armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Նշան Արք. Քարաքէհէեան

Նշան Արք. Քարաքէհէեան (ծնած՝ 17 Ապրիլ 1932, Յունաստան), հայ կաթողիկէ առաջնորդ։


== Կենսագրութիւն ==
Նշան Արք. Քարաքէհէեան միացած է Զմառու պատրիարգարանի համախմբումի հիմնարկին եւ ստացած է 2 Յուլիս 1960-ին քահանայութեան տիտղոսը: Յովհաննէս Պողոս երկրորդ նշանակած է զինք իբրէւ Հայ Կաթողիկէ եպիսկոպոս Յունաստանի մէջ։ 27 Սեպտեմբեր 2000-ին նշանակուած է իբրեւ եպիսկոպոս Սպահանի:
Յաջորդ տարի, ՆԷրսէս Պետրոս 19-րդ Կաթողիկոս Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկէ Հայոց նշանակած է 28 Յունուարին իբրեւ Եպիսկոպոս, ըլլալով Գրիգոր Կապրոյեանի կողքին, իբրեւ եպիսկոպոս «Eparchy of the Sainte-Croix-de-Paris of Armenians»ի եւ Մանուէլ Պաթաքեան՝ Եպիսկոպոս Հայ Կաթողիկէ Նարեկ եկեղեցւոյ Նիւ Եորքի մէջ:
7 Յունուար 2003-ին, Քարաքէհէեան նշանակուած է Յունաստանի Առաքելական ղեկավար: 2 Ապրիլ 2005-ին եղած է ընդհանուր պատասխանատու Արեւելեան Եւրոպայի եւ Արգեպիսկոպոսի տիտղոսը ստացած է Ատանայի «Degli Armeni»ի: 6 Յունուար 2010-ին Պէնէտիգդոս 16-րդ Պապը ընդունած է իր հրաժարականը:


== Այլ էջեր ==
http://www.catholic-hierarchy.org/bishop/bkara.html
http://www.cathecclesia.gr/hellas/index.php/dioceses/ordinariat-of-armenian-rite/apostolic-administrator
10 Դեկտեմբեր

10 Դեկտեմբեր, տարուան 344-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 345-րդ) օրն է

Տարուան աւարտին կը մնայ 21 օր


== Դէպքեր ==
1864, Միքայէլ Նալպանտեանը աքսորուեցաւ Քամիշին քաղաք
1901, Սթոքհոլմի մէջ առաջին անգամ կայացաւ Նոպելեան մրցանակ շնորհելու արարողութիւնը
1997, Աքմոլա (նախկին՝ Ցելինոկրատ, ներկայիս՝ Ասթանա) քաղաքը յայտարարուեցաւ Ղազախստանի մայրաքաղաք


== Ծնունդներ ==
1936, Արա Պալիոզեան հայ հեղինակ, թարգմանիչ եւ քննադատ


== Մահեր ==
1896, Ալֆրետ Նոպել (շուէտ.՝ Alfred Bernhard Nobel, ծն.1833), շուէտացի քիմիագէտ
1937, Մովսէս Միխայիլ Սիլիկեան (Ուտի ազգութեան, ծն.1862), ռուսական եւ հայկական բանակներու ռազմական գործիչ
1932, Մատթէոս Աղայեան (ծն.1863, Կարճեւան, Նախիճեւան), դերասան
2004, Մարգարիտա Իսահակ Միքայէլեան (Սերգէյ Միքայէլեանի կինը, ծն.1927, Մոսքուա), թատրոնի եւ ֆիլմի բեմադրիչ
2010, Մայքլ Յակոբ Յակոբեան (ծն.1913), ամերիկահայ ֆիլմ արտադրող


== Տօներ ==

Մարդու իրաւունքներու պաշտպանութեան օր
Ֆութպոլի համաշխարհային օր
354 (թիւ)

354 (երեք հարիւր յիսունչորս) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 353-ի եւ 355-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A007304  սեպային թիւ է
 A000538   յաջորդական չորրորդ աստիճաններու գումար է՝ 353=14+24+34+44
 Alt   354  գործադրելիս կը ստացուի b տողատառը
տարուայ 354րդ օրն է Դեկտեմբեր 21-ը (նահանջ տարիներուն՝ Դեկտեմբեր 20-ը)
354 Էլէոնորա աստեղնեակի կարգային թիւն է
+354-ը Իսլանտա զանգելու միջազգային քոտն է
Մերի Լուիզ Կրաֆամ

Մէրի Լուիզ Կրաֆամ (11 Մայիս, 1871, Մոնսոն - 17 Օգոստոս, 1921, Սեբաստիա) ամերիկացի ուսուցչուհի, դպրոցի տնօրէնուհի, քրիստոնեայ միսիոնար է: 1915 թուականին արտաքսուած է որպէս հայերու ցեղասպանութեան կարեւոր վկաներէն մէկը:
Մէյն նահանգին Մանսըն քաղաքը ծնած է: Հայրը հողագործ էր իսկ մայրը որ վատառողջ էր, 31 տարեկանին, աղջկան միջնակարգ կրթութիւնը աւարտելէ քիչ ժամանակ վերջ մահացած է: Հինգ տարեկանին ընտանիքովը տեղափոխուած է դէպի Անտովըր, որ կը գտնուի Մասաչուսեցի մէջ։ Քոյրը Վինոնան ու ինքը Քրիստոնէութեան կանոններով մեծցած են: Երիտասարդութեան ընթացքին ստացած կրօնական փորձարութեան մը շնորհիւ մասնակցած է տեղական եկեղեցւոյ ու եկեղեցւոյ ծիսակատարութիւններուն: Օհայոն՝ միսիոնարական կրթութեամբ յայտնի Օպերլինի գոլէճը սկսած է ուսանիլ միսիոնար ըլլալու նպատակով: 1894-ին շրջանաւարտ ըլլալէ ետք  Մասաչուսեցի, Նիւ ճըրզիի, Ուաշինկթընի տարբեր դպրոցներ աշխատած է: Չէ յաջողած երթալ Ճափոն իբր միսիոնար:


== Գրաֆամը եւ ցեղասպանութիւնը ==

Մերի Գրաֆամը այն սակաւաթիւ միսիոնարներէն էր, ովքեր մնացին Սեբաստիոյ մէջ, երբ Օսմանեան կառավարութիւնը խզեց դիվանագիտական յարաբերութիւնները ԱՄՆ հետ՝ վերջինիս կողմէ Առաջին համաշխարհային պատերազմին ներագրաւելու պատճառով։ 1915 թ. Յուլիսի 7-ին Գրաֆամը իր աշակերտներու եւ 2000 հայերու հետ միասին կը տեղահանուի։ Տեղահանուածներուն «պաշտպանուելու» կոչուած ոստիկանները զինամթերք  կը տրամադրուի տեղւոյն քրդերուն, որոնք կը թալանեն մարդոց եւ կ'առեւանգեն աղջիկներուն։ Որոշ քրդական խումբեր կը քարկոծեն տեղահանուած հայերուն։ Քալելու ընթացքին Գրաֆամն ականատես կ'ըլլայ հայերու գնդակահարութեանը, որոնք կը փորձէին ջուր խմել մօտակայ գետէն։ Նաեւ լուրեր կը ստանան, որ մօտ տեղեր «դիակներու դաշտ» կայ։ Գրաֆամը կը նկարագրէ իրավիճակը մինչ կը հասնէր Մալաթիա, ուր թուրք ոստիկանները իրեն կ'արգիլեն շարունակել ճանապարհը.

1915 թ. օգոստոսին Գրաֆամը  կը վերադառնայ Սեբաստիա եւ կը գրէ ընտանիքին եւ ընկերներուն, որոնք Ամերիկայի լուրերը կը սպասէին։ Սեբաստիոյ մէջ Գրաֆամը ուժասպառ  էր այլեւս խնամելով հայ որբերուն։ Կը ստանձնէ պահել ֆինանսական միջոցները եւ թանկարժեք իրերը, որ կը յանձնէին իրեն հայերը ապահովութեան համար, եւ կը փորձէ արժէքաւոր ապրանքները տեղափոխել ապահով վայրեր։ Կը պահէ նաեւ հայ աղջիկներուն, որոնց կ'առեւանգէին մուսուլմանական ընտանիքները։ Իշխանութիւնների ուշադրութիւնը չգրաւելու համար Գրաֆամը գաղտնի կը պահէ հարիւրաւոր աղջիկներու՝ տեղաւորելով անոնց շրջակայ քաղաքներու ընտանիքներուն մօտ։ 1916 թ. կը դիմէ  Օտար երկիրներո միսիոներութեան լիազօրներու ամերիկեան խորհուրդի գանձապահ Ուիլիամ Վ. Փիթին՝

1919 թ. Յունուարի 27-ին թուագրուած նամակով Գրաֆամը դիմեր է նաեւ ԱՄՆ լիազօր Լիւիս Հեքին՝ պատմելով հայ որբ աղջիկներու բռնի իսլամափոխութեան մասին1919 թ. ան կը գրէ իր ապրումներու մասին՝ վերնագրելով «Սեփական պատմութիւն»։
Գրաֆամը անկախ Հայաստանի եռանդուն պաշտպաններէն էր, ուր հայերը ազատ կ'ըլլային «թուրքական տիրապետութենէն»։
Անոր մահը սգացին հազարաւոր մարդիկ, ովքեր անոր պարտական էին կեանքով։
Սարգիս Սիւնգիւճեան

Սարգիս Սիւնգիւճեան (15 Օգոստոս 1870, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան կայսրութիւն - 1915, հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1870 թուականի Օգոստոս 15-ին, Կոստանդնուպոլիս։ Մասնագիտութեամբ եղած է գանկաբան եւ դիմագէտ։ 1900-ական թուականներուն տպագրած է Վառնայի «Իրա­ւունք» եւ Կ. Պոլսոյ «Ժա­մա­նակ» թերթերունմէջ։ Կրած է Ս.Ս., Սուին Ս., Սարգիս Սուին, Սուին Սարգիս, *** ծածկանունները։ Կարեւոր պաշտօններ է վարած Կ. Պոլսոյ պատրիարքարանէն ներս, ինչպէս՝ պատրիարքարանի քարտուղարութիւն, ընտրուած Ազգային կեդրոնական վարչութեան Քաղաքական ժողովի անդամ։ 1909 թուականի Կիլիկիոյ կոտորածներէն ետք այցելած է աղէտի վայրերը եւ Կ. Պոլսոյ մէջ կազմակերպած՝ վերապրած որբերու ու այրիներու օժանդակութեան աշխատանքը, պատրիարքարանի ծիրէն ներս։
Սպանուած է 1915 թուականին՝ 45 տարեկան հասակին։


== Գրականութիւն ==
Օտեան Երուանդ, Մեր երեսփոխանները, Մեր Ազգային ժողովը, Երեւան, 1999։
Յովակիմեան Բախտիար, Հայոց ցեղասպանութեան նահատակ գործիչների ծածկանուններ, Երեւան, 2002։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Ճենէ (Մալի)

Ճենէ (պամպարա՝ ߘߖߋߣߣߋ թարգմ․՝Djenne)․ քաղաք եւ քաղաքային համայնք, Մալի, արեւմտեան Ափրիկէ։ Ենթասահարա Ափրիկէի հնագոյն քաղաքներէն է։ 1988-ին յայտարարուած է Եունեսքոյի Համաշխարհային ժառանգութեան Յուշարձան։


== Ընդհանուր տեղեկութիւններ ==

Ճենէ կը գտնուի կեդրոնական Մալի եւ համանուն նահանգին վարչական կեդրոնն է։ 2009-ին բնակչութեան թիւը կ՛ենթադրուի եղած ըլլայ 32 944։ Կը գտնուի Մալիի մայրաքաղաք Պամաքոյէն 570քլ․ հիւսիս-արեւելք։ Շրջանը բնակուած է Ք․Ա․250-ին եւ ենթասահարա Ափրիկէի հնագոյն քաղաքներէն է։


== Պատմական ակնարկ ==
Հնաբանական պեղումները յայտնաբերած են թէ Ճենէ բնակուած է Ք․Ա․250-ին։ Հիմնուած է առեւտրականներէ։ Քաղաքը Թիպուքթուին հետ զարգացած է ԺԵ․ եւ ԺԷ․ դարերուն միջեւ։ Սահարայի շրջանին մէջ աղի, ոսկիի եւ ստրուկներու առեւտուրի մեծ մասը Ճենէէն կ՛անցնէր։ Սակայն երբ Փորթուկալացիները Ափրիկէի արեւմտեան ափերուն առեւտրական կայաններ կը հիմնեն, քաղաքը կը դադրի վաճառականութեան կարեւոր կեդրոն ըլլալէ։ 1893-ին Ճենէն ֆրանսացիները կը գրաւեն եւ Մոպթին Մալիի մայրաքաղաք կը հռչակեն։
Քաղաքին ճարտարապետութիւնը կը նկարագրուի իբրեւ նախաիսլամական եւ իսլամական-ափրիկեան․ ցեխը շինութեան գլխաւոր նիւթն է։ 


== Տեսարժան վայրեր ==
Ճենէի Մեծ Մզկիթը աշխարհի մեծագոյն շէնքն է որ ցեխով կառուցուած է։ Կառուցուած է 1906-1907։ Ուրիշ տեսարժան վայրեր են՝ Չենէի հնաբանական վայրը, Հապարկեթոլօ, Թոնոպա եւ Քանիանա։


== Պատկերասրահ ==
Just The Way You Are

«Just the Way You Are», Պրունօ Մարսի առաջին երգը, Doo-Woops & Hooligans երգատետրի համար։ Երգը կ՛երգուի 2010 20 Յուլիս-ին, ԱՄՆ-ի մէջ, եւ 19 Սեպտեմբերին Մեծն Բրիտանիոյ մէջ, The Smeezingtons, Needlz: Երգի հեղինակներն են՝ Պրունօ Մարսը, The Smeezingtons, Հալիլ Ուօլթոնը եւ Needlz: Տեսահոլովակի բեմադրիչները՝ Իտալ Ռէյտերն է եւ դերասանուհի Նադալի Քելլին։ Տեսահոլովակը կը ցուցադրուի 2010 8 Սեպտեմբեր-ին: Երգը 2011 թուականին կ'առաջադրուի «Կրեմմի» մրացանակի, լաւագոյն արական ձայնալառային (վոքալ) փօփ երգող անուանակարգին մէջ:


== Տեղեկութիւն երգին մասին ==
4music-ին տուած հարցազրոյցին Պրունօ Մարս կը նշէ, որ «Just the Way You Are» երգին վրայ կ'աշխատի ընդամէնը քանի մը ամիս, եւ ան կը նղէ «ոչ մէկ բան այսքան խորը ու բանաստեղծական չի բացատրուիր, որքան այս երգը»: «Ես շատ կ՛երկրպագեմ հետեւյալ երգերու «You Are So Beautiful» Ջո Կոկեր եւ «Wonderful Tonight» Էրիք Կրեպտոն։ Դուք գիտէք, որ ոչ մէկ բան նիւթով չէ, ամէն ինչ կու գայ մինակը, ամէն ինչ կը բխի սրտէն։ Ինծի համար «Just The Way You Are»-ը նման երգերէն մէկն է։ Այստեղ, բացի մտքէն բան չի կայ։ Ես պարզապէս կը պատմեմ կնոջ մը մասին, ով շատ գեղեցիկ է, եկէք ազնիւ ըլլանք, որ կինը կը սիրէ նման բաներ!», կ՛ըսէ երգիչը: Պրոտոյսէր Մարսը հարցազրոյցին կ՛ըսէ , որ «Just the Way You Are»-ի տեղը գիտէ, թէ որ երգատետրին մէջ պէտք է դրուի։


== Քննադատութիւններ ==
Երաժշտական քննադատներու կողմէն, երգը հիմնականին դրական կարծիքներ կը ցուցադրէ։ Digital Spy-ը երգը գնահատել է 4 կէտ, 5 կէտի համակարգին մէջ: Billboard ամսագրին մէջ երգը կանանց ուշադրութիւնը կը սեւերէ իր վրայ: Contactmusic.com-ը կը հրապարակէ, որ երգը այդքան ալ հստակ չէ, որովհետեւ չունի արտասովոր եւ յիշարժան պահեր:


== Դիրքը ցանկին մէջ ==
2010 հոկտեմբեր 1-ին երգը կը գլխաւորուի Billboard Hot 100: Սեբտեմբեր 26-ին եւ հոկտեմբեր 24-ին բրիտանական երգերուն աղոյսակին մէջ՝ from sales of 116,000 առաջին տեղն էր։ Երգը կը գլխաւորէ նաեւ աւստրալիական ցանկերը from sales of 116,000:


=== Ցանկ ===


=== Ցանկ ===


== Արտաքին յղումներ ==
Երգը You Tube-ի վրայ (աւելի քան 668 միլիոն դիտող)
Հայկական Շաղախ

Հայկական Շաղախ կամ Հայկական Մազտաքէ, գոհարեղէնները փակցնելու համար գործածուող մածուցիկ մաստակ, որ կոչուած է հայկական մազտաքէ (mastic armenian, armenian ciment)։համար։
Տարրաբան Մօռիս տը Կէկէլ, 1926-ին իր Traite des Colles անունով ընդարձակ գիրքին մէջ կու տայ «Հայաստանի սոսինձ»ին պատրաստութիւնը հետեւեալ կերպով.
Ա.- Արտասուաձեւ մազտաքէ (mastic en larme) 10 մաս, ալքոհոլ 100օ , 60 մաս.
Բ.- Ձկնասոսինձ (Ichtyocolle) 20 մաս, թորեալ ջուր 90 մաս, ալքոհոլ 60օ, 12 մաս.
Գ.- Կորտոփանի սոսինձ (gomme de Kordofan) 5 մաս, ալքոհոլ 60օ 25 մաս.
Առանձին պատրաստուած այս երեք լուծոյթները իրար խառնելէ ետք, անոր մէկ մասը շոգիացնելու համար զանոնք կը լեցնեն շիշի մը մէջ ու կը դնեն եռացող ջուրի մէջ ու մէկ կամ երկու ժամ  կը տաքցնեն, պէտք եղած թանձրութիւնը տալու համար։
Այս խիստ գնահատուած սոսինձը, որ ծանօթ է հայկական կամ Հայաստանի սոսինձ անունով, կը գործածուի գոհարագործութեան մէջ, փակցնելու համար գոհարաքարերը, մարգարիտները եւ բուստերը։ Կը գործածուի նաեւ փակցնելու համար ապակիէ եւ յախճապակիէ նուրբ առարկաները։ Ունի երկար ատեն ջուրի ազդեցութեան դիմադրելու յատկութիւն։


== Գրականութիւն ==
Պապէսեան Յովհաննէս (1961), «Հանրագիտակ», Կաթողիկութիւն Հայոց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ, Անթիլիաս, Լիբանան, էջ 8։
Վանուշ Խանամիրեան

Վանուշ Խանամիրեան (5 Նոյեմբեր 1927(1927-11-05), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Անդրկովկասի ԽՖՍՀ, Խորհրդային Միութիւն - 5 Հոկտեմբեր 2011(2011-10-05), Երեւան, Հայաստան), Հայաստանի ժողովրդական արուեստագէտ, պարի պետական անսամպլի մենակատար, երկարամեայ գեղարուեստական ղեկավար։


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է 1927-ին։ Հայրը գնդակահարուած է ստալինեան մաքրագործումներու տարիներուն։ Աւարտած է Ստեփան Շահումեանի անուան միջնակարգ դպրոցը, իսկ 1941-ին՝ Երեւանի պարարուեստի ուսումնարանը։ Նոյն տարին, մտած է Ալ. Սպենդիարեանի անուան օփերայի եւ պալէի թատրոնին մէջ, ուր մենապարող եղած է մինչեւ 1971։
Առաջին գլխաւոր դերը կատարած է «Վալպուրգեան գիշեր» բեմադրութեան մէջ։ Պարած է Արամ Խաչատուրեանի «Գայիանէ» եւ «Սպարտակ», Ալեքսանդր Սպենդիարեանի «Խանդութ» եւ «Ալմաստ», Էդգար Յովհաննիսեանի «Մարմար» պալէներուն, Արմէն Տիգրանեանի «Անուշ» օփերային մէջ, եւ այլն։
1941-1969 թուականներուն թատրոնի օփերային գրեթէ բոլոր բեմադրութիւններու պարային հատուածներուն կա՛մ գլխաւոր մենակատարը եւ կա՛մ բեմադրիչը եղած է։
1953-ին., երբ Երուանդ Քոչար կը քանդակէր «Սասունցի Դաւիթ» արձանը, տեսնելով «Խանդութ» պալէի մէջ Վանուշ Խանամիրեանի՝ Դաւիթի կերպարի փայլուն մարմնաւորումը, որոշած է արձանի դէմքը անոր պատկերով քանդակել։
1963-ին Խանամիրեան արժանացած է Հայաստանի ժողովրդական արուեստագէտի տիտղոսին։ 1968-1992 թուականներուն Հայաստանի պարի պետական համոյթի գեղարուեստական ղեկավարը եղած է։ Դասական պարէն դէպի ժողովրդական պարարուեստ անցումը փայլուն արդիւնք ունեցած է։
Ան ժողովրդական պարի գեղագիտութիւնը բեմ բերելով, աշխարհին ներկայացուցած է հայկական պարը։
1962-էն ետք, հիւրախաղեր ունեցած է աշխարհի տարբեր երկիրներու մէջ։ Բեմադրած է տասնեակներով ներկայացումներ՝ «Գայիանէ», «Բախչիսարայի շատրուանները», «Սպարտակ», «Լոռեցի Սաքոն», «Ռայմոնդա», «Խանդութ», «Կարապի լիճը», պարային համարներ՝ «Տօնական սուիթ», «Կարաւան», «Անմահութիւն», Կոմիտաս վարդապետի «Վաղարշապատի պար», Արամ Խաչատուրեանի «Էնզելի», «Կակաչներ», ազգագրական պարերու շարք, եւ այլն։
Սփիւռքի տարբեր համայնքներու մէջ, աշխատած է իր աշակերտներուն եւ հետեւորդներուն հետ՝ հայկական պարը զարգացնելու համար։
1998-ին մեծարուած է «Մովսէս Խորենացի» պետական մետալով։ 2000ին հիմնած ու մինչեւ մահ ղեկավարած է Հայաստանի Պարարուեստի Գործիչներու Միութիւնը, որ 2009-ին իր անունը կը կրէ։
2004-ին ստեղծած է վեթերան պարուսոյցներու «Վանուշ» պարախումբը, իսկ 2010-ին՝ «Բարդիներ» պարախումբը։
Սուբհի Նէժադ Աղըրնասլը

Սուբհի Նէժադ Աղըրնասլը(Քոպանիի մէջի անունով՝ Փարամազ Քըզըլպաշ), (22 Սեպտեմբեր 1984, Այտըն – Հոկտեմբեր 2014, Քոպանի) Թուրք ընկերաբան, թարգմանիչ, միջազգայնական, համայնաւար յեղաբոխական: Սուբհի Նէժադը, Պօղազիչի Համալսարանի ընկերաբանական բաժնի մէջ ուսում առած է: Քոպանիի մէջ YPGի(Ժողովուրդի Պաշտպանման Ջոկատներ) անդամ ըլլալով, ISISի դէմ պայքարած ժամանակ նահատակուած է:


== Կենսագրութիւն ==
Սուբհի Նէժադ, 22 Սեպտեմբեր 1984-ին ծնած է Այտընի մէջ։ Մայրը Նուրճան Աղըրնասլը, հայրը Հիքմէթ Աճուն է: Իր ընտանիքը, քաղաքական գաղթական ըլլալով կը զետեղուի Քերմանիա: Քերմանիոյ մէջ իր ուզած համալսարանը շահելուն հանդէպ Թուրքիոյ մէջ ուսանիլ ուզած է, որովհետեւ շատ ազդուած է Թուրքիոյ քաղաքական ուժականութենէն: Սուբհին կ'ըներ թարգմաութիւններ նոյնաժամանակ կը գրէր թերթերու մէջ՝ մասնաւորաբար Քրտական հարձի մասին:


=== Ակադեմական Կեանք ===
Առաջ կը մտնէ Մարմարա Համալսարանի ընկերաբանութեան բաժինը: Բայց հոն ապրած քաղաքական ճնշումներու պատճարաւ(նոյնաժամանակ իր ագատեմիգական հաջողութիւններու հետեւանքով) կ'անցնի Պօղազիչի Համալսարան: 2011-ին կ'աւարտէ համալսարանը, Թուզլայի նավաշինարանի մէջ պատահած գործական ոճիրներու մասին գրած մրցագիրով:


==== Փարամազ Քըզըլպաշ Գաղտնանուն ====
Փարամազ անունը առնելուն պատճարը, Թուրքիոյ մէջ գտնուող Հայու հարցին հանդէպ ունեցած հետաքրքրութիւնն էր։ Փարամազ ծածկանունը կը պատկանէր 1900ներու սկզբին Սոցիալ-Տէմոգրադական Հնչակեան Կուսակցութեան առաջնորդական անձնակազմին մէջ գտնուող ՄատթԷոս Սարգիսեանին(Նոյնաժամանակ Փոքր Ասիայի առաջին յեղափոխականներէն մին էր): Փոքր Ասիայի մէջ միշտ կ'անտեսուէր Մատթէոս Սարգիսեան եւ իր ընկերները, իրենց հայութեանը պատճարաւ: Բայց Սուբհին այս անարդարութեան վերջ տալով Թուրք եւ Հայ ժողովուրդներու միջեւ կապ հաստատած է:


===== Մահ =====
Մահացած է Հոկտեմբեր 2014-ին, Քոպանիի մէջ:
Յունական Դիցաբանութիւն

Յունական դիցաբանութիւնը Հին Յունական կրօնքին արմատը կը կազմէ: Ընդհանուր ըլլալով յունական դիցաբանութիւնը արեւելեան եւ շատ մը Եւրոպական դիցաբանութիւնները ազդած է: Հռոմի դիցաբանութիւնը գրեթէ ամբողջովին յունական դիցաբանութիւնը օրինակ առնուելով գրուած է:
Յունական չաստուածները 12 հատ են (4 կին, 8 այր): Օլիմպոս լերան կը նստին: Հէքիաթը Օլիմպոսցի չաստուածներուն եւ Տիտաններուն պատերազմին հետ կը սկսի եւ Օլիմպոսցիներուն շահով վերջ կը գտնէ: Պատերազմէն ետք Տիտանները կը պատժուին ղրկուելով Դարդարուս անուն դժոխքը:
Յունական չաստուածները աշխարհին կը տիրապետեն Օլիմպոս լերան վրայէն: Կայծակներուն իշխանը Զեւս հարիւրաւոր պատերազմեր տալով իշխանութիւնը իր հօրը Քրոնոսին եւ տիտաններուն ձեռքէն առած է: Իր 3 եղբայրներով երկինքը, ծովերը եւ դժոխքը բաժանուած են: Ծովերը Բոսէիտոնին, դժոխքը Հատէսին իսկ երկինքը Զեւսին իշխանոութեան տակ եղած է:


=== Աշխարհին Արմատը Եւ Չաստուածներ ===

Յունական դիցաբանութեան համեմատ ամէնէն առաջ Քաոսը կար, որուն իմաստն է բացութիւն կամ պարապութիւն: Այս պարապութենէն առաջ Կաիան կը ծնի: Կաիան ծնելէն ետք Ուրանոսը(երկինք) եւ Բոնդոսը կը ծննդաբերէ եւ Ուրանոսով միանալով Ովկիանոս, Քոիոս, Քրիոս, Հյբերիոն, Իաբեդոս, Քրոնոս, Թէիա, Րէիա, Տէմիս, Ֆիպէ, Թէդիս եւ Մնէմոսինը յառաջ կը բեռէ:
Յունական դիցաբանութեան չաստուածները հրաշալի կարողութիւններու տէր են, հիւանդութենէն չեն ազդուիր, անմահ են, որովհետեւ ամբրոսիա եւ նեկտարով կը սնուցանեն: Շատ մը չաստուած կեանքին վերաբերեալ յատկութիւններ ունին: Օրինակ Աստղիկը, սիրահարութեան եւ գեղեցկութեան, Արէսը պատերազմի, Հատէսը դժոխքի, Աթէնքը իմաստութեան եւ պատերազմի եւ Բոսէիտոնը ծովերու չաստուածն է:


=== Արեւմտեան Արուեստին Ազդեցութիւնը ===

Քրիստոնէութեան տարածումը դիցաբանութեան ժողովրդականութիւնը չկործանեց: Վերածնունդին կանուխ տարիներէն ի վէր Լէօնարտօ Տա Վինչի, Միքէլանճէլօ եւ Ռաֆաէլի պէս գծագրիչները Քրիստոնէական նիւթերուն քով Յունական դիցաբանութիւնն ալ ձեռք առին: Հիւսիսային Եւրոպային Յունական դիցաբանութիւնը գրականութեան, տեսողական արուեստներէն աւելի շատ ազդեցիկ ունեցաւ: Ճհաուճերէն սկսեալ Միլթոն, ՇԷյքսփիր  եւ Րոպէրդ Պրիտկէսը Յունական դիցաբանութենէն օգտուէցաւ իրեն գրութիւններուն համար: Ֆրանսայի մէջ Րաճինէ, Գերմանիոյ մէջ Կէոթէ Յունական  դիցաբանութիւնը յարմարցուց թատրոնի: Թովմաս Պուլֆինջ եւ Նաթանիէլ Հավդորնի պէս 19-րդ Դարու ամերիկեան գրողները կը պահանջէին, որ առանց քլասիկ շրջանի առասպելները հասկնալով անգլիական եւ ամերիկեան գրականութիւնը չէին կրնար պրպտել:
Արաբական Երաժշտութիւն

Արաբական Երաժշտութիւն, արաբ ժողովուրդին յատուկ երաժշտութիւն, որ կազմուած է երկիրներու երաժշտական մշակոյթներու միաձուլումով:


== Պատմութիւն ==
Արաբական երաժշտութիւնը ձեւաւորուած է 7-10-րդ դարերուն եւ նուաճուած է երկիրներու երաժշտական մշակոյթներու միաձուլումով:
7-8-րդ դարերու կիսուն արաբական մշակոյթի կեդրոններէն էին Դամասկոսը՝ Ասորիքի մէջ, Մեքքան եւ Մետինան՝ Արաբիոյ մէջ եւ Պասրան՝ Իրաքի մէջ:
9-10-րդ դարերուն արաբական երաժշտութիւնը բարգաւաճելով կը հասնի իր բարձունքին եւ զգալի ազդեցութիւն կ'ունենայ Սպանիոյ եւ Փորթուկալի երաժշտութեան վրայ, ինչպէս նաեւ եւրոպական շարք մը նուագարաններու ձեւաւորման վրայ:
16-րդ դարուն արաբական աշխարհը Օսմանեան կայսրութեան տիրապետութեան տակ կ'իյնայ եւ արաբական մշակոյթը անկում կ'արձանագրէ:
19-րդ դարու երկրորդ կիսուն կը սկսի արաբական երաժշտութեան նոր շրջանը: Արաբական միասնական մշակոյթը կը քայքայուի եւ նորաստեղծ արաբական առանձին պետութիւններուն մէջ կը ձեւաւորուի ազգային երաժշտութիւն:
Արաբական երաժշտութիւնը կապուած է կենցաղի հետ, որովհետեւ իսլամական կրօնին մէջ ընդունուած չէ երաժշտութեան լայն կիրառումը:


== Երգային երաժշտութիւն ==
Արաբական աշխարհի երաժշտութիւնը թէեւ կը տարբերի իր զարգացման ընթացքով եւ կրած ազդեցութիւններով, սակայն ան ունի ընդհանուր յատկանիշներ՝ միաձայն երգեցողութիւն եւ յանպատրաստից (improvisation) կատարում:


== Ձայնաշարեր ==
Արաբական հնչիւնաշարերը բոլորովին տարբեր են արեւմտաեւրոպական երաժշտութեան մէջ գործածուող հնչիւնաշարերէն:
Արաբական երաժշտութեան ձայնաշարերը կը կոչուին (Maqam)ներ, որոնց թիւը եօթանասունէ աւելի է:
Մաքամները բաղկացած են քսանչորս աստիճաններէ, որովհետեւ կը պարունակեն քառորդ եւ երեք-քառորդ թոներ:
Արաբական երգային երաժշտութեան յատուկ է նաեւ առատ ձայնազարդութիւնը եւ Glissando-ն (հնչիւնէ հնչիւն սահիլը):


== Աղբիւրներ ==
«Երաժշտութիւն, Պատմութիւն եւ Տեսութիւն», Նարդուհի Էքիզեան-Մարկոսեան, Պէյրութ 2017, էջ 37:
Փալամիտի բերդ

Փալամիտի բերդ (յուն․՝ Παλαμήδι)․ կը գտնուի Նաֆփլիօ, Պելոպոնես, Յունաստան։  Կառուցուած է 1711 - 1714 թուականներուն Վենետիկցիներուն կողմէ, 216 մ․ բարձրութեամբ բլուրի մը վրայ եւ Աքրոնաֆփլիա հնադարեան բերդին (Ք․Ա․ 7-րդ դար) արեւմուտքը։


== Պատմական ակնարկ ==
1686 - 1715 Վենետիկցիներուն եւ օսմանցիներուն միջեւ պատերազմին ընթացքին, վենետիկցիները 1687-ին կը գրաւեն բլուրը եւ անոր վրայ կը սկսին կառուցել բերդը։  Կառուցման աշխատանքները կը վերջանան 1714-ին։  Բերդին ութը (8) աշտարակները սկզբնական շրջանին provveditori կ՛անուանուին, այսինքն՝ նախատեսող (յուն․՝ προβλεπτής)։  1715-ին օսմանցները կը գրաւեն բերդը եւ սուրէ կ՛անցընեն վենետիկեան պահակազօրքը։  30 Նոյեմբեր 1822-ին (Յունական Ապաստամբութեան կռիւներուն ընթացքին) յոյները բերդին կը տիրանան։  

Ապստամբութենէն ետք, բերդը իբրեւ բանտ կը գործածուի։  Հոն, 1833-ին կը բանտարկուի Յունական Ապստամբութեան հերոսներէն՝ Թէոտորոս Քոլոքոթրոնիս եւ 11 ամիս ետք ազատ կ՛ արձակուի․ թագաւոր Օթոնաս ներում կը շնորհէ։


=== Անուանում ===
Բերդին տրուած է Դրոեան Պատերազմի Նաֆփլիօ հերոսին զաւակին անունը՝ Փալամիտաս։


== Նկարագրութիւն ==


=== Բերդը ===

Բերդը կառուցուած է Նաֆփլիոյի հարաւ-արեւելեան ծայրամասի 216 մ․ բարձրութեամբ բլուրի մը վրայ․ կ՛ իշխէ քաղաքին եւ Արղոլիքոս ծոցին վրայ։  Բաղկացած է ութ աշտարակներէ, որոնք իրարու միացած են պարիսպներու միջոցով։  Վենետիկցիները անոնց տուած էին Վենետտիկի շրջաններու անուններ, որոնք թուրքերը վերանուանած են։  Երբ յոյները բերդը կը գրաւեն, անոր կու տան այսօրուան անունը, ինչպէս նաեւ իւրաքանչիւր աշտարակին յունական հնադարի եւ կամ դիցաբանութեան (Ախիլէասի պարագան)  հերոսներու անուններ․ բացառուած են վերջին երկուքը որոնք կը գտնուին բերդին հիւսիս-արեւմուտքը։  Դարձուածք աստիճանին 913 սանդուխները կը թոյլատրեն քաղաքէն բերդ բարձրանալ, սակայն իսկութեան մէջ մինչեւ բերդին մուտք հասնիլը, աստիճանները 999 են։


=== Աշտարակներուն անունները․- ===
Էփամինոնտաս․ բերդին գլխաւոր մուտքը
Միլթիատիս
Լէոնիտաս
Ֆոքիոն
Ախիլէաս
Թեմիսթոքլիս
Այիոս Անտրէաս
Ռոպերթ․ ֆրանսացի յունասէր սպայի անունը, որ 1826-ին իր զինուորներուն հետ յոյներու կողքին կը կռուի Աթէնքի Աքրոփոլիսի պաշարման ընթացքին։


== Բնապահպանում ==
Փալամիտի եւ Աքրոնաֆփլիա շրջանը Natura 2000 պահպանուած բնակավայր են (3,7քլ²․ տարածք)։  Բլուրին բուսական աշխարհը կը բաղկանայ թուփերով ժայռոտ վայրերէ, ցած շոճիներու պուրակներէ, սեպ կրաքարէ լանջերէ, ոսկիայ խճաքարէ, բազմատեսակ բոյսերէ՝ «ֆրիղանա», թափնի, Կորնթոսեան «էրիսիմօ», եւայլն։   Կ՛ ընդգրկէ նաեւ պահպանումի ենթակայ կենդանիներ՝ կանանչ կրեայ, Մորիասի մողէս, Պելոպոնեսի խլէզ, տենտրողալիես օձի տեսակը՝  Hierophis gemonensis, Տաւրոսի խշէզ, եւայլն։


== Պատկերասրահ ==
Լրաքաղ

«Լրաքաղ», Սուրբ Յակոբ հայկական եկեղեցւոյ հրատարակութիւն։ Առաջին անգամ լոյս տեսած է 1958-ին, Մոնրէալի մէջ։ Տպագրած է յօդուածներ կրօնի մասին եւ կրօնական նորութիւններ Մոնրէալի, Քանատայի հայ գաղութի եւ այլ համայնքներու վերաբերեալ։
Ստնաւորներ

Ստնաւորներ (նաեւ կաթնասուններ, լատ.՝ Mammalia), ողնաշարաւոր անասուններու դաս, որու գլխաւոր առանձնայատկութիւնը ձագերուն կաթով կերակրելն է։


== Աղբիւրներ ==