armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Տաղարան (համոյթ)

«Տաղարան», հնագոյն երաժշտութեան համոյթ։ Հիմնադրուած է 1981 թուականին, սկզբնապէս, «Շարական» անունով (մինչեւ 1985)։ 1988 թուականէն՝ պետական համոյթ։


== Պատմութիւն ==
Համոյթը հիմնադրուած է Երեւանի մէջ, 1981 թուականին։ Հիմնադիր եւ գեղարուեստական ղեկավար՝ Գրիգոր Դանիելյան (Դանիէլ Երաժիշտ)։ 1985-1987 թթ. «Տաղարանը» գործած է առանց գեղարուեստական ղեկավարի։
1987 թուականին երգահան Երուանդ Երկանեանը, ստանձելով «Տաղարանի» գեղարուեստական ղեկավարութիւնը, նոր շունչ բերաւ համոյթի համերգային, ստեղծագործական կեանքին մէջ, կարճ ժամանակամիջոցոին ստեղծելով ծաւալուն նոր նուագացանկ, որ կ'ընդգրկէր 300-էն աւելի հայ հոգեւոր, ժողովրդական, ազգային-հայրենասիրական երգերու բարձրարժէք եւ նրբաճաշակ մշակումներ։
«Տաղարան» համոյթի ներկայիս գեղարուեստական ղեկավար եւ դիրիժորն է դաշնակահար Սեդրակ Երկանեանը (1994-էն), որ կը շարունակէ զարգացնել համոյթի առջեւ դրուած գեղագիտական եւ գեղարուեստական խնդիրները։ «Տաղարանն» կոչուած է համերգային բեմ բարձրացնելու, տարածելու եւ քարոզելու հայ միջնադարեան հոգեւոր երգարուեստի գանձերը։ Այդ է պատճառը, որ անոր նուագացանկին մէջ միշտ կեդրոնական տեղ գրաւած են V-XV դարերու հեղինակներու շարականներն ու տաղերը։ «Տաղարանի» ծրագիրներուն մէջ առաջին անգամ նորէն ներկայացուած է հայկական ժողովրդական, ազգային-հայրենասիրական երգեր եւ նուագներ։


== Գործունէութիւն ==
Համոյթի գործունէութեան մէկ այլ հետաքրքրական կողմը կապուած է եւրոպական միջդասական եւ պարոկ շրջանի երաժշտութեան հետ։ Ունկնդրի դատին պարբերաբար կը ներկայացուին գերմանական, ֆրանսական, իտալական եւ այլ ժողովուրդներու հնագոյն երաժշտութեան ամբողջական ծրագրեր։
Համոյթի երաժշտական մեկնաբանութիւնները աչքի ինկած են ոճական ճշգրտութեամբ, բարձր կատարողական մակարդակով, հնչերանգներու հարստութեամբ, մենակատարներու եւ համոյթի ներդաշնակ ու հաւասարակշռուած հնչողութեամբ։
«Տաղարանը» համերգներով հանդէս եկած է Հայաստանի մէջ, Արցախի, նախկին Խորհրդային Միութեան երաժշտական կեդրոններուն մէջ։
Համոյթն իր մասնակցութիւնը ունեցած է միջազգային շարք մը փառատօներուն մէջ։ «Տաղարան» համոյթը մասնակից է բացառիկ համերգներու՝ կազմակերպուած դեսպանատուներու կողմէ։ 


== Գործիքային Կազմ ==
Երկու ֆլեյտա
Ֆագոտ
Բլուլ
Տուտուկ
Հոբոյ
Լարային քառեակ
Ուտ
Սանթուր
Երգեհոն (կամ կլավեսին, դաշնամուր)
1941 թուական

1941 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 41րդ տարին է


== Դէպքեր ==
20 Յունուար․ Ֆրանքլին Րուզվելթ երրորդ անգամ ըլալով Ա․Մ․Ն․ նախագահ կ՛ ընտրուի
20 Մայիս․ կը սկսի «Կրետէի Կռիւ»ը
Յունիս․ Գերմանիան կը յարձակի Խորհրդային Միութեան վրայ


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1941 ծնունդներ


==== Յունուար ====
03 Յունուար (Պէյրութ)՝ Մեսրոպ Աշճեան (մ.2003, Նիւ Եորք) եկեղեցական գործիչ


==== Մարտ ====
13 Մարտ՝ Մահմուտ Տէրուիշ (մ.2008) պաղեստինցի արաբ բանաստեղծ եւ արձակագիր


==== Մայիս ====
05 Մայիս (Թեհրան)՝ Արմէն Հախնազարեան (մ.2009, Աախեն) ճարտարապետութեան տեսաբան
14 Մայիս՝ Սթիվըն Քրաշըն, լեզուաբան
27 Մայիս Մենկիսթու Հայլէ Մարիամ եթովպիացի քաղաքական գործիչ


==== Յունիս ====
05 Յունիս՝ Մարթա Արկերիչ Martha Argerich արժանթինցի հրեայ դաշնակահարուհի
08 Յունիս՝ Արա Շիրազ (մ.2014) քանդակագործ
12 Յունիս՝ Չիկ Կորէա (մ․2021) Ճազի աշխարհահռչակ դաշնակահար եւ երգահան
19 Յունիս՝ Վացլաւ Քլաուս Václav Klaus չեխ տնտեսագէտ եւ քաղաքական գործիչ


==== Սեպտեմբեր ====
08 Սեպտեմբեր՝ Պըռնի Սենտըրզ Bernard "Bernie" Sanders ամերիկացի քաղաքական գործիչ


==== Նոյեմբեր ====
01 Նոյեմբեր (Կարծախ գ., Վրաստան)՝ Եուրի Աբովեան (մ.2005) հայ կենդանաբոյժ


==== Դեկտեմբեր ====
05 Դեկտեմբեր՝ Իննա Ազնաւուրեան հայ խորհրդային ֆիզիքագէտ


===== Անստոյգ օրով =====
(Պէյրութ)՝ Կորիւն Պապեան (մ.2015, Պէյրութ) սփիւռքահայ հոգեւորական


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1941 մահեր


==== Յունուար ====
04 Յունուար՝ Վիշի Տիգրան Կամսարական (ծն.1866, Կ.Պոլիս) արձակագիր


==== Մարտ ====
28 Մարտ՝ Վիրճինիա Ուոլֆ Virginia Woolf (ծն.1882) անգլիացի գրող


==== Ապրիլ ====
30 Ապրիլ՝ Փանոս Թէրլէմէզեան (ծն.1865, Վան) հայ նկարիչ եւ հասարակական գործիչ


==== Յունիս ====
02 Յունիս՝ Վազգէն Շուշանեան (ծն.1902, Օսմանեան կայսրութիւն) ֆրանսահայ գրող


===== Անստոյգ օրով =====
Շաւարշ Գարագաշ (ծն.1874, Կ.Պոլիս) հայ դերասան


== Արտաքին յղումներ ==
1941-ը Պատմութեան մէջ(անգլերէն)Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1941(անգլերէն)
Ներկայ (ամսագիր, Պուէնոս Այրես)

«Ներկայ», ամսագիր։ Լոյս տեսած է 1961-1970 թուականներուն Պուէնոս Այրեսի մէջ։ Խմբագիր՝ Պահատրեան։ Լուսաբանած է Խորհրդային Հայաստանի տնտեսութեան, գիտութեան ու մշակոյթի վերելքը, Խորհրդային Հայաստանը համարած համայն հայութեան միակ հայրենիքը։ Ներկայացուցած է Արժանթինի հայ համայնքի առօրեան, ազգային, մշակութային կազմակերպութիւններու աշխատանքները, անդրադարձած է սփիւռքի իրադարձութիւններուն։ Գրական բաժնին մէջ տեղ գտած են հայ խորհրդային գրողներու (Յովհաննէս Շիրազ, Գէորգ Էմին, Սիլվա Կապուտիկեան եւ ուրիշներ) ստեղծագործութիւնները, գրախօսականներ եւ ծանօթագրութիւններ հայրենիքի մէջ լոյս տեսած գիրքերու վերաբերեալ։ Ունեցած է նաեւ բժշկաառողջապահական գիտութեան բաժիններ։
Ապրոյ

Ապրօ(1832-1875), եգիպտահայ, սերած Իզմիրէն, որդի Պետրոս Ապրոյի, ծնած 1932-ին եւ բարձրագոյն ուսումը ստացած Գերմանիոյ մէջ, որուն լեզուին հմուտ էր եւ նաեւ տեղեակ ֆրանսերէնի եւ անգլերէնի: Պաշտօնավարելէ ետք խտիւ Իսմայիլ փաշայի քով՝ մտած էր Մեծն Նուպար փաշայի օրով Եգիպտոսի Արտաքին նախարարութեան մէջ 1870-79 տարիներուն, որ երբ եգիպտական կառավարութեան կողմէ Եթովպիա կը ղրկուի հայազգի երիտասարդ քաղաքագէտն ալ 1875-ին Եգիպտոսի փառքին համար զոհ կ՛երթայ:


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Գիրք Բ., Թիւ 2, Հ. Մկրտիչ Վրդ. Պոտուրեան, 1938, էջ 209
Գուրգէն Քհնյ. Թաշճեան

Գուրգէն Թաշճեան (1881)
Ծնած է Սեւերեկ 1881-ին։ Նախնական կրթութիւնը ստացած տեղւոյն Ազգ․ վարժարանին մկջ։ Ուսումը աւարտելէ ետք ինքնաշխատութեամբ մշակած է ինքզինք։ Հարստացած գիտելիքներով ու փորձառութեամբ մտած է ուսուցչական ասպարէզ։ Երկար տարիներ պարապած է կրթական գործով։
Ան մօտ եղած է նաեւ եկեղեցւոյ։ Դպրոցն ու եկեղեցին կեանքի գերագոյն նպատակը եղած են։
Տան մէջ իր ստացած կրօնական դաստիարակութիւնը եւ եկեղեցական շարականներն ու կրօնական գիտելիքները զինք կապած են եկեղեցւոյ այնքան, որ ժամանակի ընթացքին զգացած է հոգեւորական դառնալու կոչումը։
Իր հայրենակիցներուն ու թաղականութեան փափաքին ընդառաջելով ձեռնադրուած է քահանայ։
Քահանայական քառասնօրեայ շրջանը բոլորելէ ետք սկսած է քահանայագործել իր հայրենակից հօտին։
Այնուհետեւ հրաւէր ստացած է Համայի մէջ քահանայագործելու։ Փոխադրուած է Համա երկու պաշտօններով քահանայ եւ ուսուցիչ։
Հովուական, կրթական եւ վարչական փորձառութեամբ եւ ինքնաշխատութեամբ ձեռք ձգած զարգացումով, բաւական օգտակար ծառայութիւն մատուցած է Համայի հայ գաղութին ու տեղւոյն հայ վարժարանին։
Ալեքսիս Օհանեան

Ալեքսիս Քերի Օհանիան (անգլ.՝ Alexis Kerry Ohanian, ծնած 24 Ապրիլ 1983(1983-04-24), ) Ամերիկահայ համացանցային հիմնադիր է: Ան ամէնէն շատ ծանօթ է իբր համա-հիմնադիր եւ տնօրէն ատենապետ՝ Reddit համացանցային հարթակին, Սթիվ Հաֆմընի եւ Էրըն Շուարթզի հետ: Ան նաեւ համա-հիմնած է Initialized Capital, օգնած է Hipmunk ճամբորդական կայքէջի հիմնադրման մէջ, եւ ընկերային միութիւն Breadpig-ը հիմնած է: 2012 թուականին, Forbes պարբերաթերթի Էնտի Սէպմպըրկ զինք անուանեց «Համացանցի Քաղաքապետը»:Օհանիան կ'ապրի Ֆլորիտա, ԱՄՆ, իր կնոչ Սիրինա Ուիլյըմզի հետ, ով Ողիմպեական թենիսի մասնագէտ է: Անոնք ունին մէկ դուստր՝ Ալեքսիս Օլիմփիա Օհանեան:
As of 2019, Forbes պարբերաթերթը Օհանեանի նիւթական ունեցուածքը կը համարէ $70 միլիոն ԱՄՆ տոլար:
Ուժեր

Ոչ մէկ կայուն առարկայ կը շարժի, եթէ մէկը զայն չհրէ կամ չքաշէ։ Ուժ մը այն է, ինչ որ կը բանեցնենք, երբ առարկայ մը վերցնենք, հրենք, քաշենք կամ անոր վրայ ճնշենք։


== Ձգողութիւն ==
Տիեզերանաւորդ մը, որ երկրի վրայ 72 քիլօ կը կշռէ, լուսնին վրայ միայն 12 քիլօ պիտի կշռէր, որովհետեւ երկրին ձգողական ուժը 6 անգամ աւելի է քան լուսնինը։ Ձգողական ուժը անտեսանելի է։ Եթէ գնդակ մը նետես օդին մէջ, չի թռչիր, այլ՝ վերստին գետին կ'իյնայ, ուժը զայն դէպի վար կը քաշէ։ Առարկայ մը անշարժ կը մնայ այնքան ատեն, որ ուժ մը չբանի վրան։
Ներգործութիւն եւ հակազդեցութիւն
Երբ ուժ մը կը բանի տուեալ ուղղութեամբ մը, ուրիշ ուժ մը կը բանի հակառակ ուղղութեամբ։ Օրինակի մը համար, ուռած փուչիկ մը թող տալով՝ կը նկատենք, թէ դուրս ժայթքող օդը զայն հակառակ ուղղութեամբ կը մղէ։
Նմանապէս, հրթիռ մը յառաջ կը մղուի շնորհիւ ետեւէն ժայթքող կազերուն ներգործութեան դէմ ելլող հրթիռին հակազդեցութեան։
Երբ վառելանիւթը կ'այրի, կ'արտադրէ դուրս ժայթքող կազեր, որոնք յառաջ կը մղեն հրթիռը։ Ներգործութիւնն ու հակազդեցութիւնը կ'ըլլան միշտ իրարու հաւասար, սակայն կ'ունենան հակառակ ուղղութիւն։


== Գետի մը հոսանքներու ուժը ==
Մակոյկ մը, որ կը փորձէ գետի մը մէկ ափէն ճիշդ դիմացի կէտին ուղղութեամբ նաւարկել, իր նպատակակէտէն բաւական անդին պիտի հասնի միւս ափին վրայ՝ գետին հոսանքին բանեցուցած ուժին պատճառով։


== Աղբիւրներ ==
Մշակութային Իմ Առաջին Հանրագիտարան, Արամ Սեփեթճեան եւ Լեւոն Թորոսեան, 2001-2002, էջ 16-17
Հրաչ Կէօզիւպէօիւքեան

Հրաչ Կէօզիւպէօիւքեան (կամ՝ Հրաչ Կոզիբեյոկյան, անգլ.՝ Hratch Kozibeyokian, ծնած 12 Օգոստոս, 1951) Ամերիկահայ մասնագէտ է արեւելեան գորգագործութեան:


== Կենսագրութիւն ==
Կէօզիւպէօիւքեան ծնած է 1951 թուականին, Հալէպ, Սուրիա, հայոց ցեղասպանութիւնը վերապրող ընտանիքի մը մէջ: Ան հասակ նետած է Լիբանանի մէջ, շրջապատուած երկարամեայ հայկական գորգագործութեան վարպետ ընտանիքի անդամներով: Անոր ընտանիքը Այնթապէն ու Զէյթունէն են:
1977 թուականին կը փոխադրուի ԱՄՆ միանալու իր հօր գորգագործութեան առեւտրական ընկերութեան: 1979 թուականին կը հաստատուի Լոս Անճելըս եւ կը ստանայ Պսակաւոր Արուեստից վկայականը Մշակութային Մարդաբանութեան ոլորտին մէջ Չափմըն Համալսարանէն: 1990 թուականին կը հիմնէ KO'Z'Craft, աշխատանոց մը որ կը վերանորոգէ եւ պահպանէ ձեռագործ կտորներ եւ գորգեր: Աշխատանոցին գործերը Արեւմտեան Հոլիուուտի մէջ ցուցադրուած են: Կէօզիւպէօիւքեան ունի մեծ հաւաքածոյ մը հայկական եւ Կովկասեան իւրայատուկ գորգերու: Ան բազմաթիւ ցուցահանդէսներ եւ դասախօսութիւններ ծրագրած է, եւ մասնակցած է շատ մը համագումարներու, ուրիշին հրամցնելով հին հայկական գորգագործութեան մշակոյթ:Կէօզիւպէօիւքեան առաջինն էր որ ստեղծեց ակադեմական դասապահ մը Հայկական գորգագործութեան պատմութեան մասին Հայագիտութեան Ծրագրի հովանիին տակ Քալիֆորնիոյ Նահանգի Համալսարանէն (Նորթռիճ) (անգլ.՝ California State University, CSUN): Ան նաեւ դասախօսած է նոյն նիւթով կարգ մը երկրորդական դպրոցներու եւ համալսարաններու մէջ: Ան գրած է բազմաթիւ յօդուածներ հայկական գորգագործութեան պատմութեան, ձեւաւորման եւ մշակոյթին մասին: Կէօզիւպէօիւքեանին մասնագիտութիւնը կը գովաբանուի բազմաթիւ արուեստաճանաչներու եւ գորգագործութեան գիտակներու ու հաւաքածոներու պատասխանատուներու կողմէ:1998 թուականին, Կէօզիւպէօիւքեան միացաւ Հայկական Գորգերու Ընկերակցութեան եւ ընտրուեցաւ մաս կազմելու Ընկերակցութեան յանձնախումբին բազմաթիւ անգամներ:2005 թուականին, Los Angeles Magazine հարթակը զինք անուանեց «գորգի բժիշկը», եւ «լաւագոյն գորգ նորոգողը Լոս Անճելըսի մէջ»:2014 թուականին, Կէօզիւպէօիւքեանը, իբր Հայկական Գորգերու Ընկերակցութեան (անգլ.՝ Armenian Rugs Society) ներկայացուցիչ, հրաւիրուած էր ներկայացնելու Նախկին Նախագահ Քալվին Քուլիճի Հայ Որբերու Գորգը Սպիտակ Տան մէջ: Իրադարձութիւնը մեծ տեղ գրաւեց տեղական եւ միջազգային մամուլին մէջ:2015 թուականին Հրաչ Կէօզիւպէօիւթեան միաձայնօրէն ընտրուեցաւ Հայկական Գորգերու Ընկերակցութեան նախագահը:
Գիւլիստանի Բերդը

Գիւլիստանի Բերդ, նաեւ Գիւլիստան, Գիւլստան, Գիւլստանի բերդ, Գիւլուստան, Զէյվա Կիւլիսթան, Կիւլիստան, Կիւլստան, Կուլիստան, Շաւաղ, Ջւանշիր, պատմական բերդ-ամրոց՝ Արցախի Հանրապետութեան Շահումեանի շրջանին մէջ` պատմական Արցախ նահանգի Խաչէն գաւառին մէջ, Մռաւի լեռնաշղթային հիւսիսային կողմը, Ինջաչայ գետակին աջ ափին, Գիւլիստան (այժմ՝ Գիուլուստան) գիւղէն 3 քմ. հեռաւորութեամբ, խոր ձորէն բարձրացող սեպաձեւ, հսկայական ժայռաբլուրի վրայ, Ինջա գետակի աջ ափին, Մռաւ լերան հանդիպակաց հսկայական սեպաձեւ քարաժայռէն կազմուած բլուրին վրայ։
Անտառապատ, սեպաձեւ ժայռի գագաթին թառած բերդը արեւմուտքէն, հիւսիսէն եւ մասամբ արեւելքէն շրջապատուած է Ինջա գետով եւ թերակղզիի տեսք ունի: Երկարութիւնը 240 մեթր է, լայնքը` 20¬էն մինչեւ 30 մեթր: Բնական պաշտպանական յարմարութիւններով օժտուած բերդը բարձր բուրգերով եւ հարաւային կողմէն ալ կրկնակի բերդապարիսպով ամրացուած է եւ ժայռը դարձած է անառիկ ամրոց: Պարիսպի հաստութիւնը 80-էն 150 սանթիմեթր է: Բերդը ունի երկու մուտք` հարաւային եւ հիւսիսային: Գլխաւորը հարաւային մուտքն է: Գետնափոր գաղտնուղին հիւսիս-արեւմտեան կողմէն քողարկուած է անտառախիտ լանջով եւ կը հասնի մինչեւ գետ:
Պարիսպէն ներս կը գտնուին ապարանքներ, բնակելի շէնքեր եւ եկեղեցի, ջրաղաց եւ բաղնիք:
Բերդին միջնաբերդ ապարանքը կը գտնուի արեւմտեան կողմը, ժայռի եզրին, բարձրադիր նեղ դարաւանդի վրայ եւ կ՛երկարի արեւելքէն արեւմուտք: Պատերուն կից ուղղանկիւն դահլիճներ են, կապուած` միջանցքով: Միջին սենեակը աւելի բարձր է եւ ունի գետնայարկ թաքստոց: Ապարանքին բաղկացուցիչ մաս կը կազմէ աջ կողմը կցուած գլխատունը, որ ամրացուած է բուրգով: Բուրգը, իր կրկնակի կամարամուտքով, ապահով կապ է դուրսի հետ: Ապարանքը ունի պատուհաններ եւ արեւելեան կողմը` օճախ-բուխերիկ, զոյգ պահարանախորշերով:
Փոքր ապարանքը կը գտնուի հարաւային լանջի ստորոտին, դէպի հարաւային մուտքը տանող ճանապարհին: Անիկա ուղղանկիւն յատակագիծով քառաբուրգ կառոյց է, բաղկացած` բակէ եւ արեւելեան կողմէն պարիսպին երկայնքով կառուցուած երեք բաժիններէ:
Մելիք Բեգլարեաններու տոհմական կեդրոն բերդը, խիստ զառիթափ լանջերով բարձունքին, եւ տեղ-տեղ ժայռերուն հետ ձուլուած իր պարիսպներով, անառիկ էր: Հրացանի օգտագործման համար, պարիսպապատերուն վրայ, տարբեր տեղեր, բարձրութեան վրայ անցքեր ձգուած են: Կան զօրանոցներ, զինանոցներ, պահեստանոցներ եւ ջրաւազան:
Գիւլիստան պարսկերէն կը նշանակէ «վարդերու պարտէզ»: Գիւղի բարձունքներուն, Մռաւ լերան փէշերուն կը գտնուի Սուրբ Ամենափրկիչ վանքը, որ տեղացիներուն յայտնի է Նապատ անունով, եւ որ ժամանակին հաւանաբար կոչուած է Հնապատ կամ Անապատ: Յիշենք նաեւ Գիւլիստանի կամուրջը` Ինջա գետին վրայ:
324 (թիւ)

324 (երեք հարիւր քսանչորս) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 323-ի եւ 325-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A005349  բերկրալի թիւ է
 A005114  անձեռնմխելի թիւ է
 A034963  չորս պարզ թիւերու գումար է՝ 324=73+79+83+89
 Alt   324  գործադրելիս կը ստացուի D գլխատառը
տարուայ 324րդ օրն է Նոյեմբեր 21-ը (նահանջ տարիներուն՝ Նոյեմբեր 20-ը)
324 Պամպերկա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Ազատուհի (անձնանուն)

Ազատուհի, հայկական իգական անձնանուն, առաջացած է հայերէն ազատ արմատի եւ ուհի մասնիկի միացումով։
Արեւմուտք

Արեւմուտք, արեւմուտքի կէտ, հորիզոնի չորս գլխաւոր ուղղութիւններէն մէկը, կը գտնուի դէմքով դէպի հիւսիս կանգնած դիտորդի ձախ կողմը։ Նշանակը՝ W (անգլ․ West )։ Գիշերահաւասարի օրերուն Արեգակը մայր կը մտնէ արեւմուտքի մէջ։ Երկնային ոլորտի վրայ արեւմուտքի կէտը մաթեմաթիքական հորիզոնի եւ երկնային հասարակածի հատման երկու կետերէն մէկն է։
Լեւոն Օսիպով

Լեւոն Սուրէնի Օսիպով (1936, Թիֆլիս, Խորհրդային Միութիւն)։ Վրացական ԽՍՀ վաստակաւոր նկարիչ։


== Կենսագրութիւն ==
Լեւոն Օսիպով, ծնած է 1936 թուականին, Թիֆլիսի Հաւլաբար թաղամասին մէջ՝ Սուրէն Օսիպովի եւ Մարիա Օսիպովայի (Խալաթեան) ընտանիքին մէջ։
Սորված է Թիֆլիսի Էլիայի թաղամասի թիւ 86 դպրոցին մէջ, զայն աւաարտելէ ետք մեկնած է Երեւան։ 1961 թուականին աւարտած է Երեւանի գեղարուեստա-թատերական հիմնարկի ճարտարապետութեան եւ քանդակագործութեան բաժինը։ Դասաւանդած է Երեւանի բոլիտեխնիկական հիմնարկի խեցեգործութեան տեխնոլոգիայի բաժնին մէջ։
Ձեւաւորած է Սոչիի «Մոսկուա» հիւրանոցը, Թիֆլիսի մեդրոյի «Իսանի» կայարանին մէջ տեղակայուած «Թամար թագուհիի որսը» պաննոն, Կիեւի «Բարեկամութիւն» հիւրանոցը։ Անոր ստեղծած պանոնները կը զարդարեն Մոսկուայի, Երեւանի, Սարատովի, Պաքուի եւ այլ քաղաքներու փողոցներ։ Օսիպովի պատրաստած խեցէ սկահակը դրուած է Ֆիտէլ Կաստրոյի նստավայրին մէջ։
Ստեղծագործութիւնները կը գտնուին Ռուսաստանի, Հայաստանի, Լաթուիայի թանգարաններուն մէջ, ինչպէս նաեւ ԱՄՆի, Քանատայի, Քուպայի մասնաւոր հաւաքածոներուն մէջ:


== Ցուցահանդէսներ ==
Անհատական ցուցահանդէս Վրաստանի Հայարտուն մշակութային կեդրոն, 2011


== Ընտանիք ==
Կինը՝ Անժելա Պետրոսեան
Որդի Կարէն Օսիպով
Դուստր՝ Մարիաննա Օսիպովա


== Արտաքին յղումներ ==
Լեւոն Օսիպովի խեցեգործական աշխատանքներու ցուցահանդէսը
Левон Осипов – Заслуженный художник Грузии
1685 թուական

1685 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 85րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1685 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1685 մահեր
Իրատես

«Իրատես», հայկական հասարակական-քաղաքական թերթ։ Լոյս տեսած է Երեւանի մէջ, 3 Յունիս 2008-էն մինչեւ  25 Դեկտեմբեր 2020։ Հրատարակող հիմնադիր՝ «Տեսակէտ» ՍՊԸ։ Մինչեւ 8 Յուլիս 2010 թերթը կոչուած է «Իրաւունքը de facto», այնուհետեւ մինչեւ 2016՝ «Իրատես de facto»։ «Իրատես» անուամբ լոյս տեսած է 1 Մարտ 2016-էն։
Մարտ 2011-էն 2015 թերթը թղթակցական կէտ ունէր Չինաստանի մէջ (Շանհա), որու ղեկավարն էր թերթի լրագրող Սուսաննա Պօղոսեանը։ Սեպտեմբեր 2012-էն թերթը թղթակցական կէտ ունեցած է Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու մայրաքաղաք Ապու Տապիի մէջ, որու ղեկավարն էր լրագրող Համասփիւռ Գրիգորեանը։


== Ընդհանուր տեղեկութիւններ ==
Լոյս տեսնելու օրերը՝ Երեքշաբթի եւ ՈՒրբաթ
Ձեւաչափը՝ A3
Էջերի քանակը՝ 12 (Երեքշաբթի) եւ 16 (ՈՒրբաթ)
Տպաքանակը՝ 3500
Գոյները՝ սեւ-սպիտակ, առաջին, վերջին էջերը (ՈՒրբաթ՝ նաեւ 8-րդ եւ 9-րդ էջերը)՝ լրացուցիչ գոյնով
Թերթի ուղղուածութիւնը՝ Հայաստանի եւ այլ երկրներու քաղաքական, սոցիալական, տնտեսական, ֆինանսական, մշակութային, մարզական կեանքին վերաբերող վերլուծականներ, հարցազրոյցներ, յօդուածներ, լուրեր։


== Խմբագրակազմ ==
Գլխաւոր խմբագիր՝ Փիրուզա Մելիքսեթեան
Գլխաւոր խմբագրի տեղակալ՝ Լիլի Մարտոյեան
Գեղարուեստական խմբագիր՝ Նիկոլայ Մանուկեան (ՆԻԿՕ)
Գովազդային խմբագիր՝ Վաչագան Մելիքսէթեան


=== Լրագրողներ ===
Կարմէն Դաւթեան
Անահիտ Ադամեան
Ռուզան Խաչատրեան
Արմինէ Սարգսեան
Լիլիթ Գրիգորեան
Ժասմէն Վիլեան
Սեւակ Վարդումեան
Համասփիւռ Գրիգորեան


== Մշտական հեղինակներ ==
Սերգէյ Շաքարեանց (քաղաքական վերլուծաբան)
Կարինէ Ռաֆայէլեան
Սոկրատ Յովսէփեան
Մեհրուժան Բաբաջանեան
Մարտին Հուրիխանեան
Խաչատուր Դադայեան
Ռուբէն Հայրապետեան (Մոսկուա)


== Մշտական խորագրեր ==
Հարցազրոյց
Վերլուծութիւն
Անցուդարձ
Լուրեր
Ամբիոն
Դէմքեր
«Ասում են…»
«Այսպէս խօսեց…»
«Հայարան»
Հոգեւոր
Աստուածաշունչ մատեանից
Աղօթարան
«Աստծոյ կանչը»
Խօսափող
«…Եւ ոչ միայն մշակոյթի մասին»
Սխալուելու իրաւունքով
Քաղաքակրթութիւն
«Իրատեսի» փոստից
Մշակոյթ
Մարզական
Նկարչի կսմիթ
Խաչբառ


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական կայքէջ
Եպիփիւտ կամ Մակաբոյս

Էփիֆիթօ  կամ Եպիփիւտ (Յունարէն. էփի=վրան, ֆիթօ= բոյս), բոյսեր են, որոնք կ՚օգտուին ուրիշ բոյսերէն՝ իբր բնակարան ու առանց վնաս տալու կ՚աճին անոնց վրայ։ Հողի վրայ արմատ չեն ունենար։


== Յատկութիւններ ==

Յառաջացած արմատներ չեն ունենար, արմատները միայն կ՚ապահովեն բնակարանին վրայ կառչումը։ Կ՚ունենան քլորոֆիլ պարունակող օդի արմատներ։ Օդի արմատները կը ծառայեն վերափոխութեան (անապոլիզմայի)։
Եփիփիւտական բոյսերը կը գործածեն լուսաբաղարկումը ու օդէն կամ իրենց բնակարաններուն մակերեսէն ձեռք կը բերեն խոնաւութիւնը։ Քարաքոսի տեսակներէն մի քանին ու խոլորձազգիներու ընտանիքը այս տեսակի բոյսեր են։


== Կենսաբազմազանութիւն ==
Ամենածանօթ եփիփիւտական բոյսերն են խոլորձները, գաղտածաղիկները ու անանասազգիները՝ իբրեւ սպանիական գաղտածաղիկ։ Եպիփիւտերը կը գտնուին բոլոր բոյսի ընտանիքներու լայն խումբերուն մէջ։ Եպիփիւտի տեսակներէ 89%-ը (մօտաւորապէս 24,000 տեսակ) ծաղկող բոյսեր են։ Ամենալայն 2-րդ խումբն է Leptosporangiateի պտերները, որոնք ունին մօտաւորապէս 2800 տեսակներ (եպիփիւտերու 10%-ը)։ Ամենալայն 3-րդ խումբն է Lycopodiopsidaները, որոնք ունին մօտաւորապէս 190 տեսակներ։
Ray-Ban

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Ընկերություն
«Ռէյ-Պըն» (անգլերէն՝ Ray-Ban), արեւային ակնոցներու եւ օպտիկան շտկելու շրջանակներու բռէնտ, որ կը պատկանի իտալական Luxottica Group S.p.A. (Լիւքստտոնիկա) ընկերութեան։


== Պատմութիւն ==
Առաջին տեսակը թողարկուած է 1937 թուականին։ Այն կը կոչուէր «Ավիատոր» եւ թողարկուսծ էր ԱՄՆ-ի ռազմա-օդային ուժերու օդաչուներու համար։
1930-ական и 1940-ական թուականներուն Ray-Ban-ը կը համագործակէր ԱՄՆ-ի պաշտոնական կոմպլեկսի հետ եւ կը մատակարարէր իր արտադրանքը զինւորականներուն համար։

ԱՄՆ-ի Խաղաղ օվկիանոսի նաւատորմի հրամանատար Տուգլաս Մակերտուրը կը սիրէր կեցուածքը ընդունել ֆոտոխցիկի առաջ կանաչ լինզաներով եւ դեղին մետալիկ շրջանակներով «Ավիատոր»ով։
Պատերազմէն հետո` վէրջին տասը տարիներուն, էկոնոմիկական վերելքի, աւելի ուրախ, ազատ ապրելու ձգտուման պատճառով Ray-Ban-ը թողարկեց իր հայտնի «Ուեյֆերա» մոդելը։


== Ակնոցներու տեսակները ==

		
		


== Ծանոթագրութիւններ ==


== Արտաքին յղումներ ==
Ray-Ban-ի պաշտոնական կայք
Ռուտաքի, Տաճիկստան

Ռուտաքի կամ Րուտաքի (ռուս.՝ Рудаки; Տաճկ․՝ Рӯдакӣ/رودکی}) արեւմտեան Տաճիկստանի Ճամօաներէն (գաւառակ) մին։ Այժմու Սուղտ շրջանին մէջ ընդգրկուած՝ Փանճակենտ նահանգամասին մաս կը կազմէ։ Ռուտաք Գաւառակին բնակչութիւնը կը կազմէ 15,039 (2015)։ Կը բաղկանայ 13 գիւղերէ։Ժամանակին Պարսկաստանին մաս կազմող Ռուտաքի գիւղը մեծ բանաստեղծ «Ռուտաքի»-ին ծննդավայրն է։
Ղարաբաղի ձի

Արցախեան ձի (Ղարաբաղեան ձի) լեռն, հեծկան ձիերու ցեղ։ Ստեղծուած է հնագոյն ժամանակներուն ժողովրդական ընտրասերման (պարսկական, թուրքմէն, հնագոյն, իսկ յետագային արաբ, ձիերու ցեղերի ներազդման) միջոցով՝ Կուր եւ Արաքս գետերու միջեւ ինկած տարածքին մէջ։ Հայոց այրուձիի կազմին մէջ յայտնի էր որպէս լաւագոյն հեծկան։ Արտահանուած է տարբեր երկիրներ (Իրան, Ֆրանսա, Լեհաստան եւ այլն)։ Նշանաւոր է իր գեղեցիկ կառուցուածքով, արտաքին տեսքով կը նմանի արաբ, ձիերուն (չոր մարմնակազմուածք եւ հեզ վարքագիծ)։ Գլուխը թեթեւ է, իրանը՝ ուղիղ։ Մնդաւի բարձրութիւնը 145-150սմ է, իրանի թեք երկարութիւնը՝ 145-150 սմ, կուրծքի փաթը՝ 160-165 սմ, դաստակի փաթը՝ 16-18 սմ՝. Երանգն աշխէտ է, մոխրագոյն, դեղին՝ ոսկիէ կամ արծաթէ փայլով։ Օգտագործուած է Դոնի, անդրկովկասեան հանրապետութիւններու, Արեւմտեան Եւրոպայի շարք մը երկիրներու տարբեր ձիերու ցեղերու բուծման եւ բարելաւման նպատակով։ Սահմանափակ քանակով կը բուծուի ԼՂՀ տարբեր շրջաններուն մէջ։
Airbus A380 (արեւմտահայերէն)

ՎԵՐԱՀՂՈՒՄ Airbus A380
Տպագրութիւն

Տպագրութիւն, տպագրութիւնը առաջին եղանակներէն մէկը Չինաստանի մէջ երեւցաւ 1000 թուականին: Եւրոպայի մէջ մէջտեղ եկաւ 1450 թուականին, երբ Կիւթենպերկ հնարեց շարժական տառերը: Նախապէս, գիրքերը ձեռքով կ'ընդօրինակէին:


== Թուղթ ==
Թուղթը կը պատրաստուի սելիւլոզային (խորշանիւթ) բնաթելէ, որ կը ստացուի ծառերէն: Նախ՝ կը հանեն ծառին կեղեւը, ապա՝ անոր կոճղը կտրտելով պզտիկ մասերու կը վերածեն՝ գործածելով մեքենական կամ տարրալուածական միջոց (լուացում): Լուացող մեքենաներու մէջ փայտը կը տարբաղադրուի, մինչեւ որ խմոր մը մէջտեղ գայ, զոր կը ճերմկցնեն քիմիական նիւթերու միջոցաւ: Գունաւորումի եւ այլ բաղադրութիւններ կ'աւելցուին ըստ պահանջքին: Խմորը կը շաղուի եւ կը տարածուի մետաղեայ կտաւի մը վրայ, ուր ջուրին մեծ մասը կ'արտահոսի, ձգելով թուղթէ թերթ: Պէտք է դեռ չորցնել զայն տաք գլաններու ընդմէջէն անցընելով եւ վերջապէս փաթթել հսկայ ճախարակի:


== Տպագրութիւն ==
Բառերն ու պատկերները նախ կը ստացուին լուսանկարչական գործընթացով, ապա, կը վերածուին մետաղեայ տպասալերու (plaque): Ամէն մէկ տպասալ կը հաստատուի գլանի մը վրայ, որ մելան կը ստանայ յարակից գլանէ մը: Մելանը կը փակի միայն տառերուն եւ պատկերներուն վրայ: Երբ տպագրական թուղթը կը ճնշուի տպասալին դէմ, գիրքերն ու նկարները կը տպուին անոր վրայ:


== Գունաւոր Տպագրութիւն ==
Գունաւոր պատկեր մը կազմուած է տարբեր գոյն ունեցող կէտիկներէ՝ դեղին, կապոյտ, կարմիր, սեւ: Թուղթին վրայ յաջորդաբար կը տպուին այս գոյները, սեւ կ'ըլլայ վերջին տպուած գոյնը: Այսպիսով, կ'ունենանք գունաւոր պատկեր մը:


== Գիրք ==
Գիրքերը կը տպուին մեծ չափով թուղթերու վրայ: Ամէն էջ կը ծալուի այնպիսի կերպով մը, որ գիրքին էջերու յաջորդականութիւնը պահուի: Ծալուած էջերը կը կարուին, որմէ ետք գիրքին կռնակը կը փակցուի կողքին վրայ: Այս ամբողջը կը կատարուի մեքենաներով:


== Աղբիւրներ ==
ՄՇԱԿՈՒԹԱՅԻՆ ԻՄ ԱՌԱՋԻՆ ՀԱՆՐԱԳԻՏԱԿՍ, 2001-2002, ԻՆՉՊԷ՞Ս ՇԻՆՈՒԱԾ Է, ՀՐԱՏԱՐԱԿՈՒԹԻՒՆ CCM:
Սիրոյ Տօն

Սիրոյ Տօն Վրաստանի մէջ, ամէն տարի Ապրիլ 15-ին նշանակուած աշխարհիկ տօն։ Աշխատանքային օր է, եթէ չի զուգադիպիր ազատ օրուան հետ։


== Պատմութիւն ==
Վրաստանի այս տօնը նշանակուելու նախաձեռնութիւնը կը պատկանի ազգային շոու-պիզնեսի ներկայացուցիչներէն մէկուն՝ Բեսիկայ Չուբինիձեին։ Բեսիկայի գաղափարին կ'արտայայտւուին բազմաթիւ վրացի պատգամաւորներ, եւ XX դարու վերջին Վրաստանի խորհրդարանի կողմէն «Սիրոյ տօնը» կը յայտարարւուի որպէս տօնական օր: Նախապէս տօնը մտածուած էր որպէս Արեւմտեան Եւրոպայի նշանակուած «Սիրահարների օր» («Սուրբ Վալենտինի օր») սակայն արդիւնքը եղաւ հակառակը։ Վրացի երիտասարդները խանդավառութեամբ ընդունեցին նոր տօնի գաղափարը, սակայն շարունակեցին տօնել նաեւ հինը։
«Սիրոյ տօն»-ին ժամանակ Վրաստանի մէջ, սիրահարներուն կ'ուտային նուերներ, ծաղիկներ, եւ անոնց համար անակնկալներ կը պատրաստեն կամ ընտանիք կազմելու առաջարկութիուն կ'ընեն։ Այդ օրը Վրաստանի մէջ մի քանի անգամ աւելի շատ ծաղիկ կը վաճառուի, քան «սովորական» օրերէն:
«Սիրոյ տօն»-ը բացի Վրաստանի մէջ կը նշանակ է նաեւ «Հոգեւոր սիրոյ օրը», որ հոգեւոր տօն է ու կը նշանակուի Վրաց ուղղափառ եկեղեցւոյ նախաձեռնութեամբ Յուլիսի 16-ին:


== Արտաքին Յղումներ ==
В ГРУЗИИ 15 АПРЕЛЯ ОТМЕЧАЮТ ДЕНЬ ЛЮБВИ
День любви в еврейском календаре (15 Ава)
Անտրէա Մարթին

Անտրէա Մարթին (անգլերէն՝ Andrea Martin, 15 Յունուար 1947(1947-01-15), Պորտլենդ, Մեն, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), ամերիկաբնակ քանատացի դերասանուհի, երգչուհի եւ կատակերգու։ Արժանացած է «Թոնի» մրցանակի։