armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
1660 թուական

1660 թուական, նահանջ տարի, 17րդ դարու 60րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1660 ծնունդներ

Տէյնիէլ Տեֆօ (անգլերէն՝ Daniel Defoe, մ.1731), անգլիացի գրող


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1660 մահեր
8 Փետրուար

8 Փետրուար, տարուան 39-րդ օրն է։

 7 Փետրուար  8 Փետրուար  9 Փետրուար 


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
1546․ Մարին Լութեր, գերմանացի աստուածաբան, վանական եւ եկեղեցիի բարեփոխիչ։ Ան հիմնադրած է Բողոքականութիւնը (ծն․՝ 1483)։
1965․  Բարսեղ Տինանեան, հայ բժիշկ, հասարակական գործիչ, ուսուցիչ (ծն․ 1887)։
1976․ Ալպերթ Խաչատուրով, խորհրդային, ուզպեք, հայ թատերական բեմադրիչ, կինոբեմադրիչ, սենարիստ, Իւզբէքական ԽՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ (1957) (ծն.՝ 1930)։
1980․ Նիքոս Քսիլուրիս, (ծն․՝ 1936) յոյն երաժիշտ եւ ժողովրդական, արուեստական ու հասարակական երգերու մեկնաբանող


== Տօներ ==
Element Band

Element Band․ հայ-ամերիկեան նուագախումբ, հիմնուած 2005-ին յօրինող եւ արտադրիչ Արա Տապանճեանին կողէ (Ա․Մ․Ն․)։  Խումբին երաժշտութիւնը խառնուրդ մըն է հայկական ժողովրդային, Միջերկրականեան եւ Լատին երաժշտութեան՝ ֆլամենկոյի, Թանկոյի եւ Րեպեթիքոյի ակնարկումներով։  Խումբը իր իւրայատուկ ոճով կը վերակենդանացնէ հայկական աւանդական երգեր։  Տուած է համերգներ Ամերիկայի եւ Հայաստանի մէջ։
Խումբի հայկական երգացանկին զուգահեռ՝ որուն հիմնական մասը հայկական ժողովրդային երգերու մշակումներ են, կ՛ երգուին նաեւ 10 լեզուներով երգեր, որոնք տուեալ ազգին ժողովրդային երգերու մշակումներն են:   Երգերու վերակենդանացման ժամանակ խումբի անդամները կ՛օգտագործեն տարբեր երաժշտութիւններէ մասնիկներ եւ կը միաւորեն իրենց երաժշտութեան մէջ:  Այդ պատճառով, խումբի անդամները իրենց երաժշտութիւնը «world music» (աշխարհի երաժշտութիւն) կ՛ անուանեն:
Խումբը գործակցած է «Թումօ աղջիկներու նուագախումբ» ծրագրին հետ եւ հրապարակած «Խռոված էր» երգը։
Element Band-ը առցանց համերգ մը տուաւ Արցախի 40-օրեայ պատերազմին վիրաւորուած զինուորներուն գումարահաւաքին ի նպաստ ։


== 2005-ին կազմը ==
Արա Տապանճեան (դաշնօն, կիթառ, ուտ)
Շանթ Մահսերեճեան (ջութակ, կիթառակ (մանտոլին))
Սօսէ Քեշիշեան (երգ, կիթառ)
Հէյպըրթ Սարեան (երգ, դաշնակ) 
Գարնի Հատիտեան (երգ, դաշնակ)
Գրիգոր Սարաֆեան (կիթառ) 
Րոման Սամոքիշ (թաւջութակ)
Արմէն Մեշեֆեճեան (թմբուկ, հարուածային գործիքներ)
Տարիներու ընթացքին խումբը թեթեւ փոփոխութիւններու ենթարկուած է (պահելով իր կորիզը) եւ կամ զանազան ներկայացումներու համար պարբերաբար օժտուած է հետեւեալ երաժիշտներով․-
Նաթալի Աւունճեան (երգ)
Վահան Բզնունի (դաշնակ)
Արագած Աբրամեան (կիթառ)
Տան Սիսթոս (կիթառ)
Մահսա Կասեմի (թաւջութակ)
Օսթին Տրէյք (փողահար)
Անթօ Յարութիւնեան (տհոլ)
Վինի Մեզեան (Djembe)


== Նմոյշներ իրենց ձայնագրութիւններէն ==
Է - The Element Band (երգերու շարք՝ Երազ, Արի իմ Սոխակ, Ես Սարէն կու գայի․․․) 
Մարտիկի Երգը 
Պինկէօլ 
Այլուղս 
Կաղանդ պապան եկեր է 
Շորորա / Կանչում եմ արի, արի 
Մեխակներ 
Մեղաւոր աչքերուն 
Անծանօթ սէր 
Աղունիկ 
Հապրպան 
Եայլաւոր եար 
Նուպար Նուպար    


== Տե՛ս նաեւ ==
Armenian Navy Band
Night Ark
System of a Down


== Արտաքին յղումներ ==
Թումօ, Երեւան
Կարապետ Կընքապապեան

Կարապետ Կընքապապեան (նաեւ՝ Ընքապապեան, մոտ 1885, Կեսարիա, Անդարայի նահանգ - 1915, Աւանոզ), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է մօտաւորապէս 1885 թուականին, Անգարայի նահանգի Կեսարիոյ գաւառի կեդրոն՝ Կեսարիա քաղաքին մէջ։ 1910 թուականին աւարտած է Կ. Պոլսոյ Օսմանեան կայսերական բժշկական վարժարանը։ Եղած է Աւանոզի թաղապետական բժիշկը։
1915 թուականին սպանուած է Աւանոզի մէջ, թուրքերու կողմէ՝ մօտաւորապէս 30 տարեկան հասակին։


== Գրականութիւն ==
Ալպօյաճեան Արշակ, Պատմութիւն հայ Կեսարիոյ, Բ. հատոր, Գահիրէ, 1937։
Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ. Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (1688-1940), Սթանպուլ, 1940։
Ցուցակ Հայոց ցեղասպանութեան զոհերի (1915–1923 թթ.), հ. 3, Անգարայի նահանգ, Երեւան, 2006։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Լիսա Քուտրոու

Լիսա Վալերի Քուրտրոու (Ա 30 Յուլիս 1963(1963-07-30), Էնսինօ, Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), Ամերիկացի դերասանուհի եւ հեղինակ : 
Ծնած է 30 Յուլիս, 1963 թուականին, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ։ Լիսան Ամերիկացի դերասանուհի եւ հեղինակ մըն է, մեծապէս ճանչցուած է իր Ֆիպի Պուֆայ կերպարով Friends հեռուստաշարին մէջ, որ ունի 10 բաժիններ:
Լիսա Քուրտրոուն շահած է Էմմիի մրցանակ մը 1998 թուականին ու պաշտօնակարգուած է ուրիշ 5 Էմմիի մրցանակներու: Պաշտօնակարգուած է նաեւ 12 Screen Actors Guild մրցանակներու, շահելով 1996 եւ 2000 թուականին:
Լիսան մասնակցած է բազմաթիւ ֆիլմերու, օրինակ՝ Romy and Michele's High School Reunion (1997), The Opposite of Sex (1998), Analyze This (1999), Analyze That (2002), Dr. Dolittle 2 (2001), Wonderland (2003), Happy Endings (2005), P.S. I Love You (2007), Bandslam (2008), Hotel for Dogs (2009), Easy A (2010), Neighbors (2014), Neighbors 2: Sorority Rising (2016) եւ The Girl on the Train (2016):


== Դերեր ==


=== Ֆիլմեր ===


=== Հեռուստաշարեր ===


== Արտաքին յղումներ ==
Էջը IMDb կայքում(անգլերէն)
Էջը Emmys.com կայքում(անգլերէն)
Էջը AllMovie.com կայքում(անգլերէն)
Երանիկ (անձնանուն)

Երանիկ, հայկական իգական անուն։ Առաջացած է հայերէն երանի՝ «երջանիկ» բառէն։  19-րդ դարուն, Կոստանդնուպոլսոյ մէջ, կը գործածուէր որպէս իգական անուն:


== Գործածութիւններ ==
Գործածուած է Հեթում Ա. թագաւորի կնոջ՝ Զապէլ թագուհիի անուան փոխարէն՝ արծաթեայ սկիհի մը վրայ․ «Պահեա՛ Տէ՜ր զՀեթում թագաւորն եւ զթագուհի կին նորա Երանիկն»։ Սկիհը գտնուած է Երուսաղէմի մօտ գտնուող Քերեք քաղաքի աւերակներու ՝1878 թուականի, պեղումներու ժամանակ:
Սղուած Երնիկ ձեւով գործածուած է թուականը անյայտ յիշատակարանի մը մէջ, ուր սեռը յայտնի չէ:
Ծակ Քար

Ծակ քար, երկրաբանական բնութեան յուշարձան, Հայաստանի մէջ, որ բնական փապուղի է։ Բնութեան յուշարձանը կը գտնուի Կոտայքի մարզի Բջնի գիւղի մատոյցներու մէջ, Հրազդան գետի ձախ ափին։ Այն գրանցուած է Հայաստանի Հանրապետութեան Բնապահպանութեան նախարարութեան բնութեան պետական յուշարձաններու ցանկին մէջ։ Բնութեան պետական յուշարձաններու ցանկին մէջ ներառուած է 2008 թուականի 14 Օգոստոս-ին ընդունուած «Հայաստանի Հանրապետութեան բնութեան յուշարձաններու ցանկը հաստատելու մասին» ՀՀ Կառավարութեան որոշման համաձայն։
Ոսկան Մարտիկեան

Ոսկան Մարտիկեան ծնած է Երզնկա հայ ծնողքի: Երիտասարդ տարիքէն ան տեղափոխուած է Իսթանպուլ ստանալու բարձր ուսում։
Ուսումը ստանալէն ետք, ան բարձրացած է Օսմանեան շարքերու կառավարութեան եւ ունեցած է բազմաթիւ պաշտօններ։ Ան ղեկավարած է Օսմանեան Post-Telegraph ծառայութիւնը եւ ներկայացուցած է բազմաթիւ բարեփոխումներ։ Յետոյ պետական ​​ընտրութիւններու Օսմանեան խորհրդարանի, ընտրուած է պատգամաւոր։Ան Օսմանեան յանձնաժողովը հետաքննութիւն մեղադրանքները եւ rebuffed զրպարտութիւններուն դէմ կեցած է . Սակայն, անոր հեղինակութիւնը խիստ վնասուած է որպէս վստահելի քաղաքական գործիչ շրջանին երիտթուրքերու. հանդիպման մեկնարկին Առաջին համաշխարհային պատերազմի 1914 թուականին, երբ Օսմանեան խորհրդարանը կը քննարկէր, թէ արթեօք այն պետք է միանալ պատերազմը, Մարտիկեանը ոչ գաղտնիքը իր անհամաձայնութեան տուաւ։ Այս ստեղծեց հետագայ անդունդը Օսմանեան իշխանութիւններու եւ ինքն իրեն. Համաձայն մեծ ճնշման, ան հրաժարեցաւ իր նստավայրէն՝ խորհրդարանէն։1918 թուականին, Ոսկան Մարտիկեանը մեկնած է Եւրոպա, եւ դարձած է աուդիտորը տարբեր համալսարաններուն մէջ. Իրաքի նորաստեղծ կառավարութիւնը հրաւիրեց Մարտիկեանին եւ անարժանացաւ «բեյ» կոչումին. ան նաեւ ուժեղ կողմնակից է հայ համայնքի անդամ, Ազգային քաղաքական ժողովի Ստամպուլի. ան աշխոյժ է բազմաթիւ գրական եւ հասարակական նախաձեռնութիւններուն մէջ։


== Աղբիւրներ ==
Քարրարա

Քարրարան, քաղաք Իտալիոյ արեւմտեան մասուին մէջ։ Քաղաքի բնակչութիւնը կը կազմուի 65,3 հազար մարդ (2004-ի տուեալներով)։ Քաղաքը կը գտնուի Միջերկրական ծովու ափին։ Քաղաքին մէջ 100 ք.մ. հեռաւորութեան վրայ կը գտնուի Ֆլորենս քաղաքը։


== Պատմութիւն ==
Քաղաքը հիմնադրուած է 1235-ին։ Տարբեր ժամանակներու ընթացքին պատկանած է տարբեր թագաւորութիւններու։


== Բնակչութիւն ==


== Քոյր քաղաքներ ==
 - Երեւան, Հայաստան
Ի նշանաւորումն քոյր քաղաքներու Երեւանի Օղակաձեւ այգիի մէջ (1965) ու Քարրարայի մէջ (1967) տեղադրուած են Ռաֆայէլ Իսրայէլեանի ստեղծած աղբիւր-յուշարձանները։ Երեւանի մէջ  տեղադրուած է նաեւ Քարրարա քաղաքի նուէր Քրիստոսի ձեռքեր արձանը։


== Արտաքին յղումներ ==
Քաղաքի պաշտօնական կայքէջ
Սթրոկիլօ, Արքի

Սթրոկիլօ (յուն․՝ Στρογγυλό),  Էգէականի անբնակ ժայռակղզիակ,  Արքի, Տոտեքանիսա,  Յունաստան։


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==
Արքի կղզեխումբին պատկանող կղզիակ։ Կը գտնուի Արղելուսա եւ Մարաթոս կղզիակներուն միջեւ, Արքի կղզիին արեւմուտքը։ Վարչականօրէն մաս կը կազմէ Փաթմոս քաղաքապետութեան։ 


== Բնապահպանում ==
Արքի կղզեխումբը յայտարարուած է  NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան։  Կը հիւրասիրէ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), Միջերկրականեան միհոս ջրահատ եւ կատար ունեցող ջրագռաւ (Phalacrocorax aristotelis) թռչունները։
Ապրոյեան

Ապրոյեան, հայկական մականուն։


== Մականունը կրողներ ==
Եփրեմ Ապրոյեան (1869-1935), հոգեւոր գործիչ, բանասէր։
Առաքել Ա․ Ապրոյեան (1859, Գարահիսար - անյայտ, Մերտին), 19-րդ դարու համարակալ։
Պաղեստինի Ժողովուրդին Հետ Համերաշխութեան Միջազգային Օր

Պաղեստինեան ժողովուրդին հետ համերաշխութեան միջազգային օր (անգլերէն՝ International Day of Solidarity with the Palestinian People), 2 Դեկտեմբեր 1977 թուականին (բանաձեւ 32/40 B)՝ ՄԱԿ-ի Ընդհանուր ժողովին, 29 Նոյեմբերը յայտարարուած է Պաղեստինեան ժողովուրդին հետ համերաշխութեան միջազգային օր։ Միեւնոյն օրը, 1947-ին, Ընդհոնուր ժողովը ընդունած է Պաղեստինի բաժանման մասին բանաձեւը (բանաձեւ 181 (II))։
Օրուան աթիւ կը կազմակերպուին բազմաթիւ միջոցառումներ Նիւ Եորքի ՄԱԿ-ի կեդրոնատեղիին, ինչպէս նաեւ Ժընեւի եւ Վիեննայի կեդրոնատեղիներուն մէջ։
29 Նոյեմբեր 2012 թուականին, ՄԱԿ-ի Ընդհանուր ժողովը 138 «կողմ», 9 «դէմ» եւ 41 «ձեռնպահ» ձայներով ընդունած է Պաղեստինին ՄԱԿ-ի դիտորդ պետութեան կարգավիճակ տալու մասին բանաձեւը (բանաձեւ 67/19):


== Արտաքին յղումներ ==
Նոյեմբերի 29-ին նշւում է Պաղեստինեան ժողովրդի հետ համերաշխութեան միջազգային օրը։
ՄԱԿ-ը 2014թ. հռչակել է Պաղեստինի ժողովրդի հետ համերաշխութեան տարի։
اليوم العالمي للتضامن مع الشعب الفلسطيني։(արաբ.)
INTERNATIONAL DAY OF SOLIDARITY WITH THE PALESTINIAN PEOPLE – November 29։(անգլերէն)Ստորոգութիւններ:Միջազգային օրեր
Գրիգոր Խալդարեան

Գրիգոր Խոջամալի Խալդարեան (անյայտ - 1787), հրատարակիչ, թարգմանիչ, բառարանագիր։
Ծնած է Նոր Ջուղայէն Հնդկաստան գաղթած վաճառականի ընտանիքի մէջ։ 1770-ին մեկնած է Լոնտոն, ուր մնացած է 10 տարի եւ փորձած իրականացնել հայկական տպարան հիմնելու եւ գիրքեր հրատարակելու իր երազանքը։ Ձուլել տալով հայերէն տառեր՝ 1780-ին անգլերէն տպարանի մը մէջ հրատարակած է «Դաւանութիւն հաւատոյ» գիրքը։ Նոյն թուականին տեղափոխուած է Փեթերսպուրկ եւ 1781-ին լոյս ընծայած Ռուսաստանի մէջ առաջին հայերէն գիրքը՝ «Այբբենարան»-ը։ Հետագայ տարիներուն հրատարակած է եւս 10 գիրք։ «Պատմութիւն Ս. գրոց» (1785) եւ «Գիրք, որ կոչի վէմ գայթակղութեան» (1786) գիրքերու վերջին էջերուն մէջ զետեղուած են անոր թարգմանած «Յաղագս իրաւանց» եւ «Յաղագս նախանձաւորութեան» բարոյախօսական գրուածքները։ Իրեն կը պատկանի Ներսէս Շնորհալիի «Հաւատով խոստովանիմ» աղօթքի ռուսերէն թարգմանութիւնը։ Կազմած է «Գիրք որ կոչի շաւիղ լեզուագիտութեան» հայ-ռուսերէն համառօտ բառարանը, որ լոյս տեսած է մահէն ետք (1788)։


== Գրականութիւն ==
Թէոդիկ, Տիպ ու տառ, Կ. Պոլիս, 1912, էջ 177։
Լեւոնյան Գ., Հայ գիրքը եւ տպագրության արվեստը, Ե., 1958, էջ 164։
Լեո, Երկ. ժող., հտ. 3, գիրք 2, Ե., 1973։
Կուարտէ տէ Ուերվա

Կուարդէ տէ Ուերվա  (սպ.՝ Cuarte de Huerva), քաղաք եւ համայնք Սպանիոյ մէջ, մտած է Սարագոսա նահանգի կազմին մէջ, Արագոն։ Համայնքը կը գտնուի Սարագոսա գաւառի կազմին մէջ։ Տարածքը 8,9 քկմ։ Բնակչութիւնը 8658 մարդ (ըստ 2007 թուականի մարդահամարի)։ Նահանգի վարչական կեդրոնէն 6 կմ հեռու է։


== Բնակչութիւն ==


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտոնական էջ
Երկինքին Գոյնը

Երկինքին գոյնը արդիւնքն է բնական եւ մարդկային երեւոյթներու:
Երկինքին գոյնը կը ծնի անջրպետին մէջ արեւուն արձակած լոյսէն: Այս ճերմակ լոյսը կազմուած է ծիածանին բոլոր գոյներէն:
Լոյսը կ'ընթանայ տարբեր երկարութիւններ ունեցող ալիքներու ձեւին տակ: Իւրաքանչիւր գոյն ունի իր ալիքին յատուկ երկարութիւնը: Այս ալիքները կը յառաջանան ուղիղ գիծով, մինչեւ որ անոնք հանդիպին արգելքի մը: Երբ անոնք երկրագունդին կը մօտենան, անոնք կը դիպչին մեր մոլորակը շրջապատող օդի խաւին` մթնոլորտին:
Այդ պահուն արեւուն ճառագայթները շփման մէջ կը մտնեն օդի մասնիկներուն` մոլեքիւլներուն, ջուրի կաթիլներուն եւ մթնոլորտը կազմող փոշիներուն հետ: Օդի մոլեքիւլները բաւարար մեծութիւնը ունին լոյսին ամէնէն փոքր ալիքները, յատկապէս մանիշակագոյնը կամ կապոյտը սփռելու: Միւս գոյները այս գոյներուն նման դիւրութեամբ չեն սփռուիր եւ, հետեւաբար, անոնք «կը ջնջուին»:
Վերջին տարրը, այս երեւոյթին պարագային, մարդկային աչքն է: Ան շատ աւելի լաւ կը տեսնէ կապոյտ գոյնը, քան` մանիշակագոյնը:
Հայաստանի Աշխատաւորուհի

«Հայաստանի Աշխատաւորուհի», խորհրդային շրջանի հայկական հասարակական–քաղաքական, գրական–գեղարուեստական պատկերազարդ ամսագիր։ Հանդիսացած է Հայաստանի կոմունիստական կուսակցութեան Կենտրոնական կոմիտէի հրատարակութիւնը։
Լոյս կը տեսնէր 1924-էն  (1941–1958 -ին ընդհատուած է), Երեւանի մէջ։ Խմբագիրներ Ֆ. Վարդանեան, Վ. Տարախչեան, Ա. Չոլախեան, Վ. Աթանէսեան, Ա. Երիցեան, Ժ. Մադոյեան, Ա. Չիլինգարեան (1972 -էն)։
Առաջին շրջանին հանդէսը ներկայացուցած է հայ կնոջ մասնակցութիւնը Հայաստանի մէջ սոցիալիստական ռեժիմը ամրապնդելու, փորձած է պայքարիլ անգրագիտութեան դէմ, պայքարիլ աշխատաւոր կնոջ իրաւունքներու համար։ Վերահրատարակումէն ետք (1958) «Հայաստանի Աշխատաւորուհի» աշխոյժ մասնակցած է ԽՄԿԿ եւ ՀԿԿ համագումարներու ու պլենումներու որոշումները տպագրելու մէջ։ Գովազդած է խորհրդային գաղափարախօսութիւն՝ «սովետական հայրենասիրութիւն», «ժողովուրդներու բարեկամութիւն», «պրոլետարական ինտէրնացիոնալիզմ» եւ այլ դոգմաներ, հետեւողականոնօրէն լուսաբանած կանանց դերն ու տեղը՝ այսպէս կոչուած կոմունիստական հասարակարգի կառուցման գործին մէջ։
Գաղափարախօսութեան դիրքերէն առանձնայատուկ ուշադրութիւն  նուիրած է հասարակութիւն-ընտանիք-անհատ փոխյարաբերութիւններուն, սոցիոլոգիական ուսումնասիրութիւններ կազմակերպել այդ թեմայով, հարցազրոյցներ ընել հանրապետութեան նշանաւոր համարուող մարդոց հետ։ Անդրադարձած է նաեւ կանանց ու երեխաներու առողջապահութեան, հանգիստի կազմակերպման հարցերուն, տուած բժշկական, կենցաղային խորհուրդներ։
Ամսագրին թղթակցած են հանրապետութեան գրողներ, գիտնականներ, բժիշկներ, տարբեր մասնագիտութիւններու կին գործիչներ։ Պարգեւատրուած է «Պատուոյ նշան» շքանշանով (1974):


== Յղումներ ==
«Հայաստանի Աշխատաւորուհի» ամսագրի թուայնացուած 1924-1998 թթ․ համարները Հայաստանի Ազգային Գրադարանի արխիւին մէջ (tert.nla.am)
Հայկական Սովետական Հանրագիտարան (Soviet Armenian Encyclopedia) 6.djvu/136
Զաւէն Սապունճեան

Զաւէն Սապունճեան ծնած է Հալէպ, 1930-ին։ 
Նախնական եւ միջնակարգ ուսումը ստացած է Ազգ. Հայկազեան եւ Վենետիկեան Մխիթարեան Հայրերու վարժարանը, իսկ երկրորդականը՝ Հալէպի Միսիոն Լայիքի Ֆրանքօ-Արապ Լիսէն։ Իբրեւ ուսուցիչ 3 տարի ան պաշտօնավարած է Ազգ. Զաւարեան վարժարանին մէջ՝ 1952-1954։ 
Սապունճեան մաս կազմած է Հալէպի «Արեւելք» օրաթերթի խմբագրութեան, վարելով թերթին մարզական եւ գեղարուեստական բաժինները։ 
1957-ին ան եղած է «Արեւելք Մարզաշխարհ» շաբաթաթերթին հիմնադիրներէն մէկը եւ անոր խմբագրութիւնը վարած է մինչեւ թերթին դադրեցումը (1963)։ 
Խմբագրած եւ հրատարակած է «Պատանեկան Մատենաշար»ը եւ «Զաւէն Սապունճեան Մատենաշար»ը (12 գրքոյկ)։ Միաժամանակ, ան գլխաւոր խմբագիրը եղած է «Քրիստափոր Մատենաշար»ին։ Աշխատակցած է հայ մամուլին, իբրեւ մարզական թղթակից։ Խմբագրած է նաեւ Բերիոյ Թեմի Ազգ. Առաջնորդարանի «Օշական» պարբերաթերթը։ 
Սապունճեան 60 տարի մաս կազմած է Հ.Մ.Ը.Մ.ի մեծ ընտանիքին, սկիզբը իբրեւ սկաուտ (1941-1952). ան մասնակցած է սկաուտական միջ-մասնաճիւղային հինգ բանակումներու (Լիբանան) եւ եղած է սկաուտական նուագախումբի թմբկահար։ Շրջան մը ծառայած է Հալէպի գայլիկներու խումբին՝ «Պաղիրա»յի աստիճանով։ Իբրեւ մարզիկ ան սիրած ու կիրարկած է աթլեթիզմը, ի մասնաւորի միջակ եւ երկար վազքերը՝ 800 մ., 1500 մ., 5000 մ., 10000 մ. եւ քրոս քաունթրի (1952-1956)։ Հետեւած է նաեւ այլ մարզախաղերու։
1956-1968 ան մաս կազմած է Հ.Մ.Ը.Մ.ի Հալէպի մասնաճիւղի վարչութեան։ Եղած է նաեւ անդամ Սուրիոյ առաջին Շրջանային Վարչութեան։ 
1976-ին, Սուրիոյ մարզական ընդհանուր ֆետերասիոնի որոշումով ան նշանակուած է Հալէպի վարչութեան անդամ՝ երկու տարուան համար (1976-1978)։ 
Սապունճեան չորս անգամ մասնակցած է Հ.Մ.Ը.Մ.ի Մերձաւոր Արեւելքի Շրջանային Ներկայացուցչական Ժողովներուն (Հալէպ կամ Պէյրութ), ինչպէս նաեւ Հ.Մ.Ը.Մ.ի Պատգամաւորական Բ. Ընդհանուր Ժողովին (Կիպրոս)։
1953-1963, իբրեւ լրագրող կամ վարչական ան մասնակցած է հեծելարշաւի Սուրիոյ եւ Լիբանանի բոլոր կարեւոր մրցումներուն, շրջավազքերուն եւ Պէյրութի Միջերկրականեան խաղերուն։ Բազմիցս ընտրուած է անդամ՝ Հալէպի փինկ-փոնկի, հեծելարշաւի, պասքեթպոլի եւ աթլեթիզմի ֆետերասիոններուն։
1976-1984 ընտրուած է Հալէպի Նահանգային Խորհուրդի անդամ եւ միշտ մաս կազմած է անոր կրթական եւ մշակութային յանձնախումբին։ 
Հայ մարզական մամուլին ունեցած իր ծառայութիւններուն համար, 1961-ին, Գահիրէի Հ.Մ.Ը.Մ. «Արարատ»ին կողմէ ան պարգեւատրուած է համահայկական ողիմպիականի յատուկ շքանշանով։ Հ.Մ.Ը.Մ.ի Կեդրոնական Վարչութիւնը գնահատելով բազմամեայ նուիրումը եւ բոլորանուէր աշխատանքը մարզական, մշակութային եւ ազգային մարմիններուն մէջ, 20 Նոյեմբեր 1988-ին զայն կը պարգեւատրէ Հ.Մ.Ը.Մ.ի «Արժանեաց» շքանշանով։
Զաւէն Սապունճեան կը մահանայ 18 Յունիս 2001-ին։


== Աղբիւրներ ==
Homenetmen100
Մարզիկ ամսաթերթ
Խնկարելի հերոսներ գիրքէն
1943 թուական

1943 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 43րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1943 ծնունդներ


==== Յունուար ====
27 Յունուար՝ Գէորգ Պետիկեան հրապարակագիր, արձակագիր


==== Փետրուար ====
04 Փետրուար` (Նանթ, Ֆրանսա) Ժերար Տէտէեան հայ բանասէր պատմաբան


===== Մարտ =====
29 Մարտ՝ Վանկելիս Փափաթանասիու, Օսքարի մրցանակակիր (1982, «Հուրի ճամբաներ» Chariots of Fire ժապաւէնի երաժշտութիւն) յոյն երաժիշտ եւ յօրինող՝ ելեկտրոնային progressive, ambient, ճազ եւ նուագախմբային երաժշտութեան


==== Մայիս ====
20 Մայիս՝ Ալ Պանօ, իտալացի երգիչ, երաժիշտ, դերասան, գինեգործ


==== Օգոստոս ====
7 Օգոստոս՝ Գրիգոր Աղանեան, ոտնագնդակի մարզիկ
17 Օգոստոս՝ Ռոպըրթ Տը Նիրօ Robert De Niro, Jr. ամերիկացի դերասան եւ արտադրող


==== Սեպտեմբեր ====
10 Սեպտեմբեր՝ Նիլ Տոնալտ Ուոլշ Neale Donald Walsh ամերիկացի գրող
23 Սեպտեմբեր՝ Խուլիօ Իկլեսիաս Julio José Iglesias սպանացի երգիչ
25 Սեպտեմբեր (Նիւ Եորք)՝ Արամ Սարոյեան Aram Saroyan ամերիկացի գրող


==== Հոկտեմբեր ====
21 Հոկտեմբեր` (Իսթանպուլ) Պօղոս Լեւոն Զէքիեան Lévon Boghos Zékian հայագէտ, փիլիսոփայ


==== Նոյեմբեր ====
30 Նոյեմբեր՝ Թերենս Մալիք Terrence Malick ամերիկացի բեմադրիչ եւ թատերագիր


=== Անստոյգ օրով ===
Յարութիւն Քիւրքճեան, փիլիսոփայ, կրթական մշակ, դասախօս, գրագէտ, դասագիրքերու հեղինակ,  յօդուածագիր, հասարակական գործիչ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1943 մահեր 


==== Փետրուար ====
02 Փետրուար՝  (Վիշի, Ֆրանսա) Լեւոն Բաշալեան (ծն.1888, Կ.Պոլիս) հայ արձակագիր, թարգմանիչ


==== Մարտ ====
28 Մարտ` (Պեւրլի Հիլզ, Միացեալ նահանգներ) Սերկէյ Ռախմանինով Сергей Васильевич Рахманинов (ծն.1873) ռուս երգահան


===== Անստոյգ օրով =====
Զապէլ Եսայեան (ծն.1878, Կ.Պոլիս) հայ գրող, թարգմանիչ, հրապարակագիր
(Միացեալ նահանգներ)՝ Աւետիս Նագգաշեան (ծն.1868, Այնթապ) բժիշկ, գրող, թարգմանիչ
Խանասորայ Վարդան (Սարգիս Մեհրաբեան, ծն.1870)


== Արտաքին յղումներ ==
1943-ը Պատմութեան մէջ(անգլերէն)Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1943(անգլերէն)
Ինսպրուք

Ինսպրուք (գերմաներէն՝ Innsbruck), քաղաք Աւստրիոյ արեւմտեան մասին մէջ, Թիրոլ շրջանի մէջ։ Այն Թիրոլի նահանգի կեդրոնն է։ Իր մեծութեամբ հինգերորդն է Վիեննաէն, Կրացէն, Լինցէն եւ Զալցպուրկէն յետոյ։ Տարածքը 104,91 քմ² է, իսկ բնակչութիւնը՝ 127 հազար մարդ (ըստ 2009-ի մարդահամարի տուեալներուն)։ Կարեւոր արդիւնաբերական, մշակութաին, կրթական, դուրիստական եւ մարզական կեդրոն է։


== Բնակչութիւն ==
Պօղոս Փալապըյըգեան

Պօղոս Փալապըյըգեան (1880/1885, Կոստանդնուպոլիս - 1915), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1880/1885 թուականին՝ Կոստանդնուպոլիս։ Նախնական կրթութիւնն ստացած է Կ. Պոլսոյ թաղային ազգային վարժարաններէն մէկուն մէջ։ 1912 թուականին աւարտած է Կ. Պոլսոյ Օսմանեան կայսերական բժշկական վարժարանը։ 1912 թուականն Վանի նահանգի, Վանի գաւառի՝ Արճէշ քաղաքի թաղապետական բժիշկ աշխատած է եւ թուրք ու հայ բնակչութեան յարգանքը վայելած։
1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկիզբը, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ Համիտիէ հեծելազօրի որպէս զինուորական բժիշկ ծառայած է։ Թուրք հրամանատարներէն սիրուած եւ յարգուած եղած է՝ համեստ բնաւորութեան եւ բացառիկ ծառայութիւններուն համար։ 1915 թուականի Յունուարին Էնվեր փաշայի բանակը ծանր պարտութիւն կրած է Սարիղամիշի ռազմաճակատուին, իսկ ինքը՝ Էնվերը, փրկուած է սեբաստացի սպայ՝ Յովհաննէս Ակինեանի եւ հայ զինուորներու հերոսական ու անձնազոհ դիմադրութեան շնորհիւ։ Ի «հա­տու­ցում», Էնվերը հրամայած է Օսմանեան բանակի հայ զինուորներուն զինաթափել։
1915 թուականին Բաղէշի եւ Մուշի միջեւ ընկած անմարդաբնակ վայրի մը մէջ, մօտ 33 տարեկան հասակին, գնդակահարուած է գազազած թուրք հրամանատարի կողմէն, որն իմացած է, թէ բժիշկը վիրաւոր թուրք զինուորներուն հետ միասին նոյնպիսի հոգատար բժշկական օգնութիւն ցուցաբերած է նաեւ հայ զինուորներուն։


== Գրականութիւն ==
Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (1688-1940), Սթանպուլ, 1940։
Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթըն, 1957։
Սահակեան Լիլիկ, Ոճրագործները չխնայեցին նոյնիսկ մարդու կեանքը փրկողներին, «Առող­ջա­պա­հու­թիւն», Երեւան, 1965, թ. 4։
Յուշամատեան Մեծ Եղեռնի (1915-1965), պատրաստեց Գերսամ Ահարոնեան, Պէյրութ, 1965։
Թէոդիկ, Յուշարձան նահատակ մտաւորականութեան, Բ. տպագրութիւն, Երեւան, Ապրիլ 24, 1985։
Հայրապետեան Վանիկ, Էջեր Հայաստանի դեղագործութեան պատմութիւնից, Երեւան, 1990։


== Աղբիւր ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Լիմուզին

Լիմուզին, մարդատար մեքենայի տարատեսակ, որուն ներսը սովորաբար վարորդին նստատեղը միջնապատով առանձնացուած է ուղեւորներու սրահէն։
«Լիմուզին» բառը յառաջացած է Ֆրանսայի պատմական Լիմուզին (limousine) գաւառի անուանումէն։ Սկզբնական շրջանին լիմուզիններ կոչուած են վարորդի եւ ուղեւորի միջնապատով բաժնուած սրահներ ունեցող ինքնաշարժները, սակայն այժմ լիմուզին կրնան համարուիլ նոյնիսկ մոտելներ ինչպէս Hummer-ը, Smart-ը, կամ Mini-ն։
Գերմանիոյ մէջ «լիմուզին» կ՛անուանեն սովորական մարդատար սետանները։
1763 թուական

1763 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 63րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1763 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1763 մահեր
Ռոպէրթ Քարտաշեան

Ռոպէրթ Քարտաշեան (22 Փետրուար 1944(1944-02-22), Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ - 30 Սեպտեմբեր 2003(2003-09-30), Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ) Ամերիկացի փաստաբան եւ առեւտրական մըն է: Նշանաւոր դարձաւ որպէս Օ. Ճ. Սիմբսընի բարեկամը եւ 1995 թուականի անոր դատապարտութեան փաստաբանը: Ռոպէրթ ունէր 4 զաւակներ իր առաջին կնոջ, Քրիս Ճենըրին հետ, որոնք են Քորթնի, Քիմ, Քլոյի եւ Ռոպ Քարտաշեանները: Անոնք ծանօթ են իրենց հեռուստաշարին միջոցաւ որ հիմնուած է անոնց իսկական ու ամէնօրեայ կեանքին վրայ: Հեռուստաշարը կը կոչուի՝ «Keeping Up with the Kardashians»:


== Կեանքը ==
Ռոպէրթ Քարտաշեան ծնած է Լոս Անճելըս-ի մէջ, Քալիֆորնիա, 22 Փետրուար, 1944 թուականին: Ան Արթուր Քարտաշեանի (1917 - 2012) եւ Հելեն Ճին Առաքելեան Քարտաշեանի (1917 - 2008) 3 զաւակներէն մէկն էր: Իր ծնողքը եղած են Ամերիկացի Հայեր: Ան ունէր քոյր մը՝ Պարպարա Քարտաշեան Ֆրիման եւ եղբայր մը՝ Թոմաս «Թոմ» Քարտաշեան:
ԵՊՀ գիտական տեղեկագիր․ Երկրաբանութիւն եւ աշխարհագրութիւն

ԵՊՀ գիտական տեղեկագիր․ Երկրաբանութիւն եւ աշխարհագրութիւն, ընդգրկուած է Հայաստանի բարձրագոյն որակաւորման յանձնաժողովի (ՀՀ ԲՈՀ) սահմանած դոկտորական եւ թեկնածուական ատենախօսութիւններու հիմնական արդիւնքներու եւ դրոյթներու հրատարակման համար ընդունելի պարբերական գիտական հրատարակութիւններու ցուցակին մէջ։


== Աղբիւր ==
Գիտական տեղեկատուական վերլուծութեան եւ մոնիթորինգի կեդրոն, Հայաստանի մէջ հրատարակուող գիտական պարբերականներու ցանկ Archived 2016-03-04 at the Wayback Machine.
Անատոլի Մոկացեան

Անատոլի Ահարոնի Մոկացեան (12 Մայիս, 1937, Երեւան – 26 Դեկտեմբեր, 2000, Երեւան), խորհրդային հայ բեմադրիչ, սենարիստ, ՀԽՍՀ կինեմատոգրաֆիստներու միութեան անդամ (1 Մարտ, 1981)։


== Կենսագրութիւն ==
Անատոլի Մոկացեան, ծնած է 1937 թուականին Երեւան քաղաքի ն մէջ։ 1963 թուականին աւարտած է Երեւանի գեղարուեստա-թատերական հիմնարկի բեմադրիչի բաժինը, իսկ 1968 թուականին՝ Մոսկուայի բեմադրիչներու եւ սենարիստներու բարձրագոյն դասընթացները։ 1963 թուականէն Հայկական հեռուստատեսութեան եւ Երեւան ստուդիայի բեմադրիչը եղած է։


== Ֆիլմագրութիւն ==


=== Բեմադրիչ ===


=== Սենարիստ ===


=== Դերերը ===