արիւնը, կապոյտը՝ Հայաստանի մաքուր երկինքը, իսկ նարնջագոյնը՝ հայերու պայքարը կը խորհրդանշէ:
Այս դրօշը կը գործածուի նպատակ ունենալով Արցախի եւ Հայաստանի միութիւնը:


== Աղբիւրներ ==
The recognition of independence of the Republic of Artsakh
"Flag of Artsakh / Nagorno-Karabakh". Flags of the World.
"The Significance of the Armenian Rug | Armenian News By MassisPost". massispost.com. Retrieved 2020-07-08.
Տիգրան Պօղոսեան

Տիգրան Պօղոսեան (1946)
Ծնած է Իրանի երբեմնի հայահոծ Մասջէդ-Սուլէյման քաղաքին մէջ, ուր ո՛չ մէկ հայ կ՚ապրի այլեւս։
Աւարտած է ծննդավայրին Հայոց Ազգային Միհրդատ միջնակարգ դպրոցը։ Բարձրագոյն ուսման հետեւած է Սպահանի (Նոր-Ջուղա) պետական համալսարանին մէջ, եւ աւարտած է հայոց լեզուի ու գրականութեան ճիւղը 1970–ին։
Բանաստեղծութիւն գրելու առաջին փորձերուն սկսած է 1969-ին։ Իր քերթուածները լոյս տեսած են «Ալիք» օրաթերթին, «Շիրակ» գրական հանդէսին, Հայաստանի «Ու֊րբաթ» շաբաթաթերթին եւ Իրան հրատարակուող «Ռաֆֆի», «Կաթիլ» ու «Նայիրի» օրացոյցներուն մէջ։
Ասպարէզով ուսուցիչ է, 1970–էն ի վեր։ Ներկայիս կը պաշտօնավարէ Թեհրանի հայ վարժարաններէն մէկուն մէջ, որպէս հայոց լեզուի ու գրականութեան դասատու։ Իր պաշտօնին զուգընթաց կ՚աշխատի Իրանի Իսլամական Հանրապետութեան Ձայնասփիւռի հայերէն ռատիօժամի մէջ, որպէս խմբագիր,
թարգմանիչ եւ խօսնակ, 1982–էն ի վեր։
Տիգրան Պօղոսեան արտագրած է մարգկայնական շունչով օծուն հարազատ, սրտցաւ եւ ինքնատիպ տաղեր։ Արդի՝ զգայուն բանաստեղծ մըն է անՍփիւռքահայ արդի գրականութիւն (խմբ. խմբագրող և համադրող՝ Սեդա Ծաղիկեան-Տէմիրճեան), Միշիկըն էջ 125։:
Թարրար

Թարրար (ֆրանսերէն՝ Tarrare կամ Tarare, 1772 – 1798), ֆրանսացի աստղ եւ զինուոր, յայտնի է իր արտասովոր ուտելու մոլուցքով։ Ան կրցած է մեծ քանակութեամբ միս ուտել, սակայն այնուամենայնիւ քաղցի-անօթութեան զգացումը դրաձեալ իր մէջ միշտ մնացած է անյաղթելի․ ծնողները չկարենալով ապահովել Թարրայի ուտեստը, պատանի հասակին տունէն վտարած են զինք։
Ան շրջագայած է Ֆրանսայի տարբեր շրջաններ՝ խումբ մը աւազակներու եւ պոռնիկներու հետ, նախքան շրջուն խաբեբայ դառնակը։ Ան կրնար կուլ տալ խցաններ, քարեր, կենդանի անասուններ եւ խնձորներով լեցուն կողով մը։ Ետքը անցնելով Փարիզ, այս բոլորը արարքները ցուցադրած է Փարիզի փողոցներուն մէջ։


== Մանկութիւն Եւ Կեանքի վաղ Տարիներ ==
Թարրար ծնած է Ֆրանսայի Լիոն քաղաքին մօտիկ արուարձաններէն մէկուն մէջ, մօտաւորապէս 1772 թուականին։ Անոր ծննդեան թուականը գրանցուած չէ եւ  նոյնիսկ յայտնի չէ, թէ Թարրարը իր իսկանկան անուանը եւ կամ մականունն է։
Իբրեւ մանուկ, Թարրար մեծ ախորժակ ունէր․ պատանեկութեան շրջանին ան կրնար օրական հորթի մը քառորդը ուտել, զոր կը կշռէր նոյնինքն Թարրարի կշիռքը։ Ընթացքին, ծնողները նկատելով, որ ուտեստ ապահովելը մեծ խնդիր պիտի յառաջացնէ, ստիպողաբար զինք տունէն կը վտարեն։
1788 թուականին, Թարրար Փարիզ կ՛անցնի՝ իր դրուագները ներկայացնելու Փարիզի փողոցներուն մէջ։ Ընդհանուր առմամբ, ըստ երեւոյթին, ան յաջողութեամբ կը ներկայացնէ իր դրուագները։ Սակայն, ներկայացման մը ընթացքին կատարուած սխալ արարքի մը պատճառով, կը կրէ աղիքային սաստիկ խոց. ամբոխը զինք կը փոխադրէ  «Hôtel-Dieu» հիւանդանոց, ուր կը խնամուի ուժեղ լուծողականներու օգտագործմամբ: Երբ կատարելապէս կը կազդուրուի, իբրեւ ապացոյց, զինք բուժող բժիշկին կ՛առաջարկէ ուտել ժամացոյցն ու շղթան. բժիշկը կը նախզգաուշացնէ Թարրան, թէ երբ այդպիսի արարք մը կատարէ, բժիշկը զինք վիրաբուժութեան պիտի ենթարկէ վերադարձնելու ժամացոյցն ու շղթան:


== Մահը ==
1798 թուականին, Վերսայի հիւանդանոցէն կապ հաստատեն Փերսէի հետ, տեղեկացնելու թէ իրենց հիւանդներէն մէկը զինք տեսնել կ՛ուզէ: Այդ հիւանդը Թարրարն էր, զոր անկողնային էր եւ թոյլ: Թարրար կը պատմէ Փերսին, որ ինք երկու տարի առաջ կուլ տուած է Ոսկէ պատառաքաղ մը. կը հաւատար, որ ունեցած թուլութիւնը հետեւանքն է մարմինին մէջ տեղաւորուած ոսկէ պատարռաքաղին եւ կը ցանկար, որ Փերսին այն հանելով պիտի կարենար զինք ազատել: Սակայն բժիշկը կը նակտէ, որ Թարրար արդէն կը տարապի պալարախտէ: Մէկ ամիս ետք փորհարութենէ  տառապելով՝ կարճ ժամանակ ետք կը մահանայ:
300 (թիւ)

300 (երեք հարիւր) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 299-ի եւ 301-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A005349  բերկրալի թիւ է
 Alt   300  գործադրելիս կը ստացուի , նշանը
երկու հարեւան պարզ թիւերու գումար է՝ 300=149+151
տասը յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 300=13+17+19+23+29+31+37+41+43+47
տարուայ 300րդ օրն է Հոկտեմբեր 28-ը (նահանջ տարիներուն՝ Հոկտեմբեր 27-ը)
300 Կերալտինէ աստեղնեակի կարգային թիւն է
300-ն են Յունաստանի խորհրդարանի տեղերը