armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ատամ Սանտլըր

Ատամ Ռիչարտ Սանտլըր, (անգլերէն՝ Adam Richard Sandler, ծնած է 9 Սեպտեմբեր, 1966 թուականին) ան Ամերիկացի դերասան, արտադրող, բեմադրիչ եւ երաժիշտ մըն է: Սանտլըր մասնակցած է բազմաթիւ ֆիլմերու որոնց շահերը եղած են աւելի քան 2 պիլիոն տոլար: Ատամ մեծապէս ճանչցուած է իր ծիծաղելի կերպարներով տարբեր ֆիլմերու մէջ, օրինակ՝ Billy Madison (1995), Happy Gilmore (1996), The Waterboy (1998), The Wedding Singer (1998), Big Daddy (1999), Mr. Deeds (2002), եւ այլն:
Սանտլըր հրատարակած է 5 ալպոմներ իր գործընթացքին ժամանակ, որոնցմէ են՝ They're All Gonna Laugh at You! (1993) եւ What the Hell Happened to Me? (1996):


== Ֆիլմեր ==
Կաղապար:Columns-list


== Ալպոմներ ==


== Արտաքին յղումներ ==

Ատամ Սանտլըր Internet Movie Database կայքէջին վրայ
Պաշտոնական կայք
Կաղապար:Imdb name
Ադամ Սենդլերը երկրորդ դուստրն է ունեցել
Հայոց Ցեղասպանութեան Յուշարձան (Լիեր)

53.2275°N 7.4594°E﻿ / 53.2275; 7.4594

Հայոց Ցեղասպանութեան յուշարձան, խաչքար Գերմանիոյ Ներքին Սաքսոնիա նահանգին Օստֆրիսլանտ մարզի Լիեր քաղաքին կեդրոնական հրապարակին մէջ։ Տեղադրուած է 10 Հոկտեմբեր 2015-ին։


== Պատմութիւն ==
Խաչքարը տեղադրուած է ի յիշատակ Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերուն՝ Հայոց Ցեղասպանութեան 100-րդ տարելիցին առիթով: Խաչքարին վրայ քանդակուած է՝ «ՀԱՅՈՑ ՄԵԾ ԵՂԵՌՆ, 1915»:
Խաչքարը ստեղծուած է Լիերի միակ հայ Թովմասեան ընտանիքի ջանքերով եւ նիւթական միջոցներով։ Անոնց շնորհիւ յուշակոթողը ներառուած է Գերմանիոյ պատմամշակութային արժէքներուն ցանկին մէջ։ 9 Յուլիս 2015-ին Լիերի քաղաքային խորհուրդին նիստին ընթացքին, խաչքարը ստացեր է պետական կարգավիճակ։ Այս խաչքարը Գերմանիոյ մէջ գտնուող առաջինն է, որ անցած է պետական հսկողութեան տակ։
Խաչքարին բացման արարողութեան ներկայ գտնուած են Լիերի քաղաքապետ Պէաթրիս Քուլ, նախկին քաղաքապետ Ուոլֆկանկ Քելլներ, Գերմանիայի մէջ Հայաստանի դեսպան Աշոտ Սմբատեան, մարզային խորհուրդին ղեկավար Պէրնհարտ Պրամլակէն, հայ, գերմանացի եւ ռուս հոգեւորականներ, հասարակական-քաղաքական գործիչներ, մտաւորականներ, լրագրողներ, Գերմանիոյ հայ համայնքին բազմաթիւ ներկայացուցիչներ:


== Պատկերասրահ ==
Առաքել Ա․ Ապրոյեան

Առաքել Ա․ Ապրոյեան (1859, Գարահիսար - անյայտ, Մէրտին), 19-րդ դարու համարակալ։


== Կենսագրութիւն ==
Առաքել Ա․Ապրոյեան' ծնած է 1859 թուականին, Աֆրիգա Գարահիսար։ Ան իր ուսումին կ՚սկսի հոն, յետոյ կը շարունակէ Իզմիրի Սէն Ժօզէֆի դասընդացքներուն։ Ան իր ուսումը աւերտելէն վերջ կը դարնայ ծննդավայրին եւ Ռէժիի մէջ պաշտօն կ՚ստանայ։ 1889 ին Մազնիսա կը մեկնի առեւտուրի գործով։ Իսկ 1892 ին տարագրուած է դեպի Իզմիր։ Ղ․ Եսայեան Տան․ Հնչակեան մէջ պաշտօնավարած է իբր համարակալ։ Մէրտինի ճամբուն վրայ մեռած է։


== Աղբիւրներ ==
Յուշարձան, Կ․ Պոլիս, 1919, էջ 76․
Լեւոն Փաշալեան

Լեւոն Փաշալեան (1863, Սկիւտար, Թուրքիա - 1943), հայ գրող։


== Կենսագրութիւն ==
Իրապաշտներու գրականութեան հասրակաց գիծը՝ կեանքէն պատկերներ, կը կազմէ նաեւ Փաշալեանի պատմուածքներուն նկարագիրը։ Սակայն, գրագէտէն անկախ, անիկա նաեւ կազմուած հրապարակագիր մը եւ քրոնիկագիր մըն է, որուն քիչ էջերուն մէջ, այդ սեռերուն մէկ վարպետը կայ (Քիչ՝ որովհետեւ Փաշալեան ամէնեն անցողիկ գրագէտներէն մէկը եղաւ մեր մէջ, պարզապէս անոր համար՝ որ, արժանիքներ ունենալով հանդերձ, գրականութեան կիրքը կամ հաւատքը չունեցաւ):
Իր ամէնէն սրտայոյզ պատմուածքներուն իսկ ճամբով («Նոր զգեստը», «Վերջին համբոյր»ը, «Դրացուհին»), Փաշալեան նախ հոգեկան մեծ տրտմութիւններու արտայայտիչն է։ Կը սիրէ թանձր տխրութիւնները, ողբերական ըլլալու չափ ծանր թախիծը՝ երբ տիպարներ կ՛առնէ մեր ժողովուրդէն՝ անոնց տուներէն, սրտերէն եւ ապրումներէն ներս փնտռելու եւ գտնելու համար պարտկուած կամ լռութեամբ հասունցած վիշտեր։ Մարդկային ըլլալէ երբէք չի դադրիր այդ տխրութիւնը։ Երբ կը կարդաս իր պատմուածքները, բնազդդ քեզի կ՛ըսէ թէ ու՛ր պիտի հասնի վախճանը պատումին։ Անոր համար՝ որ անբռնազբօս ու եղերականօրէն իրական բաբախումով մը կ՛ապրին իր տիպարնենը ու կեանքէ՛ն մեզի տրուած են, եւ ոչ՝ երեւակայութենէն։


=== Գործեր ===
Քանի մը ուրիշ պատմուածքներու մէջ («Ցեղին ձայնը», «Ղալաթիոյ Րեսթը», «Տէրտէրին Ուխտը») տարբեր գծով մը ի յայտ կու գայ Փաշալեանի դիտելու եւ պատմելու մեծ շնորհը․- Ասոնց մէջ, հայ հոգին կամ նկարագիրը իրենց առհաւական, ժառանգական, անփոխելի կարգ մը բնութագծերով կը յատկանշուին։ Յամառ հայրենասիրութիւնը, ցիղայնութիւնը, տոկունութիւնն ու չարքաշութիւնը, արժանապատուութեան զգացումը՝ շօշափելի իրողութիւններ են իր տիպարներուն մէջ, որոնք Հայեր են․ յամառ Հայեր։
Ինչպէս առհասարակ բոլոր իրապաշտներուն՝ բայց մանաւանդ իր քով շեշտուած կերպով կեանքի հակադրութիւններուն սեւեռելու մղումը կայ։ Իր տիպարները ազնիւին ու անազնիւին, չարին ու բարիին, բախտաւորին ու դժբախտին, տկարին ու զօրաւորին հակադրութիւնը կը պատմեն, միշտ մեր սրտին հետ հաշտ ընթացքով մը։ Առհասարակ արցունք կը բերեն անոնք իրենց հետ, որովհետեեւ կեանքի մէ՛ջ իսկ արցունքով եւ խորին տրտմութեամբ վերջ կը գտնեն բոլոր այդ պայքարները կամ ճակատագրական բախումները։ Զօհրապները, Կիւրճեանները, Արփիարեանները եւ Փաշալեանները ուրիշ բան չըրին, բայց եթէ փնտռել Հայուն տառապանքի ու վշտի աղբիւրները՝ իր առօրեայ, ընտանեկան եւ ընկերային կեանքին մէջ, — շուկային մէջ, տան մէջ, ազգին մէջ․ սիրոյ ճակատին վրայ, ընտանեկան շրջապատի մէջ, մեր հաւաքական կեանքին մէջ։ Կարդացէ՛ք անոնցմէ որեւէ մէկը, ու պիտի հաստատէք որ անոնք կեցած են կեանքի խաղերուն ու դաւերուն առջեւ՝ մեր միամտութիւնը, կուսութիւնը, բարութիւնը կամ գաղափարականութիւնը հակադրելու համար աշխարհի չարիքներուն, կեղծին եւ ունայնութեան։
Ծնած է Սկիւտար (Պոլիս) եւ յաճախած է Պերպերեան վարժարան։ Թարգմանութիւններով մուտք գործեց գրական ասպարէզ, 1884-ին։ Տարի մը ետք, նոյն տարուան գրական հրատարակութիւններուն մասին իր կողմէ ստորագրուած տեսութիուն մը՝ կը գրաւէ ուշադրութիւնն Եղիա Տեմիրճիպաշեանի, որ հետեւեալ կերպով կ՛ուղջունէ զինք «Երկրագունտ»ի էջերէն։
Ստորոգրութիւններ:Ուիքիփետիա:Կաղապարներ

Կաղապար:Ուիքիպահեստ ստորոգութիւններ

Կաղապարներու ձեւաւորվող ցանկՍտորոգութիւններ:Ուիքիփետիա:Կառավարում
Հայկ Մելիքեան

Հայկ Մելիքեան (29 Նոյեմբեր 1980(1980-11-29), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), հայ դաշնակահար։ Արցախցի բանաստեղծ Սոկրատ Խանեանի թոռը:


== Կենսագրական գիծեր ==
Մելիքեան ծնած է Երեւան։ Աւարտած է Երեւանի Կոմիտասի անուան պետական երաժշտանոցի դաշնամուրային, ապա՝ ստեղծագործական բաժինը:
«Concerto di Concerti» 20-րդ դարու եւ ժամանակակից երաժշտութեան միջազգային փառատօնի շրջանակներուն մէջ 2000 թուականին Հռոմի մէջ տեղի ունեցած է անոր միջազգային բեմելը։ Բազմաթիւ միջազգային դաշնամուրային եւ երաժշտահանական մրցոյթներու դափնեկիր է։
Հայ եւ արտասահմանեան շատ երաժշտահաններու ստեղծագործութիւններուն առաջին կատարողն է, որոնցմէ շատերը մասնաւոր իրեն համար գրուած են:
2007 թուականէն անոր կատարումները թողարկուած են մենանուագային ալպոմներով, ինչպէս նաեւ զանազան երաժշտական հաւաքածոներու մէջ, այդ կարգին նաեւ դասական երաժշտութեան ամենահեղինակաւոր՝ «Naxos Grand Piano»  ապրանքանիշին կողմէ:
Մելիքեան հանդէս եկած է Եւրոպայի, Ասիոյ, Հիւսիսային եւ Հարաւային Ամերիկաներու բազմաթիւ երկիրներու մէջ։
Դաշնակահար երաժշտահանի նախաձեռնութեամբ 2009 թուականին Երեւանի մէջ մեկնարկած է 1900+ նախագիծ-համերգաշարը՝ նուիրուած 20-րդ դարու եւ ժամանակակից համաշխարհային դաշնամուրային երաժշտութեան։
2013 թուականին ստացած է Հայաստանի վաստակաւոր արուեստագէտի կոչում:
Մելինէ Մանուշեան

Մելինէ Մանուշեան (1913, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 6 Դեկտեմբեր 1989(1989-12-06), Փարիզ) , ֆրանսահայ գործիչ։ Դիմադրութեան մասնակից Միսաք Մանուշեանի կինը։


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է 1913 թուականին Կ. Պոլիս։ Հայոց Ցեղասպանութեան ժամանակ կորսնցուցած է ծնողները։ Մանկութիւնը անցուցած է որբանոցներուն մէջ։ Մինչեւ 1926 թուական ապրած է Մարսէյլ, 1934 թուականին ծանօթացած է ապագայ ամուսինին հետ։ Մօտ յարաբերութիւններու մէջ եղած է Շարլ Ազնաւուրի ընտանիքի հետ։
Միսաք Մանուշեանի՝ կնոջն ուղարկած վերջին նամակի բնօրինակը կը պահուի Քոնկրէսի գրադարանին մէջ, Ուաշինկթըն։ Լուի Արակոն, ոգեշնչուած Մանուշեանի վերջին նամակէն՝ ուղղուած կնոջը, գրած է «Տողեր՝ յիշատակի համար» (Strophes pour se souvenir) բանաստեղծութիւնը։
Միսաք Մանուշեանի մահապատժի իրագործումէն ետք ան երբեք չէ ամուսնացած։ 
1954 թուականին Մելինէ Մանուշեան գրած է ամուսինին նուիրուած յուշերը, որոնց հիման վրայ նկարահանուած է ժապաւէն մը, 1985 թուականին։
162173 Ռիւկու

162173 Ռիւկու՝ երկրամերձ եւ վտանգաւորութիւն ունեցող աստեղնեակ մըն է: Չափսը մօտաւորապէս 900 մ է:


== Պատմութիւն ==
10 Մայիս 1999-ին Լինքըլնի Երկրամերձ Աստեղնեակներու Որոնման աստղագէտները գտած են Սոքորոյի մօտ, Նիւ Մեքսիքոյ, Միացեալ Նահանգներ:
28 Սեպտեմբեր 2015-ին Փոքր Մոլորակներու Կեդրոնին կողմէ «Ռիւկու» անունն ստացած է: Անունը կ'առնչուէ նիփոնական հէքիաթի կախարդական ստորջրեայ Ռիւկու-ճէօ (Վիշապի Պալատ) անուանը: Ըստ պատմութեան, Ուրաշիմա Թարոյ անունով ձկնորսը կրիայի վրայ հեծնելով դէպի պալատը ճամբորդած է եւ վերադառնալիս իր հետ խորհրդաւոր արկղ մը բերած է: Սա պատմութեանը նիփոնցի գիտնականներն իրենց ղրկած Հայեաբուսա2 սարքի գործողութեանը նմանցուցած են:


== Բնութագիր ==

Ռիւկուն Արեգակի շուրջը 0.96÷1.41 ԱՄ հեռաւորութեան մեկ ամբողջ պտոյտ կը գործէ 474 օրուան: Ուղեծիրի երկարացածութեան շնորհիւ կ'անցնէ Վեներայի ուղեծիրէն դուրս:


== Հայեապուսա2-ի Առաքելութիւնը ==
2014-ի Դեկտեմբեր ամսուան Նիփոնի Տիեզերական Հետազոտութիւններու Գործակալութիւնը Հայեապուսա2 տիեզերասարքը առաքած է, որ 2018 Յունիս 18-ին բարեյաջող աստեղնեակին հասած է: Ծրագրուած է, որ աստեղնեկէն Երկիր նիւթեր պիտի բերէ 2020-ի վերջին:Հայեապուսա2 նաւը կրած է չորս տարբեր գիտական սարքեր: 2018-ի Սեպտեմբեր 21-ին անոնցմէ երկուքը նաւէն իջած են:.  


== Տես նաեւ ==
99942 Ապոփիս
101955 Պէնու
Սուփըրմէն

Սուփըրմէն (անգլերէն՝ Superman), կատակերգականի յօրինուած «սուփըրհերոս», որ թողարկուած է «DC Comics» ընկերութեան կողմէ։ Սուփըրմէնի կերպարը կը համարուի ամերիկեան մշակոյթի կարեւոր հերոսներէն մէկը։ Ան ստեղծուած է ամերիկացի գրող Ճերի Սիկըլի (անգլերէն՝ Jerry Siegel) եւ Քանատացի նկարիչ Ճօ Շուսթըրի (անգլերէն՝ Joe Shuster) կողմէ 1932 թուականին եւ այնուհետեւ վաճառած են «DC Comics» ընկերութեան։ 1938 թուականի Յունիսին, «Սուփըրմէն»ը առաջին անգամ կը յայտնուի մամուլի էջերուն մէջ, եւ հետագային ան հիմք կը հանդիսանայ շարք մը ժապաւէններու, պատկերասփիւռի ծրագրերու եւ կատակերգութիւններու մէջ։


== Կենսագրութիւն ==
Ըստ բնօրինակ պատմութեան Սուփըրմէնը ծնած է Քրիբթոն մոլորակին վրայ եւ ունեցած է Քալ-Էլ անունը։ Այն ժամանակ երբ Քրիբթոնը կ'ենթարկուի աւերածութիւններու եւ քանդուելու եզրին կը գտնուի, անոր հայրը՝ գիտնական Ժոր-Էլը նորածին որդին կը դնէ հրթիռի մեջ եւ զինքը կ'ուղարկէ Երկիր մոլորակ։ Հասնելով երկիր մոլորակ հրթիռը կը հասնի Սմոլվիլ կոչուող փոքրիկ գիւղը, ուր իրեն կը գտնեն Ճոնաթան (անգլերէն՝ Jonathan) եւ Մարթա Քէնթը (անգլերէն՝ Martha Kent) եւ իրեն կ'անուանեն Քլարք Քենթ (անգլերէն՝ Clark Kent)։ Փոքրիկը կը մեծնայ հաստատուն՝ բարոյական արժէքներու, հիմքերու վրայ եւ շուտով կը սկսի ցույց տալ իր գերմարդկային ունակութիւնները, որոնք կ'օգտագործէ ի շահ մարդոց։

Սուփըրմէնը կ'ապրի Մեթրոբոլիս (անգլերէն՝ Metropolis) անունով յօրինուած քաղաքին մէջ, ուր ան կ'աշխատի իբրեւ «Daily Planet» թերթի լրագրող։ Այնտեղ իր մտերիմ գործընկերուհին է՝ լրագրող Լոիս Լէյնը, որուն հետ ռոմանթիկ յարաբերութիւններ ունենալով, հետագային անոր հետ կ'ամուսնանայ։


== Կարողութիւններ ==
Սուփըրմէնը դեռ մանկութենէն ունի շարք մը կարողութիւններ, որոնցմէ կը նշենք՝ գերմարդկային բանականութիւն, արագութիւն, դիմացկունութիւն, թռիչք, ուժեղ տեսողութիւն, լսողութիւն եւ այլն։


== Արտաքին տեսք եւ հագուստ ==

Սուփըրմէնը մկանոտ կազմուածքով եւ սեւ մազերով բաւական ներկայանալի տղամարդ է։ Ան աշխատանքի վայրի մէջ սովորաբար կը կրէ սեւ գօտի, փողկապ եւ ակնոց, սակայն որպէս Սուփըրմէն ան ունի յատուկ հագուստ որ կազմուած է կապոյտ, կարմիր եւ դեղին գոյներէն, իսկ կրծքավանդակին գրուած է «S» տառը։ Չնայած տարազը տարիներու ընթացքին ենթարկուած է մի քանի փոփոխութիւններու, սակայն հիմնական կառուցուածքը մնացած է նոյնը։


== Ֆիլմեր ==
1948 - «Սուփըրմէն»
1951 - 1958 - «Սուփըրմէնի Արկածները»
1978 - «Սուփըրմէն»
1980 - «Սուփըրմէն 2»
1983 - «Սուփըրմէն 3»
1987 - «Սուփըրմէն 4», «Պայքար Յանուն Խաղաղութեան»
1988 - 1992 - «Սուփըրպոյ»
1993 - 1997 - «Լոիս եւ Քլարք»։ «Սուփըրմէնի Նոր Արկածները»
2001 - 2011 - «Սմոլուիլ»
2006 - «Սուփըրմէնի Վերադարձը»
2013 - «Պողպատէ Մարդը»


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		


== Արտաքին յղումներ ==
Սուփըրմէնի կայքէջը
Սոխի Օղակներ

Սոխի օղակներ (անգլերէն՝ Onion rings կամ French Fried Onion Rings), բրիտանական եւ ամերիկեան խոհանոցի նախուտեստ կամ ճաշատեսակ: Սովորաբար կը բաղկանան սոխի խոշոր օղակներէ՝ թաթախուած համեմուած ալիւրի կամ հացի փշրանքներու մէջ, խոր տապկուած․ կարելի է մատուցել տաք քեչափի կամ այլ թանձրուկի մը կողքին։


== Բաղադրիչներ ==
Պատրաստութեան համար հարկ է խոշոր սոխ՝ օղակաձեւ կտրատուած, սեւ փոշի պղպեղ, զարնուած հաւկիթ, աղ, ալիւր, պէյքինկ փաուտըր։


== Պատրաստութիւն ==
Խորունկ տապակի մը մէջ բուսական ձէթ տաքցնել: Ընտրել օղակաձեւ կտրատուած սոխի խոշոր օղակները, թաթխել զարնուած հաւկիթին, ապա համեմուած ալիւրին մէջ եւ տապկել շուրջ 4 վայրկեան, մինչեւ որ օղակները ոսկեգոյն դառնան:


== Տարբերակներ ==
Խրթխրթան սոխի օղակներու տարբերակները շատ են: Կարգ մը բաղադրատոմսերու մէջ կ'առաջարկուի նաեւ կսկուծ, հեղուկ կաթ, պանիր եւ այլն։
Կլենտա­ Ճեքսըն

Կլենտա­ Ճեքսըն (անգլերէն՝ Glenda Jackson, 9 Մայիս 1936(1936-05-09)[…], Birkenhead, Ուիրրալ, Մերսիսայդ, Անգլիա, Միացեալ Թագաւորութիւն), անգլիացի դերասանուհի եւ քաղաքական գործիչ, 30 տարի երկարող ասպարէզին մէջ լաւագոյն դերասանուհիի երկու «Օսքար» նուաճած աստղ:
Ան նոյնպէս ստացած է պատկերասփիւռի «Էմմի» մրցանակը: 
Անգլիոյ խորհրդարանի անդամ ընտրուած է 1992-ին, Թոնի Պլէյրի գլխաւորած կառավարութեան մաս կազմած է 2007 թուականին:
Կլենտա Ճեքսըն չէ մասնակցած 2015- ի ընտրութեան՝ յայտարարելով, որ ժամանակն է ուրիշի մը առիթ տալու: «Պիտի վերադառնամ դերասանութեան», ըսած է ան:
1731 թուական

1731 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 31րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1731 ծնունդներ

Անյայտ օրով՝
Պօղոս Գարագօչեան (մ.1825), եկեղեցական


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1731 մահեր

Ապրիլ 24՝ Տէյնիէլ Տեֆօ (անգլերէն՝ Daniel Defoe, ծն.1660), անգլիացի գրող
Ճեմմա Պելլինչոնի

Ճեմմա Պելլինչոնի (18 Օգոստոս 1864(1864-08-18), Մոնզա, Լոմբարդիա, Իտալիոյ Թագաւորութիւն - 23 Ապրիլ 1950(1950-04-23), 24 Ապրիլ 1950(1950-04-24) կամ 1950, Նէափոլ, Իտալիա), իտալացի օփերային երգչուհի, սոփրանօ, մանկավարժ եւ հասարակական գործիչ։ Օփերային արուեստագէտ Չեզարէ Պելլինչոնիի եւ Ք. Սորոլտոնիի դուստրն է, թենոր Ռոպերտօ Ստանիոյի կինը։


== Կենսագրութիւն եւ ասպարէզ ==
Երգի դասեր ստացած է մօրմէն՝ Ք. Սորոլտոնիէն։ Առաջին անգամ բեմին վրայ հանդէս եկած է 1880-ին՝ երգելով Նիապոլի «Նուովը» թատրոնին մէջ։ Յետագային համերգներով հանդէս եկած է Հռոմի «Արճենտինա» թատրոնին մէջ, Միլանի «Լա Սքալայում» եւ «Լիրիքօ» թատրոններուն մէջ։ Հիւրախաղերով շրջածլ է ողջ Եւրոպան։ 1911-ին աւարտած է իր համերգային ասպարէզը եւ սկսած զբաղուիլ մանկավարժական գործունէութեամբ։ 1914-ին դասաւանդած է Պերլինի մէջ իր կողմէ ստեղծուած երգի դպրոցին մէջ, Հռոմի մէջ դասաւանդած է 1916-ին, իսկ Վիեննայի մէջ՝ 1930-ին։


== Արուեստ ==

1890-ին Պիետրօ Մասկանիի «Գեղջկական ասպետութիւն» օփերայի համաշխարհային ներկայացման կատարած  է Սանտուցցիի մեներգը. ամուսինը նոյնպէս կ՛երգեր օփերային մէջ՝ կատարելով Տուրիտի մեներգը: Աշխարհին մէջ առաջինն կատարած է Ումպերտօ Ճորտանոյի «Ֆետորէ» օփերան՝ հանդէս գալով Էնրիկօ Քարուզոյի հետ: Ինչպէս նաեւ առաջինը կատարած է Ռիկարտ Շտրաուսի «Սալոմէ» օփերան (իտալական բեմին վրայ):


== Գրականութիւն ==
Warrack, John and West, Ewan (1992), The Oxford Dictionary of Opera, 782 pages, ISBN 0-19-869164-5
Obituary article in il Mattino (Naples), April 24, 1950.
Scott, Michael (1977), The Record of Singing, volume one, 243 pages, ISBN 0-7156-1030-9
6 Յունիս

6 Յունիս, տարուան 157-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 158-րդ) օրն է։


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
1903, Արամ Խաչատրեան, հայ երգահան, դիրիժոր, մանկավարժ, ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ (1954), ՀԽՍՀ ԳԱ ակադեմիկոս (1963), ռուսական կոմպոզիտորական դպրոցի եւ հայ դասական երաժշտութեան ներկայացուցիչ, որ ճանչցուած է որպէս՝ համաշխարհային դասական (մահ․՝ 1978)։
1917, Քըրք Քըրքորեան, ամերիկահայ գործարար, «Թրասինտա Քորփորեյշնի» գործադիր տնօրէն  (մահ.՝ 2015)։


== Մահեր ==
2000, Հաֆէզ Ալ-Ասատ (ծն․՝ 1930), Սուրիացի՝ ռազմական, պետական եւ քաղաքական գործիչ, Սուրիոյ Զինուած ուժերու հրամանատար, պաշտպանութեան նախարար (1966—1972), Սուրիոյ վարչապետ (1970—1971), Սուրիոյի 15-րդ նախագահը (1971—2000)։


== Տօներ ==
Գունդ

Գունդ, երկրաչափական մարմին է, կեդրոնէն տուեալ մեծութենէն ոչ հեռու կետերու ամբողջութիւն: Այդ մեծութիւնը գունդի շառաւիղն է:  


== Կազմութիւն ==
Գունդը կը կազմաւորուէ կիսաշրջանն իր անշարժ տրամագիծին շուրջը պտտելով: Այդ տրամագիծը գունդի առանցքն է, իսկ անոր երկու ծայրակէտերը՝ բեւեռներն են: Գունդի մակերեւոյթը ոլորտն է:


== Մեր Շուրջի Գունդերը ==

Գնդաձեւութիւնը բնութեան մէջ ամենատարածուած ձեւերէն մեկն: Ատիկա անորով պայմանաւորուած է, որ հաւասար ծաւալներ ունեցող մարմիններու ամենափոքր մակերեւոյթն ունի գունդը: Գնդաձեւ են բոլոր երկնային մարմինները՝ Երկիրը եւ միւս մոլորակները, Լուսինը, Արեգակը եւ բոլոր միւս աստղերը: Գդաձեւ են նաեւ շատ պտուղներ՝ խնձորը, նարինջը, ձմերուկը: 


== Գունդի Բանաձեւները ==
Ախենի տաճար

Կաղապար:Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտ

Ախենի տաճարը, կամ Կայսերական տաճարը (գերմ.՝ Aachener Dom, Aachener Münster, Kaiserdom) Ախենեան եպիսկոպոսութեան մայր տաճարն է, ուր դարեր շարունակ կը թագադրուէին Հռոմէական կայսրութեան կայսրերը, կը գտնուի Գերմանիոյ Ախեն քաղաքին մէջ։ Համալիրի ամենահին եւ ամենաարժեքաւոր մասը Քառլ Մեծի մատուռն է - Քառլ Մեծի (796 - 806) գերեզմանատունը։
1978 թուականին ընդգրկուած է ԵՈՒՆԵՍՔՕ-ի համաշխարհային ժառանգութեան ցանկին մէջ։։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		


== Աղբիւրներ ==
Aachen Cathedral
Die perfekte Geometrie der Pfalzkapelle Karls des Großen
Das Rätsel um den Bau des Aachener Doms
Holzstücke beweisen: Aachener Dom ist tatsächlich 1200 Jahre alt
Պետրոս Մալայեան

Պետրոս Մալայեան (4 Յունուար 1927(1927-01-04), Պաքու, Անդրկովկասի ԽՖՍՀ, Խորհրդային Միութիւն - 17 Մարտ 1997(1997-03-17), Թել Աւիւ, Իսրայէլ), հայ գեղանկարիչ, Խորհրդային Հայաստանի վաստակաւոր նկարիչ (1983)։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Պաքու։ Ուսանած է Ռուսաստան, ստեղծագործած է Հայաստանի մէջ, իսկ կեանքի աւարտին գտնուած է Իսրայէլ, ուր նաեւ որոշ ժամանակ ապրած եւ աշխատած է որդին՝ Ռուբէն Մալայեանը: 


== Ցուցահանդէսներ ==
Անհատական ցուցահանդէսներ՝ Երեւան (1967, 1973), Վարշաւա (1974), Քիեւ (1981), Սոֆիա (1983) եւ այլուր։
Վիգէն (երգիչ)

Վիգէն Տէրտէրեան (արեւելահայերէն՝ Վիգեն Դէրդէրյան եւ լատինատառ՝ Vigen եւ Viguen Derderian, պարսկերէն՝ ویگن دردریان‎; 23 Նոյեմբեր 1929(1929-11-23), Համադան, Իրան - 26 Հոկտեմբեր 2003(2003-10-26), Լոս Անճելըս, Քալիֆորնիա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ), պարսկահայ նշանաւոր փոփ երգիչ եւ դերասան։ Նշանաւոր էր որպէս Իրանեան Երգի Թագաւոր եւ Ճազի Սուլթան։ Ծնած էր Իրանի Համատան քաղաքը եւ լայնատարած յաջողութիւն գտած Պարսկաստանի մէջ եւ միջազգային բեմերու վրայ։ Իրանեան Յեղափոխութենէն ետք գաղթած է ԱՄՆ։ Մահացած է Քալիֆորնիոյ մէջ։ Նշանաւոր երգերէն են`

"Baroon Barooneh"
"Asb-e Ablagh"
"Mahtab"
"Lala'ee"
"Gol-e Sorkh"
"Ragheeb"
"Simin-bari"
"Awazekhan"
"Del-e Divaneh"Արձանագրած է 600-է աւելի երգեր մեծաւ մասամբ պարսկերէն։ Նաեւ երգած է հայերէն լեզուով։
Քերովբէ Ազնաւորեան

Քերովբէ Ազնաւորեան (1791, Կ․ Պոլիս - 4 Ապրիլ 1843, Կ․ Պոլիս), հայ վարդապետ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Կ․ Պոլիս 1791-ին, ուսումն ստացած է Վենետիկի վանքին մէջ, իսկ 1814-ին վարդապետ ձեռնադրուեցած է։


== Թարգմանութիւն ==
Պօսուէի՝ Խօսք ի վերայ ազգաց 1841
Ֆլօրի՝ Կենցաղ Իսրայէլացւոց եւ ՔրիստոնէիցՀայերէնէ իտալերէն թարգմանած է Ինճիճեանի «Ամարանոց Բիւզանդեան» (1831)։
Վանաձորի Շարա Տալեանի Անուան Երաժշտական Դպրոց

Վանաձորի Շարա Տալեանի անուան երաժշտական դպրոց, կրթադաստիարակչական ուսումնական հաստատութիւն Վանաձորի մէջ։


== Պատմութիւն ==
Վանաձորի Շարա Տալեանի անուան երաժշտական դպրոցը հիմնադրուած է 1965 թուականին երգահան Էտուարտ Կզարթմեանի ջանքերով, Պաթումի փողոցի թիւ 11 շէնքի նկուղային հարկին մէջ՝ որպէս թիւ 1 երաժշտական դպրոցի մասնաճիւղ։ 1966 թուականէն դպրոցը դարձած է ինքնուրոյն միաւոր եւ տեղափոխուած Պաթումի 9 հասցէի հանրակացարանի շէնքի առաջին հարկ։ 1971 թուականին դպրոցը անուանակոչուած է Շարա Տալեանի անուամբ։
Երաժշտական դպրոցին մէջ կը գործեն հետեւեալ բաժինները՝
Դաշնամուր
Ժողովրդական եւ փողային գործիքներԼարային գործիքներԵրգ
Պար
Ականջ-Քիմք-Մատնային (ԱՔՄ) Համախտանիշ

Ականջ-Քիմք-Մատնային (ԱՔՄ) Համախտանիշ (Auto-Palato-Digital (OPD) Syndrome), որ հայերէնով կը կրճատուի իբրեւ՝ ԱՔՄ համախտանիշ:
ԱՔՄ համախտանիշը  ծինային, ընդոծին եւ ժառանգական հիւանդութիւն մըն է: Ծինաբաններ ստուգած են, որ այս համախտանիշը հետեւանքն է անբնական ծինի մը կառուցուածքին:


====== ԱՔՄ Համախտանիշի Դրդապատճառներ ======
Անիկա կը պատահի տղոց եւ աղջիկներու մօտ: Այս համախտանիշը ունեցող անհատներու ծնողքը, այսինքն` հայր եւ մայր ընդհանրապէս կ'ըլլան առաջին կարգի կամ երկրորդ կարգի հօրեղբօրորդիներ: Անիկա բացայայտօրէն նկարագրուած է բժշկական գրականութեան մէջ: 


== ԱՔՄ Համախտանիշի Հիմնական Ախտանշաններ ==
ԱՔՄ համախտանիշի հիմնական հիւանդագին ախտանշաններն են.

լսողութեան տկարացում` միջին ականջի ոսկրիկներու պնդացումով եւ անշարժութեամբ,
քիմքի անբնական երեւոյթ` թերաճութիւն, տձեւութիւն, քիմքի բացուածք-ճեղք (cleft palate)
ոտքի ու ձեռքի մատներու զանազան տձեւութիւններ, օրինակ` կարճ կամ երկար մատներ, մեծ բութ:Անիկա երբեմն կը յայտնուի իրանա-ոսկրային (skeletal) զանազան տձեւութիւններով, ուղեղային եւ կրծքավանդակային անբնական երեւոյթներով:


===== ԱՔՄ Համախտանիշի Դասակարգում =====
ԱՔՄ համախտանիշը ունի երկու դասակարգում`  ԱՔՄ-1 եւ ԱՔՄ-2:
ԱՔՄ-1-ը մեղմ տեսակն է, որ առաւելաբար կը տեսնուի իգական սեռին մօտ, իսկ ԱՔՄ-2-ը աւելի բարդ տեսակն է, չափազանց ցցուն ախտանիշներով, որ կը տեսնուի առաւելաբար մանչերու մօտ: ԱՔՄ-2-ի ցցուն ախտանշաններէն են`

մարմնական ընդհանուր ոսկրային այլակազմութիւն եւ արատակազմութիւն (dysplasia),
մարմնական ընդհանուր դանդաղ աճ,
սրտային եւ ուղեղային վատառողջ երեւոյթներ,
պզտիկ ծնօտ,
պակասաւոր մատներ,
թերաճ կրծքավանդակ եւ կողոսկներ (ribs),
շնչառութեան դժուարութիւն,
ուղեղաջուրի (cerebrospinal fluid) կուտակում ուղեղին շուրջ,
փորի օրկաններու պորտէն դուրս արտանկում,
միզափողի (ureter) նեղացում,
տղոց միզուկի (urethra) տձեւութիւն` առնանդամին յատակէն բացուածք:Այս ծանր յատկանիշներով ծնած մանուկը ընդհանրապէս երկար չ'ապրիր, ան կը մահանայ ծնունդէն 1-3 տարի ետք:
ԱՔՄ համախտանիշի երկու խմբաւորումներն ալ հետեւանքն է X երփնամարմնին  (chromosome) վրայ գտնուող անբնական եւ այլափոխուած (mutatated) ծինի մը, որ կը կոչուի FLNA ծին:
Այս համախտանիշին ախտաճանաչումը կը կատարուի` հիմնուելով հիւանդին ունեցած ախտանշաններու, բժշկական քննութիւններու եւ ծինային ուսումնասիրութիւններու վրայ: Խիստ կարեւոր է տեսնել այլափոխուած ծինը X  երփնամարմնին վրայ:


=== Դարմանում ===
ԱՔՄ համախտանիշի ախտանշանները կարելի է դարմանել վիրաբուժական գործողութիւններով:
Որովհետեւ այս համախտանիշը ժառանգական է, նախամուսնական խորհրդաբժշկութիւնը (counselling) կարեւոր է: Այս մէկը ա՛լ աւելի պարտաւորիչ պէտք է ըլլայ շատ մօտիկ ազգականական ամուսնութիւններու պարագային:
ԱՔՄ համախտանիշը առաջին անգամ նկարագրուած եւ զեկուցուած էր բժշկական համաշխարհային գրականութեան մէջ 1962-ին, բժիշկ Թէյպիի կողմէ: 
Այս համախտանիշը ժառանգական է, հետեւաբար մօտիկ ազգականական ամուսնութիւնները քաջալերելի չեն` հեռու մնալու համար հազուադէպ համախտանիշերէ եւ ժառանգական հիւանդութիւններէ:
Փայլակ Միքայէլեան

Փայլակ Միքայէլեան, (9 Յունուար 1904(1904-01-09), Երզնկա, Էրզրումի վիլայէթ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 31 Մայիս 1936(1936-05-31), Կրաս, Ծովափնյա Ալպեր, Ֆրանսա, Ֆրանսա), Հայ գրագէտ մըն է:


== Ծամօթագրութիւններ ==
6 Յուլիս

6 Յուլիս, տարուան 187-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 188-րդ) օրն է

Տարուայ աւարտին կը մնայ 178 օր


== Դէպքեր ==

1942. Անն Ֆրանքը իր ընտանիքի հետ փակուեցին Ամսթերտամի իրենց տանը
1947. Խորհրդային միութեան մէջ սկսաւ ԱՔ-47 հրացանի արտադրութիւնը
1957. Պիթըլզի ստեղծումէն մեկ տարի առաջ կայացաւ Ճոն Լենընի եւ Փոկ ՄըքՔարթնիի առաջին հանդիպումը


== Ծնունդներ ==
 6 Յուլիսի ծնածներ 

1926. Լեւոն Զօրեան  (մ.1996), ճարտարապետ
1973. Կէորկի Քինքլաձէ (վրաց.՝ გიორგი ქინქლაძე), վրացի ֆութպոլիստ


== Մահեր ==
 6 Յուլիսի մահացածներ 

2005. Գէորգ Ջահուկեան (ծն․1920) բանասէր, լեզուաբան, հայագէտ


== Տօներ ==
Անկախութեան օր՝
Մալաուի (Միացեալ թագաւորութենէն, 1964)
Քոմորեան կղզիներ (Ֆրանսայէն, 1975)
Կաղապար:Country data Լիտվա Լիթուանիա՝ Պետականութեան օր