armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Վահէ Ֆաթթալ

Վահէ Ֆաթթալ (1942, Հալէպ - 20 Հոկտեմբեր 2019(2019-10-20), Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ) մարդասէր, բարերար, արուեստագէտ եւ ձեւաւորող։
Ծնած է 1942-ին, Հալէպ, Սուրիա։ 1963–1971 Վահէ Ֆաթթալ արուեստի ուսումը ստացած է Փարիզի Գեղարուեստի վարժարանին մէջ (L'Ecole des Beaux-Arts)։ Փարիզ ապրած միջոցին ամուսնացած է Լուսին Քուճաքեանի հետ։
1971-ին Լոս Անճելըս փոխադրուելէ ետք, ան աշխատած է զանազան հաստատութիւններու մէջ եւ հեղինակ է շարք մը հանրածանօթ խորհրդանիշներու, ինչպէս՝ «Մինոլթա», «Կըրլ Սքաուց», «Քայզըր Փերմենենթէ» եւ «Հանա-Պարպերա» ընկերութեանց։
Ան նաեւ պատրաստած է շարք մը ֆիլմերու եւ պատկերասփիւռային յայտագիրներու որմազդները, ինչպէս՝ «Շայնինկ», «Տենսըզ Ուիթ Ուուվզ», «Իմեճըն. Ճան Լենըն», «Թոռն Պըրտզ», «Մայեմի Վայս» եւ «Պէյպի Պում»։ Ան նաեւ «AIM» ամսաթերթի խորհրդանշանը եւ անոր շարք մը կողքերը պատրաստած է։
Իր անձնական հաստատութիւնը կազմելէ միայն տարի մը ետք, ան կրցած է պատկերասփիւռի «Էյ.Պի.Սի.» կայանին ծանուցումներուն հետ համաձայնութիւն մը կնքել, անոր հետ աշխատելով 14 տարիներ։ Ան ծանուցումներ պատրաստած է նաեւ «Նիսան», «Նեշընըլ Ճիոկրեֆիք», «Քիրով» պալէի պարախումբին եւ այլ հաստատութեանց համար։
Ան նաեւ հիմնադիրներէն մէկն է Հայաստանի «Ոսկէ Ծիրան» միջազգային ֆիլմերու փառատօնին եւ կամաւոր սպասարկութիւններ տրամադրած է հայկական կազմակերպութեան ու 1989-ին հեղինակած էր նաեւ Արցախին զօրակցող յայտնի որմազդը։ Վահէն հպարտ էր յատկապէս իր ձեւաւորած Արցախի Հանրապետութեան դրօշակով։
2003էն ետք Վահէ Ֆաթթալ նուիրուած էր նկարչութեան եւ բարեգործական ձեռնարկներու, որոնց շարքին էր՝ Երեւանի ԹՈՒՄՕ կեդրոնի (Tumo Center for Creative Technologies)  ուսանողներուն յատուկ տարեկան մրցանքը։
Մահացած է 20 Հոկտեմբեր 2019-ին, Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա։


== Աղբիւրներ ==
Վահէ Ֆաթթալ – 1942-2019
ՄԱՀԱԶԴ. ՎԱՀԷ ՖԱԹԹԱԼ
The Vahé & Lucie Awards
Վահէ եւ Լիւսի մրցանակ
Renowned Artist Vahé Fattal Passes Away
Vahé Fattal Biography
Աշրաֆեան

Աշրաֆեան, հայկական մականուն։


== Մականունը կրողներ ==
Զարմայր Անդրէասի Աշրաֆեան (1898-1936), պետական, կուսակցական աշխատող, իրաւաբան, ՀԽՍՀ դատախազ (1927-1929)։
Յովսէփ Աշրաֆեան (1920-1980), բանասէր, կինոքննադատ։
Dj R'AN

Dj R'AN (Տի Ճէյ Է՜ր Ան) Ֆրանսացի Տի Ճէյ եւ երաժշտական արտադրիչ մըն է Մոնփելիէ, Ֆրանսայէն եւ նշանաւոր իր «remix»ներով ծանօթ երգերու եւ իր աշխատանքով կարգ մը արուեստագէտներու հետ։ Իր երաժշտութիւնը կ'ընդգրկէ «reggaeton»ը, urban երաժշտութիւնը եւ «R&B»ն։


== Սինկըլներ ==
Իր նշանաւոր արտադրութիւններէն՝

2013: «La Bamba 2k13» feat. Jota Efe («La Bamba»ի րիմիքսը)
2014: «Me Gusta» feat. José de Rico, Willy William եւ Anna Torres
2014: «Es Carnaval» feat. Jonatan.s
2016: «Kiss Kiss» feat. Mohombi, Big Ali (հիմնուած Թարքանի Şımarık երգին վրայ)
2017: «Kiss Kiss» with Ardian Bujupi feat. Mohombi, Big Ali (հիմնուած Թարքանի Şımarık երգին վրայ)
2017: «Hands Up»
2018: «Everything Correct» feat. Jahyanai King & Eilijah
2019: «Papy (Rompelo mami)» feat. Kamaleon
2019: «Te Quiero» feat. Rio Santana
2020: «Sinaï» feat. Panjabi MC
2020: «Cocktail» / «Cocktail Remix» feat Tayc


== Արտաքին յղումներ ==
Dj R'AN Ֆէյսպուք
Dj R'AN ԵուԹյուպ կայանը
backdoorpodcasts: Dj R'AN productions
163 (թիւ)

Կաղապար:Արեւելահայերէն

163 (հարիւր վաթսուներեք)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է 162-ի եւ 164-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
 A000040  երեսունութերորդ պարզ թիւն է
կիրառութիւններ՝
163 Էրիգոնէ աստեղնեակի կարգային թիւն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 163 -ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան г (կէ) տողատառը
Տարուայ 163րդ օրն է Յունիս 12-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 11-ը)
Փարոս (ամսաթերթ)

Փարոս, ամսաթերթ։ Լոյս կը տեսնէ 1997 թուականէն, Նիկոսիա՝ հայերէն եւ յունարէն։ Արտօնատէր՝ Մասիս Տէր Բարթող, գլխաւոր խմբագիր՝ Երան Գույումճեան։ կը լուսաբանէ կիպրահայ համայնքի կեանքը, Հայաստանի եւ Արցախի մէջ տեղի ունեցող իրադարձութիւնները, կը տպագրէ բանավիճային եւ վերլուծական յօդուածներ՝ «Տեսակէտ», «Հայրենի մամուլ», «Կրթական», «Մշակոյթ», «Գրական» եւ այլ խորագիրներով։
Էմմի Մրցանակ

Էմմի Մրցանակները (անգլ.՝ Emmy Awards) կամ Էմմիները (անգլ.՝ Emmys), մրցանակներ են հեռատեսիլի ոլորտի մէջ թէքնիք եւ գեղարուեստական վաստակին նուիրուած: ԱՄՆի չորս ամէնէն մեծ մրցանակներէն մէկն է, միւսներն են՝ Կրէմմիները (երաժշտութեան համար), Օսքարները (ֆիլմերու համար), եւ Թոնիները (թատերական ներկայացումներու համար): Էմմի Մրզանակը ունի թեւաւոր կին մը որ շալկած է հիւլէ մը:
Սմբատ Բարեջանեան

Սմբատ Բարեջանեան (1880-ական թուականներ, Հալէպի նահանգի Մարաշ քաղաքին էջ), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1880-ական թուականներուն, Հալէպի նահանգի Մա­րա­շի գա­վա­ռի կեդրոն Մա­րաշ քաղաքին մէջ։ Նախնական կրթութիւնը ստացած է Մարաշի Ս. Ստեփանոս նախակրթարանէն ներս, միջնակարգը՝ նոյն քաղաքի, Ազգային Կեդրոնական վարժարանէն եւ ամերիկացի միսիոներներու «Ակա­դեմի» (անգլերէն՝ Academy) բարձրագոյն վարժարանէն ներս։ 1899 թուականին աւարտած է ամերիկացի միսիոներներու Տարսոնի Սէյնթ Փօլ գոլէճը։ 1900 թուականին մեկնած է ԱՄՆ։ 1908 թուականին աւարտած է Եէյլի համալսարանի բժշկական բաժինը։ 1911 թուականին վերադարձած է Մարաշ եւ բժիշկ աշխատած։ Եղած է եռանդուն ազգային-հասարակական գործիչ։ 1913 թուականին Ատանայի մէջ ամուսնացած է օրիորդ Սիրվարդ Մ. Ճըռեանի հետ։ 1914 թուականին, ԱՄՆ քաղաքացի ըլլալով հանդերձ, իր կամքին հակառակ զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ զինուորական բժիշկ ծառայած։ Ծառայած է Տարտանելի, Կալիցիայի, Պաղեստինի ռազմաճակատներուն վրայ։ Պատերազմի ընթացքին անգլիացիներու ձեռքը գերի է ընկած եւ Անգ­լո-Եգիպ­տա­կան հիւանդանոց ուղարկուած՝ բժիշկ ծառայելու։ 1919 թուականին բրիտանական գրաւման բանակի ընդհանուր հրամանատար գեներալ Ալենբիի հրամանով մեկնած է Կի­լի­կիա եւ բժշկական ու ազգային գործունէութիւն ծաւալած։ 1921 թուականին, երբ ֆրանսացիները լքած են Կիլիկիան, բժիշկն իր ընտանիքով վերադարձած է ԱՄՆ։ 1930 թուականին հաստատուած է ԱՄՆ-ի Մասաչուսեց նահանգի Ուստր քաղաքին մէջ։ Եղած է Ամերիկեան բժշկական ընկերութեան, Մա­սա­չուսեց նահանգի բժշկական ընկերութեան եւ հնչակեան կուսակցութեան անդամ։ Գրիգոր Գալուստեանի «Մա­րաշ» գիրքի հրապարակութեանն աջակցած է, տալով արժէքաւոր տեղեկութիւններ հնչակեան կուսակցութեան մասին։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։


== Գրականութիւն ==
Գալուստեան Գրիգոր Հ., Մարաշ, Նիւ Եորք, 1934։
Գալուստեան Գրիգոր Հ., Մարաշ կամ Գերմանիկ եւ հերոս Զէյթուն, Նիւ Եորք, 1988։
Լոռիի Կանացի Տարազներ

Լոռիի կանացի տարազները կը նմանին Արցախի տարազներուն՝ որոշ ընդհանրութիւններով հանդերձ Արարատեան դաշտի եւ Բարձր Հայքի տարազներուն հետ: 18-րդ դարէն սկսեալ, Լոռի հաստատուած են մեծ թիւով արեւմտահայեր, ինչպէս նաեւ՝ Արարատեան դաշտավայրէն ու Արցախէն տեղափոխուած հայեր, որոնց ազգային տարազներուն ազդեցութեան տակ ալ ձեւաւորուած է Լոռիի կանացի տարազը։


== Տարազին մասերը ==
20-րդ դարու սկիզբը կարի մեքենան մուտք գործեց Հայաստանի գաւառները։ Այլ շրջաններու նման, Լոռիի կիները եւս սկսան իրենց ազգային զգեստին որոշ մասերը պատրաստել կարի մեքենայով։ Այսպէս, գլխաշոր-շղարշը սկսաւ զարդարուիլ գործարանային ժանեակով։


== Գօտին ==
Կիները կը դնէին աւանդական արծաթեայ գօտի։ Սովորութիւն էր գօտիները փոխանցել սերունդէ սերունդ։ Մինչեւ այսօր, Հայաստանի Լոռի մարզի տարածքին կան աւանդական տարազը կրող կիներ, որոնք յատուկ առիթներով կը շարունակեն կրել իրենց ընտանիքին արծաթեայ գօտին:


== Զարդարանքներ ==
Լոռիի կիները Արարատեան դաշտի կիներուն նման իրենց քունքերը կը զարդարէին ճալւերով: Գլխազարդերը ունէին հետեւեալ բաղկացուցիչ մասերը. գլխաշոր, գաւուրճելլա  կոչուած ճակատակալը եւ Կոպին: Շալ-գլխաշորը կը ծածկեր գլուխը եւ կը ծառայեր նաեւ իբրեւ Քթկալ:
Տարեց կիները Գաւուրճելլա եւ կոպի չէին գործածեր:


== Աղբիւրներ ==
«Պատկերագիրք հայկական տարազներու», Համազգային Հայ Մշակութային եւ Կրթական Ընկերակցութիւն, Պէյրութ, 1990, էջ 30
Գուրգէն Ջանիբէկեան

Գուրգէն Ջանիբէկեան (6 (18) Մայիս 1897 կամ 30 Մայիս 1897(1897-05-30), Երեւան, Կովկասի Փոխարքայութիւն, Ռուսական Կայսրութիւն - 27 Սեպտեմբեր 1978(1978-09-27), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), հայ դերասան։


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Երեւան: Նախնական կրթութիւնը Երեւանի մէջ ստանալէ ետք, 1917-ին աւարտած է Երեւանի ռուսական ուսուցչական պատրաստութեան դասընթացքը:
Երիտասարդ տարիքէն Ջանիբէկեան մեծ սէր ունեցած է թատրերգութեան հանդէպ ու զանազան սիրողական թատերախումբերու հետ ելոյթներ ունեցած:
Բեմ բարձրացած է Մկրտիչ Գարագաշի եւ Սուզան Գարագաշի բեմական ներկայացումներուն: Որոշ ժամանակ մասնակցած է նաեւ Զարիֆեան-Աբէլեան խումբերու ներկայացումներուն:


== Գործունէութիւն ==
Ջանիբէկեան, դերասանական համբաւ ձեռք ձգելէ որոշ ժամանակ ետք անդամակցած է Ամօ Խարազեանի շրջիկ թատրոնին, Արմէն Արմէնեանի թատերախումբին եւ «Թիֆլիզի հայ տրամա»յի թատրոնին:
Դերասանը 1924 թուականին եղած է Երեւանի առաջին պետական թատրոնի (այժմ՝ Սունդուկեանի անուան թատրոն) դերասան, իսկ 1965-1967 թուականներուն նոյն թատրոնին տնօրէնը:
Եղած է Հայկական թատերական ընկերութեան առաջին նախագահը՝ 1940-1949 թուականներուն: Դերասանութեան կողքին զբաղած է նաեւ թարգմանութեամբ. բազմաթիւ օտար թատրերգութիւններ թարգմանած է հայերէնի:
Ջանիբէկեան դերասանութեան կողքին զբաղած է նաեւ ուսուցչութեամբ, որոշ ժամանակ դասաւանդելով Երեւանի Թատերական հիմնարկին մէջ:
Գուրգէն Ջանիբէկեան ընդհանրապէս բեմ բարձրացած է «աղա»ներու դերերով եւ եղած է «հակառակորդ» դերերու լաւագոյն ներկայացուցիչներէն մէկը:
Թատրերգութեան կողքին Ջանիբէկեան դերեր ստանձնած է նաեւ ժապաւէններու մէջ, որոնցմէ են՝ «Կարօ», «Զանգեզուր», «Սեւանի ձկնորսները», «Թռիչք անդունդի վրայով» եւ ուրիշներ:
Նիւթելլա

Նիւթելլան (իտալերէն՝ Nutella) կաղինով, տուրմով եւ քսուկէ վաճառանիշ մըն է, որ կը պատկանի իտալական Ֆեռերօ (Ferrero) ընկերութեան եւ կը վաճառուի աշխարհի 75 երկիրներուն մէջ, որոնցմէ է՝ Հայաստանը։
Բազմաթիւ երկրներու մէջ, Նիւթելլան կը ծանուցուի իբրեւ «կաղինով Քսուկ», սակայն մասնաւորապէս իտալական օրէնքներուն համաձայն՝ ան չի կրնար ներկայացուիլ իբրեւ այդպիսին, որովհետեւ չի համապատասխաներ պինդ քաքաուի նուազագոյն պարունակութեան չափանիշներուն։
2011-ին, ԱՄՆ-ի Գալիֆորնիա նահանգին մէջ սպառողական դասակարգային պահանջի (class action) հիման վրա դատավարութիւն մը տեղի ունեցած է Նիւթելլան արտադրող Ferrero ըներկութեան նկատմամբ, որ համաձայնած էր բողոքները ծածկել շուրջ $3 միլիոնի հասնող վնասի հաշւոյն։ Դատավարութեան պատճառ հանդիսացած էր անազնիւ գովազդային քաղաքականութիւնը, որ վաճառանիշը կը ներկայացնէր իբրեւ առողջարար սնունդ։
Փետրուար 5-ը` «Նիւթելլա»յի միջազգային օր հռչակուած է:


== Նիւթելլային Պարունակութիւնը ==

Վաճառանիշին պաշտօնական տուեալներուն համաձայն՝ Նիւթելլային հիմնական բաղադրամասերն են՝ շաքարը (կշիռքին 50%-էն աւելին) եւ բուսական իւղերը (մեծ մասամբ՝ արմաւենիի իւղը), որոնց կը յաջորդեն կաղինը, պինդ քաքաուն եւ ճարպազրկուած կաթը։
Կապոյտ Սրահ

Կապոյտ սրահ (շուէտ.` Blå hallen ), Սթոքհոլմի քաղաքապետարանի գլխաւոր դահլիճը, որ առաւել յայտնի է իբրեւ Նոպէլեան ամէնամեայ հանդիսաւոր ճաշկերոյթներու սրահ, ինչպէս նաեւ կ՛օգտագործուի պետական այցերու, ուսանողական պարահանդէսներու, յոբելեաններու եւ այլ խոշոր միջոցառումներու համար:


== Նկարագրութիւն ==
Սրահը ունի 50 մեթր երկարութիւն, 30 մեթր լայնութիւն եւ 22 մեթր բարձրութիւն, 1500 քմ մակերեսով տարածք: Այն ունի հոյակապ սանդուղք, պատշգամ:
Սրահի տանիքի պատշգամին տեղադրուած է դահլիճի ճարտարապետ Ռակնար Էսթպերկի կիսանդրին:
Կապոյտ սրահը ունի աղիւսէ պատեր, որոնք չեն ծեփուած: Դահլիճը ի սկզբանէ պէտք է ծեփուեր եւ կապոյտ ներկուէր, գունային ուրուագիծ, որ կը յիշեցնէր ծովախորշի կապոյտը: Բայց Էսթպերկը սրահի կառուցման ժամանակ կարմիր աղիւսը տեսնելով միտքը փոխեց: Թէեւ Էսթպերկը հրաժարեցաւ կապոյտ գաղափարէն՝ յօգուտ անաւարտ կարմիր աղիւսի, «Կապոյտ սրահ» անուանումը արդէն կ՛օգտագործուէր:


=== Երգեհոն ===
Կապոյտ սրահին մէջ կը գտնուի երգեհոնը, որ յայտնի է իբրեւ Stadshusorgeln (քաղաքապետարանի երգեհոն): Այն ունի շուրջ 10000 խողովակ եւ կը հանդիսանայ Սքանտինաւիայի 2-րդ ամենամեծ երաժշտական գործիքը: 1960-ականներու վերջը երգեհոնը վերականգնուած է, յետագային գործիքը պահպանուած է, սակայն 2007-ին որոշուած է, որ գործիքը պէտք է հիմնանորոգուի, եւ 2007-2008-ականներուն Անգլիոյ մէջ երգեհոնը ամբողջովին նորոգած է Harrison & Harrison ընկերութիւնը:


== Կիրառում ==

Սրահին մէջ տեղի կ՛ունենայ ամէնամեայ Նոբելեան խնճոյքը, որ տեղի կ՛ունենայ ամէն 10 Դեկտեմբերին: Այս խնճոյքը «Շուէտի մէջ ամենաառաջատար ցանկալի ընկերային հրաւէրն է», որուն կը մասնակցին Շուէտի թագաւորական ընտանիքը, նախարարներ, խորհրդարանականները եւ աւելի քան 1200 հրաւիրուած հիւրեր: Խնճոյքէն ետք հիւրերը կ՛անցնին նոյն համալիրի «Ոսկիէ սրահ» պարելու համար:  Նոպէլեան մրցանակները Կապոյտ սրահին մէջ չեն յանձնուիր, այլ անոնք աւելի կանուխ կը ներկայացուին Hötorget-ի մէջ գտնուող Սթոքհոլմի համերգասրահին մէջ:


== Արտաքին յղումներ ==
360 degree panorama of Blå Hallen
360 degree panorama of Blå Hallen nr.2


== Աղբիւրներ ==
Chattopadhyay Swati, White Jeremy (2014)։ City Halls and Civic Materialism: Towards a Global History of Urban Public Space։ Routledge։ ISBN 1317802284 
Larsson Rikard (2011)։ Murverkets hemligheter: En vägvisar till Stockholms Stadshus [Masonry Secrets: One with impact to City Hall] (Swedish)։ Bokförlaget Langenskiöld։ ISBN 9187007010 
Olah George A. (2002)։ A Life of Magic Chemistry: Autobiographical Reflections of a Nobel Prize Winner։ John Wiley & Sons։ ISBN 047122040X
Մայքըլ Անճելօ

Մայքըլ Պուոնարոթի (իտալ.՝ Michelangelo di Lodovico di Leonardo di Buonarroti Simoni6 Մարտ 1475[…], Կապրեզե Միկելանջելո, Ֆլորենցիայի Հանրապետություն - 18 Փետրուար 1564[…], Հռոմ, Պապական մարզ), իտալացի քանդակագործ, գեղանկարիչ, ճարտարապետ եւ բանաստեղծ։


== Կենսագրութիւն ==

Մայքըլ Անճելօ ծնած է թոսքանական Քապրեզէ քաղաքին մէջ, Արեցոյի մօտ, ֆլորանսի սնանկացած ազնուական Լութովիկօ Պուոնարոթիի ընտանիքին մէջ։ Վեց տարեկանին զրկուած է մօրմէն։ 1485-1498 թուականներուն Մայքըլ Անճելօ յաճախած է Ֆրանչեսքօ տա Ուրպինոյի քիմիական կեդրոն։ Մանուկ հասակին ապրած ու դաստիարակուած է Ֆլորանսի մէջ, այնուհետեւ որոշ ատեն ապրած է Սեթինյանօ քաղաքին մէջ։
Պերճուհի Աւետեան


== Կենսագրութիւն ==
Պերճուհի Աւետեան ծնած է Հալէպ, Սուրիա: Աւարտած է Հալէպի Հայկազեան վարժարանն ու Քարէն Եփփէ Ազգային Ճեմարանը: Բարձրագոյն ուսումը ստացած է Հալէպի Երկրաչափական համալսարանէն աւարտելով շինարարական բաժինը: 2015-ին տեղափոխուած է հայրենիք:


== Մամուլի աշխատակից ==
Աշխատակցած է «Օշական պարբերաթերթ»ին, «Գանձասար շաբաթերթ»ին, «Երթ» տարեգիրքին (Հալէպ), «Շիրակ« եւ «Կամար» պարբերաթերթերուն (Լիբանան), կարճ շրջան մը «Կամք»ի (Ֆրանսա), «Գրական Թերթ» Հայաստան, ստորագրելով արձակ էջեր ու պատմուածքներ:


== Գրական գործեր ==
Հայերէն լեզուի եւ գրականութեան հանդէպ տածած է մեծ սէր. գրական առաջին փորձերը լոյս տեսած են ճեմարանի «Ծիլեր» աշակերտական պարբերաթերթին մէջ:
Հրատարակածէ.-

«Կտակը»  (1994)
«Բեմահարթակ» (Գէորգ Մելիտինեցի մրցանակով Անթիլիասի Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսարանի տպարանէն լոյս տեսած (2011)
«Միս Եփփէ Մայրիկը (2021):
"Մատնահետքեր" (Գէորգ Մելիտինեցի մրցանակով Անթիլիասի Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսարանի տպարանէն լոյս տեսած (2021), Խմբ. Կարօ Յովհաննէսեանի: Գիրքին մէջ յուշագրութեան բաժին մը կայ Սուրիական պատերազմի մասին:Մանկական շարք. «Սփայտիկ», «Սփայտիկ եւ Արա», «Սոխակն ու Ծիածանը» եւ «Սփայտիկ Նոր Հանգրուանի Մէջ»: վերջին երկու գրքոյկներուն  մէջ Սուրիոյ պատերազմի անդրադարձը կայ։


== Անդամակցութիւն ==
Անդամ է Հայաստանի Գրողներու Միութեան:


== Աղբիւրներ ==
ՄԻԱՍԻՆ, Հորիզոն շաբաթաթերթի գրական յաւելուածը
Թաղը, Որ Ամայի Դարձաւ
Սփայտիկ
Դաջուած Պիտակը «Գրական կայարան»


== Արտաքին յղումներ ==
Ռոժէ Կարպիս Ջրբաշեան

Ռոժէ Կարպիս Ջրբաշեան (ծնած էր 1925-ին, վանեցի ընտանիքի յարկին տակ: Մահացած է 17 Յուլիս 2019 Ֆրանսա, Փարիզ):Ազգային գործիչ, բարերար: Թունդ հայրենասէր, միշտ օժանդակած է Ֆրանսահայութեան եւ Հայաստանին։ ֆրանսահայ գաղութի նահապետներէն էր:


== Կենսագրութիւն ==
Ռոժէ Կարպիս Ջրբաշեան երկար տարիներ եղած է նաեւ ՀԲԸՄ-ի կարեւորագոյն անդամներէն։ 1995-ին մաս կազմած է փարիզեան պատուիրակութեան՝ Գարեգին Ա. կաթողոկոսի ընտրութեան առթիւ։
Ռոժէ Կարպիս Ջրբաշեան ամենէն հին անդամն էր Հայց. եկեղեցւոյ Փարիզի Կրօնական ընկերակցութեան, ուր երկար տարիներ ստանձնած է զանազան պաշտօններ։ Ան հանդիսացած է նաեւ եկեղեցւոյ Պատգամաւորական ժողովի առաջին նախագահը։
Ինք էր նուիրատուն Խալաթեանի ստեղծագործած եռափեղկ որմնային քանդակին (Աւարայր, Մեսրոպ Մաշտոց եւ Ցեղասպանութիւն), որ զետեղուած է Փարիզի եկեղեցւոյ բակի պատերէն մէկուն վրայ։
Տոքթ. Սերժ Սիմոնեանի հետ՝ նոյնպէս ինք էր, որ նախաձեռնողը եղած էր Ալֆորվիլի Ս. Մեսրոպ վարժարանի կառուցման, 1978-ին։
Փարիզեան Շարանթոն արուարձանի գլխաւոր զբօսայգիներէն մէկուն մէջ բարձրացուած խաչքարն ալ ինք նուիրած էր եւ որու հանդիսաւոր բացումը կատարուած էր 1996 Ապրիլ 24-ին։
Էջմիածնի մայր տաճարի զանգակներուն նուիրատուն ալ ինք էր։


== « Comptoir Commercial d'Orient » վաճառական ընկերութիւնը ==
Ռոժէ Կարպիս Ջրբաշեանի՝ իր ազգին ու Էրգիրին փարումին լաւագոյն օրինակներէն է նաեւ հետեւեալը. ան 1947-ին հիմնած էր « Comptoir Commercial d'Orient » վաճառական ընկերութիւնը, որ գլխաւորաբար չոր միրգերու վաճառքով կը զբաղի։ Այդ ծիրին մէջ, յաջողած էր Թուրքիայէն ներածուած չոր ծիրանի ծրարներուն վրայ՝ «Ծիրան՝ Հայաստանի. հողեր, որոնք այսօր գրաւուած են Թուրքիոյ կողմէ» պիտակը աւելցնելէ ետք՝ վաճառել ֆրանսական շուկայի հանրախանութներու մեծագոյն ցանցերէն մէկուն։


== «Յառաջ»-ի, նաեւ «Նոր Յառաջ» յօդուածագիր ==
Ռոժէ Կարպիս Ջրբաշեան բազմաթիւ յօդուածներ ստորագրած է յատկապէս Անդրանիկ Ծառուկեանի «Նայիրի», Արփիկ Միսակեանի «Յառաջ»-ի, նաեւ «Նոր Յառաջ»-ի թերթերուն մէջ։


== Աղբիւրներ ==
Մահ՝ Կարպիս-Ռոժէ Ջրբաշեանի
«ԼԵԶՈՒՆ ՈՐ ՉԸԼԼԻ, ՄԱՐԴ ԻՆՉԻ՞ ՆՄԱՆ Կ’ԸԼԼԻ...»
«ԼԵԶՈՒՆ ՈՐ ՉԸԼԼԻ, ՄԱՐԴ ԻՆՉԻ՞ ՆՄԱՆ Կ՛ԸԼԼԻ...» ԿԱՐՊԻՍ ՋՐԲԱՇԵԱՆ, Փարիզ
Աշխարհի հայերը-Կարպիս Ջրբաշեան
Ստեփան Ղազարեան (քիմիագէտ)

Հայաստանի քիմիագիտութեան դպրոցի հիմնադիրը։


== Կենսագրութիւն ==
Ստեփան Ղամբարեան ծնած է 23 Յունիս, 1879-ին, Թիֆլիսի մօտակայ Կոջոռ աւանին մէջ։ Հայրը՝ պետական պաշտօնեայ, գործի բերումով ընտանիքը փոխադրած է Քիեւ՝ 1884-ին, ապա՝ Վարշաւա ու Փրակ։ 1898-ին, Ղամբարեան աւարտած է Ռիկայի (Լաթվիա) դասական գիմնազիոնը։ Այնուհետեւ, համալսարանական ուսումը ստացած է Գերմանիոյ մէջ (Միւնիխ, Լայփցիկ եւ Հայտըլպէրկ), 1899-1906-ին, եւ  շարունակած է խորացնել իր գիտելիքները, հռչակաւոր գերմանացի դասախօսներու օգնական ըլլալով Սթրասպուրկի, Միւնիխի եւ Պերլինի մէջ (1907-1911)։
Վերադառնալով Կովկաս, նախ աշխատած է Պաքուի ռուսական թեքնիք ընկերութեան քիմիական տարրալուծարանին մէջ (1911-1914) եւ ապա Թիֆլիսի գիւղատնտեսական բաժանմունքի քիմիագիտութեան եւ մանրէակենսաբանութեան տարրալուծարանին մէջ (1914-1920)։ Վրացական մայրաքաղաքին մէջ նաեւ դասաւանդած է կանանց բարձագոյն դասընթացքներու մէջ։  Մասնակցած է Համաշխարհային Ա. պատերազմին։

1920-ին, Ղամբարեան հաստատուած է Երեւան։
922-1937 հիմնած ու ղեկավարած է Երեւանի պետական համալսարանի եւ բժշկութեան, գիւղատնտեսութեան եւ անասնաբուծութեան-անասնաբուժութեան հիմնարկներու օրկանական քիմիագիտութեան ամպիոններն ու տարրալուծարանները։
1930-1931 եւ 1936-1937 եղած է Փոլիթեքնիք հիմնարկի քիմիագիտութեան ճիւղի տեսուչ։
Հիմնած է Երեւանի քիմիագիտական պարբերականներու առաջին գրադարանը։
1926-ին, փրոֆեսորի տիտղոսը ստացած է:
1935-ին՝ գիտութեան վաստակաւոր գործիչի տիտղոսը ստացած է։
1937-ին Խորհրդային Գիտութիւններու Ակադեմիայի հայկական մասնաճիւղի նախագահութեան անդամ եղած է եւ օրկանական քիմիագիտութեան բաժինի վարիչ։
Գիտութեան բերած նպաստին համար, Խորհրդային Միութեան Բարձրագոյն Որակաւորման Յանձնաժողովը առանց աւարտաճառի պաշտպանութեան դոկտորի տիտղոսը տուած է իրեն։
1930-1937 Ղամբարեան «Նայիրիտ» գործարանի հիմնադիրներէն եղած է։
1938-ին, հակառակ բոլոր պատիւներուն եւ ծառայութիւններուն, ստալինեան բռնութեան ալիքի զոհ դարձած է, երբ մեղադրուելով իբրեւ հակապետական տարր եւ օտար գործակալ, աքսորուած է Սեմիփալաթինսկի շրջանը։
1944-ին, իր գործընկերներու ջանքերուն շնորհիւ, անմեղ յայտարարուած է եւ յաջողած՝ Հայաստան վերադառնալ։ Աշխատանքի անցած է Հայաստանի Գիտութիւններու Ակադեմիայի քիմիագիտութեան հիմնարկին մէջ եւ նոյն տարին՝ Ակադեմիայի թղթակից անդամ ընտրուած։


== Մահ ==
Աքսորի տարիները իրենց բաժինը առած էին առողջութենէն, եւ Ղամբարեան իր մահկանացուն կնքած է 7 Մարտ, 1948-ին, Մոսկուայի մէջ։ Թաղուած է Երեւան, ուր իր կիսանդրին զետեղուած է Երեւանի պետական համալսարանի մուտքի ճեմասրահին մէջ։


== Գրականութիւն ==
Բատիկեան, Ս. Ա. (1969) Ստեփան Պօղոսի Ղամբարեան (Մահուան 20-ամեակի առթիւ). Հայկական քիմիական ամսագիր. 22 (1). pp. 84-90. Archived 2019-08-06 at the Wayback Machine.
11 Մայիս

11 Մայիս, տարուայ 131-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 132-րդ) օրն է

Տարուայ աւարտին կը մնայ 234 օր 10 Մայիս  11 Մայիս  12 Մայիս 


== Դէպքեր ==
330՝ Կոստանդիանոս Ա Մեծ կայսրը իր մայրաքաղաքը Հռովմէն տեղափոխեց Բիւզանդիոն, որն անոր պատուին վերանուանեցաւ Կոստանդնուպոլիս

1858՝ Մինեսոթան դարձաւ ԱՄՆ 32րդ նահանգը
1949՝
Իսրայէլը կը դառնայ ՄԱԿ անդամ
Սիամի թագաւորութեան անունը կը դառնայ Թայլանտ
1991՝ շուետական Roxette խումբի Joyride երգն ամերիկեան հիթ-շքերթին մէջ կը գրաւէ առաջին տեղը
1996՝ Էւերեսթ բարձրանալիս կը զոհուէ ութ լերնագնաց
2013՝ Թուրքիոյ Ռէյհանլըին մէջ երկու ինքնաշարժերուն մէջ տեղադրուած ռումբերու պայթիւններու զոհ է կը դառնայ 43 մարդ


== Ծնունդներ ==
 Տես նաեւ՝ 11 Մայիսի ծնածներ

1840.
1918՝ Ռիչըրտ Ֆէյնմըն (անգլերէն՝ Richard Phillips Feynman, մ. 1988) ամերիկացի ֆիզիքոս,


== Մահեր ==
 Տես նաեւ՝ 11 Մայիսի մահացածներ

1991՝ Ֆրետերիք Արման Ֆէյտի (ֆրանսերէն՝ Frédéric-Armand Feydit, ծն. 1908), ֆրանսահայ հայագէտ


== Տօներ ==
 Լաոս՝ Սահմանադրութեան Օր
11 Մայիս


== Արտաքին յղումներ ==
BBC: On This Day
[1] (անգլերէն)
Եէնիճէ

Եէնիճէ, զուտ հայաբնակ գիւղաքաղաք (Նահիյէ), կը գտնուէր Թուրքիոյ կուսակալանիստ քաղաք՝ Պրուսայէն դէպի հարաւ հինգ ժամ հառաւորութեամբ. Ողիմպոս լերան արեւելակողման ստորոսը եւ ենթակայ Իյնէկէօլ գաւառակին:
Եէնիճէն կը բաղկանար 1550 Հայ Լուսաւորչական եւ 40 Հայ Բողոքական տուներէ, ընդամէնը 10.050 բնակչութեամբ: Ունէր Ս. Յակոբ անուն քարուկիր եկեղեցի մը, մեծցուած եւ վերանորոգուած 1807 թուին: Քահանայից թիւը կ’ըլլար 4-6: Հայ Բողոքականները ուէին ժողովարան մը, որուն  վարի յարկը վարժարան էր: Հին Յայսմաւուրքի մը լուսանցքին վրայ արձանագրուածէն հասկցուած էր որ Եէնիճէի հայութիւնը Կարնոյ կողմերէն գաղթած էր հոս, 1460-ական թուականներուն, ըլլալով նաեւ ամբողջութեամբ հայախօս՝ նկատուած էր որ լեզուի տեսակէտով աւելի մօտ էր Կարնոյ՝ քան ուրիշ վայրերու հայ բարբառին:
Եկեղեցւոյ շրջափակին մէջ կը բարձրանար ընդարձակ եւ երկյարկանի վարժարանը, որ կառուցուած ըլլալով Պրուսայի Տ. Բարթողիմէոս Զամչեանի առաջնորդութեան օրով 1881-ին կը յորջորջուէր անոր անուամբ «Բարթուղիմեան վարժարան», շրջափակէն դուրս՝ կար նաեւ մանկապարտէզի շէնքը՝ շինուած 1895-ին: Երկսեռ աշակերտութեան ընդհանուր թիւը կը հասնէր (1915-ին) 750. Իսկ ուսուցչաց թիւը 8-ի: Եկեղեցապատկան կալուածներու շարքին աչքառու էր Ազգային բաղնիքը, կառուցուած «արգեամք ժողովրդեան»: Եէնիճէի հայութիւնը հողատէր եւ կալուածատէր էր, կը զբաղէր երկրագործութեամբ եւ մեծ չափով չերամաբուժութեամբ: Եէնիճէն մեր օրերուն տուած է երկու աչքառու եկեղեցականներ Արտաւազդ Ծ. վրդ. Գալէնտէրեան, Ստեփան վրդ. Գալփագեան: Ասոնցմէ զատ Տոք. Ռուբէն Օհանեան, Լուտեր Պայտարեան եւ այլք:
Եէնիճէի մէջ մետաքսի մանարան գործարանի առաջին հիմնաիկուն եղած է Գառնիկ Պէնտէլեան,40 ճախարակներով (մանճըլըգ)  1889-ին, ատկէ մինչեւ 1900 թուականը՝ 40-80 ճախարակնոց խոշոր գործարաններ կանգնած են Ասատուր Սէթտէրեան, Յակոբ Օհանեան, որուն մէկ փեսան Արսէն Թօփճեան՝ այժմ գործարանատէր ի Խասքօվօ (Պուլկարիա), մհտ. Պետրոս Պուրնազեան եւ մհտ. Գէորգ Թէրզեան:
Եէնիճէի ամբողջ հայութիւնը, բացի 40 տուն բողոքականներէն՝ 6 Օգոստոս 1915-ին տարագրուած է եւ զինադադրէն վերադարձող վերապրոզներու թիւն է ընդ ամէնը 1250 անձ, որոնց կէսը ներկայիս (1938) Պուլկարիա՝ իսկ մնացեալ կէսը ապաստանած են Յունաստան եւ Ֆրանսա:


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան, 1939, Պուքրէշ, Հատոր  Դ., էջ 660:
Ստեփան Նալպանտեան

Ստեփան Նալպանտեան (1885 Մանիսա), շոգենաւային փոխադրութիւն


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Մանիսա 1885-ին: Շրջանաւարտ եղած է Ալիանս Իզրայէլիթ վարժարարանէն: Իզմիր, ուր կ՝զբաղէր, շոգենաւային փոխադրութեանց գործով: -Նախկին Հնչակեան: 1915-ի վերջերը, Թալաթեան Ռեէիմի դէմ թուրք տարրին մէջ յեղափոխութիւն յարուցանելու դիտումով՝ Ֆրանսերէն «Մանիֆէսթ» մը կը հրատարակէ. Յետոյ կը հետապնդուի եւ ձերբակալուելով՝ բանտի մէջ տառապնքներ կրելէ ետք կ՝աքսորուի անվերադարձ: Հետեւանքն այն կ՝ըլլայ որ, կարգ մը տեղացի ու գաւառացի Հայեր եւ 1915 Ապրիլէն ի վեր Իզմիրի մէջ բանտարկեալ կուսակցականներ, ինչպէս եւ Նալպանտնեռն գերդաստանի երկսեռ անդամներ կը քշուին քաղաքեն, համախումբ 60 հոգի։


== Աղբիւրներ ==
Յուշարձան Ապրիլ Տասնըմէկի, Կ. Պոլիս, 1919, էջ 75, հատուած 366
Թարանթօ

Թարանթօ (իտալ.՝ Taranto), քաղաք եւ նաւահանգիստ Հարաւային Իտալիոյ մէջ, Յոնիական ծովու Թարանթոյի ծոցի ափին։ Թարանթոյի մարզի վարչական կեդրոնն է։ Բնակչութիւնը կը կազմէ 245 հազար մարդ (ըստ 1977 թուականին տեղի ունեցած մարդահամարին)։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		


== Բնակչութիւն ==