armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Կը Տեսնուինք Վերը

«Կը Տեսնուինք Վերը» (Ֆր.՝ Au Revoir là-Haut), 2017-ի Ֆրանսա-քանատական տրամա ժանրի ֆիլմ, որ բեմադրիչ Ալպերթ Տիւպոնտելը նկարահանած է Փիեր Լեմէտրի համանուն վէպին հիման վրայ։ Ֆիլմը 2018-ին 13 անուանակարգերու մէջ թեկնածու եղած է Ֆրանսայի ազգային շարժապատկերի «Սեզար» մրցանակին եւ արժանացեր է հինգ՝ ներառեալ լաւագոյն բեմադրութեան մրցանակին:


== Պատում ==
Պատմութիւնը տեղի կ՛ունենայ Առաջին Համաշխարհային Պատերազմին վերջին օրերուն: Լեյտենանտ Փրատելը սրիկայ մըն է, որուն համար մարդկային կեանքը արժէք չունի: Ան ուղիղ մահուան դուռը կ՛ուղարկէ երկու շարքայիններ՝ փայլուն երիտասարդ նկարիչ, միլիոնատիրոջ որդի Էտուարին եւ նախկին հաշուապահ Ալպէրին: Էտուար կը փրկէ Ալպէրին կեանքը, բայց ծանր կը վիրաւորուի: Անոր դէմքը սարսափելիօրէն խեղուած է եւ ան չի ցանկար նման տեսքով վերադառնալ իր հօր ամրոցը: Իրեն հռչակելով մահացած եւ դէմքը դիմակի տակ թաքցնելով՝ Էտուարը կը սկսի նկարել պատերազմի մասին զարմանալի նկարներ, իսկ Ալպէր կը դառնայ «առանց դէմքի մարդուն» թատերավարը:


== Դերերը ==


== Պարգեւներ եւ անուանակարգէեր ==
«Սեզար» մրցանակ 
«Սեզար» մրցանակ լաւագոյն ֆիլմի համար - արտադրող՝ Քաթրին Պոզոօրկան, ռեժիսոր՝ Ալբպերթ Տիւպոնտել (թեկնածութիւն)
«Սեզար» մրցանակ լաւագոյն ռեժիսորի համար - Ալպերթ Տիւպոնտել (մրցանակ)
«Սեզար» մրցանակ տղամարդու լաւագոյն դերակատարի համար - Ալպեր Տիւպոնտել (թեկնածութիւն)
«Սեզար» մրցանակ տղամարդու լաւագոյն օժանդակ դերակատարի համար - Նիլ Արեստրուպ (թեկնածութիւն)
Երկրորդ ծրագրի լաւագոյն դերասան - Լորան Լաֆիտ (թեկնածութիւն)
«Սեզար» մրցանակ կնոջ դերակատարի համար - Մելանի Տիերի (թեկնածութիւն)
«Սեզար» մրցանակ փոփոխուած սենարիոյի համար - Ալպեր Տիւպոնտել, Փիեր Լեմետր (մրցանակ)
«Սեզար» մրցանակ լավագոյն երաժշտութեան եւ ֆիլմի համար՝ Կրիստոֆ Ժյուլեն  (թեկնածութիւն)
«Սեզար» մրցանակ լաւագոյն մոնտաժի համար - Քրիստոֆ Պինել (թեկնածութիւն)
«Սեզար» մրցանակ լաւագոյն նկարահանման աշխատանքի համար- Վենսեն Մատիա  (մրցանակ)
«Սեզար» մրցանակ լաւագոյն ձեւաւորման համար - Փիեր Քեֆֆելեան (մրցանակ)
«Սեզար» մրցանակ լաւագոյն հագուստներու համար - Միմի Լեմպիկա(մրցանակ)
«Սեզար» մրցանակ լաւագոյն հնչիւնի համար- Ժան Մինոնտօ, Գիուրվալ Քոիկ-Գալլաս, Սիրիլ Հոլց, Տամիէն Լացցերինի (թեկնածութիւն)«Լիւմեր» մրցանակ 2018
«Լիւմեր» մրցանակ լաւագոյն ֆիլմի համար -ռեժիսոր՝ Ալպերթ Տիւպոնտել (թեկնածութիւն)
«Լիւմեր» մրցանակ լաւագոյն սենարիոյի համար- Ալպերթ Տիւպոնտել (թեկնածութիւն)
«Լիւմեր» մրցանակ լաւագոյն պերատորական աշխատանքի համար - Վենսեն Մատիա (թեկնածութիւն)


== Արտաքին յղումներ ==
Ֆիլմը variety.com կայքին մէջ
Ֆիլմը hollywoodreporter.com կայքին մէջ
Սիլվա Կապուտիկեան

Սիլվա Կապուտիկեան ( 20 Յունուար 1919(1919-01-20), Երեւան, Հայաստան - 25 Օգոստոս 2006(2006-08-25), Երեւան, Հայաստան), հայ գրող ու բանաստեղծուհի, հասարակական գործիչ։
ԽՍՀՄ Պետական մրցանակներու դափնեկիր, ՀՀ մշակոյթի վաստակաւոր գործիչ Սիլվա Կպուտիկեան՝ ծնած է Երեւան, ուր ստացած է երկրորդական եւ համալսարանական ուսումը՝ բանասիրական ճիւղ, ապա աւարտած՝ Մոսկուայի գրականութեան հիմնարկին բարձրագոյն դասընթացքները։
Բանաստեղծութիւններ գրած է պատանեկան տարիքէն, իսկ առաջին ժողովածուները հրատարակուած են 1940-ական տարիներէն սկսեալ։
Գործօն մասնակցութիւն բերած է հասարակական կեանքին, համապատասխան պահու գաղափարա-քաղաքական չափանիշներուն։ Իր այս դիմագիծը արտայայտող ունի հրապարակագրական գործեր։ Մշակած է նաեւ մանկական գրականութիւն։
Իր բանաստեղծութիւնները, օրին, թարգմանուած են օտար լեզուներու։ Իր կարգին, ունեցած է թարգմանական ծաւալուն գործունէութիւն։ Ունի ռուսերէն՝ աւելի քան 20 ժողովածոյ։ Գրած է նաեւ թատերգութիւններ։
Երեւանի մէջ կայ՝ Կապուտիկեանի անունը կրող, դպրոց եւ փողոց, իսկ 2009-ին բացուած՝ անոր տուն-թանգարանը։


== Գործերէն ==
«Օրերի Հետ» (1945)
«Սրտաբաց Զրոյց» (1955)
«Մտորումներ Ճանապարհի Կէսին» (1961)
«Երգ Երգոց» (1970)
«Դէ­պի խոր­քը Լերան» (1972)


== Աղբիւր ==
Հայ Կեանք եւ Գրականութիւն, Յարութիւն Քիւրքճեան, երկրորդական բաժին Ա. տարի, էջ 248:
Ապտուլլահ Օճալան

Ապտուլլահ Օճալան, քիւրտ ազգի ազատագրական պայքարի առաջնորդ՝ Թուրքիոյ մէջ։ Ղեկավար՝ Քրտական Աշխատաւորական Կուսակցութեան, Էմրալի կղզիին մէջ՝ ցմահ, բանտարկութեան դատապարտուած է։
Հերանուշ Արշակեան

Հերանուշ (Նարգիզ) Արշակեան (28 Յուլիս 1887, Պէշիկթաշ – 27 Մարտ 1905), հայ գրագիտուհի։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Պոլիս, Պէշիկթաշ թաղը, դուստր՝ ազգային յայտնի գորձիչ Յակոբ Արշակի։ 1897 թուականին Մագրիգիւղի (այսօր՝ Պաքըրգիւղ) քոյրերու վարժարանը յաճախած մէկ ու կէս տարի, յետոյ ծննդավայրին Մաքրուհեան վարժարանը։ Մահէն երկու տարի առաջ գացած է բնակիլ Ետիքուլէէ դուրս՝ Վալիտէ-Սուլթան ագարակն, ուր ալ կը մահանայ 27 Մարտ 1905 թուականին հիւծախտ է։ Այդ մենաւոր առանձնոցին մէջ էր որ արտադրեց զգայուն, քնքուշ եւ սիրահալ բանաստեղծութիւններ՝ որոնցմէ մէկ քանին յետ մահու երեւցան «Ծաղիկ» կանանց հանդէսին մէջ։ Իր յիշատակն անմահացուցած է հօրեղբայրը՝ Հրանտ Նազարեանց. 1909-ի վերջերը լոյս ընծայելով գրքոյկ մը «Հերանուշ Արշակեան, իր կեանքն ու իր բանաստեղծութիւնները» մակագրութեամբ։ Ոտանաւորներէն զատ՝ կը թողու կարգ մը արձակ էջեր, նորավէպներ եւ «Քաոսը» անուն ստուար վէպ մը, որոնք կը մնան Նազարեանցի քով։


== Աղբիւրներ ==
Հայր Մկրտիչ Վրդ․ Պոտուրեան, «Հայ Հանրագիտակ», 1938 Պուքրէշ, Հատոր Բ․, էջ 296։
Հերանուշ Արշակեան. Իր կեանքը եւ բանաստեղծությունները (Heranush Arshakian։ Her Life and Poetry), Constantinople, Der Nersesian, 1910
Միջնադարեան Սթոքհոլմի Թանգարան

Միջնադարեան Սթոքհոլմի թանգարան (շուէտ.՝ Stockholms medeltidsmuseum), թանգարան Շուէտի մէջ: Կը գտնուի Սթոքհոլմ, Հելկենտսհոլմէն կղզիին մէջ՝ Թագաւորական պալատէն հիւսիս:


== Պատմութիւն ==
Կառուցուած է 1970-ականներու վերջին հնագիտական վայրին մէջ (Riksgropen՝ «Ազգային / պետական բանտ») պեղուած հին յուշարձաններու շուրջը: Յայտնաբերուած է նաեւ Սթոքհոլմի քաղաքային պատի մէկ մասը, որ կը թուագրուի 16-րդ դարուն, կառուցուած Կուստաւ Ա. Վազայի օրոք, ինչպէս նաեւ միջնադարեան բարեգործական տունը, կը կրէ Սուրբ Հոգիի տուն (Հելկենտսհոլմէն) անունը, ուրկէ ալ ծագած է կղզիին անունը: Գտածոները լայն հասարակութեան հասանելի դարձնելու համար ծրագրային ստորգետնեայ աւտոտնակի փոխարէն 1986-ին հիմնուեցաւ միջնադարեան Սթոքհոլմի թանգարանը: Թանգարանի տնօրէն Մարգարետա Հալերտդը ստեղծեց ժամանակակից արուեստի տեսլական թանգարան, որ մշակած է նկարիչ Քերսթին Ռիտը, որ արժանացաւ եւ ազգային, եւ միջազգային ճանաչման եւ 1986-ին արժանացաւ Տարուան եւրոպական թանգարան մրցանակին:
Թանգարանը փակուած է 15 Յունիս 2007-էն մինչեւ 2010-ի սկիզբը՝ Նորորպօ կամուրջի վերականգնման ժամանակ: Այս ժամանակահատուածին թանգարանային ցուցադրութիւնը ընդլայնուեցաւ, իսկ Սերկելստորկի (Սերկելս հրապարակ) Մշակոյթի տան մէջ (շուէտ.՝ Kulturhuset, Stockholm) միաժամանակ հասանելի էր փոքրիկ ժամանակաւոր ցուցահանդէս:
Թանգարանը այցելուներուն հնարաւորութիւն կու տայ վերապրելու միջնադարեան Սթոքհոլմը իր աղիւսէ տուներով եւ տաղաւարներով, արհեստանոցներով, նաւահանգիստով եւ կախաղաններով: Այն կը պատմէ քաղաքի միջնադարեան պատմութիւնը` 1250-ականներէն մինչեւ 1520-ականները: 2010-ին Սթոքհոլմի հիմնադիր Պիրկէր Եարլի ծննդեան օրուընէ 800-ամեակը նշելու համար թանգարանին մէջ բացուած է ցուցահանդէս անորդէմքի վերակառուցմամբ:
Միջնադարեան Սթոքհոլմի թանգարանը կը կազմակերպէ միջնադարեան շեշտադրմամբ թեմատիկ ցուցահանդէսներ եւ դասախօսութիւններ, սիմպոզիումներ ու ծրագրեր, կը ծաւալէ կրթական գործունէութիւն, որու ընթացքին երեխաները, երիտասարդները եւ դպրոցները կը հանդիսանան հիմնական թիրախային խումբ: Թանգարանին մէջ կայ խանութ, ուր կը վաճառեն միջնադարուն վերաբերող գիրքեր, ինչպէս նաեւ բացիկներ եւ զարդեր:


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		


== Տե՛ս նաեւ ==
Սթոքհոլմի Քաղաքային Թանգարան
Սթոքհոլմի Շրջանի Թանգարան


== Արտաքին յղումներ ==
The Museum of Medieval Stockholm
Անտորրա Լա Վելլա

Անտորրա Լա Վելլա (քաթալոներէն.՝ Andorra la Vella) կամ Անտորրա լա Վիեխա (սպաներէն Andorra la Vieja), Անտորրայի մայրաքաղաք, 7 մարզերէն մէկը (երկիրը բաժանուած է 7 վարչական մասերու)։
Քաղաքը կը գտնուի 1000 մ․ բարձրութեան վրայ, Վալիրա Տը Օրտինօ (կատ.՝ Valira d’Ordino) եւ Վալիրա Տը Էնքամփ (կատ.՝ Valira d’Encamp) գետերու միախառնուած տեղը, որոնք կը կազմեն Վալիրա գետը։
Սուրբ Խաչ Դպրեվանք (Պոլիս)

Սուրբ Խաչ Դպրեվանք, Պոլսոյ մէջ հայկական երկրորդական վարժարան։ Հիմնուած է 1953-ին, Պոլսոյ Սկիւտարի թաղամասին մէջ։


== Պատմականը ==
Ըստ կալուածագրի մը Սուրբ Խաչ Վարժարանի մը անուան կը հանդիպինք 1706-ին Մուալլիմհանէ անուամբ։ Սկիւտարի նշանաւոր հրդեհները 1791-ին, 1825-ին եւ 1846ին հրոյ ճարակ կը դարձնեն վարժարանի շէնքը, որ վերջին անգամ կը կառուցուի 1892-ին։
1919-ին վարժարանին մէկ մասը որբանոցի կը վերածուի մինչեւ 1938։ 1953-ին Գարեգին Պատրիարք Խաչատուրեանի ջանքերով Սուրբ Խաչ վարժարանը միջնակարգ, լիսէ եւ ընծայարանի բաժիններով դպրեվանքի կը վերածուի։ Ընծայարանի բաժինը 1967-ին կը փակուի եւ վարժարանը Սուրբ Խաչ լիսէ անուամբ կը շարունակէ իր գոյութեան։  
1987-1988 տարեշրջանին երկսեռի կը վերածուի։ Վարժարանը ներկայիս քառամեայ լիսէի մակարդակով ուսում կը ջամբէ երկսեռ աշակերտներու։ Կը դասաւանդուի հայերէն, թրքերէն, անգլերէն, պատմութիւն, աշխարհագրութիւն, կենսաբանութիւն, փիլիսոփայութիւն, հոգեբանութիւն, տարրաբանութիւն եւ բնագիտութիւն դասերը:
Համակարգչային Թանգարան

Համակարգչային թանգարան, Հաշուողական տեխնիկայի եւ ծրագրային ապահովման պատմութեան նուիրուած թանգարան։ Ինչպէս ցանկացած թանգարան այն «հասարակութեան աջակցելու եւ խթանելու համար ստեղծուած մշտական հաստատութիւն է, որ կը զբաղուի մարդու եւ անոր միջավայրի մասին նիւթական ապացոյցներու ձեռքբերման, պահպանման, հետազօտման, մասսայականացման համար, ուսման, կրթութեան, ինչպէս նաեւ հոգեւոր կարիքներու բաւարարման նպատակով», ինչպէս սահմանուած է Թանգարաններու միջազգային խորհուրդի կողմէ։
Համակարգչային որոշ թանգարաններ կը գործեն որպէս այլ խոշոր հաստատութեան մաս, ինչպիսին են Լոնտոնի գիտութեան թանգարանը կամ Միւնխենի Տոյչս թանգարանը։ Միւսները, ինչպիսին են Քալիֆորնիայի Համակարգչային պատմութեան թանգարանը Մաունթին Վիուի, Ազգային համակարգչային թանգարանը Պլեթչլի պարկին եւ Heinz Nixdorf MuseumsForum-ը Պատերպորնի մէջ, կը համարուին նեղ մասնագիտացուած։ Թանգարաններու որոշ մասը մասնագիտացած են հաշուողական տեխնիկայի վաղ պատմութեան բնագաւառի, միւսները՝ առաջին անհատական համակարգիչներու դարաշրջանին, ինչպիսին են Apple I եւ Altair 8800, Apple II, հին Apple Macintosh Commodore Internationals, Amiga, IBM PC եւ այլ առաւել հազուադէպ հանդիպող` Օսպորն 1 համակարգիչներու բնագաւառին մէջ։ Այնպիսի թանգարաններ, ինչպիսին Computerspielemuseum Berlin-ը մասնագիտացած է համակարգչային խաղերու բնագաւառին մէջ։ Գոյութիւն ունին թանգարաններ, որոնք մասնագիտացած են գիտական հետազօտութիւններու եւ պահպանութեան բնագաւառին մէջ, միւսներըաւելի շատ կը կեդրոնանան կրթական եւ ժամանցային նպատակներու վրայ։ Կան նաեւ մասնաւոր հաւաքածոներ։
Համակարգչային թանգարաններու յատուկ տեսակ են համակարգչային տեխնիկայի եւ տեղեկատուական տեխնոլոգիաներու վիրտուալ թանգարանները։


== Արտաքին յղումներ ==
Bell, Gordon (2011). Out of a Closet: The Early Years of the Computer Museums. Microsoft Technical Report MSR-TR-2011-44.
Bruemmer, Bruce H. (1987). Resources for the History of Computing: A Guide to U.S. & Canadian Records
Cortada, James W. (1990). Archives of Data-Processing History: A Guide to Major U.S. Collections. Greenwood
Անի Կարմիրեան

Անի Կարմիրեան (ծնած Պոլիս), լեզուաբան, համալսարանի դասախօս, նախկին դպրոցի տնօրէն: 2014 թուականէն սկսեալ ստանձնած է Գալուստ Կիւլպէնկեան Հիմնարկութեան Հայկական Բաժանմունքի արեւմտահայերէն լեզուի զարգացման եւ դպրոցներու օժանդակութեան պաշտօնը:


== Կենսագրութիւն ==
Կարմիրեան ծնած եւ ապրած է Իսթանպուլ, ինչպէս նաեւ ապրած է Իտալիա, Գերմանիա, Անգլիա, Ֆրանսա, ԱՄՆ եւ այժմ կ'ապրի Փորթուկալ:Ան իր Մագիստրոս Արուեստիցը ստացած է Գերմանիոյ մէջ, Հայտըլպըրկի Համալսարանէն, լեզուաբանութեան եւ մանկավարժութեան ոլորտին մէջ: Աս իր դաստիարակութեան Մագիստրոսի վկայականը ստացած է Պէնք Սթրիթ Քոլէճ համալսարանէն, Նիւ Եորք, ԱՄՆ:Կարմիրեան հիմնադիրն է Մկնիկ աշխատանոցին, Փարիզ, Ֆրանսա: Ան նաեւ դասախօսած է Փարիզի 3րդ Համալսարանէն ներս 1994 թուականէն ի վեր:Կարմիրեան մաս կազմեց Նիւ Ճըրզիի Յովնանեան Վարժարանէն ներս իբր հայերէն լեզուի համակարգող 1997 թուականին, որմէ ետք ստանցնեց դպրոցի տնօրինութեան դերը 2000 թուականէն սկսեալ:Կարմիրեան հրատարակած է բազմաթիւ յօդուածներ երկլեզու ուսուցման ոլորտին մէջ:
2014 թուականէն սկսեալ ստանցնած է Գալուստ Կիւլպէնկեան Հիմնարկութեան Հայկական Բաժանմունքի արեւմտահայերէն լեզուի զարգացման եւ դպրոցներու օժանդակութեան դերը:
Սարգիս Տիրանեան

Սարգիս Տիրանեան (17 Փետրուար 1859(1859-02-17), Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 20 Յունուար 1938(1938-01-20), Փարիզ) հայ արեւելագէտ, գեղանկարիչ։


== Կենսագրութիւն ==
Սարգիս Տիրանեան ծնած է 1854 թուականին, Պօլիս: 1875 թուականին, գեղարուեստական ուսումը կը ստանայ Ֆրանսացի արուեստագէտ՝ Փիէր Տիսէյր Կիւլմենթի հնարաւորութեամբ: 1883 թուականին, անոր նկարչութիւնը՝ «Կախարդուհի»-ն կը ցուցադրուի Ապտուլլահ եղբայրներուն լուսանկարչութեան ցուցահանդէսին մէջ, Պէյօղլու: Այս ցուցահանդէսի իր շահերով ան կը ճամբորդէ Փարիզ ուր կ'աշխատի Ժան Լէոն ժերոմի արուեստանոցին մէջ: 1883 եւ 1884 թուականներուն ընթացքին Օսմանեան Կայսրութիւնը զայն կը նուիրէ «Մէժիտիէ» մրցանակը եւ 1887 թուականէն սկսեալ Օսմանեան Կայսրութեան Դաստիարակութեան նախարարութիւնը Սարգիս Տիրանեանին ամսական վարձք մը կը հատուցանէ: 1889 թուականին ան ուսումը կը ստանայ ու կ'աւարտէ Փարիզի Գեղարուեստի Բարձրագոյն Դպրոցէն: Մինչեւ 1910 թուական ան մասնակցութիւն կը բերէ Ֆրանսական ցուցահանդէսներէ ներս: 1892 եւ 1900 թուականներուն ընթացքին, ան մրցանակներ կը շահի Փարիզի միջազգային ցուահանդէսներուն մէջ: 
Սարգիս Տիրանեան կը մահանայ Փարիզ, 1938 թուականին: 
Ներկայիս, անոր նկարչութիւններն ու գործերը կը գտնուին Հայաստանի Ազգային Պատկերասրահէն ներս:


== Գործերը ==
Onnig Avedissian, Peintres et sculpteurs Armeniens.Le Caire, 1959.
«Մոխրաման»
«Լեռը...նաւուն վրայ...»
Մարաթուկ Վանք

Մարաթուկ Վանք, Մարութայ լերան գագաթին գտնուող վանք, ծովի մակերեսէն 2.967 մեթր բարձրութեան վրայ:


== Պատմութիւն ==
Մարաթուկ վանքը կոչուած է նաեւ Սուրբ Աստուածածին վանք կամ Մարութավանք, որ սիրուած ուխտավայր մըն էր սասունցիներուն կողմէ: Վանքը ունէր ոչ մեծ ու միանաւ եկեղեցի մը, որ շրջապատուած էր ուղղանկիւն յատակագիծով եւ անմշակ քարերով կազմուած պարիսպով:
«Սասնայ Ծռեր» դիւցազնավէպին համաձայն Մարութավանքը կառուցած են Սանասարն ու Պաղտասարը, վերակառուցած է զայն Դաւիթը, հոն հաստատելով վանական միաբանութիւն եւ վանքը պաշտպանած՝ օտար ոտնձգութիւններէն: Մարութավանքը դարձած է Սասնայ դիւցազուններուն սրբատեղին, որուն զօրութեան ապաւինած են իրենց ողջ կեանքի ընթացքին:
19-րդ դարուն եւ 20-րդ դարու սկիզբը վանքը ամայի եւ աւերակ վիճակի մէջ էր: Կանգուն էր միայն անոր մատուռներէն մէկը:


== Աղբիւրներ ==
Տարօն-Տուրուբերանի Վանքերը, Դկտր.Հ.Համազասպ Ոսկեան, Վիեննա, Մխիթարեան տպարան, 1953, էջ 258:
Քրիստոնեայ Հայաստան» հանրագիտարան, Երեւան, 2002, էջ 711:


== Արտաքին յղումներ ==
https://www.aniarc.am/2017/10/09/sassun-churches-and-monasteries-houshamadian/
Մաշտոց

Մաշտոց
Եկեղեցին որպէս հոգեւոր կառոյց՝ հաւատացեալներու կեանքէն ներս հաւատքի այն միջնաբերդն է, որ իր աղօթասաց կամարներուն ներքեւ կը համախմբէ բոլոր անոնց, որոնք իրենց անապատացած ներաշխարհին մէջ աստուածային կենդանի ջուրին պապակը կը զգան։
Երկրորդ եկեղեցին հոգեւոր այն տունն է, ուր մարդիկ աղօթքի ճամբով իրենք զիրենք դէմ յանդիման կը գտնեն գթառատ երկնաւոր այն Հօր, որ սնուցիչն է սիրոյ եւ խաղաղութեան:
Եւ երրորդ՝ եկեղեցւոյ եզակի առաքելութիւններէն մին է, մարդկային կեանքի զանազան հանգրուաններուն՝ ներգործել հաւատացեալներու հոգիներէն ներս։
Այս ներգործութիւնը եկեղեցական մասնաւոր ծիսակատարութեամբ` Խորհուրդներով եւ արարողութիւններով կը մատակարարէ եկեղեցին։
Եկեղեցւոյ Խորհուրդները հետեւեալներն են.–
Մկրտութիւն, Դրոշմ, Ապաշխարութիւն, Հաղորդութիւն, Պսակ կամ Ամուսնութիւն, Ձեռնադրութիւն եւ Կարգ Հիւանդաց կամ Վերջին Օծում։
Եկեղեցւոյ Խորհուրդներու կատարումը, ամփոփուած է մասնաւոր հատորի մը մէջ, որ Մաշտոց կը կոչուի: Համաձայն Օրմանեան Սրբազանի, Մաշտոց ծիսարանին նախնական խմբագրումը կատարուած է Մաշտոց Եղիվարդեցի Կաթողիկոսին կողմէ, որ վախճանած է 899 թուին:
Մաշտոց ծիսարանը երեք մասերու կը բաժնուի.
Առաջինը՝ անմիջական կերպով եկեղեցւոյ յարկին մէջ գործածութեան դրուած Փոքր Մաշտոցն է, որ կը բովանդակէ քահանային կողմէ կատարուող եկեղեցական կարգ մը Խորհուրդները, ինչպէս Մկրտութիւնը, Դրոշմը, Պսակը, Թաղմանական կարգը՝ երեք հանգրուաններով.- Տան կարգ, Եկեղեցւոյ կարգ եւ Գերեզմանի կարգ։
Փոքր Մաշտոցին մէջ մենք կը գտնենք ծիսական զանազան արարողութիւններ եւս. Ինչպէս՝ մատաղի, եկեղեցական սպասներու, սկիհի, ջրհորի, արտի եւ հնձանի, դժուարածին յղի կիներու, երաշտի, նոր տան, ուխտեալ, պատանիներու մազի կտրման, խաչահանգիստի, դիւանահարի եւ լուսնոտութեան, բժշկութեան, Սուրբ Ծննդեան եւ Յարութեան տնօրհնէքի արարողութիւնները:
Փոքր Մաշտոցի տպագրութիւնը յաճախակիօրէն կատարուած է, որպէսզի քահանայ հայրեր զայն միշտ իրենց տրամադրութեան տակ ունենան:
Երկրորդ հատորը կը կոչուի Մայր Մաշտոց, որ ընդհանրապէս հաւաքածոն է այն ծիսակատարութեանց, որոնք եպիսկոպոսին կողմէ կը կատարուին, ինչպէս՝ ձեռնադրութիւն, վարդապետական գաւազանի տուչութիւն, նոր եկեղեցւոյ օծում, սրբապատկերներու օծում, քահանայաթաղ եւ այլ կարեւոր օրհնութիւններ:
Մայր Մաշտոցը միայն մէկ անգամ տպագրուած է Սուրբ Էջմիածնի մէջ 1807–ին։ Բայց, գործնականութեան համար Մայր Մաշտոցէն առանձնակի հատորով մը տպագրուած է ձեռնադրութեան բաժինը, թէ՛ Սուրբ Էջմիածնի եւ թէ Անթիլիասի մէջ։ Իսկ քահանայաթաղը՝ Երուսաղէմի մէջ:
Երրորդ հատորը կը կոչուի Հայր Մաշտոց, որ կը պարունակէ կաթողիկոսներու կողմէ կատարուող ծիսական արարողութիւնները, ինչպէս՝ կաթողիկոսի, թագաւորի եւ եպիսկոպոսի օծումները, միւռոնօրհնէք, եւայլն:
Հայր Մաշտոցէն զանազան բաժիններ առանձնակի, սահմանափակ տպաքանակով հրատարակուած են, որոնցմէ հազուագիւտ օրինակներ կը պահուին Սուրբ Էջմիածնի եւ Անթիլիասի մէջ, վերեւ նշուած օծումներու ատեն գործածուելու համար։
Աղբիւր

Ծիսական Գիտելիքներ, Սուրէն Արք. Գաթարոյեան, էջ՝ 151, 152, 153
313 (թիւ)

313 (երեք հարիւր տասներեք) կենտ եռանիշ բնական թիւ է 312-ի եւ 314-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A007770  ուրախ թիւ է
 A000040  վաթսունհինգերորդ պարզ թիւն է
 Alt   313  գործադրելիս կը ստացուի 9 թուանշանը
տարուայ 313րդ օրն է Նոյեմբեր 10-ը (նահանջ տարիներուն՝ Նոյեմբեր 9-ը)
313 Քալտէյեա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Սուխումի Հայկական Թատրոն

Սուխումի հայկական թատրոն, կազմակերպուած է 1928-ին, Աբխազական պետթատրոնին որդեգրած է՝ Հ․ Շահէնի ղեկավարութեամբ։


== Պատմութիւն ==
Բացուած է Բ․ Լավրենյովի «Բեկում» կտորի ներկայացումով։ 1930-1931-ականներուն գեղարուեստական ղեկավարը եղած է Արմէն Արէենեան: Բեմադրութիւններով հանդէս եկած են նաեւ Ապխազական ԻՀ ժողովրդական արտիստուհի Է․ Շահինեանը, Հ․ Մանվելանը եւ ուրիշներ։
Թատրոնը ելոյթներ ունեցած է Պաթումի, Սոչիի եւ այլ շրջաններու մէջ։ Խաղացանկին մէջ եղած են Շիրվանզադէի «Նամուս», «Մորգանի խնամին», «Չար ոգի», Գաբրիէլ Սունդուկեանի «Պեպո», «Խաթաբալա», Յակոբ Պարոնեանի «Պաղտասար աղբար», Ս․ Պաղտասարեանի «Արիւնոտ անապատ», Լ․ Միքայէլեանի «Գոշ», Նիքոլա Գոգոլի «Ռեւիզոր», Ս․ Լեւիտինայի «Դատավճիռ», Ջ․ Զաբարլիի «Սեւիլ», «Ցաշար», Շեքսպիրի «Օթելլօ», Շիլլերի «Աւազակներ» եւ այլ կտորներներ։ Թատրոնին մէջ աշխատած են՝ է․ Շահինեանը, Լ․ Խշտոեանը, Վ․ Նիկողոսեանը, Բ․ Վարդանեանը, Ա․ Նալչաջեանը, Պ․ Թադէոսեանը, Լ․ Թորոսեանը, Ա․ Ջիդարեանը, Ա․ եւ Մ․ Սանամեանները եւ ուրիշներ։ Սուխումի հայկական թատրոնին մէջ հիւրախաղերով հանդէս եկած են Յովհաննէս Աբելեանը, Վահրամ Փափազեանը, Ա․ Աւետիսեանը։ Թատրոնը փակուած է 1938-ին։ 1950-1960-ններուն գործած է թատերական խումբ՝ Ա․ Զիդարեանի աշխոյժ մասնակցութեամբ։ Բեմադրուած են Շիրվանզադէի «Պատուի համար», «Չար ոգի», Յակոբ Պարոնեանի «Մեծապատիւ մուրացկաններ», «Ատամնաբոյժը արեւելեան» եւ թատերգութիւններ։
Ռիթա Սարգսեան

Ռիթա Ալեքսանդրի Սարգսեան (օրիորդական մականունը՝ Դադայեան, 6 Մարտ 1962, Ստեփանակերտ, ԼՂԻՄ, Ազրպէյճանական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ - 20 Նոյեմբեր 2020), Հայաստանի 3-րդ նախագահ Սերժ Սարգսեանի կինը։


== Պատանեկութիւն ==
Ծնած է 6 Մարտ1962-ին, Ստեփանակերտ քաղաքին մէջ։


== Կրթութիւն ==
Աւարտած է Ստեփանակերտի Ալեքսանդր Գրիբոյեդովի անուան 3-րդ միջնակարգ դպրոցը՝ ստանալով երաժշտական կրթութիւն։


== Աշխատանքային գործունէութիւն ==
Որոշ ժամանակ աշխատած է մանկապարտէզի մէջ որպէս երաժշտութեան ուսուցչուհի։ Ստեփանակերտէն Երեւան տեղափոխուելէն ետք չէ աշխատած։


== Ընտանիք ==
Ռիթա Սարգսեանը ամուսնացած էր Սերժ Սարգսեանի հետ եւ ունէր երկու դուստր եւ 5 թոռ:


== Մահ ==
16 Նոյեմբեր 2020-ին Ռիթա Սարգսեանը ծայրահեղ ծանր վիճակով տեղափոխուած էր «Նաիրի» բժշկական կեդրոն: Անոր մօտ ախտորոշուած էր Covid-19: Նոյեմբերի 20-ին երրորդ նախագահի գրասենեակը տեղեկացուց, որ Ռիթա Սարգսեանը մահացած է:
Հերման Ապիխ

Ապիխ Հերման Ուիլհելմ (11 Դեկտեմբեր 1806(1806-12-11)[…], Պերլին, Պրուսիոյ թագաւորութիւն - 1 Յուլիս 1886(1886-07-01), Վիեննա, Աւստրո-Հունգարիա), գերմանացի երկրաբան, Փեթերսպուրկի «Գիտութեան Ակադեմիա»-ի ակադեմիկոս (1853) եւ պատուաւոր անդամ (1866)։


== Կենսագրութիւն ==
Աւարտածէ Պերլինի համալսարանը (1831)։ Հետազօտած է Իտալիոյ հրաբուխները։ 1842-ին. հրաուիրուած է Ռուսիոյ Կայսրութիւն եւ մինչեւ 1844-ը վարած Դորպատի համալսարանի հանքաբանութեան ամպիոնը։ Ակոռիի երկրաշարժի (1840) պատճառներն ուսումնասիրելու նպատակով 1844 թ. եկած է Հայաստան, Անիի մէջ կատարած է քաղաքի հանոյթը, կազմած է անոր գլխաւոր շինութիւններուն գծագիրը։1845 թուականին բարձրացած է Արարատ լեռը (Յուլիս 17–ին հասած է գագաթը)։  Լերան տուած է երկրաբանական նկարագրութիւնն ու կտրուածքները։ Հայաստանի մէջ Ապիխին հինգ ամիս 22 օր ուղեկցած է Խաչատուր Աբովեան, տեղեկութիւններ հաղորդելով Երեւանի նահանգի մասին։


== Աշխատութիւններ ==
Ապիխ հրատարակած է «Կովկասեան Երկրների Երկրաբանութեան Ներածական Տեսութիւն» (1859), «Երկրաբանական Դիտումներ Կուրի Եւ Արաքսի Միջեւ Եղած Լեռնաշխարհում» (1867) աշխատութիւնները։ 1876-ին, տեղափոխուելով Վիեննա, հիմնականօրէն զբաղած է Կովկասի մէջ հաւաքած նիւթերու մշակմամբ ու հրատարակած «Երկրաբանական Հետազօտութիւններ Կովկասեան Երկրներում» (1878–1887) եռահատոր աշխատութիւնը, որուն 2–րդ եւ 3–րդ հատորները նուիրուած են Հայկական լեռնաշխարհին։
Կովկասի երկրաբանության վերաբերեալ Ապիխ գրած է յիսունէն աւելի աշխատութիւն, առաջին անգամ գիտականօրէն բացայայտած անոր բնութեան ֆիզիկա-աշխարհագրական առանձնայատկութիւնները եւ լեռնային՝ գրագիտական, բնոյթը։ Ապիխը կը համարուի «Կովկասի երկրաբանութեան հայրը»։


== Գրականութիւն ==
Волкова С. П и Тихомиров В. В., Жизнь и труды Германа Вильгельмовича Абиха, «Очерки по истории геологических знаний», 1959, л. 8 (կայ Ապիխի աշխատութիւններու ամբողջական ցանկը)։
Մաքսուտ (բժիշկ)

Մագսուտ (անյայտ - 27 Մայիս 1915), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Ազգութեամբ հայ է։ Ունեցած է բարձրագոյն բժշկական կրթութիւն։ Ծառայած է որպէս Օսմանեան ոստիկանական բժիշկ։ 1915 թուականի Մայիսին, բժիշկ Պաղ­տա­սար Վար­դա­նեա­նը (դեղագործ Վահան Վարդանեանի եղբայրը), բժիշկ Արմենակ Հայրանեանը եւ ոստիկանական բժիշկ Մաքսուտը ձերբակալուած ու բանտարկուած են (պատճառի մասին կարդալ Արմենակ Հայրանեանի կենսագրականը)։
1915 թուականի Մայիս 27-ին, Պ. Վարդանեանին, Ա. Հայրանյանին եւ Մաքսուտին խիստ ծեծի եւ տանջանքներու ենթարկելէ յետոյ, ձեռքերը կապած ու տարած են Եէնիխանէն 2 ժամ դէպի հարաւ-արեւմուտք, Իթ Տաղըի ստորոտոը՝ «Իթ Մեզարը» կոչուած վայրը (Սե­բաս­տի­այի մօտակայքը) եւ Մուամմերի հրահանգով, թուրք ոստիկան-զինուորներու ձեռքով գնդակահարած ու թաղած են։ Ոճրագործութեան ներկայ եղած են Իթթիհատի պատասխանատուներէն Ալի Շեֆիքը եւ Փերթեւ պէյը, որոնք նաեւ լուսանկարած են դէպքը։


== Գրականութիւն ==
Կազմեց Առաքել Ն. Պատրիկ, Պատմագիրք Յուշամատեան Սեբաստիոյ Եւ Գաւառի Հայութեան, Ա. Հատոր, Հրատարակութիւն՝ Համասեբաստահայ Վերաշինաց Միութեան, Նիւ Եորք, տպ. «Մշա­կ», Պէյրութ, 1975, 880 էջ։
Իսկահատեան Հ., Վկայարան հայկական ցեղասպանութեան, Գիրք Գ., Պէյրութ, 2011, 395 էջ։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Թովմայականութիւն

Թովմայականութիւն, փիլիսոփայական ուղղութիւն մը, որ առաջացած է Թովմա Աքուինացի (1225-1274, փիլիսոփայ, աստուածաբան եւ եկեղեցական դոկտոր) աշխատութիւններու եւ մտքերու ժառանգութեան արդիւնքով: Փիլիսոփայութեան մէջ անոր վիճահարոյց հարցերը եւ մեկնաբանութիւնները Արիստոտելի վերաբերեալ թերեւս անոր ամենայայտի աշխատանքներն են:
Աստուածաբանութեան մէջ անոր "Ամենաբարձր աստուածաբանութիւնը" (Summa Theologica) կը համարուի ամենաազդեցիկ փաստաթուղթերէն մէկը միջին դարերու աստուածաբանութեան մէջ: Փիոս 10-րդ պապը իր աշխատութեան մէջ (encyclical Doctoris Angelici) կը զգուշացնէ, որ եկեղեցական ուսմունքները չեն կրնար ընկալուիլ առանց Թովմայի գլխաւոր թեզերու փիլիսոփայական հիմունքներուն։
Թովմայի փիլիսոփայութեան հիմնական դրոյթները չեն սահմանուիր կարծիքներու բաժանմունքին մէջ, որոնք ենթակայ են քննարկման, բայց կը համարուին հիմունքներ, որոնց վրայ հիմնուած են բնութեան ամբողջ գիտութիւնը եւ աստուածային երեւոյթները:
Վաթիքանի երկրորդ խորհուրդը Թովմայի համակարգը կը նկարագրէ որպէս "Յաւիտենական փիլիսոփայութիւն":