armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
1762 թուական

1762 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 62րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1762 ծնունդներ

Նոյեմբեր 11` Մկրտիչ Աւգերեան (մ.1854), աստուածաբան, լեզուաբան, թարգմանիչ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1762 մահեր
146 (թիւ)

146 (հարիւր քառասունվեց)՝ զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 145-ի եւ 147-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
յաջորդականութիւններ՝
 A001358  յիսուներորդ կիսապարզ թիւն է
կիրառութիւններ՝
146 Լուկինա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 146 -ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան Т (թէ) տառը
Տարուայ 146րդ օրն է Մայիս 26-ը (նահանջ տարիներուն՝ Մայիս 25-ը)
Սալլում Հատտատ

Սալլում Հատտատ (29 Յունիս, 1953 -), հայկական ծագում ունեցող Սուրիացի դերասան է։ Ծնած է Հալէպ։ 1980 թուականի 11 Օգոստոս-ին դարձեր է արուեստագէտներու ընկերակցութեան անդամ։ Այժմ կը բնակի Արաբական Միացեալ Էմիրութիւնների Ֆուճեյրա քաղաք, Սուրիայի իրադարձութիւններու պատճառով։


== Գործերը ==


=== Ֆիլմեր՝ ===
Մրջիւնի ճիչը
Ըլլալ, թէ չըլլալ
Մարդասպանը 2
Մարդասպանը 3


=== Թատրոններ՝ ===
Կէս մեթրի միջադէպը
Մեր ճանապարհները


=== հեռուստաշարք Սերիալներ ===
Կէս գիշերուայ երազները (1979)
Թեւերը (1986)
Ապու Քամել (1990)
Ապու Քամել 2 (1993)
Մարդու Անհետացումը (1992)
Յիշողութեան մէջ յանցագործութիւն (1992)
Հրաբուխը (1993)
Որդիներ եւ մայրեր (1993)
Քամիի բնակիչները (1992)
Քամիի զինուորները (1997)
Ուղտը (1998)
Ֆանթազիայի սիրահարները (2000)
Ընտանեկան յուշեր (2000)
Փոքր ծրագիրներ (2006)
Մեղուներու ճանապարհը (2009)
Նարկիզ ծաղիկը (2008)
Փոքրի սիրտեր (2009)
Կեանքի աղը (2011)
Եղբայրները (2014)
Թուղթի շուկան (2011)
Դիմակներու բացայայտումը (2011)


== Աղբիւրներ ==
نبذة عن سلوم حداد
Արամ Քալանթարեան

Արամ Քալանթարեան (1937, Սուխում, Վրաստան - 30 Մարտ, 2010, Երեւան, ՀՀ), ՀՀ ԳԱԱ անդամ, ակադեմիկոս, հայագիտութեւան եւ հասարակական գիտութիւններու մասնագէտ-ուսուցիչ:


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1937-ին Սուխում քաղաքին մէջ։ Բարձրագոյն կրթութիւնը ստացած է Երեւանի պետական համալսարանի պատմութեան հիմնարկին մէջ (1955-1959)։ Արդէն կայանի ուսումնառութեան տարիներուն հետ ձեւաւորուեցաւ անոր գիտական հետաքրքրութիւններու շրջանակը, այն է՝ միջնադարեան Հայաստանի նիւթական մշակոյթի ուսումնասիրութիւնը իր բազմակողմ դրսեւորումներով, իսկ նշանաւոր մայրաքաղաք Դուինը անոր հնագիտական ուսումնասիրութիւնների գլխաւոր ու հիմնական նպատակակէտը դարձաւ, մինչեւ 1977 արշաւախումբի անդամ ելլալով, պէտի տեղակալ, իսկ այնուհետեւ, իր ուսուցիչ, հնագէտ-պատմաբան, մասնագէտ Կարօ Ղաֆադարեանի մահէն ետք՝ արշաւախումբի պետ։ Անոր թեկնածուական եւ մասնագիտական ատենախոօսութիւնները («Դուինի նիւթական մշակոյթը 5-8-րդ դարերուն» - 1966, «Միջնադարեան Դուին քաղաքը» - 1990), շարք մը մենագրութիւններ՝ «Դուին I, Կեդրոնական թաղամասի պեղումները 1964-1970-ններու հաշուետուութիւն-ուսումնասիրութիւնը (1976), «Դուինի վաղմիջնադարեան կնքադրօշմները» (ռուսերէն) մենագրութիւնը (1982), Փարիզի մէջ ֆրանսերէն լեզուով «Մերձաւոր Արեւելքի քաղաքակրթութիւնը» մատենաշարով լոյս տեսած Դուինի պատմութեանն ու հնագիտութեան նուիրուած «Dvin. Historie et archéologie de la ville médiévale» ստուարածաւալ մենագրութիւնը (1996), նուիրուած են այդ վարչաքաղաքական ու մշակութային կեդրոնի համակողմանի հետազօտութեան։


== Պաշտօն ==
1986-ին Արամ Քալանթարեան ղեկավարած է համալսարանի նորակառոյցներու հնագիտութեան բաժինը, որ մեծ աշխատանքներ տարած է Հայաստանի տարբեր շրջաններուն մէջ՝ յուշարձանները աւերումէ փրկելու եւ բազմակողմանի գիտական ուսումնասիրութիւն կատարելու նկատմամբ։ Անոր գործին մասնակցութեամբ, հանրապետութեան նորակառոյցներուն մէջ պայմանագրային եղանակով կազմակերպուած եւ աշխատած է 40 արշաւախումբ։ 1993-2006-ններուն, Արամ Քալանթարեան համալսարանի տնօրէնի պաշտօնը վարած է եւ իր կազմակերպչական հմուտ ղեկավարման շնորհիւ, հատկապէս երկրի դժուար տարիներուն, համալսարանը կրցաւ գիտական ու անձնակազմներն ու հիմնական ներուժը պահպաել, նոյնիսկ որոշակի յաջողութիւններ արձանագրեց։ Համալսարանը յատուկ ձեռքբերումներ արձանագրեց անոր տնօրէնութեան վերջին տարիներուն։ Արամ Քալանթարեան եղած է համալսարանի գիտական, ինչպէս նաեւ գիտական աստիճաններ շնորհող խորհուրդներու նախագահ։ Անդամ էր նաեւ քանի մը այլ համալսարաններու եւ վարդապետանոցներու գիտական խորհուրդներու, հայագիտութեան գծով թեմաներու փորձագիտական հանձնաժողովի աշխատանքները կը վարէր։
Արամ Քալանթարեան մահացած է 30 մարտ 2010-ին:
1735 թուական

1735 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 35րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1735 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1735 մահեր
Հայոց Ցեղասպանութեան Յուշարձան (Սինկափուր)

Հայոց ցեղասպանութեան յուշարձան, խաչքար Սինկափուրի Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ բակին մէջ։


== Պատմութիւն ==
Խաչքարը տեղադրուած է ի յիշատակ հայոց ցեղասպանութեան նահատակներու։ 
Յուշարձանը տեղադրուած է 2014 թուականին Յիշողութեան պարտէզին, ուր ամփոփուած են նաեւ բազմաթիւ հայկական տապանաքարեր։ Յուշարձանի ստեղծման նախաձեռնողը Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ հոգաբարձուներու խորհրդի նախագահ Արմէն Բուդաղեանն է։


== Հեղինակ ==
Քանդակագործ՝ Վարազդատ Համբարձումեան


== Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցի ==
Սուրբ Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցին ամենահին քրիստոնէական կառոյցն է Սինկափուրի մէջ. կառուցուած է 1835 թուականին, օժուած՝ 1836 թուականին։ Եկեղեցւոյ բակին մէջ կան բազմաթիւ հայկական տապանաքարեր, որոնք ամփոփուած են Յիշողութեան պարտէզին մէջ։ Եկեղեցին կը գտնուի Սինկափուրի «Հիլլ» եւ «Արմենիա» փողոցներուն միջեւ։ 
Ան ազգային պատմական կոթող է, տեղակայուած է Սինկափուրի բոլոր քարտէսներուն վրայ։ 
Ճարտարապետը իրլանտացի Ճորճ Քոլմանն է։ Եկեղեցին հեղինակին ամենայայտնի գործերէն է։
Հայեր, միացէ՛ք

«Հայեր, միացէ'ք», Գուսան Հայկազունի կողմէ գրուած հայրենասիրական երգ։


== Պատմութիւն ==
Սկիզբէն միանալով Արցախեան շարժմանը՝ Գուսան Հայկազունը շարժման առաջին շաբաթուայ ընթացքին գրած է «Հայեր, միացէ'ք» երգը եւ առաջին անգամ անձամբ կատարած է այն 1988 թուականի Մայիսի 17-ին Օբերայի հրապարակին մէջ։


== Երգը ==
Հսկայ երկիր էր Հայաստանը մեր,
Բայց ինչքան ասես՝ թշնամի ուներ,
Բիւզանդացիներ, Պարսիկների հետ,
Ձեռք ձեռքի տուած բզկտեցին մեզ։
Ու թուրքն էլ վայրագ օգտուեց առիթից,
Կոտորեց ազգս, տիրացավ երկրիս։
Հայե՜ր միացէ՛ք, միացէ՛ք Հայեր,
Արցախն է մեզ կանչում, օգնութեան հասեք,
Դեռ ճամբայ ունինք, պի՛տ հասնինք սասուն,
Քաջերի հողը մեզ է սպասում։
Ուս ուսի տուած առիւծի նման,
Ետ բերենք հողն ու փառքը Հայութեան։
Պայծառ գալիք է սպասում Հային,
Այս դժուար պահին լինենք միասին,
Չի հանգստացեր, մեր հին թշնամին,
Ուզում է նորից կոտորել Հային։


== Ծանօթագրութիւններ ==
Գուսան Հայկազունը Ստեփան Քիրեմիջեանի «Լոյս աշխարհ» ծրագրին մէջ։
Մայր Հայաստան յուշահամալիր

Մայր Հայաստան յուշահամալիր, յուշահամալիր է Երեւանի մէջ, կառուցուած է ի նշանաւորումն ԽՍՀՄ-ի՝ Հայրենական մեծ պատերազմին տարած յաղթանակին։ Բացուած է 29 Նոյեմբեր 1950-ին Յաղթանակ զբօսայգիին մէջ։ Հեղինակը ԽՍՀՄ ժողովրդական ճարտարապետ Ռաֆայէլ Իսրայէլեանն է։ Պատուանդանի վրայ տեղադրուած էր ԽՍՀՄ ժողովրդական նկարիչ Սերկէյ Մերգուրովի հեղինակած Ժոզեֆ Սթալինի 17 մեթր բարձրութեան պղինձէ կոփածոյ արձանը։ 1951 թուականին հեղինակները արժանացած են ԽՍՀՄ պետական մրցանակի։ 1962 թուականին հանուած է Ժոզեֆ Սթալինի արձանը։ 1967 թուականին տեղադրուծ է Հայաստանի ժողովրդական նկարիչ Արա Յարութիւնեանի հեղինակած 22 մեթր բարձրութեան պղինձէ կոփածոյ «Մայր Հայաստան» արձանը։
Յուշահամալիրը նախագծուած է հայկական եռանաւ կոթիկ եկեղեցւոյ կառուցուածքով, ընդհանուր բարձրութիւնը 52 մեթր է։ Յաղթանակի յուշարձան ճարտարապետական եւ քանդակագործական մասերը համարժէք են եւ ընդհանուր մտայղացման սահմաններուն մէջ ունին ինքնուրոյն նշանակութիւն, բովանդակութիւն ու իմաստաւորում։ Պատերու զուսպ  մշակումը, քանդակազարդ շքամուտքի 19 չկրկնուող անուատախտակներու նուրբ նկարուածքը հարազատ են ազգային արուարձանի լաւագոյն նմոյշներուն։ Յուշարձանը կառուցուած է սեւ տուֆով։ 1970 թուականին բացուած է Հայաստանը Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակ 1941-1945 թուականներուն։ 
1995 թուականին ան վերանուանուած է Մայր Հայաստան զինուորական թանգարանի եւ անցած ՀՀ ՊՆ ենթակայութեան մէջ։ Թանգարանը գլխաւորաբար կ՛արտացոլայ 2 թեմա՝ Հայ ժողովուրդի մասնակցութիւնը երկրորդ համաշխարհային պատերազմին եւ Արցախեան ազատագրական պատերազմ։


== Տ-34 հրետանիի գողութիւնը ==
Զբօսայգիին ցուցանմոյշներուն մէջ ներառուած է Տ-34 հրետանին, որ երկրորդ համաշխարհային պատերազմին եղած է Սովետական բանակի հրետանիներէն մէկը, իսկ   30 Հոկտեմբեր 1974-ին բերուած է Թիֆլիսէն։ 1990 թուականին հրետանին գողցած են ֆետայիական շարժման մասնակիցները՝ զայն գործարկելու յոյսով։ Մէկ ամիս անց հրետանին յայտնաբերուած է Էջմիածինի շրջակայքին մէջ։


== Պատկերասրահ ==
Նիքէղ

Նիքէղ (լատ.՝ Niccolum), քիմիական տարր մըն է, որուն նշանն է Ni, կարգահամարը՝ 28, ատոմական զանգվածը՝ 58.70։


== Պատմութիւն եւ անուանում ==
Նիքեղը յայտնաբերած (1751), անջատած եւ անուանած է շուէտացի քիմիագէտ Աքսել Ֆրէտրիք Քրոնսթետթը (շուէտ.՝ Axel Fredrik Cronstedt, 1722-1765)։
Անուանումը ծագած է NiAs միներալի «Պղինձի չար ոգի» գերմաներէն՝ Kupfernickel բնորոշումէն,։ 17րդ դարէն յայտնի այդ միներալը արտաքին տէսքի պատճառաւ շփոթութեան մէջ կը գցեր պղնձահանք փնտռող լեռնագործները:
Նիքէղի հարուստ հանքավայրերու (Նոր Քալետոնիա, Քանատա) եւ պողպատն «ազնւացնելու» յատկութեան յայտնաբերումը ([[19րդ դար]]ուն վերջ) բերաւ նիքէղի արտադրութեան ընդլայնմանը։ Մինչ այդ նիքէղը կ'օգտագործուէր միայն ոսկերչութեան մեջ՝ արծաթանման համաձուլուածքների ձեւով։


== Բնագիտական Յատկութիւններ ==

Նիքէղը ճերմակ արծաթափայլ, կռելի մետաղ է, հալման ջերմաստիճանը՝ 1453 °C, եռմանը՝ 2730 °C, խտութիւնը՝ 8900 քկ/մ3։ Երկաթամակնիսական է։ Միջին աշխուժութեան քիմիական տարր է։ Քիմիական յատկութիւններով կը նմանի երկաթին եւ կոբաղտին, մասամբ՝ նա պղնձին ու ազնիւ մետաղներուն։


== Քիմիական Յատկութիւններ ==
Տարրերու պարբերական համակարգի 4րդ պարբերութեան 8-րդ խումբի տարր, d տարր է, հիւլէի ելեքտրոնային թաղանթներու կառուցուածքն է 3s23p63d84s2, К եւ Լ թաղանթները լրացուած են։
Բնական նիքէղը բաղկացած է 58Ni (67, 76 %), 60Ni (26,16%), 61Ni (1,25%), 62Ni (3,66% )ե 64Ni (1,16%) կայուն իզոթոփներէն։ Ատացուած են 56, 59, 63, 65 եւ 66 զանգուածի թիւերով արհեստական ռատիոաշխոյժ իզոթոփներ, որոնցմէ առաւել երկարակեաց են 59Ni (կիսատրոհման պարբերութիւնը 8•104 տարի է) եւ 63Ni (T1/2=91.6 տարի)։
Պօղոս Արապեան

Արապեան Պօղոս Ապուշէխցի (1742, Ապուչեխ, Ակն - 1835, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն), հայ տպարանատէր։
Ծնած է Ակնէն ոչ հեռու գտնուող՝ Ապուշէխ, գիւղին մէջ։ Հօրը հետ կը տեղափոխուի Պոլիս, ուր ժամանակաւորապէս կը զբաղի մանրավաճառութեամբ, իսկ այնուհետեւ աշակերտելով հօրը՝ տպագրիչ Յովհաննէս Աստուածատուրեանին՝ կը սերտէ եւ խորապէս կ՚ուսումնասիրէ ժամանակի տպագրական գործը։
Հետզհետէ կատարելագործելով ու լրացնելով հօր ստեղծած հայերէն տառաձեւերը ու զարգացնելով տպագրական աշխատանքի ոլորտի մէջ ունեցած կարողութիւնները, Պօղոս Արապեան կը ձեռնարկէ նաեւ վրացական ու թուրքական տպագրութեան հիմք դարձած առաջին տառաձուլուածքներու ստեղծումը։
1770-ական թուականներուն Պօղոս Արապեան՝ որպէս հմուտ գրաձուլիչ, Կ․ Պոլսոյ մէջ տպարան կը հաստատէ, որ իր ընդարձակութեամբ առաջին տեղը կը գրաւէր։ Այս տպարանէն ներս տպուած են մեծ թիւով պարբերական հանդէսներ՝ «Ազդարար  Բիւզանդեան», «Սուրհանդակ  Բիւզանդեան», «Նոյեան  Աղաւնի» եւ 1856-ին՝ «Զուարճախօս»-ը։ 1820 թուականէն սկսած, այս տպարանին մէջ լոյս տեսած են՝ «Բան  Հրաւէր  Սիրոյ», «Պատմութիւն  Մարինայ  Կուսին», «Շարական» եւ այլ հոգեւոր բովանդակութեամբ գիրքեր։
Պօղոս Արապեան մահացած է Կ․ Պոլսոյ մէջ, իսկ տպարանը երկար ժամանակ  գոյատեւած է մահէն ետք։


== Գրականութիւն ==
Ա. Ադամեան, Վրաց Հերակլ Բ. Թագաւորի եւ տպագրիչ Պօղոս Յովհաննիսեանի պայմանագիրը., - «Բանբեր Մատենադարանի», 1956, N3, էջ 115-120։
Հ. Սահակ Ճեմճեմեան, Տպագրիչ Պօղոս Արապեան եւ Հերակլ Բ. Վրաց թագաւորը,- «Բազմավէպ», 1978, 1-2, էջ 67-98։
Անգլերէն

Անգլերէն (English), արեւմտագերմանական լեզու, որմով առաջին անգամ խօսած են վաղ միջնադարեան Անգլիոյ մէջ, որ այսօր կը համարուի համաշխարհային լեզու։ Անիկա շուրջ 60 ինքնիշխան պետութիւններու պաշտօնական լեզուն է, կը համարուի Միացեալ Թագաւորութեան, Միացեալ Նահանգներու, Քանատայի, Աւստրալիոյ, Իրլանտայի եւ Նիւ Զելանտայի ամենատարածուած լեզուն: Այս լեզուն ամէնէն շատ գործածական է Քարիպեան կղզիներուն մէջ, Ափրիկէի եւ Հիւսիսային Ասիոյ մէջ: Աշխարհի տարածքին տարածուած երրորդ մայրենի լեզուն է  Մանտարինէն եւ Սպաներէնէն ետք: Անգլերէնը երկրորդ լայնօրէն ուսումնասիրուող լեզուն է Միացեալ Ազգերու, Եւրոպական Միութեան եւ աշխարհի այլ երկիրներու համար, ինչպէս նաեւ տարածաշրջանային այլ կազմակերպութիւններու համար։


== Ծագում ==
Անգլերէնը զարգացում կ'ապրի 1400 տարիներու ընթացքին։ Լեզուն վաղ շրջաններուն կոչուած է Հին անգլերէն, երբ անգլո-ֆրանսական բարբառները Մեծն Բրիտանիա բերած են Անգլո-Սաքսոնական բնակիչներու կողմէ 5-րդ դարուն։ Միջին անգլերէնի սկիզբը կը համարուի 11-րդ դարը, երբ նորմանտացիները կը գրաւեն Անգլիան: Անգլերէնի սկիզբը 15-րդ դարը կը համարուի, որ յիշուած է տպագրական ներդրումներ բերելով Լոնտոն, Քինկ Ճէյմզի Աստուածաշունչի տարբերակով, ինչպէս նաեւ ձայնաւորներու լայն փոփոխութիւններով: Բրիտանական կայսրութեան աշխարհահռչակ ազդեցութեան միջոցով ժամանակակից անգլերէնը համաշխարհային տարածում կը գտնէ 17-20-րդ դարերու կէսերուն։ Անգլերէնը կը դառնայ  միջազգային ճառերու առաջատար լեզու, հաղորդակցման հիմնական լեզու՝ շարք մը տարածաշրջաններու եւ մասնագիտական ոլորտներու մէջ, ինչպիսին է գիտութիւնը եւ այդ ամէնը թերթերու, գիրքերու, հեռագիրի, հեռախօսի, ձայնագրիչներու, ձայնասփիւռի, արբանեակային հեռուստատեսութեան եւ համացանցի միջոցով, ինչպէս նաեւ կը նպաստէ Միացեալ Նահանգներու առաջացման՝ որպէս համաշխարհային գերտերութիւն:


== Քերականական Առանձնայատկութիւններ ==
Ժամանակակից անգլերէնի մէջ կան քիչ թիւով ձեւաբանական խոնարհումներ, իսկ շարահիւսութիւնը ընդհահուր առմամբ անջատ կը դիտուի։ Անգլերէնի հիմքին մէջ օժանդակ բայերն են, բարդ ժամանակաձեւերու, բայի կերպերու եւ եղանակի ճիշտ շարադասութիւնը, ինչպէս նաեւ կրաւորական կառուցուածքը, հարցականի եւ ժխտականի ձեւերը։ ։
Սոխով Ապուր (ֆրանսական)

Սոխի ապուր (ֆրանսերէն՝ soupe à l’oignon  սուփ ա լընօ, ֆրանսական խոհանոցի իւրօրինակ ճաշատեսակ, շատ ինքնատիպ համով եւ շատ հագեցնող: Իր խտութեան եւ չափէն դուրս հագեցնող լինելու պատճառաւ անիկա համեմատելի է մեր խաշին հետ: Սովորաբար կը ծառայէ, ճաշէն առաջ, որպէս թեթեւ եւ սննդարար ուտեստ։


== Բաղադրութիւն ==
Պատրաստութեան համար անհրաժեշտ են՝ գլուխ սոխ, պրաս (պուլկարական սոխ, лук порей), սխտոր պճեղ, ձիթապտուղի իւղ , կարագ, ալիւր, սպիտակ գինի, արգանակ (տաւարի, հաւու կամ բանջարեղէնի), հաց, կոշտ պանիր։


== Պատրաստութիւն ==
Սոխը, պրասն ու սխտորը մաքրել, ապա լաւ մը լուալ: Սոխը կտրատել երկայնակի եւ բարակ շերտերով: Պրասը՝ օղակներով: Սխտորը՝ տաշեղներով: Կաթսային մէջ տաքացնել ձիթապտուղի իւղն ու կարագը, ապա լեցնել սոխը եւ պրասը: Շատ ցած կրակի վրայ տապկել երկու ժամ: 1 ժամը լրանալէ ետք աւելացնել նաեւ սխտորը եւ եփել եւս մէկ ժամ:
Այս ապուրին գլխաւոր գաղտնիքն է՝ սոխը պէտք է շատ երկար եւ շատ մարմանդ կրակի վրայ եփի, որ ամբողջովին կարմրի: Ընթացքին պէտք է պարբերաբար խառնել, որպէսզի տակը չկպչի:
Միաժամանակ կարելիէ պատրաստել արգանակը: Այն կրնայ ըլլալ տաւարի, հաւու կամ բանջարեղէնային: Տաւարի կամ հաւու արգանակ պատրաստելու համար կաթսային մէջ լեցուցէ՛ք համապատասխանաբար տաւարի կամ հաւու ոսկորները, մէջտեղէն երկայնակի կիսած մէկ-երկու ստեպղին, մէկ գլուխ սոխ կամ մի քանի պրասի կանաչ հատուածներ, մէկ պճեղ սխտոր: Բանջարեղէնի արգանակի համար լեցուցէ՛ք նոյն բաները՝ առանց ոսկորներու: Աւելացուցէ՛ք ջուր եւ եփեցէ՛ք: Մեկ ժամ ետք աւելացուցէ՛ք աղ:
Երկու ժամ տապկելէ ետք սոխին վրայ աւելացուցէ՛ք ալիւրը, աւելացուցէ՛ք սպիտակ գինին, ապա աւելացուցէ՛ք քամած արգանակը: Հինգ-տասը վայրկեան ետք սոխով ապուրը պատրաստ կ՛ըլլայ: Այն բաւական թանձր պէտք է ըլլայ:


== Մատուցման Եղանակ ==
Հրակայուն ապուրի ամաններու էջ լեցուցէ՛ք մէկ-մէկեւկէս շերեփ սոխով ապուր, վրան դրէ՛ք հացի կտորներ, վրան՝ քերած պանիր: Նախընտրելի է հալող տեսակի պանիր։ Դրէ՛ք փուռին ամենավերի յարկը՝ ամենաբարձր ջերմաստիճանով, որպէսզի պանիրը հալի եւ հացը կարմրի: Այդ ընթացքին ապուրն աւելի կը թանձրանայ, քրեմ-ապուրի խտութիւն կը ստանայ: Երեք-չորս վայրկեան բաւական է վերջնական արդիւնքին հասնելու համար։
197 (թիւ)

197 (հարիւր իննսունեօթ)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ է 196-ի եւ 198-ի միջեւ


== Յատկութիւններ ==
 A000040  քառասունհինգերորդ պարզ թիւն է
եօթ յաջորդական պարզ թիւերու գումար է՝ 197=17+19+23+29+31+37+41
առաջին տասներկու պարզ թիւերու գումարն է՝ 197=2+3+5+7+11+13+17+19+23+29+31+37
բոլոր երկնիշ պարզ թիւերու բոլոր նշաններու գումարն է՝ 197=(1+1)+(1+3)+(1+7)+(1+9)+(2+3)+(2+9)+(3+1)+(3+7)+(4+1)+(4+3)+(4+7)+(5+3)+(5+9)+(6+1)+(6+7)+(7+1)+(7+3)+(7+9)+(8+3)+(8+9)+(9+7)
կիրառութիւններ
197 Արետէ աստեղնեակի կարգային թիւն է
 Alt + 197 -ի գործադրումով կը ստացուի ┼ նշանը
Տարուայ 197րդ օրն է Յուլիս 16-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յուլիս 15-ը)
Արշակ Չորպաճեան

Արշակ Չորպաճեան Կիրակոսի (մօտ 1880, Մարաշ, Մարաշի գաւառ, Հալէպի նահանգ- անյայտ), հայ դեղագործ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է մօտ 1880 թուականին Հալէպի նահանգի, Մարաշի գաւառի կեդրոն՝ Մարաշ քաղաքին մէջ, Հաճի Կիրակոսի ընտանիքին մէջ։ 1902 թուականին աւարտած է Մարաշի ազգային վարժարանը։ 1902-1903 թուականներին դասաւանդած է Մարաշի ազգային վարժարանէն ներս։ 1904 թուականին աւարտած է ամերիկացի միսիոներներու՝ Այնթէպի Կեդրոնական Թուրքիոյ գոլէճը։ 1907 թուականին աւարտած է Պէյրութի ամերիկեան համալսարանի բժշկական բաժինի դեղագործական ճիւղը։ 1907 թուականին Եգիպտոս տեղափոխուած է։ Ըլլալով ՀՅԴ Կի­լի­կի­ոյ շրջանի եռանդուն անդամներէն մէկը՝ 1907 թուականին ուղարկուած է Ժընեւ` ՀՅԴ «Դրօշակ» պաշտօնաթերթին խմբագրութեան։ 1908 թուականին՝ Օսմանեան սահմանադրութեան վերահաստատումէն ետք, Մարաշ վերադարձած է։
Ատանայի կոտորածի ժամանակ, որպէս յեղափոխական-կազմակերպիչ, Մարաշի Պատերազմական ատեանը զինք մահուան դատապարտած է։ Կրցած է Թուրքիայէն Եգիպտոս փախչիլ։ 1918 թուականին փորձած է Թուրքիա վերադառնալ, սակայն, տեսնելով Ատանայի ու Կիլիկիոյ պայքարները, ջարդերը եւ հայաթափումը, ստիպուած եղած է մեկնիլ Եգիպ­տոս, ուր դեղագործութեամբ զբաղած է։ «Մա­րաշ» գիրքի հրատարակութեան նպաստած է ՀՅԴ գործունէութեան մասին տեղեկութիւններ տալով։


== Գրականութիւն ==
Գալուստեան Գրիգոր Հ., Մարաշ կամ Գերմանիկ եւ հերոս Զէյ­թուն, Նիւ Եորք, 1988։


== Աղբիւր ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Մանկավարժական թանգարան (Պելկրատ)

Մանկավարժական թանգարան (սերպ.՝ Педагошки музеј), կրթութեան նուիրուած թանգարան Սերպիոյ մէջ: Տեղակայուած է Պելկրատի Ստարի կրատ համայնքին մէջ գտնուող հին Ռեալկի շէնքը (19-րդ դարու դպրոց), որ կառուցուած է 1837-1838 թուականներուն:


== Նկարագիր ==
Թանգարանը հիմնադրուած է Տիմիդրի Փուտնիկովիչի նախաձեռնութեամբ 1896-ին Սերպիոյ Ուսուցիչներու միութեան կողմէն՝ մանկավարժական եւ պատմական արժէք ներկայացնող առարկաներու եւ իրերու հաւաքման եւ պահպանման նպատակով: Երկու համաշխարհային պատերազմներու ժամանակ ամբողջութեամբ ոչնչացուած է:
1945-էն ետք թանգարանը վերականգնուած է, իսկ 1969-էն ունի մշտական ցուցադրութիւն «Սերպական դպրոցի տասը դարերը Պելկրատի Ռեալական գիմնազիայի մէջ», որ կը պատմէ սերպական դպրոցի պատմութեան մասին՝ սկսած 9-րդ դարէն մինչեւ 20-րդ դարու սկիզբը:
Շէնքը կառուցուած է դասական ոճով, հաւանաբար Ֆրանց Եանկէի ոճով: Սկիզզբը այն կը համարուէր քաղաքապետ Ցվէտքօ Ռայովիչի նստավայրը, այնուհետեւ այնտեղ տեղակայուեցան անգլիական դեսպանատունը, ոստիկանութիւնը, եւ այն կը ծառայէր որպէս բանակային ստորաբաժանման շէնք: Շինութիւնը կը համարուի եւրոպական ոճով կառուցուած հնագոյն շէնքերէն մէկը: 20-րդ դարու սկիզբը անոր կից կառուցուեցաւ երկյարկանի դպրոցի շէնք՝ նոր ճարտարապետութեան ոճով:


== Գրականութիւն ==
Путниковић, Драгољуб М.; Симић, Сузана С.; Јевтић, Бојана М. (2007). Библиографија радова Димитрија Ј. Путниковића. Београд: Педагошки музеј. ISBN 978-86-82453-03-1.
Տարեցներու Միջազգային Օր

Տարեցներու Միջազգային Օր, 1 Հոկտեմբերը կը նկատուի տարեցներու միջազգային օր, որ հռչակուած է 14 Դեկտեմբեր 1990-ին ՄԱԿ-ի Ընդհանուր Ժողովի կողմէ։ 

1990 թուականի Դեկտեմբեր 14-ին,  ՄԱԿ-ի Ընդհանուր Ժողովի կողմէ կատարուած քուէարկութեամբ՝ 1 Հոկտեմբերը,  հաստատուած է իբրեւ Տարեցներու Միջազգային Օր, ըստ արձանագրուած 45/106 բանաձեւին։ Տօնը առաջին անգամ նշուած է 1991 թուականի Հոկտեմբեր 1-ին։
Տօնը կը նշուի տարեց մարդոց խնդիրները եւ իրենց շրջապատին միջեւ ծագած տարակարծութիւնները բարձրացնելու նպատակով, ինչպէս, օրինակ, ծերանալը եւ երէցներու չարաշահումները: Այն նաեւ երէցներուն՝ հասարակութեան նկատմամբ, կատարած ներդրման գնահատման օր է։
Այս տoնը համանման է Միացեալ Նահանգներու եւ Քանատայի մէջ նշուած ազգային Մեծ տատիկի ու պապիկի օրուան, ինչպէս նաեւ Չինաստանի «Double Ninth Festival»-ին (կրկնակի իններորդ փառատօն) եւ Ճափոնի «Respect for the Aged Day»-ին (Երէցներու յարգանքի օր):


== Թիրախային Խումբ ==
Տարեցները կամաւոր աշխատանքներ կը ներկայացնեն ըկերութեան, իրենց կատարած բազմաթիւ ներդրումներով՝ կեանքէն ստացած իրենց փորձառութիւններն ու գիտելիքները փոխանցելու յաջորդող սերուդներուն։
Աշխարհի տարածքին երէց մարդոց թիւը կը հասնի (60 տարիէ աւելի) մօտ 600 միլիոն մարդու (2012 թուական)։ Իսկ 50 տարի ետք, այդ կ՛ակնկալուի բարձրանալ 2 երկիլիոն մարդու։

Կազմակերպութիւններն ու խմբակները, որոնք կը նշեն համաշխարհային այս օրը՝
Տարեց մամիկներն ու պապիկները:
Տարեցները հոգացող պետական հաստատութթիւնները:
Անհատներ եւ ընտանիքներ որոնք հետագրգրուած են ծերերու խնամատարութեամբ:
Առողջապահական խնամատարութեան եւ տարեցներու վերականգնման ոլորտներու աշխատակիցները:
Առողջապահական կեդրոններէն ներս առողջապահութեանբ աշխատողները:


== Օրուան նպատակներն ու պատգամները ==
Միջազգային Տարեցներու օրուան նպատակներն ու պատգամներն կ՛անդրադառնան այդ խմբակին կատարած ներդրումներուն եւ հասարակութեան զարդացման համար նախաձեռնած քայլերուն: Այդ նպատակներէն են՝  

Առողջապահական ծառայութիւններու հզօրացումը եւ հիւանդութիւններու կանխարգելութիւնը, համապատասխան արհեստագիտական միջոցներու յատկացումն ու  բարեփոխութիւնը։
Ծերերը խնամելու հեռանկարով՝ վերապատրաստել աշխատակազմը:
Ապահովել երէցներուն անհրաժեշտ կարիքները, անոնց պահանջները բարելաւելու նպատակով (դարմանատուները):


== Տարեկան Թեմաներ ==

2011: Աճող հնարաւորութիւնները եւ Համընդհանուր ծերացման մարտահրաւէրները
2012: Երկարակեցութիւնը: Ապագայի կերտմումը
2013: Ապագան որ կ՛ուզենք: Տարեցները ի՞նչ կ՛ըսեն
2014: Ոչ ոք ետեւ ձգել: Բոլորին համար հասարակութիւնը խթանել
2015: Կայունութիւնն ու Տարիքի համընդգրկունութիւնը  քաղաքային միջավայրի մէջ
2016: Ընդդիմանալ Ծերութեան


== Արտաքին յղումներ ==
ՄԱԿ-ի պաշտօնական կայքէջ(անգլերէն)
WHO-ի պաշտօնական կայքէջ(անգլերէն)
Տարեցներու Միջազգային Միութիւն(անգլերէն)
Գերմանիոյ Ազգային Գրադարան

Գերմանիոյ ազգային գրադարան (գերմաներէն՝ Deutsche Nationalbibliothek կամ DNB), կեդրոնական ատենագրական գրադարան եւ ազգային մատենագիտական կեդրոն Գերմանիաոյ Դաշնային Հանրապետութեան մէջ, որուն խնդիրն է հաւաքագրել, մշտապէս արխիւացնել, վավերագրել եւ արձանագրել 1913-էն ի վեր գերմանական, գերմանալեզու, ինչպէս նաեւ Գերմանիոյ մասին օտարալեզու հրապարակումները, գերմանական ստեղծագործութիւններու թարգմանութիւնները, 1933-1945-ններու ընթացքին արտերկրին մէջ գերմանախօս գաղփական հրատարակումները եւ ապահովել հանրութեան համար անոնց հասանելիութիւնը:
Գերմանիոյ ազգային գրադարանը կ՛ապահովէ համատեղ արտաքին յարաբերութիւններ ազգային եւ միջազգային մակարդակով։ Ան Գերմանիոյ մէջ կը հանդիսանայ մատենագիտական կանոններու եւ չափանիշներու ստեղծման եւ պահպանման առաջատար գործընկեր եւ զգալի դեր ունի միջազգային գրադարանային չափանիշներու մշակման գործին մէջ: Հրատարակիչներու հետ համագործակցութիւնը օրէնքով, «Գերմանական Լայպցիկեան գրադարանի մասին օրէնքով»՝ 1935-էն (գերմաներէն՝ Deutsche Bücherei Leipzig, 1969-էն՝ «Գերմանական Ֆրանքֆուրթեան գրադարանային օրէնքով» (գերմաներէն՝ Deutsche Bibliothek Frankfurt:


== Պատմութիւն ==

Գերմանական Քաղքենի Յեղափոխութեան ժամանակ գրավաճառներն ու հրատարակիչները իրենց աշխատանքները առաջարկեցին Ֆրանքֆուրթի պառլամենտին՝ պառլամենտական գրադարան ունենալու համար։ Յոհան Հենրիխ Պլաֆի կողմէն ղեկավարուող գրադարանը Reichsbibliothek («ռեյխ գրադարան») անունը ստացաւ։ Յեղափոխութեան տապալումէն ետք, գրադարանը լքուեցաւ եւ արդէն գոյութիւն ունեցող գիրքերը պահուեցան Նիւրնբերգի գերմանական ազգային թանգարանին մէջ: 1912-ին Լայպցիգ քաղաքը, որ ամենամեայ գիրքի տոնավաճառի եւ Börsenverein der Deutschen Buchhändler (Գերմանացի գրաւաճառներու ընկերակցութիւն) կեդրոն կը համարուի, համաձայնուեցաւ հիմնելու գերմանական ազգային թանգարան Լայպցիգի մէջ։


=== Երկրորդ գրադարանի ստեղծում ===

1946 թուականին Գէորգ Քուրթ Շաուերը, Հենրիխ Քոպերթը, Վիթորիօ Քլոսթերմանը եւ փրոֆեսոր Հանս Վիլհելմ Էփելշեյմերը՝ Ֆրանքֆուրթի համալսարանական գրադարանի տնօրէնը, նախաձեռնեցին Ֆրանքֆուրթի մէջ վերստեղծել Գերմանիայի արխիւային գրադարանը։ Ամերիկեան գօտու գրքի առեւտուրի ներկայացուցիչները համաձայնեցան առաջարկին, իր համաձայնութիւնը տուաւ նաեւ ԱՄՆ ռազմական իշխանութիւնը։ Գրադարանը իր գործունէութիւնը սկսաւ Ռոթշիլտ գրադարանի ծխասենեակէն, որը ռմբակոծուած համալսարանի համար կը ծառայէր որպէս յարմարաւէտ սենեակ։
Գերմանիոյ մէջ ստեղծուեցաւ երկու գրադարաններ, որոնք կ'իրականացնէին ազգային գրադարանի գործառոյթները։ Իւրաքանչիւր տարի կը հրատարակուէր գրեթէ նոյն բովանդակութեամբ երկու մատենագիտական գրացուցակ։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Արտաքին յղումներ ==
dnb.de — German National Library(անգլերէն)
Deutsches Musikarchiv Berlin(գերմ.)
AG Sammlung Deutscher Drucke(անգլերէն)
Libraries-Link.net – German Internet portal for libraries
LibWeb Germany – List of Library Servers in Germany (անգլերէն)
Սեպիլի Պարտէզ

Սեպիլ այգի, Սեպիլի այգին Սուրիոյ Հալէպ քաղաքի 2-րդ մեծ այգին է (Հանրային Այգի)։ Կը գտնուի Սեպիլ թաղամասի հիւսիս արեւմուտքը։ Այգին բացուած է 1896-ին։ Այգիին մէջ կային երեխաներու համար օրօրոցներ եւ սահնակներ, ճաշարաններ, սրճարաններ․ ինչպէս նաեւ՝ վանդակուած կապիկներ, նապաստակներ, թռչնազգիներ եւ աւազանի մէջ լողացող բադեր ու սագեր: