armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Հայ Կամաւորական Ջոկատներ

Հայկական կորպուս' կամ Հայոց ազգային կորպուս, հայկական զինւորական միաւորում։ Ստեղծուած է 1917 թուականին Դեկտեմբերին, ձեւավորուած է 1917 թուականին Ապրիլին, Ռուսաստանի Ժամանակաւոր կառավարութեան «Բանակի ազգայնացման հիմնական դրույթները» օրենքի հրապարակումէն յետոյ։ Ազգայնացուած բանակի խնդիրն էր արտաքին թշնամիներուն հայրենիքի պաշտպանութիւնը եւ պետութեան ներքին կեանքի կարգուկանոնի հաստատումը։
Ապրիլ 9,1917 թուականին գեներալ Թովմաս Նազարբեկեանն ուղարկուած է Կովկասեան ռազմաճակատի շտաբ՝ բանակի զորամասերը ազգայնացնելու նպատակով։ Հոկտեմբեր 1917 թուականին Հայոց ազգային խորհուրդը դիմած է Կովկասեան բանակի գլխաւոր հրամանատարին՝ հայկական ազգային գունդերու թիւը 8-ի հասցնելու խնդրանքով։ Դեկտեմբեր 13,1917 թուականին ստեղծուած է Հայոց ազգային կորպուս, հրամանատար նշանակուած է գեներալ Թովմաս Նազարբեկեանը, շտաբի պետ՝ Վեշինսկին, յատուկ կոմիսար՝ Դրաստամատ Կանաեանը (Դրօ)։ Հայոց ազգային կորպուսին աջակցած է նաեւ Հայկական զինւորական միութիւնը՝ Ա. Շահմազեանի գլխաւորութեամբ։ Հայոց ազգային կորպուսի կազմի մեջ մտած է արեւմտահայերու դիվիզիան՝ Անդրանիկ Օզանեանի հրամանատարութեամբ։ Հայոց ազգային կորպուսն ունէր 2 դիվիզիա՝ 1-ին եւ 2-րդ (իւրաքանչիւրին 4-ական գունդ), հեծելազորային բրիգադ (2 գունդ, իւրաքանչիւրին՝ 400-ական մարդ), Արեւմտահայկական դիվիզիա, Ա բրիգադ (Էրզրումի գունդ՝ կազմուած 2 գումարտակից), Երզնկայի գունդ (2 գումարտակ), Բ բրիգադ (Խնուսի գունդ՝ կազմուած 2 գումարտակից), Ղարաքիլիսայի գունդ (2 գումարտակ), Վանի գունդ (2 գումարտակ), Զէյթունի գունդ, տեղական բանակային զորամասեր՝ Լոռու, Շուշիի, Ախալքալաքի, Ղազախի գնդերը (2-ական գումարտակ), Նուխիի, Ախալցխայի, Իգդիրի, Խանասորի ջոկատները։ Մարտ 31, 1918 թուականին տվյալներով Հայոց ազգային կորպուսն ունէր 19590 մարտիկ, որոնց 818-ը՝ սպա։ Յուլիս 26, 1918 թուականին գեներալ Նազարբեկեանի հրամանով Հայոց ազգային կորպուսը վերակազմավորուած է Ազգային դիվիզիայի, որու հիման վրայ 1920 թուականին ստեղծուած է ՀԽՍՀ կարմիր բանակը։
Հայոց ազգային կորպուսը մասնակցած է հայ ժողովուրդի՝ թրքական զավթիչներու դէմ 1918-20 թուականերուն մղած հերոսամարտերուն։
Պետիկ Հերկելեան

Պետիկ Հերկելեան (գրական ծածկանունով՝ Պետրոս Հերեան, 15 Փետրուար 1954(1954-02-15), Այնճար, Զահլեի շրջան, Պեքաա, Լիբանան - 10 Մարտ 1987(1987-03-10)), բանաստեղծ, արձակագիր եւ խմբագիր։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Լիբանանի Այնճար Գիւղը։ Նախնական եւ երկրորդական ուսումը ծննդավայրի Ազգ.«Յառաջ Գ.Կիւլպէնկեան» Վարժարանին մէջ ստանալէն ետք, փոխադրուած է Պէյրութ եւ հետեւած Համազգայինի Հայագիտական Բարձրագոյն Հիմնարկի դասընթացքներուն։ 
Լիբանանեան պատերազմի հետեւանքով՝ ուսման ընթացքը ընդհատուած է, սակայն ան hետագային  յաջողած է շարունակել իր մասնագիտական բարձրագոյն կրթութիւնը եւ վերոնշեալ հիմնարկէն շրջանաւարտ եղած է 1985-ին՝ իբրեւ աւարտաճառ ներկայացնելով Վազգէն Շուշանեանի «Սիրոյ Եւ Արկածի Տղաքը» վէպին նուիրուած իր աշխատասիրութիւնը։
1976-ին գործուղղուած է Յունաստան եւ երկու տարի վարած է «Ազատ Օր» օրաթերթին խմբագիրի պաշտօնը։
1978-ին վերադրաձած է Լիբանան եւ միացած է «Ազդակ» օրաթերթի խմբագրութեան՝ իբրեւ սրբագրիչ։


== Գրական վաստակ ==
Դպրոցական գրասեղաններուն վրայ իր բանաստեղծական նախափորձերը կատարած է Պետիկ Հերկելեան։ 1973-ին լոյս ընծայած է իր առաջին գրքոյկը՝ «Պատուհանէն Դուրս», որուն էջերուն մէջ ամփոփուած 23 բանաստեղծութիւնները կը բացայայտեն սկսնակ գրողին գրական շնորհները։ 
1983-ին, կը յաջորդէ «Բառը» խորագրեալ քերթողագիրքը, որ կ'արդարացնէ իր վրայ դրուած յոյսերը։ Խոհափիլիսոփայական շիկացումներով եւ նուրբ քնարերգութեամբ յատկանշուող քերթութիւնը երիտասարդ բանաստեղծին կ'ապրի նոր զարգացում մը, երբ երկու տարի ետք՝ 1985-ին, ան մամուլին կը յանձնէ «Եւ Երկիր Պագանեմ» անուն իր երրորդ քերթողագիրքը։ 
1986-ին լոյս տեսած է իր կարապի երգը՝ «Եուհու» քաղաքական երգիծական վիպակը։ Նոյն տարին խմբագրած է եւ մամուլին յանձնած է Ռազմիկ Դաւոյեանի «Հատընտիր» քերթողագիրքը եւ Մ. Լեռնցիի «Էջեր Կեանքիս Գիրքէն» ինքնակենսագրական հատորը։ 
Միաժամանակ իբրեւ ուսուցիչ սկսած է պաշտօնավարել Ճիպէյլի «Թռչնոց Բոյն» որբանոցին մէջ, սակայն մահացու հիւանդութիւնը վրայ հասած եւ քանի մը ամիս տեւած հիւանդանոցային մաքարումներէ ետք, մահացած է 10 Մարտ 1987-ին։
1992-ին, յետ մահու, տարաբախտ բանաստեղծին հարազատները հրատարակած են անոր «Գրական Վերլուծական Էջեր» անուն հատորեակը, որ կ'ամփոփէ Վազգէն Շուշանեանի ուսումնասիրութիւնը եւ մամուլին մէջ տպուած գրադատական յօդուածները։


== Աղբիւրներ ==
Մուսալեռցի - Այնճարցի Գրագէտներ։


== Արտաքին յղումներ ==
Գրական ՊԵՏԻԿ ՀԵՐԿԵԼԵԱՆԻ ՅԻՇԱՏԱԿԻՆ.- ՊԱՐՈՆ ՊԵՏՐՈՍԸ…։
Հրաչ Նուպարեան

Հրաչ Կապրելի (Գաբրիէլի) Նուբարեան (1914, Սոչի, Սեւծովեան նահանգ, Ռուսական կայսրութիւն - անյայտ), Վրացական ԽՍՀ-ի Ապխազական ԻԽՍՀ Գագրայի շրջանի Կոյբիշեւի անուան կոլտնտեսութեան օղակաւար։ Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս (1949)։


== Կենսագրութիւն ==
Հրաչ Նուպարեանը ծնած է 1914-ին Սեւծովեան նահանգի Սոչիի շրջանի Սոչի գիւղին մէջ, գիւղացիական ընտանիքի մէջ։ Հայրենական մեծ պատերազմին մասնակցած է 353-րդ հրաձգային դիւիզիայի 1147-րդ հրաձգային գնդի 3-րդ հրաձգային վաշտի կազմին մէջ։ Զօրացրուելէն ետք ապրած է Գագրայի շրջանի Գանտիադի (այժմ՝ Ցանդրիփշ) գիւղին մէջ։ Աշխատած է որպէս սովորական կոլտնտեսական Գագրայի շրջանի Կոյբիշեւի կոլտնտեսութեան ծխախոտի պլանտացիաներու մէջ։ 1940-ականներու վերջերը եղած է ծխախոտագործութեան օղակի օղակաւար։
1948-ին Հրաչ Նուպարեանի օղակը 3,5 հա տարածքի իւրաքանչիւր հեքթարէ հաւաքած է «Սամսունի № 27» սորտի միջինը 19,4 ցենտներ ծխախոտի տերեւներ։ ԽՍՀՄ Գերագոյն խորհուրդի նախագահութեան 3 Մայիս1949-ին «1948 թուականին եգիպտացորենի եւ ծխախոտի բարձր բերք ստանալու համար» հրամանագրով անոր շնորհուած է Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում եւ յանձնուած Լենինի շքանշան ու «Մուրճ եւ Մանգաղ» ոսկէ մետալ։ Նոյն հրամանագրով Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում շնորհուած է բրիգադիր Անդրէյ Վասիլեւիչ Կիրեակին եւ օղակավար Խորէն Գրիգորի Խաչատուրեանին։ Օգոստոս 1949-ին Սոցիալիստական աշխատանքի հերոսի կոչում շնորհուած նաեւ Կոյբիշեւի կոլտնտեսութեան ծխախոտագործ Յովհաննէս Խաչիկի Թեքնեջեանին։
Թոշակի անցնելէ ետք ապրած է Ցանդրիփշ գիւղին մէջ։ Մահուան տարեթիւը յայտնի չէ։


== Պարգեւներ ==
Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս,
Լենինի շքանշան,
«Արիութեան համար» մեդալ (11/13/1943)։
Հայրենիք (թերթ, Իսթանպուլ)

«Հայրենիք», օրաթերթ։ Լոյս տեսած է 1891-1896 թուականներուն, Կ. Պոլսոյ մէջ։ Խմբագրապետ՝ Արփիար Արփիարեան, խմբագիրներ՝ Լեւոն Բաշալեան, Երուանդ Օտեան, Հ. Շահնազար։ Շեշտուած դեմոկրատական ուղղութեան համար հալածուած է սուլթանական կառավարութեան կողմէ, առճակատուած հայ մեծահարուստներու եւ հոգեւորականութեան հետ։ Թղթակցական լայն ցանցի առկայութիւնը խմբագրութեան հնարաւորութիւն ընձեռած է ուշադրութեան «Հայրենիք» օրաթերթի գւխագիրը կեդրոնը պահել եւ արտացոլել Թուրքիոյ մէջ բնակուող հայ հատուածի հասարակական եւ մշակութային կեանքի իրադարձութիւնները, համիտեան բռնապետութեան պայմաններուն մէջ պաշտպանել անոնց շահերը։ Թերթը նկատելի դեր կատարած է հայ ժողովուրդի արեւելեան եւ արեւմտեան հատուածներու փոխադարձ ծանօթացման, արեւելահայերու տնտեսական եւ հոգեւոր կեանքի արտացոլման գործին մէջ, սերտ կապ պահպանած «Մշակի» եւ անոր խմբագիր Գ. Արծրունիի հետ, տպագրած արեւելահայ գրողներու գործեր, Թիֆլիսէն ստացուած բազմաթիւ թղթակցութիւններ։ «Հայրենիքը» ունեցած է հարուստ գրական աւանդութիւններ։ Անոր շուրջը համախմբուած են արեւմտահայ գրականութեան ականաւոր ներկայացուցիչները (Գ. Զօհրապ, Տ. Կամսարական, Մ. Կիւրճեան, Ա. Չօպանեան եւ ուրիշներ)։ Այստեղ տպագրուած են Զօհրապի «Քօքինակի», «ճեյրան» նովէլները, «Նարդիկ» անաւարտ վէպը (1891 թուական), «Ծանօթ դէմքեր» դիմանկարներու շարքէն քանիսը, Տ. Կամսարականի «Հայ գրականութեան ձգտումը» յօդուածաշարը, Լ. Շանթի «Մնաս բարովի իրիկունը» վէպը եւ այլ գործեր։ Թերթին մէջ գրական մկրտութիւն ստացած են Թլկատինցին, Ա. Յարութիւնեանը եւ ուրիշներ։ «Հայրենիք» լայն տեղ յատկացուցած է նաեւ ռուս ռեալիստական գրականութեան (Լ. Տոլստոյ, Դոնչարով, Պուշկին, Լերմոնտով եւ ուրիշներ), «Մծիրին» առաջին անգամ տպագրուած է այստեղ՝ Լեւոն Շանթի թարգմանութեամբ (1891)։
173 (թիւ)

173 (հարիւր եօթանասուներեք)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է 172-ի եւ 174-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
 A000040  քառասուներորդ պարզ թիւն է
երկու քառակուսիներու գումար է՝ 173=22+132
երեք յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 173=53+59+61
կիրառութիւններ
173 Ինոյ աստեղնեակի կարգային թիւն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 173 -ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան н (էն) տողատառը
Տարուայ 173րդ օրն է Յունիս 22-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 21-ը)
Սուրբ Սարգիս Եկեղեցի (Նոր Նորք, Երեւան)

Սուրբ Սարգիս եկեղեցի, հայ առաքելական եկեղեցի Երեւանի Նոր Նորք թաղամասի 5-րդ զանգուածին մէջ։


== Պատմութիւն ==
Եկեղեցւոյ հիմքերը դրուած են 1998 թ.` մայրաքաղաքի Նոր Նորք թաղամասին մէջ։ Կառուցուած է Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ամենայն հայոց կաթողիկոսի նախաձեռնութեամբ եւ նիւեօրքաբնակ Սարգիս Գաբրիէլեանի հովանաւորութեամբ: Ամն-ի Նիւ Ջերսի նահանգէն Տէր Գառնիկ աւագ քահանայ Հալաջեանը նոյնպէս զգալի աւանդ ունեցած է եկեղեցւոյ կառուցման գործին մէջ։ Եկեղեցին կեդրոնագմբէթ է` հայկական աւանդական ճարտարապետութեամբ։ Կառոյցին ներդաշնակ միաձուլուած են Զուարթնոց, Հռիփսիմէ եւ Անի եկեղեցիներու ճարտարապետական տարրերը։ Տուֆով երեսպատուած գեղեցիկ համալիրը բաղկացած է գլխաւոր եկեղեցիէ եւ զանգակատունէ։
Եկեղեցին կառուցուած է ճարտարապետ Բաղդասար Արզումանեանի նախագիծով։ Բացուած է 19 Փետրուար 2000 թ., օծման արարողութիւնը տեղի ունեցած է 30 Ապրիլին: Եկեղեցւոյ Սբ. սեղանի Աստուածածնի նկարը մեծանուն նկարիչ Գրիգոր Խանջեանի ստեղծագործութիւնն է։ Եռայարկ եկեղեցին կառուցուած է հայկական աւանդական ճարտարապետութեան ոճով։ Եկեղեցւոյ գլխաւոր գմբէթի բարձրութիւնը 23 մեթր է։ Աղօթասրահը բազմանկիւն է եւ լուսաւոր՝ 328 քմ ընդհանուր մակերեսով։ Աղօթասրահի սիւները կ՛աւարտին 12 առաքեալներուն խորհրդանշող բարձրաքանդակներով։ Խորշերը մոմավառութեան համար են։
Սուրբ Սարգիս եկեղեցւոյ կից կը գործէ կիրակնօրեայ դպրոց։
Եկեղեցին կը գտնուի Երեւանի ամենաբարձր կէտի հարեւանութեամբ, Վազգէն Սարգսեանի անուան ռազմական հիմնարկի առջեւի բլուրի գագաթին։


== Արտաքին յղումներ ==
Նոր Նորքի (5-րդ զանգուած) Սբ. Սարգիս եկեղեցին Երեւանի պաշտօնական կայքին մէջ
Զաք Էֆրոն

Զաքարի Տէյվիտ Ալեքսանտր Էֆրոն, (անգլերէն՝ Zachary David Alexander "Zac" Efron, ծնած է 18 Հոկտեմբեր, 1987 թուականին, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ:) Ան Ամերիկացի դերասան եւ երգիչ մըն է որ իր գործընթացքը սկսած է 2000ական թուականներուն: Անոր առաջին գլխաւոր դերը եղաւ High School Musical-ի ֆիլմերուն մէջ (2006–2008): Զաք նաեւ կարեւոր դերեր ունեցած է հետեւեալ ֆիլմերուն մէջ՝ Hairspray (2007), 17 Again (2009), New Year's Eve (2011), The Lucky One (2012), Neighbors (2014), Dirty Grandpa (2016) եւ Neighbors 2: Sorority Rising (2016):


== Դերեր ==


== Արտաքին յղումներ ==
Զաք Էֆրոն Internet Movie Database կայքէջին վրայ
Զաք Էֆրոն on Twitter
Կաղապար:Facebook
Զաք Էֆրոնը People ամսագրի կայքէջում
Խաթունիկ (անձնանուն)

Խաթունիկ, հայկական իգական անուն։ Խաթուն անուան հայաձեւ փաղաքշական ձեւն է։ Մէկ անգամ գործածուած է թուականը անյայտ յիշատակարանի մը մէջ։
Վահան Գալպեան

Վահան Գալպեան, 1887-ին ծնած է Տիգրանակերտ: 
1914-ին շրջանաւարտ եղած է Ամերիկեան Համալսարանի Բժշկական Վարժարանէն։ Հաստատուած է Երուսաղէմ, ուր կարեւոր պաշտօններ վարած է զանազան հիւանդանոցներու մէջ։ Եղած է Պաղեստինի Բարձր Կոմիսարներու անձնական բժիշկը։ 
Եղած է նախագահ՝ Երուսաղէմի Միջազգային Բժշկական Ընկերութեան, փոխ նախագահ՝ Երուսաղէմի Արաբական Բժշկական Միութեան, խմբագիրներէն՝ Արաբական Բժշկական Պաշտօնաթերթին, Ատենապետ Հ.Բ.Ը.Մ.ի Երուսաղէմի մասնաճիւղին, երկար ժամանակ Նախագահ՝ Վասպուրական եւ Արարատեան որբանոցներու խնամատար Մարմինին, եւլն. եւլն.: Վերջապէս Տօքթ. Գալպեան հանդիսացած է կարեւոր դէմք մը թէ՛ ազգային եւ թէ օտար շրջանակներու մէջ։ 
Այժմ կը գտնուի Երուսաղէմի մէջ:


== Ծանօթագրութիւններ ==
Սիսակ Վարժապետեան,  Հայերը Լիբանանի մէջ: Հանրագիտարան Լիբանանահայ գաղութի, հ. հատոր Ա., Պէյրութ, էջ էջ 399։
Ծերոն (անձնանուն)

Ծերոն, հայկական արական անուն։ Յառաջ եկած է հայերէն ծեր բառէն։ Ծերուն անուան տարբերակներէն մէկն է։ Գործածուած է Կոստանդնուպոլսոյ եւ Նոր Նախիջևանի մէջ։


== Գործածութիւններ ==
Ծերոն սարկաւագ, Յովհաննէս քահանայի ազգականը, զոր Թովմա Մեծոփեցի պատմագիրին եղբօրորդին էր եւ Արճէշի ծերունի Յովհաննէս քահանային՝ 1445 թուականին, գրել տուած է Աւետարան մը։
Ծերոն ոմն, 1469 թուականին յիշատակուած է Բիւրականի մէջ։
Ծերոն տիրացու, որդին Տէր Գրիգորին, ստացող 1720 թուական։
Քէյթի Լոուզ

Քէյթի Քուինն Լոուզ (22 Սեպտեմբեր 1981(1981-09-22), ), ամերիկացի դերասանուհի եւ թատերական բեմադրիչ մըն է։ Ամէնէն շատ յայտնի է իր ABC-ի «Գայթակղութիւն» քաղաքական տրամա հեռուստաշարի գլխաւոր դերին համար իբրեւ Քուինն Փըրքինզ (2012 - ներկայ)։


== Կենսագրություն ==
Լոուզ ծնած է Քուինս, Նիւ Եորքի մէջ, ԱՄՆ: Ան աւարտած է Նիւ Եորքի Համալսարանի Թիշ Գեղարուեստական Դպրոցը ունենալով Պսակաւոր Արուեստի (Bachelor of Arts/B.A.) դերասանութեան վկայական, որմէ ետք շուտով մաս կը կազմէ նոր թատրոնի մը որուն անունն էր «Չորս Սուրբեր Մէքսիքայի Մէջ» (Four Saints in Mexico): 2004-ին, Լոուզը ունեցաւ իր առաջին պաստարային առիթը «Ազատէ Ինծի» (Rescue Me) հեռուստաշարի շնորհիւ, որմէ ետք ալ «Ատելութիւն» (Hate) հեռուստաշարին մէջ աջակից դարձաւ Մարսիա Կէյ Հարտընի հետ։ Այս արարքներէն ետք, Լոուզ առիթը ունեցաւ դառնալու հիւր բազմաթիւ հեռուստաշարներու մէջ, ինչպէս՝ The Sopranos, Without a Trace, NCIS, Ghost Whisperer, Castle, Leverage, եւ The Closer: 2008-ին՝ դերը ստանցնեց Լոռի Մէթքալֆի հակառակորդ իբրեւ Easy Money հեռուստաշարին մէջ։ Հեռուստաշարներու դերեէն զատ, Լոուզ նաեւ ուներ դերեր ցած պիւտճէյով ֆիլմերու մէջ, ինչպէս The Job (2009), Bear (2010), եւ Café (2011)։


== Դերեր ==


=== Ֆիլմ ===


=== Հեռուստաշարներ ===


== Տե՛ս նաեւ ==
Գայթակղութիւն (հեռուստաշար)
Քէրի Ուաշինկթըն
Հենրի Այըն Քուսիք
Քոլամպըս Շորթ
Տարպի Սթանչֆիլտ
Կիլէրմո Տիազ
Ճէֆ Փէրի
Թոնի Կոլտուին
Պէլըմի Եանկ
Ճաշուա Մալինա
Սքոթ Ֆոլի
Փորշա Տը Ռոսի
Քորնիլիըս Սմիթ
Ճո Մորթըն
Ամրիկեան

Ամրիկեան, հայկական մականուն։


== Մականունը կրողներ ==
Մեսրոպ Տիգրանի Ամրիկեան (1896-1965), գրող։
Միհրդատ Յովհաննէսի Ամրիկեան (1843-1879), դերասան, գրող, լրագրող:
Թիւֆէնքեան Մանկամսուր-Մանկապարտէզ

Թիւֆէնքեան Մանկամսուր-Մանկապարտէզ, (անգլերէն՝ t. Mary's Richard Tufenkian Preschool & Kindergarten), կրթական հաստատութիւն Կլենտէյլի  մէջ, ԱՄՆ, հիմնադրուած 1975-ին։


== Պատմական ակնարկ ==
Կլենտէյլի Թիւֆէնքեան Մանկամսուր-Մանկապարտէզ Հայաստանեայց Առաքելական եկեղեցւոյ Արեւմտեան Ամերիկայի Թեմի Առաջնորդարանի հովանիին տակ գործող Թիւֆէնքեան մանկապարտէզ-մանկամսուրը հիմնադրուած է 1975-ին, տեսիլք ունեցող եւ նպատակասլաց աշխատանքին հաւատացող բարերարներու եւ համայնքի զաւակներու կողմէ, որոնց շնորհիւ այս կառոյցը մինչեւ օրս կը շարունակէ հայ մատղաշ սերունդներուն ջամբել հայեցի դաստիարակութիւն, կրթութիւն, արուեստ եւ մշակոյթ՝ մանուկներու զարգացման նպաստող միջավայրի մը մէջ եւ արդիական միջոցներու օգտագործումով:
Անցնող 44 տարիներուն, Թիւֆէնքեան մանկամսուր-մանկապարտէզէն շրջանաւարտ եղած են աւելի քան 5000 հայ մանուկներ, որոնց հոգեմտաւոր աշխարհը սնած է հայ աւանդական արժէքներով եւ իրենց տարիքին յարիր մարդկային, ընկերային, կրթական յառաջադէմ գիտելիքներով, շնորհիւ որակաւոր ուսուցչական կազմերուն եւ ծնողներու ցուցաբերուած բացառիկ ուշադրութեան եւ խնամքին:
Տարուէ տարի յառաջընթաց արձանագրող Թիւֆէնքեան մանկամսուր-մանկապարտէզը ներկայիս ունի 200 աշակերտներ. վերջին տարիներուն սուր բնոյթ ստացաւ կրթական այս կառոյցի վերանորոգման եւ ընդարձակման անհրաժեշտութիւնը: Թիւֆէնքեան մանկապարտէզ-մանկամսուրի 45-րդ տարեդարձը կը հանդիսանայ լաւագոյն առիթը, որ համայնքային կարեւորութիւն ունեցող այս մանկապարտէզը իր արդիական ընդարձակ շէնքը ունենայ՝ յագեցած արհեստագիտական ամէնէն նոր միջոցներով, որպէսզի ժամանակակից խաղերու եւ գիտութեան ճամբով առաւել եւս խթանուին հայ մանուկներու երեւակայական եւ ստեղծագործական աշխարհը, կարողութիւններն ու բնատուր ձիրքերը:


== Թիւֆէնքեան Մանկամսուր-Մանկապարտէզի 45-ամեակ ==
2020 թուականին կ՛ամբողջանայ Կլենտէյլի մէջ գործող Թիւֆէնքեան մանկամսուր-մանկապարտէզի հիմնադրութեան 45րդ տարին, որ պիտի նշուի տօնակատարութիւններու շարքով, որուն մեկնարկը տեղի պիտի ունենայ Կալա հանդիսութեամբ մը, յառաջիկայ 8 Փետրուար 2020ին, Քալիֆորնիոյ Գիտութեան Կեդրոնին մէջ, Լոս Անճելըս:


== Աղբիւրներ ==
Թիւֆէնքեան Մանկամսուր-Մանկապարտէզի 45ամեակ


== Արտաքին յղումներ ==
Կայքէջ-հարթակ
Ֆէյսպուք
18 Յունիս

18 Յունիս, տարուան 169-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 170-րդ) օրն է։

Տարուան աւարտին կը մնայ 196 օր


== Դէպքեր ==
1830. Ֆրանսան գրաւեցաւ Ալճերիան
1908. 781 ճափոնցիներով առաջին նաւը ժամանեցաւ Պրազիլ
1940
Շարլ տը Կոլի Յունիս 18-ի կոչը
Ուինսթըն Չըրչիլի «Անոնց աստեղային ժամը» ճառը


== Ծնունդներ ==
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:18 Յունիսի ծնածներ

1931 Տմիթրի Կեսայեանց. (Մահ.2001), հայ շարժապատկերներու բեմադրիչ
1942. Փոլ ՄքՔարթնի (Sir James Paul McCartney) անգլիացի րոք երգիչ
1996. Ալեն Հալիլովիչ (Alen Halilović) խրուաթ ֆութպոլիստ


== Մահեր ==
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:18 Յունիսի մահացածներ

1928. Ռոալտ Ամունտսըն (Roald Amundsen ծն.1872) նորվեկիացի ճանապարհորդ, բնախոյզ
1983.Վահէ Հայկ (ծն.1896, Խարբերդ), ամերիկահայ արձակագիր
2002.Գէորգ Սարաֆեան (ծն.1911), արժանթինահայ թարգմանիչ


== Տօներ ==
Աութիզմովներու միջազգային օր
Գառնիկ Գազանճեան

Գառնիկ Գազանճեան (1886, Երզնկա, Էրզրումի վիլայէթ, Օսմանեան Կայսրութիւն - Մայիս 1915, Թերճան, Էրզինճան, Թուրքիա), հայ անասնաբոյժ։
Ծնած է 1886 թուականին Կարնոյ նահանգի Երզնկայի գաւառի կեդրոն՝ Երզնկա քաղաքին մէջ։ Աւարտած է Կարնոյ իտատիէն (միջնակարգ վարժարանը)։
1912 թուականին աւարտած է Կ. Պոլսոյ Անասնաբուժական վարժարանը։ 1913 թուականին աշխատած է որպէս քաղաքապետարանի անասնաբոյժ։
Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ 1914 թուականին, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ։ 1915 թուականի Մայիսի վերջաւորութեան՝ Դերջանի մէջ, ըլլալով զինուորական ծառայութեան մէջ, ի թիւս մի քանի հայ զինուորներու, դաժանօրէն սպանուած է թուրքերու ձեռքով՝ 29 տարեկան հասակին։


== Գրականութիւն ==
Պոտուրեան Մկրտիչ, Հայ հանրագիտակ, Պուքրէշ, 1940։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
1838 թուական

1838 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 38րդ տարին


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1838 ծնունդներ

Յուլիս 13՝ Մկրտիչ Աճէմեան (մ.1918), հայ բանաստեղծ եւ թարգմանիչ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1838 մահեր
1729 թուական

1729 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 29րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1729 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1729 մահեր
Մոդրա

Մոդրա (սլովաք.՝ Modra, քաղաք է Սլովաքիայի մէջ։ 2005 թ. տուեալներով այն ունի 8,704 բնակչութիւն եւ տեղակայուած է Փոքր Կարպատների նախալեռներին եւ արշավներու կեդրոն է։ Մոդրան հայտնի է իր կավի արդյունաբերութեամբ, խաղողագործութեամբ։
Համակարգիչ

Համակարգիչը, մեքենայ մըն է, որ կը մշակէ տուեալները հրամաններու ցանկին համաձայն։
Համակարգիչները արտաքնապէս կը տարբերին իրարմէ։ Առաջին ելեկտրոնական համակարգիչները, որոնք ստեղծուած են IBM ընկերութեան կողմէն ԱՄՆ-ի 1941 թուականին. մեծ սենեակի մը տարածութիւն կը զբաղեցնէին, իսկ անոնց ելեկտրական ծախսը կը հասնէր հարիւրաւոր ժամանակակից համակարգիչներու ելեկտրական ծախսին։
Այսօր համակարգիչները հիմնուած են միահաւաք շրջոյթներու վրայ եւ միլիարաւոր անգամներ արագ կը գործեն։ Այժմ պարզ համակարգիչը կարելի է տեղաւորել նոյնիսկ ձեռքի ժամացոյցի մէջ եւ սնուցել ժամացուցային մարտկոցով։
Անձնական համակարգիչները ունին տարբեր ձեւեր, դարձած է «Ինֆորմացիոն Դարի» նշանը եւ սովորաբար մարդիկ «համակարգիչ» ըսելով զայն կը պատկերացնեն։ Սակայն իրական ամենատարածուած համակարգիչները ներդրուած համակարգիչներն են, որոնք կը կիրառուին ամէնուրեք՝ ռազմական օդանաւերէն մինչեւ խաղալիքներու մէջ։
Համակարգիչներու ունակութիւնը պահպանելու եւ կատարելու ծրագրեր կոչուող հրամաններու ցանկերը կը դարձնեն անոնց չափազանց բազմանպատակ եւ կը տարբերին համակարգիչները հաշիւներով։
Half Wild

Half Wild, 2015 թուականին հրատարակուած, պատանիներու երեւակայկան վէպ մըն է: Գրուած է Անգլերէնով՝ Սալի Կրինին կողմէ, եւ երկրորդ գիրքն է այս վիպաշարին մէջ։ Հրատարակուած է 24 Մարտ, 2015 թուականին, Անգլիոյ մէջ, եւ շարունակութիւնն է Half Bad վէպին որ հրատարակուած է 2014 թուականին:
Վէպը կը պատմէ Նաթանին կեանքին մասին, ուր ան արդէն ստացած է 3 նուէրները իր հօր՝ Մարքուսին կողմէ որ կը նկատուի կախարդական աշխարհին ամէնէն վտանգաւոր ու վայրագ կախարդը:
Պատմութիւնը կը խօսի Նաթանին կարողութիւններուն եւ տարբեր որոշումներուն մասին:


== Շարունակութիւն ==
Half Bad վիպաշարին՝ Half Wild վէպին յաջորդ եւ վերջին գիրքն է Half Lost-ը որ հրատարակուած է Մարտ, 2016 թուականին:


== Կերպարներ ==
Նաթան Պայրըն, 17 տարեկան կէս ճերմակ կէս սեւ կախարդ պատանին, որ պատմութեան գլխաւոր կերպարն է:
Կապրիէլ, սեւ կախարդ մը որ սիրահարուած է Նաթանին:
Մարքուս Պայրըն, Նաթանին հայրը որ ամէնէն վտանգաւոր սեւ կախարդն է ու սպանած է Նաթանին խորթ հայրը: Ան նաեւ գողցած է ուրիշ կախարդներու նուէրները անոնց սպաննելով:
Սիլիա, ճերնակ կախարդուհի մը որ եղած է Նաթանին առաջնորդը:
Մերքուրի, զօրաւոր սեւ կախարդուհի մը որ կրնայ իշխել եղանակը:
Վան, սեւ կախարդուհի մը որ իր նուէրն է ստեղծել զօրաւոր դեղաջուրեր:
Նեսպիթ, կէս սեւ կախարդ եւ կէս մարդ: Ան Վանին օգնականն է:
Սօլ Օպրայըն, Անալիզին հօրեղբայրը եւ ճերմակ կախարդներու առաջնորդը:
Ուալլենտ, գէշ ու վատ ճերմակ կախարդը որ Սօլին օգնականն է:
Անալիզ, Նաթանին սիրուհին որ փախչած է իր վատ ընտանիքէն:
Ճեսիքա, Նաթանին մեծ խորթ քոյրը որ չսիրեր անոր:
Զրապ թիւ

Զրապ («պարզ» բառի շրջուած գրուածքը)՝ պարզ թիւ մըն է, որը կը ստացուի, երբ մեկ այլ պարզ թիւ կը գրուի շրջուած տեսքով  
Զրապներու յաջորդականութեան սկիզբն է՝  A006567  13, 17, 31, 37, 71, 73, 79, 97, 107, 113, 149, 157, 167, 179, 199, 311, 337, 347, 359, 389, 701, 709, 733, 739, 743, 751, 761, 769, 907, 937, 941, 953, 967, 971, 983, 991, ...Նոյեմբեր 2009-ի դրութեամբ ամենամեծ զրապ թիւն է 1010006+941992101×104999+1-ի, որ գտած է  Jens Kruse Andersen-ը
Նոյն սկզբունքով գոյութիւն ունի նաեւ «զրապասիկ» բառեզրը՝ կիսապարզ թիւերու համար:


== Հայելու Յատկութիւններով Զրապներ ==
Կայ զրապներու x ենթաբազմութիւն հայելային xm-ին հետ, այնպէս, որ x-ը yրդ եւ xm-ը ymրդ պարզ թիւն է: Զորօրինակ, 73-ը 21րդ պարզ թիւն է, անոր հայելային 37-ը 12րդ պարզ թիւն է; 12-ը 21-ի հայելայինն է:
Քաթամարան լաստանաւ

Քաթամարան (թամիլերէն கட்டு மரம் քաթթումարան, բառացիօրէն - կապուած գերաններով լաստանաւ)

Լաստ Հնդկական ովկիանոսի ասիական ափեզրին ապրող ազգերու մօտ։
Երկու իրան ունեցող նաւ։ Նաւի իրանները կը միանան իրար վերէն կամուրջով (տախտակամածային նախատիպով)։
Քաթամարան լաստանաւի տեսակը, երբ կայ կողքին կախուած հաւասարկշռող լողան, կը կոչուի փրոա։


== Պատկերասրահ ==
Թեղենեաց Վանքի Խեցեղէն

Թեղենեաց Վանքը միջնադարեան Հայաստանի հոգեւոր, մշակութային ու գրչութեան կարեւոր կեդրոն էր։ Այն կը գտնուի Բուժական գիւղէն 3 քմ հիւսիս՝ Թեղենիսի կամ Թեղենեաց լեռներու անտառապատ լանջերուն։
Վանքային համալիրը՝ Կաթողիկէ եկեղեցւոյ «գմբեթաւոր դահլիճ»ի պատկանող ոճով բաղկացած է զոյգ որմնամոյթերով (յենասիւն), գաւիթով, սեղանատունով, գրչատունով եւ գաւիթին հիւսիսէն յարող ծայրամաս կառոյցով, հիմնական յուշահամալիրէն 30 մ արեւելք գտնուող 5–7-րդ դարերու քառախորան փոքր եկեղեցի մըն է։
Պեղման աշխատանքները սկսած են 1979 թուականին հնագէտ-վիմագրագէտ Գագիկ Սարգսեանի կողմէն եւ որոշ ընդհատումներով կը շարունակուին մինչեւ օրս։
Թեղենեաց վանքը՝ գրաւոր աղբիւրներուն կը յիշատակուի աւելի քան 8-րդ դարէն, որ իր բուռն ծաղկման հասած է 11–13-րդ դարերուն` Վաչուտեաններու իշխանական տոհմի օրօք եւ այն շարունակաբար գործած է որպէս վանք մինչեւ 17-րդ դարը։ Որմէ ետք վանքը կը յիշատակուի՝ մատենագիտական եւ վիմագրական աղբիւրներուն, որքան մեզի յայտնի է, ոչ որպէս գործող վանք։
Թեղենեաց վանքի պատմութեան, վիմագրական եւ հնագիտական նիւթի վերաբերեալ բազմաթիւ հրապարակումներով հանդէս եկած է յուշարձանը պեղող՝ Գագիկ Սարգսեանը։
Վանքի գաւիթը 4 սիւներով կառոյց մըն է, որ կարծես գաւիթի պատճէնը ըլլայ։ Մուտքի բացակայութիւնը Արեւելեան մասին մէջ կը յուշէ, որ այն եկեղեցի չունի։ Յետագայ շրջանին այն վերաշինուած է եւ կիրառուած իբրեւ տնտեսական նշանակութիւն ունեցող շինութիւն մը, որուն մասին կը վկայէ հարաւարեւմտեան անկիւնը բացուած թոնիրը, ինչպէս նաեւ տնտեսութեան մէջ օգտագործուող տարբեր գործիքներն ու առարկաները։ Սկզբնական նշանակութեամբ այն, ըստ հետազօտողի, եղած է ժողովասրահ, միաժամանակ՝ տապանատուն, նշխարատուն, մատենադարան, ճեմարան։


== Գտածոներ ==
Թեղենեաց վանքի պեղումներով յայտնաբերուած խեցեղէնը հիմնականին բեկորային է։ Այն կը բաժնուի 2 մեծ խումբի՝ տնտեսական-կենցաղային եւ շինարարական։ Իր կարգին, տնտեսական-կենցաղային խեցեղէնի մէջ կ՛առանձնանայ 2 խումբ՝ հասարակ կամ պարզ խեցեղէն, որ գերակշռող մեծամասնութիւնը կը կազմէ, եւ ջնարակապատը։
Հասարակ խեցեղէնը ըստ կիրառութեան կը բաժնուի հետեւեալ խումբերու՝

կարասներ
ամաններ
կճուճներ
սեղանի առօրեայ սպասք (ափսէ, պնակ, Թաս, քերեղան (այսինքն՝ կաւէ խորունկ աման), մատուցարան)
ձիթաճրագներ
ծխամորճներ