armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Պաաս կուսակցութիւն

Կաղապար:Տեղեկաքարտ կուսակցություն

Արաբական Ընկերվարական Պաաս Կուսակցութիւն (ԱԸՊԿ, արաբերէն՝ حزب البعث العربي الاشتراكي, Hizb Al-Ba'ath Al-'Arabi Al-Ishtiraki, Պաաս կը նշանակէ «վերածնունդ», «վերականգնում», «Արաբական Ընկերվարական Վերածնունդի Կուսակցութիւն») - քաղաքական կուսակցութիւն՝ Իրաքի եւ Սուրիոյ մէջ։
Հիմնուած է 7 Ապրիլ 1947-ին, Դամասկոսի մէջ, Միշէլ Աֆլաքի եւ Սալահ էտ-Տին Ալ-Պիթարի կողմէն եւ սկզբնական շրջանին կոչուած է Արաբական Վերածնունդի Կուսակցութիւն։ 1954-էն սկսեալ, Աքրամ Հուրանիի Արաբական Ընկերվարական Կուսակցութեան հետ միանալէ ետք, կը կրէ ներկայ անունը։
Հիմնական գաղափարախօսութիւնն է՝ «պաասականութիւն» (պաասիզմ), բանարաբականութիւն (բանարապիզմ), արաբական ազգայնականութեան, արաբական ընկերվարութեան (սոցիալիզմի) եւ հակակայսերապաշտութեան (հակաիմբերիալիզմի) տարրերով։ Հիմնական նպատակը ընկերվարութեան եւ արաբներու միութեան ստեղծումն է։ Կարգախօսը՝ «Միութիւն, Ազատութիւն, Ընկերվարութիւն»։
1966-ին կուսակցութիւնը կը բաժնուի երկու ճիւղերու՝ սուրիական եւ իրաքեան։ Ներկայիս սուրիական ճիւղը կը մնայ իշխանութեան գլուխ Սուրիոյ մէջ՝ Պաշշար Ալ-Ասատի գլխաւորութեամբ։ 1968-2003 թուականներ, իրաքեան ճիւղը Սատտամ Հիւսէյնի գլխաւորութեամբ կառավարած է Իրաքը, սակայն 1 Մայիս 2003-ին, Իրաքի պատերազմէն ետք պաշտօնապէս լուծարքի ենթարկուած է, բայց կը շարունակէ իր ընդյատակեայ գործունէութիւն շարունակել՝ Իզզադ Իպրահիմ Ատ-Տուրիի ղեկավարութեամբ։
Կուսակցութեան երկու ճիւղերը կը գործեն նաեւ արաբական այլ երկիրներու մէջ ինչպէս՝ Եմեն, Լիբանան, Պաղեստին եւ այլուր, սակայն քաղաքական իշխանութիւն չեն ներկայացնէր։


== Արտաքին յղումներ ==
Պաաս կուսակցութեան Ազգային ղեկավարութեան կայք (Ս. Հուսեյն)(արաբ.)
Պաաս կուսակցութեան կայք (Պաշշար Ալ-Ասատ)(արաբ.)
Սուրբ Նիկողայոս վանք

Սուրբ Նիկողայոս վանք, Վանք Հայոց Սուրբ Նիկողայոսի (եբր.՝ מנזר ניקולאס הקדוש‎), միջնադարեան հայկական վանք Եաֆֆայի հին քաղաքին մէջ (Իսրայէլ), Միջերկրական ծովի ափին։
Վանքը կը գտնուի ՀԱԵ Երուսաղէմի պատրիարքութեան իրաւասության ներքոյ, որն ալ վարձուած է համալիրի մէկ հատուածը բնակեցման եւ արեւտրական նպատակներով։ Վանքի համալիրը կազմուած է մեծ բազմասենեակ համալիրէ։
Համալիրի մէջ կը գտնուի Անթուան Ժան Կրոյի «Նափոլէոնը ժանտախտով հիւանդներու քով Եաֆֆայի մէջ» կտաւը (բնօրինակը կը գտնուի Լուվրի մէջ), ուր եկեղեցւոյ բակին մէջ պատկերուած է  Նափոլէոն Պոնափարթն իր հիւանդ զինուորներուն այցելութեան ժամանակ:


== Պատմութիւն ==
Վանքը հիմնադրուեր է մեր թուականի 1000 թուականէն առաջ եւ կոչուեր է զինուորներու հովանաւոր Սուրբ Նիքոլասի անունով: Դարեր շարունակ եկեղեցին ապաստան հանդիսացեր է ուխտագնացներու եւ նաւաստիներու համար, որոնք ճամբորդութեան ժամանակ փորձեր են հանգրուան գտնել: 
18-րդ դարուն վանքը ընդարձակուեր եւ ամրակառուցուեր է:
Նափոլէոն Պոնափարթի Եգիպտական արշաւանքի ժամանակ ֆրանսական բանակը վանքի մէջ գտնուող հայ քահանաներէն օգնութիւն խնդրեր է: Կրօնաւորները որոշ զինուորներու բուժելու համար գաղտնի դեղամիջոցներ  օգտագործեր են: Նափոլէոնը անձամբ  շնորհակալութիւն յայտներ է հայ պատրիարքին եւ անոր նուիրեր իր վրանն ու սուրը: Նափոլէոնի  վանք կատարած այցելությիւնը պատկերած է ֆրանսացի նկարիչ Անթուան Ժան Կրոն «Նափոլէոնը ժանտախտով հիւանդներու քով Եաֆֆայի մէջ» կտաւի վրայ:


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		


== Տե՛ս նաեւ ==
Երուսաղէմի Հայոց պատրիարքութիւն
Նափոլէոնը ժանտախտով հիւանդներու մօտ Եաֆֆայի մէջ
Ակոբ Ակոբով

Ակոբ Ակոբով (15 Մայիս 1905(1905-05-15), Սլիվեն, Պուլկարիա - 12 Մայիս 1983(1983-05-12), Դենվիլ, Նյու Ջերսի, Մորիս շրջան, Նիւ Ճըրզի, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), հայ քանդակագործ, արձանագործ եւ մետալագործ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած 1904-ին Սլիվէնի (Պուլկարիա) մէջ ու յետոյ Վառնա հաստատուած ուր կը հետեւի պետական կիմնազիոնին եւ յետոյ կ'անցնի Ռումանիա, Հռոմ եւ Փարիզ հետեւելու համար արձանագործութեան եւ նկարչութեան: 1929-ին կը մեկնի Ամերիկա եւ կ'ընդունուի Նիւ Եորքի Գեղարուեստական Ակադեմիոյ մէջ, նշանաւոր փրոֆ. Ջարլս Քէքի մօտ: Լաւագոյն վկայականով կ'աւարտէ Ակադեմեան 1931-ին եւ փրոֆ. Քէքի օգնական կը նշանակուի Ակոբ Ակոբովի ամէնէն կարեւոր ստեղծագործութիւններն են` «Սեւ կալանաւորը Արուեստը եւ մահը», «Ակադեմիան»: Ակոբ Ակոբով դեռ Ամերիկա չգացած` Ռումանիոյ նախարարապետ Աւերեսքուի կիսանդրին շինած է, որ նախարարապետական պաշտօնական մէջ զետեղուած է: Ամերիկայի մէջ 1935-1936 տարիներու ընթացքին Ակոբով Ակոբ շինած բազմաթիւ կիսանդրիներէն նշանաւոր են նաեւ Ֆիրտուսիի, Ուիլ Րաճըրսի (տաղանդաւոր երգիծաբան) նաեւ հայ անձնաւորութեանց կիսանդրիները: Երիտասարդ արուեստագէտը մեծ ապագայ կը խոստանայ. ո՛չ թէ միայն Հայազգը այլեւ Պուլկարները կը պարծին իրմով:
Ակոբով Ս. երկրորդ քարտուղար Խորհուրդային Հայաստանի Կեդրոնական Կոմիտէի, շնորհազուրկ եղած 1937-ին։


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ․ Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան, Պուքրէշ 1938, Էջ 32:
Յովհաննէս Տէվէճեան

Յովհաննէս Տէվէճեան (Արմէն Սեւան, 15 Յունուար 1892(1892-01-15), Մաշկերտ, Ակն, Խարբերդի Վիլայէթ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 4 Մայիս 1976(1976-05-04), Պուէնոս Այրես, Արժանթին), հասարակական-քաղաքական գործիչ, գրող, լրագրող, մանկավարժ, ՀՅԴ կուսակցութեան անդամ։ Հրանդ Տէվէճեանի եղբայրը։


== կենսագրութիւն ==
Յովհաննէս Տէվէճեան ծնած է Մաշկերտ (Արաբկիր)։ 1903 թուականին ընտանիքի հետ տեղափոխուած է Հալէպ:
1907-1911 տարիներուն երկրորդական ուսումը ստացած է մանկավարժ Ռէթէոս Պէրպէրեանի Կ. Պոլսոյ մէջ հիմնած Պէրպէրեան վարժարանին մէջ:
1911-1914 տարիներուն հետեւած է Կ. Պոլսոյ Իրաւաբանութեան պետական համալսարանի դասընթացներուն:
Երբ 1914-ին կը պայթի Ա. Համաշխարհային պատերազմը, խուսափելու համար թուրք բանակին մէջ զինուորագրուելէ, կ՛անցնի Պուլկարիա եւ անոր հայաշատ Փլովտիւ քաղաքը կը հաստատուի եւ կը զբաղի ուսուցչութեամբ:
1918-ին, Հայաստանի անկախութենէն ետք, կը հաստատուի Երեւան եւ մինչեւ Հայաստանի խորհրդայնացումը՝ կը ստանձնէ Հայաստանի Հանրապետութեան խորհրդարանի քարտուղարի պաշտօնը:
Հայաստանի խորհրդայնացումէն (2 Դեկտեմբեր 1920) ետք, 18 Փետրուար 1921-ին, ի հետեւումն ապստամբութեան հետեւանքով կազմուած Փրկութեան կոմիտէի քարտուղարի պաշտօնը կը ստանձնէ, եղած է Լեռնահայաստանի Հանրապետութեան արդարադատութեան եւ կրթութեան նախարար: Այնուհետեւ, 1922-ին ողջ մնացած իր գաղափարակից ընկերներուն հետ կ՛անցնի արտասահման եւ կը վերադառնայ Պուլկարիա:
Բ. Համաշխարհային պատերազմի (1939-1945) վերջաւորութեան, երբ խորհրդային բանակը կը ներխուժէ Պուլկարիա եւ Ռումանիա, Յովհաննէս Տէվէճեան, իր գաղափարակից ընկերներուն նման, կը ձերբակալուի եւ կը քշուի Խորհրդային Միութեան աքսորավայրերը: 
Յ. Տէվէճեանն ու Նժդեհը եղած են գաղափարական ընկերներ, յետոյ յայտնուած են նոյն բանտախցիկը, միասին ճաշակած են խորհրդային վարչակարգի, յատկապէս՝ ստալինեան բռնատիրութեան շրջանի դառնութիւնները: Երբ 1953ին կը մեռնի Ստալինը, ողջ մնացած քաղաքական բանտարկեալները 1955-ին ներման կ՛արժանանան եւ կ՛ուղարկուին իրենց բնակավայրերը:

Յովհաննէս Տէվէճեանը տեղեկանալով, որ 1948-ին իր ընտանիքի անդամներ գաղթած են Հարաւային Ամերիկա եւ հաստատուած՝ Արժանթին, 1956-ին կը մեկնի հոն, կը միանայ անոնց, ուր եւ կ՛ապրի ու կը ստեղծագործէ Արմէն Սեւան ծածկանունով:
Տէվէճեանը խմբագրած է քանի մը թերթեր Սոֆիայի մէջ՝ «Հայաստան» (1918) եւ «Արաքս» (1925-1934), Պուքրէշի մէջ՝ «Արազ» շաբաթաթերթը՝ Յակոբ Սիրունիի հետ, եւ այլն, բանտէն ազատելէ ետք՝ «Արմենիա» օրաթերթը (Պուէնոս Այրէս):
Մահացած է 1976 Մայիսին, Պուէնոս Այրէս:


== Երկեր ==
«Նահատակ գրողներ», Սոֆիա, 1931:
«Երգեր բանտէն», Պուէնոս Այրէս, 1959:
«Նահատակ գրագէտներ», Պուէնոս Այրէս, 1961։
«Բանտարկեալի մը յուշերը․ Տառապանքի տարիներ Գ. Նժդեհի հետ», Պուէնոս Այրէս, 1970։
«Վերջալոյսի տաղեր», Պուէնոս Այրէս, 1972:
«Կեանք եւ երազ», Պուէնոս Այրէս, 1973:


== Արտաքին յղումներ ==
Տէվէճեան ԵՂԲԱՅՐՆԵՐԸ THE DEVEJIAN BROTHERS
Սիսըլ Պանդոկ (Լոս Անճելոս)

Սիսըլ Պանդոկը (այժմ վերանուանուած իբրեւ Stay on Main) Լոս Անճելըսի մէջ (թաղ՝ 640 S. Main Street, CA 90014) պանդոկ մըն է, որ ունի 600 հիւրընկալող սենեակներ (առաջ 700): Շինուած 1924-ին, պանդոկը մասնաւորապէս կ'ընդունէր ճամբորդ առեւտրականները, սակայն 1950էն ետք ստացաւ հռչակը եւ դարձաւ բոլորին ընկալող պանդոկ մը: Մաս մը պանդոկէն վերանորոգուած է 2007-ին երբ նոր տէրեր գնեցին կալուածը:
Պանդոկը այժմ ճանչցուած է իր տասնեակ անձնասպանական պարագաներով եւ շատ մը ոճրագործութիւններով, ինչպէս 3 հատ սպաննութիւններ: Ամէնէ շատ համբաւ ունի, որովհետեւ յատկապէս ապաստանն էր մարդասպաններ Ռիչըրտ Ռամիրէզի (1985-ին) եւ Ճէք Անլըրուեկըրի (1991-ին):
2013-ի Փետրուարին, մերկ մարմինը Էլայզա Լէմի, 21 տարեկան Քանատացի աշակերտուհի մը, գտնուած էր պանդոկի ջուրի ամբարներէն մէկուն մէջ։ Լէմ անհետացաւ 31 Յունուարին, մինչ իր փճացած մարմինը գտնուեցաւ 19 Փետրուարին պանդոկի գործաւորներէն մէկուն կողմէ երբ հիւրերէն մէկը գանգատեցաւ ջուրի հոսանքի ուժին մասին եւ աւելցուց թէ «ջուրը տարբեր համ մը ունի»: Ոստիկանութիւնը յետոյ յայտարարեց, թէ Լէմի մահը արկած մըն էր, եւ ոչ ուրիշ բան: Սակայն վիտէոյի արձանագրուած արարգ մը կայ պանդոկին վերելակին մէջէն, որուն մէջ կը տեսնուի Լէմի տարօրինակ ձեւեր ընելը, վերելակի բոլոր կոճակներուն կոխելը, վերելակին անկիւնը պահուըտիլն ու ձեռքերու տարբեր եւ լայն շարժումները, հանրութեան կարծիքը փոխելով իր «արկածի» պատճառին ճիշդ ինչ ըլլալը: Այդ վիտէոն երբ թողարկուեցաւ հանրութեան առջեւ, շատեր սկսան հաւատալ թէ ուրուականներ գոյութիւն ունին, ուրիշներ արտայայտուեցան ըսելով, թէ Լէմի ոգին գրաւուած էր սատանաներով: Լէմը կը կարծուէր, թէ երկբեւերային հիւանդութիւնը ունէր, ինչ որ կը բաձատրէր վերելակին եւ ջուրի ամբարին մէջի պատահած բաները:
2011-ին պանդոկը վերանուանուեցաւ իբրեւ "Stay on Main", եւ նոր կայքէջ մը, stayonmain.com, ստեղծուեցաւ: Հին կայքէջը thececilhotel.com շարունակեց համացանցին վրայ գոյութիւնը պահել մինչեւ 2013:
Ուրուականներու գոյութիւնները փաստող շատ մը առարքներ արձանագրուած են այդ պանդոկին մէջ, այնքան մը որ, 2015-ին Ամերիկեան Սարսափի Պատմութիւն՝ Պանդոկը (American Horror Story: Hotel) հեռուստատեսային հաղորդաշարը հիմնուած էր այս պանդոկին պատմութիւններուն վրայ:


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական պանդոկի կայքէջ.
Հին Սիսըլ Պանդոկի կայքէջ՝ արձանագրուած.
Օրբելի եղբայրներու տուն-թանգարան

Օրբելի եղբայրներու տուն-թանգարան, Օրբելի եղբայրներու տուն-թանգարան, 1972 թուականին ՀԽՍՀ Մինիստրներու խորհուրդի Յուլիս 21-ի թիւ 43 որոշմամբ Օրբելի եղբայրներու յիշատակը յաւերժացնելու նպատակով՝ տունը, ու ծնած է ակադեմիկոս Լեւոն Օրբելին, վերածուած է տուն-թանգարանի։
Ընդգրկուած է Ծաղկաձորի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկին մէջ։


== Պատմութիւն ==
Օրբելի եղբայրներու տուն-թանգարանը բացուած է 1982 թ. Յուլիս 6-ին՝ ակադեմիկոս Լեւոն Օրբելի 100-ամեակի միջոցառումներու շրջանակին մէջ։ Տուն-թանգարանի նպատակն է պահպանել եւ սերունդներուն փոխանցել այն հոգեւոր արժէքները եւ իրեղէն վկայութիւնները, որոնք կապուած են Օրբելի եղբայրներու անուան հետ։ Թանգարանը կը գտնուի ՀՀ մշակոյթի նախարարութեան ենթակայութեան ներքոե։


== Ցուցադրութիւն ==
Թանգարանն ունի շուրջ 2000 մշակութային արժէքներու հարուստ հաւաքածոյ՝ գիրքեր, ձեռագրեր, լուսանկարներ, անձնական իրեր, փաստաթուղթեր, կենցաղային առարկաներ։ Թանգարանը ստեղծվուած է աշխատակիցներու ջանքերով եւ յատկապես Օրբելի եղբայրներու հարազատներու, բարեկամներու, աշակերտներու օժանդակութեամբ, որոնք նուիրաբերած են թանգարանին անոնց վերաբերող բազմաթիւ նիւթեր։ Անոնք հիմնականին ձեոք բերուած են Սանկտ Պետերբուրգ քաղաքէն։
Տուն-թանգարանի հիմնական ցուցադրութիւնը բաղկացած է երկու մասէ՝ գիտական եւ յուշային։ Սրահներուն մէջ ժամանակագրական հերթականութեամբ ներկայացուած է Օրբելի եղբայրներու կեանքի անցած ուղին՝ գիտական եւ հասարակական գործունէութիւնը։
Թանգարանի երեք յուշասենյակներուն մէջ ցուցադրուած է Օրբելի եղբայրներու աշխատասենեակներու կահոյքը՝ գրասեղանը, բազմոցը, բաղկաթոռը, գաղտնապահարանը, ինչպէս նաեւ գիրքերը, անձնական իրերը, ձեռագրերը, լուսանկարները, փաստաթուղթերը եւ կենցաղային առարկաները։
Հաւաքածոյիի ուշագրաւ մասը կը կազմէ գրադարանը, ու կ՛ամփոփուի հայերէն հին հրատարակութիւններ, ինչպէս նաեւ օտար լեզուներով՝ ռուսերէնով, գերմաներէնով, իտալերէնով գիրքեր, որոնցմէ շատերը կը կրեն Օրբելիներու կողմէ արուած նշումներ։ Այստեղ կը պահպանուին նաեւ անոնց կողմէ հրատարակուած աշխատութիւնները։ Թանգարանին մէջ կան կրաֆիկական եւ իւղաներկ նկարներ, ինչպէս նաեւ իւրայատուկ արուեստական բարտիի աղուամազէն պատրաստուած դիմանկարներ։ Լուսանկարներու հարուստ ֆոնտը վառ կը պատկերացնէ Օրբելի եղբայրներու եւ անոնց ժամանակակիցներու մասին, իսկ կենցաղային զանազան իրերը անոնց ապրած կեանքի եւ նախասիրութիւններու լուռ վկաներն են։
Թանգարանի հարանութեամբ կը գտնուի Օրբելի եղբայրներու յուշաքանդակը (քանդակագործ՝ Արտաշէս Հովսէփեան, ճարտարապետ՝ Ռոմէօ Ջուլհակեան)։


== Միջոցառումներ ==
Թանգարանին մէջ կը կազմակերպուին յոբելեաններ, ժամանակաւոր ցուցադրութիւններ, բաց դասեր, գիրքերու շնորհանդէսներ, ինչպէս նաեւ գիտական ընթերցումներ, յուշ-երեկոներ նուիրված Օրբելի եղբայրներուն, որու ընթացքին կը հնչեն Օրբելիներու սիրած մեղեդիները, կ՛ընթերցուին հատուածներ անոնց նամակներէն։ Այս միջոցաոումներուն կը մասնակցինքաղաքի միջնակարգ եւ արուեստի դպրոցներու սաները, կը հրավիրուին հասարակութեան տարբեր խաւերու ներկայացուցիչներ։


== Հասցէ ==
Թանգարանը կը գտնուի ՀՀ Կոտայքի մարզի Ծաղկաձոր քաղաքի Օրբելի եղբայրներու փողոցի 12 հասցէին։


== Արտաքին յղումներ ==
Օրբելի եղբայրների տուն-թանգարան
Թանգարանային գիշերը Ծաղկաձորում
Մկրտիչ Ա. Քհնյ. Մուրատեան

Տ. Մկրտիչ Ա. Քհնյ. Մուրատեան (ծնած է 1881 Սասունի Գոմք Գիւղի մէջ- մեռած է 1970)


== Կենսագրութիւն ==
Մուրատի եւ Մարիի որդին՝ ՄԻքայէլ, լոյս աշխարհ եկած է սասոնցի ծնողքէն, Սասունի Գոմք գիւղին մէջ, 1881-ին։
1893-ին Համիտեան ջարդերուն պատճառով, ուսումը կ'ընդատուի։
Այս դժուար պայմաններու մէջ, Միքայէլ վերադարձած է իր ծննրավայրը, ուր քանի մը ամիսներ մնալէ ետք, վերջնականապէս որոշած է Հալէպ գաղթել։
Իբրեւ աշակերտ ընդունուած Հալէպի Ներսէսեան Վարժարանը (այժմ Հայկազեան), որուն ուսման Հնգամեայ շրջանը օրինաւորապէս աւարտելէ ետք, ստացած է Համապատասխան վկայական 1901-ին։
Յաջորդ տարին, ան ուսուցչական պաշտօնի կոչուած է նոյն վարժարանին մէջ։ Եւ իբրեւ սիրուած կրթական մշակ, ան իննը տարիներ անընդհատ պաշտօնավարած է այդ դպրոցին մէջ, դասաւանդելով կրոն, Հայերէն լեզու եւ այլ նիւթեր։
Ան իր կեանքին ընկերը ընտրած է իր պաշտօնից ուսուցչուհին՝ Աճէմեան Մովսէսի եւ Աննայի դուստր Վարդուհին, որուն հետ պսակուած է Հալէպի մէջ, 1908-ին։ Ունեցած է վեց զաւակներ՝ Զապէլ, Վազգէն, Վազգէն բ., Մատլէն, Գեղամ եւ Եդուարդ։
Մեծ Հօրմէն ստացած քրիստոնէական դաստիարակութիւնը եւ ուսանած վանքերուն կրօնաբոյր մթնոլորտը կազմաւորած ու ձեւաւորուած էին իր նկարագիրը եւ ներաաշխարհը լեցուած՝ խունկով, շարանակով, աղօթքով, աւետարանով ու եկեղեցական արժէքներով։
Տէր Մկրտիչ Հոգեւոր Հովիւ նշանակուած է Ս. Քառասնից Մանկաց Եկեղեցւոյ սասունցի ընտանիքներուն։
Տարիներ ետք, իբրեւ փարձառու քահանայ, ան կոչուած է ազգային-ժողովական կեանքի։
Երկա՜ր տարիներ անդամ եղած է Գաւառական եւ Կրօնական Ժողովներուն։ Իսկ Բերիոյ Թեմի Առաջնորդական փոխանորդ՝ լուսահոգի Տ. Յարութիւն քհնյ. Եսայեանի վախճանումէն ետք, Տէր Մկրտիչ կոչուած է թոխանորդութեան պաշտօնին, զոր երկա՜ր տարիներ ձեռնհասօրէն վարած է եւ իր վարչական հարուստ փորձառութեամբ օգտակար դարձած է Բերիոյ Թեմի Առաջնորդներուն։


== Գործերը ==
Իր յօդուածները լոյս տեսած են «Արեւելք» օրաթերթին, «Պատմութիւն Տարօն Աշխարհի» գիրքին, «Տարօն Տարեգիրք»ի, «Սուրիահայ Տարեգիրք»ի եւ այլ Հայկական պարբերականներու մէջ։ Ունի շատ փոքրածաւալ աշխատութիւն մը «Հայոց դարձն Ի Քրիստոնէութիւն» խորագրով։
Տարիներու իր բարւոք ծառայութեան եւ անխոնջ աշխատանքին համար, ան պարգեւատրուած է Լանջախաչով, Ծաղկեայ փիլոնով եւ Աւագութեան տիտղոսով՝ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Սահակ Բ. Խապայեան Կաթողիկոսէն։


== Մահացած ==
Դժբախտաբար, այս բազմավաստակ քահանան իր կեանքի վերջալոյսին կորսնցուց յիշողութիւնը եւ յետ կարճատեւ հիւանդութեան վախճանեցաւ Չորեքշաբթի, 12 Օգոստոս 1970-ին։
Վերջին օծումն ու թաղման կարգը տեցի ունեցաւ Բերիոյ Թեմի նորընտիր Առաջնորդ՝ Տ. Տաթեւ Վրդ. Սարգիսեանի ձեռամբ, Հինգշաբթի 13 Օգոստոսի, Ս. Քառասնից Մանկաց Եկեղեցւոյ մէջ:
Եղիշէ Քհնյ. Սարգիսեան


== Կենսագրութիւն ==
Տ. ԵՂԻՇԷ ՔՀՆՅ. ՍԱՐԳԻՍԵԱՆ Աւազանի անանով Կորիւն, որդի Տ. Արսէն Ա. Սարգիսեանի եւ Զուարթի, ծնած է Հալէպ, 1976-ին։
Նախնական կրթութիւնը ստացած է Զաւարեան վարժարանէն, որմէ ետք ուսումը շարունակած է Ազգ. քարէն եփփէ ճեմարանին մէջ եւ շրջանաւարտ եղած է 1994-ին, ստանալով երկրորդականի վկայական։
Ուսման կողքին, ան հետեւած է դաշնամուրի եւ ձայնանիշերու դասընթացքներուն հինգ տարի։
Ան սիրած է մարմնակրթական կեանքը։ Ուստի անդամ եղած է Հ.Մ.Ը.Մ.ի ընտանիքին՝ մաս կազմելով փողերախումբին ինչպէս նաեւ հետեւած մարտարուեստի։
Ընտանիքին մէջ տիրող կրօնական եւ ազգային մթնոլորտը իր մէջ փափաք կ'արթնցնէ դպրեվանք ուսանելու։
1994-ին, Աոաջնորդ Սրբազան Հօր տնօրինութեամբ, ան կ'րնդունուի Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան դպրեվանքը, ուր երեք տարի կը հետեւի ընծայարանի բաժնի աստուածաբանական դասընթացքին զորս աւարտելէ ետք կը ստանայ Համապատասխան վկայականը ու կը վերադաոնայ Հալէպ, քահանայական ձեռնադրութիւն ռւ և օծում ստանալու ձեռամբ գերշ. Տ. Սուրէն Ս. Արք. Գաթարոյեանի։


== Կենսագրութիւն ==
Կ'ընտրէ կեանքի ընկերը՝ Խշուաճեան ընտանիքի դուստրը՝ օրդ. Շողիկը, որուն հետ կր պսակուի 24 Օգոստոս 1997-ին, Հալէպի Ս, Աստուածածին եկեղեցւոյ մէջ, Թեմիս Աոաջնորդ Տ. Սուրէն Արք. գաթարոյեանի գլխաւորութեամբ եւ Հալէպի քահանայից դասուն մասնակցաթեամբ։ Կը բախտաւորուի երկու մանչ զաւակներով՝ ԱրամաղԱրամազդ եւ Արարատ։
Երաժշտութեան հանդէպ ունեցած սէրն ու պատրաստութիւնը զինք կը մղեն կազմակերպելու դպրաց դասը, թաղական խորհուրդի աջակցութեամբ։ Աշխատանքը կ'արդիւնաւորուի եւ եկեղեցին կ՚ունենայ կազմակերպուած դպրաց դաս՝ պատարագի ճշգրիտ երգեցողաթեամբ։ եկեղեցին կ'օժտուի նաեւ նոր երգեհոնով մը, որ աոաւել փայլք կուտայ երգեցողութեան։
Ան կրօն դասաւանդած է նախակրթարանի վեց կարգերուն։ Հետագային նաեւ միջնակարգի եւ երկրորդականի կարգերուն:
Ւսկ 2006-ի Մայիս 28-ին, կիսասարկաւագ կը ձեոնադրուի ձեոամբ՝ Գերշ, Տ. Նարեկ եպս. Ալեէմէպեանի, Անթիլիասի Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ մայր տաճարին մէջ։
կը վերադաոնայ Հալէպ եւ կը պատրաստուի ամուսնութեան։
Հետագային կր բախտաւորուի երկու զաւակներով՝ Ժիրայր եւ Լենա։
Այնուհետեւ Աոաջնորդ Արբազան Հայրը կորոշէ ձեոնագրութեան յարմարագոյն թուականը։
Նախ տիրացու ճոնը սարկաւագ կը ձեոնադրուի 17 Յունիս 2007-ին, Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ մէջ ձեոամբ՝ Տ. Շահան Ս. եպս. Սարգիսեանի։
2008-2009 ուսումնական տարեշրջանին ուսուցչութեան պաշտօնուարածէ Կիլիկեան ճեմարանի մէջ, եւ 8րդ կարգերուն կրօն դասաւանդելով։
Կղադօթենք առ Աստուած, երիտասարդ մեր տէր հօր համար, որ Ս. հոգիին աոաջնորդութեամբ եւ քրիստոնէական խոնարհութեամբ ու աշխատասիրութեամբ կարենայ շարունակել իր աոաքելութիւնը՝ իր ծխական ժոդովուրդը առաւել կապելու Հայ Եկեղեցւոյ ու Աւետարանի կենարար խօսրերուն։
1953 թուական

1953 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 53րդ տարին է

1950 • 1951 • 1952 • 1953 • 1954 • 1955 • 1956


== Դէպքեր ==


==== Յունուար ====
12 Յունուար՝ Օսլոյի մէջ ստեղծուեցաւ Էսթոնիոյ վտարանդի կառավարութիւնը
13 Յունուար՝ խորհրդային «Փրաւտա» թերթին մէջ հրապարակուեցաւ «բժիշկներու դաւադրութեան» մասին յօդուածը
14 Յունուար՝ մարշալ Եոսիփ Պրոզ Թիթոն դարձաւ Եուկոսլաւիոյ նախագահ


==== Մարտ ====

03 Մարտ՝ բացուեցաւ Երեւանի Մաշտոցի Անուան Մատենադարանը
05 Մարտ՝ մահացաւ խորհրդային առաջնորդ Եոսիֆ Սթալինը


==== Ապրիլ ====
07 Ապրիլ՝ ՄԱԿ-ի գլխաւոր քարտուղար ընտրուեցաւ Տակ Համարխեոլտը


==== Յունիս ====

02 Յունիս՝ տեղի ունեցաւ Եղիսապեթ Բ.-ի թագադրութիւնը
18 Յունիս՝ Ճափոնին մէջ ամերիկեան օդանաւի կործանումի զոհ դարձաւ 129 հոգի


==== Օգոստոս ====
2-12 Օգոստոս՝ Քեֆալոնիա եւ Զաքինթոս կղզիներուն միջեւ 113 զօրաւոր երկրաշարժներ կ'արձանագրուին
12 Օգոստոս՝ 6,8 Ռիխթըրի ուժգնութեամբ երկրաշարժ մը կը ցնցէ Քեֆալոնիա եւ Զաքինթոս կղզիները եւ հիմնովին կը քանդէ կղզիներուն բոլոր կառոյցները եւ շէնքերը


== Ծնունդներ ==


==== Տե՛ս նաեւ՝ 1953 ծնունդներ Մարտ ====
29 Մարտ՝  Արամ Քերովբեան․ երաժիշտ, յօրինող, խմբավար, քանոնահար, հայ շարականներու աւանդական մեկնաբանող, հայ ա­ւան­դա­կան հո­գե­ւոր երաժշտութեան եւ երգասացութեան մասնագէտ


==== Մայիս ====
29 Մայիս` Տենի Էլֆման Daniel Robert "Dnny" Elfman ամերիկացի ժապաւենի երաժիշտ


==== Յունիս ====
24 Յունիս` Վարդենի Մոստիչեան Varteni Mosdichian ամերիկահայ նկարչուհի


==== Հոկտեմբեր ====
23 Հոկտեմբեր` Թաներ Աքչամ Taner Akçam թուրք պատմաբան


==== Դեկտեմբեր ====
03 Դեկտեմբեր` Ռոպեր Կետիկեան Robert Guédiguian ֆրանսահայ ֆիլմեր ստեղծող եւ դերասան


==== Անստոյգ օրով ====
Արշակ Մուրատեան ամերիկահայ գիտնական
Արմենակ Պաքըրճեան (սպ.1980) Թուրքիոյ մէջ ձախ ծայրահեղական
Բագրատ Էսդուքեան սփիւռքահայ լրագրող, քիմիագէտ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1953 մահեր 


==== Յունուար ====
09 Յունուար՝ Պետրոս Պալթազարեան  (ծն.1866) հայ դերասան


==== Ապրիլ ====
16 Ապրիլ՝ Հրաչեայ Աճառեան (ծն.1876, Կ.Պոլիս) լեզուաբան եւ բառարանագիր


== Նոյեմբեր ==
10 Նոյեմբեր՝ Գէորգ Փափազեան (ծն.1882, Ռոտոսթոյ) իրաւաբան, երեսփոխան


== Արտաքին յղումներ ==
1953-ը Պատմութեան մէջ(անգլերէն)Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1953(անգլերէն)
Նիքոլաս Սփարքս

Նիքոլաս Սփարքս (31 Դեկտեմբեր 1965(1965-12-31)[…], Օմահա, Նեբրասկա), ամերիկացի գրող։ Ունի հրատարակուած 17 վէպեր։ Ներկայիս կ'ապրի Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու Հիւսիսային Քարոլինա նահանգին մէջ, իր տիկնոջ ու 5 երեխաներուն հետ։


== Կենսագրութիւն ==
Նիքոլաս Սփարքսը ծնած է 31 Դեկտեմբեր, 1965 թուականին, Օմահա քաղաքին մէջ, Փրոֆեսոր Փաթրիք Սփարքսի ընտանիքին մէջ։ Ան աշխարհահռչակ գրող է։ Աշխարհին տարածքին անոր գիրքերէն վաճառուած են մօտաւորապէս 8 միլիոն օրինակ։ Անոր ստեղծագործութիւններուն նիւթերն են քրիստոնէութիւնը, սէրը, մարդկային զգացմուններն ու ճակատագիրները։
Սփարքսը իր առաջին ստեղծագործութիւնը գրած է 1985 թուականին, երբ ան դեռ դպրոց կը յաճախէր։
Ուսանած է Նոթըրտամ համալսարանին մէջ։
Կնոջ հետ ծանօթացած է 1989 թուականին, գարնանային արձակուրդներու ժամանակ եւ ամուսնացած՝ 1989 թուականի Յուլիսին։
2000 թուականին Նիքոլաս Սփարքսը ճանչցուած է որպէս տարուան ամէնէն լաւ հեղինակը՝ "People Magazine"-ի կողմէն։


== Յղումներ ==
Նիկոլաս Սպարկսի պաշտոնական կայքը
Նիկոլաս Սպարկսի էջը imdb.com կայքում
Հոկտեմբեր

Կաղապար:Ամիսներու Գլխագիր
Հոկտեմբեր,տարուան տասներորդ ամիսը, ըստ՝ Գրիգորեան օրացոյցի, ունի 31 օր։ 
Աշունին երկրորդ ամիսն է, այգեկութքի աւարտը։ Հոկտեմբերը յատնի է իր բազմերանգ տերեւներով եւ միրգերով։ Ըստ հայկական տոմարի, Հոկտեմբերը կը համապատասխանէ «Սահմի» ամսուան։

Հոկտեմբեր Ամսուայ կենդանաշրջանին նշաններն են՝ մինչեւ 22-ը՝ Կշիռք, 23-էն՝ Կարիճ


== Հոկտեմբեր Ամսուայ Նշանաւոր Օրերը ==

 
Հոկտեմբեր 1
Անկախութեան Օր՝
Կիպրոս (Միացեալ Թագաւորութենէն 1960)
Նիկերիա (Միացեալ Թագաւորութենէն 1960)
Փալաու, Թուվալու (Միացեալ Նահանգներէն 1994)
Տարեցներու Համաշխարհային Օր
Բուսակերութեան Համաշխարհային Օր
Հոկտեմբեր 2
Անկախութեան Օր (Կուինէա)
Մեհրեգան (Միհր Աստծոյ Օրը Ըստ Իրանական Օրացոյցի)
Հոկտեմբեր 3
Գերմանացիներու Միասնութեան Օր
Հոկտեմբեր 4
Անկախութեան օր (Լեսոթօ)
Հոկտեմբեր 8
Ազգային Անկախութեան օր (Քրուաթիա)
Հոկտեմբեր 8
Անկախութեան Օր (Ուկանտա)
Հոկտեմբեր 10
Անկախութեան Օր (Քուպա)
Հոկտեմբեր 11
Աղջիկ Երեխաներու Համաշխարհային Օր
Թիֆլիսի Հայ Տրամա

Թիֆլիսի հայ տրաման ստեղծուած է 1921 թուականին։Առաջին տարիներուն թատրոնին դերասանական եւ բեմադրական կազմը անընդհատ կը փոխուէր եւ այդ իսկ պատճառով ներկայացումներուն ոճը զգալիօրէն կը տարբերէր մէկը միւսէն, ինչը միասնական ոճի ներկայացումներ ստեղծելուն արգելք կը հանդիսանար։ 1930-ական թուականներուն թատրոնը կը գտնուէր դժուար վիճակի մէջ, քանի որ թոյլ ներկայացումները կը վանէին հանդիսատեսը։ 1932-1933 թատերաշրջանին կը վերականգնուին Արշակ Բուրջալեանի կարգ մը բեմադրութիւնները՝ «Դատավճիռ», «Արիւնոտ Անապատ», «Անմեղ Մեղաւորները»։ Նոր բեմադրութիւններ կը պատրաստեն նաեւ Ստեփան Քափանակեանը եւ Ալեքսանտր Աբարեանը, սակայն թատրոնի կեանքին մէջ ոչինչ կը փոխուէր։
1936 թուականի Մարտ 29-ին «Շահնամէ» ներկայացումով կը բացուի Թիֆլիսի հայ տրամայի նոր շէնքը Հաւլաբար թաղամասին մէջ։ Նոր բեմադրութիւնները զգալիօրէն կը բարձրացնեն թատրոնին հեղինակութիւնը։ Այդ աշխատանքին մէջ մեծ էր Ալեքսանտր Աբարեանի դերը։ 1937-1940 թուականներուն ան կը բեմադրէ շարք մը թատերական ներկայացումներ՝ «Քանդած Օճախ», «Թոնդրակեցիներ», «Թշնամիներ»։ Բազմաթիւ յաջող բեմադրութիւններով հանդէս կու գայ նաեւ Ֆերտինանտ Բժիկեանը։ Թատրոն կը հրաւիրուի նաեւ Լեւոն Քալանթարը:


== Թատրոնի բեմադրիչներ ==
Իսահակ Ալիխանեան
Արմէն Արմէնեան
Վահրամ Փափազեան
Արշակ Բուրջալեան
Ստեփան Քափանակեան


== Թատրոնի բեմադրուած ներկայացումները ==
Դ. Գրադովի եւ Վ. Օռլովի «Հռոմի Պապ»
Ա. Զինոեւի «Բամպակ»
Գ. Գուարիկի եւ Պ. Գուրովի «Պուլկարիան Կրակէ Օղակներում»
Կ. Գորբունովի «Սառցահալ»
«Իզրայիլ»
«Երկու որբ»
«Միմոս»
«Տրիլբի»
«Ովկիանոսից Այն Կողմ»
«Անյայտ Կինը»
«Ապահարզանի Անակնկալները»
Դատավճիռ»
«Արիւնոտ Անապատ»
«Անմեղ Մեղաւորները»
«Շահնամէ», (1936 թ)
Ն. Պոգոդինի «Արիստոկրատներ»
Ալեքսանտր Կորնեյչուկի «Պլատոն Կրեչետ»
«Ամպրոպ»
Գաբրիէլ Սունդուկեանի «Պեպօ»
«Քանդած Օճախ»
«Թոնդրակեցիներ»
«Թշնամիներ»


== Աղբիւրներ ==