Նիկողայոս Ադոնց

Նիկողայոս Ադոնց (Տէր-Աւետիքեան) (10 (22) Յունուար 1871, Բռնակոթ, Զանգեզուրի Գաւառ, Ելիզավետպոլ Նահանգ, Կովկասի Փոխարքայութիւն, Ռուսական Կայսրութիւն - 27 Յունուար 1942(1942-01-27), Պրիւքսէլ, Պելճիքա), հայ պատմաբան, հայագէտ, բիւզանդագէտ եւ բանասէր։


== Կենսագրութիւն ==
Նիկողայոս Ադոնց ծնած է 1871-ին Հայաստանի Սիւնիքի մարզի Բռնակոթ գիւղի մէջ (Սիսիան)։ Ուսած է Տաթեւի ծխական դպրոցէն ու Էջմիածնի Գէորգեան ճեմարանէն ներս, այնուհետեւ՝ 1892-94 թթ Թիֆլիսի ռուսական գիմնազիոյ մէջ։ 1899-ին ոսկէ պարգեւանշանով աւարտած է Փեթերսպուրկի համալսարանի արեւելեան լեզուներոի եւ պատմա-բանասիրական ճիւղերը։ Աշակերտած է Նիկողայոս Մառին։


== Աշխատութիւններ ==
Адонц Н. Г. Армения в эпоху Юстиниана. СПб, 1908 (2 изд. Ереван։ Изд-во Ереванского Университета, 1971, 526 с.) (անգլ., 1969, հայ., 1987)
Адонц Н. Дионисий Фракийский и армянские толкователи. Петроград. Тип-я Императорской Акдемии Наук. 1915.г. CXCIII, 307 стр. (Bibliotheca Armeno-Georgica. IV.)
Nicolas Adontz, Histoire d'Arménie ։ les origines, du Xe siècle au VIe siècle av. J.C., préface de René Grousset, 1946, XV-441 p.
Nicolas Adontz. Samuel l'Arménien, roi des bulgares (in French). Bruxelles։ Palais des Académies, 1938, 63 p. [reprinted in։ Études Arméno-Byzantines. Calouste Gulbenkian Foundation. Lisbon, 1965, p. 347 – 407. Distributor։ Livraria Bertrand].
Nicolas Adontz, Études arméno-byzantines, Portugal։Imprimerie IMPRESSA, 1965, 440 p. (Coll. Bibliothèque arménienne de la Fondation Calouste Gulbenkian).
Nicolas Adontz, Denys de Thrace et les commentateurs arméniens, 1970 (Bibliothèque arménienne de la Fondation Calouste Gulbenkian)
Adontz Nicolas, Armenia in the period of Justinian: The Political Conditions Based on the Naxarar System, Lisbon: Calouste Gulbenkian Foundation 1970.
Նիկողայոս Ադոնց, Մաշտոց եւ անոր աշակերտները ըստ օտար աղբիւրներու, Վիեննա: Մխիթարեան տպարան, 1925 (Ազգային մատենադարան, ՃԺԱ)։
Նիկողայոս Ադոնց, Հայաստանի պատմութիւն։ Ակունքները X-VI դդ. Ք.Ա..։ Հայերու ծագումը։ Յօդուածներ, Երեւան, 1972։
Նիկողայոս Ադոնց, Պատկերների խնդիրը։ Երեւան, 2003, 90 էջ։
Նիկողայոս Ադոնց, Քննութիւն Մովսէս Կաղանկատուացու, Ս. Էջմիածին, 2005, 176 էջ։
Նիկողաիոս Ադոնց, Հայաստանի ոսկեհանքը։ Փոքր ուսումնասիրութիւններ, Երեւան, 2006։
Նիկողայոս Ադոնց, Երկեր հինգ հատորով, հատ. Ա. Պատմագիտական ուսումնասիրութիւններ, Երեւան, 2006, 652 էջ։
Նիկողայոս Ադոնց, Երկեր հինգ հատորով, հատ Բ. Պատմա-բանասիրական ուսումնասիրութիւններ, Երեւան, 2006, 680 էջ։
Նիկողայոս Ադոնց, Երկեր հինգ հատորով, հատ Գ. հայերէնագիտական ուսումնասիրութիւններ, Երեւան, 2008, 688 էջ։
Նիկողայոս Ադոնց, Երկեր հինգ հատորով, հատ. Դ. Քննական պատմութիւն Հայոց, Երեւան, 2009, 720 էջ։
Նիկողայոս Ադոնց, Երկեր հինգ հատորով, հատ. Ե. Հայ-բյուզանդական ուսումնասիրութիւններ, Երեւան, 2012, 664 էջ։
Նիկողաիոս Ադոնց, Երկեր հինգ հատորով, հատ. Զ (լրացուցիչ). Հրապարակախօսութիւն, Երեւան, 2012, 540 էջ։
Նիկողայոս Ադոնց, Հայկական հարցի լուծման շուրջ, «Երեւանի համալսարանի հրատարակչութիւն», Երեւան, 1989։
Ադոնց Նիկողայոս, Դաւիթ Կիւրոպաղատ († 31-ը մարտի 1000).- «Պատմա-բանասիրական հանդէս», 2002, № 3, էջ 3-37։
Ադոնց Նիկողայոս, Հայացած Աստվածաշունչը եւ անոր պատմական տարողութիւնը.- «Պատմա-բանասիրական հանդես», 2001, № 3, էջ 3-11։
Оганесян П. О., Малоизвестная статья «Турецкая нота и Турецкая Армения» Николая Адонца.- «Լրաբեր Հասարակական Գիտութիւնների», 1990, № 4, стр. 72-77.
Аветисян, Г. А., Оганесян, П. О., Еще одна малоизвестная статья Николая Адонца по Армянскому вопросу.- «Լրաբեր Հասարակական Գիտութիւնների», 1993, № 1, стр. 137-148.
Հովհաննիսյան Պ. Հ., Նիկողայոս Ադոնցը եւ Հայկական հարցը.- «Պատմա-բանասիրական հանդես», 1999, № 1, էջ130-138։
Յովհաննիսեան Պ., Նիկողայոս Ադոնցի գիտական ժառանգութեան նորայայտ էջերից.- «Պատմա-բանասիրական հանդէս», № 2, էջ 277-290։
Յովհաննիսեան Պ., Ն . Ադոնցի «Հայոց քննական պատմութեան» ստեղծագործական ճակատագիրը (ծննդեան 130-ամեակի առթիւ).- «Պատմա-բանասիրական հանդէս», № 1, էջ 63-78։
Պ. Յովհաննիսիան, Օ. Վարդազարեան, Նիկողայոս Ադոնցի «Կիբելա աստուածուհին» անհայտ աշխատութիւնը,- «Բանբեր մատենադարանի», 18, Երեւան, 2008, էջ 181-215։


== Գրականութիւն ==
Եուզբաշեան Կ. Ն., Նիկողայոս Ադոնցի գիտական ժառանգութիւնը.- «Պատմա-բանասիրական հանդէս», 1962, № 4, էջ 115-128։
Mushegh Ishkhan, Professor Nicholas Adontz։ Remembrance and Impressions, - "Armenian Review" 39 (1986), pp. 55–80.
Յովհաննիսեան Պ. Հ., Սիմոն Վրացեանի անտիպ յուշերը Նիկողայոս Ադոնցի մասին.- «Լրաբեր Հասարակական Գիտութիւնների», 1998, № 1, էջ 202-210


== Արտաքին յղումներ ==
Նիկողաիոս Ադոնցի մասին Հայկական Հանրագիտարանում
Ն. Ադոնց. Հայացած Աստուածաշունչը եւ անոր պատմական տարողութիւնը։
Ն. Ադոնց «Քաղաքական հոսանքներ հին Հայաստանում» (1):
Ն. Ադոնց «Քաղաքական հոսանքներ հին Հայաստանում» (2):