armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ոսկէ Երկրագունդ

Ոսկէ  Երկրագունդ Մրցանակ (անգլերէն՝ Golden Globe Award), ամերիկեան ֆիլմի մրցանակ, սահմանուած է Հոլիուտեան Արտասահմանեան Լրագրողներու Կազմակերպութեան կողմէ 1944 թուականին:
«Ոսկէ Երկրագունդ» մրցանակները կը բաշխուին իւրաքանչիւր տարուայ Յունուար ամիսին եւ շահողները կը որոշուին Հոլիուտի մէջ բնակող մօտաւորապէս 90 միջազգային լրագրողներու քուէարկութեան արդիւնքով:
Կը համարուի 3-րդ հեղինակաւոր մրցանակը «Օսքար»-էն ու «Կրեմմի»-էն ետք:


== Փաստեր եւ թիւեր ==

Ջաք Նիքըլսոնը ամենաշատ «Ոսկէ Երկրագունդ» ստացած անհատն է, որ արժանացած է 6 անգամ:
Ֆրենսիս Ֆորտ Քոփոլան, Օլիվըր Սթոնը, Շըռլի Մքլեյնը եւ Ռոզըլինտ Ռասըլը երկրորդ տեղը կը գրաւեն 5-ական մրցանակներով: Ռոզալինտ Ռասըլը միակ անհատն է, որ 5 անգամ ներկայացուած ըլլալով այս մրցանակին այդպէս ալ չէ ստացած այն:
Ֆիլմերէն ամենաշատ՝ 9 անուանակարգերուն մէջ ներկայացուած է «Նեշվիլ» ֆիլմը, որ սակայն միայն մէկ «Ոսկէ Երկրագունդ» ստացած է Լաւագոյն Երգ անուանակարգին մէջ: Երկրորդ տեղը 8-ական անուակարգերով ներկայացուած եղած են «Քապարէ» (1973), «Պաքսի» (1992) եւ «Թայթենիք» (1998) ֆիլմերը:
1967 թուականին «Ո՞վ Կը Վախնայ Վիրճինիա Ոուոլֆէն» եւ 1991 թուականին «Կնքահայրը 3» ֆիլմերը ներկայացուած են 7 անուանակարգներուն մէջ չյաղթելով սակայն անոնցմէ ոչ մէկուն մէջ:
3 ֆիլմ՝ «Տոքդոր Ժիւագոյ», «Թռիչք Կկուի Բոյնի Վրայէն» եւ «Աստղի Ծնունդը», ներկայացուած ըլլալով 5 անուանակարգերու մէջ, յաղթած են բոլոր անուանակարգերուն մէջ:
«Ոսկէ Երկրագունդ» մրցանակը ներկայացուած ըլլալու թիւով առաջին հանդիսացողը Դերասանուհի Մերիլ Սթրիփն է՝ 26 անգամ, ով նաեւ ամենաշատ Օսքար ստացող անձն է (17 անգամ): Երկրորդ տեղը կը գրաւէ Դերասան Ճէք Լեմընը` 22 անգամ:


== Անուանակարգեր ==
«Ոսկէ Երկրագունդը» կը տրուի լիամեթրաժ եւ հեռուստատեսային ֆիլմերու համար:


=== Լիամեթրաժ ֆիլմեր ===
Լաւագոյն Տրամա - 1944 թուականին սկսած
Լաւագոյն ֆիլմ (կատակերգութիւն կամ միւզիքլ) - 1952 թուականին սկսած
Լաւագոյն Բեմադրիչ - 1944 թուականին սկսած
Լաւագոյն Դերասան (Տրամա) - 1944 թուականին սկսած
Լաւագոյն Դերասան (կատակերգութիւն կամ միւզիքլ) - 1951 թուականին սկսած
Լաւագոյն Դերասանուհի (Տրամա) - 1944 թուականին սկսած
Լաւագոյն Դերասանուհի (կատակերգութիւն կամ միւզիքլ) - 1951 թուականին սկսած
Լաւագոյն Դերասանի Նորամուտ
Լաւագոյն Դերասանուհու Նորամուտ
Լաւագոյն Երկրորդ Մակարդակի Դերասան
Լաւագոյն Երկրորդ Մակարդակի Դերասանուհի
Լաւագոյն Թատերագրութիւն
Լաւագոյն Երաժշտութիւն
Լաւագոյն Երգ
Լաւագոյն Արտասահմանեան Ֆիլմ
Լաւագոյն անիմացիոն ֆիլմ
Սեսիլ Բ. Տէ Միլլի մրցանակ


=== Հեռուստատեսային աշխատանքներ ===
Լաւագոյն Տրամա
Լաւագոյն կատակերգութիւն/միւզիքլ
Լաւագոյն Հաղորդաշարի Դերասան (Տրամա)
Լաւագոյն Հաղորդաշարի Դերասան (կատակերգութիւն/միւզիքլ)
Լաւագոյն Հաղորդաշարի Դերասան (Տրամա)
Լաւագոյն Հաղորդաշարի Դերասան (կատակերգութիւն/միւզիքլ)
Լաւագոյն մինի-սերալ կամ հեռուստատեսութեան ֆիլմ
Լաւագոյն մինի-սերալի կամ հեռուստատեսութեան ֆիլմի Դերասան
Լաւագոյն մինի-սերալի կամ հեռուստատեսութեան ֆիլմի Դերասանուհի
Լաւագոյն մինի-սերալի կամ հեռուստատեսութեան ֆիլմի երկրորդ Մակարդակի Դերասան
Լաւագոյն մինի-սերալի կամ հեռուստատեսութեան ֆիլմի երկրորդ Մակարդակի Դերասանուհի


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական կայք (անգլերէն)
Հոնտրոնիսի

Հոնտրոնիսի (յուն․՝ Χονδρονήσι)․  Ասթիփալէայի անբնակ կղզիակ, Տոտեքանիսա, Էգէական ծով, Յունաստան։


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==
Հոնտրոնիսի Ասթիփալէա քաղաքապետութեան մաս կը կազմէ։  Տարածութիւնն է 0,0133 քլ․²։  Կը գտնուի  Քունուփի եւ անոր դրացի կղզիակներուն արեւմուտքը եւ անոնց շատ մօտիկ։
Ս. Կոյս Մարիամ Աստուածամայր

Ս. Կոյս Մարիամ Աստուածամայր, Մարիամ Աստուածածին (նաեւ՝ Աստուածամայր, Տիրամայր, Աստուածածին, եբր.՝ מרים‎, Maryām/Մարիամ, սովորաբար կը թարգմանուի իբրեւ տիկին, քրիստոնէութեան մէջ՝ Յիսուս Քրիստոսի մայրը։ Հայ Առաքելական եկեղեցւոյ, կաթոլիկ եւ ուղղափառ եկեղեցիներու կողմէն կը յարգուի իբրեւ Աստուածածին կամ Աստուածամայր։
Աւետարանիչները Մարիամը կ'անուանեն Յովակիմի եւ Աննայի դուստրը, Յովսէփի կինը։

Մարիամի ծնողները՝ Յովակիմն ու Աննան, զաւակ չէին ունենար եւ ուխտած էին ունենալու պարագային մանուկը Աստուծոյ ընծայել։ Աստուծոյ բարեգթութեամբ Գաբրիէլ հրեշտակապետը կը յայտնուի Յովակիմին ու Աննային եւ կը յայտնէ, թէ անոնք դուստր մը պիտի ունենան եւ պիտի անուանեն Մարիամ, որ կը մեկնաբանուի լուսաւորեալ կամ Աստուծոյ սիրելի, իսկ ժողովուրդները  պիտի ցնծան այդ ծնունդով, քանի որ անոր միջոցով ողջ աշխարհին փրկութիւն պիտի շնորհուի:
Իրենց ուխտին հաւատարիմ՝ Յովակիմն ու Աննան, Մարիամը երեք տարի պահելէ ետք, կը տանին Երուսաղէմի տաճար՝ Տիրոջ ընծայելու: Մինչեւ եօթ տարեկան, ամէն տարի ծնողները Մարիամը կը տանին տաճար: Մարիամ իր առաքինի վարքով կը մնայ տաճարին մէջ եօթ տարի: Եօթ տարի սրբութեամբ եւ աղօթքով Երուսաղէմի տաճարին մէջ մնալէ ետք Մարիամ կը դառնայ Յովսէփին նշանածը եւ այդ օրերուն կը ստանայ Գաբրիէլ հրեշտակապետին աւետիսը:

Ան էր այն ընտրեալը երկրի վրայ, զոր Աստուած իր առաքինութիւններուն ու արժանիքներուն շնորհիւ պատուած է ըլլալու Աստուծոյ մայրը: Ան տառապած է իր Որդւոյն համար, սակայն երբեք  չէ ընդդիմացած Աստուծոյ` քաջ գիտակցելով Բարձրեալէն իրեն վստահուած առաքելութեան կարեւորութիւնը: Ան առաքինի, հաւատաւոր մօր, ընտանեկան սրբութեան պահապանի մարմնացումն է:

Հայ Առաքելական եկեղեցին Աստուածամօր ծննդեան օրը անփոփոխ կերպով կը տօնէ 8 Սեպտեմբերին:
Եորղոս Եաքովիտիս

Եորղոս Եաքովիտիս (յուն․՝ Γεώργιος Ιακωβίδης‎, 11 (23) Յունուար, 1853, Հիտիրա, Լեզվոս - 13 Դեկտեմբեր, 1932, Աթէնք, Յունաստան), յոյն գեղանկարիչ։ Եղած է Միւնիխի գեղանկարիչներու կաճառի ակադեմիայի լաւագոյն սաներէն մէկը եւ Յունաստանի Ազգային Պատկերասրահի առաջին տնօրէնը։


== Հակիրճ կենսագրական տեղեկութիւններ ==
Եորղոս Եաքովիտիս ծնած է 1853-ին, Էգէական ծովու հիւսիս արեւմտեան մասին գտնուող Լեզվոս կղզիին Հիտիրա գիւղը։  13 տարեկան հասակին, Զմիւռնիա կ՛ երթայ քեռիին մօտ ապրելու։  Հոն կը յաճախէ Աւետարանական դպրոցը։  Փոքր տարիքէն փայտաքանդակագրութեան հանդէպ հետաքրքրութիւն կը ցուցնէ։ 1870-ին կ՛ արձանագրուի Աթէնքի Արուեստի դպրոցը (հետագային՝ Աթէնքի Գեղարուեստի Բարձրագոյն Դպրոցը) եւ իբրեւ բացառիկ գնահատանքի արժանացած շրջանաւարտ (1877), կրթաթոշակ կ՛ ապահովէ եւ ուսումը կը շարունակէ «Միւնիխի Գեղարուեստի Ակադեմիա»ն։   Կ՛ աւարտէ 1883-ին եւ 17 տարի Միւնիխ կը մնայ եւ կ՛ աշխատի։


=== Կեանքը Միւնիխ ===

1878-ին կը հիմնէ իր աշխատանոցը, ինչպէս նաեւ օրիորդներու գեղանկարչութեան դպրոց, որ բաց կը մնայ մինչեւ 1898։  Կը ճանչցուի եւ կը սիրուի շնորհիւ իր տաղանդին եւ աշխատասիրութեան։  Պարգեւատրումները մէկը միւսին կը յաջորդեն․- 

«Ոսկի մետալ», 1888՝ Աթէնք
«Յատուկ մրցանակ», 1889՝ Փարիզ
«Պատուոյ մրցանակ», 1890՝ Պռիմըն (Bremen)
«Պերլինի Ոսկի Մետալ», 1891
«Միւնիխի Ոսկի Մետալ», 1893
«Իքոնոմիոն մրցանակ», 1895 Թրիեսթէ
«Պարցելոնայի մրցանակ», 1898
«Ոսկի մետալ», 1900՝ Փարիզ1889-ին կը մահանայ կինը՝ Աղլա։  Վիշտը մեծ է եւ կը դադրի նկարելէ մանկական ուրախ նիւթեր։


=== Աթէնք ===
1900-ին Աթէնքի մէջ կը հիմնուի «Ազգային Պատկերասրահ»ը։  Եաքովիտիս կը հրաւիրուի Յունաստան։  Կը ստանձնէ Պատկերասրահի խնամակալութիւնը։  1904-ին, երբ իր ուսուցիչը՝ Նիքիֆորոս Լիթրաս կը մահանայ, կը նշանակուի «Աթէնքի Գեղարուեստի Բարձրագոյն Դպրոց»ին իւղաներկի ուսուցիչ՝ անվճար։  Իր այս ծառայութեան համար, կը պարգեւատրուի «Ասպետներու Ոսկեայ Խաչ»ով։  Ըլլալով սերտ բարեկամ Յունաստանի արուեստասէր Նիքոլա իշխանին, կը դառնայ թագաւորական ընտանիքին դիմանկարողը, ինչպէս նաեւ Աթէնքի վերի խաւի դասակարգին։
1910-ին, թագաւորական հրամանգրով, կը նշանակուի ՏՆօրէն Աթէնքի Գեղարուեստի Դպրոցին։  
1918-ին կը պարգեւատրուի «Գիրերու եւ Արուեստի Գերազանց» պարգեւով։  Ութը տարի ետք, 1926-ին նոր հաստատուած «Աթէնքի Կաճառ»ի 38 անդամներէն մին կը նշանակուի։


== Մահը ==
1932-ին կը մահանայ Աթէնք, 79 տարեկանին։


== Գործը ==
Տե՛ս բուն արձանագրութիւն՝ Եորղոս Եաքովիտիս, գործերը
Եորղոս Եաքովիտիս ձգած է մեծ հաւաքածոյ մը։  Գործերէն նմոյշներ․-


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
   


== Տե՛ս նաեւ ==
Նիքոս Հածիքիրիաքոս-Կիքաս
Նիքոլաոս Կիզիս
Նիքիֆորոս Լիթրաս
Փիեռ Օկիւսթ Ռենուար
Էօժէն ՏելաքրուաՓոլ ԿօկէնՎան Կոկ
Ռամպրանտ վան Ռէյն
Տիէկօ Ռիվերա
Սէթ (դիցաբանութիւն)

Սէթհ (հին յուն․՝ Σήθ, Սութեքհ, Սէթէշ), Հին Եգիպտոսի դիցաբանութեան մէջ անապատի, մրրիկներու, անկարգութեան, պատերազմի եւ օտարականներու աստուածն է։ 


== Բնոյթը ==
Սկզբնական շրջանին «Ռա աստուծոյ պահապանը» համարուած է, անոր անունը կար փարաւոններու անուններուն եւ տիտղոսներուն մէջ։ Սէթհը կարմիր աչքերով պատերազմի աստուած էր, միակը, որ կրնար իր արեւային նաւակով յաղթել Քաոսի Ափէփ օձը, որ ստորգետնեայ Սեւ Նեղոսի ջուրերուն մէջ կ'ուզէր սպան
ել Ռան։ Սակայն, հետագային ստացաւ հրեշային պատկեր, դարձաւ հակապատկեր անոր եւ Հռր աստուծոյ միջեւ ընթացող պայքարի մէջ։ Հորը եւ Սէթհը կրնան նաեւ միաձուլուիլ ու դառնալ միացեալ երկգլխանի մէկ աստուածութիւն՝ Հերուիփի։
Ան նաեւ կը հովանաւորէր հեռաւոր երկիրները։
Եգիպտական դիցաբանութեան մէջ Սէթհը ներկայացուած է որպէս զաւթիչ մը, որ խեղդած եւ սպանած է իր իսկ եղբայր Օսիրիսը: Օսիրիսի կինը՝ Իսիսը վերակազմած է 
իր մահացած ամուսինի մարմինը, անանկ ժամանակով, որ յղանայ իր զաւակ Հորը: Սա առասպելը կը պատմէ, որ Հորը վրեժ կ'ուզէր առնիլ Սէթհի համար:
Առաքել Դաւրիժեցի

Առաքել Դաւրիժեցի (1590-ականներ, Թաւրիզ, Իրան - 1670, Վաղարշապատ), Ժե. դարու հայ պատմագիր։
Առաքել վարդապետ պատանի հասակին Փիլիպպոս կաթողիկոսէն խնդրած է, որ զինք վարդապետ ձեռնադրէ։ Նոյն կաթողիկոսին հրամանով 1655-ին կը սկսի շարադրել Շահ-Աբբասի Հայաստան արշաւելու պատմութիւնը, որուն ինքը մեծ մասամբ ականատես եղած էր։ Առաքել վարդապետ՝ պատմութիւնը կը սկսի 1601-ին եւ կը հասցնէ մինչեւ 1662։ Գիրքը շատ հետաքրքրական է եւ Առաքել կու տայ յաւելուածներ։ Առաջին անգամ տպուած է Ամսթերտամի մէջ 1669-ին շնորհիւ Ոսկան Երեւանցիի, երկու անգամ ալ տպուած է Էջմիածնի մէջ 1886-ին եւ 1896-ին: Առաքել Դաւրիժեցիի պատմութիւնը թարգմանուած է ֆրանսերէնի, (1874), ռուսերէնի (1973), լեհերէնի (1981), անգլերէնի, հատուածաբար՝ վրացերէնի (1974)։
Առաքել  մահացած է 1669-ին եւ թաղման արարողութիւնը տեղի ունեցած է Էջմիածնի մէջ: Թաղուած է միաբանական գերեզմանատան մէջ, ուր մինչեւ այսօր կայ իր տապանաքարը։


== Աղբիւր ==
Բառարան Հայ Կենսագրութեանց, Հայկ ՏԷր Աստուածատուրեանց, Ա. հատոր, Թիֆլիս 1904, էջ 110:
Ստեփան Ասդուրեան

Ստեփան Հ. Ասդուրեան, համալսարանի դասախօս, գրող, ակադեմիկոս, հետազօտող, Քալիֆորնիոյ Համալսարան Պըրքլիի Հայագիտական Բաժանմունքի երկայ ընդհանուր տնօրէն:


== Ծաօթագրութիւններ ==
Րիչըրտ Արթինեան

Արթինեան Րիչարտ, Նիւ Եորք քաղաքի «Մաքրութեան Ընկերութիւն»ը բացած է իր նպատակը պատկերացնող նկարներու մրցում մը՝ որուն կրնային մասնակցիլ դպրոցի աշակերտներ: Պրոնքսի Բարձր. վարժարաններէ մասնակցող աշակերտաերու մէջ առաջինը հանդիսացաւ Ճէյմս Մընրօ Բարձր. վարժարանի ուսանողներէն հայ պատանի մը, - Րիչարտ Արթինեան: Այս առթիւ նկարներու մրցման Յանձնախումբի ատենապետ միսիս Սթրալէմ նամակաւ մը իր շնորհակալութիւնները յայտնելով կը հաղորդէ թէ Քննիչ Յանձնախումբը պր. Արթինեանի նկարը առաջին մրցանակի արժանի դատեց, անոր մէջ գտնելով ինքնատպութիւն եւ գերազանց վրձինում: Մրցման դրուած նկարներու թիւն էր 1000:
Պ. Արթինեան՝ որ մէկ քանի տարի առաջ Վանամէյքրի կազմակերպած նկարչական մրցման մէջ պղնձեայ շքանշան շահած էր, վերջերս ալ շքանշան մը (մէտըլ) շահեցաւ դպրոցի Գեղարուեստից Լիկէն:


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ  Վարդ. Պոտուրեան, 1938, Պուքրէշ, Հատոր  Բ., էջ 274:
Hogwarts

Hogwarts School of Witchcraft and Wizardry (կամ՝ Hogwarts), անգլիական վիպային եւ առասպելական կախարդութեան դպրոց մըն է, ուր անոր աշակերտները կ'ըլլան 11-էն 18 տարեկան: Hogwarts-ը դպրոցական եւ հիմնական վայրն է Հէրի Փոթըրի վիպաշարին, գրուած՝ Ճոան Ռոուլինկի կողմէ:
Ռոուլինկ ըսած է թէ ինք անզգուշաբար Hogwarts դպրոցին անունը ստեղծած է hogwort բոյսի անունէն:
2008 թուականին, Hogwarts դպրոցը ստացաւ 36-րդ դիրքը որպէս Սքոթլանտի լաւագոյն դպրոցական հաստատութիւններէն մէկը:


== Hogwarts-ի մասին տեղեկութիւններ ==
Հէրի Փոթըրի վիպաշարերուն մէջ գրուած է թէ Hogwarts կը գտնուի Սքոթլանտի մէջ։ Դպրոցը պաշտպանուած է տարբեր կախարդութիւններով որպէսզի անկարելի ըլլայ օտար մարդոց Hogwarts-ին վայրը գտնելը: Դպրոցը կը նմանի հսկայ բերդի մը, ու անոր շուրջը կը գտնուի խորհրդաւոր Սեւ Լիճը եւ վտանգաւոր անտառը (որ կը կոչուի՝ Արգիլուած Անտառը): Նաեւ հոն կը գտնուի հսկայ դաշտ մը որ կը ծառայէ կախարդական մարզական խաղի մը որ կը կոչուի՝ Quidditch: 
Ինչպէս նաեւ դպրոցին մէջ կայ բուերու յատուկ վայր մը, ուր իւրաքանչիւր աշակերտ ունի իր յատուկ բուն, որուն միջոցով կրնայ նամակներ ղրկել իր ընտանիքին կամ բարեկամներուն: Hogwarts-ին մէջ, մի քանի սենեակներ եւ աստիճաններ կը շարժին կամ կը փոխուին:


== Ընդունելութիւն ==

Հէրի Փոթըրի վիպաշարներուն մէջ նշուած է թէ, այն աշակերտը որ կախարդական կարողութիւն կը ցուցաբերէ փոքր տարիքէն, արդէն կ'ընդունուի Hogwarts: 
Hogwarts դպրոցին մէջ կայ գրքոյկ մը որ ամէն տարի կ'արձանագրէ այդ փոքրիկներուն անունները որ ունին կախարդական կարողութիւն: Եւ ամէն տարի ուսուցիչ մը, այս գրքոյկը ստուգելով, նամակներ կը ղրկէ բոլոր 11 տարեկան կախարդներուն, անոնց հրաւիրելով Hogwarts դպրոցը: Նամակը նաեւ կը պարունակէ դպրոցին պահանջած իրերը, օրինակ՝ յատուկ կախարդական գիրքեր, կախարդական փայտիկ, դպրոցական տարազ եւ այլն: Ինչպէս նաեւ կարելի է աշակերտ մը իր հետ ունենայ գորտ, կատու, բու կամ ալ մուկ մը:
Hogwarts հասնելու միակ ձեւն է Լոնտոնի King's Cross կայարանը, ուր հոն կախարդական աշակերտները կարողութիւնը կ'ունենան գաղտնի պատէ մը անցնիլ եւ հասնիլ կայարանին 9¾ բաժինը, եւ ետքը ուղղուիլ Hogwarts:
Երբ կը հասնին Hogwarts, 11 տարեկան աշակերտները կը բաժնուին 4 տարբեր տնակներու՝ Gryffindor, Slytherin, Ravenclaw եւ Hufflepuff:


== Hogwarts-ի տուները ==
Hogwarts բաժնուած է 4 տուներու, ուր ամէն մէկ աշակերտ իր կարողութիւններուն համեմատ կը պատկանի յատուկ տունի մը: Այս տուները կոչուած են Hogwarts-ի հիմնադիրներուն կողմէ:
Godric Gryffindor: Այս տունը կ'արժէքաւորէ քաջութիւն եւ զօրութիւն: Տնակին բախտբերը առիւծն Է, իսկ գոյներն են՝ կարմիր եւ ոսկեգոյն: Gryffindor տունին տնօրէնն է Միներվա Մաքկոնակալը:
Helga Hufflepuff: Այս տունը կ'արժէքաւորէ համբերութիւն, երկայնամտութիւն եւ հաւատարմութիւն: Տնակին բախտբերը իշղարն է, իսկ գոյներն են՝ դեղին եւ սեւ: Hufflepuff տունին տնօրէնն է Փամօնա Սփրօթը:
Rowena Ravenclaw: Այս տունը կ'արժէքաւորէ ստեղծագործութիւն, իմաստութիւն եւ սրամտութիւն: Տնակին բախտբերը առծիւն է, իսկ գոյներն են՝ կապոյտ եւ մոխրագոյն: Ravenclaw տունին տնօրէնն է Ֆիլիուս Ֆիթուիք:
Salazar Slytherin: Այս տունը կ'արժէքաւորէ փառասիրութիւն, խորամանկութիւն եւ առաջնորդութիւն: Տնակին բախտբերը օձն է, իսկ գոյներն են՝ կանանչ եւ արծաթագոյն: Slytherin տունին տնօրէնն է Սեւերուս Սնէյփը:
Լազար Նաճարեան-Գալուստ Կիւլպէնկեան Կեդրոնական Վարժարան

Կաղապար:Տեղեկաքարտ դպրոց
Լազար Նաճարեան-Գալուստ Կիւլպէնկեան վարժարան, հիմնուած է 1954 թուականին, Հալէպի մէջ՝ ամերիկահայ Լազար Նաճարեանի նուիրատուութեամբ։ Մինչեւ 1960 թուականը նախակրթարան էր, այնուհետեւ երկրորդական վարժարան՝ 12-ամեայ ուսուցմամբ։ Ունի երկսեռ 3 բաժանմունք՝ մանկապարտէզ, նախակրթարան, երկրորդական վարժարան։ 
Շրջանաւարտները կրնան ընդունուիլ Սուրիոյ  հիմնարկները։ 
Վարժարանը ունի գրադարան, «Նազարեան» սրահ, ընթերցասրահ, տարրալուծարան։ Հրատարակած է «Բարձունք» գրական պարբերագիրքը (1958-1971)։ Սերտ կապեր ունի Հայաստանի հետ, ուրկէ կը ստանայ դասագիրքեր, պարբերականներ եւ այլ գրականութիւն։ Աշակերտներուն թիւը՝ 1560 (2003) է։ Կը հովանաւորուի Հայ բարեգործական ընդհանուր միութեան կողմէ։
Բնական գիտութիւնների էլեկտրոնային ամսագիր

Բնական գիտութիւնների էլեկտրոնային ամսագիր, ամսագիրը տեղադրուած է առցանց ԱՄՆ EBSCO հրատարակչութեան մէջ։ Գիտական յօդուածները կը տպագրուին անգլերէն լեզուով, ներկայացման ձեւերը կը համապասխանեն ընդունուած միջազգային ստանդարտներուն։


== Աղբիւր ==
Գիտական տեղեկատուական վերլուծութեան եւ մոնիթորինգի կեդրոն, Հայաստանի մէջ հրատարակուող գիտական պարբերականներու ցանկ Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
Կիւլպէնկ Կիւլպէնկեան

Կիւլպէնկ Գէորգ Կիւլպէնկեան (1888, Ան­գա­րայի նահանգ, Կե­սա­րիոյ գաւառ, Թալաս - 1916), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Կիւլպէնկ Կիւլպէնկեան ծնած է 1888 թուականին, Ան­գա­րայի նահանգի Կե­սա­րի­ոյ գաւառի Թալաս աւանին մէջ, հայ առաքելական ընտանիքէ ներս։ 1903 թուականին «պսա­կա­ւոր ար­ուես­տից» վկայականով աւարտած է Անատոլիա գոլէճը։ 1907 թուականին աւարտած է Պէյրութի Ամերիկեան համալսարանի բժշկական բաժինը։
1907-1913 թթ. բժշկութեամբ զբաղած է Թալաս քաղաքին մէջ։
1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ որպէս զինուորական բժիշկ ծառայած է։
1916 թուականին Կովկասեան (ռուսական) ռազմաճակատի վրայ սպաննուած է թուրք հազարապետի մը գնդակով։


== Գրականութիւն ==
Ալպօյաճեան Արշակ, Պատմութիւն հայ Կեսարիոյ, Բ. հատոր, Գահիրէ, 1937։
Քէստենեան Հրաչ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն Շրջանաւարտ Եւ Մեծ Եղեռնին Նահատակուած Հայ Բժիշկներ, «Ազ­դակ», 01-112012


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Ոսկոր

Ոսկորները (լատիներէն՝ Os, յունարէն՝ οστούν) մեր մարմինը կը շալկեն ու ձեւ կու տան անոր: Անոնք նաեւ կը պաշտպանեն մեր ներքին գործարանները:
Երբ կը ծնինք, մեր մարմինը կ՛ունենայ 300 ոսկոր, իսկ երբ չափահաս կը դառնանք, այդ թիւը կը նուազի եւ կ՛ըլլայ 206: 94 «անհետացած» ոսկորները կը միանան իրար, ինչպէս օրինակ նորածինի գանկի ոսկորները, որոնց իրար միանալը յստակօրէն կը զգանք առաջին տարուան ընթացքին:


== Հետաքրքրական տեղեկութիւններ ==
Մենք եւ ընձուղտները, նոյն թիւով ոսկոր ունինք մեր վիզին մէջ, այսինքն՝ 7 ոսկոր: Մինչ ֆլամինկօները ունին վիզի 19 ոսկոր:
Մեր ամէնէն երկար ոսկորը մեր զիստի ոսկորն է, որ կը շարունակէ մեծնալ այնքան ատեն որ մենք կ՛աճինք, մինչ մեր ողնայարի ոսկորներու աճը կը դադրի երբ մօտ 5 տարեկան ըլլանք:
Ձմեռ

Ձմեռ, տարուան չորս եղանակներէն մին։ Կը հանդիսանայ աշնան՝ յաջորդող, իսկ գարնան՝ նախորդող եղանակը։ Տարուան ամենացուրտ եղանակը։ Ձմեռային արեւադարձի ժամանակ օրերը ամենակարճն են, իսկ գիշերները՝ ամենաերկարը։ Հիւսիսային կիսագունդի տարածքին կը սկսի Դեկտեմբեր 21–ին ու կը վերջանայ Մարտ 21–ին (Յունուար, Փետրուար, Մարտ)։ Հարաւային կիսագնդի տարածքին՝ Յունիս 22–ին կը վերջանայ Սեպտեմբեր 23–ին (Յուլիս, Օգոստոս, Սեպտեմբեր)։ Օդի ջերմաստիճանը կը նուազի, անձրեւ կը տեղայ, իսկ աւելի ցուրտ երկիրներ՝ ձիւն։ Միեւնոյն ժամանակաշրջանին Հարաւային կիսագունդը կը վայելէ Ամրան եղանակը։ Այս ժամանակաշրջանին առաւօտը կը կարճնայ, իսկ գիշերը կ՛երկարի, ուստի թռչունները կը գաղթեն տաք երկիրներ։
Ձմրան տեւողութիւնը 93 օր է՝ Հիւսիսային կիսագունդի տարածքին եւ 89 օր՝ Հարաւային կիսագնդի տարածքին։


== Պատկերասրահ ==
Ասպարէզ (թերթ)

Գիւմրի Ասպարէզ օրաթերթ, լոյս կը տեսնէ 11 Հոկտեմբեր 2011-էն Գիւմրի քաղաքին մէջ։ Նախաձեռնութեան հեղինակը Գիւմրիի ժուռնալիստներու «Ասպարէզ» ակումբն է։ Պաշտօնական առաջին համարի շնորհանդէսը կայացած է 12 Հոկտեմբերին։ Այս համարէն առաջ լոյս տեսած էին նաեւ փորձնական հինգ համարներ, որոնք անվճար բաժնուած էին Շիրակի մարզի բնակիչներուն։ 8 էջանոց թերթը կը հրատարակուի 500 տպաքանակով, իսկ վաճառքի գինը՝ 100 դրամ։


== Ծանօթութիւններ ==
Քարի Լիճ

Քարի Լիճ, Արագածոտնի մարզ, Արագած լերռան լանջին։ Ծովու մակերեւոյթէն 3207 մ բարձրութեան վրայ, մակերեսը 0,12 քմ²։ Բիւրականէն Քարի լիճ անցնելի ճամբայ կայ, իսկ արեւելեան ափին օդերեւութաբանական կայան տեղակայուած է, կազմակերպուած է հանգստի գօտի։


== Աշխարհագրութիւն ==
Քարի լիճը կը գտնուի Արագած լերան գագաթը, բացարձակ բարձրութիւնը՝ 3207 մ, մակերեսը՝ 0,12 քմ2, խորութիւնը՝ 9 մ։
Յառաջացած է սառուցային զանգուածներէ։ Լիճը երկարատեւ շրջապատուած կ՛ըլլայ ձիւնով, որուն պատճառով ջուրը բաւականին պաղ կը մնայ։ Քարի լիճի արեւմտեան ափէն սկիզբ կ՛առնէ Արքաշէն գետը։
Լիճի հարաւային ափին կը գտնուի Երեւանի ֆիզիկայի հիմնարկի Առաջնային տիեզերական ճառագայթներու գրանցման ու հետազօտման կայանը, որ 1942 թուականին հիմնած են Արտեմ Ալիխանեանն ու Աբրահամ Ալիխանով եղբայրները։
Կայանի ջրամատակարարումը ապահովելու նպատակով լիճի հարաւային արտահոսքը փակուած է կրամած պատով, որուն հետեւանքով բարձրացած է լիճի մակարդակը, ձմրան չի սառիր մինչեւ հատակը, իսկ գարնան ամբարուած ջուրը կը բաւարարէ կայանի կարիքները ամբողջ տարին։ Լիճին մէջ կայ Իշխան ձուկ, որուն քանակը տարուէ տարի կ՛ամբողջացուի արհեստական բազմացուած մանրաձուկով։


== Պատկերասրահ ==

widths="190px"
Մելքոն Կիւլիստանեան

Մելքոն Կիւլիստանեան, հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Բարձրագոյն բժշկական կրթութիւն ստացած ու աշխատած է որպէս բժիշկ։ 1915 թուականի Ապրիլ 11–ին (24), ի թիւս բազմաթիւ ակնառու հայ մտաւորականներու, ձերբակալուած է եւ բանտարկուած՝ Կ. Պոլսոյ կեդրոնական բանտին մէջ։
1915 թուականի Ապրիլ 12-ին, ձերբակալուած բազմաթիւ հայ մտաւորականներու հետ, շոգեկառքով տեղափոխուած է Այաշ աւանի ծայրամասը՝ բլուրի մը վրայ գտնուող «Սարը Գըշլա» հին զօրանոց-բանտը եւ մի քանի ամիս պահուած է այնտեղ։
Անունը փորագրուած է Չանղըրըի բանտին մէջ հաուաքւած համրիչի՝ 99 հատիկներէն մէկի վրայ։ Մէկ այլ վարկածով, Այաշէն վերադարձած է Կ. Պոլիս։ Վերապրած է, բնակած է Կ.Պոլսիս եւ որպէս բժիշկ աշխատած։


== Գրականութիւն ==
Պալաքեան Գրիգորիս ծ. վրդ., Հայ գողգոթան, Վիեննա, 1922։
Պալաքեան Գրիգորիս ծ. վրդ., Հայ գողգոթան, Երեւան, 1991։
Աւագեան Կարինէ, Եղեռնայուշ մասունք կամ խոստովանողք եւ վկայք խաչի, Երեւան, 2002։
Աւագեան Կարինէ, «Չան­ղը­րըի 1915 թ. Ապ­րի­լի 11, Յի­շա­տակ»… Թանգարանային ցուցանմոյշը, «Հան­դէս Ամ­սօ­րե­այ», 2008, հ. 1-12։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Սնուքըր

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Սպորտ
Սնուքըր (անգլերէն՝ snooker), պիլիարտ խաղի տեսակ։ Կը Դասուի գնդապարկի պիլիարտի տեսակներուն շարքին։ Առաւելապէս տարածուած է Մեծ Պրիտանիոյ մէջ։

20-րդ դարու վերջերուն սկսած՝ սնուքըր խաղը, ձեռք ձգած է հանրաճանաչութիւն եւ ներկայիս արդէն լայնօրէն տարածուած, մասնաւորապէս Եւրոպական երկրներուն մէջ, Չինաստանի եւ Աւստրալիոյ մէջ։ Սնուքըրի գլխաւոր մրցաշարքը՝ աշխարհի առաջնութիւնն է, որ տեղի կ՛ունենայ ամէն տարի։ Մինչեւ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմը առաջնութեան կը մասնակցէին պրիտանացիներ եւ աւստրալիացիներ։


== Պատմութիւն ==
Սնուքըրը իր ժամանակակից տեսքով ծագած է 19-րդ դարու երկրորդ կիսուն։ Պիլիարտը եղած է պրիտանական բանակի սպաներու յայտնի գործունէութիւններու շրջանակներուն մէջ, որոնք տեղակայուած էին Հնդկաստանի մէջ։ Ապա մշակուած են աւանդական պիլիարտի խաղերու տարբերակներ։ Առաջին տարբերակը, մշակուած է սպաներու կողմէն 1874-1875 թուականներուն, անկարգութեան ժամանակ, սկիզբը աւելցուած՝ գունաւոր 4 գնդակներ, իսկ 1890 թուականին գնդակներուն թիւը դարձած է՝ 6։
Լեռնային Ղարաբաղ

Արցախ (Լեռնային Ղարաբաղ), պատմական տարածաշրջան, Հարաւային Կովկասի մէջ, որ ինկած է Դաշտային Ղարաբաղի եւ Զանգեզուրի միջեւ եւ կը գրաւէ Փոքր Կովկասի հարաւ-արեւելեան լեռնաշղթան։ Տարածաշրջանը հիմնականին մէջ անտառածածկ է եւ լեռնային։ Տարածաշրջանի մեծ մասը փաստացիօրէն կը գրաւէ անկախ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւնը։


== Աշխարհագրութիւն ==
Այսօր Լեռնային Ղարաբաղի տարածքը կը գտնուի Արցախի Հանրապետութեան մէջ։ Լեռնային Ղարաբաղի տարածքը (միայն Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզը) մօտ 4.400 քմ² է։


== Անուան ստուգաբանութիւն ==
«Ղարաբաղ» տեղանունը հստակ ստուգաբանությիւն չունի։ Ըստ մէկ ստուգաբանութեան՝ կը թարգմանուի որպէս՝ «Սեւ այգի»։ Ըստ երկորրդ ստուգաբանութեան՝ «բաղ» արմատով բազմաթիւ տեղանուններ գոյութիւն ունէին Սիւնիքի, Արցախի, Գանձակի եւ այլ շրջաններու մէջ։ Եւ «Ղարաբաղը» «Բաղաբերդ» տեղանուան պարզ ու սովորական թարգմանութիւնն է։ «Ղարաբաղի» առաջին՝ «ղարա» մասը հայերէն «բերդ» բառի թարգմանութիւնն է՝ լ-ր հնչիւնափոխութեամբ։ Ինչպէս օրինակ, Կալա-կարա՝ Կալա, Կալաքենդ (Բերդաշէն), իսկ պաշտօնական փաստաթուղթերու մէջ՝ Կարաքենդ։ Տեղանուան երկրորդ՝ «բաղ» մասը օտար նուաճողներու կողմէ չէ թարգմանուած։ Այսպիսով՝ Ղարաբաղը Բաղաբերդ տեղանուան քմահաճ թարգմանութիւնն է։
Հայերէնի մէջ «Արցախ» եւ «Լեռնային Ղարաբաղ» բառերը կ՛օգտագործուին որպէս հոմանիշներ։ Լեռնային Ղարաբաղ բառը առաջին անգամ յայտնուած է 1923 թուականին՝ Ազրպէյճանի ԽՍՀ կազմի մէջ գտնուող Լեռնային Ղարաբաղի Ինքնավար Մարզի տարածք նկարագրելու համար։ Արցախը կը կառավարէր Արանշահիկ տոհմը, որ 11-13 դարերուն Սիւնիքի թագաւորութեան գահը կը կրէր։


== Բնակչութիւն ==
Այսօր Լեռնային Ղարաբաղի բնակիչները մեծ մասամբ հայեր են։ Բայց Հիւսիսային Արցախի մէջ տակաւին կ՛ապրին ազրպէյճանցիներ։ 1989 թուականին, երկրամասի բնակչութիւնը կը կամէր 192 հազար մարդ, որոնցմէ 76% հայեր, 23% ազրպէյճանցիներ, մնացած մասը կը կամէին ռուսները եւ քիւրտերը։
Զիւրիխ

Զիւրիխ (գերմաներէն՝ Zürich, լատիներէն՝ Turicum)` քաղաք Զուիցերիոյ հիւսիս-արեւելքին մէջ։ Երկրի ամենաբնակեցուած քաղաքային համախմբումն է` 1,09 միլիոն մարդ։
Մինչեւ 19-րդ դար քաղաքի անունն էր Թուրիքում։
Արեւելեան Ֆրանսայի թագաւոր Լիւտուիկ Բ Գրեմնացին (գերմ.` Ludwig der Deutsche, 804/805 — 28 օգոստոսի 876) Թուրիքումի տարածքին մէջ կը հիմնէ դղեակ, աւելի ուշ` 853 թուականին Զիւրիխի մարզի տարածքին մէջ կը հիմնէ Ֆրամիւնսթըր վանքը իր դստեր համար։
Sense8

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Հեռուստաշար
Sense8 (բառախաղ sensate sɛnseɪt) Ամերիկեան երեւակայական եւ տրամա հեռուստաշար մըն է ստեղծուած Լանա եւ Լիլի Ուաչաուսքիներու եւ Մայքըլ Սթրաքզնսքիի կողմէ Netflix-ի համար։ Sense8-ը կ'արտադրուի Ուաչաուսքիըներու Anarchos Productions եւ Սթրաքզնսքիի Studio JMS արտադրիչ ընկերութիւններուն կողմն, ինչպէս նաեւ Javelin Productions, Georgeville Television եւ Unpronounceable Productions ընկերութիւններուն կողմէ։
Համազգային գլխաւոր կերպարներու դերասաններէ կազմուած է հեռուստաշարը որ կ'ընդգրկէ Թուփընս Միտլթըն, Պրայըն Ճ. Սմիթ, Տունա Պէյ, Ամըլ Ամին, Մէքս Ռիէմէլթ, Թինա Տէզայ, Միկէլ Անճէլ Սիլվէսթր եւ Ճէյմի Քլէյթըն որոնք կը ներկայացնեն 8 անծանօթ մարդիկ որոնք անակնկալօրէն կը դառնան «սէնսէյթ»-ներ՝ այսինքն, մարդ արարածներ որոնք ֆիզիքապէս եւ զգացականօրէն իրար կապուած են, ուր որ ալ ըլլան աշխարի վրայ։


== Տե՛ս Նաեւ ==
Թուփընս Միտլթըն
Պրայըն Ճ. Սմիթ
Տունա Պէյ
Ամըլ Ամին
Մէքս Ռիէմէլթ
Թինա Տէզայ
Միկէլ Անճէլ Սիլվէսթր
Ճէյմի Քլէյթըն