armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
1947 թուական

1947 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 47րդ տարին է

1944 • 1945 • 1946 • 1947 • 1948 • 1949 • 1950


== Դէպքեր ==
01 Յունուար՝ Նիճերիան ստացաւ սահմանափակ ինքնավարութիւն
10 Յունուար՝ Շուէտին մէջ SAAB-ը թողարկեց իր առաջին ինքնաշարժը
19 Յունուար՝ Աթէնքի մօտ նաւաբեկութեան զոհ դարձաւ 392 հոգի
08 Փետրուար՝ Արեւմտեան Պերլինի Քարլսլուսթ պարասրահէն ներս ծագած հրդեհի զոհ դարձաւ 80-էն 88 հոգի
14 Օգոստոս-15 Օգոստոս՝ Փաքիստանը եւ Հնդկաստանն ստացան անկախութիւն
30 Սեպտեմբեր՝ Փաքիստանը եւ Եմենը միացան ՄԱԿ-ին


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ 1947 ծնունդներ


==== Փետրուար ====
02 Փետրուար` Ֆեռա Ֆոսեթ Farrah Fawcett (մ.2009) ամերիկացի դերասանուհի


==== Յունուար ====
08 Յունուար` Տէյվիտ Պոուի David Bowie (մ.2016) բրիտանացի ռոք երգիչ


==== Ապրիլ ====
18 Ապրիլ` Չարլզ Էլաչի Charles Elachi ամերիկացի ճարտարագէտ
21 Ապրիլ` Գագիկ Յովհաննիսեան (մ.2015) հեռուստամեկնաբան


==== Յունիս ====
21 Յունիս՝ Շիրին Էպատի Shirin Ebadi իրանցի իրաւաբան, գրող, Նոպէլեան Մրցանակի տիրացած (2003)


==== Յուլիս ====
10 Յուլիս՝ Առնոլտ Շուարցնէյկըր Arnold Schwarzenegger ամերիկացի մարզիկ, դերասան եւ քաղաքական գործիչ


==== Աւգոստոս ====
14 Օգոստոս՝ Տանիէլ Սթիլ Danielle Schuelein-Steel ամերիկացի կին գրող
24 Օգոստոս՝ Փաուլօ Քոելօ Paulo Coelho պրազիլցի գրող եւ բանաստեղծ


==== Հոկտեմբեր ====
04 Հոկտեմբեր՝ Արմէն Տէր Կիւրեղեան Armen Der Kiureghian ճարտարագիտութեան փրօֆեսոր
05 Հոկտեմբեր՝ Նորիկ Լեւոնեան բանաստեղծ
16 Հոկտեմբեր՝ Յակոբ Չոլաքեան բանասէր, պատմաբան, ազգագրագէտ, մատենագէտ
18 Հոկտեմբեր՝ Ճոյ Մորթըն Joseph Thomas "Joe" Morton, Jr. ամերիկացի դերասան


==== Դեկտեմբեր ====
17 Դեկտեմբեր` Ասլան Մխիթարեան ճարտարապետ


==== Անստոյգ օրով ====
Արամ Ա. Կաթողիկոս(աշխարհիկ անունով՝ Պետրոս Քէշիշեան)


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ 1947 մահեր 


==== Յունիս ====
04 Յունիս՝ Զաւէն Տէր Եղիայեան եկեղեցական գործիչ


==== Յուլիս ====
21 Յուլիս՝ Ստեփան Մալխասեանց (ծն.1857) հայագէտ, բանասէր եւ բառարանագիր
31 Յուլիս՝ Համօ Օհանջանեան (ծն.1874) քաղաքական եւ պետական գործիչ


==== Հոկտեմբեր ====
12 Հոկտեմբեր՝ Գէորգ Վարժապետեան (ծն․1895), հայ բժիշկ


==== Դեկտեմբեր ====
14 Դեկտեմբեր՝ Գուրգէն Ալէմշահ (ծն.1907) հայ երգահան, խմբավար


==== Անստոյգ օրով ====
Արամ Չարըգ (ծն.1874) վտարանդի հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ
Նիկոլ Աղբալեան (ծն.1875, Թիֆլիս) հասարակական-քաղաքական գործիչ


== Արտաքին յղումներ ==
1947-ը Պատմութեան մէջ(անգլերէն)
Աշխարհի Պատմութեան Ժամանակագրութիւն՝ 1947(անգլերէն)
Շուշի Քաղաքի Պատմութեան Թանգարան

Շուշի քաղաքի պատմութեան թանգարան, Շուշի հնագոյն քաղաք-ամրոցի բազմադարեայ անցեալը լուսաբանող հնութիւններու կեդրոն։


== Պատմութիւն, ցուցադրութիւն ==
Շուշի քաղաքի «Ձորի թաղի» կեդրոնը գտնուող՝ 19-րդ դարու սկիզբը փոխգնդապետ Եսայի Ղարամեանցին (Գրամով) պատկանող հիասքանչ առանձնատան մէջ տեղակայուած Շուշի քաղաքի պատմութեան թանգարանը կը հանդիսանայ հնագոյն քաղաք-ամրոցին բազմադարեայ անցեալը լուսաբանող հնութիւններու կեդրոն։ Այստեղ կը ցուցադրուին Շուշիի հիմնադրման ժամանակի՝ 18-րդ դարու մասին նախկին տեղեկութիւնները հերքող՝ ուշ պրոնզէ դարու եւ հելլենիստական ժամանակաշրջանի հարուստ հնագիտական տեղեկութիւններ։
Թանգարանին հաւաքածոն (թիւով շուրջ 5000 առարկաներ)  շատ հարուստ է ազգագրական բնոյթի տեղեկութիւններով, հոս հաւաքուած են յաճախակի իրական արուեստի գլուխգործոցներ ներկայացնող տեղական արհեստագործներու արտադրանքներ։
19-րդ դարու կենցաղի առարկաները կը լուսաբանեն Անդրկովկասի մեծագոյն մշակութային կեդրոնի բնակիչներուն կեանքը։ Դահլիճներու պատերուն տեղադրուած լուսանկարներու եւ վերարտադրուածքներու հաւաքածոն շօշափելի կը դարձնեն այդ դարաշրջանի քաղաքի մշակութային կեանքը։ Հաւաքուած հնութիւններէն շատերը կը լուսաբանեն քաղաքի սեւ օրերը, երբ 22-23 Մարտ 1920-ին  թուրք - թաթարական կանոնաւոր եւ անկանոն զօրքերը կը հրդեհեն Շուշի քաղաքի գրեթէ ամբողջ հայկական մասը, շուրջ 30 հազար հայ բնակչութենէն կը կոտորեն 8 հազար հոգի, իսկ ողջ մնացածները մազապուրծ կը փախչին եւ ապաստան կը գտնեն Արցախի գիւղերուն մէջ։
Առանձին վահանակ տրամադրուած է  8-9 Մայիս 1992-ին Շուշիի ազատագրման ռազմագործողութեան։ Այստեղ տեղադրուած է մարտերու պատմութիւնը լուսային ազդեցութիւններով ուղեկցող՝ «Հարսանիք լեռներում» ռազմագործողութեան մանրակերտը։


== Հասցէ ==
Շուշի քաղաքի պատմութեան թանգարանը կը գտնուի Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետութեան Շուշի քաղաքին մէջ, հասցէ՝ Մեսրոպ Մաշտոց, 32։


== Ցուցասրահ ==
Մատին Առաքելոց Վանքը

Մատին Առաքելոց կամ Մատնէվանք կամ Ս. Պետրոս (Առաքեալի) վանքը, Սասունի Գոմք եւ Մջգեղ գիւղերու մօտ Մարաթուկ լերան ստորոտը կոնաձեւ բլուրի մը քարուտ կողքին շինուած է Ս. Պետրոսի վանքը, կոչուած նաեւ Ճկութի Ս. Պետրոսի կամ Մատին առաքելոյ վանք։ Սիմէոն դպ. Լեհացին կը գրէ՝ «Մին՝ Մատնէվանք, ուր կայ Պետրոս առաքելոյն մատն եւ այլ բազում նշխարք, զոր եբեր Սասնցի տանուտէօրն ի Հռոմայ եւ շինեաց ի վերայ եկեղեցին եւ կոչեաց մատնէվանք»։ Մինչ տարածուած ուրիշ աւանդութեան մը համաձայն Պետրոս առաքեալը Գոմք գիւղի մեղաւոր գիւղապետին երեւնալով իր ճկոյթը կու տայ պատուիրելով Սասունի մէջ վանք մը շինել եւ զայն հոն դնել։
Տաճարը վաղեմի շէնք մըն է։ Քիւրտերէն կոչուած է Պուքէ Ճէննէթէ։ Կառուցուած է Թ. կամ Ժ. դարուն։ Անուանի՝ Ս. Պետրոսի ճկոյթի մասունքով։ Նուիրուած՝ Ս. Աստուածածնի։ Պատմութիւնը կը մնայ մութ։
Ս. Ղազարու վանքի առաջնորդը եւ միաբանները նկատի ունենալով Յարութիւն եւ Գրիգոր իշխաններու խնդրանքները Մատին առաքելոյ վանքին թէմ կը յատկացնեն։
Սասունի Յարութիւն առաջնորդէն Սիմէոն կաթողիկոսին յարգալիր դիտողութիւն կ՛ըլլայ, թէ Կոնոնոսի եւ Ատովմեանց վանքերը Մատին առաքելոց վանքին առաջնորդութեան ենթակայ են եւ ան այժմ Ատովմեանց վանքի ուրոյն առաջնորդ  նշանակած է, ինչպէս Ղազար կաթողիկոսն ալ Կոնոնոսի վանքի համար կանխաւ համանման կարգադրութիւն ըրած էր եւ կը խնդրուի նախնական կարգն ու վիճակը վերահաստատել։
Մատին առաքելոց վանքին վերջին շրջաններուն վանահայրներէն են Պետրոս Վ. Աստուածատուրեան եւ Ստ. Բաղտասարեան։ Ժամանակ մը նոյնիսկ ժառանգական առաջնորդութիւն ունէր։ Հոն նստած են Սասունի առաջնորդները։
Հարուստ էծր ձեռագիրներով։ Ունէր աւելի քան 200 թեմական գիւղեր, մշակելի ընդարձակ հողեր, այգիներ, հատաններ եւ խոտհունձեր, որոնք կը մշակէր եւ հարիւրաւոր ոչխարներ եւ տաւարներ կը պահէր. ունէր նաեւ շարժուն հարստութիւններ, մանաւանդ Վարդան Մամիկոնեանի պողպատէ Վահանը, որ մեծ խնամքով կը պահուէր գանձարանին մէջ իր պատեանով։ Մինչեւ իսկ Տիգրանակերտի գաւառին մէջ հող, կալուած եւ թէմ ունէր։ Կարեւոր ուխտավայր էր։


== Աղբիւր ==
Դկտ. Հ. Համազասպ Ոսկեան, Տարօն - Տուրուբերանի Վանքերը, Վիեննա, Մխիթարեան Տպարան, 1953, էջ 247-251։
Ուրախ թիւ

Ուրախ թիւ՝ հետեւեալ կերպ բնորոշուող թիւ մըն է՝ կ'որոշուի անոր նիշերու քառակուսիներու գումարը, նույն ձեւով կ'որոշուի յաջորդը, ապա յաջորդը եւ այդ գործողութիւնը կը կատարուի այնքան ժամանակ, մինչեւ որ թիւը կը կամ դառնայ 1 եւ այդ պարագային նախնական թիւը կը համարուի «ուրախ» կամ գործողութիւնը 1 չպարունակող անվերջ շրջանի մը մէջ պիտի յայտնուէ: Երկրորդ պայմանի պարագային նախնական թիւը կը համարուի «տխուր»:


== Յատկութիւններ ==
Եթէ թիւն ուրախ է, ապա անոր յաջորդողները նոյնպէս ուրախ են, նոյնը պիտի ըսուէ տխուր թիւերու մասին:
Զորօրինակ՝ 19-ը ուրախ թիւ է, քանի որ անոր համապատասխան յաջորդականութիւնը հետեւեալն է՝

12 + 92 = 82
82 + 22 = 68
62 + 82 = 100
12 + 02 + 02 = 1.Ուրախ թիւերու  A007770  յաջորդականութեան սկիզբն է՝

1, 7, 10, 13, 19, 23, 28, 31, 32, 44, 49, 68, 70, 79, 82, 86, 91, 94, 97, 100, 103, 109, 129, 130, 133, 139, 167, 176, 188, 190, 192, 193, 203, 208, 219, 226, 230, 236 ...
Սերժ Սարգիսեան

Սերժ Սարգիսեան (30 Յունիս 1954(1954-06-30), Ստեփանակերտ, Խորհրդային Միութիւն), Հայաստանի Հանրապետութեան նախագահ (2008-2018 թուականներուն), ՀՀԿ նախագահ (2007 թուականէն), Երեւանի պետական համալսարանի կառավարման խորհուրդին նախագահ։
Ամուսնացած է 1983 թուականին։ Կինը՝ Ռիթա Սարգիսեանը, ծնած է Ստեփանակերտի՝ զինւորական ընտանիքի մէջ։ Սերժ Սարգսեանը ունի երկու եղբայր՝ Ալեքսանդր եւ Լեւոն Սարգիսեանները։
Սերժ Սարգիսեանի ծնողներուն տունը կը գտնուի Ստեփանակերտի Տեղեցոնց թաղամասին մէջ։ Հայրը՝ Ազատ Աւետիսի Սարգիսեանը մահացած է 2013 թուականին Դեկտեմբեր 16-ին։
Ծառայած է խորհրդային բանակին ներսը։ Աշխատանքային գործունէութիւնը սկսած է 1975 թուականին Երեւանի ելեկտրակական գործարանի մէջ որպէս խառատ- աշխատած է մինչեւ 1997: 1979-88-ին ԼԿԵՄ Ստեփանակերտի քաղկոմի բաժինի վարիչ, ապա՝ երկրորդ քարտուղար, առաջին քարտուղար, ԼՂ մարզկոմի առաջին քարտուղարի օգնական։


== Կենսագրութիւն ==


=== Ընտանիք ===
Ամուսնացած է 1983-ին Ռիթա Սարգիսեանի հետ, որ ծնած է Ստեփանակերտի մէջ՝ զինուորական ընտանիքի մը մէջ։ Մասնագիտութեամբ երաժշտութեան ուսուցչուհի է։ Ունի երկու դուստր՝ Անուշն ու Սաթենիկը, եւ չորս թոռնիկ՝ Մարիամը, Արան, Սերժը եւ Ռիթան:
Սերժ Սարգսեանը ունի երկու եղբայր՝ Ալեքսանտր եւ Լեւոն Սարգսեանները:
Սերժ Սարգսեանի ծնողքներուն տունը կը գտնուի Ստեփանակերտի Տեղեցոնց կոչուող թակամասին մէջ։ Անոր հայրը՝ Ազատ Աւետիս Սարգսեանը մահաձաւ 16 Դեկտեմբեր 2013-ին։


=== Աշխատանքային գործունէութիւնը ===
Ծառայած է խորհրդային բանակին մէջ։ Աշխատանքային գործունէութիւնը սկսած է 1975-ին Երեւանի Ելեկտրա-մեքենական գործարանի մէջ՝ որպէս խառատ, մինչեւ 1979: 1979-1988-ին ԼԿԵՄ Ստեփանակերտի քաղաքապետ եղած է։
Կուկըլ

Կուկըլ կամ Կուկըլ որոնողական համակարգ, ամերիկեան ընկերութիւն մը, իբրեւ սեփական ընկերութիւն` արձանագրուած է Սեպտեմբեր 1998-ին: Ճարտարագիտական ասպարէզի ամէնէն մեծը։


== Պատմութիւն ==
«Կուկըլ» որոնողական համակարգին սկսած է 1997 թուականին, Սթենֆորտի համալսարանի ուսանողներ Սերկէյ Պրինի եւ Լարի Փէյճի նախաձեռնած գիտահետազօտական նախագիծով:
Կուկըլին անունը պաշտօնապէս արձանագրուած է 15 Սեպտեմբեր 1997-ին: Ընկերութեան ծննդեան թուականին վերաբերեալ բազմաթիւ տարբեր կարծիքներ կան։
Բարշամին

Բարշամին (Barshamin, Barsamin, բառացիօրէն՝ երկինքի որդի), գերեվարուած աստուած մըն էր Բարշամին: Բերուած` Մեծն Տիգրանի կողմէ:
Իր անունը կը յիշատակուի եօթը գլխաւոր չաստուածներու կողքին: Ոմանք կը նկատեն զինք դիցուհի:
Հայ դիցաբանական աստուած, ծագումով սեմական, որուն անունը կը յանգի արեւմտասեմական Բաալշամեմ «երկնային տէր» գերագոյն աստուծոյ:
Անոր պաշտամունքը Հայաստան անցած է՝ Ասորիքէն: Թէ ինչ գործառոյթներ ունեցած է սեմական այդ գերագոյն աստուածութիւնը հայոց դիցարանին մէջ յայտնի չէ:
Հայ աւանդութեան մէջ հանդէս եկած է թէ՛ որպէս պատմական անձ (զոր կը սպաննուի Արամին Ասորեստանի դէմ մղած պատերազմին ժամանակ եւ հետագային ասորիներէն աստուածացուած է) եւ թերեւս իբրեւ ասորիներու աստուածային նախնի Բարշամ, որմէ հայոց նախնի Վահագնը հարդ կը գողանայ եւ հետք կը ձգէ երկինքի մէջ (Հարդագողի ճանապարհ): Երկու դէպքերն ալ ցոյց կու տան, որ ան հայերուն հակառակորդ է, որուն պաշտամունքը, սակայն, հետագային Տիգրանի կողմէ կը բերուի Հայաստան եւ տեղ կը գտնէ հայոց դիցարանին մէջ, գուցէ եւ փոխարինելով տեղական ինչ որ աստուածութեան:
Անոր հրաշափառ արձանն ու պաշտամունքի վայրը կտ գտնուէր Դարանաղիքի Թորդան աւանը եւ հետագաին հեթանոսական այլ սրբավայրերու հետ կործանուած է Գրիգոր Լուսաւորիչի կողմիէ:
Հայաստանի Արմատ

Հայաստանի Արմատ, բուսաբանութեան մէջ ծանօթ տորոն անուն բոյսին արմատն է, որով հայաբնակ նահանգներու հայեր Զատկական հաւկիթ կը ներէին։

Այս բոյսը 1756-ին Ֆրանսա մտցուցած է պարսկահայ Յովհաննէս Ալթունեան, որ ծանօթ է Ֆրանսայի մէջ Ժան Ալթըն անունով։ Այս բոյսին մշակութեամբ Ֆրանսայի Վոքլիւզ նահանգը հարստացած է եւ ի նշան երախտագիտութեան՝ Ալթընի մահէն 72 տարի վերջ ֆրանսացիները կանգնեցին անոր պղնձեայ երկու արձանները Աւինեոն քաղաքին մէջ։ Բայց Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմին երբ գերմանացիները գրաւեցին Ֆրանսան, ԱԱլթընի երկու արձանները փոխադրեցին Պերլին, թնդանօթ ձուլելու համար, ինչ որ կը հաստատուի Աւինեոնի քաղաքապետին 18 Հոկտեմբեր 1957 թուակիր նամակով։


== Գրականութիւն ==
Պապէսեան Յովհաննէս (1961), «Հանրագիտակ», Կաթողիկութեան Հայոց Մեծի Տանն Կիլիկիոյ, Անթիլիաս, Լիբանան, էջ 5
Սալոնիկի Գրաւում (904)

Սալոնիկի գրաւում, 904 թ-ին արաբ ծովահեններիու կողմէն Բիւզանդական կայսրութեան նշանակութեամբ երկրորդ քաղաք Սալոնիկի գրաւումը եւ թալանը։ Կը համարուի Բիւզանդական կայսրութեան 10-րդ դարու մեծագոյն աղետներէն մէկը։
Իսլամաններուն կ՝ առաջնորդէր բիւզանդացի դաւաճան Լէո Տրիպոլացին։ Արշաւանքի սկզբնական նպատակը Կոստանդնուպոլիսն էր, սակայն, որոշելով յարձակիլ Սալոնիկի վրայ, անոնք անակնկալի մատնեցին Բիւզանդական կայսրութեան, որ նաւատորմը չհասցուց ժամանակին պատասխան տալ։ Քաղաքի պարիսպները, հատկապէս ծովու կողմէն, վատ վիճակի մէջ էին, իսկ քաղաքի երկու հրամանատարները կու տային հակասող հրամաններ։
Կարճ պաշարումէ ետք արաբները 31 Յուլիսին կամ 29-ին մտան քաղաք։ Թալանը շարունակեցաւ շուրջ մէկ շաբաթ, որմէ ետք արաբները ետ վերադարձան Լեւանտի իրենց հենակետերը։ Ընդհանուր առմամբ սարակինոսները ազատեցին 4,000 իսլամական գերի, գրաւեցին 60 նաւ եւ մեծ աւարի հետ իրենց հետ տարին նաեւ 22,000, հիմանակին երիտասարդ գերի։ Հետագային գերիներու մեծ մասը, այդ թիւին պաշարման ականատես Յովհաննէս Կամինիատեսը, փրկագնի եւ իսլամ գերիներու դիմաց ազատ արձակուեցան։


== Աղբիւրներ ==
Թրեդգոլդ, Ուարրեն (1997), Բիւզանդական պետութեան եւ հասարակութեան պատմութիւն անգլերէն՝ A History of the Byzantine State and Society, Սթանֆորդ: Stanford University Press, p. 467, ISBN 0-8047-2630-2, https://books.google.am/books?id=nYbnr5XVbzUC 


== Արտաքին Յղումներ ==
«904 թ-ի Սալոնիկի գրաւումը. Յովհաննէս Կամինիատեսի նամակը»։ De Re Militari։ 2009-09-27։ արտագրուած է՝ 2010-10-19
Միլան

Միլանօ կամ աւանդական տառադարձութեամբ՝ Միդուլէ (իտալ.՝ Milano, լոմբ.՝ Milan, լատիներէն՝ Mediolanum  - «հարթավայրի կեդրոնին մէջ»), Իտալիոյ երկրորդ խոշորագոյն քաղաքն է, հիւսիսային Իտալիոյ գլխաւոր քաղաքը, Լոմպարտիա տարածաշրջանի վարչական կեդրոնը։ Կը զբաղեցնէ 182 քառ. ք․մ․ տարածք, բնակչութեան թիւը՝ շուրջ 1,3 մլն․ մարդ, մինչդեռ արուարձաններով հանդերձ շուրջ 5,2 միլիոն մարդ, Եւրոպայի հինգերորդ խոշոր քաղաքը։ Միլանօն նորաձեւութեան համաշխարհային կեդրոններէն մէկն է։ Քաղաքին մէջ կը գտնուի «Լա Սքալա» օփերային թատրոնը։


== Բնակչութիւն ==
Վերոնա

Վերոնա, (իտալ.՝ Verona), քաղաք է Իտալիայի հիւսիսային մասին, Վենետո երկրամասին մէջ։ 2010 թ-ի տույալներով քաղաքի բնակչութիււնը կը կազմուի 263 818 մարդ։ կը Գտնուի Ադիջե գետի ափին։ Քաղաքի սուրբը Զենոն Վերոնացին է, իսկ քաղաքի տօնը՝ մայիսի 21-ին։ Քաղաքին 30 կմ հեռավորութեան վրայ կը գտնուի Գարդա լիճը։ Վերոնայի առաջին բնակավայրը կը հիշատակուի դերեւս Դոմիցիանոս կայսեր ատեն։


== Բնակչութիւն ==
Լեւոն Եագուպեան

Եագուպեան Լեւոն, ծնած է 14 Օգոստոս 1900-ին Կեսարիա: Նախակրթութիւնը Կիւմիւշեան եւ միջնակարգ ուսումը՝ Միացեալ ուսումնարանին մէջ ստացած է: Պատերազմի ատեն գաղթած է մօրը եւ պզտիկ եղբօրը հետ, որոնք ինկած են  Շէյխ-Միսքին-Հավրան ճամբան: 1918-ին ազատելու համար ինքզինք Էլ Քարի լէէն (Ճէպէլ Տիւրզի) կը սկսի մէկ քանի ընկերներով արաբական ճակատը ճեղքել: 23 օրուան տաժանելի ճամբորդութենէն ետք կը հասնի Կարմիր ծովու եզերքը՝ Ագապա: Անկէ կ'անցնի Բորթ Սայիտ եւ Անգլիական բանակին կը ծառայէ 1 Նոյեմբեր 1918-էն 19 Դեկտեմբեր 1920, որմէ ետք՝ եղբօրը Սարգիսին օգնութեամբ կ'երթայ Ամերիկա եւ հոն Նիւ Եորքի մէջ կը զբաղի դերձակութեամբ: Կեսարիոյ Վեր. Միութեան կ'անդամակցի 1925-ին եւ վարչութեան անդամ կ'ընտրուի 1932-ին:
Քարտուղարն է Կեսարիոյ Վերաշինական Միութեան Նիւ Եորքի մասնաճիւղին: Իր եռանդուն եւ անխոնջ աշխատութեանց համար պատուուած է 1935-ին «հարուածային» տիտղոսով Կեսարիոյ Վերաշինական Միութեան կողմէ:


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան, 1939, Պուքրէշ, Հատոր Դ., էջ 641:
1850 թուական

1850 թուական, ոչ նահանջ տարի, 19րդ դարու 50րդ տարին


== Դէպքեր ==
Միացեալ Նահանգներու քաղաքներու կազմաւորում՝
Ապրիլ 4՝ Լոս Անճելըս
Ապրիլ 4՝ Սան Ֆրանսիսքոյ
Յունիս 3՝ Քանսաս Սիթի
Սեպտեմբեր 9՝ Քալիֆորնիան դարձաւ ԱՄՆ 31րդ նահանգը


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1850 ծնունդներ

Յունուար 3՝ Արշակ Ալթունեան (մ.անյայտ), արձակագիր
Յունիս 13՝ Իոսէպ Դաւիթաշվիլի (վրաց.՝ იოსებ დავითაშვილი, մ.1887), վրացի գրագէտ
Սեպտեմբեր 21 ՝ Աբրահամ փաշա Բարթող (մ.1911), եգիպտահայ գաղութի գործիչ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1850 մահեր
8 Դեկտեմբեր

8 Դեկտեմբեր, տարուան 342-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 343-րդ) օրն է

Տարուայ աւարտին կը մնայ 23 օր


== Դէպքեր ==
1955՝ Եւրոպայի խորհուրդը հաստատեց Եւրոպայի դրօշը
1980՝ Նիւ Եորքին մէջ Տէյվիտ Չափմանը սպաննեցաւ Ճոն Լենընը
1991՝ Ռուսիոյ, Ուքրաինայի եւ Պելառուսի առաջնորդներ լուծարեցին Խորհրդային միութիւնը


== Ծնունդներ ==
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն: 8 Դեկտեմբերի ծնածներ

1955՝ Լեւոն Խեչոյեան (մ.2014, Երեւան) հայրենի արձակագիր
1982՝ Նիքի Մինաժ Nicky Minaj) ամերիկացի րեփըր երգչուհի


== Մահեր ==
Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն: 8 Դեկտեմբերի մահացածներ

1959՝ Մկրտիչ Պոտուրեան (ծն.1881, Կ.Պոլիս) հայագէտ, հարագիտակ
1980՝ Ճոն Լենըն John Lennon (ծն.1940) բրիտանացի երգհան, երգիչ


== Տօներ ==
 
Ֆիննական երաժշտութեան օր (Ֆինլանտա)
Նոր Դար

«Նոր Դար», հասարակական-գրական թերթ։ Հրատարակուած է 1883-1916 (ընդհատումով), Թիֆլիսի մէջ։ Խմբագիր՝ Սպանդար Սպանդարեան։ 1893-1897 թթ. բազմաթիւ յօդուածներ հրապարակած է Արեւմտեան Հայաստանի ծանր վիճակի, Հայկական հարցի եւ հայերու կոտորածներու մասին։ Թերթը մտահոգութիւն յայտնած է հայերու պանդխտութեան եւ արտագաղթի վերաբերեալ։
1894-1895 թթ. լայնօրէն լուսաբանած է Սասունի իրադարձութիւնները, հայկական կոտորածները Տրապիզոնի, Կոստանդնուպոլսոյ, Մարաշի, Ակնի, Խարբերդի մէջ եւ այլուր։ Հրապարակուած են հաղորդումներ Արեւմտեան Հայաստանի մէջ բարենորոգումներ իրականացնելու ծրագրի, Հայկական հարցի նկատմամբ եւրոպական հասարակայնութեան ունեցած վերաբերմունքի մասին։ Թերթին մէջ արտատպուած են Է. Դիլոնի, Օ. Նովիկովայի յօդուածները, Սթիւենսոնի, Գլադստոնի եւ այլոց ճառերը։ Խօսելով Հայկական հարցին մէջ անգլիական կառավարութեան դիրքորոշման մասին՝ Սպանդար Սպանդարեանը նշած է, որ թէ Ռոզբերին, թէ Սոլսբերին, խառնուելով արեւելեան գործերուն, բացառապէս մտահոգուած են «զուտ անգլիական եւ միմիայն անգլիական շահերով» (1896, թիւ 86)։
1894 թուականի Դեկտեմբերէն «Նոր Դար»-ի մուտքը Թուրքիա արգելուած է։
Հասկ (ամսաթերթ)

Հասկ ամսաթերթ, Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան պաշտօնական հրատարակութիւնը, «Հասկ»ի առաջին թիւը հրատարակուած է Յունուար 1932-ին, Բաբգէն Ա. աթոռակից Կաթողիկոսին կողմէ։ Սկսած է հրատարակուիլ Անթլիասի մէջ, փոքր ծաւալով եւ սեղմ բովանդակութեամբ։

Առաջին թիւի խմբագրականին մէջ Վեհափառը կը գրէ.Աստուծոյ Թագաւորութեան օրինա՛կն է լեցուն հասկը: …ամսօրեայ հրատարակութիւն մը պիտի ըլլայ «Հասկ», իբրեւ պարբերական տեղեկագիրը Հայրապետանոցիս եւ Առաջնորդարաններու գործառնութեանց, որպէսզի ստոյգ եւ կանոնաւոր տեղեկութիւնները  եւ լուրերը ուղղակի իր ակնաղբիւրէն իմանայ մեր ժողովուրդը: Կրօնական, գրական, եւ այլն, նիւթեր ալ պիտի բովանդակէ «Հասկ»՝ իր տրամադրելի մասերուն մէջ:


== Պատմական ակնարկ ==
Բաբգէն Ա. Աթոռակից Կաթողիկոս Դպրեվանքի հիմնադրութենէն կարճ ժամանակ անց, 1932-ին, կը հիմնէ Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան պաշտօնաթերթը, Աթէնքէն բերուած նախնական տպագրական մեքենայով մը, ոտնամամուլ, եւ Պոլիսէն ապահովուած ձուլուած գիրերով, «Հասկ»ի առաջին թիւին մէջ, որ կը բաղկանար 4 էջէ, լոյս կը տեսնէ Բաբգէն Աթոռակից Կաթողիկոսին առաջին խմբագրականը՝ «Ատոք Հասկը» խորագիրով: Հոն, ի միջի այլոց, կը կարդանք:
«Հայ ժողովուրդին ա՛յն հատուածը, որ տառապանքի ճամբաներէն ու մահուան դաշտերէն անցնելով ապաստան գտաւ Սուրիոյ եւ Լիբանանի գիրկին մէջ, պէտք ունի ատոք հասկելու սնունդին...:
«Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութիւնը... ցորենի հատիկ մը նետեց Լիբանանի ստորոտը, Միջերկրականի եզերքը, Անթիլիասի հողին ծոցը, 1930-ին, կազմակերպեց իր թեմերը, հաստատեց իր Դպրեվանքը, կարգաւորեց իր կաթողիկոսարանը , ստեղծեց իր փոքրիկ տպարանը- ցորենի հատիկը աճեցաւ այսպէս, եւ պտղաբերեց ատոք «Հասկ»ը...»:
«Հասկ»ի մէջ կը շարունակուի հրատարակուիլ Կաթողիկոսարանի եւ անոր թեմերուն գործունէութեանց լուրերը, Հայրապետական Կոնդակներ, պաշտօնական խօսքեր, քարոզներ, ինչպէս նաեւ կրօնական ու գրական յօդուածներ:
Ներկայիս «Հասկ»ի խմբագիրն է Հոգշ. Տ. Շնորհք Վրդ. Աշըգեան:
Կապ. Hask@armenianorthodoxchurch.org  
Լիբանանի մէջ «Հասկ»ի տարեկան անդամակցութեան սակն է 50,000  Լ.Ո. կամ $35
Արտասահմանի մէջ «Հասկ»ի տարեկան անդամակցութեան ծախսն է 115,000Լ.Ո. կամ $75 առաքման ծախսերը ներառեալ:


== ՀԱՍԿ Հայագիտական ==
Հայագիտական ՀԱՍԿը յատուկ յաւելուած հրատարակութիւն մըն է, որուն անունը ինքզինք լիովին կը բացատրէ։ Հասկ Հայագիտականի առաջին թիւը հրատարակուած է 1948 թուականին: Մեծապէս գնահատուած եւ միջազգայնօրէն ճանչցուած հայ եւ օտար հայագէտներ, արեւելագէտներ, պատմաբաններ եւ աստուածաբաններ ներդրում կ’ունենան Հասկ Հայագիտականին մէջ:
Հասկ Հայագիտականի խմբագրական յանձնախումբի անդամներն են՝ Դոկտ. Զաւէն Եկաւեան, Տիար Ժիրայր Դանիէլեան եւ Տիար Կարօ Յովհաննէսեան:
Հասկ Հայագիտականի Խմբագրութիւն
Հասկ. Hask@armenianorthodoxchurch.org


== Աղբիւրներ ==
ՀԱՍԿ Ամսաթերթ / ՀԱՍԿ Հայագիտական
ՀԱՍԿ ամսաթերթի խմբագրական
Անտվերպեն

Անտվերպեն (հոլ.՝ Antwerpen, ֆրանսերէն՝ Anvers), քաղաք եւ համայնք Պելճիքայում՝ Ֆլանդրիայի Անտվերպեն մարզի վարչական կեդրոնը։ Բնակչութիւն՝ 529 247 մարդ (1 Յունուար 2020)։


== Վարչական բաժանում ==
Antwerp
Berchem
Berendrecht-Zandvliet-Lillo
Borgerhout
Deurne
Ekeren
Hoboken
Merksem
Wilrijk


== Բնակչութիւն ==


== Ծանոթագրություններ ==
Տիգրան Ասատրեան (նկարիչ)

Տիգրան Էդուարդի Ասատրեան (17 Սեպտեմբեր 1968, Երեւան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ նկարիչ։


== Կենսագրութիւն ==
1979-1982 ուսանած է Յակոբ Կոջոյեանի անուան գեղարուեստի դպրոցէն ներս, 1982-1986 թթ.` Փանոս Թէրլէմէզեանի անուան գեղարուեստի ուսումնարանէն ներս, 1987-1993 թթ.` Երեւանի գեղարուեստա-թատերական ուսումնարանէն ներս: 2009-էն ի վեր Հայաստանի նկարիչներու միութեան անդամ է։ Երեւանի թատրոնի եւ կինոյի պետական ուսումնարանին մէջ կը դասաւանդէ գծանկար եւ գեղանկար: Բազմաթիւ անհատական եւ խմբակային ցուցահանդէսներ ունեցած է Հայաստանի, ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի, Գերմանիոյ, Լիբանանի եւ Քանատայի մէջ։


== Ստեղծագործութիւններ ==
«Գիշերային հիւրը»
«Սանչօ Պանսը»
«Տոն Քիշոթը»
«Տաթեւացի տատիկը»


== Մեջբերումներ Տիգրան Ասատրեանէն ==
«Նկարչութիւնը խօսելու, արտայայտուելու ձեւ է, եւ նկարիչը իր ըսելիքը այդ կերպ է արտայայտում։ Իմ խօսքերը նկարներս են, ու նկարչութիւնն ինձ համար անբացատրելի մի բան է, որն ինձ հետ ծնուել է»[2]։։


== Արտաքին յղումներ ==
Իմ մուսան կեանքն է. Տիգրան Ասատրեան
Տիգրան Ասատրեանի հեքիաթային աշխարհը
1653 թուական

1653 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 53րդ տարին է


== Դէպքեր ==
Հնդկաստանի Աքրա քաղաքին մէջ կ'աւարտուի Թաժ Մահալ դամբարանի կառուցումը


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1653 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1653 մահեր
Նոր ծնունդ

Նոր ծնունդ, Մի քանի անուններ միայն կը հեռանան 1900-ական բանաստեղծութեան աւանդին հետեւող այս գլխաւոր երակէն։ Բանաստեղծական լեզուի վրայ աշխատող, նոր ձեւեր ստեղծող այս գիծը կանուխէն՝ 30-ականներէն կը բացուի փարիզահայ Նիկողոս Սարաֆեանի կողմէ (իրն է խորագիրի «Նոր Ծնունդ» տարազը)։ 1950 թուականի շուրջ հազիւ պիտի գան նորի, որոնումի ճաշակ ունեցող այլ անուններ՝ Զ. Խրախունի, Զահրատ, Վ. Օշական, Պ. Սեւակ, տարբեր յատկանիշներով։
Այլազան պիտի ըլլան «նոր»ի որոնումի թեմաները եւս, նոյնիսկ եթէ բոլորը պիտի տարբերին աւանդապահերու մշակած մարզերէն եւ հասարակաց գիծեր ունենան իրարու միջեւ։ Իրենց բերած առօրեան եւ աշխարհը աւելի իրական են, իրենց աւելի մօտ։ Նոր աշխարհ մըն է անիկա, նկարուած՝ նոր գիծերով ու նոր, ճշգրիտ, նկարագեղ գոյներով։ Մարդկային ու ազգային իրենց կացութեան եւս՝ անոնք ունին մօտեցման նոր, սեփական ձեւեր, որոնց համար կը փնտռեն ուրոյն լեզու, արտայայտութեան եղանակ։
1960 թուականէն ետք, այս գիծը պիտի մշակուի առաւել թափով, թէ՛ նոյն անուններէն ոմանց, եւ թէ՛ նորերու կողմէ։


== Աղբիւր ==
Հայ Կեանք եւ Գրականութիւն, Յարութիւն Քիւրքճեան, երկրորդական բաժին Ա. տարի, էջ 234:
Փոքր Հայքի Կանացի Զգեստներ

Փոքր Հայքի կանացի զգեստները հայկական տարբեր գաւառներու մէջ շատ նման էին իրենց ոճով։ Տարազին հիմնական մասերն էին վերնազգեստը՝ անթարին, կարճ սալթան, գոգնոցը, գօտին, գլխազարդերն ու ագանելիքը (գուլպայ-կօշիկ)։
Ճերմակեղէնը կը կարէին տեղական կտաւով: Անթարին ունէր երկու կողմերէն ճեղքեր, իսկ անոր քղանցքին անկիւնները եւ թեւերուն ծայրերը ընդհանրապէս կը զարդարուէին ոսկեթել նախշերով եւ հիւսուածքներով: Կիները նաեւ կը հագնէին աստարապատուած անդրավարտիք (չինթա):
Գոգնոցը ասեղնագործուած էր երկրաչափական յատուկ նախշերով: Հարսերուն գոգնոցները ունէին խաչաձեւ նախշեր:


== Փոքր Հայքի հարսանեկան զգեստ ==
Փոքր Հայքի յատկապէս Սեբաստիա գաւառի հայ կիներու հարսանեկան զգեստը շատ իւրայատուկ էր։ Հարսերը կը հագնէին երկու կողմերէն ճեղքուած պարեգօտ, որուն շատ երկար թեւերը մինչեւ արմուկները ճեղքեր ունէին։ Պարեգօտին եզերքը կ՛ասեղնագործուէր կամարաձեւ ոսկեթել նախշերով։
Հարսերը իրենց գլուխը կը զարդարէին բարձրադիր խոյրով, որ կը ծածկուէր ճերմակ քողով։ Հարսին գլխանոցը կը զարդարուէր ուլունքներով եւ փետուրներով կազմուած երեք փնջիկներով, որոնք ունէին խորհրդանշական բնոյթ։ Հարսանեկան զգեստին կարեւոր մասն էր նաեւ կարմիր գլխաշորը, որ կը կարուէր դիպակէ կամ սնդուսէ։


== Փոքր Հայքի կանացի գօտիներ ==
Փոքր Հայքի կիները կը գործածէին երկու տեսակ գօտի. առաջինը նեղ էր, զարդարուած՝ ուլունքներով, խխունջներով եւ արծաթ դրամներով: Երկրորդ տեսակը հիւսուած կ՛ըլլար գոյնզգոյն բուրդէ կամ բամպակէ թելերով։


== Փոքր Հայքի կանացի զարդեր ==
Սեբաստիոյ կիները եւ աղջիկները իրենց մազերը մանր կը հիւսէին, կը միացնէին զարդակապով եւ ականջներուն ետեւէն կը կախէին իրենց թիկունքներուն վրայ: Աղջիկները կը գործածէին արծաթէ դրամներով զարդարուած գլխարկ՝ արախչի:
Փոքր Հայքի ամուսնացած եւ տարեց կիները կը գործածէին ֆէսը իբր գլխարկ, որուն վրայէն կը ծածկէին կարմիր շղարշ:
Փոքր Հայքի Սեբաստիա գաւառի հայ կիները կը կրէին շատ ճոխ մանեակներ, որ կախիկներով ամրացուած կ՛ըլլար իրենց վիզին եւ ուսերուն։ 


== Աղբիւրներ ==
«Պատկերագիրք Հայկական Տարազներու», Համազգային Հայ Մշակութային Եւ Կրթական Ընկերակցութիւն, Պէյրութ, 1990, էջ 22, 23, 90, 96։