armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Լեւոն Չորպաճեան

Լեւոն Չորպաճեան ծնած է 1942 թուականին, Ամերիկացի ընկերաբան է։ Ան փրոֆեսօր է Մասաչուսեթսի Լովըլ համալսարանին մէջ։ Ան կը ղեկավարէ ԱՄՆ-բաժնի Զորեան ինսդիդուտի ժամանակակից հայկական հետազոտութիւններու եւ փաստագրութեան.։
Չորպաճեան, որ կը զբաղուէր է սօսիալիստական ​​եւ առաջադէմ քաղաքականութեան եւ քննադատ Նէօլիպարիզմ։


== Մատենագիտութիւն ==


=== Հեղինակ ===
Egan, Daniel. Չորպաճեան, Լեւոն (2004)։ Power։ A Critical Reader. Pearson. ISBN 978-0131834385.
Չորպաճեան, Լեւոն. Մութաֆյանը, Claude. Տօնապետեան, Patrick (1994)։ Կովկասյան հանգույց։ The պատմությունը եւ աշխարհաքաղաքականություն Լեռնային Ղարաբաղի. Zed գրքեր. ISBN 1-85649-287-7.


=== Խմբագիր ===
Չորպաճեան, Լեւոն, խմբ. (2001 թ.)։ Կայացման Լեռնային Ղարաբաղի։ From դուրս գալու Հանրապետություն. Palgrave Macmillan. ISBN 978-0333773406.
Չորպաճեան, Լեւոն. Շիրինյանը George, խմբ. (1999 թ.) Ուսումնասիրությունները համեմատական ​​ցեղասպանության Palgrave Macmillan. ISBN 9780312219338։


=== Թարգմանիչ ===
Verluise, Pierre (1995)։ Հայաստանը ճգնաժամը։ 1988 թ. Լեւոն Չորպաճեան (թարգմանիչ). Wayne State University Press. ISBN 0814325270։


== Ծանոդագրութիւններ ==
Ահմատ Նուրիզատէ

Ահմատ Նուրիզատէ (Օգոստոս 1951, Պանտար Անզալի, Գիլան, Իրան - 23 Օգոստոս 2021(2021-08-23)), պարսիկ գրող, թարգմանիչ եւ հետազօտող։ Պարսկաստանի մէջ հայագիտութեան ներկայացուցիչներէն մէկը։


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Պանտար Անզալիի մէջ: Հայերէն սորված է իրանահայ բանաստեղծ Արշի Բաբայեանի մօտ, որմէ ետք հայերէնի իր իմացութիւնը կատարելագործած էր Սպահանի պետական համալսարանի Հայոց լեզուի եւ գրականութեան ամպիոնի վարիչ Խաժակ Տէր Գրիգորեանի մօտ:
1969-1970 թուականներուն ան սկսաւ պարսկերէնի թարգմանել եւ հանրութեան ներկայացնել հայ գրողներու եւ բանաստեղծներու ստեղծագործութիւնները:
Նուրիզատէն մեծ սէր տածած է հայութեան, հայոց պատմութեան եւ հայ մշակոյթի ու գրականութեան նկատմամբ: Այս նիւթերով ան հեղինակած եւ թարգմանած է 14 գիրք, որոնցմէ ամէնէն կարեւորը «100 տարուայ հայ պոէզիան» կոթողային աշխատութիւնն է:
Ան այցելած է նաեւ Լիբանան, ուր դասախօսութիւններու շարք մը տուած է Իրանի մէջ հայագիտութեան մասին: Այն շրջագիծին մէջ ան նաեւ այցելութիւն տուած է «Ազդակ», ուր հանդիպում ունեցած է խմբագրական կազմի անդամներուն հետ:
Գառնիկ Քալաշեան

Գառնիկ Քալաշեան (16 Մայիս 1885(1885-05-16), Վաղարշապատ, Երեւանի նահանգ, Կովկասի Փոխարքայութիւն, Ռուսական Կայսրութիւն - 21 Նոյեմբեր 1921(1921-11-21), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն), հայ բանաստեղծ, հասարակական գործիչ, Հայաստանի Հանրապետութեան խորհրդարանի պատգամաւոր, ՀՅԴ կուսակցութեան անդամ:


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է 16 մայիս 1885-ին, Վաղարշապատ: Աւարտած է Թիֆլիսի Ներսիսեան դպրոցը (1906): Թիֆլիսի մէջ մասնակցած է հայկական գրական ընկերութեան, ապա` «Վերնատան» աշխատանքներուն, 1907-ին եղած է Մոսկուայի առեւտուրի հիմնարկի ազատ ունկնդիր:
Սերտ կապեր ունեցած է Լազարեան ճեմարանի յեղափոխական ուսանողութեան հետ, մասնակցած է ցոյցերու, թռուցիկներ տարածած, 1909-ին ձերբակալուած է, նետուած է Մոսկուայի Տագանկայի քաղաքական բանտարկեալներու բանտը: Տիրապետած է ռուսերէն, ֆրանսերէն, թրքերէն, պարսկերէն, վրացերէն լեզուներուն:


== Գրական կեանք ==
«Ներշնչումներ» (1908) եւ «Բանաստեղծութիւններ» (1916) ժողովածուներուն մէջ Քալաշեան սիրոյ, կարօտի, հայրենասիրութեան, աշնան նուագներուն միախառնած, ներբողած է «պայքարի շառաչը»: 
Աշխատակցած է պարբերական մամուլին («Գեղարուեստ» եւ այլն), հանդէս եկած է գրականագիտական յօդուածներով, ակնարկներով, թարգմանութիւններով, ստորագրած է` Մենորդ, Միրաժ, Անցորդ, Գ. Ք.:
1918-ին Քալաշեան անդամակցած է Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութեան, իսկ 1919-1920-ին Հայաստանի խորհրդարանի անդամ ընտրուած է։
Մահացած է 1 նոյեմբեր 1921-ին, Երեւան, թաղուած է Էջմիածին:


== Աղբիւրներ ==
Հայկական Սովետական Հանրագիտարան, 12-րդ հատոր, էջ 384։
44 (թիւ)

Կաղապար:Արեւելահայերէն

44 (քառասունչորս)՝ երկնիշ զոյգ բնական թիւ մըն է 43-ի եւ 45-ի միջեւ


== Գիտութիւն ==
ռութէնիոն քիմիական տարրի (44Ru) ատոմային թիւն է
Նիսա (44 Nysa) աստեղնեակի կարգահամարն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 4  4 -ի գործադրումով կը ստացուի , «ստորակէտ» նշանը
Տարուայ 44րդ օրն է Փետրուար 13-ը
1944 թուական


== Արտաքին յղումներ ==
Prime Curios! 44 Prime Pages-էն (անգլերէն)
Կիմ Աղաբէկեան

Կիմ Աղաբէկեան (15 Մարտ 1938(1938-03-15), Հարժիս, Գորիսի շրջան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն - 25 Յուլիս 2020(2020-07-25), Երեւան, Հայաստան), հայ գրականագէտ, բանասիրական գիտութիւններու դոկտոր (1994), Երեւանի պետական համալսարանի հայ նորագոյն գրականութեան ամպիոնի փրոֆէսոր (2006), ԽՍՀՄ գրողներու միութեան անդամ (1978)։
Ծնած է 1938 թուականին, Սիւնիքի Հարժիս գիւղին մէջ: Գրած է Գուրգէն Մահարիին, Յակոբ Օշականին, Հրանդ Մաթեւոսեանին եւ 20-րդ դարու երկրորդ կէսի հայ արձակին` նուիրուած ուսումնասիրութիւններ:
Աղաբէկեան Հայաստանի գրողներու միութեան անդամ էր: Գրական մամուլին մէջ հանդէս եկած է ժամանակակից հեղինակներու գործերուն վերաբերող յօդուածներով:
Բացի Երեւանի պետական համալսարանէն` Կիմ Աղաբէկեան դասաւանդած է նաեւ Պէյրութի Համազգայինի հայագիտական բարձրագոյն հիմնարկին եւ Գորիսի պետական համալսարանին մէջ:


== Պարգեւներ ==
Մովսէս Խորենացիի մետալ, 2013,
Հայաստանի գրողներու միութեան «գրական վաստակի համար» մետալ,
Ակսել Բակունցի անուան յուշամետալ,
ԵՊՀ ոսկէ մետալ, 2008։
Թովմաս ֆասուլեաճեան

Թովմաս Ֆասուլեաճեան, ծնած է Պոլիս 1843ին:


== Կենսագրութիւն ==
Գումգափուի թաղային վարժարանը չէ կրցած աւարտել: 1858 ին Խասքէօյի Հայոց Վարժարանին թատերական ներկայացումներուն մասնակցած եւ անկէ Բերայի Արեւելեան թատրոնին անցած է ուր հայերէն լեզուով տրուած ներկայացումներուն մէջ սիրահար երիտասարդի դերերով շատ քիչ ժամանակի մէջ ուշադրութիւն գրաւած է: 1862ին Իզմիրի Էքշեանի թատերախումբին մէջ արուեստագի իրական կարողութիւններ ի յայտ բերած եւ մէծ հրչակ շահած է:
Ֆասուլեաճեան ամուսնացած է Իզմիրի մէջ, ուր իր կինը Պայծառն ալ բեմ ելած եւ ներկայացումներուն մասնակցած է: Ֆասուլեաճեան իր կնոջ հետ ներկայացումներ տուած է նաեւ Տրապզոնի, Կովկասի եւ Հարաւային Ռուսիոյ մէջ եւ ամէն տեղ մեծ անուն հանած եւ տեղացի Հայոցմէ գնահատուած է: Պոլիս վերադարձին, նախ ներկայացումներ տուած է Սկիւտարի Ազիզէ թատրոնին մէջ, իսկ աւելի ետք Կիւլլիւ Ակոբի հրաւէրին վրայ մասնակցած է Կէտիկփաշայի թատրոնին: Ֆասուլեաճեան, հոն աշխատած է նաեւ իբր դերուսոյց եւ մեծ ազդեցութիւն ունեցած է իր ընկերներուն վրայ: Անկէ վերջն է որ կը սկսի իր ծարայութիւնը թրքական թատրոնին: 1880ին, երբ Կիւլլիւ Ակոբ վերջնականապէս հեռացաւ, Ֆասուլեաճեան խումբ մը կազմելով Պուրսա գնաց, ուր երկար ատեն թուրքերէն ներկայացումներ տուաւ: Այդ շրջանին Ահմէտ Վէֆիք փաշա Պրուսայի կուսակալն էր: Ան առաւելագոյն  չափով  պաշտպանեց Ֆասուլեաճանի թատրոնը եւ բիեսներու պատրաստութեամբ անձանբ զբաղեցաւ: Մասնաւորաբար Թուրքերենի թարգմանուեցան Մօլիէրի գործերը, որոնք մեծ յաջողութեամբ ներկայացուեան:
Այդ միջոցին գեղեցիկ թատրոն մը շինուած էր Պուրսայի մէջ եւ Թուրք ու Հայ դերասաններէ բաղկացած խումբ մը կազմուած էր: Ահմէտ Վէֆիք փաշա, կուսակալութեան ծախքով շինել տուած էր թատրոնը, զոր ձրիօրէն տրամադրած էր Ֆասուլեաճեանի  խումբին, պայմանաւ որ տարին երկու ներկայացում տայ ի նպաստ տեղական հիւանդանոցին:
1885ին, երբ Ահմէտ Վէֆիք փաշա Պրուսայի կուսակալութենէն հրաժարեցաւ, Ֆասուլեաճեանին խումբն ալ ստիպուեցաւ մեկնիլ Պրուսայէն: Պոլսոյ մէջ խումբը ցրուեցաւ, Ֆասուլեաճեան  Եւրոպա գնաց  եւ երեք տարի յետոյ վերադառնալով նոր խումբ մը կազմեց ու Սամսոն գնաց: 1891ին այցելեց Ռօտոսթօ եւ բաւական շրջելէ վերջ ուզեց կրկին հայերէն ներկայացումներ տալ, բայց հանդիսատես չգտաւ: Այս պայմաններուն մէջ, ան հեռացաւ Թուրքիայէն եւ ութը տարի ներկայացումներ տուաւ Պուլկարիոյ եւ Ռումանիոյ հայերուն: Պուլկարիոյ մէջ հիւանդանալով, դարմանուելու համար Փարիզ գնաց, բայց Աղեքսանդրիա վերադարձին 1901ին մեռաւ թշուար վիճակի մէջ:


== Աղբիւրներ ==
Ընդերցակ Տարեցոյց Ս․Փրկիչ 1931Քուլիս թիւ․1077 Սեպտեմբեր 1994Նշան Պէշիկթաշլեան Թատերական Դեմքեր 1969Թատրոն Աշոտ Մատաթեան 1957 (Քուլիս)
https://tr.wikipedia.org/wiki/Tomas_Fasulyeciyan
Պաշշար Ասատ

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Պաշտոնատար
Պաշշար Ասատ կամ Պաշշար Հաֆէզ Ալ Ասատ (արաբերէն՝ بشار حافظ الأسد), ծնած՝ 11 Սեպտեմբեր 1965-ին՝ Սուրիոյ մայրաքաղաք Դամասկոսի մէջ), սուրիական քաղաքական եւ պետական գործիչ, սուրիոյ հանրապետութեան նախագահ, Պաաս կուսակցութեան սուրիական ճիւղի նախագահ։


== Կենսագրութիւն ==


=== Երիտասարդական տարիներ ===
Պաշշար Ասատը ծնած է Դամասկոսի մէջ՝ սուրիոյ ռազմաօդային ուժերու հրամանատար, գումարտակի հրամանատար՝ ժեներալ Հաֆէզ Ալ Ասատի ընտանիքին մէջ, որ կը պատկանի իսլամ փոքրամասնութիւն համարուող ալաուիներուն։ Երբ Պաշշար 5 տարեկան էր, իր հայրը կը դարռնայ Սուրիոյ նախագահ, իսկ աւելի ուշ կը սկսի գլխաւորել Պաաս կուսակցութիւնը։

Պաշշար Ասատ իր նախնական կրթութիւնը կը ստանայ Դամասկոս գտնուող արաբա-ֆրանսական «Հուրրիա» գոլէճին մէջ։ 1982 թուականին ան կ՛աւարտէ գոլէճը ստանալով Պաքալորեան։ 1988 թուականին կարմիր վկայականով կ՛աւարտէ Դամասկոսի համալսարանի՝ բժշկական հմալսարանի ակնաբուժական բաժինը, որմէ ետք կ՛աշխատի «Թշրին» զինուորական հիւանդանոցին մէջ։.
1991 թուականին (այլ տուալներով՝ 1992 թ.-ին) կը մեկնի Մեծ Բրիտանիա՝ փորձառութիւնը կ՛ամբողջացնէ «Western Eye Hospital» ակնաբուժական կեդրոնին մէջ։ Արտասահմանի մէջ Ասատը իր անուան փոխարէն կ՛օգտագործէ կեղծանուն, որպէսզի ոչ մէկը գիտնայ, որ իր հայրը սուրիոյ նախագահն է։
Սկզբնական շրջանին Հաֆէզ Ասատը նախատեսած էր նախագահի պաշտօնին նշանակել իր որդի Պասելը, բայց վերջինը 1994 թուականին ինքնաշարժի արկածով կը մահանայ։ Դժբախտութիւնը պատահեցաւ երբ Պաշշարը կը գտնուէր Լոնտոն։. Եղբօր մահէն ետք ան վերադարձաւ Սուրիա եւ ընդունուեցաւ Հոմս քաղաքի զինուորական ակադեմիոյ մէջ։ 1995 թուականին captainի կոչումով արդէն կը գլխաւորէր հրասայլային գումարտակ, այնուհետեւ Հանրապետական բաժինը։ 1999 թուականի Յունուարին անոր կը շնորհեն գնդապետի զինուորական կոչում։


=== Քաղաքական գործունեութիւնը ===
10 Յունիս 2000-ին, Սուրիոյ նախագահ Հաֆէզ Ասատը սրտի տագնապով կը մահանայ։ Յաջորդ օրը նախագահի պաշտօնակատար երկրի առաջին փոխ-նախագահը Պաշշար Ասատին կը շնորհէ հրամանատարի զինուորական կոչում եւ կը նշանակէ զինք բանակի գերագոյն հրամանատար։ Յունիսի 20-ին իշխող կուսակցութեան նիստի ընթացքին Պաշշար Ասատ կ՛ընտրուի կուսակցութեան գլխաւոր քարտուղար եւ իր թեկնածութիւնը կը դրուի նախագահական ընտրութիւններուն։ Յուլիսի 10-ին՝ Սուրիական հանրապետական ընտրութեան արդիւնքով, Սուրիոյ նախագահ կը դառնայ Պաշշար Ասատը՝ հաւաքելով 97,29 % ձայն։ 27 մայիս 2007-ին Պաշշարը կը վերընտրուի։


== Արտաքին յղումներ ==
Սուրիոյ նախագահի պաշտօնական կայք
Գիւղատնտեսական կեանք

«Գիւղատնտեսական կեանք», խորհրդային շրջանի հայկական գիւղատնտեսական քաղաքականութեան, Էկոնոմիկայի եւ տեխնիկայի ամսագիր (սկիզբը՝ երկշաբաթաթերթ)։ Հանդիսացած է հողագործութեան ժողկոմատի, հայջրտնտեսութեան, հայգիւղկոոպի օրգանը։ Հրատարակուած է 1922-1929 թուականներուն, Երեւանի մէջ։ Խմբագիրներ՝ Ա․ Երզնկեան, Ս․ Շադունց։
Անդրադարձած է Խորհրդային Հայաստանի ոռոգման գործի կազմակերպման, անասնապահութեան զարգացման, առանձին մշակաբոյսերու մշակման, վնասատուներու դէմ պայքարի խնդիրներուն։
Զգալի տեղ յատկացուցած է գաւառներու տնտեսութեան ուսումնասիրութեան, գիւղատնտեսութեան զարգացման հեռանկարներու որոշման, գիւղին մէջ կատարուող սոցիալ-քաղաքական անցուդարձերուն։
Հանդէսի նախաձեռնութեամբ ստեղծուած է «Գիւղացու գրադարան» մատենաշարը։
Կռունկ Հայոց Աշխարհին

«Կռունկ Հայոց Աշխարհին», գրական, բանասիրական, վիճակագրական, բարոյախօսական եւ տեղեկատու ամսօրեայ հանդէս։ Լոյս տեսած է 1860-1863 թուականներուն Թիֆլիսի մէջ։ Խմբագիրն էր Մ. Աղաբեկեանը, հրատարակիչը՝ Համբարձում Էնֆիաճեանը։ Հանդէսը հայ ժողովուրդի լուսաւորութեան հիմնական գործօնները համարած է լեզուն, պատմութիւնը եւ կրօնը։ Կարեւոր դեր կատարած է աշխարհաբար գրական հայերէնի ձեւաւորման գործին մէջ՝ տպագրելով Խ. Աբովեանի («Ովսանա»), Պերճ Պռօշեանի («Սոս եւ Վարդիթեր», «Աղասի»), Դ. Շերմազանեանի, Ռ. Պատկանեանի, Ե. Սահակեանի, Հ. Ամիրբեկեանի եւ ուրիշներու գեղարուեստական երկերը, Մ. Մամուրեանի «Անգլիական նամականի»-ի առաջին բաժինը։ Թարգմանաբար ներկայացուցած է Պուշկինի եւ Հաֆեգի ստեղծագործութիւններէն, բազմաթիւ գլուխներ Ռուսթաւելիի «Վագրենաւորից»։ Ամսագիրը աւանդ ունի նաեւ հայ բանասիրութեան զարգացման բնագաւառին մէջ (Մ. Տէր-Ազարեանցի, Մ. Աղաբեկեանի ուսումնասիրութիւնները, Յովսէփ կաթողիկոսի «Յիշատակարանք»-ը եւ այլ գործեր)։ Անդրադարձած է արեւմտահայ քաղաքական կեանքի իրադարձութիւններուն, Զէյթունի ապստամբութեան։
Ռաս Ուլ Այն

Ռաս ուլ Այն, Սուրիոյ մէջ պատմական եւ հնագիտական շրջաններէն մէկը, շուրջ 23,000 քիլօ մեթր քառակուսի տարածքով, կը գտնուի սուրիական-թրքական սահմանին մօտ Ալ Հասաքա քաղաքին հիւսիսային բաժինը, 85 քիլօ մեթրի հեռաւորութեամբ: Ան առանցնայատուկէ իր ռազմավարական դիրքով, ուր Խապուր գետը այնտեղէն անցնելով կը հասնի սուրիական տարածք: Շրջանը նշանաւոր է իր հնագիտական պատմութեամբ, Ան կը համարուի Սուրիոյ եփրատեան կղզիյին առաջին քաղաքակրթութիւններէն: 
Արամական դարուն ան կը կոչուէր Քապարա, Ասորական դարուն՝ Ուրազինա, Հռոմէական դարուն՝ Ուդիոտսիլէիոս, որմէ ետք եւս ասորի լեզուով կոչուեսաւ Րաշ Այնաու՝ ներկայիս Ռաս ուլ Այնը:
Այն բառը արաբերէն լեզուով կը նշանակէ ակ, հետեւաբար անոր անուանակոչումը եկած է այնտեղ գտնուող բազմազան ակերէն, անոնցմէ յիշենք «Այն ալ Զարքա», «Այն Պանոս», «Այն Տուլապ», «Այն ալ Քպրիթ» եւ այլն.., սակայն ներկայիս կլիմայի փոփոխութեան հետեւանքով, անոնց մեծամասնութիւնը չորացման ենդարկուեցաւ:


== Պատմութիւն ==
Ապպասեան խալիֆայութեան ժամանակաշրջանին, Ռաս ու Այն դարձած էր առեւտրական կարեւոր կեդրոն մը, ինչպէս նաեւ Ապպասի ալ Մուդաուաքքէլ խալիֆային, Սուլթան Սալահ ալ Տին ալ Այուպիյի եւ այլ խալիֆաներու համար օդափոխութեան վայր՝:


=== Հալաֆ Բլուրը ===
Պատմութեան ընթացքին Ք.ա. 4-րդ հազարամեակին կիսուն, Ռաս Ուլ Այնի քաղաքակրթական յայտնի երեւոյթներէն մէկը դարձած էր Հալաֆ Բլուրը: Այնտեղ կը գտնուէին աշխոյժ բնակիչներ, զորս պատմութեան ընթացքին կոչուած էին Սոպարցիները: Սոպարցիները այնտեղ հիմնած էին ընդլայնուած պետութիւն մը, որուն մայրաքաղաքն էր Հալաֆ Բլուրը:


=== Սոպարթական Քաղաքակրթութիւնը ===
Հալաֆ բլուրին մէջ նշանաւոր էր Սոպարթոյի իւրայատուկ քաղաքակրթութիւնը: Դարեր շարունակ, ան կայուն մնաց, սակայն հնդեւրոպական ժողովուրդին օրերուն ան հետզհետէ սկսաւ կորսնցնել իր կարեւոր դիրքը: Ք.Ա. երկրորդ հազարամեակի կիսուն Ալ Ճազիրա շրջանին մէջ, վերստին կառուցուեցաւ պետութիւն մը, զոր իր ազդեցութիւնն ու իշխանութիւնը երկարաձգեց հարեւան երկիրներուն (Հօրեցիներն ու Մէթանցիները): Ռաս Ուլ Այնի մէջ Խապուրի աղբիւրներու մօտ անոնց հիմնեցին իրենց պետութիւնը, զոր հաւանական է ներկայիս (Ֆախրիյյէ բլուրը) ըլլայ: Քաղաքական խնթիրներու պատճառաւ Հօրեցիներուն եւ Մէթանցիներուն պետութիւնը սկսաւ տապալիլ, ապա բոլորովին անհետացաւ, սակայն օրերուն ընթացքին Արամացի շէյխ (Քապարա)Մէթանցիներուն պետութեան աւերակներէն յաջոողեցաւ վերստին նոր պետութիւն մը հիմնել, որուն մայրաքաղաքը դարձաւ Սոպարցիներուն Հալաֆ Բլուրը:


== Ռաս Ուլ Այնի Գիւղերը ==
Ռաս Ուլ Այնի կը պատկանին բազմազան գիւղեր, գիւղաքաղաքներ եւ բնակչութեան փորք հաւաքներ: Անոնցմէ յիշենք, Ասատիյյա, Մապրուքէ, Թլայլա, Տարտարա, Մանաճիր, Տրպէսիյյէ, Ասորական Թաուիլ բլուրը եւ այլ հնագիտական շրջաններ, ինչպէս Հալաֆի եւ Ֆախրիյյայի բլուրները, որոնց մէջ գտնուեցաւ Ք.Ա. 4-րդ հազարամեակին պատկանող գունաւոր կաւի գործեր: Այս հնութիւնները տեղադրուած էին Հալէպի թանգարանին մուտքը:


== Բնակչութիւնը ==
Ռաս Ու Այնի մէջ կը բնակին շուրջ 80,000 մարդ, այնտեղ կը գտնուին բնակչային բազմազանութիւններ, ինչպէս Արաբները, Քուրտերը, Հայերը, Եզիտիները, Ասորիքները, Սիրացիները, Թուրքմանները, Մարտինցիները եւ այլն:


== Պատկերասրահ ==
Ճնճղուկ (անձնանուն)

Ճնճղուկ, հայկական արական անուն։ Առաջ եկած է հայերէն ճնճղուկ թռչունի անունէն։ Գործածուած է 11-րդ դարուն։


== Գործածութիւններ ==
Ճնճղուկ, Խուլ Խաչիկի որդին, զոր Վասպուրականի իշխանն էր։ 1041 թուականին սպաննուեցաւ թուրքերու կողմէ։ Ճնճղուկը իր հօր եւ փոքր եղբօր վրէժը լուծեց։
Ճնճղուկ, Լաւոդիկիոյ քաղաքապետ (11-րդ դար)։
Արշաւիր Կէօնճեան

Դոկտոր Արշաւիր Կէօնճեան  փրոֆեսէօր եւ գիտահետազօտութեան վարիչ եւ նաեւ գիւտարար բազմաթիւ թեքնիք բնագաւառներուն մէջ, «ԱՊԱԳԱՅ» շաբաթաթերթի գլխաւոր հիմնադիրներէն: Ազգային ղեկավար: Սփիւռքահայ յայտնի գործիչ: Ան գիտնական եւ համայնքի ղեկավար՝ Գանատայի հայկական համայնքի յայտնի աւագ աշխոյժ անդամ ինչպէս նաեւ հայկական սփիւռքի մէջ։ Ան Գանատայի հայկական առաջին դպրոցի եւ համայնքային շարք մը ենթակառուցուածքներու հիմնադիրն է:


== Կենսագրութիւն ==
Դոկտոր Արշաւիր Կէօնճեան  երկար տարիներ Մոնթրէալի McGill համալսարանին մէջ «Quantum Electronics»-ի բնագաւառին մէջ եղած է փրոֆեսէօր եւ գիտահետազօտութեան վարիչ եւ նաեւ գիւտարար բազմաթիւ թեքնիք բնագաւառներուն մէջ։
Ըլլալով Գանատահայ ծանօթ ազգային ղեկավար դէմք՝ բնականաբար, Մոնթրէալահայութիւնը աւելի ծանօթ է անոր տարբեր առիթներով իր ունեցած առաջնորդող եւ վերլուծական կուռ ելոյթներով տեղական կամ համագաղութային ազգային լուրջ նիւթերու մասին: Համագաղութային, ազգային իր բազմերես գործունէութեան հետ զուգընթաց եւ նոյնիսկ աւելի եւս շեշտուած կերպով բեղուն վաստակ մը ունի գիտութեան եւ ճարտարագիտութեան աշխարհին մէջ։
Հայաստանի անկախացումէն ետք, Դոկտոր Արշաւիր Կէօնճեան ՌԱԿ Կեդրոնական Վարչութեան յայտնի ատենապետը ազատական ու ռամկավարական գաղափարախօսութեան տարածման գործին մէջ ունեցաւ կարեւոր դեր, մանաւանդ հիմնադրելով «Ազգ» օրաթերթը:


== Պետական Պարգեւ եւ Ճանաչում ==
28 Դեկտեմբեր 2019-ին, Գանատայի Ընդհանուր Կառավարիչ՝ Ն. Վ. Julie Payette Դոկտոր Արշաւիր Կէօնճեանին շնորհեց Member of Order of Canada գանատական պետական բարձր ճանաչում եւ պարգեւատրում:


== Մեծարանքի Հանդիսութիւն Իր Ազգային Գործունէութեան 50 Ամեակին առթիւ ==
14 Մարտ 2009-ին, Հայկական Բարեգործական Ընդհանուր Միութեան (ՀԲԸՄ) Ալեք Մանուկեան կեդրոնը լեցուած էր Մոնթրէալի հայութեան, ամերիկահայ ծանօթ ազգայիններու, Ռամկավար Ազատական Կուսակցութեան (ՌԱԿ) եւ Թէքէեան Մշակութային Միութեան (ԹՄՄ) ղեկավարներու կողմէ, որոնք փութացած էին հայաշատ կեդրոնններէ մասնակցելու համար այն մեծարանքին, որ կ'ընծայուէր ի պատիւ Տքթ. Արշաւիր Կէօնճեանի աւելի քան կէս դարու իր բոլորանուէր ծառայութիւններուն որպէս երախտիք։ Հայաստանի Թէքէեան Մշակութային Միութեան Ատենապետը՝ Ռուբէն Միրզախանեան, որ այս ուրախ առթիւ յատկապէս եկած էր Մոնթրէալ բերելու իր եւ հայրենիքի Թէքէեանցիներու ողջոյնները: Ան այս առթիւ յոբելեարին կուրծքը զարդարեց Թէքէեանի Ադամանդակուռ Արարատի թիւ 16-րդ շքանշանով:
Հանդիսութիւնը կազմակերպուեցաւ հովանաւորութեամբ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ. Ծայրագոյն Պատրիարք եւ Ամենայն Հայոց Սրբազնագոյն Վեհափառ Կաթողիկոսի:


== Աղբիւրներ ==
Շնորհակալութիւն Դոկտոր Արշաւիր Կէօնճեան
Մեծ շուքով նշուեցաւ՝ «ԱՊԱԳԱՅ» շաբաթաթերթի 44-րդ եւ ABAKAnews.org-ի 4-րդ տարեդարձը
Դոկտ. Կէօնճեան յաջողեցաւ մէկ ու կէս ժամուայ մէջ վարպետօրէն խտացնել Quantum Ֆիզիքա-ի աշխարհը
Գանատահայ Գործիչ Տքթ. Արշաւիր Կէօնճեանի համար Մեծարանք իր գործունէութեան 50 ամեակին առթիւ
Աղեքսանդր Ասլանեան

Աղեքսանդր Ասլանեան, (Աղեքսանդր Պետրոսի Ասլանօֆ, 10 Հոկտեմբեր 1874(1874-10-10), Պաքու, Ռուսական Կայսրութիւն - 11 Յուլիս 1960(1960-07-11), Տիթրոյթ, Միշիկըն, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), հայ երաժշտագէտ։
Ծնած է Պաքու 1874-ին ուր աւարտելոով երկրորդական վարյարանը՝ կը մտնէ Մոսկուայի ֆիլարմոնիքի քօնսէրվաթուառը եւ անոր ընթացքը կ'աւարտէ միաժամանակ ներկայիս նշանաւոր Սերժ Կուսեւեցկիի, նշանաւոր երգիչ Սարինօվի, Մոսկուայի գեղարուեստական թատրոնի պրիմիէր Կնեպեր Ձեխովայի եւ Մոսկվինի հետ: 1899 թուականէն սկսած՝ Ռուսիոյ նշանաւոր քաղաքներուն մէջ վարած է մեծ սէմֆոնիք օրքէսդրաներ: 1909-ին Փեթրոկրատի քօնսերվաթուառի տնօրէն Ա. Գլազունով՝ միակ յարմարագոյն մարդը կը գտնէ յանձին Ասլանովին՝ գլխաւոր նուագապետի պաշտօնը վարելու այն ժամանակներուն նշանաւոր եւ ամբողջ Ռուսիոյ մէջ յայտնի Պավլովսկի ամառնային մեծ սէմֆօնիք օրքէսդրային: Այդ օրքէսդրան անընդհատ կը վարէ մինչեւ 1917 միեւնոյն ժամանակ 1911-ին կը հրաւիրուի Փեթրոկրատի կայսերական Օփերայի նուագապետ՝ երբ հոն կ'երգէր նաեւ ռուս նշանաւոր երգիչ Ֆ. Շալեապին, եւ այդ պաշտօնը կը վարէ մինչեւ 1917: Ասլանեան կը համարուի Ռուսիոյ լաւագոյն սիմֆօնիք եւ օբերայի նուագապետներէն: Անոր նուագահանդէսներու մասին մեծ գովեստով են խօսած Ռուսիոյ նշանաւոր քննադատները: 1922-էն ետք Փարիզ եւ Մօնթէքարլօ՝ Ասլանեան վարած է մէկ քանի սիմֆօնիք նուագահանդէսներ եւ օբերաներ, որոնց մասին Ֆրանսական թերթերը մեծ գովեստով են խօսած եւ յետոյ Ամերիկա է անցած:
Ասլանօֆ Նիւ Եորքի մէջ «Արսլանօֆ» Աթուտիոյն կը բանայ որուն վարիչ տնօրէնութիւնը ինքը կը վարէ, ուր իր արուեստը կատարեալագործած է երգչուհի Մարի Արագեան:
Հայազգի երաժշտագէտը հեղինակած է նաեւ օրքեսթրայի համար գրուած հայերէն երգերու եւ նուագներու շարգ մը։


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան, 1938 Պուքրէշ, էջ 225։
Յ. Մեհրապեան, «նաւասարդ», Ա. Տարի, էջ 114։
Մուշեղ Գալշոյեան

Մուշեղ Գալշոյեան (բուն անունով՝ Մուշեղ Մանուկեան, 13 Դեկտեմբեր 1933(1933-12-13), Կաթնաղբիւր, Թալինի շրջան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Անդրկովկասի ԽՖՍՀ, Խորհրդային Միութիւն - 15 Հոկտեմբեր 1980(1980-10-15), Կաթնաղբիւր, Թալինի շրջան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), հայ արձակագիր:


== Կենսագրութիւն ==
Բարձրագոյն ուսումը ստացած է Երեւան, Գիւղատնտեսական հիմնարկ, որ կ'աւարտէ 1957-ին։ Այս մարզին մէջ կը գործէ քանի մը տարի։
Կ'անցնի հրապարակագրութեան ու գրականութեան։ Մաս կը կազմէ թերթերը խմբագրման (վերջինը՝ «Գարուն»): Կը ստանայ գնահատուած աշխատակցութիւն՝ գրական մամուլին։
1969-1971, Մոսկուա, կը հետեւի գրականութեան դասընթացքներու։ Միաժամանակ՝ կը սկսի հրատարակուիլ հատորներով. «Կռունկ» (1969), «Ծաղկած Քարեր» (1973), «Բովտուն» (1974, պետական մրցանակ):
1975էն սկսեալ կը ստանցնէ պատասխանատուի պաշտօն «Հայաստան» պետական հրատարակչականին մէջ։
Կը մահանայ 1980-ին։
«Մարութայ Սարի Ամպերը» պետական մրցանակը կը ստանայ յետ մահու։


=== Ուրիշ Գործեր ===
«Ձորի Միրօն»
«Ընծայագիր»


== Աղբիւրներ ==
Հայ Կեանք եւ Գրականութիւն, Երկրորդական Բաժին (Բ. եւ Գ. տարիներ), Յարութիւն Քիւրքճեան, էջ 210:
Պետրոս Աբէլեան

Պետրոս Աբէլեան(1807-1877) Արքեպիսկոպոս առաջնորդ Մարաշի:


== Կենսագրութիւն ==
1824-ին Զմմառ կ'երթայ ուսանելու եւ 1832-ին վարդապետ կ'ընտրուի։ 1842-ին Մարաշի առաջնորդ ընտրուելէ ետք 1859-ին կը կառուցանէ առաջնորդարան մը եւ 1866-ին կը ձեռնարկէ Ս․Փրկիչ եկեղեցւոյ շինութեան։ Կ'աւարտէ 1868-ին: Ան մայրապետներ բերած է աղջկանց հայեցի կրթութիւն տալու համար։ Վախճանած է 1877-ին:


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ․Մկրտիչ Վրդ․ Պոտուրեա, Պուքրէշ, 1938, էջ 18-19
Աւագ Հինգշաբթի

Աւագ հինգշաբթի (անգլերէն՝ Maundy Thursday or Holy Thursday), խորհրդաւոր ընթրիքի յիշատակի օրն է: Աւագ հինգշաբթի առաւօտեան բոլոր եկեղեցիներուն մէջ կը մատուցուի ս. պատարագ` ի յիշատակ խորհրդաւոր ընթրիքի ժամանակ Քրիստոսի կողմէ ս. հաղորդութեան խորհուրդի հաստատման:
Քրիստոս վերջին ընթրիքի ընթացքին հացն ու գինին ճաշակելու տուաւ իր աշակերտներուն` ըսելով, որ հացը Իր մարմինն է, իսկ գինին` Իր արիւնը, որ կը հեղու մարդոց մեղքերու քաւութեան համար: Վերջին ընթրիքէն ետք Յիսուս ջուրը լեցուց կոնքի մէջ, ծունկի եկաւ իր աշակերտներուն առջեւ եւ խոնարհաբար լուաց անոնց ոտքերը` հեզութեան եւ խոնարհութեան իբրեւ օրինակ ծառայելով:
Այս օրը եկեղեցիներու մէջ կատարուող ոտնլուայի արարողութենէն ետք հաւատացեալներուն կը բաժնուի օրհնուած իւղ, զոր հաւատացեալները կը գործածեն հիմնականին մէջ հիւանդութիւններու պարագային կամ կը խառնեն տան մէջ ունեցած իւղին: Խորանին վրայ բարձրաստիճան հոգեւորականը, գոգնոց կը կապէ եւ կը լուայ ու իւղով կ'օծէ 12 հոգիի ոտքերը: Ան այս կ'ընէ Քրիստոսի արարքի նմանողութեամբ, երբ Քրիստոս լուաց իր 12 աշակերտներու ոտքերը` խոնարհութեան նշան ցոյց տալով ու ըսաւ, որ`

Հայոց եկեղեցւոյ մէջ «Խաւարման գիշեր» կամ «Լացի գիշեր» կը կոչուի Աւագ հինգշաբթիէն Աւագ ուրբաթ երկարող գիշերը, անոր համար, որ այդ օրը մարդկութիւնը, Յուդայի եւ եբրայեցի կրօնաւորներուն ընդմէջէն, խաւարի իշխանէն` սատանայէն դրդուած մահուան առաջնորդեց իր Արարիչը, աշխարհի լոյսը` նախընտրելով ապրիլ խաւարի ու մեղքի մէջ, քան թէ` լոյսի ու արդարութեան:
Խաւարման կամ Լացի գիշեր` անոր համար, որ ոչ միայն Յուդան իր կեղծ համբոյրով մատնեց Երկնաւոր Վարդապետը, այլ հաւատարիմ նկատուող առաքեալներն իսկ, որոնք քիչ առաջ Պետրոսի նման կ'ըսէին` «Նոյնիսկ եթէ մեռնիլ պէտք ըլլայ քեզի համար, քեզ պիտի չուրանամ» (Մատթէոս 26.35), շատ շուտով առանձին պիտի լքէին իրենց Ուսուցիչը, ու մահուան սոսկումէն սարսափած` բոլորը պիտի փախչէին գլուխնին ազատելու համար, իսկ Պետրոս առաքեալ, աքաղաղը դեռ չկանչած, երեք անգամ պիտի ուրանար զՔրիստոս:


== Գիշերուան ժամերգութիւնը ==
Հայ եկեղեցիներէն ներս այս արարողութիւնը կը սկսի գիշերը եւ կ'երկարի մինչեւ կէս գիշեր: Քրիստոսի խաչելութեան պատկերին դիմաց հաւասար չափով տասներկու մոմեր կը վառեն, մէկ հատ ալ մեծ մոմ կը դնեն անոնց մէջտեղ` խորհրդանշելով Յիսուսն ու Իր տասներկու առաքեալները: Կը կարդացուին եօթը աւետարաններ, որոնք կը բովանդակեն Յիսուսի` Գեթսեմանիի պարտէզին մէջ աղօթելը, Յուդայի գալն ու համբուրելով մատնելը, Յիսուսի ձերբակալութիւնն ու քահանայապետներուն առջեւ տարուիլը, ծեծուիլը, ապտակուիլը, անարգուիլը, Պետրոսի երեք անգամ ուրանալն ու զղջալը: Ամէն անգամ որ աւետարաններէն մէկը կը կարդացուի, վառած տասներկու մոմերէն իւրաքանչիւր կողմէն մէկական մոմ կը մարեն, իսկ «Փառք ի բարձունս» երգի ժամանակ եկեղեցւոյ բոլոր լոյսերը կը մարեն, որ կը խորհրդանշէ առաքեալներուն ձգելն ու փախչիլը, իսկ մէջտեղի մեծ մոմը, վառած, կը խորհրդանշէ զՔրիստոս, որ առանձին եւ անօգնական մնաց:
Իւրաքանչիւր Աւետարանի ընթերցանութեան ընթացքին սովորութիւն եղած է, որ հաւատացեալներ նախապէս պատրաստած բարակ թելերով եօթը հանգոյց կապեն` որպէս նշան Քրիստոսի հետ ամուր ագուցուելուն եւ զԻնք երբեք առանձին չձգելուն:
Այդ օր կ'երգուի յայտնի «Ո՞ւր ես, մա՛յր իմ» տաղը:


== Ծանօթագրութիւն ==