armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ռոպերթ Սարգսեան

Ռոպերթ Լիպարիտի Սարգսեան (25 Հոկտեմբեր 1938(1938-10-25), Թիֆլիս, Խորհրդային Միութիւն), խորհրդային հայ շարժանկարի բեմադրիչ, դերասան, ՀԽՍՀ կինեմատոգրաֆիստների միութեան անդամ (1 Մարտ, 1981)։


== Կենսագրութիւն ==
Ռոպերթ Սարգսեան, ծնած է 1938 թուականին Թբիլիսի մէջ։ 1963 թուականին աւարտած է Երեւանի գեղարուեստա-թատերական հիմնարկի բեմադրիչի բաժինը։ 1963-1965 թուականներուն աշխատած է Հայաստանի մշակոյթի նախարարութեան մէջ։ 1965 թուականէն եղած է Երեւան կինոստուդիայի բեմադրիչը։ Նկարահանած է 3 խաղարկային եւ 30 փաստագրական ֆիլմ։


== Ֆիլմագրութիւն ==


=== Բեմադրիչ ===


=== Դերերը շարժանկարի մէջ ===
Սալամինայի նաւամարտ

Սալամինայի նաւամարտ (յունարէն՝ ναυμαχία της Σαλαμίνας)․ ծովային ճակատամարտ, յունական քաղաք-պետութիւններու դաշնութեան եւ Պարսկաստանի միջեւ։


== Ճակատամարտի սկիզբը եւ ընթացքը ==

Ք.Ա. 476-ին Պարսկաստանի բանակը Քսերքսեսի առաջնորդութեամբ Աթէնք հասաւ։ Աթէնքի բնակիչները մօտակայ Սալամինա կղզին փոխադրուեցան իրենց անվտանգութեան համար։ Պարսիկները յաջողեցան ջախջախել աթենացիներուն եւ սպարտացիներուն եւ թալանեցին Աթէնքը՝ Աքրոփոլին։ Քսերքսես յաղթական որոշեց ամբողջովին ոչնչացնել յունական նաւատորմը։ Պարսկական նաւերը ուղղութիւնը փոխեցին՝ դէպի Սալամինա կղզին ուղղուելով։ Պարսկական ծանրաքաշ նաւերը չէին կրնար անցնիլ Սալամինայի նեղուցէն։ Պարսկական նաւերու առաջընթացը խոչընդոտեցին յունական նաւերը։ Յոյները սուր գործիքներ ամրացուցած էին նաւերուն ծայրերուն եւ կարողացան ջախջախել պարսկական ռազմանաւերը։ Այս ծովամարտի ընթացքին յոյները ջախջախիչ յաղթանակ տարին թշնամիի նկատմամբ։ Պարսկական մօտ 800-անոց նաւատորմէն հայրենիք վերադարձան մօտ 600-ը։
Քսերքսես ստիպուած էր նահանջել։ Ան Պարսկաստան վերադարձաւ, սակայն պարսկական զօրքերը Յունաստանի արեւելքը մնացին։  Ձմրան պատճառով պատերազմը կարճ ժամանակով դադրեցաւ։


== Ճակատամարտի աւարտը ==

Գարնան սկսաւ յոյն-պարսկական պատերազմներու երկրորդ շրջափուլը։ Սալամինայի նաւամարտով քաջալերուած բաւական յունական քաղաքներ, իրենց ուժերը միաւորելով, պարսկական բանակը ջախջախեցին եւ Յունաստանէն դուրս վտարեցին։
Պարսիկներու հնարաւոր յարձակում/ներ դիմադրելու նպատակով Տիլոսի մէջ Տիլոսեան Դաշինքը ստեղծուեցաւ։ Միութեան անդամ քաղաքները իրենց ռազմանաւերը միութեան կը տրամադրէին պարսիկներուն դէմ պայքարի համար։  Քսերքսես կը ստիպուի հաշտութիւն խնդրել։ Ք.Ա. 449-ին յոյն-պարսկական պատերազմները կ՛աւարտին։ Յոյն ժողովուրդը յաղթելով հզօր Աքեմենեան Պարսկաստանին իր հզօրութիւնը ցոյց տուաւ։


== Աղբիւրներ ==
Ա. ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ, Հ . ԱՎԵՏԻՍՅԱՆ, Ա. ՔՈՍՅԱՆ, Հին Հունաստան, [{{{յղում}}} Համաշխարհային պատմություն։ Հին աշխարհ։ Դասագիրք 6–րդ դասարանի համար], Երեւան էջ 80։Կաղապար:Հունաստանի ճակատամարտեր
Մանրատնտեսութիւն

Մանրատնտեսութիւնը, տնտեսագիտութեան ճիւղերէն մէկն է: Ան կը վերլուծէ անհատներու վարքագիծերը եւ անոնց փոխազդեցութիւնները տարբեր շուկայական գիներու վրայ, ուր կը փոխանակուին արտաբերութիւնն ու արտադրութեան ազդակները:
Գլխաւորաբար սպառիչները ընդունուած են ինչպէս գործ առաջարկող եւ վերջացած արտադրանք պահանջողներ:
Ձեռնարկները նկարագրուած են որպէս գործական աղբիւր պահանջող: Անոնք՝ ըստ իրենց գործելակերպին, վերջացած արտադրանքի հայթայթիչներ կամ ինչքի միջնորդներ են:
Մանրատնտեսութեան եւ համատնտեսութեան միջեւ տեսողութեան տարբերութիւն մը կայ: Համատնտեսութեան մէջ կը վերլուծուին համաշխարհային մեծութիւնները կամ տնտեսական ամբողջութիւնները (ազգային արտադրութիւն, ազգային եկամուտ, ազգային ծախք, աշխատողներու գումարը) եւ անոնց յարաբերութիւնները ազգային կամ միջազգային գետնի վրայ, որ տնտեսական եւ ընկերային մթնոլորտէն ներս առաւել-պակաս գործօն ձեւով միջամտելու հակամէտ պետութեան մը ներկայութեամբը հաւասարապէս նշուած է:


== Աղբիւրներ ==
(ֆր.) François Etner, Microéconomie, Presses universitaires de France, 2015, 978-2-13-072998-3
(անգլերէն) Andreu Mas-Colell, Michael D. Whinston et Jerry Green, Microeconomic Theory, Oxford University Press
(ֆր.) Hal Varian, Introduction à la microéconomie, de Boeck Université
(ֆր.) Hal Varian, Analyse microéconomique, de Boeck Université
(ֆր.) François Bourguignon, Pierre-André Chiappori et Patrick Rey, Théorie microéconomique, Fayard
(ֆր.) Pierre Cahuc, La Nouvelle Microéconomie, La Découverte, 1998
(ֆր.) Bernard Guerrien et Véronique Parel, 1988, Microéconomie
(ֆր.) Bernard Guerrien et Emmanuelle Bénicourt, 2008, La Théorie économique néoclassique, La Découverte.
(ֆր.) Gilles Rotillon, 1996, Introduction à la microéconomie, La Découverte.
(անգլերէն) Jeffrey Perloff, 2003, Microeconomics third edition, Pearson
(ֆր.) Cahiers français Կաղապար:Numéro, 2005, La Microéconomie en pratique, La Documentation française.Articles

(ֆր.) Bernard Guerrien, Y a-t-il quelque chose à garder dans la microéconomie ?, janvier 2016
(ֆր.) Autisme-économie, À quoi sert la microéconomie ?, 2000
(ֆր.) Bernard Guerrien, La microéconomie est-elle utile ?, paru dans Cahiers français, n° 327 - juillet-août 2005
Զէյթունի Գրչութեան Օճախ

Զէյթունի գրչութեան օճախ, հայ մշակոյթի կեդրոն, գործած է 16-18-րդ դարերուն, հիմնականին Սուրբ Սարգիս եւ Սուրբ Աստուածածին եկեղեցիներուն կից գրչատներուն մէջ։


== Պատմութիւն ==
Մեզ յայտնի առաջին մատեանը Մաշտոց է, որ ընդօրինակած է Գաբրիէլ դպիրը, 1534–ին։ Այս եւ 16-րդ դարու ընդօրինակուած եւս երեք մատեան կը պահուին Մեսրոպ Մաշտոցի անուան Մատենադարանին մէջ (ձեռ․ №№ 956, 2504, 5956, 9289)։ Անոնցմէ են Վահան Սարկավագի Սաղմոսարանը (1582), Գրիգոր Տաթեւացիի «Գիրք հարցմանցը» (1596)։ Վահան Սարկավագ ընդօրինակած է նաեւ Շարակնոցներ (1616-1625), Աստուածաշունչ (1634), Գրիգոր Վարդապետը՝ Մաշտոց (1655)։ 17-րդ դարուն Յովհաննէս Խաչատուր, Եփրեմ, Ստեփանոս գրիչներու ընդօրինակած ձեռագիրների մէկ մասը կը պահուի Մաշտոցի անուան Մատենադարանին մէջ (ձեռ․ №№ 695, 1230, 1252, 2133, 2163, 2475, 3554, 6039, 10374)։
18-րդ դարուն գրչութեան կեդրոնի գործունէութիւնը թուլացած է։ Յայտնի են Դաւիթ եւ Սահակ գրիչ-ծաղկողները, որոնց ընդօրինակած մատեանները չորսը Մաշտոցի անուան Մատենադարանին մէջն են (ձեռ․ №№ 1030, 2161, 9272, 10227)։
Զէյթունի գրչութեան օճախին մէջ պահպանուած են բացառիկ նշանակութիւն ունեցող մատեաններ (1256–ին Հռոմկլայի գրչատանը Թորոս Ռոսլինի ծաղկած «Զէյթունի Աւետարանը» եւ այլն)։ Գրչութեան այս օճախին մէջ սերունդներու հերթափոխը, գրիչներու պատրաստումը համակարգուած բնոյթ ունեցած է։


== Գրականութիւն ==
ԺԷ դարու հայերէն ձեռագիրերու յիշատակարաններ (կազմ․ Վ․ Յակոբեան, Ա․ Յովհաննիսեան), հ․ 1―2, Երեւան, 1974―78։
Գրիգոր (անձնանուն)

Գրիգոր, հայկական արական տարածուած անուն։ Իբրեւ անձնանուն կը յիշատակուի հնագոյն ժամանակներէն։ Ծագած է յունարէն «grigorios» բառէն, որ կը նշանակէ՝ զգօն, զարթուն։ Քրիստոնէութեան շնորհիւ սա յունական (Γρηγόριος) անունը լատիներէնի միջոցաւ (Gregorius) տարածուած է շատ ժողովուրդներու մէջ։ Հայերու մէջ գործածական է Ե դարէն։

Լատինագիր ձեւը՝  KRIKOR 
Անունէ ստեղծուած մականուն՝ Գրիգորեան


== Անունը Կրողներ ==
Գրիգոր Լուսաւորիչ (մօտ 257-331)
Գրիգոր Արծրունի (1845 Մոսքով-1892 Թիփղիս) հրապարակախօս
Գրիգոր Նարեկացի (951-1003) Ժ դարու աստուածաբան
Գրիգոր Նազիանզացի (Աստուածաբան, 329-389) քրիստոնեայ աստուածաբան
Գրիգոր Տաթեւացի (1346-1409) եկեղեցական գործիչ
Գրիգոր Ստեփան Ազարեան (պուլկար․՝ Крикор Азарян, 1934-2009) պուլկարացի բեմադրող
Գրիգոր Ամիրեան (1888 ՕԿ-1964 Լոս Անճելըս) քաղաքական գործիչ
Գրիգոր Ակներցի ԺԳ դարու պատմիչ
Գրիգոր Աղապապեան (1911-1977 Երեւան) ճարտարապետ
Գրիգոր Գուրզադեան (1922 Պաղտատ-2014 Երեւան) աստղագէտ, գրող
Գրիգոր Դաւիթեան (1886-1924) բժիշկ
Գրիգոր Եղիկեան
Գրիգոր Եղիաեան
Գրիգոր Եսայեան
Գրիգոր Զօհրապ (1861-1915) քաղաքական գործիչ, գրող
Գրիգոր Զամպաքճեան
Գրիգոր Խալդարեան (մ.1787) հրատարակիչ
Գրիգոր Խանջեան (1926-2000) նկարիչ
Գրիգոր Պըլտեան (ֆրանսերէն՝ Krikor Beledian, ծն.1945) բանաստեղծ, բանասէր
Գրիգոր Պալեան (1764-1823) ճարտարապետ
Գրիգոր Սաղեան (1880 Շուշի-1937) բժիշկ
Գրիգոր Քալֆայեան (1873-1949) գրող
Գրիգոր Քէշիշեան (1921-1980) արձակագիր
Գրիգոր Յարութիւնեան (մ.1763)
Գրիգոր Յակոբեան (1907-1981) բանաստեղծ, բանասէր
Գրիգոր Յակոբով (1870-1918) բժիշկ
Գրիգոր Չէլէպի Տիւզեան (1774-1819) ոսկերչապետ
Գրիգոր Չիլինգիրեան (1839-1923) հրապարակախօս
Գրիգոր Սաթամեան դերասան, բեմադրիչ
Գրիգոր Սամուէլեան (1915-2005) լեզուաբան
Գրիգոր Սահեան (1870-1921) բժիշկ
Գրիգոր Փէշտիմալճեան (1778-1839) փիլիսոփա
Գրիգոր Փափազեան (1893-1965) բժիշկ


== Անուան Ձեւերը Տարբեր Լեզուներով ==
ալպ․՝ Grigor, Gërgur Կրիկիր, Կուրկուր
անգլերէն՝ Gregory Կրեկորի
արաբերէն՝ جريجوري‎
գերմաներէն՝ Gregor Կրեկոր
դան․՝ Gregers Կրեկերս
եբր.՝ גרגורי ‎
էստ․՝ Reigo Ռէյկոյ
իտալ.՝ Gregorio Կրեկորիոյ
լատ.՝ Gregorius Կրեկորիուս
լիթ.՝ Gregors
լաթիշ․՝  Gregoras Կրեկորաս
լեհ.՝ Grzegorz Կժեկոժ
խորւ.՝ Grgur Կրկուր
հունգարերէն՝ Gergely Կերկելի
ճափ.՝ グレゴリー Կուրեկորի
յուն․՝ 'Γρηγόριος Կրիկորիոս
նեփալ.՝ Gregoor, Gregorius Կրեկոոր
շուէտ.՝ Greger
չեխ․՝ Řehoř Րժեհորժ
ա-փնջ.՝ گرگوری
պելառուս․՝ Рыгор, Грэгары Րըհոր, Հրեհարի
պուլկար․՝ Григор
ռում.՝ Grigore
ռուս.՝ Григорий
հսսամ.՝ Григорије
սպ.՝ Gregorio
վրաց.՝ გრიგოლი Կրիկոլի
ուքր.՝ Григір, Григорій Հրիհիր, Հրիհորիյ
փորթ.՝  Gregório
քորէայերէն՝ 그레고리 Կէուլեկոլի
ֆին.՝ Reijo Ռէյյեոյ
ֆրանսերէն՝ Grégoire Կրեկուար
Յակոբ Մուխթարեան

Յակոբ Մուխթարեան (1852, Ուրֆա, մեռած ՝1901) .-Բնիկ Ուրֆացի, ծնած 1852-ին: Պէյրութ ժամանած 1882-ին եւ եղած՝ կաշիի վաճառական։ Իր եւ Ստեփան Թօփուզխանետնի ջանքերով է, որ ինըհարիւրական թուականներէն ալ առաջ Երուսաղէմէն Կիւրեղ անուն տիրացաւ վարժապետ մը կը բերուի Պէյրութ, որ Սբ. Նշան վանքին մէկ անկիւնը անհատական դասեր կու տայ։ Այ տիրացուն ժամանակ մը յետոյ վարդապետ կը ձեռնադրուի Ներսէս անունով։ Յակոբ Մուխթարեան ունեցաւ հինգ աղջիկ եւ մէկ տղայ։ Աղջիկներէն Հանըմ, Մարիամ եւ Աղաւնի ուսուցչութիւն ըրած են արաբերէն լեզուներու։ Օր.Աղաւնի Մուխթարեան, կրտսեր աղջիկը Յակոբ Մուխթարեանի, տնօրէնուհին է Քէնեայի (Ափրիկէ) Իվանժէլիքել վարժարանին, իր մանչ զաւակը՝ Տօքթ. Ուիլյըմ Մուխթարեան, շրջանաւարտ Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանի Ատամնաբուժական բաժինէն 1922-ին, ժամանակ մը եղած է միեւնոյն բաժնի պատասխանատու բժիշկ։ Ապա անցած Պաղտատ, 6 Ապրիլ 1949-ին: Իսկ Յակոբ Մուխթարեան մեռաւ 1901-ին:


== Ծանոթագրութիւններ ==
Աւետիք (անձնանուն)

Աւետիք, հայկական արական անուն։ Առաջացած է հայերէն աւետիք «բարի լուր» բառէն։ Անուան Աւետիս տարբերակը լայնօրէն կը գործածուի արեւմտահայերու մօտ։ Կաrճ ձեւերն են՝ Աւտիս, Վիտիս, Վիտի, Աւիս, Աւետ, Աւօ։ Կը գործածուի 12-րդ դարէն։


== Գործածութիւններ ==
Աւետիս, քառասուն վկաներէն մէկը, որ նահատակուեցաւ Սեբաստիոյ մէջ։
Աւետ քահանայ, որ Միջագետքի մէջ սովի ժամանակ, վաճառեց իր ունեցուածքը եւ բաժնեց սովահարներուն ու սկսաւ ճգնական կեանք վարել։
Աւետիս երէց, որ 1171 թուականին Մանազկերտի Խազղունք գիւղի Ստեփանոս քահանայէն գնեց հին Աւետարան մը ու նուիրեց եկեղեցւոյ։
Աւետիս, գրիչ, 1176 թուականին Կամրջաձորի վանքին մէջ՝ առաջնորդ Քրիստափորի հրամանով, ընդօրինակեց Սամուէլ Անեցիի ժամանակագրութիւնը։
Հմայեակ Յակոբեան

Հմայեակ Յակոբեան (1871, Տրապիզոն, Օսմանեան Կայսրութիւն - 7 Յուլիս 1939(1939-07-07), Թիֆլիս, Խորհրդային Միութիւն), հայ գեղանկարիչ:


== Կեանք եւ գործունէութիւն ==
Ծնած է Տրապիզոնի մէջ: Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին մէջ եւ ապա ընդունուած Թիֆլիսի Ներսիսեան վարժարանը, ուր իբրեւ նկարչութեան ուսուցիչ ունեցած է յայտնի նկարիչ Յարութիւն Շամշինեանը:
Աւարտելէ ետք ուսումը շարունակելու համար մեկնած է Գերմանիա, ուր շրջանաւարտ ըլլալէ ետք որոշ ժամանակ ապրած է:


=== Աշխատութիւններ ===
Յակոբեան զբաղած է նկարչութեամբ. հիմնականին մէջ նկարած է դիմանկարներ, բնանակարներ, ինչպէս նաեւ այլ ժանրի աշխատութիւններ:
Անոր գործերուն մէջ մեծապէս տեղ գտած է գիւղական կեանքը. անոնցմէ են «Վարը Արագածի լանջին», «Հովիւը», «Հին Թիֆլիզ»ը եւ այլ աշխատութիւններ:
Նկարներուն ճամբով փորձած է ներկայացնել հայ աշխատող դասակարգը։ Այդ գործերէն են «Հայ գիւղացին», «Ոսկերիչ Ալեքօն» գործերը:
Իսկ Յակոբեանի դիմանկարներէն յայտնի են «Մովսէս Խորենացի», «Կաթողիկոս Խրիմեան» աշխատութիւնները:


=== Ցուցահանդէսներ ===
Յակոբեան իր գործերով ունեցած է անձանկան ցուցահանդէսներ, Հայաստանի, ինչպէս նաեւ այլ երկիրներու մէջ
Յետ մահու՝ 1948 թուականին Երեւանի մէջ բացուած է գեղանկարիչի ցուցահանդէսը:
Անոր գործերէն շատեր մինչեւ օրս կը պահուին Հայաստանի Ազգային պատկերասրահին, ինչպէս նաեւ Վրաստանի եւ Ռուսաստանի մէջ գտնուող յատուկ հաւաքածոներու մէջ:
Նազիկ Աւտալեան

Նազելի Վարդան (Նազիկ) Աւտալեան (31 Հոկտեմբեր, 1986, Լենինական (այժմ՝ Կիւմրի), ՀԽՍՀ), հայ ծանրամարտուհի։ 2009 թուականի Հարաւային Քորիայի Կոյան քաղաքի մէջ տեղի ունեցած ծանրամարտի աշխարհի առաջնութիւնին ճանչցուած է աշխարհի ախոյեան, դառնալով անկախ Հայաստանի ծանրամարտի առաջին աշխարհի ախոյեանը։ Նոյն տարի Աւտալեանը պարգեւատրուած է «Հայրենիքին մատուցած ծառայութիւններու համար» 2-րդ աստիճանի մետալով:Հայ ծանրորդուհին ինքնաշարժի արկածէ յետոյ երկար ժամանակ գործողութիւնի շրջանէ ետք վերադարձաւ մեծ սբորտ մասնակցեցաւ 2015 թուականի ծանրամարտի աշխարհի առաջնութեանը եւ գրաւեց 14-րդ հորիզոնականը (105+125): 2016 թուականին Նորվեյի մէջ ընթացող ծանրամարտի Եւրոպայի առաջնութիւնի Նազիկ Աւտալեանը դարձած է ախոյեան։
Աֆշին

Աֆշին Ճաֆարի (6 Մայիս 1978(1978-05-06), Բաբոլ, Մազանդարան, Իրան), հանրածանօթ իբրեւ Աֆշին պարսկերէն՝ افشین պարսիկ-գերման փոփ ժանրի երգիչ եւ միջազգային աստղ իրանեան սփիւռքի գաղթօճախներուն մէջ։
Փոքր տարիքիէն սկսած է նուագել ու երգել, յօրինած է շարք մը երգեր։ Գաղթած է Գերմանիա 17 տարեկանին ու թողարկած է վեց ալպոմներ եւ տուած շուրջ 300 ելոյթներ՝ Եւրոպա, Քանատա, ԱՄՆ եւ այլուր, շահելով վաստակ իր փոփ երգերով ու երիտասարդական տեսաերիզներո։։


== Ալպոմներ ==
1999՝ «Booye Baroon»
2002՝ «Setareh»
2003՝ «Aso Pas»
2005՝ «Maach»
2008՝ «The Song For X»
2013՝ «Gheire Ghanooni»


== Արտագին յղումներ ==
Պաշտօնական կայքէջ
Սանթիակօ տէ Քոմփոսթելա

Սանթիակօ տէ Քոմփոսթելա կամ ար․ Սանտիագո դե Կոմպոստելա (սպ.՝ Santiago de Compostela [sanˈtjaɣo ðe komposˈtela], գալ.՝ Santiago de Compostela [sãnˈtjaɰo ðe komposˈtɛla]), Sպանիաի Գալիսիա ինքնավար համանքի մայրաքաղաքը։ Համանքն ընդգրկված է Սանտիակո շրջանի կազմի մէջ։ Քաղաքն առաջացել է Սանդիակոի տաճարի՝ ուխտագնացութեան ամենամեծ կէտրոնի շուրջը։ 1985 թվականին քաղաքի հին մասը դարձավ ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգութեան յուշարջան։


== Բնակչութիւն ==
Յակոբ Գույումճեան

Գույումճեան Յակոբ, ծնած է 1842-ին Թալաս ու մահացած է 22 Յունիս 1913, կը զբաղուի վաճարականութեամբ: Հօրը հետ գացած է Կարին եւ առեւտրական ասպարէզը մտած. նոյն գործով Տիգրանակերտ կը փոխադրուի իրբ ընկեր եւ գործակից Գիւլպէնկեան տան:
Տիգրանակերտի մէջ կուսակալութեան Իտարէի ժողովի անդամ եղած է երկար ժամանակ, առեւտրական սենեկի նախագահ եւ անդամ կառավարական ժողովներու: Այս առթիւ ստացած է Միւթէմայիզ աստիճան եւ զանազան պատուանշաններ: Ազգային շրջանակի մէջ ալ երկար ժամանակ Քաղաքական Ժողովի ատենապետութիւնը ըրած է եւ տեղւոյն Ազգ. գործերու օգտակար ուղղութիւն տալով՝ գնահատուած է ժողովուրդէն: Նպաստած է տեղւոյն Ս. Կիրակոս եկեղեցւոյն վերաշինութեան թէ՝ անձնապէս նուիրելով կարեւոր գումար մը եւ թէ՝ յորդորած ուրիշներ որ տան եւ կրցած է գլուխ հանել այդ հոյակապ տաճարին շինութիւն:
Հայկական կստորածներուն ատեն (1895-1896), Տիարպէքիր ջարդի օրերուն. իր տունը ընդունած է հարիւրաւոր Հայեր եւ շաբաթներով պահած է զանոնք:
Տիարպէքիրէն Հալէպ փոխադրուելով, Կիւլպէնկեան Տան շահակից ընկերի հանգամանքով, հոն ազգ. ձեռնարկներու սպտարող եղած է: Առեւտրական պատճառներով յարաբերութեան մէջ ըլլալով Ճիզրէ գաւառակին հետ (Տիգրիսի վրայ) կը տեղեկանայ թէ հոն ցիրուցան Հայեր կան մինչեւ գաւառակին խորերը, առանց եկեղեցիի եւ քահանայի. ինք ընտրել կու տայ քահանայ մը եւ Ճիզրէ կը ղրկէ, անոր բնակարանի, ապրուստի, մատուռի վարձքի ծախքերը վճարելով:
Պաղտատ փոխադրուելով, հոն ալ ժողովուրդը ընտրած է զինքը անդամ Գաւառական Ժողովին, պաշտօն մը՝ որ պահեց իր վրայ մինչեւ մահ: Հոն ալ կառավարական յանձնաժողովներու եւ Իտարէի ժողովներու անդամ եղած է:
Պասրայի եկեղեցւոյ վերաշինութիւնն ալ իր գործունէութեամբ եղած է:
22 Յունիս 1913-ին մեծաշուք յուղարկաւորութեամբ մը թաղուեցաւ. Ունէր 5 արու զաւակներ եւ երկու աղջիկներ: Յակոբի չորս զաւակները Պաղտատ կը գտնուին, ուր Ֆէլուճէ գիւղաքաղաքին մէջ ունին իրենց մեծ ագարակը, ուր այցելած է հանգ. Ֆէյսալ թագաւորը:


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան, 1938, Պուքրէշ, Հատոր Գ., էջ 534:
Ալեքսանդր Արաքսմանեան

Ալեքսանդր Արաքսմանեան (բուն անունով Ալեքսանդր Մանուկեան, 3 Յունիս 1911(1911-06-03), Գիւմրի, Երեւանի նահանգ, Կովկասի Փոխարքայութիւն, Ռուսական Կայսրութիւն - 12 Մարտ 1982(1982-03-12), Եալթա, Խրիմ, Ուկրաինական ԽՍՀ, Խորհրդային Միութիւն), արձակագիր, թատերագիր, լրագրող եւ արուեստի վաստակաւոր գործիչ։ 1936 թուականին դարձած է Գրողներու միութեան անդամ։


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է ծնած է Կիւմրի: Իր կրթութիւնը ստացած է Թիֆլիսի Ստեփան Լիսիցեան դպրոցէն ներս, ուրկէ շրջանաւարտ ըլլալէ ետք զբաղած է ուսուցչութեամբ: Փոքր տարիքէն սկսած է մասնակցիլ թատերական ներկայացումներու։ 
1943 թուականին հաստատուած է Երեւան, ուր սկիզբ առած է իր գրական գործունէութիւնը։ 


== Վարած պաշտօններ ==
Ան որոշ ժամանակ աշխատած է Երեւանի Գաբրիէլ Սունդուկեանի անուան թատրոնին մէջ։ Եղած է «Սովետական Հայաստան» թերթի խմբագրութեան անդամ։ 1968-1973 թուականներուն վարած է «Էկրան» հանդէսի խմբագիրի պաշտօնը:


== Աշխատութիւններ ==


=== Վեպեր ===
Իր առաջին աշխատութիւնը՝ «Ճանապարհ դէպի Կամիշին» վէպը առաջին անգամ տպագրած է 1945 թուականին, որուն յաջորդած են «Գեազբել լեռան գաղտնիքը», «Ճանապարհորդութիւն ապակու աշխարհում», «Ազատութիւնն աքսորական» եւ այլ աշխատութիւններ: 


=== Թատերգութիւններ ===
Վէպի եւ պատմուածքներու կողքին Արաքսմանեան գրած է նաեւ թատերական ներկայացումներ, որոնցմէ են․

«Կեանքի երգը»,
«Քո սիրտի կրակը»,
«Երբ տանն աչքեր չկան»,
«Պատեր անդունդի եզրին» եւ ուրիշներ:


== Շքանշաններ եւ մրցանակներ ==
Շնորհիւ իր վաստակին՝ Արաքսմանեան արժանացած է «Աշխատանքային կարմիր դրօշ» եւ «Ժողովուրդներու բարեկամութիւն» շքանշաններուն:
Իր «Հինգ րոպէ ճշմարտութիւն» թատերախաղի համար 1980 թուականին արժանացած է Սունդուկեանի անուան մրցանակի:
Միջազգային Կազմակերպութիւններու Ֆրանսախօս Պաշտօնեաներու Համագումար

Միջազգային Կազմակերպութիւններու Ֆրանսախոս Պաշտօնեաներու Համագումար (ֆր.՝ Assemblée des Francophones Fonctionnaires des Organisations Internationales, AFFOI), ֆրանսերէն խօսող միջազգային քաղաքացիական ծառայողներու համաշխարհային ցանց:
Համագումարը ձեւաւորուած է 2007-ին Հաակի մէջ Միացեալ Ազգերու Կազմակերպութեան (ՄԱԿ) ներկայացուցիչներու կողմէ՝ Արդարադատութեան Միջազգային Դատարան (ICJ), Միջազգային Քրէական Դատարան (ICC), Քիմիական Զէնքի Արգիլման Կազմակերպութիւն (OPCW), Եւրոպական Տիեզերական Գործակալութիւն (ESA), Եւրոփոլ եւ Eurojust կազմակերպութիւններուն կողմէ։ Ներկայիս Հանրագումարին միացած են 57 միջազգային կազմակերպութիւններ:
ՄԿՖՊՀ նպատակն է միջազգային կազմակերպութիւններու գործունէութեան մէջ պաշտպանել լեզուական, մշակութային եւ հայեցակարգային բազմազանութիւնը:
ՄԿՖՊՀ գրասենեակներ ունի Հաակի, Նիւ Եորքի, Ուաշինկթոնի, Ժընեւի, Լիւքսեմպուրկի, Պրիւքսէլի եւ Ատիս Ապապայի մէջ: Կազմակերպութեան գլխաւոր գրասենեակը կը գտնուի Հաակ, Հոլանտա:


== Պատմութիւն ==
Միջազգային Կազմակերպութիւններու Ֆրանկոֆոն Պաշտօնեաներու Համագումարի կանոնակարգը ստորագրուած է 21 Մարտ 2007-ին Միջազգային Քրէական Դատարանի դատաւոր Պրունօ Քոթթէի, Արդարադատութեան Միջազգային Դատարանի դատաւոր Ռոննի Աբրահամի, Քիմիական Զէնքի Արգիլման Կազմակերպութեան տնօրէն Փաթրիս Պլանքի, Միջազգային Կազմակերպութիւններու Ֆրանկոֆոն Պաշտօնեաներու Համագումարի նախագահ Տոմինիկ Հոպէնի, Եւրոփոլի տնօրէն Միշէլ Քիյէնի, Eurojustի գլխաւոր դատախազ Ժերար Լուպենսի եւ ESA-ի գլխաւոր քարտուղար Ժան Ժագ Տորտէնի կողմէ:
Ծանօթագրութիւններ


== Արտաքին յղումներ ==

Francophonia's official website
Association internationale des maires francophones
Association internationale des parlementaires francophones
Որսորդութիւն

Որսոդրութիւն, վայրի կենդանիներու ու թռչուններու որս, որ մարդու տնտեսական գործունէութեան հնագոյն ձեւերէն է։ Սկզբնական շրջանին որսորդութիւնը (նաեւ որսացուած կենդանիին օգտագործումը) կրած է հաւաքական բնոյթ եւ սովորաբար զուգակցուած է հաւաքչութեան, ձկնորսութեան, աւելի ուշ՝ երկրագործութեան ու անասնապահութեան հետ։


== Որսորդական զէնքեր ==
Որսորդութեան հնագոյն զէնքեր ծառայած են քարը, քարէ, փայտէ եւ ոսկորէ  պատրաստուած կացինը, տէգը, նիզակը, պարսատիկը, ցանցը, թակարդը, իսկ մետաղամշակութենէն ետք՝ մետաղէ սուրը, թուրը, դաշոյնը, կացինը եւ այլն։
Որսորդութեան զարգացման համար կարեւոր եղած է նետ ու աղեղի գիւտը։ Մինչեւ հրազէնի գիւտը (12-րդ դար) նետ-աղեղը եղած է որսորդութեան հիմնական զէնքը։ Նոր քարէ դարաշրջանէն սկսեալ որսորդութեան համար օգտագործած են շուներ, հետագային՝ նաեւ ձիեր, որսկան թռչուններ, խայծեր եւ այլն։


== Որսը հին ժամանակներուն ==
Հայաստանի մէջ որսորդութեան լայն տարածման մասին կը վկայեն նեոլիթի եւ պրոնզի դարաշրջաններու ժայռապատկերները, Ն.Ք. 11-1 հազարամեակներու առարկաներն ու որմնանկարները, որոնցմով պատկերուած են որսի տեսարաններ։
Հայ ժողովուրդի նահապետ Հայկը հնագոյն աւանդազրոյցներուն մէջ կը ներկայացուի որպէս քաջ որսորդ։
Աւատատիրական դարաշրջանին զինուոր,դասի եւ ազնուականութեան համար որսախաղերը, զուարճանքէն ու հրապուրանքէն բացի, եղած են նաեւ ռազմական դաստիարակութեան իւրայատուկ միջոց։
Հին Հայաստանի մէջ բնական որսատեղերէն զատ (Շահապիվան, Մասիացոտն, Կոգովիտ եւ այլն), ստեղծուած են արքունի եւ իշխանական որսատեղեր (Ծննդոց անտառ, Խոսրովակերտ եւ այլն)։


== Հայաստանի մէջ կենդանիներու որսը ==
Ըստ օգտագործուող որսորդական գործիքներու՝ որսի տեսակները կը տարբերին հրացանով, որոգայթներով, որսկան կենդանիներով (շուն, թռչուն, ձի) որսորդութեան տեսակներու, իսկ ըստ նպատակի՝ արդիւնագործութեան, սիրող, մարզական ու գիտական որսորդութեան տեսակներու։
Որսորդութեան զարգացման կը նպաստեն որսորդական տնտեսութիւնները, որոնք Հայաստանի մէջ կազմակերպուած են Եղեգնաձորի, Կապանի, Ապարանի մէջ։ Հայաստանի մէջ ամէնուր հանդիպող որսարդիւնագործութեան կենդանիներ են.

կաթնասուններէն՝ գայլը, աղուէսը, քարակզաքիսը, ջրային առնէտը,
թռչուններէն՝ կռնչան բադը, սուլող ու չքչքան մրտիմները, կարմրագլուխ ու փուփուլաւոր սուզաբադերը, լորը, կտցարը, թխակապոյտ աղաւնին,
երկկենցաղներէն՝ լճագորտը, փոքրասիական գորտը,
ձուկերէն՝ լոքոն, կարմրախայտը։Հայաստանի մէջ թոյլատրուած որսի կենդանատեսակներէն են. եւրոպական այծեամը, վայրի խոզը, լուսանը, գորշուկը, շնագայլը, նապաստակը, կաքաւը, լորը, փասիանը եւ այլն։ Հայաստանի մէջ որսորդները միաւորուած են «Որսորդներու եւ ձկնորսներու միութիւն», «Որսորդ» ՍՊԸ եւ «Հայկական զինուորական որսորդական ընկերութիւն» կազմակերպութիւններուն մէջ, որոնց գործունէութիւնը կը վերահսկէ Հայաստանի բնապահպանութեան նախարարութիւնը։
Վայանօ

Վայանո (իտալ.՝ Vaiano), կոմունա է Իտալիայի Տոսկանա շրջանի մէջ։ Ենթարկվուի Պրատո վարչական կենդրոնին։
Բնակչութիւնը 9838 մարդ է (2008), բնակչութեան խտութիւնը 287 մարդ/կմ² է։ գրաված տարածքը 34 կմ² է։ Բնակավայրի պահապան սուրբը Սան Սալվատորեն է (իտալ.՝ San Salvatore)։


== Բնակչութիւն ==
Վասիլիս Վասիլաքոս (ֆութպոլիստ)

Վասիլիս Վասիլաքոս (յուն․՝ Βασίλης Βασιλάκος, 7 Սեպտեմբեր 1960(1960-09-07), Վոլոս, Մագնեսիա, Թեսալիա, Յունաստան), թոշակի անցած յոյն ֆութպոլիստ։ Ան խաղցած է «PAOK», «AEK Athens» եւ «Panionios» ակումբներէն։
1746 թուական

1746 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 46րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1746 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1746 մահեր
Արսէն Կիտուր

Արսէն Կիտուր (1883, Դարոյնք, Էրզրումի վիլայէթ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 1976, Պէյրութ, Լիբանան), հայազգի հասարակական գործիչ։ 1905 թուականէն Հնչակեան կուսակցութեան անդամ։


== Կենսագրութիւն ==
Աւարտեր է Էջմիածնի Գէորգեան ճեմարանը (1908) եւ Կոստանդնուպոլսոյ Պետական բարձրագոյն ուսուցչանոցը (1914)։
1916 թուականին Պաղտատի մէջ կազմակերպեր է «Տարագրելոց պաշտպանութեան մարմին» բարեգործական ընկերութիւնը, որ նիւթական օգնութիւն  ցոյց տուեր է 1915 թուականի Մեծ Եղեռնի ժամանակ Իրաք տարագրուած հայերուն։
1919 թ. Մայիսին եղեր է Հայաստանի Հանրապետութեան Պետական խորհուրդի անդամ, ապա գործուղուեր Իրաք՝ որպէս ՀՀ հիւպատոս, եւ կազմակերպեր ներգաղթը:
191 9թ. Պաղտատի մէջ եղեր է ՀԲԸՄ տեղի մասնաճիւղի հիմնադիրներէն:
1917 թուականին տեղափոխուեր է Անդրկովկաս, 1918 թուականին մասնակցեր Սարդարապատի ճակատամարտին։
1920 թուականի Նոյեմբերին, գտնուելով Իրաքի մէջ, ողջուներ է Հայաստանի մէջ խորհրդային կարգերու հաստատումը։


== Որբանոցի հիմնադրում ==
Մոսուլի մէջ հիմներ է «Վասպուրական» որբանոցը, որ հետագային տեղափոխուեր է Պաքուպա, ապա՝ Երուսաղէմ՝ վերանուանուելով «Արարատեան որբանոց»:


== Ուսուցչական ասպարէզ ==
Երկար տարիներ ուսուցաներ է Պաղտատի «Սուլթանիէ» պետական վարժարանի մէջ, Պաղտատի, Լիբանանի, Սուրիոյ հայկական վարժարաններու մէջ:
1920-ական թուականներուն աջակցեր է Միջագետքէն Խորհրդային Հայաստան հազարաւոր հայերու ներգաղթի գործին։


== խմբագիր ==
1911 թ. Պոլսոյ մէջ եղեր է Հնչակեան ուսանողական միութեան «Կայծ» ամսաթերթի խմբագիր:
1937-1957 թուականներուն (ընդմիջումով) եղեր է «Արարատ»-ի խմբագիրը։


== Աշխատութիւններ ==
Հրատարակեր է մարքսիզմը մանրբուրժուական տեսանկիւնէն մեկնաբանող՝ «Պատմութեան փիլիսոփայութիւնը» (1911), «Մարքսիզմ, տարուինիզմ, հոգին ու նիւթը» (1939), հնչակեան կուսակցութեան անցեալը իտէալականացնող՝ «Հայ ազատագրութեան ճանապարհին» (1949), «Յուշեր եւ փուշեր» (Պէյրութ, 2-րդ հրատարակչութիւն, 1956) եւ այլն գրքեր։ «Արարատ»-ի մէջ տպագրած շարք մը յօդուածներու մէջ պաշտպաներ է ԽՍՀՄ արտաքին քաղաքականութիւնը՝ արտայայտելով սփիւռքահայ առաջադիմական ուժերու ձգտումները։


== Աղբիւրներ ==
Գառնիկ Ստեփանեան, Կենսագրական բառարան. հատոր Բ, Ե., «Սովետական գրող», էջ 109։
Հայաստանի Դիւանագիտական Ներկայացուցիչներ