Ամերիկայի Հայկական Համագումար

Ամերիկայի Հայկական Համագումար
Տեղեկ Ամերիկայի Հայկական համագումար (անգլ.՝ Armenian Assambly of America), համաամերիկյան հայկական կազմակերպութիւն։
Հիմնադրուած է 1972 թուականին։ Կեդրոնը՝ Վաշինգտոն, գրասենեակներ ունի Լոս Անճելեսի եւ Երեւանի մէջ։
Հիմնադիր անդամներն են ձեռնարկատերեր Ստեփան Մուկարն ու Հրայր Յովնանեանը, ճարտարապետ Լիոնել Գալստեանը, իրաւաբաններ Ռոբերտ Մրամ Գալուստեանն ու Հայկ Տէր-Մանուէլեանը, գիտնականներ Ջան Հաննեսեան կրտսերը, Հայկազ Գրիգորեանը եւ Ռիչըրտ Յովհաննիսեանը։
Հայկական համագումարի նպատակն է՝ համախմբել ամերիկահայերուն սատարել ԱՄՆ-ին մէջ հայ մշակութային աւանդի եւ պատմական ինքնութիւն գիտակցութեան գնահատման զարգացմանը հայկական յուշարձաններու ու մշակութային նիւթերու պահպանման րախուսել գիտական հետազոտութիւնն ու տեղեկահաւաքը եւ ճշգրիտ տեղեկութիւններ տարածել հայ ժողովուրդի պատմական, կրթական, կրօն, ու մշակութային կեանքի, ամերիկահայութեան մասին խրախուսել ամերիկահայերուն աւելի լայն մասնակցութիււնը ամերիկեան ժողովրդավարական գործընթացին պաշտպանել ամերիկահայերուն մարդկային եւ քաղաքացիական իրաւունքները։
Այդ նպատակներն իրագործելու համար Հայկական համագումարը մշակած է շարք մը ծրագրեր՝ կառավարական,
իրաւագիտական, հասարակական, ուսանողական, համալսարանական եւ գաղթականակա Կազմակերպութիւնը կը ղեկավարէ տնօրէններու խորհուրդը, դրամական միջոցները կը հայթայթեն Հայկական համագումարի ծրագրերուն աջակցող ամերիկահայերը։
Հայկական համագումարի ուշադրութեան կեդրոնին կը գտնուի ամերիկեան կառավարութեան քաղաքականութիւնը եւ յատկապէս անոր անմիջական հեեւանքները հայութեան համար։ Ուստի, կազմակերպութեան կառավարական եւ իրաւագիտական մասնաբաժինը մշտապէս կ'աշխատի ԱՄՆ-ի քոնկրէսի եւ վարչակազմի անդամներու հետ՝ ամերիկահայերուն հետաքրքրող հարցերու շուրջ։ Հայկական համագումարը կը ծրագրէ հաղորդագրութիւններ՝ ԱՄՆ-ի հայ համայնքին տեղեակ պահելով ԱՄՆ-ի կառավարութեան քաղաքականութեան այն դրսեւորումներուն, որոնք կրնան անդրադառնալ հայկական հարցի վրայ։ Հայկական համագումարը կը պահպանէ հայերու ցեղասպանութեան մասին կարեւոր փաստաթւղթերու հաւաքածուներ (ցեղասպանութեան մասին 1915 թուականէն ի վեր ԱՄՆ-ի կառավարութեան հրապարակած պաշտօնական փաստաթուղթեր, Օսմանեան կայսրութիւնը առաջին աշխարհամարտի ժամանակ ԱՄՆ-ի դեսպանի եւ հիւպատոսներու տեղեկագրութիւններ եւ այլն), տեղեկութիււններ տրամադրել ամերիկեան պաշտօնատար անձանց՝ ցեղասպանութեան վերաբերեալ։
Հայկական համագումարի հասարակական հարցերու մասնաբաժինը, որ կ'աշխատի աւելի լայն իրազեկութիւն տարածել հայկական հարցի վերաբերեալ, լույս կ՛ընծայէ «Համագումարի միջոցառումներ» ամենամսուայ լրագիրը եւ եռամսուայ «Համագումարի հանդեսը», որն կ'արագուի 25 հազար ամերիկահայ ընտանիքներու, ԱՄՆ-ի քոնկրէսականներու ու վարչակազմի անդամներու, հեռատեսիլներուն համար կը պատրաստէ շաբաթական լրատուութիւն։
Ժողովրդավարական գործընթացքին երիտասարդ ամերիկահայերու մասնակցութիւնը խրախուսելու նպատակով Հայկական համագումարի ուսանողական հարցերու մասնաբաժինը ամէն ամառ Վաշինգտոն կը հրաւիրէ համալսարանական ուսանողներ, որոնք կ'աշխատին դաշնակցային (ֆետերալ) կառավարութեան զանազան գործակալութիւններու ու հաստատություններու մէջ (ծրագրին ամէն տարի կը մասնակցի ԱՄՆ-ի տարբեր ծայրերէն եկած 40 հայ ուսանող)։ Մասնաբաժինը նիււթեր կը հայթայթէ նաեւ ԱՄՆ-ի համալսարաններու մէջ գործող աւելի քան 60 հայ ուսանողական միութիւններու համար։ Հայկական համագումարի համալսարանական (ակադեմիական) հարցերու մասնաբաժինը մշակել եւ տարածել է Հայկական հարցի վերաբերյալ նյութեր՝ հանրային եւ մասնաւոր դպրոցներու մէջ օգտագործելու համար։ Ուսուցիչներուն համար պատրաստուած է «Հայկական ցեղասպանութեան աղբեւրներու ուղեցույցը», դաստիարակչական տեսաժապաւէն մը, որոն մէջ կը քննարկուին հայերու ցեղասպանութիւնը եւանոր դասերը։ 1987 թուականին Կալիֆոռնիայի նահանգային խորհրդարանը նահանգապետ Ճորճ Տոքմեճեանի ղեկավարութեամբ վաւերացուց նահանգի կրթական համակարգի մէջ մարդու իրաւունքներու եւ ցեղասպանութեան, ներառեալ հայերը, վերաբերեալ պարտադիր ուսուցման օրինագիծը։
Հայկական համագումարը կը հակազդի հայերու ցեղասպանութիւնը հերքելու փորձերին, կ'անդրադառնայ ցեղասպանութիւնը մերժելու, ուրանալու թրքական կառավարութեան բոլոր ճիգերին եւ կը պայգարէ, որպէսզի ԱՄՆ-ի կառավարութիւնը հայերու ցեղասպանութիւնը ճանչնայ որպէս անհերքելի պատմական փաստ։
Հայկական համագումարի գաղթականական հարցերու մասնաբաժինը կը ջանայ օգնել իրենց երկիրներէն տեղահան եղած հայ գաղթականներուն, կը զբաղուի անոնց ապաստանի եւ մշտական վերաբնակեցման խնդիրներով, համագործակցութիւն հաստատել գաղթականներուն օգնող ամերիկահայ բարեսիրական եւ հասարակական սպասարկութեան կազմակերպութիււններու միջեւ եւ այլն։
Հայկական համագումարը մասնակցած է հայերու ցեղասպանութեան վերաբերեալ միջազգային գիտաժողովներու կազմակերպմանը, կը հրապարակուի եւ կը տարածուի նաեւ ցեղասպանութեան մասին գիտական գրականութիւն։
Հայաստան՝1988 թբւականին սկսված քաղաքական իրադարձութիւնները եւ դեկտեմբերեան երկրաշարժը դարձան Հայկական համագումարի հիմնական ծրագիրները։ նպատակ ունենալով ապահովել ԱՄՆ-ի կառավարութեան լայն ուշադրութիւնն ու օժանդակութիւնը այդ գործին մէջ։ Հայկական համագումարը բազմաթիւ դիմումներ հղած է ԱՄՆ-ի կառավարութեանը Արցախի Հանրապետութեան հայերու ծանր վիճակի, Ազրպէյճանի կողմէ Հայաստանին պարտադուած շրջափակման վերաբերեալ։
Երկրաշարժէն տուժած Հայաստանին սատար կանգնելու նպատակով Հայկական համագումարը հաստատեց օգնութեան հիմնադրամ, որ մինչեւ 1989 թուականի Դեկտեմբեր 31-ը հանգանակեց 4 միլիոն տոլար եւ Հայաստանի իշխանութիւններու հետ ստորագրեց վերակառուցումի համաձայնագիր մը։ 1989 թուականի Փետրուարին Երեւանի մէջ բացուաւ Հայկական համագումարի գրասենեակը։