armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Վահան Ուզունեան

Վահան Ուզունեան, Չմշկածաքի Մամաս գիւղէն, ուր ծնած է 1874-ին։ Նախնական կրթութիւնը ստացած Միացեալ Ընկերութեան իր գիւղի վարժարանին մէջ եւ անմիջապէս դասաւանդած միեւնոյն վարժարանին մէջ։
Շրջանաւարտ Պոլսոյ Կեդրոնականէն։ 1900-ին թրքական հալածանքներու պատճառաւ Վահան Ուղունեան հեռացաւ իր գիւղէն եւ ի վերջոյ 1904-ին հաստատուեցաւ Լաթաքիա։ Իր այս երկրորդ կեանքը եղաւ օգտակար ու գործունեայ թէ՛ որպէս ուսուցիչ թէ իբր տեսուչ Երուսաղէմի Պատրիաքութեան պատկանած վանքին կալուածներուն, եւ թէ Լաթաքիոյ շրջանի արաբախօս հայերուն մէջ ազգային գիտակցութիւն ներշնչելով։ Իր այս գնահատելի գործին համար Սահակ Կաթողիկոսէն ստացած է օրհնութեան կոնդակներ։ 1910-ին վերջնականապէս հաստատուած է Պէյրութ, ուր ազգային կեանքին բերած է իր գործակցութիւնը։ Մասնակցած է Սբ. Նշան եկեղեցիի շինութեան եւ երկար տարիներ եղած է հոգաբարձու։ Նմանապէս եղած է անդամ Ուսումնական եւ Տնտեսական խորհուրդներու։ 1918-ին Վահան Ուղունեան նուիրուեցաւ հասնող գաղթականներու տեղաւորման գործին, կապ պահելով Հայկական Լեղէոնի հետ որ Պէյրութ կը գտնուէր եւ Դաշնակիցներու առաջին զինւորական ոյժն էր որ եկած էր հոս։ Մեռաւ Պէյրութ, 1949 Յուն. 29-ին։ Ունի կարգ մը անտիպ գործեր։ Պէյրութի մէջ ունէր գրավաճառատուն մը՝ Պուրճի հրապարակին վրայ։ Մուրացկանի «Գրիգոր Մարզպետունի»ն վերածած է թատերգութեան (անտիպ), ամփոփած եւ դասաւորած է «Բուրաստան-Մանկունց» անունով փոքրիկներու յատուկ գիրք մը (տպուած): Ունեցաւ երեք մանչ.- Պարոյր, դեղագործ Պէյրութի մէջ, շրջանաւարտ Ֆրանսական Համալսարանէն, եղած է թրքական բանակի դեղագործ սպայ։ Երուանդ, շրջանաւարտ Ամերիկեան Համալսարանէն եւ Ամերիկայի Ան Արպըր, Միչիկեան, Համալսարանէն։ Ունի B. A., Sc.: Այժմ կը գտնուի Իրաք։ Եղած է հիւսիսային Իրաքի ջրաբաշխական բաժնի Ընդհ. Քննիչ կառավարութեան կողմէ եւ այժմ պատասխանատու դասախօս է Պաղտատի Պետական Համալսարանի Երկրաչափական բաժնին։ Հայկ Ուզունեան գրավաճառ է Պէյրութի մէջ եւ կը շարունակէ իր հօր գործը։
Սփիւռքահայ արդի գրականութիւն (խմբ. խմբագրող և համադրող՝ Սեդա Ծաղիկեան-Տէմիրճեան), Միշիկըն էջ էջ։
1926 թուական

1926 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20րդ դարու 26րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1926 ծնունդներ

Յունուար 26՝ Ռոպէր Հատտէճեան , գրող
Մարտ 22՝ Աւօ Ուվէզեան (անգլերէն՝ Avo Uvezian, մ.2017) հայազգի ճազ դաշնակահար
Ապրիլ 18՝
Խաչատուր Աւետիսեան (մ.1996), երգահան, քանոնահար
Ճիմ Թորոսեան (մ.2014), ճարտարապետ
Ապրիլ 26՝ Մանուէլ Ասատրեան (մ.2000), հայ գիտնական
Մայիս 9՝ Նիկողոս Թահմիզեան (մ.2011), հայ երաժշտագէտ,  տեսաբան եւ պատմաբան
Յուլիս 6՝ Լեւոն Զօրեան (մ.1996), ճարտարապետ
Օգոստոս 8՝ Ալպերթ Մկրտչեան (մ.1996, Մոսքուա), հայ խորհրդային շարժանկարի բեմադրիչ
Հոկտեմբեր 16՝ Զարեհ Խրախունի (մ.2015, Իսթանպուլ), բանաստեղծ
Նոյեմբեր 17՝ Քոթէ Մախարաձէ (კოტე მახარაძე, մ.2002) վրացի մարզական մեկնաբան եւ դերասան
Նոյեմբեր 29՝ Գրիգոր Խանջեան (մ.2000), նկարիչ
Դեկտեմբեր 23՝ Մետաքսէ (Պօղոսեան, մ.2014), բանաստեղծուհի
Դեկտեմբեր 26՝ Վարդ Շիկահեր , գրող, մանկավարժ, սրտաբան


===== Անստոյգ ամսաթիւով =====
Աւօ Ուվէզեան (անգլերէն՝ Avo Uvezian), հայազգի ճազ դաշնակահար
Վահրամ Մավեան (մ.1983), սփիւռքահայ բանաստեղծ
Փօլ Կիրակոսեան (մ. 1993, Պէյրութ), հայ գեղանկարիչ
Մարտիրոս Գուշաքճեան (մ. 1999, Այնճար), թարգմանիչ, բանաստեղծ, բառարանագիր, պատմաբան


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1926 մահեր 

Յունիս 10՝ Անթոնի Կաուտի (Antono Gaudí i Cornet, ծն.1852), կատալոնցի ճարտարապետ
Յուլիս 21՝ Յարութիւն Մրմրեան (ծն.1860, Կ.Պոլիս), գրող, պատմաբան


===== Անստոյգ ամսաթիւով =====
Երուանդ Օտեան (ծն.1869, Կ.Պոլիս), արեւմտահայ երգիծաբան գրող
Հայոց Ցեղասպանութեան Յուշարձան (Հալէպ)

Կաղապար:Տեղեկաքարտ հուշարձան
Հայոց ցեղասպանութեան յուշարձան, յուշարձան Սուրիայի Հալէպ քաղաքի Բեթել հայ աւետարանական եկեղեցիին բակը։


== Պատմութիւն ==
Յուշարձանը նուիրուած է հայոց մեծ եղեռնի զոհերու յիշատակին։ Տեղադրուած է Հալէպի Բեթել հայ աւետարանական եկեղեցւո բակը, կառուցուած է Սուրիայի հայ համայնքի, Բեթել հայ աւետարանական եկեղեցու, տէր եւ տիկին Հալաջեաններու նախաձեռնութեամբ:


== Հեղինակներ ==
Հեղինակ՝ Ն. Քարկաեան
Վիգէն Զաքարեան

Վիգէն Զաքարեան (15 Մարտ 1969(1969-03-15), Պէյրութ, Լիբանան - 8 Մայիս 1992(1992-05-08), Շուշի, Ազրպէյճանի Հանրապետութիւն), հայ ազատամարտիկ, Հայ յեղախոխական դաշնակցութեան Լիբանանի երիտասարդական միութեան անդամ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Պէյրութ 1969 Մարտ 15-ին։ Աւարտած է Համազգայինի «Մելանքթոն եւ Հայկ Արսլանեան» ճեմարանը 1988 տարեշրջանին։ Հետեւած է Հայկազեան համալսարանի առեւտրական ճիւղի կարգ մը դասընթացքներուն։ Անդամակցած է Հ.Մ.Ը.Միութեան հեծելարշաւի խումբին։ Անդամակցած է Հ.Յ.Դաշնակցութեան Լիբանանի Երիտասարդական Միութեան (Լ.Ե.Մ.), որուն շարքերէն ներս վարած է պատասխանատու բազմաթիւ պաշտօններ։
Իբրեւ մշակութասէր, մաս կազմած է նաեւ Համազգայինի պարախումբի միաւորին։ Լիբանանի քաղաքացիական պատերազմին՝ մասնակցած է հայկական թաղամասերու պաշտպանութեան։ 17 Ապրիլ 1992-ին իբրեւ կամաւոր կը մեկնի Արցախ։ Կը մասնակցի Շուշիի ազատագրման կռիւներուն։ Կը նահատակուի Լիսագորի բարձունքներուն դիմաց 1992 Մայիս 8-ին։ Կը թաղուի Եռաբլուրի նահատակաց պանթէոնը, Երեւան։


== Պարգեւներ Եւ Մրցանակներ ==
Յետ մահու կը պարգեւատրուի Լ.Ղ.Հանրապետութեան «Մարտական խաչ» 2-րդ աստիճանի շքանշանով եւ «Արիութեան համար» մետալով։


== Աղբիւրներ ==
Հայ Պատանիին Գիրքը, Ա. Հատոր։


== Արտաքին յղումներ ==
Ճեմարանի Մէջ Ծառատնկում Վիգէն Զաքարեանի Յիշատակին։
Մատամ Թիւսo (թանգարան)

Մատամ Թիւսօ (անգլերէն՝ Madame Tussauds), մոմէ արձաններու թանգարան, որ աշխարհի ամէնէն շատ այցելու ունեցող թանգարաններէն մէկն է։ Մատամ Թիւսոյի անունը կրող թանգարանը այսօր մասնաճիւղեր ունի աշխարհի աւելի քան 26 քաղաքներու մէջ:
Թանգարանին մէջ կը ցուցադրուին արքայական ընտանիքներու անդամներու, քաղաքական անձնաւորութիւններու, անուանի աստղերու, մարզիկներու եւ մինչեւ իսկ մարդասպաններու մոմէ արձանները:


== Ակնարկ ==
Մատամ Թիւսոյի թանգարանը հիմնուած է 1835-ին, Լոնտոնի Պէյքըր սթրիթի վրայ` Աննա Մարիա Թիւսոյին կողմէ:
Աննա Մարիա 16 տարեկանին քանդակած է իր առաջին մոմէ արձանը, որ կը մարմնաւորէր ֆրանսացի գրագէտ-փիլիսոփայ Ֆրանսուա Վոլթերը:


=== Արձաններէն ===
Լոնտոնեան թագարանի մուտքին այցելուները կը դիմաւորէ Աննա Մարիա Թիւսօն: Ան իր անձնական մոմէ արձանին հեղինակն է: Զայն քանդակած է մահէն 8 տարի առաջ: Թիւսօ մահացած է 89 տարեկանին:
Թանգարանին ամէնէն խնդրայարոյց արձանը Ատոլֆ Հիթլերինն է: Անոր արձանը կը գտնուի թէ՛ Լոնտոնի, եւ թէ՛ Պերլինի թանգարաններուն մէջ: Գերմանացի բռնապետին արձանը միակն է, որ ապակեայ պաշտպանիչ շերտով փակուած է, քանի որ թանգարանի այցելուները պարբերաբար անոր վրայ իրեր կը նետէին, ոմանք ալ կը թքնէին արձանին վրայ:
Մայր Թերեզան մերժած է, որ զինք քանդակեն, քանի որ կը հաւատար, թէ իր կատարած գործը շատ աւելի կարեւոր է, քան իր մոմէ մարմնաւորումը:
4, 5 մեթր բարձրութեամբ «Տը ինքրետիպըլ Հաք»ի մոմեայ արձանը թանգարանին ամէնէն մեծն է, իսկ «Թինքըր Պէլ»ինը` ամէնէն փոքրը:
Ազնաւուրին մոմէ արձանը 2004-ին դրուած է «Մատամ Թիւսօ» թանգարանին մէջ:


=== Աշխատակազմը ===
Թանգարանը աշխատակիցներու մեծ խմբակ մը ունի` վարսայարդարներ, դիմայարդարներ, նկարիչներ եւ այլ աշխատակիցներ։ Օրական կը ստուգուին արձանները, քերծուածքներ եւ գրեթէ օրական կը լուացուին մոմէ արձաններուն մազերը եւ կը թարմացուին շպարները։


=== Արձանի Մը Պատրաստութիւնը ===
Միջին հաշուով մոմէ արձանի մը պատրաստութիւնը կ'ենթադրէ 4 ամսուան աշխատանք եւ կ'արժէ շուրջ 300 հազար տոլար:
Նկարիչները մօտաւորապէս 150 տարբեր չափեր կ'արձանագրեն բնորդէն: Կը նկարեն մարմինը շուրջ 80 անգամ, իսկ դէմքը՝ 100 անգամ: Մոմէ արձանները կը պատրաստուին բնորդին իսկական չափերէն 2 տոկոսով աւելի մեծ, քանի որ մոմը ժամանակի ընթացքին կը չորնայ, եւ բնականաբար արձանը կը փոքրանայ:
Մոմէ արձաններու մազայարդարումը կը պահանջէ 5 շաբթուան աշխատանք, քանի որ իւրաքանչիւր մազի թել առանձին կը տեղադրուի, իսկ իւրաքանչիւր գլխու վրայ միջին հաշուով կան 100 հազար մազի թելեր։  Արձանի մը պատրաստութեան համար թելեր կ'օգտագործուին արձաններու աչքերուն մէջի մազերակները պատրաստելու համար:


== Մատամ Թիւսոյի թանգարաններու գտնուած վայրերէն ==


=== Ամերիկա ===
Լոս Անճելըս
Լաս Վեկաս
Ուաշինկթըն
Նիու Եորք
Քանատա


=== Եւրոպա ===
Ամսթերտամ
Պերլին
ՓարիզՎիեննա
Լոնտոն


=== Ասիա ===
Պանքոք
Հոնկոնք
Շանհայ
Թոքիօ


=== Աւստրալիա ===
Սիտնի


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		
		


== Աղբիւրներ ==
«Խօսնակ» պաբերաթերթ, Հեկտեմբեր, 2018, էջ 28։
Քաղաքական եւ ընկերային կացութիւնը 1945-1970 տարիներուն

Քաղաքական եւ ընկերային կացութիւնը 1945-1970 տարիներուն, սփիւռքահայութիւնը Բ. Աշխարհամարտէն ետք Արեւմուտքի մէջ կը դարմանէ իր վէրքերը՝ մասնակցելով վերակառուցման ընդհանուր ճիգին։ Քաղաքական վերիվայրումներու բերումով, արեւելա-եւրոպական բազմաթիւ երկիրներ յարած են խորհրդային պլոքին, անոնց հայ գաղութները իրենց կարգին կ՛առանձնանան մնացեալ «Սփիւռք»էն, միւս կողմէ՝ առանց Հայաստանի հետ նոր սերտ կապի մը։
Մերձաւոր Արեւելքի մէջ ծայր տուող քաղաքական բախումները, վարչակարգերու անկայութութիւնն ու հետեւող անապահովութիւնը՝ պատճառ կը դառնան դէպի Արեւմուտք նոր գաղթերու։ Ասոնք պիտի շարունակուին մինչեւ 60-ականները եւ աւելի անդին։
Գաղթերը կը տկարացնեն արեւելեան «Սփիւռք»ը, նոր արիւն բերելով մէկտեղ արեւմտեան «Սփիւռք»ի հայութեան այդ ալ՝ գաղթողներու մեկ որոշ համեմատութեամբ, մինչ կարեւոր թիւ մը անոնցմէ՝ կ՛օտարանայ բաւական արագ...
Փոքր Հայաստանը, Բ. Աշխարհամարտէն մարդկային ծանր կորուստներով դուրս գալէ ետք, կը ջանայ դարմանել բնակչային իր նուազումը «Սփիւռք»էն մեծաթիւ ներգաղթով մը (1946-47), որ ի վերջոյ փոքր չափով միայն պիտի համապատասխանէ ազգային ձգտումներուն։
Սակայն Ստալինի մահէն ետք, քաղաքական ճնշումի մթնոլորտը պիտի թեթեւանայ, եւ 60-ականներու սկիզբը պիտի նշուի աւելի զգալի վերադարձ մը համահայկական ներշնչումներու։


== Աղբիւր ==
Հայ Կեանք եւ Գրականութիւն, Յարութիւն Քիւրքճեան, երկրորդական բաժին Ա. տարի, էջ 230:
Ազոխի քարանձաւ

Ազոխի քարանձաւը կը գտնուի Արցախի Հանրապետութեան հարաւ-արեւելեան մասը՝ Հադրութի շրջանի Ազոխ գիւղին մօտ: Տեղակայուած է գետահովիտին վերը՝ նոյնանուն գիւղէն շուրջ 200մ բարձրութեան վրայ: Ազոխի քարանձաւն աշխարհագրօրէն տեղակայուած է բնական միջանցքի վրայ, որով հնագոյն մարդիկ եւ կենդանիները գաղթած են Ափրիկէէն դէպի Եւրոպա եւ Ասիա։
Ազոխի քարանձաւը կը հանդիսանայ աշխարհի մէջ նախամարդու հնագոյն եւ ամէնէն յայտնի կայանատեղերէն մէկը։ Այստեղ առաջին անգամ հնեաբանական մշակոյթի աշէլեան շերտին վրայ յայտնաբերուած են աւելի քան երեք հարիւր հազար տարի առաջ այստեղ բնակած նախամարդու աշխատանքի եւ որսորդութեան քարէ գործիքներ, որմնանկարներ:
Քարանձաւի հարաւային մուտքին մօտ եօթ մեթր խորութեան վրայ հնէաբանները յայտնաբերած են նէանդերթալցիի ստորին ծնոտի խոշոր կտոր։ 
Համաձայն աւանդութեան, այս քարանձաւին մէջ պահուած են Ամարասի վանքի գանձերը: Իսկ Մակար Եպիս. Բարխուտարեանց, որ կը յիշատակուի քարանձաւին մասին 19-րդ դարու վերջը, կը նշէ, որ այստեղ տեսած է քարէ կոփուած կնոջ արձան:
Հայկ Ազատեան

Ազատեան Հայկ (25 Սեպտեմբեր 1881(1881-09-25) կամ 19-րդ դար, Վանաձոր - 13 Նոյեմբեր 1964(1964-11-13) կամ 1 Ապրիլ 1937(1937-04-01), Թիֆլիս, Խորհրդային ՄիութիւնԳահիրէ, Եգիպտոս), փաստաբան խառն դատարանի։
Զաւակ Բարերդ ծնած Հայու մը` Հրանդ Ազատեանի։ Հայկ Ազատեան որ իր ուսումը օտար շրջանակներու մէջ առած էր` հակառակ անոր ազգասէր հայ մըն էր` ազդուած իր յեղապոխական հօրմէն։
Իրաւագիդական եւ լեզուագիդական բացառիկ կարողութիւններուն շնորհիւ Ազատեան կը կատարէ շատ կարեւոր դեր մը իր կամաւորական կեանքին մէջ, իբր միջնորդ հայկական Լեգեռնի Ֆրանսական սպայակոյտին եւ հայ զինուորներու միջեւ, եւ իրեն կը յանծնուի յաճախ կարգապահական խնդիրներով պատերազմական ատեանի առջեւ հանուող կամաւորներու պաշտպանութիւնը։
1919-ին վարեց Ատանայի կայարանին զինուորական քոմիսէրի պաշտոնը եւ, թերեւս իրեն մեր ազգային վերածնութեան գործին մէջ վերապահուած էր կարեւոր դեր մը` եթէ վատորէն չլըքուէինք։
Ազատեան հարկադրուած կը դառնար Եգիպտոս, ինքն իր մէջ ամփոփուած, եւ թերեւս յուսախաբ, եւ այլեւս հեռու կը մնար Ազգային կեանքէ, մինչեւ իր մահը որ մահը որ տեղի ունեցաւ 1937 Ապրիլ 1-ին Գահիրէի մէջ, շուրջ 50-55 տարեկան։


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հայր․ Մկրտիչ Վարդ․ Պոտուրեան, 1938 Պուքրէշ, Ա․ հատոր, էջ 41։
Միհրան Տամատեան

Միհրան Տամատեան (1863, Կոստանդնուպոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 1945, Գահիրէ, Եգիպտոս) հայ ազատամարտիկ, քաղաքականութեամբ զբաղող, գրող եւ մանկավարժ։


== Կենսագրութիւն ==
Նախնական կրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին մէջ։ Աւարտած է Վենետիկի Մուրատ-Ռափայէլեան վարժարանը։ Եղած է ուսուցիչ՝ Կոստանդնուպոլիսի, Ատանայի, Մուշի եւ հայկական դպրոցներու տեսուչ՝ Տուրուբերանի ու Վասպուրականի մէջ։ 1890 թուականին Գում Գափուի ցոյցին մասնակցելու համար հալածուած է եւ Պոլիսէն տեղափոխուած Աթէնք։ 1891 թուականին վերադարձած է Սասուն եւ տեղի հայերուն նախապատրաստած է ինքնապաշտպանութեան։ 1893 թուականին ձերբակալուած եւ բանտ տարուած է, ուր զինք ձեռբակալողները կոտրած են անոր ոտքը արգիլելու համար անոր փախուստը։ Միհրան ղրկուած է Կոստանդնուպոլիս եւ հոն՝ բանտարկուած է որոշ ժամանակի մը համար։
1897 թուականին հեռացած է հնչակեան կուսակցութենէն, յետագային մասնակցած է սահմանադրական ռամկավար կուսակցութեան ստեղծման։ Իբրեւ Կիլիկիոյ լիազօր ներկայացուցիչ ընդգրկուած է Պօղոս Նուպարին գլխաւորած ազգային պատուիրակութեան կազմին մէջ։ Փորձած է Կիլիկիոյ մէջ ստեղծել հայկական ինքնավար պետութիւն։
1920 թուականի Օգոստոս 4-ին Ատանայի մէջ ազգային գերագոյն խորհուրդը, Տամատեանին նախագահութեամբ, հռչակուած է անկախ հանրապետութիւնն՝ Ինքնավար Հայաստան Ֆրանսայի հովանավորութեան ներքոյ։ Սակայն անգլո-Ֆրանսական հակասութիւններու սրման պատճառով դէպի Թուրքիա հակուած ֆրանսական զինուորական իշխանութիւնները կը ցրեն Տամատեանին գլխաւորած կառավարութիւնը։
Տամատեան զբաղած է նաեւ գրական գործունէութեամբ՝ գրած է բանաստեղծութիւններ եւ թարգմանութիւններ։


== Աղբիւրներ ==
Տէփոյեան Պ. «Միհրան Տամատեան (1863-1945)», Գահիրէ, 1956։
Չելեպեան Անդրանիկ «Յեղափոխական դէմքեր», Միշիկըն, 1991, 464 էջ, 2-րդ հրտ., Սաութֆիլդ, 1994, էջ 13–78:
Ճէյմս Կրինֆիլտ

Ճէյմս Կրինֆիլտ (3 Մարտ 1873(1873-03-03), Թեհրան, Իրան - 21 Հոկտեմբեր 1939(1939-10-21), Թեհրան, Իրան), իրանահայ իրաւաբան, գիտնական եւ ազգային գործի։ Հետագային Գերմանիոյ մէջ Հայաստանի Հանրապետութեան դիւանագիտական ներկայացուցիչ։


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Թաւրիզի մէջ, մեծցած՝ Թեհրանի հայութեան մէջ։ Մայրը թաւրիզահայ՝ Հռիփսիմէ Բժշկեան, հայրը ծագումով անգլիաբնակ գերմանացի։ մկրտուած էր Հայաստանեայց Առաքելական եկեղեցւոյ մէջ։ Հայերէն եւ գերմաներէն լեզուներուն գիտակ։
Ուսած է Լայփցիկի համալսարանը, հետեւած է իրաւաբանութեան։ Դոկտորական ատենախօսութիւնը պաշտպանած է Թիւպինկէն համալսարանը, իբրեւ նիւթ ունենալով պարսկական պետութեան կառուցուածքը։ Աւարտելէ ետք Ամուսնացած է Թումանեանցներուն աղջկան՝ Քաթարինա Թումանեանի հետ։
Շրջան մը ապրած է Երեւան, ապա՝ Պաքու եւ Թիֆլիս։


== Գործունէութիւն ==
1904 թուականին, գերմաներէն լեզուով, իր դոկտորական ատենախօսութիւնը հրատարակուած է Պերլինի մէջ։
1905-ին վերադարձած է Գերմանիա եւ հաստատուած՝ Պերլին։ Այնտեղ յաջողած է կազմել կարեւոր Հայեւգերման Կոմիտէ «Deutsch-Armenische Gesellschaft, DAG»։ Կոմիտէին մէջ երկար տարիներ եղած եւ իբրեւ նախագահ ծառայած է դոկտ. Եոհան Լեփսիուսը (1858-1926) եւ դոկտ. Փոլ Ռոհըրպախը։
Պերլինի մէջ նշանակուած է Հայաստանի դիւանագիտական ներկայացուցչ։ Դեսպանութիւնը գործած է միայն չորս տարի 1918-1922։ Դեսպանի օգնականներ եղած են՝ իբրեւ խորհրդականներ Լիպարիտ Նազարեանց եւ Վահան Փափազեան, քարտուղարներ՝ Մելքոն Քրոշչեան եւ Երուանդ Աբելեան, եւ անպաշտօն աջակից՝ Իրանի հիւպատոս պարսկահայ ազգային գործիչ Վահան Զաքարեանց:
Գործուն մասնակցություն է ունեցել Բեռլինի հայ համայնքի աշխատանքներին։
1934 թուականին հաստատուած է Թեհրան, ուր ընտրուած է եկեղեցական խորհրդի նախագահ։
Չելսիի Ֆութպոլիստներու Ցանկ (100 եւ աւելի խաղեր)

Այս ցուցակին մէջ ընգրկուած են «Չելսիի» կազմին մէջ 100 եւ աւելի խաղեր խաղացած խաղացողները։
«Չելսիի» այլ խաղացողներու (անկախ խաղերու քանակութենէն) անուանացանկը տեսնելու համար այցելեք այս Ստորոգութիւն։ Իսկ ներկայ կազմը տեսնելու համար այցելէք ակումբի մասին հիմնական յոդուած։
Ցուցակին մէջ խաղացողները դասաւորուած են ըստ ակումբի հետ առաջին մասնագիտական պայմանագիր կնքելու ժամանակի։ Ցուցակին մէջ հաշուի առնուած են միայն պաշտոնական խաղերը։


== Խաղացողներու ցուցակ ==

ՆկարագրութիւնԿաղապար:Լեճընտ
Կաղապար:Լեճընտ
Կաղապար:Լեճընտ

ԴՊ - Դարպասապահ
ՊՇ - Պաշտպան
ՖԲ - Ֆուլբեք
ԱՊ - Աջ պաշտպան
ՁՊ - Ձախ պաշտպան
ԿՊՇ - կեդրոնական պաշտպան
ՀԲ - Հաֆբեք
ԿՊ - Կիսապաշտպան
ԿԿՊ - կեդրոնական կիսապաշտպան
Վ - Վինգեր
ՀՁ - ՀարձակողԹարմացուած է մայիս 19-ին, 2012 թուական:


== Տարուայ խաղացող ==


== Խաղացողներու Տարուայ խաղացող ==


== Տարուայ կոլ ==


== յայտնի աւագներ ==


== Օգտագործուած գրականութիւն ==
Կլայվ Պետի (2004)։ Թագաւորի փողոցի թագաւորները: Չելսի 60-ականներու եւ 70-ականներու մեծ խումբը։ Vision Sports Publishing Ltd։ ISBN 0-9546428-1-3 
Ռիկ Գլանուիլ (2006)։ Չելսի ՖԱ: Պաշտոնական կենսագրութիւն – Առաջին 100 Տարի։ Headline Book Publishing Ltd։ ISBN 0-7553-1466-2 
Ճոն Ինգլտիւ (2006)։ Հիմա դուք մեզ կը հաւատաք: Չելսի ՖԱ-ի 25 տարի։ John Blake Publishing Ltd։ ISBN 1-84454-247-5 
Պրայան Միրս (2004)։ Չելսի: 100-տարուայ Պատմութիւն։ Mainstream Sport։ ISBN 1-84018-823-5 


== Արտաքին յղումներ ==
«Չելսիի» տուեալներու բազա (անգլերէն)
«Չելսիի» խաղացողները (ռուս.)
Արմէն Յովհաննիսեան

Արմէն Լեւոնի Յովհաննիսեան (30 Յունիս, 1994 - 20 Յունուար, 2014), Արցախի Հանրապետութեան Պաշտպանութեան բանակի կրտսեր քսանապետ, «Արիութեան համար» եւ «Հայրենիքին մատուցած ծառայութիւններուն համար» առաջին աստիճանի հետմահու մետալակիր:


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 30 Յունիս, 1994-ին։ Ընտանիքին միակ որդին էր, երեք քոյր ունէր: Ընտանիքը Երեւանի Աւան վարչական շրջանին մէջ կ'ապրէր: յաճախած է Երեւանի Գրիգոր Պաղեանի անուան թիւ 141 հիմնական դպրոցը։ Մինչեւ անոր զօրակոչը, մշակոյթի պետական քոլյճի վերջին դասընթացքին կը հետեւէր։ Քանդակագործութեամբ կը զբաղէր եւ կահոյքի արտադրամասին մէջ կ'աշխատէր: Նպատակը վիրահատ ըլլալ էր:


== Յիշատակ ==
30 Յունիս 2014-ին՝ Արմէն Յովհաննիսեանի ծննդեան օրը, հայրական տանը անոր անունով թանգարան բացուեցաւ։ Թանգարանը զոհուած կրտսեր քսանապետի սենեակն է, ուր անոր իրերը հաւաքուած են:
23 Դեկտեմբեր 2014-ին «Տէ Ֆաքթօ» ամսագիրի կողմէն Արմէն Յովհաննիսեանը «Տարուայ մարդ» ճանչցուեցաւ


== Արտաքին յղումներ ==
Կանխվել է դիվերսիան հայ զինվորի կյանքի գնով
Armenian Soldier Armen Hovhannisyan
Արմեն Հովհաննիսյան. Հայորդի, ով իր կյանքը չխնայեց հանուն մեզ եւ մեր Հայրենիքի
Կրտսեր սերժանտ Արմեն Հովհաննիսյան. մեր ցավն ու հպարտությունը…
Ճէյմս Ատոմեան

Ճէյմզ Ատոմեան (31 Յունուար 1980(1980-01-31), Օմահա, Նեբրասկա, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ) Ամերիկահայ կատակերգակ, դերասան եւ ծաղրածու: Ան ծանօթ է հեւետեալ  յայտագիրներու ներկայացումներով՝ Comedy Bang! Bang!, Chapo Trap House, Last Comic Standing, The Late Late Show with Craig Ferguson:
Raffaello

Ռաֆաելլոն (անգլերէն՝ Raffaello), իտալական Ferrero Spa ընկերութեան կողմից արտադրվող հրուշակեղեն է։ Առաջին անգամ վաճառքի հանվել է 1990 թվականին։ Այն իրենից ներկայացնում է կրեմով եւ հնդընկույզի փաթիլներով պատված գետնանուշ։ Որոշակի նմանութիւն ունի նույն ընկերութեան կողմէ արտադրվող Ֆերերո Ռոշեր շոկոլադի հետ։
Ռաֆաելոի բաղադրությունն է՝ սերուցք, ճերմակ շոկոլադ, կարագ, հնդընկույզի փաթիլներ, բոված պնդուկ կամ նուշ, կերակուրի աղ։
Եզնիկ Եպս. Գալբաքճեան

Եզնիկ Եպս. Գալբաքճեան (1860, Պոլիս - 1915)
Ուսանող Կալադա Սէրայի Լիսէին, բժիշկը «Միլքիէ» վարժարանի։ Արմաշական վարդապետ ձեռնադրուած է 1886-ին եւ եպիսկոպոս 1912-ին։ Անդուլ պաշտօնավարած է ներքին գաւառները.- առաջնորդ Բալուի մինչեւ 1915։


== Աղբիւրներ ==
Յուշարձան 1919, էջ 82։
2 Յունուար

2 Յունուար, տարուան 2-րդ օրն է։

 1 Յունուար  2 Յունուար  3 Յունուար 


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==


== Տօներ ==
Թալինի շրջան


== Պատմութիւն ==
Թալինի շրջանի տարածքը դեռ հնադարուն եղեր է Հայաստանի կազմի մէջ՝ Երվանդունիների (Ք.Ա. 570-201) եւ Արտաշէսանների (Ք.Ա. 189-1) թագաւորության ժամանակ։ Աւելի ուշ Թալինի շրջանի տարածքը կազմեր է Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի մէջ։ Տարբեր ժամանակաշրջաններուն այն եղեր է Կամսարականներու, Պահլավունիներու, Վաչուտեաններու եւ այլ իշխաններու տոհմական կալուածքը։ 9-րդ դարու վերջը մտեր է Բագրատունեաց թագաւորութեան, ապա՝ Զաքարեան իշխանապետութեան մէջ։ 14-16-րդ դարերուն այն մտեր է մոնղոլական, ապա՝ կարակոյունլու եւ ակկոյունլու թուրքմենական պետութիւններու մէջ։
Պարսկական տիրապետութեան ժամանակ Թալինի շրջանը Երեւանի կուսակալութեան, ապա Երեւանի խանութեան մէկ մասն էր։ Արեւելեան Հայաստանը Ռուսաստանին միանալէն յետոյ, այն մտեր է Հայկական մարզի, Երեւանի նահանգի Ալեքսանտրափոլի գաւառի, Հայաստանի մէջ խորհրդային կարգեր հաստատուելէն յետոյ՝ Լենինականի եւ Էջմիածնի գաւառներու մէջ։
Ճարտարապետական յուշարձաններէն նշանաւոր են են Շենիկի (5-րդ դար), Մասթարայի (6-րդ դար), Գառնհովտի (6-7-րդ դարեր), Իրինդի (7-րդ դար), Ներքին Սասունաշէնի եկեղեցիները, Քրիստափորի վանքը (7-րդ դար), Թալինի Կաթողիկէ եւ Սուրբ Աստուածածին եկեղեցիները, Ներքին Թալինի քարաւանատունը (13-14-րդ դարեր) եւ այլն։ Կան կիկլոպեան ամրոցներ, կրոմլեխներ։
Շրջանային կուսակցական կազմակերպութիւնը ստեղծուեր էր 1930 թուականին։ 1987 թուականին կար 96 սկզբնական կուսակցական, 137 կոմերիտական կազմակերպութիւն։ Լոյս կը տեսնէր «Կոմունիզմի դրօշակով» շրջանային թերթը։


== Բնակավայրեր ==
Թալինի շրջանի վարչական կեդրոնն էր Թալին քաղաքը։ Ունէր 2 քաղաքատիպ աւան (Թալին, Արագած), 2 աւանային եւ 11 գիւղական խորհուրդ։ Բնակավայրերն են՝


== Պատմութիւն ==
Թալինի շրջանի տարածքը դեռ հնադարուն եղեր է Հայաստանի կազմի մէջ՝ Երվանդունիների (Ք.Ա. 570-201) եւ Արտաշէսանների (Ք.Ա. 189-1) թագաւորության ժամանակ։ Աւելի ուշ Թալինի շրջանի տարածքը կազմեր է Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի մէջ։ Տարբեր ժամանակաշրջաններուն այն եղեր է Կամսարականներու, Պահլավունիներու, Վաչուտեաններու եւ այլ իշխաններու տոհմական կալուածքը։ 9-րդ դարու վերջը մտեր է Բագրատունեաց թագաւորութեան, ապա՝ Զաքարեան իշխանապետութեան մէջ։ 14-16-րդ դարերուն այն մտեր է մոնղոլական, ապա՝ կարակոյունլու եւ ակկոյունլու թուրքմենական պետութիւններու մէջ։
Պարսկական տիրապետութեան ժամանակ Թալինի շրջանը Երեւանի կուսակալութեան, ապա Երեւանի խանութեան մէկ մասն էր։ Արեւելեան Հայաստանը Ռուսաստանին միանալէն յետոյ, այն մտեր է Հայկական մարզի, Երեւանի նահանգի Ալեքսանտրափոլի գաւառի, Հայաստանի մէջ խորհրդային կարգեր հաստատուելէն յետոյ՝ Լենինականի եւ Էջմիածնի գաւառներու մէջ։
Ճարտարապետական յուշարձաններէն նշանաւոր են են Շենիկի (5-րդ դար), Մասթարայի (6-րդ դար), Գառնհովտի (6-7-րդ դարեր), Իրինդի (7-րդ դար), Ներքին Սասունաշէնի եկեղեցիները, Քրիստափորի վանքը (7-րդ դար), Թալինի Կաթողիկէ եւ Սուրբ Աստուածածին եկեղեցիները, Ներքին Թալինի քարաւանատունը (13-14-րդ դարեր) եւ այլն։ Կան կիկլոպեան ամրոցներ, կրոմլեխներ։
Շրջանային կուսակցական կազմակերպութիւնը ստեղծուեր էր 1930 թուականին։ 1987 թուականին կար 96 սկզբնական կուսակցական, 137 կոմերիտական կազմակերպութիւն։ Լոյս կը տեսնէր «Կոմունիզմի դրօշակով» շրջանային թերթը։


== Պատկերասրահ ==
Հաւանա

Հաւանան (սպ.՝ La Habana) Քուպայի մայրաքաղաքն է, Կը հանդիսանայ երկրի քաղաքական, մշակութային եւ տնտեսական կեդրոնը։
Առաջին անգամ յիշատակուած է 1515 թուականին, այն հիմնադրել են սպանացիները, բաժնուած է 15 համայնքներու, մակերեսը կը կազմէ 726,75  մ², բնակչութիւնը ըստ 2010 թուականի մարդահամարի տուեալներուն 2 135 498  մարդ։ Ծովու մակերեսէն միջին բարձրութիւնը ցածր է՝ մօտ 60 մ.։


== Արտաքին յղումներ ==
Հավանան CubaWorld կայքում
Լէ Շանզելիզէ (Les Champs-Élysées), երգ

Լէ Շանզելիզէ (ֆրան․՝ Les Champs-Élysées), 1969-ի երգ, մեկնաբանող Ժօ Տասան։ Անգլերէն «Ուոթըրլու Ռոտ» (Waterloo Road) երգին`1968, ֆրանսերէնի պատշաճեցումն է։


== Տեղեկութիւններ ==


=== Երգագրութիւն ===

Երգին անգլերէնի տարբերակը կ՛ակնարկէ Լոնտոնի Ուոթըրլու Ռոտ ճամբան․ խօսք՝ Միքայէլ Անթոնի Տէյկըն, երաժշտութիւն՝ Միքայէլ Ուիլշօ եւ մեկնաբանութիւն՝ Բրիտանական Ճէյսըն Քրեսթ ռոք խումբ։ Իսկ ֆրնասական տարբերակը կ՛ակնարկէ Փարիզի Շանզելիզէ պողոտան՝ խօսքերը ֆրանսերէնի յարմարցուած են Փիեռ Տըլանոյի կողմէ։


=== Ասք ===
Երգը կ՛ակնարկէ Փարիզի Շանզելիզէ պողոտան 1960-ական թուականներուն, երբ վայելչութեան եւ շիքութեան պատկերացումն էր։  Պատմողը անփոյթ, պողոտան կը ճեղքէ եւ յանկերգը կը հաստատէ․- «Կէսօր թէ կէս գիշեր, ինչ որ կ՛ ուզէք Շանզելիզէ կը գտնէք» (À midi ou à minuit, il y a tout ce que vous voulez aux Champs-Élysées)։ Ան հոն անծանօթի մը կը հանդիպի, որ վայրկենական սէրի կը վերածուի՝ «Երէկ իրիկուն երկու անծանօթներ, իսկ այս առտու պողոտային վրայ / Երկու սիրահարներ գինովցած երկար գիշերէն» (Hier soir deux inconnus et ce matin, sur l'avenue / Deux amoureux tout étourdis par la longue nuit)։


== Երգին ընդունելութիւն ==
Ֆրանսայի մէջ երգը մեծ ընդունելութիւն կը գտնէ, ինչպէս նաեւ Եւրոպայի զանազան երկիրներու մէջ, ֆրանսախօս երկիրներու մէջ, նոյնիսկ Խորհրդային Միութեան մէջ։