armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Կոմիտաս Ա. Աղցեցի

Կոմիտաս Ա Աղցեցի, Շինող (ծ. թ. անյայտ, գիւղ Աղցք (Արագածոտն գաւառ) - 628, Դուին), Ամենայն հայոց կաթողիկոս 615 թվականէն։ Ուսումն ու կրթութիւնը ստացած է Մովսէս Եղիվարդեցի կաթողիկոսին օրով (574-604) Դուինի մէջ։ Կարճ ժամանակ մը եղած է Ս. Հռիփսիմէ վկայարանի փակակալը, ապա Աբրահամ կաթողիկոսին (607-615) կողմէ, նախքան կաթողիկոս ընտրուիլը, ձեռնադրուած է Տարօնի եպիսկոպոս։
Աշխուժ մասնակցութիւն ունեցած է իր ժամանակի դաւանաբանական վէճերուն, պաշտպանած Հայ եկեղեցւոյ դաւանանքը քաղկեդոնականներու եւ նեստորականներու ոտնձգութիւններնը։ Կոմիտաս իր մասնակցութիւնը բերած է եկեղեցաքաղաքական պայքարին եւս. Անոր  ձանձնարարութեամբ կազմած ինչպես «Կնիք հաւատոյ» դաւանաբանական ժողովածուն, այնպէս ալ «Գիրք Թղթոց»ը։ «Կնիք հաւատոյ» երկը 1914-ին հրատարակուած է Կարապետ եպիսկոպոսին կողմէ ըստ Երևանի մատենադարանի թիվ 4640 ձեռագիրին (ԺԵ դար)։
Կոմիտասի անունով մեզի « հասածլ երկու թուղթեր։ Առաջին թուղթը «Վասն հաւատոյ» (615 ), գրուած է Պարսկաստանի եպիսկոպոսների խնդրանքով։ Անիկա զետեղուած է «Գիրք Թղթոց» ժողովածուին մեջ։ Երկրորդ թուղթը (618) յղուած է Երուսաղէմի տեղապահ Մոդեստոս երեցին։ Թուղթի պատճէնը զետեղուած է Սեբէոսի պատմութեան մէջ (տե՛ս Սեբէոս «Պատմութիւն» Գլուխ ԼԶ 5-28)։ ՀոսԿոմիտաս կաթողիկոսը իր ուրախութւն կը յայտնէ ցաւալի ընդմիջումից (Երուսաղեմի 614 թ. ավերումից) հետո Հայ Եկեղեցու և Երուսաղեմի միջև վերափոխված հարաբերությունների կապակցությամբ։ Թուղթը շարադրված է քրիստոնեական մխիթարության դասական ավանդների փայլուն իմացությամբ սուրբգրային վկայությունների տեղին օգտագործումով։


== Գրականութիւն ==
Գիրք Թղթոց, էջ 400-413։
Կնիք հաւատոյ ընդհանուր Ս. եկեղեցւոյ յուղղափառ եւ ս. հոգեկիր հարցն մերոց դաւանութեանց, յաւուրս Կոմիտաս կաթուղիկոսի համահաւաքեալ, հրատարակութիւն Կարապետ եպիսկոպոսի, Ս. Էջմիածին, 1914 (լուսատիպ վերահրատարակութիւնը տե՛ս Catholicos Komitas, Le Sceau de la foi, réimpression anastatique, édition Peeters-Louvain, 1974 (Հայկական Մատենաշար Գալուստ Կիւլպէնկեան հիմնարկութեան), Անթիլիաս-Լիբանան, 1998)։
Գ. Յակոբեան, Կոմիտաս կաթողիկոսի «Անձինք նուիրեալք» շարականը, - «Էջմիածին», 1976, թիւ 1, էջ 25-30։
Վարդան Այգեկցի, Գիրք հաստատութեան եւ արմատ հաւատոյ, Երեւան, 1998։
Յարութիւն Փալանճեան, Կնիք հաւատոյ բնագրին բառացանկ, Անթիլիաս-Լիբանան, 1999։
Ընտրանի հայ եկեղեցական մատենագրութեան, աշխատասիրութեամբ Պ. Խաչատրեանի և Յ. Քէոսէեանի, Ս. Էջմիածին, 2003, էջ 179-187։
Գրիգոր Փիտէճեան, «Անձինք նուիրեալք» շարականը, Նիւ-Եորք, 2003։
J. Leban, Les citations patristiques grecques du "Sceau de la foi", - Revue d'histoire ecclésiastique, 1929, 25, pp.5–32.
Ch. Renoux, Le "Sceau de la Foi"։ une lacune en partie comblée, Հանդէս ամսօրեայ, 1987, էջ 285-294։
M. van Esbroek, L'encyclique de Komitas et la réponse de Mar Maroutha (617), - "Oriens Christianus", 2001, 85, pp.162–175.
Արթուր Պուլպուլեան

Արթուր Պուլպուլեան (20 Դեկտեմբեր 1900(1900-12-20) - 23 Յունիս 1996(1996-06-23)), հայ գիւտարար։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներուն ամերիկեան բանակի կողմէ օգտագործուած A14 հակակազային դիմակի հեղինակը։


== Կեանք եւ գործունէութիւն ==
Պուլպուլեան ծնած է 1900 թուականին՝ Կեսարիոյ մօտակայքը։ ԱՄՆ գաղթած է 1920-ին: Յաճախած է Միտլպերի ճեմարանիը, ուր ստացած է համարսարանի եւ բնական գիտութիւններու մագիստրոսի աստիճան։ Տիպլոմային աշխատանքներ կատարած է Պրաունի եւ Այովայի համալսարաններուն մէջ։ 1928 թուականին ընդունուած է Մինեսոթայի համալսարանին ատամնաբուժութեան բաժինը ու ստացած՝ ատամնաբուժական վիրաբոյժի դոկտորի աստիճան։ 1931 թուականին նոյն հաստատութենէն ներս նշանակուած է ատամնաշարութեան դաստիարակիչ։
Պուլպուլեան եղած է ԱՄՆ-ի՝ Մայոյի Բժշկական թանգարանի առաջին տնօրէնը։ Աշխատած է բժկական աշխատակազմին հետ եւ ստեղծած բովանդակային ցուցանմուշներ։ 


== Ծանօթագրութիւն ==
Բենիամին Նուրիկեան

Բենիամին Նուրիկեան (7 Օգոստոս 1894(1894-08-07), Հիւսէյնիկ, Խարբերդի Վիլայէթ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 6 Փետրուար 1988(1988-02-06), Նիւ Ճըրզի, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), ամերիկահայ արձակագիր։


== Կենսագրութիւն ==
Բենիամին Նուրիկեան ծնած է Խարբերդի Հիւսէյնիկ գիւղը։ Յաճախած է Խարբերդի կեդրոնական վարժարանը, աշակերտելով Թլկատինցիի։ 1913 թուականին մեկնած է Ամերիկա, ուր հետեւած է Նիւ Եորքի Գոլումպիա համալսարանի գրական-պատմագիտական ճիւղերուն։ Ստացած է «Պսակաւոր Արուեստից» (1920) եւ «Մագիստրոս Արուեստից» (1921) կոչումները։


== Գրական վաստակ ==
Աշխատակցած է սփիւռքահայ պարբերականներուն։ Յետագային գրած է պատմուածքներ, ուղեգրութիւններ եւ այլն։
1936 թուականին հիմնած է «Նոր գիր» պարբերականը՝ Անդրանիկ Անդրէասեանի հետ։ 1938-1954-ին շարունակած է զայն հրատարակել որպէս եռամսեայ՝ Նիւ Եորքի մէջ։ Ունի թարգմանական աշխատանքներ։
1937-ին հրատարակած է պատմուածքներու իր առաջին հատորը՝ «Այգեկութք»։
1958-ին, Երեւանի մէջ, պետական հրատարակչութեամբ լոյս կը տեսնէ երկրորդ հատորը՝ «Պանդուխտ Հոգիներ», իսկ
1978-ին՝ դարձեալ Երեւանի մէջ, «Սովետական գրող» հրատարակչատան կողմէ՝ «Կարօտ հայրենի» հատորը, հինգ ստորաբաժանումներով (Հայրենաբաղձ գրողը պանդխտութեան ճամբուն վրայ, Ծաղիկներու աշխարհը, Գիւղէն Սփիւռք, Գալիֆորնիա եւ Գրական դէմքեր)։ Իր պատմուածքներուն մէջ ստեղծած է գունեղ ու տպաւորիչ կերպարներու ամբողջ շարք մը։
Նուրիկեան կազմած ու խմբագրած է «Թլկատինցին եւ իր գործը» (1927) գիրքը։ Անտիպ կը մնան «Արիւնող սրտեր» անունին տակ խմբուած իր գրական եւ խմբագրական կարգ մը էջերը։
Նուրիկեան հակառակ փոքր տարիքէն Ամերիկա հաստատուած ըլլալուն, ստեղծագործութիւններուն հիմնական նիւթ դարձուցած է հայրենի երկիրը, հեռուն մնացած իր գիւղը, աշխատաւոր մարդը՝ իր մռայլ ու դառն առօրեայով։


== Աղբիւր ==
Հայ Կեանք եւ Գրականութիւն, Յարութիւն Քիւրքճեան, երկրորդական բաժին Ա. տարի, էջ 261:
Դար Մը Գրականութիւն, Մինաս Թէօլէօլեան, Բ. հատոր, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ 1977, էջ 163:


== Արտաքին յղումներ ==
Բենիամին Նուրիկեան:
Catan

The Settlers of Catan, (կամ Catan, կամ Settlers (հայ.՝ Քաթանի Հաստատուողները)) խաւաքարտի վրայ խաղցուող ռազմավարական բնոյթի խաղ մըն է, հնարուած Գերմանացի Քլաուս Թուպըրի կողմէ: 1994-ին հրապարակուելէ մինչեւ օրս, աշխարհի տարածքին ծախուած է աւելի քան 24 միլիոն օրինակ։

Խաղին նպատակն է յաղթանակի 10 կէտ ապահովել։ Խաղացողներուն կառուցած քաղաքները, ճամբաները կամ ապահոված բանակները կէտեր կ'ապահովեն։ Նաեւ կարելի է բանակցիլ ու խաղաքարտեր փոխանակել։ Catan խաղը կարելի է խաղալ 3֊4 խաղացողներով եւ ամբողջական խաղ մը կը տեւէ նուազ քան 1 ժամ։
Երկու տարին անգամ մը տեղի կ'ունենայ Catan World Championships ախոյեանութիւնը (հայ.՝ Քաթանի Համաշխարհային Մրցաշարք), որուն կրնայ անձ մը մասնակցիլ` պայմանով որ շահած ըլլայ իր երկրի տեղական մրցաշարքը նախ:


== Մրցանակներ ==
1995` Spiel des Jahres Game of the Year
1995` Deutscher Spiele Preis 1st place
1995` Essen Feather
1995` Meeples' Choice Award
1996` Origins Award for Best Fantasy or Science Fiction Board Game
2004` Hra roku
2005` Games Magazine Hall of Fame
2005` Gra Roku Game of the Year
2015` GamesCon Vegas Game of the Century
Արա Շիրազ

Արա Շիրազ (Արամազդ Յովհաննէս Կարապետեան, 8 Յունիս 1941(1941-06-08), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն - 18 Մարտ 2014(2014-03-18), Երեւան, Հայաստան)՝ հայ քանդակագործ, ՀՀ Ժողովրդական նկարիչ։


== Կենսագրութիւն ==
Արա Շիրազը XX դարու յայտնի բանաստեղծ Յովհաննէս Շիրազի եւ բանաստեղծուհի Սիլվա Կապուտիկեանի որդին է։
1966 թուականին աւարտած է Երեւանի գեղարուեստա-թատերական բաժինը։
1987-1993՝ Հայաստանի նկարիչներու միութեան նախագահ։
Մահացած է «Նաիրի» բժշկական կենդրոնին մէջ ծանր հիւանդութենէ յետոյ։ Քանդակագործը ծայրահեղ ծանր վիճակին մէջ հիւանդանոց տեղափոխուած էր 2014 Փետրուար 24-ին։ Բժիշկներն ախտորոշած էին գլխուղեղի արեան շրջանառութեան սուր խանգարում, զարգացած էր պոլիօրգանային անբաւարարութիւն։


== Կոչումներ ==
Հայաստանի Հանրապետութեան ժողովրդական նկարիչ (2009)


== Ստեղծագործութիւններ ==
1960-ական թթ. հայ կերպարուեստին մէջ գեղարուեստական ձեւերու թարմացման՝ բլաստիկայի ազգային աւանդոյթներու իւրացման միտումներն արտայայտուած են Շիրազի գործերուն մէջ։

«Անտունի», 1969, թուջ, ԺԱԹ, Երեւան
«Ներբող» 1970, թրծակաւ, ԺԱԹ, Երեւան
«Վահանով կինը», 1970, դրուագուած պղինձ
«Անի» հիւրանոց, Երեւան1970-ական թթ. Շիրազի արտայայտչամիջոցները դարձած են առաւել վաւերագրական, բազմազան։

«Ուիլիամ Սարոյեան» 1975, դիմաքանդակ, թուջ, ԺԱԹ
«Բապլօ Բիգասսօ», 1976, դիմաքանդակ, թուջ, ԺԱԹ
«Հրաչեայ Ներսիսեան», 1976, դիմաքանդակ, թուջ, ԺԱԹ
«Ֆիտայի», 1976, երանգաւորուած գիպս, ՀԱՊՀոյակապ գեղեցիկ գործերէն են՝

«Պարոյր Սեւակի» (1974, պրոնզ, ճարտարապետ՝ Ճիմ Թորոսեան, Երեւան, Պարոյր Սեւակի անուան դպրոցի պատին) յուշարձան
«Եղիշէ Չարենցի» (Չարենցաւանի կենդրոնական զբօսայգիին մէջ, թուջ, 1979, Չարենցաւան) յուշարձան
«Ալեքսանտր Մեասնիկեանի» (1981, գրանիտ, ճարտարապետ՝ Ճիմ Թորոսեան, Երեւան) յուշարձան
Անդրանիկ Օզանեանի յուշարձանի (2002, պրոնզ, բազալտ, ճարտարապետ՝ Ասլան Մխիթարեան, Երեւան) յուշարձան
Մ. Մկրտչեանի (2004, Գիւմրի) յուշարձան
«Դուին» հիւրանոցի ճակատի «Դուին» հարթաքանդակը (1978, ՀՀ Պետական մրցանակ՝ 1979, Երեւան)Հեղինակ է բազմաթիւ այլ քանդակներու՝

«Ուիլիամ Սարոյեանի» (1989, պրոնզ, գրանիտ, Կոմիտասի անուան զբոսայգի պանթեոն, ճարտարապետ՝ Ճիմ Թորոսեան) մահարձան
«Յովհաննէս Շիրազի» (1994, պրոնզ, կրաքարային տուֆ, Կոմիտասի անուան զբոսայգի պանթեոն, ճարտարապետ՝ Ասլան Մխիթարեան) մահարձան
«Սերգէյ Փարաճանովի» (1999, պրոնզ, գրանիտ, Կոմիտասի անուան զբօսայգի պանթեոն, ճարտարապետ՝ Ասլան Մխիթարեան) մահարձան
«Վազգէն Սարգիսեանի» յուշապատի (1999, տուֆ, ճարտարապետ՝ Ասլան Մխիթարեան) դիմաքանդակի
հօր՝ Յովհաննէս Շիրազի հուշարձանի, որ տեղադրուած է Երեւանի Մալաթիա-Սեբաստիա թաղամասին մէջ (2005)
Վազգէն Ա-ի արձանի, որ տեղադրուած է Սեւանի Վազգէնեան հոգեւոր դպրանոցի բակին մէջ (2008)։Երեւանի Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցիի դիմացի աջ անկիւնին մէջ տեղադրուած Անդրանիկ Օզանեանի յուշարձանի հեղինակն է (2002 թ.)։ Այն հարցին, թէ ինչու է ան Անդրանիկին երկու ձիերու վրայ քանդակած է, ան պատասխանած է. «Երկու ձիերը կը խորհդանշեն Արեւմտեան եւ Արեւելեան Հայաստանները, «դարերով բաժանուած երկիր, մեր միանալու պատգամը եւ ազգային ազատագրական պայքար», Անդրանիկը երդում է ուտում՝ հայացքը Մասիսին ուղղելով»։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Արտաքին յղումներ ==
Կը Ներկայացն է Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահի մրցանակին
Կենսագրութիւնը անգլերէն լեզուով
43 (թիւ)

43 (քառասուներեք)՝ կենտ երկնիշ բնական թիւ մըն է 42-ի եւ 44-ի միջեւ


== Թուագիտութիւն ==
28-ի եւ 29-ի միջեւ կայ 43 հատ պարզ թիւ
ամենափոքր պարզ թիւն է, որ կրնայ ներկայացուիլ որպէս երկու, երեք, չորս կամ հինգ հատ տարբեր պարզ թիւերու գումար՝
43=41+2
43=11+13+19
43=2+11+13+17
43=3+5+7+11+17
թեքնետիոն քիմիական տարրի (43Tc) ատոմային թիւն է
Արիատնէ (43 Ariadne) աստեղնեակի կարգահամարն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 4  3 -ի գործադրումով կը ստացուի + «գումարման» նշանը
Պուշ 43, Ճորճ Ու.Պուշը, Միացեալ նահանգներու 43րդ նախագահն էր
+43-ը Աւստրիա զանգելու միջազգային քոտն է


== Արտաքին յղումներ ==
Prime Curios! 43 Prime Pages-էն (անգլերէն)
Ռադոմ

Ռադոմ (լեհ.՝ Radom), քաղաք կեդրոնական Լեհաստանի մէջ, Մլեչնա գետի վրայ, մայրաքաղաք Վարշավայ 100 կմ հարավ։ Մինչեւ 1999 թ. եղած է Ռոդոմյան վոյեվոդության կեդրոնը, 1999 թ. վարչական բարեփոխումներէն յետոյ մտած է Մազովեցիի վոյեվոդության կազմը։ Բնակչութիւնը՝ 201 601 մարդ (31 Մարտ 2021)։ Ներկայիս Ռադոմի տարածքին մէջ մարդիկ բնակութիւն հաստատած էն թերեւս 8-րդ դար 9-րդ դար։ որպէս քաղաք՝ առաջին անգամ հիշատաուած է 1155 թ.։


== Քույր քաղաքներ ==
 Գերմանիա Մագդեբուրգ, Գերմանիա
Կաղապար:Country data Բուլղարիա Ստարա Զագորա, Բուլղարիա


== յայտնի մարդիկ ==
Միկոլայ Ռադոմսկի — միջնադարյան կոմպոզիտոր,
Յան Կոխանովսկի — Վերածննդի շրջանի պոետ,
Լեշեկ Կոլակովսկի — փիլիսոփա եւ ակնարկագիր,
Յացեկ Մալչեւսկի — նկարիչ,
Յան Պավլովսկի — համր ֆիլմերի դերասան եւ ռեժիսոր
Իսրայել Ռաբոն — լեհահրեա գրող, պոետ,
Վիկտոր Մաերչակ — բժիշկ, բոլշեւիկ։
Ալիսը Հրաշքներու Աշխարհին Մէջ (տեսաժապաւէն)

Ալիսը Հրաշքներու Աշխարհին Մէջ (անգլերէն՝ Alice in Wonderland), մանուկներու տեսաժապաւէն Ուոլթ Տիզնի ընկերութեան կողմէն, ստեղծուած 1951-ին։ Գրուած է անգլիացի գրող Լուիս Քերոլի վէպին հետեւողութեամբ, որ կազմուած է երկու գիրքերէ. «Ալիսը Հրաշքներու Աշխարհին Մէջ» եւ «Ալիսը Հայելիի Աշխարհին Մէջ»:


== Նիւթ ==
Ալիս անունով աղջիկը, քնանալով, կը տեսնէ երազ մը՝ վազող սպիտակ նապաստակին։ Ան կը վազէ անոր ետեւէն, եւ յանկարծ կը յայտնուի հրաշքներու աշխարհին մէջ, ուր տեղի կ'ունենան անհաւանական իրադարձութիւններ։


== Գործող նձեր ==


=== Ալիս ===
Ալիս (անգլերէն՝ Alice) – տեսաժապաւէնին գլխաւոր հերոսուհին, հետաքրքիր եւ երազկոտ աղջիկ մը, որ հրաշքներու աշխարհին մէջ, հետաքրքրութեամբ կը հետեւի սպիտակ նապաստակի մը՝ անցնելով ճագարի որջին մէջէն։ Հոն Ալիս կ՛որոշէ ելք մը գտնել եւ տուն հասնիլ։ Ան կը ստիպուի անցնիլ ամբողջ հրաշքներու աշխարհէն, ծանօթանալ տարբեր հերոսներու որոնցմէ են՝ Չեշիրեան Կատուն, Մարտեան Նապաստակը, Գլխարկագործը, Երկուորեակ եղբայրները եւ այլն։ Ժապաւէնին վերջաւորութեան Կարմիր Թագուհիին հետապնդումէն փրկուելով, կ'անդրադառնայ, որ քնացած է, կը սթափի եւ ինքզինք կը գտնէ տան մէջ։ Ան ունի կատու մը՝ Թինան եւ իրմէ մեծ քոյր մը։
Հերոսներու կենսունակութեամբ կը զբաղին Օլլի Ճոնսոնը, Մարք Տէյվիսը, Միլթ Քալը եւ Ճոն Լաունսպըրին։ Ինչպէս Ձիւնաթիւրին եւ Մոխրիկին, Ալիսի համար ալ նշանակուած էր կենդանի տիպար մը, որ կը կատարէր նկարահանման տեսարանները, իբրեւ ուղեցոյց ոգեորողներուն համար։ Ալիսին տիպարն էր 14 ամեայ անգլիացի Քեթրին Պոմոնտը։ Հետագային Պոմոնտ կը դառնայ նաեւ հերոսներու համար հնչիւնաւորող։


== Դերերը հնչիւնաւորեցին ==
Ալիս - Քեթրին Պոմոնտ
Գլխարկագործ - Էտ Վինն
Մարտեան Նապաստակ - Ճերրի Քոլոննա
թրթուր - Ռիչարտ Հէյտըն
Չեշիրեան Կատու - Ստերլինկ Հոլլոէյ
Կարմիր Թագուհի - Վեռնա Ֆելթըն
Երկուորեակներ/Ծովափիղը եւ Հիւսնը/ոստրեներու մայր - Պետ Օմելլի
Տօտօ/Սպիտակ ճագար - Պիլլ Թոմփսըն
Ալիսի քոյրը - Հեզզըր Էյնդժել
Դռան բանալի - Ժոզէֆ Քիորնս
Մողեսիկ Պիլլ/Խաղաթուղթ ներկարար - Լարրի Կրէյ
Թագաւոր - Դինկ Տրաուտ
Վարդ - Տորիս Լոյտ
Սոնիա - Ճիմմի ՄաքՏօնալտ
Խաղաթուղթ ներկարարներ -  The Mellomen խումբ
Ուրիշ խաղաթղթեր - Տօն Պառկլայ
Արեւածաղիկ/վարդակակաչ - Լյուսիլ Պլիսս


== Պարգեւներ ==


== Ծանոթագրութիւններ ==
Շուշան Պարտիզպանեան

Շուշան Պարտիզպանեան, ծնած է Աղեքսանդրիա, Եգիպտոս։ Իր ուսումը ստացած է Պօղոսեան նախակրթարանին մէջ, յետոյ յաճախած է Գահիրէի Գալուստեան վարժարանը։
Փոքր տարիքէն սիրած է հայ գիրն ու գրականութիւնը։ Հայ թատերախումբին մէջ բեղուն գործունէութիւն մը ցոյց տուած է, ստանձնելով գլխաւոր դերերը։ Գրած է «Թուղթէ Արջը» թատրերգութիւնը։
Գահիրէի մէջ ամուսնացած է Տոքթ․ Ֆիքրի Ֆանուսի հետ։ Ամերիկա գաղթած է 1968-ին եւ իր ընտանիքին հետ հաստատուած՝ Կլէնտէյլ, Գալիֆորնիա: Մայր է երեք զաւակներու։
Աշխատակցած է «Նոր Հայ» շաբաթաթերթին։ Ներկայիս մնայուն աշխատակիցն է «Հայ Կեանք»ին։
«Հայ Կեանք» մատենաշարը 1990-ին լոյս ընծայեց Շ․ Ֆանուս-Պարտիզպանեանի «Առանց Դէմքի Զինուորներ» պատմուածքներու հատորը։
Այս հատորին մէջ Շ․ Ֆանուս հարազատ պատկերը կու տայ հակասական նկարագրի տէր մարդոց հոգեկան աշխարհին։ Իր հերոսները մեզի կը ներկայանան իրենց տիպար կամ յոռի ընթացքով։ Շատ անգամ անիրաւութիւնն ու կեղծիքը աւելի ծանր կը կշռեն քան արդարութիւնը։ Ուժը եւ հարստութիւնը կը տիրապետեն յաճախ։ Ոճը պարզ է եւ սահուն։ Նիւթերը այլազան են, շահեկան ու ճշմարտանման։
1832 թուական

1832 թուական, նահանջ տարի, 19րդ դարու 32րդ տարին


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1832 ծնունդներ

Յունուար 27՝ Լուիս Քերըլ (անգլերէն՝ Lewis Carroll, իսկական անունը՝ Չարլզ Լութուիճ Տոճսըն, մ.1898), անգլիացի գրող, թուաբանագէտ եւ լուսանկարիչ
Անյայտ օրով՝
Յարութիւն Տէտէեան (մ.1868), տպագրիչ
Նիքիֆորոս Լիթրաս (մ․ 1904), յոյն գեղանկարիչ եւ գեղանկարչութեան ուսուցիչ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1832 մահեր

Անյայտ օրով՝
Յովսէփ Աղեքսանդրեան (ծն.անյայտ), թուաբանագէտ
Դիտակ (թերթ, Թիֆլիս)

«Դիտակ», շաբաթաթերթ։ Հրատարակուած է 1906-ին Թիֆլիսի մէջ։ Շաբաթաթերթի խմբագիր-հրատարակիչը եղած է Հ․ Տէր-Աստուածատրեանցը։ Դիտակ շաբաթաթերթին մէջ տպագրուած են բանասիրական, բանախօսական եւ քնադատական յօդուածներ, պատմուածքներ ու բանաստեղծութիւններ, լուսաբանած մանկավարժական հարցեր։ Թերթին մէջ անդրադարձած են նաեւ Արեւմտեան Հայաստանի քաղաքական վիճակին, հայ ազատագրական շարժման եւ հայկական հարցին, Կովկասի հայկական դպրոցներուն, քննադատած կրթական հաստատութիւններուն մէջ դասաւանդման հին մեթոդները։ Տպագրած է գերմանացի հայագէտ Արթուր Լայստի՝ հայ գրականութեան նոր շրջանին նուիրուած «Հայկական բելետրիստիկա» ուսումնասիրութիւնը։
Թահար Ռահիմ

Թահար Ռահիմ, (ֆրանսերէն՝ Tahar Rahim, ծնած է 4 Յուլիս, 1981, Belfort), Ֆրանսացի դերասան: Ընտրուած է որպէս տղամարդու լաւագոյն դերասան «Մարգարէ» ֆիլմին համար:


== Կենսագրութիւն ==
Թահար Ռահիմը ծնած է ալճերիացի փախստականներու ընտանիքի մե մէջ, որոնք Ֆրանսա գաղթած են Ալճերիայի Օրան քաղաքէն: Պատանեկան տարիքին ժամանակ Ռահիմը ամէն օր քանի մը ֆիլմ կը դիտէր եւ սկսած է հետաքրքրուիլ մարզական զբաղումներով:
Համալսարանի ուսանելու տարիներուն ընթացքին Թահար Ռահիմը դարձաւ փաստագրական ֆիլմի գլխաւոր դերասանը, որ կը ցուցադրուէր «France 5» հեռատեսիլի ալիքին:
2005 թուականին Թահարը կը տեղափոխուի Փարիզ եւ որոշ ժամանակ մը սկսած է ուսումնասիրել տնտեսութեան արուեստը: Զուգահեռաբար ան կ'աշխատէր ընկերութեան մը մէջ եւ գումար մը կը վաստակէր գիշերային ակումբին մէջ, որպէսզի կրնայ ապրիլ:
2006 թուականի կէսին Թահար Ռահիմը կը հրաուիրուի նկարահանութեան «Համայնք» յայտնի հեռատեսիլի ալիքին:


== Ֆիլմեր ==


== Արտաքին յղումներ ==
Թահար Ռահիմ Internet Movie Database կայքէջին վրայ
28 Յուլիս

28 Յուլիս, տարուան 209-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 210-րդ) օրն է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
1928․ Հրաչ Տասնապետեան (մ․ 2001), հայ կրթական մշակ, մտաորական, հրապարակախոս եւ ազգային-քաղաքական գործիչ


== Մահեր ==


== Տօներ ==
Վերժինի Կիւյօ

Վերժինի Կիւյօ (ֆրանսերէն՝ Virginie Guyot, ծնած Վերժինի Պուասիէ ֆրանսերէն՝ Virginie Boissière, (30 Դեկտեմբեր, 1976, Անժէ):) Ֆրանսական Օդային Բանակին մէջ «կործանիչ օդաչու»: 11 Մայիս, 2009-ին, առաջին կինը Ֆրանսական Ջոկատին մէջ ։ Յետոյ Ֆրանսական Ջոկատի գլխաւոր օդաչու միակ կինը այդ պատասխանատուութեամբ՝ ճարտար օդաչուութեան ջոկատներուն մէջ։


== Ասպարէզ ==
Վերժինի Կիւյօ 12 տարեկան էր, երբ առաջին անգամ ըլլալով կը թռի եւ այդ մէկը մեծ ուրախութիւն կը պատճառէ իրեն:  Կ՛ուսանի Օթանի Զինուորական Երկրորդական վարժարանին մէջ (Lycée militaire d'Autun)։ Նախ կը փափաքի ուղղաթիռի օդաչու ըլլալ, սակայն բժշկական քննութիւնները չեն արտօներ իրեն շարունակել այդ ասպարէզը։
1997-ին կը մտնէ École de l'Air (Սալոն տը Փրովանս - Salon-de-Provence), ուր կը հետեւի «կործանիչ»ի դասընթացքներուն։ 2002-ին կը միանայ «2/33 Savoie» ճանաչումի գունդին, Ռենսի (Reims) մէջ։ Հոն կը թռչի Mirage F1-CR օդանաւով։ 2007-ին կը դառնայ նաւախմբակի առաջնորդ, իսկ 2009-ին գունդի առաջնորդ։ Մասնակցած է մարտական գործողութիւններու Չադի, Տարֆուրի (opération « Épervier »), Տաճիկիստանի եւ Աֆղանիստանի մէջ (opération « Serpentaire »)։
2009-ին, 32 տարեկանին, առաջնորդ Վերժինի Կիւյօ կը մտնէ Ֆրանսական Ջոկատ- «Patrouille de France»-, ու կը դառնայ այս ճարտար օդաչուութեան ջոկատին առաջին կին օդաչուն։ 25 Նոյեմբեր 2009-ին, կոչուած է ջոկատի գլխաւոր օդաչուն։ Հոկտեմբեր 2010-ին, մէկ տարի Ֆրանսական Ջոկատը առաջնորդելէ ետք, առաջնորդութիւնը կը յանձնէ իր օգնականին՝ Սէտրիք Թրանշոնի։
Վերժինի Կիւյօ 2010-ին կը ստանայ «Ոսկեայ Կին» շքանշանը։


== Միջնորդութիւններ՝ Ֆրանսական Ջոկատ մուտք գործելու ատեն ==
Վեց ամիս մարզուելէ ետք, տեղեկատուութեան միջոցները շատ կը խօսին Վերժինի Կիւյոյի 2009-ին Ֆրանսական Ջոկատ ընդունուելուն մասին։ Այսպէս ժողովուրդը կը ճանչնայ Ֆրանսական Ջոկատի առաջին կին օդաչուն. արդէն ճանաչում գտած էր Գարոլին Էկլը, որ 1999-ին դարձած էր առաջին «կործանիչ»ի Ֆրանսական Օդային Բանակի կին օդաչուն։ Վերժինի Կիւյօ հպարտ է իր այս նշանակումով, բայց չ՛ուզեր կիներուն իտէալը դառնալ. այս պաշտօնին ստանձնումը կը նախընտրէ մեկնաբանել որպէս արդիւնք իր աշխատանքին, ինչպէս նաեւ քիչ մըն ալ բախտի կը հաւատայ։
Վերժինի Կիւյօ Ֆրանսական Օդային Բանակէն 2015-ի ամրան կը մեկնի։
Տումի

Տումի (Դոմը, Դոմի, Դոմմի, Դումի, Թում, Տոմի, Տում, Տումա), գիւղ Արցախի Հադրութի շրջանին մէջ։ Կը գտնուի հանրապետութեան հարաւային մասին մէջ։ Կեդրոնէն 31 քմ, իսկ մայրաքաղաք Ստեփանակերտէն՝ 67 քմ հեռաւորութեան վրայ կը գտնուի։ Համայնքը լեռնային է, ունի 5673,14 հա տարածք, որմէ 1930,56 հա գիւղատնտեսական եւ 3550,05 հա անտառային հողեր։ Տումի համայնքը ունի 746 բնակիչ։ Բնակչութիւնը գլխաւորաբար կը զբաղի գիւղատնտեսութեամբ՝ անասնապահութեամբ եւ հողագործութեամբ: Տումի մէջ առկայ են հանքային ջուրերու պաշարներ։ Համայնքը ունի գիւղապետարան, մշակոյթի տուն, դարմանատուն, միջնակարգ դպրոց (111 աշակերտով)։ 2001-էն ի վեր Սերգէյ Աբրահամեանի անունով կոչուած է Տումի միջնակարգ դպրոցը:
Գիւղին հարաւային մասին մէջ կը գտնուի Կարմիր եկեղեցին, որ կառուցուած է անմշակ քարերով եւ որու հարաւային պատը փլած է: Ըստ վիմագիր արձանագրութեան` եկեղեցին կառուցուած է 1000 թուականին Մսեհի դստեր` Ոսկիի ջանքերով: Գիւղին գերեզմանոցէն վեր կան վաղեմի շինութեան բեկորներ, զոր բնակիչները կը կոչէին Թագաւորի պալատ, իսկ անկէ հարաւ գտնուող տապանաքարը` Թագաւորի գերեզման: Գիւղին եւ Կարմիր եկեղեցւոյ միջեւ աղբիւր մը կայ` վրան սրբատաշ քարերով կառուցուած փոքրիկ շէնք մը: Աղբիւրը տեղացիները կոչած են Թագաւորի աղբիւր: Նշանաւոր են նաեւ Սահակ, Նադար եւ Աքուտ աղբիւրները, «Թթու ջուր» հանքային աղբիւրը, Իքակ եւ Ալեւորի կամուրջները, Իքակ եւ Շնաքար գետերը: Այս գիւղին մօտակայքը կը գտնուէր Գոռոզ բերդը: Հայրենական մեծ պատերազմին,նահատակներուն յիշատակին յուշարձան մը կանգնած է:


== Յայտնի տումեցիներ ==
Սերգէյ Աբրահամեան - լեզուաբան
Բանաստեղծ Պոկտան Ջանեան (1917)
Թեւան Ստեփանեան - Ի. դարասկիզբի Արցախեան ազատագրական պայքարի հերոս:


== Արտաքին յղումներ ==
Տումի գիւղ
Հին Յունաստանի Երաժշտութիւնը

Հին Յունաստանի երաժշտութիւնը, հին յոյները երաժշտութեան ծագումը կը վերագրէին աստուածներուն եւ «Musike» բառով, որ ունի յունական ծագում, կ'անուանէին մուսաները, որոնք կը հովանաւորէին արուեստները եւ գիտութիւնը:
Հին Յունաստանի մէջ երաժշտութիւնը անբաժանելի  մաս կը կազմէր առօրեայ կեանքին, տօնախմբութիւններուն, կրօնական պաշտամունքին եւ մարմնամարզական մրցոյթներուն: Երաժշտութիւնը կարեւոր դեր ունէր նաեւ պատանիներու դաստիարակութեան մէջ:
Հին Յունաստանի մէջ գոյութիւն ունեցած են երգիչներու, նուագողներու եւ պարողներու յատուկ խումբեր, որոնք միաւորած են երգը, բանաստեղծութիւնը, նուագակցութիւնը եւ երգչախմբային միաձայն երգեցողութիւնը: Ըստ աւանդութեան խմբերգեցողութիւնը սկզբնաւորուած է Կրետէ կղզիին մէջ: Նուագարաններէն յայտնի եղաշ են քնարը, տաւիղը, սրինգը, մետաղէ շեփորը, Aulos (փչողական նուագարան), Kitara (լարային կսմիթային նուագարան):


== Աղբիւրներ ==
«Երաժշտութիւն, Պատմութիւն եւ Տեսութիւն», Նարդուհի Էքիզեան-Մարկոսեան, 2017, Պէյրութ։
Արաքս (թերթ, Մեղրի)

«Արաքս», խորհրդային շրջանի հայկական օրաթերթ, ՀԿԿ Մեղրիի շրջկոմի եւ աշխատաւորներու դեպուտատներու շրջսվէտի օրգան։
Առաջին անգամ հրատարակուած է 1965-ին, Մեղրիի մէջ, շաբաթը երեք անգամ։ Լոյս տեսած է նաեւ «Կոլխոզային գիւղ» (1937, 1949—1954), «Կոլտնտեսային գիւղ» (1938—1941, 1954—1962), «Արարատ» (միացեալ՝ Արտաշատի, Վետիի, Մեղրիի շրջաններու) (1962—1965) անուններով։
Գովազդած է շրջանի ենթադրեալ յաջողութիւնները գիւղատնտեսական եւ արդիւնաբերական արտադրութեան գործին մէջ, լուսաբանած մշակութային կեանքը։
Օննիկ Աւետիսեան

Օննիկ Աւետիսեան (20 Նոյեմբեր 1898(1898-11-20), Պրուսա, Հյուդավենդիգար, Օսմանեան Կայսրութիւն - 1974, Գահիրէ, Եգիպտոս), հայ մանկավարժ, գեղանկարիչ եւ արուեստաբան։


== Կենսագրութիւն ==
Կ. Պոլսոյ մէջ միջնակարգ ուսումը ստանալէ ետք, 1921-1925-ին կը հետեւի Վիեննայի «Կրաֆէկ Արուեստի դպրոցը»ի նկարչութեան ու քանդակագործութեան դասընթացքներուն: 1920 թուականին կը մեկնի Հռոմ, որուն գեղարուեստական Ակադեմիայի ընթացքը կ'աւարտէ 1927 թուականին որպէս ուսուցիչ ան կր պաշտօնավարէ Գահիրէի «Ազգային Նուպարեան» եւ «Պէրպէրեան» վարժարաններուն (1929-1934) եւ Կիպրոսի «Մելգոնեան կրթական Հաստատութեան» (1936-1941) մէջ:
Իբրեւ նկարիչ ու քանդակագործ, ստեղծագործական իր աշխատանքներուն առընթեր, Օննիկ Աւետիսեան կր լծուի Հայկական տպագրական տառատեսակները բարեփոխելու գործին, ինչպէս նաեւ հայկական նկարչութեան ու քանդակագորհծութեան ուսումնասիրութեան:
Հրատարակած է ՓՈՐՁ. ՄԸ ՀԱՅ ՏՊԱԳՐԱԿԱՆ ՏԱՌԵՐՈԻ ԲԱՐԵՓՈԽՈՒԹԵԱՆ ՈՒ ԱՐԴԻԱԿԱՆԱՑՄԱՆ, (Գահիրէ 1946), եւ ֆրանսերԷն լեզուով՝ ՀԱՅ ՆԿԱՐԻՉՆԵՐ ՈՒ ՀԱՆԳԱԿԱԳՈՐՆՆԵՐ (Գահիրէ 1959) շքեղ Հատորը։
Օննիկ Աւետիսեան կը մեռնի 23 Նոյեմբեր 1974-ին:


== Աղբիւրներ ==
Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս, Հատոր Ե., Պէյրութ, 1974։
341 (թիւ)

341 (երեք հարիւր քառասունմեկ) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 340-ի եւ 342-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A001358  հարիւրտասներորդ կիսապարզ թիւն է
 A127334  եօթ յաջորդական պարզերու գումար է՝ 341=37+41+43+47+53+59+61
 Alt   341  գործադրելիս կը ստացուի U գլխատառը
տարուայ 341րդ օրն է Դեկտեմբեր 8-ը (նահանջ տարիներուն՝ Դեկտեմբեր 7-ը)
341 Քալիֆորնիա աստեղնեակի կարգային թիւն է