armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Յիսուսի ճշմարիտ Եկեղեցին

Յիսուսի ճշմարիտ Եկեղեցին (Չինարէն: 真[Zhēn]耶[Yē]穌[sū]教[Jiào]會[Huì]) անկախ Հոգեգալստական եկեղեցի, հիմնադրուած Պէյճին, Չինաստան, 1917-ին : Ներկայիս եկեղեցին ունի 1.5 միլիոն անդամներ յիսունըեօթը երկրներու մէջ : Եկեղեցին չինական ճիւղն է Հոգեկալստական քրիստօնէական եկեղեցիին, որ հիմնուած է 20-րդ դարասկիզբին: Եկեղեցին չ՛ընդունիր Սուրբ Երրորդութեան գաղափարը, փոխարէնը՝ հպատակ  է Օնենեսս Յիսունական աստուածաբանութեան Յիսուսի-Անուն ուսմունքին՝ տասը հիմնական ուսմունքներ:

Սուրբ Հոգի․ «Սուրբ Հոգիի ընդունումը, որ կ՛արտայայտէ լեզուով խօսիլ, Աստուծոյ արքայութիւնը ժառանգելու գրաւականով»։
Կնունք․ «Ջուրի մէջ կնքուիլը մեղքերու թողութեան եւ վերածնման ծէս է: Կնունքը կը կատարուի բնական ջրաւազանի մէջ, ինչպէս օրինակ՝ գետ, ծով կամ աղբիւր: Կնքօղը, պէտք է նախապէս ստացած ըլլայ ջուրի մէջ կնունքով Սուրբ Հոգին։   Կնունքը կը կատարուի ի անուն Տէր Յիսուս Քրիստոսի: Կնքուողը պէտք է ամբողջ մարմնով սուզուի ջուրին մէջ` դէմքը դէպի վար պահած, սուզելով նաեւ գլուխը»։
Ոտնլուայ․ «Ոտնլուայի ծէսը Տէր Յիսուսի հետ հաղորդակցելու միջոց մըն է :  Կը ծառայէ նաեւ, որպէսզի յիշեցնէ թէ մարդը պէտք է ունենայ սէրը, սրբութիւնը, հեզութիւնը, ներողամտութիւնն ու ծառայելու պատրաստակամութիւն:  Իւրաքանչիւր կնքուած անձի ոտքերը պէտք է լուացուին ի անուն Տէր Յիսուսի: Համապատասխան դէպքերու կը կիրառուի փոխադարձ ոտնլուայ»։
Սուրբ Միաբանութիւն․ «Սուրբ հաղորդութիւնը Տէր Յիսուս Քրիստոսի մահը մէզ յիշեցնող ծէս է: Այն կը թոյլատրէ մեզ ճաշակելու Տիրոջ միսն ու արիւնը եւ հաղորդուիլ անոր, որպէսզի ունենանք յաւերժական կեանք եւ ելնենք Վերջին Օրը: Այս ծէսը պէտք է կատարուի հնարաւորին՝ յաճախակի: Կ՛օգտագործուի միայն մէկ, առանց թթխմօրի պատրաստուած հաց եւ խաղողի հիւթ»։
Շաբաթ Օր․ «Շաբաթ օրը` շաբաթուան եօթներորդ օրը, Աստուծոյ կողմէն հաստատուած եւ օրհնուած սուրբ օր է: Այն Աստուծոյ կողմէն սահմանուած է իբրեւ աստուածային արարման եւ փրկութեան փառաբանման համար` ապագայ կեանքին յաւերժական հանգիստի յոյսով»։
Յիսուս Քրիստոսի․ «Յիսուս Քրիստոսը՝ այն Բառը, որ դարձաւ մահկանացու, զոհուեցաւ խաչի վրայ՝ մեղսագործներու մեղքերը քաւելու համար, յարութիւն առաւ երրորդ օրը եւ համբարձաւ երկինք։ Ան, մարդկութեան միակ Փրկիչն է, երկրի եւ երկինքի Արարողը եւ միակ ճշմարիտ Աստտուածը»։
Աստուածաշունչ․ «Սուրբ Աստուածաշունչը՝ կազմուած Հին եւ Նոր Կտակարաններէն՝ ոգէշնչուած Աստուծոյ կողմէն, միակ հոգեւոր ճշմարտութիւնն է եւ Քրիստօնեայ կեցութեան չափանիշը»։
Փրկութիւն․ «Փրկութիւնը կը տրուի հաւատքի միջոցով Աստուծոյ բարեհաճութեամբ։ Հաւատացեալները պէտք է հաւատք ընծայեն Սուրբ Ոգիին՝ սրբութիւն որոնելու, Աստուած փառաբանելու եւ մարդկութիւնը սիրելու համար»։
Եկեղեցի․ «Ճշմարիտ Յիսուսի եկեղեցին, հիմնուած մեր Լորտ Յիսուս Քրիստոսով, Սուրբ հոգիի միջոցով վերակազմուած ճիշտ Առաքելական ժամանակներուն:»։
Քրիստոսի երկրորդ Գալուստը․ «Աստուծոյ Երկրորդ Գալուստը տեղի է ունենալու Վերջին Օրը, երբ Ան երկինքէն վար իջնէ՝ աշխարհը դատելու համար. արդարակեացներուն կ՛ընծայէ յաւերժ կեանք, մինչդեռ բարոյազուրկները կ՛արժանանան ընդմիշտ դատապարտութեան»։
1755 թուական

1755 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 55րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1755 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1755 մահեր

Անյայտ օրով՝
Աղեքսանդր Բ Բիւզանդացի (ծն.անյայտ), ամենայն Հայոց կաթողիկոս
Պողոս Եուսուֆեան

Պողոս Պէյ Եուսուֆեան (1775 - 1844), Եգիպտոսի Տնտեսութեան, ինչպէս նաեւ Արտագին Գործոց Նախարար, Մուհամատ Ալի Փաշայի գարտուղար:


== Կենսագրութիւն ==
Եուսուֆեանի ծնողքը, Մարթա եւ Յովսէփ, հայ առեւտրականներ էին Կեսարիոյ մէջ, որմէ ետք Զմիւռնա հաստատուելով ունեցան Պողոսը իբր իրենց առաջին զաւակը: Ան յետագային պիտի օգնէ իր մօրեղբօր Արագել Ապրոյեանին, օրուան տրակոմանը (թարգմանիչը) Բրիտանական հիւպատոսարանին, Իզմիրի մէջ: Ապրոյեանը կը մահանայ եւ այդ դերը կը յանձնուի Պողոսին:Եուսուֆեան իր առեւտրական հմտութիւնը կը սորվի վարելով առեւտրական կէդրոն մը Թրիէսթ քաղաքին մէջ: 1790ական թուականներուն, ան կը դառնայ Մուհամատ Մուրատ Պէյի, Ռոզէթ քաղաքի մաքսատուրքերու պատասխանատուն: Եուսուֆեանի առեւտրական հմտութիւնը զինք կը հասցնէ քաղաքապետ Մուհամատ Ալիի գործակից եւ գարտուղար:Եուսուֆեան կը դառնայ Ուալիին գլխաւոր տրակոմանը, թարգմանիչը, գլխաւոր խորհրդատուն, պաշտօնական ներկայացուցիչ/խօսնակը, եւ յետեւաբար Տնտեսութեան, ինչպէս նաեւ Արտագին Գործոց Նախարար, դառնալով տասնամեակներու առաջնորդող Եգիպտոսի պատասխանատուն: Ուալին շատ մեծ վստահութիւն ունէր վրան, յաճախ ստորագրելով ինչ որ Եուսուֆեան պատրաստէր առանց վերստուգելու:Պողոս Եուսուֆեան առաջին Քրիստոնեայ անձն է Եգիպտոսի որ Պէյ տիտղոսը ստացած է:


== Գրականութիւն ==
Թոփուզյան Հ., Եգիպտոսի հայկական գաղութի պատմություն (1805-1952), Երեւան, 1978:
Յակոբ Ասատուրեան

Յակոբ Ասատուրեան (ծն՝ 3 Մարտ 1903 — 11 Օգոստոս 2003, Նիւ Ճըրզի, ԱՄՆ): Բանաստեղծ, արձակագիր եւ երաժշտագէտ:


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1903-ին, Կապադովկիայի Զոմախլու գիւղին մէջ, ուր եւ յաճախած է Խրիմեան վաժարանը: Հազիւ պատանեկան տարիքը թեւակոխած՝ հազարաւոր ճակատագրակիցներու հետ կրած է սուգն ու տառապանքը 1915-ի Եղեռնին, եւ, անապատէն փախստական խումբի մը միացած, 1918-ին ապաստանած է Երուսաղէմ, Հայկական Բարեգործական Ընդ. Միւթեան որբանոցը:
1921-1927 հետեւելէ ետք Նիւ Եորքի երկրորդական վարժարաններու գիշերային դասընթացքներուն՝ 1928-ին կը սկսի յաճախել Գոլումպիա համալսարանը. սակայն 1929-ի ամերիկեան տնտեսական աննախընթաց տագնապը մասնագիտական ուսման բոլոր կարելիութիւններէն կը զրկէ զինք։ Այդ թուականէն ետք իր ամէնօրեայ մտերիմները կ'ըլլան հայ գիրքն ու հայ թերթերը՝ զորս կ'ապահովէ հանրային գրադարաններէ։


== Գրական ստեղծագործութիւն ==
1923-ին հրատարակուած է իր առաջին բանաստեղծութիւնը՝ «Հայաստանի Կոչնակ» շաբաթաթերթին մէջ։ 1936-էն սկսեալ աշխատակցած է «Նոր Գիր» գրական հանդէսին՝ քերթողական ու արձակ էջերով, գրախօսական-վերլուծական տեսութիւններով եւ երաժշտութեան նուիրուած ակնարկներով։
1946-ին հրատարակած է անդրանիկ հատորը՝ «Անդաստան» (բանաստեղծութիւններ). 
1962-ին՝ «Կոմիտաս Վարդապետ եւ հայ երգը».
1965-ին՝ «Յովակիմի թոռները» վիպաշունչ գործը, որ գրեթէ լրիւ կը պատկերացնէ իր կեանքը՝ ծննդավայր գիւղէն մինչեւ անապատ,- աքսոր. այս գործը վերհրատակուած է 1974-ին, Հայաստանի մէջ.
1969-ին՝ «Քարի եւ հողի պատմութիւն» (հայրենական տպագորութիւններ՝ իրական միջադէպերու վրայ բանուած պատկերներով). նո՛յն թուականին՝ «Կոմիտաս Վարդապետ» երկլեզու (անգլերէն եւ հայերէն) հատորը, աշխատակցութեամբ Սուրէն Մանուէլեանի եւ Ճէք Անդրէասեանի. իսկ 
1978-ին՝ «Հարիւրամեակ, - հանդիպումները, յուշեր» խորագրուած հատորը, Կոմիտասը ծննդեան հարիւրամեակին առիթով հայրենիքի մէջ կազմակերպուած հանդիսութեանց մեկնակէտով՝ սակայն հայրենական դէմքերու եւ դէպքերու մասին հաղորդական, ոգեպաշտիկ, ապրումով բաբախուն էջերով:
419 (թիւ)

419 (չորս հարիւր տասնինը) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 418-ի եւ 420-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A000040  ութսունմեկերորդ պարզ թիւն է
 Alt   419  գործադրելիս կը ստացուի կիւրեղեան г տողատառը
419 Աւրելիա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Սպանիոյ Դրօշը

Սպանիոյ դրօշը իրենից կը ներկայացնէ երեք հորիզոնական շերտեր ունեցող ուղղանկիւն պաստառ, կարմիր, ոսկեգոյն, եւ կարմիր գոյներով (վերեւէն ներքեւ), ոսկեգոյն շերտը կը կրկնապատէ կարմիր շերտերուն։ Դրօշի լայնքը եւ երկայնքը 2։3 յարաբերակցութիւնով է։


== Աւանդութիւն ==
Այս դրօշի գոյներու խորհրդանշական նշանակութիւնը աւանդութիւնը կը կապէ անոր ծագման հետ։ Ըստ աւանդութեան՝ Արակոնի թագաւորներէն մէկը ցանկացաւ ունենալ սեփական դրօշը։ Ուսումնասիրելով դրօշներու բազմաթիւ նախագիծեր, ան կանգ առաւ հարթ ոսկիէ պաստառին։ Այնուհետեւ ան հրամայեց բերել կենդանական թարմ արիւն, երկու մատները թաթխեց արեան մէջ, եւ անցուց դեղին պաստառի վրայ․ արդիւնքով ստացուեցաւ երկու կարմիր շերտ։


== Պատմութիւն ==
Սպանիոյ դրօշը իր ներկայ տեսքով գոյութիւն ունի 1785-էն, երբ թագաւոր Քարլոս Գ. Պուրպոնը սպանական ռազմանաւերուն հրամայեց օգտագործել նշաններ, որոնք թոյլ կու տային այլ պետութիւններու նաւերը տարբերել․ սպիտակը Սպանիոյ ծովային թագաւորական դրօշակն է՝ Պուրպոններու տան գերբով զարդարուած։ Այդ օրէն կարմիր եւ դեղին գոյները աւանդաբար զուգորդուած են Սպանիոյ հետ, չնայած իբրեւ պետական գոյներ անոնք ընդունուած են 1927-ին։
1931-ին հռչակուեցաւ հանրապետութիւն եւ ընդունուեցաւ նոր դրօշ, որթ կը ներկայացնէր ուղղանկիւն պաստառ՝ երեք հաւասարամեծ շերտերով՝ կարմիր, դեղին եւ ծիրանագոյն։ Սակայն 1939-ին զօրավար Ֆրանսիսքօ Ֆրանքոյի ռազմական ապստամբութիւնը վերջնականապէս վերջ դրաւ հանրապետութեան, եւ դեղին-կարմիր դրօշը, որ ձեւականօրէն հաստատուած էր 1936-ին, քաղաքացիական պատերազմի աւարտէն ետք վերականգնուեցաւ։
Ժամանակակից զինանշանային տարբերակով դրօշը պաշտօնապէս ընդունուած է 19 Դեկտեմբեր 1981-ին։
Խաչատուր Կեսարացի

Խաչատուր Կեսարացի (1590, Կեսարիա - 1646, Նոր Ջուղա), կրթական-լուսաւորական գործիչ։


== Կենսագրութիւն ==
Երիտասարդ տարիները անցուցած է Կիպրոսի Ս. Մակարվանքի մէջ, ապա մեկնած է Երուսաղէմ, Կոստանդնուպոլիս, այնտեղէն ալ՝ Էջմիածին։
Աշակերտած է Գրիգոր Դարանաղցիին, Գրիգոր Կեսարացիին, Մովսէս Սիւնեցիին, Մելիքսեթ Երեւանցիին, ստացած աստուածաբանական, պատմական, փիլիսոփայական գիտելիքներ, ուսումնասիրած Դաւիթ Անյաղթի երկերը, ծանօթացած Արիստոտելի, Պղատոնի ուսմունքներուն։
Եղած է Նոր Ջուղայի առաջնորդը եւ Ս. Ամենափրկիչ վանքի (վանահայր 1620-1646-ին) կատարած է կրթական-լուսաւորական աշխատանք։ 
Հիմնած է դպրոց, գրադարան, հաւաքած Հայաստանէն եւ այլ տեղերէն բերուած ձեռագիր գիրքեր։ Անոր սաներէն էին Յակոբ Ջուղայեցին, Ոսկան Երեւանցին, Յովհաննէս Ջուղայեցին եւ ուրիշներ։
Կրօնական, տրամաբանական, ճարտասանական գործերու հեղինակ է։ 1630-ին Մովսէս կաթողիկոսի կարգադրութեամբ փիլիսոփայ եւ քերական Սիմոն Ջուղայեցիի հետ մեկնած է Լվով՝ լեհահայ համայնքի առաջնորդ Նիկոլ Թորոսովիչի եւ համայնքի միջեւ ծագած վէճերը հարթելու։ Վերադառնալով Նոր Ջուղա՝ 1638-ին հիմնած է Իրանի առաջին տպարանը։ Խաչատուր Կեսարացին թաղուած է Ս. Ամենափրկիչ վանքի տաճարին մէջ։


== Հրատարակութիւններ ==
Հարանց վարք, Նոր Ջուղա, 1641։
Խորհրդատետր, Նոր Ջուղա, 1641։
Ժամագիրք, Նոր Ջուղա, 1642։


== Գրականութիւն ==
Զարբհանալեան Գարեգին, Պատմութիւն հայկական տպագրութեան, Վենետիկ- Սբ. Ղազար, 1895։
Լեւոն Մինասեան, Նոր Ջուղայի տպարանը, Նոր Ջուղա, 1972։
Հ. Սահակ Ճեմճեմեան, Հայ տպագրութիւնը եւ Հռոմ (ԺԷ.դար), Վենետիկ- Սբ. Ղազար, 1989 (Հայագիտական մատենաշար «Բազմավէպ» թիւ 29)։
Ն. Ա. Ոսկանեան, Ք. Ա. Կորկոտեան, Ա. Մ. Սավալեան, Հայ գիրքը 1512-1800 թուականներուն. Հայ հնատիպ գիրքի մատենագիտութիւն, Երեւան, 1988։
Ռաֆայել Իշխանեան, Հայ գրքի պատմութիւն, հատոր 1, Հայ տպագիր գիրքը 16-17-րդ դարերուն, Երեւան, 2012։
Raymond H. Kévorkian, Catalogue des «incunables» arméniens, 1511-1695 ou Chronique de l'imprimerie arménienne, avec Jean-Pierre Mahé, Genève։ P. Cramer. 1986.
Raymond H. Kévorkian, Le livre arménien à travers les âges, avec Jean-Pierre Mahé, Catalogue de l'Exposition Marseille 1985.
Vrej Nersessian, Catalogue of Early Armenian Books, 1512-1850, The British Library, 1980. ISBN 0904654354
Էդիկ Պաղտասարեան։ Իրանահայ տպագրութիւն։
Ցանկ 19 րդ դարու Հայ գրողներու


== Հայ գրողներու ցանկ - Ծնած 19րդ դարուն ==


=== 1850 - 1885 Զարթօնքի շրջան ===


=== 1885 - 1900 Իրապաշտ շրջան ===


====== 1900 - 1922 Գեղապաշտ շրջան ======
Աղբիրներ
Արդի Հայ Գրականութիւն,Մուշեղ Իշխան
Հայ Գրականութիւն, Յակոբ Օշական, Երուսաղէմ,1942ճ
Գեղամ Վանիկեան

Գեղամ Վանիկեան (կամ՝ Վանիկ, 1889, Վան, Վանի Նահանգ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 1915, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն) Հայ քաղաքական գործօն եւ թերթի խմբագիր: Վանիկեան ծանօթ էր իբր Հնչակեան Կուսակցութեան ամսաթերթ «Կայծ»-ի հիմնադիր: Վանիկեան սպաննուած էր Թրքական կառավարութեան կողմէ 1915 թուականին, հայոց ցեղասպանութեան ընթացքին, իր քաղաքական գործողութիւններուն պատճառաւ:


== Կենսագրութիւն ==
Գեղամ Վանիկեան ծնած էր Վան, Օսմանեան Հայաստան, Օսմանեան Կայսրութեան մէջ, 1889 թուականին:
1907 թուականին աւարտեց Վանի Երեմեան Քոլէճէն, ուր իր հօրեղբայր Յակոբ Արծրունին իր դասատուներէն մէկն էր: 1904 թուականին ան  ծանօթացաւ Հնչակն ֆետայիներու եւ միացաւ կուսակցութեան: Համալսարան աւարտելէ ետք, ան ապրեցաւ Կովկասեան շրջանին մէջ կարճ ժամանակամիջոցի մը համար եւ աւարտեց իրաւաբանութեան համալսարանի բաժանմունքէն 1914 թուականին:
1909 թուականին, Վանիկեան դարձաւ Կայծ Աշակերտական Միութեան համահիմնադիրներէն մէկն էր. ան նաեւ հիմնադիր խմբագիրն էր Կայծ Ամսթաթերթին, հիմնուած 1911 թուականին գիտական ընկերվարական գաղափարաբանութեան վրայ: Վանիկեան մաս կազմեց Հնչակեան 6րդ Համաժողովին: Ան բանակային դպրոց անդամագրուած էր իր Հնչակ բարեկամներուն հետ երբ ձեռբակալուեցաւ: 1915 թուականին, ինք ու իր 19 միւս ընկերները կախաղան եղան Պոլիսի մէջ, Թրքական կառավարութեան կողմէ:


== Գրականութիւն ==
Yeghia Jerejian, Martyrs on Bloody Path. Beirut, 1989, pp. 31–33.
K. Khudaverdyan (ed.), The Armenian Question. Yerevan, 1996.


== Արտաքին յղումներ ==
"Kegham Vanigian," www.hunchak.org.au կայքէջին վրայ
"Kegham Vanigian," Gaidz Youth Organization, www.gaidz.org կայքէջին վրայ
Մովսէս Պչաքճեան

Մովսէս Պչաքճեան (11 Յուլիս 1940(1940-07-11), Հալէպ - 17 Հոկտեմբեր 2016(2016-10-17), Փարիզի 12-րդ շրջան, Փարիզ), հայ գրող, արձակագիր։


== Կենսագրութիւն ==
Նախակրթութիւնը ստացած է Կրթասիրաց վարժարանին մէջ. Ապա յաճախած է «Քարէն Եփփէ» ազգային ճեմարան, որուն արաբական պաքալորէայի դասընթացքը յաջողութեամբ աւարտելէ ետք՝ հետեւած է մասնագիտական ուսման, Դամասկոսի (Սուրիա) պետական համալսարանի մէջ, հետեւելով անգլերէնի եւ անգլիական գրականութեան ճիւղերուն ու վկայուելով իբրեւ լոսասիէ։
Մովսէս Պչաքճեան ծնած էր Հալէպ, 1940-ին, բայց 1976էն ի վեր կ՛ապրէր Փարիզ:
Մովսէսի քոյրը` Լուսին Պչաքճեան վաստակաւոր հայերէնի ուսուցչուհի է Լիոնի Մարգարեան-Փափազեան վարժարանին մէջ:
Բեղմնաւոր հեղինակ մըն էր Մովսէս Պչաքճեանը, որ շարունակ արտադրեց, մինչեւ որ ծանր հիւանդութիւն մը շատ բան կործանեց անոր առողջութեան մէջ։ Երկար պայքարեցաւ խօսիլն ու իր գիտցած լեզուները մոռցնել տուող հիւանդութեան մը դէմ, յաղթահարեց, բայց մնաց դիւրաբեկ առողջութեան մէջ.
Մովսէս Պչաքճեան Լիոնի մէջ իր աչքերը փակեց 17 Հոկտեմբեր, 2016-ին:


=== Ուսուցչկան ասպարէզ եւ այլ ===
Մովսէս Պչաքճեան Եօթը տարի պաշտօնավարած է «Քարէն Եփփէ» ազգային ճեմարանին մէջ իբրեւ դասաւանդ ուսուցիչ հայերէնի, այլե՛ւ անգլերէնի՝ բարձրագոյն կարգերուն։
1970-ին փոխադրուած է Պէյրութ (Լիբանան), իբրեւ տնօրէն ճամբորդական գրասենեակի մը:
Ան պաշտօնավարած էր Փարիզի Սուրբ Յովհաննէս եկեղեցւոյ մէջ որպէս դիւանապետ ու կը շարունակէր ապրիլ Փարիզ: Աշխատելով նոր գործերու վրայ՝ պատմուածքներ, վէպ, թատերակներ։


== Աշխատութիւններ մամուլի հետ ==
Ուսանողական տարիներուն կը զուգադիպի գրական իր նախափորձերը՝ Ճեմարանի «Պարման» ու «Ծիլեր» պարբերաթերթին մէջ։
Աշխատակցած է Հալէպի «Արեւելք» եւ Պէյրութի «Այգ» օրաթերթերուն. Աւելի ուշ, 1970-ականներուն՝ «Բագին» գրական ամսագրին։


== Գրականութիւն ==
Ան հանրաճանաչ դարձաւ իր բանաստեղծական, արձակ ու վիպական բարձրարժէք գրականութեամբ: Իր գրիչին կը պատկանին՝

«Անցողիկն ու Անժամանցելին»,
«Մինչեւ Վերջինը Արեւներուն»,
«Աշխարհահայեաց Պատուհան»,
«Լուսաւոր Աչքերով Օտարականը»,
«Վարագոյրը Իջնելէ Առաջ», Վէպ
«Խմելով Քաղաքը», Պատմուածք
«Անկատար Վերծանումներ»,
«Լուացք Փռուած Տանիքի Վրայ»,
«Անկարելի Կարելին»:Մովսէս Պչաքճեան եղաւ այն բացառիկ բախտաւորը, որուն ամբողջական գործերը 8 հաստափոր հատորներով եւ գեղատիպ կազմով լոյս տեսան Հայաստանի մէջ:


=== Թարգմանչական աշխատանք ===
1972-ին թարգմանաբար հրատարակուած է էրիք Սեկալի «Սիրոյ պատմութիւն» վիպակը:


== Պարգեւներ ==
1981-ին Պչաքճանի «L’Imprevu» («Անկանխատեսելին») պատմուածքը ճանաչուած է Համազգային մշակութային միութեան «Բագին» գրական հանդէսի տարուայ լաւագոյն արձակ ստեղծագործութիւն:
1990-ին նրա «Ծիծեռնակները պիտի չսարսափին խրտուիլակներէն» վէպին շնորհուած է Թեքէեան մշակութային միութեան «Հայկաշէն Ուզունեան» գրական մրցանակ:
2009-ին Հայաստանի նախագահին հրամանագիրով Պչաքճեան պարգեւատրուած է «Մովսէս Խորենացի» շքանշանով, իսկ 2010-ին Հայ գրողներու միութեան կողմէ` «Գրական վաստակի համար» շքանշանով:


== Արտաքին յղումներ ==
ԾԱՆՕԹԱՆԱՆՔ «ԼՈՒՍԱՒՈՐ ԱՉՔԵՐՈՎ ՕՏԱՐԱԿԱՆ»ԻՆ։
«Հայաստան» հրատարակչութեան հետ կազմակերպած էր նախկին հալէպահայ, ապա՝ ֆրանսաբնակ գրող Մովսէս Պչաքճեանի գիրքերուն շնորհանդէսը
Ներկայացվեցին Մ. Պչաքճյանի «Վարագույրը իջնելեն առաջ» վեպը եւ «Խմելով քաղաքը» պատմվածքը
Մեր Կորուստները. Ոչ Եւս Է Գրագէտ Մովսէս Պչաքճեան
Սփիւռքահայ Գրողը Ի Պատուի
Սամուէլ Ումթիթի

Սամուէլ Ումթիթի (ֆրանսերէն՝ Samuel Umtiti, 14 Նոյեմբեր 1993(1993-11-14), Եաունտէ, Քամերուն), ֆրանսացի ֆութպոլիստ, պաշտպան: Ան ունի նաեւ Քամերունի քաղաքացիութիւն: Ումթիթին հանդէս կու գայ սպանական «ՖՍ Պարշէլոնա»յի եւ Ֆրանսայի ազգային հաւաքականիին հետ:


== Ակումբային կարիերա ==


=== «Օլէմբիկ Լիոն» ===
Սամուէլ Ումթիթին ֆրանսական «Օլէմբիկ Լիոն»-ի ակադեմիայի սան է: խումբի կազմին մէջ ան իր դեբիւտը նշած է 2011 թուականին օգոստոս 16-ին` Չէմբյոնզ լիկի որակաւորման փուլի շրջաներուն կայացած «Ռուբին»ի դէմ խաղին: Լիկա 1-ի մէջ Սամուէլը իր դեբիւտը նշած է 2012 թուականին յունուար 14-ին` «Մոնպելիէ»ի դէմ խաղին: Ան մասնակցած է ամբողջ հանդիպմանը: Ան իր առաջին մրցաշրջանին խումբի կազմին մէջ մասնակցած է 18 հանդիպման:
խումբի կազմին մէջ իր առաջին կոլը Ումթիթին խփած է 2013 թուականի յունուար 12-ին` «տրոյ»ի- դէմ խաղին, որտեղ «օլիմպիկ-ը յաղթած է 2:1: 2012/13 մրցաշրջանին ան մասնակցած է 32 հանդիպման դառնալով 2 կոլի հեղինակ:


=== Պարշէլոնա) ===
2016 թուականի յունիս 30-ին Ումթիթին տեղափոխուած է Սպանական «Պարշէլոնա»: Խումբը անոր համար վճարած է 25 միլիոն եւրոյ:


== Միջազգային Ասպարէզ ==
Ումթիթին հանդէս եկած է Ֆրանսայի U17 եւ U19 հաւաքականի կազմին մէջ։ Ան Ֆրանսայի երիտասարդական հաւաքականի կազմին մասնակցած է Աշխարհի երիտասարդական առաջնութեանը, որտեղ Ֆրանսայի հաւաքականը դարձած է չեմպիոն: Ան մասնակցած է առաջնութեան բոլոր հանդիպումներուն, բացառութեամբ Ուրուգուայի դէմ եզրափակիչ խաղին, քանի որ ան կարմիր քարտ ստացած էր կիսաեզրափակչ խաղին կայացած Ղանայի դէմ խաղին:
Ումտիտին Դիդիէ Դեշամի կողմից ընդգրկուել է Եւրոյ 2016-ին մասնակցող հաւաքականի կազմում, եւ մասնակցել է մէկ հանդիպման` փոխարինելով Ժերեմի Մատիոյյին:


== Վիճակագրութիւն ==


=== Ակումբային ===


== Ձեռքբերումներ ==


=== Ակումբային ===
Ֆրանսայի գաւաթակիր - 2011/12


=== Միջազգային ===
Աշխարհի երիտասարդական առաջնութեան չեմպիոն - 2013


== Արտաքին յղումներ ==
Վիճակագրութիւնը Լիգայ 1-ի պաշտօնական կայքում
Էջը lequipe.fr կայքում
Էջը espnfc.com կայքում
1922 թուական

1922 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 22րդ տարին է


== Դէպքեր ==
27 Օգոստոս՝ Փոքր Ասիոյ արշաւանք․ յունական բանակը կը նահանջէ եւ թրքական բանակը կը գրաւէ Աֆիոն Քարահիսարը
13-17 Սեպտեմբեր - Իզմիրի քայքայումը


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1922 ծնունդներ

Մարտ 9՝ Ռաֆայէլ Իշխանեան (մ.1995), լեզուաբան, գրականագէտ
Ապրիլ 30՝ Մարթին Քարատաղեան (սպ.՝ Martín Karadagián, մ.1991, Պուէնոս Այրես, Արժանթին), արհեստավարժ ըմբշամարտիկ եւ դերասան
Մայիս 21՝ Արմէն Աթայեան , նկարիչ
Գարնան՝ Մարիքա Նինու, յունահայ երգչուհի
Յունիս 30՝ Ժագ Իհմալեան (ռուս.՝ Жак Гарбисович Ихмальян, մ.1978, Մոսքուա), Ռուսիոյ մէջ հայազգի նկարիչ
Օգոստոս 15՝
Վահագն Դաւթեան (մ.1996), բանաստեղծ
Զարեհ Մելքոնեան (մ.2012, Ֆրիմոնթ, Քալիֆորնիա), բանաստեղծ, թատերագիր
Հոկտեմբեր 3՝ Լեւոն Ասմարեան (մ.1993), գրականագէտ
Նոյեմբեր 21՝ Մարճըրի Յովսէփեան (անգլերէն՝ Marjorie Housepian Dobkin, մ.2013, Նիւ Եորք), ամերիկահայ պատմաբան
Հոկտեմբեր 22՝ Վահէ Օշական (մ.2000, Փլովտիւ, Պուլկարիա), բանաստեղծ, արձակագիր
Դեկտեմբեր 28՝ Սթան Լի (անգլերէն՝ Stan Lee, մ.2018, Նիւ Եորք) ամերիկացի գրող, դերասան


=== Անստոյգ օրով ===
Մարիքան Նինու (մ․1957), յունահայ երգչուհի


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1922 մահեր 

Յուլիս 21՝ Ճեմալ փաշա (թրք.՝ Cemal Paşa, ծն.1872), թուրք պետական եւ ռազմական գործիչ
Օգոստոս 2՝ Ալեքսանտր Կրահամ Պելլ (անգլերէն՝ Alexander Bell, ծն.1847), սկովտիացի գիտնական եւ գիւտարար


==== Անստոյգ ամսաթիւով ====
Արշակուհի Թէոդիկ (ծն.1875), գրող եւ բանասէր
Շարանուագ

Շարանուագը, բազմամաս երաժշտական երկ է: Suite Instrumentale-ն (շարանուագ կամ պարային նուագաշար) բազմամաս նուագարանային ստեղծագործութիւն է: Ան կ'ընդգրկէ իրարու յաջորդող եւրոպական հնագոյն պարերու շարք, որոնք գրուած են միեւնոյն Tonalite'-ով, սակայն ունին տարբեր բնոյթ, չափ եւ արագութիւն:
Նախապէս Իտալիոյ մէջ սովորութիւն կար պարեղանակները նուագել ոչ միայն պարելու, այլ նաեւ ունկնդրելու համար: Ունկնդրութիւնը աւելի հետաքրքրական դարձնելու նպատակով 16-րդ դարուն սկսան յաջորդաբար իրարու միացնել դանդաղ Pavana եւ աշխոյժ Gagliarda պարերը:
Baroque ժամանակաշրջանին Suite-ը կ'ընդգրկէր հետեւեալ չորս պարերու շարքը՝ Allemande (գերմանական), Courante (ֆրանսական), Sarabande (սպանական) եւ Gigue (անգլիական): Հետագային այս պարերուն միացան նաեւ Menuet-ը, Gavotte-ն, Bourree-ն, Polonaise-ը եւ այլ պարեր:
Դասական լաւագոյն Suite-ները 18-րդ դարու առաջին կիսուն ստեղծած են Պախ եւ Հենտըլ: 17-18-րդ դարերուն պարագաին Suite-ը մեծ դեր ունեցած է Sonate-ի, Symphonie-ի եւ այլ բազմամաս ձեւերու ստեղծման մէջ:


== Աղբիւրներ ==
«Երաժշտութիւն, Պատմութիւն եւ Տեսութիւն», Նարդուհի Էքիզեան-Մարկոսեան, 2017, Պէյրութ
Շիցզյաչժուան

Շիցզյաչժուան, Շիմեն, քաղաք Հիւսիսային Չինաստանի մէջ։ Հեբեյ նահանգի վարչական կեդրոնն է։ Բնակչութիւնը՝ 1.5 միլիոն (1970)։ Ծանր արդյունաբերութեան (սեւ մետալուրգիա, մեքենաշինութիւն), ռադիոէլեկտրոնիկայի եւ տեքստիլ արդյունաբերութեան կեդրոն է։ Կան ապակիի, ցեմենտի, դեղագործական գործարաններ, երկաթուղային կայարան։ Շիցզյաչժուանի շրջանի մէջ արդյունահանուած է քարածուխ, երկաթի հանքանյութ։
Գրիգոր Աւագեան

Գրիգոր Աւագեան (8 Մարտ 1899(1899-03-08), Աքքերման, Բեսարաբյան գուբերնիա, Ռուսական Կայսրութիւն - 28 Օգոստոս 1982(1982-08-28), Պուխարեստ, Ռումանիա), հայ հնագէտ, պատմաբան, հրապարակագիր եւ թարգմանիչ Ռոմանիոյ(պատմական գիտութութիւններու տոքթոր, փրոֆեսոր)։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1899 թուականին, Աքքերմանի մէջ։ Պեղումներ կատարած է Աքքերմանի մէջ յայտնաբերելով Կիլիկիոյ հայկական թագաւորներու դրամներ, ռուսերէն եւ ռոմանէրեն հրատարակել աշխատանքներ Աքքերմանի հայերու պատմութեան վերաբերեալ։ Ցոյց տուած է Կիլիկիայի հայ արեւտրականներու կապերը այս շրջանի հետ։ 1935 թուականին Հռոմի մէջ լոյս ընծայած է «Անտիպ նկարներ էտրուսկեան եւ հռոմէական ճարտարապետական հուշարձաններէն» աշխատութիւնը (իտալէրեն)։ 1955 թուականին աշխատանքի անցաւ ռոմանական ակադեմիայի Մարդաբանութեան մասնագիտութեան մէջ։ Աւագեանը արժեքաւոր աշխատութիւններ ունի Ռոմանեայի հայերու պատմութեան մասին։ Ռոմաներենէ թարգմանած է ընտիր հատուածներ հայ միջնադարեան տաղերգուներ ստեղծագործութիււններու։


== Աղբիւր ==
Ով ով է. Հայեր, կենսագրական հանրագիտարան, հատոր Աւագեան, Երեւան, 2005։
Ա-Վեր-ու-Մար

Ա-Վեր-ու-Մարը (փորթ.՝ A Ver-o-Mar), շրջան (ֆրեգեզիա) է Փորթուկալի մէջ, եւ կը մտնէ Պորտու շրջանի մէջ։ Շրջանը կը գտնուի Ատլանտյան օվկիանոսի ափին, իսկ տարածքը կը կազմէ 5,21 քմ²։ Շրջանի պահապան կոյսը Մարիամն է (փորթ.՝ Maria)։


== Պատմութիւն ==
Շրջանը ստեղծուած է 1922 թուականին:
Եոախիմ Լոու

Եոախիմ Լոու (գերմաներէն՝ Joachim Löw, ծնած 3 Փետրուար 1960), գերմանացի ֆութպոլիսթ-մարզիչ, 2006 թուականէն ի վեր Գերմանիոյ ազգային հաւաքականի գլխաւոր մարզիչն է, իսկ, մինչ այդ, 2 տարի եղած է Գերմանիոյ ազգային հավաքականի նախկին գլխաւոր մարզիչ Յուրգըն Կլիսմընի օգնականը։


== Կենսագրութիւն ==


== Խաղային Ասպարեզ ==
Լոուն ասպարեզը սկսած է որպէս հարձակողական ոճի կիսապաշտպան։ Հանդէս եկած է Ֆրայբըրգ, Սթութկարթ, Ֆրայբուրգի Այնտրախտ եւ Գառլսրուէ ակումբներէն։ Որպէս ֆութպոլիսթ հանդէս եկած է մինչեւ 1990 թուական։


== Մարզչական Ասպարեզ ==
1995-1996 թուականներուն եղած է Սթութկարթի գլխաւոր մարզիչ Ռոլֆ Ֆրինճըրի օգնական։ Այնուհետեւ Ռոլֆ Ֆրիճըրի հեռանալէն ետք դառնալով խումբի գլխավոր մարզիչ իր վումբին հետ նուաճած է Գերմանիոյ բաժակը։ Լոուն ասպարեզը կը շարունակէ թրքական Ֆեներբախչեի մէջ, բայց այդ խւմբին հետ կ'աշխատի ընդամէնը 1 տարի։ 1999-2000 թուականներուն կ'աշխատի գերմանական Գառլսրուե ակումբին մէջ, սակայն չկարենալով օգնել խումբին, կը հեռանայ այդ պաշտօնէն։ 2001-ին նորէն կը վերադառնայ Թուրքիա, բայց այնտեղ եւս երկար չ'աշխատիր։ 2001-2002 թուականներուն Տիրոլըմ խումբի հետ կը դառնայ Աւստրիայի ախոյեան, սակայն խումբը շուտով կը սնանկանայ։ 2003-ին կը գլխաւորէ Վիէննայի Աուստրիա ակումբը։


== Հաւաքական ==
Օգոստոս 1 2004-ին Լոու պաշտոնապէս կը դառնայ Գերմանիոյ ազգային հաւաքականի գլխաւոր մարզչի օգնական։ 2006 թուականին, ԱԱ-է ետք, ուր Գերմանիոյ հաւաքականը աւարտեց 3-րդ հորիզոնականը, գլխաւոր մարզիչ Կլիսմանը հրաժարեց պայմանագիրը երկնցնելու առաջարկը, եւ նոր գլխաւոր մարզիչ նշանակուեցաւ Լոուն։
Սատանի Կամուրջ

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Կամուրջ
Սատանի կամուրջ, տրաւերտին քարով բնական կամուրջ, Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ, Որոտան գետի կիրճինմէջ, Տաթեւ գիւղէն դէպի արեւելք։


== Նկարագրութիւն ==
Սատանի կամուրջին երկարութիւնը շուրջ 30 մեթր է, իսկ լայնութիւնը՝ 50-60 մ․։ Կամուրջին շրջակայքը կը գտնուի բազմաթիւ հանքային աղբիւրներ, որոնք շթաքարեր յառաջացուցած են։ Դարեր շարունակ այդ կրաքարերը կուտակուելով կազմած են կամուրջը։ Սատանի կամուրջէն կ՛անցնի Գորիս- Տաթեւ ճանապարհը։


== Պատկերասրահ ==
Գարեջուր

Գարեջուրը Աշխարհի տարածքին ամէնէն շատ սպառող եւ լայն տարածում ունեցող դեղին գոյնի ոգելից ըմպելի մը, որ կը պատրաստուի գարիի հունտերուն խմորումով։ Ջուրէն եւ թէյէն ետք, ամէնէն շատ ժողովրդականութիւն ունեցող խմիչքը: Հատիկները կը թրջեն, որպէսզի ծիլ տան։ Ծիլ տուած գարին, որ մալտ կը կոչուի, գաղջ ջուրի մէջ կը դրուի։Այս խառնուրդէն կը հանեն անուշ հեղուկ մը, որ կ'եռացնեն հմուլի ծաղիկներուն հետ, որ կու տայ լեղի համ մը։ Բնախմորի ազդեցութեան տակ, քաղցուին շաքարը կը լուծուի ալքոհոլի եւ բնածխային կազի մէջ։ Գարեջուրին համը աւելի զօրացնելու համար  երեք ամիս կարասներուն մէջ կ'ամբարեն։ Գարեջուրին փրփուրը կը վերցնեն զտումով՝ հեղուկը շիշերու կամ թիթեղէ տուփերու մէջ լեցնելէ առաջ։


== Աղբիւրներ ==
«Ծիածան» պարբերաթերթ Ազգ․Քարէն Եփփէ Ճեմարանի։