Լեարդաթորշում

Լեարդաթորշումը, (cirrhosis) լեարդի ամբողջական եւ վերջնական սպիացումն ու փճացումն է:


== Ախտապատճառներ ==
Լեարդաթորշումը բազմաթիւ լեարդային երկարատեւ հիւանդութիւններու վերջին փուլն է: Տեղի կ'ունենայ շատ դանդաղ եւ թաքուն ձեւով: Լեարդաթորշումով լեարդի արիւնով մատակարարումը կը նուազի եւ լեարդի գործունէութիւնը կը ձախողի, մասնաւորապէս սննդանիւթերու, ներծորոյթներու եւ բնասպիտի արտադրութիւնը կը խանգարուի կամ ալ կը նուազի:
Լեարդաթորշումի կարեւորագոյն ախտապատճառներն են`

Լեարդի ժահրային հիւանդութիւններ, մասնաւորապէս` լեարդաբորբի A, B, C խմբաւորումները: Լեարդաթորշումի հիմնական պատճառը լեարդաբորբի C խմբաւորումն է:
Ալքոլամոլութիւն. չափազանց ալքոլի գործածութիւնը լեարդը կը մատնէ դժուարութեան եւ ան չի կրնար բնական ձեւով կատարել իր դերակատարութիւնը: Լեարդի բջիջները կը փճանան կամ կ'այլափոխուին եւ տեղի կ'ունենայ ճարպի կուտակում եւ մնայուն լեարդաբորբ, որ պատճառ կը դառնայ կանխահաս սպիացումի, ապա` լեարդաթորշումի:
Ծինային հիւանդութիւններ. անբնական ծիներու ներգործութեամբ կը յառաջանան լեարդի կարգ մը հիւանդութիւններ, ինչպէս` երկաթագունախտ (hemochromatosis) եւ Ուիլսըն-ի հիւանդութիւն, որոնք ընդհանրապէս կը յայտնուին շատ կանուխ` մանկութեան շրջանին կամ աւելի ուշ:
Վարակամերժութեան (Immunity) համակարգի խախտում, որուն պատճառով լեարդը կ'ենթարկուի կրկնովի բորբոքումներու եւ սպիացումի:
Որոշ դեղերու եւ ճարտարարուեստական թոյներու ենթակայութիւն:
Լեարդի խլիրդներ, որոնք ընդհանրապէս մարմինի այլ օրկաններէ լեարդ փոխակայուած (metastasized) կ'ըլլան:
Գիրութիւն:
Շաքարախտ:
Մաղձածորանի (bile duct) խցում, որուն պատճառով մաղձ չի հասնիր բարակ աղիքներուն:
Սիրտի աշխատանքի կրկնովի կաթուած (heart failure):
Լեարդի պարկային բնաթելացում (cystic fibrosis):Լեարդաթորշումի ախտանշաններն են`

ախորժակի նուազում,
յոգնածութիւն,
ֆիզիքական ընդհանուր տկարութիւն,
ծանրութեան կորուստ,
դեղնախտ,
քերուըտուք,
սրունքներու եւ փորի  ջրակուտակում (ascitis),
մէզի գոյնի փոփոխութիւն`սրճագոյն մէզ,
շփոթութիւն,
կեդրոնացումի նուազում,
արիւնոտ կղկղանք,
մորթային կապտաբիծեր (bruises),
ջերմութիւն:Լեարդաթորշումի ախտաճանաչումին համար կը կատարուին՝

բժշկական ընդհանուր քննութիւն,
լեարդի գործունէութեան արեան զանազան տեսակի քննութիւններ,
մէզի քննութիւն,
լեարդի համակարգչային շերտագրական նկարում (CT Scan),
լեարդի անդրձայնային նկարում (ultrasound):Լեարդաթորշումէ տառապող անհատը կ'ունենայ շատ մը բարդութիւններ, օրինակ`

լայնցած երակներու արիւնահոսութիւն,
փորի ջրակալում,
շաքարախտի զարգացում,
մորթային զարկերկային արիւնահոսում,
մորթային կապտաբիծերու յայտնաբերում,
կանխահաս դաշտանադադար,
մկանային տկարութիւն,
երիկամի աշխատանքի խանգարում եւ դադարում,
արեան թթուածինի նուազում,
լեարդային ուղեղատապ,
մահաքուն եւ մահ:Լեարդաթորշումը հիմնական դարման չունի: Սակայն կան որոշ միջոցառումներ, որոնք կը դանդաղեցնեն անոր յառաջխաղացքը: Այս միջոցառումներէն կարելի է յիշել հետեւեալները.

ալքոլ չգործածել,
աղի գործածութիւնը նուազեցնել,
յոգնեցուցիչ աշխատանքէ հրաժարիլ,
գործածել քորթիզոն (cortisone), հակաժահրային եւ միզամղիչ դեղեր:Լեարդաթորշումը կարելի է կանխարգիլել` հետեւելով հետեւեալ ցուցմունքներուն.

Ալքոլ բնաւ չգործածել,
Լեարդի բորբոքումներ չունենալ,
Ենթակայ չըլլալ ձեռքբերովի ախտամերժութեան անբաւարարութեան համախտանիշի (AIDS) եւ մարդկային ախտամերժողականութեան անբաւարարութեան ժահրին (HIV),
Չունենալ անպաշտպան սեռային յարաբերութիւն` կասկածելի անձերու հետ,
Հեռու մնալ քիմիական նիւթերէ, թոյներէ եւ միջատասպան դեղերէ,
Պատուաստուիլ լեարդաբորբ A եւ B խմբաւորումներու դէմ,
Հետեւիլ առողջապահական սննդականոնի. ուտել առատ պտուղ եւ բանջարեղէն, ճարպ շատ չսպառել,
Չգիրնալ,
Օրինաւոր մարզանքի հետեւիլ:Լեարդաբորբի A եւ B խմբաւորումները կանխարգիլելի են յատուկ պատուաստներով: Լեարդաբորբի C  խմբաւորումը պատուաստ չունի: