armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Շամփայն

Շամփայն, խաղողի փրփրուն գինի:


== Պատրաստութեան Ձեւը: ==
Հերմետիկ փակ անօթներու մէջ, երկրորդային խմորման միջոցով գինին կը հագեցուի ածխաթթու կազով։ Կը մշակուի խաղողի յատուկ տեսակներէ։ Երկրորդային խմորմամբ ածխաթթու կազով հագեցման գործողութիւնը կը կոչուի շամփայնացում, որը կը կատարուի շիշերու մէջ (դասական եղանակ, երբ շամփայնացումը կը կատարվուի 0․8 լիթր տարողութեամբ հերմեթիք փակուած շիշերու մէջ, եւ կը հնացուի 3 տարի) կամ պահամաններու մէջ (ընդհատ եւ անընդհատ)։


== Կոչումը: ==
Շամփայն կը կոչուի Ֆրանսայի Շամփայն նահանգի անունով, որտեղ առաջին անգամ XVII դարու վերջը մշակուած է։


== Տեսակները: ==
Ըստ շաքարի պարունակութեան կը տարբերին բրիւտ (մինչեւ 0, 3%), ամենաանապակ (0, 8%), անապակ (3%), կիսաանապակ (5%), կիսաքաղցր (8%), քաղցր (10%) տեսակները։ Իսկական Ֆրանսական շամփայնի մէկ շիշին մէջ մօտաւորապէս 49 միլիոն պղպջակներ կան։


== Ծանօթագրութիւններ: ==
La mamma

«La Mamma» («Մաման»), ֆրանսահայ աշխարհահռչակ երգիչ Շարլ Ազնաւուրի՝ 1962-ին ֆրանսացի բանաստեղծ Ռոպեր Կալլի բանաստեղծութեան խօսքերով յօրինած եւ կատարած հիթային երգ:


== Թեման ==
«La Mamma» երգը սիրուած մօր մասին է, որուն կեանքին վերջին ժամերուն սատարելու կու գան հարազատներն ու մտերիմները։
Ֆրանս Կալլ՝ երգի բնագիրին հեղինակ Ռոպեր Կալլի դուստրը, կը պատմէ. «Կը յիշեմ՝ փոքրիկ աղջիկ էի, երբ համերգի ժամանակ Շարլ Ազնաւուրի հետ կատարեցի «La Mamma» այնչափ յուզիչ երգը: Ինծի այնպէս մը կը թուէր, թէ այդ պահուն քովս էին երգի բանաստեղծական բնագիրին հեղինակ հայրս եւ անոր մայրիկը՝ իմ սիրելի տատիկս, որ իր ապրած կեանքով, իր հոգիին ջերմութեամբ եւ իր մահով ներշնչած էր հօրս՝ գրելու այդ բանաստեղծութիւնը»:


== Պատմութիւն ==
Շարլ Ազնաւուր "La mamma"-ն առաջին անգամ կատարած եւ ձայնագրած է 1962-ին՝ իր երգերու 1963-ին հրապարակուելիք ալպոմին համար: Երգը առանձինը առաջին անգամ հրապարակուած է 1963-ի սկիզբը, Les Compagnons de la chanson երաժշտախումբի կատարմամբ, որ ֆրանսական հիթ-շքերթին մէջ զբաղեցուցած է 80-րդ տեղը: Բայց շուտով (Փետրուար 1964-ին) հրապարակուած է Ազնաւուրի կատարման տարբերակը, որ շատ կարճ ժամանակամիջոցի մէջ զբաղեցուցած է առաջին տեղը եւ երկար ժամանակ պահպանած այդ բարձր տեղը հիթ-շքերթին մէջ: "La mamma"-ի ազնաւուրեան կատարումը 1964-ին առաջնակարգ տեղեր գրաւած է նաեւ Պելճիքայի , Իտալիոյ եւ այլ երկիրներու մէջ: Անիկա դարձած է Շարլ Ազնաւուրի առաջին երգը, որուն վաճառքի ցուցանիշը հատած է մէկ միլիոն օրինակի սահմանագիծը:


== Դասակարգում ==
(La Mamma երգի ազնաւուրեան կատարման՝ տարբեր երկիրներու 1963-1965 թթ. հիթ-շքերթներուն մէջ զբաղեցուցած տեղերը )


== Տարբերակներ, երգիչներ ==
Dalida
Matt Monro (For Mama)
De Strangers (Den bompa)
Anna German
Ray Charles (For Mama "La Mamma")
Lisa del Bo
Domenico Modugno
Agnaldo Timóteo
Jean Vallée
Corry Brokken
Will Tura
Chico & The Gypsies (La mama)
Elvina Makaryan
Isabelle Boulay (2002)
Yoyoy Villame (parody in Cebuano titled "Mamay Maliya")
Heino La mamma (clip)
Sandro La mamma (clip)


== Արտաքին յղումներ ==
La Mamma
GLAM

GLAM կամ ՑԳԱԹ կրճատումն է ցուցասրահներ, գրադարաններ, արխիւներ եւ թանգարաններու, եւ կը յարաբերի մշակութային կառոյցներու ծրագիրներուն որոնց նպատակն է հայթայթել ազատ տեղեկութիւն տարբեր նիւթերու մասին: ՑԳԱԹները ընդհանրապէս կը հաւաքուին իբր գլխաւոր աղբիւրներէ: Նախապէս կը կոչուէր LAM կամ ԳԱԹ, չառնչելով ցուցասրահները իբրեւ գլխաւոր աղբիւրներու կեդրոն:
Get Weird

Get Weird, անգլիական «Girl group»՝ «Little Mix»-ի երրորդ սդուտիական ալպոմը՝ թողարկուած 6 Նոյեմբեր, 2015-ին, Syco Music եւ Columbia Records լէյպլներով։ Ալպոմին յաջորդած են «Black Magic» «Love Me Like You» երգերը։


== Երգացանկ ==


=== Տարեվերջի Շարքեր ===


== Թողարկման Պատմութիւն ==
404 (թիւ)

404 (չորս հարիւր չորս) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 403-ի եւ 405-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 Alt   404  գործադրելիս կը ստացուի կիւրեղեան Ф գլխատառը
404 Արսինոէ աստեղնեակի կարգային թիւն է
404-ը կը համապատասխանի HTTP-ի "Not Found" (չէ գտնուած) քոտին
Յովսէփ Էսկիճեան

Յովսէփ Էսկիճեան (1 Նոյեմբեր 1935(1935-11-01), Դամասկոս, Սուրիոյ եւ Լիբանանի ֆրանսական մանտադ, Ֆրանսական գաղթօճախներ, Ֆրանսա - 5 Փետրուար 2017(2017-02-05), Պէյրութ, Լիբանան), Լիբանանի առաջին հայ երդուեալ թարգմանիչ, մտաւորական եւ «Ազդակ»-ի երէց աշխատակիցներէն։


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Դամասկոս: Նախակրթութիւնը ստացած է ծննդավայրի Ազգային Թարգմանչաց վարժարանին եւ Միացեալ վարժարանին մէջ: Պէյրութի Հայ ճեմարանը աւարտած է Յունիս 1956-ին:
Համալսարանական ուսումնառութիւնը ամբողջացուցած է Պէյրութի Հայկազեան քոլեճի ֆրեշմեն, Հալէպի «Ալեփփօ քոլեճ»-ի սոֆոմոր, Պէյրութի ամերիկեան համալսարանի ճունիոր եւ սինիոր լսարաններուն մէջ` մասնագիտանալով վարչագիտութեան եւ տնտեսագիտութեան ճիւղերուն մէջ` 1957-1960:


=== Գործունէութիւն ===
1960-1970 պաշտօնավարած է ՊԷյրութի «Մոմճեան եղբ.» նորոյթներու վաճառատան մէջ` իբրեւ հաշուապահ եւ վարչական տնօրէն:
Մարտ 1969-ին նշանակուած է պետական երդուեալ թարգմանիչ (5 լեզուներու)` Լիբանանի Արդարադատութեան գերագոյն ատեանին կողմէ:
Եղած է ՀՅԴ-ի անդամ եւ ստանձնած է կուսակցական պատասխանատու պաշտօններ: Եղած է ՀՅԴ Զաւարեան ուսանողական միութեան անդամ:


=== Աշխատութիւններ ===
Գրած է բազմաթիւ բանաստեղծութիւններ եւ ազգային զանազան նիւթերով յօդուածներ, որոնք լոյս տեսած են «Ազդակ»-ի եւ «Բագին» գրականութեան եւ արուեստի հանդէսին մէջ:
Իր հեղինակութեամբ լոյս տեսած են երկու հատորներ` «Յաւերժի ճամբորդ հայը» եւ «Անվերջակէտ առճակատում ցեղասպան թուրքին հետ»:
Ամուսնացած է 1970-ին: Ունի 2 զաւակ:
Աննա Պոյաճեան

Աննա Սուրէնի Պոյաճեան (29 Օգոստոս 1954(1954-08-29), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն - 29 Յունուար 2015(2015-01-29), Երեւան, Հայաստան), բուսաբան-սնկաբան։ Կենսաբանական գիտութիւններու դոկտոր (1996), դասախօս (2001)։ ՀՀ ԳԱԱ թղթակից անդամ (2014)։ Վիեննայի միջազգային համալսարանի պատուաւոր դասախօս։


== Մանկավարժական գործունէութիւն ==
Աշխատանքին զուգընթաց դասաւանդած է շարք մը յառաջատար ուսումնական հաստատութիւններու մէջ։ 1996-2003-ններուն դասաւանդած է Մաքս Փլանքի կենսաբնագիտական տարաբանութեան հիմնարկին մէջ (Գերմանիա), Թագաւորական քոլէճին մէջ (Անգլիա), Մաքս Պլանքի հոգեբանութեան հիմնարկին մէջ (Գերմանիա), Օքսֆորտի համալսարանին մէջ (Անգլիա), Միւնխենի արուեստագիտական հիմնարկին մէջ (Գերմանիա), Սան-Ֆրանսիսքոյի համալսարանին մէջ (ԱՄՆ), Էսթոնիոյ Կենսաբանութեան կեդրոնին մէջ, Ռուսիոյ Կենսարուեստագիտական գիտահետազօտական հիմնարկին մէջ, Միջուկային հետազօտութիւններու միացեալ հիմնարկին մէջ (Դուբնա, ՌԴ)։ Աննա Պոյաճեան առաջին հայ գիտնականն է, որ 2014-ին մրցութային հիմունքներով դարձած է գիտական խումբի ղեկավար Կեմերովոյի արուեստագիտական հիմնարկին:


== Պարգեւներ ==
Անանիա Շիրակացիի շքանշան
ՀՀ Ազգային Ժողովի պատուոյ շքանշան
Անգլիոյ Կլոպալ Ռեյթինկ կազմակերպութեան «Գիտութեան եւ արուեստագիտական զարգացման համար» ոսկեայ շքանշան, 2003


== Երկեր ==
Дофамин-Б-монооксигеназа хромаффинных гранул, Е., 1987;
Реконструкция цепи переноса электронов мембран хромаффинных гранул, Е., 1996.:
M. Di Napoli, A. Arakelyan, A. Boyajyan, A Godoy, F. Papa. // Chapter III: The acute phase inflammatory response in stroke: systemic inflammation and neuroinflammation. Progress in Inflammation Research (Editor: J. A. Pitzer), Nova Science Publishers, 2005. (ISBN 1-59454-277-5).


== Արտաքին յղումներ ==
Anna Boyajyan
Իոս

Իոս  (Նիոս՝ տեղական բարբառով), (յուն․՝ Ίος), Էգէական ծովու կղզի, Քիքլատես, Յունաստան։  Տեղացիները Նիոթես կը կոչուին։ 


== Ընդհանուր տեղեկութիւններ ==


=== Աշխարհագրութիւն ===
Իոսի տարածութիւնն է 108,713 քլ․², իսկ ծովեզրն է՝ 87 քլ․։  Կը գտնուի Նաքսոս, Իրաքլիա, Սիքինոս եւ Թիրա (Սանթորինի) կղզիներուն միջեւ։  Ունի Քիքլատեսի ամենապահով նաւսհանգիստներէն մէկը՝ կղզիին արեւմտեան մասը, ուր նաեւ կը գտնուին մշակուած տարածքները․ Էփանօ կաի Քաթօ Քամպոս։
Փիրէայի նաւահանգիստէն հեռաւորութիւնն է 111 ծովային կղոն, Իրաքլիոյէն (Կրետէ) 72 ծ․մ․, Սիրոսէն 55 ծ․մ․։
Կղզիին գլխաւոր ծոցերն են Եալոս, Միլոփոթաս եւ Մականարի, իսկ ամենածանօթ ծովափներն են Միլոփոթաս, Մականարի, Եալոս, Քոլիցանի, Քուպարա, Քալամոս, Սափունոհոմա, Փափա, Փսաւհ եւ Այիա Թէոտոթի։  Կան նաեւ բաւական ծովափներ, որոնք սակայն դժուար հասանելի են։


=== Ժողովրդագրութիւն ===

Բնակչութեան թիւն է 2 030։  Մայրաքաղաքն է Հորա* (կամ Իոս) 1 632 բնակիչներով։  Կարեւոր բնակավայրեր են՝ Օրմոս, Փսաթի, Այիա Թէոտոթի, Միլոփոթաս, Մականարկ եւ Էփանօ Քապոս։
Հորա․ յունական կղզիներու մայր գիւղին կամ քաղաքին տրուած անուն, որ կ՛ ընկերակցի տուեալ գիւղին կամ քաղաքին բուն անունին (մայրաքաղաքի իմաստ ունի)։


==== Մշակոյթ ====

1997-ին 1 000 հոգինոց բաց թատրոն կը կառուցուի, որ կ՛ անուանուի Օտիսէաս Էլիթիս։
Մինչեւ քանի մը տասնամեակներ առաջ, կղզիին բնակիչները կը հագուէին աւանդական տարազները։


== Անուանում ==
Անունին համար կան երկու տարբերակներ․-

Կղզին Իոս անունը առած է հնադարեան «Իա» Ία բառէն այսինքն ծաղիկները որ կը բուսնին կղզիին տարածքին։
Իոս անունը յառաջ եկած է փիւնիկեան «Իոս» բառէն, որ կը նշանակէ քարակոյտ։


== Պատմութիւն ==

Սքարքօ բլուրին արեւելեան լանջին, կղզիին արեւմտեան ծովեզրին, յայտնաբերուած է Քիքլատեան Մշակոյթի ամենամեծ բնակավայրերէն մին՝ Ք․Ա․ 2700 - 2300։
Առաջին բնակիչները եղած են Քարես եւ աւելի ուշ Մինոասցիներ, Ախէոսներ եւ Փիւնիկեցիներ։  Ք․Ա․ 10-րդ դարուն Յոնիացիները կղզին կը գրաւեն (Յոնիա կամ Իոնիա․ Փոքր Ասիոյ արեւմտեան ափի յունական գաղթօճակներէն)։  Դասական տարիներուն Աթենեան Դաշինքին մաս կը կազմէ։  Այնուհետեւ եղելութիւնները կը հետեւին Քիքլատեսի պատմութեան։
Ըստ Իրոտոթոսին Օմիրոս (Հոմեռոս) հոն թաղուած է։  


== Տեսարժան վայրեր ==
Ձայն

Ձայն, ֆիզիկական երեւոյթ, որ ալիքներու մեքենական տատանումներու տեսքով տարածուած է պինդ, հեղուկ կամ կազային միջավայրի մէջ։ Օդի տատանումները տարածուելով կը հասնին որեւէ խոչընդոտի, կը զարնուին անոր, ապա կ'անդրադարնան ու կը տարածուին հակառակ ուղղութեամբ։ Այսպէս կ'առաջանայ արձագանք։
Այն վայրին մէջ, ուր օդ չկայ չեն կրնար տարածուիլ ձայնային ալիքներ, օրինակ՝ Լուսնի վրան։ Օդի ձայնի արագութիւնը մէկ վայրկյանին մէջ 330 մեթր է։ Սակայն ձայնային ալիքները կը տարածուին ոչ միայն օդին մէջ, այլ նաեւ ջրին մէջ, ընդ որուն, գրեթէ հինգ անգամ աւելի արագ։ Ձայնային ալիքներն ալ աւելի արագ կը տարածուին պինդ մարմիններուն, օրինակ պողպատէ ձողուն։ Հակառակ անոր որ Լուսնի վրայ ալ կայ պինդ մարմին՝ լուսնակեղեւը։ Այդ պատճառով ալ, եթէ անոր մակերեւոյթին ականջ տանք կամ զգայոյն որեւէ սարք, պայթիւնն, այնուամենայնիւ, կարել է «լսել»։
Ինչպէս միւս ալիքները, ձայնային ալիքները նոյնպէս ունին որոշակի երկարութիւն։ Որքան կարճ են ալիքները, այնքան աւելի յաճախ կը հաջորդեն միմեանց։ Այդ յաճախութիւնէն կախուած է ձայնի դոնը։ Մատներով բռնելով «երգող» լահասկանալի էրը, փորձեք կարճացնել այն։ Դուք կ'ըսէք, որ լարի հնչողութիւնը աւելի կը բարձրանայ։ Այժմ հասկանալի՞ է, թէ ինչո՞ւ մարդիկ տարբեր ձայներ ունին։
Օդի ոչ բոլոր տատանումներն է, որ մենք կրնանք լսել։ Մեր ականջի ընկալած ամենափոքր յաճախութիւնը կը կազմէ մէկ վայրկեանին մէջ 16 տատանում, ամենամէծ՝ մէկ վայրկեանին մէջ 20 հզ․ տատանում։ Եթէ տատանումներու յաճախութիւնը մէկ վայրկեանին 15-20 տատանումէն փոքր է, այդ ժամանակ ձայնը կը կոչուի ինֆրաձայն, իսկ եթէ մէկ վայրկեանի մէջ 15-20 հզ. տատանումէն մէծ է, ապա այդ ուլթրաձայն է։ Ուլտրաձայներն ու ինֆրաձայները որսալու համար հարկաւոր են հատուկ սարքեր։
Մարօ Աճեմեան

Մարօ Աճեմեան (9 Յուլիս 1921(1921-07-09), Ժընեւ, Զուիցերիա - 18 Սեպտեմբեր 1978(1978-09-18), Հիւսթըն), հայազգի դաշնակահարուհի, Անահիտ Աճեմեանի քոյրը։


== Կենսագրութիւն ==
Մարօ Աճեմեանը ծնած է  1921 Ժընեւ։ Որոշ աղբիւրներու մէջ ծննդեան թուականը նշուած է 1922։ Մէկ տարի անց ընտանիքը կը տեղափոխուի ԱՄՆ եւ կը հաստատուի Նիւ Եորք քաղաքին մէջ։  Վեց տարեկանին Նիւ Եորքի մէջ ԵրաժշտութԵան շաբաթ մրցոյթին Մարօն յաղթող կը յայտարարուի։ Ան կ'ուսանի Ճուլիարտ երաժշտանոցին մէջ, ուր հետագային կը հիմնուի իր անունով կրթաթոշակ: Մ. Աճեմեան ելոյթ կ՛ունենայ 4 ամերիկացի երգահաններու  Ճոն Քեյճի, Ալան Յովհաննէսի, Ռիչարտ Եարտումեանի, Պէն Վեպըրի հետ։ Մարօ եւ Անահիտ Աճեմեան քոյրերը աշխարհահռչակ կը դառնան յատկապէս Արամ Խաչատրեանի ստեղծագործութիւններու կատարումներով: Մ. Աճեմեան կը մահանայ սրտի անբաւարարութեան պատճառով՝ 57 տարեկանին :


== Ընտանիք ==
Մայրը՝ դաշնակահարուհի Սիրուն Երկանեան:
Հայրը՝ Լեւոն Աճեմեան
Քոյրը՝ ջութակահարուհի Անահիտ Աճեմեան Աւագեան:
Անահիտ Աճեմեանի ամուսինը՝ Ճորճ Աւագեան ճազի առաջատար յայտնի մասնագէտ է:


== Աղբիւրներ ==
[1] Նուագում է հայ նշանաւոր դաշնակահարուհի Մարօ Աճեմեանը. 1946 թ.
ՎԱԽՃԱՆԵՐ Է ՃԱՆԱՉՈՒԱԾ ՋՈՒԹԱԿԱՀԱՐ ԱՆԱՀԻՏ ԱՃԵՄԵԱՆ-ԱՎԱԳԵԱՆԸ
Ճորճ Աւագեանը իր անունը գրեր է պատմութեան մէջ


== Արտաքին յղումներ ==
Maro Ajemian - Bartók: Bulgarian Dance No. 1, from Mikrokosmos
Through gradually tightening avenues I felt the ecstasy of something nameless
Ajemian Avakian (1924-2016)
Վրաստանի Վարչական Բաժանում

Վրաստանի վարչական բաժանում: Վարչականօրէն Վրաստանի տարածքը դէ իւրէ կը բաժանուի պետական նշանակութեան 1 քաղաքի (մայրաքաղաք Թբիլիսի), 9 երկրամասի (վրաց.՝ მხარე ― մխարէ) եւ 2 ինքնաւար հանարապետութիւն (վրաց.՝ ავტონომიური რესპუბლიკა)՝ Աբխազիայ եւ Աջարիայ։
Աբխազիայի Ինքնաւար Հանրապետութեան, ինչպէս նաեւ նախկին Հարաւային Օսիայի ինքնաւար մարզի տարածքը (ետքը պաշտօնապէս դառնալով Շիդայ Քարթլի, Մցխէթ-Մթիանեթ, Ռաճայ-Լեչխում եւ Քուէմոյ Սուանեթ եւ Իմերեթի մարզերու տարածքային մասէրը), համապատասխանաբար կը վերահսկուի մասամբ ճանաչուած պետութիւններու կողմէ՝ Աբխազիայի եւ Հարաւային Օսիայի:


== Մարզեր ==

Վրաստանի Հանրապետութեան մարզերու (1-ին մակարդակի վարչական միաւորներ) կը պատկանին թիւ 1 պետական նշանակութեան քաղաք (մայրաքաղաք), 9 երկրամաս եւ 2 ինքնաւար հանրապետութեան։


== Նշումներ ==


== Ծանօթագրութիուններ ==
Ճոն Լոք

Ճոն Լոք (29 Օգոստոս 1632(1632-08-29)[…], Wrington, Սոմերսեթ - 28 Հոկտեմբեր 1704(1704-10-28)[…], Հայ Լեյվեր, Էփինգ Ֆորեստ շրջան, Էսեքս) Անգլիացի փիլիսոփայ եւ բժիշկ մը, ամէնէն շատ ճանչցուած իր Վերածննդեան շրջանի գործերուն հիման վրայ, ինչպէս նաեւ կոչուած է «Ազատականութեան Հայրը» ("Father of Liberalism"): Կը համարուի իբրեւ Անգլիացի առաջին փորձառապաշտներէն մին, հետեւելով Ֆրանսիս Պէյքընի: Իր գործերը մեծապէս ազդած են հմտաբանութեան եւ քաղաքական փիլիսոփայութեան ճիւղերուն մշակման: Ան նաեւ ազդած է հռչակաւոր փիլիսոփաներ, ինչպէս Վոլթէր եւ Ռուսո: Իր նեդրումը դասական հանրապետականութեան մէջ կրնանք տեսնել ԱՄՆ-ի անկախութեան յայտարարութեան մէջ:
1812 թուական

1812 թուական, նահանջ տարի, 19րդ դարու 12րդ տարին


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1812 ծնունդներ

Մայիս 10՝ Գաբրիէլ Այվազովսկի (մ.1880), գրող, բանասէր-պատմաբան, եկեղեցական եւ հասարակական գործիչ
Մայիս 15՝ Ստեփանոս Նազարեան (մ.1879, Մոսքուա), արեւելագէտ, խմբագիր


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1812 մահեր
Մարի Մանուկեան

Մարի Մանուկեան (ծնած 3 Սեպտեմբեր, 1992) Ամերիկահայ քաղաքական գործիչ ԱՄՆի Միշիկըն նահանգէն, որ կը ներկայացնէ նահանգին 40րդ Բաժանմունքը Միշիկընի Երեսփոխանական նիստէն ներս: Ան անդամ է Դեմոկրադական Կուսակցութեան, եւ զինք ընտրած բաժանմունքը կը ներառէ տարբեր շրջաններ, ինչպէս Օքլըն Քաունթի, ներառեալ Պըմինկհըմ, Պլումֆիլտ Հիլզ, Պլումֆիլտ Թաունշիփ, եւ Արեւմտեան Պլումֆիլտ Թաունշիփէն բաժին մը:


== Վաղ կեանք եւ ուսում ==
Մանուկեան ծնած է Պըրմինկհըմ, Միշիկըն, ԱՄՆ իբր անդրանիկ զաւակ: 2010 թուականին, Ըրնըսթ Ու. Սիհոլմ Երկրորդական Վարժարանէն աւարտելէ ետք, Մանուկեան սկսաւ իր Արուեստից Պսակաւոր վկայականի ուսումը Միշիկըն Նահանգի Համալսարանէն, բայց 2012 թուականին փոխադրուեցաւ Ուաշինկթըն Տ.Գ. եւ աւարտեց միջազգային յարաբերութիւններու ոլորտին մէջ Ճորճ Ուաշինկթըն Համալսարանէն, 2014 թուականին: Ան ստացաւ իր Մագիստրոսի վկայականը միջազգային հաղորդակցութիւններու ոլորտին մէջ, նոյն համալսարանէն, 2017 թուականին:Մանուկեանին ընտանիքը Հայոց Ցեղասպանութենէն վերապրողներ են: Ան անդամ է Սուրբ Սարգիս Հայ Առաքելական Եկեղեցիին, Տիրպորն, Միշիկըն:
1722 թուական

1722 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 22րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1722 ծնունդներ

Ղուկաս Ա. Կարնեցի (մ.1799), ամենայն Հայոց կաթողիկոս 1780-էն


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1722 մահեր

Նաղաշ Յովնաթան (, ծն.1661), միջնադարու բանաստեղծ, նկարիչ
Ֆրիտրիխ Փարոթ

Եոհան Եաքոպ Ֆրիտրիխ Վիլհելմ ֆոն Փարրոթ, (գերմաներէն՝ Johann Jakob Friedrich Wilhelm von Parrot, ծնած 14 Հոկտեմբեր, 1791, Քարլսրուէ (գերմաներէն՝ Karlsruhe), Գերմանիա - 15 Յունուար, 1841, Տորփաթ, Ռուսիոյ Կայսրութիւն, ներկայիս՝ Թարթու, Էսթոնիա): Եոհան մասնագիտացած է բնագիտութեան եւ բժշկութեան մէջ, ինչպէս նաեւ եղած է առաջին անձը որ բարձրացած է Արարատին գագաթը (1829 թուականին)։


== Կենսագրութիւն ==
Ֆրիտրիխ ծնած է 14 Հոկտեմբեր, 1791 թուականին, Գերմանիոյ Քարլսրուէ քաղաքին մէջ։ Ուսանած է Տորփաթի համալսարանի բնագիտական բաժնին մէջ, ու այդ մէկը աւարտած է ոսկի մետալով։ 1811 թուականէն սկսեալ, ուսանող ըլլալով կ'ուղղուի բազմաթիւ ճանապարհորդութիւններու։
Աւարտելով իր աշխատանքը, Ֆրիտրիխ կրկին կը սկսի յաճախել համալսարան, այս անգամ բժշկութեան բաժնինը։ 1814 թուականին կը ստանայ բժկութեան համալսարանի աստիճանը ու կը ճամբորդէ Գերմանիա բժշկութիւնը ուսումնասիրելու եւ հետազօտելու նպատակով։ 1815 թուականէն սկսեալ աշխատած է ռուսական բանակին մէջ որպէս բժիշկ: Իսկ երբ զորքերը Ֆրանսայէն վերադարձան, Ֆրիտրիխ կրկին շարունակեց զբաղուիլ գիտական աշխատանքներով տարբեր քաղաքներու մէջ, օրինակ՝ Պերլինի, Փարիզի, Վիեննայի եւ Միլանի մէջ:


== Ուղեւորութիւն Դէպի Արարատ Լեռը ==
1829-ին եւս չորս ուսանողներուն հետ, որոնցմէ մին Խաչատուր Աբովեանն էր, Ֆրիտրիխ Փարոթը բարձրացաւ Արարատ լեռը, Սեպտեմբեր 27-ին անոնք հասան Մեծ Մասիս գագաթը, որտեղ կատարեցին մի շարք օդերեւութաբանական եւ մագնիսաբանական դիտարկումներ


== Յիշատակ ==
Ֆրիտրիխ Փարոթը նկարագրած է որոշ բուսաբանական թաքսոններ: Անոր անունով կը կոչուի համամելազգիներուն ընտանիքի (լատ.՝ hamamelidaceae) Փարոթիա ցեղին բոյսերը (լատ.՝ Parrotia)ՙՙ որոնց պատկանող պարսկական երկաթածառի լատիներէն անունն է ՝ Parotia persica :
1935-ն Միջազգային աստղագիտական ընկերութիւնը Լուսինի տեսանելի մասի խառնարաններէն մեկուն կը շնորհէ Փարրոթին անունը:
Յաւերժահարս (ամսագիր)

«Հաւերժահարս», գրականութեան, արուեստի եւ գիտութիւններու կիսամսեայ հանդէս։ Լոյս տեսած է 1862 -ին, Զմիւռնիոյ մէջ (12 համար)։ Տնօրէն-խմբագիր՝ Ս. Փափազեան։ Տպագրած է յօդուածներ գիտութեան եւ արուեստի տարբեր բնագաւառներէ, զուարճալիքներ, նամակներ, զանազան յայտարարութիւններ եւ այլն։ Յատուկ տեղ յատկացուցած է կանանց կրթութեան, կենցաղավարութեան, նորաձեւութեան հարցերուն։ «Յաւերժահարսը» նպաստած է գաղթօջախի մշակութային կեանքի զարգացման։ Հրատարակած է Ուիլիըմ Շեքսպիրի «Վենետիկի վաճառականը» (Կ. Տէտէեանի թարգմանութեամբ), Ղ. Մարկոսեանի «Ալֆրետ ու Եւգինէ» երկը, չափածոյ գործեր, մանրավէպեր։ Աշխատակցած են Տ. Տէտէեան, Մ. Նուպարեան եւ ուրիշներ։
ԿԱՄ (գրական հանդէս)

ԿԱՄ (Անգլերէնով՝ GAM Review, Ֆրանսերէնով՝ Revue GAM), վերլուծական եւ քննադատական հանդէս, Խմբագիր՝ գրականագէտ Մարկ Նշանեան։
Առաջին թիւը հրապարակուած է Փարիզ, 1980-ին։ Կը հրատարակուի պարբերականօրէն։ Բովանդակութիւնը կ'ընդգրկէ գեղարուեստական գրականութիւն՝ բանաստեղծութիւններ եւ արձակ գրութիւններ, ինչպէս նաեւ գրականագիտական-վերլուծողական յօդուածներ եւ թարգմանական էջեր։
«ԿԱՄ»ի մէջ լոյս տեսած են Վահէ Օշականի, Գրիգոր Պըլտեանի, Նիկողոս Սարաֆեանի, Մարկ Նշանեանի եւ բազմաթիւ այլ յայտնի գրողներու գործերը։
«ԿԱՄ»ի 6-րդ թիւին մէջ՝ Մարկ Նշանեան, Ժան-Լիւք Նանսիի մէկ գրութիւնը թարգմանած է հայերէնի ու տպած:
Ցանկ՝ Թուրքիոյ Հայոց Եկեղեցիներուն

Ցանկ՝ ներկայիս Թուրքիոյ մէջ գտնուող առաքելական եւ կաթողիկէ եկեղեցիներու:


== Առաքելական Եկեղեցիներ ==


=== Ա. Վիճակ (Հին Քաղաք) ===


=== Բ. Վիճակ (Արեւմտեան Վոսփոր) ===


=== Գ. Վիճակ (Արեւելեան Վոսփոր) ===


=== Դ. Վիճակ (Կղզիներ) ===


=== Ե. Վիճակ (Գաւառի Եկեղեցիներ) ===


== Կաթողիկէ Եկեղեցիներ ==


== Աղբիւր ==
Պոլսոյ Հայոց Պատրիարքութիւն
3 Յուլիս

3 Յուլիս, տարուան 184-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 185-րդ) օրն է։


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
1940, Ռազմիկ Դաւոյեան, հայ բանաստեղծ, հասարակական գործիչ։


== Մահեր ==
1992, Տուշման (իսկական անունը՝ Վարդան Ստեփանեան), Արցախեան պատերազմի հերոս, ֆետայի (ծն․՝ 1966)։


== Տօներ ==
Սերգէյ Փարաջանեան

Կաղապար:Տեղեկաքարտ ռեժիսոր
Սերգէյ Փարաջանեան (Սարգիս Յովսէփի Փարաջանեան) (9 Յունուար 1924, Թիֆլիս - 21 Յուլիս 1990, Երեւան), հայ կինոռեժիսոր, նկարիչ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած Է 1924-ին Թիֆլիս,Վրաստան։ Փոքր տարիքէն հետեւած ու սորված է երաժշտութիւն՝ ջութակ եւ դաշնակ նուագել, ապա նկարչութեան։ 1948-Էն կը դառնայ օգնական բեմադրիչ։ Կ՛անցնի Քիեւ, ուր 1964-ին՝ «Հրեղէն Ձիեր»ը իրեն կը բերէ միջազգային հռչակ։ 1945-ին կ՛ընդունուի Մոսկուայի ֆիլմարուեստի պետական հիմնարկ։ 1968-ին Երեւան կը հրաւիրուի՝ Սայեաթ-Նովայի ձօնուած շարժանկարի մը ծրագրով։ Բայց գրաքննական ճնշումն ու իր ըմբոստ նկարագիրը զինք կը հասցնեն բանտ՝ զրպարտութիններու հիման վրայ (1974)։ Սակայն, միջազգային հանրութեան ճնշումին տակ ազատ կ՛արձակուի չորս տարի ետք․ իսկ Սայեաթ-Նովայէն կը հրատարակուի կիսկատար տարբերակ մը։ Թիֆլիս՝ քանի մը տարի արգելքի տակ, կ՛արտադրէ նկարչական գործեր, ապա կը վերադաոնայ ֆիլմաշխատանոց՝ յաջորդաբար տալու համար «Սուրամի Բերդը» եւ «Աշըք Քերիպ»։
Կը մահանայ քաղցկեղէն 1989-ին, Երեւան։


== Աստղագիտութեան մէջ ==
Սերգեյ Փարաջանովի անունը կը կրէ 1969 թ. յայտնաբերուած (3963) Փարաջանով աստերոիդը։


== Ֆիլմագրութիւն ==


=== Ռեժիսորական աշխատանքներ ===
Կաղապար:Աղբյուրներ
Կաղապար:Քոյրյղումներ

Փարաջանովին նվիրված վեբ կայք
Հեռուստատեսային ալիք Լոս Անջելեսում Փարաջանովի մասին
Մոսկուայի առաջի հեռուստալիք - Կինո հաղորդում - Սերգեյ Փարաջանովի մասին
Փարաջանովի տուն-թանգարան
Փարաջանովի հարցազրույցի ձայնագրություն
Ռուբէն Գրիգորեան (ջութակահար)

Ռուբէն Գրիգորեան (23 Հոկտեմբեր 1915(1915-10-23), Թիֆլիս, Ռուսական Կայսրութիւն - 28 Մարտ 1991(1991-03-28), Պոսթըն, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), հայ ջութակահար, երաժիշտ ու երաժշտահան։


== Կենսագրական գիծեր ==
Գրիգորեան իր երաժշտական կրթութիւնը ստացած է Թեհրանի երաժշտանոցին մէջ, հետեւելով ջութակի դասընթացքներու, ապա մեկնած Փարիզ՝ շարունակելու իր երաժշտական ուսումը Ֆրանսայի երաժշտանոցէն ներս:
Ուսումը աւարտելէ ետք Գրիգորեան վերադարձած է Թեհրան՝ 1948-1951 թուականներուն Թեհրանի երաժշտանոցին մէջ դասաւանդելու, ուր դարձած է նաեւ տնօրէն:
Ռուբէն Գրիգորեան 1955 թուականէն սկսեալ ղեկավարած է Կոմիտասի անուան «Կոմիտասեան երգչախմբային ընկերութիւն»ը, որ ընթացքին կազմակերպած է բազմաթիւ համերգներ ու ելոյթներ, ներկայացնելով զանազան ժանրերու երաժշտութիւններ:
Գրիգորեան զբաղած է նաեւ երաժշտական յօրինումներով. անոր յայտնի գործերէն են՝

«Հայկական ռեքիւիեմ»ը,
«Նայիրի»ն,
«Տատրագոմի հարսը» եւ այլ յայտնի գոհարներ:Գրիգորեան ունեցած է երկու հիմնական համերգներ՝ մէկը 1970 թուականին, միւսը 1972 թուականին՝ Երեւան:
Կատարած է նաեւ ժողովրդական եւ միջնադարեան տաղերու մշակումներ. հաւաքած եւ հրապարակած է պարսկական ժողովրդական բազմաթիւ երգեր:
Լենինեան Ուղիով

«Լենինեան ուղիով», խորհրդային շրջանի տեսական–քաղաքական ամսագիր։ Հայաստանի կոմունիստական կուսակցութեան Կենտրոնական կոմիտէի օրգան։ Լոյս տեսած է1957 թուականէն, Երեւանի մէջ։ Խմբագիր՝ Ադօ Ադոյեան։
Կը լուսաբանէր մարքսիզմ–լենինիզմի, ԽՄԿԿ քաղաքականութեան քաղաքականութիւնը, կ՚անդրադառնար լենինեան տեսական ժառանգութեան եւ կուսակցութեան ղեկավար դերին։
Սեփական պնդմամբ, պարզաբանած է մարքս–լենինեան փիլիսոփայութեան, սոցիոլոգիայի, գիտական կոմունիզմի, տնտեսագիտութեան եւ տնտեսութեան կառավարման, իրաւագիտութեան, սովետական շինարարութեան եւ գիտատեխնիկական յեղափոխութեան կարեւոր խնդիրներ։ Լայն աշխատանք կը ծաւալէր հանրապետութեան քաղաքական, տնտեսական եւ հասարակական կեանքի ղեկավարման մեթոդներն ու «Լենինեան ուղիով» ամսագրի շապկի ոճը կատարելագործելու, նորագոյն միջոցներու կիրառումը արմատաւորելու գործին մէջ։
Լուսաբանած է ԽՄԿԿ եւ ՀԿԿ համագումարներու եւ Կենտրոնական կոմիտէներու որոշումները։ Անմիջական օգնութիւն ցոյց կու տար կուսակցական ուսուցման ցանցի, յատկապէս պրոբլեմային տեսական սեմինարներու ունկնդիրներուն, հրապարակին մէջ ուսուցման ծրագրով նախատեսուած նիւթեր։ Տպագրած է հանրապետական եւ շրջանային պարբերական մամուլի տեսութիւններ, նոր գիրքերու գրախօսութիւններ եւ ծանօթագրութիւններ։
«Լենինեան ուղիով»-ին նախորդած են. «Կոմունիստ» (1922–1923, 1925–1928, 1935–1936), «Լենինեան ուղի» (1928–1933), «Կուսաշխատող» (1936–1940), «Պարտաշխատող» (1940–1941), «Պարտիական կեանք» (1947–1956) պարբերականները։
Մեքսիքայի ծոց

Մեքսիքայի ծոց, կիսապարփակ ծով Ատլանտեան ովկիանոսի մէջ։ Կը գտնուի Հիւսիսային Ամերիկայի հարաւ-արեւելեան ափերու մօտ, Ֆլորիտա, Եուքաթան թերակղզիներու եւ Քուպա կղզիի միջեւ։ Մակերեսը կամ տարածքը 1543 հզ․ քմ2 է, ջուրի ծաւալը՝ 2332 կմ3, խորութիւնը՝ մինչեւ 5203 մ։ Կլիման հարաւ-արեւելեան կողմը արեւադարձային է, հիւսիսի կողմը՝ մերձարեւադարձային։ Ամռանը մակերեսին ջուրի ջերմաստիճանը 29 °C է, ձմռանը հիւսիսի կողմը՝ 18 °C, հարաւ-արեւելեան կողմին՝ մինչեւ 25 °C։ Աղիութիւնը 36 — 36, 0°/օօ է։ Յաճախակի են փոթորիկները։ Մակերեսային հոսանքները գլխաւորապէս ունին ժամացոյցի սլաքի շարժման ուղղութիւնը։ Մեքսիքայի ծոցէն սկիզբ կ'առնէ ( անգլ.՝ Gulf Stream) Կալֆ սթրիմը։ Կայ ձկնարդիւնագործութիւն, նաւթարդիւնահանութիւն։ Գլխաւոր նաւահանգիստներն են Նիւ Օրլիընզը (ԱՄՆ), (Veracruz) Վերաքրուզը (Մեքսիքա), Հաւանան (Քուպա)։


== Աղբիւրներ ==
Gulf of Mexico
Անասնագիտական. Մեքսիքայի Ծոցին Մէջ Ապրող Երփնաշերտ Շանաձուկերը Սկսած Են Ուտել Ցամաքային Թռչուններ ( Ըստ Ազդակ օրաթերթին՝ Gulf of Mexico Մեքսիքայի ծոց  կը կոչուի: Տե՛ս յղումըԿաղապար:Ատլանտեան ովկիանոսի ծովեր