armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Թրուպատուր

Անուան այլ կիրառումներու համար տես՝ Թրուպատուր (այլ կիրառումներ)Թրուպատուր, 11-13-րդ դարերուն Ֆրանսայի հարաւը՝ Փրովանսի մէջ հանդէս եկած բանաստեղծ-երգիչներ, որոնք տուեալ ժամանակի եւրոպական քաղաքակրթութեան առաջատարերէն էին։


== Ընդհանուր տեղեկութիւններ ==
11-13-րդ դարերուն Ֆրանսայի մէջ ժողովուրդական բանաստեղծութեան եւ եկեղեցական գրականութեան կողքին եւ ատոնց ազդեցութեամբ առաջ եկաւ նաեւ գրական երրորդ հոսանքը՝ ասպետական բանաստեղծութիւնը։ Ծնունդ առաւ անհատական քնարերգութիւնը, որ իր ամենավառ արտայայտութիւնը գտաւ թրուպատուրներու երգերուն մէջ։ Թրուպատուրները հանդէս եկան Փրովանս մէջ։ Առաջին գրական լեզուն նորագոյն ազգերու մէջ մշակուեցաւ Փրովանսի մէջ, որ մատուցեց ինքնատիպ ու անկրկնելի քնարերգութիւն։
Պահպանուած են 2500-էն աւելի երգեր, որոնք կը վերագրուին շուրջ 500 թրուպատուրներու, որոնցմէ 30-ը կանայք են։ Առաւել նշանաւոր թրուպատուրներու թիւը կը հասնի չորս տասնեակի։ Այդ բանաստեղծներու մէջ եղեր են 4-5 արքաներ,  քանի մը տասնեակ խոշոր աւատատէրեր, ինչպէս եւ ռամիկ խաւի մարդիկ։ Սակայն թրուպատուրական բանաստեղծութեան հիմնական օճախը ասպետական միջավայրն էր։ Թրուպատուրներու բանաստեղծութեան վրայ նկատելի է թէ' Փրովանսալական ժողովուրդական բանարուեստի եւ թէ' Արեւելքի, յատկապէս արաբաանդտալուզեան բանաստեղծութեան ազդեցութիւնը։ Այնուամենայնիւ թրուպատուրներու  բանաստեղծութիւնը խիստ ինքնատիպ է ու անհատական։
Անոնց սիրերգութեան մեջ արտայայտուեր է սիրոյ Քուրթուազական (պալատական, նրբակիրթ) ընկալումը։ Անոնք կ'աստուածացնէին սիրած կնոջը՝ Տոննային, որ, որպէս օրէնք, ամուսնացած կին էր։
Թրուպատուրները մեր հին գուսաններու նման կը յօրինէին թէ' երգերու բնագիրերը եւ թէ' մեղեդիները եւ իրենք ալ կը կատարէին երաժշտական գործիքներու նուագակցութեամբ։ Անոնք դուրս կու գային մրցավէճերու, հրապարակային ելոյթներու։
Մեր օրերը հասած բնագիրերուն մէջ կան 900-ի հասնող տաղաչափական ձեւեր։ Նախասիրած տաղաչափական ժանրերն էին քանցոնը (երգ), ողբը, ալպան (ցայգերգ), բասթորելը (հովերգ), թենցոնը (վիճերգ), պալլատը (պարերգ)։
Թրուպատուրական քնարերգութեան անկումը սկսաւ 13-րդ դարու սկիզբներուն, յատկապէս ալպիկոյեան կոչուած պատերազմներու ժամանակ (1209 - 1229), երբ Փրովանսը նուաճուեցաւ հիւսիսֆրանսական աւատատէրերու կողմէն։


== Տես նաեւ՝ ==
Թրուվեր


== Աղբիւրներ ==
Նիկողոս Էսմէրեան

Նիկողոս Էսմէրեան (1860, Սկիւատար - 3 Դեկտեմբեր 1910), հայ ակնաբոյժ։


== Կենսագրութիւն ==
Էսմէրեան կանուխէն կորսնցնելով ծնողքը ինքնօգնութեամբ ու աննկուն աշխատութեամբ հետզհետէ յառաջացած է։ Իր նախնական կրթութիւնը ստանալէ վերջ Բ. Դռան մէջ երկրորդական պաշտօնի մը կը մտնէ, բայց այդ պաշտօնական սեղմ կեանքը չկրնալով յագուրդ տալ իր մտքի թռիչքին, ասդին անդին կ՛իյնայ ասպարէզը փոխելու համար։
Իր ընտանեկան բարեկամին նշան էֆ. Ղուկասեանի խորհրդով, որ հայ բժիշկներուն եւ քիմիաբաններու մեծագոյն մասին առաջնորդը եղած է, կը մտնէ կայս բժշկական վարժարանը, եւ յաջողութեանբ իր ընթացքը աւարտելէ վերջ կը մեկնի Փարիզ։ Հոն բախտը իր առջեւ կը հանէ մարդասէր եւ համակրելի վարպետ մը՝ Տոքթ. վէքէր, Փարիզի ամէնէն նշանաւոր ակնաբոյժը, որուն հրամանին եւ թեւարկութեան ներքեւ ութը տարի անընդհատ կը կիրարէ բժշկութեան ամենափափուկ ճիւղը, ակնաբուժութիւն։ Ֆրանսացի վարպետը այնչափ կը համակրի երիտասարդ հայուն, որ անոր անձին վրայ տեսնելով իր իսկական յաջորդը, արհեստին ոեւէ գաղտնիքը չի խնայեր անկէ եւ իր իսկ ներկայութեանը ամենակնճռոտ գործողութիւններ կատարել կու տայ էսմէրեանին։


== Գործունէութիւն ==
Պոլիս վերադառնալը եւ հանրածանօթ դառնալը գրեթէ 6 ամիս չտեւեց եւ արդէն էսմէրեան օրուան մարդ էր բժշկական աշխարհին մէջ։ Իր յաջողութիւնները չսահմանաբակուեցան միայն Թուրքիոյ մէջ, որուն բոլոր կողմերէն յուսահատ հիւանդներ կու գային իրեն, այլ քանիցս մասնաւորապէս հեռագրով հրաւիրուեցաւ Եգիպտոս բարձրաստիճան հիւանդներու համար։
Վարպետին եւ աշակերտին յարաբերութիւնները այնքան մտերմական էին, որ Տոքթ. էսմէրեան Պոլիս հաստատուելէ եւ նախանձելի դիրք մը գրաւելէ ետքն ալ ամէն տարի ամրան եղանակին անպատճառ Փարիզ կ՝ երթար, որովհետեւ Տոքթ. վէքէր օդափոխութեան երթալուն առթիւ մի միայն էսմէրեանին կրնար վստահիլ իր բոլոր հիւանդները, որոնց մեծագոյն մասը ազնուապետական դժուարահաճ ընտանիքներէ կը կազմուէին։
Պոլիս հաստատուելէն վերջ ամուսնացաւ գառնիկ էֆ. Յակոբեանի աղջկան հետ, որ Տոքթորին արժանաւոր ընկերուհին եղաւ։ Տոքթ. էսմէրեանի մասնագիտութիւնը դարագլուխ մը բացաւ Պոլսոյ միջազգային բժչկութեան մէջ եւ հայերէն աւելի շուտ օտարներն էին, որ փութացին օգտուիլ եւ հրապարակել հայ հանճարը։
Էսմէրեան կը մահանայ 3 Դեկտեմբեր 1910-ին. Գատը գիւղի մէջ եւ կը թաղուի տեղւոյն գերեզմանատունը։
Իր բարեսէր եւ ազնիւ բնաւորութիւնը սիրելի ըրած էին զինքը եւ ազքատները երախտագէտ էին իրեն, որովհետեւ անխտիր կը դարմանէր բոլոր հիւադները եւ շատ անգամ անկարողներուն ալ նոյն իսկ դեղ կու տար ձրիաբար։


== Աղբիւր ==
Յիշատակարան, Վ. Գ. Զարդարեան, Ա. հատոր, Կ. Պոլիս 1910, էջ 309:
Նարինէ Գրիգորեան

Նարինէ Գրիգորեան (14 Յունիս 1980(1980-06-14), Ստեփանակերտ, Ազրպէյճանական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), արմատներով արցախցի հայ դերասանուհի (թատրոնի եւ  շարժանկարի), բեմադրիչ, Հայաստանի Հանրապետութեան վաստակաւոր արուեստագէտ (2013)։


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Հրազդան: Արցախեան ազատագրական պայքարի տարիներուն ընտանիքով վերադարձած են Արցախ:
1997-2002 յաճախած է Երեւանի թատրոնի եւ շարժապատկերի պետական հիմնարկի բեմադրութեան բաժանմունքը:
2002-2003 թուականներուն մասնակցած է մնջախաղի թատրոնի դասընթացներու: Իբրեւ բեմադրիչ, 2004-2005 թուականներուն, ուսումը շարունակած է Մոսկուայի եւ Ս. Փեթերսպուրկի մէջ (2007), իսկ Պոսթընի եւ Նիւ Եորքի մէջ աւարտած է թատրոնի կառավարման բաժինը (2008):
2013-ին արժանացած է Հայաստանի վաստակաւոր արուեստագէտի կոչման:
2014 թուականէն ի վեր Երեւանի Ս. Սարգսեանի անուան Համազգային թատրոնի դերասանուհի է: 2018-ին աշխատկազմի կողմէ առաջադրուած եւ նշանակուած է նոյն թատրոնի գեղարուեստական ղեկավար:

Մասնակցած է հայաստանեան եւ միջազգային տարբեր փառատօներու եւ արժանացած` մրցանակներու:
Իրանահայ Անահիտ Ապատի բեմադրած «Եւա» ժապաւէնի գլխաւոր դերակատարն է: «Եւա»-ն ցուցադրուած է Մոնրէալի մէջ տեղի ունեցախ փառատօնին, ինչպէս նաեւ ներկայացուած է Կաննի եւ Ֆաժր փառատօներուն:
Բժիշկ (ամսագիր, Պէյրութ)

«Բժիշկ», բժշկագիտական-առողջապահական ամսագիր: Լոյս տեսած է առաջին անգամ 1955-ին: 1964-էն ետք հրատարակուած է Լիբանահայ բժշկական միութեան հովանաւորութեամբ եւ հետեւաբար վայելած է անոր բարոյական օժանդակութիւնը:


== Պատմութիւն ==
«Հայ Բոյժ» ամսագիրի շիջումէն 13 տարի առաջ, 1955-ին, Պէյրութի մէջ ծնունդ առաւ Հայ Բոյժի նման «Բժիշկը»՝ իբրեւ բժշկագիտական եւ առողջապահական ամսագիր: Անիկա լոյս տեսաւ մինչեւ 1988, երբ դադրեցաւ հրատարակուելէ կամքէ անկախ պատճառներով: Սկիզբը վարչական պատասխանատուն եղած է Արամ Սահակեան: Խմբագիրները եղած են՝ բժիշկներ Վարուժան Սահակեան, Մելգոն Էպլիղաթեան եւ Յարութիւն Գազանճեան (Գեղարդ): 1964էն ետք հրատարակուած է Լիբանանահայ բժշկական միութեան հովանաւորութեամբ եւ վայելած է անոր բարոյական հովանաւորութիւնը:
«Բժիշկ»ին յարատեւութեան եւ յաջողութեան մէջ մեծ դերակատարութիւն ունեցաւ Յ. Գեղարդը (Յարութիւն Գազանճեան)՝ վիրաբոյժ-ատամնաբոյժ, գրող, լրագրող եւ խմբագիր:
«Բժիշկ»ի մէջ գրեցին Սփիւռքի զանազան գաղթօճախներէն յարգելի բժիշկներ Լ. Գրիգորեան (Փարիզ), Յ. Կարեւորեան (Պէյրութ), Իսահակ Տէրտէրեան, Վարուժան Սահակեան (Պէյրութ), Վ. Թաշճեան, Օսվալտ Հրեշտակեան (Պէյրութ), Գ. Օ. Գալուստեան (Պուէնոս Այրէս), Յարութիւն Սաղըրեան, Ե. Ագխաչերեան, Սեպուհ Սիսեռեան, Զաքար Մկրեան (Պէյրութ), Ա. Աբէլեան, Սարգիս Գարայեան (Պէյրութ), Գ. Անտոնեան, Տիգրան Գավաֆեան, Յակոբ Սահակեան, Յ. Սապունճեան, Ճորճ Միքայէլեան, Յ. Ճըլճըլեան (Պէյրութ), Կարպիս Հարպոյեան (Պէյրութ) եւ ուրիշներ, առանց մոռնալու նշանաւոր երգիծաբան Նշան Պէշիկթաշլեանը, որ իւրաքանչիւր թիւի մէջ ունեցաւ «Երգիծաբուժութիւն» խորագրեալ իւրայատուկ գրութիւն մը:
«Բժիշկ»ը եղաւ հայ ընտանիքներու ամէնէն սիրուած բժշկական պարբերականը: Անիկա դարձաւ հանդէսը երիտասարդներուն, նորապսակ զոյգերուն, տարեցներուն եւ բոլոր հայերուն:
«Բժիշկ»ին մէջ տպագրուեցան համաշխարհային բժշկագիտութեան նուաճումներու, բժշկութեան պատմութեան, նշանաւոր բժիշկներու եւ Հայաստանի առողջապահութեան բնագաւառին մէջ ձեռք բերուած նուաճումներու մասին:
Ամբողջ 34 տարի «Բժիշկը» պահեց գիտական հանդէսի մը տուեալները, եղաւ ժողովրդանուէր եւ անշահախնդիր ձեռնարկ մը: Շատ բժիշկներ կամաւոր եւ անսակարկ գրեցին եւ հաղորդեցին իրենց գիտելիքները՝ ի շահ հայ անհատի առողջութեան:
«Բժիշկ»ը եղաւ փնտռուած բժշկական ամսաթերթ մը ոչ միայն լիբանանահայութեան համար, այլ նաեւ Սփիւռքի զանազան գաղութներու հայութեան համար: Անիկա վայելեց բոլորին յարգանքը եւ նիւթաբարոյական օժանդակութիւնը:
Ամբողջ 34 տարի «Բժիշկ» ամսաթերթը 32 մեծադիր էջերով լոյս տեսաւ Պէյրութի մէջ, յաղթահարելով բոլոր տեսակի դժուարութիւնները: «Բժիշկ»ը տոկաց, յարատեւեց Լիբանանի ներքին պատերազմի բոլոր տարիներուն: Այդ դժուարին եւ փոթորկալից տարիներուն յաճախ «Բժիշկ»ը կանոնաւոր եւ ամսական հերթականութեամբ լոյս չտեսաւ, այլ՝ հարկադրաբար լոյս տեսաւ երկու ամիսը կամ երեք ամիսը մէյ մը:


== Աղբիւրներ ==
Պէյրութի «Բժիշկ» Ամսաթերթը Եւ Տոքթ. Գեղարդը
Ո՞ւր Է Սփիւռքահայ Բժշկական Գրականութիւնը
Խաչիկ Փաստրմաճեան

Խաչիկ Հարութիւնի Փաստրմաճեան (1877, Կարին – 1915, Մելիտինէ)։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1877 թուականին,Կարնոյ նահանգի, Կա­րին քաղաքին մէջ՝ մեծատոհմիկ Փաստրմաճեաններու ընտանիքէն ներս։
Ազգային անուանի գործիչ Ար­մէն Գա­րո­յի (Գարեգին Փաստրմաճեան Յարութիւնի, 1873 - 1923) կրտսեր եղբայրը։ Պապը՝ Խաչատուր էֆենտի Փաստրմաճեանը Կարնոյ մէջ եղած է տաղանդաւոր ու ձեռներեց մարդ եւ առասպելական հարստութիւն ունեցած։ Թուր­քե­րու դէմ ըմբոստութեան համար, Կարնոյ կառավարութեան կարգադրութեամբ եւ ուղղակի հրահանգով, սպանուած է իր կառուցած հոյակապ բաղնիքին դիմաց, նստած ժամանակ։ Հայրը՝ Յարութիւն Փաստրմաճեանն ու Յովհաննէս եղբայրը, ուղղակի մասնակցած են Կարնոյ 1890 թուականի դէպքերուն եւ հայկական ցոյցերուն։ Աւարտած է Կարնոյ Սանասարեան վարժարանը։ Հաւանաբար 1900 թուականին աւարտած է Պէյ­րութի Սեն Ժոզեֆ Ֆրանսական համալսարանի բժշկական նաժինի դեղագործական ճիւղը։ Ուսանողական տարիներուն եղած է Պէյրութի ՀՅԴ «Զա­ւա­րեան ու­սա­նո­ղա­կան մի­ու­թեան»,ապա՝ ՀՅԴ–ի անդամ։ Աւարտելէ ետք Կարին վերադարձած է։1908 թուականին Կարնոյ մէջ սեփական դեղատուն է ունեցած։ Եղած է նիւթապէս ապահովուած եւ հանրային գործերով մտահոգուած անձնաւորութիւն։ 1908 թուականին՝ Օսմանեան սահմանադրութեան վերահաստատման ժամանակ, եղած է Կարնոյ երիտասարդութեան առողջապահներէն եւ կարեւոր դեմքերէն, ամէնուն կողմէ սիրուած անձնաւորութիւն։ Եղած է վարչութիւններու, ուսումնական խորհուրդներու եւ հանրային մարմիններու անդամ։ Այնուհետեւ Մելիտինէի մէջ որպէս դեղագործ աշխատած է։ Սպանուած է 1915 թուականին, Մածիտինէի մէջ՝ 38 տարեկան հասակին։


== Գրականութիւն ==
Հայ բժշկութեան տուժած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
Չարըգ Ղազար, Յուշամատեան Բարձր Հայքի. Կարինապատում, Պէյրութ,1957։
Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
Թէոդիկ, Յուշարձաննահատակ մտաւորականութեան, Ե., 1985։
Հայրապետեան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագործութեան պատմութիւնից, Երեւան, 1990։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Գուրգէն Մէլիքեան

Գուրգէն Վրէժի Մէլիքեան (14 Դեկտեմբեր 1936(1936-12-14), Իրան), հայ լեզուաբան, արեւելագէտ, Իրանագէտ, հասարակական գործիչ, ուսուցչապետ (փրոֆէսօր), բանասիրական գիտութիւններու թեկնածու։ ԵՊՀ-ի (Երեւանի Պետական Համալսարանի) Արեւելագիտութեան Բաժանմունքի ֆակուլտետ նախկին վերատեսուչ, աւագ ուսուցչապետ (Ռուսերէն՝ Декан, դեկան), Արցախի Հանրապետութեան Պաշտպանութեան Բանակի գնդապետ (1996)։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Իրանի Ապատան քաղաքին մէջ։ Աւարտած է Թէհրանի «Քուշեշ-Դաւթեան» եւ Ապատանի «Ատապ» Հայկական դպրոցները։ 1958 թուականին ընդունուած է Երեւանի Պետական Համալսարանի բանասիրական բաժանմունքի (ֆակուլտետի) արեւելեան լեզուներու եւ գրականութեան բաժինը, զոր աւարտած է 1962 թուակնանին եւ աշխատանքի անցած՝ նոյն բաժինին մէջ։
1984 թուականին պաշտպանած է թեկնածուական ատենախօսութիւնը։ 1985 թուականին անոր շնորհուած է պաշտօնակից-ուսուցչապետի (Հայաստանի մէջ կը գործածուի Ռուսերէն եզրոյթը՝ Доцент, Դոցենտ) կոչում։ 
1992 թուականէն նշանակուած է ԵՊՀ Արեւելագիտութեան բաժանմունքի աւագ-ուսուցչապետ (անգլերէն՝ Dean)։ 
2008 Թուականին, անոր շնորհուած է ուսուցչապետի (փրոֆէսօր) գիտական կոչում։ Գ․ Մէլիքեան հեղինակ է երեք տասնեակ գիտական հրապարակումներու, երեք մենագրութեան եւ երկու դասագիրքի։ 
Աշխատած է պարսկերէնի բառաքերանական, բարդ բառերու, Իրանական բարբառներու հետ կապուած հիմնահարցերու ուսումնասիրութեամբ։ 


== Արցախեան Պատերազմին Իր Մասնակցութիւնը ==
Գնդապետ Մէլիքեանը 1988-էն 1994 թուականները գործուն մասնակցութիւն ունեցած է Արցախի ազգային ազատագրական շարժումին։ Արցախ ուղարկած է կապի միջոցներ, մարդասիրական օգնութիւն, մասնակցած է Մաճկալաշէնի կամաւորական ջոկատի կազմաւորումին, զինելուն եւ հանդերձաւորելու աշխատանքներուն։
Արցախեան ազատամարտի ընթացքին եղած է Ազատագրական բանակի հրամանատարի արտաքին կապերու գիծով տեղակալը (1993-էն 1999 թուականները)։
1995 թուականին Քաշաթաղ շրջանի վարչակազմը հիմնադրած է «Քաշաթաղի բազմազաւակ ընտանիքներու Գուրգէն Մելիքեան» հիմնադրամը, որուն միջոցներով իրականացուած է հայրէնասիրական, եւ բարէգործական բազմաբնոյթ միջոցառումներ։
«Ամարաս» բարեգործական կազմակերպութեան վարչութեան անդամ, Արցախի մէջ «Արփէն» մօր եւ մանկան (մանուկին) բժշկական կեդրոնի գործադիր տնօրէն, Արցախի հոգեւոր թեմի ատենապետ (1992 թուականէն)։


== Պարգեւատրումներ ==
Խոպան հողերու իւրացման համար -1965,
Մարտական Խաչ 2-րդ աստիճանի շքանշան - 1999,
Մովսէս Խորենացիի Շքանշան (Մետալ) - 1999,
Հայաստանի Հանրապետութեան Վաստակաւոր Մանկավարժ - 2012։


== Գրականութիւն ==
Երեւանի Պետական Համալսարանի 90-ամեայ պատմութեան ֆակուլտետը, խմբ․ Էդիկ Գ․ Մինասեան, Երեւան, 2009։
Երեւանի պետական համալսարան։ Կենսագրական հանրագիտարան, Երեւան, 2009, էջ 407-408։


== Արտաքին Յղումներ ==
Երեւանի Պետական Համալսարանի Կայքէջ, ուսուցչապետ (փրոֆէսօր)՝ Գուրգէն Մէլիքեան, Արևելագիտութեան Բաժանմունք (ֆակուլտետ) - Իրանագիտութեան լսարան (ամբիոն)։
Եփրեմ Ապրոյեան

Եփրեմ Ապրոյեան (21 Փետրուար 1869(1869-02-21), Անգարա, Անգարայի Վիլայէթ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 5 Յունուար 1935(1935-01-05), Պոլիս, Թուրքիա), Մխիթարեան միաբան, տնօրէն։
Ապրոյեան ծնած ի Գաղատիա (Անգարա) 1869 փետրուար 21-ին: Նախնական ուսումը Պոլսոյ Լուսաւորչեան եւ Սագըզ Աղաճի Մխիթարեան վարժարաններու մէջ ոտանալէ ետք՝ Վենետկոյ Ս. Ղազարու վանքը ղրկուած է 1884-ին ու աշակերտած Հ. Մկրտիչ Վ .Եանուզեանի ու Հ. Թորոսեանի:
1892-ին Գեր. Իգնատիոս Կիւբեղեան Արքեպ.էն քահանայ կը ձեռնադրուի եւ կը նուիրուի ուսուցչութեան: Վանքին մէջ վարած է փոխտնօրէնի եւ տնօրէնի պաշտօններ եւ միաբանութեան ընծայած է քահանայական դաս մը: Ուսումնապետի պաշտօն վարած է Վենետկոյ Մ. Ռափայէլեան վարժարանին մէջ եւ խորհրդական ու քարտուղար վանքի Վարչական Ժողովոյ:
1912-1926 Պոլսոյ Բերայի Մխիթարեան վարժարանի տնօրէն, ու յետոյ մեծաւորի պաշտօն կը վարէ մինչեւ իր մահը՝ որ յանկարծակի տեղի կ՛ունենայ 1935 Յունուար 5-ին:


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ․ Մկրտիչ Վարդ․ Պոտուրեան, 1938 Պուքրէշ, Բ․ հատոր, էջ 209։
Քիթնոս

Քիթնոս (յուն․՝ Κύθνος),  Էգէական Ծովուն Քիքլատես կղզեխումբին հիւսիս-արեւմտեան կողմը գտնուող կղզի, Քէա եւ Սերիֆոս կղզիներուն միջեւ, Յունաստան։  Կը կոչուի նաեւ Թերմիա Θερμιά շնորհիւ ջերմային աղբիւրներու գոյութեան։


== Ընդհանուր տեղեկութիւններ ==

Քիթնոս կը կոչուի նաեւ Թերմիա Θερμιά (կամ թա Թերմիա τα Θερμιά)․ ԺԲ․ դարէն (Բիւզանդական շրջան) սկսեալ անուանակոչում, ուր արձանագրուած է իբրեւ «Քէաս եւ Թերմիոն Առաջնորդարան» Επισκοπή Κέας και Θερμίων։  Կղզիին Լութրա Λουτρά կոչուած շրջանին մէջ գտնուած են ջերմային աղբիւրներ (Լութրա ծոցին մօտ)։  
Ըստ 2011-ի մարդահամարին, բնակչութեան թիւն է 1 456 հոգի։ 
Տարածութիւնն է 99,432 քռ․քլմ․ եւ ծովեզր՝ 104 քլմ․։  Քիթնոս ունի 92 ծոցեր, խորշիկներ եւ ծովափներ։  Բարձր լեռներ չունի․ բարձրագոյն կետն է Փեթրա լեռը, Փրոֆիթի Իլիաս եւ Այիոն Թէոտորոն գագաթներով, մօտաւորապէս՝ 336 մ․։

Կղզին գլխաւոր արտադրութիւններն են մեղր, թուզ, գինի, նուշ։  Բնակչութիւնը կը զբաղի մեղրաբուծութեամբ, այգեգործութեամբ, պտղատու ծառերու մշակումով, ձկնորսութեամբ։  Զարգացած է նաեւ զբօսաշրջիկութիւնը։
Հորա* կամ Մեսարիա Μεσαριά գիւղը կղզիին մայրաքաղաքն է եւ ունի 806 բնակիչներ։  Երկրորդ գլխաւոր գիւղն է եւ Տիոփիտա Δρυοπίδα 797։  

Հորա․ յունական կղզիներու մայր գիւղին կամ քաղաքին տրուած անուն, որ կ՛ ընկերակցի տուեալ գիւղին կամ քաղաքին բուն անունին (մայրաքաղաքի իմաստ ունի)։
Ծովեզերիայ գիւղերէն գլխաւորներն են՝ Մերիհաս (250 բնակիչ), Լութրա (հանրածանօթ իր ջերմային ջուրերով) եւ Փանայիա Քանալա (համանուն եկեղեցիով)․ Քանալա, ամառը «կ՛ ընկղմի» զբօսաշրջիկներէն, որովհետեւ բացի ծովափներէն, բախտաւորուած է ծառերով․ կղզիին միակ կանանչ մասը (Քիքլատեսի կղզիները ընդհանրապէս անջրդի եւ չոր են, կանաչութիւնը հազուագիւտ է)։


== Պատմական ակնարկ ==
Քիթնոսի առաջին բնակիչները Տրիոփեսները կը համարուին։ Քիթնոս՝ Ափոլոնաս աստուծոյ զաւակը, անոնց առասպելական թագաւորն էր եւ իր անունով կղզին անուանուած է։  1143-ին Նիլոս Տոքսափաթրիս իր արձանագրութիւններուն մէջ կղզին Թերմիա անուանած է, անոր ջերմային աղբիւրներուն համար։ 
Յունապարսկական պատերազմին, կղզին մասնակցած է նաւերով եւ Աթէնքի Դաշինքին միացած էր (տե՛ս Յունապարսկական պատերազմներ, Յունաստան)։  
Հին տարիներուն, կղզիին վրայ բազմաթիւ տաճարներ կային եւ այդ պատճառով արտերկրեայ այցելուներ կը ներգրաւէր, ինչպէս օրինակ՝ Եգիպտոսէն, Փոքր Ասիայէն, Իտալիայէն, եւայլն։ 


== Հնագիտական պեղումներ ==
Լութրային մօտ, Մարուլիաս կոչուած տեղը (կղզիին հիւսիս-արեւելքը) յայտնաբերուած է Քիքլատեսի հնագոյն բնակավայրը՝ Ք․Ա․ 9-րդ մինչեւ 8-րդ դարաշրջան․ Միջին Քարի Դար։
Րիղոքասթրօ կամ Վրիոքասթրօ հնավայրին մէջ կը գտնուէր Քիթնոսի քաղաքը․ բնակուած է Ք․Ա․ 10-րդ դարէն մինչեւ միջնադար։  Այդ վայրին մէջ գտնուած են հին տաճարներ, նուիրուած Ափոլոնաս, Արթեմիդա, Ասքլիփիոս եւ Աֆրոտիթի աստուած/ուհիներուն։  Գտնուած են նաեւ քրիստոնէական հին տաճարներ։


=== Պատկերասրահ ===

		
		
		
		
		
		
		


== Տեսարժան վայրեր ==
Քիթնոս ունի բազմաթիւ տեսարժան վայրեր եւ շրջապատուած է գեղեցիկ ծովափներով։
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
         


== Արտաքին յղումներ ==
Քիթնոս, պաշտօնական կայքէջ(յունարէն)
Քիթնոս, տեսաչժան վայրեր(յունարէն)
Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցի (Զահլէ)

Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցի (Զահլէ) Լիբանան


=== Պատմութիւն ===
1927-ին եգիպտահայ բարերար Բարսեղ Պալըգճեանի նուիրատուութեամբ ապահովուեցաւ եկեղեցւոյ հողամասը, որուն վրայ գնտուող հողաշէն սենեակները միացան եւ վերածուեցան մատուռի մը։
1928-ի ամրան, միեւնոյն բարերարը՝ Բարսեղ Պալըգճեան իր ննջեցեալ հօր Գրիգորի յիշատակին ստանձնեց նոյն հողին վրայ կառուցել քարաշէն եկեղեցի մը: Եկեղեցին մկրտուեցաւ յանուն Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչի։
Տէր Մաշտոց Ա. Քհնյ. Ոսկերիչեանի օրերուն եւ Հայ Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան ճիգերով կառուցուեցաւ «Իւզպաշեան» սրահը, իսկ «Գալուստ Կիւլպէնկեան» հիմնարկի հովանաւորութեամբ բարձրացան երեք յարկերը, ինչպէս նաեւ հաստատուեցաւ երիցատունը եւ ընդարձակուեցաւ խորհրդարանի սրահը: Ղեւոնդ Արք. Չէպէեանի բարերարութեամբ մարմարապատուեցաւ եկեղեցւոյ խորանը:
Յոյն Ուղղափառ արաբ համայնքի Առաջնորդ Գերապատիւ Տ. Նիֆօն Սապա Եպիսկոպոս ընդառաջեց Զահլէի հայութեան փափաքին եւ արտօնութիւն տուաւ հայերուն արարողութիւններ կատարելու Մէյտան թաղի «Մար Նիքոլա» եկեղեցւոյ մէջ։ Հետագային, Մեծի Տանն Կիլիկոյ Կաթողիկոս Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Սահակ Բ. Խապայեան Տ. Խաչատուր Ծ. Վրդ. Տէր Ղազարեանը նշանակեց շրջանի հոգեւոր հովիւ:
Եկեղեցւոյ հոգեւոր հովիւներն են՝
Տ. Խաչատուր Ծ. Վրդ. Տէր Ղազարեան
Տ. Սարգիս Քհնյ. Պետրոսեան (1925 – 1927)
Տ. Եղիշէ Քհնյ. Տողրամաճեան
Տ. Դիոնիս Քհնյ. Կրէզեան
Տ. Մաշտոց Ա. Քհնյ. Ոսկերիչեան
Արժ. Տ. Նշան Քհնյ. Ժասթաճեան
Տ. Վաչէ Քհնյ. Թաթոյեան
Տ. Ներսէս Քհնյ. Ճերմակեան (Այժմու Հոգեւոր հովիւ)։


== Տե՛ս նաեւ ==
Ս. Յովհաննու Կարապետ եկեղեցի (Հայաշէն)
Ս. Նշան Մայր Եկեղեցի (Զոքաք Պլաթ)
Ս. Պօղոս Եկեղեցի (Այնճար)
Ս. Յակոբ Եկեղեցի (Էշրէֆիէ)
Ս․ Աստուածածին Եկեղեցի, (Նոր Ատանա)
Ս. Վարդանանց Եկեղեցի (Պուրճ Համուտ)
Ս. Յարութիւն Եկեղեցի (Ճիւնի, Լիբանան)
Ս. Քառասնից Մանկանց եկեղեցի (Պուրճ Համուտ, Նոր Մարաշ)
Ս. Սարգիս Եկեղեցի (Նոր Սիս)
Ս. Գէորգ Եկեղեցի (Հաճըն)


== Աղբիւրներ ==
Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցի (Զահլէ)
Պարպարա Սահակեան

Պարպարա Ժագլին Սահակեան, բժշկական գիտութիւններու դոկտոր (DSc), Քէյմպրիճի համալսարանի ջղահոգեբուժութեան դասախօս։ Ան կը հանդիսանայ նաեւ պատուաւոր քլինիքական հոգեբան՝ Քէյմպրիճի «Addenbrooke» հիւանդանոցէն ներս։ Պարպպարա համաշխարհային համբաւ կը վայելէ որպէս՝ ջղահոգեբուժ, հոգեդեղագործ եւ ջղաբան։
Սահակեան Միջազգային ջղաբանական միութեան (INS) հիմնադիր անդամներէն է, իսկ ներկայիս միութեան նախագահութեան պաշտօնը կը վարէ։ Ան նախապէս նախագահն էր Բրիտանիոյ հոգեդեղաբանական ընկերակցութեան (BAP)․ որպէս նախագահ ծառայած է 2012 թուականէն մինչեւ 2014 թուական։


== Կրթութիւն ==
Սահակեան իր դոկտորականը պաշտպանած է Քէյմպրիճի համալսարանի հոգեբանութեան ամպիոնէն ներս: Ապա, Պարպարա հետեւած է քլինիքական հոգեբանութեան ու դարձած՝ վկայեալ Հոգեբան։


== Գիւտեր ==
Սահակեան կատարած է ջղահոգեբուժական հետազօտական աշխատանքներ եւ մշակած է «Cambridge Neuropsychological Test Automated Battery» (CANTAB) փորձարկութիւնը, որու ստեղծագործողներէն մէկն եղած է 1980-ին։ «CANTAB»-ը այժմ աշխարհի տարածքին կ՛օգտագործուի աւելի քան 700 հետազօտական հիմնարկներէ ներս եւ գրախօսուած է 1200 յօդուածի մէջ։
ՄիԿ-31

Միկոյեան ՄիԿ-31 (ռուս.՝ Микоян МиГ-31, ՆԱԹՕ-ի դասակարգումով՝ Foxhound) կը  հանդիսանայ  գերձայնային արգելակման ինքնաթիռ, մշակուած է յատկապէս փոխարինելու ՄիԿ-25-ը:
Foxbat, որ կը նշանակուի աշխարհի ամէնէն արագ մարտական ինքնաթիռներէն մէկը։


== Զարգացում ==

ՄԻԿ-25ը չնայած արեւմտեան երկիրներուն  խուճապի մատնեց իր հսկայական կարողութիւներով, էական զոհաբերութիւններ ցոյց բերաւ իրեն նախագիծը յանուն հասնելու բարձր արագութեան եւ բարձրութեան կարողութիւններ սակայն մեծ դժուարութիւն գտաւ թռչել ցած բարձրութիւններու վրայ. ՄԻԿ-25-ի արագութիւնը սահմանափակուած էր, 2.83-ի Մախ, սակայն կարող է հասնել առաւելագոյն արագութիւնը 3.2 Մախի կամ աւելի ուստի կը վնասուի շարժիչները։


== Գործառնական Պատմութիւն ==
ՄԻԿ-31-ի առաջին արտադրութիւնը սկսաւ 1979-ին եւ ծառայութեան մտաւ խորհրդային ռազմական օդային պաշտպանութեան ուժերու մէջ 1981-ին, այս արգելակման ինքնաթիռը եղաւ միակը, որ կարողացաւ արգիլել ԱՄՆ-ի Lockheed SR-71 Blackbird ինքնաթիռին։


=== Արտածում ===
Սուրիան պատուիրեց 8 ՄԻԿ-31E ինքնաթիռ 2007-ին։


== Օգտագործող Երկիրներ ==
Կաղապար:KAZ Ղազախստանի օդուժը ունի 29 հատ
Կաղապար:RUS 252 Ռուսական օդուժի ծառայութեան մէջ եւ 30+ ռազմական օդային ուժերու ծառայութեան մէջ


== Առանձնայատկութիւնները ==


=== Ընդհանուր Յատկանիշները ===
Անձնակազմ՝ 2 (օդաչու եւ զէնքի համակարգի սպայ)
Հասակ՝ 22.69 մ.
Դատարկ կշիռը՝ 21.82 ք.կ.
Բեռնուած կշիռը՝ 41.00 ք.կ.
Շարժիչ՝ 2 × հատ (Soloviev D-30F6)


=== Կատարումը ===

Առաւելագոյն արագութիւնը՝
Բարձր բարձրութեան վրայ՝ Մ=2.83 (3000 քմ/ժ, 1,860 ժ)
Ցածր արձրութեան վրայ՝ Մ=1.2 (1500 քմ/ժ, 930 ժ)
Պայքարի շառաւիղը՝ 1.450 կմ


=== Զէնքեր ===
1 × հատ GSH-6-23 23 մմ թնդանօթ 260 փամփուշտներով.
մարմինին տակ կրնայ վեցնել 4 հատ R-33 հրթիռ կամ  6 հատ R-37 հրթիռ
թեւերուն տակ ունի 6 հատ հրթիռներ շալկելու տեղեր +2 շարժական վառելիքի պահեստներ
6 × հատ R-37 հրթիռները (280 ք.մ.)
4× հատ R-33 հրթիռների (304 ք.մ.)
(?) × KH-31 հրթիռները (200 ք.մ.) բարձր արագութեամբ թիրախներ կործանելու համար
(?) × Р-33 AA-9 «Ամոս» (1981) 120 ք.մ., Р-33S (1999) 160 ք.մ.
2 կամ 4×  հատ R-40TD1 (AA-6 «Acrid) նաեւ P-40 (50 ք.մ., ՄԻԿ-25P, 1970, չ'օգտագործուիր, 1999 թ. վերջ) 80 ք.մ.
4 × հատ R-60 (AA-8 «Aphid)
Ռաշիտ Թահա

Ռաշիտ Թահա (ֆրանսերէն՝ Rachid Taha, ծնած՝ 18 Սեպտեմբեր 1958, Ալճերիա), նշանաւոր ալճերիացի, ծագումով ֆրանսացի երգիչ ռայ (Raï) եւ ժողովրդական (Chaâbi) երաժշտութեան։ Նշանաւոր երգերէն են Barbès, Voilà, Voilà եւ Ya Rayah։ Ան նշանաւոր է Abdel Kader երգով խմբային Խալետի եւ Ֆոտելի ընկերակցութեամբ։ Սկիզբի տարիներուն Ռաշիտ Թահան մաս կը կազմէր Carte de séjour ֆրանսական երաժշտային խումբի։


== Ալպոմներ ==
Carte De Séjour-ի հետ1983։ Carte De Séjour
1984։ Rhorhomanie
1986։ 2½ (Deux Et Demi)
1987։ Ramsa (Cinq)Սոլո1991։ Barbès
1993։ de Rachid Taha
1995։ Olé Olé
1997։ Carte Blanche
1998։ Dîwan
1999։ 1,.2,.3 Soleil - ալպոմ Խալետին եւ Ֆոտելին հետ
2000։ Made in Medina
2001։ Rachid Taha Live
2004։ Tékitoi
2006։ De Dîwan 2
2009։ Bonjour
2013։ Zoom
172 (թիւ)

172 (հարիւր եօթանասուներկու)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ մըն է 171-ի եւ 173-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
կիրառութիւններ
172 Բաւկիս աստեղնեակի կարգային թիւն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 172 -ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան м (էմ) տողատառը
Տարուայ 172րդ օրն է Յունիս 21-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 20-ը)
309 (թիւ)

309 (երեք հարիւր ինը) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 308-ի եւ 310-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A001358  իննսունիններորդ կիսապարզ թիւն է
 Alt   309  գործադրելիս կը ստացուի 5 թուանշանը
տարուայ 309րդ օրն է Նոյեմբեր 6-ը (նահանջ տարիներուն՝ Նոյեմբեր 5-ը)
309 Փրաթերնիտաս աստեղնեակի կարգային թիւն է
Ալեքսանտր Միասնիկեանի կիսանդրի (Երեւան)

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Երեւանի Յուշարձան
Ալեքսանտր Միասնիկեանի կիսանդրի, կը գտնուի Երեւանի Շէնգաւիթ համայնքին մէջ՝ Երեւանի Ալեքսանտր Միասնիկեանի անուան թիւ 66 հիմնական դպրոցի առջեւ։ Յուշարձանը տեղադրուած է 1959-ին։ Ընդգրկուած է Երեւանի Շէնգաւիթ վարչական շրջանի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկին մէջ։


== Հեղինակներ ==
Քանդակագործ՝ Գրիգոր Ահարոնեան
Ճարտարապետ՝ Ետուարդ Սարապեան


== Տես նաեւ ==
Ալեքսանտր Միասնիկեան
Ալեքսանտր Միասնիկեանի յուշարձան (Երեւան)
Երեւանի Ալեքսանտր Միասնիկեանի անուան թիւ 66 հիմնական դպրոց
Ալեքսանտր Միասնիկեանի Հրապարակ (Երեւան)


== Արտաքին յղումներ ==
Ալեքսանտր Միասնիկեանի մասին պատմող ֆիլմ, մաս առաջին
Ալեքսանտր Միասնիկեանի մասին պատմող ֆիլմ, մաս երկրորդ
Ալեքսանտր Միասնիկեանի մասին պատմող ֆիլմ, մաս երրորդ
Ալեքսանտր Միասնիկեանի մասին պատմող ֆիլմ, մաս չորրորդ