armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Երեւանի Ժամանակակից Արուեստի Թանգարան

Երեւանի Ժամանակակից արուեստի թանգարան, հիմնուած է 1972-ին գլխաւորապէս Հենրիկ Իգիթեանի, քաղաքապետ Գրիգոր Հասրաթեանի եւ ժամանակի ականաւոր հայ նկարիչներու ջանքերով:


== Ցուցադրութիւն ==
Ներկայացուած են հիմնականին հայ ժամանակակից նկարիչներու՝ Մինաս Աւետիսեանի, Վրոյր Գալստեանի, Յակոբ Յակոբեանի, Լաւինիա Բաժբեուկ-Մելիքեանի, Էմիլ Գազազի, Սարգիս Համալբաշեանի, Աշոտ Ղազարեանի (Աշոտ-Աշոտ) եւ այլոց ստեղծագործութիւնները։
Թանգարանի առաջին ցուցանմուշները հայ արուեստագէտներու նուիրատուութիւններն էին եւ 1960-ականներու՝ Հայաստանի ու Սփիւռքի նկարիչներու գործեր։ Յետագային ցուցանմուշներու քանակը աւելցած է ՀՀ մշակոյթի նախարարութեան գեղարուեստական ֆոնտի եւ ձեռքբերումներու շնորհիւ։ Թանգարանին մէջ կը ցուցադրուին Մինաս Աւետիսեանի, Աշոտ Յովհաննիսեանի, Մարտին Պետրոսեանի, Գայիանէ Խաչատուրեանի, Վրոյր Գալստեանի, Վաղարշակ, Հենրի ու Ռոբերտ Էլիբեկեաններու, Յարութիւն Կալենցի, Ռուդոլֆ Խաչատրեանի, Վարուժան Վարդանեանի, Աշոտ Բայանդուրի, սփիւռքահայ նկարիչներ Ժիրայր Օրագեանի, Ժանսեմի, Գառզուի, Ասատուր Պզտիկեանի եւ ուրիշներու գործերէն։ Թանգարանի հաւաքածոն համալրուած է միջին ու երիտասարդ սերունդի՝ Սարգիս Համալբաշեանի, Արթուր եւ Արարատ Սարգսեաններու, Մարինէ Դիլանեանի, Ալբերտ Յակոբեանի, Սամուէլ Պաղտասարեանի, Արեւիկ Արեւշատեանի, Կամօ Նիգարեանի, Տիգրան Մատուլեանի, Թենի Վարդանեանի եւ այլ ճանչցուած նկարիչներու աշխատանքներով։ 2004-ին բարերար Գրիգոր Մուրատեանը թանգարանին նուիրած է ամերիկաբնակ ճանչցուած նկարիչ եւ քանդակագործ Էմիլ Գազազի աշխատանքներէն։ Թանգարանը մայրաքաղաքի տարբեր ցուցասրահներուն մէջ («Գէորգեան», «Ակադեմիա» եւ այլն), Հայաստանի նկարիչներու միութեան դահլիճներուն մէջ յաճախակի կը կազմակերպէ ցուցահանդէսներ, հրատարակած է շարք մը ալպոմներ՝ «Քոչար», «Ալեքսանդր Բաժբեուկ-Մելիքեան», «Յովնաթանեանից Մինաս», «Թանգարան», «Մինաս Աւետիսեան», «Վրոյր Գալստեան», «Աշոտ Յովհաննիսեան» եւ այլն։ 2006–2007-ականներուն Ֆրանսայի մէջ՝ «Հայաստանի տարի», 2007-ին Հռոմի մէջ՝ «Հայ մշակոյթի օրեր» ծրագրերու շրջանակներուն թանգարանը կազմակերպած է նոր ցուցադրութիւններ, տպագրած գրացուցակներ։


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական կայք
Տեղերի վանք

Իշխան Վաչէ Վաչուտեանի կինը՝ Մամխաթունը մասնակիցն ու մեկենասն է Տեղերի Վանքի կառուցման։ Միայն գաւիթի շինարարութիւն տեւած է 11 տարի եւ աւարտած է 1232 թուականին։ Գաւիթը իր չափորով կը գերազանցէ եկեղեցին։ 1948 թուականին Տեղերի Վանքի համալիրը երկրաշարժէն զգալի կերպով վնասուած է։ (1950-1952) թուականներուն նորոգուած են եկեղեցիին եւ մատուռնորու գմբէթները, (1975-1976) թուականներուն ամրացուած են քիւերը, նորոգուած՝ եկեղեցիի եւ գաւիթի պատերու վերի շարքերը։ Տեղերի Վանքը այսօր գործող եկեղեցի է։ Մօտակայ գիւղերու բնակիչներու համար վանքը իւրօրինակ ուխտատեղի է։
Խորհրդային Արուեստ (ամսագիր)

«Խորհրդային Արուեստ», խորհրդային շրջանի հայակական գիտատեսական, քննադատական եւ գեղարուեստական պատկերազարդ ամսագիր։ Հանդիսացած է ՀԽՍՀ կուլտուրայի մինիստրութեան (մշակոյթի նախարարութիւն) եւ կինեմատոգրաֆիայի պետական կոմիտէի հրատարակութիւնը։ Առաջին անգամ լոյս տեսած է  1932 թուականին (1932-1938, 1940-1941 թուականներուն՝ «Խորհրդային արուեստ», 1943-1955 թուականներուն՝ «Սովետական Գրականութիւն Եւ Արուեստ»), Երեւանի մէջ։ Խմբագիրներ՝ Ա․ Վշտունի, Ս․ Մելիքսէթեան, Գ․ Հովնան, Ս․ Բայանդուր (1940-1941, 1955 թուականէն)։
30-ական թուականներուն ջատագոված է հայ-խորհրդային արուեստը (թատրոն, կինօ, երաժշտութիւն, կերպարուեստ ճարտարապետութիւն եւ այլն)։
Կազմակերպած է բանավէճեր ժամանակակից հայկակական երգի, ժողովրդական երգարուեստի ու պարարուեստի, քաղաքային շինարարութեան հարցերու շուրջ։ Տպագրած է գրական-գեղարուեստական, տեսական-քննադատական գործեր, փիեսներ, սցենարներ, գրախօսականներ, ծանօթացուցած հանրապետութեան մշակութային կեանքի իրադարձութիւններուն։
Տարբեր բնոյթի եւ ժանրի յօդուածներով հանդէսին թղթակցած են անուանի արուեստագէտներ, արուեստաբաններ, գրողներ՝ Մարտիրոս Սարեան, Փ․ Թէրլէմէզեան, Յովսէփ Օրբելի, Գ․ Լեւոնեան, Տ․ Բեկնազարեան, Տ․ Գիւլիքեւխեան, Դերենիկ Դեմիրճեան, Վահան Թոթովենց, Գուրգէն Մահարի, Ցոյ․ Ցուզովսկի, Բ․ Ալպերս, Մ․ Շտայնբերգ եւ ուրիշներ)։
Կարմիր Դրօշակ (թերթ, Մոսկուա)

«Կարմիր Դրօշակ», խորհրդային շրջանի հասարակական-քաղաքական թերթ, Հայկական գործերու կոմիսարիատի հրատարակութիւն։ Հանդիսացած է «Հայաստանի կոմունիստական կուսակցութեան» օրգանը։ Լոյս տեսած է 1919 թուականին, Մոսկուայի մէջ։ Խմբագիր՝ Արտաշէս Կարինեան։ Լուսաբանած է Կոմունիստական կուսակցութեան գործունէութիւնը, խորհրդային գաղափարախօսութեամբ ներկայացուցած է Անդրկովկասի, մասնաւորապէս Հայաստանի քաղաքական իրավիճակը։ Դէմ արտայայտուած է հայ ազգայնական շարժումներուն, անդրադարձած Ռուսաստանի քաղաքացիական պատերազմի ընթացքին։
Տպագրած է Գուրգէն Հայկունիի «Պրոլետարական յեղափոխութիւնը եւ Հայաստանի կոմունիստական կուսակցութիւնը», «Բանուոր Հայկ» ծածկանունով Հայկ Բժշկեանի (Գայ) «Բարձրագոյն զինուորական կազմը», «Կարմիր բանակ» յօդուածները։
Թերթին աշխատակցած են Վահան Տէրեանը, Աննա Յովհաննիսեանը, Ալեքսանտր Աթաբեկեանը, Սերգէյ Մարտիկեանը եւ ուրիշներ։
Վարդան Մամիկոնեանի յուշարձան (Երեւան)

Վարդան Մամիկոնեանի յուշարձանը կը գտնուի  Երեւանի Օղակաձեւ զբոսայգին մէջ, Վարդանանց եւ Խանջեան փողոցներու անկիւնադարձին: Տեղադրուած է 1975-ին։ Ընդգրկուած է «Երեւանի Կեդրոն վարչական շրջանի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկ»ին։


== Հեղինակներ ==
·Ճարտարապետ՝ Ստեփան Քիւրքճեան
·Քանդակագործ՝ Հ․Հ․ ժողովրդական նկարիչ Երուանդ Քոչար


== Տուեալներ ==
Յուշարձանը կառուցուած է կոփածոյ պղնձէ եւ կարմրաւուն կրաքարային աւազաքարէ, բարձրութիւնը 17 մ․ է։


== Պատմութիւն ==
Վարդանանց պատերազմի հերոս Վարդան Մամիկոնեանի յուշարձանի բացման հանդիսաւոր արարողութիւնը տեղի ունեցած է  20 Դեկտեմբեր 1975 -ին, Օղակաձեւ զբօսայգիի Կնունեանց (այժմ՝ Վարդանանց), Խանջեան եւ Մռավեան (այժմ՝ Ալեք Մանուկեան) փողոցներուն հանդիպման կէտին։
Անդրանիկ Անդրէասեան

Անդրանիկ Անդրէասեան (4 Հոկտեմբեր 1909(1909-10-04), Հազարի, Չմշկածագ, Թունջելիի մարզ, Թուրքիա - 4 Յուլիս 1996(1996-07-04), Լաս Վեգաս, Նևադա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), սփիւռքահայ արձակագիր եւ խմբագիր։
Ծնած է Չմշկածագի Հազարի գիւղին մէջ։ Մեծ Եղեռնի օրերուն կ'ապաստանի լեռները, ապա Կիւմրի, ուր որբանոց կը մտնէ։ Վեց տարի կ'ապրի որբանոցներու մէջ՝ Պոլիս եւ Յունաստան։ Տասնվեց տարեկանին կը մեկնի Ֆրանսա, ուր կ'աշխատի որպէս բանուոր։ 1928-ին վերջնականապէս կը հաստատուի Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ։
Վարած է ԱՄՆ-ի «Նոր Օր» եւ «Պայքար» թերթերու խմբագրութիւնը։
Գլխաւոր գործերեն են՝ «Սպիտակ Արդարութիւն», «Կարմիր Ասպատակի Օրագիրքէն», «Վերջին Կայան», «Անմարին Սէրը», եւ այլն։
Անդրանիկ Անդրէասեան, «Գերեզման եւ Յարութիւն» վէպին համար, 1987–ին արժանացած է Թէքէեան Մշակութային Միութեան «Հայկաշէն Ուզունեան» գրական մրցանակին։


== Աղբիւրներ ==
Սփիւռքահայ Արդի Գրագանութիւն, էջ 698:
Գարեգին Ամատեան

Ամատեան Գարեգին (26 Նոյեմբեր 1888(1888-11-26), Անջրդի, Արաբկիրի գաւառակ - 24 Ապրիլ 1982(1982-04-24), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), հայ բժիշկ, բանասէր եւ ազգային-հասարակական գործիչ։


== Կեանք եւ գործունէութիւն ==
Նախնական ուսումը մեծ մասամբ ստացած է Երզնկա: Երկրորդական ուսումը՝ Պէրպէրեռն եւ յետոյ Վենետիկի Մ. Ռափայէլեան վարժարաններուն մէջ, երկուքէն ալ շրջանաւարտ ըլլալով:
1903-1913 բժշկութիւն կ'ուսանի Լօզան եւ յաջողութեամբ կ'աւարտէ Համալսարանի ընթացքը: 1914-էն 1913 Լօզանի նահանգային մտային հիւանդանոցին մէջ կ'աշխատի եւ ձեռք կը բերէ մըտային եւ ջղային հիւան դութեանց մասնագիտութիւն: Այդ տեղ կը գնահատուի իր պաշտօնավարութեան մէջ եւ իր այդ մասնագիտական ճիւղերուն «շէֆ տը ֆլինիք»ի տիտղոսը կը ստանայ:
1919-ին կ'անցնի Կիլիկիա, իբրեւ անդամ Ազգային Պատուրակութեան կողմէ հոն զրկուած բժշկական առաքելութեան: Ապա կը մկնի Իզմիր, ուր կը հաստատուի իբրեւ բժղիկ (1919-22) եւ կը մնայ մինչեւ քաղաքին Յոյներու կողմէ պարպումը:
Պէյրութ անցնելով ՀԲԸ Միութիւեան որբանոցներուն բժիշկ եւ տնօրէն կրկնակ պաշտօնները կը վարէ, 1928-30, կարճ շրջան մը Կիպրոսի մէջ բժկութեամբ պարապելէ ետք կ'անցնի Փարիզ ուր երեք տարիէն աւելի կը նուիրուի ներքին եւ ընդհանուր բժշկութեան կատարելագործումին եւ նոր մասնագիտութիւններ ձեռք կը բերէ:
1934-ին կը հաստատուի Գահիրէ իբրեւեւ բժիշկ: Տոքթ․ Ամատեան կանուխէն ունեցած է գիտական գրական եւ ազգային Հասարակական գործունէութիւն իբրեւ գիտական գործ՝ յիշատակենք «Ալգոլամոլները այլասերուածնե՞ր են» ուսումնասիրութիւնը ֆրանսերէն լեզուով հրատարակուած փրոֆ. Պրայսիկի հետ հոգեվերլուծումը, հայերէն հրատարակութիւն բազմաթիւ հայ թերթերու մէջ բժշկական, առողջապահական եւ բժշկա-մանկավարժական նիւթերու շուրջ օգտաշահ ուսումնասիրութիւններ եւ քրոնիկներ հրատարակած է։ Բոլոր այն վայրերուն մէջ ուր գտնուած է բժշկա-առողջապահական նիւթերու շուրջ բանախօսութիւններ կատարող է։
Գրական մարզին մէջ՝ հրատարակած է այլ եւ այլ թերթերու մէջ՝ քերթուածներ։ Ազգային հասարակական մարզին մէջ՝ Եւրոպա գտնուած միջոցին հայկական դատի եւ մշակոյթի վրայ ֆրանսերէն լեզուով բանախօսութիւնները կատարած է եւ աշխատակցած է Զուիցերիական բազմաթիւ թերթերու։ Հրատարակած է թերթերդու մէջ Հայկ. խնդրին պատմութիւնը եւ այլ նիւթերու շուրջ։ Աշխատակցած է գլխաւորաբար «Gazette de Lausann» եւ «Tribune de Gen ve» թերթերդու մէջ, բացի վերոյիշեալ գիտական յօդուածներէն՝ գրած է նաեւ բազմաթիւ ազգային հասարական հրատապ խնդիրներու մասին յօդուածներ եւ ուսումնասիրութիւններ։ Եղած է անդամ Իզմիրի ուսումնական խորհուրդին եւ հոգաբարձու վարժարաններու, Նիկոսիա եւ Գահիրէ։
Ինքն է որ առաջին անգամ Հայոց մէջ «Ֆրոյտիզմ»ը ծանօթացուցած է իր հրատարակութիւններով։ Տոքթ. Ամատեան սահուն կերպով կը խօսէր եւ կը գրէր ֆրանսերէն, եւ այս լեզուով հրատարակած է բազմաթիւ ուսումնասիրութիւններ։ Հայ թերթերէն գլխաւորաաբար աշխատակցած է ՀՕԿ-ի Փարիզի թերթերուն, Արեւի, Հ. Կոչնակի, Լիբանանի, Արեւելեան Մամուլի, Արաքսի եւ բազմաթիւ այլ թերթերու։
Ան կը մահանայ 1982 թուականին, Երեւան։


== Աղբիւրներ ==
«Հայ Հանրագիտակ», Հ. Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան, 1938 Պուքրէշ, Ա․ հատոր, էջ 122-123։
Ծաղկաշատ (Արցախ)

Ծաղկաշատը գիւղ՝ Արցախի Ասկերանի շրջանի մէջ։ Կը գտնուի հանրապետութեան հիւսիսարեւելեան հատուածին մէջ։ Ասկերան շրջկեդրոնէն 7 քմ հեռաւորութեան վրայ կը գտնուի, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտէն՝ 23 քմ հեռաւորութեան վրայ։ Համայնքը լեռնային է, ունի 943.9 հազար տարածք, որմէ 777.2 հազարը գիւղատնտեսական նշանակութիւն ունի, իսկ 102.49 հազարը անտառային հողեր են։ Ծակաշատ համայնքի սահմանային գոտիէն կը հոսի Կարկառ գետի վտակը։ Ծաղկաշատ համայնքի բնակչութեան թուաքանակը 172 մարդ կը կազմէ, կայ 55 տնտեսութիւն։ Բնակչութիւնը հիմնականին գիւղատնտեսութեամբ, անասնապահութեամբ եւ հողագործութեամբ կը զբաղի: Համայնքում գործում են գյուղապետարան, մշակույթի տուն, բուժկետ, միջնակարգ դպրոց, որտեղ սովորում են 22 աշակերտներ։


== Տեսարժան Վայրեր ==
Կան պատմամշակութային յուշարձաններ՝ Սբ. Աստուածածին եկեղեցի (19-րդ դ.), գերեզմանոց (18-19 դ.), աղբիւր (19-րդ դ.), ջրաղաց (19-րդ դ.), ձիթահանք(19-րդ դ.), խաչքար (13-րդ դ.), գիւղատեղի «Վաքա» (12-13 դդ.), ամրոց (վաղ միջնադար), դամբարաններ (մ.թ.ա. 2-1 հազ.), հաշուառուած է 35 յուշարձան։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Արտաքին յղումներ ==
Յակոբ Ղահրամանեան, ՏԵՂԵԿԱՏՈւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան վարչատարածքային միաւորներու սոցիալ-տնտեսական բնութագիրներու, Երեւան, Ճարտարագետ, 2015 թ.


== Ծանօթագրութիւններ ==

Կաղապար:Ասկերանի շրջան
166 (թիւ)

166 (հարիւր վաթսունվեց)՝ բնական թիւ մըն է 165-ի եւ 167-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
 A001358  յիսունհինգերորդ կիսապարզ թիւն է
կիրառութիւններ
166 Ռոտոփէ աստեղնեակի կարգային թիւն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 166 -ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան ж (ժէ) տողատառը
Տարուայ 166րդ օրն է Յունիս 15-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 14-ը)
Կարէն Սիմոնեան

Կարէն Սիմոնեան (17 Մարտ 1936 - 9 Յուլիս 2018), հայ խորհրդային գրող, բանաստեղծ։
Ծնած է Երեւան։ Ուսում ստացած է Երեւանի «Բազմարուեստային» վարժարանէն ներս ու աւարտած 1958-ին։ Անցած՝ լրագրական ասպարէզ (միանգամայն՝ գրական փորձեր)։
Ստանձնած է պատասխանատու պաշտօններ («Պիոներ», «Լիտերատուրնաիա Արմենիա» թերթեր, վարչահրատարակչական, ռատիօ հեռատեսիլ, եւ այլն)։
Լոյս ընծայած է գիտա-երեւակայական յաջորդական երկեր-պատմուածքներ, ապա վէպեր. «Կապարէ Մարդկանց Գաղտնիքը», «Թափառող Մոլորակը», «Կանչող, Կանչող Մի Աշխարհ»։
Մարդկային-ընկերային նիւթով, իրական կեանքէ՝ «Սիցիլիական Պաշտպանութիւն»։ Ունի թարգմանական գործեր։ Սիմոնեանի ստեղծագործութիւնները թարգմանուած են ռուսերէնի եւ այլ լեզուներովւ։
1990-ականներուն Հայաստանէն մեկնած՝ ի վերջոյ հաստատուած է Ֆրանսա։
Տարազ (շաբաթաթերթ)

Տարազ, գրական-գեղարուեստական, հասարակական շաբաթաթերթ (այնուհետեւ ամսագիր)։ Լոյս տեսած է 1890-1919 թուականին, Թիֆլիսի մէջ։ Խմբագիր-հրատարակիչ՝ Տարազ Նազարեան։ Մինչեւ 1900-ը եղած է «Աղբիւր»-ի պատկերազարդ յաւելուածը։ Հիմնականին մէջ ունեցած է ազատական դիրքորոշում։ ժամանակի հասարակական-քաղաքական իրադարձութիւնները լուսաբանելով առաւել մեծ տեղ յատկացուցած է հայկական հարցին, որու լուծումը կապած է Ռուսաստանի օգնութեան հետ, սուր քննադատութեան ենթարկած համիտեան վարչակարգի հայաջինջ գործելակերպը, ծաղրած այսպէս կոչուած «սահմանադրութիւնը»։ Ուշադրութեան արժանի է Ատրպետի «Հայաստանը ջարդերէն առաջ եւ ետք» յօդուածաշարքը։ Չնայած ընկերային հարցերու լուծման ճանապարհին մերժած է դասակարգային պայքարը, այսուհանդերձ իր էջերը տրամադրած է ժամանակի յառաջադիմական գաղափարներ, մարքսիստական միտքը տարածող գործիչներուն (Ա․ Զուրաբեան, Ա․ խումարեան, Ա․ Երզընկեան եւ ուրիշներ)։ «Տարազ» դատապարտած է Անգլիոյ միջնորդները եւ անոնց տեղական ազգայնական գործակիցները՝ Պաքուի 26 կոմիսարներու սպանութեան կապակցութեամբ։ Հանդէսը արձագանգած է ժամանակի գրեթէ ամբողջ գրական անցուդարձը։ Այստեղ տպագրուած են Յովհաննէս Թումանեանի, Աւետիք Իսահակեանի, Շուշանիկ Կուրղինեանի, Շիրւանզադէի, Աթաբէկ Խնկոեանի, Վահրամ Փափազեանի,Ալեքսանտր Ծատուրեանի, Յակոբ Պարոնեանի եւ այլոց ստեղծագործութիւնները, թարգմանաբար ներկայացուած ռուս, վրաց եւ արեւմտաեւրոպական գրականութիւնը (Ալեքսանտր Պուշկին, Միքայէլ Լերմոնտով, Նիքոլայ Նեկրասով, Ի․ Տուրգենէ, էգնատէ Նինոշվիլի,․ Իլյա ճաուճաւաձէ, Ա․ Ղազբեգի, Շեքսպիր, Շիլլեր, Պայրըն, էմիլ Զոլա, Մոփասան եւ ուրիշներ)։ Նշանակալի է «Տարազ»-ի դերը երաժշտութեան, թատրոնի, կերպարուեստի հարցերու լուսաբանման ասպարէզներուն մէջ, որոնց նուիրուած յօդուածները աւելի են ժամանակի մշակութային կեանքի (յատկապէս թիֆլիսահայ) ամբողջական պատկերը, նպաստած է գեղագիտական առաջաւոր մտքի հանրայնացմանը։ Լուրջ արժէք կը ներկայացնեն նաեւ մանկավարժութեան, դպրոցին եւ ընտանեկան դաստիարակութեան նուիրուած նիւթերը, որոնց հետ հանդէս եկած են  Յովհաննէս Տէր-Միրաքեանը, Ս․ Բեկնազարեանը, Ս. Լիսիցեանը,Ղազարոս Աղաեանը։ Տպագրած է գրախօսականներ, մամուլի տեսութիւններ, ծանօթացած հայ խմբագիրներու եւ հրապարակախօսներու գործունէութեանը։ Ունեցած է, «Իլիւստրասիոն», «Փարիզի մոտաներ», «Առողջապահութիւն» եւ այլ յաւելուածներ։
Համբարձում Աշճեան

Աշճեան Համբարձումեան (1862, Մարաշ - 1938), Վերապատուելի, ուսուցիչ։
ան ծնած 1862-ին Մարաշի մէջ, ուսած Աւետարանականներու նախակրթարանը եւ ատեն մը դերձակութիւն սորվելէ ետք՝ կը մտնէ 1879-ին Այնթապի Գոլէճը ուրկէ շրջանաւարտ կ’ելլէ 1884-ին: Երկու տարի կ’ուսացնէ Մարաշի Աւետարանականաց ջարժարանին մէջ 1886-1889 ուսանող է Մարաշի Աստուածարանական ճեմարանին: Տարի մը քարոզիչ Ատանա 4 տարի ուսուցիչ Մարաշի Կ. Թ. Աղջկանց Գոլէճին՝ մինչեւ 1894:
1894-1896 կը դառնայ ուսանող Եէյլի Աստուածաբանական վարժարանին, Նիւ Հէյվըն (Միացեալ Նահանգներ): 1899 Յունուար 26-ին ձեռնադրուելով կը մեկնի Այնթապ իբրեւ հովիւ Ալայպէյի եկեղեցիին, 1900 Օգոստոս 7-ին կ’ամուսնանայ Օր. Եսթեր Հալէպեանի հետ, 1901-ին հովիւ Այնթապի Գայաճըգ եկեղեցիին, 1906-ին ուսուցիչ Այնթապի Գոլէճին, 1907-ին հովիւ Ատանայի Աւետ. Եկեղեցիին: 1909-ին Կիլիկիոյ Ջարդին առթիւ քաջաբար կը պաշտպանէ Հայոց անմեղութիւնը: 1914-ին Գոնիա կը հրաւիրուի Ճէնանեան Գոլէճը դասախօսելու եւ ժողովուրդին քարոզելու: Ընդհանուր պատերազմի եւ տեղահանութեան շրջանին երկիցս կ’աքսորուի, վեց անգամ կը բանտարկուի:
1922 Նոյեմբեր 16-ին Գոնիայի 700 որբերով եւ 100 պաշտօնեաներով ու սպասաւորներով կը մեկնի Պէյրութ, ուր կը պաշտօնավարէ Րիլիֆի Մամըլթէյնի որբանոցին մէջ եւ կը քարոզէ վրանաքաղազին մէջ։ 1926-ին սկիզբը՝ հովիւ Լոս Անճէլըսի Մասիս Հայ Աւետ. Եկեղեցիին եւ 1929 Յունուար 5էն սկսեալ Շիգակոյի Հայ Աւետ. Եկեղեցիին, ուր Դեկտ. 1932-ին կը տօնուի ծննդեան 75-րդ եւ քարոզչութեան 40-րդ տարեդարձի յորելեանը: 1934-ին առողջական պատճառներով կը հրաժարի ու բնակութիւնը կը հաստատէ Լոս Անճէլըսի մէջ Վեր. Աշճեան 1936-ին լոյս կ’ընծայէ ՅԻՇԱՏԱԿԱՐԱՆ եօթանասնամեակի Տօնակատարութեան գրքոյկը (87 էջ), որմէ կ’իմանանք թէ «Կիլիկիոյ 1909-ի կոտորածին եւ 1915-ի Հայկական ընդհ. Տեղահանութեանց միջոցին Գոնիայի մէջ տեղի ունեցած դէպքերուն պատմութիւնը» գրի առած է: Հեղինակի կոչ կ’ընէ որ Թէֆլէեան եղբայրներու նման առատաձեռն անհատներ օգնեն, որպէսզի այս գործը հրապարակ ելլէ:


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան, 1938, Պուքրէշ, Հատոր Ա․, էջ 187:
Սերկէյ Լազարեւ

Սերկէյ Վյաչեսլաւովիչ Լազարեւ (1 Ապրիլ 1983(1983-04-01), Մոսկուա, Խորհրդային Միութիւն, Ռուս երգիչ, թատրոն եւ նկարահանութեան դերասան: Ռուսիոյ ներկայացուցիչն է 2016-ի Եւրատեսիլ Երգի Մրցոյթին:


== Կենսագրութիւն ==
Սերկէյ Լազարեւը ծնած է 1983 թուականի Ապրիլ 1-ին Մոսկուայի մէջ։ Չորս տարեկանէն զբաղած է մարմնամարզութեամբ: Ծնողքը Վիաչեսլաւ Իւրիի եւ Վալենթինա Վիքթորի Լազարեւները ամուսնալուծուած են, երբ ան տակաւին փոքր էր, եւ անոր իր եղբօր Փաւելի հետ դաստիարակած է մայրը: Աստիճանաբար Լազարեւը դադրեցուցած է այցելութիւնը մարզական բաժամունքներուն եւ շարունակած է մասնակցութիւններով տարբեր մանկական երաժշտական համոյթներու մէջ։ 9-էն մինչեւ 11 տարեկան երգիչը կ'երգէր Վլատիմիր Լոքթեւայի անուան համոյթին մէջ՝ իր եղբօր հետ միասին: Այդ նոյն ժամանակ խաղցած է ան Պորիս Փոսկովսկիի անուան թատրոնին մէջ։ 1995 թուականին դարձած է "Непоседы" անսամպլի մասնակիցներէն մէկը: "Непосед" կազմիմ մէջ մասնակցած է յայտնի հեռուստատեսային ծրագիրներու մէջ ու փառատօններու մէջ։ Նոյն թուականին նկարահանուած է հեռուստատեսային ծիծաղային "Ամսագիրին Մէջ - Ералаш" մէջ:


== Տե՛ս նաեւ ==
Իւեթա Մուկուչեան
Կապրիէլա Կունցիքովա
Տաուը Պոպ
Թալիպան

Թալիպան մահմետական ահաբեկչական խումբ մըն է, որ կը գործէ հատկապէս Աֆղանիստանի տարածքներէն ներս: 
2021 Օգոստոս 15-ին անոնք քրաւուեցին Քապուլը եւ գրեթէ բոլոր Աֆղանիստանը:
Դիտակ (թերթ, Իսթամպուլ)

«Դիտակ», կրօնական, ուսումնական եւ քաղաքական շաբաթաթերթ, ապա՝ երկօրեայ։ Լոյս տեսած է 1870-1874 թուականներուն, Կոստանդնուպոլսոյ մէջ։ Խմբագիր՝ Ա․ Ութուճեան։ Կոստանդնուպոլսի հայ աւետարանականներու հրատարակութիւն։ Տպագրած է գրականութեան, մանկավարժութեան եւ գիտութեան նուիրուած յօդուածներ, առողջապահական տեղեկութիւններ։ Լայն տեղ յատկացուցած է կրթութեան ու դաստիարակութեան, գնահատած կնոջ դերը ընտանիքի ամրապնդման գործին մէջ, աջակցած իգական կրթական հաստատութիւններ ստեղծելու ձեռնարկումներուն։ Տպագրած է նաեւ քաղաքական, աշխարհագրական, բնագիտական եւ այլ լուրեր, արտատպած նիւթեր օտար մամուլի էջերէն, ծանօթացուցած եւրոպական երկիրներու եւ քաղաքներու պատմութեան։
Պասթիլ

Պասթիլ՝ անգլիական խումբ մըն է որ հիմնուած 2010-ին։ Ան կը բաղկանայ Տան Սմիթէն՝ գլխաւոր երգիչը խումբին։ Խումբին անդամ են նաեւ՝ Ուիլիամ Ֆարքուարսընը, Քայլ Սայմընզը եւ Չարլի Պարնզը։ Խումբին անունը առաջ եկած է Պասթիլի տօնէն։
Անոնք առաջին համձայնագրէն ետք Վըրճըն Րէգործի հետ, հրատարակեցին իրենց առաջին ձայնասկաւառակը՝ Պատ Պլատ, Մարտ 2013-ին եւ մտաւ UK Albums Chart-ի թիւ 1 հորիզոնականը։ Ձայնասկաւառակը ստացաւ British Breakthrough Act-ի անուանումը Brit Awards-ին մէջ 2014 թուականին։ Նոյեմբեր 2014-ին Պասթիլը սպարած է աւելի քան 5 միլիոն ձայնասկաւառակ Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ եւ 2,5 միլիոն Մեծ Բրիտանիոյ մէջ։
Աւետիս Պաղսարեան

Աւետիս Պաղսարեանարուեստագէտՙ նկարիչ, քանդակագործ եւ լուսանկարիչ: 


== Կենսագրութիւն ==
Աւետիս Պաղսարեանը ծնած է Երուսաղէմ նպարավաճառ Առաքելի ընտանիքին մէջ: Մայրըՙ Ծաղիկ Լուրճիկեանը Քեսապէն է, Սուրիա: Վերջինս Մեծ եղեռնի ժամանակ կորսնցուած է իր անմիջական ընտանիքը, բացի քրոջմէ, որուն կրցած է միանալ միայն 20 տարի անց, շնորհիւ թեւի վրայի խալին:
Աւետիսի ընտանիքը Երուսաղէմի մէջ ապրած է 1600-ականներէն սկսած: Հայրըՙ Թարգմանչաց վարժարանի հիմնադիրներէն է:  1955-ին ան տեղափոխուած է Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ եւ հաստատուած (Manhattan) Մանհաթընի մէջ: Վերացական կամ ցնորական ոճով ստեղծուած անոր ծաղկամանները, մոմակալները, աղամանները եւ միւս քանդակները արժանացած են «Միջազգային գծագրական արուեստ» ամսաթերթի մրցանակին: Իր իրերը կը վաճառուին (Guggenheim) Կուկենհայմի, Մոմայի, Քոպայի (Ճափոն) ճանչցուած թանգարաններու յուշանուէրներու խանութներու մէջ: Ան հրատարակած է է 12 լուսանկարչական ալպոմներ, որոնց մէջ ներբողած է բնութեան անգերազանցելի գեղեցկութիւնը:


=== «Հայ Օգնութեան ֆոնտի եւ Աւետիս եւ Արշօ Պաղսարեան կրթաթոշակի հիմնադրամ» ===
Ի նշանաւորումն հայկական պետականութեան վերահաստատման 100-ամեակի, 2018 թուականին, Մայիս 17-էն 19-ը Նիւ Եորքի Սուրբ Վարդան եկեղեցւոյ մեծ դահլիճին մէջ կը գործէ միջազգային ճանաչման արժանացած արուեստագէտՙ նկարիչ, քանդակագործ եւ լուսանկարիչ Աւետիս Պաղսարեանի եզակի ստեղծագործութիւններու ցուցահանդէսը, հովանաւորութեամբ ՀՀ մշակոյթի նախարարութեան, ՄԱԿ-ի մէջ ՀՀ մշտական ներկայացուցչութեան եւ Հայ Օգնութեան ֆոնտին:
Բարեգործական ցուցահանդէսի խնամակալներ նշանակուած են՝ Վիքի Շողակ Յովհաննէսեանը (ՀՀ մշակոյթի նախ.էն) ու Սանտրա Շահինեանը (Fund For Armenian Relief) (ՀՕՖ-էն) եւ որ ցուցահանդէսի ամբողջ հասոյթը պիտի տրամադրուի Հայաստանի ուսանողներունՙ «ՀՕՖ-ի եւ Աւետիս եւ Արշօ Պաղսարեան կրթաթոշակի հիմնադրամի» միջոցով:  

Աւետիս Պաղսարեանի տիկինը՝ Արշօ Պաղսարեան-Սիմոնեան կօշիկի նորաձեւութեան (designer) ոճահնարիչ, ուրուագծող է:Հիմնադրամը մասնաւորապէս յստակացուցած է, որ կրթաթոշակին կ'արժանանան լրագրութեան եւ նորաձեւութեան ասպարէզներու ուսանողները, այն պայմանով, որ անոնք կաճառը աւարտելէն յետոյ, երեք տարի առնուազն մնան Հայաստանի մէջ եւ իրենց լուման ներդնեն երկրի զարգացումին:
Եուդուպ հարթակի վրայ կարելի է դիտել Avedis Baghsarian Exhibit May 17, 2018-ի խորագրի տակ:


== Աղբիւրներ ==
Arsho Baghsarian: A Life in Shoes
This Shoe Designer Reflects on Favorite Styles She’s Created for Classic Brands Over 50 Years
Curated Art Exhibit at Diocese Avedis Baghsarian
Armenian Jerusalem  Avedis Baghsarian sculptor
Զարուհի Գալեմքեարեան

Զարուհի Գալեմքեարեան, (18 Յուլիս 1871(1871-07-18), Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 20 Յուլիս 1971(1971-07-20), Ridgewood, Նիւ Ճըրզի, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ)։


== Կենսագրութիւն ==
Զարուհի Գալեմքեարեան ծնած է Կ.Պոլիս եւ մահացած՝ Նիու Ճըրզի (ԱՄՆ)։ Յաճախած է Աղա Տայիի Դպրատունը եւ Արամեան վարժարանը եւ աշակերտած՝ Նազարէթ Տաղաւարեանի։ Աշխատակցած է պոլսահայ եւ ամերիկահայ մամուլին։ Ունեցած է իր սիւնակը Բիւզանդիոն օրաթերթին մէջ։ Օգտագործած է Եւտերպէ եւ Գ. Զարուհի գրչանունները։ 1921-ին հաստատուած է ԱՄՆ։


== Հրատարակուաղ Գործեր ==
Նուագն Եւտերպեայ (բանաստեղծութիւն) - Կ. Պոլիս, 1890։
Զարթօնք (բանաստեղծութիւն)- Կ. Պոլիս, 1893։
Մրմունջք (բանաստեղծութիւն)- Կ. Պոլիս, 1894։
Թոոնիկիս Գիրքը (արձակ էջեր)- Իսթանպուլ, 1936։
Կեանքիս Ճամբէն (տպաւորութիւններ)- Անթիլիաս, 1952։
Հասկաքաղ (ժողովածու)- Երեւան, 1965։
Օրեր եւ դէմքեր (բանաստեղծութիւն եւ արձակ էջեր)- Երուսաղէմ, 1965
Ցոլինէ Շամլեան Աֆարեան

Ցոլինէ Շամլեան Աֆարեան (ծնած է 3 Ապրիլ 1961-ին,Պէյրութ, Լիբանան - 13 Յուլիս 2019-ին Մոնթրէալ, Գանատա): Մոնթրէալի Ս. Յակոբ Ազգային վարժարանի նախկին փոխ տնօրէն եւ «Հորիզոն»ի երկարամեայ աշխատակից:


== Կենսագրութիւն ==
Ցոլինէ Շամլեան Աֆարեան նախնական եւ երկրորդական ուսումը ստացած է Պէյրութի Նշան Փալանճեան ճեմարանին մէջ, ապա յաճախած է AUB համալսարանը եւ մասնագիտացած՝ քիմիագիտութեան մէջ:
1984-ին փոխադրուած է Գանատա, Մոնթրէալ, ուր շարունակած է իր ուսումը UdeM-ի մէջ՝ հաղորդակցութեան ապա կրթական բաժանմունքներուն դասընթացքներուն հետեւելով:
1991-ին ամուսնացած է Վիգէն Աֆարեանի հետ, եւ բախտաւորուած են դուստրով մը՝ Արեւիկ:
Ցոլինէն կնքեց իր մահկանացուն Շաբաթ, 13 Յուլիս 2019-ին, Sacre Cœur հիւանդանոցին մէջ, յետ կարճատեւ հիւանդութեան: Տան կարգը տեղի պիտի ունենայ Ս. Յակոբ Առաջ. Մայր եկեղեցւոյ մէջ, Երեքշաբթի, 16 Յուլիսին, երեկոյեան ժամը 7:00-ին, եկեղեցւոյ կարգը՝ Չորեքշաբթի, 17 Յուլիսին, կէսօրէ առաջ ժամը 11:00-ին, իսկ գերեզմանի կարգը՝ L’Éspérance գերեզմանատան մէջ, Ste Dorothée:


== Ուսուցչական ասպարէզ ==
Ցոլինէ Շամլեան Աֆարեան Մոնթրէալ հաստատուելէն անմիջապէս ետք, 1986-2016 պաշտօնավարած է Սուրբ Յակոբ Ազգային վարժարանին մէջ, նախ որպէս շաբաթօրեայի եւ ամէնօրեայի հայերէնի ուսուցչուհի, ապա որպէս փոխ տնօրէնուհի:


== Մամուլի աշխատակից եւ «Հայ կեդրոնի ձայն» ռատիոժամ ==
1995-2008  Ցոլինէ Շամլեան Աֆարեանանխափան կերպով աշխատակցած է «Հորիզոն» շաբաթաթերթին «Գանատական Հորիզոն» եւ «Գանատահայ Հորիզոն» սիւնակներով, ինչպէս նաեւ 15 տարիէ ի վեր կը ղեկավարէր «Հայ կեդրոնի ձայն» ռատիոժամը:


== Անդամակցութիւն ==
Ցոլինէ Շամլեան Աֆարեան Լիբանանի մէջ անդամակցած է ՀՅԴ Լիբանանի երիտասարդական միութեան եւ ՀՅԴ Զաւարեան ուսանողական միութեան, իսկ Գանատա փոխադրուելէն ետք եղած է ՀՅԴ Մոնթրէալի «Միհրան Փափազեան» կոմիտէի եւ Հայ Դատի յանձնախումբի անդամ, Կեդրոնական կոմիտէի գործավար եւ Լաւալի «Սարգիս Զէյթլեան» կոմիտէի գործավար: Ան եղած է նաեւ հաւատաւոր ՀՕՄ-ուհի:


== Պարգեւներ ==
2004-ին, «Հորիզոն» շաբաթաթերթի 25-ամեակին, Ցոլինէ Շամլեան Աֆարեան պարգեւատրուած է յատուկ յուշանուէրով մը՝ իր երկարատեւ կամաւոր աշխատակցութեան համար:2003-ին, Ցոլինէ Շամլեան Աֆարեան պարգեւատրուած է Ethnic Press Council of Canada-ի կողմէ՝ որպէս գանատական լրատուական աշխարհին մէջ ներդրում կատարած «Հորիզոն»ի լրագրող։


== Աղբիւրներ ==
Ազգային գործիչ եւ դաստիարակ ողբացեալ Ցոլինէ Շամլեան Աֆարեանի կենսագրական գիծեր
Կեանքէն հեռացաւ Ս. Յակոբ Ազգային վարժարանի նախակրթարանի նախկին տնօրէն Ցոլինէ Շամլեան-Աֆարեանը