armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ալեքսանդր Քէմուրճեան

Ալեքսանդր Քէմուրճեան (4 Հոկտեմբեր 1921(1921-10-04), Վլադիկավկազ, Խորհրդային Ռուսաստան - 24 Փետրուար 2003(2003-02-24), Սեն Փեթերսպուրկ, Ռուսիա), հայ ականաւոր գիտնական, գիւտարար, աշխարհի մէջ առաջին լուսնագնաց եւ մարսագնաց սարքերու ստեղծող ճարտարագէտ: Քէմուրճեանի ստեղծած է աշխարհի առաջին  լուսնագնացներն ու մոլորակագնացները:


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Ռուսաստանի Վլատիքաւքաս քաղաքը: Անոր հայրը Տրապիզոնէն գացած հայ ընտանիքէ մը կը սերէր: Ապագայ գիտնական Ալեքսանդր Քէմուրճեանը իր մանուկ եւ երիտասարդ տարիները անցուցած է Պաքու:
1941 թուականին Մոսկուայի մէջ համալսարան ընդունուած է: Բ. Աշխարհամարտին ընթացքին ուսանողները կը տարհանուէին եւ համալսարանական դասընթացքները կը կազմակերպուէին Իժեւսք քաղաքին մէջ։ Այստեղ Ալեքսանդր Քէմուրճեան իբրեւ ուսանող կը ներգրաւուի հրասայլերու վերանորոգման ճարտարագիտական խումբին մէջ։
Մահացած է 2003 թուականին՝ Սեն Փեթերսպուրկ: Յուղարկաւորուած է այնտեղի հայկական գերեզմանատան մէջ:


== Գործունէութիւն ==
1942-ին, իբրեւ Խորհրդային բանակի կամաւորական, ան կը մեկնի Արեւելեան ռազմաճակատ եւ հերոսական մարտական ուղի մը կ՚ունենայ: Պատերազմի աւարտէն անմիջապէս ետք, ուսման վերադառնալով, Քէմուրճեան 1951-ին գերազանցութեամբ աւարտած է համալսարանը, ապա աշխատանքի անցած՝ Սեն Փեթերսպուրկի փոխադրամիջոցներու մեքենաշինութեան գիտահետազօտական հիմնարկին մէջ:
Ան 1969-1991 թուականներուն նոյն հիմնարկին փոխ-տնօրէնն էր եւ գլխաւոր սարքաշինարարը, իսկ 1991 թուականին նշանակուած է այդ հիմնարկին գլխաւոր խորհրդականը։


== Գիտնական Քէմուրճեանը ==
20-րդ դարու երկրորդ կէսին, գիտնականը աշխատելով Խորհրդային Միութեան յառաջատար գիտական հաստատութիւններէն ներս, իր աննախադէպ գործունէութեան ընթացքին, հեղինակած է աւելի քան 200 գիտական հրապարակում եւ արտօնագրած յիսուն գիւտ։
Երկար տարիներ Ալեքսանդր Քէմուրճեանի եւ անոր գործունէութեան վերաբերեալ փաստաթուղթերը գաղտնի պահուած են, իսկ Քէմուրճեանի աշխատութիւնները հրապարակուած են Ալեքսանդրով, Լէոնովիչ, Ուկլեւ կեղծանուններով։


== Պարգեւներ ==
1942-1945 թուականներու պատերազմին ընթացքին կատարած սխրանքներուն համար պարգեւատրուծ է․

«Արիութեան» շքանշանով,
«Կարմիր աստղի» շքանշանով (1944),
«Հայրենական պատերազմի» շքանշանով (1945, 1995),
«Պատուոյ նշանի» շքանշանով,
«Մարտական վաստակի համար» մետալով։
1710 թուական

1710 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 10րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1710 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1710 մահեր
Գրիգորի Գիարդուշեան

Գրիգորի Կարապետ Գիարդուշեան (ռուս.՝ Григорий Карапетович Гярдушян, 23 Սեպտեմբեր 1954(1954-09-23), Վաղարշապատ, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն - 18 Փետրուար 2016(2016-02-18), Մոսկուա, Ռուսիա), հայ բեմադրիչ, սենարիստ, դերասան, արտադրող։


== Կենսագրութիւն ==
Գրիգորի Գիարդուշեանը ծնած է 1954 թուականին Վաղարշապատի մէջ։ 1987 թուականին կ'աւարտէ ՎԳԻԿ-ի ռեժիսուրայի ֆակուլտետը (Եուրի Չուլոյքինի դասարանը)։
1997 թուականին կը հիմնադրէ «Երեք կետ» (ռուս.՝ Три Кита) կինոընկերութիւնը։
2008 թուականին կը հիմնադրէ «Էկրան» փրոտիւսըրական ընկերութիւնը եւ կը հանդիսանայ գործադիր տնօրէնը։


== Մրցանակներ եւ Պարգեւներ ==
«Պատուհան դէպի Եւրոպա» կինոփառատոնին մէջ (Վիպորկ, 1996) «Ծովահեններու կայսրութիւն» ֆիլմի համար կ'ստանայ հանձնաժողովի մրցանակ։
«Պատուհան դէպի Եւրոպա - 2010» կինոփառատոնին մէջ 37-րդ վեպ ֆիլմի համար կ'ստանայ հանդիսատեսի մրցանակ։


== Ֆիլմագրութիւն ==


=== Բեմադրիչ ===


=== Դերերը կինոյի մէջ ===


=== Սցենարիստ ===


=== Պրոդիւսեր ===
Պեքաայի Մարզ

Պեքաայի մարզ (արաբերէն՝ محافظة البقاع‎ մուհաֆազաթ ալ-Պիքա), մարզի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային մասը Լիբանանի Հանրապետութեան հիւսիս-արեւելեան հատուածին մէջ։


== Աշխարահգրութիւն ==

Պեքաայի մարզը կ'ընդգրկէ 4.429 մ² տարածք։ Տնտեսութեան հիմնական մասը գիւղատնտեսութիւնն է։ Մարզի հիւսիսէն-հարաւ կը հոսի Լիթանի եւ Ասի գետերը։ Ան կը ներառէ Պեքաայի հովիտը։
Սահմանակից է հիւսիսը՝ Հոմսի Մարզին, արեւելքը՝ Ռիֆ Տիմաշք մարզին, հարաւը՝ Նապաթիէի Մարզին, արեւմուտքը՝ Լեռնային Լիբանանի մարզին, հիւսիս-արեւմուտքը՝ Հիւսիսային մարզին:


== Կլիմա եւ Զբոսաշրջութիւն ==

Ջերմաստիճանը կը հասնի -10°C մինչեւ 35°C ամբողջ տարուան ընթացքին։ Զահլէ, Պաալպաք, Մաշղարա, Նիհա, Այնճար, Քապ ալ-եաս, Քաֆր Զապաղ, Քարաոն Տամ, Ճտաուրա եւ Ֆուրզուլ այս բնակավայրէն են զբոսաշրջութեան հիմնականուղղութիւններ։ Պեքաայի մարզը զբոսաշրջիկներուն կը գրաւէ նաեւ,  Սուրիայի-Լիբանանի միջեւ երթուղիով։ Մարզը յայտնի է նաեւ իր գինիի արդիւնաբերութեամբ, ամառնային փառատոններով եւ տեղական խոհանոցով։


== Ժողվրդավարութիւն ==
Ըստ 2008 թուականի պաշտոնական մարդահամարի տուեալներով մարզի բնակչութիւնը կը կազմէ 489 900 մարդ: Բնակչութեան 42% Շիա իսլամներ են, 30% Քրիստոնեաներ են, 25% Սուննի իսլամներ են իսկ մնացած 3% Տրուզներ են։


== Վարչական բաժանում ==
Արեւմտեան Պեքաայի շրջան (արաբերէն՝ قضاء البقاع الغربي‎), կեդրոն՝ Ժըպ Ժանին, բնակչութիւն՝ 104 000 մարդ, 29 համայնք
Պաալպաքի Շրջան (արաբերէն՝ قضاء بعلبك‎), կենտրոն՝ Պաալպաք, բնակչութիւն՝ 333 000 մարդ, 58 համայնք
Զահլէի Շրջան (արաբերէն՝ قضاء زحلة‎), կեդրոն՝ Զահլէ, բնակչութիւն՝ 178 000 մարդ, 29 համայնք
Հըրմըլի Շրջան (արաբերէն՝ قضاء الهرمل‎), կեդրոն՝ Հըրմըլ, բնակչութիւն՝ 48 000 մարդ, 5 համայնք
Ռաշայայի Շրջան (արաբերէն՝ قضاء راشيا‎), կեդրոն՝ Ռաշայա, բնակչութիւն՝ 26 000 մարդ, 26 համայնք


== Պատկերասրահ ==
Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային Ժողովի շէնք

Հայաստանի կոմունիստական կուսակցութեան կեդրոնական կոմիտէի շէնք, Բաղրամեան պողոտայ, 19 հասցէին վրայ գտնուող շէնք Երեւանի մէջ։ Այժմ շէնքին մէջ տեղակայուած է Հայաստանի Հանրապետութեան Ազգային Ժողովը: Ազգային ժողովի այգին 3 Հոկտեմբեր 2018-էն Նիկոլ Փաշինեանի որոշմամբ բաց է այցելուներուն համար։


== Պատմութիւն ==
Շէնքի նախագծումը կատարուած է 1947-ին, իսկ կառուցման աշխատանքները մեկնարկած են 1948-ին եւ աւարտած են 1950-ին: Կառուցումէն ի վեր եւ մինչեւ Հայաստանի անկախացումը շէնքը եղած է Հայաստանի կոմունիստական կուսակցութեան Կեդրոնական կոմիտէի նստավայրը: 1 Մայիս1991-ին Հայաստանի Հանրապետութեան Նախարարներու խորհուրդը ընդունած է «ՀԿԿ Կենտկոմի նախկին զբաղեցուցած շէնքը Հայաստանի Հանրապետութեան Գերագոյն խորհուրդին յատկացնելու մասին» հ. 314 որոշումը, որու համաձայն ՀՀ Գերագոյն խորհուրդին յանձնուած է ՀԿԿ Կենտկոմի զբաղեցուցած շէնքը: Մայիս 1991-ին ՀՀ Գերագոյն խորհուրդը տեղափոխուած է այս շէնք:
2004 թուական

2004 թուական, Ի․ դարու եօթներորդ տարին
2004․ Կը կայանան 28-րդ արդի Ողիմպիական խաղերը, Աթէնք


== Դէպքեր ==
7 Օգոստոս․ տեղի կ՛ ունենայ Ռիօ-Անդիռիօ կայմապարան կամուրջին պաշտօնական բացումը
13 - 29 Օգոստոս․ Յունաստանի մայրաքաղաք Աթէնքի մէջ կը կայանան  28-րդ Ողիմպիական Խաղերը


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
1966 թուական

1966 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 66րդ տարին է


== Դէպքեր ==


==== Մարտ ====
05 Մարտ՝ աւստրիացի երգիչ Ուտոյ Եորկէնսը դարձաւ Եւրատեսիլ Երգի Մրցոյթին յաղթող


==== Օգոստոս ====
05 Օգոստոս
Սիզըրս Փալըսը բացուեցաւ Լաս Վեկասին մէջ
 խաղատունը կառուցուեցաւ Քըրք Քըրքորեանին պատկանող հողակտորին վրայ
Միացեալ թագաւորութեան մէջ կայացաւ Պիթըլզի Yellow Submarine (Դեղին Սուզանաւ) երգի թողարկումը


==== Սեպտեմբեր ====
01 Սեպտեմբեր՝ Լիւպլեանայի մէջ տեղի ունեցած օդանաւի մը կործանումէն 18 բրիտանացի զբոսաշրջիկներ զոհուած են


==== Հոկտեմբեր ====
17 Հոկտեմբեր՝ Լեսոթոն եւ Պոթսուանան դարձան ՄԱԿ անդամներ


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1966 ծնունդներ


==== Յունուար ====
07 Յունուար Ճաշուա Մալինա Joshua Charles Malina ամերիկացի դերասան
13 Յունուար Փաթրիք Տէմփսի Patrick Galen Dempsey ամերիկացի դերասան


==== Օգոստոս ====
07 Օգոստոս Ճիմմի Ուէյլզ Jimmy Donal "Jimbo" Wales ամերիկացի համացանցային գործարար, Ուիքի հայեցակարգի գաղապարախօս


==== Սեպտեմբեր ====
02 Սեպտեմբեր Սալմա Հայէք Salma Valgarma Hayek ամերիկացի դերասանուհի
09 Սեպտեմբեր Ատամ Սանտլըր Adam Richard Sandler ամերիկացի դերասան, երաժիշտ եւ սենարիստ


==== Հոկտեմբեր ====
01 Հոկտեմբեր Ճորճ Ուէյեա George Weah նախկին ոտնագնդակորդ եւ 2018-էն Լայպերիոյ նախագահ


==== Նոյեմբեր ====
02 Նոյեմբեր Տէյվիտ Շուիմըր David Lawrence Schwimmer ամերիկացի դերասան, բեմադրիչ, արտադրող


==== Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝ ====
02 Մարտ Վարդան Ստեփանեան "Տուշման" (զոհուած 1992, Միւրիշէն, Արցախ)


== Մահեր ==

 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1966 մահեր


==== Փետրուար ====
13 Փետրուար Յովսէփ Փուշման Hovsep Pushman (ծն.1877, Տիգրանակերտ), ամերիկացի հայազգի գեղանկարիչ


==== Մարտ ====
07 Մարտ, Հայկանուշ Մարք (ծն․1884) բանաստեղծ, արձակագիր


==== Մայիս ====
17 Մայիս Վահրամ Ալազան (Գաբուզեան, ծն.1903, Վան) բանաստեղծ, արձակագիր
28 Մայիս Սօս Վանի (աւազանի անունով՝  Կարապետ Յովհաննէսեան, ծն.1895, Վասպուրական) գրագէտ, հէքիաթագիր


==== Հոկտեմբեր ====
13 Հոկտեմբեր Եդուարդ Պօյաճեան (ծն.1915) արձակագիր, բանաստեղծ, քննադատ


==== Նոյեմբեր ====
26 Նոյեմբեր Համաստեղ (Համբարձում Կելէնեան, ծն.1895) սփիւռքահայ արձակագիր


==== Անստոյգ օրով՝ ====
Ալեքս Փիլիպոս Alex Philibos (ծն.1888) ամերիկացի հայազգի խոշոր գործարար եւ բարերար
Յովսէփ Փուշման Hovsep Pushman (ծն.1877, Տիգրանակերտ) հայ նկարիչ


== Արտաքին յղումներ ==
1966-ը Պատմութեան մէջ(անգլերէն)Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1966(անգլերէն)
Աղամեմնոնասին Դիմակը

«Աղամեմնոնասին Դիմակը» (յուն․՝ Το προσωπείο του Αγαμέμνονα)․ այդպէս անուանուած է ոսկեայ դիմակը յայտնաբերուած 1876-ին Հենրիխ Շլիման հնաբանին կողմէն Միկինեսի մէջ կատարած հնաբանական պեղումներուն ընթացքին։ Այժմ կը ցուցադրուի Աթէնքի Հնաբանական Թանգարանին մէջ։


== Ընդհանուր տեղեկութիւններ ==
Աղամեմնոնասին Դիմակը, թաղման ոսկեայ դիմակ մըն է, որ գտնուած է Միկինեսի թագաւորական գերեզմանատան Ե․ (Ε’) դամբանին մէջ (դամբանը այդպէս անուանուած է), թաղուած մարմնի մը դէմքին վրան։ Ըստ Շլիմանի յայտնաբերած դիակը Աղամեմնոնաս առասպելական թագաւորին կը պատկանի եւ այդ պատճառով դիմակը այդպէս անուանած է։
Այժմէական տարիներուն եղած ուսումնասիրութիւնները փաստած են թէ դիմակը կը պատկանի Ք․Ա․1550-1500 թուականներուն, Աղամեմնոնասի ապրած ժամանակաշրջանէն (Տրոյան / Տրովադայի պատերազմ) 300 տարի առաջ։
Դիմակը Միկինեսի մէջ յայտնաբերուած 5 դիմակներէն մէկն է։ Կ՛ենթադրուի թէ ոսկեայ դիմակները կը պատէին թագաւորներուն դէմքերը, որպէսզի մեռեալներուն  գէշ ազդեծութիւններէն պաշտպանեն։ Դամբանները թագաւորական են, որովհետեւ գործածուած ոսկիի քանակը եւ որակը բացառիկ արուեստի են։


== Վաւերականութիւն ==

Ի․ դարավերջերուն եւ ԻԱ․ դարասկիզբին, դիմակին վաւերականութիւնը պաշտօնապէս վիճելի կը դառնայ։ «Հնաբանութիւն» պարբերաթերթին մէջ այս ուղղութեամբ լոյս տեսած են յօդուածներու շարք մը։ 
Միկինեսի մէջ կատարուած հնաբանական պեղումներուն ընթացքին, Յունաստանի Հնաբանական Սպասարկութիւնը, Փանայոթիս Սթամաթաքիս հնաբանին կը յանձնէ հնաբանական պեղումներուն հսկողութիւնը, վախնալով վաւերականութեան հարցեր, այդպէս ինչպէս մէջտեղ ելած էին Շլիմանի կողմէն Տրոյայի (Տրովատայի) պեղումներուն ընթացքին։ Շատեր Շլիմանը ամբաստանած էին թէ ան իր յայտնաբերումները կը ճոխացնէր ուրիշ պեղումներէ յայտանաբերուած իրերով։ Իսկ շատեր ալ զայն պաշտպանած էին, հաստատելով թէ ժամանակ չունէր դարբնելու, խարդախութիւն ընելու, որովհետեւ դիմակը գտնուած է բազմաթիւ վկաներու առջեւ, իրողութիւն մը զոր Սթամաթաքիս հաստատած է իր օրագիրին մէջ։ 
Շլիմանը պաշտպանողները, կը յիշատակեն նաեւ թէ դիմակին յատկորոշումները հար ու նման են պեղումներուն ընթացքին յայտնաբերուած մնացեալ իրերուն հետ, ինչպէս օրինակ առիւծի ոսկեայ գլուխը՝ գտնուած Դ․ (Δ') դամբանին մէջ, եւ թէ ամբաստանողները իրենց անձնական շահերէն մղուած այդպիսի գուշակութիւններ կ՛ընեն։
Հայոց Ցեղասպանութեան Զոհերու Յիշատակի Յուշահամալիր (Տէր Զօր)

35.2019°N 40.083°E﻿ / 35.2019; 40.083

Մեծ Եղեռնի Նայատակներու յուշահամալիր, Սրբոց Նահատակաց յուշահամալիր (արաբ․՝ كنيسة شهداء الأرمن‎‎), Հայոց Ցեղասպանութեան յուշահամալիր Սուրիոյ Տէր Զօր քաղաքի Ալ Ռաշտի թաղամասին մէջ։


== Պատմութիւն ==
Յուշարձանը նուիրուած է Հայոց Մեծ Եղեռնի զոհերու յիշատակին։ Յուշահամալիրի կառուցման աշխատանքները սկսած են 1 Դեկտեմբեր 1989-ին եւ աւարտած է 1990-ի Նոյեմբերին, օծուած՝ 3-4 Մայիս 1991-ին Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Գարեգին Բ. կաթողիկոսի կողմէ։ Յուշահամալիրը բաղկացած է եկեղեցիէ, թանգարանէ, յուշարձանէ, արխիւային կեդրոնէ եւ ցուցադրութիւններու սրահէ։ Կը գտնուի Հալէպի հայկական առաջնորդարանի թեմի անմիջական ենթակայութեան ներքոյ։ Ամէն տարի Ապրիլի 24-ին տասնեակ հազարաւոր ուխտաւորներ ամբողջ աշխարհէն կ'այցելեն Տէր Զօր՝ յարգելու Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակը։
21 Սեպտեմբեր 2014-ին յուշահամալիրը «Իրաքի եւ Լեւանտի Իսլամական պետութիւն» ահաբեկչական խմբաւորման կողմէ պայթեցուած է։


== Հիմնօրհնէք ==
Հայ առաքելական եկեղեցւոյ Հալէպի առաջնորդարանի նախաձեռնութեամբ 12 Մայիս 1985-ին տեղի ունեցած է համալիրի հիմնօրհնէքի արարողութիւնը։ Սուրիոյ այս քաղաքը պատահաբար չէր ընտրուած. երիտթուրքերը Տէր Զօր եւ այն շրջապատող անապատը կ'ուղարկէին Ցեղասպանութեան ժամանակ Արեւմտեան Հայաստանէն եւ այլ վայրերէն վտարուած հայերը։
Հայոց Ցեղասպանութեան յուշահամալիրը նահատակներու աճիւնները ամփոփող կոթողական աշխատանք է, տեղադրուած ապակէ շրջանակի մէջ, որմէ վեր կը յառի սպիտակ մարմարէ աշտարակը՝ պարուրուած խաչքարերով։


== Յուշահամալիր ==


=== Բարեկամութեան պատ ===
Համալիրը նախագծուած է յաւերժացնելու անմեղ նահատակներու յիշատակը, բաղկացած է գլխաւոր մուտքէն, որու միջով կարելի է հասնիլ բակ աստիճաններով, որոնք կը խորհրդանշեն այն սարսափելի աղէտները, որոնց հայ ժողովուրդը ենթարկուած է, բայց առանց յանձնուելու, կը շարունակէ ապրիլ։ Գլխաւոր մուտքի ճակատը ներսէն զարդարուած է աղաւնիի քանդակով եւ խաչերով՝ արտայայտելու խաղաղութեան հասնելու պայքարը։ Բակի աջ կողմը «Բարեկամութեան պատն է», որ զարդարուած է տարբեր արաբական եւ հայկական ոճերիու արձանագրութիւններով՝ որպէս երկու ժողովուրդներու սերտ կապերու խորհրդանշական արտայայտութիւն։


=== Յուշակոթող ===
Հիմնական մուտքի մեծ յուշարձանը կառուցուած է հայ նահատակներու յիշատակին համար։ Յուշարձանի խաչքարը բերուած է Հայաստանէն։ Յուշարձանի առջեւ կ'այրի անմար կրակը։ Երկու կողմերը կարելի է տեսնել աշխարհի տարբեր անկիւններէն տեղադրուած Հայոց Ցեղասպանութեան յուշարձաններու հինգական նմոյշներ։ Ձախ կողմը յուշապատ է՝ հայկական զարդաքանդակներով։


=== Եկեղեցին եւ թանգարանը ===
Յուշահամալիրի հիմնական մասը կազմող եկեղեցին եւ թանգարանը կը գտնուին բակի ձախ կողմը։ Եկեղեցին վեր կը յառի՝ հպարտորէն միախառնուելով երկինքին։ Եկեղեցցոյ ներքեւի մասը սրահն է, որտեղ կը գտնուի «Յարութեան սիւնը», ուր ամփոփուած են Եղեռնի զոհերու նահատակներու մասունքները։ Սիւնը կը խորհրդանշէ հայ ժողովուրդի պայքարն ու վերածնունդը։
Նախասրահը կը գործէ իբրեւ թանգարան, որտեղ կը պահուին գիրքեր, հրատարակումներ, փաստավաւերագրական լուսանկարներ, որոնք կը պատմեն Մեծ Եղեռնի ժամանակ հայերու կրած ցաւերու մասին։


== Հեղինակներ ==
Ճարտարապետներ՝ Սարգիս Բալմանուկեան, Կարպիս Թովմասեան


== Պատկերասրահ ==
31 Օգոստոս

31 Օգոստոս, տարուան 243-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 244-րդ) օրն է։


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
1927, Անդրանիկ Թորոս Օզանեան կամ Զօրավար Անդրանիկ, Անդրանիկ Փաշա, հայ զօրահրամանատար, պետական գործիչ ֆետայապետ (հայդուկապետ) (ծն․՝ 1865)։


== Տօներ ==
Armenian Navy Band

Armenian Navy Band, ժողովրդական «աւան-կարտ» (avant garde folk) նուագախումբ հիմնուած 1996-ին Հայաստանի մէջ․  ուրոյն երաժշտութեամբ` (փոփ, ճազ, ռոք, երաժշտութեան խառնուրդ), ուր հայկական երաժշտութեան արմատները զգալի են։
Ըստ Արթօ Թունճպոյաճեանին՝ «Մենք ոչ մէկին ուղղութիւն ցոյց չենք տար, մենք կը ձգենք, որ իւրաքանչիւրը ինքը ընտրէ, բայց համոզուած ենք, որ առանց սեփական արմատներէն հեռանալու, առանց սեփական ինքնութիւնը կորսնցնելու, հնարաւոր է եւ կարելի է ընդլայնել սեփական երեւակայութիւնը՝ սեփական կենսափորձով»։
2004, 13 Մարտ-ին նուագախումբը Երեւանի մէջ կատարեց բացումը իր «Avangarde Folk Music» երաժշտական ակումբին։


== Ձայնագրութիւն ==
   


== Տե՛ս նաեւ ==
Night Ark
Element Band
System of a Down


== Աղբիւրներ ==
«Ազատ Օր» օրաթերթ, 13 Մարտ 2004
1664 թուական

1664 թուական, նահանջ տարի, 17րդ դարու 64րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1664 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1664 մահեր
1847 թուական

1847 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 47րդ տարին


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1847 ծնունդներ

Նոյեմբեր 27(Մոսքուա)՝ Անդրէաս Արծրունի (ռուս.՝ Андрей Еремеевич Арцруни, մ.1898), երկրաբան
Մարտ 30՝ Ալեքսանտր Կրահամ Պելլ (անգլերէն՝ Alexander Bell, մ.1922), սկովտիացի գիտնական եւ գիւտարար


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1847 մահեր

Անյայտ օրով՝
Յակոբ Չէլէպի Տիւզ (ծն.1793), նկարիչ
Հայկական Յաւերժութեան Նշան

Հայկական յաւերժութեան նշանը (հայ.՝ յաւերժութեան հայկական նշան) հին հայկական ազգային նշան մըն է  եւ ձեւով մը կը ներկայացնէ հայ ժողովուրդը. Շատ կը գործածուի հայկական շինութիւններու մէջ, փորագրուած եկեղեցիներու եւ հնութիւններու վրայ։


== Գործածութիւն ==
Միջնադարեան հայկական մշակոյթին մէջ, յաւերժութեան նշանը կը խորհրդանշէ կեանքի անմահութիւնը։ Հինգերորդ դարէն ի վէր, երեւցաւ հայկական steles, որմէ ետք շարունակուեցաւ փորագրուիլ խաչքարերու վրայ։ Շուրջ 8-րդ դարուն, հայկական յաւերժութեան նշանը դարձաւ շատ գործնական, եւ կը պահէ իր իմաստալից նշանը մինչեւ հիմա ալ։ Խաչքարերու վրայ ըլլալէ բացի, նաեւ կը գտնուի եկեղեցական պատերու վրայ, դամբանաքարերու եւ այլ արձաններու։ Հռչակաւոր եկեղեցիներէն մէկը որ կը կռէ այդ նշանը Գառնիի Մաշտոց Հայրապետ Եկեղեցւոյ Մէջ, Հօրամայր Սրբատեղ, Նոր Վարագավանք, Ծիծեռնակավանք. Նաեւ կարելի է գտնել նշանը հին հայկական մատեաններու մէջ։
Այս նշանը նաեւ կարելի է գտնել պետական նշանակներու եւ ոչ պաշտօնական մետաղեայ դրամներու վրայ (որոնք կը գործածուին իբրեւ յուշանուէր), ինչպէս նաեւ ոչ- պետական միութիւնները եւ դպրոցները եւ սփիւռքը.


== ArmSCII եւ UNICODE ==
ArmSCIIի մէջ (Armenian Standard Code for Information Interchange), հայկական յաւերժութեան նշանը 7-bit եւ 8-bit ձեւերով ու ad-hoc բառագործնականի մէջ 1987-էն ի վէր։ 2010-ին հայկական կազմակերպութիւն մը ուզեց նշանը արձանագրել իբրեւ «Unicode character set», եւ ալ թէ աջ եւ թէ ձախ դարձող յաւերժութեան նշաններ արդէն արձանագրուած էին 2014-ի Unicode Version 7.0-ին վրայ


== Ծանօթագրութիւն ==


== Արտաքին յղումներ ==
Hayastan All Armenian Fund. Telethon 2010 - Water is Life. "Water is Life indeed and as you can see in the design, the water turns into the Armenian eternity symbol as it flows out of the helping hands."
Downtown, North End. "Armenian Heritage Park to participate Saturday in World Labyrinth Day", Posted by Jeremy C. Fox April 29, 2013. - "A single jet of water and the symbol of eternity mark its center, representing hope and rebirth."
Armenian Engineers & Scientists of America. "The Armenian Engineers and Scientists of America (AESA) logo is an ancient symbol used in Armenian architecture and carvings. The symbol signifies Eternal Life - in Armenian Haverjoutian Nshan or Sign of Eternity."
Armenian Monuments Awareness Project
Հ. Յ. Դաշնակցութեան Պատմութեան Թանգարան Հիմնադրամ

Հ. Յ. Դաշնակցութեան պատմութեան թանգարան հիմնադրամ, կազմակերպման առաջին քայլերը կատարուած են 1915-ի Օգոստոսին Ժընեւի մէջ` Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան բիւրոյի որոշմամբ (հիմնադիր տնօրէն` Արտաշէս Վանարեան (Հացագործեան) 1890-1930)։


== Պատմութիւն ==
1930-ականներու սկիզբը թանգարանը Ժընեւէն տեղափոխուած է Փարիզ, ուր գործած է մինչեւ 2006, այնուհետեւ փոխադրուած է Երեւան, եւ 7 Յուլիս 2007-ին բացուած է թանգարանի առաջին ցուցասրահը, որու ցուցադրութիւնը նուիրուած էր Հայաստանի Առաջին Հանրապետութեան պատմութեան։


== Ցուցադրութիւն ==
ՀՅԴ պատմութեան թանգարանին մէջ կը ցուցադրուին կուսակցութեան գործունէութեան վերաբերեալ փաստաթուղթեր, իւրօրինակ ազգային ու պատմական արժէքներ։ Թանգարանի ցուցադրութիւնը բաղկացած է երկու սրահներէ, ուր ներկայացուած են Հայաստանի առաջին հանրապետութեան պատմութիւնը լուսաբանող վաւերագրեր։ Ցուցանմուշներու շարքին են Հայաստանի առաջին հանրապետութեան ականաւոր գործիչներ Ալեքսանդր Խատիսեանի, Համազասպ Օհանջանեանի, Սիմոն Վրացեանի, Արամ Մանուկեանի, Յովհաննէս Քաջազնունիի, Անդրանիկ Օզանեանի եւ այլոց անձնական իրերը, փաստաթուղթերը, լուսանկարները։


== Հասցէ ==
Թանգարանը կը գտնուի Երեւանի կեդրոնի՝ Մհեր Մկրտչեան փողոցի 12/1 հասցէով։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Արտաքին յղումներ ==
Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան պաշտօնական կայքը
Գրական եւ իմաստասիրական շարժում

Գրական եւ իմաստասիրական շարժում (1885 թուականէն՝ «Շարժում գրական եւ իմաստասիրական»), ամսագիր։ Լոյս տեսած է 1883-1888 թուականներուն, Կոստանդնուպոլսոյ մէջ։ Խմբագիր՝ Դեմիրճիպաշեան (Գրասէր Ատոմ)։
Հանդէսը անդրադարձած է կրթութեան հարցերուն, լուսաբանած Կոստանդնուպոլսի հայկական վարժարաններու կեանքը, առաջարկած է ստեղծել նախնական, երկրորդական եւ բարձրագոյն դպրոցներ, ծանօթացուցած է ուսուցման առաջաւոր մեթոդներուն։ Արձագանգած է պոլսահայ մամուլի նիւթերուն, տպագրած լուրեր արեւմտահայ եւ պոլսահայ կեանքէն։ Բարձրացուցած է կանանց ազատութեան հարցը, ջատագոված կին մանկավարժներ ունենալու գաղափարը՝ մատնանշելով անոնց դերը երիտասարդ սերունդի դաստիարակման գործին մէջ։ Տպագրած է նիւթեր Գրիգոր Զօհրապի, Արփիարեանի, Տիւսաբի մասին։ Լուսաբանած է քաղաքատնտեսութեան եւ փիլիսոփայութեան խնդիրները։ Ամսագրի բոլոր նիւթերը գրած է ինքը՝ խմբագիրը։
355 (թիւ)

355 (երեք հարիւր յիսունհինգ) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 354-ի եւ 356-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A001358  հարիւրտասներկուերորդ կիսապարզ թիւն է
 Alt   355  գործադրելիս կը ստացուի c տողատառը
տարուայ 355րդ օրն է Դեկտեմբեր 22-ը (նահանջ տարիներուն՝ Դեկտեմբեր 21-ը)
355 Գաբրիէլա աստեղնեակի կարգային թիւն է
+355-ը Ալպանիա զանգելու միջազգային քոտն է
Ռոբերտ Մարգարեան

Ռոբէրտ Մարգարեան  (ծն.՝1969, Թեհրան), հայ բանաստեղծ։


== Կենսագրութիւն ==
Նոր սերունդի խոստմնալից գրողներէն Ռ. Մարգարեան ծնած է Թեհրան:
Նախնական կրթութիւնը ստացած է տեղւոյն ալիք, Գոհար եւ Քուշէշ-Մարիամեան դպրոցներուն մէջ, իսկ բարձրգոյն ուսումը, Թեհրանի համալսարանին մէջ։ Աւարտած է գիտական Ֆաքիւլթէի բնագիտութեան ճիւղը։ Ներկայիս տնօրէնն է Իրանի Իսլամական Հանրապետուդեան Ռատիօ-Հեռուստատեսութեան Հայերէն բաժնի հաղորդումներուն։


== Գործեր ==
Գրել սկսած է 1983-ին։ Իր բանաստեղծութիւնները լոյս տեսած են Թեհրանի «Ալիք», Հայաստանի «Ուրբաթ» թերթերուն եւ Ամերիկայի «Նաւասարդ» ամսագրին մէջ։
Ջբաղած է նաեւ արուեստի քննադատութեամբ եւ այս ուղղութեամբ յօդուածներ ստորագրած՝ «Ալիք» օրաթերթին մէջ։
Հրատարակութեան համար պատրաստ ունի իր բանաստեղծութիւններու անդրանիկ հատորը կեանքը «Զարկուած Թռչնի Թեւերի Վրայ» վորագրին տակ։
Կատարած է Թարգմանութիւններ իրանցի բանաստեղծներէ ու նաեւ Ֆրանսացի յայտնի բանաստեղծ Ժաք Փռէվէռէն։
Երիտասարդ բանաստեղծը ինքնատիպ ոճով եւ հարազատօրէն կը պատկերացնէ ներկայ դարու մարդկութեան սպառնացող վտանգները, եւ կը բաժնէ աղէտեալին վիշտը։


== Աղբիւրներ ==
Կարօ Աբրահամեան

Կարօ Աբրահամեան, մատենագէտ եւ բանասէր։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Իսթանպուլ։ Նախակրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին, իսկ երկրորդական եւ համալսարանական ուսումը Պէյրութի մէջ։ Մասնագիտացած է առեւտրական վարչագիտութեան եւ տնտեսագիտական պատմութեան ճիւղերուն մէջ։
Աշխատակցած է Իսթանպուլահայ եւ Պէյրութահայ մամուլին, գրականագիտական, մատենագիտական, բանասիրական եւ թարգմանական յօդուածներով։
Աշխատակցած է Մարմարա, Զարթօնք, Արարատ օրաթերթերուն, Շիրակ, Բագին, Ջանասէր, Դիտակ ամսաթերթերուն. Հայկազեան Հայագիտական հանդէսին եւ Հասկ Հայագիտական Տարեգիրքին։


=== Խմբագրական աշխատանքով աջակցած է ===
Շիրակ գրական ամսաթերթի Զարեհ Խրախունիի նուիրուած բացառիկ համարին (Շիրակ ԽԱ. Տարի, թիւ 4-6, Ապրիլ-Յունիս 1997)։
Լեւոն Վարդանի Արեւմտահայութիւնը Տնտեսական Յարաբերութիւններու ճամբուն Վրայ (Պէյրութ, 1998)։
«Արաս Հրատարակչատուն»ի հրատարակած Գէորգ Բամպուքճեանի թրքերէն լեզուով ամբողջական գործերուն Ա., Բ. եւ Դ. հատորներուն (Իսթանպուլ, 2002-2003)։


== Հրատարակուած գործեր ==


=== Բանասիրական-մատենագիտական աշխատանք ===
«Վաղահաս Ու Անփոխարինելի Կորուստ Մը՝ Գէորգ Բամպուքճեան (1923-1996)» - առանձնատիպ՝ Հասկ Հայագիտական Տարեգիրքի) (Է.-Ը. տարի, 1995-1996)։
«Մատենագիտական ցանկ Լեւոն Վարդանի առանձին հատորով լոյս տեսած գործերուն եւ պատմաբանասիրական յօդուածներուն» - առանձնատիպ՝ Հայկազեան Հայագիտական Հանդէսի (ԺՆ. տարի, 1998)։


=== խմբագրական աշխատանք ===
Լեւոն Վարդանի Հարկերը Օսմանեան Եւ Պարսկական Կայսրութիւններուն Մէջ. ԺԵ.-Ի. Դար. Ա. հատոր. Ա.-Ի. - Երեւան, 2004։


== Աղբիւրներ ==
Ժամանակակից Իսթանպուլահայ Գրողներ, Կարօ Աբրահամեան, Ա. հատոր, Անթիլիաս 2004, էջ 554։


== Արտաքին յղումներ ==
«Ժամանակակից Իսթանպուլահայ գրողներ» գործի Ա. հատորին հրատարակման առիթով ընթերցման հանդիպում (Պէյրութ):