armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Փոլիէղոս

Փոլիէղոս (յունարէն՝ Πολύαιγος), կը գտնուի Եգէական ծովու Քիքլատես կղզեխումբին հարաւ-արեւմուտքը, Քիմոլոսին հարաւ-արեւելքը՝ 1,07 ծովային մղոն, Միլոս կղզիին արեւելքը՝ 3,77 ծ․մ․, Սիֆնոսին հարաւ-արեւմուտքը՝ 8,76 ծ․մ․ եւ Ֆոլեղանտրոսին հիւսի-արեւմուտքը՝ 11,5 ծ․մ․։ Անբնակ, հրաբխային, ժայռոտ եւ դարվար կղզի։ 


== Ընդհանուր տեղեկութիւններ ==
Կղզին մեր օրերուն կը գրծածուի իբրեւ արօտավայր եւ կ՛արդարացնէ Փոլիէղոս անունը, այսինքն «շատ այծեր» (Πολύαιγος, πολύ=շատ  αίγος=այծ)։
1898-ին կառուցուած 138 մ․ բարձրութեամբ փարոսը, կը գտնուի կղզիին արեւելեան մասին Մասքուլաս հրուանդանին վրայ (աշխարհ․ դիրք՝ 36°46,6N 024°39,7E)։  Հիւսիս-արեւմեան մասին Քիմիսէոս թիս Թէոթոքու վանքին աւերակները կան․ վանքը հիմնուած է 1622-ին։  
Յունաստան, կղզին յայտարարած է Նաթուրա-Բնութիւն 2000 (NATURA Φύση 2000) պահպանման գօտի, մանաւանդ սեւ մեծ բազէին համար (Falco eleonorae)։  Փոլիէղոսին ծովափներուն հաւկիփները կ՛ ածէ միջերկրականեան փոկը (Monachus monachus)։


== Աշխարհագրութիւն ==
Տարածութիւնն է 18,146 քլ․², իսկ ծովեզր՝ 27 քլ․։  2001-ի մարդահամարին անբնակ կղզի կ՛ երեւէր, իսկ ըստ 2011-ի մարդահամարին ունի 2 բնակիչ՝ անասնապահներու զոյգ մը։  1951-ին ունեցած է 14 բնակիչ, իսկ նախորդ դարասկիզբին ունեցած է մինչեւ 170 բնակիչ։
Կղզին կազմուած է հրաբխային քարերէ, ինչպէս դրացի Միլոս եւ Քիմոլոս կղզիները։  Բլուրներուն բարձրութիւնը 320 մ․ մինչեւ 350 մ․ է։  Փոլիէղոսի արեւելեան կողմը կը գտնուի Մանոլոնիսի (կամ Մանոլիին կղզին) կղզեակը եւ հարաւը Քալողերոս կղզեակները։  Ծովափներն են՝ Փանաղիա, Մերսինի կամ Միրսինի,Քաթօ Մերսինի եւ Ամուրա (կամ փարոսին ծովափը)։ 


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
     


== Տե՛ս նաեւ ==
Անդիմիլոս
Միրթեան ծով
Խորէն Նազարեան

Խորէն Նազարեան, ծնած է 1920-ին, Խարբերդ, եկած է Հալէպ 1930-ին, Նախնական ուսումը ստացած է Ազգաին Հայկազեան Վարժարանին մէջ, զոր աւարտելէ ետք՝ երկու տարի յաճախած է Մխիթարեան Վարժարանը:  
1932-ին, եղբ. Թադէոս Թիւթելեանի քաջալերանքով մուտք գործած է ՀՄԸՄ-ի շարքերը: Եղած է գայլիկ քաղաքի մասնաճիւղին, որ այդ օրերուն Հալէպի միակ մասնաճիւղն էր, իսկ Նոր Գիւղի մասնաճիւղը յառաջացած է 1934-ին: Այդ օրերուն վարչութեան ատենապետը եղած է Լուտեր Մասպանաճեանը, իսկ իր խմբապետը՝ եղբ. Նշան Թիւյսիւզեանը, որուն տքնաջան աշխատանքով կարելի եղած է կերտել սերունդ մը, ազգային ոգիով եւ գիտակցութեամբ լիցքաւորուած: 
Ան մաս կազմած է նաեւ փողերախումբին: 1939-ին դարձած է վարիչ-առաջնորդ, ապա փոխ խմբապետ: 
1957-ին նշանակուած է խմբապետ, երբ եղբ. Լեւոն Պապլուզեանը դադրած է խմբապետական պաշտօնէն:
1963-ին դարձած է շրջանային ընդհանուր խմբապետ, վարած է բանակումներ իբրեւ ընդհանուր խմբապետ: 
1961-1971 եղած է վարչական: 1975-ին կազմուած է հալէպահայ միջ-սկաուտական խորհուրդը, որուն ատենապետ նշանակուած է ան: Խորհուրդը կ՚ընդգրկէր ՀՄԸՄ-էն 3 սկաուտներ, իսկ ՀՄՄ-էն, ՀԲԸՄ-էն եւ Վասպուրականէն 2-ական սկաուտներ. Կազմը աշխատած է 10 տարիներ, որու ընթացքին չորս միութիւնները միասնաբար կազմակերպած են տօնակատարութիւններ տարբեր առիթներով, ինչպէս Ապրիլ 24, Վարդանանք, առաւել նաեւ հարց-պատասխանի մրցումներ: 12 տարի եղած է Ազգ. Կիւլպէնկեան վարժարանի հոգաբարձութեան ատենապետ: 1988-ին, արժանացած է ՀՄԸՄ-ի «Արժանեաց» շքանշանին: 
Եղած է Քեսապի բանակավայրի առաջին հիմնադիրներէն, նաեւ ղեկավարած է բանակավայրի շինութեան առաջին յանձնախումբը: 


== Աղբիւր ==
Հ․Մ․Ը․Մ․-ական դէմքեր Ա․ Հատոր։
Սիփան

Սիփան (հին ժամանակ նաեւ կոչուած է Նեխ Մասիք, Ծիփան, Սուփխան, թրք.՝ Süphan Dağı, քրտ.՝ Sîpana Xelatê), հանգած հրաբուխ Հայկական լեռնաշխարհի մէջ՝ Վանայ լիճի մօտակայքը։ Բարձրութիւնը 4434 մ. է։ Հայկական լեռնաշխարհի երրորդ բարձր գագաթն է Արարատէն ու Սաւալանէ յետոյ։


== Աշխարհագրութիւն ==
Բազմածին է, շառաւիղի ձեւով, մասնատուած է կատարէն իջնող գետահովիտներով ու ձորակներով։ Սիփանի լանջերը ծածկուած են մարգագետիններով։
Սիփանի բարձունքներուն, ձիւնհալէն գոյացած են երկու լճակներ, որոնց ջուրերը Ծաղկանց լեռներէն հոսող գետակներու հետ կը սնեն Վանայ լիճը։
Սիփանը անտառներ չունի, սակայն լանջերը ծածկուած են ալպիական կանաչութեամբ եւ գոյնզգոյն ծաղիկներով։


== Արուեստի մէջ ==
Հայ նշանաւոր նկարիչ Փանոս Թերլեմեզեան, Մեծ եղեռնէն առաջ այցելած է իր ծննդավայրը՝ Արեւմտեան Հայաստանի Վան քաղաքը։ Ան հիացած է Սիփան սարի գեղեցկութեամբ եւ նկարած է այն՝ Վանայ լիճին մէջ գտնուող Կտուց կղզիէն։
69 (թիւ)

69 (վաթսունինը)՝ կենտ երկնիշ բնական թիւ մըն է 68-ի եւ 70-ի միջեւ


== Յատկանիշներ ==
 A001358  քսանչորսերորդ կիսապարզ թիւն է՝ 69=3×23
գլխիվայր պտտելիս կը ստացուի նոյն՝ 69 թիւը
կուկոլի հասնող բազմորոշիչ ունեցող թիւերէն ամենամեծն է՝ 69!≈1.711224524×1098
թուլիոն քիմիական տարրի 69Tm ատոմային թիւն է
Հեսփերիա (69 Hesperia) աստեղնեակի կարգահամարն է
Microsoft Windows-ի  Alt   69 -ի գործադրումով կը ստացուի E տառը
69-ը Ֆրանսայի Ռոն տարածքի կարգային թիւն է
տարուայ 69րդ օրն է Մարտ 10-ը (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 9-ը)
1969 թուական՝ առաջին անգամ մարդը ոտք դրաւ Լուսինին վրայ
151 (թիւ)

151 (հարիւր յիսունմեկ)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է 150-ի եւ 152-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
յաջորդականութիւններ՝
 A000040  երեսունվեցերորդ պարզ թիւն է
կիրառութիւններ՝
151 Ապունտանթիա քարեայ աստեղնեակի կարգային թիւն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 151 -ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան Ч (չէ) տառը
Տարուայ 151րդ օրն է Մայիս 31-ը (նահանջ տարիներուն՝ Մայիս 30-ը)
Սարգիս Չիլինկիրեան

Սարգիս Չիլինկիրեան (25 Յունուար 1884/1885, Պանտրմա (Պանտերմա)- 1916, Կոշհիսար), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1884/1885 թուականի Յունուար 25-ին, Մարմարա ծովու ասիական ափի՝ Պանտրմա (Պանտերմա) քաղաքին մէջ, հայ առաքելական ընտանիքէ ներս։ 1899 թուականին, աւարտած է ծննդավայրի թաղային վարժարանը։
1899-1902 թուականներուն ուսանած է ամերիկացի մի­սի­ո­ներ­ներու Պրուսայի նահանգի Նիկոմիդիոյ գաւառակի, Պարտիզակ աւանի՝ Բիւթանիոյ բարձրագոյն վարժարանին մէջ։ 1902-1906 թուականներուն ուսանած է Պէյրութի ամերիկեան համալսարանի բժշկական բաժինէն ներս։ 1908-1909 թուականներուն վիրաբուժութեան եւ մանկաբարձութեան մէջ կատարելագործուելու նպատակով յաջորդաբար եղած է Փարիզի եւ Լոնտոնի բժշկական խոշորագոյն հաստատութիւններուն մէջ։1909 թուականին, վերադառնալով Կ. Պոլիս, որպէս վիրաբոյժ եւ մանկաբարձ աշխատած է։ 1914 թուականի դրութեամբ եղած է անուանի եւ հարգուած բժիշկ՝ Կ. Պոլսոյ բազմազգ բնակչութեան շրջանակէն ներս։
Գրական-ստեղծագործական աշխատանքներով աշխատակցած է «Ման­զու­մէի էֆ­քե­ար»-ին եւ պրոֆէսոր Յակոբոս Ճէճիզեանի հրատարակած «Բիւ­րակն»-ին, իսկ «Բժիշկ»-ի հրատարակումէն սկսած՝ եղած է անոր կանոնաւոր աշխատակիցը։ Գրած է ընկերային եւ առողջապահական բնոյթի յօդուածներ, որոնք ընթերցողները մեծ հետաքրքրութեամբ կարդացած են։ Կոշհիսարի թաղապետական բժիշկ աշխատած է։
Մահացած է 1916 թուականին, Կոշհիսարի մէջ, ժանտախտէ՝ 31 տարեկան հասակին։ Այլ տուեալով՝ սպանուած է Տէր Զօրի ճամբուն վրայ։


== Աշ­խա­տու­թիւն­նե­րը ==
Առողջապահութիւն կամ հիւանդ չըլլալու արուեստը, Առողջապահական դասագիրք նախակրթարաններու համար։
Սիրոյ զոհը, Վահան Ղազարեանի «Բժշկա­կան եւ առող­ջա­պա­հա­կան տա­րե­ցոյց» գիրքին մէջ, Կ. Պոլիս, 1914։


== Գրականութիւն ==
Ղազարեան Վահան, Բժշկական եւ առողջապահական տարեցոյց, Կ. Պոլիս, 1914։
Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
Քէստենեան Հրաչ, Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանէն Շրջանաւարտ Եւ Մեծ Եղեռնին Նահատակուած Հայ Բժիշկներ, «Ազ­դակ», 01-11-2012։


== Աղբիւր ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Ակունեան

Ակունեան, հայկական մականուն։


== Մականունը կրողներ ==
Յովհաննէս Համբարձումի Ակունեան (1868-1947), քիմիկոս, թղթակից։
Վիլհելմ Յովհաննէսի Ակունեան (1956-2010), լուսանկարիչ, ֆոթոթղթակից:
Ներսէս Իշխանեան

Ներսէս Իշխանեան, բնիկ Այնթապցի, ծնած 1865-ին։ Պէյրութ հաստատուած իննսունական թուականներու մեծ ջարդերէն առած եւ կը պարապէր դերձակութեամբ։ Ունեցած երկու մանչ եւ մէկ աղջիկ, Եղիա, Մարտիրոս եւ Արուսեակ։ Մարտիրոս մեռաւ 1914-ին, իսկ Եղիա 1944 Հոկտեմբեր 25-ին։ Եղիա Իշխանեան եւս կը պարապէր դերձակութեամբ եւ ունէր ծանօթ դերձակ-վաճառատուն մը Պէյրութ, գործ մը զոր այժմ իր զաւակը Պրն. Ներսէս կը շարունակէ ձեռնհասութեամբ:
Մկրտիչ Կորիւն

Մկրտիչ Կորիւն (Կորիւն Գրիգոր Մկրտչեան, 19 Մայիս 1913(1913-05-19) կամ 1913, Կարս, Կարսի մարզ, Կովկասեան երկրամաս, Ռուսական Կայսրութիւն - 20 Դեկտեմբեր 1984(1984-12-20) կամ 1984, Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), ժամանակակից հայ գրականութեան ամենաինքնատիպ դէմքերէն մին, արժանաւոր ժառանգորդը միջնադաեան առակագիրներու՝ Մխիթար Գոշի, Վարդան Այգեկցիի, ապա՝ Խաչատուր Աբովեանի, Ղազարոս Աղայեանի, Յովհաննէս Թումանեանի։


== Կենսագրութիւն ==
Մկրտիչ Կորիւնը ծնած է Կարս (Ղարս)։ Եղեռնի տարիներուն Մկրտիչ Կորիւնի ընտանիքը գաղթոլով բնակութիւն կը հաստատեն Կիւմրիի մէջ։ 1929 թուականին Մկրտիչ կ՛աւարտէ տեղի եօթնամեայ դպրոցը։
1932 թուականին կը հրատարակուի անոր բանաստեղծութիւններու առաջին ժողովածուն «Տեմպերի Հերոսները» վերնագիրով։ Նոյն թուականին Կորիւն կ՛ընդունուի Երեւանի պետական համալսարանի լեզուագրական բաժինը։ 1937 թուականին կ՛աւարտէ համալսարանը եւ կը նոիիրուի իր սիրած գործին՝ մանկավարժութեան ու մանկական գրականութեան։
Հայրենական պատերազմի աւարտէն ետք Կորիւն նոր եռանդով կը շարունակէ իր գրական գործունէութիւնը։ 1947 թուականին՝ ՀԳԱ Մանուկ Աբեղեանի անուան համալսարանէն ներս, կը պաշտպանէ «Հասկերը Որպէս Մանկական Գրական Ամսագիր» թեմայով թէզը եւ կը ստանայ բանասիրական գիտութիւններու թեկնածուի գիտական աստիճան։


== Ստեղծագործական աշխատանք ==
Մկրտիչ Կորիւնը հայ առակագրութեան գանձարանը հարստացուց իր սեփական, ինքնուրոյն եւ մնայուն առակներով, որոնք թարմութիւն եւ նորութիւն բերին մեր բազմադարեան առակագրութեան։ Կորիւն հրատարակած է շուրջ հինգհարիւր առակ, որոնք ուշագրաւ են լաւ կառուցուածքով, ռէալիստական պարզութեամբ, գաղափարական հագեցուածութեամբ։
Հեղինակի առակներու շարքը ալ աւելի կը հարստացնէ «Մարդն Ու Առիւծը», «Խոզն Ու Կարապը», «Տհասը», «Մեղուն», «Մարդու Կոչումը», «Ագռաւն Ու Իր Ճուտը», «Ծիծեռնակն Ու Կկուն», «Աշխատասէր Մրջիւնը» եւ այլ շատ ու շատ առակներ, որոնք ունին դաստիարակչական բովանդակութիւն եւ մեծ հաճոյքով կ՛ընթերցուին փոքրերու կողմէ։ Կորիւնի մանկական հմայիչ բանաստեղծութիւններուն այն շարքը, որ մեծ տեղ գրաւած է հայ գրականութեան մէջ, իսկապէս մանկական արժէքաւոր ստեղծագործութիւններ են։ Այդ գործերը փոքրիկներուն մէջ կ՛արթնցնեն ազնուութիւն, աշխատասիրութիւն, մարդասիրութիւն։
Բազմաժանր եւ բեղմնաւոր հեղինակ է Կորիւնը։ Մեծ հետաքրքրութեամբ կը կարդացուին նաեւ անոր հեքիաթները, ուր պարզօրէն կ՛արտայայտէ մեր ազգային երանգները։
1948 թուականին կը հրատարակուի Կորիւնի «Դպրոցական Թատրոն» հեքիաթ-բիէսներու ժողովածուն։ «Դպրոցական Թատրոն»-ը մեծ յաջողութիւն գտած է դպրոցներէն, նախադպրոցական հիմնարկներէն ներս ու դարձած՝ անոնց թատերականացուցած հանդէսներու սիրուած նիւթերէն։ Հեղինակը որդեգրած է մատուցման հետաքրքիր ձեւ իր «Մեսրոպ Մաշտոցը Ու Հայոց Տառերը» պոէմ-բիէսի համար, ուր տառերը հանդէս եկած են, որպէս գործող անձինք։ Այնքան հերոս, որքան տառ։ Այդ հերոսները երբեմն՝ մեղմ են ու բարի, երբեմն՝ կոշտ են, առնական, սակայն բոլոր դէպքերուն ճակատագիր են ու կենսագրութիւն, հայրենիք ու հայրենասիրութիւն։
Կորիւնի ստեղծագործութիւնները թարգմանուած են տարբեր լեզուներու։ Ինք եւս կատարած է թարգմանութիւններ։


== Մէջբերումներ Մկրտիչ Կորիւնի մասին ==


== Արտաքին յղումներ ==
Մկրտիչ Կորյունի մի քանի առակներ (ռուսերէն)
Մկրտիչ Կորյունի մասին «Նոյյան տապանի» հիշարժան տարեթվերում
6 Օգոստոս

6 Օգոստոս, տարուան 218-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 219-րդ) օրն է։


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==


== Տօներ ==
Աստուածային Կատակերգութիւն

Աստուածային կատակերգութիւն (իտալ.՝ La Commedia, աւելի ուշ՝ La Divina Commedia), Տանթէի գլուխգործոցը։ Սկսած է գրել 1308 թուականին, աւարտած՝ 1321 թուականին։


== Կառուցուածք ==
Վերնագիրը եղած է «Կատակերգութիւն»։ Յետոյ Աստուածային մակդիրը աւելացուցած են։ Նկատի չեն ունեցած, որ վէպի գործողութիւնը կը կատարուի երկնային ոլորտին մէջ, այլ արտայայտած են գեղարուեստական վեհութիւնը՝ աստուածային գործ։ Ելլելով ժամանակակից ընբռնումներէն «Աստուածային կատակերգութիւնը» նման չէ ժամանակակից կատակերգութեան։ Այդ անուանած են այլ ըմբռնումներէն ելլելով։ 14-րդ դարուն իտալական ամբողջ գրականութիւնը բաժնուած էր երկու յստակ մասերու։ Ողբերգութիւնը կը համարուէր բարձր աստիճանի գրականութիւն, որ այդ ժամանակ կը գրուէր «գրական» իտալերէնով, իսկ կատակերգութիւնը կը վերաբերէր «ցած» դասի գրականութեան, որ կը գրուէր խոսակցական լեզուով, որպեսզի հասարակ ժողովուրդի համար հասկանալի ըլլար։


== Բովանդակութիւն ==

Վէպը բաղկացած է երեք մասերէ.

«Դժոխք»
«Քաւարան»
«Դրախտ»Ասոնք իրենց հերթին կը բաժնուին առանձին մասերու. «Դժոխքը» բաղկացած է ինը բովանդակութենէ, «Քավարանը» եօթ բոլորակէ, «Դրախտը» երկնային ինը ոլորտներէ։ Իւրաքանչիւրը մաս բաղկացած է 33 երգերէ։ Նախերգանքի հետ միասին բոլորը 100 երգ։ Վէպը գրուած է տերցիններով՝ հանգաւոր եռատողերով։
Վէպի գործողութիւնները կը կատարուին հանդերձեալ աշխարհի մէջ, գործող հերոսները մարդոց հոգիներն են։ Գործող անձերու մեծագոյն մասը պատմական ծանօթ, իրական մարդիկ են։ Բանաստեղծը կը պատմէ անոնց հոգիներու եւ երկրային գործերու, կենդանի ժամանակ կատարած արարմունքներու մասին։ Վէպը պատմողական ձեւ ունի։ Հիմնական նիւթը բանաստեղծին երեւակայական ճանապարհորդութիւնն է անդրշիրիմեան աշխարհ՝ դժոխքի, քաւարանի, դրախտի մէջ։ Սա առանցքի վրայ հիւսուած է պոեմի կոմպոզիցիան։


== Տե՛ս նաեւ ==
Տանթէ Ալիկիէրի


== Աղբիւրներ ==


== Արտաքին յղումներ ==
Աստուածային կատակերգութիւնը գրապահարանին մէջ
Տաշիրի Պատմութեան Եւ Մշակոյթի Անշարժ Յուշարձաններու Ցանկ (Լոռիի մարզ)

Այս յօդուածը կը ներկայացնէ Լոռի մարզի Տաշիր քաղաքի պատմութեան եւ մշակոյթի յուշարձաններու ցանկը, որ 2002-ին հաստատուած է ՀՀ կառավարութեան կողմէ։ Ցանկին մէջ ներառուած է ընդամէնը 55 յուշարձան (12 միաւոր)։


== Տես նաեւ ==
ՀՀ Պատմութեան Եւ Մշակոյթի Անշարժ Յուշարձաններու Ցանկ


== Արտաքին յղում ==
ՀՀ մշակոյթի նախարարութեան յուշարձաններու տեղեկատուական շտեմարան


== Ծանոթագրություններ ==
Մարգարիտ Պապաեան

Մարգարիտ Պապաեան, Կիլիկիայի վերջին հայոց թագաւոր Լեւոն Լուսինեանի կինն էր։ Լուսինեան թագաւորը եղած է  Կիլիկիոյ ընդամէնը եօթը ամիս 1374-1375 թուականներու միջեւ։ Մարգարիտ թագուհին ծագումով Ֆրանսացի էր։
1375ին Մամլուկներու հարձակին Կիլիկիոյ վրայ եւ կը պաշարեն Սիսը, ուր Լեւոն թագաւորը կ՛ապրէր եւ իր ամբողջ ընտանիքը։ Անոնք յաջողած են կեանքի ապահովութեան երաշխիք ստանալով՝ աւերակը կը հանձնէ թշնամիին եւ կը հեռանայ երկրէն։
Իվանո-Ֆրանկովսկ

Իվանո-Ֆրանկովսկ (ուքր.՝ Івано-Франківськ), պատմական քաղաք Ուկրանիայի հարաւ-արեւմուտքին։ Իվանո-Ֆրանկովսկի մարզի վարչական կեդրոնն է։


== Բնակչութիւն ==


== Կլիմա ==
Իվանո-Ֆրանկովսկը կը գտնուի Կարպատյան լեռների տարածաշրջանի մէջ՝ ծովի մակարդակեն մոտավորապես 120 մ բարձրութեան վրայ։ Կլիման այստեղ հստակ է՝ տաք ամառներ եւ ցուրտ ձմեռներ։


== Ծանոթագրութիւններ ==
Մանուէլ Շաշիեան

Մանուէլ բժ․ Շաշիեան (25 Դեկտեմբեր 1775(1775-12-25), Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 9 Յունուար 1858(1858-01-09)), հայ բժիշկ։
Պօղոս Անտոնեան-Շաշիեան՝ անուանի բժիչկին, անդրանիկ զաւակը։ Մանուէլ բժշկ. ծնած է Պոլիս՝ 25 Դեկտեմբեր 1775–ին։
Մանուկ հասակէն իտալիա գացած եւ իր նախապատրաստական ուսմունքը ստացած է Մխիթարեան վարժարանէն ներս, ուր մայրենի ու օտար լեզուներու հմտանալէ զատ գիտութեանց մէջ ալ կը հմտանայ ու 1795–ին կ՛արձանագրուի Բատուայի բժշկական համալսարանը։ Հինգ տարիներ աշակերտելով սոյն համալսարանին կ՛աւարտէ իր ուսմանց ընթացքը․ 25 տարեկանին արդէն վկայեալ բժիշկ էր։ Քիչ մը ատեն եւս մնալով Իտալիա 1801–ին կը վերադառնայ Պոլիս։
Իր հայրը այն ատեն բժշկական ասպարէզին փառքի գագաթնակէտին հասած էր, Մանուէլ իր հօր ձեռքին տակ մեծ համբաւ կը շահի եւ անոր մահուընէ ետք ա՛լ աւելի հռչակաւոր կը դառնայ։ Բնակած է Օրթագիւղ ու երբեմն ալ Ղալաթիա, հայ ու օտար բազմաթիւ երեւելիներու անձնական բժիշկը եղած է։ Իր հօրը մահէն ետք, անոր կատարած բժշկական մեծ ծառայութեանց փոխարէն, Մանուէլ բժիշկ պատիւ ունեցաւ Սուլթան Մահմուտ Բ․ կայսեր «Արքունի  Բժիշկ» անուանուելու, պաշտօն մը, զոր վարեց երկար տարիներ մեծ յաջողութեամբ։ Երջանկայիշատակ Սուլթան Մահմուտի մահէն վերջ Սուլթան մէճիտ կայսեր անձնական բաժիշկը անուանեցաւ։
Գրական բազմաթիւ աշխատութիւններ ունեցած է, որոնք Ղալաթիոյ մեծ հրդեհին մէջ այրած են։ 1831-1832 թուականներուն Պոլսոյ մէջ քոլերան սաստկապէս ճարակելով ինք յաջողած է համոզել երեւելիներէն շատեր եւ սկսիլ հիմնարկութեան բանկալթիի Ս․ Յակոբայ անկելանոցին, որ նախապէս պարզ տաղաւար-ժանտախտանոց մը ու քանի մը տարի ետք 1836–ի Օգոստոս 1–ին Աբելեան, Սաքաեան, Արդարեան, Ղազարոսեան, Սաքըզեան, Գազազեան երեւելիներու շնորհիւ եղած է այսօրուան հաստատութիւնը, ինչպէս նշանակուած է յիշեալ հաստատութեան ճակատը։ Երկար ատեններ գովելի անձնուիրութեամբ բժշկապետը եղած է Ս․ Յակոբայ հիւանդանոցին եւ իր մահուան մօտ՝ 1857 Նոյեմբերին, կարեւոր գումար մը կտակած է սոյն հաստատութեան։
1838–ին, երբ Սուլթան Մահմուտ Բ․ հիմնեց Թուրքիոյ առաջին բժշկական վարժարանը Բերայի Կայաթա-Սէրայի հին շէնքին մէջ։ Շաշիեան խորհրդատու եղած էր ու կարծել տալով Շահզատէ Պաշիի ճերահլար մեքթեպին, հաստատել տուած է այսօրուան բժշկական վարժարանը։ պատուած է Սուլթան Մէճիտ իր իսկ ձեռքով կախած է վզէն։
Վախճանած է 1858–ի Յունուար 9–ին՝ 83 տարեկան հասարակին մէջ եւ թաղուած է Բանկալթիի Ս․ Յակոբայ հիւանդանոցին պատէզը, սակայն յետոյ տեղափոխած են իր սոկորները (յայտնի չէ թէ ուր)։
Սեպուհ Լազ-Մինասեան

Թաւատառ գրութիւն (1825, Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 1887), հայ թատերագիր եւ թարգմանիչ։


== Կեանք եւ գործունէութիւն ==
Ծնած է Կոստանդնուպոլիս, ուր ստացած է նախնական կրթութիւնը, ապա՝ 1838 թուականիէն ուսումը շարունակած է Փարիզի Մուրատեան վարժարանը։
Վերադառնալով Կ. Պոլիս, զբաղած է ուսուցչութեամբ։ 1850-ականներու վերջերը սկսած է թատրոնով հետաքրքրուիլ։ Ֆրանսերէնէ թարգմանած է թատերախաղեր, գրել թատերական երկեր, որոնց զգալի մասը բեմադրած է։


=== Թատերախաղեր ===
Ինքնուրոյն գործերէն են՝ «Արշակ Բ․», «Արա Գեղեցիկ» (1861), «Զապէլ» (1858), «Փարթամ Ամիրա» (1873), «Մարի եւ Խոսրով» (1870), «Ամբակում», «Սելիմ Գ․ եւ Ապտուլ Ազիզ» եւ այլն, 


=== Թարգմանութիւններ ===
Թարգմանութիւններէն են՝ «Հելէնէ», «Արման Մարի», «Սուտ Փիլիսոփաներ», «Տոննա Լէոնորա», «Կարմիր Կամուրջ», «Տիկին Սոֆրոնիա», «Հերթայի աղջիկը»։
157 (թիւ)

157 (հարիւր յիսունեօթ)՝ կենտ եռանիշ բնական թիվ մըն է 156-ի եւ 158-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
յաջորդականութիւններ
 A000040  երեսունեօթերորդ պարզ թիւն է
 A006567  զրապ թիւ է
 A072841  1572-ն 24649 է եւ 1582-ն նոյն նիշերով է՝ 24964
կիրառութիւններ՝
157 Տէյանէյրա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 157 -ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան Э (է) տառը
Տարուայ 157րդ օրն է Յունիս 6-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 5-ը)
381 (թիւ)

381 (երեք հարիւր ութսունմեկ) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 380-ի եւ 382-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A001358  հարիւրտասնութերորդ կիսապարզ թիւն է
 A007504  առաջին տասնվեց պարզերու գումար է՝ 381=2+3+5+7+11+13+17+19+23+29+31+37+41+43+47+53
 Alt   381  գործադրելիս կը ստացուի } նշանը
381 Միւրրա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Գաբրիէլ Տէր-Միքելեան

Գաբրիէլ Միքայէլ Տէր-Միքելեան (16 Ապրիլ 1874(1874-04-16), Ստավրոպոլ, Ռուսական Կայսրութիւն - 14 Յունուար 1949(1949-01-14), Թիֆլիս, Խորհրդային Միութիւն), հայ ճարտարապետ։ ԽԸՀՄ ճարտարապետական ակադեմիայի թղթակից անդամ (1937), ՎԽԸՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչ (1937), Թիֆլիսի գեղարուեստի ակադեմիայի փրոֆեսոր (1926 թուականէն)։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Ռուսիոյ Սթաւրոպոլ քաղաքին մէջ։ 1899 թուականին աւարտած է Սանքթ Փիթըրսպուրկի ճարտարապետութեան եւ քաղաքացիական ճարտարագիտութեան պետական համալսարանը։ 1899-1912 թուականներուն աշխատած է Պաքու եւ 1912-1949 թուականներուն՝ Թիփղիս։
Քլասիզմի, մոտերնի եւ հարաւ-կովկասեան ժողովուրդներու ճարտարապետական ձեւերու ստեղծագործական վերարտադրութեամբ նախագծած է 70 շէնք, որոնցմէ կառուցուած է 37-ը։ Անոր բարձրարուեստ կառոյցները նպաստած են Պաքուի եւ Թիփղիսի 20-րդ դարասկիզբի ճարտարապետութեան պատմութեան եւ ազգային ճարտարապետութեան զարգացմանը։


== Կառուցուած շէնքեր ==


==== Պաքու ====

Եուզպաշեաններու առանձնատունը (1900-1901)
Ադամեան եղբայրներու եկամուտաբեր տուներ (1908-1909)
Թաղիեւ եղբայրներու եկամուտաբեր տուներ (1909-1911)
Սատիխով եղբայրներու եկամտաբեր տուներ (1909-1912)
Թիֆլիսի առեւտրային դրամատան Պաքուի բաժանմունքի շէնքը (1901)
Պաքուի առեւտրային ուսումնարանը (1904)
Հանրային հաւաքոյթի ամառային ակումբը (1910-1912, ներկայիս՝ Ատրպէյճանի ֆիլհարմոնիա)
Պետական դրամատան աշխատակիցներու բնակելի տունը (1926)
Ֆիզոթերապեւտիկ հաստատութեան համակառոյցը (1928-1935, Փարիզի համաշխարհային ցուցահանդէսի Մեծ մրցանակ եւ Ոսկե մետալ՝ 1937)


==== Եալթա ====

Ս. Հռիփսիմէ հայկական եկեղեցին (1905-1909, մեծահարուստ Պ. Տէր Ղուկասեանի պատուէրով)


==== Թիփղիս ====
Մ. Արամեանցի «Մաժեսթիք» հիւրանոցը (1912-1914, ներկայիս՝ «Թփիլիսի Mariott»)
Հ. Մելիք Տատաեանի եկամուտաբեր տունը (1912-1914, ներկայիս՝ երկաթուղային թեքնիքում)
Ա. Միլեանի առանձնատունը (1914)
Պետական դրամատան բնակելի տուներու համակառոյցը (չորս մասնաշէնք, 1926-30)
Պատանի հանդիսատեսի թատրոնը (1938-1949, ներկայիս՝ Երկաթուղայիններու տուն)


== Տե'ս նաեւ` ==
Ալեքսանտր Ռոտինեան
Պար

Պար, արուեստի ձեւ, որուն մէջ կ'արտայայտուին մարմնի ռիթմիկ շարժումները։ Պարն անբաժան է երաժշտութիւնէն եւ կը կատարուի վերջինիս ուղեկցութեամբ։


== Պարային ժանրերն ու ուղղութիւնները ==


== Պալէ ==
Գլասսիք
Ռոմանդիք
Ժամանակակից


== Լատինոամերիկեան պարեր ==
Պասադոբլ
Սամպա
Ռումպա
Չա-չա-չա
Ջայվ


== Հասթլ ==
Հասթլ


== Ժամանակակից պարեր ==
ժամանակաւոր
Կոնտակտային իմպրովիզացիա
Բուտո
Ազատ պար
Նոր պար


== Փողոցային պար ==
Հիփ-հոփ
Հաուս
Քրամփ
Բրեյք դանս
Ռեփ
Ակիսդրի

Ակիսդրի (յուն․՝ Αγκίστρι), Սարոնիքոս ծոցի կղզի։  Կը գտնուի Էղինայի նաւահանգիստէն 3,5 քլ․ հարաւ-արեւմուտք։  Կղզին ամենօրեայ եւ յաճախակի հերթականութեամբ Փիրէային եւ Էղինային հետ կապուած է։


== Ընդհանուր տեղեկութիւններ ==


=== Աշխարհագրութիւն ===
Ակիսդրի կղզիին տարածութիւնն է 11,97 քլ²․ եւ ծովու մակերեսէն բարձրութիւնն է 294 մ․։   Մնայուն բնակչութիւնը կը հաշուէ 1 142 հոգի, իսկ ամառը կը հասնի 5 000։  Կը պատկանի Ատիկէ նահանգին։  Կղզին ծածկուած է շոճիի անտառներով։


=== Բնակավայրեր ===
Կղզին ունի 4 գիւղեր՝ Մեղալոհորի կամ Միլոս (կղզիին հորան՝ գլխաւոր քաղաքը, ուր Փիրէայէն եկող արագընթաց նաւերը կ՛ եզերեն), Սքալա բնական նաւահանգիստը, ուր Էղինայէն եւ Փիրէայիէն անցանաւերն ու նաւերը կ՛ եզերին, Լիմենարիա եւ Մեթոհի։ 


=== Ծովափներ ===
Կղզին ունի բազմաթիւ ու գեղեցիկ ծովափներ․ գլխաւորներն են՝ 

Սքալա՝ հիւսիս-արեւելքը,
Մեղալոհորի՝ հիւսիսը,
Տրաղոներա՝ արեւմուտքը,
Սքլիրի եւ Հալիքիատա, արեւմուտքը,
Մարեզա՝ արեւմուտքը,
Ափոնիսօ՝ Ափոնիսիս ժայռակղզին դիմացը։


=== Քայլարշաւութիւն ===
Կղզին բնական ծառաստան մը ըլլալով, քայլարշաւի համար շատ յարմար է։


== Պատմական ակնարկ ==
Հին արձանագրութիւններուն մէջ, Փլինիոս, Թուքիտիտիս եւ Տիոտորոս, Ակիսդրին կը կոչեն Քեքլիֆալիա (այսինքն՝ զարդարուած գլուխ)։  Հակառակ անոր թէ տակաւին հնագիտական պեղումներ չեն կատարուած կղզիին արեւմտեան ափին, նշմարելի են ծովուն սուզուած հին աւերակներ եւ նախապատմական շրջանի յուշարձաններ։ 


=== Ակիսդրի քաղաքապետութիւն ===
Ակիսդրի քաղաքապետութիւնը կը կազմուի 1835-ին եւ Ատիկէ ու Վիոթիա նահանգին մաս կազմած է, սակայն 1912-ին համայնքի կը վերածուի։  2011-ին կրկին քաղաքապետութիւն կը դառնայ եւ կ՛ ընդգրկէ Մեղալոհորի, Սքալա, Լիմենարիա եւ Մեթոհի բնակավայրերը, ինչպէս նաեւ Մեթոփի, Տորուսա, Քիրա, Սփալաթրոնիսի եւ Ափոնիսիս ժայռակղզիները։


== Պատկերասրահ ==
Փոլիֆատոս էնա, Մեղիսթի

Փոլիֆատոս էնա (յուն․՝ Πολύφαδος ένα),  Էգէականի անբնակ ժայռակղզիակ, Քասթելոռիզօ,  Տոտեքանիսա,  Յունաստան։


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==
Կը գտնուի Քասթելոռիզոյի ծովախորշին մէջ, ինչպէս անոր դրացի կղզիակները՝  Աղրիելէա, Քուցուպաս, Այիոս Եորղոս, Մեղալօ Մաւրօ Փոյինի, Միքրօ Մաւրօ Փոյինի, Փսոմի եւ Փսորատիա։  Անոր հարաւ-արեւմուտքը գտնուողՓոլիֆատոս տիօ կղզիակին հետ Փոլիֆաս կը կոչուին։ Կը պատկանի Մեղիսթի (Քասթելոռիզօ) քաղաքապետութեան։
Շիրակի Միջազգային Օդակայան

Շիրակի Միջազգային Օդակայան, միջազգային օդակայան մըն է, որ կը ծառայէ Գիւմրիի եւ Շիրակի մարզերը, Հայաստանի մէջ: Օդակայանը կը գտնուի Գիւմրիի կեդրոնէն 5 քմ. հեռու: Անոր բացումը տեղի ունեցաւ 1961 թուականին, եւ կը նկատուի Հայաստանի երկրորդ ամէամեծ օդակայանը, առաջինը ըլլալով Զուարթնոց Միջազգային Օդակայան:


== Պատմութիւն ==
Օդակայանին վերջակայանը հիմնուած է 1982 թուականին, ճարտարապետ՝ Լեւոն Քրիստոֆորեան եւ Ռուբէն Ասրտատեանի կողմէ: Սակայն, 1988-ի երկրաշարժէն ետք, օդակայանը դարձաւ ոչ-գործնական մինչ իր վերանորոգումը 2004 թուականին: 2006 թուականի սկիզբը, Հայաստանը կարիքը ունեցաւ երկրորդ օդակայանի երբ աննպաստ օդի պայմանները շատ մը թռիչքներ ստիպուեցան իրենց ընթացքը փոխել Զուարթնոցի Միջազգային Օդակայանէն դէպի Շիրազի Միջազգային Օդակայան: Ինչպէս նաեւ նոր ռատիոտեղակայանքեր զետեղուեցան 2006 թուականին որ կարելի դարձուցին ճանչնալու օդանաներ 400 քմ. շառաւիղ հեռու :
26 Դեկտեմբեր, 2018 թուականին, Հրիփսիմէ Գրիգորեան, Զբօսաշրջիկութեան Կոմիտէին պետը, որ Տնտեսական Զարգացման եւ Ներդրումներու Նախարարութեան բաժին մը է, հաստատեց թէ Եւրոպական քիչ ծախս ունեցող օդանաւի ընկերութիւնները պատրաստ են մուտք գործելու Հայաստանի շուկան: Ըստ Հրիփսիմէին, բանակցութիւններ տեղի ունեցան այս քիչ ծախս ունեցող օդանաւի ընկերութիւններուն հետ եւ այս ընկերութիւնները շուտով պիտի ունենան թռիչքներ Հայաստանի երկրոդ ամէնամեծ քաղաքին մէջ՝ Գիւմրի: