armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Լեւոնկլա

Լեւոնկլա (Լեւոնի ամրոց), (թրք.՝ Yılankale «Օձի ամրոց»), պատմական Կիլիկեան Հայաստանի ամրոց ներկայիս Ատանայի նահանգի տարածքին։


== Պատմութիւն ==
Ամրոցը կառուցուած է Լեւոն Բ.-ի (1198-1219) օրով Ժբ. դարու վերջը։ Ամրոցը կը գտնուի Ճէյհան գետի ափին՝ քարափին վրայ։ Ճէյհան քաղաքէն ունի 6քմ. հեռաւորութիւն։ Բերդը ամբողջովին կառուցուած է լաւ տաշուած կրաքարէն։ Ամրոցին մէջ առկայ է զանգակատունը։
Բերդը կառուցուած էր Դաշտային Կիլիկիոյ մէջ՝ մետաքսի ճամբով անցնող միջազգային առեւտուրը վերահսկելու նպատակով։ Բացի ատկէ, ամրոցը կը հանդիսանար Լեւոն Մեծագործի արքունի ամառանոցը։
Ներկայիս բերդը կիսաւեր վիճակի մէջ էր մեր օրեր են հասել երկու ամբողջական պատեր։ Ըստ որոշ տեղեկությունների` Լևոնկլան անտերության է մատնվել Բեյլիքների տիրապետության տակ գտնված ժամանակ։ Ներկայումս բերդը համարվում է Կիլիկեան Հայաստանի ամենալավ պահպանված ամրոցներից մեկը, ազատ է հանրության համար և վերանորոգվել է 2014 թվականին։


== Գրականութիւն ==
Kristian Molin: Unknown crusader castles, Continuum International Publishing Group, 2001 ISBN 978-1852852610 GoogleBooks
Չիլէ

Չիլի (Սպաներէն՝ Chile), պաշտօնապէս՝ Չիլիի Հանրապետութիւն, երկիր է Հարաւային Ամերիկայի մէջ՝ Խաղաղական ովկիանոսի ափին։ Կը զբաղեցնէ ովկիանոսամերձ նեղ, երկար ցամաքային տարածութիւն մը։ Մայրաքաղաքն է Սանթիակօն։ Հարաւէն սահմանակից է Փերուի, հարաւ-արեւելքէն Պոլիվիոյ եւ արեւելքէն՝ Արժանթինի։
Ունի 756,950 քառ.քմ տարածութիւն:


== Կլիմայ ==
Հիւսիսային Չիլին ունի արեւադարձային (միջին ամսական ջերմաստիճանը 12-22°C է, տարեկան տեղումները՝ մինչեւ 50մմ), միջին Չիլին՝ չոր մերձարեւադարձային (ջերմաստիճանը՝ 8-22°C, տեղումները՝ 100-2500մմ), հարաւային Չիլին՝ չափաւոր ովկիանոսային (ջերմաստիճանը՝ 3-14°C, տեղումները՝ 3000-7000մմ) կլիմայ։


=== Ներքին ջուրեր ===
Գետերը կարճ են, կը պատկանին Խաղաղական ովկիանոսի աւազանին։ Հարաւը կան բազմաթիւ լիճեր (գլխաւորապէս սառցադաշտային)։ Մեծ գետերն են Լոան, Ուասքոն, Լիմարին, Մաուլէն, Փիօ Փիօն եւ Պէյքերը։


== Բնակչութիւն ==

Աւելի քան 90%-ը չիլիացիներ են։ Կը բնակին նաեւ զանազան հնդիկ ցեղեր, Զատիկ կղզիին մէջ՝ փոլինեզիացիներ։
Պաշտօնական լեզուն սպաներէնն է, կրօնը՝ կաթոլիկութիւնը, պաշտօնական տոմարը՝ Գրիգորեանը։

Մեծ քաղաքներն են Սանթիակօն, Վալփարաիսօն, Վինիա տել Մարը, Քոնսեփսիոնը, Տալաուանօն, Անթոֆաքաստան եւ Թեմուկօն։
2021-ի տուեալներով, բնակչութեան թիւը կը հասնի 19.321 միլիոնի:


====== Հետաքրքրական վայրեր ======
Արուեստագէտներու խումբ մը փորած է «Պոյսենթենեալ չիլտրըն՛զ փարք» խաղավայրը Չիլիի մէջ, Սանթիակօ քաղաքին բլուրներէն մէկուն լանջին վրայ: Բլուրին գագաթը բարձրանալու համար պէտք է առնել ելեկտրական կառք մը, ապա իջնել տասնեակ մը սահնակներէն մէկուն վրայէն սահելով, կամ գագաթին վրայ մնալ՝ զմայլելու համար բացուող տեսարանով:
Չարենցաւան

Չարենցաւան, քաղաք Հայաստանի Կոտայքի մարզի մէջ, մարզկեդրոնէն 12 ք․մ․ հարաւ-արեւմուտք։Հիմնադրուած է 1947 թուականի Փետրուար 23-ին, որպէս աւան «Լուսաւան» անուանամբ։ 1961 թուականին ստացած է քաղաքի կարգավիճակ, իսկ 1967 թուականի Սեպտեմբեր 23-ին վերանուանուած՝ Չարենցաւան, ի յիշատակ բանաստեղծ Եղիշէ Չարենցի։
Քաղաքը կը գտնուի Հրազդան գետի ափին, Երեւանէն 25 ք․մ․ հիւսիս։ Քաղաքի մօտակայքէն կ՛անցնի երկաթագիծ, ինչպէս եւ M4 մայրուղին, զոր կը միացնէ Երեւանը Կոտայքի եւ Գեղարքունիքի մարզերուն հետ։


== Բնակչութիւն ==
Չարենցաւանի ազգաբնակչութեան փոփոխութիւնը.


== Տնտեսութիւն ==
Արդիւնաբերական կեդրոն է։ Բնակիչներուն մէկ մասը կը զբաղի մեքենաշինութեամբ, հանքային ջրերու, գործիքներու արտադրութեամբ։


== Պատմամշակութային կառոյցներ ==
Չարենցաւանի շրջակայքը կը գտնուի՝ քարէ դարու, Աշելեան ժամանակաշրջանի կայան։ Այնտեղ կը գտնուի նաեւ Եղիշէ Չարենցի արձանը։


== Արտաքին յղումներ ==
Կայք Չարենցաւանի մասին։
Սերոբ (անձնանուն)

Սերոբ նաեւ՝ Սերովբ, հայկական արական անուն։ Յառաջացած է հրեշտակներու խումբի մը՝ սերովբէներու (եբրայերէն սարաֆ, հոգն. սարաֆիմ եբր.՝ שָׂרָף‎) անուանումէն:

Լատինագիր ձեւը՝  SEROP 
Անունէ ստեղծուած մականուն՝ Սերոբեան


== Անունը Կրողներ ==
Սերոբ Աղբիւր (Վարդանեան 1864-99 Արեւմտեան Հայաստան) ազատագրական պայքարի հերոս
Սերոբ Անճարակեան (1920 Սալոնիկ-զ.44) նկարիչ, Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմ մասնակից
Սերոբ Պօղոսեան (1904-83 Երեւան) պատմաբան


== Սերովբէ ==
Պոլսահայերուն մէջ տարածուած եղած էր անուան նախնական Սերովբէ ձեւը:
Ահաւասիկ, Կ.Պոլիս ծնած Սերովբէ անունով երեւելիներ.

Սերովբէ Պատկանեան (1769-1836 Աստրախան ) բանաստեղծ
Սերովբէ Պէնկլեան (1838-1903 Աղեքսանտրիա) դերակատար, բեմադրիչ
Սերովբէ Վիչէնեան (1815-97 Կ.Պոլիս) բժիշկ, հանրային գործիչ
Սերովբէ Տերվիշեան (1846-92 Կ.Պոլիս) ՄՄ անդամ, լեզուաբան, հնդեւրոպաբան


== Այլ Լեզուներով ==
Նմանապէս՝ սերովբէներէն յառաջացած անուններ կան այլ լեզուներուն մէջ: 

Յունարէնէ (յուն․՝ σεραφείμ} ռուսերէնին անցած անուանումէն յառաջացած է Серафим, սպաներէնով՝ Serafio անունները:
Թրքերէն İsrafil եւ ազրպէյճաներէն Israfil անունները նոյնպէս Սերովբին համարժէք են եւ յառաջացած են արաբերէն իսրաֆիլ (արաբերէն՝ سْـرَافِـيْـل‎‎} բառէն:
Վարդենիս

Վարդենիս, Վասակաշէն, Ոսկեշէն, Բասարգեչար, քաղաք Հայաստանի Գեղարքունիքի մարզին մէջ, Սեւանայ Լիճին մօտ 7 քմ. հարաւ-արեւելք, Երեւանէն՝ 170 քմ., իսկ մարզկեդրոն գաւառէն՝ 75 քմ.՝ Մեծ Հայքի Սիւնիք նահանգի Սոդք գաւառին մէջ։ Բնակչութիւնը 12,753 մարդ (2001 թ. մարդահամարի տեղեկութեամբ)։ Կը գտնուի ծովու մակարդակէն 2,003 մ. բարձրութեան վրայ։ Ըստ աւանդութեան՝ բնակավայրը հիմնած է Հայկ նահապետի թոռ Գեղամը եւ կոչած է Գեղամաբակ։ Այդ մասին անուղղակի կրնան վկայել բնակավայրի տարածքին վրայ պահպանուած մ.թ.ա III-I հազարամեակներու դամբարանները։


== Պատմական ակնարկ ==


=== Նախկին Անուանումները ===
IX դարուն Սիւնաց Գապուռն Վասակ իշխանը նորոգած է գիւղը եւ վերանուանած է Վասակաշէն։ Սիւնաց իշխանի կառուցած եկեղեցւոյ տեղ XX դարու սկզբին կառուցուած է նոր եկեղեցի՝ Սուրբ Աստուածածին։ XVI - XVIII դարերուն մէջ բնակավայրն անուանած են Ոսկեշէն։ XIX դարու սկզբին բնակչութիւնը գաղթած է Վրաստան։ 1829-1830 թուականներուն բնակավայրին մէջ բնակչութիւն հաստատած են Արեւմտեան Հայաստանի Տիատին (հին անուն՝ Տատեոն) գիւղաքաղաքէն գաղթած հայեր։ Բնակավայրը մինչեւ 1969 թ. կոչուած է Բասարգեչար, այնուհետեւ՝ Վարդենիս։


== Բնակչութիւն ==


== Տնտեսութիւն ==
Քաղաքի տնտեսութեան մեջ կարեւոր տեղ կը գրաւէ արդիւնաբերութիւնը։ Քաղաքի զարգացած արդիւնաբերական ձեռնարկութիւններէն մնացած է եւ կը գործեն միայն սնունդի (կաթնամթերք, հացամթերք) ձեռնարկութիւնները։ Վարդենիսի գիւղացիական տնտեսութիւնները կը զբաղին անասնապահութեամբ, ինչպէս նաեւ հացահատիկի, կերային մշակաբոյսերու եւ ծխախոտի մշակութեամբ։


== Կլիման ==
Յուլիս եւ Օգոստոս ամիսներուն օդի ջերմաստիճանը կը տատանուի 16 °C-20 °C, առաւելագոյն ջերմաստիճանը 31 °C է։ Ձմեռները խստաշունչ են, Յունուարի միջին ջերմաստիճանը՝ -6 °C, ձմրան տեւողութիւնը 6 ամիս է։ Չնայած խիստ ձմրան՝ քաղաքն օղակող ձիւնառատ լեռները դահուկային մարզանքով զբաղելու լաւ հնարաւորութիւն կ'ընձեռեն։


== Պատմամշակութային Կառոյց ==
Հայաստանի հնագոյն բնակավայրներէն է։ Հոս կը յայտնաբերուին պրոնզէ դարէն քանի մը տասնեակ դամբարաններ։ Ս. Աստուածածին եկեղեցին կառուցուած է 1902-1910 թ., որու բակին մէջ կան գերեզմաններ, գեղազարդ խաչքարեր ու տապանաքարեր (15-18դ.)։ Սուրբ Աստուածածին վանքին մէջ ստեղծագործած է Յովհաննէս Ծարեցին։


== Յայտնի Վարդենիսցիներ ==
Համազասպ Համբարձումեան (1880-1965) - ակադեմիկոս, Վիքթոր Համբարձումեանի հայրը։


== Արտաքին յղումներ ==
Գեղարքունիքի մարզպետարանի կայք
Հայրենիք (ամսագիր)

«Հայրենիք», գրական-գեղարուեստական, մշակութային-պատմական ամսագիր, 1968 թուականէն՝ եռամսեայ։ Դաշնակցութիւն կուսակցութեան օրգան։ Լոյս տեսած է 1922-1970 թուականներուն, Պոսթընի մէջ։ Խմբագիրներ՝ Ռուբէն Դարբինեան, Մ. Թոլոլեան։ Տպագրած է սփիւռքահայ, յատկապէս դաշնակցական գրողներու վիպակներ ու վէպեր, պատմուածքներ, պոէմներ ու բանաստեղծութիւններ։
Ակօս

Ակօս (թրք.՝ Agos), 1996 թուականէն Պոլսոյ մէջ հրատարակուող երկլեզու հայ շաբաթաթերթ է։ Կը տպուի հայերէնով եւ թրքերէնով։
Հիմնուած է 1996 թուականին Հրանդ Տինքի եւ Աննա Թուրայի,Լուիզ եւ Տիրան Պաքարներու հետ, Մեսրոպ Պատրիարքին մեծ աջակցութեամբ, թուրքիաբնակ հայերու խնդիրները հասարակութեան փոխանցելու նպատակով։ «Ակօս» Հանրապետութեան շրջանի առաջին հայերէն-թուրքերէն երկլեզու լրագիրն է։ Ժողովրդավարութիւնը, փոքրամասնութիւններու իրաւունքները, անցեալի հետ առերեսումը, Թուրքիայէն ներս բազմազանութեան պահպանումը եւ զարգացումը հրատարակութեան գլխաւոր նախադրեալներն են։ Թուրքիոյ հայ հասարակութեան ծոցէն եկող թերթը մտադիր է Թուրքիոյ եւ համաշխարհային խնդիրներուն աւելի շատ տեղ տալ իր էջերուն մէջ։ Թուրքիոյ մէջ հետզհետէ կը նօսրանայ անկախ լրատուութեան եւ խօսքի ազատութեան տարածքը։ «Ակօս»ը այդ տարածքին վրայ ազատ երկխօսութեան գործօն մըն է։
Ներկայիս խմբագիրը՝ Եդուարդ Տանձիկեանն է։


== Արտաքին յղումներ ==
Թօմոն: Հարցազրոյց Պոլսոյ «Արաս» հրատարակչատան հիմնադիրներէն` Եդուարդ Թովմասեանին հետ
Միլան ՖԱ-ի Ֆութպոլիստներու ցանկ (100 եւ աւելի խաղեր)

Միլան ֆութպոլային ակումբին մէջ 100 եւ աւելի խաղերու մասնակցած ֆութպոլիստներու ցուցակն է, որ կ՛ընդգրկէ մօտ 150 հոգի։ Ամենաշատ խաղերու մասնակցած ֆութպոլիստը Փաոլո Մալֆինին է. 25 շրջաններու ընթացքին՝ 902 խաղ։ Աւելի քան 500 խաղերու մասնակցած է Ֆրանքո Պարեզին (719), Ալեքսանտրո Կոստակուրտան (663), Ճաննի Ռիւերան (658) եւ Մաուրո Տասսոտտին (583)։

Կուննար Նորտալ հարուածած է ամենաշատ գնդակները Միլանի կազմին մէջ. 268 խաղերու ընթացքին 221 գնդակ։ Ընդ որմէ ան միակն է ակումբի կազմին մէջ, որ հարուածած է 200-էն աւելի գնդակներ։


== Ֆութպոլիստներու ցանկ ==
Թարմացուած է օգոստոս 31-ին, 2014։


== Աղբիւրներ ==
«Totali presenze» [Խաղերը]։ magliarossonera.it (իտալերեն)։ արտագրուած է՝ 16 ապրիլ 2014 
«Totali gol» [Գոլերը]։ magliarossonera.it (իտալերեն)։ արտագրուած է՝ 16 ապրիլ 2014 


== Ծանօթագրութիւններ ==

Կաղապար:Միլանի կազմը
Լոնտոնի Միլենիում հետիոտն կամուրջը

Միլենիում կամուրջ (անգլերէն՝ London Millennium Footbridge), Լոնտոնի մէջ Թեմզա գետի վրայ հետիոտն երթեւեկութեան համար նախատեսուած կամուրջ է։ Սկսած է կառուցուիլ 1998-ին, բացումը կատարուած է 2000-ին, 10 Յունիսին։ Երկայնքը 370 մեթր է, լայնքը՝ 4 մեթր։


== Անուանում ==
կամրջին անուանումը անգլերէնէն թարգմանաբար կը նշանակէ Հազարամեակի կամուրջ, քանի որ այս շինութեան կառուցումը կապուած էր երրորդ հազարամեակ մուտք գործելուն հետ:։


== Պատմութիւն ==

Կառուցումը կը սկսի 1998-ի վերջը։ Հիմնական աշխատանքները կը սկսին 28 Ապրիլի, 1999-ին։ կամրջին շինարարութեան համար կը ծախսուի 18,2 միլիոն ֆունտ ստերլինգ։
Բացման օրը կամրջին վրայէն անցած է 90.000 հոգի:
Կառուցումէն առաջ նախապէս Թեմզայի երկու ափերուն՝ այն տեղերը, որոնք կը նախատեսուէին շինարարութեան համար, հնագիտարական պեղումներու կ'ենթարկուին։


== Հարեւան տեսարժան վայրեր ==
Հազարամեակի կամրջին Թեմզայի հիւսիսային ափին առջեւը կը  յայտնուի Ս. Պետրոսի տաճարի գմբէթը, ինչպէս նաեւ անոր հարաւային ճակատամասը։ Իսկ հարաւային ափին առջեւը  նկատելի է Թեմզայի ափին տեղաւորուած «Տէյթ Մոտըրն» պատկերասրահը, իսկ անկէ ձախ՝ շէյքսպիրեան «Կլոպիւս» թատրոնը վերականգնած ձեւով։


== Ֆիլմաշխարհի մէջ ==
«Միլենիում» կամուրջը  առկայ է «Հերի Փոթըրը եւ Խառնածին արքայազնը» ֆիլմին սկզբը։ Ըստ նիւթին՝ Մահուան խժռողները (սեւ կախարդներու խումբ) կը  թռչին Լոնտոնի վրայէն, եւ երբ անոնք կ'անցնին կամրջին վրայէն, անիկա կը քանդուի եւ կը  թափի Թեմզային մէջ, որու մասին կը գրուի թերթերուն մէջ։ Բայց այս դրուագը չի համապատասխաներ վէպին ժամանակային սահմաններուն. Հերի Փոթըրը եւ Խառնածին արքայազնը վէպում իրադարձութիւնները կը կատարուին 1996-ին, իսկ կամուրջը կառուցուած է  2000-ին։
Կամուրջը կարելի է տեսնել մէկ այլ անգլիական ֆիլմի մէջ՝ «Իրական սէր»։
կամրջին կարելի է հանդիպիլ նաեւ «Թայմլէս։ Սուտակէ գիրքը» ֆիլմին մէջ։
«Սեւ հայելի» յաջորդական ֆիլմաշարքին  առաջին մասին  մէջ կ'երեւի Միլենիում կամուրջը։
Արա Աւետիսեան

Արա Սերգէյի Աւետիսեան (14 Սեպտեմբեր 1958(1958-09-14), Թալին, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), հայ գիտնական, ՀՀ պետական գործիչ։
1876 թուական

1876 թուական, նահանջ տարի, 19րդ դարու 76րդ տարին


== Դէպքեր ==
Մարտ 7՝ Ալեքսանտր Կրահամ Պելլը արտոնագրեց հեռախօս սարքը
Օգոստոս 31՝ Օսմանեան կայսրութեան սուլթան կը կարգուէ Ապտուլ Համիթ II-ը30 Նոեմբեր՝ Միկինեսի մէջ հնաբանական պեղումները կը յայտնաբերեն Միկինեան քաղաքակրթութեան գերիշխան Աղամեմնոնաս թագաւորին ոսկեայ դիմակը


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1876 ծնունդներ

Յունուար 3՝ Մարիամ Աւետեան , դերասանուհի
Յունուար 23՝ Օթթօ Տիլս (գերմաներէն՝ Otto Diels, մ.1954), գերմանացի քիմիագէտ
Մարտ 8՝ Հրաչեայ Աճառեան (մ.1953), լեզուաբան եւ բառարանագիր
Մայիս 21՝ Զուրապ Աւալիշվիլի (վրաց.՝ ზურაბ დავითის ძე ავალიშვილი, մ.1944), վրացի պատմաբան, դիւանագէտ ու իրաւաբան
Յուլիս 1՝ Քարէն Եփփէ (դան․՝ Karen Jeppe, մ.1935), դանիացի միսիոնար

Օգոստոս 18՝ Շուշանիկ Կուրղինեան (մ.1927), բանաստեղծուհի
Անյայտ օրով՝
Կարապետ Աղաջանեան (մ.1955, Փարիզ), բժիշկ, մանկավարժ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1876 մահեր
Տանիէլ Արափ Մոյ

Տանիէլ Թորոյթիչ Արափ Մոյ (2 Սեպտեմբեր 1924(1924-09-02), Sacho, Բրիտանական Քենիա - 4 Փետրուար 2020(2020-02-04), Նայրոպի, Քենիա) Քենիայի երկրորդ նախագահը եղած է 1978-էն մինչեւ 2002-ը: Ամբոխահաճոյ խոստումներով եւ ծայրայեղ ճնշումներով ան կրցած է յաղթահարիլ 1991-ի բազմակուսակցական ընտրութիւնները, ան իր ղեկավարած Քենիայի ափրիկէական ազգային միութիւն կուսակցութիւնով յաղթանակ տարած է 1992 եւ 1997 թուականների ընտրութիւններուն: Մինչեւ նախագահ դառնալը ան ծառայած է որպէս Քենիայի փոխնախագահ 1967-էն 1978 թուականները:


== Գործունէութիւն ==
Քենիացիներու շրջանին Մոին յայտնի է որպէս Նիւաեօ, սուհիլերէն «ոտնահետք», քանի որ ան յաճախ ըսած է, որ հետեւած է առաջին նախագահ Ճոմոյ Քենեաթային հետքերուն: Անոր նաեւ կ'ըսէին «Քաղաքականութեան փրօֆեսոր» 24 տարուայ ղեկավարութեան համար, որն ամենաերկարն է Քենիայի պատմութեան մէջ:22 Օգոստոս 1978-ին Ճոմոյ Քենեաթային մահէն ետք Մոին դարձաւ գործող նախագահ: Սահմանադրութեան համաձայն, 90 օր անց, Նոյեմբեր 8-ին կայացան նախագահի ընտրութիւններ, ու Մոին միակ թեկնածուն էր։ Սկիզբին ահամար Մոին ունէր լայն աջակցութիւն ամբողջ երկրով մեկ: Ան կը շրջեր երկրով, ամենուր կը հաղորդակցուեր մարդոց հետ, ինչը կը տարբերուեր գոց դուռերու ետեւէն կառավարելու Քենեաթայի կայսերական ոճէն: Թէեւ իր մարդամօտութեանը, Մոին տակաւին չափազանց թոյլ էր իր իշխանութիւնը համախմբելու համար: Սկիզբէն եւէթ, հակահամայնավարութիւնը Մոիի կառավարութեան կարեւոր բաղկացուցիչներէն էր, երբ փոխնախագահ Մուաի Քիպաքին ուղղակի ըսած է՝ «Քենիային մէջ համայնավարները սենեակ մը չունին» 1982-ի Օգաստոս 1-ին զինեալ ոյժերու ստորին անձնակազմը Հեզեքիա Օչուքայի առաջնորդութեամբ եւ անոր հետեւած համալսարանի ուսանողներով Մոին տեղահանելու յեղաշրջումի փորձ ըրաւ: Խռովութիւնն արագ ճնշուեցաւ գլխաւոր սթաֆի պետ Մահամուտ Մոհամէտի հրամանատարութեամբ: Մինչ օրս կը ենթադրուի, որ երկու անկախ խումբերուն կողմէ իշխանութիւնը զաւթելու փորձը եղած է այդ երկուքի տապալման պատճառը, քանի որ անոնցմէ մեկը աւելի կանուխ ըրած էր իր փորձը: Մոին հնարաւորութիւն ստացաւ զատելու քաղաքական ընդդիմախօսները եւ ամրապնդելու իր իշխանութիւնը: Ան կրճատեց Քենեաթայի մադոց ազդեցութիւնը կառավարութեան կազմին մէջ, երկար դատավարութիւններու միջոցաւ, որու արդիւնքին հիմնական դերակատարները յայտնուեցան որպէս դաւաճաններ: Զէնքի հիմնական զաւթիչները, այդ թիւին Օչուքան, դատապարտուեցան մահուան: Ան իր կողմնակիցները նշանակած է առանցքային դերերու եւ փոխած է սահմանադրութիւնը` ձեւականօրէն ՔԱԱՄ-ը երկրին մէջ միակ օրինական թոյլատրուած կողմը դարձնելով:
Պերսեւս

Պերսեւս՝ (յուն․՝ Περσεύς) յունական դիցաբանութեան մէջ Կադմոսի եւ Բեղերոփոնի հետ միասին եղած է մեծագոյն հերոս եւ հրեշներու յաղթող մինչեւ Հերակլեսը: Ան Պոլիդեկտեսի պատուերով գլխատած է Գորգոն Մեդուսան: Ան եղած է կիսաստուած, Զեւսիի եւ մահկանացու Դանաէի զաւակը, ինչպէս նաեւ Հերակլեսի պապը:


== Ծագում ==
Պերսեւսի հայրը Զեւսն էր, մայրը՝ Արգոսի արքայ Ակրիսիոսի դուստր Դանաէն: Որդի զաւակ չունենալէն վշտահար Ակրիսիոս դիմած էր Դելփերի գուշակին, ով զգուշացուց անոր, որ պիտի սպաննուէ իր դստեր զաւակին ձեռամբ: Դանաէն անզաւակ թողնելու համար Ակրիսիոսը անոր բանտարկած էր վերէն բաց պրոնզեայ զնդանի մը ներսը, որ դրուած էր իր պալատի բակին վրայ: Զեւսը եկած էր անոր քով ոսկեայ անձրեւի տեսքով եւ յղացուցած էր անոր: Կարճ ժամանակ անց ծնած է անոր զաւակ Պերսեւսը:
Իր ապագային հանդէպ անհանգստացած Ակրիսիոսը, որ նաեւ վախեցած էր յարուցել աստուածներու բարկութիւնը, սպաննելով Զեւսի զաւակը, Ակրիսիոսը երկուքը դրաւ փայտեայ սնդուկին մը մէջ եւ արձակեցաւ դէպի բաց ծով: Մայր ու որդի հասան Սերիփոս կղզիի ափը, ուր անոնց ջուրէն հանած է ձկնորս Դիկտիսը եւ տղան խնամած է մինչեւ չափահաս դառնալը:


== Գորգոնի Դէմ Կռիւը ==

Դիկտիսի եղբայրն էր կղզիի արքայ Պոլիդեկտեսը: Ան սիրահարուեցաւ գեղեցկուհի Դանաէին: Պերսեւսը անոր պատուարժոն չէր համարեր եւ անկէ կը պաշտպանէր իր մայրը: Այդ ատենը Պոլիդեկտեսը ծրագրեցաւ ղրկել Պերսեւսին վտանգաւոր ճամբորդութեան: Ան կազմակերպեց մեծ խնջոյք մը եւ հիւրերը նուերներ պիտի բերէին: Պոլիդեկտեսը յորդորած էր, որ հիւրերը նժոյգներ նուիրաբերէն եւ Պերսեւրսը չէր կրցած նժոյգ բերել: Եւ ան խնդրեց Պոլիդեկտեսին, ըսել, թէ ինչ է իր ուզածը եւ որ ինք չի պիտի մերժէ: Խոստումին համաձայն Պոլիդեկտեսը պահանջեցաւ բերել սպաննուած Մեդուսա Գորգոնի գլուխը , որուն հայեացքէն մարդիկ կը քարանային:


== Տե՛ս նաեւ՝ ==
Պերսեւս (համաստեղութիւն)


== Գրականութիւն ==
Edith Hamilton, Mythology
Հրաչեայ Սեդրակեան

Հրաչեայ Սեդրակեան (1916, Եոզկաթ, Թուրքիա - 1997, Պէյրութ, Լիբանան), հայ ազգային-հասարակական գործիչ, յօդուածագիր։


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Եոզկաթ: Հայրը՝ Խոսրով էֆէնտին, եղած է Օսմանեան բանակի սպայ, որ Առաջին Համաշխարհային պատերազմի օրերուն հաստատուած է Լիբանան, մինչ ընտանիքը մնացած է Եոզղատ:
Երկու տարեկանին Սեդրակեան համաճարակի հետեւանքով կորսնցուցած է իր մայրը եւ մեծցած է մեծ մօր գուրգուրանքին տակ: 1926 թուականին ընտանօեք վերջնականապէս փոխադրուած են Լիբանան: Պէյրութի մէջ ուսումը ստացած է ժեզուիթներու Սեն Կրեկուար ճեմարանէն, իսկ բարձրագոյն ուսումը՝ Սեն Ժոզէֆ համալսարանէն, մասնագիտանալով իրաւաբանութեան ճիւղին մէջ, զոր պատուոյ յիշատակութեամբ աւարտած է 1941 թուականին, վկայուելով իբրեւ փաստաբան:


== Գործունէութիւն ==
Սեդրակեան կանուխ տարիքէն նետուած է ազգային-հասարակական կեանքին մէջ եւ ունեցած է բեղուն գործունէութիւն: Ան կարեւոր դեր ունեցած է ՀԲԸՄ-ՀԵԸ Հայ համալսարանական ուսանողաց միութեան հիմնադրման մէջ, որ կեանքի կոչուած է 1940-ին: 1940-1943 թուականներուն վարած է միութեան ատենապետութիւնը, ատկէ ետք ալ կարեւոր պաշտօններ վարելով ՀԲԸՄ եւ ՀԵԸ կառոյցներէն ներս:
Կանուխէն անդամակցած է ՌԱԿ-ին: 1946-ին գլխաւորած է Սուրիոյ եւ Լիբանանի Ներգաղթի կեդրոնական կոմիտէն: Հայ մշակոյթը պահպանելու եւ տարածելու միտումով, 1947-ին եղած է հիմնադիրներէն ՌԱԿ մշակութային թեւին՝ Թէքէեան մշակութային միութեան, իսկ 1951-ին՝ Պէյրութի Վահան Թէքէեան վարժարանին, միաժամանակ ըլլալով վարժարանին արտօնատէրը:
Երկար տարիներ ատենապետած է ՌԱԿ Լիբանանի Շրջանային վարչութիւնը, իսկ 1982-ին՝ ընտրուած ՌԱԿ Կեդրոնական վարչութեան ատենապետ:


== Շքանշաններ եւ կոչումներ ==
1988-ին, ՀԲԸՄ-ի նախագահ Ալեք Մանուկեանի որոշումով դարձած է ՀԲԸՄ-ի պատուոյ անդամ: Նոյն տարին Վազգէն Ա. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը Սեդրակեանը պարգեւատրած է «Սուրբ Սահակ-Սուրբ Մեսրոպ» շքանշանով։
1991-ին հռչակուած է ՌԱԿ-ի պատուոյ նախագահ: Արժանացած է Ամենայն Հայոց Վեհափառի սրբատառ կոնդակին, ինչպէս նաեւ՝ Լիբանանի Հանրապետութեան նախագահի Արժանեաց շքանշանին:
Մեծն Հարաւային Գետ

Նահր Ալ-Քապիր Ալ-Ժանուպի (Արաբերէնով՝ Մեծն Հարաւային Գետ النهر الكبير الجنوبي), գետ մըն է Միջին Արեւելքի մէջ, որ կը թափի Միջերկրական Ծովուն մէջ։
Գետը կը կազմէ հիւսիսային բաժինը՝ Լիբանան-Սուրիա Սահմանին, այսօրուան Լիբանանի եւ Սուրիոյ միջեւ։ Նախապէս գետը կը կոչուէր Էլութերըս(Eleutheros, Eleuteris, Ελεύθερος, Ελευθερίς Հին Յունաստանին մէջ)։


== Ծանoթագրութիւններ ==
127 Ժամ (արեւմտահայերէն)

ՎԵՐԱՀՂՈՒՄ 127 Ժամ
Թաժ Մահալ. հայուհին` Հնդկաստանի խորհրդանիշ հոգի (ժապաւէն)

Թաժ Մահալ. հայուհին` Հնդկաստանի խորհրդանիշ հոգի (անգլերէն՝ Taj Mahal: The Armenian Woman and the Symbol of India), վաւերագրական ժապաւէն մը, որ կը պատմէ՝ միջնադարուն, Հնդկաստանի մէջ ձեւաւորուած  հայկական գաղութին մասին:  Ժապաւէնին անդրանիկ ցուցադրութիւնը տեղի ունեցած է  2015 թուականի 8 Մարտ-ին:
Ժապաւէնը նկարահանուած է Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու մէջ բնակող ՝ Սեմ (Սարգիս) Մակարեանի եւ Արա Ազատեանի աջակցութեամբ:


== Ժապաւէնի մասին ==
Ժապաւէնը «Հայկական Չափանիշ» ընկերութեան կողմէ իրականացուած «Անծանօթ հայեր» շարիքին  մէկ մասն է, ուր  մանրամասնօրէն կը ներկայացուի Հնդկաստանի մէջ բնակող հայերու պատմութիւնը:
Վաւերագրական այս ժապաւէն կ՛անդրադառնայ Հնդկաստանի՝ Ագրա քաղաքին մէջ գտնուող, աշխարհահռչակ Թաժ Մահալի տաճարի մասին, որ ըստ կարգ մը պատմական աղբիւրներու, Հնդկաստանի Շահ Ճահան արքային կնոջ՝ Մումթազ Մահալի, զոր հայ եղած է, յիշատակին  կառուցած է:


== Մումթազ Մահալ ==
Սերգէյ Աւագեան իր «Նշանաւոր Հայուհիներ» գիրքին մէջ կը նշէ, որ Մումթազ Մահալը (Հեղինէն) ծնած է 1593 թուականին հնդկական արքունիքի հայազգի պաշտօնեայ Ասաֆ խանի ընտանիքին մէջ։ 1612-ին գահաժառանգ Խուրամի խան կ՛ամուսնանայ անոր հետ: 1627 թուականին գահաժառանգ Խուրամի խանը կը դառնայ Հնդկաստանի թագաւոր: Թագադրութենէն ետք Խուրամի խանը կ՛անուանափոխուի եւ կը կոչուի Շահ Ճահան:
Աշխարհագրագէտ Կամսար Աւետիսեան իր գիրքին մէջ  գրած է, որ 1630 թուականին Մումթազ Մահալ կ՛ուղեկցի թագաւոր ամուսնուն պատերազմի մէջ, ռազմի դաշտին վրայ կը հիւանդանայ: Բժիշկները անկարող կ՛ըլլան փրկելու անոր կեանքը: Մահամերձ վիճակի մէջ ան ամուսինէն կը խնդրէ իր գերեզմանին վրայ կառուցել տաճար:
Հնդկաստանի հայ թագուհի Մումթազ Մահալ իր մահկանացուն կը կնքէ 38 տարեկանին, 1631 թուականին, Հնդկաստանի Պուրհան Նուրէ բնակավայրին մէջ, ուր հողին կը յանձնուի: Սակայն, քիչ ժամանակ ետք անոր աճիւնը կը տեղափոխուի Ագրա եւ հողին կը յանձնուի` Ճամնա գետի ափին: Այստեղ թագաւոր ամուսին Շահ Ճահանը իր սիրեցեալ թագուհիին գերեզմանին վրայ կը կառուցէ (1630-1652) աշխարհահռչակ մզկիթ-դամբարանը` Թաժ Մահալը:


== Աղբիւրներ ==
«Պատանի աշխարհագրագէտ», Կամսար Աւետիսեան, Երեւան, 1985:


== Արտաքին յղումներ ==
Ներկայացվել է «Թաջ Մահալ. հայուհին եւ Հնդկաստանի խորհրդանիշը» ֆիլմի թրեյլերը
ՇՈՒՏՈՎ | Թաջ Մահալ. հայուհին եւ Հնդկաստանի խորհրդանիշը:
Քոփենհակընի Արեւմտեան Գերեզմանատուն

Արեւմտեան հանգստարան (դան․՝ Vestre Kirkegård Վեսթրէ Քիրքէկորտ)՝ Քոփընհակընի մէջ գերեզմանատուն, Դանիոյ մէջ ամէնամեծ գերեզմանատունն է, 54 հեկտար տարածքով: Ճանչուած է մարդոց կողմէ որպէս հին գերեզմաններու եւ յուշարձաններու տեսավայր:


== Տեղը Եւ Նշանակութիւնը ==
Տեղակայուած է քաղաքի կեդրոնի հարաւարեւմտեան մասին չորս երկաթուղային կայարաններու միջեւ, Քարլսպերկ շրջանին հարեւանութեամբ: Գերեզմանատունն ունի կաթողիկէ հատուած, որուն ետեւը հրէական հանգստարանն է: Հոս զանգուածաբար թաղուած են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմէն ետք Դանիոյ մէջ մեռած հազարաւոր փախստական գերմանացիներ, ինչպէս նաեւ Նազիական Գերմանիոյ 4643 զինուորներ:


== Պատմութիւն ==
Vestre Kirkegård-ը բացուած է 1870-ի Նոյեմբեր 2-ին Քոփընհակընի աճող բնակչութեան համար: Մինչ այդ գլխաւոր գերեզմանատուն կը համարուէր Assistens-ը: Գերեզմանատունը կառուցուած է ճարտարապետ Էտուարտ Եյոսելի (Edvard Glæsel, 1858-1915) նախագիծով: Սկզբնապէս ընչազուրկներուն համար նախատեսուած ըլլալով, 1990-ականներէն Vestre Kirkegård-ը կարեւոր թաղումներու վայր մը դառած է:


== Նշանաւոր Գերեզմաններ ==
գրող Հերման Պանկ (Herman Bang 1857–1912) Յղում
վարչապետ Վիլհէլմ Պուլ (Vilhelm Buhl 1881–1954) [1]
քանդակագործ Էդւարտ Էրիքսէն (Edvard Eriksen 1876–1959) [2]
նկարիչ Վիլհէլմ Համարշեոյ (Vilhelm Hammershøi 1864–1916) [3]
վարչապետ Վիկոյ Քամփման (Viggo Kampmann 1910–1975) [4]
դերասանուհի Ասթա Նիլսէն (Asta Nielsen 1881–1972) [5]
երգահան Քարլ Նիլսէն (Carl Nielsen 1865–1931) [6]
թուաբանագէտ Եուլիւս Փեթերսէն (Julius Petersen 1839–1910) [7]
բեւեռախոյզ Քնուտ Ռասմուսէն (Knud Rasmussen 1879–1933) [8]
վարչապետ Թորւալտ Սթաունինկ (Thorvald Stauning 1873–1942) [9]
հեղինակ Եալմար Սեոտերպերկ (Hjalmar Söderberg 1869–1941) [10]
քանդակագործ, նկարիչ Լաւրից Թուքսէն (Laurits Tuxen 1853–1927) [11]


== Գերեզմանաքարեր ==

		
		


== Արտաքին յղումներ ==
Pamphlet գերեզմանատան քարտէսով
CWGC: Քոփէնհակընի Արեւմտեան Գերեզմանատուն (անգլերէն)