armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ճէք Ֆալահի

Ճէք Ռայըն Ֆալահի (անգլերէն՝ Jack Ryan Falahee, ծնած 20 Փետրուար, 1989, Ան Հարպըր, Միշիկըն, ԱՄՆ) Ամերիկացի դերասան մըն է: 2014-ին, ան ստանցնեց գլխաւոր Քոնըր Ուալշի (անգլերէն՝ Connor Walsh) դերը ABC կայանի տրամա How to Get Away with Murder հեռուստաշարին մէջ, Վայոլա Տէյվիսի կողքին:


== Վաղ Կեանք ==
Ֆալահին ծնած եւ մեծցած է Ան Հարպըր, Միշիկըն, ԱՄՆ, զաւակը խօսակցական ախտաբան մօր մը եւ բժիշկ հօր մը: Ունի Իրլանտական եւ Իտալական ծիներ: Ֆալահին յաճախած է կաթողիկէ դպրոց մը: Ան սկսաւ իր դերասանական ասպարեզը երբ կը յաճախէր Huron High School դպրոցը: 2011-ին Ֆալահին աւարտեց New York University համալսարանի Tisch School of the Arts դպրոցէն, ունենալով BFA մը թատերական ներկայացման մէջ, ուր ան նաեւ դերեր ստանցնեց տարբեր տեսակի թատերական ներկայացումներու մէջ, ինչպէս Love's Labour's Lost, A Midsummer Night's Dream եւ Company: Իր առաջին ֆիլմի գործը եղաւ 2012-ին, երբ իբրեւ հիւր ներկայացաւ Submissions Only հեռուստաշարին մէջ։ Նաեւ նոյն տարուան մէջ ստանցնեց գլխաւոր դեր մը Sunburn ֆիլմին մէջ: Ան շարունակեց սորվիլ դերասանական արուեստը International Theater Workshop ուսումնարանին մէջ, Ամսթըրտամ:


== Ասպարեզ ==
Ֆալահիին առաջին հեռուստաշարի դերը եղաւ 2013-ին, երբ իբրեւ հիւր մաս կազմեց The CW կայանի կատակերգական տրամա The Carrie Diaries հեռուստաշարին դերասանական խմբակին, որմէ ետք ալ դեր մը ստանձնեց NBC կայանի Ironside հեռուստաշարին մէջ։ Դեր մը ստանձնեց Lifetime կայանի Escape from Polygamy ֆիլմին մէջ, որ առաջին անգամ թողարկուեցաւ 24 Օգոստոս, 2013-ին: Ժամանակի ընթացքին ան տարբեր տեսակի դերեր ստանձնեց տարբեր ֆիլմերու մէջ, ինչպէս Hunter, Blood and Circumstance եւ Slider: 2014-ին ան զգայացունց Rage ֆիլմին մէջ դեր ստանձնեց Նիքոլըս Քէյճի հետ: Նաեւ այդ տարուան մէջ ստանձնեց Չառլի Մքպրայտի դերը ABC Family կայանի տրամա Twisted: Ան նաեւ ստանցնեց Հենրիի դերը Lily & Kat (2015) ֆիլմին մէջ Ճէսիքա Ռոթի եւ Հանա Մուրէյի հետ:
12 Փետրուար, 2014-ին, Ֆալահին ստանձնեց Քոնըր Ուալշի դերը ABC կայանի տրամա եւ ոճրագործական How to Get Away with Murder հեռուստաշարին մէջ, արտադրուած Շոնտա Ռայմզի կողմէ: Հեռուստաշարին գլխաւոր բուն դերասանը Վայոլա Տէյվիսն է, ով ստանձնած է Անալիս Քիթինկի դերը իբրեւ փաստաբան եւ իրաւագիտութեան դասատու: Ֆալահին հինգ գլխաւոր աշակերտներէն մէկն է, ինչպէս նաեւ Աժա Նաոմի Քինկ, Ալֆրետ Ինոք, Մաթ Մքկորի եւ Քառլա Սուզա: Հեռուստաշարին առաջին թողարկումն էր 25 Սեպտեմբեր, 2014-ին: Հեռուստաշարը ստացաւ շատ լաւ քննադատականներ եւ 14 միլիոն հեռուստադիտող առաջին դրուագէն արդէն:
Ֆալահին նաեւ ստանձնեց դեր մը PBS կայանի տրամա Mercy Street հեռուստաշարին մէջ, որ սկսաւ իր դրուագներու թողարկումը 2016-ի Յունուարէն ետք: Ան ստանձնած էր Ֆրէնք Սթրինկֆէլոյի դերը, զինուոր մը պատերազմի ընթացքին:


== Մարդասիրութիւն ==
20 Սեպտեմբեր, 2015-ին, Ֆալահին մաս կազմեց Nautica Malibu Triathlon մրցաշարքին եւ համաձայնելով Disney ընկերութեան հետ, որպէսզի հաւագեն նիւթական գումար մը Los Angeles Children's Hospital հիւանդանոցին պատանեկան քաղցկեղ ունեցողներուն համար: Ֆալահի մինակը հաւագեց $12,000:


== Դերեր ==


=== Ֆիլմ ===


=== Հեռուստաշար ===
Փլաքիտա

Փլաքիտա (յուն․՝ Πλακίδα)․ անբնակ կղզիակ․ Տոտեքանիսա, Էգէական ծով, Յունաստան։


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==
Փլաքիտա Ասթիփալէա քաղաքապետութեան մաս կը կազմէ։  Կը գտնուի անոր հարաւ-արեւելքը, Սիրնային մօտ։  Տարածութիւնն է 0,514 քլ․²։
Սրբոց Հռիփսիմեանց Վարժարան (Լիբանան)

Սրբոց Հռիփսիմեանց վարժարան, երկրորդական երկսեռ ուսումնական հաստատութիւն։


== Հիմնադրութիւնը ==
Հիմնուած է 1922-ին՝ Անարատ Յղութեան Հայ Կաթողիկէ Քոյրերու Միաբանութեան կողմէ Կոստանդնուպոլսէն Պէյրութ գործուղղուած Թէոպիսաէ Ալեքսանեանի, Էլիզ Պոյաճեանի, Բեաարիս Թաշճեանի, Ալեքսանդրա Հեպոյեանի եւ Ագաթա Փարթամեանի ջանքերով։ Սկիզբը եղած է բացառապէս աղջիկներու նախակրթարան։ Առաջին տարեշրջանին ունեցած է 64 աշակերտուհի։ 1929-ին հաստաաուած է Պէյրութի Խանտակ ալ Ղամիկ թաղամասին մէջ, 1963-ին տեղափոխուած է Ճիւնի։ Աստիճանաբար աւելացուած են միջնակարգ եւ երկրորդական բաժինները։ 1975-ին հաստատուած է Պէյրութի արուարձաններէն՝ Ֆանարի շրջանին մէջ օժտուելով նորակառոյց, սեփական շէնքով։ 1980-ական թուականներու կէսերուն դարձած է երկսեռ վարժարան։
Արցախի պետական խորհրդանիշներ

Արցախի Հանրապետութեան պետական խորհրդանիշներն են՝ դրօշը, զինանշանը եւ օրհներգը։


== Արցախի դրօշ ==
Արցախի դրօշ, Արցախի անկախ պետականութեան խորհրդանիշն է, անոր պաշտօնական տարբերանշանը հաստատուած է ԼՂՀ ԳԽ 2 Յունիս 1992-ի որոշմամբ։ Եռագոյն է՝ կարմիր, կապոյտ, նարնջագոյն գոյներով, հորիզոնական, հաւասար շերտերով, աջ կողմի 2 ծայրերէն սկսուող եւ դրօշի 1/3 հատուածին վրայ իրարու միացող սպիտակ հնգատամ սանդղանման զարդանախշով։ Դրօշի լայնութեան եւ երկարութեան յարաբերութիւնը 1։2 է։ Կ՚օգտագործուին տարբեր չափերու դրօշներ՝ պահպանելով այդ յարաբերութիւնը։


== Արցախի զինանշան ==
ԼՂՀ պետական զինանշանը հանրապետութեան պետական ինքնիշխանութեան, անոր տարածքին ապրող ժողովուրդներու պետական միասնութեան, կառուցուող ազատ, իրաւ, պետութեան խորհրդանիշն է. հաստատուած է ԼՂՀ ԳԽ 17 Նոյեմբեր 1994-ի որոշմամբ։ Զինանշանի վրայ պատկերուած է թեւատարած արծիւ, գլխաւերեւը՝ Արտաշէսեաններու հարստութեան թագը, որու շուրջ կը տարածուին արեւի ճառագայթներ։ Կեդրոնը՝ ԼՂՀ պետական դրօշի եւ Մեծ Քիրս լերան համապատկերին, «Մենք ենք, մեր սարերը» («Ղարաբաղցիներ», քանդակագործ՝ Սարգիս Պաղտասարեան) քանդակի պատկերն է։ Ներքեւը՝ արծուի ճանկերու մէջ, խաղողի վազեր են, թթենիի պտուղներ, ցորենի հասկեր։ Վերեւի կիսաշրջանին մէջ «Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութիւն. Արցախ» մակագրութիւնն է (յեղափոխական՝ Լաւրենտի Ղալայեան)։


== Արցախի օրհներգ ==
Արցախի Հանրապետութեան օրհներգը «Ազատ ու անկախ Արցախն» է (խօսք՝ Վարդան Յակոբեանի, երաժշտութիւն՝ Արմէն Նասիբեանի), հաստատուած է ԼՂ ԳԽ  23 Դեկտեմբեր 1994-ի որոշմամբ։

խօսք՝ Վ.Յակոբեանի երաժշտ.՝ Ա.Նասիբեանի
Մուրճ (ամսագիր, Երեւան)

«Մուրճ», գրական-գեղարուեստական, քննադատական պարբերական։ Հայաստանի պրոլետարական գրողներու («պրոլետկուլտականներու») հրատարակութիւն։ Լոյս տեսած է 1922-1923 թուականներուն Երեւանի մէջ։ Խմբագիր՝ Ազատ Վշտունի։
Պարբերականը ներկայացուցած է երիտասարդ գրական սերունդին, համախմբած պրոլետարական գրականութեան դիրքերուն վրայ կանգնած գրողներուն։ Մերժած է դասական գրական ժառանգութիւնը, «Տեսական ձեւակերպումներ» խորագրով ծանօթացուցած է պրոլետարական գրականութեան նպատակներուն, բացայայտած գիտութեան, մշակոյթի ու գրականութեան դասակարգային բնոյթը։
Տպագրուած են Գուրգէն Մահարիի, Ալազանի, Նայիրի Զարեանի, Արծիւ Որբունիի, Վաղարշակ Նորենցի, ինչպէս նաեւ ռուս պրոլետարական գրողներու ստեղծագործութիւնները։
Կոմիտասի Յուշարձան (այլ կիրառումներ)

Կոմիտասի Յուշարձան նուանումը կրնայ ունենալ յետեւեալ կիրառումները՝

Կոմիտասի Յուշարձան (Երեւան)
Կոմիտասի Յուշարձան (Սենթ Փեթերսպուրկ)
Կոմիտասի Յուշարձան (Վաղարշապատ)
Կոմիտասի Յուշարձան (Տիթրոյթ)
Կոմիտասի Յուշարձան (Փարիզ), «Երեւան» պուրակին մէջ


== Տես նաեւ ==
Կոմիտասի Կիսանդրի (Փարիզ), Վիլ-Ժուիֆ հոգեբուժարանի բակին մէջ
Կոմիտասի Կիսանդրի (Քեպէք)
1782 թուական

1782 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 82րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1782 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1782 մահեր

Յունուար 8՝ Աղազար Լազարեան (ծն.1700), հասարակական գործիչ
Թաւջութակ

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Երաժշտական Գործիք արւմտ.
Թաւջութակը, (իտալ.՝ violoncello) ջութակի ընտանիքին աղեղնաւոր երաժշտական գործիքներէն մէկն է: Թաւջութակը մենակատարող եւ նուագախմբային գործիք մըն է։ Եւ ունի չորս լարեր, որուն մեծ ձայնաստիճաններն են՝ տօ եւ սոլ, իսկ փոքր ձայնաստիճաններն են՝ րէ եւ լա։
Թաւջութակը ստեղծուած է 15-րդ դարու վերջաւորութեան կամ 16-րդ դարուն սկիզբը։ Անոր դասական նմոյշները պատրաստուած են իտալացի վարպետներու կողմէ, օրինակ՝ Անտրէա եւ Նիքոլօ Ամաթիներու, Ճ. Կուարներիի եւ Անտոնիօ Ստրադիվարիի կողմէ, 17-րդ եւ 18-րդ դարերու ընթացքին։
Թաւջութակի համար գրուած ու ստեղծուած են շատ մը հատանուագներ եւ նուագերգութիւններ։


== Արտաքին յղումներ ==
Համացանցային թավջութակահարերի միութիւն (անգլերէն)
Թաւջութակ ուսուցողների կայք (անգլերէն)
Թաւջութակահարերի կայքը (անգլերէն)
Թաւջութակի պատմութիւնը (անգլերէն)
Զարեհ Խրախունի

Զարեհ Խրախունի (Արթօ Ճիւմպիւշեան ) (16 Հոկտեմբեր 1926 - 27 Նոյեմբեր 2015), հայ բանաստեղծ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած՝ Պոլիս։ Կը յաճախէ Գափամաճեան վարժարանը, ապա Բ. դասարանէն սկսեալ Վիեննական Մխիթարեան վարժարանը, զոր կ՝աւարտէ 1945-ին, պատուոյ յիշատակութեամբ։ Բարձրագոյն ուսումը ստացած է Պոլսոյ համալսարանէն, նախ հետեւելով իրաւագիտութեան, եւ ապա՝ գրականութեան ֆաքիւլթէի Փիլիսոփայական գիտութիւններու բաժինին, զոր կ՝աւարտէ 1951-ին։ Ապա հետեւած է գրականութեան եւ արուեստի պատմութեան դասընթացքներու, Փարիզ։


== Գրական վաստակ ==
Սկսած է հրատարակել պատերազմէն անմիջապէս ետք։ Նոյն օրերերուն, մասնակցած է Պոլսոյ գրական շարժման՝ նոր ոճ բերելով անոր։ Հանդիսացած է իր սերունդի բանաստեղծներու ձգտումներուն գլխաւոր արտայայտիչը՝ բանաստեղծութեան նոր ըմբռնումի մը կիրարկումով։ Ունեցած է նաեւ գործնական դեր, խմբագրական պատասխանատու մասնակցութիւն, «Սան»ի հրատաթակութեան եւ «Մարմարա»յի գրական բաժինին ստորագրած է յօդուածներ, գրական թէ՛ մտածողական բնոյթի։ Կատարած է թարգմանութիւններ։ Ունեցած է ուսուցչական երկարամեայ գործունէութիւն։ Բանաստեղծութեան իր պատկերացման փայլուն դրսեւորումներն ու իր բանաստեղծական ժողովածուները, հրատարակուած են 1960–ականներու սկիզբներէն ու մինչեւ այսօր։
Զարեհ Խրախունի հասած է որոշ բարձունքի մը, իր ինքնատիպ թէքնիքով, բիւրեղացած լեզուով եւ իմացական արժանիքներով:
Իր կատարած լուրջ եւ բեղուն գրական գործունէութեամբ եւ բանաստեղծելու արտակարգ կարողութեամբ արժանի է ինքնուրոյն տեղ մը գրաւելու արդի գրականութեան պատմութեան մէջ:


== Երկերի մատենագիտութիւն ==
Տօնակարգ, Իսթանպուլ, 1973, 104 էջ:
Զբօսապտոյտ, Իսթանպուլ, 1978:
Ես եւ ուրիշներ, Երեւան, 1982, 209 էջ:
Դիւցազնահանդէս, Իսթանպուլ, 1984, 208 էջ:
Ուղիներ, Իսթանպուլ, 1987, 136 էջ:
Ստուեր եւ արձագանգ, Մոնրէալ, 1988, 104 էջ:
Նշմարներ միւս երեսէն (յօդուած, խմբ. ուսումնասիրութիւններ, ծանօթութիւններ, գրախօսութիւններ, թարգմանութիւններ, ակնարկ), Իսթանպուլ, 1991, 392 էջ:
Ազատերգութիւն, Երեւան, 1993, 212 էջ:
Ազատերգութիւն, Լոս Անճելըս, 1993, 174 էջ:
Քար Հայաստանի, Էջմիածին, 1997, 116 էջ:
Շերտի վրայ ճարտարախաղ, Իսթանպուլ, 1998, 112 էջ:
Դարապատում (դիւցազներգութիւն), Երեւան, 2001, 90 էջ:
Մեսրոպատօն, Իսթանպուլ, 2005, 148 էջ:
Հարցարան, Իսթանպուլ, 2007, 160 էջ:
Տօնազանգ, Երեւան, 2007, 300 էջ:
Տօնականչ, Երեւան, 2010, 312 էջ:
Կաթիլներ, կաթիլներ, Իսթանպուլ, 2013, 156 էջ:


== Ստացած մրցանակներ ==
Համազգայինի «Անահիտ» գրական մրցանակ։
ՀԲԸՄ-ի Ալեք Մանուկեան Մշակութային Հիմնադրամի մրցանակ։
Ֆրանսահայ գրողներու «էլիզ Գաւուքճեան-Այվազեան» գրական մրցանակ։
«Հայկաշէն Ուզունեան» գրական մրցանակ։
ՀՀ-ի Մովսէս Խորենացի պետական պատուոյ նշան։
Թուրքիոյ Հայոց Պատրիարքութեան Ա. կարգի շքանշան։


== Աղբիւր ==
Հայ Կեանք եւ Գրականութիւն, Յարութիւն Քիւրքճեան, երկրորդական բաժին Ա. տարի, էջ 246:
Ժամանակակից Իսթանպուլահայ Գրողներ, Կարօ Աբրահամեան, Ա. հատոր, Անթիլիաս 2004, էջ 166-167:
Սփիւռքահայ Արդի Գրականութիւն, էջ 500:


== Արտաքին յղումներ ==
Զարեհ Խրախունի-85
Պոլսահայ Բանաստեղծ Զ. Խրախունիի «Տօնազանգ» Ժողովածուն
Աշդոդ

Աշդոդ (եբր.՝ אַשְׁדּוֹד‎), մեծութեամբ Իսրայելի վեցերորդ քաղաքը, ինչը կը գտնուի երկրի Հարավային մարզի մէջ Միջերկրական ծովի ափին, Թել Ավիվեն դեպի հարաւ 30 կմ հեռավորութեան վրայ։ Քաղաքը կարեւոր տարածաշրջանային արդյունաբերական կեդրոն է։ Աշդոդի նավահանգիստը Իսրայելի ամենամեծն է, նրանով կ՛անցնի ներմուծուող ապրանքներու 60%-ը։ Քաղաքի բնակչութիւնը կը կազմէ մոտավորապէս 210 հազար մարդ։
Ժամանակակին Աշդոդի տեղւոյն վրայ գտնուող առաջին փաստագրված բնակավայրը վերագրվում է մ.թ.ա. 17-րդ դարին, ինչով Աշդոդը կը դառնայ աշխարհի հնագոյն քաղաքներեն մէկը։ Աշդոդը 13 անգամ կը հիշատակաուի Աստվածաշնչի մէջ։ Տարբեր ժամանակաշրջաններուն քաղաքը բնակեցուած եղած է փղշտացիներով, հրեաներով, բյուզանդացիներով, խաչակիրներով եւ արաբներով։


== Բնակչութիւն ==


== Արտաքին հղումներ ==


=== Պաշտոնական ===
Աշդոդի մունիցիպալիտետը
Աշդոդի նավահանգիստը


=== Այլ ===
Տեսագրություն Աշդոդի մասին
Տեսագրություններ Աշդոդի մշակութայն կյանքի մասին
Ֆոտորեպորտաժ Աշդոդի մասին
Ուիքիմետիա Հիմնադրամ

Ուիքիմետիա Հիմնադրամ, ոչ հասութաբեր ամերիկեան հիմնադրամ, որուն գլխամասը կը գտնուի Սան Ֆրանսիսքոյի մէջ՝ Գալիֆորնիա, ԱՄՆ։ Հիմնադրամը կը գործէ Ֆլորիտա նահանգի օրէնսդրութեան համապատասխան, ուր այն հիմնադրուած է։ Այն կը գործարկէ համագործակցային եղանակով՝ ազատ բովանդակութեան ստեղծման ուղղուած քանի մը ուիքի նախագիծեր՝ Ուիքիփետիա, Ուիքիբառարան, Ուիքիքաղուածք, Ուիքիգիրքեր, Ուիքիդարան, Ուիքիպահեստ, Ուիքիցեղեր, Ուիքիլուրեր, Ուիքիլսարան, ինչպէս նաեւ, այժմ փակուած Նուփետիա նախագծի սեփականատէրն է։ Առաջատար նախագիծը՝ Ուիքիփետիան, ամենաշատ այցելուներ ունեցող ուէպ կայքերու տասնեակին մէջ է։
Հիմնադրամը պաշտօնապէս ստեղծուած է 20 Յունիս 2003-ին Ուիքիփետիա հանրագիտարանի համահիմնադիր Ճիմմի Ուէյլզի կողմէ։ Հիմնադրամը կը ֆինանսաւորուի աշխարհի տարբեր ծայրերէն՝ կամաւորներու հանգանակութիւններու միջոցով։
Ըստ Ուիքիմետիայի կանոնադրութեան՝ հիմնադրամի նպատակն է ստեղծել եւ զարգացնել կրթական բովանդակութիւն, այնուհետեւ արդիւնաւէտ եւ համընդհանուր տարածել այդ։ Ուիքիմետիա Հիմնադրամի նախագիծերուն կը մասնակցին կամաւորներ տարբեր երկիրներէ, որոնք կը ստեղծեն ազատ բովանդակութիւն եւ ծրագրային ապահովում, որ հասանելի է ազատ արտօնագիրով։ Հիմնադրամի գործունէութեան կ՛աջակցին բազում երկիրներու մէջ ստեղծուած մասնաճիւղերը, որոնց աշխատանքը կրկին հիմնուած է կամաւորներու վրայ։
Տիգրան Օտեան

Տիգրան Օտեան (Ասօ), (1880,Վան – 1915), ուսուցիչ եւ կուսակցական գործիչ:


=== Կենսագրութիւն ===
Ծնած է Վան 1880-ին եւ հոն ստացած նխն. Կրթութիւնը: Ուսուցիչ Պարսկաստան 1896-1906, որմէ յետոյ մտած Հնչ. Շարքին մէջ, աշխատակցելով նոյն կուսակցութեան օրկաններուն եւ այլ թերթերու՝ զանազան ծածկանուններով: Հրատարակած է Երկիր Թերթը: Հեղինակ Կարմիր օրեր, Դատաստան, Վահէ, Դիւցազնուհին եւն. գրքոյկներուն:


== Աղբիւրներ ==
Յուշարձան Ապրիլ Տասնըմէկի 1919, էջ 55:
Դաշինք (թերթ)

«Դաշինք», գրական-քաղաքական օրաթերթ։ Հրատարակուած է 1909—1915 թուականներուն եւ 1919 թուականին, Զմիւռնիոյ մէջ, իբրեւ շարունակութիւն «Արեւելեան մամուլ»-ի (1871 —1909 թուականներուն)։ Խմբագիր՝ Ս․ Պարթեւեան։ «Դաշինք» ռամկավար կուսակցութեան դիրքերէն անդրադարձած է արեւմտահայութեան հասարակական-քաղաքական խնդիրներուն, լուսաբանած գաւառի ազգային եւ տնտեսութեան, Թուրքիոյ ներքին ն արտաքին կացութիւնը, պայքարած երիտթուրքերու հակահայ գործունէութեան դէմ։
Տպագրած է քննադատական ու տեղեկատու նիւթեր զմիւռնահայութեան, բնաշխարհի եւ Կոնստանդինոպոլսոյ սահմանադրական մարմիններու գործունէութեան մասին։ «Դաշինք»-ը ներկայացուցած է հայ, ռուս եւ եւրոպական գրողներու ստեղծագործութիւնները, տնտեսական յօդուածներով լուսաբանած է ազգային մշակոյթի եւ արուեստի զարգացման խնդիրներ։ Աշխատակցած են Ա․ Յարութիւնեանը, Մ․ Պարսամեանը, Հ․ Ալփիարը, Մ․ Կիւրճեանը, Կ․ Պալապանեանը եւ ուրիշներ։ 1919—1922 թուականներուն լոյս տեսած է «Արեւելեան մամուլ» անունով։
Վլատիմիր Աբրահամեան (նկարիչ)

Վլատիմիր Սմբատի Աբրահամեան (25 Նոյեմբեր 1941, Բջնի, Կոտայքի մարզ, Հայաստան, ԽՍՀՄ - 8 Յուլիս 2020), հայ նկարիչ, ՀՀ վաստակաւոր նկարիչ)։


== Կենսագրութիւն ==
1966-ին աւարտած է Երեւանի գեղարուեստի ուսումնարանը, 1971-ին՝ Երեւանի գեղարուեստա-թատերական ուսումնարանը: 1973-1976 դասաւանդած է գեղարուեստա-թատերական ուսումնարանէն ներս։ 1975-էն սկսեալ անդամ է Հայաստանի Նկարիչներու Միութեան։ 1980-1991 եղած է ՀՀ ռատիոհեռուստապետկոմի գրական ու գեղարուեստական հաղորդումներու բեմադրող-նկարիչ, 1995-1999` «Արեւիկ» հրատարակչութեան գեղարուեստական խմբագիր։ 1993-1995 տարիներուն եղած է ՆԳ «02» շաբաթաթերթի գեղարուեստական խմբագիր։ 1999-էն սկսեալ կը դասաւանդէ Երեւանի գեղարուեստի ուսումնարանէն ներս:
Վլատիմիր Աբրահամեանի ստեղծագործութիւնները կը գտնուին Հայաստանի տարբեր թանգարաններու, անհատական հաւաքածոներու մէջ (ԱՄՆ, Ֆրանսա, Լիբանան)։


== Ստեղծագործական ուղի ==
Վլադիմիր Աբրահամեանը կ՛աշխատի ներդաշնակութեան, դիմանկարի, գծագրական, համասեր ու բնանկարի ժանրերով։ Անոր ստեղծագործական տարերքը մարդն է՝ իր բարդ հոգեբանական ներաշխարհով։ 250 գիրքերու գեղարուեստական ձեւաւորման հեղինակ է։

«Մտածող կինը» (1972)
«Պառկած կինը» (1974)
«Հաւասարակշռութիւն» (1987, ԺԱԹ)
«Ջրհեղեղ» (1987)
«Տագնապի փող» (1989)
«Սպիտակ ջարդ. 93» (1993)
«Գարուն» (2002)


== Պարգեւներ, մրցանակներ ==
ՀՀ Ազգային ժողովի նախագահի շնորհակալագիր (2005)
Երեւանի քաղաքապետի պատուոյ գիր (2009)
ՀՀ Մշակույթի նախարարի պատուոյ գիր (2011)
Հայաստանի Հանրապետութեան վաստակաւոր նկարիչ (2013)
Խոսրովանուշ

Խոսրովանուշ թագուհի, Բագրատունեաց Հայաստանի հինգերորդ թագուհին, հայոց թագաւոր Աշոտ Գ. Ողորմածին (953-977) կինը։


== Կենսագրութիւն ==
Թագուհիին նախնիներուն եւ տոհմին մասին քիչ տեղեկութիւններ հասած են, սակայն զաւակներուն եւ թոռներուն անունները պահպանուած են։ Ան ունեցած է 3 որդի՝ Սմբատ, Գագիկ եւ Գուրգէն։ Սմբատ ժառանգած է հօր գահը եւ դարձած հայոց թագաւոր (977-990), անոր յաջորդած է Գագիկը (990-1020)։ Գուրգէն Lոռիի մէջ առանձին թագաւորական ճիւղ մը հիմնադրած է (Կիւրիկեաններ), դարձած է Լոռիի թագաւոր, ապա իր տոհմին իշխանութիւնը հաստատած է Տաւուշի, Գարդմանի, Փառիսոսի եւ Կախեթի մարզերուն մէջ։


== Գործունէութիւն ==

Ժ. դարուն Խոսրովանուշ թագուհին կառուցել տուած է Սանահինի (966 թուական) եւ Հաղբատի (976 թուական) համալսարան-վանքերը, որոնց համար ծախսած է իր օժիտը: Ան ջանք չէ խնայած այդ դպրեվանքերը վերածելու ուսման եւ գիտութեան կեդրոններու:
Միջնադարուն, վանքերը դարձած են գիտաուսումնական կեդրոններ, Սանահինի մէջ բացուած են համալսարան ու մատենադարան։ Աւելի ուշ, Հաղբատի դպրոցին հիման վրայ, կառուցուած են Հաղբատի գրադարանն ու մատենադարանը։
Խոսրովանուշ թագուհին Սանահինի վանքը կառուցած է Սմբատին ու Գուրգէնին արեւշատութեան համար։ Հետագային դարձած է Լոռիի թագաւորութեան եկեղեցական թեմի աթոռանիստը։
Երանուհի Գարագաշեան

ԵրաՆուհի Գարագաշեան (1848, Սկիւտար, Թուրքիա - 16 Ապրիլ 1924(1924-04-16), Թիֆլիս, Խորհրդային Միութիւն) հայ դերասանուհի:


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Կոստանդնուպոլիս, Ուսկուդար թաղամասոը, որտեղ ստացած է իր նախնական կրթութիւնը եւ աւարտած 1861 թուականին։ Բեմական ասպարէզ մտած է 1865 թուականին՝ Ս.Թղլեանի «Մեծն Տրդատ»-ի դերակատարութեան մէջ կատարելով Աշխենի դերը։ Առաջին մէկ-երկու թատրոններուն ժամանակ գերազանցապէս խաղցած է արական դերեր, Ինչպէս Պողի դերը Բ. դը Սէն-Պյերի «Պող եւ Վերգինէ» թատրոնին մէջ եւ այլն։ Անոր բեմական գործունէութեան ամենափայլուն շրջանը սկսած է 1867 թուականէն, երբ դարձած է Հ.Վարդովեանի թատրոնի խումբին դերասանուհիներէն մէկը եւ բոլոր ներկայացումներուն արժանացած է առաջնակարգ դերերով, ինչպէս Սանդուխտ (Թ. Թերզեանի «Սանդուխտ կոյս»), Անժելիք («Նեղսիրտ բարեգործը»), Հայկանուշ («Կործանումն Ռուբինեան թագաւորութեան»), Թեոդորա («Վենետիկուհին») եւ այլն։ 1878 թուականին միացած է Ս.Պենկլեանի օփերային խումբին, շրջած է շարք մը քաղաքներ, եղած է Ադրիանապոլս, Ատանայ, Սելանիկ եւ Կաւալա, արժանացած է նաեւ Տիգրան Չուխաճեանի եւ թարգմանական քանի մը տեղերուն մէջ։ 1880 թուականին իր քրոջ՝ Վերգինէ Գարագաշեանի հետ ճամբորդած է Թիֆլիս, մէկ թատրոն մը կատարած է Թիֆլիսի հայկական խումբերուն, Պետրոս Ադամեանի, Սիրանոյշի եւ այլ պոլսահայ դերասաններու հետ։ Յաջորդ թատրոններուն ընթացքին նորէն վերադարձած է Պոլիս, Ս.Պենկլեանի խումբի հետ մեկնած է Եգիպտոս, այնտեղէն անցած է Պալկանեան երկրներ։ 1887 թուականին վերադարձած է Պոլիս, եւ այն ժամանակ թողած է բեմը, ապա մասնակցած է Գահիրէի մէջ կազմակերպուած շարք մը ներկայացումներուն, մեծ յաջողութեամբ կատարելով Մարգարիտ Գոթիէի (Ա.Դիւմա (որդու) «Կամելիազարդ տիկինը»), Մեդեայի (Եւրիպիդեսի «Մեդեա») եւ Կատարին Հովարդի դերերը, արժանանալով եգիպտական մամուլի բարձր գնահատմանը։ 1900-ականներու սկզբներուն եկած է Թիֆլիս, ամուսնացած է եւ մինչեւ կեանքի վերջը ապրած այնտեղ: 
Անոր դերերէն են՝ 

Աշխէն (Ս.Հեքիմեանի «Յարմակ եւ Աշխէն»)
Քեթեւան (Գ.Սունդուկեանի «Խաթաբալայ»)
Հեղինէ (Ժ.Օֆենպախի «Գեղեցկուհի Հեղինէ»)
Թերեզա (Մ.Կամոլետտիի «Քոյր Թերեզա»):
Թովմաս (անձնանուն)

Թովմաս` հայկական արական անուն է, ունի աստուածաշնչային ծագում, արամայերէն תאומא-էն ([թէ'օմա], թարգմանաբար` երկուորեակ) հունարէնի միջոցաւ (յուն․՝ Θωμᾶς) հայերէնի անցած է:

Լատինագիր ձեւը՝  TOVMAS 
Անունէ կազմուած մականուն՝ Թովմասեան


== Անունը կրողները ==
Թովմաս Աճէմեան (1899 Քիշնեւ-անյայտ) ռումանական սպայ, գրող
Թովմաս Թերզեան (1840 Կ.Պոլիս-1909)` բանաստեղծ, թատերագիր
Թովմաս Չարշաֆճեան (1872 Արեւմտ.Հայաստան-1954 Ֆրեզնոյ) հայ խմբագիր
Պատմական՝
Թովմաս Աքուինացի (լատ.՝ Thomas Aquines, իտալ.՝ Tommaso d'Aquino,1225-74) աստուածաբան, փիլիսոփայ


== Այլ Լեզուներով ==
անգլերէն՝ Thomas, Tom, Tommy, Thommie Թոմաս, Թոմ, Թոմի
գերմաներէն՝ Thomas, Tom Թոմաս, Թոմ
եբր.՝ תאום‎ Թոմ
իտալ.՝ Tommaso Թոմազոյ
լաթիշ․՝ Toms Թոմս
լեհ.՝ Tomasz Թոմաշ
հունգարերէն՝ Tamás Թամաշ
ճափ.՝ トーマス Թոմասու
յուն․՝ Θωμάς Թոմաս
շուէտ.՝ Tomas Թոմաս
ուքր.՝  Хома́ Խամա'
ռուս.՝ Фомá Ֆամա'
սպ.՝ Tomás Թոմաս
վրաց.՝ თომა Թոմա
քորէայերէն՝ 도마 Տոմա
Բնագիտութեան Պատմութեան Թանգարան (Վիեննա)

Բնագիտութեան Պատմութեան Թանգարան (գերմաներէն՝ Naturhistorisches Museum), բնագիտութեան պատմութեան մեծ թանգարան, կը գտնուի Աւստրիոյ մայրաքաղաք Վիեննայի մէջ։
Թանգարանի ցուցադրած իրերուն ամէնահին հաւաքածոները ունին 250 տարուան պատմութիւն եւ կը ցուցադրուին 8,700 քառակուսի մեթր տարածքի վրայ։
Ըստ 2011-ի տուեալներուն, թանգարանին մէջ գոյութիւն ունին շուրջ 30 միլիոն նմուշներ, իսկ այդ թիւը մշտապէս աճման մէջ է: Հաւաքածուին նմուշները հիմք կը հանդիսանան 60 գիտնական աշխատակիցներու ուսումնասիրութիւններուն, որոնց շրջանակը կ'ընդգրկէ Արեգակնային համակարգի ծագումը, կենդանիներու եւ բոյսերու եւ մարդու եղափոխութիւնը, նախապատմական աւանդոյթներն ու սովորոյթները։


== Շինութիւնը ==

Թանգարանի գլխաւոր շէնքը մանրակրկիտ քանդակներով հարուստ պալատ է, ուր 1889 թուականէն սկսեալ կը ծառայէ իբրեւ բնագիտութեան պատմութեան թանգարան։
Շէնքին բարձրակարգ ճարտարապետական ձեւաւորումը, կահոյքը եւ թանկարժէք ցուցանմուշներու համադրութիւնը անոր կու տան ինքնին պատմական պահպանման կարեւորագոյն առարկայի արժէք։


== Ցուցանմուշներ ==
Վերջին յարկին մէջ ցուցադրուած թանկարժէք քարերու, հանածոներու եւ մետեորիտներու կողքին կարելի է տեսնել հոյամողէսի հսկայ կմախք, նախապատմական գեղարուեստական գործեր, բիւրեղեայ հսկայական տոպազ եւ թանկարժէք ադամանդեայ ծաղկեփունջ, որ Մարիա Թերեզան նուիրեր էր իր ամուսինին։
Առաջին յարկին մէջ ցուցադրուած է կենդանական աշխարհի բազմազան տեսակները՝ պարզագոյն ձեւերէն մինչեւ միջատներ ու կաթնասուններ: 200 տարուան նմուշները հետաքրքրական են ո՛չ միայն իբրեւ ցուցանմուշներ, այլեւ՝ իբրեւ գիտութեան պատմութեան մասին պատմական գրառումներ։


== Պատկերասրահ ==
Միութիւն (թերթ, Հայֆա)

«Միութիւն», հասարակական, քաղաքական եւ գրական շաբաթաթերթ։ Պաղեստինահայ ընկերակցութեան հրատարակութիւն։ Լոյս տեսած է 1945-1947-ին, Հայֆայի մէջ (Պաղեստին)։ Խմբագիր՝ Հ․ Մարտիրոսեան (1947-ին՝ խմբագրական կոլեգիա)։ Լուսաբանած է Մերձաւոր Արեւելքի (յատկապէս Պաղեստինի) հայ գաղթավայրերու կեանքը։ Ներկայացուցած է ՀՍՍՀ տնտեսութեան, գիտութեան ու մշակոյթի նուաճումները, ծանօթացուցած սովետական միւս հանրապետութիւններու կեանքին։ Մեծ տեղ յատկացուցած է ներգաղթին։ Հանդս եկած է դաշնակցութեան դէմ, անդրադարձած միջազգային դրութեան, Պադեստինի քաղաքական կացութեան։ Տպագրած է նաեւ առողջապահական յօդուածներ, մարզական լուրեր։
Պիթ Էրիքսըն

Պիթ Էրիքսըն (նորվեկերէն՝ Beate Eriksen, ծնած՝ 19 Հոկտեմբեր 1960), նորվեկացի դերասան եւ բեմադրիչ: Ան բազմաթիւ դերեր ստանձնած է տարբեր թատրոններու մէջ:
Ան թոռն է ողիմպիական խաղերու մասնակից մարմնամարզիկ Մարիուս Էրիքսընին եւ դուստրը՝ Երկրորդ համաշխարհային Պատերազմի օդանաւորդ Մարիուս Էրիքսընին: Ան նաեւ զարմուհին է լեռնադահուկ Սթէյն Էրիքսընին:


== Ասպարէզ ==
Էրիքսըն 1985-ին աւարտած է Նորվեկիոյ ազգային ակադեմական թատրոնը, աւարտելէ ետք հինգ տարի աշխատած է Օսլոյի Նոր Թատրոնէն ներս (Oslo Nye Teater), եւ չորս տարի «Riksteatret»-էն ներս: Ապա, ան սկսած է անկախ աշխատիլ Ազգային Ակադեմիական Թատրոնէն (Nationaltheatret), Նորվեկիոյ Օփերայէն (The Norwegian Opera), Նորվեկիոյ Ռատիօհաղորդման ընկերութենէն եւ այլ հաստատութիւններէ ներս:
Ժապաւէններու մէջ նաեւ հանդէս եկած բազմաթիւ դերերով:
Գէորգ Ծ. Վ. Թուրեան

Գէորգ Ծ. Վ. Թուրեան, Պըչաքճեան, (13 Փետրուար 1872, Ռոտոսթօ - 1915-ին անհետ կորսուած), հոգեւորական, կրթական մշակ։


== Կեանք ու գործունէութիւն ==


==== Աշխարհականի կեանքը ====
Ծնած է Ռոտոսթօ։
Նախնական ուսումը կը ստանայ իր ծննդավայրին մէջ եւ ապա՝ կը բոլորէ Երուսաղեմի Ժառանգաւորաց վարժարանի դասընթացքները։
Հայրենակից է՝ Սարգիս Տէր Սարգիսեանին հետ (յետագային առաջնորդ Պրուսայի)։
1893-էն մինչեւ 1895-ին տնօրէն է Չորլուի ազգային դպրոցին։ Յետոյ Եգիպտոս կ՛անցնի, ուր կը զբաղի գրականութեամբ։
1897-ին Ամերիկա կը մեկնի եւ Տօռչէսթըր համալսարանի աստուածաբանական դասընթացքներուն հետեւելով կը ստանայ "փրոֆէսօր"ի վկայականը, ուր ե՛ւ կը դասաւանդէ։
Պօրտ ընկերութեան կողմէն, կ՛ուղարկուի Եւրոպայի զանազան քաղաքները, նաեւ Երուսաղեմ, հնախուզական պրպտումներ կատարելու համար։ Ապա, Եգիպտոս կը վերադառնայ եւ անկէ կ՛անցնի Կալկաթա (Հնդկաստան) տեսչական պաշտօններ վարելով։


==== Հոգեւորական կեանքը ====
Աշխարհական անունը անփոփոխ կը պահէ երբ 1911-ին վարդապետ կը ձեռնադրուի Իզմիթի Առաջնորդարանէն (Իզմիթ՝ քաղաք Փոքր Ասիոյ հիւսիս արևմտեան մասին, Մարմարա ծովու ափին)։
1912-ին աստուածաբանութեան եւ փիլիսոփայութեան դասեր կու տայ Արմաշի դպրեվանքը (վանքը կը գտնուի Իզմիթէն 25 քմ հեռաւորութեան վրայ․ հիմնադրուած եւ գործած է 1416-ին)․ յետոյ Պոլիս կ՛անցնի, որպէս առժամեայ քարոզիչ Կէտիկփաշայի եւ Մագրիքէոյի հայկական եկեղեցիներուն։ Նոյն տարին, կ՛ընտրուի Տրապիզոնի առաջն․ տեղապահ։

Ա․ Համաշխարհային պատերազմին սկիզբները, կը փորձէ քանիցս Պոլիս երթալ, սակայն ապարդիւն, որովհետեւ Վոսպորի նեղուցը փակուած էր։
Քանի մը ամիս ետք, հայ տարագրութեան ատեն, Պոլիս կը հեռագրէ հետեւեալը․-"Կարին (Էրզրում)՝ պատերազմական ատեան զիս կը տանին․․․" ․․․եւ այնուհետեւ ոչ մէկ լուր իրմէ։


== Տես նաեւ ==
Սահակ Արք․ Այվազեան


== Աղբիւրներ ==
Յուշարձան 1919, էջ՝ 83