armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
1946 թուական

1946 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 46րդ տարին է

Սուրիոյ անկախութիւնը1943 • 1944 • 1945 • 1946 • 1947 • 1948 • 1949


== Դէպքեր ==


==== Անյայտ ամսաթիւով ====
Մոնաքոյի մրցաշարքը կը սահմանուի Ինքնաշարժի Միջազգային Դաշնակցութեան կողմէ  Fédération Internationale de l'Automobile (FIA)

20 Փետրուար՝ Արեւմ.Գերմանիոյ մէջ Տորթմունտին մօտ հանքի մը պայթիւնէ զոհուեցաւ 405 հանքափոր
17 Ապրիլ՝ Սուրիոյ անկախութիւնը պաշտօնապէս ճանչուեցաւ Ֆրանսայէն
31 Մայիս՝ Յունաստանին մէջ հանրաքուէով որոշուեցաւ վերադարձ միապետութեանը
02 Յունիս՝ Իտալիոյ մէջ հանրաքուէով որոշուեցաւ միապետութեան վերացումը
 10 Յունիսին Իտալիան հռչակուեցաւ հանրապետութիւն
01 Յուլիս՝ Միացեալ նահանգները Պիքինի աթոլլին մէջ կատարեցին շարք մը միջուկային փորձարկումներ
 5 Յուլիսին Փարիզին մէջ ցուցադրուեցին պիքինի լողազգեստները
04 Յուլիս՝ 42 հրեաներ սպաննուեցան Լեհաստանի Քիելցէին մէջ տեղի ունեցած ջարդերուն
19 Նոյեմբեր՝ Աֆղանստանը, Իսլանտան եւ Շուէտը միացան ՄԱԿ-ին
12 Դեկտեմբեր՝ Իրանի զօրքը վերագրաւեցաւ Ազարպայճան նահանգը
26 Դեկտեմբեր՝ Սիամը (1949-էն՝ Թայլանտ) դարձաւ ՄԱԿ-ի անդամ


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ 1946 ծնունդներ


==== Փետրուար ====
21 Փետրուար` Ալան Ռիքման Alan Sidney Rickman (մ.2016) բրիտանացի դերասան


==== Մայիս ====
09 Մայիս՝ Վիկտոր Միրզայանց (մ.1997/98) խորհրդային հայ շարժապատկերահանող
20 Մայիս՝ Շեր (Շերիլին Սարգիսիան) Sher, Sherilin Sarkissian ամերիկացի երգչուհի եւ դերասանուհի


==== Յունիս ====
14 Յունիս՝ Տանըլտ Թրամփ Donald John Trump ԱՄՆ-ու 45րդ նախագահ
15 Յունիս՝ Տեմիս Ռուսոս Demis Roussos Ντέμης Ρούσσος (մ.2015) յոյն երգիչ
24 Յունիս՝ Մարթեն Եորկանց Marten Yorgantz ֆրանսահայ երգիչ եւ երգահան


==== Յուլիս ====
12 Յուլիս՝ Ռոպըրթ Ֆիսք Robert Fisk բրիտանացի լրագրող


==== Աւգոստոս ====
24 Օգոստոս՝ Մարկ Նշանեան սփիւռքահայ իմաստասէր, գրականագէտ, թարգմանիչ


==== Դեկտեմբեր ====
04 Դեկտեմբեր՝ Լեւոն Ժամկոչեան նկարիչ, քանդակագործ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ 1946 մահեր 


==== Փետրուար ====
26 Փետրուար՝ Կարպիս Ճանճիկեան (ծն.1920) հայ բանաստեղծ


==== Մայիս ====
15 Մայիս՝ Գրիգոր Աւետեան (ծն.1870) դերասան


==== Սեպտեմբեր ====
05 Սեպտեմբեր՝ Գէորգ Կառվարենց (Արապաճեան, ծն.1892, Կ.Պոլիս) երաժշտահան


==== Նոյեմբեր ====
25 Նոյեմբեր՝ Հենրի Մորկընթաու Henry Morgentau (ծն.1856) ամերիկացի դիւանագետ


== Արտաքին յղումներ ==
1946-ը Պատմութեան մէջ(անգլերէն)Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1946(անգլերէն)
Տա­թե­ւիկ Սա­զան­դա­րեա­ն

Տաթեւիկ Սազանդարեան (20 Օգոստոս 1916(1916-08-20), Խնձորեսկ, Զանգեզուրի Գաւառ, Ելիզավետպոլ Նահանգ, Կովկասի Փոխարքայութիւն, Ռուսական Կայսրութիւն - 6 Հոկտեմբեր 1999(1999-10-06), Երեւան, Հայաստան), օփերային երգչուհի։


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Խնձորեսկի մէջ։ Մանկութիւնը անցած է Պաքու: 1929 թուականին տեղափոխուած է Մոսկուա, երգած՝ Արեւելեան ինքնագործ խումբին մէջ։
Ուսանած է Մոսկուայի Հայ մշակոյթի տան երաժշտական եւ տրամաթիքական աշխատանոցին մէջ։ Երեւան գալով եղած է Երեւանի Օփերայի եւ պալէի թատրոնի մեներգչուհի։
1939 թուականին Մոսկուայի մէջ՝ Հայ արուեստի տասնօրեակին, հանդէս եկած է Ալմաստի (Սպենդիարեանի «Ալմաստ») դերերգով եւ արժանացած՝ համընդհանուր ճանաչման։
Երգչուհիի մեկնաբանմամբ Փառանձեմի (Տիգրան Չուխաճեանի «Արշակ Բ․»), Թամարի (Արմէն Տիգրանեանի «Դաւիթ Բէկ») եւ Ալմաստի դերերգերը հայկական օփերայի կատարողական արուեստի գոհարներէն են:
Յատուկ անոր համար գրուած են Թամարի, Շուշանի՝

Պապաեւի «Արծուաբերդ»,
Նազելիի՝ Ստեփանեանի «Հերոսուհին»,
Պերպերոյի՝ Տէր-Ղեւոնդեանի «Արեւի ցոլքերում» դերերգները։Լաւագոյն կատարումներէն եղած են նաեւ Քարմէնի՝

Պիզէի «Քարմէն»,
Ամներիսի՝ Վերտիի «Աիտա»,
Իոքաստէի՝ Սթրավինսքիի «Էտիփ արքայ»,
Լիւպաշայի՝ Ռիմսքի-Քորսաքովի «Թագաւորի հարսնացուն»,
Օլկայի՝ Չայքովսկիի «Եւկենի Օնեկին» եւ այլ դերերգներ։Հանդէս եկած է նաեւ իբրեւ քամերային երգչուհի։ Կատարած է հայ, ռուս եւ եւրոպացի յօրինողներու շուրջ 450 ստեղծագործութիւններ ։
H-Pem

H-Pem (ոճաւորուած՝ h-pem) հայկական մշակութային առցանց բեմ, որուն գլխաւոր լեզուն անգլերէնն է։ Հիմնուած է 2019-ի Մայիսին՝ Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան Համաբեմ ընկերութեան կողմէ։  Բեմին առաքելութիւնն է  հասնիլ աշխարհացրիւ հայերու, մասնաւորաբար՝ հայ երիտասարդութեան եւ զանոնք արդիական, ստեղծագործական եւ մասնակցողական միջոցներով հաղորդակից դարձնել իրենց հայրենիքին եւ մշակոյթին։


== Պատմութիւն ==
Համազգայինի առաքելութիւնը արդիւնաւէտ կերպով իրագործելու նպատակով՝ 2014-ին Համազգայինի 7-րդ Պատգամաւորական ժողովը ընդգծեց անհրաժեշտութիւնը հիմնելու արդիական առցանց  բեմ մը՝ հասնելու համար սփիւռքահայութեան, յատկապէս՝ երիտասարդութեան։
Պատգամաւորական ժողովէն ետք Համազգայինի Կեդրոնական վարչութիւնը իր կազմէն ստեղծեց ծրագիրին գործադրութիւնը հետապնդող յանձնախումբ եւ բեմի տնօրէնի պաշտօնին կոչեց Լուսիկ Կիւլոյեան-Սրապեանը: Նախքան բեմին նախագիծը պատրաստելը՝ Կիւլոյեան-Սրապեան  խորհրդակցեցաւ Հիւսիսային Ամերիկայի եւ այլ երկիրներու մէջ ապրող անգլիախօս երիտասարդներու հետ՝ լսելու համար անոնց կարիքները եւ ակնկալութիւնները։Առցանց ծրագիրը կոչուեցաւ h-pem՝ միացնելով Համազգային հայ կրթական եւ մշակութային միութեան սկզբնատառ «Հ.»-ն եւ հայերէն «բեմ»-ը։Այնուհետեւ 2017-ին h-pem-ի միացաւ Լիլի Թորոսեանը իբրեւ բեմի օգնական պատասխանատու եւ յօդուածագիր, յաջորդ տարի՝ Ռուբէն Ճանպազեանը իբրեւ բովանդակութեան պատասխանատու եւ խմբագիր, իսկ 2019-ին՝ Շահէն Արապօղլեանը իբրեւ տնօրէնի օգնական եւ ընկերային ցանցերու քաղաքականութիւն մշակող պատասխանատու:
H-Pem-ը հանրութեան հասանելի դարձաւ 13 Մայիս 2019-ին։


== Գործունէութիւն ==
H-Pem-ը մեծ մասամբ մատչելի է հանրութեան։ Այցելուներ նաեւ կրնան անվճար արձանագրուիլ՝ փոխանցելու համար իրենց մեկնաբանութիւնները, ստեղծագործութիւնները եւ առաջարկները , ինչպէս նաեւ՝ կապ հաստատելու իրարու հետ։
H-Pem-ի բովանդակութիւնը բաժնուած է երկու մասի՝

Featured content, ուր կը հրապարակուին բեմին աշխատակիցներուն գրութիւնները, եւ
Your stage, ուր լուսարձակի տակ կ՚առնուին այցելուներու կողմէ տրամադրուած գործեր։


=== Featured content ===
Featured content-ը h-pem-ի առցանց թերթն է, որ կ՚ընդգրկէ լրագրական եւ գեղարուեստական գրութիւններ (Stories), հարցազրոյցներ (Interviews), քննական ակնարկներ (Analyses), արուեստի եւ մշակոյթի մէջ իրագործումներ կատարած անձերու արժեւորումներ (Profiles), ինչպէս նաեւ՝ լուսանկարներով պատմուած նիւթեր (In pictures)։


=== Your stage ===
Your stage-ը փորձարկութեան վայր մըն է, ուր Multimedia guide մասին մէջ կը ներկայացուին լսատեսողական միջոցներով իրականացած արուեստի գործեր, իսկ Submissions մասին մէջ նորահաս թէ հաստատուած արուեստագէտներու կը տրամադրուի  իրենց ստեղծագործական աշխատանքը ծանօթացնելու վայր մը։ Your stage-ի Collaborations մասին մէջ բեմը կը կեդրոնանայ յատուկ նիւթերու վրայ եւ  գործակցաբար ծրագիրներ կ՚իրականացնէ զանազան մարզերու մէջ ստեղծագործող  արուեստագէտներու, գրագէտներու, մշակութային գործիչներու, ուսանողներու եւ նորաւարտներու հետ, ինչպէս նաեւ՝ կազմակերպութիւններու, հիմնարկներու եւ տարբեր գաղութներէ հայերու։ 
Բեմը նաեւ ունի Live streaming-ի անկիւն մը, ուր կը կատարէ աշխարհի տարածքին  հայկական մշակութային իրադարձութիւններու կենդանի սփռումներ։
Փարոս (շաբաթաթերթ, Լիբանան)

«Փարոս», երգիծական կիսամսեայ պատկերազարդ հանդէս, ապա՝ տասնօրեայ, շաբաթաթերթ։ Լոյս տեսած է 1951-1952 թուականներուն։ Արտօնատէր՝ Բաբգէն Տեր-Գեորգեան։ Պատասխանատու խմբագիր՝ Պետրոս Քիրեճեան։ Բանաստեղծութիւններու եւ առակներու միջոցով ծաղրած է լիբանանահայ գաղութի վատ բարքերը։ Տպագրած է նիւթեր՝ նուիրուած սփիւռքին հայապահպանութեան, ծաղրած է հայոց լեզուի անաղարտութիւնը խաթարողներուն, ինչպէս նաեւ Մերձաւոր Արեւելքի, մասնաւորապէս Լիբանանի տիրող քաղաքական իրավիճակը, գերտերութիւններու գործելակերպը տարածաշրջանին։
Հայերէն ամենօրեայ հաղորդումներ ձայնագրուած են Լիբանանի պետական ռատիոիով։ 1982 թուականին՝ քաղաքացիական պատերազմի հետեւանքով պետական հսկողութեան թուլացման պայմաններուն Պէյրութի մէջ գործած են շարք մը հայկական ռատիոկայաններ, յիշատակութեան արժանի են «Ռատիոփարադայզը», «Լիբանահայ ազգի ձայնը», «Ռատիո մելոտին», ՀՅԴ հովանաւորութիւնը վայելող «Վանաձայնը», ՌԱԿ «Ռատիո Սևանը», ՍԴՀԿ «Ռատիո Նայիրին» եւ «Հայության ձայնը», ՀԺՇ-ի «Ռատիո հայը»։ Քաղաքացիական պատերազմի տարիներուն հայերէն քաղաքական հաղորդումներ տրուած են նաեւ Լիբանանի Փաղանգաւոր կուսակցութեան «Սաութ Լուբնան» («Լիբանանի ձայն»), Աշխատաւորներու լիգայի «Սաութ ալսաուրա ալ-արաբիյյա» («Արաբական հեղափոխության ձայն») եւ Լիբանանի համայնավար կուսակցութեան «Սաութ ալ-շաաբ» («Ժողովրդի ձայն») ռադիոկայաններէն։ 1998 թուականին «Վանա ձայնը» ստացած է հայերէնով հաղորդումներ ու քաղաքական լուրեր սփռելու պետական արտոնագիր։ 1992 թուականէն ի վեր արձակուած է Լիբանանի առաջին եւ մինչեւ այսօր միակ հայկական պատկերասփիւռը՝ «Արմինիըն Թելեվիժըն Նեթուորքը»։ 1999 թուականէն հայերէնով ամէնօրեայ լուրեր հաղորդած է Լիբանանի վարչապետ Ռաֆիք ալ Հարիրի սեփականութիւնը հանդիսացող «ալ-Մուստաքպալ» («Ապագա») հեռուստակաեանը։ 1996 թուականին կարճ ժամանակով հայերէն լուրեր եւ հաղորդումներ հեռարձակած է նաեւ արաբական «Այ. Սի. էն.» պատկերասփռային ընկերութիւնը։


== Աղբիւրներ ==
152 (թիւ)

152 (հարիւր յիսուներկու)՝ զոյգ երկնիշ բնական թիւ մըն է 151-ի եւ 153-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
 A005349  անմնացորդ կը բաժնուէ իր բաժանարարներու գումարի վրայ, հետեւաբար՝ բերկրալի թիւ է
չորս յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 152=31+37+41+43
կիրառութիւններ՝
152 Աթալա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 152 -ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան Ш (շա) տառը
Տարուայ 152րդ օրն է Յունիս 1-ը (նահանջ տարիներուն՝ Մայիս 31-ը)
Վահէ Արծրունի

Վահէ Արծրունի,  աւազանի անունով Մելիքսեթ Մուրատեան (1884, Կաղբի գիւղ, Շատախ, Վանի նահանգ – 17 Յունիս 1958, Թեհրան, Պարսկաստան)․ իրաւաբան, ուսուցիչ, քաղաքական - հասարակական գործիչ։


== Կենսագրական գիծեր ==


=== Առաջին տարիները ===

Վահէ Արծրունի ծնած է 1884-ին Պատմական Հայաստանի Շատախի Կաղբի (կամ Կաղպի) գիւղը։ 1896-ի կոտորածներուն հայրը կը կորսնցնէ եւ ամերիկացի միսիոնար Ռէյլնոլտսի միջամտութեամբ 1897-ին Վահէ կ'ընդունուի տեղւոյն ամերիկեան որբանոց-դպրոցը։  Վեց տարի ետք, դասընթացքները աւարտելով ուսուցչական եւ յեղափոխական ասպարէզ կը նետուի։


=== Ա․Մ․Նահանգներուն մէջ ===
1906-ին Վահէ Արծրունի Ամերիկա կ'անցնի, ուր կը յաճախէ Հարվըրտ համալսարանը։  1913-ին կ'աւարտէ վկայուելով իբրեւ իրաւաբանութեան մասնագէտ։  Ամերիկա, ուսումէն ետք, կը լծուի քաղաքական գործունէութեան․  կը դառնայ կուսակցական գործիչ, Հ․Յ․Դ․ Կեդրոնական Կոմիտէի անդամ եւ «Հայրենիք»ի խմբագիր։


=== Հայաստանի Առաջին Հանրապտութիւն ===
1919-ին, Հ․Հ․ Պատուիրակութիւնը զայն Փարիզ կը կանչէ։ Փարիզ հասած, կ'որոշուի զայն Հայաստան ղրկել։  Պոլսոյ եւ Պաթումի վրայով 19 Օգոստոս-ին Երեւան կը հասնի։ Կառավարութեան որոշումով, ներգաղթի գործերու վարիչ կը նշանակուի։  
1920-ին Կարս կը գտնուի ներգաղթի եւ որբերու խնամատարութեան գործով եւ կը գործակցի Ամերիկեան Նպաստամատոյցին հետ։ Կարսի գրաւումէն ետք, Արագածոտնի շրջանը կ'անցնի․ նախ Ալագեազ, ապա Թալին։  
Հ․Հ․ տակնապալի օրերուն, արտակարգ դատարանի նախագահ կը նշանակուի եւ մինչեւ ընդհանուր նահանջը այդ պաշտօնին վրայ կը մնայ։  Միաժամնակ, Վասպուրականցիներու Զինուորական Մարմնի եւ պետական ապահովութեան խորհուրդի անդամ  է։
Կը մասնակցի Փետրուարեան ապստամբութեան եւ կառավարութեան տապալումէն ետք, 2 Ապրիլ 1921-ին հազարաւորներու հետ Զանգեզուր` Լեռնահայաստան, կ'անցնի, ուրկէ կարճ ժամանակ ետք Թաւրիզ կը փոխադրուի։


=== Պարսկաստան ===
Տասնամեակ մը Թաւրիզ կը մնայ, ուր կը պաշտօնավարէ Ամերիկեան «Մեմորեալ» վարժարանին մէջ։  1932-ին Թեհրան կը փոխադրուի, ուր կը ստեղծէ առեւտրական գործ մը, որպէսզի ապրուստը ապահովէ։  Միաժամանակ կը նուիրուի ազգային – հասարակական գործունէութեան։  Անդամ է Թեհրանի Թեմի Պատգամաւորական Ժողովն եւ Թեմական Խորհուրդին։  կ'աշխատակցի Թեհրանի «Ալիք» օրաթերթին։  


== Մահը ==
Հիւանդութենէ մը ետք, Վահէ Արծրունի աչքերը կը փակէ 17 Յունիս 1958-ին։


== Գործերը ==
Հրատարակած է երեք արարով թատերախաղ մը «Նարրիկ իշխան»ի կեանքէն եւ վիպակ մը։ Ձգած է բաւական անտիպ գրութիւններ։
Հեղինակն է երեք աշխատութիւններու՝ «Հայ-տաճկական պատերազմը», «Հայ սպայութիւնը» եւ «Շատախ», որոնք հետագային, իր աղջկան Յուշիկ Արծրունիի մեկենասութեամբ ամփոփուած են մէկ գիրքի մէջ եւ հրատարակուած 2002-ին, Երեւան։  19 Սեպտեմբեր 2002-ին, Հ․Հ․ԳԱԱ Պատմութեան հիմնարկին մէջ, գիրքին ներկայացումը տեղի կ'ունենայ, ուր ելոյթ կ'ունենայ գիրքին խմբագիր եւ «Ամերիկայի Ձայն»ի աշխատակից, միջազգային հաղորդավար եւ հայկական բաժնի խմբագիր Նորայր Պահլավունի (Ուաշինկթըն)։


== Տե՛ս նաեւ ==
Սօս Վանի


== Աղբիւրներ ==
«Ամէնուն Տարեգիրք», Կարօ Գէորգեան, 1959 տարի, Մահագրութեան բաժին։
Մարի-Թերեզ Ճապրայեան

Մարի-Թերեզ Ճապրայեան(ծն.՝Ալեքսանտրէթի Պէյլան գիւղաքաղաքը), հայ բանաստեղծուհի


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Ալեքսանտրէթի Պէյլան գիւղաքաղաքը։ Կը պատկանի նահապետական բազմանդամ ընտանիքի մը։ Երկրին հայութեան հետ կը գաղթեն Լիբանան, Տիւրոսի աննշան գիւղ մը, Պաս, ուր կ՛անցընէ մանկութեանը թշուառ տարիները։
Գիւղին Անարատ Յղութիւն վարժարանը 7 տարի յաճախելէ ետք կը ղրկուի Հռոմ, բարձրագոյն ուսում ստանալու համար։ Ութը տարի ետք կը վերադառնայ Լիբանան, ու Պէյրութի Հռիփսիմեանց եւ Մեսրոպեան վարժարաններուն մէջ լեզու եւ գրականութիւն կը դասաւանդէ։
Պէյրութի Սէն ժոզէֆ համալսարանի Հայագիտութեան դասընթացքներուն հետեւած է Հայր Մսրլեանի օրով։ Ապա ղրկուած է Փարիզ, Սեվր, մանկավարժական դասընթացքներուն հետեւելու։
Ամուսնացած է Նիւ Եորբի մէջ, Յովհաննէս Ոսկերիչեանի հետ։ Բախտաւորուած են եբկու զաւակներով, անոնցմէ Արմէն-Քրիստափոր՝ 1993 Մայիսին վկայուած է իբրեւ բժիշկ։ Իսկ իրենց դուստրը՝ Արփի-Աննա կը հետեւի համաշխարհային օրէնսգիտութեան։


== Ուսում ==
Մարի-Թէրէզ սկսած է գրել պատանի տարիքին։ Իր բանաստեղծութիւններու երեք տետրակները հրոյ ճարակ դարձած են, Պէյրութի իբենց տան հետ։


== Գործեր ==
15 տարի լռելէ ետբ վերսկսած է գրել պատմուածքներ եւ քերթուածներ։ Ներկայիս հրատարակութեան համար պատրաստ ունի քերթուածներու երկու տետրակ եւ վէպ մը. Քոյր Կատարինէի Խոստովանութիւնները։
Հրատարակած է պատմուածքներու հատոր մը՝
Արմատներ (Նիւ Եորք, 1988), իր եւ ամուսինին «Ոսկետառ» հրատարակչատան կողմէ։ Կողքի գծագրութիւնը կատարած է նոյնինքն հեղինակը։
Թէրէզ Ոսկերիչեան կու տայ իրական կեանքէ պատկերներ. շահեկան են, Ամերիկեան խառնարանին մէջ հասակ նետած մարգոց ազնիւ եւ յոռի կողմերը նկարագրող էջերը, ուր հեղինակը լաւատեսութեամբ կը մեկնաբանէ մարդոց հոգեբանութիւնը:


== Աղբիւրներ ==
Երուանդ Թէրզեան

Երուանդ Թէրզեան (ծնած՝ 9 Փետրուար 1939, Աղեքսանդրիա (Եգիպտոս),  մահացած է 25 Նոյեմբեր 2019, ԱՄՆ) հայ գիտնական՝ աստղագէտ։


== Կենսագրութիւն ==
Թէրզեան ծնած է 9 Փետրուար 1939-ին, հայ հօրմէ եւ յոյն մօրմէ: Դպրոցը կ՛աւարտէ Աղեքսանդրիոյ մէջ, ապա՝ կը յաճախէ Գահիրէի Ամերիկեան համալսարանը: 1960-ին կը տեղափոխուի Միացեալ Նահանգներ։ 1963-ին Ինտիանա համալսարանէն կը ստանայ աստղագիտութեան ճիւղին մէջ մագիստրոսի վկայական, իսկ 1965-ին կ՛արժանանայ դոկտորի աստիճանին:


== Գործունէութիւն ==


=== Գիտական ===
Դոկտոր Երուանդ Թէրզեան կեանքը կը նուիրէ կրթութեան, հանրային ծառայութեան եւ գիտական հետազօտութիւններու:
Ան կ՛ուսումնասիրէ տիեզերքը, ուսանողներու եւ առհասարակ հանրութեան համար ոգեւորիչ փորձառութիւններ ապահովելու համար: Մեծ ազդեցութիւն կ՛ունենայ երիտասարդ ուղեղները ոգեշնչելու եւ կրթելու հարցին մէջ:
Թէրզեան ութ տարի կ՛աշխատի NASA-ի յանձնախումբերուն մէջ, իսկ 20 տարի կը ղեկավարէ NASA-ի Նիւ Եորքի տիեզերական դրամաշնորհներու համախմբումը, որ կը ներառէ 19 համալսարան եւ գիտական կեդրոն։
12 տարի աստղագիտութեան նիւթով կը դասախօսէ Ամերիկացի աստղագէտներու ընկերակցութեան անդամներուն: Յայտնի է աստղային եղափոխութեան ոլորտին մէջ իր ուսումնասիրութիւններով, ինչպէս նաեւ հեռաւոր մոլորակային համակարգերու միջեւ ջրածնային գօտիներու յայտնագործումով: Թէրզեան աւելի քան 235 գիտական յօդուածի համահեղինակ է եւ 7 գիրքի խմբագիր։


=== Մանկավարժական ===
Թէրզեան 1965-էն ի վերշ կը դասաւանդէ ու ուսումնասիրութիւններ կը կատարէ «Քորնել» համալսարանին մէջ։ Ան կ՛արժանանայ բազմաթիւ մրցանակներու։
1965-1967 թուականներուն կը դառնայ Փորթօ Ռիքոյի «Արեսիպօ» աստղադիտարանի գիտական աշխատակից, 1967-1972 թուականներուն` աստղագիտութեան փրոֆէսօրի օգնական, 1968-ին կը նշանակուի Քոռնելի համալսարանի աստղագիտութեան բաժանմունքի փոխտնօրէն։ 1968-1974 թուականներուն` նոյն համալսարանի ռատիոֆիզիկայի եւ տիեզերական հետազօտութիւններու կեդրոնի տնօրէնի օգնական, 1972-1977 թուականներուն` աստղագիտութեան տոցենդ եւ 1977-ին՝ Քոռնելի համալսարանի աստղագիտութեան փրոֆէսօր:


== Շքանշաններ ==
Անանիա Շիրակացիի մետալ։
NASA-ի «Lifetime Achievement Award» (Նշանակալի հանրային սպասարկութեան) շքանշան։


== Աղբիւրներ ==
Մահացած է աստղագէտ Երուանդ Թերզեան
Dr. Yervant Terzian, PhD. | 1939 - 2019 | Obituary
Թիֆլիսի Պետրոս Ադամեանի Անուան Պետական Հայկական Դրամատիկական Թատրոն

Թիֆլիսի Պետրոս Ադամեանի Անուան Պետական Հայկական Դրամատիկական Թատրոն, Հայաստանի սահմաններէն դուրս գործող միակ պետական թատրոնը աշխարհին մէջ։


== Պատմութիւն ==
1824 թուականէն Թիֆլիսի Ներսիսեան դպրոցի մէջ հայերէնով բեմադրուած են ներկայացումներ։ 1880-ականներէն, թատրոնի բարգաւաճման գործին մէջ, կարըեւոր եղած է Պետրոս Ադամեանի դերը։ Թատրոնի հետագայ գործունէութիւնը կապուած է Յակոբ Պարոնեանի եւ Ալեքսանդր Շիրվանզադէի ստեղծագործութիւններու հետ։ Թատրոնը հիմնուած է 1856 թուականին, վիրահայ համայնքի ջանքերով։ Դերասանական խումբը ղեկավարած է՝ Գէորգ Չմշկեանը։ Թատրոնի ձեւաւորման մէջ, մեծ աւանդ ունեցած է՝ Գաբրիէլ Սունդուկեանը, որուն «Էլի մէկ զոհ» ու «Պեպօ» պիեսները բեմադրուած են թատրոնին մէջ։ 1905-1907 թուականներուն, հայկական թատրոնը ստեղծագործական մեծ վերելք ապրած է։ 1910-ականներուն, դերասանական կազմի մէջ եղած են բեմի վարպետներ՝ Յասմիկը, Ալիխանեանը, Պետրոս Ադամեանը, Օ. Գուլազեանը, Քնարիկը, Մ. Մանուէլեանը, Արուս Ոսկանեանը եւ Վահրամ Փափազեանը։
1918-1920 թուականները, թատրոնին համար եղած են ճգնաժամային։ 1921, Մայիս 1-ին թատերախումբը ստացած է պետական թատրոնի կարգավիճակ եւ կոչուած է՝ Ստեփան Շահումեանի անուան հայկական թատրոն։ 1936 Մարտին, թատրոնին յատկացուած է առանձին շէնք՝ Հաւլաբարի մէջ։
1991 թուականին, թատրոնը վերանվանուած է՝ Թիֆլիսի Պետրոս Ադամեանի անուան պետական հայկական դրամատիկական թատրոնի։
TechHaus Volantis

TechHaus Volantis-ը Ամերիկեան ելեկտրոնային եւ օդային մեքենայ մըն է նախաձեռնուած աշխարհահռչակ երգչուհի Լէյտի Կակայի կողմէ: Նաեւ կը կոչուի «թռչող զգեստը»:


== Ձեւաւորումը եւ Մշակումը ==
Volantis-ը կրնայ պարունակել միայն մէկ անձ իր վրայ: Ձեւաւորուած է անգլիական Studio XO ընկերութեան կողմէ եւ շինուած է TechHaus-ի կողմէ 2 տարուայ ընթացքին:Volantis-ի ետեւ կայ փոքր տուփիկ մը, որմէ կ’ելլեն ապահովական գոտիները եւ կը պարունակեն պէտք եղած բարդերը: Առջեւէն կը տեսնենք ճերմակ «հագուստը»:6 հովահարներ իրար կապուած են հեքսակոնային ձեւով՝ որոնք «ծաղկած» են փոքր տութիկին ընդմէջէն, տալով մեքենային շուրջ մէկ մեթր գետնէն բարձր թռչելու կարելիութիւնը: Ամէն մէկ հովահար ունի 2 հատ յայթայթող մեքենայ՝ մէկը քարպոնով լեցուն, վերի բաժինը, իսկ մոյսը՝ վարի. խողովակ մը կը միացնէ երկուքը: Բարդերուն պարունակութիւնը առաւելագոյնը 250 Ah է:Հագնողը կը կենայ տափակ ճերմակ կտորի մը վրայ եւ կարողութիւնը չ’ունի մեքենան վարելու, տեղը՝ օդային կապերով կը վարէ մեքենան:


== Պատմութիւնը ==
Իր ArtRave-ի ժամանակ 2013-ին, «Brooklyn Navy Yard» սրահին մէջ Կական վարեց մամլոյ ասուլիս մը եւ առաջին անգամ ըլլալով ներկայացուց Volantis-ը իբրեւ աշխարհի առաջին թռչող հագուստը:. It has been described by Entertainment Weekly as a "hover dress". Երբ փորձեցին՝ Volantis օդը բարձրացաւ 1.778 մեթր:
Կական մանրամասութիւնները ետքը յայտնեց Twitter-ի վրայ այդ օրուայ առաւօտուն, գրելով.- «Ժամը 18:00-ին EST այսօր պիտի փորձենք VOLANTIS-ը աշխարհին դիմաց: Կը հրաւիրենք բոլորդ մասնակից դառնալու այս դէպքին»: ("At 6pm EST today we will beta test VOLANTIS with the world. We invite you into our creative process during her initial stages of lift off."):


== Տե՛ս Նաեւ ==
Լէյտի Կակա


== Արտաքին յղումներ ==
Haus of Gaga ոչ պաշտօնական կայքէջ.
Շուշան

Շուշան, շուշանազգիներու ընտանիքի բազմամեայ սոխուկաւոր խոտաբոյսերու ցեղ։ Նշանաւոր է շուրջ 90 (այլ տուեալներով՝ 100) տեսակ։


== Անունը տարբեր լեզուներով ==

Բազ­­մա­­­թիւ լե­­զու­­ներ կը բաժ­­նեկցին այս ծաղիկին հնա­­գոյն անու­­նը, ասո­­րերէն՝ շու­­շան, աք­­քա­­­տերէն՝ շիշ­­նու, եփ­­րա­­­յերէն՝ շո­­շան, մի­­ջին պարսկե­­րէն՝ սո­­սան, դա­­սական յու­­նա­­­րէն՝ սու­­սոն, վրա­­ցերէն՝ շրո­­շանի։ Ըստ ստու­­գա­­­բան­­նե­­­րու բո­­լորը ծաղ­­կած են շու­­շա­­­նը խորհրդան­­շող եգիպ­­տա­­­կան գրան­­շա­­­նէ մը, որ կը հնչէր «զշն»։


== Հայրենիք ==
Հայրենիքը կը համարուի Հիւսիսային կիսագունդը Ճափոն, Չինաստան, Հեռաւոր Արեւելք, Սիպերիա, Կովկաս, Հնդկաստան, Եւրոպա (Միջերկրական ծովու շրջանին մէջ գտնուող երկիրները), Միացեալ Նահանգներ եւ Քանատա։ 


== Կենսաբանական նկարագրութիւն ==

Սոխուկը թեփուկաւոր է։ Ցօղունը ճիւղաւորուող է, կանգուն, տերեւապատ, բարձրութիւնը՝ 100-110 սմ։ Տերեւները հերթադիր են, նշտարաձեւ։ Ծաղկաբոյլը հուրանաձեւ է, ծաղիկները՝ մեծ, դեղին՝ շագանակագոյն բիծերով։ Կը ծաղկի Յունիս-Յուլիսին։ Պտուղը բազմասերմ տուփիկ է։
Վերատնկման ատեն, սոխուկները անհրաժեշտ է տեսակաւորել, տնկելով միայն մեծերը, իսկ մանրերը հարկ է պահել յաջորդ տարուան գարնան տնկելու համար։


== Արժէքը ==
Մեղրատու է եւ գեղազարդիչ։ Շուշանի կարգ մը տեսակներ (սպիտակ եւ չինական շուշաններ, վագրաշուշան եւ այլն) կը մշակուին նաեւ ՀՀ-ի մէջ՝ իբրեւ գեղազարդիչ բոյսեր։ Գրանցուած է ՀՀ Կարմիր գիրքին մէջ։


== Շուշանին բուժիչ յատկութիւնները ==
Շուշանը ունի օգտակար յատկութիւններ՝

Անոր ծաղիկներուն թուրմը կ'օգտագործուի կարգ մը հիւանդութիւններու բուժման համար, ինչպէս՝  Սրտանոթային հիւանդութիւններու եւ ակնաբուժութեան:
Միզուղիներ (ureverass)
Անքնութիւն եւ նեարդային հարցեր
Աղիքային հարցեր


== Պատկերասրահ ==
Գուրգէն Քհնյ. Հաճէթեան

Գուրգէն Քհնյ. Հաճէթեան, աւազանի անունով՝ Տիգրան, որդի Սարգիսի, ծնած է արաբկիրցի ծնողքէ, Մալաթիա մէջ, 1890-ին։ 1895-ին Համիտեան կոտորածին, Տիգրանին հայրը սպաննուած է քիւրտերու կողմէ եւ ինք մնացած է որբ։ 1896-ին, իր մայրը անչափահաս երկու զաւակներով տեղափոխուած է Արաբկիր, ուր վերամուսնացած է Աբրահամ Սուվալեան անուն անձի մը հետ, իր երեխաներուն հոգատար մը ունենալու մտադրութեամբ։
Տիգրան իր նախնական կրթութիւնը ստացած է Արաբկիրի «Եկաւեան» եւ ապա «Մայր» վարժարաններուն մէջ։ 1901-ին ծնողքը վերադարցած է Մալաթիա, ուր մնացած է հինք տարիներ։ Այդ ժամանակամիջոցին Տիգրան իր ուսումը շարունակած է Ս. Յարութիւն Եկեղեցի ազգային դպրոցը, զոր աւարտած է 1904-ին։
1905-ին, պայմաններու բերումով ծնողքը տեղափոխուած է Հէքիմեան կոչուած շրջանը, ուր տեղւոյն ծխական վարժարանին նշանաւոր ուսուցիչն էր պրն. Յարութիւն Էֆէնտի Արսլանեան, որուն հսկողութեան տակ Տիգրան մէկ տարի ուսուցչական պաշտօն վարած է։
Ապա, ծնողքին ստիպուներուն վրայ, հեռացած է կրթական կեանքէ ու ժամանակ մը հետեւած արհեստի եւ դարձած՝ կօշկակար։ Տարիներու աշխատանքով երբ իր նիւթական վիճակը բարելաւուած է, պատրաստուած է ամուսնութեան:
Լիպօ Քսիան

Լիպօ Քսիան (Libo County, կը հնչուի Lìbō Xiàn)․ Կուիզհու գաւառ, Չինաստան։  Վարչականօրէն կը պատկանի Քիանան Պուէյ եւ Միաօ Կիսանկախ Գաւառապետութեան (Qiannan Buyei and Miao Autonomous Prefecture)։


== Աշխարհագրութիւն ==
Լիպօ Քսիան գաւառը կը գտնուի Քիանան Պուէյ եւ Միաօ Կիսանկախ Գաւառապետութեան հարաւ-արեւելեան ծայրամասը եւ սահմանակից է Կուանքսի կիսանկախ շրջանին հետ (Չինաստան)։ Գաւառին Քսիաքիգոնկ եւ Տոնկտուօ վայրերը (550․000 քլ² տարածութեամբ) ծանօթ են իրենց հիանալի քարսթ (karst) տեղագրութիւններուն համար, որոնք մաս կը կազմեն հարաւային Չինաստանի բազմատեսարժան վայրերուն․ 2007-ին արձանագրուած են որպէս Հարաւային Չինաստանի Եունեսքոյի Քարսթ Համաշխարհային Ժառանգութիւն։


== Բուսականութիւն ==

Գաւառին քարսթ շրջապատը կ՛ընդգրկէ անտառներու հետեւեալ տեսակները․-

Տաք փշատերեւային անտառ,
Տաք ասեղնային ու լայն տերեւային խառն անտառ,
Մշտադալար եւ դիւրաթափ լայն տերեւային խառն անտառ,
Հսկայ պամպու խմբուած ծառերու անտառ։Ինչպէս նաեւ՝ հասարակ ծաղկող բոյսեր, ինչպէս օրինակ՝ Beilschmiedia, գետնակարիայ (Cryptocarya),Casearia, երկուակորիզ (Diospyros), ձիւթասերմնի (Pittosporum), դղքի (Maple), նշդարի (Hornbeam), կնձնի (elm), վիբուռնի (Viburnum),սալորի ծառերու տեսակներ (Prunus) եւ վարդենիի տեսակներ (rose)։
Պահպանուած բոյսեր են նաեւ՝ չինական կոնաբեր, սոճիի բնիկ տեսակներ, փշատերեւային կոնաբեր անտառներ (Pseudotsuga sinensis (Chinese Douglas-fir)), կեդրենեակ խնկամայրի։


== Պատկերասրահ ==
Գողթանիկ (Արցախ)

Գողթանիկ, գիւղական համայնք Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան Քաշաթաղի շրջանին մէջ: Կը գտնուի հանրապետութեան հիւսիս արեւմտեան կողմը։ Բերձորէն 30 Քմ հեռաւորութեան վրայ, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտէն՝ 80 Քմ հեռաւորութեան վրայ։
Շրջանը բարձր է եւ լեռնային, ունի 1927,5 հա տարածք, որմէ 428,3 հա կ'օգտագործուի գիւղատնտեսութեան, 1403,5 հա անտառային հողեր են։ Գողթանիկի սահմանային գօտիով կը հոսի Շալվա գետին վտակը։ Ազատագրուած է Մարտ 1993-ին, բնակուած է 1994-ին՝ Ազրպէյճանէն բռնագաղթած հայ փախստականներով։
Քաշաթաղի  Գողթանիկ գիւղին դպրոցին մէջ 2017-էն ի վեր ստեղծագործարան մը կը գործէ, ուր առկայ են ձեռագործի, տիկնիկային թատրոնի, թուղթէ եւ կերպընկալէ  իրերու վերամշակման եւ բնապահպանական խմբակներ: Գողթանիկի   ստեղծագործարան կը յաճախեն դպրոցին 32 աշակերտները։
27 Սեպտեմբերին Ազրպէյճանի կողմէ Արցախի Հանրապետութեան դէմ սկսած պատերազմական գործողութիւններուն իբրեւ հետեւանք Ազրպէյճանի վերահսկողութեան տակ կ'անցնի Գողթանիկ գիւղը:


== Բնակչութիւն ==
Գողթանիկ ունի 103 բնակիչ, որոնք գլխաւորաբար կը զբաղին գիւղատնտեսութեամբ՝ անասնապահութեամբ եւ հողագործութեամբ:


== Պատմամշակութային յուշարձաններ ==
Համայնքին պատմամշակութային յուշարձաններն են՝ խաչքար (ԺԲ.-ԺԳ. դարեր), խաչքար (ԺԳ. դար), խաչքար (ԺԷ.-ԺԸ. դարեր), խաչքար (ԺԸ. դար), կամուրջ «Կոտրած»:


== Արտաքին յղումներ ==
Յակոբ Ղահրամանեան, ՏԵՂԵԿԱՏՈւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան վարչատարածքային միաւորների սոցիալ-տնտեսական բնութագրերի, Երեւան, Ճարտարագէտ, 2015: