Յակոբ Կոջոյեան

Յակոբ Կարապետ Կոջոյեան (13 Դեկտեմբեր 1883(1883-12-13), Ախալցխա - 24 Ապրիլ 1959(1959-04-24), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), հայ նկարիչ, մանկավարժ, ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ, գեղարուեստի եւ գրաֆիկայի վարպետ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 13 Դեկտեմբեր 1883-ին Ախալցխա քաղաքի՝ ոսկերիչի ընտանիքի մէջ
1890-ին ընտանիքի հետ տեղափոխուած է Վլատիկաւկազ, ուր սորված է վարժարանին մէջ՝ զբաղուելով ոսկերչութեամբ
1900-ին աւարտած է Վլաքիկաւկազի քաղաքային վարժարանը, մեկնած է Մոսկուա, ուր յաճախած է Պրուսովի արուեստանոցը, տիրապետած փորագրութիւնը
1905-1907-ականներուն սորված է Միւնխենի գեղարուեստի ակադեմիաին մէջ, ապա մեկնած Փարիզ՝ կատարելագործման
1909-ին զօրակոչուած է բանակ
1912-1914-ականներուն աշխատած է Մոսկուայի մէջ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներուն կրկին զօրակոչուած է բանակ
1918-ին հաստատուած է Հայաստանի մէջ եւ նոյ թուականին Նիկողայոս Մարի հնագիտական արշաւախումբի հետ մասնակցած Անիի պեղումներուն։ Հայոց մայրաքաղաքին մէջ անցուցած օրերու տպաւորութիւնները յետագային արտայայտուած են անոր «Անիի աւերակները» (1919) նկարին մէջ: 1918-1920-ականներուն Հայաստանի մէջ աշխատած է Անիի հնագէտներու արշաւախումբին հետ
1921-ին Փետրուարեան ապստամբութեան պարտութենէն ետք հեռացած է Պարսկաստան, հաստատուած Թաւրիզի մէջ
1921-1922-ականներուն Թաւրիզի մէջ Ա. Թամանեանի կազմակերպած արուեստանոցին մէջ դասաւանդած է ճարտարապետութիւն
1922-ին Խորհրդային Հայաստանի կառավարութեան հրաւէրով Կոջոյեանը վերադարձած է Երեւան
1935-ին արժանացած է ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարչի կոչման
1945-1954 -ականներու դասաւանդած է Երեւանի գեղարուեստա-թատերական ինստիտուտին մէջ
Մահացած է 24 Ապրիլ 1959-ին Երեւանի մէջ:


== Ստեղծագործական գործունէութիւն ==

Յակոբ Կոջոյեանի ստեղծագործութիւններուն մէջ առկայ է թեմատիկ, ժամրային ու տեխնիկական հնարներու բազմազանութիւնը՝ գիրքերու ձեւաւորում, թամատիկ պատկերներ, բնանկարներ, զարդական մօտիւներով երկեր, կիրառական գծագրութիւններ: Բազմազան է կերպարուեստի ոճաձեւաբանական հնարներու անոր տեխնիկան՝ իւղաներ, խառնութիւնը, ջրաներկ, գուաշ, մոմաներկ եւ փորագրութիւն:
Ճարտարապետ Կարօ Հալաբեանի եւ նկարիչ Սեդրակ Առաքելեանի հետ Կոջոյեանը աշխատած է ռուսաստանեան հեռագրական գործակալութեան հայկական բաժանմունքի (ԱրմԿաւՌՕՍՏԱ) արուեստանոցին մէջ, թողարկած շարժական որմնազդեր եւ ծաղրանկարներ։ 1923-ին նկարjչի աշխատանքը Մոսկուայի մէջ արժանացած է առաջին կարգի դիպլոմի։ 1924-1930-ականներու Կոջոյեանը ԵՊՀ տեխնիկական ֆակուլտետին մէջ դասաւանդած է նկարչութիւն, իսկ 1930-էն շարունակած է աշխատանքը նորաստեղծ ԵՐՊԻ-ի մէջ։
Յայտնի է «Սասնայ Ծռեր» ժողովրդական վիպերգութեան նկարազարդմամբ, 1920-ականներու արեւելեան մօտիւներով գրուած շարք մը աշխատանքներով («Ճաշարան Թաւրիզում», «Փողոց Թաւրիզում» եւ այլն)։ Յակոբ Կոջոյեանը ժամանակակից հայկական գրքային գրաֆիկայի հիմնադիրն է։ Բազմազան են նկարիչի հաստոցային գրաֆիկայի ոչ միայն թեմաներն ու ոճը, այլեւ արտայայտամիջոցները։
1925-ին նկարազարդած է Ստեփան Զորեանի «Հազարան բլբուլ» հեքիաթը, առաջին մանկական պատկերազարդ հրատարակութիւնները՝ Յովհաննէս Թումանեանի «Գիքորը» եւ «Տէրն ու ծառան», 1933-ին՝ Եղիշէ Չարենցի «Գիրք ճանապարհին» ու Ակսել Բակունցի «Սեւ ցելերի սերմնացանը», 1934-ին՝ Մաքսիմ Կորքիի  «Բանաստեղծութիւններ եւ լեգենդներ» ժողովածուն եւ այլն։ 1941-ին ան ստեղծած է Հ. Ստեփանեանի «Սասունցի Դաւիթ» օփերայի տեսարաններու նախագիծերը, 1945-ին նկարազարդած՝ Սայաթ Նովայի «Խաղեր»ու ժողովածուն։
Յակոբ Կոջոյեանը, ճարտարապետ Ալեքսանդր Թամանեանի հետ միասին Հայաստանի Հանրապետութեան զինանշանի (հաստատուած Յուլիս 1920-ին ՀՀ կառավարութեան կողմէ) հեղինակն է։
Կոջոյեանի վերջին տարիներու լաւագոյն ստեղծագործութիւններէն  են Յովհաննէս Թումանեանի «Փարուանա» լեգենդի նկարազարդումները։


== Նկարներ ==
«Փիւնիկ», 1945


== Անյատական ցուցահանդէսներ ==
Երեւան, 1954, 1958
Թիֆլիս, 1959
Պաքու, 1959
Մոսկուա, 1959
Լենինկրատ, 1959
Սոֆիա, 1982
Փլովտիւ, 1982


== Պատկերասրահ ==


== Յղումներ ==
Յակոբ Կոջոյեանի մասին ակադէմիկոս Վ. Յարութիւնեանի կայքում


== Ծանօթագրութիւն ==