armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ճասթին Չէյմպըրզ

Ճասթին Ուիլմէն Չէյմպըրզ (անգլերէն՝ Justin Willman Chambers, ծնած 11 Յուլիս, 1970, Սթրինկֆիլտ, Օհայիո, ԱՄՆ) Ամերիկացի դերասան մըն է: Ծնած է Օհայիո քաղաքին մէջ, ուր նաեւ մեծցած է ու յաճախած աւագ դպրոց՝ Southeastern High School, Հարաւային Չառթսթըն, Օհայիո, որմէ ետք ուսումը շարունակած է Նիւ Եորքի HB Studio ուսումնարանին մէջ։ Չէյմպըրզ նաեւ բազմաթիւ հագուստի անուններու համար թերթերու տարբեր շապիկներու վրայ նկարահանումներ ունեցած է, ինչպէս Calvin Klein, Armani, եւ Dolce & Gabbana:
Չէյմպըրզ սկսաւ իր դերասանական ասպարեզը երբ ան ստանցնեց դերը Another World հեռուստաշարին մէջ, եւ իր առաջին գլխաւոր դերը ունեցաւ 1999-ին կատակերգական տրամա Liberty Heights ֆիլմին մէջ։ Իր հռչակ տուող դերը եղաւ 2005-ի Դկ. Ալէքս Քարեւ դերը ABC կայանի բժշկական Grey's Anatomy հեռուստաշարէն: Այս հռչակաւոր դերը իրեն արժանացուց բազմաթիւ պաշտօնակարգումներու ու մրցանակներու, ինչպէս People's Choice Awards եւ Screen Actors Guild Award մրցանակներու պաշտօնակարգումներու:


== Վաղ Կեանք ==
Չէյմպըրզ ծնած է Սթրինկֆիլտ, Օհայիո, ԱՄՆ-ի մէջ, 11 Յուլիս, 1970-ին Փամէլա Սույի եւ Ճոն Ուիլիըմ Չէյմպըրզ Երկրորդի կողմէ, որոնք երկուքն ալ ոստիկան էին ԱՄՆ-ի մէջ: Չէյմպըրզ մեծցած ռամանակ կ'ուզէր դառնալ ատամնաբոյժ: Ան ունի երկւորեակ եղբայր մը՝ Ճէյսըն եւ երեց եղբայր մը՝ Ճոն Չիփ: Ինք ու իր երկւորեակ եղբայրը շատ յաճախ հիւանդանոց կ'այցելէին թռքատապի պատճառաւ: Ան յաճախած է Southeastern High School, Հարաւային Չառթսթըն, Օհայիո, որմէ ետք ուսումը շարունակած է Նիւ Եորքի HB Studio ուսումնարանին մէջ, ինչպէս նաեւ Ron Stetson Studios:


== Դերեր ==


=== Ֆիլմ ===


=== Հեռուստաշարներ ===


== Մրցանակներ եւ Պաշտօնակարգումներ ==
Պաշտօնակարգուած - Teen Choice Award: Choice TV Breakout Performance - Male (2005)
Պաշտօնակարգուած - Screen Actors Guild Award for Outstanding Performance by an Ensemble in a Drama Series (2006, 2008)
Ստացած - Screen Actors Guild Award for Outstanding Performance by an Ensemble in a Drama Series (2007)
Պաշտօնակարգուած - Monte-Carlo Television Festival Award for Outstanding Actor - Drama Series (2007)
Ստացած - Satellite Award for Best Cast – Television Series (2006)
Պաշտօնակարգուած - Prism Award for Performance in a Drama Series Episode (2008)
Պաշտօնակարգուած - Prism Award for Performance in a Drama Series Multi-Episode Storyline (2009)
Ստացած - Prism Award for Performance in a Drama Series Multi-Episode Storyline (2014)
Պաշտօնակարգուած - People's Choice Award for Favorite Dramatic TV Actor (2015)
Պաշտօնակարգուած - People's Choice Award for Favorite Dramatic TV Actor (2016)


== Տե՛ս նաեւ ==
Էլըն Փոմփէո
Սանտրա Օհ
Քաթրին Հէյկլ
Grey's Anatomy
Թ. Ռ. Նայթ
Չանտրա Ուիլսըն
Ճէյմզ Փիքընզ
Իսայահ Ուաշինկթըն
Փաթրիք Տէմբսի
Թշուառները

Թշուառները (ֆրանսերէն՝ Les Misérables), ֆրանսացի գրող Վիքթոր Հիւկոյի պատմական վէպը. առաջին անգամ հրատարակուած է 1862 թուականին, զոր կը համարուի 19-րդ դարու մեծագոյն վէպերէն մին: Հրատարակուած թուականէն ընդամէնը 3-4 տարի ետք, առաջին անգամ, հայերէնի թարգմանուած է զմիւռնիացի լեզուագէտ` Գրիգոր Չիլինկիրեանի կողմէ: 
Անգլիախօս երկիրներուն մէջ վէպը սովորաբար անուանուած է իր բուն ֆրանսական անուանումով. սակայն, քանի մ’այլ անուանումներ եղած են, ինչպէս՝ Թշուառները, Խեղճուկները, Աղքատները եւ Զրկուածներն ու Զոհերը:
Վիքթոր Հիւկօ 1862-ին գրած է «Լէ Միզերապլ»-ը, 1985-ին Ալեն Պուպլիլ եւ Քլօտ Մայքըլ Շէօնպըրկ կը գրեն անոր բեմական երաժշտախառն ներկայացումին բառերը, իսկ 2012-ին «Տը Քինկզ Սփիչ» ժապաւէնին բեմադրիչը՝ Թոմ Հուփըր ստեցծեց երաժշտական թատերախաղին ժապաւէնի իր տարբերակը, որ Ս. Ծնունդի օրը կը սկսի ցուցադրուիլ բազմաքաղաքներու մէջ:
Ժապաւէնին պատրաստութեան ընթացքին «Հաֆինկթըն Փոսթ» զայն արդէն հռչակած էր «բոլոր ժամանակներու ամէնէն տպաւորիչ արտադրութիւններէն մէկը»: Շարժապատկերի աստղեր` Հիւկ Ճեքմեն, Էն Հաթըրուէյ, Ռասըլ Քրոու, Ամանտա Սէյֆրիտ, Հելենա Պոնամ Քարթըր, Սաշա Պարըն Քոհեն, երգած են նկարահանումի գործիքներուն դիմաց, որ կը ծանուցուի իբրեւ «յանդուգն» քայլ մը, որուն արդիւնքն է իրական եւ անմշակ կատարաղոթիւն մը, ինչպէս գրած է «Տի Ինտիփենտընթ», եւ աւելցնելով, թէ ժապաւէնը «Պատմութեան պիտի անցնի` երաժշտախառն պատմութիւն մը շարժապատկերի պաստառին վրայ պատմելուիր ձեւին համար»:
27 տարի շարունակ աշխարհի տարբեր երկիրներուն մէջ բազմաթիւ լեզունելով ներկայացուած այս թատերախաղը ներգրաւած է միլիոնաւոր հանդիսատեսներ: կ’ակնկալուի, որ անոր ժապաւէնը ստեղծէ «Լէ Միզերապլ»-ի երկրպագուներու նոր սերունդ մը:
«Թշուառներ» վէպը հայերէնի թարգմանած է նաեւ Վահէ Միքայէլեան, հրատարակուած՝ 1987 թուականին։


== Գիրքէն Մէջբերումներ ==
Մովսէս Ա. Քհնյ. Շիրիգեան

Տ. Մովսէս Ա. Քհնյ. Շիրիգեան (ծնած է 1903 - 1988) Աւազանի անունով՝ Եսայի, որդի Գէորգի եւ Հերմինէի, ծնած է մուսալեռնցի ծնողքէ, Եողուն-Օլուգ, Մուսա Լեռ, 1903-ին։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրի ծխական վարժարանէն, զոր աւարտելէ ետք, ուսումը շարունակած է վրանաքաղաք Փոր-Սայիտի Սիսուան հայկական դպրոցը, ուրկէ շրջանաւարտ եղած է 1918-ին։
Եսայի ընտրած է իր կեանքի ընկերը՝ օրդ. Նեկտար Պուրսալեանը, որուն հետ պսակուած է 8 Սեպտեմրեր 1923-ին, Եօզուն–Օլուգի մէջ եւ բախտաւորուած հինգ զաւակներով՝ Սօսէ, Գէորգ, Փայլակ, Հերմինէ եւ Գուրգէն, որոնցմէ Փայլակն ու Գէորգը ձեոնադրուած են քահանայ։
1929-ին, աւելի փայլուն ապագայի մը հեոանկարով՝ ան աշխատանքի նոր հորիզոններ կը փնտռէ։ Մեկնած է Եթովպիա եւ ձեռնարկած է առեւտրական նոր աշխատանքի։ Քանի մր տարի ետք, ընտանիքը եւս հաստատուած է Եթովպիա, ուր գործած է մինչեւ 1936 թուական։ Ապա, տեղափոխուած է Թրիփոլի-Լիբանան, կրկին ձեռնարկելով առեւտրական աշխատանքի։
1938-ին, Եօղուն-Օլուգի Ս. Աստուածածին Եկեղեցւոյ թաղականութիւնը զինք հրաւիրած է քահանայութեան՝ ծառայելու համար իր հայրենակիցներուն։ Յարգելով ժողովուրդին որոշումը, ձեոնադրութիւնն ու օծումը տեղի ունեցած են ձեռամբ Տ. Խադ Արք. Աջապահեանի, Այլակերպութեան տօնին, Եօղուն-Օլուգի Ս. Աստուածածին եկեղեցւոյ մկջ, 24 Յուլիս 1938-ին, վերակոչուելով Տ. Մովսէս:
Քառասնօրեայ պատրաստութեան շրջանը լրանալէ ետք, նորընծայ Տ. Մովսէս Հոգեւոր Հովիւ նշանակուած է ծննդավայրի Ա.Աստուածածին եկեղեցւոյ մէջ։
1943-ին, Բերիոյ Թեմի Հայոց Առաջնորդին ու Կրօնական Ժողովին Հաւանութեամբ՝ Քեսապի Ս. Աստուածածին Եկեեղցւոյ թաղականութիւնը Տ. Մովսէսը հրաւիրած է Քեսապի մէջ քահանայագործելու։
Իր նոր Հօտով խանղավառ, ան տեղափոխուած է Քեսապ, ուր պաշտօնավարած է մինչեւ 1955 թուական։ Քահանայագործութեան առընթեր, ուսուցչական պաշտօն վարած է ուսումնասիրաց Միացեալ Վարժարանին մէջ։
1955-ին, ան խնդրած է Բերիոյ Թեմի Հայոց Աոաջնորդէն Լիբանան հաստատուելու արտօնութիւն։ Իր փափաքին ընթացք տրուած է ու անցած է Լիբանան։
Քանի մը ամիս պաշտօնավարած է Պէյրութի մէջ եւ կարճ ժամանակամիջոցին հրաւէր ստացած է Մ. Նահանգներու մէջ ծառայելու։ 1955-ին անցած է Հիւսիսային Ամերիկա եւ հոգեւոր հովիւ նշանակուած՝ Ուստր քաղաքի հայոց եկեղեցւոյ։ Հոն քահանայագործած է մինչեւ 1964 թուական։ Իսկ 1964-1967 տարիներուն, Տէր Մովսէս ստանձնած է Թրոյ, Նիւ Եորքի, Սիրաքիուսի ու Նիակարա–Ֆոլսի հայոց հոգեւոր հովիւի պաշտօնր։
1967-1969 պաշտօնավարած է Կրանիթ Սիթիի Իլինիոն նահանգին մէջ։ 1969-ին հանգստեան կոչուած է ու հաստատուած Սան Ֆրանսիսքօ:
Հանգստեան կոչուելէ ետք, մինչեւ իր վախճանումը, կամաւոր ծառայած է Սան Ֆրանսիսքոյի Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցւոյ, ամէն օր մինչեւ կէսօր կատարելով հաշուապահութիւնն ու գրասենեկային այլ աշխատանքներ։
Ցվեթանա Փասքալեւա

Ցվեթանա Փասքալեւա (22 Յունուար 1960(1960-01-22), Նովա Զագորա, Սլիվենի մարզ, Պուլկարիա), պոիլկարացի լրագրող եւ բեմադրիչ, արցախեան ազատամարտին ընթացքին ռազմի դաշտին վրայ բազմաթիւ նկարահանումներու հեղինակ, Հայաստանի եւ Պուլկարիոյ լրագրողներու միութեան անդամ։ Արցախի Հանրապետութեան պաշտպանութեան բանակի գնդապետ (1995)


== Կեանք եւ գործունէութիւն ==
1984 թուականին աւարտած է Մոսկուայի թատերական արուեստի պետական հիմնարկը։
Փասքալեւա 1991-էն մինչեւ 1994 աշխատած է Ղարաբաղի մէջ իբրեւ թղթակից՝ ծանօթացնելով ղարաբաղեան հերոսական պայքարը միջազգային հանրութեան: Ան առաջին օտար թղթակիցը եղած է, որ ներկայացուցած է հայերուն տեղահանութիւնը եւ ազերիներուն ներքին ապահովութեան ուժերու՝ «Օմոն»ի վայրագութիւնները՝ հայ բնակչութեան հանդէպ, Շահումեանի ու Ղարաբաղի բոլոր տարածքներուն մէջ:
Ղարաբաղեան պատերազմի շրջանին ան եղած է թղթակիցը՝ «CNN»ի, «NBC»ի, «FRENCH ANTENE-2»ի, «REUTERS»ի, ինչպէս նաեւ պուլկարական, ռուսական եւ գերմանական լրատուական ընկերութիւններու:
1993-էն 1994, ան իր ֆիլմերը ցուցադրեց ամերիկեան Քոնկրեսին, Գանատայի խորհրդարանին, ՄԱԿ-ի եւ շարք մը այլ միջազգային հաստատութիւններու, ու իր ճառերով պաշտպանած է Արցախի ազատագրական պայքարը: Իր այդ աշխատանքին համար, ան երեք առիթներով մահուան դատապարտուած է Ազրպէյճանի կառավարութեան կողմէ:


== Ժապաւէններ ==
Իր ֆիլմերուն համար, ան շարք մը մրցանակներ շահած է ֆիլմի միջազգային փառատօներու ընթացքին: Հակառակ անոր, որ Փասքալեւա, փոխան զէնքի՝ իր նկարահանման գործիքով մասնակցած է Ղարաբաղի պատերազմին։
Զինադադարէն ետք, 1995-ին, Փասքալեւա հաստատուած է Հայաստան ու իր կեանքը նուիրած է Արցախի անկախացման աշխատանքներուն՝ գլխաւորելով «Ճառագայթ» հեռուստատեսութեան շաբաթական ծրագիրը ու շօշափելով Հայաստանի ընկերային հարցերը:
Փասքալեւա, իր հեղինակութեամբ եւ նկարահանումներով, Ղարաբաղի հայրենական կռիւներուն ընթացքին պատրաստած է երկու ֆիլմեր՝

«My Dears, Living And Dead»ը (1993, 20 վայրկեան),
եւ «Soldiers Of The Land»ը (1994, 28 վայրկեան)։Զոյգ ֆիլմերն ալ կը ներկայացնեն զգայացունց տեսարաններ պատերազմական շրջանէն։


== Մրցանակներ, պարգեւներ եւ արժանացած տիտղոսներ ==
1995-ին ան ստացած է Ղարաբաղի պաշտպանութեան բանակի «սպայ»ի տիտղոսը,
1996-ին իրեն շնորհուած է «Քաջութեան շքանշան»ը հայրենի իշխանութեան կողմէ,
2009-ին, ՀԲԸՄի կողմէ պարգեւատրուած է «Մովսէս Խորենացի»ի շքանշանով,
2015-ին, Հայաստանի նախագահին կողմէ արժանացած է «Երախտագիտութեան» մետալին։
Մառնէուլի

Մառնէուլիի (վրաց.՝ მარნეული), քաղաք Վրաստանի Հանրապետութեան հարաւը, Քուէմօ-Քարթլի երկրամասին մէջ, Մառնէուլի քաղաքապետութեան վարչական կեդրոնը։


== Պատմութիւն ==
Մառնէուլի Վրաստանի Մառնէուլի քաղաքապետութեան վարչական կեդրոնն է։ Մինչեւ 1952 թուականը բնակավայրը կը կրէր Սարվանի (վրացերէն՝ სარვანი, ազրպէյճաներէն՝ Sarvan) անուանումը։ Քաղաքն իր կարգավիճակն ստացած է 1964 թուականին։ Իսկ 2008-ի Օգոսոտսի 8-ին Հարաւաին Օսիոյ մէջ տեղի ունեցած զինուած հակամարտութեան ժամանակ ռուսական ինքնաթիռները ռմբակոծման ենթարկած էին քաղաքին օդակայնը, որուն հետեւանքով զոհուած էր 3 մարդ։


== Բնակչութիւն ==
Ըստ 1989-ի՝ համախորհրդաին մարդահամaրի տուեալներուն, Մառնէուլի կը բնակէր 27 557 մարդ։ Ըստ Վրաստանի Կառավարութեան պաշտօնական տուեալներուն, քաղաքին բնակչութիւնը 2006-ին կը կազմէր 20,1 մարդ, որոնցմէ 83,1% ազրպէյճանցիներ են։ Մառնէուլիի մօտակայքը կը գտնուէր Նաեւ մի քանի հայկական գիւղ։


== Տնտեսութիւն ==
Մառնէուլիում կը գործէր մի քանի փոքր ձեռնարկութիւններ՝ պահածոններու գործարան, պանիրի եւ ձէթի գործարան, արդուզարդի գործարանը եւ կրամած արտադրանքի գործարան։


== Ոչ կառավարական կազմակերպութիւններ ==
Քաղաքէն ներս կը գործեն հետեւեալ ոչ կառավարական կազմակերպութիւնները՝

«Ազրպէյճանցիներու մշակութային կեդրոն»
«Կէյրեաթ»
«Երիտասարդական կեդրոն»
«Մառնէուլի համայնաքային ռատիօ»
Աւետիք Իսահակեանի Յուշարձան (Գիւմրի)

Աւետիք Իսահակեանի յուշարձանը, կը գտնուի Շիրակի մարզին, Գիւմրի քաղաքին թատերական հրապարակին մէջ, Կիւմրիի Վարդան Աճէմեանի անուան պետական թատրոնի շէնքին առջեւ։ Յուշարձանը տեղադրուած է 1975 թուականին։ Ընդգրկուած է Գիւմրիի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկին մէջ։


== Հեղինակներ ==
Քանդակագործ՝ Նիքոլա Նիկողոսեան
Ճարտարապետ՝ Ճիմ Թորոսեան


== Տե՛ս նաեւ ==
Աւետիք Իսահակեանի Յուշարձան (Երեւան)
Աւետիք Իսահակեանի Կիսանդրի (Գիւմրի)


== Պատկերասրահ ==
Ազատ Պաշարուածներ (բանաստեղծութիւն)

Ազատ Պաշարուածները (յուն․՝Ελεύθεροι Πολιορκημένοι ) , Յոյն համբաւաւոր Տիոնիսիոս Սոլոմոս բանաստեղծին  նշանաւոր բանաստեղծութիւնը, գրուած 1834-1847 ընթացքին։


== Տեղեկութիւններ ==
«Ազատ Պաշարուածները» Տիոնիսիոս Սոլոմոսի ամենակարեւոր գրութիւններէն է, որուն սկզբնական վերնագիրը եղած է  «Պարտքն ի դէմս Մեսոլոկցիներուն»։ Երեք ուրուագիծեր ունէր, որոնցմէ երրորդը վերջնականն էր։ Ժողովրդական յունարէնով գրուած է ու կշռոյթն ալ  յամբիկական 15 վանկնոց է, սակայն քանի մը անգամ տողերը պարբերութիւններու կը վերածուին։
Այս գրութիւնը Մեսոլոկիի բնակչութեան անտանելի վիճակին մասին կը խօսի, երբ թուրքերու կողմէն պաշարուած էին։ Սոլոմոս կը գրէր թէ Մեսոլոկիի ժողովուրդը ջուրի սնունդի պակաս ունէր։ Տնտեսական եւ մարմնական ազատութիւն չունէին, բայց ունէին բարոյականութիւն եւ ներքին հոգեւոր անկախութիւն։ Վերջապէս կ՛եզրակացնէր, որ չնայած թուրքերու զօրութեան, Մեսոլոկցիներուն իրական թշնամին թուրքը չէր այլ իրենց իսկ անձը։
    


== Արտաքին յղումներ ==
[1](յունարէն)
Հերման Կոլց

Հերման Կոլց (1 Ապրիլ 1946(1946-04-01), Գերա, Թյուրինգիա, Գերմանական ռայխ - 9 Դեկտեմբեր 2010(2010-12-09), Հալե, Սաքսոնիա- Անհալթ, Գերմանիա), գերմանացի աւետարանական աստուածաբան ու Արեւելեան Եկեղեցւոյ պատմաբան։


== Կեանք եւ գործունէութիւն ==
Ծնած է Կերայի մէջ (Գերմանիոյ կեդրոն)։ Աստուածաբանութիւն ուսանած է 1964-1969-ին, Մարթին Լութէր համալսարանին մէջ (Հալէ)։
1972-ին պաշտպանած է իր դոկտորական աւարտաճառը՝ Դիոնիսոս Արիսպագացիի գործերուն նուիրուած նիւթով։
1975-ին ձեռնադրուած է աւետարանական պատուելի։
1978-ին Ռուսաստան կատարած ձեռագիրներու հետազօտութեան ճամբորդութենէ ետք, իր «habilitation»ը (գերմանական յետ դոկտորական որակաւորման քննութիւն) ամբողջացուցած է 1979-ին՝ սլաւական հայրաբնական գրականութեան ուսումնասիրութեամբ։
1982ին հիմնած ու հաստատած է Եոհաննէս Լեփսիուսի արխիւը։
1987-ին, Կոլց նշանակուած է Հայտըլպէրկի համալսարանի աստուածաբանական ճիւղի դասախօս, իսկ 1992-ին՝ Հալէի համալսարանի աստուածաբանական ճիւղի ուղղափառ եկեղեցիներու ուսմանց դասախօս։
1988-1993-ին, Եւրոպական Եկեղեցիներու Համագումարի (Ժընեւ) ուսմանց բաժանմունքի ղեկավար եղած է։ Գերմանացի եւ հայ գիտնականներու հետ, 1998-ին հիմնած է «Մեսրոպ» հայագիտական կեդրոնը, որ Հալէի համալսարանը տեղափոխուած է 2006-ին։
Կոլց խմբագիրներէն մէկը եղած է Լեփսիուսի արխիւի փաստաթուղթերուն, որոնք հրատարակուած են երեք հատորներով (1998-2004)։
Ան դասաւանդած ու գրած է ուղղափառ եկեղեցիներու աստուածաբանութեան, արուեստի եւ մշակոյթի մասին, յատկապէս յոյն եւ սլաւական ուղղափառութեան եւ Հայ Եկեղեցւոյ մասին։
Հայագէտ Արմենուհի Տրոսթ-Աբգարեանի հետ, Կոլց հայկական Շարակնոցը գերմաներէնի թարգմանած է։ 
Ռուսական պատմութեան նուիրուած այլ ցուցահանդէսներու կարգին, Կոլց խնամակալն ու ցուցակի հեղինակը եղած է «Կիլիկիոյ հայերու փրկուած գանձերը» ցուցահանդէսին, որ ներկայացուած է Հալէի (2000) եւ Աթէնքի (2002) մէջ, եւ որուն նիւթերը այժմ մաս կը կազմեն Կաթողիկոսարանի «Կիլիկիա» թանգարանին։ 


== Պարգեւներ ==
Հայաստանի կառավարութենէն պարգեւատրուած է իր հայագիտական եւ հայ մշակոյթին նուիրուած գործունէութեան համար։
2007-ին պատուոյ դոկտորայի արժանացած է Երեւանի պետական համալսաարանին կողմէ։
Ստացած է Կիլիկիոյ Կաթողիկոսարանի Ս. Մեսրոպ շքանշանը եւ Ս. Սահակ եւ Մեսրոպ մետալը՝ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսութեան կողմէ։
Զօրայր Խալափեան

Զօրայր Խալափեան (1 Օգոստոս 1933 – 18 Յուլիս 2008), հայ գրող, արձակագիր։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած՝ Թալիշ գ. (Արցախ)։ Բարձրագոյն ուսումը ստացած է Երեւանի մէջ (բնագիտութիւն-ուսողութիւն)։ Գործած է գիտա-հետազօտական հիմնարկներու մէջ, իբր նախագծող ճարտարագէտ։ 1994-96 թուականներուն եղած է Հայաստանի Գրողներու Միութեան վարչութեան քարտուղարը։
Գրական հակումին տուրք տալով, կը գրէ «Հեղեր» վիպակը, որ լոյս տեսած է «Սովետական գրականութիւն» ամսագիրին մէջ 1962–ին։
1960–ականներուն, արձակի ծաղկման փայլան արտադրաթիւններէն է Զ. Խալափեանի «Որտեղ է իր, Մարդ Աստուծոյ» վէպը։ Վէպին մէջ կը նկարագրէ Բժիշկ Եսայեանը, որ ամբողջ կեանք մը անցուցած է Հայաստանի մէկ գիւղին մէջ, ուր նորաւարտ երիտասարդ բժիշկ՝ ղրկուած էր, իբր թէ՝ «մի քանի տարուան համար»։ Բարեմիտ, անկեղծ այս երիտասարդը՝ անկարող դիւանակալ ճարպիկութիւններուն, ե՛ւ մերժող զանոնք, 1930–ականներէն սկսեալ քառասուն տարի ապրած է նախնական պայմաններու մէջ, ժողովուրդի կողքին, բաժնելով անոր ցաւերը։
Հիմա, հանգստեան կոչուած, մինչ իր գործը եւ փորձառութիւնը կր փոխանցէ երիտասարդ բժշկուհի Նորային, հոգիին մէջ լուռ տռամը իրեն մնացած կեանքի տարիներու իմաստազրկման, կը վերապրի իր առաջին տարիները, իբրեւ գիւղի երիտասարդ բժիշկը՝ իր ճիգերը, յոյսերը ծլած ու կիսատ մնացած իր սէրերը...։


== Ստեղծագործութիւններ ==
Ասպետն ու զինակիրը, Եր., 2003:
Արա Գեղեցիկ եւ Շամիրամ, Եր., 1998:
Վասիլ Մեծ, հայ կայսր Բյուզանդիայի կամ կճուճների թագավոր, Եր., 1995:
Միջնաշեն, Եր.,1991:
Ծնծղա /վիպակներ/, Եր., 1985, 400 էջ:
Որտեղ էիր, մարդ աստծո /վեպ, վիպակներ/, Եր., 1983, 486 էջ:
Եվ վերադարձնելով ձեր դիմանկարը, Եր., 1980 /Ռուսերէն/:
Ջերմանց մխիթարություն, Եր., 1979, 308 էջ:
Եվ վերադարձնելով ձեր դիմանկարը, Եր., 1978, 336 էջ:
Մեռնող հառնող, Եր., 1975, 532 էջ:
Հրաշք երեխա (պիեսների ժողովածու), Եր., 1973, 279 էջ:
Որտե՞ղ էիր, մարդ աստծո, Մոսկուա, 1971 /Ռուսերէն/:
Երիցուկի թերթիկներ, Ձեր դիմանկարը, Եր., 1971, 276 էջ:
Որտե՞ղ էիր, մարդ Աստծո, Եր., 1966, 320 էջ:
Հեղեղ, Եր., 1963, 116 էջ:
Սանասարեան տուն

«Սանասարեան տուն»ը կառուցուած է 1881ին, հայ վաճառական եւ բարերար Մկրտիչ Սանսարեանի կողմէ, Կարինի մէջ գտնուող նոյնանուն դպրոցին համար եկամուտ ապահովելու նպատակով: Շէնքին կառավարման իրաւունքը յանձնուած է Սանասարեան հիմնադրամին, իսկ հիմնադրամին ղեկավարումը՝ Պոլսոյ Հայոց պատրիարքին:
Անգարա շէնքը բռնագրաւեց 1930-ականներու երկրորդ կիսուն եւ սկսաւ զայն օգտագործել իբրեւ ոստիկանութեան շէնք, իսկ այնուհետեւ հոն հաստատուեցաւ տնտեսական դատարանը:
Թուրքիոյ կառավարութեան կից՝ Հիմնադրամներու գլխաւոր վարչութիւնը Պոլսոյ «Սանասարեան տան» շէնքը 35 տարիով վարձու տալու հարցին գծով  յայտարարութիւն տարածեց 2020 թուականի 24 Յունուարին՝ նշելով, որ դատական գործընթացի աւարտէն առաջ առնուած այդ քայլը արդարութեան դէմ առնուած քայլ մըն է:
Յայտարարութեան մէջ կ՛ընդգծուի, որ նման քայլեր որեւէ ազդեցութիւն չեն կրնար ունենալ այդ կառոյցին նկատմամբ հայ համայնքին իրաւունքները վերականգնելու պահանջին վրայ:


== Աղբիւրներ ==
Պատրիարքարանը Կը Խոստանայ Շարունակել «Սանասարեան Տան» Վերատիրանալու Պայքարը
«Սանասարեան Տան» Հարցով Դիմեց Թուրքիոյ Մշակոյթի Նախարարին
ՀԵՏԵՒՈՂԱԿԱՆ ԵՒ ՊԱՂԱՐԻՒՆ
Հայութիւնը Կը Պայքարի Սանասարեան Տունը Համայնքին Վերադարձնելու Համար
Սըրսոք Թանգարան

Սըրսոք թանգարան, ինչպէս նաեւ, պաշտօնապէս կը կոչուի Նիքոլա Իպրահիմի Սըրսոք թանգարան, ժամանակակից արուեստի թանգարան Պէյրութի մէջ (Լիբանան): Կը գտնուի Պէյրութի Աշրաֆիէ շրջանի Ռու Սուրոք փողոցին մէջ։ Այդ փողոցին մէջ կը գտնուին Պէյրութի 18-րդ դարու յայտնի ընտանիքներուն կողմէ կառուցուած շարք մը ամրոցներ:


== Պատմութիւն ==
Սըրսոք թանգարանին շէնքը լիբանանեան ճարտարապետութեան հիանալի օրինակն է, որ մեծապէս կրած է իտալական, յատկապէս, վենետիկեան եւ օսմանեան ճարտարապետութիւններու ազդեցութիւնը: Պէյրութի ամենայաջող եւ հարուստ ընտանիքներէն մէկուն անդամ Նիքոլա Սըրսոքը 19-րդ դարուն կառուցած է թանգարանին այսօրուան շէնքը որպէս վիլլա: Նիքոլա Սըրսոքը, որ մահացած է 1961 թուականին, վիլլան նուիրած է Պէյրութ քաղաքին: Անոր ցանկութեան համաձայն`վիլլան վերաձեւափոխուած է թանգարանի:

Թանգարանը բացուած է 1961 թուականին, լիբանանեան ժամանակակից գծագրիչներու աշխատանքներու ցուցահանդէսով` Պէյրութի մշակութային կեանքին մէջ նախադէպ ստեղծելով: Ետքը թանգարանին մէջ ցուցադրուած են լիբանանեան, ինչպէս նաեւ օտար գծագրիչներու հարիւրաւոր գործերը: Ժամանակակից արուեստի գործերէն բացի, թանգարանին մէջ կը պահուին ճափոնական փորագրութիւններ եւ իսլամական արուեստի աշխատանքներ:


== Թանգարանի ընդլայնում ==
Թանգարանի տարածքի ընդլայնումը կ'ենթադրուէր չորս նոր ստորգետնեայ յարկերու կառուցում` 12 միլիառ ամերիկեան տոլար ընդհանուր արժողութեամբ: Ֆրանսացի ճարտարապետ Ժան-Միշել Ուիլմոթ եւ լիբանանցի ճարտարապետ Ժաք Ապու Խալէտը մտածած են ընդլայնման նախագիծին մասին: Ընդլայնման այդ նախագիծը թոյլ կու տար մեծցնել թանգարանին տարածքը 2.000-7.000 քմ., ներառեալ նոր ցուցասրահները, գրադարանները, գրախանութը եւ երաժշտական սենեակները:


== Թանգարանի հաւաքածոյ ==
Թանգարանի հաւաքածոն ունի արուեստի 5.000 նմոյշ, որոնց մէջ կան նկարներ, քանդակներ, ապակիէ աշխատանքներ 18-20-րդ դարերէն մնացած: Հետեւեալ լիբանանցի եւ համաշխարհային արուեստագէտներուն աշխատանքները մնայուն կերպով կը ցուցադրուին թանգարանին մէջ.

Շաֆիք Ապպուտ
Մունա Պասիլի Սըհնաուի
Լոթի Ատայմի
Անթոն Ասֆար
Սիմոն Պալթաքսէ-Մարթայեան
Ժուման Պէյազիթ
Ռաֆիք Շարաֆ
Սալունա Ռաուտա Շուքայր
Ժորժ Սիր
Փոլ Կիրակոսեան
Ժորժ Կիւվ
Ճոն Հատեան
Զաւէն Հատիցեան
Մատի Հիւսէյն
Հալիմ Ժուրտաք
Էլի Քնան
Վիոլա Քասսապ
Միշէլ Էլմիր
Լեւոն Մոմճեան
Մունիր Նաժմ
Օմար Օնսի
Մոհամմատ Ռաուաս
Արէֆ Ռայէս
Նատիա Սայքալի
Մոհամմատ Սաքր
Սթիլիօ Սքամանիա
Ժուլիանա Սերաֆիմ
Հ. Թորոսեան
Անիթա Թութիքեան
Սօֆի Եարամեան
Խալիլ Զղայպ
Ալան Լիւ Եաուա


== Արտաքին յղումներ ==
[1]
Lebanon.com
Onefineart.com
Սնեփչեթ

«Սնեփչեթ»ը (անգլերէն՝ Snapchat) 2011-ին ի յայտ եկած է եւ տարածուած՝ դեռահասներու շրջանակին մէջ: Անոնք կը գնահատէին այդ յաւելուածին խորհրդապահութիւնը: Ատոր մէջ գրութիւնները կ'անհետանան կարդալէ անմիջապէս ետք, իսկ արձանագրութիւնները` հրապարակելէ օր մը ետք: Ասիկա վերջին համազարկն է Դիմատետրին («Ֆէյսպուք»ին), որ 2012-ին «Ինսթակրամ»ը գնած է 1 միլիառ տոլարով եւ «Սնեփչեթ»ի միջեւ պատերազմին, որ կը մերժէ Դիմատետրին առաջարկը` միայն երեք տարի առաջ 3 միլիառ տոլարով գնելու մասին:
«Սնեփչեթ»ը հանրաճանաչ է երիտասարդներու շրջանակին մէջ: Անոնք չեն ուզեր, որ իրենց գրութիւնները կարդան ծնողները, որոնք ալ իրենց կարգին կը նախընտրեն «Ֆէյսպուք» ընկերային ցանցը, որ 1,7 միլիառ օգտագործող ունի:
Էմին Տէր Գրիգորեան

Էմին Տէր Գրիգորեան (1 Յունուար 1855(1855-01-01), Երեւան, Կովկասի Փոխարքայութիւն, Ռուսական Կայսրութիւն - 18 Սեպտեմբեր 1939(1939-09-18), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), հայ թատերագիր եւ մշակութային գործիչ։ 1934 թուականին եղած է Խորհրդային Հայաստանի Գրողներու միութեան անդամ։


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Երեւան: Կրթութիւնը ստացած է Մոսկուայի Լազարեան ճեմարանէն, ուրկէ շրջանաւարտ ըլլալէ ետք վերադարձած է Երեւան:


== Գործունէութիւն ==
Էմին եղած է Երեւանի թատրոնի հիմնադիրներէն, հանդէս գալով իբրեւ թատերագիր, բեմադրիչ, ինչպէս նաեւ դերասան:
Իր թատերական առաջին գործը՝ «Խեչոյի թուզը» գրած է 1869 թուականին: Գրած է բազմաթիւ թատերական աշխատութիւններ, որոնք ներկայացուած են Անդրկովկասի հայկական թատրոնին մէջ։
Իր թատրերգութիւնները ներկայացուած են Երեւանի, Թիֆլիսի եւ բազմաթիւ այլ շրջաններու մէջ: Իր թատրերգութիւններէն ամենէն յայտնիներէն են՝ 

«Բարեգործութեան դիմակի տակ»ը,
«Զրկանքի զոհ»ը,
«Վայրենին» եւ այլ գործեր:


=== Տպարանն ու հրատարակութիւնները ===
Էմին թատրոնի կողքին զբաղած է նաեւ հրատարակութեամբ։ Երեւանի մէջ ունեցած է իր սեփական տպարանը, ուր տպագրուած են իր եւ այլ գրողներու բազմաթիւ գիրքեր:
Որոշ ժամանակ հրատարակած է «Երեւանի Յայտարարութիւններ» թերթը: Գրած է բանաստեղծութիւններ, որոնք 1876 թուականին հրատարակուած են «Թռչնիկ» խորագրեալ աշխատութեան մէջ:


=== Թարգմանութիւններ ===
Թատրերգութեան եւ թատերագրութեան կողքին զբաղած է նաեւ թարգմանութեամբ, օտար լեզուներէ հայերէնի թարգմանելով զանազան թատրոններ, որոնցմէ կարելի է յիշել «Հերկուլես»ն ու «Ոճրագործի ընտանիքը»:
Էմինի դիմանկարը ցայսօր կը գտնուի Հայաստանի Ազգային պատկերասրահին մէջ, նկարուած Ստեփան Աղաջանեանի կողմէ՝ 1935 թուականին:
Միւնիխ

Միւնիխ (գերմաներէն՝ München, աւանդական հայերէն ուղղագրութեամբ՝ Մյունխէն), Գերմանիոյ երրորդ քաղաքը Պերլինէն եւ Համպուրկէն ետք, Պաւարիոյ մայրաքաղաքը։ Ըստ Մայիս 2015-ին կայացած մարդահամարի տուեալներուն՝ Մյունիխ ունի շուրջ 1,5 միլիոն բնակիչ։ Պաշտօնապէս քաղաք  հռչակուած է 1158-ին։ 1255-ին քաղաքը դարձած է բաւարական Հերցոգի նստավայր, 1328-ին՝ կայսերական աթոռանիստ, իսկ 1508-էն անկախ բաւարական մարզի կեդրոնն է։ Մյունիխի մէջ կը գտնուին պետական եւ միջազգային ներկայացուցչարաններ, կարեւորագոյն կրթական հաստատութիւններ, նշանակալից թանգարաններ եւ թատրոններ եւ հանրածանօթ շինութիւններ։ Հոս յաճախ կը կազմակերպուին միջազգային մարզական մրցոյթներ, ցուցահանդէսներ, համագումարներ, ինչպէս նաեւ բաւարական ազգային տօներէն մէկը՝ Օքթոբերֆեսթը։


== Աշխարհագրական դիրք ==

Կը գտնուի Ալպեան նախալեռներուն, Լաութերախ շրջանին մէջ։
Քաղաքին ամէնէն բարձր կէտն է Զոլնի շրջանը, որ կը գտնուի Վարնպըրկ կոչուող շինութենէն շուրջ 600 մ դէպի հարաւ (579 մ բարձր ծովու մակերեսէն) եւ ծովու մակերեսէն 580,5 մ բարձր է։ Ամէնէն ցած կէտը քաղաքին հիւսիսային սահմանին մօտ՝ Ֆելտմոխինկ շրջանին մէջ՝ Շվարցհյոլց անտառային շրջանէն դէպի արեւմուտք է եւ ծովու մակերեսէն 480 մ բարձր է։ Հետեւաբար քաղաքին տեղամասերուն բարձրութիւններուն առաւելագոյն տարբերութիւնը 100,5 մ է։ Մյունիխի մէջէն կը հոսի Իզար գետը, որուն երկայնքը 13,7 քմ է։ Գետին վրայ կառուցուած է Վէրքկանալ կոչուող ջրանցքը։ Մյունիխ ունի ստորգետնեայ ջուրերու մեծ պաշար մը, իսկ քաղաքէն հիւսիս ստորգետնեայ ջուրերէն յառաջացած ճահճուտներ կան, որոնցմէ նշանաւոր են Տաչաուեր Մոոսը՝ հիւսիս-արեւմտեան կողմը եւ Էրտինկեռ Մոոսը՝ հիւսիս-արեւելեան կողմը։
Քաղաքին մակերեսը կը կազմէ շուրջ 31,071,91 հա, որուն 44,1%֊ը կը կազմեն տարբեր տեսակի շինութիւններ, 17,2%֊ը՝ մայրուղի, 15,5 %ը՝ կանաչ բուսականութիւն, իսկ մնացեալ տարածութիւնները՝ հանգստեան գօտիներ։
1570 թուական

1570 թուական, ոչ նահանջ տարի, 16րդ դարու 70րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1570 ծնունդներ

Սեպտեմբեր 12՝ Հէնրի Հատսըն (անգլերէն՝ Henry Hudson, մ.1611), անգլիացի ծովագնաց


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1570 մահեր
1619 թուական

1619 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 19րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1619 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1619 մահեր