armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Էկոլոգիայի եւ Կենսագործունէութեան Անվտանգութեան Միջազգային Ակադեմիայի Լրաբեր

Էկոլոգիայի եւ Կենսագործունէութեան Անվտանգութեան Միջազգային Ակադեմիայի Լրաբեր, տեսական, գիտագործնական հանդէս։


== Աղբիւր ==
Գիտական տեղեկատուական վերլուծութեան եւ մոնիթորինգի կեդրոն, Հայաստանի մէջ հրատարակուող գիտական պարբերականներու ցանկ
Էջմիածնի Գաւառ

Էջմիածնի Գաւառ,  վարչաքաղաքական միաւոր Ռուսական կայսրութեան կազմի մէջ: Ձեւակերպուած է 1849 թուականին՝ Երեւանի նահանգի կազմին մէջ: Գաւառի կեդրոնը Վաղարշապատ քաղաքն էր:


== Սահմաններ ==
Էջմիածնի գաւառի սահմանները՝ հիւսիս-արեւելքէն Ալեքսանդրապոլ, արեւելքէն՝ Նոր Պայազիտ եւ Երեւան, հարաւէն՝ Սուրմալու գաւառները: Արեւմուտքէն՝ Ախուրեան գետի երկայնքով, սահմանը կ'անցներ Օսմանեան կայսրութեան, իսկ 1878 թուականէն սկսեալ Կարսի մարզով: Ներառուած է հիմնականին մէջ ժամանակակից Արմաւիրի մարզը, ինչպէս նաեւ՝ Արագածոտնի մարզ (բացի Արագածի շրջանը) ու Կոտայքի մարզի Նաիրիի շրջանը:


== Անուանում ==
Ռուսական վարչաքաղաքական բնագիրներու մէջ յայտնի է որպէս «Էջմիածնի Գաւառ», որ անուանուած էր Հայ առաքելական Մայր աթոռ եկեղեցիի՝ Էջմիածնի Մայր տաճարի անունով: Իսկութեան մէջ մայր տաճարի գտնուած վայրը (քաղաքը) կը կոչուէր Վաղարշապատ, եւ մինչեւ 1945 թուականը պահպանած էր սոյն անունը:


== Պատմութիւն ==
Գաւառը կազմուած է 1849 թուականին: Նախապէս, Սուրմալուի եւ Նոր Պայազիտի գաւառներու հետ միասին մաս կազմած է Երեւանի Խանութեան (1747-1827), ապա՝ Երեւանի Գաւառի կազմի: Ռուսական տիրապետութեան շրջանին ենթարկուէր է Հայկական մարզին (1828-1840), ապա՝ վրացա-իմերեթական նահանգի (1840-1846), Թիֆլիսի նահանգի (1846-1849) վարչութեան: Պարսկական տիրապետութեան շրջանին Էջմիածնի Գաւառի տարածքը ձեւակերպուէր էին Ապարանի, Արմաւիրի (Սարտարապատ), Աշտարակի (Կարբիբասար), Թալին մահալները:
1849 թուականին կայսերական յատուկ հրովարտակով կազմուեցաւ Երեւանի նահանգը: Ան կը ներառէր 1840 թուականին լուծուած Հայկական մարզի տարածքը եւ Ալեքսանդրափոլի գաւառը՝ հանդիսանալով ժամանակակից Հայաստանի հանրապետութեան հիմքը: 1918-1920 թուականներուն ներառուած է Հայաստանի առաջին հանրապետութեան, իսկ 1920 թուականէն ետք Խորհրդային Հայաստանի կազմին մէջ: 1930 թուականին լուծուէր է:


== Բնակչութիւն ==
1897 թուականին մարդահամարի տուեալներով գաւառի բնակչութիւնը 124,237 մարդ էր, որոնց մօտաւռր 63 տոկոսը հայեր էին (77,572 մարդ), աւելի քան 35 տոկոսը՝ մուսուլմաններ՝ թաթարներ, քուրտեր, թուրքեր (35,999 մարդ): Փոքրամասնութիւն էին ՝ Ազերի, Ռուս, Ուգրանացի, վրացի, հրեայ, լեհ, պարսիկ, յոյն, գերմանացի ազգեր եւ ուրիշներ: 
Բուն քաղաքի բնակչութիւնը 1897 թուականին հասեր էր 5267 մարդու, որոնցմէ 4996-ը (94,9 տոկոս) հայեր էին: Բնակչութիւնը կեդրոնացած է հիմնականին Արարատեան Դաշտի գիւղերը, նաեւ՝ Աշտարակի շրջակայքը:
1926 թուականին գաւառի բնակչութիւնը կազմեր էր 114,505 մարդ:


== Վարչական Բաժանում ==
1913 թուականին գաւառը բաժնուած էր 26 գիւղական համայնքներու՝ 

Աղաւնատունի
Ալի Քուչակի (Քուչակ)
Աշտարակի
Բաշ-Ապարանի (Ապարան)
Գեչալուի (Մրգաշատ)
Դողսի
Եղվարդի
Զեյվայի (Առատաշեն)
Էվջիլարի (Արազափ)
Թալինի
Խերբեկլուի (Երուանդաշատ)
Կարբիի
Կոշի
Ղարաքիլիսի (Հարթավան)
Ղզըլ Թամուրի (Ոսկեվազ)
Ղուրդուղուլիի (Արմաւիր)
Մահրիբանի (Կաթնաղբիւր)
Ներքին Խաթունարխի (Գայ)
Շահրիարի (Նալբանդեան)
Չոբանքարայի
Սաղմոսաւանի
Սարդարապատի (Արմաւիր)
Վաղարշապատի
Վերին Խաթունարխի (Ակնաշեն)
Փիրագանի (Բիւրական)
Քարխունի (Արաքս)
Քյորփալուի (Արշալոյս)


== Տես նաեւ ==
Արեւելեան Հայաստանը Ռուսական կայսրութեան կազմին մէջ


== Ծանօթագրութիւն ==
Քրիս Փօլ

Քրիստոֆեր ԷմՄանուԷլ Փօլ (անգլերէն՝ Christopher Emmanuel "Chris" Paul, ծնած է` 6 Մայիս, 1985), ամերիկացի արհեստավարժ պասքեթպոլիստ եւ Պասքեթպոլիստներու ազգային կազմակերպութիւն (National Basketball Players Association, կրճատ՝ NBPA) արհմիութեան փոխնախագահ։ Այս պահուն հանդէս կու գայ Պասքեթպոլի ազգային կազմակերպութեան (NBA) «Լոս Անճելըս Կլիպերս» ակումբէն՝ որպէս խաղարկող։


== Կենսագրութիւն ==

Փօլը ծնած է եւ մեծցած է Հիւսիսային Քարոլինայի Լիւիսվիլ համայնքին մէջ (Ֆորսիթ շրջան)։ Յաճախած է Վեսթ Ֆորսիթի աւագ դպրոցը, ուր անցուցած է ընդամէնը երկու ակադեմական մրցաշրջան, արժանացած է McDonald's All-American ճանաչողական մրցանակին։ Դպրոցը աւարտելէն յետոյ Փօլը կ'ընդունուի մօտակայ Ուէյք Ֆորեսթի համալսարանի կրթաթոշակային ծրագիրը՝ այնտեղի պասքեթպոլի հաւաքականին մաս կազմելով 2 տարի, որմէ յետոյ մուտք կը գործէ NBA-ի 2005 թուականի տրաֆթ։ Տրաֆթին մէջ ընտրուելով «Նիւ Օռլեանս Հորնեթս»ի կողմէ՝ Փօլը կը սկսի տպաւորիչ ձեւով հանդէս գալ իր առաջին մրցաշրջանին, որուն աւարտէն յետոյ կը ստանայ «NBA-ի տարուան նորեկ» մրցանակը։ Բացի այդ՝ Փօլը 5 անգամ ճանչցուած է All-Star (5 անգամ մասնակցած է բոլոր աստղերուն ամէն հանդիպմանը) եւ բազմաթիւ անգամներ արժանացած է All-NBA եւ All-Defensive ճանաչողական մրցանակները։
Միացեալ Նահանգներու պասքեթպոլի ազգային հաւաքականին անդամ է, որուն կազմին երկու անգամ դարձած է ողիմպիական ոսկէ մետալակիր՝ Բեքինի եւ Լոնտոնի ողիմպիական խաղերուն։
Պասքեթպոլէն դուրս, Փօլը նշմարելի յաջողութիւններու հասած է նաեւ բոուլինկ սպորտ-ով՝ մասնակցելով բազմաթիւ երիտասարդական եւ աստղային բոուլինկ-իրադարձութիւններու՝ որպէս «CP3» կոչուող հիմնադրամի տնօրէն, որն ստեղծուած է օգնելու Լուիզիանա նահանգի մէջ Կատրինա փոթորիկէն տուժածներուն։


== Արտաքին Յղումներ ==
Պաշտօնական կայք
NBA.com էջ
Նատալիա Ամիրխանեան-Մուրատեան

Նատալիա Ամիրխանեան (1862-1921) ծանօթ է որպէս հայ յեղափոխական գործիչ։


== Կենսագրութիւն ==
Նատալիա Ամիրխանեան ծնած է 1862-ին Երեւանի մէջ ունեւոր եւ կիրթ ընտանիքի մը մէջ։ Փոքր տարիքին ընտանիքոխ կը փոխադրուին Թիֆլիս։ Դեռ Օրիորդաց Գիմնազիայի աշակերտուհի, կ՚անդամակցի «Նարոդնայա Վոլիա»յին եւ 1882-ին թամարա եւ Ժենիա Ադամեաններուն հետ կ՚աշխատին հայկական յեղափոխական մարմիններու մէջ։ Ան նաեւ կ՚անդամանայ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան եւ ձուլումի պայքարելու համար կը սկսի սորվեցնել Հայ լեզուն եւ գրականութիւն եւ օտար շրջանակներու մէջ հայկական գիրքեր կը տարածէ։
Նատալիա կ՚ամուսնանայ բժիշկ Մուրատեանի հետ։ Խորհելով թէ ժողովուրդին աւելի օգտակար կ՚ըլլան եթէ գաւառներուն մէջ գործեն, անոնք կը սկսին շրջիլ տարբեր տեղեր եւ վերջապէս կը հաստատուին Ղարաքիլիսէ։ Տարիներ անընդհամ Ղարաքիլիսէի ՀՅԴ-ի կոմիտէի անդամ էր եւ իր տունը կեդրոն դարձած էր Ղարաքիլիսէ ապաստանող կամ անկէ անցնող յեղափոխական գործիչներու համար։ Երբ թուրքերը Ղարաքիլիսէ մտան եւ ձերբակալեցին մեծ թիւով աղջիկներ, անոնք փրկուեցան շնորհիւ Նատալիայի անձնական բարեկամութիւններու թուրք ազդեցիկ մարդոց հետ։ Սակայն երբ համայնավարները մտան Ղարաքիլիսէ, Վաթսունամեայ Նատալիային եւ մեծ թիւով մարդոց բանտ նետեցին իբրեւ վտանգաւոր դաշնակցական գործիչ։ Թէեւ Նատալիա կ՚ըլլայ միակ աղջիկը բանտին մէջ ան երբեք չի կորսնցնէր իր յոյսը։
16 Փետրուար, 1921-ին Համայնավարները բանտ կը խուժեն եւ կը սկսին կոտորել բանտարկեալները։ Նատալիան եւ Դաշնակցական ուսանող Գ. Կիրակոսեան կը գնդակահարուին կողք-կողքի։


== Աղբիւրներ ==
Հայ Կնոջ Դերը Հայ Յեղափոխական Շարժման մէջ, Սոնա Զէյթեան
1987 թուական

1987 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 87րդ տարին է


== Դէպքեր ==


==== Մարտ ====
31 Մարտ՝ Մարկրիթ Թաչըրը ունեցաւ 15 վայրկենանոց հարցազրոյց մը խորհրդային հեռատեսիլով


==== Ապրիլ ====
13 Ապրիլ՝ Փորթուկալը եւ Չինաստանը կնքեցին համաձայնագիր մը՝ 1999 թուականին Մաքաուն վերադարձնելու մասին


==== Մայիս ====
09 Մայիս՝ լեհական LOT ընկերութեան խորհրդային արտադրութեան Իլեուշին-62 օդանաւը ինկաւ անտառին մեջ, զոհ գնացին օդանաւի ներսի բոլոր 185 հոգիները
28 Մայիս՝ տասնութ տարեկան արեւմտագերմանացի Մաթիաս Ռուսթը իր սաւառնակով հատեց խորհրդային սահմանը եւ վայր իջաւ Կարմիր հրապարակին վրայ


==== Նոյեմբեր ====
18 Նոյեմբեր՝ Լոնտոնի գետնուղիի King's Cross կայարանէն ներս բռնկուած հրդեհի զոհ դարձան 31 հոգիներ


== Ծնունդներ ==

 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1987 ծնունդներ


==== Յունուար ====
07 Յունուար Սիրուշօ (բուն անունով՝ Սիրանուշ Յարութիւնեան) հայ փոփ երգչուհի
20 Յունուար Էվըն Փիթըրզ Evan Peters ամերիկացի դերասան
24 Յունուար Լուիս Սուարէզ Luis Suárez Diaz ուրուկուէյցի ֆութպոլիստ


==== Փետրուար ====
01 Փետրուար Ռոնտա Ռոզի Ronda Jean Rousey մեքսիքացի խառնամարտուհի
21 Փետրուար Թուփընս Միտլթըն Tuppence Middleton անգլիացի դերասանուհի
24 Փետրուար Թինա Տէզայ Tina Desai hնդիկ դերասանուհի


==== Մարտ ====
01 Մարտ Քէշա Kesha Rose Sebert ամերիկացի երգչուհի, երգերու հեղինակ եւ ռեփըր


==== Ապրիլ ====
10 Ապրիլ Շէյ Միչըլ Shannon Ashley Mitchel գանատացի դերասանուհի եւ մոտել


==== Մայիս ====
08 Մայիս Արսէն Ջուլֆալակեան ըմբշամարտիկ


==== Յունիս ====
24 Յունիս Լիոնել Մեսսի Lionel Andres Messi արժանթինցի ֆութպոլիստ


==== Յուլիս ====
17 Յուլիս Տիգրան Համասեան ճազ դաշնակահար
27 Յուլիս Հռիփսիմէ Խուրշուդեան հայ ծանրաբարձուհի


==== Օգոստոս ====
02 Օգոստոս Եուրա Մովսիսեան հայ ֆութպոլիստ


==== Սեպտեմբեր ====
07 Սեպտեմբեր Էվըն Ռէյչըլ Ուուտ Evan Rachel Wood ամերիկացի դերասանուհի
11 Սեպտեմբեր Սիւզի Կենտիկեան Susianna Kentikian բռնցքամարտիկ


==== Հոկտեմբեր ====
18 Հոկտեմբեր Զաք Էֆրոն Zachary David Efron ամերիկացի դերասան


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1987 մահեր 


==== Յունիս ====
22 Յունիս Մարատ Վարժապետեան (ծն.1935) հայ, խորհրդային բեմադրիչ, նկարահանող


==== Դեկտեմբեր ====
04 Դեկտեմբեր Ռուբէն Մամուլեան Rouben Mamoulian (ծն.1897, Թիֆլիս) ամերիկահայ բեմադրիչ


==== Անյայտ օրով՝ ====
Զարեհ Մոսքոֆեան (ծն.1898) հայ գծագրիչ


== Արտաքին յղումներ ==
1987-ը Պատմութեան մէջ(անգլերէն)Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն 1987(անգլերէն)
Ներսիկ Իսպիրեան

Ներսիկ Աղասի Իսպիրեան (15 Մայիս 1963(1963-05-15), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), հայ երգիչ, երգահան, առաւելապէս յայտնի է իր հայրենասիրական կատարումներով։ ՀՀ վաստակաւոր արուեստագէտ (2011):


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Երեւան: Ուսումը ստացած է «Էրեբունի»ի թիւ 160 դպրոցին մէջ, 1987-1992 թուականներուն՝ Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոցի` միաժամանակ երգելով «Ակունք» ազգագրական համոյթին մէջ։


== Երաժշտական գործունէութիւն ==
Ներսիկ Իսպիրեանը աւելի քան երեսուն հայրենասիրական, յեղափոխական, արցախեան ազատամարտին ու մարտիկներուն նուիրուած երգերու հեղինակ է։ Իր հանրայայտ երգերէն են՝

«Սուրբ Մայրեր»
«Հայոց Երկիր»
«Ասմար Աղջիկ»
«Վայ Նարէ Եար»
«Երթանք Մեր Երկիրը` Մուշ»
«Հայ Քաջեր»
«Պիտի Գնանք Վաղ Թէ Ուշ»
«Լերան Լանջին»
«Արծիւ, Սլացի՛ր»
«Հայոց Երկիր»
«Ղարաբաղ»
«Մշեցի Եմ»
«Երկիր Հայրենի»
«Երգ Կամաւորի»Ան վերամշակած է նաեւ հին, աշուղական երգեր։ Համերգներով եղած է աշխարհի բազմաթիւ երկիրներու մէջ, հիւրընկալուելով հայկական գրեթէ բոլոր համայնքներուն մէջ։ Ան լոյս ընծայած է 13 ձայնասկաւառակ, որոնցմէ ութ ձայնասկաւառակները յեղափոխական երգեր կը պարունակեն։ Մարզական գետնի վրայ ան զբաղած է բռնցքամարտով:


== Ընտանիք ==
Ամուսնացած է, ունի երեք զաւակ՝ Աշխէն, Արաբօ եւ Անի։


== Արտաքին յղումներ ==
Ներսիկ Իսպիրեանի կատարումներէն
Աննման (անձնանուն)

Աննման, հայկական իգական անուն։ Յառաջացած է հայերէն աննման ածականէն։ Գործածուիլ սկսած է 14-րդ դարէն։


== Գործածութիւններ ==
Աննման, կին Թումա քահանայի՝ հօր Կարապետ քահանայի, որ Աղբակի Խաշնոց գիւղին մէջ, Կիրակոս քահանային գրել տուաւ Շնորհալիի գործերը, 1352 թ։
1861 թուական

1861 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 61րդ տարին


== Դէպքեր ==
Ֆրանսայի եւ Մոնաքոյի միջեւ կնքուած դաշինքով, Ֆրանսա կը ճանչնայ Մոնաքոյի իշխանապետութիւնը


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1861 ծնունդներ


==== Փետրուար ====
12 Փետրուար Լու Անտրեաս-Սալոմէ Lou Andreas-Salomé Луиза Густавовна фон Саломе (մ.1937) ռուս հոգեվերլուծող եւ հեղինակ
Մայիս 16՝ Հենրի Հաուըրտ Հոլմզ (H.H.Holmes, մ.1896), ամերիկացի բազմա-մարդասպան
Յունիս 26՝ Գրիգոր Զօհրապ (մ.1915), գրող, քաղաքագէտ, փաստաբան
Հոկտեմբեր 10՝ Ֆրիտիոֆ Նանսեն (Fridtjof Nansen, մ.1930), նորվեկացի բեւեռախոյզ, դիւանագէտ, գիտնական
Անյայտ օրով՝
Արիստակէս Գասպարեան (մ.1915), ազգային գործիչ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1861 մահեր
Անգար

Անգար կամ միկրէն, միակողմանի, կէս գլխացաւ է, որ կրնայ պատահիլ բոլոր տարիքներու, բայց աւելի յաճախակի է երիտասարդներու եւ իգական սեռի պատկանողներուն մօտ: 


== Ախտանշաններ ==
Անգարը ընդհանրապէս կը սկսի նախանշաններով, ինչպէս՝ յոգնութիւն, անտրամադիր վիճակ, ստամոքսի ցաւ, փսխունք, գլխապտոյտ եւ քրտինք: Ասոնց կը յաջորդէ միակողմանի գլխացաւը, որ կը սկսի անակնկալօրէն եւ կը սաստկանայ շատ արագ. ան հարուածային է եւ երբեմն կարծես ճնշումի եւ պայթումի զգացումներուն կը միանայ:
Անգարը կ'ընթանայ հետեւեալ հանգրուաններով.-

Ուղեղաղին զարկերակներու (arteries) անակնկալ պրկում. այս շրջանին հիւանդը կարճ ժամանակի մը համար կ'ունենայ վերը նշուած անգարի նախանշանները
Ուղեղային եւ գանկային զարկերակներու ընդլայնում. այս հանգրուանին հիւանդը կ'ունենայ գլխացաւ, որ կը տեւէ ժամեր եւ օրեր:
Ուղեղային զարկերակներու վերադարձ բնականոն վիճակին. այս հանգրուանին կը մեղմանայ ու հետզհետէ կ'անհետանայ գլխացաւը:


== Պատճառներ ==
Ընտանեկան հակամիտութիւն (predisposition) այս հիւանդութեան՝ անգարի հանդէպ:
Զանազան տեսակի մտահոգութիւններ:
Հոգեբանական վիճակ, ինչպէս՝ յուզում, վհատութիւն, ընկճուածութիւն, անքնութիւն, ախորժակի հարց, սեռային հարցեր, ընտանեկան անհամաձայնութիւն, ընկերային անհասկացողութիւն եւ զգացական խանգարումներ:
Դաշտանի ելեւէջներ, յղութեան դէմ կամ այլ նպատակներու համար գործածուած դեղեր (իգական սեռի մօտ):


== Ախտաճանաչում Եւ Դարմանում ==


=== Ախտաճանաչում ===
Անգարի ախտաճանաչումը կ'ըլլայ․

բժիշկը հիւանդին ախտանշաններուն մասին լսելով
ապա բժշկական քննութեան արդիւնքներով:


=== Դարմանում ===
Անգարի վերջնական դարմանում մը չկայ, սակայն դեղերը կ'օգնեն գլխացաւի մեղմացման կամ զայն կանխարգիլելուն: Բժիշկը հիւանդին կը բացատրէ անգարի պատճառները կը վստահեցնէ ու անոր ոչ-վտանգաւոր բնոյթը: Բժիշկը հիւանդին պէտք է մտերմութիւն եւ անկեղծութիւն ցուցաբերէ զայն լսելով, անոր մանրակրկիտ բժշկական քննութիւններ կատարելով ու ապա անոնց արդիւնքներուն մասին խօսելով եւ բացատրել անգարի նախանշաններուն մասին: Յաճախ, մէկու մը վստահութիւն եւ անկեղծութիւն ցուցաբերելով հիւանդը կը ձերբազատուի հիւանդութենէն: Հիւանդը պէտք է ընդունի, որ այս հիւանդութիւնը կրնայ վերջնականօրէն չդարմանուիլ:


==== Դեղեր ====
Անգարի կանխարգիլման համար դեղերը կարելի է բաժնել երեք խումբի.-

Դեղեր, որոնք կը գործածուին գլխացաւը անմիջապէս սկսելէն ետք հիւանդին անմիջապէս օգնելու համար:
Դեղեր, որոնք անգարի սկսելուն արգելք կը հանդիսանան:
Դեղեր, որոնք կը գործածուին հոգեկան եւ ջղային երեւոյթները փարատելու համար:Այս դեղերը կրնան գործածուիլ անջատաբար կամ միասնաբար՝ ըստ կարիքի:


== Ծանօթագրութիւններ ==
Բժիշկին խօսքը, բժիշկ Կարպիս Հարպոյեան, Անթիլիաս, 2011, էջ 182-183։
Hero (երգ)

«Hero» («Հերոս»), սպանացի երգիչ Էնրիքէ Իկլեսիասի «Escape» ալպոմի առաջին երգը, որ թողարկուած է 2001 թվականին։ Անկէ առաջ Էնրիքէն  կատարած է 2001 թուականի Նոյեմբերին՝ նոյն թուականին Սեպտեմբեր 11-ին Նիւ Յորքի մէջ տեղի ունեցած ողբերգութեան զոհերու յիշատակի օրը։
Երգին տեսահոլովակին մէջ (բեմադրիչ՝ Ժոզէֆ Կան) նկարագրած են Ջենիֆր Լաւ Հիւիթն ու Միքի Ռուրկը։


== Գրաշարներու Ցանկ ==
CD Single; #1«Hero» (Ռատիո-տարբերակ)
«Be With You» (Thunderpuss Remix)
«Héroe» (Spanish MetroMix)CD Single; #2«Hero» (ալպոմային տարբերակ)
«Hero» (English MetroMix)
«Bailamos»CD-Maxi; Եւրոպա«Hero» (Metro Mix English Version)
«Hero» (Ventura & Colombo Remix)
«Hero» (Metro Mix Spanish Version)
«Hero» (Thunderpuss Radio Edit)12" Vinyl Promo; ԱՄՆ«Hero» (MARK!'s New Classic Mix) (10։10)
«Hero» (MARK!'s Hard Head Dub) (9։54)
«Hero» (MARK!'s Hard Head Vocal) (9։39)
«Hero» (Datalux Club Mix) (7։32)
«Hero» (Minge Binge Lost My Mind Dub) (5։49)12" Vinyl Promo; ԱՄՆ/Իտալիա «Thunderpuss Mixes»«Hero» (Thunderpuss Club Mix) (7։58)
«Hero» (Thunderpuss Radio Edit) (3։16)
«Hero» (Thunder Dub) (7:51)


== Մրցանակներ ու Անուանակարգեր ==


== Հիթ-Շարքեր ==
Արամ Նիկողոսեան

Արամ Նիկողոսեան (անհայտ - 1937, Պոլիս, Թուրքիա), Յովհաննէս Հինդլեանէն ետք, Նիկողոսեան հայ կրթական մշակներէն երկրորդը։
Ուսուցիչ, տնօրէն եւ Արամեան վարժարանի հիմնադիր. Արամ Նիկողոսեան թափ տուած է դպրոցներու մէջ մարմնամարզի դասերուն։
Իբրեւ Կեդրոնական Ուսումնական Խորհուրդի անդամ, մարզանքի դասերը պաշտօնապէս ներառած է ազգային վարժարաններու դասացուցակներուն մէջ։
Զինադադարին, իբրեւ Շիշլիի Գարակէօզեան որբանոցի տնօրէն, Նիկողոսեան լայնօրէն թոյլատրած է սկաուտական խումբերու կազմութիւնը։
Եղած է նաեւ Հ.Մ.Ը.Մ.ի Կեդրոնական Վարչութեան անդամ։ Մարզական հարցերու մասին գրած է բազմաթիւ յօդուածներ։
Մեռած է 1937-ին, Պոլիս։


== Աղբիւրներ ==
Հ․Մ․Ը․Մ-ի կրթական մշակներ Առաջին բաժին էջ 4։
Լիբանանեան Ամերիկեան Համալսարան

Լիբանանեան Ամերիկեան Համալսարանը (անգլ.՝ Lebanese American University, արաբ.՝ الجامعة اللبنانية الأميركية) անհատական եւ ինքնիշխան Ամերիկեան համալսարան եւ պրպտումի ուսումնարան մըն է, որ կը գտնուի Լիբանանի մէջ: Համալսարանը պայմանագրուած է Board of Regents of the University of the State of New York համագործակցութեան կողմէ, ինչպէս նաեւ հաստատուած է Commission on Institutions of Higher Education of the New England Association of Schools and Colleges (CIHE–NEASC) յանձնակարգին կողմէ: Համալսարանը ունի երկու ուսումնարանային վայր, մէկը Պէյրութի մէջ, միւսը՝ Պիպլոս: Ունի շատ մը ուսման տեսակներ, ինչպէս արուեստ, առեւտուր, ճարտարագիտութիւն, հիւանդապահութիւն, գիտութիւններ, դեղագործութիւն եւ բժշկութիւն:
Արեւելք (թերթ, Թաւրիզ)

«Արեւելք», հասարակական-քաղաքական, գրական շաբաթաթերթ։ Լոյս տեսած է1943—1946 թուականներուն, 1945-էն՝ եռօրեայ, Թաւրիզի մէջ։ Հրատարակուած է «Հակաֆաշիստական թերթիկ» (1943—1944), «Հակաֆաշիստական թերթ» (1944), «Հակաֆաշիստ» (1944—1945) անուններով։ Խմբագիր՝ Դ.Գէորգեան։
Լուսաբանած է Հայրենական պատերազմի (1941—1945) ընթացքը, տպագրած հաղորդագրութիւններ եւ ակնարկներ հայ ռազմիկներու քաջագործութիւններուն մասին, ինչպէս նաեւ բանաստեղծութիւններ, պատմուածքներ, Հայաստանի տնտեսական, գիտական ու մշակութային կեանքը պատկերող նիւթեր։
90 (թիւ)

90 (իննսուն), բնական թիւ է

Տարուայ 90րդ օրը Մարտ 31-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 30-ը)


== Թուագիտութիւն ==
Հարշատ թիւ է
90°-ի անկիւնն ուղիղ է
ինը ձեւերով որպէս երկու պարզ թիւերու գումար ներկայացուող ամենափոքր թիւն է՝ 90=7+43=11+79=17+73=19+71=23+67=29+61=31+59=37+53=43+47


== Այլ ==
+90-ը Թուրքիոյ միջազգային հեռախօսային քոտն է
90 վայրկեան է ֆութպոլի խաղի տեւողութիւնը


== Տես նաեւ ==
1990 թուական
Երկրաբնագիտութիւն

Երկրաբնագիտութիւնը բնագիտութեան օրէնքներու գործածումն է սերտելու համար երկրի յատակի խաւերը։
Սերտողութիւններու հետեւանքով կը հանգինք իմանալու երկրի խաւերու պահածոները, ինչպիսին է՝ քառիուղը, կազը, ածուխը, եւայլն:
Արուսեակ (թերթ)

«Արուսեակ», հասարակական-քաղաքական, գրական, տնտեսական եւ իրաւագիտական անկախ թերթ, երկօրեայ, ապա՝ օրաթերթ։
Հրատարակուած է 1935-1936 եւ 1942 թուականներուն, Թեհրանի մէջ։ Արտօնատէր-խմբագիր՝ Ա.Նազարեան։
Ճէյմի Պրիւուըր

Ճէյմի Պրիւուըր (անգլերէն՝ Jamie Brewer, 5 Փետրուար 1985(1985-02-05), Օրինջ շրջան, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ) Ամերիկացի դերասանուհի մըն է: Ան ամէնէն շատ ճանչցուած է իր դերով FX կայանի սարսափազդու American Horror Story հեռուստաշարին մէջ։ Այդ հեռուստաշարին առաջին American Horror Story: Murder House եղանակին մէջ, ան ստանձնեց Ատըլէիտ Լէնկտընի դերը, Քոնսթընս Լէնկտընի դուստրը: Երրորդ American Horror Story: Coven եղանակին մէջ, ան ստանձնեց Նէնի դերը, իբրեւ միտք կարդացող աճպարար մը: Իսկ չորրորդ American Horror Story: Freak Show եղանակին մէջ, ան ստանձնեց Մարճըրիի դերը իբրեւ պուպրիկ մը:


== Դերեր ==


=== Ֆիլմ ===


=== Հեռուստաշարներ ===
Ուղղաձեւ քսանանիստ

Ուղղաձեւ քսանանիստ՝ ուղղաձեւ ուռուցիկ բազմանիստ մըն է:


== Նկարագրութիւն ==

Ուղղաձեւ քսանանիստը հինգ կանոնաւոր բազմանիստերէն մեկն է: 20 նիստերէն իւրաքանչիւրն իրմէ կը ներկայացնէ հաւասարակողմ եռանկիւնի եւ, այդպիսով եռանկիւնանիստ է: Կողերը 30-ն են, գագաթները՝ 12-ը:


== Բնութագրող Բանաձեւեր ==
Կողի 
  
    
      
        a
      
    
    {\displaystyle a}
   երկարութեան պարագային՝
Մակերեւույթի մակերեսը՝

  
    
      
        S
        =
        5
        
          a
          
            2
          
        
        
          
            3
          
        
      
    
    {\displaystyle S=5a^{2}{\sqrt {3}}}
  
Ծաւալը՝

  
    
      
        V
        =
        
          
            
              
                
                  
                    5
                    12
                  
                
              
            
          
        
        (
        3
        +
        
          
            5
          
        
        )
        
          a
          
            3
          
        
      
    
    {\displaystyle V={\begin{matrix}{5 \over 12}\end{matrix}}(3+{\sqrt {5}})a^{3}}
  
Ներգծուած ոլորտի շառաւիղը՝
  
    
      
        r
        =
        
          
            
              
                
                  
                    1
                    
                      12
                    
                  
                
              
            
          
        
        
          
            42
            +
            18
            
              
                5
              
            
          
        
        a
        =
        
          
            
              
                
                  
                    1
                    
                      4
                      
                        
                          3
                        
                      
                    
                  
                
              
            
          
        
        (
        3
        +
        
          
            5
          
        
        )
        a
      
    
    {\displaystyle r={\begin{matrix}{1 \over {12}}\end{matrix}}{\sqrt {42+18{\sqrt {5}}}}a={\begin{matrix}{1 \over {4{\sqrt {3}}}}\end{matrix}}(3+{\sqrt {5}})a}
  
Արտագծուած ոլորտի շառաւիղը՝

  
    
      
        R
        =
        
          
            
              
                
                  
                    1
                    4
                  
                
              
            
          
        
        
          
            2
            (
            5
            +
            
              
                5
              
            
            )
          
        
        a
      
    
    {\displaystyle R={\begin{matrix}{1 \over 4}\end{matrix}}{\sqrt {2(5+{\sqrt {5}})}}a}
Հայ Քոյրերու Վարժարան

Հայ քոյրերու վարժարան, սեփական դպրոց Ֆիլատելֆիոյ մէջ՝ նախակրթարանէն մինչեւ 8-րդ դասարան։


== Պատմութիւն ==
1967 թ. հիմնադրած են Արուսեակ Սաջոնեան (մինչեւ 1969-ը՝ տնօրէն), Հռիփսիմէ Չիֆթելեան, Վալենտին Ջենենեան կաթոլիկ քոյրերը։ 1969-էն տնօրէնն է քոյր Լուիզա Քասարջեանը։
Ուսուցման հիմնական լեզուն անգլերէնն է, կը դասաւանդուին հայերէն, ֆրանսերէն, պատմութիւն, երաժշտութիւն եւ այլ առարկաներ։
1998-ին վարժարանը ունէր մօտ 200 աշակերտ։
Կը հրատարակուի «Արծուիկ» թերթիկը (տարին 4 համար) եւ «Արծուիկ» խորագրով տարեգիրքը։
Վարժարանի հովանաւորն է Անարատ հղութեան հայ քոյրերու միաբանութիւնը։
Հայ քոյրերու վարժարաններ կը գործեն նաեւ Լոս Անճելըսի եւ Պոսթընի մէջ։
Իսահակ Ալիխանեան

Իսահակ Ալիխանեան (7 (19) Փետրուար 1876, Դուշեթ, Դուշեթի գավառ, Թիֆլիսի նահանգ, Կովկասի Փոխարքայութիւն, Ռուսական Կայսրութիւն - 14 Մարտ 1946(1946-03-14), Թիֆլիս, Խորհրդային Միութիւն), դերասան, բեմադրիչ, թատերական գործիչ եւ Վրաստանի ժողովրդական արուեստագէտ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Վրաստանի Տուշեթի քաղաքը։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է Թիֆլիսի Ներսիսեան վարժարանէն, ուրկէ շրջանաւարտ եղած է 1896 թուականին: Տակաւին աշակերտական տարիներէն մեծ սէր ունեցած է բեմի նկատմամբ եւ դպրոցը աւարտելէ ետք ընդունուած է դերասան Գրիգոր Աւետեանի խումբը, ուր ունեցած է իր դերասանական նախափորձերը եւ փայլուն արդիւնքներու հասած: Այնուհետեւ դերասանը սկսած է զանազան հայկական թատերախումբերու հետ շրջիլ Կովկասի զանազան շրջաններ եւ ներկայացումներ ունենալ, ընկերակցութեամբ ժամանակի յայտնի դերասաններ Սիրանոյշի (Մերոպէ Գանթարճեան), Ալեքսանդր Աբէլեանի, Հայկանոյշ Թրեանցի եւ ուրիշներու հետ:
Ալիխանեան հիմնականին մէջ բեմ բարձրացած է Թիֆլիսի մէջ, սակայն ելոյթներ ունեցած է նաեւ Երեւանի, Պաքուի, Նոր Նախիջեւանի, Մոսկուայի մէջ, ուր սիրուած եւ եղած է ճանաչելի թատերական դէմք մը:
Եղած է հիմնադիրներէն մին «Գաբրիէլ Սունդուկեան» ազգային թատրոնի, ուր ինք եւս ստանձնած է դերեր եւ կատարած բեմադրութիւններ, բեմադրելով Սունդուկեանի «Պէպօ»ն, Հենրիխ Իփսենի «Ուրուականները», Մաքսիմ Կորքիի «Յատակումը» եւ այլ ներկայացումներ: 
Ալիխանեան բեմադրած է աւելի քան 25 ներկայացումներ:


== Կոչում ==
1941 թուականին Խորհրդային Վրաստանի կողմէ արժանացած է Ժողովրդային արուեստագէտ կոչումին։
Վրաստանի ամենէն հին փողոցներէն Հաւապարի փողոցը մինչեւ օրս կը կոչուի Իսահակ Ալիխանեանի անունով:
Մահացած է 14 մարտ 1946 թուականին, Թիֆլիսի մէջ եւ թաղուած է Խոջիվանքի գերեզմանատան մէջ: