armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Վարվառա (Վարիա) Սահակեան

Վարվառա Սահակեան (Վարիա19-րդ դար - 1934, Պէյրութ, Լիբանան),  Առաջին Խորհրդարանի (1919-1920) Երեք Կին Պատգամաւորներէն մին:
Աւետիք Սահակեանի (Հայր Աբրահամի) կինն էր։ Առաջին հանրապետութեան տարիներուն ընտրուած է խորհրդարանի պատգամաւոր եւ ընդգրկուած կրթական ծրագիրներու մէջ: Այդ շրջանին ան ծանր կորուստ կրեց. անհրաժեշտ դեղորայքի պակասէն մահացաւ անոր զաւակը: Ատոր յաջորդեց` Հայաստանի խորհրդայնացումը, ամուսինին բանտարկութիւնը: Փետրուարեան յեղափոխութեան ժամանակ Վարիան, ամուսինը եւ երկու զաւակները՝ Արմէնն ու Սուրէնը ոտքով փախան Թաւրիզ: Այստեղ վեց տարի ապրելէ ետք Սահակեանները փոխադրուեցան Հարաւային Իրան, Հետագային` Իրաք: Սակայն կլիման չափազանց վատ ազդեց Վարիայի առողջութեան վրայ, որուն պատճառով ալ ընտանիքը ստիպուած եղաւ տեղափոխուի Լիբանան:
Մահացած է 1934-ին:


== Ընտանիք ==
Վարվառա Սահակեանի եւ Աւետիք Սահակեանի (Հայր Աբրահամի) որդիներ՝ Արմէնը ծնած է 1905-ին:
Աւետիք Սահակեան մտաւորականի համար յատկանշական էր, որ հակառակ թաւրիզեան կեանքի ծանր պայմաններուն՝ ան ամէն ինչ կ'ընէր որդիներուն կրթութիւն տալու համար: Կրտսեր որդին Արմէնը 1921-ին կ'ընդունուի Թաւրիզի երկսեռ հանրակրթական միջնակարգ ուսումնական հաստատութիւնը, որ կ'աւարտէ Յունիս 1923-ին՝ գերազանց յառաջադիմութեամբ: Այնուհետեւ Արմէնը կը մեկնի Փարիզ, ուր հասարակ աշխատաւոր էր երկաթուղային կայարանի մէջ, ապա կը կարողանայ աշխատանք ճարել ռուսական թերթերէն մէկուն տպարանին մէջ: Այս ծանր կեանքին զուգահեռ Արմէնը կարողացաւ ուսանիլ եւ աւարտել Սթրասպուրկի Համալսարանի հանքաբանութեան բաժինը՝ Քարիւղի նաւթի մասնագիտութեամբ: Նոյն դժուար պայմաններուն դիմակայելով Վարվառա (Վարիա) Սահակեանի եւ Աւետիք Սահակեանի (Հայր Աբրահամի) անդրանիկ որդին՝ Սուրէնը կ'աւարտէ Փրակայի մէջ Քիմիագիտութեան կաճառը, ապա կ'անցնի Պուքրէշ, Ռումանիա, ուր ապրուստը ապահովելու համար թաքսի վարորդ կ'աշխատի։


== Պէյրութ, Լիբանան Հայ Օգնութեան Միութիւն ==
Պէյրութի մէջ ան ներգրաւուած է հասարակական գործունէութեան մէջ՝ մասնակցելով Օգնութեան Խաչի աշխատանքներուն: 1932-ին կորսնցուցած է միւս զաւակը, մէկ տարի անց` ամուսինը: 


== Աղբիւրներ ==
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԱՌԱՋԻՆ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹԻՒՆՆ ՈՒ ԿՆՈՋ ՆԵՐԳՐԱՒՈՒՄԸ
Սիրենոմելիա

Սիրենոմելիա (լատ.՝ sirenomelia, հին յուն․՝ σειρήν), ոչ բնական զարգացում վերջոյթներիու միաձուլման տեսքով։ Վերջոյթները կ'աճին այնպէս, որ կը նմանինն ձուկի պոչի, իսկ երեխան՝ ջրահարսի: Այս պարագային ներքին օրկանները կը  բացակային կամ ամբողջապէս զարգացած չեն ըլլար։
Այս մէկը կը հանդիպի 100 000 ծնածներէն 1-ի մօտ եւ որպէս կանոն՝ նման երեխաները կը մահանան ծնելէն 1-2 օր ետք, իսկ պատճառը երիկամներու եւ միզապարկի ոչ լրիւ, կամ ոչ ճիշդ զարգացումն է։ Սակայն կան դէպքեր, երբ երեխաները նոյնիսկ առանց վիրաբուժական միջամտութեան ապրեր են  քանի մը տարի։ Ամերիկուհի Շայլօ Պեպինը կը տառապէր սիրենոմելիայով, բայց ապրեր է 10 տարիէն աւելի:


== Ծանոթագրություններ ==
Օխտը դռնի վանք

«Օխտը դռնի» վանքը կը գտնուի Հադրութի Մոխրենէս գիւղէն 3,5քմ հիւսիս-արեւմուտք, Իւղուսէն լերան լանջին, Գտիչ բերդին մօտ, պատմական Արցախի Սիսականի Ոստան կամ Միւս Հաբանդ կոչուող գաւառին մէջ։
Վանքը կը գտնուի ծովու մակերեսէն 1451 բարձրութեան վրայ, լերան անտառապատ գագաթին, դժուարամատչելի վայրի մէջ:
Պատմական աղբիւրները համալիրին եւ այսօր կիսաւեր պահպանուած եկեղեցւոյ մասին տեղեկութիւններ չեն հաղորդեր: Աւանդութեան համաձայն, «Օխտը դռն»ի եկեղեցին կառուցած է հայրենիքի պաշտպանութեան համար զոհուած եօթ եղբայրներու քոյրը, որուն գերեզմանը վանքի բակին մէջ է, կը կոչուի «Քրոջ գերեզման» եւ յայտնի ուխտատեղի էր:
Մինչեւ արցախեան երրորդ պատերազմը եկեղեցին կիսաւեր էր: 2020 թուականի աշնան, Հադրութի շրջանը Պաքուի զօրքերուն կողմէ բռնազաւթուելէն ետք, թշնամին գետին գլորած է եկեղեցւոյ մուտքին տեղադրուած խաչքարը: Ներկայ վիճակին մասին այլ տեղեկութիւններ չկան։
Այժմ բռնազաւթուած է Պաքուի իշխանութիւններուն կողմէ։
Ճէյմս Պլանթ

Ճէյմզ Հիլլիըր Պլանթ (անգլերէն՝ James Blunt, իրական անունը՝ James Hillier Blount, ծնած՝ 22 Փետրուար, 1974), անգլիացի երգիչ, երաժիշտ եւ հեղինակ։


== Կենսագրութիւն ==
Ճէյմսը ծնած է զինուորական ընտանիքի մը մէջ, հայրը՝ Բրիտանացի գնդապետ Չարլզ Պլանտ (Blount), մայրը՝ Ճյէն։ Անոր մանկութիւնը անցած է Անգլիաի, Կիպրոսի եւ Գերմանիոյի մէջ, ուր կը ծառայէր իր հայրը՝ բանակային օդային ուժերու սպան։ Հօր նախասիրութիւնը փոխանցուեցաւ որդիին եւ 16 տարեկանին Ճէյմսը կը ստանայ օդաչուի արտօնագիր։ Ճէյմսը կ'ընդունուի բանակին կողմէ հովանաւորուող համալսարան օդանաւաշինութեան բաժին, որ աւարտելէ ետք պարտաւոր էր ամենաքիչը 4 տարի ծառայել բանակին մէջ։ Ճէյմս կը դառնայ անգլիական բանակի սպայ, 1999 թուականին կը ծառայէ Քոսովոյի մէջ։ Ան նաեւ աջակցած է բժիշկներ առանց սահմաններու կազմակերպութեանը։ Ճէյմսը բանակէն հեռացած է 2002 թուականի Հոկտեմբերի 1-ին։


== Յաւելեալ տեղեկութիւններ ==
Անոր սիրելի ֆութպոլային ակումբը Չելսին է։ Ճէյմսը ունի Սթեմֆորդ Բրիջէն ոչ հեռու գտնուող բնակարան։ Ունեցած է Lada Riva եւ Lada Niva մեքենաներ։


== Երաժշտական ​​ասպարէզ ==
Ամէն ինչ սկսաւ անկէ, որ Ճէյմս որոշեց դաշնամուր նուագել սորվիլ, զինք կը միացնեն դպրոցական խմբակին։ Ան շատ կը սիրէր Queen եւ Dire Straitsը։ 14 տարեկանին ան կիթառի վրայ կը նուագէր Նիրւանան (Nirvana) եւ շուտով կը սկսի գրել սեփական երգեր։
2002 թուականին Ճէյմսը կը ձգէ բանակային ծառայութիւնը եւ իր ամբողջ ժամանակը կը տրամադրէ երաժշտութեան։ Ան տեմոյի վրայ կը հաւաքէ իր լաւագոյն երգերը եւ քանի մը ամսուան ընթացքին կրնայ կնքել պայմանագիր սկաւառակ ձայնագրելու վերաբերեալ։ Ճէյմսը կը ծանօթանայ Լինտա Պերրիի հետ եւ շուտով պայմանագիր կը կնքէ անոր Custard Records ձայնագրման սթուտիայի հետ։
Վերջապէս, 2003 թուականին Ճէյմս Պլանտը կ'ուղեւորուի Գալիֆորնիա՝ իր առաջին սկաւառակը ձայնագրելու։
Անոր ոճը կարելի է բնորոշել որպէս սոֆդ-ռոքի եւ ֆոլկ-ռոքի խառնուրդ։ Պլանտի երկրորդ ալպոմը կը կոչուի All the Lost Souls (2007), որու մեջ յայտնի են 1973 եւ Same Mistake կատարումները։ Ճէյմս Պլանտը արժանացած է «BRIT Awards», երկու «Ivor Novello Awards» մրցանակներու եւ 2006-ին առաջադրուած է հինգ «Կրեմմիի»: 2010 թուականին Պլանտը արձանագրեց իր երրորդ ալպոմը՝ Some Kind of Trouble: Պլանթը վաճառած է ընդհանուր առմամբ 15 միլիոն ալպոմ ամբողջ աշխարհի մէջ։եթէ երաժիշտի պատմութիւնը վերածուի երգի, ապա նիւթը կը բաւականացնէ քանի մը ձայնասկաւառակներու եւ կինոսենարներու։ «You’re Beautiful» բալլադի շլացուցիչ յաջողութենէն յետոյ քննադատները Ճէյմս Պլանտին սկսան համեմատել Էլթոն Ճոնի հետ։
2007 թուականին Հ.Գ. Ես սիրում եմ քեզ (P.S. I Love You) ֆիլմի վերջաւորութեան կ'օգտագործուի անոր "SAME MISTAKE" երգը։ Ճէյմս Պլանտը 2010 թուականի Յունիս 29-ին հաստատած է համերգներու կայացման բարձրութեան համաշխարհային ռեքորտ (գրեթէ 13 Քմ)։
2013 թուականի Մայիսին Ճէյմզը աւարտեց 4-րդ՝ "Moon Landing" ձայնասկաւառակի ձայնագրումը, որ լոյս տեսաւ 2013 թուականի Հոկտեմբերին։


=== Սկաւառակագրութիւն ===
Back to Bedlam (2005)
All the Lost Souls (2007)
Some Kind of Trouble (2010)


=== Ձայնասկաւառակներ ===


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական էջ (անգլերէն)
James Blunt на BRIT-POP.spb.ru
James Blunt (2009)
154 (թիւ)

154 (հարիւր յիսունչորս)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ մըն է 153-ի եւ 155-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
 A003422  առաջին վեց բազմորոշիչներու գումարն է՝ 154=0!+1!+2!+3!+4!+5!
154 կտորի կը բաժնուէ իւղաբլիթը տասնեօթ ուղիղ գիծով կտրելիս
կիրառութիւններ՝
154 Պերթա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 154 -ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան Ъ (կոշտ նշան) տառը
Տարուայ 154րդ օրն է Յունիս 3-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 2-ը)
154-ն են Շէյքսփիրի սոնետները
Մինաս Պետրոսեան

Մինաս Պետրոսեան, ծնած է Եօզղատ: Ուսումը Կեսարիա ստանալէ վերջ կը նուիրուի կրթութեան եւ հեղինակութեան ասպարէզներուն, մտնելով Հնչակաւոր դրօշին տակ: Այն միջոցին երբ Թորոս Ծառուկեանի (Չէլլօ) հրոսախումբը մէկ կողմէն եւ Ժիրայր միւս կողմէն սկսած էին սարսել բռնակալութեան հիմերը, անոնց թեւ-թիկունքը կ'ըլլայ Պետրոսեան: 93-ին կը կախուի իր աներորդին՝ Կիւլպէնկ Ամալեան եւ 94-ի սկիզբը երբ Ժիրայրի խումբը կը հալածուէր՝ Պետրոսեան ձերբակալուելով կը բանտարկուի երկար ատեն: Սահմանադրութենէն ետքն ալ կը շարունակէ ուսուցչութեան եւ յեղափոխութեան իր գործունէութիւնը Կեսարիա:


== Աղբիւրներ ==
Յուշարձան Ապրիլ Տասնըմէկի, Կ.Պոլիս 1919, էջ 68, յօդուած 289
Գարեգին Կիւրճեան

Գարեգին Կիւրճեան (Կէնճեան, 1885, Խարբերդ, Խարբերդի նահանգ - 1915), հայ դեղագործ։
Ծնած է 1885 թուականին Խարբերդի նահանգի կեդրոն՝ Խարբերդ քաղաքին մէջ։ Ստացած է դեղագործական կրթութիւն եւ Մելիտինէի մէջ աշխատած է որպէս դեղագործ։ Սպաննուած է 1915 թուականին Մելիտինէի ճամբուն վրայ՝ 30 տարեկան հասակին։


== Գրականութիւն ==
Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Սթամպուլ, 1919։
Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, Ապրիլ 24, 1985։
Հայրապետեան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագործութեան պատմութիւնից, Երեւան, 1990։
Ցուցակ Հայոց ցեղասպանութեան զոհերի (1915-1923 թթ.), հ. 2, Խարբերդի նահանգ, Երեւան, 2004։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Առաքել Առաքելեան

Առաքել Առաքելեան, (13 Յունուար 1887(1887-01-13), Խնածախ (Ասկերանի շրջան) - 5 Մայիս 1980(1980-05-05), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), հայ խորհրդային բանասէր։


== Կենսագրութիւն ==
1896-1899 թուականներուն Շուշիի թեմական դպրոցին մէջ կը ստանայ իր նախակրթութիւնը, ապա կ'անցնի Էջմիածինի Գէորգեան Ճեմարանը, որուն լրիւ ընթացքը կ'աւարտէ 1907-ին: Ճեմարանէն շրջանաւարտ, որպէս ուսուցիչ կը պաշտօնավարէ Իգտիրի, Շուշիի, Պաքուի եւ Երեւանի մէջ:
1911-1913 թուականներուն կը ստանձնէ Ղարաբաղի Հայկական Դպրոցներուն վերատեսուչի պաշտօնը:
1923-1925 թուականներուն կը վարէ Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար Մարզի Լուսաւորութեան ժողովրդական կոմիսարի տեղակալի պաշտօնը, իսկ 1925-1927 թուականներուն՝ Լուսաւորութեան ժող. Կոմիսարի: 
1932-ին կը տեղափոխուի Երեւան, ուր որպէս դասախօս կը պաշտօնավարէ Երեւանի Պետական Համալսարանի եւ Խաչատուր Աբովեանի անուան Հայկական Մանկավարժական ասպարէզէն քաշուիլը: Կը վարէ այս վերջին հիմնարկին Արտասահմանեան Գրականութեան Ամպիոնի վարիչի պաշտօնը, միաժամանակ դասաւանդելով լատիներէն եւ գրաբար: 1955-ին կ'արժանանայ Հայկական ՍՍ Հանրապետութեան Վաստակաւոր Գործիչի կոչումին: 1956-ին կ'արժանանայ Բանասիրական Գիտութիւնների Դոկտոր տիտղոսին, իսկ 1959-ին Փրոֆեսորի:
Մանկավարժական իր երկարատեւ ծառայութեան առընթեր, Փրոֆ. Ա. Առաքելեան կ'ունենայ գիտական ստեղծագործութեան բեղուն կեանք մը: Անոր երկասիրութիւններէն առանձին հատորներով լոյս տեսած են. ԳՐԱԲԱՐԻ ԻՆՔՆՈՒՍՈՒՑՄԱՆ ՁԵՌՆԱՐԿ (Երեւան, 1937), ԳՐԱԲԱՐԻ ԴԱՍԱԳԻՐՔ, Ա. եւ Բ. Հատորներ (Երեւան, 1944 եւ 1945), ՅՈՒՆԱ-ՀՌՈՄԷԱԿԱՆ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹԻՒՆ, Ա. մաս (Երեւան, 1939), ՆԻՒԹԵՐ ՀԵԼԼԵՆԻՍՏԱԿԱՆ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹԵԱՆ (Երեւան, 1945), ՀՌՈՄԷԱԿԱՆ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹԵԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆ (Երեւան, 1956), ՅՈՒՆԱԿԱՆ ԳՐԱԿԱՆՈՒԹԵԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆ (Երեւան, 1968): Սակայն Փրոֆ. Ա. Առաքելեանի կոթողային աշխատանքը կը մնայ ՀԱՅ ԺՈՂՈՎՈՒՐԴԻ ՄՏԱՒՈՐ ՄՇԱԿՈՅԹԻ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹԻՒՆ եռահատոր մեծածաւալ աշխատասիրութիւնը՝ հետեւեալ մասնաբաժանումներով.- Ք.Ա. Առաջին Դարէն - 14. Դար (Ա. Հատոր, Երեւան,1959), 14-էն մինչեւ 19 դար. առաջին կէսը (Բ. Հատոր., Երեւան, 1964), 15-րդ դարէն մինչեւ 19-րդ դար. առաջին կէսը (Գ. Հատոր, Երեւան, 1975):
Փրոֆ. Ա. Առաքելեան կը մահանայ Մայիս, 1980-ին:


== Աղբիւրներ ==
Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս, Պէյրութ 1980, էջ (344-345)
Կերպարուեստ (հանդէս)

«Կերպարուեստ», Հայաստանի նկարիչներու միութեան պարբերականը, որ լոյս տեսած է 2003-2014 թուականներուն։ Հրատարակիչ՝ «Դիզայն կենտրոն» կոոպերատիւ։


== Պատմութիւն ==
Առաջին համարը լոյս տեսած է 5 Սեպտեմբեր 2003-ին։ Կերպարուեստը լուսաբանող մասնագիտական լրատուամիջոց էր։ Հանրահռչակած է հայ աւանդական եւ ժամանակակից ազգային կերպարուեստը։ Տպագրած է վերլուծական նիւթեր, ներկայացուցած ցուցահանդէսներ, անդրադարձած հայ նշանաւոր վարպետներու յոբելեաններուն եւ նկարիչներու միութեան գործունէութեան։
Պարբերականին մէջ, հայերէնէն զատ, տպագրուած են նաեւ ռուսերէն նիւթեր։ Հրատարակուած է 1200-էն աւելի տպաքանակով տարին 1 կամ 2 անգամ, տարածուած ՀՆՄ անդամներու եւ արուեստասէր հասարակութեան մէջ, ուղարկուած միութեան մասնաճիւղեր եւ արտերկիր։
Ընդգրկուած եղած է  Հայաստանի Հանրապետութեան բարձրագոյն որակաւորման յանձնաժողովի (ՀՀ ԲՈՀ) սահմանած դոկտորական եւ թեկնածուական ատենախօսութիւններու հիմնական արդիւնքներու եւ դրոյթներու հրատարակման համար ընդունելի պարբերական գիտական հրատարակութիւններու ցուցակին մէջ։
Հանդէսի վերջին համարը լոյս տեսած է Սեպտեմբեր 2014-ին։ Հրատարակումը դադրեցուցած է ֆինանսներու բացակայութեան պատճառով։


== Խմբագրական խորհուրդ ==
«Կերպարուեստի» խմբագրական խորհուրդը ձեւաւորուած եղած է նկարիչներու միութեան բաժիններու նախագահներէն եւ կերպարուեստի ոլորտի ճանչցուած գիտնականներէն։
Պարբերականի խմբագրական խորհուրդի նախագահն էր Կարէն Աղամեանը, գլխաւոր խմբագիրը՝ Վրէժ Առաքելեանը։


== Աղբիւր ==
Գիտական տեղեկատուական վերլուծութեան եւ մոնիթորինգի կեդրոն, Հայաստանի մէջ հրատարակուող գիտական պարբերականներու ցանկ
Մովսէս Թօփճեան

Մովսէս Թօփճեան  (ծնած՝  10 Յուլիս 1951-ին, Հալէպ, Սուրիա - Մահ՝ 9 Սեպտեմբեր 2020-ին, Հալէպ, Սուրիա։ Երգիչ, երգահան Մովսէս Թոփճեան հմտօրէն կը նուագէր դաշնամուր, օրկ, ձեռնադաշնակ, պուզուքի, սազ, եւ հարմոնիքա։ Հայերէն երգերու կողքին, երգած է միջազգային տարբեր լեզուներով՝ արաբերէն, անգլերէն եւ յունարէն։ Ան հմտօրէն կը խօսէր յունարէն լեզուն:


== Կենսագրութիւն ==
Մովսէս Թոփճեան կամ Թօփճեան ծնած է Հալէպ, Սուրիա: Հայրը՝ Ներսէս Թօփճեան, Այնթապցի, իսկ մայրս Իսկուհի Ճիպիլեան, Թոմարզացի։ Ուսումնական տարիները անցուցած է Հալէպի Կիլիկեան վարժարանէն ներս։  Փոքր տարիքէն ունեցած է յատուկ սէր երաժշտութեան եւ երգարուեստին հանդէպ։ Վարպետ արուեստագէտներու հսկողութեամբ մարզուած եւ տիրացած է զանազան նուագարաններ գործածելու հմտութեան։  Երգարուեստի ուղին սկսած է  մաս կազմելով ծննդավայրի երգչախումբերուն։
Հալէպի Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ մէջ, իբրեւ դպիր ապա սարկաւագ ծառայելով, 1961-էն մինչեւ 1978, Մովսէս Թօփճեան իր մեծագոյն արժանիքը՝ հզօր ձայնն ու տաղանդը սպաս դրած է իր հայ եկեղեցական հոգեւոր մշակոյթին: Այն տարիներուն ծառայող քահանան՝  Տէր Կարապետ Նալպանտեանն էր։

1970-ին կը հիմնէ իր  առաջին նուագախումբը, կը դառնայ նուագախումբին մեներգիչը՝ միաժամանակ օրկ նուագելով։
1974-ին ընդունուած է իբրեւ անդամ Սուրիոյ Արուեստագէտներու Միութեան (Սենտիքան), որուն ծառայած է հաւատարմօրէն։
1979-ին  կ'ամուսնանայ արաբերէնի վաստակաշատ ուսուցչուհի Սիւզան Գաբրիէլեանին հետ, եւ անոնք կը բախտաւորուին երկու զաւակներով, դուստրը՝ Ալին, մանչը՝ Ներսէս: Ալինն ու Ներսէսը նոյնպէս օժտուած են երգի եւ նուագի շնորհներով:Ան մեծ ճանաչում ձեռք բերած է իբրեւ յունարէն երգի թիւ մէկ երգիչ վարպետօրէն մեկնաբանելով, եւ  զուգահեռ հնչեցնելով ՊՈԻԶՈՒՔՔԻ-ի լարերը հարստացուցած է իր ելոյթներու երգացանկին յայտագիրը։ Աշխատած է Յունաստանի, «Ալիպապա» պանդոկին մէջ իբրեւ ամէնօրեայ երգիչ, 1981-էն մինչեւ 1983: Իսկ, Կիպրոսի մէջ, 1985-ին կը դառնայ «Աթլանթիքա» պանդոկի երգիչը:
Երգած է Սուրիոյ տարբեր քաղաքներու ճաշարաններուն եւ պանդոկներուն մէջ, ինչպէս նաեւ՝ Հայաստան, Լիբանան, Յորդանան, Եգիպտոս, Արաբական Միացեալ էմիրութիւններ, Յունաստան եւ Կիպրոս։
Իր յօրինած երաժշտութեան երգերէն է՝ «100 տարի ետք» (100 Dari Yedk) խորագրով երգը, որ նուիրուած է Հայոց Ցեղասպանութեան յիշատակին: Կատարողութեամբ՝ Ալին Թօփճեան, խօսք՝ Շահանդուխտ, Գործիքաւորում՝ Ներսէս Թօփճեան, ձայնագրութիւն՝ Սդուտիօ Սեդօ Պաղտասարեան Լիբանան :
50 տարիներու երգարուեստի բեղուն կեանքը դադար կ’առնէ 2019-ին անակնկալ հիւանդութեան  պատճառաւ եւ ան կը դադրի արուեստի գործունէութիւնէն։

Երաժշտական գործունէութեան 50-ամեակին առիթով, 21 Յունիս 2020-ին, համաշխարհային երաժշտութեան օրուան տօնակատարութեան ընթացքին, եւ առ ի գնահատանք իր երգարուեստի տարիներու բեղուն աշխատանքին, Մովսէս Թօփճեանը կը պարգեւատրուի Սուրիոյ Արուեստագէտներու Միութեան կողմէ իբրեւ վաստակաւոր երգահան երգիչ:


== Աղբիւրներ ==
شبكة أخبار حلب العزيزية والسليمانية وما حولهما
حفل موسيقي لفرقة نغم الموسيقية احتفاءً بعيد الموسيقا العالمي ... وتكريم نخبة من رموز الفن والموسيقا في حلب  22 حزيران/يونيو 
Երգահան, մեներգիչ, երաժիշտ, սարկաւագ եւ Սուրիոյ Արուեստագէտներու Միութեան Կողմէ պարգեւատրուած Հալէպահայ արուեստագէտ Մովսէս Թօփճեան
ՄԱՀԱԽՕՍԱԿԱՆ. ԵՐԳԻՉ ՄՈՎՍԷՍ ԹՕՓՃԵԱՆԻ ՊԱՅԾԱՌ ՅԻՇԱՏԱԿԻՆ Խորէն Քհնյ. Պէրթիզլեան
Քիմի (Մեծ Յունաստան)

Քիմի կամ Քիմէ (հին յուն․՝ Κύμη, Κύμαι), յունական առաջին գաղթօճախը հիմնուած Իտալիոյ տարածքին, Ք․Ա․ 8-րդ դարուն Էվիացիներէն (Հալքիտա եւ Քիմի քաղաքներէն), Հարաւային Իտալիա (Մեծ Յունաստան), Քամփանիա շրջան (Նափոլիին հիւսիս-արեւմուտքը)։  


== Պատմական ակնարկ ==


=== Քիմիին բարգաւաճը ===
Յունական առաջին գաղթօճախն է Իտալիոյ տարածքին։  Հիմնուած է Ք․Ա․ 8-րդ դարուն, յունական երկրորդ գաղթականութեան ժամանակ։  Քիմիին հիմնադիրներն են Էվիայի Հալքիտա եւ Քիմի քաղաքներուն բնակիչներ։  Ըստ Ստրապոնի անոնց ղեկավարներն էին Իփոքլիս (Քիմի) եւ Մենասթենի (Հալքիտա)։  Սկզբնական շրջանին անոնք կը հաստատուին Իսքիա կղզին, որ յոյները զայն անուանած են Փիթիքուսես Πιθηκούσσες։  Ապա կը հաստատուին դիմացի ափին՝ Քիմի։  

Քիմի առաջին տարիներուն կը զարգանայ եւ քանի մը տարի ետք կը հիմնէ Զակլի գաղթօճախը՝ Սիչիլիա, հետագային Մեսինի (հին յուն․)։  Իսկ Ք․Ա․ 5-րդ դարուն կը հիմնէ Նափոլի գաղթօճախը, այժմ Նափոլի քաղաք։  Քիմիին բարգաւաճումը կ՛ անհանգստացնէ դրացի ցեղերը, որոնք դաշնակցելով վրան կը յարձակին, սակայն կը պարտուին (Ք․Ա․ 524-ին)․ Քիմիացիներուն ղեկավարն է Արիսթոտիմոս։  Վերջիններս կը դաշնակցին Սիրաքուսցիներուն հետ եւ Քիմիին նաւամարտին (Ք․Ա․ 474) կը յաղթեն Էթրուսքական նաւատորմիղը։


=== Քիմիին անկումը ===
Ք․Ա․ 421-ին տեղական Օսքի ցեղը Քիմին կը գրաւէ եւ ամբողջ շրջանը կ՛ ամայանայ։  Քիմիին բնակիչներէն շատեր կ՛ ապաստանին դրացի Նափոլի գաղթօճախը։ Ք․Ա․ 338-ին Քիմի կ՛ իյնայ Հռոմէացիներուն իշխանութեան տակ։ 


== Սիվիլա Քիմիացիին տաճարը ==
1932-ին հնագիտական պեղումներէն կը յայտնաբերուի Քիմիացի Սիվիլային տաճարը։  Սիվիլա Քիմիացին Քիմիի Ափոլոնայի պատգամատեղի քրմուհին էր։  Ան Հռոմէական աշխարհին ամենահռչակաւոր քրմուհին էր, ինչպէս յունական աշխարհին մէջ էրիթրէայի Սիվիլան էր (Էրիթրէա, Յոնիա․ Փոքր Ասիոյ արեւմտեան ափերու յունական գաղթօճախ)։


== Պատկերասրահ ==
Հետաքրքրութիւն (յոյզ)

Հետաքրքութիւնը զգացում կամ վրդովմունք մըն է որ ուշադրութիւն կը գրաւ է նիւթի մը շուրջ։ Ժամանակից հոգեբանութեան մէջ, «հետաքրքութիւն» բառը կը գործածուի որպէս ընդհանուր մտապատկեր, որ կարողութիւնը ունի շրջապատելու ուրիշ յատուկ հոգեբանական գոյականներ, ինչպէս անակնկալ:
Հետաքրքութեան յոյզը ունի իր յատուկ դէմքի արտայատութիւնները, եւ անոնց ամէնէն նկատելին է ունենալ ընդլայնուած բիբ։
Դնեպր

Դնեպրո, (Կաղապար:Lang-ua), քաղաք, Ուկրանիայի Դնեպրոպետրովսկի մարզի կեդրոնը, Դնեպրոպետրովսկի մարզի կեդրոնը, բնակչութեան թիւով Ուկրաինայի չորրորդ քաղաքը՝ Կիևեն, Խարկովեն եւ Օդեսայեն յետոյ։ Ուկրաինայի խոշորագոյն արդյունաբերական, տրանսպորտային, տնտեսական կեդրոններեն մէկն է, մետալուրգիայի կեդրոնը եւ Ուկրաինայի տիեզերական մայրաքաղաքը։ Հատկապես զարգացած է գունավոր մետալուրգիան, մետաղամշակումը, մեքենագործութիւնը եւ արդյունաբերութեան այլ ծանր ճիւղերը։


== Բնակչութիւն ==


== Կլիմա ==


== Ծանոթագրութիւններ ==


== Արտաքին հղումներ ==
«Dnipropetrovsk News Site. Map of city.» 
«Welcome to Dnipropetrovsk!»  (անգլերէն)
stroitel.dp.ua - Construction site of Dnipropetrovsk
«Dnipropetrovsk City Portal»
Նոր Գիր

«Նոր Գիր», գրականութեան եւ արուեստի ամսագիր (1939 թուականէն՝ եռամսեայ հանդէս)։ Լոյս տեսած է 1936-1954 թուականներուն, Նիւ Եորքի մէջ։ Խմբագիրներ՝ Անդրանիկ Անդրէասեան, Բենիամին Նուրիկեան։ Ներկայացուցած է հայ գրականութիւնն ու արուեստը, տպագրած Հայաստանի եւ սփիւռքի գրողներու ստեղծագործութիւններ։ Ունեցած է տեսական ուսումնասիրութիւններու բաժին։ Առանձին համարներ նուիրած է Կոմիտասին, Յակոբ Օշականին, նկարիչ Ս. Խաչատուրեանին։ Թարգմանաբար ներկայացուցած է նաեւ էջեր համաշխարհային գրականութենէն։
Տիգրան Խրլոբեան

Տիգրան Գեւորգի Խրլոբեան (20 Հոկտեմբեր 1890(1890-10-20), Այնթէպ, Հալէպի գաւառ, Հալէպի Վիլայէթ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 22 Նոյեմբեր 1968(1968-11-22), Պէյրութ, Լիբանան), հասարակական, մշակութային գործիչ, մանկավարժ, խմբագիր։


== Կենսագրութիւն ==
Կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրի միջնակարգ դպրոցին մէջ, ապա՝ Թուրքիոյ Կեդրոնական Քոլէճին մէջ եւ Աթէնքի համալսարանին մէջ (1923-1927)։ Ուսուցիչ եւ տնօրէն եղած է Այնթապի, Հալէպի, Գըրքխանի, Պէյրութի հայկական դպրոցներուն մէջ։
Պէյրութի մէջ հիմնադրած է հայկական ուսուցչանոցը (1948), Հայկազյէան քոլէճի հայագիտական ամպիոնը եւ մատենադարանը (1955, այժմ կը կրէ Խրլոբեանի անունը)։
Մասնակցած է Սովետական Հայաստանի հետ մշակութային կապի ընկերութեան, ներգաղթ կոմիտէի աշխատանքներուն, եղած է Այնթապի եւ Հալէպի աշխատավորական երեկոյեան եւ կիրակնօրեայ լսարաններու, ուսումնասիրաց ընկերութեան հիմնադիրներէն։ 
Խմբագրած է՝

«Նոր աւետաբեր» (Հալէպ, 1927-1934),
«Աւետաբեր» (Պէյրութ, 1949-50) պարբերականները։Հեղինակ է՝

«Բարոյավէպեր» (1931, պատմուածքներու ժողովածու),
«Ոսկեմատեան» (հ. 1-2, 1950-1951) գործերու։Թղթակցած է՝

«ժողովրդի ձայն»,
«Զարթոնք»,
«Եփրատ»,
«Հայաստանի կոչնակ» թերթերուն եւ «Սովետական մանկավարժ» պարբերականին։
Եղիշէ Ասծատրեան

Եղիշէ Թեւոսի Ասծատրեան (21 Օգոստոս (3 Սեպտեմբեր), 1914, Ճարտար, Ելիզաւեթփոլի նահանգ, Ռուսիոյ կայսրութիւն - 2 Դեկտեմբեր, 2008, Երեւան), պետական–կուսակցական աշխատող։ Գիտարուեստական գիտութիւններու թեկնածու (1968)։ ԽՄԿԿ անդամ (1944)։


== Կենսագրութիւն ==
Եղիշէ Ասծատրեան, ծնած է Ճարտար գիւղին մէջ։ Աւարտած է Ճարտարի Եօթնամեայ դպրոցը, այնուհետեւ սորված է Պաքուի հայկական դպրոցին մէջ։ 1932-1938 թուականներուն սորված է Թիֆլիսի Անդրկովկասեան ճարտարարուեստական հիմնարկին մէջ, ստացած է լեռնային ճարտարագէտի որակաւորում։ 1938-1939 թուականներուն հիմնարկը զայն ուղարկած է Տոնպասի հանքավայրերէն մէկը, աշխատած է որպէս տեղամասի պէտի օգնական, ապա՝ աւագ ճարտարագէտ, նաեւ թիւ 19 հանքի գլխաւոր ճարտարագէտ։ 1939-1946 թուականներուն աշխատած է Մոնկոլիայի մէջ, եղած է վստահութեան գլխաւոր ճարտարագէտ, այնուհետեւ՝ արդիւնաբերութեան եւ շինարարութեան նախարարութեան մէջ՝ որպէս խորհրդական։ 1947-1950 թուականներուն եղած է Երեւանի ալյումինի «Կանազ» գործարանի շինարարութեան տեղաւորութեան վարչութեան պէտի տեղակալ, պետ։ 1952-էն սկսեալ աշխատած է որպէս ՀԿԿ Երեւանի կրօնական խնամակալութեան քարտուղար, այնուհետեւ՝ ՀԿԿ Երեւանի Լենինեան շրջկոմի առաջին քարտուղար։ 1960–1962 թուականներուն եղած է ՀԽՍՀ ժողտնտխորհի նախագահ, ապա ՀԿԿ Կենտկոմի քարտուղար եւ ՀԽՍՀ Մինիստրներու խորհուրդի նախագահի տեղակալ։ Լայն գործունէութիւն ծաւալած է արդիւնաբերական ձեռնարկութիւններու արմատական վերակառուցման, նոր արուեստագիտութեան արմատաւորման, երկրի բոլոր շրջաններուն մէջ արդիւնաբերական ձեռնարկութիւններու մասնաճիւղերու կառուցման, շարք մը ՋԷԿ-երու ու գործարաններու հիմնադրման բնագաւառին մէջ։ 1966-էն սկսեալ ՀԽՍՀ ժողովրդական վերահսկողութեան կոմիտէի նախագահն է։ ՀԿԿ Կենտկոմի անդամ է 1954-էն սկսեալ, պիւրոյի անդամ՝ 1960-էն սկսեալ, պիւրոյի անդամութեան թեկնածու 1966-էն սկսեալ։

Ընտրուած է ԽՄԿԿ XXII եւ ՀԿԿ XVII–XXV համագումարներու պատգամաւոր, ԽՍՀՄ Գերագոյն խորհուրդի VI եւ ՀԽՍՀ IV, V, VII եւ VIII գումարումներու Գերագոյն սովետի պատուիրակ։


== Պարգեւներ ==
Լենինի շքանշան
Աշխատանքային կարմիր դրօշի երկու շքանշան
Սուրբ Մեսրոպ Մաշտոցի շքանշան, 2004


== Յիշատակ ==
Երեւանի մէջ տեղադրուած է Եղիշէ Ասծատրեանի նուիրուած յուշատախտակ
Եղիշէ Թեւոսովիչի անունը ընդգրկուած է Անգլիոյ մէջ հրատարակուող «Ով ով է» համաշխարհային կենսագրական տեղեկատուին մէջ
Հրանդ Սրմաքէշեան

Հրանդ Սրմաքէշեան (մօտաւորապէս 1888, Կոստանդնուպոլիս - 8 Յունուար 1915), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է մօտաւորապէս 1888 թուականին, Կոստանդնուպոլ­իս։ 1913 թուականի Յուլիս 17-ին աւարտած է Փարիզի համալսարանի բժշկական բաժինը։
Մու­սու­լի կեդրոնական հիւանդանոցի բժիշկ եղած է։
Մահացած է 1915 թուականի Յունուար 8-ին, ժան­տախ­տէն։


== Գրականութիւն ==
Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (1688-1940), Սթանպուլ, 1940։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
331 (թիւ)

331 (երեք հարիւր երեսունմեկ) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 330-ի եւ 332-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A000040  վաթսունեօթներորդ պարզ թիւն է
 A034964  հինգ յաջորդական պարզերու գումար է՝ 330=59+61+67+71+73
 Alt   331  գործադրելիս կը ստացուի K գլխատառը
տարուայ 331րդ օրն է Նոյեմբեր 28-ը (նահանջ տարիներուն՝ Նոյեմբեր 27-ը)
331 Եթերիճէյեա աստեղնեակի կարգային թիւն է
331 մ/եկվ է ձայնի արագութիւնը
Չարթըր

Չարթըր (ֆրանսերէն՝ Chartres) քաղաք Ֆրանսայի հիւսիսը։ Ան կը գտնուի Փարիզէն 96 քմ հեռաւորութեան վրայ՝ «Էր» գետի ափին։ Բնակչութիւնը 40361 մար կը հաշուէ, քաղաքամերձ տարածքներով՝ 87 800 բնակիչ (1999)։ Քաղաքին մէջ զարգացած է մեքենաշինութիւնը, քիմիական եւ սնունդի արտադրութիւնը։
Քաղաքը 9–րդ դարուն, բազմաթիւ անգամ ենթարկուած է Վիքինկներու յարձակումներուն։
1594 թուականին Չարթըրի մէջ թագադրուած է Պուրպոնների հարստութեան թագաւոր Հենրիխ 4–րդը։


== Բնակչութիւն ==