armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Սուրբ Ամենափրկիչ Եկեղեցի (Կակրա)

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Կրոնական կառույց
Գագրայի Սուրբ Ամենափրկիչ եկեղեցի յաճախ կոչվուած է նաեւ Սուրբ Փրկիչ եկեղեցի, Հայ Առաքելական Եկեղեցիի տաճար Աբխազիայի Գագրա քաղաքի մէջ։


== Եկեղեցու Օծումը ==
2013 թ. 5 նոյեմբերին, ձեռամբ Հարավային Ռուսաստանի Հայոց թեմի առաջնորդ գերաշնորհ Տ. Մովսես եպիսկոպոս Մովսեսեանի օծվեցավ Գագրայի (Աբխազիայի Հանրապետություն) Ամենափրկիչ եկեղեցին։ Օծման արարողութեանը մասնակցեցան նաեւ Հարավային Ռուսաստանի թեմի 14 քահանա հայրերը, մասնավորապես արժանապատիվ Տ. Մակար ավագ քահանա Տերտերեանը, Տ. Հարություն ավագ քահանա Բայադեանը, Տ. Գրիգորիս քհն. Պողոսյանը, Տ. Խաչատուր քհն. Եղիազարովը, Տ. Դանիել քհն. Կուկուեանը, Տ. Գեւորգ քհն. Միրզոեանը եւ ուրիշներ։ Ներկա էր նաեւ Ս. Գայանէ վանքի միանձնուհի քույր Եղիսաբեթը։
Սուրբ պատարագին մասնակցեցան պետական բարձրաստիճան այրեր՝ Աբխազիայի Խորհրդարանի նախագահ պրն. Վալերի Բգամբայի գլխավորությամբ։ Ներկա էին նաեւ Հայաստանի ԱԺ պատգամավոր Արագած Ախուեանը, Աբխազիայի ազգությամբ հայ պատգամավորներ, ներկայացուցիչ Սփյուռքի նախարարութիւնէն։ Իրենց մասնակցությունը բերին նաեւ Թեմական Խորհրդի անդամներ՝ Ազատ Ասատուրովը, Նիկոլայ եւ Իլյա Քոչյանները, Գէորգի Պողոսովը։ Օծման սրբազան արարողութեանը ներկայ էին 4-5000 հավատացյալ հայորդիներ, ոչ միայն Աբխազիաէն, այլ նաեւ Ռուսաստանի տարբեր քաղաքներէն (Մոսկվա, Կրասնոդար, Սոչի, Դոնի Ռոստով եւ այլն), ինչպես նաեւ Հայաստանից եւ Արցախից։ Եկեղեցին կառուցուած է ժողովրդական հանգանակութեան շնորհիվ։ Եկեղեցւոյ խաչը 2.1 մեդր բարձրութեամբ տեղադրուած է 2011 թուականին, եւ 12 դեկտեմբերին՝ օծուէցավ ձեռամբ թեմակալ բարեխնամ առաջնորդ Մովսես եպիսկոպոս Մովսեսեանի Հավարտ սուրբ պատարագի, Մովսես Սրբազանն օրհնելով բազմահազար հավատացյալներուն, մասնավորապես անդրադարձավ անոնցմէ երկուքին՝ տիար Գալուստ Տրապիզոնեանին (որն ի դեպ, Աբխազիայի ազգային հերոս է) եւ տիար Արկադի Սարգեեանին՝ նշելով անոնց անմնացորդ նվիրումը եկեղեցու կառուցման սրբազան գործին։ Սրբազան հայրը բարձր գնահատեց նաեւ Աբխազիայի հոգեւոր հովիվ արժանապատիվ Տ. Սեդրակ քահանա Ազնաւուրեանի ազնիվ ծառայությունը։ Առանձնապես կարեւորեց եւ գնահատեց թեմական բարերարներ՝ Անդրեյ Ամոսովի եւ Կարէն Գրիգորեանի, ներդրումը եկեղեցւոյ կառուցման սրբազան գործին։ Օծումէն եւ Սուրբ պատարագէն հետոյ առաջ եկաւ ազգային երգն ու պարը, բաժնուեցավ աւանդական մատաղը, եւ այդ պատմական եւ հիշարժան օրուայ տօնակատարութիւնը շարունակուեցաւ մինչ ուշ երեկոյեան։ Այսօր Աբխազիայի մէջ կ'ապրի 50.000 հայ, հոն կը գործէ 32 հայկական դպրոց։ Աբխազիայի հայերու մեծ մասը համշենցի է, գաղթածեն Սեւ ծովի հարաւարեւելեան ափերեն՝ Տրապիզոնի, Օրդուի եւ Սամսոնի շրջաններէն։ Հայերու հոսքը դէպի Աբխազիայ աճած է հատկապէս 1895-96 թ.., 1915-ի հայկական կոտորածների ժամանակ։ Հայերը Աբխազիայի մէջ տարաղուաղ են տարբեր գյուղերի մխջ՝ Լաբրայ, Ախալշենի, Աթարայ, Պսիրցխայ, Մծարայ եւ այլն։ Մաս մըն ալ կ'ապրի քաղաքներու մէջ՝ Սուխում, Օչամչիրայ, Գուդաութայ, Գագրայ։


== Տե՛ս նաեւ ==
Վրաստանի հայկական տաճարների ցանկ
Հայերը Աբխազիայում
Սուրբ Հռիփսիմե մատուռ (Գագրա)


== Արտաքին Յղումներ ==
Եկեղեցու լուսանկարը
Աբխազիայի հայ համայնքի հոգեւոր վերածնունդը
Ժորժ Ուասսուֆ

Ժորժ Ուասսուֆ (արաբերէն՝ جورج وسوف, լատինատառ George Wassouf, 23 Դեկտեմբեր 1961(1961-12-23), Տարտուսի մարզ, Սուրիա) արաբական աշխարհի մեծագոյն երգիչներէն մէկն է: Զինք կոչած են «Սուլթան ալ թարապ» (երգի սուլթան) մակդիրով:
Հանրութեան ներկայացաւ Սթիւտիօ ըլ Ֆան (արաբերէն՝ ستوديو الفن լատինատառ Studio El Fan) երգի տաղանդներու յայտագրէն 1980 թուականին երբ 19 տարեկան էր: Արմատներով սուրիացի եւ Լիբանան ապրող երգիչը հրապարակած է աւելի քան 30 ալպոմներ եւ հարիւրաւոր երգեր: Ունի մեծ թիւով հետեւորդներ եւ երկրպագուներ: Անոր երգելու ոճը, ձայնային ունակութիւնները եւ անմիջականութիւնը զինք դարձուցած են հռչակաւոր աստղ եւ անոր երգելաոճը դարձած է արաբական ժողովրդային երգի «դպրոց» եւ հարիւրաւոր երգիչներ կը փորձեն հանդէս գալ ու երգել Ժորժ Ուասսուֆի ոճով:


== Անձնական կեանք ==
Ամուսնացած էր լիբանանցի Շալիմարին երբ 21 տարեկան էր: Ունի չորս զաւակներ, Ուատիհ Ուասսուֆ, Հաթեմ Ուասսուֆ, Ժորժ Ժունիոր Ուասսուֆ եւ դուստր՝ Ույուն: Անոր համար ծանօթ է իբր «Ապու Ուատիհ» իր անդրանիկ զաւկի անունով: Իր 2009-ի ամուսնալուծումէն ետք վերամուսնացած է Պաղեստինեան ծագումով Քաթարցի Նատա Զէյտանի հետ: Տարիներէ ի վեր կը տառապի մեծ առողջապահական հարցերէ:


== Արտագին յղումներ ==
Պաշտօնական Կայքէջ
Մինաս (անձնանուն)

Մինաս, բիւզանդական ծագումով հայկական եւ յունական (յուն․՝ Μηνάς} արական տարածուած անուն։ 

Լատինագիր ձեւը՝  MINAS 
Անունէ ստեղծուած մականուն՝ Մինասեան


== Անունը Կրողներ ==
Մինաս Աւետիսեան (1928 Ջաջուռ-սպ.1975) նկարիչ
Մինաս Աւետիսեան Պէյ (ծն.1899) անասնաբուժութեան փրոֆեսոր
Մինաս Աբգար (1955 Ալլահապատ, Հնդկաստան) օփերայի երգիչ
Մինաս Բժշկեան (1777 Տրապիզոն-1851 Վենետիկ) պատմաբան, երաժշտագէտ
Մինաս Գոճայեան (ծն.1946 Պէյրութ) կրթական մշակ
Մինաս Գանգրունի
Մինաս Շորշորով (ռուս.՝ Минас Шоршоров 1922 Մոսքով-2005) մետաղագէտ
Մինաս Թէօլէօլեան (1913-1997 Պոսթըն) արձակագիր
Մինաս Կամսարական 19րդ դարու տօմարագէտ
Մինաս Չերազ (1852 Կ.Պոլիս-1928 Մարսէյլ) գրող, թարգմանիչ
Մինաս Պատկերհանեան (1885 Թաւրիզ-1972) լուսանկարիչ
Մինաս Վերածին (1882 Կ.Պոլիս-1928 Ֆրանսիսքոյ)
Յակոբ Հայթայեան

Յակոբ Հայթայեան, - Կեսարիացի։ (Ծնած է 1871-ին, մեռած է 1936 Օգոստոսին, Պէյրութ) : Պէյրութ եկած է 1897-ին։ 1912-էն ի վեր վերջնականապէս հաստատուած է Պէյրութ: Եղած է վաճառական գորգի, կտաւեղէնի, ֆէսի եւ այլն։ Անդամ Ազգային Միութեան, Գանձապահ Տնտեսական խորհուրդի, ինչպէս նաեւ Մէճլիսի Միլլիյէի: Եղած է Հնչակեան: Ձերբակալուած է Ժիրայրի, Թորոս Չարուկեանի (Չէլօ), Գալուստի հետ եւայլն, 101 տարուան բանտարկութեան դատապարտուած եւ բանտարկուած է Թրիփոլիի բանտը: Սակայն վեց ամիս ետք, ընդհանուր ներումով մը ազատ արձակուած եւ հաստատուած է Պէյրութ, 1897-ին։ Ամուսնացած է 1896-ին, ունեցած է երեք զաւակ՝ Գէորգ, Կարապետ եւ ՄեսիաՄինաս Թէօլէօլեան,  Դար մը գրականութիւն, հ. Ա (Բ. հրատարակութիւն), Հալէպ, 2005։:


== Ծանոթագրութիւններ ==
Մէրի Լուիզ Կրաֆամ

Մէրի Լուիզ Կրաֆամ (ծն. 11 Մայիս, 1871, Մոնսոն - 17 Օգոստոս, 1921, Սեբաստիա), ամերիկացի ուսուցչուհի, դպրոցի տնօրենուհի, քրիստոնյա միսիոներ է: 1915 թվականին արտաքսըւած է ըւ կը հաշուուի հայերու ցեղասպանութեան կարեւոր վկաներէն:
Մէյն նահանգին Մանսըն քաղաքը ծնած է: Հայրը հողագործ էր: Մայրը որ վատառողջ էր՝ աղչկան միջնակարգի կրթութիւնը աւարտելէ քիչ ժամանակ ետք մահացաւ 31 տարեկանին: Հինգ տարեկանին ընտանիքովը տեղափոխուած է դէպի Էնտովըր, որ կը գտնուի Մասաչուսեթի մէջ։
Քոյրը Վինոնան ու ինքը Քրիստոնէութեան կանոններով մէծցած էն: Երիտասարտութեան ընթացքին ստացած կրոնական փորձարութեան շնորհիւ մասնակցած է տեղական եկեղեցոյ ու եկեղեցոյ ծիսակատարութիւններուն: Օհայոն՝ միսիօնարական կրթութեամբ հայտնի Օպերլինի գոլէճը սկսած է ուսանելու նպատակով ըլլալ միսիօնար: 1894-ին շրջանավարտ ըլլալէ ետք Մասաչուսեթի, Նյու Ջերսիի, Վաշինգտոնի տարբեր դպրոցներ աշխատած է:
Էտուարտ Շեւարտնաձէ

Էտուարտ Շեւարտնաձէ․ (վրաց.՝ ედუარდ ამბროსის ძე შევარდნაძე, ռուս.՝ Эдуард Амвросиевич Шеварднадзе, 25 Յունուար 1928, Լանչխութի շրջան, Վրացական ԽԸՀ - 7 Յուլիս 2014, Թիֆլիսի, Վրաստան), խորհրդային կուսակցական եւ պետական գործիչ, յետագային՝ վրացական պետական գործիչ, Վրաստանի 2-րդ նախագահը:


== Կենսագրութիւն ==
Լանչխութի շրջանի Մամաթ գիւղը ծնած է 25 Յունուար 1928-ին մանկավարժի ընտանիքին մէջ:
Խորհրդային միութեան բարձրագոյն պաշտօնավարումներէն յետոյ Վրաստան վերադարձած է Կամսախուրտիայի իշխանափոխութենէն ետք որպէս խորհրդարանի նախագահ: Սակայն ան լուրջ տնտեսական խնդիրներու եւ Աբխազիոյ մէջ ռազմական գործողութիւններու հանդիպած է: Վրաստանի նախագահ կարգուելով չէ կրցած հասնիլ Աբխազիոյ եւ Հարաւային Ովսիոյ վերադարձին երկրին քաղաքա-տնտեսական խնդիրներու լուծման: 2003 թուականի աշնանը ստիպուած է հրաժարական տալու Վարդերու յեղափոխութեան ատենը:


== Ծանօթագրութիւններ ==

Կաղապար:Վրաստանի Նախագահներ արւմտ.


==== Արտաքին յղումներ ====


== Արտաքին Յղումներ ==
Կաղապար:Bio-stub
98 (թիւ)

98 (իննսունութ), բնական թիւ է


== Գիտութիւն ==
98-ը՝
քալիֆորնիում քիմիական տարրի ատոմային թիւն է
Իանթէ ասթերոիտի կարգային թիւն է


== Առողջապահութիւն ==
98.6 °F-ը մարդու մարմնի նորմալ ջերմաստիճանն է (36.6 °C-ին կը համապատասխանէ)


== Այլ ==
Windows 98-ը Մայքրըսոֆթի գործառնական համակարգ է
+98-ը Իրան զանգելու կոդն է


== Օրացոյց ==
Տարուայ 98րդ օրը Ապրիլ 8-ն է (նահանջ տարիներին՝ Ապրիլ 7-ը)
1998 թուական
Ակոբովիջ

Ակոբովիջ
Այս ընտանիքը Լվուվ գաղթած է Սուչավայէն, Լվուվի մէջ կ’ապրէր հարուստ վաճառական մը 1475-ին, Ակոբչա կոչուած, որ իր ծախքովը Սուչավայի մէջ Հայոց համար եկեղեցի մը շինել տուաւ, քաղքէ դուրս, վանատան կից: Այդ եկեղեցւոյն մէջ նոյնին տապանագիրը կը գտնուի լեհերէն լեզուով «Աստ հանգչի Ակոբչա, հիմնադիր, եկեղեցւոյս այսօրիկ, յամի ՏՆ.1551»:
Սուչավայէն Ակորչա Վարդանովիչ կոչուած մէկը իր երկու զաւակները Վարդան եւ Սահակ,Լվուվ կը ղրկէ 1594-ին, հոն ուսմունքնին ընելու նպատակաւ: Այդ երկու զաւակները Լվուվի մէջ կը սկսին իրենց հօրը անուամբ Ակոբովիչ կոչուիլ: Լվուվի քաղաքատան դիւանատանը մէջ կը պահուին անոնց վերաբերեալ վաւերաթուղթերը:
Վերոյիչեալ ընտանիքէն ուրիշ շառաւիղ մը, որ աղնուականութեան տիտղոս ստացած է ի Պուքովինա տէ Հասսօ յարանունով: Այդ յարանունը իրենց նախկին մականունն եղած է: Կնքանաչաննին կը ներկայացնէր չափեզազոյն երեսի վրայ երկու օձեր ոլորեալ 8 թիւի ձեւով եւ ոսկեգոյն խաչ մը ի միջի: Վահանին վրայ,պսակին մէջ անձ մը, հայրենքն նշանակող, որ աջ ձեռքին մատը ի նշան լռութեան բերնին վրայ բռնած է։ Ձախ ձեռքին մէջ ղափնեպսակ մը։ 1740-ի միջոցները Պուքովինայի մէջ կ’ապրէր ազատազնեայն Վազերիանոս Հասսօ, որ երկու զաւակ ունէր։ Յակոբ եւ Մանուկ։ Յակոբի զաւակները իրենց հօրը անունէն Ակոբովիչ մականունը առին, պահելով միշտ հին ընտանական մականուննին։ Եաշի (Եասսի?) քաղաքին մէջ Մարտ 1812-ին հաստատուեցաւ իրենց ազնուականութիւնը եւ ապա Կալիցիայի ազնուականաց կարգը անցան 1814-ին, քաղաքացիութիւն ստանալով։ Ատոնցմէ ոմանք վաճառականներ էին, մեծագոյն մասը խոշոր հողային կալուածներ գնեցին Սթանիսլավուվի եւ Գօլօմիայի մօտերը։ Մանուկին զաւակներն ալ Հասսօ Մանուկիէվիչ կոչուեցան միեւնոյն ընտանեկան կընքանչանով։


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան, 1938, էջ 82, Ա.հատոր:
Լուպնա Ազապալ

Լուպնա Ազապալ (15 Օգոստոս 1973(1973-08-15), Պրիւքսէլ, Պելճիքա), պելճիքացի դերասանուհի։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Պրիւքսէլ՝ մարոքցի հօրմէ եւ սպանացի մօրէ: Լուպնա Ազապալ հանդէս եկած է  ամերիկացի բեմադրիչ, միջազգային մրցանակներու արժանացած  Պրէյտըն Քինկի «Սիրոյ ակնթարթներ» (2011) շարժապատկերին մէջ, որ գործերով Հայաստան մեկնող ամերիկացի քարտէսագրի եւ անոր ազգութեամբ հայուհի ընկերուհիին սիրոյ մասին է: Շարժապատկերը արժանացաւ Պերլինի շարժապատկերի փառատօնի դատական կազմի յատուկ մրցանակին: Լուպնա Ազապալ նախապէս դեր ստանձնած է նաեւ ֆրանսացի բեմադրիչ Ռոպերթ Քէշիշեանի «Արամ» շարժապատկերին մէջ, ուր Արամի դերով հանդէս եկած է Սիմոն Աբգարեան:
Երգ

Երգ, երաժշտութեան համեմատաբար պարզ եւ տարածուած տարատեսակներէն մէկը, զոր իր մէջ կը միաւորէ բանաստեղծական բովանադակութիւնն ու ոչ բարդ, դիւրին մտապահուող մեղեդին։ Երգերը իրարմէ կը զանազանուին շարք մը դրսեւորումներով, օրինակ՝ ժանրերով։ Երգը կը կատարուի ե՛ւ մէկ հոգիի, ե՛ւ երգչախումբի կողմէ։ Երգերը կ՛երգուին ե՛ւ երաժշտական գործիքներու նուագակցութեամբ, ե՛ւ առանց գործիքներու ընկերակցութեամբ։


== Ուղեցոյց ==
Ակնա Օրոր
Խալիտ Հիւսէյնի

Խալիտ Հիւսէյնի, (4 Մարտ 1965(1965-03-04)[…], Քապուլ, Աֆղանստանի թագավորություն)։ Ծագումով Թաճիք վիպագիր եւ բժիշկ է։ Ան աւելի վերջ հաստատուած է Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ։ Առաջին վէպը՝ Թռուցիկի Որսորդը 2003 թուականին հրատարակուած եւ շատ մը երկիրներու մէջ ամենաշատ վաճառուած գիրքերու ցանկը մտած է։

Կենսագրութիւն
Գիրքերը
Աղբիւրներ


== Կենսագրութիւն ==
Խալիտ Հիւսէյնի Ալէվի դաւանանքի մաս կը կազմէ։ Հայրը Աֆղանիստանի Արտաքին Գործոց Նախարարութեան մէջ աշխատած եւ 1970 թուականին Աֆղանիստանի Դեսպանատան իր պաշտօնի բերմամբ իր ընտանիքին հետ Թեհրան, Պարսկաստան գաղթած է։ 1973 թուականին՝ Խալիտ Հիւսէյնիի եղբօր ծննդեան պատճառաւ Գապիլ վերադարձած է Հիւսէյնի ընտանիքը։ Ընտանիքի Աֆղանիստան վերադարձէն քանի մը ամիս ետք քառասուն տարուան Աֆղանիստանի առաջնորդ՝ Զահիր Շահ իր զարմիկ՝ Տավուտ Խանի կողմէ գահընկէց դարձած է։
1976 թուականին՝ Խալիտ Հիւսէյնիի հայրը Փարիզի մէջ գործ մը կը գտնէ եւ ընտանիքին հետ կը գաղթէ Փարիզ։ Այդ շրջանին Աֆղանիստան կը կառավարուէր համայնավար բռնակալութեամբ։ 1980 թուականին՝ Հիւսէյնի ընտանիքը իրենց ծննդավայր երկրին քաղաքական խառնակ պայմանները ցոյց տալով կ՛ապաստանին Սան Ժօսէ, Գալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ։ Խալիտ Հիւսէյնի իր Թռուցիկի Որսորդը գիրքին մէջ կը յիշէ իր ընտանիքին կատարած այս գաղթի օրերը։
1988 թուականին՝ Խալիտ Հիւսէյնի Գալիֆորնիա Համալսարանի բժշկական բաժինը կ՛ընդունուի։ 1993 թուականին կը դառնայ վիրաբոյժ եւ իր ասպարէզը կը կատարէ մինչեւ 2004։ Ան աւելի վերջ օգնել սկսած է Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու գաղթականներուն։ Ան կ՛ապրի Հիւսիսային Գալիֆորնիայի մէջ եւ ամուսնացած է պարսիկ ծագումով ամերիկացի՝ Ռոյայի հետ։ Ամոլը ունի երկու զաւակներ։


== Գիրքերը ==
Թռուցիկի Որսորդը (2003)Հազար Հոյակապ Արեւ (2007)Եւ Լեռներ Արձագանգեցին (2013)


== Աղբիւրներ ==
Booklist, July, 2003, Kristine Huntley, review of The Kite Runner,p. 1984Kirkus Reviews, May 1, 2003, review of The Kite Runner, p. 630
Library Journal, April 15, 2003,  Rebbeca Stuhr, review of The Kite Runner, p. 122; November 15, 2003, Michael Adams, review of The Kite Runner,p. 114
New York Times Book Review, August 3, 2003, Edward Hower, review of The Kite Runner, p. 4
Publisher Weekly, May 12, 2003, review of The Kite Runner, p. 43
School Library Journal, November, 2003, Penny Stevens, review of The Kite Runner, p. 171
Times (London, England), August 30, 2003, review of The Kite Runner, p. 17
Տապկուած Բիցցա

Տապակուած բիցցա, բիցցայի տեսակ, որ կը պատրաստուի այլ խոհարարական ձեւերով: Սովորական պատրաստման փոխարէն մթերքը կը տապկուի: Բիցցայի պատրաստման այս ձեւը յայտնի է Իտալիոյ եւ Սքոթլանտի մէջ, սակայն սքոթլանտական եւ իտալական տեսակներու միջեւ կան բազմաթիւ տարբերութիւններ։


== Իտալիա ==
Իտալական pizza fritta ուտեստը առաջացած է Նիապոլի մէջ։ Պատրաստման սկիզբը խմորը կը տապկուի, ապա կը լեցուի պանիրով, միսով եւ որոշ պարագաներու՝ կանաչիով: Այլ տարբերակ է նաեւ բաղադրիչները շերտով ծածկելը, ինչպէս կ՛առնուի calzone պատրաստելու ժամանակ, որ այնուհետեւ կը տապկուի։ Այս տարրատեսակը կը կոչուի panzerotto։ Տապկելը հնարաւորութիւն կու տայ բիցցան պատրաստել առանց վառարանի։ Այդ կը կիրառուի փողոցային տաղաւարներու մէջ, ուր թեխնիկապէս հնոց  հնարաւոր չէ տրամադրել:


== Սքոթլանտա ==
Այս բիցցան հասանելի է երկրի բազմաթիւ խանութներու մէջ։ Այն սառեցուած կամ արդէն վառարանին մէջ պատրաստուած ուտեստ է՝ հաստ խմորով՝ վրան աւելցուած միւս բաղադրիչները։ Ապա այն կը տապկուի։ Այս ուտեստը կրնայ մատուցուիլ եւ՛ ամբողջական, եւ կտորներով, տապկուած գետնախնձորի հետ կամ առանց անոր։ Էտինպուրկի մէջ եւ անոր յարակից տարածքներուն բիցցայի հետ կը մատուցուի աղ եւ քացախ, կամ անոնցմէ պատրաստուած սոուս։ Յաճախ նաեւ կը մատուցուի տապկուած գետնախնձորի հետ։
Բժշկեան

Բժշկեան, հայկական մականուն:


== Մականունը կրողներ ==
Զորա Բժշկեան (?-1964), մամուլի գործակալ, թղթակից:
Հայկ Դմիտրիի Բժշկեան (1887-1937), ռազմական գործիչ, թղթակից:
Մինաս Բժշկեան (1777-1851), բանասէր, մանկավարժ, պատմաբան, ազգագրագէտ, երաժշտագէտ:
Վաղարշակ Բժշկեան (19-րդ դար-20-րդ դար), մշակութային գործիչ:
415 (թիւ)

415 (չորս հարիւր տասնհինգ) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 414-ի եւ 416-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A001358  հարիւրերեսուներորդ կիսապարզ թիւն է
 A003072  երեք խորաններու գումար է՝ 415=23+43+73
 Alt   415  գործադրելիս կը ստացուի կիւրեղեան Я գլխատառը
415 Պաղատիա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Ազոյեան

Ազոյան, հայկական մականուն։


== Մականունը կրողներ ==
Պաղտասար Մարտիրոսի Ազոյեան (1905-1972), կոլտնտեսային շարժման գործիչ, սոցիալիստական աշխատանքի հերոս։
Բասենցի Պաղտասարի Ազոյեան (1947-2006), դիւանագէտ, ՀՀ բանակի կեներալ-մայոր։
Յովիկ Պաղտասարի Ազոյեան (ծ. 1944), ազտամարտիկ, ՀՀ բանակի գնդապետ։
Յովհաննէս Ազոյեան, (ծ. 1982), դերասան, հաղորդավար։
Սարգիս Ազոյեան (1855-1915), բժիշկ։
1453

1453 թուական, ԺԵ․ դարու 53-րդ տարին


== Դէպքեր ==
29 Մայիս․ երկարատեւ պաշարումէ ետք օսմանցիները Կոստանդնուպոլիսը կը գրաւեն, ու վերջ կը դրուի Բիւզանդական Կայսրութեան


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
Պտոյտ մը Պոլսոյ թաղերու մէջ

«Պտոյտ մը Պոլսոյ թաղերու մէջ», Յակոբ Պարոնեանի գլխավոր արձակ ստեղծագործություններից մեկն է, որը ներկայացնում է Պոլսահայերի կյանքն կենցաղը միջին 19-րդ դարում, Ստամբուլի հայաբնակ թաղամասերում։ Պարունակում է 34 գլուխ, որոնք եւ՛։ ռեալիստ եւ՛ երգիծական ձեւով ցույց են տալիս այն ժամանակի եւ այնտեղի հայի ամենօրյա դեպքերը, հետաքրքությունները, վեճերը, կեղծավորթյուններն ու մանավանդ անտրամաբանական մտածելակերպը։
Բովանդակությունը ընդգրկում է հետեւեալ գլուխերը՝
Միջագիւղ, Գում-Գաբու, Գասըմ փաշա, Պէշիկթաշ, Քարակէոմրիւք եւ Սալամաթոմրուք, Էյուպ, Գատը Գիւղ, Րումելի Հիսար, Սելամսըզ, Թոփ Գաբու, Կէտիկ Փաշա, Սկիւտար Ենի Մահալէ, Բերա, Պալատ, Իճատիէ, Սամաթիա, Քուզկոնճուք, Արտաքին Գում-Գաբու, Խաս Գիւղ, Գընալը Կղզի, Պօյաճի Գիւղ, Ղալաթիա, Գուրու Չիշմէ, Էյուպ Սուրբ Աստուածածին, Պէօյուք Տէրէ, Ենի Գաբու, Քարթալ, Գանտիլլի, Ենի Մահալէ Սամաթիոյ, Նարլը Գաբու, Պէյքոզ, Մաքրի Գիւղ, Ֆերի Գիւղ, եւ Ենի Գիւղ։
Միջագիւղ

«Իսկ ինծի համար հոն մտնելու ամենեն ապահով ճամբան հոն բնավ չմտնելն է»։
«Շատերը կզարմանան թե ասանկ հարուստ թաղի մը վարժարանն ինչո՞ւ աղքատ մնա։ Ես չեմ զարմանար։ Վարժարանն անոր համար աղքատ է, որովհետև թաղին մեջ հարուստներ կան»։
«Պարոն Շաղյան, որ Հայաստանի մեջ սովու պատճառած աղետներուն վրա ժողովրդյան գութը շարժելու և անկե նվեր հավաքելու նպատակավ նամակներ կհրատարակե լրագիրներու մեջ, հասարակության անհասկնալի լեզվով կխմբագրե յուր սավառնաթև նամակները, որպեսզի մեր ազգայիններն իրենց եղբայրներուն տառապանքներն իմանալով չտխրին ու չլան։ Այս տեսակով պարոն ատենադպիրն ազատ էր լատիներեն ալ խոսիլ ժողովրդյան...»։
«Ներքին բերքն է ելակ, և բամբասանք։ Ելակն ամեն տարի առատ չըլլար. իսկ բամբասանքն վախ չունի, ամեն տարի առատ հունձքի կուտա։ Շատ տեղերեն հոս կուգան՝ այս ապրանքեն դնելու համար։ Արտաքին բերքն է գողեր և ծովեզերքին վրա շուներո դիակներ»։Քարակէոմրյուք եւ Սալամաթոմրուք

«Շուտ ըրե, բարեկամ, բարեկամներուդ «ես քեզ մեղա» ըսե, գնա՝ խոստովանանք եղիր, հաղորդվե՝, ու ծնողներուդ վերջին ողջույնդ տուր. եթէ ողջ առողջ դառնանք՝ բան մը կորսնցուցած չենք ըլլար, իսկ եթէ մեռնինք՝ չենք տանջվիր թե ինչու չկատարեցինք մեր քրիստոնեական, ընտանեկան եւ բարեկամական պարտավորությունները...բարեկամներու մնաք բարով չըսած մեռնիլը մեծ անքաղաքավարություն է։ Թերեւս հարցունես ինձ, թե ինչ հարկ կա այս պատրաստություններն ընելու, պատերա՞զմ պիտի երթանք. ո'չ, բարեկամ, պատերազմ չպիտի երթանք, այլ Խաս-Գյուղ բնակող շոգենավներեն մեկու մեջ պիտի մտնենք։»Արդի ժամանակներում, մի քանի հրատարակություններ լույս են տեսել, ինչպես՝

«Պտոյտ մը Պոլսոյ թաղերու մէջ»։ Պարոնեան, Յակոբ։ Կիլիկիա Գրատուն, Հրատարակչատուն, Տպարան - Պատկերազարդում։ Վրէժ ՔԱՍՈՒՆԻ Հալէպ։ 2002։
«Երկեր, Ա. հատոր»։ Պարոնեան, Յակոբ։ Կաթողիկոսութեան Հայոց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ - Անթիլիաս։ 1995։
Քոլումպիա

Քոլումպիա, պաշտօնապէս՝ Քոլումպիայի Հանրապետութիւն (սպ.՝ República de Colombia), պետութիւն Հարաւային Ամերիկայի հիւսիս-արեւմուտքը։ Սահմանակից է արեւելքէն Վենեզուելլային, հարաւ-արեւելքէն Պրազիլին, հարաւ-արեւմուտքէն  Փերուին, հարաւէն  Էքուատորին եւ հիւսիսէն Փանամային։ Ողողուած է Խաղաղական Ովկիանոսին եւ Քարիպեան ծովուն ջուրերով։


== Պատմութիւն ==
Քոլումպիան սպանացիներուն կողմէ յայտնաբերուած է 1499-ին։ ԺԶ. դարուն: 30-ական թուականներուն սպանացիները վերջնականապէս նուաճած են երկիրը՝ յարակից տարածքներով, եւ դարձուցած գաղութ՝ Նոր Կրանատա անունով (կ'ընդգրկէր նաեւ Էքուատորի, Փանամայի եւ Վենեզուելլայի տարածքները), որ հետագային բաժնուած է։ Քոլումպիայի անկախութիւնը հռչակուած է 20 Յուլիս 1810-ին, սակայն իրական անկախութիւնը սկսած է 1830-էն՝ Մեծ Քոլումպիայի դաշնութեան բաժանումէն ետք (անկէ անջատուած են ներկայիս Վենեզուելլան եւ Էքուատորը)։ 1863-էն երկիրը անուանուած է Քոլումպիայի Միացեալ Նահանգներ, 1886-էն՝ Քոլումպիայի Հանրապետութիւն։ Երկիրին հիմնական բնակիչները Քոլումպիացիներն են։
M16

«M16 հրացան» (անգլ.՝ M16 rifle, այլ անուններ՝ Rifle, Caliber 5.56 mm, M16, խօսակցական լեզուով՝ «սեւ հրացան»), ամերիկեան արտադրութեան ինքնազօր գրոհային միազարկ հրացան։ Շահագործուած է 1962 թուականին՝ որպէս «ArmaLite AR-15» տեսակի հրացանի նորոգուած տարբերակ։


== Արտաքին յղումներ ==
M16-ի առաջին նմուշները(անգլերէն)
Տմորիք

Տմորիք, ռազմական ամրութիւններու համակարգ Կորճայք նահանգի մէջ։ Կոչուած է գլխաւոր ամրոցի անունով։ Ստեղծուած է հնագոյն ժամանակներուն (Ք.Ա. 2-րդ հազարամեակ)`ընդդէմ Միջագետքէն սպառնացող վտանգի:
Ք.Ա. 13-7-րդ դարերուն ասորեստանեան սեպաձեւ արձանագրութիւններուն մէջ կը յիշատակուի Նայիրի «երկրներու» կարգին՝ Տումէ, Տումուրու անուանումներով։
Ք.Ա. 4-րդ դարուն եղած է առանձին գաւառ՝ համանուն կեդրոնով։ Յետագային (հաւանաբար Արշակունիներու թագաւորութեան ժամանակ) միացուած է Կորդուքին:


== Ծանօթագրութիւններ ==
Հայկական համառօտ հանրագիտարան, Հատոր 4, Երեւան, 2003:
Ճորճ Մայքըլ

Եորկոս Քիրիաքոս Փանայիութու (25 Յունիս 1963(1963-06-25)[…], Արևելյան Ֆինչլի, Միացեալ Թագաւորութիւն - 25 Դեկտեմբեր 2016(2016-12-25)[…], Goring-on-Thames, Միացեալ Թագաւորութիւն), ճանչցուած է Ճորճ Մայքըլ (անգլերէն՝ George Mchael) անունով: Ճորճ անգլիացի երգիչ մըն է որ իր գործընթացքը սկսած է 1980ական եւ 1990ական թուականներուն ժամանակ:
Ճորճ Մայքըլին գլխաւոր ու նշանաւոր երգերէն են՝ «Last Christmas» եւ «Wake Me Up Before You Go-Go», ու անոր ալպոմներէն են՝ «Faith» (1987) եւ «Listen Without Prejudice Vol. 1» (1990):
Մայքըլ վաճառած է աւելի քան 100 միլիոն երգեր ամբողջ աշխարհին շուրջ, իսկ իր «Faith» ալպոմը վաճառուած է 20 միլիոն օրինակներով: Ճորճ շահած է տարբեր երաժշտական մրցանակներ իր 30-ական տարիներուն ընթացքին, ու անոնցմէ են՝ 3 Brits մրցանակներ, 4 MTV Video Music մրցանակներ, 4 Ivor Novello մրցանակներ, 3 American Music մրցանակներ եւ 2 Կրեմմի մրցանակներ:
25 Դեկտեմբեր, 2016 թուականին, Մայքըլը կը մահանայ իր տան մէջ, 53 տարեկանին:


== Ալպոմներ ==
Faith (1987)
Listen Without Prejudice Vol. 1 (1990)
Older (1996)
Songs from the Last Century (1999)
Patience (2004)


== Շրջապտոյտներ ==
Faith World Tour (1988–1989)
Cover to Cover (1991)
25 Live (2006–2008)
George Michael Live in Australia (2010)
Symphonica Tour (2011–2012)


== Արտաքին յղումներ ==
Ջորջ Մայքլի պաշտոնական կայք էջը
Ջորջ Մայքլ - Ռուսաստան (GeorgeMichael.ru)։ ֆան ակումբ, Սկավառակագրություն, երաժշտություն
Թվիթերում Ջորջ Մայքլի բլոգը
Խորէն Աբրահամեան Փողոց (Երեւան)

Խորէն Աբրահամեան փողոց, փողոց Երեւանի Կեդրոն վարչական շրջանի մէջ։


== Տուեալներ ==
Գտնուած է Ամիրեան, Սարեան փողոցներու եւ Մաշտոցի Պողոտային միջեւ։ Կը սկսի Մաշտոցի պողոտային № 7 եւ № 9 շէնքերու անցուղիէն եւ կ'աւարտի Ամիրեան փողոցով։ Հատող փողոցներ չունի։
Նախկինում կը կոչուէր Մայիսեան փողոց։ Այժմեան անուանումը տրուած է 2022 թուականի Ապրիլ 19-ին Երեւանի աւագանու կողմէն։


== Նշանակալի կառոյցներ ==
Հենրիկ Իգիթեանի անուան գեղագիտութեան ազգային կենդրոնի մասնաճիւղ
№19 մանկապարտէզ


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Աղբիւրներ ==
Երեւան քաղաքի հասցեներու տեղեկատու, Երեւան, 1983, էջեր 369-506, Երեւան քաղաքի փողոցներու անուանումները
Սերգէյ Աւագեան, Երեւանի փողոցները, Երեւան, «ՎՄՎ-ՊՐԻՆՏ», 2010 — 272 էջ։
Մկրտիչ Էժտահարեան

Էտհարեան Մկրտիչ, Բնիկ Աբրիկեցի, Տօքթ. Մելքոնեանի դասընկեր, միասնի աւարտած՝ Ֆրանսական համալսարանը։ Չորս տարի կը պաշտօնավարէ Դամաստոսի Ֆրանսական Հիւանդանոցը, ուրկէ կու գայ Պէյրութ եւ ապա կ՝ անցնի Տէօրթ Եօլ։ ա. Ընդհ. Պատերազմին կ՝ երթայ Պոլիս, ուր կը զինուորադրուի եւ կը ղրկուի Պաղեստին։ Հոն անգլիացիներուն գերի կ՝ իյնայ եւ իբր բժիղկ կը ծառայէ մինչեւ պատերազմի վերջաւորութիւնը։ Կը հաստատուի Եգիպտոս, ուրկէ Հ.Բ.Ը.Մ.ի դիմումին վրայ կը փոխադրուի Տէօրթ Եօլ որպէս Բարեգործականի այդ քաղաքի որբանոցին բժշկապետ, Կիլիկիոյ պատերազմին դարձեալ կու գայ Պէյրութ եւ ի վերջոյ կ՝ անցնի Պաղեստին եւ կը հաստատուի Կազա, ուր անգլիական հուանդանոցին մէջ կը պաշտօնավարէ որպէս բժիշկ։
1734 թուական

1734 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 34րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1734 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1734 մահեր
Վաղարշ Բ.

Վաղարշ Բ (անյայտ – մօտ 198), Հայոց Արշակունի թագաւոր 186–էն։ Կ՛ենթադրուի, որ Վաղարշ Ա.–ի սերունդէն էր։
Հռոմի դրածո Սոհեմոսի մահէն ետք, օգտուելով կայսրութեան ներքին գահակալական կռիւներէն, Վաղարշ Բ. երկրէն դուրս քշած է հռոմէական կայազօրը եւ հռչակուած Մեծ Հայքի թագաւոր։ 193–ին Վաղարշ Բ հրաժարած է օգնել Հռոմի արեւելեան զօրքերու հրամանատար եւ կայսերական գահի հաւակնորդ Նիգերոսին, իսկ վերջինիս պարտութենէն ետք բանակցած է Սեպտիմիոս Սեւերոս կայսեր հետ եւ կանխած անոր ներխուժման վտանգը։ Հայերուն սիրաշահելու եւ հայ–պարթեւական հնարաւոր դաշնակցութիւնը կանխելու նպատակով, կայսրը բարեկամութեան դաշնագիր կնքած է Վաղարշ Բ–ի հետ, ըստ որուն, Մեծ Հայքէն դուրս բերուած եւ հռոմէական զօրքերը, Հռոմը պարտաւորուած է ամենայն դրամական գումար վճառել հայկական հեծելազօրին՝ Կովկասեան լեռնանցքները հրոսական ցեղերու ներխուժումէն պաշտպանելու համար։ Վաղարշ Բ–ի խոհեմ արտաքին քաղաքականութեան շնորհիւ պահպանուած է Մեծ Հայքի անկախութեան, ի դէմս անոր, հիմնուած է հայ Արշակունիներու ինքնուրոյն եւ ժառանդական արքայատունը։ Վաղարշ Բ նետահար զոհուած է Կովկասի լեռնաբնակներու դէմ յաղթական կռիւներէն մէկուն ընթացքին։
Չաք Ֆինի

Չաք Ֆինի (անգլերէն՝ Chuck Feeney, 23 Ապրիլ 1931(1931-04-23), Էլիզաբեթ, Նիւ Ճըրզի, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), իրլանտական ծագումով ամերիկացի մեծահարուստ, բարեգործ։ «Աթլանթիք Ֆիլանտրոֆիս» հիմնադրամի հիմնադիր (1982)։ 38 տարիներու ընթացքին միլիառներ շահած Ֆինի նուիրատուութիւններ ըրած է բարեգործական հաստատութիւններու եւ աշխարհի համալսարաններուն` նպատակ ունենալով «ձգտիլ զերոյի… տալ այդ ամբողջը»: 4 Սեպտեմբեր 2020-ին, ան հասաւ իր հարստութիւնը նուիրելու նպատակին:


== Չաք Ֆինիի խօսքերէն ==