Արթօ Թունճպոյաճեան

Արթօ Թունճպոյաճեան․  4 Օգոստոս 1957(1957-08-04), Պոլիս, Թուրքիա․ ամերիկահայ «աւան-կարտ» avant-garde աւանդական եւ ճազ jazz բազմանուագածու, յօրինող եւ երգիչ։  Հիմնադիրն է Armenian Navy Band նուագախումբին, ինչպէս նաեւ անդամ է Night Ark քառեակին եւ Սերժ Թանգեանի հետ համահեղինակ ՍէրԱրթ (SerArt) նախագիծին։  Մրցանակիր՝ «AMA 2002 միութիւն եւ Խաղաղութիւն», «BBC Radio 3 Awards for World Music» (Ունկնդրողի մրցանակ 2006), «Եւրոպայի ամենալաւ խումբը» (2006, Armenian Navy Band), եւ «Կրեմի (Grammy) 2011» պարգեւներուն։   Աշխատած է հանրածանօթ երաժիշտներու մօտ, ինչպէս օրինակ՝ Չեթ Պէյքըր Chet Baker, Մարք Ճոնսըն Marc Johnson, Ալ Տի Մէոլա Al Di Meola, Ճօ Զաուինուլ Joe Zawinul, Փոլ Ուինթըր Paul Winter եւ Ըրթ Պանտ Earth Band։  
Արթօ Թունճպոյաճեանի երաժշտութիւնը պահած է հայկական արմատները։  Ան գործակցած է թուրք Սեզեն Աքսու Sezen Aksu եւ յոյն Էլեֆթերիա Արվանիթաքի Ελευθερία Αρβανιτάκη երգչուհիներուն հետ առանց հեռանալու սեփական արմատներէն եւ ինքնութիւնը կորսնցնելու։  Նաեւ աշխատակցած է System of a Down նուագախումբին հետ․ երգած է եւ բազմաթիւ նուագի գործիքներ նուագած է։  Բազմաթիւ առիթներով գործակցած է երաժիշտ մեծ եղբօր հետ՝ Օնօ Թունճ։


== Հակիրճ կենսագրական գիծեր ==
Արթօ Թունճպոյաճեան ծնած է Պոլիս, 4 Օգոստոս 1957-ին։  11 տարեկան հասակին, զանազան երաժիշտներու հետ կը նուագէ աւանդական արեւելեան երաժշտութիւն եւ յաջորդող տարիներուն կը ճանչցուի Թուրքիոյ եւ Եւրոպայի տարածքին։
1981-ին Ա․Մ․Ն․ Նիու Եորք քաղաքը կը հաստատուի։  
Ա․Մ․Ն․ մէջ, կը գործակցի ուտ նուագող Արա Տինկճեանին հետ եւ կը զուգերգեն «Tears of Dignity» (Արժանապատուութեան արցունքներ) կտորը, ։
1988-ին կը հրապարակէ իր «Virginland» եւ «Main Root» յօրինումները։  1997-ին Թուրքիոյ մէջ հրատարակուած «Aile Muhabbeti» երգերու շարքը Արթօն կը յօրինէ գործակցելով հայ եւ թուրք երաժիշտներու հետ․ երգերը կը գործածուին «Hemşo» (2001) եւ «Mon père est ingénieur» (Հայրս ճարտարագէտ է) (2004) ժապաւէններուն երաժշտութեան համար։  Նոյն տարին, Երեւան, կը գործակցի Վահագն Հայրապետեան երաժիշտին հետ ու կը հիմեն Armenian Navy Band նուագախումբը․ Վահագն խումբին դաշնակահարը կ՛ ըլլայ մինչեւ 2004։
1999-ին խումբը կը հրատարակէ իր առաջին ձայնապնակը՝ «Պզտիկ Զինուոր»  եւ կը յաջորդէ Եւրոպա շրջապտոյտը՝ Իտալիա, Գերմանիա, Աւստրիա եւ Սպանիա։  Ապա խումբը համերգներ կու տայ Ֆրանսա, Պելճիքա եւ Հոլլանտա։
2000-ին կը հրապարակէ «Ամէն օր նոր կեանք մըն է» (Every Day is a New Life) ձայնապնակը։
2001-ին Պոլիս, կը հրապարակէ իր երկրորդ ձայնապնակը՝ «Նոր Ծիրան»։
2004-ին, Արթօ Թունճպոյաճեան կը բանայ ANB Avant-garde Folk Music Clubը՝ Երեւան։ 
System of a Down մեթալ-խումբին հետ կը գործակցի։  Արթօ Թունճպոյաճեան կը սատարէ «Toxicity» ձայնապմակին հրապարակման («Տէր Ողորմիայ» եկեցեղական շարականը եւ «Science» (Գիտութիւն) յօրինումին նուագարանային բաժինը)։  Իսկ «Steal This Album!» ձայնապնակին «Bubbles» կտորի միջանուագին անոր ձայնն է որ կը լսուի։
2007-ին հայազգի Եաշար Քուրթ ռոք արուեստագէտին հետ կը հիմնեն Yash-Ar խումբը։
2011 Փետրուարին մաս կը կազմէ «Paul Winter Consort» եւ «Miho» խումբերուն:  «Journey to the Mountain» ձայնապնակին համար կը պարգեւատրուի Կրեմի (Grammy) 2011 մրցանակով։
Կը շարունակէ համերգներ տալ Ա․Մ․Ն․, Հայաստան եւ Եւրոպայի զանազան երկիրներու մէջ․, ։


== Ձայնագրութիւն ==


=== Արթօ Թունճպոյաճեան, մեներգիչ եւ բարեկամներով ===
1986 - Night Ark, Picture (Պատկեր)
1986 - Circle the Line, Փոլ Մոթեանին եւ Սիմոն Նապաթովին հետ
1988 - Night Ark, Moments (Պահեր), 
1989 - Virgin Land (Անարատ երկիր)
1991 - Right Brain Patrol Մարք Ճոնսընին եւ Right Brain Patrol խումբին հետ
1993 - Little Motor People Հանք Րոպերցին հետ
1994 - Main Root
1995 - Magic Labyrinth
1996 - Tears of Dignity (Արժանապատուութեան արցունքներ), 
1996 - Հեռու գացիր
1998 - Onno 
1998 - Triboh
1998 - Avci
1998 - In Wonderland (Զարմանավայրին մէջ)
2000 -  Petals on your Path (Ծաղկատերեւները ուղիիդ վրայ) Night Ark
2000 - Every Day is a New Life (Ամէն օր նոր կեանք մըն է)
2000 - Journey With The Sun, Փոլ Ուինթըրին եւ The Earth Band խումբին հետ
2001 - Aile Muhabbeti
2003 - Bugün Yaşlı Olmak Kolay Değil (Դիւրին չէ այս ժամանակներուն ծերանալ)
2004 - Türkçe Sözlü Hafif Anadolu Müziği
2004 - I Love You D 
2005 – Artostan
2005 - Love Is Not In Your Mind  (Սէրը մտածումներուդ մէջ չէ), Վահագն Հայրապետեանին հետ , 
2006 - Le voyage en Arménie «Հայաստան ճամբորդութիւնը»
2009 - Nefrete Kine Karşı  (Yash-Ar)
2011 - Human Element (Մարդկային տարր), համանուն խումբին հետ
2018 - You Are In You (Human Element Music, 2018)


=== Արթօ Թունճպոյաճեան, Armenian Navy Band ===
1999 - Bzdik Zinvor (Պզտիկ Զինուոր) 
2001 - New Apricot (Նոր Ծիրան) 
2004 - Hay Bedenim (Իմ մարմինս)  
2004 - Sound of Our Life part 1 (Մեր կեանքի ձայնը մաս 1)  
2006 - How much is yours (Որքանո՞վ է քուկդ)
2013 - Under The Thoughts (Խորհրդածութեան մէջ)
2013 - Sound of Our Life, Pt. 2  (Մեր կեանքի ձայնը մաս 2)․ Ethno Dispensary (Ցեղախօսութեան դարմանատուն) 


=== Արթօ Թունճպոյաճեան, Night Ark ===
1986 - Picture (Պատկեր)
1988 - Moments (Պահեր)
1998 - In Wonderland (Զարմանավայրին մէջ)
2000 - Petals on your Path (Ծաղկատերեւներ ուղիիդ վրայ)
2014 - Gulo 
2016 - Wild Silk (Սպիտակ Մետաքս)


=== Serart ===
2003 - ՍէրԱրթ


=== Ուրիշ ներկայացումներ ===
2001. System of a Down, Արթօ Թունճպոյաճեան
2001. Science, Toxicity
2002. "Bubbles"  Steal This Album!
2003. Wax Poetic feat. Նորահ Ճոնսին հետ
2003․ Angels, Nublu Sessions
2011․ «Alabalanitsa» (Ալա Բալա Նիցա), «Alabalanitsa Soundtrack»
2012․ maNga "Hoş Geldin" (Բարի եկար)


=== Տեսահոլովակներ ===
2008 «Արարատ»
2009 «Bazen Insan»
2011 «Ալա Բալա Նիցա» (Alabalanitsa)


=== Ներկայութիւն ===
2017 – «Լաւ երեկոյ» հեռուստահաղորդումին (Հայաստանի հեռատեսիլ) 5-րդ հաղորդում


== Պարգեւներ ==
Armenian Music Awards (Հայկական երաժշտական մրցանակաբաշխութիւն), Ա․Մ․Ն․ Քալիֆորնիա, 2002
BBC Radio 3 Awards for World Music (Ունկնդրողի մրցանակ) 2006
Armenian Music Awards (Հայկական երաժշտական մրցանակաբաշխութիւն), Ա․Մ․Ն․ Քալիֆորնիա, 2007
«Կրեմի» մրցանակի դափնեկիր, 2011
Հայաստանի Հանրապետութեան մշակոյթի վաստակաւոր գործիչ, 2017          


== Տե՛ս նաեւ ==
Արա Տինկճեան


== Աղբիւրներ ==
Ազատ Օր, 13 Մարտ 2004, գլխաւոր էջ․ «Armenian Navy Band նուագախումբը կ՛ այցելէ Հայաստան»


== Արտաքին յղումներ ==
Վահագն Հայրապետեան(անգլերէն)
System of a Down(անգլերէն)
Magic Labyrinth(անգլերէն)
[2](անգլերէն)
Սիմոն Նապաթով(անգլերէն)
Little Motor People(անգլերէն)
Հանք Րոպերց(անգլերէն)
Փոլ Ուինթըր(ֆր.)
Earth Band(սպան․)
Լաւ Երեկոյ․ հեռուստահաղորդում, Հայաստան
Լաւ Երեկոյ․ հեռուստահաղորդում, Հայաստան