armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ճէյմս Տաշնըր

Ճէյմս Սմիթ Տաշնըր, (անգլերէն՝ James Smith Dashner, ծնած է 26 Նոյեմբեր, 1972 թուականին, Ճորճիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ): Ան Ամերիկացի գրագէտ ու հեղինակ մըն է, որ ճանչցուած է իր The Maze Runner վիպաշարով:


== Կեանքը Եւ Գործընթացքը ==
Ճէյմս Տաշնըր ծնած է 26 Նոյեմբեր, 1972 թուականին, Ճորճիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ եւ ունի հինգ քոյրեր եւ եղբայրներ: Տաշնըր դպրոցական ուսումը ստացած է Տուլութի երկրորդական վարժարանէն ներս իսկ աւարտած է Պրիկհամի Համլասարանը, ուր ստացած է բարձրագոյն վկայականը հաշուապահութեան ճիւղին մէջ: Տաշնըր եւ իր կինը, Լինեթը՝ ունին 4 զաւակներ եւ ներկայիս կը բնակին Եութայի մէջ:


== Հրատարակած գիրքեր ==
Ճէյմսին գիրքերը գրուած են պատանիներու համար, ու անոր ոճը կը պարունակէ վտանգներ, արկածներ եւ երեւակայութիւն:
Անոր գործերէն են՝

The Jimmy Fincher SagaA Door in the Woods (2003)
A Gift of Ice (2004)
The Tower of Air (2004)
War of the Black Curtain (2005)The 13th Reality վիպաշարըThe Journal of Curious Letters (2008)
The Hunt for Dark Infinity (2009)
The Blade of Shattered Hope (2010)
The Void of Mist and Thunder (2012)The Maze Runner վիպաշարըThe Maze Runner (2009)
The Scorch Trials (2010)
The Death Cure (2011)
The Kill Order (2012)
The Fever Code (2016) The Infinity Ring վիպաշարըA Mutiny in Time (Գիրք 1) (2012)
The Iron Empire (Գիրք 7) (2014)The Mortality DoctrineThe Eye of Minds (2013)
The Rule of Thoughts (2014)
The Game of Lives (2015)
Gunner Skale (2014)


== Մրցանակներ ==
2008: Whitney մրցանակը, լաւագոյն երիտասարդներու վէպ The 13th Reality
2011: ALA լաւագոյն գիրքը պատանիներու համար, The Maze Runner
2012: Young Reader's Choice մրցանակը, The Maze Runner


== Արտաքին յղումներ ==
Աւանգարդ (թերթ)

Աւանգարդ, խորհրդային եւ յետխորհրդային շրջանի թերթ։ Խորհրդային ժամանակահատուածին հանդիսացած է ՀԼԿԵՄ Կենտկոմի (սկիզբը՝ ՌԿԵՄ Անդրկովկասեան երկրային կոմիտէի եւ ՀԿԵՄ Կենտկոմի) պաշտօնաթերթը, 1991 թուականէն վերագրանցուած է որպէս անկախ պարբերաթերթ եւ չէ պատկանած ու չէ հարած որեւէ կուսակցութեան, քաղաքական որեւէ ուժի։ 1998 թուականէն՝ շաբաթը մէկ անգամ պարբերականութեամբ։


== Պատմութիւն ==
Հրատարակուած Է Երեւանի մէջ, 1923 թուականէն, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներուն լոյս չէ տեսած։ Արծարծած Է երիտասարդութեան կոմունիստական դաստիարակութեան խնդիրներ, լուսաբանած Հայաստանի կոմերիտական կազմակերպութիւններու աշխատանքը։ Կը տպագրուին երիտասարդ բանաստեղծներու եւ արձակագիրներու ստեղծագործութիւններ, գրախօսականներ արուեստի եւ գրականութեան մասին։ Աւանգարդը պարբերաբար հրատարակած Է «Ծիածան» էջը՝ նուիրուած սփիւռքահայ երիտասարդութեան կեանքին։ ԽՍՀՄ Գերագոյն սվէտի 3 Յուլիս 1973-ի հրամանագրով Աւանգարդը պարգեւատրուած է «Պատուոյ նշան» շքանշանով։


== Խմբագիրներ ==
1923-1933 թուականներուն թերթը խմբագրած է խմբագրական կոլեգիան, այնուհետեւ խմբագիրները եղած են՝

Հ. Միրզոյեան (1933-1937),
Մ. Նահապետեան (1937),
Ա. Նազարեան (1937),
Ա. Ղազարեան (1938),
Մ. Մանուկեան (1939),
Ա. Մնացականեան (1940),
Ա. Սիմոնեան (1941),
Ա. Թադեւոսեան (1945-1949),
Ա. Խաչիկեան (1949-1952),
Մ. Թութխալեան (1952-1955, 1958-1959),
Գ. Առաքելեան (1955-1958),
Լ. Կրոյեան (1960-1969),
1969 թուականէն խմբագիրն եղած է Լ. Մանուկեանը,
Գ. Հայրումեան,
1987 թուականէն խմբագիրը եղած է Մ. Զոհրաբեանը,
1997-ից՝ Ջուլիետ Մարտիրոսեան


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտoնական կայք
Խաչիկ Պապիկեան

Խաչիկ Պապիկեան (1924, Լառնաքա, Կիպրոս - 1999),  փաստաբան, լիբանանցի քաղաքագէտ հայկական ծագումէ, Լիբանանի խորհրդարանի նախկին անդամ (1957–1999) եւ նաեւ եղած է Լիբանանի պետութեան նախարարը տարբեր առիթներու, օրինակ՝ առողջապահութեան նախարար, զբօսաշրջկութեան նախարար, հանրօգուտ շինութեան եւ փոխադրութեան հարցերու նախարար, արտաքին գործոց նախարար, փլանաւորման նախարար եւ արդարութեան նախարար:


== Կեանքը ==
Խաչիկ Պապիկեան ծնած է Լառնաքա, Կիպրոս, 1924 թուականին: Ուսումը ստացած է Ֆրանսա, Լիբանան եւ Իտալիա: Պապիկեան կը խօսէր կատարեալ բազմալեզու՝ Արաբերէն, Իտալերէն, Ֆրանսերէն, Հայերէն, Թուրքերէն, Անգլերէն եւ Լատիներէն:
1940 թուականին, Խաչիկ Պապիկեան կը բանտարկուի բնակավայրի մը մէջ, Իտալիա եւ ետքը հոնկէ կը ստանայ իր պսակաւորի վկայականը: Յաջորդ տարիներուն, կը փոխադրուի Պէյրութ, ուր կը ստանայ իր փաստաբանութեան վկայականը Սեն Ժոզէֆ համալսարանէն: Պապիկեան կը դառնայ ամէնէն փայլուն, յաջող ու պերճախօս փաստաբաններէն մէկը իր սերունդին մէջ եւ միշտ կը քաջալերէ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցութիւնը Լիբանանի մէջ:
Պապիկեան կ'ընտրուի եւ կը նշանակուի Հայ առաքելական ներկայացուցիչը Պէյրութի մէջ 1957 թուականին եւ կը մնայ Լիբանանի խորհրդարանի անդամ մը մինչեւ իր մահը 1999 թուականին: Անոր տեղը կը փոխարինէ Անտրէ Թապուրեանը: Ան կ'ըլլայ պետութեան վարչական հարցերու նախարար (1960–1961), առողջապահութեան նախարար (1969), զբօսաշրջկութեան նախարար եւ հանրօգուտ շինութեան եւ փոխադրութեան հարցերու նախարար (1972–1973), արտաքին գործոց նախարար (1973) եւ արդարութեան նախարար (1980–1982 եւ 1990–1992):


== Խաչիկ Պապիկեան Հրատարակչական Հիմնադրամ ==
Խաչիկ Պապիկեան Հրատարակչական Հիմնադրամը ստեղծուեցաւ Յունուար, 2007 թուականին Պապիկեանի 5 աղջիկներուն կողմէ: Հիմնադրամը կը պատուէ Պապիկեանին յիշատակը որ նաեւ եղած է Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան զործադիր խորհուրդի նախկին ատենապետը, Անթիլիաս, Լիբանան:
Հիմնադրամը կ'օժանդակեն լիբանանահայերը եւ նաեւ ամբողջ հայերը: Խաչիկ Պապիկեանին նպատակն էր հիմնել այսպիսի մարդասիրական հիմնադրամ մը օգնել հայերուն ուսումնական եւ մշակութային ծրագիրներու մէջ:
Շահնշահ Ա.

Շահնշահ Ա. (1261 - անհայտ), Զաքարեան՝ Սարգիս Մեծ Զաքարեանի անդրանիկ որդին։ Հօր, հորեղբօր՝ Իվանէ Ա. Զաքարեանի եւ վերջինիս որդի Աւագ Զաքարեանի հետ մասնակցած է ինքնիշխան Զաքարեան Հայաստանի կառավարման, տոհմակիցներուն նման ծաւալած է ազգանպաստ քաղաքականութիւն։ Ծանօթ է իր որդին՝ Զաքարէ Զաքարեան, որ հետագային գլխատուած է իսլամներուն կողմէն։
Վահրամ Փափազեան Թատերախումբ

«Վահրամ Փափազեան թատերախումբ», ՀԲԸՄ Հայ երիտասարդաց ընկերակցութեան թատերախումբ։ Կազմաւորուած է 1959-ին, Պէյրութ, Վ. Փափազեանի անունով կոչուած է 1960-ին։


== Պատմութիւն ==
Թատերախումբի գործունէութեան առաջին շրջանը կապուած է դերասան եւ բեմադրիչ Պերճ Ֆազլեանի հետ, ով 1959-ին բեմադրած է Լեւոն Շանթի «Հին Աստուածներ», Մ. Քոչարեանի «Մուսայ Լերան Քառասուն Օրերը», Մոլիերի «Ժորժ Դանդէն», «Տարտիւֆ», Շէյքսփիրի «Ամառային Գիշերուան Երազ» եւ այլ թատերախաղեր։
Աւելի ուշ, թատրոնը ղեկավարած է դերասան եւ բեմադրիչ Գրիգոր Սաթամեան։ Անոր բեմադրութիւններէն են Ժ. Ֆէյտոյի «Կասկածը Կնոջ Մտքին Մէջ», Պարոնեանի «Մեծապատիւ Մուրացկաններ», Կամսարականի «Վարժապետին Աղջիկը», Շէյքսփիրի «Բազում Աղմուկ Վասն Ոչինչի», եւ այլն։
1972-ին թատերախումբը ելոյթներ ունեցած է Հայաստանի մէջ։ Մինչեւ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմի սկիզբը (1975), թատերախումբը իր ներկայացումները կազմակերպած է Յովակիմեան-Մանուկեան վարժարանի «Գալուստ Կիւլպէնկեան» 650-տեղանոց հանդիսասրահին մէջ։ 1975-ին, Սաթամեանի ԱՄՆ գաղթելէն ետք, թատրոնի բեմադրիչներ եղած են Վաչէ Ավորունին (բեմադրած է Գ. Պսաֆասի «Ստախօս Կ՛ուզուի», 1978), Թորոս Սարգիսեան եւ Զաւէն Գալուստեան (բեմադրած են Կ. Գոլդոնիի «Ստախօսը», 1986), Վաչէ Տոնէրեան (1988-1990-ականներուն, բեմադրած է Պ. Շենոնի «Ժառանգորդը» եւ Ժ. Ֆէյտոյի «Հաւատարմութիւն» թատրերգութիւնները), Յարութիւն Գնդունին (1991-1992-ականերուն) բեմադրած է Պրիսալիի «Ակամայ Խոստովանութիւն», Մոլիերի «Երեւակայական Հիւանդը» եւ Նիլ Սայմոնի «Տարօրինակ Ժամադրութիւններ» թատերախաղերը), Վիգէն Ստեփանեան (1994-1995-ականներուն բեմադրած է Լա Մարէի «Ա֊խ Կիներ, Կիներ» եւ իր հեղինակած «Պարոն Լրտեսին Վերջին Գործը» թատրերգութիւնները), Պ. Ֆազլեան (բեմադրած է Մոլիերի «Ագահը», 1996), Արտաշես Յովհաննիսեան (բեմադրած է Յակոբ Աթալեանի «Աղուէսն ու Աղասին», 1998) եւ Գրիգոր Տեկիրմէնճեան (բեմադրած է Մ. Յեննըքէնի «Կիները Բնաւ Սուտ Չեն Խօսիր», 1999)։ Ե. Ղազանչեան 2001-2003-ականներուն բեմադրած է Թոմըսի Ուիլեըմսի «Մենակութեան Վերջին Կանգառը», է. դէ Ֆիլիփոյի «Երեխաները Կը Մնան Երեխաներ» եւ Յակոբ Պարոնեանի «Պաղտասար Աղբար» թատերախաղները։
Թատերախումբին գործունէութեան իրենց երկարամեայ ու բեղմնաւոր աշխատանքով նպաստած են Լ. Գույումճեան, Զ. Ներսէսեան, Զ. Գալուստեան, Թ. Սարգիսեան, Գ. Սողոմոնեան, Յ. Տավուրեան, Յ. Թումեան, Վ. Իւրնէշլեան, Հ. Վարդիվառեան, Լ. Մելքոնեան, Պ. Տէր-Սահակեան։
Կիպրահայեր (ելեկտրոնային թերթ)

Կիպրահայեր, ելեկտրոնային թերթ, հիմնադրուած է Սեպտեմբեր 1999-ին։ Շաբաթական ունի 20.000 բաժանորդներ Կիպրոսի, Հայկական սփիւռքի, Հայաստանի ու Արցախի մէջ։ Ելեկտրոնային թերթը ունի շուրջ 300.000 այցելող։ Նիւթերը անգլերէնով հիմնուած են, սակայն կան յօդուածներ որ հիմնուած են հայերէնով, Յունարէնով, երբեմն՝ թրքերէնով։
Ելեկտրոնային թերթի գլխաւոր խմբագիրն է Սիմոն Այնէճեանը։ Հոկտեմբեր 2010-ին Ստեփանակերտ թերթը արժանացած է ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան համահայկական լրատուական գիտաժողովի  «լաւագոյն հայկական լրատուամիջոց» մրցանակին։


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական կայքէջ
Գծային B (Γραμμική Β)

Գծային Β,  յունարէն լեզուի առաջին գիրը (հեգարան այբուբենը)․ գործածուած է Միկինեան քաղաքակրթութեան շրջանին՝ Ք․Ա․ 17-րդ դարէն մինչեւ Ք․Ա․ 13-րդ դար։


== Տեղեկութիւններ ==

Գծային Β գիրը կը յայտնաբերուի Քնոսոս (Կրետէ), Արթուր Էվանս հնագետէն։  Գիրը այդպէս կոչած է, որովհետեւ գծային նիշեր գործածուած են․ անոնք փորագրուած են կաւէ տախտակներու վրայ։ Յաջորդող տարիներուն, բացի Քնոսոսի պալատէն,  Գծային Β գիրով տախտակի վրայ արձանագրութիւններ գտնուած են Փիլոսի Միկինեան պալատին մէջ, ինչպէս նաեւ Յունաստանի մայրցամաքի տարբեր շրջաններու մէջ։
Ընդհանուրին մէջ գտնուած են մօտաւորապէս 5000 Գծային Β գիրով արձանագրութիւններ․ 3000 Քնոսոս, 1500 Փիլոս, 300 Թիվա, 90 Միկինես, իսկ աւելի քիչ քանակով՝ Հանիա (Կրետէ), Արմենի (Հանիա, Կրետէ), Մալիա (Կրետէ), Թիրինթա (Արղոլիտա, Պելոպոնես), Էլեֆսինա (Ատիկէ), Օրհոմենոս (Թիվա, Վիոթիա՝ կեդրոնական Յունաստան), եւայլն։


== Վերծանում ==

Գծային Β վերծանած է 1952-ին Միքայէլ Վենթրիս։  Իր այս գործին օգնած են Էմեթ Լեսլի Պենեթ, Ալիս Քոպեր եւ Ճոն Չատուիք։  Ալիս Քոպերն է որ առաջին նշմարած է թէ գծային նիշերու խմբակի մը գաղափարագիր մը կ՛ ընկերակցէր։ Ճոն Չատուիք կարեւոր ներդրում ունեցած է Գծային Β գիրի վերծանման համար․ ան գործակցած է Միքայէլ Վենթրիսին հետ եւ 1955-ին յանգած են եզրակացութեան թէ յունարէն լեզուի նախագիրն է՝ «Documents in Mycenaean Greek» (աշխատանք-ուսումնասիրութիւն)։
Գծային Β գիրին վերծանմամբ, փաստուեցաւ թէ յունական գիր է։ 
Գծային Β գիրը կը բաղկանայ մօտաւորապէս 200 նշաններէ։  Թիւերը տասնորդական դրութեան կը հետեւին։


== Գծային Β վանկագիրը ==


=== Հեգնում եւ արտասանութիւն ===

Գծային B գիրը միաձայներու եւ երկձայններու միախառնութիւն մըն է կանոններու դաշնագրութեամբ։  Քանի մը օրինակներ՝ 
ai-ku-pi-ti-jo, Aiguptios (Αἰγύπτιος)-ի համար (=եգիպտական),  
e-rai-wo, elaiwon (ἔλαιον)-ի համար (=ձէթ),
ti-ri-ja  trja (τρια)-ի համար (=երեք),  
pa-te,  patēr (πατήρ)-ի համար (=հայր), 
pa-si ,  phāsi (φησί)-ի համար (=բնութիւն), 
do-ra, dōra (յոգնակի δῶρον)-ի համար (=նուէր), 
a-te-mi-ti-jo,  Ἀρτεμίτιος (Artemitios)-ի համար (=Արթեմիթիոս)
ku-ru-so, khrusos (χρυσός)-ի համար (=ոսկի),
-a-jo,  -αῖος (-aios) վերջածանց՝  ուրկէ ծագում ունեցող կը նշանակէ (Θηβαίος, Μυτιληναίος..), եւայլն։


=== Գծային Β հեգարան ===
Ալֆրետ Նոպէլ

Ալֆրէտ Պեռնարտ Նոպէլ (21 Հոկտեմբեր 1833(1833-10-21)[…], Jakob and Johannes parish, Շուէտ - 10 Դեկտեմբեր 1896(1896-12-10)[…], Սան Ռեմո, Իտալիա) շուէտացի քիմիագէտ, ճարտարագէտ եւ գիտնական մըն է որ ստեղծած է ուժանակը (պայթուցիկի նիւթը):
Երբ թերթերուն մէջ հրատարակուեցաւ թէ Նոպելին ստեղծած պայթուցիկներուն նիւթերը սկսան գործածուիլ բանակներուն կողմէ պատերազմներուն ընթացքին, Ալֆրետ որոշեց իր հարստութիւնը գործածել ժողովուրդին օգուտին ու բարիքին համար եւ այսպիսով ստեղծեց Նոպէլեան Մրցանակի կազմակերպութիւնը, 1895 թուականին։


== Կենսագրութիւն ==
Ալֆրետ Նոպելը ծնած է Սթոքհոլմ, Շուէտի մէջ։ Երրորդ զաւակն էր Իմանուէլ Նոպէլի (1801–1872), որ գիտնական էր, եւ Քարոլինա Անտրիէթի (1805–1889): Անոր հայրն ու մայրը ամուսնացած են 1827 թուականին եւ ունեցած են 8 զաւակներ: Ընտանիքը, աղքատ ըլլալով, կը կորսնցնէ իրենց 3 զաւակները եւ ողջ կը մնան միայն Ալֆրէտը եւ իր միւս 3 եղբայրները:
Իր ընտանիքը «Նոպէլ» ազգանունը ժառանգած է անոնց մեծհօրմէ, որ 1775 թուականին «Նոպէլիուս» ազգանունը կրճատեց «Նոպէլ»ի։
Ալֆրետը նաեւ գրած է մեծ թիւով վէպեր եւ բանաստեղծութիւններ, որոնցմէ միայն մէկ ստեղծագործութիւնը հրատարակուեցաւ։ Սակայն ժամանակ մը ետք, Նոպէլ կ'որոշէ իր բոլոր միտքերը եւ կարողութիւնները ուղղել քիմիագիտութեան գործընթացքին։


== Մահը ==
1891 թուականին, Ալֆրետ Փարիզէն կը փոխադրուի Իտալիա: 10 Դեկտեմբեր, 1896 թուականին ան սիրտի արկած մը ունենալով, կը մահանայ: Ալֆրետ Նոպել գրեթէ իր ամբողջ հարստութիւնը կը ժառանգէ իր «Նոպլեան Մրցանակ»ի կազմակերպութեան: Անոր մարմինը թաղուած է իր ծննդավայրին մէջ՝ Սթոքհոլմ, Շուէտ, Նորրա պեկրավնինկսփլաթսէն գերեզմանատանը:


== Արտաքին յղումներ ==
http://www.peoples.ru/finans/undertake/nobel/ (ռուս.)
Ալֆրեդ Նոբել (ռուս.)
1781 թուական

1781 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 81րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1781 ծնունդներ

Յակոբ Աբգարեան (Արաբերէն հնչողութեամբ՝ Եաղուփ Էփքարիոս, մ.1845), հասարակական գործիչ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1781 մահեր
Վահան Քոչար

Վահան Անդրանիկ Քոչար (Քոչարեան,  հայ լուսանկարիչ: (ծնած.՝ 25 Յունուար 1949-ին, Երեւան - Մահ 17 Հոկտեմբեր 2020, Երեւան): ԽՍՀՄ Լրագրողներու միութեան անդամ (1980):


== Կենսագրութիւն ==
Վահան Քոչարը ծնած է 1949 թուականին լուսանկարիչ Անդրանիկ Քոչարի ընտանիքին մէջ: 1965 թուականին աւարտեր է Ղազարոս Աղայեանի անուան միջնակարգ հանրակրթական եւ Յակոբ Կոճոյեանի անուան գեղարուեստի նկարչական դպրոցները: 1969 թուականին աւարտեր է Երեւանի Խաչատուր Աբովեանի անուան մանկավարժական հիմնարկի մշակոյթ կաճառի նկարչագծագրական բաժնի լրիւ դասընթացքը: Մէկ տարի աշխատեր է որպէս ուսուցիչ, 1970 թուականին՝ ազատ նկարիչ: Աշխատակցեր է «Պետհրատ» հրատարակչութեան եւ այլ հիմնարկներու մէջ: 1977 թուականին աշխատանքի անցեր է ՀԿԿ Կենտկոմի հրատարակչութեան տպարանին մէջ (այժմ՝ «Տիգրան Մեծ» հրատարակչութիւն) որպէս լուսանկարիչ, ուր աշխատեր է 25 տարի:
2007 թուականին լոյս տեսեր է Վահան Քոչարի «Հայ լուսանկարիչներ» պատկերագիրքը, ուր ներկայացուած են շուրջ 480 լուսանկարիչներու կենսագրականներ եւ լուսանկարներ, որոնցմէ 180-ի անունները յայտնաբերուեր են տարբեր լուսանկարչական կնիքներու վրայէն:


== Ցուցահանդէսներ ==
Քոչարը լուսանկարեր է բազմաթիւ դիմանկարներ, ինչպէս նաեւ բնանկարներ, ճարտարապետական յուշարձաններ, (nature-morte) անկենդան բնութիւններ, գեղարուեստական կազմութիւններ կամ յօրինուածքներ  Անհատական ցուցահանդէսներ  ունեցեր է Երեւանի (1962, 1964, 1973), Պէյրութի (1965), Մոսկուայի (1966), Սալոնիքի (1996, միջազգային ցուցահանդէս, հայր եւ որդի),  Լոնտոնի (1999, «Ձեր կեանքի ժամանակը», հայր եւ որդի), ինչպէս նաեւ խմբակային ցուցահանդէսներ՝ Ռիկայի (1983), Զափորոժիեյի (1986), Տնեփրոփեփրովսքում (1988), Երեւանի  (1995), Պոխումի (1995), Մոսկուայի մէջ (1995): 


=== «Հայ լուսանկարիչներ» ծաւալուն պատկերագիրքը եւ շնորհահանդէսը ===
«Հայ լուսանկարիչներ» ծաւալուն պատկերագիրքով առաջին անգամ ներկայացուեր էր աշխարհի 500-էն աւելի հայ լուսանկարիչներ։ Գիրքը տպագրուեր էր 2007 թուականին Երեւանին մէջ եւ երկու տարի շարունակ ան չէր կրցած կազմակերպել գիրքին շնորհանդէսը:


== Շարժանկարի մէջ խաղցած դերեր ==
Դէպի բարձունքները, ռեժ.՝ Ժիրայր Աւետիսեան, 1960


== Մրցանակներ ==
«Թանգարան» գիրքին համար Ֆրանքֆուրթի միջազգային ցուցահանդէսին արժանացեր է ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի մրցանակի, 1998
Ռազմիկ Տավոյեանի «Ոգեղէն հաց» գիրքին համար արժանացեր է հայ գրահրատարակիչներու մրցանակի, 2002
Երեւանի քաղաքապետի ոսկէ մետալ, 2016


== Ընտանիք ==
Հայր՝ Անդրանիկ Քոչար, լուսանկարիչ
Մայր՝ Յասմիկ Զաքարեան
Կին՝ Մարիեթա Քոչարեան (Վահանի համադասընթացքի ուսանող)
Դուստր՝ Շուշան
Որդի՝ Անդրանիկ


== Գրականութիւն ==
Վահան Քոչար, «Հայ լուսանկարիչներ», Երեւան, Հեղինակային հրատարակութիւն, 2007:
Վահան Քոչար, Լուսանկարի մը պատմութիւն:
Վահան Քոչար, Քրիստոսի պատկերով թաշկինակը կամ դաստառակ, Ազգ, 22.07.2016:
Վահան Քոչար, Լուսանկարչութեան հայկական երեւոյթը (ֆենոմենը), Ազգ, 09.09.2016:
Արարատեան քննարկումներ լուսանկարչութեան թեմայով. Կը դասախօսէ Վահան Քոչարը:
Լուսանկարիչ Վահան Քոչարն ամէն անգամ հօր ժառանգութիւնը տանը տեսնելով վատ կը զգար
Ակնթարթի որսը. Վահան Քոչար:


== Աղբիւրներ ==
Կեանքէն հեռացեր է հայ լուսանկարչութեան թանգարանի հիմնադիր Վահան Քոչարը
Վահան Քոչարի առաքելութիւնը. լուսանկարչութեան մեծ վարպետը
ԵՊՀ գիտական տեղեկագիր․ Ֆիզմաթ գիտութիւններ

ԵՊՀ գիտական տեղեկագիր․ Ֆիզմաթ գիտութիւններ, ընդգրկուած է Հայաստանի բարձրագոյն որակաւորման յանձնաժողովի (ՀՀ ԲՈՀ) սահմանած դոկտորական եւ թեկնածուական ատենախօսութիւններու հիմնական արդիւնքներու եւ դրոյթներու հրատարակման համար ընդունելի պարբերական գիտական հրատարակութիւններու ցուցակին մէջ։


== Աղբիւր ==
Գիտական տեղեկատուական վերլուծութեան եւ մոնիթորինգի կեդրոն, Հայաստանի մէջ հրատարակուող գիտական պարբերականներու ցանկ Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
19 Սեպտեմբեր

19 Սեպտեմբեր, տարուան 262-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 263-րդ) օրն է

Տարուան աւարտին կը մնայ 103 օր


== Դէպքեր ==
1982՝ Սքոթ Ֆալմանն առաջարկեց համացանցային ժպտացող դէմք
1985՝ Մեքսիքոյի երկրաշարժի զոհ դարձաւ մօտ տասը հազար մարդ
1988․ Մոնթրէալի Ողիմպիական մարզադաշտին մէջ (Քանատա) տեղի կ՛ ունենայ Մարդու Իրաւունքներ, Հի՛մա շարժումին նուիրուած համաշխարհային շրջապտոյտին 9-րդ համերգը
2010՝ Աղթամարի Սուրբ Խաչ Եկեղեցւոյ մէջ, 95 տարի ետք, պատարագ տեղի կ՛ունենայ


== Ծնունդներ ==
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:19 Սեպտեմբերի ծնածներ

1869` Երուանդ Օտեան (մ.1926), հայ երգիծաբան
1921`Օգոստինոս Սեքուլեան (մ․2014,), հայ հոգեւորական, աստուածաբան, գրագէտ, տոմարաբան
1945՝ Արտեմ Յարութիւնեան, բանաստեղծ, գրականագետ
1982՝ Քոլամպըս Քիթ Շորթ (անգլերէն՝ Columbus Keith Short, Jr., դերասան, երգիչ, պարող)


== Մահեր ==
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:19 Սեպտեմբերի մահացածներ


== Տօներ ==
 Սենթ Քիթզ Եւ Նեւիս՝ Անկախութեան օր (Մեծն Բրիտանիայէն, 1983)
375 (թիւ)

375 (երեք հարիւր եօթանասունհինգ) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 374-ի եւ 376-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A005349  բերկրալի թիւ է
 A003072  երեք խորաններու գումար է՝ 375=53+53+53
 Alt   375  գործադրելիս կը ստացուի w տողատառը
375 Ուրսուլէ աստեղնեակի կարգային թիւն է
+375-ը Պիելարուս զանգելու միջազգային քոտն է
Գերմանիոյ Հայերը

Հայերու հետքերը Գերմանիոյ մէջ կ'երթան մինչեւ քրիստոնէական կանուխ ժամանակաշրջաններ, Հայաստանի քրիստոնէութեան ընդունմանը (301 թ.) յաջորդող տարիներուն հայ-քրիստոնեայ քարոզիչներ եկած են նաեւ Գերմանիոյ ներկայ տարածքներ՝ քրիստոնէական կրօնը այդտեղ քարոզելու ու տարածելու մտադրութեամբ։
Եւրոպայի եւ նաեւ Գերմանիոյ մէջ հայկական ծագումով ամենայայտնի անձը Սուրբ Բարսեղն է կամ Վլասը՝ պատմական Փոքր Հայքի Սեբաստիա (ներկայիս կը կոչուի Սվազ եւ կը գտնուի Թուրքիոյ տարածքին մէջ) քաղաքին մէջ։ Ծնած է 3-րդ դարու կէսերուն սեբաստացի ունեւոր ընտանիքի մը մէջ։ Եղած է բժիշկ։ Հաւանաբար դեռ եւս երիտասարդ տարիքին ընդունած է քրիստոնեութիւնը եւ ապագային դարձած է Սեբաստիոյ եպիսկոպոս։ Այդ ժամանակ Սեբաստիա կը մտնէր Հռոմէական կայսրութեան մէջ։ Նահատակուած է 316 թուականին Լիկինուս կայսրի ծաւալած քրիստոնէական հալածանքներու ժամանակ։ Անոր հանդէպ յարգանքը տարածուած է եւրոպայի եւ նաեւ Գերմանիոյ մէջ, հռոմէացի զինուորներուն կողմէն, որոնք ընդունած էին քրիստոնէութիւնը։ Յայտնի են նաեւ այլ հայ քարոզիչներու անուներ։ Յիշատակութեան արժանի է Թէոֆանի կայսրուհին, որ ըստ որոշ հետազօտողներու սեռած է բիւզանդական հայ ազնուական ընտանիքներէ։


=== Գերմանիոյ մէջ բնակութիւն հաստատած հայեր ===
Գերմանիոյ մէջ բնակութիւն հաստատած հայերու մասին պատմական վկայութիւններ գրէթէ չկան եւ յստակ չե, թէ հայերը երբ ոտք դրած են այս տարածքին վրայ։ Կայ սակայն արժէքաւոր վկայութիւն մը Պաւարիոյ Պասաու քաղաքին մէջ։ 11-րդ դարուն այստեղ գործած եւ նաեւ նահատակուած է Գրիգորիս Արքեպիսկոպոսը, որ եկած է Հայաստանէն։ Պասաու քաղաքի Նիտերնպուրկ վանքի վերանորոգութեան ժամանակ յայտնաբերուած է անոր դամբարանը։ 1982 թուականին հայկական ծէսով վերաթաղուեր են անոր մասունքները նոյն վանքին մէջ։


==== Գերմանիոյ կապերը  Կիլիկեան Հայաստանին հետ ====
Գերմանիան առաջին պետութիւններէն է, որ կապ հաստատած է Կիլիկեան Հայաստանին հետ. Գերմանիոյ Հայնրիխ 6-րդ կայսրը ճանչցած է Լեւոնին Կիլիկիոյ թագաւորութիւնը եւ թագ շնորհած է անոր։ գերմանիոյ հետ կապուած է նաեւ հայ ազատագրական շարժման գործիչ՝ Իսրայէլ օրիի գործունէութիւնը։


===== գերնմանիոյ համալսարաններէն կրթութիւն ստացածներ =====
գերնմանիոյ համալսարաններէն կրթութիւն ստացած է Կոմիտասը, Ամենայն հայոց կաթողիկոս՝ Գէորգ Ե.Սուրէնեանցը, գրողներ Լեւոն Շանթ եւ Աւետիք Իսահակեանը, գեղանկարիչներ Վարդգէս Սուրէնեանցը, Յակոբ Գոճոյեանը եւ շատ այլ հայ գիտնականներ, արուեստագէտներ, քաղաքական գործիչներ։


====== Համայնքի թուաքանակ ======
Մօտաւոր տուեալներով այսօր Գերմնաիոյ մէջ կ'ապրին շուրջ 55-60 հազար հայեր։
Համայնքին մէջ ազգային կեանքը առաւելապէս աշխուժացած է 1991-էն յետոյ, երբ Գերմանիոյ մէջ ստեղծուեցաւ Հայ առաքելական եկեղեցի, Գերմանիոյ թեմը՝ Քիոլն գտնուող Առաջնորդարանով։ Առաջին եւ ներկայի առաջնորդն է Գարեգին Արքեպիսկոպոս Պէկճեանը։ Թէմի կամ առաջնորդարանի հովանիին տակ կը գործեն 15 համայնքներ, որոցմէ միայն երեքը ունին իրենց եկեղեցիները, իսկ մնացած համայնքները իրենց արարողութիւններուն համար կը հիւրընկալուին գերմանական եկեղեցիներուն մէջ։
Scandal-ի Դրուագներու Ցանկ

Scandal-ը Ամերիկեան քաղաքական զգայացունց հեռուստաշար մըն է որու գլխաւոր դերասանը Քէրի Ուաշինկթընն է։ Ստեղծուած է Շոնտա Ռայմզի կողմէ եւ թողարկուած է առաջին անգամ ABC-ի վրայ, 5 Ապրիլ 2012-ին: Քէրի Ուաշինկթընի կերպարը, Օլիվիա Փոփ, մասամբ հիմնուած է Ճորճ Պուշի նախորդ տնօրինութեան մամլոյ պատասխանատու Ճուտի Սմիթի վրայ, ով նաեւ կիսարտադրիչ է հեռուստաշարի պատրաստման:
Հեռուստաշարը տեղի կ'ունենայ Ուաշինկթըն Ամերիկեան նահանգին մէջ եւ կը կեդրոնանայ տագնապ լուծող հաստատութեան՝ Օլիվիա Փոփ եւ Ընկերակիցներ (Olivia Pope & Associates) հաստատութեան վրայ, ինչպէս նաեւ Սպիտակ Տան աշխատակիցներուն վրայ, մասնաւորապէս Նախագահ Ֆիթծճերըլտ Կրէնթ III, Առաջին Կին Մէլի Կրէնթ, Պաշտօնավար Սայրըս Պին, Մամլոյ Պատասխանատու Ապիկէյլ Ուիլըն, Ընդհանուր Փաստաբան եւ Դատախազ Տէյտիվ Ռոզըն եւ փոխ նախագահի պաշտօնավար Էլիզապէթ Նորթ եւ այլ կերպարներուն վրայ։
Քէրի Ուաշինկթընի ընկերակից Օ.Փ.Ը. հաստատութեան մաս կը կազմեն Քէյթի Լոուզ եւ Կիլէրմո Տիազ, Թոնի Կոլտուին իբրեւ նախագահ, Պէլըմի Եանկ իբրեւ նախորդ Առաջին Կին եւ սենաթոր, Ճէֆ Փէրի իբրեւ պաշտօնավար, Տարպի Շթանչֆիլտ իբրեւ մամլոյ պատասխանատու եւ ներկայ պաշտօնավար, Ճաշուա Մալինա իբրեւ կառավարութեան Ընդհանուր Փաստաբան եւ Դատախազ, Սքոթ Ֆոլի իբրեւ NSA-ի տնօրէն, Փորշա Տը Ռոսի իբրեւ փոխ նախագահի պաշտօնավար, Քորնիլիըս Սմիթ իբրեւ մարդկային իրաւունքներու պաշտպան եւ Օ.Փ.Ը. հաստատութեան աշխատաւոր եւ Ճո Մորթըն իբրեւ Օլիվիայի հայր ու տնօրէն գաղտնի հետախուզական վարչութեան մը։
28 Մայիս

28 Մայիս, տարուան 148-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 149-րդ) օրն է։


== Դէպքեր ==
1918․ Հայաստանի Հանրապեութեան հռչակում
1928․ կը հիմնուի «Հայ Կրթական եւ Հրատարակչական Համազգային Ընկերութիւն»ը, Գահիրէ


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==


== Տօներ ==