armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Թորոնթոհայ (ամսաթերթ)

Թորոնթոհայ, հիմնադրուած է 2005 թուականին, իր տարբեր թեմաներով եւ հետաքրքրական յօդուածներով, ինչպէս անգլերէն, այնպէս ալ հայերէն, դարձեր է Թորոնթոյի հայ համայնքի հարթակը:
Թորոնթոհայն ունի նաեւ նորութիւններ եւ յօդուածներ Հայաստանի մասին, հայ արտասահմանցի եւ այլ հետաքրքիր եւ զուարճալի թեմաներ: Այն լայնօրէն կ'ընթերցուի եւ կը փնտռուի համայնքի անդամներուն կողմէն եւ կը շարունակէ բարձրացնել ընթերցողութիւնը կայուն քայլերով:
Թորոնթոհայը կը տպագրուի շարք մը փորձառու լրատուամիջոցներու մասնագէտներու կողմէն` երկար տարիներ եւ այժմ սփիւռքի մէջ յայտնի թերթ է: Իր այժմէական խմբագրական բովանդակութիւնը, նորարարական ծրագծականը եւ էջադրումը օժտած է հրատարակութեան նոր եւ ժամանակակից տեսք:
Մօտաւորապէս 3000 օրինակ կը բաշխուի ամէն ամիս Թորոնթոյի եւ յարակից շրջաններու մէջ  գտնուող բոլոր խոշոր հայկական կեդրոններուն, եկեղեցիներուն, դպրոցներուն, գրասենեակներուն եւ Միջին Արեւելեան խանութներուն:
Կրկնօրինակներու առաքումը կը մատուցուի նաեւ հարաւային Օնթարիօ հայ համայնքներուն, ներառեալ Քէմպրիճի, Համիլթոնի եւ Սբ. Քեթրինի, մօտաւորապէս ընթերցողութիւնը հասանելի դարձնելով 20.000 ընթերցողի:
Թորոնթոհայի առցանց հրատարակուող էջերը «issuu» հասանելի են հետեւեալ հասցէով` https://issuu.com/torontohye
Թորոնթոհայը  անվճար է: Բայց եւ այնպէս, տնային բաժանորդագրութիւնները մատչելի են $ 40 Գանատական տարեկան բաժանորդագրութեամբ:
Աւելի քան տասնամեակ մը արդէն, Թորոնթոհայը  նոյնպէս դարձած է արդիւնաւէտ գովազդային գործիք բազմաթիւ ընկերութիւններու եւ համայնքային կազմակերպութիւններու համար:
Թորոնթոհայի կայքէջը՝ http://torontohye.ca։


== Խմբագրութեան Անձնակազմ ==
Թորոնթոհայ ամսաթերթի խմբագիր՝ Կարին Սաղտըճեան-Տէր Յակոբեան,Էջադրումի եւ ծրագծական արուեստի ծրագրող` Արա Տէր Յարութիւնեան,Վարիչ` Հելէն Նաճարեան,Գովազդի վաճառք՝ Սեւակ Յարութիւնեան։


== Պարգեւներ ==
Ուրբաթ, 19 Մայիս, 2017-ին «Victoria Day» երկար շաբաթավերջի նախօրեակին՝ Թորոնթոյի Հայ Կեդրոնի սրահին մէջ եռուզեռ է։
Մուտքին՝ «Թորոնթոհայ» ամսաթերթի տասներկու տարիներու վաստակը՝ մեծ կլոր սեղանին վրայ ճաշակաւոր կերպով իրարու վրայ դիզուած թերթերու կոյտը՝ Թորոնթոյի հայ համայնքին յատկապէս ու հայութեան ընդհանրապէս՝ պատմութենէն փրցուած հատոր մը ըլլայ կարծես, որուն էջերուն մէջ կան բազմաթիւ յատկանշական ձեռքբերումներ, պատերազմ ու խաղաղութիւն, համով ճաշեր, միութենական անծայրածիր գործունէութիւն, առօրեայ մտորումներ, գրական գոհարներ, թուաբանութեան անկիւն, հին ու նորօրեայ հերոսներ ու վերջապէս՝ անցեալն ու ապագան, համամարդկայինն ու ազգայինը իրարու շաղախող՝ թիւով 139 հրատարակութիւն։

NEPMCC- Best Editorial Concept Լաւագոյն Խմբագրական Մտապատկեր
NEPMCC- Best Graphic Design Լաւագոյն ծրագծական արուեստ
RA Ministry of Diaspora- Award for Promoting and Armenian Culture and Language  Սփիւռքի Նախարարութեան պարգեւատրումը՝  Հայ Մշակոյթը եւ Հայ լեզուն խթանման աւանդի համար:


== Աղբիւրներ ==
Պաշտօնական կայքը
Թորոնթոհայ Ամսաթերթը՝ Դէպի Նոր Հորիզոններ
Շուշմայ

Շուշմայի հունտերը կը պարունակեն 55% իւղ, 21% փրոթէին, քալսիում, քիչ քանա կով Vit E, D factor։ Հարուստ է անթիօքսի տանթներով, աղքատ է կենսանիւթերով, իսկ պարունակած D ֆաքթորը կը բարձրացնէ արեան մածուցիկութիւնը։ Մեծ քանակով ֆիթոէսթրոժէն կը պարունակէ, որ շատ ան հրաժեշտ է կանանց դաշտանադադարի շրջանին: Կ'իջեցնէ քոլեսթերոլը, կը պարու նակէ լիկնին որ ունի հակաքաղցկեղային յատ կութիւն: Շուշման շատ իւղ կը պարունակէ, անոր 100 կրամը մօտաւորապէս 900 քալորի ունի:
Շուշմայի սերմերը շատ հարուստ են քալսիումով, օգտակար ոսկրային հիւանդութիւններու, կոտրուածքներու պարագային: Կայ տարբեր գոյներու շուշմաներ — սեւ, սրճագոյն, ոսկեգոյն, սպիտակ: Սպիտակ շուշման պահել սառնարանը։ Դեղահատերու ձեւով սեւ սերմերու իւղը կ'ամրացնէ մազերը եւ եղունգները:
Շուշմայի մածուկը (tahina) հարուստ է մակնէզիումով, քալսիումով, պղինձով եւ ամինօթթուներով: Լաւ աղբիւր Օմեկա-3 եւ Օմեկա 6 ճարպաթթուներու:

Ճիշդ Անունդ՝ Առողջ Կեանք, Բժշկուհի Գոհար Վարդանեան- Քէշիշեան, էջ 123
Դեսդոսդերոն

Կաղապար:Նյութ
Դեսդոսդերոն, մարդու եւ բարձրակարգ ողնաշարաւորներու արական սեռական հորմոն։ Կ'արտադրէ հիմնականին սերմնարաններուն մէջ։ Քիմիական կառուցուածքով սդերոիտ է։ Անգոյն բիւրեղներ են, հալման ջերմաստիճանը՝ 155°С, ջուրին մէջ վատ կը լուծուի, անդամական լուծիչներու մէջ՝ լաւ (առաջին անգամ բիւրեղային վիճակին մէջ ստացած է 1935 թուականին, ցուլի ամորձիներէն)։ Տղամարդու արեան մէջ դեսդոսդերոնի բնականոն քանակութիւնը 0,5—0,6 մկգ 100 մչ է, կանանցը՝ 0,12 մկգ/ 100 մլ։ Հասուն տղամարդու կազմութեան մէջ օրական կ'արտադրէ 15 մգ դեսդոսդերոն։ Դեսդոսդերոնը կը խթանէ արական սեռական անդամներու եւ երկրորդային սեռական հատկանիշներու զարգացումը։
Տղամարդու մօտ դեսդոսդերոնը ունի կարեւոր նշանակութիւն արական վերարտադրողական անդամներու հիւսուածքներու՝ սերմնարաններու եւ շագանակագեղձի, ինչպէս նաեւ երկրորդային սեռական հատկանիշներու՝ աւելացող մկանային եւ ոսկորային զանգուածի, մարմնի մազերու աճի, ձեւավորման մէջ: Դեսդոսդերոնը նաեւ կարեւոր է առողջութեան եւ նորմալ կենսագործունէութեան,, ինչպէս նաեւ օսդեոբորոզի կանխարգելման համար:
Հասուն տղամարդու մօտ դեսդոսդերոնի մակարդակը 7-8 անգամ աւելի մեծ է, քան հասուն կնոջ մօտ, բայց քանի որ տղամարդու մօտ դեսդոսդերոնի օգտագործումը մեծ է, օրական տղամարդու մօտ աւելի քան 20 անգամ մեծ է: Կանայք աւելի զգայուն են հորմոնի նկատմամբ: Դեսդոսդերոն կայ համարեայ բոլոր ողնաշարաւորներու մօտ։ Ձուկերու մօտ կը համադրէ փոքր տարբերող 11-գեդոդեսդոսդերոն մը:  Միջատներու մօտ նման միացութիւնը էգտիզոնն է: Ամենուր հանդիպող սդերոիտներէն կարելի է ենթադրել որ սեռական հորմոնները ունին վաղ բարեշրջութեան պատմութիւն:
Բժշկութեան մէջ դեսդոսդերոնը կ'օգտագործէ տղամարդկանց սեռական գեղձերու գործառնութեան անբաւարարութեան, կանանց դաշտանադադարի (բարձրակէտ) խանգարումներու դէպքին մէջ եւ որոշ ուռուցքներու բուժման նպատակով։
Ս. Թադէոս Առաքեալ

Հայաստանի մէջ Քրիստոնէութիւնը քարոզող առաջին առաքեալները եղան Ս. Թադէոս եւ Ս. Բարթողիմէոս:


== Պատմութիւն ==
Ս. Թադէոս Առաքեալ քրիստոսի աշակերտներէն մէկն էր։ Քրիստոնէութիւնը քարոզելու համար գնաց ասորիներու Եդեսիա քաղաքը: Ասորիներու Աբգար թագաւորը հիւանդ էր։ Ան Յիսուսին լուր ղրկած էր, որ գայ եւ զինք բժշկէ, սակայն Յիսուս զբաղած ըլլալով խոստացած էր, որ իր աշակերտներէն մէկը կ'ուղարկէ իր մօտ:
Թադէոս Առաքեալին Եդեսիա մուտքով Յիսուսի խօսքը կը կատարուէր: Թադէոս թագաւորին արքունիքը մտնելով Յիսուսին կեանքը, գործերն ու պատուիրանները կը գարոզէ: Աբգար թագաւոր անոր խօսքերէն ազդուելով կը հաւատայ Յիսուսին եւ հրաշքով կը փրկուի իր հիւանդութենէն: Ս. Թադէոս քրիստոնէութիւնը քարոզեց նաեւ ժողովուրդին, որմէ ազդուելով բազմաթիւ մարդիկ եւ իշխաններ հաւատացին Յիսուսին եւ մկրտուեցան: Թադէոս Առաքեալ հաւատացեալներուն համար եկեղեցիներ կառուցեց:
Ս. Թադէոս Առաքեալ Եդեսիայէն անցաւ Հայաստան, ուր կռապաշտութիւնը համատարած էր։ Թադէոս Առաքեալ զանազան քաղաքներ շրջեցաւ եւ քրիստոնէութիւնը քարոզելով, հաւատացեալները մկրտեց Յիսուսի անունով: Թադէոս Առաքեալ համարձակութիւնը ունեցաւ արքունիք մտնելու եւ հոն քրիստոնէութիւնը քարոզելու: Այդ ժամանակ հայոց թագաւորը Սանատրուկն էր, որ քրիստոնէութիւնը հալածող նշանաւոր անձնաւորութիւն մըն էր։ Պալատի նորադարձ քրիստոնեաներուն մէջ կը գտնուէր նաեւ Սանատրուկի աղջիկը՝ Սանդուխտ կոյս:
Սանատրուկ, երբ լսեց թէ պալատականներէն շատերը քրիստոնեայ դարձած են, զայրացած եւ անմիջապէս սպաննել տուաւ զանոնք, իսկ Սանդուխտ կոյսը բանտարկել տուաւ:
Թադէոս Առաքեալ, որ հրաշքով ազատած էր, բանտ գնաց եւ գաջալերեց Սանդուխտը իր հաւատքին մէջ անդրդրուելու մնալուն համար: Թագաւորը ի զուր փորձեց համոզել Սանդուխտը, որ որ հրաժարի իր նոր հաւատքէն եւ վերադառնայ կռապաշտութեան: Սանդուխտ հաստատ մնաց իր հաւատքին մէջ։ Այն ատեն Սանատրուկ սպաննել տուաւ թէ՝ Սանդուխտ կոյսը եւ թէ Թադէոս Առաքեալը, 66 թուին:
Թադէոս Առաքեալի գերեզմանը կը գտնուի Արտազ գաւառին մէջ, ուր կառուցուած է Թադէոս վանքը:


== Աղբիւրներ ==
Հայ Աշակերտին Դասացուցակը, 1700 Ամեակ, Տպագրութիւն՝ Համազգայինի Վահէ Սէթեան Տպարան:
Սուրբ Գէորգ Եկեղեցի (Լիմասոլ)

Սուրբ Գեւորգ եկեղեցի, հայ առաքելական եկեղեցի Լիմասոլի մէջ։


== Պատմութիւն ==
Սուրբ Գեւորգ եկեղեցին կը գտնուի Լիմասոլի կեդրոնին մէջ, կառուցուած է 1939–1940 թուականներուն այն հողատարքածին վրան, որուն գնեց եւ նուիրաբերեց Սաթենիկ Սուլթանեանը՝ ի հիշատակ իր հօր՝ Գեւորգի։ Եկեղեցին օծուած է 1948 ապրիլ 11-ին արքեպիսկոպոս Ղեւոնդ Չեբեանի կողմէն։ Եկեղեցին վերանորոգուած է 1975–1976 եւ 2006 թուականներուն։ 1989 թուականին Կարապետ եւ Նշան Արագչինջեան եղբայրները եկեղեցիին նուիրուած են լեկտրական զանգ։ Իւրաքանչիւր տարի սեպտեմբերին վերջին կիրակին եկեղեցիին մէջ կը նշուի Սուրբ Գեւորգի օրը։ 1992 թուականին եկեղեցուոյ հոգեւոր հովիվն էր Տեէր Մաշտոց Աշխարեանը։ 1975–1976 թուականներուն վերանորոգման ժամանակ զանգը կը տեղադրուի մուտքին վերի մասը, իսկ երկաթիա հայկական խաչը կ'աւելցուի 2006 վերանորոգման ժամանակ՝ հայերէն մակագրութեամբ.
Եկեղեցիին մէջ կայ մէկ այլ մարմարէ մակագրութիւն.
Եկեղեցուոյ դիմաց կը գտնուի Առաքելեան ընտանիքի կողմէն նուիրաբերուած տուֆէ խաչքարը, որ տեղադրուած է 2008 սեպտեմբեր 28-ին եւ օծուած է արքեպիսկոպոս Վարուժան Հերգելեանին կողմէն։ Եկեղեցուոյ մօտ կը գտնուի Լիմասոլի հայկական դպրոցը։
Գրիգոր Անուշեան

Գրիգոր Անուշեան, Հայ անդրանիկ երգիծաբան (1760-1830), ծնած է Ագուլիս (Կովկաս) 1760-ին:


== Կենսագրութիւն ==
Իր նախահայրը Անուշ աղա Ագուլիսի Ս. Թովմավանքին կառուցանողն է, որուն որդին, այսինքն Գրիգորի հայրը Պոլիս կը փախի, երբ Թահմազ-Ղուլի խան (Նատիր շահ) Ագուլիսը կ՛աւերէ: Գրիգոր Պուքրէշ կ՛երթայ, կը գրէ ձեռագիր մը 1800-ին եւ հատ մը 1828-ին. կը վախճանի 1830-ին:
(Երգիծական կտոր մը տես Դէոդիկի 1914-ի «Ամէնուն Անուշեան Գրիգոր Տարեցոյց»ի մէջ էջ 169-71): 
Գրիգորի որդին պիտի ըլլայ Կարապետ Անուշեան:
Անուշեան Կարապետ՝ որդի Գրիգոր Ագուլեցւոյ բարերար Պուքրէշի ազգային Հաստատութեանց: 
Վախճանած է 23 Յունիս 1870ին Պուքրէշի մէջ (Ընթ. Օրացոյց Ազգ. Հիւանդանոցի 1901): Անուշպաքցի, Հայ տաղասաց ժԷ. դարուն. ողբացած է Երզնկայի 1482-ի երկրաշարժին (տե՛ս Պալեանի Հայ Աշուղներ կամ Հ. Ալիշանի Հայապատումը):
Անուզ կամ Անուրջ գզ. Նոր Ջուղայի Քիաղազ գաւառակի, 25 տուն Հայ բնակչութիւն ունի, առանց եկեղեցիի եւ դպրոցի:


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հայր Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան, Պուքրէշ 1938, էջ 179:
Մանկավարժական Թերթ

«Մանկավարժական թերթ», ամսագիր։ Լոյս տեսած է  1878-1879 թուականներուն, Թիֆլիսի մէջ։ Խմբագիր-արտօնատէր՝ Յ. Տէր-Յովհաննիսեան։ Տպագրած է նիւթեր մանկավարժութեան վերաբերեալ, լուսաբանած Անդրկովկասի կրթական հաստատութիւններու գործունէութիւնը։ Կարեւորած է ուսուցողական նիւթերու օգտագործումը, մանկական եւ ժողովրդական երգերու ուսուցումը, մերժած պատիժը։ Հրատարակած է Ա. Բահաթրեանի «Մայրենի լեզուի ուսուցումը տարրական դպրոցներու մէջ» (1878 թուական ), Ս.Մանդինեանի «Թուաբանութեան մեթոդիկայի մի քանի օրինակ» (1879 թուական ) յօդուածները։ Ծանօթացուցած է եւրոսքացի նշանաւոր մանկավարժներ Ֆ. Ֆրէոպելի, Ի. Պեստալոցցիի մեթոդներուն։ Տպագրած է նաեւ գրախօսութիւններ, արտասահմանեան երկիրներու մանկավարժական կեանքի նորութիւններ են։
Յովհաննէս Յակոբեան

Յովհաննէս Համազասպի Յակոբեան, (3 Մայիս 1914(1914-05-03), Թիֆլիս, Ռուսական Կայսրութիւն - 11 Նոյեմբեր 1990(1990-11-11), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), ճարտարապետ։ ՀԽՍՀ վաստակաւոր ճարտարապետ (1964)։ ԽՍՀՄ հայրենական պատերազմի մասնակից։


== Կենսագրութիւն ==
1941-ին աւարտած է Մոսկուայի ճարտարագիտական հիմնարկը։ Կատարած է բազմաթիւ ճարտարագիտական յուշարձաններու, որոնցմէ են՝ Թալինի Կաթողիկէ եւ Ներսեհ Կամսարականի եկեղեցիներու (1935 - 1937), Օձունի յուշարձանախումբի (1936), Հաղբատի վանքի համալիրի (1946), չափագրութիւնները։
Յակոբեանի նախագիծերով, Երեւանի մէջ շինուած են բնակելի տուներ Տիգրան Մեծի պողոտային վրայ (1950), Տեմիրճեան փողոցին՝ (1976), Զէյթուն թաղամասին մէջ (1980), Աջափնեակի Դ 1 թաղամասը (1950-1955), անուագօտիի գործարանի բնակելի համալիրը (1968), համաբուժարաններ (1972, 1974) Մոսկովեան փողոցին մէջ, Յաղթանակի զբօսայգիի արհեստական լիճը, կատարուած է նաեւ շրջակայքի բարեկարգումը (1960), Երեւանի հիւսիս-արեւելեան մուտքը (1960), հիւրանոց (1955) Ջերմուկի մէջ եւն.։
1984-ին Երեւանի մէջ ունեցած է ճարտարապետական, գեղանկարչական, չափագրական գործերու անհատական ցուցահանդէս։


== Պարգեւներ ==
1951-ին դարձած է Երիտասարդ ճարտարապետներու, 1962-1967-ններուն՝ Խորհրդային ճարտարապետութեան նուաճումներու համամիութենական ստուգատեսներու դափնեկիր։
Վահանավանք (Սիւնիքի մարզ)

Վահանավանք, վանք Սիւնիքի մարզին մէջ։ Կապան քաղաքէն 7 կմ արեւմուտք, Ողջ գետի աջ կողմը, անտառապատ ձորի մը մէջ։
Երբեմն կը կոչուի  Յովհաննավանք։
Վանքը կառուցուած է Վահան իշխանի կողմէն, 911 թուականին։ Վանքը կառուցուելէ  ետք  անոր կը տրուի հսկայական կալւածք մը, որ կը տարածուէր անոր շուրջը։ Աւելի ուշ՝ 11-րդ դարու երկրորդ կիսուն, Վահանավանքի մօտ կը կատարուին նոր կառուցումներ, մեծ եկեղեցիէն 25 մեթր հեռու կը կառուցուի  աւելի փոքր եկեղեցի մը, որուն գեղեցկութեամբ գերազանցում էր մեծին։ Անոր արեւելեան պատի ներսի կողմին մէջ, հիմքին մօտ գտնուող քարերէն մէկուն վրայ պահպանուած է 1086 թուականին վերաբերուող  արձանագրութիւն մը, ուր կը խօսուի այդ եկեղեցւոյ  կառուցման մասին։
Վանքը ունեցած է շուրջ 100 միաբան, կից գործած է վանական դպրոցը, որու սաներէն է Վահան Ա. Սիւնեցին։
Վահանավանքին մէջ  կը գտնուին  Վահան իշխանի, Սահակ Սեւադա Բ.-ի, Սոփի թագուհիի, Իշխանաց իշխան Աշոտի, անոր թագակիր որդիներ Սմբատ Բ.-ի եւ Գրիգոր Ա.-ի, ինչպէս նաեւ Սիւնիքի թագաւորութեան մնացած չորս թագաւորներու, Վաչագան իշխանի մայր Խաշուշի գերեզմանները։։
1966 թուականէն կը կատարուին պեղումներ, իսկ 1978 թուականից՝ վերականգնողական աշխատանքներ։


== Գրականութիւն ==
Վահանավանք, 10-րդ դար Գ.Մ. Գրիգորեան, Վահանավանք (պատմահնագիտական ուսումնասիրութիւն), Երեւան, «Զանգակ-97», 2007, 192 էջ (գորքին մէջ զետեղուած են ուսումնասիրութեան հայերէն, ռուսերէն եւ անգլերէն տարբերակները)։
Ստ. Օրբելեան, Սիւնիքի պատմութիւն, Երեւան, 1986։
Ս. Մնացականեան, Հայկական ճարտարապետութեան Սիւնիքի դպրոցը, Երեւան, 1960։


== Տե՛ս նաեւ ==
Սյունիքի թագավորություն
Կապան


== Աղբիւրներ ==


== Արտաքին Յղումներ ==
Վահանավանքի մասին Կապան քաղաքի պաշտոնական կայքում{{Հայկական եկեղեցիներ
Կարինէ Աշուղեան

Կարինէ Աշուղեան (20 Մարտ 1962(1962-03-20), Տափերական, Արարատի շրջան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն - 22 Յունիս 2019(2019-06-22), Երեւան, Հայաստան), գրող, հրապարակախօս եւ լրագրող։


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Հայաստանի Արարատի շրջանի (այժմ` մարզ) Տափերական գիւղին մէջ:
Աւարտած է Երեւանի պետական համալսարանի փիլիսոփայութեան եւ ընկերաբանութեան բաժանմունքը, ապա` Հայաստանի Գիտութիւններու ազգային ակադեմիայի փիլիսոփայութեան եւ իրաւունքի հիմարկի ասպիրանտուրան:


== Գործունէութիւն ==
Աշխատած է նոյն հիմարկին մէջ` իբրեւ հայ փիլիսոփայութեան պատմութեան բաժինի կրտսեր գիտաշխատող, Հայաստանի պաշտպանութեան նախարարութեան «Հայ զինուոր» պաշտօնաթերթին մէջ եւ  իբրեւ լրագրող` տարբեր լրատուամիջոցներու մէջ:
1998-2008-ին եղած է «Արարատ»  մարզային թերթի գլխաւոր խմբագիրը:


== Պարգեւներ ==
Պարգեւատրուած է Հայաստանի մշակոյթի նախարարութեան «Գրիգոր Նարեկացի»  յուշամետալով:


== Աշխատութիւններ ==
Բանաստեղծութիւններու եւ արձակ  գրութիւններու հեղինակ Կարինէ Աշուղեան։ Ռուսերէնէն հայերէնի թարգմանած է ՀՅԴ յայտնի  գործիչ, հանգուցեալ Վահան Յովհաննիսեանի «Մանտիլիոն» վէպը:
Սաթենիկ Մատինեան-Արղութեան

Սաթենիկ Մատինեան-Արղութեան (24 Սեպտեմբեր 1874(1874-09-24), Գիւմրի, Երեւանի նահանգ, Կովկասի Փոխարքայութիւն, Ռուսական Կայսրութիւն - 12 Դեկտեմբեր 1930(1930-12-12), Փարիզ), ծածկանունով Ծաղիկ, Հայ Յեղափոխական շարժման ընթացքին կ՚ունենայ մեծ դերակատարութիւն եւ կը տանի ծաւալուն աշխատանքներ։


== Կենսագրութիւն ==
Սաթենիկ ծնած է Ալեքսանդրապոլ եւ ընտանիքով փոքր տարիքէն կը փոխադրուի Թիֆլիս։ Ինը տարեկանին կը սկսուի Թիֆլիսի առաջին Օրիորդաց Գիմնազիան, սակայն հիւանդութեան պատճառով Զ. դասարանին կը ստիպուի դպրոցը ձգել։ Հետագային այն կը ստանայ մանկավարժութեան վկայականը։ Մատինեաններու ընտանիքը ըստ Մալխասի՝ Թիֆլիսի երիտասարդութեան հաւաքավայրն էր եւ կը կոչուէր «Դաշնակցութեան Պապոնց Տուն»ը։
Սաթենիկ եւ իր քոյրը Նատալիան, փոքր տարիքէն կը հետեւին իրենց տան մէջ տեղի ունեցող զրոյցներուն եւ կը սկսին հետզհետէ հետաքրքրուիլ ազգային հարցերով։ Երբ Դաշնակցութիւնը կը հիմնուի, ան շարքերը կը մտնէ։ Դաշնակցութեան Ա. Ընդհանուր Ժողովէն ետք, կը որոշէ ձգել Թիֆլիս եւ ուսուցչութիւն ընել Թաւրիզի Լիլիաւայի դպրոցը (Պարսկաստան)։ Հոն կը շարունակէ որ յեղափոխական գործերը եւ կը սկսի աշխատիլ յեղափոխական ծածկանունով, Ծաղիկ։
Թաւրիզի մէջ իրեն յանձնուած էր կազմակերպել կիները իբր պարտականութիւն։ Սաթենիկ կը սկսի մտնել հայ ընտանիքներուն տունները եւ կապեր հաստատել։ Կիներու ընթարձակ ցուցակ մը կը կազմէ եւ իրենց առաջին ժողովին կը հրաւիրէ, ուր բոլոր կիները իրենց պատրաստակամութիւնե կը յայտնեն աշխատելու։ Իր ճիգերով, կը վերակազմուի «Թաւրիզի Հայուհեաց Բարեգործական Ընկերութիւն»-ը եւ Հռիփսիմէ Փուղինեանի հետ կը բացուի միջնակարգ ու մանկապարտէզ մը Թաւրիզի մէջ։
Նիկոլ Դումանի եւ Իշխան Յովսէփ Արղութեանի հետ կ՚անցնի պատմական Դերիկի Վանքը ուր մեծ թիւով հայդուկներ կը մնային։ Երբ Քիւրտերը կը յարձակին վանքին վրայ, Սաթենիկ առաջին անգամ ըլլալով ականատէս կ՚ըլլայ եւ իր օժանդակութիւնը կը բերէ կռիւին փամփուշտներ բաժնելով։
Սաթենիկ կը փորձէ Երկիր անցնիլ, իբր ուսուցչուհի, սակայն անյաջող կ՚ուղղուի դէպի Կարս, իսկ ետքը 1895-ին Արեւելեան Բիւրոյի խորհուրդով կ՚երթայ Սալմաստ Նիկոլ Դումանին տեղ ուսուցչութիւն ընելու համար։
Խանասորի Արշաւանքէն ետք, Իշխան Արղութեան կը ձերբակալուի Սալմաստի մէջ Պարսկաստանի Կառավարութեան կողմէ եւ կը յանձնուի ռուսական հիւպատոսարանին եւ կ՚աքսորուի Վոլոդգայ։ Սաթենիք կը հետեւի Իշխանին եւ աքսորավայրին մէջ կ՚ամուսնանան։
Առաջին Համաշխարհային պատերազմին, Իշխան 4-5 միացեալ գունդերու հրամանատար կը նշանակուի եւ Սաթենիք իր օգնութիւնը կը բերէ նախապատրաստական աշխատանքներուն։ Երբ Հայաստան կ՚անկախանայ, Իշխան կը նշանակուի Պարսկաստանի դեսպան եւ անկումէն ետք կը հաստատուին Փարիզ։ Երկարատեւ ու ծանր հիւանդութենէ ետք, Սաթենիկ կը մահանայ 12 Դեկտեմբեր, 1930-ին։
Ռիվըրտէյլ

Հեռատեսիլի շարակառք 
«Ռիվըրտէյլ» Riverdale ամերիկեան պատանեկան թատերախաղ-շարակառք մըն է որ հիմնուած է Արջի Քոմիքս Archie Comics ընկերութեան կողմէն: Շարակառքը կը հեռասփռուի CW հեռափոսէն:  Ռիվըրտէյլի վարիչն է Ռոպերթօ Ակուիրա Սագասա Roberto Aguirre-Sacasa եւ արտադրուած է Ուորնըր Պրոս Warner Bros ընկերութեան կողմէն:  Ֆիլմը կը նկարահանուի Վանքուվըր Vancouver, Պրիդիշ Գոլումպիա British Columbia քաղաքներուն մէջ:


== Համառօտ տեղեկութիւններ ==
Շարակառքին դերերը ամբողջովին հիմնուած են «Արջի Քոմիքս»էն Archie Comics։  


=== Դերակատարներ ===
Գլխաւոր դերակատարները հետեւեալներն են․ Քէյ Ճէյ Ափա KJ Apa՝  Արջի Անտրիուսի Archie Andrews դերը ունի, Լիլի Ռէյնհարդ Lili Reinhart  իբրեւ՝ Betty Cooper,  Քամիլա Մենտես Camila Mendes իբրեւ՝ Veronica Lodge եւ Քոլ Սփրուս Cole Sprouse իբրեւ՝ Ճակհետ Ճոնս Jughead Jones, շարակառքին պատմիչը: 
«Ռիվըրտէյլ»ին կը մասնակցին նաեւ,  Մատլէն Փեչ Madelaine Petsch իբրեւ՝ Շերիլ Պլասոմ Cheryl Blossom,  Աշլէյ Մըրրէյ Ashleigh Murray իբրեւ՝ Ճոսի Մաք Քոյ Jossie McCoy, Քասէյ Քոդ Casey Cott իբրեւ՝ Քեւին Քելեր Kevin Keller, Չարլս Մելդոն Charles Melton եւ Ռոս Պադլըր Ross Butler իբրեւ՝ Ռեկի Մանդլ Reggie Mantle եւ Վանեսա Մորկան Vanessa Morgan՝ իբրեւ Թոնի Դոփազ Toni Topaz: 
Ուրիշ դերակատարներ են նաեւ գլխաւոր նկարագիրներուն ծնողները, ինչպէս՝ Լիւք Փերրի Luke Perry իբրեւ՝ Ֆրետ Անտրիուս Fred Andrews, Մատջեն Ամիք Madchen Amick իբրեւ՝ Ալիս Քուփըր Alice Cooper, Մարիսոլ Նիքոլս Marisol Nichols եւ Մարք Քոնսուելոս Mark Consuelos իբրեւ՝ Հերմինէ Hermione եւ Հիրամ Լոճ Hiram Lodge եւ Սքիթ Իւլրիխ Skeet Ulrich իբրեւ Էֆ Փի Ճոնս FP Jones:Շարակառքը կը սկսի Յունուար 26, 2017-ին։  Յունուար 2019, CW հեռատեսիլի կայանը կը կրկնէ շարակառքը եւ Հոկտեմբեր  9-ին կը սփռէ 4-րդ շրջանը  որ կ՛ունենայ 22 յարավէպեր։  Յունուար 2020-ին, CW-ին կը կրկնէ շարակառքը եւ կը սպասուի 5-րդ շրջանի յարավէպերուն սփռումը։


== Բացատրութիւն ==
Շարակառքը կը ցուցնէ Արջի Անտրիուսին Archie Andrews կեանքը Ռիվըրտէյլ առասպելական պզտիկ քաղաքին մէջ։  Ան տեղական Երկրորդական վարժարանը կը յաճախէ։
Սթրոկիլի, Աղաթոնիսի

Սթրոկիլի (յուն․՝ Στρογγυλή),  Էգէականի անբնակ կղզիակ, Աղաթոնիսի,  Տոտեքանիսա,  Յունաստան։


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==
Կը գտնուի Աղաթոնիսիին հիւսիսը։ Տարածութիւնն է 0,0967 քլ․²։   
Յայտարարուած է NATURA 2000 բնապահպանման շրջան (ապաստան վտանգուած թռչուններու համար)․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), ջրագռաւ (Phalacrocorax aristotelis) եւ Միջերկրականեան ջրահատ (Puffinus yelkouan)։
Քանդակագործութիւն

Քանդակագործութիւնը կը պատկերացնէ մարդուն, կենդանիներուն, բնութեան եւ առարկաներուն։ Քանդակը, սուորաբար, նախ կը կերտեն կաւով, կամ մոմով։
Քանդակն ունի 2 ենթատեսակ՝
բոլորաքանդակ (ստեղծագործութիւնը բոլոր կողմերէն տեսանելի է)
ռելիեֆ (պատկերը հարթութեան վրայ կը փորագրուի)։
Ռելիեֆները, ըստ ծաւալային պատկերաձեւերու, կ'ըլլան բարձրաքանդակ (քանդակապատկերին ծաւալի կէսէն աւելին դուրս է մակերեսէն), հարթաքանդակ (քանդակապատկերին ծաւալի կէսէն պակաս դուրս է մակերեսէն) եւ խորաքանդակ (մակերեսէն խոր ինկած քանդակապատկեր), որոնք կը հարդարեն շենքի ճակատը, գոտին, ճակտոնը, ներսի պատերն ու առաստաղը (առաստաղապատկեր)։


== Հնագոյն քանդակագործութիւն ==
Քանդակագործութեան մէջ առաջին նմուշները ստեղծուած են վաղ անցեալին։ Դեռեւս պրոնզի դարին մէջ քանդակագործութիւնը կը համարուի մասնագիտութիւն, որուն հնագոյն կեդրոններն էին Հին Եգիպտոսն ու Միջագետքը։
Քանդակագործութեան պատմութեան կարեւոր շրջանը անթիք շրջանն է, որուն լաւագոյն մասը ներդաշնակ զարգացած մարդուն կերպարի ստեղծումն էր (Միրոն, Ֆիդիաս, Բոլիկլոտոս, Սկոպաս եւ ուրիշներ)։
15-19-րդ դարերուն քանդակագործութեան մէջ գերիշխած են կառուցուածքային աւելի ազատ լուծումները (Տոնաթելլո, Միքելանջելո, Օգյուստ Ռոտեն եւ ուրիշներ)։ 20-րդ դարին թարմացուած է եւ նորոգուած են քանդակագործութեան ոճն ու նիւթերը։
Քանդակագործութեան ամենահին ձեւերէն են կիսանդրին, անդրին (ամբողջական արձանը), դիմաքանդակը եւայլն։ Կը տարբերին նաեւ թեմատիկ քանդակներ, որոնք կը պատկերացնէն մէկ կամ մի քանի ձեւ (Միքելանջելոյի «Պիետտա», 1498-1501, Օ. Ռոտեն «Կալե քաղաքի բնակիչները», 1880 թուական, Ա. Մայոլի «Երեք գեղուհիներ», 1930-1928, եւ այլն)։
Տարբեր նիւթեր օգտագործելով կը կիռարուին քանդակելու տարբեր ձեւեր։


== Աղբիւրներ ==
Քանդակագործություն
Յասմիկ

Յասմիկ կամ Նազվարդ (Արաբերէն՝ -یاسمین), ձիթենազգիներու ընտանիքի թուփերու ցեղէն։ Հայաստանի Հանրապետութեան մէջ (Սիւնիք, Լոռի, Տաւուշ, Երեւան) տարածուած է 1 տեսակ՝ թփուտային յասմիկը (J. fruticans), որ 1մ բարձրութեամբ թուփ մըն է։


== Նկարագրութիւն ==
Արտաքին տեսքով, այս բոյսը կ'առանձնանայ իր տեսակին միւս ներկայացուցիչներէն՝ իր կանգնած  կամ գանգուր թուփերով, բարակ եւ սահուն ցօղունով, որ ծածկուած է եռակի, պարզ, մութ կանաչ եւ պինդ տերեւներով: Ցօղունը կ'աւարտի կանոնաւոր ձեւի մեծ ծաղիկներով: Յասմիկին ծաղիկները (հովանոց կամ առանձին) կը հաւաքուին վահաններով, որոնք ըստ բոյսին տեսակին, կողային կամ փափկամազ են: Յասմիկին բոյրը շատ հաճելի է եւ մեղմ:


== Գրականութիւն ==
«Jasminum Linn»։ Flora of Pakistan: 12։ արտագրուած է՝ 2008-06-03 
Metcalf Allan A. (1999)։ The World in So Many Words։ Houghton Mifflin։ ISBN 0-395-95920-9 
Gordon Cheers (Hrsg.)։ Botanica, Random House Australia 2003. Deutsche Ausgabe: Tandem Verlag GmbH 2003, ISBN 3-8331-1600-5.
Ատրիանապոլիս

Ատրիանապոլիս (թրք.՝ Edirne, Էտիրնէ ), քաղաք Թուրքիոյ եւրոպական հատուածին մէջ:


== Բնակչութիւն ==


== Արտաքին յղումներ ==
www.edirne.bel.tr
www.edirne.gov.tr
Թեբէ

Թեփէ (յուն․՝ Θήβα, հին յուն․՝ Θήβαι), փիւնիկեան գաղութ, Եւրոպայի ամենահին քաղաքներէն երրորդը՝ Բլովտիւ էն եւ Քատիսէն (նոյնպէս փիւնիկեան գաղութներ) ետք։
Հին ժամանակ աւելի յայտնի էր «Քատմիյ» անունով եւ կը հանդիսանակ միջին Յունաստանի` Պէոթիայի գլխաւոր քաղաքը։ Քաղաքը կը գտնուի ոչ բարձր լերան վրայ` Աոնիեան հարթավայրի միջնամասին մէջ։
Անտիկ դարաշրջանին Աթթիքէ եւ Լաքետեմոն պետութիւններու հետ կը համարուի հելենիստական աշխարհի ազդեցիկ պետութիւն։ Քաղաքը ունէր շրջանաձեւ հատակագիծ եւ շրջափակուած էր քարէ պատով, որ ունէր եօթը դարպաս, որուն պատճառով ալ յաճախ կ՛անուանէին Եօթնադուռ Թեփէ
2011 թուականի դրութեամբ քաղաքը ունէր 36 477 բնակիչ եւ կը հանդիսանար Պէոթեան վարչական բաժանման ամենամեծ քաղաքը։
85 (թիւ)

85 (ութսունհինգ), բնական թիւ է

Տարուայ 85րդ օրը Մարտ 26-ն է (նահանջ տարիներուն՝ Մարտ 25-ը)


== Թուագիտութիւն ==
երկու ձեով կը ներկայացուէ որպէս երկու քառակուսիներու գումար՝ 85=92+22=72+62
ամենամեծ թիւն է, որուն համար 12+22+32+. . .+n2=1+2+3+. . .+m հաւասարումն ունի լուծում


== Պատմութիւն ==
մ.թ.ա. 85 թուականէն Մեծն Տիգրանը կրած է «արքայից արքայ» տիտղոսը


== Այլ ==
85-ով ISBN ին մէջ կը նշուեն Պրազիլին մէջ հրատարակուած գիրքերը


== Տես նաեւ ==
1985 թուական
Արամայիս Արապեան

Արամայիս Արապեան (25 Հոկտեմբեր 1910(1910-10-25), Նիքոմետիա, Եալովա, Թուրքիա - 14 Փետրուար 1969(1969-02-14), Միլանօ, Իտալիա),  հայ գրող, հասարակական-մշակութային գործիչ


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած էր Կէյվէյի Միջագիւղը, 1910-ին: Մեծ եղեռնին տարագրուած` նախնական կրթութիւնը ստացած էր Պոլսոյ եւ Քորֆուի որբանոցներուն մէջ: 1923-ին անցած է Վենետիկ, ուր 1929-ին աւարտելով Մուրատ-Ռափայէլեան վարժարանը` մտած է Միլանոյի բժշկական համալսարանը եւ վկայուած` իբրեւ բժիշկ, յետոյ մասնագիտացած ատամնաբուժութեան մէջ:


== Ասպարէս ==
Վաղեմի աշխատակիցը եղած է «Յառաջ»-ի, ուր հրատարակուած են գրական իր առաջին փորձերը: 1949-1956 լոյս ընծայած է կարգ մը հատորներ`

«Հանդիպումներ մուսային հետ»,
«Ազոլոյէն Վենետիկ»,
«Զէնքի տակ»,
«Ալպեան ռազմիկներու հետ» եւ այլն:Եղած է Իտալահայ մշակութային միութեան Նախագահը։
Միսաք (անձնանուն)

Միսաք, հրէական ծագումով հայկական արական անուն։ 

Լատինագիր ձեւը՝  MISSAK 


== Անունը Կրողներ ==
Միսաք Մեծարենց (1885-1908 Կ.Պոլիս) արեւմտահայ բանաստեղծ
Միսաք Մանուշեան (ֆրանսերէն՝ Missak Manouchian 1906 Ատըեաման-1944 Ֆրանսա) լրագրող, Ֆրանսայի ազգայի հերոս
Միսաք Թորլաքեան (1888 ՕԿ-1968 Քալիֆորնիա)