Սալամանքա

Սալամանքա (սպ․ Salamanca)․ Սպանիոյ հին քաղաքներէն։ Մաս կը կազմէ Քասթիյա եւ Լէոն (սպ․Castilla y León) կիսանկախ համայնքին։ Կը գտնուի արեւմտեան Սպանիա եւ համանուն նահանգին մայրաքաղաքն է։ Հին քաղաքը 1988-ին յայտարարուած է  Համաշխարհային Ժառանգութեան Յուշարձան (Եունեսքօ):


== Տեղեկութիւններ ==
Սալամանքա Սպանիոյ կարեւոր համալսարանական քաղաքներէն մէկն է  եւ սպանախօս աշխարհին կը հայթայթէ սպաներէն լեզուի ուսուցիչներուն 16%։ Աշխարհի չորս ծագերէն հազարաւոր ուսանողներ կը ներգրաւէ։ 30 000 ուսանողներն ու քաղաքը այցելող հազարաւոր զբօսաշրջիկները Սալամանքայի գլխաւոր եկամուտն են։


== Հակիրճ պատմական ակնարկ ==

Սալամանքան հիմնուած է վաղ հռոմէական շրջանին։ Ք․Ա․ 3-րդ դարուն Հանիբալ քաղաքը կը պաշարէ։ Երբ Կարթագենցիները Հռոմէացիներէն կը պարտուին, Սալամանքան կը զարգանայ եւ հետզհետէ կարեւոր առեւտրական կեդրոն կը դառնայ։

712-ին մահմետական ուժերուն կը յանձնուի։ Յաջորդող դարերուն ընթացքին Սալամանքա կը գտնուի  հարաւի իսլամներուն եւ հիւսիսի քրիստոնեաններուն երկարատեւ պայքարներուն միջեւ, մինչեւ ԺԲ․ դար, երբ սպանական ուժերը վերջնականապէս քաղաքը կը վերագրաւեն։ 
1218-ին Ալֆոնսօ Թ․ կը հիմնէ Եւրոպայի կարեւորագոյն ակադեմական կեդրոններէն մէկը՝ Սալամանքայի համալսարանը։
22 Յունիս 1812-ին տեղի կ՛ունենայ Սալամանքայի ճակատամարտը Սպանիոյ, Փորթուկալի եւ Մեծն Բրիտանիոյ ուժերուն եւ ֆրանսական ուժերուն միջեւ։
Սպանիոյ ազգամիջեան պատերազմին ընթացքին  (1936–1939) ազգայնականները կը գերիշխեն։
1988-ին Եունեսքօ Սալամանքան Համաշխարհային Ժառանգութեան Յուշարձան կը յայտարարէ։ Իսկ 1998-ին քաղաքը կը յայտարարուի Եւրոպայի Մշակոյթի մայրաքաղաք 2002 թուականի համար։ 14 եւ 15 Հոկտեմբեր 2005-ին Սալամանքա հիւրասիրած է 15-րդ Իպերիա-Ամերիկեան երկիրներու ղեկավարներու ժողովը։ 
1996-էն Սալամանքա ընտրուած է որպէս Սպանական Ազգամիջեան Պատերազմին արխիւներուն հաւաքատեղի։


== Աշխարհագրական դիրքը ==
Սալամանքա կը գտնուի Սպանիոյ մայրաքաղաք Մատրիտէն 200քլ․ արեւմուտք եւ Փորթուկալ-Սպանիա սահմաններէն 80քլ․ արեւելք։ Երկու կողմէն շրջապատուած է Թորմես գետէն։ Մաս կը կազմէ Վիա տէ լա Փլաթային․ արեւմտեան Սպանիային հարաւ-հիւսիս ուղղութեամբ հին ժամանակէն մինչեւ այսօր գործածուող ուխտագնացութեան ճամբայ, որ մաս կը կազմէ Սանթիակոյի ճամբուն (Camino de Santiago)։


== Կլիմա ==
Ծովի մակերեսէն 800 մեթր բարձրութեան վրայ կը գտնուի։ Կլիման Միջերկրականեան է, պարբերաբար կիսաչոր կլիմայի ազդեցութեամբ։ 


== Սալամանքայի համալսարան ==
Համալսարանը հիմնուած է 1218-ին եւ Սպանիոյ հնագոյն համալսարանն է եւ արեւմտեան աշխարհի՝ երրորդ հնագոյնը։ ԺԶ․ դարուն քաղաքին բնակչութեան ¼ -ը ուսանող էր․ 24 000 բնակչութեան թիւէն 6 500 ուսանող։


== Բնակչութիւն ==
Բնակչութեան թիւն է 143 978, ըստ 2018-ի մարդահամարին։


== Փոխադրական միջոցներ ==
Սալամանքա ունի երթեւեկութեան կարեւոր ցանց մը։ Հիւսիսի, հարաւի, արեւմուտքի եւ արեւելքի միջեւ խաչմերուկ մըն է։ Օդակայանը կը գտնուի քաղաքէն 14քլ․ արեւելք։


== Մշակոյթ ==
1988-ին Եունեսքօ Սալամանքային հին քաղաքը Համաշխարհային Ժառանգութեան Յուշարձան կը յայտարարէ։ 2002-ին Եւրոպայի Մշակոյթի մայրաքաղաքին տիտղոսը կը բաժնուի Պելճիքայի Պրուզ քաղաքին հետ։ 2005-ին Սալամանքա կը տօնէ «Փլազա Մայոր» հրապարակին 250-ամեակը։


=== Փառատօներ ===
Գլխաւորներն են՝

«Աւագ շաբաթ»ը (Semana Santa) Սալամանքա քաղաքին ամենածանօթ տօնախմբութիւնն է։ Քաղաքը կ՛ողողեն հազարաւոր հաւատացեալներ եւ զբօսաշրջիկներ։ Անոնք կը հետեւին 10 000 «եղբայրներ»ու (cofrades, pasos) 24 թափօրներուն, որոնք կ՛ոգեկոչեն Յիսուսի չարչարանքները։ 2003-ին Սալամանքայի «Աւագ շաբաթ»ը կը յայտարարուի Մաս Միջազգային Զբօսաշրջիկութեան։
«Համալսարանական Նոր Տարի» (Nochevieja Universitaria)․ Դեկտեմբեր ամսուան դպրոցական վերջին օրը կը տօնուի։ Ուսանողները կը հաւաքուին Փլազա Մայոր հրապարակը եւ կը հետեւին զանազան ներկայացումներու, ինչպէս նաեւ մի քանիներուն իրենց մասնակցութիւնը կը բերեն։
Տօներուն կամ ոգեկոչումներուն մեծ մասը դարերու աւանդութիւն են։ Եղբայրակցութիւնները կը կրեն զանազան արուեստագէտներու գործեր, ինչպէս օրինակ՝ Լուի Սալվատոր Քարմոնա, Ալեխանտրօ Քարնիթերօ, Մարիանօ Պենյուրէ։


=== Մարզական ===
Ոտնագնդակ

Salamanca CF UDS
Unionistas de Salamanca CFԿողովագնդակ

CB AvenidaԼող

Club Natación Acuático Salamanca


=== Խոհանոց ===
Տեղական պնակներէն ծանօթ են՝ չանֆայինա, քոթիտօ եւ  հորնազօ։