Եորղոս Սեֆերիս

Եորղոս Սեֆերիս ( յուն․՝ Γιώργος Σεφέρης, աւազանի անունով՝ Եորղոս Սեֆերեատիս, 13 Մարտ, Յուլեան տոմարով՝ 29 Փետրուար 1900, Վուրլա, Իզմիր  - 20 Սեպտեմբեր 1971, Աթէնք)․ Նոպել Գրականութեան Մրցանակի դափնեկիր յոյն բանաստեղծ եւ դիւանագէտ։


== Կենսագրութիւն ==


=== Առաջին տարիները ===
Եորղոս Սեֆերիս ծնած է 13 Մարտ 1900, Վուրլա Βουρλά (թրք․՝ Urla, Իզմիրի նահանգ)։  Սթելիոս եւ Տեսփօ Սեֆերեատիսներուն անդրանիկ զաւակն է։  1902-ին կը ծնի քոյրը՝ Իոաննա (գրագիտուհի, 1930-ին կ՛ամուսնանայ Քոստանտինոս Ցացոսին՝ Յունաստանի Հանրապետութեան նախագահ (1975-1980)) եւ 1905-ին՝ եղբայրը Ակելոս։
1906-ին կը յաճախէ Իզմիրի «Արոնի» ճեմարանը Λύκειο Χ. Αρώνη։  1914-ին, Ա․ Համաշխարհային պատերազմի ծագման՝ ամրան, ընտանեօք Յունաստան կը տեղափոխուին։  Աթէնք հաստատուած, Եորղոս կը շարունակէ ուսումը Աթէնքի Նորարար Դասական Միջնակարգ-Երկրորդական Πρότυπο Κλασσικό Γυμνάσιο Αθηνών վարժարանը։  1917-ին կ'աւարտէ ու կ'արձանագրուի Աթէնքի համալսարանի Իրաւաբանական դպրոցը։ 14 Յուլիս 1918-ին մօրը, քրոջ եւ եղբայրներուն հետ Փարիզ կը հաստատուի, ուր հայրը իբրեւ իրաւաբան կ'աշխատէր։  Հոկտեմբեր 1921-ին կ'աւարտէ Փարիզի համալսարանի Իրաւաբանական ճիւղը։  Միաժամանակ գրականութեամբ կը զբաղի․ թարգմանութիւններ, սերտողութիւն ֆրանսացի դասական գրագէտներու գործերուն եւ բանաստեղծութիւններու երկասիրութիւններ։
Օգոստոս 1924-ին Լոնտոն կ'երթայ անգլերէնը կատարելագործելու համար։  Փետրուար 1925-ին Աթէնք կը վերադառնայ եւ 1927-ին Արտաքին Գործոց Նախարարութեան դիւանագիտական կազմին մէջ կ'ընդունուի եւ դեսպանի տեղակալ կը նշանակուի։


=== Սեֆերիս բանաստեղծը եւ դիւանագէտը ===
Յուլիս 1928-ին կը հրապարակէ Փօլ Վալերիի «La soirée avec M. Teste» գործին թարգմանութիւնը՝ «Իրիկուն մը պր․ Թեսթին հետ»  Μια βραδιά με τον Κύριο Τεστ։  1931-ին կը հրատարակուի «Անկիւնադարձը» Στροφή երկը եւ նոյն տարին կը նշանակուի Լոնտոնի մօտ Յունաստանի դեսպանատան փոխ-հիւպատոս ու ապա Տնօրէնը՝ Լոնտոնի մօտ Յունաստանի Հիւպատոսարանին, մինչեւ 1934։
Մայիս եւ Հոկտեմբեր 1932-ին յաջորդաբար կը հրատարակուին «Իրիկուն մը ծովափին» Μια νύχτα στην ακρογιαλιά եւ «Ջրաւազան» Στέρνα գործերը։  1933-ին հայրը՝ Սթելիոս, Աթէնքի Համալսարանի Ուսուցչապետ կը նշանակուի։
1934-ին, Եորղոս Սեֆերիս Յունաստան կը վերադառնայ եւ կը գործակցի «Նոր Գիրեր» Νέα Γράμματα գրական պարբերաթերթին հետ.  կը վերահրատարակուի «Ջրաւազանը»։ 1936-1937 Քորիցայի (հարաւային Ալպանիա) մէջ Յունաստանի հիւպատոսին պաշտօնը կը վարէ։
13 Փետրուար 1937-ին «Նոր Գիրեր» գրական պարբերաթերթին մէջ կը հրատարակուի իր գրութիւնը աշխարհաբար յունարէն լեզուին մասին։
Բ․ Համաշխարհային պատերազմի սեմին, անոր ընթացքին ու աւարտին, դիւանագիատական ասպարէզին զուգահեռ, կը շարունակէ բանաստեղծութիւններ ստեղծագործել։


== Ափրիկէ եւ Միջին Արեւելք ==
10 Ապրիլ 1941-ին կ'ամուսնանայ Մարիա Զանուին եւ 22 Ապրիլին զոյգը կը հետեւի յունական կառավարութեան առժամեայ «ինքնաքսորման»՝ Խանիա (Կրետէ), Աղեքսանտրիա (Եգիպտոս), Ճոհանեսպուրկ եւ Փրեթորիա (հարաւային Ափրիկէ․ կ'ընկերակցի Ֆրիտերիքի թագուհիին եւ գահաժառանգներուն), Գահիրէ, Երուսաղեմ, ապա կրկին Աղեքսանտրիա ու Գահիրէ՝ մինչեւ Օգոստոս 1944-ին։  1942-ին, Գահիրէ, կը նշանակուի Միջին Արեւելքի Լրատւութեան Ընդհանուր Տնօրէն։ 10 Մարտ 1943-ին Աղեքսանտրիոյ Ռիալթօ սրահին մէջ կը դասախօսէ յոյն բանաստեղծ արձակագիր, թատերագիր, պատմաբան եւ գրականութեան քննադատ Քոսթիս Փալամասին (Κωστής Παλαμάς 1859-1943) մասին։   Յունիս 1944-ին «Արեւելեան հարցերու քարտուղար» կը նշանակուի։


== 1944 – 1963 ==
Սեպտեմբեր 1944-ին յունական կառավարութեան հետ Նափոլիի ճամբով Աթէնք կը վերադառնայ։ 1946-ին կը նշանակուի Յունաստանի Ազգային Թատրոնի եւ Ազգային Ձայնասփիւռի վարչական խորհուրդներու անդամ։
1947-ին կը նշանակուի Անգարայի մօտ Յունաստանի Դեսպանութեան Խորհրդատու։ 
1950-ի ամրան, «Իքարոս» հրատարակչատունը կը հրատարակէ Սեֆերիսին բանաստեղծութիւններուն հաւաքածոն։
Ապրիլ 1951-ին Լոնտոնի մօտ Յունաստանի Դեսպանութեան Խորհրդատու կը նշանակուի։  Օգոստոս 1952-1956 կը նշանակուի Պէյրութի մօտ Յունաստանի դեսպանատան Լիազօր Դեսպան։  Իսկ Յունիս 1956-ին Յունաստանի Արտաքին Գործոց Նախարարութեան մէջ կը ստանցնէ «Կիպրոս» բաժնի տնօրէնութեան պաշտօնը։ 
15 Յունիս 1957-ին կը նշանակուի Մեծն Բրիտանիոյ Յունաստանի Դեսպան։  Անգլիական դիւանագիտական շրջանակները վերապահ դիրք կը ցուցնեն։  1960-ի աշնան, Լոնտոն Միքիս Թէոտորաքիսին կը հանդիպի եւ վերջինս Սեֆերիսին չորս բանաստեղծութիւններուն նուագակցութիւնը կը կատարէ, տալով անոնց «Էփիֆանիա» Επιφάνεια խորագիրը։
9 Յունիս 1960-ին Քեմպրիճ Համալսարանի Բանասիրութեան Բաժինը զայն «Պատուոյ Վարդապետ» կը կոչէ։ 1925-էն սկսած «Օրեր» Μέρες օրագիրներուն շարքը կ'աւարտի Երեքշաբթի 27 Դեկտեմբեր 1960 «Զ Օրեր» (Μέρες Ζ) խորագրին տակ։ Նոյն տարին կը գրէ Անտրէաս Քալվոսին մասին՝ «Փորձեր, բ․ հատոր» Δοκιμές։
20 Օգոստոս 1962-ին Լոնտոնէն կը մեկնի եւ Արտաքին Գործոց Նախարարութեան «տրամադրութեան տակ» կը մնայ։ 


== Միջազգային ճանաչում ==


=== Նոպելի Գրականութեան Մրցանակ ===
Հինգշաբթի 24 Հոկտեմբեր, 1963-ին «Նոպել Գրականութեան Մրցանակ»ին կ՛արժանանայ։  10 Դեկտեմբեր 1963-ին մրցանակը կը ստանայ եւ իր խօսքը ֆրանսերէնով կ՛արտասանէ:  Պարգեւառուի ճառին մէջ կ'ակնարկէ «Ասինիին թագաւորը» Βασιλιάς της Ασίνης բանաստեղծութեան, ինչպէս նաեւ կը յիշատակէ Տիոնիսիոս Սոլոմոս, Անտրէաս Քալվոս, Քոսթիս Փալամաս, Քոստանտինոս Քավաֆիս եւ Իոանիս Մաքրիյանիս բանաստեղծներուն գործերը․- «Խօսեցայ այս մարդոց մասին, որովհետեւ այդ օրէն որ սկսաւ դէպի Շուէտ ճամբորդութիւնս, անոնց ստուերը ընկերակցեցաւ ինծի, ինչպէս նաեւ թէ անոնց փորձերը իմ մտքին մէջ կը ներկայացնեն դարերով շղթայակապուած մարմնի մը շարժումները որ երբ անոր շղթաները քակուին եւ շօշափուի, կը վերածնուի ու իր բնական շարժումները կ'որոնէ։» (Σας μίλησα γι' αυτούς τους ανθρώπους, γιατί οι σκιές τους δεν έπαψαν να με συντροφεύουν από τότε που άρχισε το ταξίδι μου για τη Σουηδία και γιατί οι προσπάθειές τους αντιπροσωπεύουν, στο νου μου, τις κινήσεις ενός κορμιού αλυσοδεμένου επί αιώνες, όταν επιτέλους σπάσουν τα δεσμά του και ψηλαφεί, ξαναζωντανεύει κι αναζητάει τις φυσικές του κινήσεις...)


=== Յետ Նոպելեան ժամանակաշրջան ===
Յուլիս 1967-ին իր եղբօր՝ Ակելոսի, բանաստեղծութիւններուն հատորին յառաջաբանը կը գրէ։
27 Մարտ 1969-ին, B.B.C.-ի յունական սպասարկութեան կայանէն, ինչպէս նաեւ Փարիզի եւ Տոյչէ Վելէի ձայնասփիւռերէն հանդէս կու գայ յայտարարութեամբ մը, որով կը դատապարտէ Յունաստանի զինուորական բռնատիրական վարչակարգը։  Վերջինս կը հակազդէ ու Սեֆերիէն կը խլէ «Պատուոյ Դեսպան»ի տիտղոսը եւ դիւանագիտական անցագիրը գործածելու իրաւունքը։
Յուլիս 1970-ին կը հրատարակուի «Տասնըութը գրութիւններ» Δεκαοχτώ κείμενα գործը, որ կը բովանդակէ նաեւ «Այ Նիքոլային կատուները» Οι γάτες τ' Αϊ-Νικόλα բանաստեղծութիւնը։  


== Պարգեւներ, պատիւներ ==

16 Ապրիլ, 1964․ Սելանիկի Համալսարանին Պատուոյ Վարդապետ․
1964-ի ամրան․ Օքսֆորտ համալսարանի Պատուոյ Վարդապետ․
Յունիս 1965․ Փրինսթոն համալսարանի Պատուոյ Վարդապետ
Յուլիս 1967․ պատուոյ հիւր Փրինսթոն համալսարանի «Բարձրագոյն Ուսումներու Հիմնարկ»ին․
1968-ի աշնան․ Ա․Մ․Ն․՝ իր բանաստեղծութիւնները կ'ընթերցէ Հարվըրտի, Փրինսթոնի, Րաթկըրսի, Փիցպուրկի եւ Ուաշինկթընի համալսարաններուն մէջ։


=== Կը մերժէ՝ ===
Սեպտեմբեր 1965․ Իլինոյս Համալսարանի հրաւէրը ուսուցանել իբրեւ Պատուոյ Վարդապետ․
Նոյեմբեր 1967․ Հարվըրտ համալսարանի հրաւէրը 1969-1970 տարեշրջանին համար ուսուցանել Հարվըրտի Բանաստեղծութիւնը «Չարլս Էլիոթ Նորթոն Ամպիոն»էն։ 


== Մահը ==
20 Սեպտեմբեր 1971-ին կը մահանայ։  Վերջին տարիներուն հարածի սաստիկ ցաւերէ կը տարապէր։  22 Սեպտեմբերին տեղի կ'ունենայ անոր թաղման արարողութիւնը։ 
Մահէն ետք, կը հրատարակուին իր «Օրեր․․․» գործը եւ «Քաղաքական» օրագիրը։ 


== Երկերը ==


=== Բանաստեղծութիւններ ===
«Անկիւնադարձը» Στροφή, Աթէնք 1931
«Օտար տաղի վրայ» Πάνω σ' έναν στίχοξένο, Աթէնք 1931
«Ջրաւազանը»Η Στέρνα, Աթէնք 1932
«Լուսանցքի տակ նախագիծեր» Σχέδια στο περιθώριο, Աթէնք 1935
«Վէպ» Μυθιστόρημα, Աթէնք 1935
«Մերկ կրթանք» Γυμνοπαιδία, Աթէնք 1936
«Մարզումներու տետրակ» Τετράδιο Γυμνασμάτων (գրուած 1928-1937), Աթէնք 1940
«Ա․ Կամրջակի օրագիր» Ημερολόγιο καταστρώματος Α΄ (կ'ընդգրկէ «Ասինիին թագաւոր»ը գործը), Աթէնք 1940
«Բ․ Կամրջակի օրագիր» Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄, Աղեքսանտրիա 1944
«Բ․ Կամրջակի օրագիր» Ημερολόγιο καταστρώματος Β΄, Աթէնք 1945
«Վերջին կայան» Τελευταίος σταθμός, 1947
«Քիխլի» Κίχλη, Աթէնք 1947
«Գ․ Կամրջակի օրագիր» Ημερολόγιο καταστρώματος Γ΄, «Κύπρον, οὗ μ'ἐθέσπισεν» խորագրով Աթէնք 1955
«Երեք գաղտնի բանաստեղծութիւններ»Τρία κρυφά ποιήματα, Աթէնք 1966
«Տասնըութը գրութիւններ» Δεκαοχτώ κείμενα, Աթէնք 1970
«Մարզումներու Բ․ տետրակ»Τετράδιο Γυμνασμάτων Β΄, Աթէնք, յետ մահու հրատ․ 1976
«Էփի ԱՍփալաթոն» Επί Ασπαλάθων, Աթէնք, յետ մահու հրատ․ 1971


=== Նուագակցուած բանաստեղծութիւններ ===
1962-ին Միքիս Թէոտորաքիս Սեֆերիսին չորս բանաստեղծութիւններուն նուագակցութիւնը կը կատարէ, տալով անոնց «Էփիֆանիա» Επιφάνεια խորագիրը։


=== Վէպեր ===
«Վեց իրիկուններ» Έξι νύχτες στην Ακρόπολη, Աքրոփոլի, Աթէնք, յետ մահու հրատ․ 1974
«Վարնավաս Քալոստեֆանոս» Βαρνάβας Καλοστέφανος, (կիսաւարտ) Աթէնք, յետ մահու հրատ, 2007


=== Գրափորձեր ===
«Գրափորձեր» Δοκιμές, Գահիրէ 1944
«Գրափորձեր» Δοκιμές, Աթէնք 1942
«Գրափորձերէն ընտրանքներ» Εκλογή από τις Δοκιμές, Աթէնք 1966
«Գրափորձեր» Δοκιμές, Աթէնք, յետ մահու հրատ․ 1992


=== Թարգմանութիւններ ===
«Ամայի երկիրը» Η έρημη χώρα και άλλα ποιήματα, ELIOT THOMAS STEARNS  (Նոպել գրականութեան դափնեկիր՝ 1948)
«Եկեղեցւույ մէջ ոճիռ» Φονικό στην Εκκλησιά, ELIOT THOMAS STEARNS
«Ընդօրինակութիւններ» Αντιγραφές, զանազան բանաստեղծներու գործերու շարք մը
«Տաղերուն գեղօնը» Άσμα Ασμάτων, Աթէնք 1965
«Յովհաննէս Աւետարանիչը» Η Αποκάλυψη του Ιωάννη, Աթէնք 1966


=== Նամակագրութիւն ===
This Dialectic of Blood and Light, George Seferis - Philip Sherrard An Exchange: 1947-1971, 2015, Denise Harvey (Publisher),ISBN 9789607120373


=== Սեֆերիսին վերաբերեալ ===
Բազմաթիւ գրագէտներ, հրատարակչատուներ, իր կեանքին եւ գործերուն մասին հրապարակած են գիրքեր։
             


== Տե՛ս նաեւ ==
Օտիսէաս Էլիթիս
Մանոս Խածիտաքիս
Միքիս Թէոտորաքիս
Վազգէն Եսայեան


== Արտաքին յղումներ ==
Գիրքի Ազգային Կեդրոն, Նէա Էsթիա, 15-10-1972, հատոր 1087․ Եորղոս Սեֆերիս(յունարէն)
Գիրքի Ազգային Կեդրոն․ Եորղոս Սեֆերիս(յունարէն)
Յունաստանի Հեռատեսիլի եւ Ձայնասփիւռի Պետական Կայան - Եորղոս Սեֆերիսի ծնունդէն 80 տարի ետք․ (յունարէն)
Յունաստանի Հեռատեսիլի եւ Ձայնասփիւռի Պետական Կայան – Ժամանակաշրջաններ եւ գրագէտներ՝ Եորղոս Սեֆերիս(յունարէն)
Յունաստանի Հեռատեսիլի եւ Ձայնասփիւռի Պետական Կայան –Եորxոս Սեֆերիս Նոպել Գրականութեան Մրցանակի դափնեկիր(յունարէն)