armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ասպետներու Աւագ Պետին Պալատ (Ռոտոս)

Ասպետներու Աւագ Պետին Պալատ կամ Քասթելօ (Ռոտոս) (յուն․՝ Παλάτι του Μεγάλου Μαγίστρου (Ρόδος)), Եունեսքոյի համաշխարհային ժառանգութեան յուշարձան։  Կը գտնուի Ռոտոսի միջնադարեան քաղաքին (հին քաղաքը) հիւսիս-արեւմտեան մասը, բերդին բարձրագոյն կէտին վրայ։


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==
Ասպետներու Աւագ Պետին Պալատը կառուցուած է ԺԴ․ դարուն, հին Բիւզանդական Աքրոփոլիսին (Է․ դար) տեղը Ռոտոս իշխող Ասպնջական Ասպետներուն Ordo Hospitalis Sancti Johannis կողմէ։  Ըստ պատմական նոր տուեալներու, պալատին տեղը կը գտնուէր Արեւ աստուծոյ տաճարը եւ հաւանաբար հոն կանգնած էր Ռոտոսի Քոլոսոսը եւ ոչ Մանտրաքի (Ռոտոս քաղաքին երեք նաւակայքերէն մին)։ 


== Պատմական ակնարկ ==


=== Օսմանեան գերիշխանութիւն ===
Օսմանցիները երբ կղզին կը գրաւեն (1522), պալատը իբրեւ բերդ, վարչական կեդրոն եւ բանտ կը գործածեն։  1856-ին որոտումի հարուածի պատճառով մօտակայ Այիոս Իոանիս եկեղեցւոյ ստորերկրեայ մառաններուն մէջ պահուած ռազմամթերքը կը պայթի, քանդելով պալատին մէկ մասը։ 


=== Իտալական գերիշխանութիւն ===
1912-ին Ռոտոս կը գտնուի Իտալիոյ Թագաւորութեան իշխանութեան տակ։  Իտալացիները կը վերականգնեն պալատին քանդուած մասը (1937 - 1940)։  Պալատը կը դառնայ Իտալիոյ Վիքթոր Էմանուիլ Գ․ թագաւորին ամառուան բնակարանը ու աւելի ետք Պենիթօ Մուսոլինի բռնակալին արձակուրդի վայրը։ 


=== Ժամանակակից ժամանակաշրջան ===
Իտալական գերիշխանութիւնը կը վերջանայ Բ․ Աշխարհամարտի աւարտին․ 27 Յունիս 1946-ին Յունաստանին կը միանան։  


== Պալատ - թանգարան ==
Յունական պատկան մարմինները պալատը թանգարանի կը վերածեն․ կը հիւրասիրէ տարբեր արուեստագիտական ստեղծագործութիւններ, հնադարէն եւ միջնադարէն ժողովրդային արուեստի իրեր, զէնքեր, միջնադարեան տապանաքարեր, զարդեր, գիրքեր, նկարչութեան գործեր, արձաններ, եւայլն։
Վաչէ Ռոստոմեան

Վաչէ Ռոստոմեան, (30 Ապրիլ 1961, Կրիբոյետով (Արմաւիրի մարզ), Հայաստան - 16 Դեկտեմբեր, 1991, Արցախ), ազատամարտիկ, երկրաբան, ուսուցիչ, ՀՅԴ անդամ)։
Հայաստանի մէջ Հ.Մ.Ը.Մ.ական շարժումի ստեղծումէն անմիջապէս ետք, ան մաս կազմած է միութեան եւ «Միշտ պատրա՛ստ» նշանաբանով եղած է Արցախեան պայքարի առաջին գիծերուն վրայ։
Շուշիի առանձնակի գումարտակին հետ, Վաչէ մասնակցած է բազմաթիւ կռիւներու եւ իր զինակից ու գաղափարակից Վարդան Բախշեանի եւ Գագիկ Գրիգորեանի հետ նահատակուած է 16 Դեկտեմբեր 1991-ին, Հասանապատի ազատագրման կռիւներուն։
Վաչէ Ռոստոմեանին անունով կը կոչուին Կրիբոյետովի միջնակարգ վարժարանը, տեղւոյն Հ.Յ.Դ. Կոմիտէն եւ Հ.Մ.Ը.Մ.-Հ.Ա.Ս.Կ.ի նորաբաց գրասենեակը։


== Պարգեւներ ==
1995 թուականին՝ յետմահու, պարգեւատրուած է Լեռնային Ղարաբաղի «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով։
2002 թուականին պարգեւատրուած է Հայաստանի Հանրապետութեան Արիութեան մետալով։


== Աղբիւրներ ==
Արցախեան երիտասարդ հերոսներ։
Հ.Մ.Ը.Մ.-Հ.Ա.Ս.Կ.ի կենսագրական արխիւ։
Ուիլիըմ Հ. Մէյսի

Ուիլիըմ Հոլ Մէյսի (անգլերէն՝ William Hall Macy, Jr., ծնած 13 Մարտ, 1950), ամերիկացի դերասան, թատերագիր, ուսուցիչ եւ թատերական բեմադրիչ մըն է: Իր հռչակը ստացած է փոքր դերերով ֆիլմերու մէջ, մանաւանդ զգայացունց ֆիլմերու մէջ երկրորդական դերերով:
Մէյսի ստացած է 2 Էմմի մրցանակներ եւ 2 հատ ալ Screen Actors Guild Award, ինչպէս նաեւ Օսքարի Best Supporting Actor բաժամունքին մէջ, 2011-ին, ստացած է պաշտօնակարգում մը: Իր ամէնէն սիրուած դերը եղած է Ֆրենք Կալակըրի դերը Showtime կայանի Shameless: Մէյսին եւ դերասանուհի Ֆելիսիթի Հաֆմընը ամուսնացած են 1997էն ի վեր:
Վարդի իւղ

Վարդի իւղ, վարդի տարբեր տեսակներու թերթիկներէ ստացուած վարդաբոյր դեղնորակ հիմնական իւղ՝ քաղուած ջրաթորումի գործողութեան ընթացքին։  Կ՛ օգտագործուի յատկապէս բարձրորակ օծանելիք պատրաստելու համար։


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==

Վարդի տարբեր տեսակներու մշակումը հաւանաբար ծագում ունի Պարսկաստանի Սասանեան Հարստութեան շրջանէն․ վարդը կը մշակուէր, որպէսզի վարդի իւղ, անուշահոտ եւ վարդաջուր ստացուի։  
Մինչեւ այսօր, աշխարհի չորս ծագերուն, վարդի իւղը անուշահոտերու հիմնական բաղադրութիւնն է։
Վարդի իւղը վարդաջուրին կողմնակի արտադրութիւն մըն է։  
Վարդաբոյրի գլխաւոր մոլեքիւլը «citronellol» (C10H20O) է։ Վարդի իւղը կը պարունակէ նաեւ ուրիշ մասնիկներ՝ մոլեքիւլներ, որոնցմէ գլխաւորներն են «β-Damascenona», «beta-Damascone», «ionone» եւ վարդի թթուիտ (ոքսիդ)։
Մօտաւորապէս 3.000 քիլօ ձեռքով քաղուած վարդի ծաղիկ անհրաժեշտ է, որպէսզի մէկ լիթր վարդի իւղ ստացուի։


=== Բաղկացուցիչներ ===
Վարդի իւղ արտադրելու համար, վարդի երկու գլխաւոր տեսակներ կը մշակուին․-

Տամասքենա վարդ Rosa damascena,  տամասքեան վարդ․ անոր մշակումը լայնօրէն տարածուած է Պուլկարիա, Սուրիա, Թուրքիա, Ռուսիա, Փաքիստան, Հնդկաստան, Ուզպեքիստան, Պարսկաստան եւ Չինաստան։
Հարիւր թերթիկներով վարդ Rosa centifolia, կաղամբի նման վարդ․ մշակումը լայնօրէն տարածուած է Մարոք, Ֆրանսա եւ Եգիպտոս։
Պուլկարական վարդի իւղը իր յատկանիշներով կը տարբերի մնացեալ վարդի իւղերէն։  Ան ունի մօտաւորապէս 283 յատկանշական բաղկացուցիչներ, ինչպէս օրինակ՝  

Բաց դեղին գոյն ունի, կանանչագոյն երանգով,
Խտութիւնը կը նմանի նուշի իւղին,
Զօրաւոր բիւր ունի եւ սուր բալասանային համ,
Հեղուկ եւ հաստատուն բաղակցուցիչներուն բաղադրութիւնը հիանալի է։


=== Արտադրութիւն ===
Վարդի իւղի արտադրումին համար, անհրաժեշտ է բանուորներու մեծ թիւ մը․ բազմաթիւ ձեռքեր, որովհետեւ վարդի ծաղիկները ձեռքով կը հաւաքուին առաւօտ կանուխ՝արեւածագին, եւ նոյն օրը թորումը կը կատարուի։
    


== Տե՛ս նաեւ ==
Վարդաջուր
Ս. Գէորգ Եկեղեցի (Հալէպ)

Սուրբ Գէորգ Եկեղեցի (Հալէպ), Հալէպի մէջ կառուցուած առաջին եկեղեցին, հիմնուած է 1923-ին:


== Հիմնադրման Պատմութիւն ==
Ս. Գէորգ Եկեղեցին Հայոց ցեղասպանութենէն ետք Հալէպի մէջ կառուցուած առաջին եկեղեցին եղած է: Հիմնուած է 1923-ին, Սուլէյմանիէ-Րամ շրջանի հայկական հիւղաւաններուն մէջ` իբրեւ Ս. Խաչ եկեղեցի:
1936-ին, հիւղաւաններուն վերացումէն ետք, Նոր Գիւղ հայաւանին մէջ 1937-ին կառուցուած է Ս. Գէորգ եկեղեցին` որ թերաւարտ մնացած է մինչեւ 1955: Եկեղեցւոյ շրջանը Նոր Գիւղի մէջ էր, այդ շրջանը հետագային արաբերէն կը կոչուի Սուլէյման ալ-Հալապի: 1955-ին, եկեղեցին հիմնականօրէն հայկական ոճով վերակառուցուած է, եւ հանդիսաւոր օծումը տեղի ունեցած է 25-26 Սեպտեմբեր 1965-ին, ձեռամբ` օրուան Առաջնորդ Ղեւոնդ Արք. Չէպէեանի:


== Հիմնական կառոյցներ եւ յուշարձան-որմնաքանդակներ ==
Եկեղեցին ունի երեք խորան, վերնատուն, զանգակատուն եւ մկրտութեան աւազան: Զանգակատունը կառուցուած է 1985-ին, մկրտութեան աւազանը` 1987-ին, 1986-ին` Ս. Գէորգ Զօրավարի սրբանկարի խորանը, 1987-ին` Ս. Աստուածածինի սրբանկարին խորանը եւ 1990-ին` Ս. Սարգիս Զօրավարին սրբանկարին խորանը:
Փետրուար 1990-ին, շրջափակին արեւելեան կողմը իրագործուած է Մարաշի Աղէտին նուիրուած Յուշարձան-Որմնաքանդակը:
23 Ապրիլ 1994-ին, դարձեալ շրջափակին արեւելեան կողմը, իրագործուած է Զէյթունի նահատակներուն նուիրուած Յուշարձան-Որմնաքանդակը (նախագիծ եւ իրագործում` հայրենի արուեստագէտներ Մկրտչեան եղբայրներու), իսկ 20 Մայիս 1998-ին, կանգնած է Զարեհ Ա. Կաթողիկոսի կիսանդրին:Եկեղեցւոյ շրջափակին մէջ գործած է Ազգ. Մեսրոպեան Վարժարանը, Կիրակնօրեայ դպրոցներու Ս. Գէորգ բաժինը:
Ամէն տարի հանդիսաւորապէս կը նշուի եկեղեցւոյ անուանակոչութեան տօնը:
2011-ին սկիզբ առած Սուրիոյ պատերազմին պատճառով Ս. Գէորգ եկեղեցւոյ շրջանը կը դառնայ անապահով: Այնուհետեւ, Հոկտեմբեր 2012-ին զինեալ ահաբեկչական խմբաւորումներու կողմէ Ս. Գէորգ եկեղեցին հրոյ ճարակ կը դառնայ: Կը հրկիզուի եկեղեցւոյ ներքնամասը, քարտուղարութեան, դպրաց դասի եւ յարակից այլ սենեակներ, եկեղեցւոյ սրբանկարներն ու սրբազգեստները: Բաւական լուրջ վնասներ կը կրէ նաեւ Ազգային Մեսրոպեան վարժարանը՝ իր մանկապարտէզի եւ նախակրթարանի բաժիններով:


== Արտաքին յղումներ ==
Հալէպի Հրոյ Ճարակ Դարձած Սուրբ Գէորգ Եկեղեցւոյ Մէջ Աղօթք. Ս. Գէորգի Անուանակոչութեան Տօնին Առթիւ
Ս. Գէորգ Զօրավարի Տօնին Յիշատակումը` Հալէպի Ս. Գէորգ Հրկիզուած Եկեղեցւոյ Մէջ
Գրիգոր Օտեան

Գրիգոր Օտեան, (1834, Սկիւտար, Կ. Պոլիս - 1887, Փարիզ) Օսմանահայ հասարակական քաղաքական գործիչ, հրապարակախօս։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած՝ 1834-ին, Սկիւտարի մէջ (Պոլիս): Նախնական կրթութիւնը ստացած է տան մէջ. ուսուցիչները եղած են Գաբրիէլ եւ Խաչատուր Պարտիզպանեաններ (ուսողութիւն),«Մասիս»ի խմբագիր՝ Կարապետ Իւթիւճեան եւ Խաչատուր Միսաքեան (հայերէն), Յովհաննէս Տէրոյենց (հոգեբանութիւն), Օգսէն Շահինեան (թրքերէն), Անտոն Փերթեւ (ֆրանսերէն):
Տասնեօթ տարեկանին կը հրատարակէ իր առաջին գրքոյկը՝ «Առաջարկութիւն՝ աշխարհաբար լեզուն կանոնաւորելու եւ հասարակաց լեզու ընելու վրայ» (1851): Նոյն տարին իսկ կը մեկնի Փարիզ, ուր կը մնայ մինչեւ 1854:
Կը հաւատար որ գրաբարը հասարակաց լեզու չի կրնար ըլլալ եւ անհրաժեշտ է ստեղծել ժողովրդական լեզուն՝ պոլսահայ աշխարհաբարի զարգացումով։


== Գործունէութիւն ==
Օտեանի գործին ու կեանքին մէջ, անհատական թէ ընկերային յարաբերութիւններուն մէջ՝ անկարելի է անջատել միտքն ու սիրտը, տրամաբանութիւնն ու զգացումը, դատողութիւնն ու զգայնականութիւնը։ 1850-ական թուականներու Պոլիսը՝ իր հանրային եռուզերով, սահմանադրական պայքարներով, հակամիրայական խիզախումներով, յեղաշրջական շարժումներով ու զարթօնքեան խմորումներով, Օտեա՛ն ունեցած է ազգային բեղուն գործունէութիւն։
Ունեցած է հրապարակագրական եւ գրական բեղուն գործունէութիւն։ Ազդուած է Լամարթինէն եւ Վ. Հիւկոյէն:
Կ'աշխատակցի «Մեղու»ի, զոր Յարութիւն Սվաճեան կը հրատարակէր 1856-էն ի վեր։
1860-ի ազգային սահմանադրութեան վերջնական մշակումին մէջ, կարեւոր  դեր ունեցած է նաեւ ինք՝ Նիկողայոս պէյ Պալեանի, Տոքթ. Սերվիչէնի, Ռուսինեան]]Ռուսինեանի, Զօրայեանի, Կարապետ Իւթիւճեանի, Գրիգոր Աղաթոնի եւ ուրիշներու հետ։
1864-ին, իբրեւեւ պետական պաշտօնեայ, Միտհաթ փաշայի հետ կը մեկնի Պուլկարիա:
1867-ին, դարձեալ Պոլիս կը գտնուի։
1876-ին, պետութեան կողմէ կը կոչուի պետական խորհուրդի անդամակցութեան։ Հեղինակութիւն մը կը դառնայ պետական շրջանակներու մէջ, եւ խորհրդականը՝ Միտհաթ փաշայի, որոնք կը հաւատային ազատական գաղափարներու։ Նոյն տարուան մէջ, Սուլթան Համիտի գահ բարձրացումով, Սուլթան Ազիզի կողմէ հաստատուած սահմանադրական կարգերը կը ջնջուին եւ տարագիր Միտհաթ փաշայի աքսորէն քիչ ետք, երբ մտաւորականութիւնը հալածանքի կ'ենթարկուի, խոհեմութիւն կը համարէ հետեւիլ իր բարեկամներու խորհուրդին, ու գաղտնօրէն կ'անցնի Փարիզ, ուր կը մնայ մինչեւ իր մահը՝ 1887:


== Աղբիւրներ ==
Մանկավարժ ամսագիր 12, 1990:
Մ. Չերազ, Կենսագրական միւզիոններ, Գրիգոր Օտեան, Փարիզ, 1929:
Մ. Կազմարարեան, Գրիգոր Օտեանի գոհարները, Կ. Պոլիս, 1931:
«Դիմաստուերներ», Հրանդ Ասատուր, 1921, էջ 74-103։
Գէորգ Թամանեան

Գէորգ Թամանեան (13 Փետրուար 1910, Սան Փեթերսպուրկ - 4 Հոկտեմբեր 1993, Երեւան), ճարտարապետ, ՀԽՍՀ վաստակաւոր շինարար (1957), ՀԽՍՀ վաստակավոր ճարտարապետ (1968)։
Ալեքսանտր Թամանեանի որդին է, Եուրի Թամանեանի եղբայրը։


== Կենսագրութիւն ==
1932 թուականին աւարտած է Երեւանի Փոլիթեքնիքի Հիմնարկը։
Աշխատած եւ կատարելագործած է Երեւանի մէջ՝ հօր արուեստանոցին մէջ։ Անոր մահէն ետք աւարտին հասցուցած է շինարարական ընթացքի մէջ գտնուող կառոյցները'

Կառավարական տունը,
Օփերայի եւ պալէի թատրոնի,
Ազգային գրադարանի շէնքերը։
1948-1955 թուականներուն եղած է Երքաղխորհուրդի, 1955-1958 թուականներուն՝ Հայպետնախագիծ, 1958-1962 թուականներուն՝ Երեւանի նախագիծ հիմնարկներու ճարտարապետական արուեստանոցներու ղեկավար։


=== Գործունէութիւնը ===
Գէորգ Թամանեանի նախագիծերով Երեւանի մէջ իրականացուած է Քիեւեան փողոցի կառուցապատումը (1953-1956 թուականներուն, հեղինակային խումբի հետ), կառուցուած է Սայեաթ-Նովայի անունով երաժշտական դպրոցը եւ պարարվեստի ուսումնարանի միացեալ շէնքը (1948-1950 թուականներուն, նոր կողաշէնքը՝ 1976), Կոմիտասի անունով երաժշտանոցը (1975), Ջերմուկի մէջ` առողջարան եւ հանքային ջուրերու տաղավարը (1950-1956)։
Գէորգ Թամանեանը ստեղծած է 1400 նստատեղով ներկայիս Արամ Խաչատուրեանի անունով համերգային մեծ դահլիճը (աւարտած է 1953 թուականին), որ անոր ստեղծագործութեան գլուխգործոցն է։
Գէորգ Թամանեանի հսկողութեամբ մշակուած եւ իրականացուած է նաեւ կառավարական տունի 800-տեղանոց նիստերու դահլիճը։
Պարգեւատրուած է Հայաստանի Հանրապետութեան Պետական մրցականերով (1970, Հանրապետութեան հրապարակի կառուցապատման, 1980, Ալեքսանտր Սփենտիարեանի անունով օփերայի եւ պայլէդ թատրոնի համալիրին վերակառուցման համար)։
Երիտասարդ ճարտարապետներու ստեղծագործութեան համամիութենական (1947), «Տարուայ լաւագոյն կառոյց» հանրապետական նշանակիր (1953)։


== Պատկերասրահ ==
Գէորգ Թէրճիմանեան

Գէորգ Թէրճիմանեան (1886, Կեսարիա - 1915), մանրամարզական միութեան հիմնադիր։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին մէջ։ Պատանի տարիքին՝ ընտանիքին հետ կու գայ Պոլիս ու կը յաճախէ Գատըքէօյի Արամեան եւ Պարտիզակի Ամերիկեան վարժարանները։ Ապա կը մտնէ առեւտրական ասպարէզին մէջ։ Սիրահար մարզական կեանքին՝ կը հիմնէ «Մասիս» մարմնամարզական միութիւնը, ու կը դառնայ անոր արտօնատէրն եւ ատենապետը․ այդ պատճառով 1915-ին կը ձեռբակալուի։ Բացի բանասիրութան եւ լեզուագիտութեան գծով իր ունեցած հակումէն, կը սիրէր գրականութիւնը։ Ունի հետաքրքրական էջեր։ Զոհ 1915-ի Հայոց Ցեղասպանութեան։


== Աղբիւր ==
Յուշարձան Ապրիլ սասնմէկ, Թէոդիկ, Կ. Պոլիս, 1919 «Արզուման» հրատարակչութիւն


== Արտաքին յղումներ ==
ARMENIAN NOTABLES DEPORTED FROM THE OTTOMAN CAPITAL IN 1915:
Գորշուկ

Գորշուկ (լատիներէն՝ Meles meles), կզաքիսներու ընտանիքին գիշատիչ կաթնասունը։ Սովորական գորշուկը տարածուած է Եւրասիոյ մէջ, Հայաստանի մէջ տարածուած է գրեթէ բոլոր մարզերուն մէջ։
Կը բնակի գետնափոր որջերու մէջ, զորս կը փորեն քարակոյտերու, ժայռերու, ձորերու լանջերուն, բաց տարածութիւններու, անտառներու եւ այլ վայրերու մէջ։ Ստորգետնեայ որջերը ունին մինչեւ 1 մ խորք եւ լայն բնուղիներ, ուր կը պատրաստուին պահեստներ։
Գորշուկները ունին երկու ցեղ, մէկը՝ սովորական գորշուկն է երեք տեսակներով, միւսը՝ Հարաւ-արեւելեան Ասիոյ գորշուկներն են՝ չորս տեսակներով։
Միսը կ'ուտուի, մորթը՝ անարժէք է։
Միակ ձմեռող կզաքիսայինն է։

Ստորոգում:Կզաքիսներ
Ստորոգում:Միջին Արեւելքի կաթնասուններ
Ստորոգում:Ասիոյ կաթնասուններ
Փիղանուսա, Լերոս

Փիղանուսա (յուն․՝ Πηγανούσσα), հարաւային Էգէականի անբնակ կղզիակ, Տոտեքանիսա, Յունաստան։    


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==

Փիղանուսա կղզիակը կը գտնուի Լերոս կղզիակին Տիափորի հրուանդանին արեւելքը եւ անոնց միջեւ նեղուցը կը կոչուի Փիղանուսայի նեղուց։  Տարածութիւնն է 0,376 քլ․²։  Կը պատկանի Լերոսի քաղաքապետութեան։  


== Բնապահպանում ==
Կղզիակը յայատարարուած է  NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ բազէ (Falco eleonorae եւ Falco naumanni տեսակներ) եւ Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), թռչուններուն համար։
     


== Աղբիւրներ ==
Նէա Տոմի հանրագիտարան «Νέα Δομή», Աթէնք, Թեղոփուլոս - Մանիաթէաս, 1996, հատոր 28, էջ 74,
Աւալեան

Աւալեան, հայկական մականուն։


== Մականունը կրողներ ==
Անանի Աւալեան (1855-1910), դերասանուհի։
Արմենակ Աւալեան (1905-?), թղթակից։
Գառնիկ Արմենակի Աւալեան (1962), ֆութպոլիստ, յարձակող։
Էտուարտ Հայկի Աւալեան (1925-1982), զինուորական, Հայրենական մեծ պատերազմի մասնակից։
Հ. Աւալեան (?-20-րդ դար), թղթակից։
Մկրտիչ Ներսէսի Աւալեան, (1850-1909), դերասան, թարգմանիչ։
Տաճատ Մկրտչի Աւալեան (1880-1921), դերասան, թատերական, կուսակցական գործիչ:
Մեղու Հայաստանի

«Մեղու Հայաստանի», հայկական քաղաքական, բանասիրական եւ առեւտրային շաբաթաթերթ, որ 1873 թուականէն հրատարակուած է որպէս օրաթերթ։ Լոյս տեսած է 1858-1886 թուականներուն Թիֆլիս քաղաքին մէջ։ Խմբագիրներ՝ Ս․ Մանդինեան, Պ․ Սիմոնեան (1863 թ.-ից)։ Ունեցած է կղերապահպանողական, ուղղութիւն, պայքարած է «Հիւսիսափայլ»-ի եւ Մ․ Նալպանտեանի դէմ, սուր բանավէճերու մէջ մտած  «Մշակ»-ի եւ անոր խմբագրին հետ։ Երկրորդ խմբագրի օրօք դարձած է հայ ազգային-պահպանողական հոսանքի գաղափարախօսը, քննադատած ցարիզմի ազգաձուլման քաղաքականութիւնը։ Այդ շրջանին տպագրած է Նալպանտեանի, Ռափայէլ Պատկանեանի, Ղազարոս Աղայեանի, Գաբրիէլ Սունդուկեանի, Մուրացանի, Վիքթոր Հիւկոյի, Շանտոր Փետեֆիի եւ այլոց գործերը։ Պարբերականին աշխատակցած են Ա․ Հայկունին, Ծերենցը եւ այլք։
Օձուն (գիւղ)

Օձուն, գիւղ Հայաստանի Հանրապետութեան Լոռիի մարզին մէջ՝ մարզի կեդրոն Վանաձորէն 47 ք.մ. հիւսիս-արեւելք, բնակչութիւնը՝ 5812 մարդ։ Գիւը կը գտնուի Դեբեդի ձորի արեւմտեան ափի բարձր սարաւանդին վրայ. հոն կը գտնուի Սուրբ Յովհաննէս Օձնեցիի եկեղեցին։ Մատենագրական աղբիւրներու մէջ Օձունը կը յիշատակուի 8-րդ դարէն սկսած։
Բնակչութիւնը կը զբաղի անասնապահութեամբ, բանջարաբուծութեամբ եւ պտղաբուծութեամբ։


== Պատմամշակութային կոթողներ ==
Գիւղի կեդրոնը կը գտնուին Օձունի Սուրբ Աստուածածին եկեղեցին (Խաչգունդ եկեղեցի), Օձունի տաճարը (6-7 դդ.), Սուրբ Յովհաննէս (Խաչգունդ) (717-728 թթ.) եւ Ծիրանաւոր (Ծաղկեվանք) եկեղեցիները (5-7 դդ.), Հոռոմայրի վանական համալիրը (18 դ.), Օձունի կոթող-մահարձանը (5-6 դդ.)։


== Բնակչութիւն ==
Օձունի ազգաբնակչութեան փոփոխութեւնը.
1877 թուական

1877 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 77րդ տարին


== Դէպքեր ==
Ապրիլ 24՝ Ռուսիան պատերազմ կը յայտարարէ Օսմանեան Կայսրութեան


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1877 ծնունդներ

Օգոստոս 2՝ Տիգրան Աբգարեան (մ.անյայտ), խմբագիր եւ գրող
Մայիս 9՝ Յովսէփ Փուշման (անգլերէն՝ Hovsep Pushman, մ.1966, Նիւ Եորք), ամերիկացի հայազգի նկարիչ
Սեպտեմբեր 15, (Շուշի)՝ Լեւոն Աթաբեկեան (մ.1918, Պաքու), բանաստեղծ, բժիշկ, հասարակական գործիչ
Օրը յայտնի չէ՝
Առանձար (Միսաք Գույումճեան, մ.1913), երգիծաբան գրող
Մալխաս (Արտաշէս Յովսէփեան, մ.1962), վիպասան գրող եւ քաղաքական գործիչ
Միքայէլ Մանուէլեան (մ.1944), դերասան եւ արձակագիր


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1877 մահեր

Նոյեմբեր 15՝ Երեմիա Արծրունի (ծն.1804, Վան), հասարակական գործիչ
Զաւէն Արքեպիսկոպոս Չինչինեան

Զաւէն Արքեպիսկոպոս Չինչինեան ծնած է 28 Հոկտեմբեր 1929-ին, Հալէպ, Սուրիա կիլիկեցի ծնողներէն (Մարաշ): Աւազանի անունն է Գէորգ:


== Կրթութիւն ==
Ուսումը ստացած է Հալէպի Կիլիկեան Վարժարանի մէջ։ Այնուհետեւ ընտանեօք Պաղեստին հաստատուելով, ուսանած է Երուսաղէմի Հայոց Սրբոց Թարգմանչաց վարժարանը եւ դասընթացը աւարտելով 1945 թուականին, ընդունուեր  Ժառանգաւորաց վարժարանը:
1949 թուականին փայլուն յաջողութեամբ աւարտելով իր ուսումը, սարկաւագ ձեռնադրուեր է:
1951-ին կուսակրօն քահանայ ձեռնադրուեր Տէր Խորէն եպիսկոպոս Բարոյեանէն Երուսաղէմի մէջ:


== Գործունէութիւն ==
Այնուհետեւ երիտասարդ եւ խոստումնալից հոգեւորականի առջեւ կը բացուի վանական-վարչական, մանկավարժական, հովուական բեղուն գործունէութեան ասպարէզ, որպէս ուսուցիչ Սրբոց Թարգմանչաց եւ Ժառանգաւորաց վարժարաններուն մէջ, որպէս տեսուչ տպարանի, անդամ «Սիոն» ամսագրի խմբագրական մարմնին, քարտուղար Ս. Տեղեաց եւ դիւանապետ:
1958-ին ի վեր ձեռնհասօրէն կը վարէ Աղեքսանդրիոյ հայոց առաջնորդական փոխանորդի պաշտօնը:
7 Նոյեմբեր 1965-ին եպիսկոպոս կը ձեռնադրուի Ս. էջմիածնի մէջ, Ամենայն Հայոց Վեհափառ Հայրապետէն:
Գերշ. Տէր Զաւէն Արքեպիսկոպոս Չինչինեան սրբազանը հաւատաւոր, պատրաստուած եւ նուիրեալ հոգեւորական էր:
Եգիպտոսի հայոց թեմի առաջնորդն էր  Զաւէն արքեպիսկոպոս Չինչինեանը (1977 թուականէն - մինչեւ իր վախճանը՝ 20 Յունուար 2004-ին Գահիրէ, Եգիպտոս:


== Վախճանը ==
Երջանկայիշատակ Գերշ. Տէր Զաւէն Արքեպիսկոպոս Չինչինեան թաղման եւ յուղարկավորութեան արարողութիւնը տեղի կ'ունենայ 25 Յունուարին Գահիրէի, Սբ Գրիգոր Լուսաւորիչ առաջնորդանիստ եկեղեցւոյ մէջ։ Մայր Աթոռ Սբ Էջմիածնէն արարողութիւններուն կը մասնակցին Ռումինիայի հայոց թեմի առաջնորդ Տ. Տիրայր արքեպիսկոպոս Մարտիկեանը, Տ. Ներսէս արքեպիսկոպոս Պոզապալեանը եւ Կեդրոնական Եւրոպայի հայրապետական պատուիրակ Տ. Մեսրոպ արքեպիսկոպոս Գրիգորեանը: Հ25 Յունուարին, Մայր Աթոռ Սբ Էջմիածնի մէջ, յաւարտ Սբ Պատարագի աղօթք կը բարձրացուի սրբազան հօր հոգու հանգստութեան համար։


== Աղբիւրներ ==
Վախճաներ է Եգիպտոսի հայոց թեմի առաջնորդ գերաշնորհ Տ. Զաւէն արքեպիսկոպոս Չինչինեանը
Տ. Զաւէն արքեպիսկոպոս Չինչինեանի քարոզը՝ խօսուած Ս. էջմիածնի Մայր Տաճարին մէջ մատուցուած Ուխտի Ս. Պատարագին քարոզը: Էջմիածին. Պաշտօնական ամսագիր Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսութեան Մայր Աթոռոյ Սրբոյ Էջմիածնի
Տ. Զաւէն արքեպիսկոպոս Չինչինեանի քարոզը՝ խօսուած Ս. էջմիածնի Մայր Տաճարին մէջ մատուցուած Ուխտի Ս. Պատարագին
Գերշ. Տէր Զաւէն եպիսկոպոս Չինչինեան


== Տե՛ս նաեւ ==
Եգիպտոսի հայոց թեմ
Ազգային Գաղափար

«Ազգային Գաղափար» (ռուսերէն՝ Национальная идея), Երեւանի մէջ տպագրուող երկլեզու (հայերէն եւ ռուսերէն) ամսագիր։ Կը տպագրուի «Քաղաքական հետազօտութիւններու կենտրոն» ՍՊԸ-ի կողմէ եւ կը հանդիսանայ տուեալ կեդրոնի նախագիծերէն մէկը։ Տպագրել սկսած է Ապրիլ 2008-էն։ 2009-ին լոյս տեսած է միայն յունուարեան համարը, շարունակած է հրատարակուիլ Փետրուար 2010-էն։ Գլխաւոր խմբագիրը Արտիոմ Խաչատրեանն է։
Ամսագրի իւրաքանչիւր համար հաւասարապէս բաժնուած է երկու մասի. միեւնոյն յօդուածները կը տպագրուին ե՛ւ հայերէն, ե՛ւ ռուսերէն։ Ամսագրի հիմնական խորագրերն են՝

Յետահայեաց
Ամսուայ քրոնիկա եւ համարի տեսութիւն
Աշխարհն ամսուայ ընթացքին
Քաղաքականութիւն
Աշխարհաքաղաքականութիւն
ԱՊՀ
Պետութիւն եւ իրաւունք
Հասարակութիւն եւ իշխանութիւն
Տնտեսութիւն
Բանավէճեր
Գիտութիւն եւ կրթութիւն
Մշակոյթ եւ արուեստ
Պատմութիւն
Քաղաք եւ գաւառ
Քաղաքական դիմանկարներ
Մեջբերումներ դասականներէն
Մամուլ. հետաքրքիրը ամսուայ ընթացքինԱմսագիրը ունի նաեւ ելեկտրոնային տարբերակ, ուր, բացի ամսագրին մէջ տեղ գտած նիւթերէն, գոյութիւն ունի նաեւ ամէնօրեայ լրահոս։


== Արտաքին յղում ==
Ամսագրի օնլայն տարբերակը Archived 2012-02-15 at the Wayback Machine.
74 (թիւ)

74 (եօթանասունչորս) զոյգ երկնիշ բնական թիւ է 73-ի եւ 75-ի միջեւ


== Թուագիտութիւն ==
 A001358  քսանհինգերորդ կիսապարզ թիւն է
իր հակադարձի հետ գումարը քառսի է՝ 74+47=112


== Գիտութիւն ==
74-ը Վողփրամի ատոմային թիւն է


== Օրացոյց ==
Տարուայ 74րդ օրը Մարտ 15-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 14-ը)
1974 թուական
Հայկական Սօսի

Հայկական Սօսի, Հռոմէացիները Platanieum armeniacum (Հայկական Սօսի) կոչած են պատմական Արմաւիրի (Սարդարապատի դաշտին մէջ) սօսիները՝ հայ պատմութեան մէջ շատ ծանօթ եւ ժողովրդական «Սօսեաց անտառը»։ Հայկական սօսին եղած է հեթանոսական շրջանի հայերուն պաշտամունքի առարկան։ Այդ ծառերուն նուիրուած էր Անուշաւանը, որ այդ պատճառով ալ կոչուած էր Սօսանուէր։ Այսօր այս սօսիները գոյութիւն չունին վերոյիշեալ անտառին մէջ, ուր հիմա կ'աճին բարտիներ (կաղամախի տեսակ) եւ ուռիներ։


== Գրականութիւն ==
Պապէսեան Յովհաննէս (1961), «Հանրագիտակ», Կաթողիկութիւն Հայոց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ, Անթիլիաս, Լիբանան, էջ 9։
Վարդգէս Սուրէնեանց

Վարդգէս Սուրէնեանց (27 Փետրուար 1860(1860-02-27), Ախալցխա, Ռուսական Կայսրութիւն - 6 Ապրիլ 1921(1921-04-06), Եալթա, Տաւրիկեան նահանգ, Խորհրդային Ռուսաստան), հայ նկարիչ եւ հայ ազգային պատմանկարչութեան հիմնադիր։


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Վրաստանի Ախալցխա քաղաքիը: Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին մէջ եւ ապա ուսումը շարունակած Լազարեան ճեմարանին մէջ: 
Աւարտելէ ետք ուսումը հետեւած է Մոսկուայի մէջ մեծ հեղինակութիւն ունեցող գեղանկարչութեան, քանդակագործութեան եւ ճարտարապետութեան ուսումնարանի ճարտարապետութեան բաժնի դասընթացքներուն: 
Սուրէնեանց իր նկարչական ուսումը կատարելագործած է Միւնիխի Կայսերական ակադեմիայէն ներս: Ժամանակակիցներու համաձայն, ան տիրապետած է բազմաթիւ լեզուներու, ինչ որ առիթ տուած է արուեստագէտին աւելիով ուսումնասիրելու օտար մշակոյթներն ու արուեստները. ան տիրապետած է պարսկերէն, ռուսերէն, գերմաներէն, իտալերէն եւ այլ լեզուներու։


== Գործերը ==
Սուրէնեանցի նկարչութեան թեմաները եղած են Հայոց Պատմութիւնն ու հայրենասիրութիւնը. անոր յայտնի գործերէն են՝

«Ոտնահարուած սրբութիւնը»,
«Շամիրամը Արա Գեղեցիկի դիակի մօտ»,
«Հռիփսիմէ»,
«Զապէլ Թուգուհու վերադարձը գահին»,
«Ասպետ կինը» եւ այլ բազմաթիւ նկարներ, որոնցմէ շատեր մինչեւ այսօր կը ցուցադրուին Հայաստանի Ազգային պատկերասրահին մէջ:Նկարչութեան կողքին Սուրէնեանց զբաղած է նաեւ գիրքի ձեւաւորման աշխատանքով, ճարտարապետութեամբ, քանդակագործութեամբ, թատերական նկարչութեամբ, թարգմանութեամբ ու բեմայարդարմամբ եւ որմանկարչութեամբ. Սուրէնեանցի կը պատկանին Ղրիմի հայկական եկեղեցիներէն մէկուն պատերուն գծագրուած որմանկարները:


== Պատկերասրահ ==