armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Ծիրան

Ծիրան կամ՝ Ծիրանի ծառ (լատ.՝ Prunus armeniaca  կամ Armenian plum, հոմանիշ՝ Armeniaca vulgaris Կաղապար:Լսել), Հայաստանի բնիկ պտուղներէն մին։ Ծիրանը դէպի Եւրոպա տարածուած է Հայաստանի միջոցով։


== Ծիրանենի ==

Արդիւնաւէտ ծառ է միջին չափի հասակով (2,3 մ.), բայց տարիքոտ ծառերուն հասակը կը հասնի 8 մ. եւ աւելի։ Տերեւները սրտաձեւ են, տերեւներուն հասակը 10 ս․մ. կ՛ըլլայ, իսկ լայնքը՝ 3,4 ս․մ.։ Աշնան ծառերը տերեւաթափ կ'ըլլան եւ կը բուսնին Գարնան, իսկ Ամրան պտուղները կը հասուննան։ Ծաղիկներուն գոյնը կ՛ըլլայ ճերմակ՝ վարդագոյնի մօտ։


== Համառօտ պատմութիւն ==
Ծիրանին բուն բնավայրը Չինաստանն է, ուր կ'աճէր Ռուսիոյ սահմանի ցամաքաին։ Չինաստանի մէջ յայտնուեցաւ 3000 Ք.Ա., ապա փոխադրուեցաւ Հայաստան եւ ուրիշ երկրներ. Եւրոպա մտաւ Քրիստոսի ծնունդին հետ։ Ծիրանի մշակումը տարածուեցաւ աշխարհի մէջ։ Սուրիոյ եւ Թուրքիոյ մէջ շատ մեծ քանակով ծիրան կը մշակուի։ Այս օրերուս Թուրքիան կ՛արտահանէ չոր ծիրանի 85% տոկոսը։
Ծիրանը կը գտնուի պաղ եւ միջին պաղութեամբ կլիմայ ունեցող քաղաքներու մէջ, բայց զայն ցանելու ամենալաւ վայրը՝ չոր կլիմայ ունեցող երկիրներն են։


== Պատկերասրահ ==

		
		


=== Արտադրութիւնը ===


== Աճման Պայմանները ==
Ծիրանի ծառը կ'ազդուի օդէն, մանաւանդ՝ ծաղկած ժամանակ։ Ծառը կը վնասուի, երբ տաքութիւնը կը բարձրանայ եւ բացասական ազդեցութիւն կ՛ունենայ բերքին։ Ինչպէս նաեւ խոնաւութեան բարձրացումով կը շատնան սնկային հիւանդութիւնները։


== Բժշկական Գործառութիւններու Մէջ ==

Ծիրանը հարուստ է կենսանիւթներով (վիթամիններով)։ Ան կը պարունակէ կենսանիւթ A, որ մարդու կ'ապահովէ մէկ օրուայ անհրաժեշտ նկատուող 18%-ն, կենսանիւթ C, երկաթ եւ քալսիում։ Ծիրանը թարմ վիճակով երկար ժամանակ չի դիմանար, այդ պատճառով զայն չորցնելով կը պահեն, ինչպէս՝ Սուրիոյ մէջ։
Չոր ծիրանը աւելի հարուստ է կենսանիւթերով՝ քան թարմը։ Ծիրանը կը լաւացնէ տեսողութիւնը, կ'աշխուժացնէ լեարդը. օգտակար է արեան տկարութեան բուժման եւ կը նուազեցնէ քոլեստերոլի մակարդակը արեան մէջ, ինչպէս նաեւ կը պաշտպանէ սիրտն ու երակները զանազան հիւանդութիւններէ։


== Օգուտները ==

Ծիրանը կը պարունակէ հետեւեալ կենսանիւթերը՝ կենսանիւթ A, կենսանիւթ B1, կենսանիւթ B2 եւ կենսանիւթ C, որոնք կ'օգնեն մարսողութեան, կը նպաստեն անքնութեան վերացման եւ ախորժակի բարելաւման. ծիրանի օգտագործումը կը զօրացնէ մարմնի դիմադրողականութիւնը, անհրաժեշտ է երեխաներու աճման ընթացքին։ Անոր սպառումը անհրաժեշտ է յղիներուն։


=== Քաղցկեղի դէմ պայքար ===
Նոր գիտութիւնը Չինաստանի մէջ փաստեցաւ, որ կենսանիւթերով հարուստ ուտելիքներ սպառելը կը պաշտպանէ լեարդը քաղցկեղի դէմ։


=== Մորթ ===
Նոր գիտութիւնը կը հաստատէ, որ չոր ծիրանը կը պաշտպանէ մորթը կնճիռներէ, իր մէջ պարունակած մեծ քանակով կենսանիւթ C-ի շնորհիւ։


=== Սննդային Տեղեկութիւն ===
Իւրաքանչիւր ծիրան (35 կ.) կը պարունակէ հետեւալները.

Ջերմուժ (քալորի)՝ 17
Ճարպեր՝ 0.14
Գարպոհիտրադ՝ 3.89
Թաղանթանիւթ՝ 0.7
Սպիտակուց՝ 0.49
Քոլեստերոլ՝ 0


== Ծիրանի Հիւթ ==
Կարելի է խառնել ծիրանը շաքարով եւ ջուրով՝ հիւթաքամիչի մէջ, եւ ստանալ ծիրանի հիւթ։ Ծիրանի հիւթը հարուստ է կենսանիւթերով եւ սպիտակուցներով, որոնք կը նպաստեն մարսողութեան։


== Գրականութիւն ==
Loudon, J.C. (1838). Arboretum Et Fruticetum Britannicum. Vol. II. London։ Longman, Orme, Brown, Green and Longmans. pp. 681–684.
Ազատ Ասատուրեան

Ազատ Ասատուրեան (1882, Ղարաբաղ), երգիչ:
Ազատ Ասատուրեան, թենոռ, օբէրայի երգիչ, ծնած է Ղարաբաղ՝ 1882-ին, նախնական եւ միջնակարք ուսումը Թիֆլիսի մէջ աւարտելէ ետք 1900-ին Իտալիա անցած ու Միլանոյի Քոնսերվաթուառը աւարտած է: Երգած Իտալիա, Ռուսաստան, Գերմանիա, Ֆրանսա, Պուլղարիա, եւ 1921-ին անցած է Ռումանիա, ուր թէ՛ ազգային շրջանակնէրու մէջ՝ ըլլայ Պուքրէշ, ըլլայ գաւառները, եւ թէ պետական թատրոննէրու մէջ երգած է օփերայի ներկայացումնրը:
Ասատուրեան խօսած է գրեթէ տասը լեզունէր եւ այդ լեզուներով եւս երգած: Ասատուրեան Պոլիս երգած է հայկական երգերը Օրֆէնոն Ռէքորսի բլաքներուն վրայ, որոնք Պոլսոյ մէջ կը վաճառուին:


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ Վրդ. Պոտուրեան, Տպ. Պուքրէշ, 1938, էջ 222-223
Անահիտ (շարժանկար)

Անահիտ (անգլերէն՝ Anahid), Ղազարոս Աղայեանի հեքիաթին հիման վրայ պատրաստուած հայկական շարժանկար (animation), ժապաւէնին համահեղինակն է բեմադրիչ եւ շարժանկարի մասնագէտ Դաւիթ Սահակեանցը. անդրանիկ ցուցադրութիւնը տեղի ունեցած է 27 Դեկտեմբեր 2014-ին։ Ժապաւէնը նուիրուած է Ղազարոս Աղայեանի ծննդեան 175-ամեակին։
«Անահիտ»-ի պատրաստութեան աշխատանքները «Ռոբերտ Սահակեանց փրոտաքշն»-ը սկսած է 2010-ին` մշակոյթի նախարարութեան պատուէրով եւ նիւթական նպաստով: Այն ատեն ծրագրուած էր աշխատանքները աւարտել 2012-ի աւարտին, բայց տրամադրուած նիւթականին անբաւարար ըլլալուն պատճառով 85-90 վայրկեան տեւող ժապաւէնին 60-ը նկարահանուած էր:
Որպէս շարժանկար «Անահիտ»-ը երրորդն է հայկական շարժանկարի արուեստի աշխարհին մէջ` Ռոբերտ Սահակեանցի «Պանդոկ»-ը եւ Արման Մանարեանի «Սասունցի Դաւիթ» ժապաւէններէն ետք:
Շարժանկարին հերոսներուն ձայները կատարած են` Ռաֆայէլ Քոթանջեանը, Շուշան Պետրոսեանը, Հրանտ Թոխատեանը, Նազէնի Յովհաննիսեանը, Մկրտիչ Արզումանեանը (Մկօ), Դաւիթ Բաբայեանը, Վարդան Զադոյեանն ու Խորէն Լեւոնեանը, երգահաններն են Արմէն Մարտիրոսեանը եւ Վարդան Զադոյեանը, իսկ բեմադրող նկարիչը` Էռնեստ Մուրադեանը: Երգերը կատարած են` Շուշան Պետրոսեանը, Տիգրան Պետրոսեանը, Գոռ Սուջեանը, Նիկ Էգիբեանը, Յասմիկ Կարապետեանը, ինչպէս նաեւ` «Ակունք» ազգագրական համոյթը:


=== Հնչիւնաւորողներ իրենց դերերով ===
Անահիտ - Նազէնի Յովհաննիսեան
Վաչագան - Խորէն Լեւոնեան
Ազար - Ռաֆայէլ Քոթանջեան
Շուշան - Շուշան Պետրոսեան
Սերոբ - Հրանտ Թոխատեան
Էնվեր - Դաւիթ Բաբայեան
Անդոկ - Մկրտիչ Արզումանեան
Պետրոս, Զանգի - Վարդան Զադոյեան


== Նիւթ ==
իրար սիրող երկու երիտասարդ հերոսներու պատմութիւն մը՝ հովիւի աղջնակ Անահիտին եւ արքայազն Վաչականին մասին։ Պահպանուած է հեքիաթին հիմնական գաղափարը՝ համբերատար ու բանիմաց գեղեցկուհի Անահիտը Վաչական թագաւորին արհեստ գնահատել կը սորվեցնէ։ Վաչականը յանուն սիրած աղջկան՝ կը դառնայ գորգագործ եւ պարտութեան կը մատնէ թագաւորութեան չար ուժերը։ Ի վերջոյ արքան միայն այն մարդը չէ, որ կը թագաւորէ, այլ այն մարդն է, որ ստեղծել ու կառուցել գիտէ, ու նաեւ սիրել։
Սուրբ Աստուածածին Եկեղեցի (Նոր Նորք)

Անուան այլ կիրառումներու համար տես՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (այլ կիրառումներ)Կաղապար:Տեղեկաքարտ Կրոնական կառույց
Սուրբ Աստուածածին եկեղեցի, Հայ առաքելական եկեղեցի հայաստանի Հանրապետութեան Երեւանի Նոր Նորք վարչական շրջանի նանսենի անուան այգիին մէջ:


== Պատմութիւն ==
Եկեղեցին կը գտնւուի Ֆրիտեօֆ Նանսենի անուան թանգարան-յուշահամալիրի կից։ Սուրբ Աստուածածին եկեղեցւոյ Սուրբ Սեղանը 2014 թուականի հոկտեմբեր 12-ին Արարատեան Հայրապետական թեմի առաջնորդական փոխանորդ գերաշնորհ տէր Նաւասարդ արքեպիսկոպոս Կճոյեանի ձեռքով։
2014 թուականի հոկտեմբեր 11-ին Տ. Նաւասարդ արքեպիսկոպոսի ձեռքով օծուած են եկեղեցւոյ գմբէթին խաչը, զանգը, դուռը, եկեղեցւոյ սիւները, մկրտութեան Սուրբ Աւազանը, սրբապատկերները, եկեղեցւոյ շրջափակին ութ խաչքարերը, տնօրհնէքի կարգ կատարուած է երիցատունին։
Սուրբ Աստուածածին եկեղեցւոյ, Ֆրիտեօֆ Նանսենի անուան թանգարան-յուշահամալիրի եւ երիցատան կառուցման բարերարներ են ՀՀ վաստակաւոր բժիշկներ կառլեն եւ Սառայ Եսայեանները։
Թանգարան-յուշահամալիրի շինարարական աշխատանքները սկիզբ առած են 2012 թուականին։ Այնուհետեւ սկսուած են եկեղեցւոյ, երիցատան եւ յարակից յուշարձանախմբերու կառուցման աշխատանքները։ Յուշահամալիրի տարածքն կ'ընդգրկէ եկեղեցին, երիցատունը` յարակից հանգստեան տաղաւարով, մոմավառութեան խորանը` զարդաքանդակներով։ Այստեղ կան շուրջ երեսուն յուշարձան եւ խաչքար` նուիրուած հայ ժողովրդի պատմութեան հերոսական եւ ողբերգական էջերէն, անուանի հայորդիներուն եւ հայ ժողովրդի բարեկամներուն:


== Պատկերասրահ ==
Ֆրետ Մարքուս

Ֆրետ Մարքուս (անգլերէն՝ Fred Markus26 Յունիս 1937(1937-06-26), Թորոնթօ, Քանատա - 30 Մարտ 2022(2022-03-30), Maitland), քանատացի հեծանուորդ։ 
1956 թուականի Ամառնային Ողիմպիական խաղերուն ընթացքին, 3 մրցումներու մասնակցած է։
Թէոնա Քումսիաշվիլի

Թէոնա Քումսիաշվիլի (27 Յունուար 1984(1984-01-27), Սիոնի (Դաբա), Թիանեթի շրջան, Մցխեթ-Մթիանեթ, Վրաստան - 22 Յուլիս 2010(2010-07-22), Մուցո, Դուշեթի շրջան, Մցխեթ-Մթիանեթ, Վրաստան), վրացի գրող, երգչուհի, Փշավի-Խեւսուրեթի շրջանի երգերու երգահան։ Թէոնան անուանած են «լեռնային սոխակ» իր իւրայատուկ ձայնին համար։


== Կենսագրութիւն ==
Թէոնա Քումսիաշվիլի ծնած է Արեւելեան Վրաստանի Սիոնի գիւղին մէջ՝ Սուրբ Նինոյի օրը։ 2007-2010 թուականներուն Վրաստանի մէջ մասնակած է տարբեր ժողովրդական փառատօներու, որոնցմէ են՝ «Խեւսուրեան երեկոյ» (ხევსურული საღამო) եւ «ArtGene»(არტ-გენი):
2007 թուականին Թուրքիոյ մէջ Ինեկլոս ժողովրդական փառատօնի ժամանակ հանդէս եկած է Շաւնապատա Անսամպլի հետ։
22 Յուլիս 2010 թուականին Խեւսուրեթի շրջանի բարձր լեռնային հատուածին մէջ որդիներու, քրոջ եւ ընկերներու հետ ինքնաշարժի զոհ կը դառնան։ Վարորդը կորսնցուցած է ինքնաշարժի տիրապետումը եւ ան գլորուած է լեռնային գետ։ Ինքնաշարժին մէջ գտնուող անձերէն 7-ը (որոնց մէջն են երեխաները) զոհուած են։ Թէոնայի ամուսինը եւ եղբայրը ողջ մնացած են։


== Տիսքոկրաֆի ==
Թէոնան ձայնագրած է ժողովրդական երգերու երկու ալպոմ. 

2006 - "პირიმზე"
2009 - "მარტო სიმღერით გითხარ ამდენი სიყვარული"


== Ընտանիք ==
Ամուսին՝ Կելա Տայաուրի, գրող։ Ունեցած են երկու որդի՝ Տեմեթրէ (08.07.2008) եւ Ճարճի (30.09.2009):


== Արտաքին յղումներ ==
Teona Qumsiashvili
Ճէֆ Փէրի

Ճէֆրի Փէրի (անգլերէն՝ Jeffrey Perry, ծնած 16 Օգոստոս, 1955-ին), ամերիկացի դերասան մըն է թատերական, հեռուստաշարի եւ ֆիլմի։ Ան ներկայիս գլխաւոր դերասան է ABC կայանի քաղաքական տրամա հեռուստաշար Scandal-ի մէջ իբրեւ Սայրըս Պիին։


== Դերեր ==


== Տե՛ս նաեւ ==
Գայթակղութիւն (հեռուստաշար)
Քէրի Ուաշինկթըն
Հենրի Այըն Քուսիք
Քոլամպըս Շորթ
Տարպի Սթանչֆիլտ
Քէյթի Լոուզ
Կիլէրմո Տիազ
Թոնի Կոլտուին
Պէլըմի Եանկ
Ճաշուա Մալինա
Սքոթ Ֆոլի
Փորշա Տը Ռոսի
Քորնիլիըս Սմիթ
Ճո Մորթըն


== Արտաքին յղումներ ==
Jeff Perry Internet Movie Database կայքէջին վրայ
Jeff PerryInternet Broadway Database կայքէջին վրայ:
Jeff Perry at Internet Off-Broadway Databիբրեւe
The Steppenwolf Theater Company
Լրաբեր Հասարակական Գիտութիւնների

Լրաբեր հասարակական գիտութիւնների («ԼՀԳ»), ամսագիր, ՀԽՍՀ ԳԱ հասարակական գիտութիւններու բաժանմունքի հրատարակութիւն։ Լոյս կը տեսնէ 1940 թուականէն  (մինչեւ 1966 թուականը՝ «Տեղեկագիր» վերտառութեամբ), Երեւանի մէջ։ Խմբագիրներ՝ Ս. Կարապետեան, Հ. Բատիկեան, Խ. Մոմջեան, Մ. Ներսիսեան, Հ. Օրբելի, Ա. Յովհաննիսեան, Ծ. Աղայեան, Գ. Ստեփանեան, Յ. Ասլանեան, Գ. Աբով, Յ. Ինճիկեան, Վ. Միքայէլեան (1972 թուականէն)։
«ԼՀԳ» բազմաբնոյթ հասարակագիտական պարբերական է։ Կը տպագրէ պատմութեան, գրականութեան, լեզուաբանութեան, փիլիսոփայութեան, իրաւունքի, տնտեսագիտութեան, վիմագրութեան, արեւելագիտութեան, ազգագրութեան եւ այլ բնագաւառներու սովետական (մասնաւորապէս հայ) գիտնականներու ուսումնասիրութիւնները։ Ունի յօդուածներու, հաղորդումներու, բանավէճերու, քննարկումներու, լրատու, գրախօսութիւններու բաժիններ։ Հրապարակուած նիւթերն ու ուսումնասիրութիւնները հիմնականին նուիրուած են ՀԽՍՀ-ի մէջ հասարակական գիտութիւններու զարգացման պատմութեան ու առաջընթացին, հասարակութեան զարգացման արդի շրջանի հրատապ հարցերուն։ Աշխատակցած են Հրաչեայ Աճառեանը, Մ. Մալխասեանցը, Մանուկ Աբեղեանը, Սրբուհի Լիսիցեանը, Գ. Ղափանցեանը, Բ. Պիոտրովսկին, Ա. Յովհաննիսեանը, Ա. Տէրտէրեանը, ինչպէս նաեւ ժամանակակից նշանաւոր գիտնականներ։


== Աղբիւր ==
Գիտական տեղեկատուական վերլուծութեան եւ մոնիթորինգի կեդրոն, , Հայաստանի մէջ հրատարակուող գիտական պարբերականներու ցանկ
Հայկազուն Գալուստեան

Հայկազուն Գալուստեան (1920 - 1985), Պոլսոյ մէջ աւելի քան քառորդ դար տեւող գրական գործունէութիւնը ունեցած է, աշխատակցելով թերթերու, պարբերականներու եւ հանդեսներու, ապա՝ 1965-ին տեղափոխուած է Հայաստան։
Բացի իր բանաստեղծութիւններէն, տուած է քանի մը պատմուածք, գրական յօդուածներ ու տոմսակներ։ 1942-ին իր գրչեղբօր Կ. Ճանճիկեանի հետ հրատարակած է Թրքերէն Պալքսըս անուն բանաստեղծութիւններու հաւաքածոյ մը։ Իր բանաստեղծութիւններէն մաս մը ամփոփուած են երկու գրքոյկներու մէջ. «ՔԱՐԻՒՂԻ ԼԱՄԲԱՐԸ» (1948) եւ «ԳՈՐԾԻՍ ՃԱՄԲՈՒՆ ՎՐԱՅ» (1962): Գործածած է Ա. Երէցեան, Անդրանիկ Սարգսեան, Տիգրան Կարապետեան եւ Գանձիչ գրչանունները։
Հայկազուն Գալուստեան ծնած է Պոլիս։ Իր նախակրթոթիւնը ստացած է Կէտիկ Փաշա Թաղին Ս. Մեսրոպեան վարժարանին մէջ։ Յետոյ երկու տարի յաճախած է Ազգ. կեդրոնական վարժարան: Ստիպուած է հեռանալ դպրոցէն, ընտանիքին ապրուստը հոգալու համար։ Տարիներ ետք, ինքնաշխատութեամբ շարունակած է իր ուսումը եւ ստացած է է լիսէի վկայական։
1960-ին պաշտոն ստանձնած է Գարակէօզեան Որբանոցին մէջ, միեւնոյն ատեն հետեւելով Իսթամպուլի Համալսարանի Գրական Ֆաքիւլթէի դասընթացքներուն։ 1964-ին վկայուած է Փիլիսոփայութեան ճիւղէն։
Յաջորդ տարի կը մեկնի Հայաստան եւ Երեւանի համալսարանին մէջ կը հետեւի Մարքսիզմի։ Այնուհետեւ պաշտօնի կը կոչուի Հայաստանի ՍՍՀ Գիտութիւններու Ակադեմիայի Արեւելագիտութեան բաժնին մէջ։
Իր մահկանացուն կը կնքէ Հայրենիքի մէջ, ժառանգ թողելով բազմաթիւ անտիպ գործեր եւ գիտական ուսումնասիրութիւններ։
Հայկազուն Գալուստեանի բանաստեղծութիւնները պարզ են բայց խորիմաստ եւ ազդու։ Ան պաշտպանն է զրկեալին ու խոնարհին։ Ինքնատիպ, յստակ եւ տպաւորիչ ոճով կը նկարագրէ մարդկային տկարութիւնները։


== Աղբիւրներ ==
Սփիւռքահայ արդի գրականութիւն (խմբ. խմբագրող և համադրող՝ Սեդա Ծաղիկեան-Տէմիրճեան), Միշիկըն էջ 483։
Իջեւանի Պատմաերկրաբանական Թանգարան

Իջեւանի պատմաերկրաբանական թանգարան, հիմնադրուած է 1955-ին Իջեւանի գործկոմի կողմէ, այցելուներու համար կը գործեն 1997-էն, կը գտնուի քաղաք մտնելու ճանապարհի աջակողմեան հատուածին վրայ, համարուած է հարուստ ժառանգութիւն ունեցող թանգարաններէն մէկը։ Այժմ թանգարանին մէջ կը գործեն չորս բաժին եւ հինգ ցուցասրահ։ 1992-ին Իջեւանի պատմաերկրագիտական թանգարանէն Սարդարապատի հերոսամարտի եւ Երեւանի յեղափոխութեան (ներկայիս Հայաստանի պատմութեան թանգարան) թանգարաններ կը տեղափոխեն շուրջ 1600 ցուցանմուշներ։


== Նմուշներու նկարագրութիւն ==

Իջեւանի պատմաերկրագիտական թանգարանին մէջ կան իրեր, որոնք կը պատկանին Ք.Ա. 3-2-րդ հազարամեակին, ինչպէս նաեւ ուրարտական շրջանէն, երրորդ հազարամեակէն մեզ հասած են սակր։ Պատմաերկրաբանական թանգարանի այցելուները այստեղ կրնան գտնել Սարգիս Կասեանի աշխատանքային շարք մը իրեր, ինչպէս օրինակ՝ հեռախօսը Մորզէի այբուբենով, որմով Սարգիս Կասեանը 30 Նոյեմբեր 1920-ին հեղկոմի անունէն, Հայաստանի Սովետականացման մասին կը հեռագրէ Վլատիմիր Լենինին։ Այստեղ կարելի է գտնել 1918-ի արտադրութեան դազգահ, որ օգտագործած են Քարուանսարայի եւ Շամշադինի պարտիզանները, ռատիոընդունիչ, որ Իոսիֆ Ստալինը նուիրած է առաջինը Պերլին մտած շոգենաւավարին։ Ռուս շոգենանաւավարը ապրած է Թիֆլիսի մէջ եւ Կալինինկրատ տեղափոխուելով նուիրած այն իր հայ հարեւանին։ Այնուհետեւ այս հայը վերահաստատուելով Իջեւանի մէջ` ռատիոընդունիչը յանձնած է թանգարանին: Բակին մէջ տեղ գտած թնդանօթներէն մէկը պատրաստուած է 1906-ին Սենթ Փեթերսպուրկ, մասնակցած է Առաջին Համաշխարհային պատերազմին եւ յեղափոխական կռիւներուն, իսկ երկրորդը` պատրաստուած 1927-ին Եկատերինպուրկի մէջ, մասնակցած է երկրորդ աշխարհամարտին։


== Թանգարանի բաժիններ ==
Տեղեկատուական
Բնութեան
Հնագիտութեան
Ազգագրութեան
Մեր հերոսներԹանգարանը բաց է Երկուշաբթի - ՈՒրբաթ օրերը, ժամը` 10:00-17:00:
Գաբրիէլ Պատկանեան

Գաբրիէլ Պատկանեան (26 Փետրուար 1802(1802-02-26), Թիֆլիս, Վրացական նահանգ, Ռուսական Կայսրութիւն - 13 Ապրիլ 1889(1889-04-13), Սեն Փեթերսպուրկ, Ռուսական Կայսրութիւն), բանաստեղծ, արձակագիր, պատմաբան, մանկավարժ, գրական-հասարակական գործիչ։


== Կեանք եւ գործունէութիւն ==
Տէր Գաբրիէլ ծնած է Թիֆլիս, զաւակն էր Սերովբէ վարժապետին որ ծնած էր Պոլսոյ մէջ եւ մանկութեան ատեն ղրկուած էր Ս.Ղազար վանքը։
1805-ին ընտանեօք մեկնած է Աստրախան։ Սորված է իր հօր՝ Սերեվբէ Պատկանեանի հիմնադրած Աղապապեան դպրոցէն ներս, ապա հետեւած է ռուսական հոգեւոր սեմինարներու։ Տիրապետած է ռուսերէնին, անգլերէնին ու գերմաներէնին։
1827-ին ձեռնադրուած է քահանայ։ 1818-ին թարգմանած է Դիոդորոս Սիկիլիացիի «Պատմութիւն Մեծին Աղեքսանդրի Մակեդոնացւոյ» գիրքը (հրտ․ 1827) եւ գրած «Վարդապետութիւն Ուղղափառութեան Հայաստանեայց Եկեղեցւոյ» աշխատութիւնը։ 1826-ին տեղափոխուած է Նոր Նախիջեւան, ուր դասաւանդած է հայերէն, ռուսերէն, պատմութիւն, աշխարհագրութիւն ու ուշադրութիւն գրաւած՝ իր հասարակական գործունեութեամբ։
1836-ին բացած է մասնաւոր վարժարան, ուր իրեն աշակերտած են Միքայէլ Նալբանդեա, Ռափայէլ Պատկանեան եւ ուրիշներ։ 1847-ին Ներսէս Աշտարակեցիի հրաւէրով տեղափոխուած է Թիֆլիս ու նշանակուած Նորաշէն եկեղեցւոյ վանահայր։ 1850-ին վարած է Ներսիսեան դպրոցի տեսչական պաշտօնը եւ միաժամանակ հրատարակած՝ «Արարատ» աշխարհաբար շաբաթաթերթը։
1863-ին անցած է Փեթերսպուրկ, ուր զբաղած է ուսուցչութեամբ ու գրական աշխատանքով։


== Գործերէն ==


=== Բանաստեղծութիւններ ===
«Գողթան երգեր», «Հարսանիք Արտաշէսի եւ Սաթինիկայ», «Յուլունսն Շամիրամայ», «Արի արքայն արքայից», «Վահագն», «Օրօրոցի երգ գիւղական այրի կնոջ», «Գեղեցիկ Նախիջեւան», «Քրտնաջան այգեպան», «Իշխան անխելք Եւ յիմար», «Առ հայրենիս», «Փունջ հայոց պատմութեան», «Վարդնամակ Կամ արկածք Վարդանայ», «Դիւցազն մեր ժամանակի»։


=== Պատմական ուսումնասիրութիւններ ===
«Հայոց Ազգի Պատմութիւնը» (1863), «Միջնավէպք Հայոց Ազգի Պատմութենից» (1863) եւ այլն։
Մեծ արժէք կը ներկայացնէ «Յիշատակարան» աշխատութիւնը, որ իր բովանդակութեամբ, փաստերու առատութեամբ եւ գրելաձեւի վարպետութեամբ կը նկատուի հայ նոր գրականութեան նշանակալից երեւոյթներէն մին։
1850-ին թարգմանած է Շէքսպիրի «Համլէթը», որմէ պահպանուած են քանի մը տեսարաններ։
Բիւզանդ Թոփալեան

Բիւզանդ Թոփալեան (1902, Այնթէպ, Հալէպի Վիլայէթ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 30 Ապրիլ 1970(1970-04-30), Տէօյ-լա-Պառ), ֆրանսահայ բանաստեղծ, նկարիչ, խմբագիր։
Մաս կը կազմէ վերայայտնութեան առաջին սերունդին, անո՛նց՝ որոնք յետեղեռնեան մեր կեանքի առաջին տասնամեակին (1920-1930) յայտնուեցան, «փիւնիկ» Հայութեան տրտմութիւնը գոյատեւման կամքի վերածելու կարգախօսով մը. մերժեցին յանձնուիլ թանձր սուգին եւ հիւսեցին հայակերտումի երգը։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Այնթապի մէջ, ուր յաջորդաբար յաճախած է ներսէսեան, ապա ամերիկեան միջնակարգ վարժարանները։ Կիլիկեան աղէտի որերուն, նախ ապաստանած է Հալէպ ապա դէպի արեւմուտք քաղթող մեր բեկորներուն հետ անցած է Ֆրանսա, Փարիզ, ուր ձեռնարկած է տպարանային - հրատարկչական աշխատանքներու, մինչեւ մահուան թուականը, առօրեային զուգահեռ աշխատակցելով թերթերու եւ պարբերականներու, նախաձեռնելով նաեւ «Անդաստան» գրական հանդէսի հրատարակութեան՝ 1952-1969 տարիներու տեւողութեան (18 գիրք): Աւետիս ՏԷր Սահակեանին, Անդրանիկ Պիւլպիւլեանին եւ Մովսէս Մխիթարեանին (Մորիս Քաջեան) հետ միասին աշխատակցած է Մեղուի խմբագրական աշխատանքներուն։
Շահան Շահունի, Որբունիի, Վազգէն Շուշանեան եւ ուրիշներու հետ մասնակից դարձած է «Մենք» պարբերականի հրատարակութեան։ 1930-1959 տարիներու տեւողութեան մէջ լոյս տեսած են իր բանաստեղծութիւնները անջատ հատորներով, «Այգահանդէս» (1930), «Արեւագալ» (1936), «Համայնական սէր» (1950), «Հրախաղութիւն» (1952) եւ «Արձանագիր» (1959): Առանձնապէս հրատարակած է, Ֆրանսերէնով, «Le jour du monde» պոէմը։
Նկարիչ եւ բանաստեղծ՝ հոգիով արեւելքցի ու արուեստով արեւմուտքցի քերթող մըն է Թոփալեան, որ յուզական տարրը կը պահէ ժուժկալութեան մէջ եւ կը հասնի մտածական սուզումներու ճամբով իր ապրումներն ու կեանքի աշխարահայեացքը գիրին փոխանցելու մակարդակային։ Իր բանաստեղծութիւնները իմացական կառոյցներ են աւելի, զերծ՝ լեզուական կշռոյթի կապանքներէն եւ արտայայտութեան արտանքին նպաստներէն։ Ընթերցողն է, որ մտքի հաղորդութեան ճամբով կը ստեղծէ այդ կշռոյթը՝ քերթողին մտածումներուն ներքին մտերմութեամբ մը:
Օֆիտուսա

Օֆիտուսա (յուն․՝ Οφιδούσσα), անբնակ կղզիակ․ Տոտեքանիսա, Էգէական ծով,Յունաստան։


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==
Օֆիտուսա Ասթիփալէա քաղաքապետութեան մաս կը կազմէ։  Կը գտնուի անկէ 3 քլ․ արեւմուտք եւ հետը միացած է 200 մեթր խորութեամբ կորով մը։  Տարածութիւնն է 1,94 քլ․²։  Կղզիակին կեդրոնը գտնուող 130 մեթր բարձրութեամբ բլուրը կը յատկանշուի զառիթափ եւ ժայռոտ ափերով։  


== Բնապահպանում ==
Կղզիակը (ինչպէս նաեւ դրացի կղզիակները) յայատարարուած է  NATURA 2000 Բնապահպանման շրջան․ բազէ (Falco eleonorae տեսակ), Էգէականի ճայ (αιγαιόγλαρος), ջրահատ (shearwater) թռչուններուն համար։
Փրկութեան Բանակ

Փրկութեան բանակ, միջազգային քրիստոնէական բարեգործական եւ միսիոնարական կազմակերպութիւն: Կը գործէ 19-րդ դարու կէսերէն: Սկսած է որպէս միութիւն Լոնտոնի աղքատ շրջաններուն մէջ. 1865-ին հիմնադրած են քարոզիչ Ուիլիըմ Պութն ու Քեթրին Պութը: 
Սկիզբը յայտնի եղած է որպէս Արեւելեան Լոնտոնի քրիստոնէական առաքելութիւն, սակայն 1878 թուականին Պութ վերակազմակերպած է առաքելութիւնը, դառնալով կազմակերպութեան առաջին ղեկավարը:
Ներկայիս համաշխարհային առաջատար փրկութեան բանակի ղեկավարը Անտրէ Քոքսն է, որ ընտրուած է Փրկութեան բանակի գերագոյն խորհուրդին կողմէ՝ 3 Օգոստոս 2013-ին: Կազմակերպութիւնը կը գործէ 125 երկիրներու մէջ:
«Փրկութեան բանակը»ին առաքելութիւնն է Աւետարանի քարոզչութիւնը եւ նիւթական օգնութեան տրամադրումը կարիքաւորներուն, իսկ քարոզչութիւնը հիմնաւորուած է սիրոյ վրայ:


== Անյայտ մնալ ցանկացող ամուսնական զոյգին  բարեգործութիւնը՝ «Փրկութեան բանակ»ին ==
Փրկութեան բանակը կարիքաւորներուն համար զոհաբերութիւնները կը հաւաքէ յատուկ կարմիր փոքր դոյլերու մէջ, որոնք կը տեղադրուին մարդաշատ վայրերու մէջ։ Մթերային խանութի մէջ տեղադրուած այդպիսի արկղին մէջ նետած են նաեւ 500 հազար տոլարի համազօր չէք: Անյայտ մնալ ցանկացած զոյգը կապ հաստատած են բարեգործական կազմակերպութեան հետ եւ պատմած, որ երիտասարդութեան իրենք շատ դժուարութիւններ կրած են: Այժմ անոնք կը փափաքին օգնել կեանքի դժուար պայմաններու մէջ յայտնուած երիտասարդներուն:


== «Փրկութեան բանակ»ին երաժշտական նուագախումբը ==

«Փրկութեան բանակ» քրիստոնէական բարեգործական կազմակերպութեան երաժշտական նուագախումբի անդամներն «Եւրատեսիլ 2013» երգի մրցոյթին ներկայացուցած են Զուիցերիան: «You And Me» երգն ընտրուած է զուիցերիացի ամբոխին քուէարկութեամբ: Խումբը, որ ելոյթ ունեցած է «Heilsarmee» անուանումով, հաւաքած է լսարանի ձայներուն 37.5%-ը: Մրցոյթը տեղի ունեցած է զուիցերիական Մալմէ քաղաքին մէջ։ Խումբը բաղկացած էր 6 հոգիէ, իսկ խումբի ամենատարեց անդամը 94 տարեկան եղած է: «Եւրատեսիլ» երգի մրցոյթին ան մրցանիշ արձանագրած է որպէս «ամենատարեց մրցակից»:


== Արտաքին յղումներ ==
Ճեք Մսըրլեան Կը Մեծարուի «Փրկութեան Բանակ»ին Կողմէ:
1674 թուական

1674 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 74րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1674 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1674 մահեր

Ոսկան Երեւանցի (ծն.1614), տպագրիչ, լեզուաբան
Մեղրագետ

Մեղրագետ, գետ Հայկական լեռնաշխարհին մէջ, Արածանիի ձախ վտակը ։ Երկայնքը շուրջ 87 քմ է։ Սկիզբ կ'առնէ Հայկական Տաւրոսի հիւսիսային եւ Բզնունեաց լեռներու արեւմտեան լանջերէն։ Կը հոսի հարաւ-արեւելքէն հիւսիս-արեւմուտք, Մշոյ դաշտին մէջ կը միախառնուի Արածանիին։ Կը յորդի՝ Մայիս-Յունիս ամիսներուն։


== Արտաքին յղումներ ==
Մեղրագետ
Լուսաւորչական ընկերութիւն

Լուսաւորչական ընկերութիւնը հիմնուած է 1852-ին Եոզկատի Առաջնորդ Մկրտիչ Վրդ. Տիգրանեանի կողմէ։ Կ՚ենթադրուի ըլլալ Եոզկատ քաղաքի ամէնէն հին կրթական ընկերութիւնը։ Բացի տղոց կրթութիւնը քաջալերելէ, ընկերութիւնը ճիգ կը թափէ նաեւ աղջկանց վարժարան մը հիմնելու։ Թէեւ ընկերութիւնը յաջողութիւն կ՚արձանագրէ այս մարզին մէջ, բայց կը նշուի որ աղջկանց վարժարանը կարճ ժամանակ ետք վերստին կը փակուի։ Պէտք էր սպասել մինչեւ 1908 Թավատառ տեքստի Օսմնեան Սահմանադրութեան վերահաստատումը, Եոզկատի մէջ աղջկանց յատկացուած իսկական վարժարանի մը հիմնումը իրականացուած տեսնելու համար։
Սեդրակ (անձնանուն)

Սեդրակ, ճիշդ ձեւն է՝ Սեդրաք, հայկական արական տարածուած անուն։ Ունի եբրայական ծագում եւ յունարէն Σεδράχ-ի միջոցաւ անցած է հայերէնին: 

Լատինագիր ձեւը՝  SETRAG 
Անունէ ստեղծուած մականուն՝ Սեդրակեան


== Անունը Կրողներ ==
Սեդրակ Աբդալեան (ծն.1894 Սեբաստիա) փրոֆեսոր, երկրբան, հանքաբան
Սեդրակ Առաքելեան (ծն.1884) նկարիչ
Սեդրակ Մարմարեան (1880 Տրապիզոն-1951 Ալեքսանդրիա) բժիշկ, հանրային գործիչ
Սեդրակ Շահէն (1887 Կարին-1973 Լոս Անճելըս) գրող, հանրային գործիչ
Սեդրակ Տէր Սարգսենց (1845 Վան-1938 Նիս)