armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Աւետիս Ռազմիկ

Աւետիս Ռազմիկ (ՓՈՇՕՂԼԵԱՆ) ծնած է 15 Մարտ-ին, Պէյրութ: Շառաւիղն եմ հօրենական կողմէ այնթապցի եւ մօրենական կողմէ՝ պախչէցի ընտանիքներու: Պատմաբան, լրագրող, խմբագիր, դասատու: Որդին է բանաստեղծ եւ հրապարակագիր Սարգիս Արմէնի (Փոշօղլեան), որ հեղինակ է հինգ բանաստեղծական հատորներու: 


== Կրթութիւն ==
Աւետիս Ռազմիկ Նախակրթութիւնը ստացած է Պէյրութի Ազգ. Ռուբինեան վարժարանէն ներս: 
1978 - 1981 Միջնակարգ եւ երկրորդական կրթութիւնը՝ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Դպրեվանք եւ Սահակեան-Լեւոն Մկրտիչեան գոլէճ: 
1984-1990 թ. ուսանող Երեւանի Պետական Համալսարանի պատմութեան բաժանմունքին, զորս աւարտելէ ետք վերադարձած է ծննդավայր: 


== Գործունէութիւն ==
Լիբանանի մէջ Աւետիս Ռազմիկ վարած է խմբագրական աշխատանքներ եւ 1993-էն 2002 պաշտօնավարած Սահակեան-Լեւոն Մկրտիչեան գոլէճէն ներս՝ դասաւանդելով հայոց պատմութիւն, հայերէն լեզու եւ գրականութիւն, մատենագրութիւն եւ Հայաստանի աշխարհագրութիւն: 
2002-ին փոխադրուած է Կիպրոս (Նիկոսիա) եւ պաշտօնավարած Հ.Բ.Ը.Մ. Մելգոնեան Կրթական Հաստատութենէն ներս՝ դասաւանդելով հայոց պատմութիւն, մինչեւ հաստատութեան տխրահռչակ փակումը՝ 2005 թուականին:


== Ս.Դ.Հնչակեան Կուսակցութեան  անդամ ==
1983-ին Աւետիս Ռազմիկ անդամագրուած է Ս.Դ.Հնչակեան Կուսակցութեան: 
1991-1998 թ. ատենապետ Ս.Դ.Հ.Կ. Տխրունի Ուս. Երիտ. Միութեան: 
1994-2000 թ. պատասխանատու խմբագիր Ս.Դ.Հ.Կ. Լիբանանի պաշտօնաթերթ «Արարատ» օրաթերթի, որուն աշխատակցելու սկսած է 1983-էն ի վեր: 
Անդամ եղած նաեւ խմբագրական կազմին: 
2005-էն Ս.Դ.Հ.Կ. Կիպրոսի Վարիչ Մարմնի անդամ, 2011-էն ի վեր՝ ատենապետ: 


== Կիպրոսի Ազգային Երեսփոխանական Ժողովի անդամ ==
2013-ին Աւետիս Ռազմիկ ընտրուած է Կիպրոսի Ազգային Երեսփոխանական Ժողովի անդամ, մինչեւ օրս վարելով անոր ատենադպրութեան պաշտօնը: 
Որոշ շրջան մը «Հայաստան» Համահայկական Հիմնադրամի Կիպրոսի յանձնախումբի անդամ:


== Մամուլի աշխատակից եւ խմբագիր ==
«Արարատ» օրաթերթին առընթեր, կարճ շրջան մը խմբագրած է «Արարատ» երիտասարդական եւ մարզական յաւելուածները: Նաեւ աշխատակցած «Ազգային Մշակոյթ» եւ «Կանչ» շաբաթաթերթերուն (Լիբանան), «Փարոս» եւ «Ազատ Ձայն» ամսաթերթերուն (Կիպրոս) եւ «Պայքար» շաբաթաթերթին:
Աւետիս Ռազմիկ  Օգտագործած է Կորիւն, Մոծակ, Վարազ Դեւեան եւ այլ ծածկանուններ:


== «Դիպլոմ» «Համաշխարհային Հայկական Կոգրես ==
2016-ին Աւետիս Ռազմիկ ստացած է «Դիպլոմ» «Համաշխարհային Հայկական Կոգրեսի, Ռուսաստանի Հայերի Միութեան, ՀՀ Սփիւռքի Նախարարութեան, Հայաստանի Ժուռնալիստների Միութեան» կողմէ: Այդ տրուած է Ռուսաստանի Հայոց Միութեան նախագահ Արա Աբրահամեանի կողմէ՝ որպէս դափնեկիր լրագրողներու լաւագոյն հրապարակումներու մրցոյթին:


== Հրատարակութիւններ ==
2017-ին Երեւանի մէջ լոյս տեսած է իր հրապարակագրական էջերէն ընտրանի մը «Կեանքի Կարուսել» խորագրով (360 էջ) (Յովսէփ եւ Գարոլին Նալպանտեան մատենաշար, թիւ 28):


== Աղբիւրներ ==
ԿԵԱՆՔԻ ՄԸ ԵՂԵՐԱԿԱՆ ԱՒԱՐՏԸԽօսք լոյսի կաթիլ խաւարին մէջԹԵՐԱՀԱՒԱՏՆԵՐՈՒՆԵրբ կը դողդողան ձեռքերս պինդ Ռազմիկ Աւետիս, (1999) Երբ կը դողդողան ձեռքերս պինդ. Սիոն. Կրօնական, գրական, բանասիրական պաշտօնաթերթ Երուսաղէմի Հայ Պատրիարքութեան, ՀԳ (4-6). pp. 262-264.Պէպօ Սիմոնեանի «Գմբէթ Արեգ» Գիրքի ՇնորհահանդէսՀրապարակագիր Աւետիս Ռազմիկ
119 (թիւ)

119 (հարիւր տասնինը)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է, որ կը գտնուէ 118-ի եւ 120-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
հինգ յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 199=17+19+23+29+31
1-1-9-ը կարգ մը երկիրներուն մէջ տագնապի հեռախօսն է
Հարաւային Քորէա զանգելու միջազգային քօտն է
119 Ալթէյեա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 119 -ի գործադրումով կը ստացուի ղատինական w տողատառը
Տարուայ 119րդ օրն է Ապրիլ 29-ը (նահանջ տարիներուն՝ Ապրիլ 28-ը)
Հոգեկան Առողջութեան Հայկական Հանդէս

Հոգեկան առողջութեան հայկական հանդէս, հանդէսին մէջ կը հրապարակուին գիտական, ակնարկային յօդուածներ, հայ եւ արտասահմանեան գիտնականներու հետազօտութիւններու արդիւնքներ, օգնութիւն պրակտիկ բժշկին, թարգմանութիւններ, հոգեկան առողջութեան ոլորտին վերաբերող այլ տեղեկութիւններ։


== Աղբիւր ==
Գիտական տեղեկատուական վերլուծութեան եւ մոնիթորինգի կեդրոն, Հայաստանի մէջ հրատարակուող գիտական պարբերականներու ցանկ
Ճոն Նաշ

Ճոն Ֆորպես Նաշ Ճիւնիոր, (անգլերէն՝ John Forbes Nash Jr., 13 Յունիս 1928(1928-06-13)[…], Բլյուֆիլդ, Մերսեր շրջան, Արևմտյան Վիրջինիա - 23 Մայիս 2015(2015-05-23)[…], Մոնրօ, Նիւ Ճըրսի, Միտլեքս, New Jersey in the American Civil War): Ամերիկացի թուաբանագէտ մը, որ կատարած է հիմնական ու կարեւոր աշխատանքներ եւ միջոցառումներ Game, differential geometry եւ partial differential equations տեսութիւններով: Ճոն Նաշին գործերը եւ տեսութիւնները հմտութիւն մը կը հայթայթեն մարդ արարածին ամէնօրեայ կեանքի ընտրութիւններուն եւ որոշումներուն մէջ: Անոնք մեծապէս կը գործածուին տնտեսութեան մէջ։
Փրինսթոնի համալսարանին մէջ իբրեւ թուաբանագիտութիւն ուսումնասիրող, ինչպէս նաեւ իր կատարած տարբեր թուաբանագիտական տեսութիւններուն համար, իր կեանքին վերջին շրջանին, Նաշ Նոպէլեան Մրցանակին կ'արժանանայ 1994-ին, ինչպէս նաեւ՝ Ապել Մրցանակին, 2015-ին: Ան միակ անձն է, որ այս երկու մրցանակներուն տիրացած է:


== Հիւանդութիւնը ==
Նաշ կը ծանօթանայ քոլումպիացի ուսանողուհիի մը՝ Ալիսիա Լարտին, 1957-ին անոնք կ'ամուսնանան։ Յուլիս 1958-ին ամերիկեան Fortune ամսագիրը Ճոն Նաշը կ'անուանէ Ամերիակայի աստղ «նոր ուսողութեան» ոլորտին մէջ։ Շուտով ան հայր կը դառնայ: 1959-ին, Ճոն մտային հիւանդութիւններու ախտանշաններ կը սկսի ցուցաբերել (շիզոֆրենիա): Նաշ 30 տարեկան էր, իսկ կինը՝ 26։ Ալիսիան կը ջանար էր պահել ամուսինին հիւանդութիւնը, որպէսզի փրկէ անոր ասպարէզը։ Սակայն վիճակին վատթարացման պատճառով Նաշը 1959-ին կը զրկուի աշխատանքէն եւ քանի մը տարի կը մնայ հոգեբուժական կեդրոնի մէջ, որպէսզի համապատասխան բուժում ստանայ:   
1970-էն ետք, Ճոն Նաշին վիճակը կը սկսի բարեփոխուիլ եւ անոր կ'արտօնուի վերադառնալ իր ակադեմական աշխատանքին, 1980-ական թուականներու կիսուն: Նաշին պայքարը իր հիւանդութեան հետ կը դառնայ հիմնական նիւթը Սիլվիա Նասարին կենսագրութեան, ինչպէս նաեւ «A beautiful mind» ֆիլմին, որուն գլխաւոր դերասանն է Ռուսէլ Քրաուը, որ կը կատարէ Ճոն Նաշին դերը:
Ճոն եւ կինը՝ Ալիսիա Նաշ կը մահանան ինքնաշարժի արկածի մը հետեւանքով, 23 Մայիս, 2015-ին, Նիւ Ճըրսի, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներուն մէջ:
Ապտու Տիուֆ

Ապտու Տիուֆ (, Լուգա, Սենեգալ), սենեկալցի քաղաքական գործիչ, Սենեկալի նախագահ (1981-2000), Ֆրանքոֆոնիայի միջազգային կազմակերպութեան 2-րդ քարտուղարը։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է փոստատարի ընտանիքի մէջ։ Միջնակարգ կրթութիւն ստացած է Սէն Լուիի մէջ, ապա ուսանած է Տաքարի եւ Փարիզի համալսարաններու իրաւաբանական բաժանմունքներուն մէջ եւ 1959-ին ստացած է իրաւագէտի վկայականը։ Ապա, աւարտած է Ֆրանսայի անդրծովեան տարածքներու վարչական աշխաատողներու վերապատրաստման ֆրանսական դպրոցը։
Վերադառնալով հայրենիք, անցած է պետական ծառայութեան՝ զբաղեցնելով կառավարութեան գլխաւոր քարտուղարի տեղակալի պաշտօնը: Յունիս 1961-ին նշանակուած է Սենեկալի պաշտպանութեան նախարարութեան գլխաւոր քարտուղարը: Նոյն թուականին անդամակցած է Սենեկալի Առաջադէմ Միութեան (ՍԱՄ): 1961-1962 տարիներուն եղած է Սինէ Սալում տարածաշրջանին մարզպետը, 1962-1963-ին՝ արտաքին գործերու նախարարութեան գրասենեակի ղեկավար, 1963-1965-ին՝ նախագահի գրասենեակին ղեկավարն ու առաջին քարտուղարը, 1968-1970-ին՝ Սենեկալի արտադարութեան եւ ծրագրաւորման նախարար:
1968-էն ի վեր եղած է ՍԱՄ քաղաքական բիւրոյի անդամ, 1978-էն՝ ՍԱՄ գլխաւոր քարտուղարի տեղակալ: Փետրուար 1970-ին կրկին նշանակուած է վարչապետի պաշտօնին, ունենալով զուտ տեխնիկական գործառոյթներ, ապա, երկրի առաջին նախագահի՝ Լեոբոլտ Սետար Սենկորի հրաժարականէն ետք, 1 Յունուար 1981-ին զբաղեցուցած է անոր պաշտօնը: 1983, 1988 եւ 1993-ին իբրեւեւ նախագահ վերընտրուած է համընդհանուր ընտրութիւններով:
Ապտու Տիուֆի կառավարման ընթացքին ամենակարեւոր իրադարձութիւններէն էին զինուած միջամտութիւնները Կամպիայի մէջ, երբ 30 Յուլիսի գիշերը անարիւն զինուորական յեղաշրջում մը տեղի ունեցաւ, որուն կազմակերպիչներն էին ձախ թեւի սպաները եւ ընդյատակեայ մարքսիստական յեղափոխական կուսակցութեան անդամները (զոհուեցաւ աւելի քան 500 մարդ)։ 1982-ին հարեւան Կամպիայի հետ ստեղծուեցաւ Սենեկամպիայի համադաշնութիւնը եւ 1989-ին Մաւրիտանիայի սահմանային դաշնութեան պատճառով համադաշնութիւնը կործանուեցաւ:
2000-ին Տիուֆ պարտուեցաւ նախագահական ընտրութիւններու երկրորդ փուլին ընդդիմութեան առաջնորդ Ապտուլա Վատին: 1 Յունուար 2003-էն մինչեւ 1 Յունուար 2015-ը զբաղեցուցած է Ֆրանքոֆոնիայի միջազգային կազմակերպութեան նախագահի պաշտօնը, 2006-ին ընտրուած է երկրորդ անգամ:
127 (թիւ)

127 (հարիւր քսանեօթ)՝ բնական թիւ մըն է 126-ի եւ 128-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
 A000040  երեսունմիներորդ պարզ թիւն է
 A000668  չորրորդ Մերսէնի թիւն է` 127=27-1, անոր կը յաջորդեն  8191-ը, 131071-ը եւ 524287-ը
127 Եոհաննա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 127 -ի գործադրումով կը ստացուի ⌂ նշանը
«127 Ժամ» (127 Hours)՝ 2010 թուականի արտադրութեան ֆիլմ
Տարուայ 127րդ օրն է Մայիս 7-ը (նահանջ տարիներուն՝ Մայիս 6-ը)
Նորաձեւութեան շքերթ

Նորաձեւութեան շքերթ (ֆրանս․՝ défilé de mode, անգլ․՝ fashion show), հասարակութեան առջեւ զգեստներու, ներքնազգեստներու եւ կամ նաեւ յարակից իրերու գալիք նորաձեւութիւններու կենդանի տեսարան մը, ներկայացուած նորոյթ ստեղծողի մը կողմէ։


== Տեղեկութիւններ ==


=== Ներկայացում ===
Նորաձեւութեան շքերթ մը տեղի կ՛ ունենայ զգեստներ եւ կամ յարակից ապրանքներ (կօշիկ, պայուսակ, զարդեր, եւայլն) ցուցադրող անձերու օգնութեամբ։  Ներկայացումը կրնայ տեւել մէկ օր, ինչպէս նաեւ մէկ շաբաթ՝ երբ կը ներկայացուին խումբ մը ստեղծողներու նորաձեւութիւնները։  Վերջինին պարագային այդ շաբաթը կը կոչուի Նորաձեւութեան Շաբաթ (Semaine de la mode / Fashion Week):  Ամենազդեցիկ նորաձեւութեան շաբաթները Նիու Եորքի, Փարիզի, Միլանի, Լոնտոնի եւ Պերլինի շքերթներն են։Շքերթը կը կատարուի ընդհանրապէս շքեղ սրահներու մէջ, ծրագրուած շարքով՝ ըստ նորոյթ ստեղծողին որոշումին եւ կամ ըրած յայտարարութեան համաձայն։  Նորաձեւութեան շքերթները երբեմն կը կատարուին նաեւ բացօթեայ տեղեր, ինչպէս օրինակ հնագիտական վայրի մը մէջ, պատմական հրապարակի մը վրայ, ծովափի մը, զբօսանաւի մը մէջ, թանգարանի մէջ, եւայլն։


=== Պատմական ակնարկ ===
Նորաձեւութեան ցուցահանդէսներ պարբերաբար կը կայանան Փարիզի սրահներուն մէջ, 1800-ական թուականներուն։  ԺԹ․ դարավերջին դէպի Ի․ դար, Փարիզի եւ Լոնտոնի սրահներուն մէջ նորոյթ ստեղծողները նորաձեւութիւնները իրենց յաճախորդներուն  հանդիասաւոր կերպով կը ներկայացնեն։
1900-ական թուականներուն, ամերիկացի փոքրաքանակ վաճառականներ նորաձեւութեան շքերթի գաղափարը կը յղանան։  Ամերիկեան առաջին նորաձեւութեան շքերթը տեղի կ՛ ունենայ 1903-ին Նիու Եորք, «Իերլեչ Պրաթըրս» վաճառատան մէջ։
Եւրոպայի մէջ, ֆրանսացի դերձակուհի Լիւսի Քրիստինա Տաֆ Կորտոնն է որ նորաձեւութեան ներկայացումներուն կու տայ հանդիսաւոր եւ նոյնիսկ թատերական բնոյթ։  Առաջին ներկայացումը կը ներկայանայ «Յուզումի զգեստներ․ թատերական նախաբեմ» նիւթով (Gowns of Emotion. Proscenium)։   Յաջորդող տարիներուն ընթացքին նորաձեւութեան շքերթներուն կ՛ ընկերակցին երաժշտութիւնն ու լոյսի խաղերը (սրահի լուսաւորման)։   1973-ին, Փարիզի մէջ առաջին անգամ  Նորաձեւութեան Շաբաթը կը կայանայ․ երկու տարի ետք կը յաջորդէ Միլանոյի շաբաթը։  
1980-էն ետք, բեմադրութիւնը կարեւոր տեղ կը գրաւէ շքերթներուն ընթացքին, տալով չափազանցուած երեւոյթ մը։  Իսկ անոնց հակապատկերն են բնակարաններու մէջ նորաձեւութեան պարզ ներկայացումները։
ԻԱ․ դարուն, միջազգային համբաւի արժանացած ստեղծողները, շքերթներուն մեծ մասը կը կատարեն յատուկ բեմադրութեամբ, փառաւոր ձեւով եւ ընդհանրապէս մեծածախս։ 


== Պատկերասրահ ==
Կապանի Ժամանակակից Արուեստի Թանգարան

Կապանի ժամանակակից արուեստի թանգարան, կը հանդիսանայ Երեւանի ժամանակակից արուեստի թանգարանի մասնաճիւղ, հիմնադրուած է 1990-ին, ՀՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ Հենրիկ Իգիթեանի նախաձեռնութեամբ եւ տեղական իշխանութիւններու աջակցութեամբ։


== Ցուցադրութիւն ==
Թանգարանին մէջ կը ցուցադրուին գեղանկարիչներու, քանդակագործներու, գրաֆիկներու եւ դեկորատիւ կիրառական արուեստի վարպետներու աշխատանքները։
Բացի կապանցիներէն թանգարան կ՚այցելեն պատուաւոր հիւրեր գրեթէ բոլոր երկիրներէն։ Եղած են պատուիրակութիւններ Գերմանիայէն, Պելառուսիայէն, Ռուսաստանէն, Կլենտելէն։ «Վորլդ Վիժն Հայաստանի»-ի աջակցութեամբ տարածքային զարգացման ծրագրի շրջանակներուն մէջ կը կազմակերպուին մանկական ցուցահանդէսներ եւ գեղանկարիչ Ռ. Կամոյեանի անհատական ցուցահանդէսը։ 2013-ին կազմակերպուած է Կապանի նկարիչներու խմբակային ցուցահանդէս «Աշուն-2013» խորագիրով եւ տպագրուած է գիրք։ Կապան քաղաքի տօնի առթիւ կազմակերպուած է գեղանկարչական աշխատանքներու ցուցահանդէս։ 2014-ին կազմակերպուած է Կապանի 4 նկարիչներու խմբակային ցուցահանդէս, հեղինակներ՝ Բորիկ Մինասեան, Լ. Առաքելեան, Ա. Աբրահամեան, Նարեկ Մինասեան։ 9 Ապրիլ 2015-ին բացուած է ցուցահանդէս «Կը յիշեմ եւ կը պահանջեմ» խորագիրով՝ նուիրուած Հայոց Մեծ Եղեռնի 100-ամեակին։ 16 Ապրիլին թանգարանային գիշեր միջոցառում, 18 Ապրիլն՝ թանգարանային միջազգային օրուայ առթիւ մշտական ցուցադրութիւն եւ դասախօսութիւն Բ. Մինասեանի կողմէ «Հայ նկարիչներու անդրադարձը Մեծ Եղեռնին»։
Թանգարանին մէջ իրենց փորձը կը կատարեն արուեստի պետական քոլեջի ուսանողները, արուեստի եւ գեղարուեստի դպրոցներու սաները։


== Միջոցառումներ ==
Բացի մշտական ցուցադրութենէն, թանգարանին մէջ կը կազմակերպուին Կապանի նկարիչներու անհատական եւ խմբակային ցուցահանդէսներ (Արմինէ եւ Սարօ Կալենցներ, Ռուդոլֆ Խաչատրեան, Ռոբերտ եւ Հենրի Էլիբեկեաններ, Անատոլի եւ Ալեքսանդր Գրիգորեաններ, Յովհաննէս Զարդարեան, Սարգիս Համալբաշեան, Արարատ Սարգսեան, Աշոտ Բայանդուր, Լեւոն Թոքմաճեան, Էդիկ Վարդանեան, Վրոյր Գալստեան, Արամ Իսաբեկեան, Ռաֆֆի եւ Ռուբէն Ադալեաններ, Վարուժան Վարդանեան եւ այլն), մշակութային բազմաբնոյթ միջոցառումներ։ OBCE –ի Կապանի գրասենեակի հետ միասին կազմակերպուած են Կապանի նկարիչներու խմբակային ցուցահանդէս եւ տպագրուած գիրք։


== Հասցէ ==
Թանգարանը կը գտնուի Սիւնիքի մարզի Կապան քաղաքի Ռոմանոս Մելիքեան փողոցի թիւ 8 հասցէով։


== Արտաքին յղումներ ==
Ցուցահանդէս Կապանի ժամանակակից արուեստի թանգարանումին մէջ
Մոսկուայի հայկական տպագրութիւն

Մոսկուայի Հայկական Տպագրութիւն, 1819-ին, Մոսկուայի մէջ, ֆրանսացի Օկիւսթ Սեմենի տպարանին մէջ հրատարակուեցաւ առաջին հայերէն գիրքը՝ Սերովբէ Վարդապետին «Ծաղիկ Գիտութեանց» հանրագիտական բառարանը։ Յետագայ տասը տարիներուն ընթացքին ան հրատարակեց Հ․ Ալամդարեանին՝ «Համառօտ Բառարան Ի Ռուսաց Լեզուէ Ի Հայ» (1821), Լազարեան Ճեմարանի սաներուն ստեղծագործութիւններուն «Մուգայք Արարատեան» ժողովածուն (1829), Ալ․ Խուդաբաշեանի Մոսկուայի Հայկական տպագրութեան հրատարակութիւններէն «Բառարան Ի Հայկական Լեզուէ Ի Ռուսաց Բարբառ»-ը (հ․ 1—2, 1838) եւ շարք մը դասագիրքեր։
Բոլոր հրատարակութիւններուն վրայ տպարանատիրոջ անունը յիշուած է, որպէս Օկոսա Սեմենեանց կամ Օկոսաեան Սեմեն։ Յետագային Օ․ Սեմենի հայերէն տառերը փոխանցուած են Վլատիմիր Տոթիէին, որու հայերէն հրատարակութիւններէն են՝ «Ծաղկաքաղ Յառակացն Քռիլովի, Տմիթրինի Ա․ Խեմնիցերի» (1849), Մ․ Էմինի «Վեպք Հնոյն Հայաստանի» (1850), Ս․ Նազարեանի «Ցաղագս Փորձնական Հոգեբանութեան․․․» (1851) եւ «Առաջին Հոգեղէն Կերակուր․․․» (1853), Գ․ Ախվերդեանի յայտնաբերած Սայեաթ-Նովայի տաղերը (1852), Ոսկան Երեւանցիի աշխատասիրութեամբ գուսաններ Ազբար-Ադամի, Նիրանիի, Շիրինի, Սեյյադի երգերը (1855—1859), Ստ․ Օրբելեանի «Պատմութիւն Ի Վերայծագման Տոհմին Օրբելեանց․․․» (1858), Մ․ Մսերեանի «Պատմութիւն Կաթողիկոսաց Էջմիածնի»-ն (1876)։ Մոսկուայի մէջ առաջին Հայկական տպարանը 1829—1860 թուականներու վերջերը գոյատեւած Լազարեան Ճեմարանի ապարանն է։ 19-րդ դարու 60-ական թուականներէն սկսեալ, Մոսկուայի մէջ հայերէն գիրքեր տպագրուեցան Մոսկուայի Համալսարանի, Կատկովի եւ ընկ՝․ Կուդրեավցեւի, Օ․ Հերբեկի, Ե․ Գուդվիլդովիչի, է․ Բարֆինեհթի, Վ․ Գատցուկի եւ այլ տպարաններու մէջ։ 19-րդ դարու վերջաւորութեան եւ 20-րդ դարու առաջին տասնամեակին Մոսկուայի հայկական ամենամեծ տպարանը Մկրտիչ Բարխուդարեանինն էր (վերջին շրջանին տպարանը ղեկավարեց անոր այրին՝ Քրիստինէ Բարխուդարեանը)։ Այս տպարանի հրատարակութիւնները կը հասնին շուրջ 150 անուններու։ Անոնցմէ են Յ․ Թումանեանի, Ալ․ Ծատուրեանի բանաստեղծութիւններու ժողովածուները, գրական-բանասիրական ծանրակշիռ գործեր,«Հիւսիսափայլ»-ը, «Ճռաքաղ»-ը, «Համբաւաբեր Ռուսիո»-ն եւ այլն։ Նշանաւոր էին նաեւ Ե․ Աւետիքեանի եւ Կ․ Մուրադեանցի տպարանները։
20-ականներու սկիզբի տարիներուն, բեղումնաւոր էր Հայկական գործերու կոմիսարիատի տպարանը, ուր հրատարակուած են «Կարմիր Դրոշակ» թերթը, Վ․ Ի․ Լենինի «Պետութիւն եւ Յեղափոխութիւն» գործը՝ Վ․ Տէրեանի թարգմանութեամբ (1920) եւ այլ գիրքեր։
Միքայէլ Նալբանդեանի յուշարձան (երեւան)

Միքայէլ Նալբանդեանի յուշարձանը, կը գտնուի Երեւանի կեդրոնի՝ Օղակաձեւ զբոսայգիին եւ գրողի անուան փողոցի վերջնամասին։ Տեղադրուած է 1965 թուականին ։ Ընդգրկուած է Երեւանի Կեդրոնի վարչական շրջանի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկին։


== Հեղինակներ ==
- Ճարտարապետ՝ Ջիմ Թորոսեան
- Քանդակագործ՝ ՀՀ ժողովրդական նկարիչ Նիկողայոս Նիկողոսեան


== Տուեալներ ==
Յուշարձանը կառուցուած է պղինձէ եւ որձաքարէ: Բարձրութիւնը 4,5 մ. է։
132 (թիւ)

132 (հարիւր երեսուներկու)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ մըն է 131-ի եւ 133-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
 A241754  132-ի նշաններով կազմուած երկնիշ թիւերու գումարն է՝ 132=12+13+21+23+31+32=132
132րդ Ամենայն հայոց կաթողիկոսը 1999-էն Գարեգին Ա.-ն է
132 Այթրա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 132 -ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան Д  (տէ) տառը
Տարուայ 132րդ օրն է Մայիս 12-ը (նահանջ տարիներուն՝ Մայիս 11-ը)
Գոյականի Հոլովներ

Գոյականի Հոլովներ, անուններուն վերջաւորութեան կատարուած ձեւափոխութիւններ։ Խօսքի մէջ գոյական անունը կը գործածուի տարբեր ձեւերով. իւրաքանչիւր ձեւ ունի իմաստ եւ նախադասութեան մէջ կը կատարէ որոշակի պաշտօն։ Հոլովը կ'որոշենք բառին ստացած ձեւէն, արտայայտած իմաստէն եւ կատարած պաշտօնէն։
Ժամանակակից հոլովներն են՝ ուղղական, հայցական, սեռական, տրական, բացառական եւ գործիական, սակայն չորս ձեւ միայն, որովհետեւ մէկ կողմէն ուղղականն ու հայցականը, իսկ միւս կողմէն սեռականն ու տրականը՝ ձեւով նոյնացած են։ Այս հոլովները իրարմէ զանազանելու համար պէտք է հաշուի առնենք անոնց իմաստը եւ պաշտօնը։
Նախադասութեան մէջ սեռական հոլովը գոյականի լրացումն է եւ ցոյց կու տայ առարկայի պատկանելութիւն, վերաբերութիւն, ամբողջի եւ մասնաւորի յարաբերութիւն, իսկ տրականը բայի լրացումն է եւ կ'արտայայտէ զանազան յարաբերութիւններ։
Պանքոք

Պանքոք, Թայլանտի մայրաքաղաքը եւ գլխաւոր նաւահանգիստը։ Բնակչութիւնը՝ 5 676 648 մարդ (31 Դեկտեմբեր 2018)։ Կը գտնուի Մենան Չառ Փրայա գետի գետաբերանին՝ Հարաւչինական ծովու՝ Սիամի ծոցէն 30 քմ․ անդին։


== Պատմութիւն ==
Կը յիշատակուի XVI դարէն։ 1782-էն Թայլանտի մայրաքաղաքն է։ Անուանումը կազմուած է թայ լեզուի պանկ «բնակավայր» եւ քոք (սալորենիի տեսակ մը) բառերու միացումէն։ Քաղաքի յիմնադրման ժամանակ՝ իրեն տրուած, պաշտօնական անուանումը բաղկացած է 21 բառէ, որոնցմէ առաջին երկուքը՝ «Գրունկ Թհէպ», կը նշանակէ «հրեշտակներու քաղաք». Պանքոքցիները յաճախ այդպէս կ՛անուանեն իրենց քաղաքը։


== Բնակչութիւն ==
Մանուէլ Մամիկոնեան

Մանուէլ Մամիկոնեան (ծննդեան թուական անյայտ- 386), Մեծ Հայքի սպարապետ, զօրավար (377-386), Մամիկոնեան նախարարական տան աւագ: Եղած է Մուշեղ Մամիկոնեանի հօրեղբօր՝ Վաչէ Մամիկոնեան որդին: Երիտասարդ ժամանակ, պատերազմի ընթացքին իր եղբօր՝ Կոն (Մամիկոն) Մամիկոնեանի հետ միասին գերի եղած են պարսիկներուն:
Փաւստոս Բիւզանդը կը պատմէ, որ ան եւ Կոնը շատ պատերազմներու մասնակցած են պարսկական բանակի կազմին եւ բազմաթիւ յաղթանակներ տարած են: Քուշաններու դէմ տարած յաղթանակէն ետք՝ Սասանեան արքայ Շապուհ Բ․-ի համաձայնութեամբ, Մանուէլ Մամիկոնեան ազատուած է պարսից գերութենէն, վերադարձած է հայրենիք, ստանձնած է իր տոհմի նահապետութիւնը եւ հայոց սպարապետի պաշտօնը: Պարսկական 10 հազարնոց հեծելազօրի օգնութեամբ Կարնոյ դաշտը յաղթած է եւ տապալած է Հայոց թագաւոր Վարազդատ Արշակունին, ձերբակալած եւ սպաննուած է անոր սպարապետ Բատ Սահառունիին: Այնուհետեւ, հայ նախարարներուն համաձայնութեամբ թագաւոր հռչակուած է Պապ թագաւորի անչափահաս որդի Արշակ Գ․-ին (378-389)՝ արքայամայր Զարմանդուխտի հետ ստանձնելով անոր խնամակալութիւնը:
Յակոբ Մանանդեանի եւ ուրիշներու կարծիքով, Մանուէլ Մամիկոնեան ընդունած էր Սասանեաններուն գերիշխանութիւնը: Որոշ ուսումնասիրողներ հաւաստի համարած են Փաւստոս Բիւզանդի այն վկայութիւնը, ըստ որուն, Մանուէլ Մամիկոնեան օգտուելով Պարսկաստանի տիրող անկայուն ներքին իրադարձութենէն, կոտորած է պարսկական զօրքերը, 7 տարի ձեռք բերած է լիակատար անկախութիւն եւ զբաղած է խաղաղ շինարարական զործերով:
Էտուարտօ Էռնէկեան

Էտուարտօ Էռնէկեան (4 Դեկտեմբեր 1932(1932-12-04), Պուէնոս Այրես, Արժանթին) Արժանթինահայ գործարար, Հայաստանի ազգային հերոս։ Արժանթինահայ գործարար Էտուարտօ Էռնէկեան Հարաւային Ամերիկայի ամէնէն հարուստ անձերէն մէկն է: Կը համարուի ամենայաջող ձեռներեցներէն մէկը Լատինական Ամերիկայի մէջ։ Իր ընկերութիւնները կը զբաղուին ենթակառուցուածքային գործունէութեամբ, գիւղատնտեսութեամբ, ուժաբանութեամբ, մանրածախ առեւտրով եւ դրամատունի գործունէութեամբ։ 21 Սեպտեմբեր 2017-ին, անոր շնորհուած է Հայաստանի Հանրապետութեան ազգային հերոսի կոչում։


== Կենսագրութիւն ==
Էտուարտօ Էռնէկեանը ծնած է 4 Դեկտեմբեր 1932-ին Պուէնոս Այրես, Արժանթին, հայ գաղթականներու ընտանիքի մէջ։ Էռնէկեանները ընտանիքը հիմներ է textile հիւսուածեղէն ձեռնարկութիւնը։ Ան Երբեք ամուսնացած չէ եղած, երեխաներ չունի։ Իր հետ կ'աշխատին մահացած եղբօր՝ Ալպերթոյի զաւակները. Մարթին եւ Ուկօ։ Էռնէկեանի կարողութիւնը 2013 թուականին կը հաշուուի 1, 8 միլիարտ ԱՄՆ տոլար։ Արժանթինի ամենահարուստ մարդկանց ցանկին մէջ 80-ամեայ գործարարը կը գտնուի երկրորդ տեղը ։ Ներկայ դրութեամբ Էռնէկեանի հսկողութեան տակ կը գտնուին 49 օդանաւակայաններ տարբեր երկիրներու մէջ (Արժանթին, Իտալիա, Հայաստան, Էկուատոր, Փերու, Պրազիլ, Ուրուկուէյ), եւ ունի աւելի քան 1000 քմ2 հողամաս։ Էտուարտօ Էռնէկեանը ամենէն յայտնի ձեռնարկութիւններն են՝ «Aeropuertos Argentina 2000» եւ «Քորփորասիոն Ամերիկա» ընկերութիւնները։ Գործարարին նաեւ կը պատկանին «America TV» հեռուստացանցը, 4 ռատիոկայան եւ «El Cronista» ֆինանսական ամսագիրը։


== Գործունէութիւնը Հայաստանի մէջ ==
17 Դեկտեմբեր 2001ին Էտուարտօ Էռնէկեանի «Քորփորասիոն Ամերիկա» ընկերութեանը կը պատկանի «Արմենիա միջազգային օդանաւակայաններ» ընկերութիւնը՝ Հայաստանի խոշորագոյն «Զուարթնոց» միջազգային օդանաւակայանի հետ միասին։
2006 թուականին ձեռք բերած է Հայաստաին մէջ մեծութեամբ երրորդ՝ «Քոնվերս Պանք» ՓԲԸ-ն բաժնետոմսերու 95%-ը։
2012 թուականին յայտարարուեցաւ, որ գործարարը կը պատրաստուի տեղեկատուական գիտաճարտարուեստներու գործարան հիմնել Երեւանի մէջ։
Գործարարը նաեւ խոշոր ներդրումներ  կ'իրականացնէ գիւղատնտեսութեան ոլորտին մէջ։


== Պարգեւներ ==
1995 - Արժանթինի տարուայ ձեռնարկատեր
1991 - «Leonardo» մրցանակ՝ «լաւագոյն արտասահմանեան գործարար» անուանակարգ (Իտալիա)
2001 - Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչի կարգ
2011 - Սուրբ Էջմիածնի ասպետ
2012 - «Business for Peace» մրցանակ (Նորվեկիա)
2017 - Հայաստանի ազգային հերոս։


== Արտաքին յղումներ ==
Էտուարտօ Էռնէկեանի պաշտօնական կայք (հայ.) (սպան․) (անգլերէն) (փորթ.)
«Քորփորասիոն Ամերիկա»
Էտուարտօ Էռնէկեանի ալիքը ԵուԹյուպ կայքը
Էտուարտօ Էռնէկեան Linkedin կայքը
էռնէկեան Կ՛ընդարձակէ Իր Գործառնութիւնը
Էռնէկեան 250 Հազար Տոլար Կը Նուիրէ Հայաստանին
Էռնէկեան 250 Հազար տոլար Պիտի Տրամադրէ ՀՀ Կառավարութեան «Քորոնա» Ժահրին Դէմ Պայքարի Համար
Գութան (ամսագիր)

«Գութան» (ամսագիր), գիւղատնտեսական գիտական ամսագիր։ Լոյս տեսած է 1901-1905 թուականներուն, Փարիզի մէջ։ Տնօրէն-խմբագիր՝ Գ․ Մեծաաուրեան։ Ձգտած է տարածել հողի մշակման առաւել օգտաւէտ եղանակները, հայ ընթերցողին հասցնել գիւղատնտեսական գիտութեան նուաճումները։ Առաջարկած է գիւղատնտեսական դասընթացներ ստեղծել գիւղական եւ նախակրթական վարժարաններուն մէջ, հայ ժողովուրդի ապագան կապել գիւղատնտեսութեան զարգացման հետ։ Տպագրած է յօդուածներ անասնապահութեան, անասնաբուծութեան, ցորենի եւ այլ կուլտուրաներու մշակման, շերամապահութեան, նորագոյն գիւղմեքենաներու մասին։
«Գութան»-ին առընթեր կազմակերպուած գործակալութիւնը օգնած է ձեռք բերել գիւղմեքենաներ ու գիւղգործիքներ, սերմեր, ինչպէս նաեւ մասնագիտական գրականութիւն, ստանձնած է ֆրանսացի մասնագէտներու միջոցով գործարաններու ու ագարակններու յատակագիծեր կազմելու գործը։
Ասատուր Արսէնեան

Ասատուր Արսէնեան (1885, Հաճըն, Ատանայի վիլայէթ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 1915), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Ասատուր Արսէնեան ծնած է 1885 թուականին, Ատանայի նահանգի՝ Մարաշի գաւառի Հաճընի գաւառակին մէջ։ 1909 թուականին աւարտած է դեղագործական ուսումը ու որպէս դեղագործ աշխատած։ 1910-1924 թուականներուն, նշանակուած է դեղատան վարիչ՝ Կոստանդնուպոլիսի Ս․ Փրկիչ ազգային հիւանդանոցին։ 1915 թուականի Ապրիլի 24-25-ին գիշերը, Կոստանդնուպոլսոյ մէջ ձերբակալուած է 235 անուանի հայ մտաւորականներու շարքին նաեւ՝ Ասատուր Արսէնեանը։ Անոնց բանտարկած են Կոստանդնուպոլսոյ կեդրոնական բանտին մէջ, ապա խումբ-խումբ ուղարկած՝ Անատոլիոյ խորքերն ու գազանաբար սպանած։ Անունը փորագրուած է Չանղըրըի բանտին մէջ հաւաքուած համրիչի՝ 99 հատիկներէն մէկուն վրայ։ Այլ տուեալներով՝ 1915 թուականին նահատակուած է Տէր Զօրի կողմերը՝ 30 տարեկան հասակին։ Այլ տուեալով՝ վերապրած է։ 1930 թուականին, վերամասնագիտանալով՝ դարձած է ատամնաբոյժ։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։


== Գրականութիւն ==
Պալաքեան Գրիգորիս ծ. վրդ. «Հայ գողգոթան», Վիեննա, 1922։
Հայրապետյան Վանիկ «Էջեր Հայաստանի դեղագործության պատմությունից», Երեւան, 1990։
Պալաքյան Գրիգորիս ծ. վրդ. «Հայ գողգոթան», Երեւան, 1991։
Յարման Արսէն «Հայերը օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի» (Թուրգերէն), Սթամպուլ, 2001։
Աւագեան Կարինէ «Եղեռ նահուշ մասունք կամ խոստովանողք եւ վկայք խաչի», Երեւան, 2002։
Աւագեան Կարինէ «Չանղըրըի 1915 թ. Ապրիլ 11, Յիշատակ»… Թանգարանային ցուցանմոյշը, «Հանդէս Ամսօրեայ», 2008, հ. 1-12։