armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ճերըմի Այրընզ

Ճերըմի Ճոն Այրընզ (անգլ.՝ Jeremy John Irons, ծնած 19 Սեպտեմբեր, 1948) Անգլիացի դերասան մըն է: Դասական թատրեական դերասանաական դասեր ստանալէ ետք Bristol Old Vic Theatre School ուսումնարանին մէջ, Այրընզ սկսաւ իր դերասանական ասպարեզը բեմի վրայ 1969-ին, որմէ ետք բազմաթիւ ներկայացումներու մէջ եղած է, ինչպէս The Winter's Tale, Macbeth, Much Ado About Nothing, The Taming of the Shrew, Godspell, Richard II եւ Embers: 1984-ին իր առաջին Պրոտուէյեան առաջին ներկայացումնը ունեցաւ Թոմ Սթոբարտի The Real Thing ներկայացման մէջ եւ ստացաւ Tony Award մրցանակ մը իբրեւ Լաւագոյն Դերասան (Best Actor):
Այրընզի առաջին գլխաւոր ֆիլմի դերը եշած է 1981-ի սիրային տրամա The French Lieutenant's Woman ֆիլմին մէջ, որու պատճառաւ ստացաւ BAFTA մրցանակի պաշտօնակարգում մը իբրեւ Լաւագոյն Դերասան (Best Actor): բազմաթիւ ֆիլմերու մէջ գլխաւոր դերեր ստանցնած է, ինչպէս Moonlighting (1982), Betrayal (1983) եւ The Mission (1986), սակայն քննադատներուն կողմէ ամէնէն շատ գովուած իր ստանցնած դերը եղած է զգայացունց Dead Ringers (1988) ֆիլմը: 1990-ին, Այրընզը ստանցնեց սպանող Քլաուս Վոն Պուլոյի դերը Reversal of Fortune, որուն պատճառաւ ստացաւ բազմաթիւ մրցանակներ, ինչպէս Օսքար մը (Academy Award for Best Actor):
Իր ամէնէն հռչակաւոր դերերը նեռարող ֆիլմերէն են զգայացունց Kafka (1991) ֆիլմը, տրամա The House of the Spirits (1993) ֆիլմը, սիրային տրամա M. Butterfly (1993) ֆիլմը, ձայնային դերը Սքարին Տիզնիի The Lion King (1994) ֆիլմին, Die Hard with a Vengeance (1995) ֆիլմը, տրամա Lolita (1997) ֆիլմը, Արամիսի դերը The Man in the Iron Mask (1998) ֆիլմին մէջ, արկածախնդրական Dungeons & Dragons (2000) ֆիլմը, տրամա The Merchant of Venice (2004) ֆիլմը, տրամա Being Julia (2004) ֆիլմը, պատմական տրամա Kingdom of Heaven (2005) ֆիլմը, արկածախնդրական Eragon (2006) ֆիլմը, արեւմտեան Appaloosa (2008) ֆիլմը, եւ տրամա Margin Call (2011) ֆիլմը:
Այրընզ նաեւ բազմաթիւ դերեր ստանցնած է հեռուստաշարներու մէջ, ինչպէս իր առաջին Ոսկէ Երկրագունդի պաշտօնակարգումը եղած ITV կայանի Brideshead Revisited (1981) պատճառաւ: 2005-ին գլխաւոր դեր մը ստանցնեց պատմական Elizabeth I հեռուստաշարին մէջ, որուն համար ստացած է մէկ հատ Ոսկէ Երկրագունդ մը եւ Էմմի Մրցանակ մը Best Supporting Actor ճիւղին մէջ։ 2011էն 2013 գլխաւոր դեր մը ստանցնած էր Showtime կայանի պատմական The Borgias հեռուստաշարին մէջ։ Ան շատ քիչ դերասաններէն մէկն է որ ստացած է "Triple Crown of Acting" տիտղոսը, որովհետեւ ունի Օսքար, Էմմի եւ Թոնի մրցանակներ (ֆիլմի, հեռուստաշարի, թատրոնի՝ կարգով նշուած): 2011-ի Հոկտեմբերին, ան պաշտօնակարգուած էր Goodwill դեսպան Food and Agriculture Organization կազմակերպութեան ԱՄՆ-ի մէջ:
Ժորժ Փոմփիտու

Ժորժ Փոմփիտու (5 Յուլիս 1911(1911-07-05)[…], Մոնբուդիֆ - 2 Ապրիլ 1974(1974-04-02)[…], Փարիզ, Փարիզի շրջան), Ֆրանսայի նախագահն էր 1969 թուականէն մինչեւ 1974 թուական։
Half Bad

Half Bad, 2014 թուականին հրատարակուած, պատանեկան երեւակայկան վէպ մըն է: Գրուած է անգլերէնով՝ Սալի Կրինին կողմէ: 3 Մարտ, 2014 թուականին մրցանիշ մը կը կոտրէ՝ ըլլալով ամենաշատ լեզուներու թարգմանուած գիրքը (աւելի քան 45 լեզուներու) հրատարակուելէ առաջ:


== Պատմութիւն ==
Half Bad պատմութիւնը տեղի կ'ունենայ Եւրոպայի մէջ, ուր կախարդները եւ մարդկային էակները կ'ապրին միատեղ: Կախարդները կը բաղկանան երկու տեսակներէ՝ «սեւ կախարդներ»-ը (որ կ'ենթարկուին չարչարանքի եւ կը նկատուին գէշ կախարդներ) եւ «ճերմակ կախարդներ»-ը (որ կը կազմեն կախարդներու բնակչութեան մեծամասնութիւնը):
Գիրքին գլխաւոր կերպարն է 14 տարեկան Նաթանը: Նաթանը միակ անձն է, որ կէս սեւ կախարդ մըն է եւ կէս ճերմակ: Անոր մայրը մահացած է ինքնասպանութեան պատճառով, իսկ հայրը ճանչցուած է որպէս աշխարհի ամենադաժան սեւ կախարդը: Նաթանը չարչարուելով մեծցած է վանդակի մը մէջ, սակայն որոշած է հոնկէ փախչիլ 17 տարեկանին, որովհետեւ այդ տարիքին իր հօրմէ պէտք է ստանայ իր 3 նուէրները (ինչպէս ամէն կախարդ), այլապէս կը տկարանայ ու կը մեռնի:


=== Կարեւոր կերպարներ ===
Նաթան Պայրըն
Ճեսիքա (Նաթանին մեծ խորթ քոյրը որ նաեւ չսիրեր անոր)
Արան (Նաթանին խորթ սակայն մտերիմ եղբայրը)
Տեպորահ (Նաթանին խորթ քոյրը)
Մարքուս (Նաթանին հայրը, որ կը նկատուի ամէնէն գէշ կախարդը)
Քորա Պայրըն (Նաթանին մայրը, որ ճերմակ կախարդ մըն էր)
Աննալիզ (Նաթանին սիրուհին)


== Ֆիլմի վերածում ==
Ներկայիս այս վէպը կը վերածուի ֆիլմի Fox 2000-ին կողմէ, եւ անոր արտադրողն է՝ Քարէն Ռոզենտելթ:


== Արտաքին յղումներ ==

Sally Green's twitter
Իպտես

Իպտես (սպ.՝ Ibdes), քաղաք եւ համայնք Սպանիոյ մէջ, կը մտնէ Սարակոսա նահանգի կազմի մէջ, Արակոն։ Տարածքը 56,17 քառ. քմ։ Բնակչութիւնը 525 մարդ (ըստ 2007 թուականի մարդահամարի տուեալներուն)։ Կը գտնուի նահանգի վարչական կեդրոնէն  80 քմ հեռաւորութեան վրայ։


== Բնակչութիւն ==


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական կայքէջ
51 (թիւ)

51 (յիսունմեկ)՝ կենտ երկնիշ բնական թիւ մըն է 50-ի եւ 52-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
 A001358  տասնութերորդ կիսապարզ թիւն է
ծարիր քիմիական տարրի (51Sb) ատոմային թիւն է
Նեմաւսա (51 Nemausa) աստեղնեակի կարգահամարն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 51 -ի գործադրումով կը ստացուի 3 թուանշանը
51-ը Ֆրանսայի Մարն տարածքի կարգային թիւն է
+51-ը Փերու զանգելու միջազգային քոտն է
«51-րդ նահանգը» ԱՄՆ հերթական նահանգ դառնալու հաւակնող տարածքը բնորոշող արտայայտութիւն մըն է
տարուայ 51րդ օրն է Փետրուար 20-ը
1951 թուական
Psycho (ֆիլմ)

Ֆիլմը, բեմադրուած է Ալֆրետ Հիչքոքի կողմէ. ան գրած է Ճոզէֆ Սթէֆանօ: 
Ֆիլմին կարեւորագոյն երկու դերասաններն են Անթընի Փըրքինզ, ստացած է իր հռչակը այս ֆիլմի մէջ իր Նորմըն Պէյթս դերով եւ Ճանըթ Լայ, նոյնպէս, թէպէտ նախապէս ան դերեր ունեցած է ուրիշ Հիչքոքի տարբեր ֆիլմերու մէջ, սակայն Psycho-ն անոր շնորհած է հռչակը, որովհետեւ այս ֆիլմը ամէնէն շատ գիտցուած ֆիլմն է արդի ֆիլմի պատմութեան մէջ:
Խօսելով նիւթին մասին, պատմութիւնը կը սկսի զոյգով մը, որոնք կ’արծարծեն իրենց ամուսնութեան ծրագիրները, նշելով ինչպէս բաւարար գումար չունին ամուսնութեան իրենց ծրագիրները իրականացնելու: Շարունակութիւնը կը ներկայացուի, երբ զոյգէն Մէրյընը աշխատանքի ժամանակ կը ստանայ 40,000 տոլար իր վարպետէն, որպէսզի զայն տեղադրէ դրամատուն յաճախորդի մը համար: Առիթը օգտագործելով, Մէրյըն կը գողնայ այդ մեծ գումարը ու կը քշէ Արիզոնա նահանգէն դուրս դէպի Գալիֆորնիա: Ան նոյնիսկ ինքնաշարժը կը ծախէ ու կը քնէ նոր ինքնաշարժ մը, որեւէ մէկ պարագայի ոստիկանային վտանգէ հեռու մնալու համար: Ճամբան անոր աչքերը գոցուիլ կը սկսին, որուն պատճառաւ ան ճամբուն վրայ առաջին իր տեսած պանդոկը կը մտնէ: Պանդոկին անունն է Պէյթս Մոթէլ: Այնտեղ, կը ծանօթանայ Նորմըն Պէյթսի, որ կը հրաւիրէ Մէրյընը ընթրիքի: Զայն իր տունը կը հրաւիրէ, որ կը գտնուի պանդոկին կողքին, սակայն, Նորմըն իր մօր հետ կը վիճաբանի, որովհետեւ Նորմընի մայրը բնաւ համաձայն չէ, որ Նորմըն կիներ ներս բերէ իրենց տունէն: Նորմըն այդ հարցը լուծելու համար կը նստի պանդոկին գրասենեակը եւ այնտեղ կ’ընթրեն, կը խօսակցին ու զիրար կը ծանօթանան: Պատմութեան վերջը չյայտնելու համար, պատմութեան նիւթը պիտի չշարունակեմ, սակայն շատ տարօրինակ ձեւով մը կը վերջանայ: Ֆիլմը զգայացունց եւ սսարսափ պատճառող ժանրի ֆիլմ մըն է, սակայն այդ վաղ ֆիլմերու նոր ծնունդի թուականին համար հիանալի որակով ֆիլմ մըն է արտադրութեամբ, դերակատարութեամբ, բեմադրութեամբ եւ թատերագրութեամբ:
Ֆիլմը կը ներկայացուի անգլերէն լեզուով, կ’երկարի մէկուկէս ժամ եւ ունէր պիւտժէ մը 800,000 տոլարի, սակայն ֆիլմին շահոյթն էր 50 միլիոն տոլար, որ այսօրուան դրամարժէքով կը համապատասխանէ 593 միլիոն տոլարի: 
Առաջին անգամ ցուցադրուած է 16 Յունիսին Ֆիլմի Փառատօնի մը ընթացքին եւ հրապարակուած՝ 8 Սեպտեմբերին: Ֆիլմը արտադրուած է Paramount Pictures եւ Universal Pictures արտադրական ընկերութիւններու կողմէ:
Ֆրենք Քափրա

Ֆրենք Քափրա (անգլերէն՝ Frank Capra , Ֆրանչեսքօ Ռոզարիօ Քափրա, ծագումով իտալացի ամերիկացի բեմադրիչ եւ արտադրիչ, Օսքարի եռակի դափնեկիր (1935, 1937, 1939)։


== Կենսագրութիւն ==
Ֆրանչեսքօ Ռոզարիօ Քափրա ծնած է Սիկիլիա։ Իր բազմանդամ ընտանիքը ԱՄՆ տեղափոխուած է 1903-ին եւ հաստատուած՝ Լոս Անճելըս։ 1918-ին աւարտած է Քալիֆորնիոյ արուեստագիտական հիմնարկը՝ ճարտարագէտ-մեքենագէտի մասնագիտութեամբ: Նոյն տարին զօրակոչուած է, սակայն ծանրօրէն հիւանդանալուն պատճառով, բանակէն ազատ կացուցուած է։ 1920-ին դարձած է ԱՄՆ-ի քաղաքացի՝ Ֆրենք Ռասսըլ Քափրա անունով։ 

Բ. համաշխարհային պատերազմի տարիներուն, յօգուտ ԱՄՆ-ի, հանդէս եկած է 8 փաստագրական շարժապատկերերով։1944-ին վերադարձած է իր սիրած կատակերգութեան ժանրին, նկարահանելով «Մկնդեղ եւ հին ժանեակ» շարժապատկերը։
1946 -ին նկարահանած է իր նշանաւոր «Այս հրաշալի կեանքը» շարժապատկերը, որ մինչեւ օրս ամերիկացիներուն ամէնէն սիրուած շարժապատկերներէն մէկը կը համարուի եւ կը ցուցադրուի Ս. Ծննդեան տօներուն ընթացքին:
Աշխատած է մինչեւ 1961։
Ամուսնացած է երկու անգամ, ունի 4 զաւակ։


== Ֆիլմագրութիւն ==
Շուրջ 37 ֆիլմերու բեմադրիչ է։ 

Նշանաւոր ֆիլմերէն են՝

1926-«Ուժեղը» (The Strong Man)
1927-«Երկար տափատ» (Long Pants)
1927-«Մայքին սիրոյն» (For the Love of Mike)
1928-«Այս որոշակի իրը» (That Certain Thing)
1928-«Միննի թատրոնը» (Il teatro di Minnie (The Matinée Idol))
1928-«Ուժեղներու ուղին» (The Way of the Strong)
1928-«Մամուլին ուժը» (The Power of the Press)
1928-«Ուրեմն ասիկա սէ՞ր է» (So This Is Love?)
1929-«Նոր սերունդը» (La nuova generazione (The Younger Generation))
1929-«Տոնովանի գործը» (L'affare Donovan (The Donovan Affair))
1931-«Հրաշալի կինը» (The Miracle Woman)
1931-«Բլատինէ շիկահերը» (Platinum Blonde)
1931-«Ղեկավարելի» (Dirigible)
1932-«Արգիլուած» (Forbidden)
1932-«Ամերիկեան խենթութիւն» (American Madness)
1933-«Զօրավար Ենի դառն թէյը» (The Bitter Tea of General Yen)
1933-«Տիկին՝ մէկ օրուան համար» (Lady for a Day)
1934-«Անիկա պատահեցաւ գիշեր մը» (It Happened One Night)
1934-«Պրոտուէյ Պիլլ» (Broadway Bill)
1936-«Պրն. Տիտս քաղաք կը տեղափոխուի» (Mr. Deeds Goes to Town)
1937-«Կորսուած հորիզոնը» (Lost Horizon)
1938-«Չես կրնար քեզի հետ տանիլ» (You Can't Take It with You)
1939-«Պրն. Սմիթ Ուաշինկթըն կ'երթայ» (Mr. Smith Goes to Washington)
1941-«Ծանօթացէք Ճոն Տոյի» (Meet John Doe)
1943-«Պատերազմի նախերգանք» (վաւերագրական) (Prelude to War)
1943-«Ռուսաստանի ճակատամարտը» (The Battle of Russia)
1944-«Մկնդեղը եւ հին ժանեակը» (Arsenic and Old Lace)
1946-«Այս հրաշալի կեանքը» (It's a Wonderful Life)
1951-«Փեսացուն կը վերադառնայ» (Here Comes the Groom)
1959-«Ծակ՝ գլխուն մէջ» (A Hole in the Head)
1961 -«Բուռ մը հրաշք» (Pocketful of Miracles)
Կարօ Փօլատեան

Կարօ (Կարապետ) Փօլատեան (1911, Մարաշ, Ատանայի վիլայէթ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 21 Մայիս 1986(1986-05-21), Մարսէյլ), ֆրանսահայ գրող, վիպագիր, հայ գրականութեան զրուցագիր։


== Կենսագրութիւն ==
Կարօ Փօլատեան ծնած է Մարաշ, զէյթունցի հօրմէ ու մօրմէ։ Մանուկ հասակին, վերապրած է Մեծ Եղեռնին, հասնելով մինչեւ Տէր Զօր: Հրաշքով փրկուած ու ապաստանած է Սուրիա։ 1921-1925ին յաճախած է Հալէպի «Հայկազեան» վարժարանը: Երկրորդական ուսումը ստացած է նոյն քաղաքի Ֆրանսիսկեաններու գոլէճին մէջ եւ 1929ին մեկնած է Ատիս-Ապապա (Եթովպիա) իբրեւ ուսուցիչ։
1931-ին հաստատուած է Ֆրանսա՝ Մարսէյլ, ուր չորս տարի Երկրաչափական բարձրագոյն վարժարանի ընթացքին հետեւած է։ 
1963-71ին Փօլատեան դարձեալ մեկնած Եթովպիա իբրեւ տնօրէն Ազգ. Գէորգոֆ վարժարանին։ Հոն գոյութիւն ունէր 1200 հոգինոց փոքրաթիւ գաղութ մը ու դպրոցին աշակերտութիւնն ալ կը հաշուէր 150 երեխայ:
Եղած է առաջիններէն, որոնք սփիւռքեան իրականու0թիւնը բերած են սեւեռումի, 1946-ին հրատարակուած իր «Արեւելքի տղաքը» վէպով, ապա նաեւ «Կը Հրաժարիմ հայութենէ» (1949, երկուքն ալ վերատպուած են Պէյրութ, 1978), «Արծիւները անապատին մէջ» (1958), «Վերադարձը», «Կրակէ շապիկը» եւ «Լոյսերը» անուն վիպակներով, պատմուածքներով եւ պոէմներով։ Բանաստեղծական շնչերակը միշտ կենդանի եղած է իր պատումին մէջ՝ վիպական կառոյց ունեցող ամէնէն առարկայական էջերուն իսկ տալու համար հաղորդականութիւն ջերմ ու ընտանի շունչ մը։
Ամբողջական իր գործը, վերոյիշեալ հատորներէն զատ, կ՛ընդգրկէ «Զրոյց» խորագրուած հատորներու շարք մը (Ա.-Ե. հատորներ), ինչպէս նաեւ «Հայկական Սփիւռքը իր դերակատարներով» խորագրուած աշխատասիրութիւն մը, որոնց մէջ տեսակցութիւններու եւ կեանքի ու գործի պատկերացումներու ճամբով վերծանումի կը կոչուին հանրային դէմքեր ու գործունէութիւններ, ձգտումներ եւ հոսանքներ։
Հրատարակելի մնացած են «Որդիք Որոտման» վէպը եւ «Եօթը պատմուածք»։
Մարսէյլի հայութիւնը 1979-ին նշած է Փօլատեանի գրական քառասնամեայ գործունէութեան յոբելեանը։
Սոճուտ տենտրոայգի

Սոճուտ Տենտրոայգի կամ Ստեփանաւանի Տենտրոբարք, կը գտնուի Լոռի մարզի Գիւլագարակ գիւղին մէջ, Ստեփանաւան քաղաքէն 12 քմ․ հեռաւորութեան վրայ, Երեւանէն 155 քմ․ հիւսիս, ծովի մակերեսէն շուրջ 1450 մ․ բարձրութեան վրայ։


== Պատմութիւն ==
Այգին հիմնադրուած է 1931 թուականին, լեհ ինժեներ-անտառագէտ Էտմոն Լէոնովիչի կողմէ։ Տարածքը կը կազմէ շուրջ 35 հեկտար։ Լէոնովիչը աշխատած է իբրեւ բուսաբանական այգիի տնօրէն մինչեւ 1984, որմէ ետք այդ պաշտօնը ստանձնած է անոր որդին։ 1998-ին տարածքը նշանակուած է իբրեւ յատուկ պահպանումի գօտի։

Այգիի 17.5 հեկտար տարածքը բնական անտառ կը կազմէ, իսկ 15 հեկտարը՝ զարդանախշերով ծառեր։
Բուսաբանական այգիին տարածքը կը կազմէ շուրջ 35 հեկտար։ Բաղկացած է բնական անտառէ, զարդանախշերով բոյսերէ, փոքրատերեւ լորենիի ծառուղիներէ եւ վայրի ծագում ունեցող այլ բուսատեսակներէ։ Բոյսերուն մեծ մասը բերուած են Երեւանի բուսաբանական այգիէն, ինչպէս նաեւ բազմաթիւ այլ երկիրներէ՝ Վրաստան, Ուքրանիա, Ռուսաստան, հեռաւոր արեւելք եւ այլն։

Բոյսերու բազմաթիւ տեսականեր բերուած են նաեւ Գերմանիայէն, Ֆրանսայէն, Փորթուգալէն, Չինաստանէն եւ ԱՄՆ-էն։ Ներկայիս, Այգին կը պարունակէ աւելի քան 500 բուսատեսակ։
Տենտրոայգիին մէջ աւելի քան 2500 բուսատեսակներ փորձարկուած են՝ ձգտելով գտնել նոր տեսակներ, որոնք կրնան աճիլ այստեղ։ Ներկայիս միայն 500 բուսատեսակ յարմարած է բնական պայմաններ ունեցող այս տարածաշրջանին։

Յատուկ արժէք կը ներկայացնէ Քալիֆորնիական սեկւոյան։ Այգիին մէջ, իրարու մօտ տնկուած 5 վիթխարի ծառերը երիտասարդ են եւ աւելի կը բարձրանան քանի մը հարիւր տարուայ ընթացքին։


== Կլիմայ ==
Տենտրոայգին կը գտնուի ծովի մակերեսէն 1450 մ․ բարձրութեան վրայ: Ունի ցուրտ կլիմայ։ Անձրեւի տեղումները կը կազմեն տարեկան 550 մմ․։ Դեկտեմբեր ամիսէն մինչեւ Մարտ այգին ձիւնով ծածկուած կ՛ըլլայ։ Բոյսերու հաւաքածոն գիտական մեծ հետաքրքրութիւն կը յառաջացնէ՝ հնարաւորութիւն տալով ուսումնասիրել նոր կլիմայական պայմաններուն մէջ աճող բոյսերու զարգացման փոփոխութիւնները։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Աղբիւրներ ==
Ստեփանաւանի Տենտրոայգի
Բուսաբանական այգիներու միջազգային պահպանման կայքը, Ստեփանաւանի Տենտրոայգի
7 Փետրուար

7 Փետրուար, տարուան 38-րդ օրն է։

 6 Փետրուար  7 Փետրուար  8 Փետրուար 


== Դէպքեր ==
1992. Մասթրիխթի պայմանագիրով Եւրոմիութեան ձեւաւորման սկիզբը դրուեցաւ


== Ծնունդներ ==
1616. Մխիթար Սեբաստացի (մ.1749, Սբ.Ղազար կղ., Վենետիկ), հայ կաթողիկէ եկեղեցւոյ գործիչ
1749, Սթիւ Նեշ (Steve Nash) գանատացի նախկին պասքեթպոլիստ
1992, Սերժիօ Ռոպերթօ Sergi Roberto Carnicer) սպանացի ֆութպոլիստ
1995, Կայէլ Անտոնեան (Gaël Andonian) ֆրանսահայ ֆութպոլիստ


== Մահ ==
2013. Յովհաննէս Գրիգորեան (ծն․1945) բանաստեղծ


== Տօներ ==
Կրենատա՝ Անկախութեան օր (Միացեալ թագաւորութենէն, 1974-ին)։
 Ճափոն՝ Հիւսիսային տարածքներու օր։
Չղջիկներ

Չղջիկներէն փոքրիկ ստնաւորները վախազդու անասուններ են, որովհետեւ միայն գիշերները դուրս կու գան: Չղջիկները ոչ թէ վնասակար, այլ օգտակար են մարդոց: Անոնք միջատներ կ՛ուտեն եւ կ՛օգնեն ծաղիկներու բեղմնաւորումին:


== Հետաքրքրական Տեղեկութիւններ ==

Մարդիկ կը կարծեն, թէ չղջիկները կրնան իրենց մազերուն փակչիլ: Իրականութիւնը այն է, որ կարգ մը չղջիկներ շատ սուր տեսողութիւն ունին, իսկ ուրիշներ արձագանգի միջոցաւ կրնան ճշդել իրենց շուրջ գտնուողներուն վայրերը: Այս ձեւով չղջիկին համար շատ դիւրին է գիտնալ թէ ճիշդ ուր ենք մենք եւ շեղիլ: Նաեւ, շատ մը չղջիկներ կը վախնան մարդոցմէ եւ դիտումնաւոր կերպով չեն մօտենար մեզի:
Ընդհանրացած է նաեւ այն կարծիքը, թէ չղջիկները մարդու արիւնը կը ծծեն: Իրականութեան մէջ 3 տեսակի չղջիկներ կան որոնք արիւնով կը սնանին, սակայն անոնք միայն կ՛օգտագործեն անասունի արիւն:
Քարլես Փուճտեմոն

Քարլես Փուճտեմոն ի Քազամեժոյ (կատ.՝ Carles Puigdemont i Casamajó  քարլէսփուճտէմօնիքազամեժօ  29 Դեկտեմբեր 1962), կատալոնացի լրագրող եւ քաղաքական գործիչ, Կատալոնիոյ ներկայիս (130րդ) նախագահը:
Ծնած է Ամերին մէջ։ Լրագրողի գործունէութիւնը սկսած է հայրենի քաղաքին մէջ՝ աշխատելով տեղի մը լրագիրներէն ներս. ապա դարձած է Կատալոնիոյ նորութիւններու գործակալութեան տնօրեն, ինչպէս նաեւ անգլալեզու «Catalonia Today» շաբաթաթերթի գլխաւոր խմբագիր:
2011 թուականին ընտրվել է Ժիրոնայի քաղաքապետ: 4 տարիէ անց դարձած է «Կատալոնիոյ անկախացման օգտին հանդէս եկող քաղաքային իշխանութիւններու Ընկերակցութեան» նախագահ:
2016 թուականի Յունուար 10-ին դարձած է Կատալոնիոյ կառաւարութեան ղեկավար՝ այդ պաշտօնին փոխարինելով Արթուր Մասը: Իշխանափոխութիւնը հնարաւոր դարձաւ «Միասին «Այո»» եւ «Ազգային միասնութեան թեկնածութիւն» կուսակցութեան ձեռք բերած համաձայնութեան հիման վրայ: Յունուար 14-ին ներկայացրած է Կատալոնիոյ նոր կառավարութիւնը:
Կը տիրապետէ կատալոներէնի, սպաներէնի, անգլերէնի, ֆրանսերէնի եւ ռումաներէնի:


== Ծանոթագրություններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
Պաշտօնական կայք էջ
Քարլես Փուճտեմոնը Facebook-ին մէջ
Քարլես Փուճտեմոնը Twitter-ին մէջ


== Յղումները ==


== Արտաքին Յղումներ ==
Քլեր Մուրատեան

Քլեր Մուրատեան (կամ՝ Կլեր Մուրատեան, ծնած 1951 թուականին) Ֆրանսահայ հնագէտ եւ պատմաբան է որուն գործը կը կեդրոնանայ Կովկասեան պատմութեան ու աշխարհաքաղաքական վրայ, մասնաւորապէս հայոց պատմութեան ու հայ սփիւռքին վրայ: Ան կը հետազօտէ ներ-ազգային յարաբերութիւններ Կովկասեան շրջանին մէջ, ինչպէս նաեւ գաղթ եւ փոքրամասնութիւններ:
Մուրատեան հետազօտութեան վարիչ է Ֆրանսայի Ազգային Գիտական Հետազօտութիւններու Կեդրոնէն ներս (ֆր.՝ Centre national de la recherche scientifique կամ CNRS) եւ կը դասաւանդէ Ընկերային Գիտութիւններու Բարձրագոյն Ուսման Դպրոցէն ներս (ֆր.՝ L'École des hautes études en sciences sociales կամ EHESS): Ան իր պատմութեան թեզը պաշտպանած է Սովետական Հայաստանի իրավիճակին մասին Սթալինի մահէն 1982 թուական:
1981 թուականէն ի վեր ան կը դասաւանդէ Արեւելեան Լեզուներու եւ Քաղաքակրթութիւններու Ազգային Հիմնարկէն ներս (ֆր.՝ Institut national des langues et civilisations orientales կամ INALCO):


== Մատենագրութիւն ==


=== Գիրքեր ===
Caucase, terres d'empire, éd. Armand Colin, Փարիզ, 2005.
Les Massacres des Arméniens. Le meurtre d'une nation (1915-16), éd. Payot, Փարիզ, 2005, 2228898724
L'Arménie, Presses universitaires de France, Փարիզ, 2002 (coll. Que sais-je? n° 851, 3rs edition), 213047327X
De Staline à Gorbatchev : histoire d'une république soviétique, l'Arménie, éd. Ramsay, 1990 2859568379.


=== Համագործակցութեամբ գրութիւններ ===
Loin de l'Ararat... : Les petites Arménies d'Europe et de Méditerranée, Les Arméniens de Marseille, éd. Hazan, 2007, 978-2754102230
Arménie, une passion française : Le mouvement arménophile en France 1878-1923, éd. Magellan et Cie, 2007, 978-2350740720
1915 : j'avais six ans en Arménie, éd. L'Inventaire, Paris, 2007, 9782910490935
Le Génocide des Arméniens (100 réponses sur), éd. Tournon, 2005, 2914237413 (Անն Տասթաքեանի հետ):
Le Livre noir du colonialisme, XVIe-XXIe siècle, de l’extermination à la repentance, éd. Robert Laffont, Paris, 2003 (գրած է «Les Russes au Caucase» գլուխը, գլխաւորութեամբ Մարք Ֆերրոյի):
Ailleurs, hier, autrement : Connaissance et reconnaissance du génocide des Arméniens, special issue of the Revue d’histoire de la Shoah, n° 177-178, Յունուար–Օգոստոս 2003, համագործակցութեամբ Ժորժ Պենսուսանի եւ Իվ Թերնոնի, 978-2850566400.
Histoire des Arméniens, éd. Privat, Toulouse, 3rd edition, 2003, (գլուխ՝ L'Arménie soviétique, 1920-1980, համագործակցութեամբ Մարք Ֆերոյի, գլխաւորութեամբ Ժերարտ Տէտէեանի):
Les Massacres de Diarbékir. Correspondance diplomatique du vice-consul de France, 1894-1896, éd. L'Inventaire, Փարիզ, 2000
Arménie : 3000 ans d'histoire, MJCA, Marseille-Venise, 1988 (համագործակցութիւն՝ Քլեր Մուրատեան, Ռէյմընտ Գէորգեան եւ Ժան Փիէր Մահէ):


== Արտաքին յղում ==
Քլեր Մուրատեան La Règle du Jeu կայքէջին վրայ
Մատենագրութիւն
Աթանաս (անձնանուն)

Աթանաս, հայկական արական անուն։ Առաջացած է յունարէն «անմահ» բառէն։ Կազմուած է a ժխտական մասնիկէն եւ thanatos «մահ» բառէն։ Ասկէ առաջ եկած է Աթանասեան մականունը։ Այժմ քիչ է օգտագործուող անուն է։
Արատէսի Վանք

Արատէսի Վանք, կը գտնուի համանուն գիւղին մէջտեղ բարձրավանդակի մը վրայ, ի հնումըն կառուցուած:
Այս վանքը գիւղին հետ Ստեփանոս Օրբէլեան պատմչին ժառանգութեան վիճակելով իր Տարսայիճ հօրմէ՝ զայն Նորավանից նուիրեց իբրեւ կալուած եւ բնակարան ամրան: Տակաւին թէեւ մասամբ կանգուն են վանացս եկեղեցիները, սակայն ամայի, օրէ օր քայքայման եւ կործանման տխուր վիճակի մէջ։ Այս եկեղեցիներէն գլխաւորը կառուցուած է չորս որմափակ սեանց վրայ, ունի երկու աւանդատուն եւ մատուռներ աջ եւ ձախ կողմերը, որոնց մէջ կան պատարագի սեղաններ: Ունի նաեւ ժամատուն՝ կոփածոյ քարերով շինուած, վեց որմափակ սիւներով:
Արեւելեան որմոյն մօտը կայ որոցանձեւ տապան մը (1280) թուականով գեղեցկատառ արձանագրութեամբ, որուն մէջ կը հանգչին վանքս նորոգող րաբունապետ Հայրապետի նշխարքը:
Երկրորդ եկեղեցւոյ գաւթի արեւմտեան դրան ճակատը կայ ճարտարաքանդակ պատկեր Տիրամօրն՝ Յիսուս գիրկը, եւ երկու կողմը կրկին արձանագրութիւնք:
Երրորդ եկեղեցւոյն նոյնպէս կիսակործան քանդակներն եւ դրան դրուագները աւելի նուրբ արուեստով շինուած են, ուր կը տեսնուին զանազան ձեւերով խաչեր, ողկոյզներ, կենդանիներ եւ այլն:
Վանացս եկեղեցիներու որմերու եւ խաչարձաններու վրայ կան բաւական թուով արձանագրութիւններ, յորոց մին կը յայտնէ երեք եկեղեցիներուն անունները, որոնք են Ս. Սիովն, Ս. Աստուածածին եւ Ս. Կարապետ: Վանացս արձանագրութիւնները չեն յայտներ շինութեան թուականը, եղած թուականներէն հնագոյնն է:


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան, 1938, Պուքրէշ, Հատոր Բ., էջ 261:
Արփինէ Առաքելեան

Արփինէ Առաքելեան, օրիորդ, դաշնակի հանրածանօթ ուսուցիչ եւ նոյնքան հանրածանօթ ընկերացող։ Օրիորդ Արփինէ Առաքելեան յամառ աշխատանքի եւ աննուաճ կորովի տիպար մըն էր համակրանքի լայն շրջանակ մը ստեղծած է իր շուրջ; 1928-էն ի վեր ուսուցանելով բազմաթիւ աշակերտներու եւ երեւան բերելով բծախնդիր մանկավարժի յատկութիւններ։ Իր երաժշտական ուսումը կատարելագործած է Փարիզի մէջ 1928-ին աւարտելով հռչակաւոր Քօրթօյի Էքօլ Նորմալին դասընթացքը եւ ստանալով ուսուցանելու վկայագիր։
Մինչեւ հիմա հրապարակային երկու աշարկերտական ռեսիդալներ տուած է; մեծ խանդավառութիւն եւ ոգեւորութիւն յառաջ բերելով։ Իբրեւ առաջնակարգ ընկերացող։ Առաքելեան Արփինէ հաւատարիմ է խոր լմբռնողութեամբ եւ թափանցումով։ Ասկէ զատ մեծ է իր նպաստը հանրային բազմաթիւ ձեռնարկներուն; ուր ապացոյցը տուած է համեստութեան եւ գնահատելի անձնաուիրութեան։


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վրդ. Պոտուրեան, 1938, էջ 214:
Գործիքներ

Գործիքներ Ու Մեքենաներ, հնարուած են մեր կեանքը դիւրացնելու համար։ Լծակները, բազմաճախարակները, հակուղիղ մակերեսները, բեռնագլանները եւ ատամնաւոր անիւները կը գործածուին դժուար աշխատանքները դիւրութեամբ կատարելու համար։


== Լծակներ ==
Լծակը պարզ մեքենայ մըն է, որ կը ծառայէ բեռ մը աւելի նուազ ուժով վերցնելու։ Ան հիմնականին մէջ ձող մըն է, որ առանցքի մը շուրջ կը դառնայ։ Առանցքը, որ նաեւ կը կոչուի յենակէտ, ձողը կը բաժնէ երկու թեւերու։ Երկար թեւին վրայ բանող ուժ մը դիւրաւ կը վերցնէ կարճ թեւին վրայ գտնուող բեռ մը։


== Բազմաճախարակ ==
Բազմաճախարակները բեռնամբարձ հանրակառքեր են ակօսաւոր անիւներով, որոնց շուրջ փաթթուած է շղթայ կամ պարան մը։ Անոնք կը ծառայեն ծանր բեռներ վերցնելու։


== Բեռնագլաններ ==
Բեռնագլան մը հորիզոնական գլան մըն է, որուն շուրջ փաթթուած է պարան մը։ Գլանը իր առանցքին շուրջ կը դառնայ շարժաթեւի մը շնորհիւ։ Կը ծառայէ ծանր բեռներ վերցնելու։


== Հակուղիղ Մակերեսներ ==
Հակուղիղ մակերես մը զառիվեր մըն է, որուն միջոցաւ ծանր բեռ մը կը վերցնենք առանց զայն շալկելու։


== Ատամնաւոր Սարքեր ==
Այս անիւներուն ակռաները իրարու մէջ անցած են։ Այդ ձեւով կարելի կ'ըլլայ անիւ մը միւսէն աւելի կամ նուազ արագ դարձնել։ Օրինակի համար, նկատի ունենանք երկու ակռայ ունեցող անիւներու սարք մը՝ 8 ակռաներով փոքր եւ 16 ակռաներով մեծ անիւներ։ Երբ փոքր անիւը լման շրջան մը կ'ընէ, մեծ անիւը 8 ակռայ կը դարձնէ։ Ուրեմն, մեծին առանցքը պզտիկին կէս արագութեամբ կը դառնայ։
Ձեռնասայլը, ձողէ օրօրոցը, մկրատը եւ կաղնաբեկը լծակի սկզբունքին վրայ բանող գործիքներն են։


== Աղբիւրներ ==
Մշակութային Իմ Առաջին Հանրագիտարանս, Արամ Սեփեթճեան եւ Լեւոն Թորոսեան, 2001-2002, էջ 18-19: