armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Լուսինին Նայող Տղան

Լուսինին նայող տղան (շուէտ.՝ Pojke som tittar på månen) կամ Երկաթէ տղան (շուէտ.՝ Järnpojken), յուշարձան Սթոքհոլմի Կամլա Սթանի մէջ (Հին քաղաքը), ուր պատկերուած է նստած տղան` ծունկները գրկած:


== Նկարագրութիւն ==
Յուշարձանը հիմնած է քանդակագործ Լիս Էրիքսոնը: Տեղադրուած է 1967-ին եւ դարձած Շուէտի մէջ ամենափոքր յուշարձանը. անոր բարձրութիւնը կը կազմէ շուրջ 15 սմ: Յուշարձանը յայտնի է նաեւ Ուլլէ (շուէտ.՝ Olle) ժողովրդական մականունով:
Յուշարձանը պատրաստուած է աւազաքարէ եւ կռած երկաթ: Տղան նստած է մահճակալին, որ տեղադրուած է բաւականին լայն պատուանդանի վրայ։ Լիս Էրիքսոնը յուշարձանը հիմնած է 1954-ին: Այն կ՚արտացոլէ քանդակագործի մանկութեան մասին յիշողութիւնները, երբ անքուն գիշերներուն կը նստէր մահճակալին եւ պատուհանէն կը նայէր լուսինին:
Յուշարձանը կը գտնուի Ֆիննական եկեղեցւոյ (շուէտ.՝ Finska kyrkan) ետեւը, Սթոքհոլմի թագաւորական պալատէն քանի մը մեթր հեռաւորութեան վրայ եւ ոչ միշտ կը  յիշատակուի քաղաքի զբօսաշրջային ուղեցոյցներուն մէջ, բայց այն մեծ մասսայականութիւն կը վայելէ զբօսաշրջիկներու շրջանին մէջ։ Կ՚ենթադրուի, որ տղայի գլուխը շոյելը յաջողութիւն կը բերէ եւ կ՚օգնէ ցանկութիւններու կատարման, որու արդիւնքով ալ մշտական շոյելով տղայի գլուխը կը փայլի: Յուշարձանի պատուանդանին յաճախ մետաղադրամներ եւ քաղցրեղէն կը նետեն, իսկ ձմրան երկաթէ տղային գլխարկ եւ փողկապ կը հագցնեն:


== Պատկերասրահ ==

		
		
		


== Արտաքին յղումներ ==
«Լուսինին նայող տղան» Սթոքհոլմի կեդրոնը


== Աղբիւրներ ==
Linnell, Stig, Stockholms spökhus och andra ruskiga ställen (2003)
Skulptur i Stockholm. Redaktion: Philippe Legros, Kaj Larsson. Stockholm: Konstkansliet, Utbildningsförvaltningen, 2005. S. 4
Վրաստանի Զինանշան

Կաղապար:Տեղեկաքարտ Զինանշան արւմտ.
Վրաստանի Պետական Զինանշան (საქართველოს სახელმწიფო გერბი, [Սաքարթուէլոս Սախելմծիփո Կերպի]) կը համարուի Վրաստանի պետական խորհրդանիշներէն մէկը, ընդունուած է 2004, Հոկտեմբեր 1-ին։ Ան կը ներկայացնէ կարմիր վահան, որուն վրայ պատկերուած է Սուրբ Կէօրկին` վիշապը խոցելու տեսարանին մէջ։ Վահանը վերէն կը զարդարէ Բագրատիոնիներու վրաց յայտնի միապետական տոհմի արքայական ոսկէ թագը, որ բռնած են երկու ոսկեայ առիւծները։ Վահանի ներքեւը գրուած է հետեւեալ նշանաբանը` «Ոյժը միասնութեան մէջն է»։ Այս զինանշանը մասամբ ստեղծուած է վրացական Բագրատիոնի արքայական տան զինանշանի հիման վրայ։


== Զինանշանի Պատմութիւնը ==


== Աղբիւրներ ==
Վրաստանի Զինանշանը (անգլերէն)
Վրաստանի Պետական Խորհրդանիշներ
Թունաւոր Բոյսեր

Թունաւոր Բոյսեր, Բոյսեր, որոնք թոյներ կ'արտադրեն, կը կոչուին «թունաւոր բոյսեր»: Այն բոյսերը, որոնք շփման իբրեւ հետեւանք գրգռում կը յառաջացնեն, նոյնպէս  կը բնութագրուին իբրեւ «թունաւոր»:


== Ենթակայութիւն ==
Դուրսը աշխատող ոեւէ մարդ ենթակայ է թունաւոր բոյսերու ազդեցութեան, ինչպիսիք են՝ թունաւոր բաղեղը (poison ivy), թունաւոր կաղնին (poison oak) եւ թունաւոր աղտորը (poison sumac): Մորթի հետ շփում ունենալով` այս բոյսերու հիւթին իւղը (ուրուշիոլ, urushiol) կրնայ գերզգայնութեան հակազդեցութիւն յառաջացնել: Թունաւոր այս բոյսերը այրելէ ետք ծուխ կը յառաջանայ, զոր ներշնչելու պարագային կրնայ թոքերու գրգռում պատճառել:
Մարդիկ թոյնին կրնան ենթարկուիլ հետեւեալ ձեւերով.

Ուղղակի շփում բոյսին հետ,
Անուղղակի շփում (գործիքներ, անասուններ կամ հագուստ, որոնց վրայ ուրուշիոլ կայ),
Այրուող բոյսերէ ուրուշիոլի մասնիկներու ներշնչում:Մորթի հետ շփման ախտանիշները.

Կարմիր ցան (rash)` ենթարկուելէ ետք, քանի մը օրուան ընթացքին,
Ուռուցք,
Քերուըտուք,
Բշտիկներ, բիծեր եւ պալարներ:


====== Շտապ օգնութիւն ======
Եթէ անհատը ենթարկուի թունաւոր բոյսի,

Անմիջապէս լուալ մաշկը ալքոլով, թունաւոր բոյսերու մաքրիչով կամ իւղազերծող օճառով (օրինակ` աման լուալու օճառով) եւ արատահոս ջուրով (որպէսզի լուացքի լուծոյթները չչորնան մաշկի վրայ եւ հետագային չտարածեն ուրուշիոլը):
Եղունգներու տակը մաքրել խոզանակով:
Մորթին վրայ դնել թաց քոմփրեսներ, քալամինի քսուկ կամ հիտրոքորթիզոնային քսուք` քերուըտուքն ու բշտիկներու յառաջացումը նուազեցնելու համար:
Վարսակի (oat) ալիւրով լոգանքները կրնան թեթեւցնել քերուըտուքը:
Հակահիսթամինները կրնան թեթեւցնել քերուըտուքը:
Ծանր պարագաներու կամ եթէ ցանը դէմքի կամ սեռական օրկաններու վրայ է, հադկ է դիմել մասնագիտական բժշկական օգնութեան:
Եթէ ծանր գերզգայնութեան հակազդեցութիւն տեղի ունենայ, օրինակ` ուռուցք կամ շնչառութեան դժուարութիւն, հարկ է դիմել հիւանդանոցի շտապ օգնութեան բաժանմունք:


====== Պաշտպանութիւն ======
Երկար թեւեր եւ ներքնազգեստներ, երկարաճիտ կօշիկներ եւ ձեռնոցներ:
Հագուստները առանձին մաքրիչներով տաք ջուրի մէջ լուալ:
Օգտագործել մորթի արգիլող քսուքներ (barrier cream), ինչպիսին է bentoquatam պարունակող լոսիոնը. անոնք կրնան որոշակի պաշտպանութիւն տալ:
Չայրել բոյսերը կամ տախտակներու կոյտերը, որոնք կրնան պարունակել թունաւոր բաղեղ, կաղնի կամ աղտոր:


====== Այրող բոյսերու ծուխէն պաշտպանութիւնը ======
Այրող բոյսերու ծուխը ներշնչելը կրնայ լուրջ շնչառական հարցեր յառաջացնել:
Երբ այրող թունաւոր բոյսերու ազդեցութիւնը անխուսափելի է, գործատուները պէտք է աշխատողներուն ապահովեն R-95, P-95 դիմակներ (վայրի բնութեան հրշէջները պաշտպանութեան աւելի բարձր մակարդակ պէտք ունին (SCBA, CABA) ):
Այս դիմակները կը պաշտպանեն այրող թունաւոր բոյսերու ազդեցութենէն, բայց չեն պաշտպաներ ծուխին մէջ գտնուող այրման բոլոր արտադրանքներէն, օրինակ` ածխածինի մոնօքսիտը (Carbon Monoxide):
Շնչառական դիմակները պէտք է ճիշդ եւ միշտ կրել զանոնք թոյներու ենթարկման վտանգի պարագային:
Որպէսզի դիմակը արդիւնաւէտ ըլլայ, պէտք է ամուր փակած ըլլայ զայն օգտագործողին դէմքին:
3 Նոյեմբեր

3 Նոյեմբեր, տարուան 307-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 308-րդ) օրն է։


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
1980, Սարգիս Մելիքսեթեան, հայ թատերագէտ, գրականագէտ եւ արուեստաբան Սարգիս Մելիքսեթեան (ծն.՝ 1899)։


== Տօներ ==
Ստեփանակերտի Հայկական Դրամատիկական Թատրոն

Ստեփանակերտի հայկական դրամատիկական թատրոն, պետական, Վահրամ Փափազեանի (մինչեւ 1989՝ Մաքսիմ Կորքիի), կազմակերպուած է 1932-ին Կ․ Ալուարեանի ղեկավարութեամբ։ Բացումը՝ 11 Օգօստոսին, Վաղարշեանի «Օղակում» փիէսի բեմադրութեամբ։


== Պատմութիւն ==
Թատրոնին մէջ ստեղծուած է 300-էն աւելի բեմադրութիւն, որոնք ցուցադրուած են ոչ միայն ԼՂԻՄ-ի մէջ, այլեւ Ազրպէյճանի ԽՍՀ ու ՀԽՍՀ շրջաններուն մէջ։ Թատրոնը հիւրախաղերով հանդէս եկած են Յովհաննէս Աբէլեանը, Ժասմէնը, Ի․ Ալիխանեանը, Վահրամ Փափազեանը, Արուս Ոսկանեանը, Հրաչեայ Ներսիսեանը, Աւետ Աւետիսեանը, Պաքուի հայկական, Երեւանի Սունդուկեանի անուան թատրոններու աշխատակիցները։
Թատրոնը մեծապէս կը նպաստէ աշխատաւորութեան եւ մատաղ սերունդի գաղափարական ու գեղագիտական հայեացքներու ձեւաւորման, միջազգայնականութեան ոգիով դաստիարակութեան։ Խաղացանկին մէջ մշական տեղ կը գրաւեն Խորհրդային Միութեան ժողովուրդներու եւ արտասահմանեան դրամատուրգիայի լաւագոյն երկերը։ Բեմադրութիւններէն են՝ Սունդուկեանի «Պեպօ», Շիրվանզադէի «Պատուի համար», Յակոբ Պարոնեանի «Պաղտասար աղբար», Դերենիկ Դեմիրճեանի «Քաջ Նազար», Ուիլիամ Սարոյեանի «Իմ սիրտը լեռներում է», Ալեքսանդր Օստրովսկու «Անմեղ մեղաւորներ», Գորկու «Վերջինները», Կոռնեյչուկի «Պլատօն Կրեչետ», Ս․ Ֆ․ Ախունդովի «Հաջի Կարայ», Ջ․ Ջաբարլու «Սեւիլ», Վուրղունի «Վագիֆ», Շեքսպիրի «Օթելլօ»։ Այս թատրոնին մէջ աճած են դրամատուրգեր Վազգէն Օվեանը, Իսահակ Ալաւերդեանը եւ ուրիշներ։ Բեմադրութիւնները իրականացուցած են Կ․ Ալուարեանը, Գ․ Թաւրիզեանը, Հ․ Գրիգորեանը, Վ․ Յովհաննիսեանը, Ա․ Յովսէփեանը, Դ․ Սալեանը, Ա․ Գամջեանը, Հ․ Կարապետեանը, Ա․ Յակոբեանը, Ռ․ Սարաբսկին եւ ուրիշներ։ Թատրոնին մէջ աշխատած են Ազրպէյճանի ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Գ․ Յարութիւնեանը, Ս․ Կորզանեանը, Թ․ Սելքումեանը, Ն․ Յովսեփեանը, Թ․ Սահակեանը, Ազրպէյճանի ԽՍՀ վաստակաւոր արտիստներ Ա․ Ղազումեանը, Ս․ Համզոյեանը եւ ուրիշներ։
Խորհրդային Միութեան տարիներուն կը կազմեն (1983)՝ ռեժիսորներ՝ ՀԽՍՀ վաստակաւոր արտիստ Ռեմ Սարգսեանը (գլխաւոր ռեժիսոր), Ազրպէյճանի ԽՍՀ ժողովրդական արտիստ Ի․ Յովհաննիսեանը, Ազրպէյճանի ԽՍՀ արուեստի վաստակաւոր գործիչներ Լ․ Յարութիւնեանը, Դ․ Ծատուրեանը (գլխաւոր նկարիչ» դերասաններ՝ Ազրպէյճանի ԽՍՀ եւ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստուհի Մ․ Բալասանեանը, Ազրպէյճանական ԽՍՀ ժողովրդական ՀԽՍՀ վաստակաւոր արտիստներ Ն․ Ասատրեանը, Զ․ Գէորգեանը, Ազրպէյճանի ԽՍՀ ժողովրդական արտիստներ Բ․ Օվչեանը, Մ․ Միքայէլեանը, Ազրպէյճանի ԽՍՀ վաստակաւոր արտիստներ Ժ․ Գալստեանը, Շ․ Գրիգորեանը, Մ․ Յարութիւնեանը եւ ուրիշներ։ Թատրոնը պարգեւատրուած է «Պատուոյ նշան» (1983) եւ «Մեսրոպ Մաշտոց» շքանշաններով։


== Գրականութիւն ==
«Հայկական համառօտ հանրագիտարան», հատոր չորրորդ, գլխ. խմբ. Հ. Այվազեան, Հայկական հանրագիտարան հրատ., Երեւան, 2003, էջ 557:
Ալաւերդեան Ի., Ստեփանակերտի Մ. Գորկիի անու. հայկական պետական դրամատիկական թատրոն, Ե., 1984:
Չմշկածագի գիւղեր

Ստորեւ կու տանք Ծոփաց Աշխարհի Չմշկածագի շրջակայքի գիւղերու ցանկ մը։
Իրոտոթոս

Իրոտոթոս (յուն․՝ Ηρόδοτος)․ յոյն պատմաբան, ճանապարհորդ եւ աշխարհագէտ (Ք․Ա․484 - Ք․Ա․424)։ Պատմագիտութեան հիմնադիրը կը սեպուի։ Հեղինակն է «Իսթորիէ» (հին յուն․՝ Ἱστορίαι Պատմութիւն) գործին։


== Կենսագրական հակիրճ տեղեկութիւններ ==
Իրոտոթոս (կամ Իրոտոթոս Ալիքարնասեցին) ծնած է Ալիքարնասոս (Փոքր Ասիոյ հարաւ-արեւմտեան ափերուն յունական գաղթօճախ․ այսօրուան՝ Պոտրում)։ Բարեկեցիկ ընտանիքի զաւակ եղած է եւ դաստիարակուած է Հոմերոսի եւ յունական դիցաբանութեան շունչով։ Հայրն էր Լիքսիս եւ մայրը՝ Ռիօ (ան Թրիզինայէն Յոնիա հասած առաջին յոյն գաղթողներու սերունդէն էր), իսկ զարմիկն էր Փանիասիս (Ք․Ա․ 5-րդ դարու յոյն դիւցազներգակ բանաստեղծ)։
Ան երիտասարդ տարիքին կը մասնակցի Ալիքարնասոսի բռնակալ Լիղտամիսին տապալումի անյաջող փորձին։ Ընտանիքին հետ Սամոս կ՛աքսորուի Ք․Ա․468 եւ կամ՝ Ք․Ա․467-ին։ 
Ք․Ա․ 455 մինչեւ Ք․Ա․ 443 կը ճաբորդէ միաժամանակ ուսումնասիրութիւններ մը կատարէ․ Սքիթիա*, Փոքր Ասիոյ խորերը, Պոնտոս, Խրիմ, Կիպրոս եւ մինչեւ Սուրիա, Բաբելոն, Եգիպտոս (որ կ՛անուանէ «Նեղոսի նուէրը»), ինչպէս նաեւ ամբողջ Յունաստանը։
Սքիթիա․ հին արձանագրութիւններու մէջ անոր սահմանները կը բնորոշուին Ռումանիայէն մինչեւ Փամիրի լեռնադաշտը, Եւրասիայի ընթարձակ շրջանը ուր վաչկատուն ցեղեր կ՛ապրէին եւ Իրանական լեզուներ կը խօսէին։ Չինացիները զանոնք իբրեւ Սաքես կը ճանչնային (Ասիացի Սքիթես) եւ «Սայ» կ՛անուանէին (չին․՝塞)։
Բաւական տարիներ Աթէնք կը մնայ եւ բարեկամական կապեր կը հաստատէ այդ ժամանակի կարեւոր անձնաւորութիւններու հետ, ինչպէս օրինակ՝ Փերիքլիս եւ Սոֆոքլիս։ Ք․Ա․443-ին, Փրոթաղորասին (իմաստասէր եւ ուսուցիչ, Ք․Ա․490 - Ք․Ա․420) հետ հարաւային Իտալիա (Մեծ Յունաստան) կը հիմնեն Թուրյի գաղթօճախը։ Իրոտոթոս հոն կ՛անցընէ կեանքին ամենամեծ շրջանը, այդ պատճառով լատինները անոր «Թուրիոս» անունը տուած են։


== Իրոտոթոս աշխարհագէտը ==
Իրոտոթոս շրջած է բազմաթիւ տեղեր։ Նկարագրած է ժողովուրդներ, որոնք ապրած են այդ ժամանակի ծանօթ աշխարհին տարբեր շրջաններու մէջ (Եգիպտացիներ՝ Եգիպտոս այցելած է Ք․Ա․ 449-ին, Սքիթացիներ, Միջագետքի բնակիչներ)։ 
Գլխաւոր ճամբորդութիւններուն ընթացքին արձանագրած է կլիմայական պայմանները։ Հանդիպած է ժողովուրդներու կառավարման տարբեր վարչաձեւեր եւ նկարագրած է անոնց մշակոյթները։


=== Գլխաւոր ճամբորդութիւնները ===
Սարտիս, Զմիւռնիա եւ Էֆեսոս,
Նաւով՝  արեւմուտքէն դէպի Պոնտոսի արեւելքը մինչեւ Քոլհիտա․
Արեւելեան Թրակիա․
Եփրատ գետի վրայով՝ Բաբելոն եւ Սուսա․
Էգէական ծովու կղզիները․ Սքիաթոս, Տիլոս, Փարոս, Էվիա, Սալամինա, Էղինա եւ Քիթիրա․
Յունաստանի մայր ցամաքամասը․
Պելոպոնես․
Քերքիրա, Տոտոնի, Ամվրաքիա, Սիչիլիա եւ Հարաւային Իտալիոյ (Մեծ Յունաստան) Մեթափոնտիոն եւ Քրոթոնա շրջանները։


== Իրոտոթոսին ի պատիւ անուանումներ ==
«3092 Իրոտոթոս» աստղակերպը՝ յայտնաբերուած 1960-ին,
Երկիրէն տեսանելի Լուսընկայի շրջանը՝ «Իրոտոթոս հրաբերան»,
Կրետէի Նոր Ալիքարնասոս քաղաքին «Իրոտոթոս» մարզական միութիւնը։       


== Տե՛ս նաեւ ==
Թուքիտիտիս
Էվրիփիտիս
Էսհիլոս


== Արտաքին յղումներ ==
Իսթորիէ, Իրոտոթոս(անգլերէն)
Միհրդատ Թիրեաքեան

Միհրդատ Թիրեաքեան (19 Յուլիս 1885(1885-07-19), Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 18 Յուլիս 1970(1970-07-18), ), պատմաբան, գրաբարի եւ պարսկական գրականութեան հմուտ խմբագիր:


== Կենսագրութիւն ==
Միհրդատ Թիրեաքեան ծնած է 1885-ին Կ. Պոլիս, ուր նաեւ կը ստանայ իր նախնական կրթութիւնը ՝ տեղւոյն Ֆրանսական վարժարանին մէջ։ Ապա՝ ընտանիքին հետ կը տեղափոխուի Թեհրան, ուր, հայրը՝ հայկաբան Տոքթ. Յարութիւն Թիրաքեան, որպէս բժիշկ կը ծառայէր թագաւորական պալատին մէջ:
Մ. Թիրեաքեան Թեհրանի մէջ կը յաճախէ տեղւոյն Ամերիկեան վարժարանը, իսկ բարձրագոյն ուսման համար կը մեկնի Ցիւրիխ: 1919-ին կ՛անցնի Միացեալ Նահանգներ, ու մնայուն կերպով կը հաստատուի Նիւ Եորք:
Մ. Թիրեաքեան, որ գրաբարի ու պարսկական գրականութեան ճաշակը ստացած էր հօրմէն, աւելի ետք կը խմբագրէ ու հրատարակութեան կը յանձնէ անոր «Հայ-Երանական Ուսումնասիրութիւնք» (Վիեննա, 1922), «Համասեր եւ Կրկնակ Խումբեր» (Վիեննա, 1923), «Կոլեստան» (Սաատի) եւ «Արիահայ Բառարան» աշխատասիրութիւնները:
Պատմա-բանասիրական ուսումնասիրութիւններով, Մ. Թիրեաքեան ժամանակի ընթացքին կ՛աշխատակցի «Անահիտ», «Բազմավէպ», «Հանդէս Ամսօրեայ», «Սիոն», «Լրաբեր» եւ «Պատմա-Բանասիրական Հանդէս» ամսաթերթերուն ու հանդէսներուն: Ան նաեւ առանձին հատորով կը հրատարակէ «ՇԱՀՆԱՄէ»ն՝ պարսիկ բանաստեղծի գործէն տաղաչափեալ հատուածներ, եւ «ՄԻՏՔԻ ՇՈՂԵՐ», որ կը բովանդակէ հեղինակին պատմական, բանասիրական ու գրական աշխատասիրութիւններէն ոմանք:
Մ. Թիրեաքեան կը մահանայ 18 Յուլիս 1970-ին:


== Աղբիւրներ ==
Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս, Հատոր Է., Պէյրութ, 1979, էջ 391
Հրանդ Արսլանեան

Հրանդ Արսլանեան Մքայէլի  (1886, Մեզիրէ, Օսմանեան Կայսրութիւն - 1915), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Հրանդ Արսլանեան ծնած է 1886 թուականին, Խարբերդի նահանգի Խարբերդի գաւառի Մեզիրէ քաղաքին մէջ՝ կաթոլիկ ծնողներու բազմանդամ ընտանիքի մէջ։ Բժիշկներ Զարեհ Պօղոս, Արտաշէս ու Լեւոն Արսլանեաններու եղբայրն է։
Նախնական կրթութիւնն ստացած է Մեզիրէի հայ կաթոլիկներու ծխական դպրոցին մէջ։ 1911 թուականին երկրորդական կրթութիւնն ստացած է Կաթոլիկ եկեղեցւոյ միաբաններու գոլէճին մէջ։ 1911 թուականի աշնան, եղբօր՝ Ռուբէնի հետ մեկնած է Պէյ­րութ եւ ընդունուած՝ Սեն Ժոզեֆ Ֆրանսական համալսարանի բժշկական ֆակուլտետը, ուր Ռուբէնն արդէն մէկ տարի կ՛ուսանէր։ 1914 թուականի ամրան, երբ դեռ չէր սկսած Առաջին համաշխարհային պատերազմը, այցելած էր Մեզիրէ, տեսնելու ծնողներուն, մինչդեռ Ռուբէնը աւագ եղբօր՝ հալէպաբնակ բժիշկ Զարեհ Պօղոս Արսլանեանի տունն մնացած էր։ 1914 թուականի աշնան զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ զինուորական բժիշկի օգնական ծառայելու, ուղարկուած՝ Կարնոյ ռազմաճակատը։ Բանակին մէջ վարակուած եւ հիւանդացած է ժանտախտով։ Ապաքինման համար արձակուրդ առնելով գացած է Տրապիզոն բնակող եղբօր՝ բժիշկ Լեւոն Արսլանեանի քով։
1915 թուականի Յունիսին-Յուլիսին, եղբօր՝ Լեւոնի հետ կառքով ուղեւորուած է Կարին, ուր Լեւոնը զինուորական հիւանդանոցի բժիշկ պիտի աշխատէր։ Կիւմիւշխանէ հասնելուն պէս, Օսմանեան բանակի զինուրները՝ Տրապիզոնի առողջապահական տնօրէն, բժիշկ Ալի Սայիպի հրամանով երկու եղբայրներուն՝ 29 տարեկան Հրանդին, Լեւոնին եւ միւս ճամփորդներուն ախոռ մը տարած եւ սուրով սպանած են։ Ականատես զինուորներէն մէկը, որ ազգութեամբ յոյն էր, գիշերը գաղտնօրէն բժիշկ եղբայրները տարած ու թաղած է փոսի մը մէջ։


== Գրականութիւն ==
Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (16881940), Սթանպուլ, 1940։
Կարոյեան Գասպար, Մեծ Եղեռնի նահատակ հայ բժիշկները (անոնց պատգամները), Պոսթըն, 1957։
Խաչատրեան Լուսինէ եւ Բաբլումյան Արփինե (կազմողներ), Ցուցակ Հայոց ցեղասպանության զոհերու (1915 - 1923 թթ.), հ. 2, Խարբերդի նահանգ, Երեւան, 2004։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Ստեփան Մկրտիչ

Մկրտչեան Ստեփան (1873, Պրուսա - 1915, Տէր Զօր), հայ բժիշկ, դեղագործ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է 1873 թուականին, Պրուսա նահանգի՝ Պրուսա քաղաքին մէջ։ 1895 թուականին աւարտած է Կոստանդնուպոլ­սոյ Օսմանեյան դեղագործական վարժարանը։ Պրուսայի մէջ ունեցած է սեփական դեղատուն։ Դասաւանդած է Պրուսայի համալսարանի կեն­սա­բա­նու­թեան բաժինէն ներս։ Եղած է Փարիզի քիմիագէտներու միութեան անդամ։ 1915 թուականին ձերբակալուած է եւ Տէր Զօրի անապատներն աքսորուած է։ Մահացած է 1915 թուականին, Տէր Զօրի մէջ՝ 42 տարեկան հասակին։


== Գրականութիւն ==
Յարման Արսէն, Հայերը Օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թուրքերէն), Սթամպուլ, 2001։


== Աղբիւր ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
ՄԱԿ-ի Ապահովութեան Խորհուրդի բանաձեւերու ցանկ (1-100)

Ստորեւ ներկայացուած է ՄԱԿ-ի Ապահովութեան Խորհուրդի 1-ից մինչեւ 100 բանաձեւերու ցանկը, որոնք ընդունուեր են ՄԱԿ-ի Ապահովութեան Խորհուրդի կողմէ 1946 թուականի Յունուարի 25-էն մինչեւ 1953 թուականի Հոկտեմբերի 27-ը։
Յարութիւն Աւգերեան

Աւգերեան Հ. Յարութիւն (Յունիս 1774, Անգարա, Օսմանեան Կայսրութիւն - 24 Նոյեմբեր 1854(1854-11-24), Վենետիկ, Աւստրիական Կայսրութիւն), լեզուագէտ, բառարանագիր եւ թարգմանիչ։ 1786-ին, Վենետկի Ս. Ղազար վանքը կը հասնի իր երէց եղբօր քով, եւ 1798-ին քահանայ կը ձեռնադրուի:
Հ.Յ. Աւգերեան իր կեանքը գրեթէ ամբողջ վանքին մէջ անցուցած է, քահանայութենէն երկու տարի ետք Դրանսիլվանիա կը ղրկուի, ուր ժողովուրդին մէջ քանի մը տարի քարոզիչ եւ դաստիարակի պաշտօն վարելէ ետք Ս. Ղազար կը դառնայ: Երկու անգամ Լոնտոն գացած է քիչ ժամանակուան համար, նոյնպէս եւ Հռոմ, ուր ներկայ եղած է Գրիգոր ԺԶ. Քահանայապետին ընտրութեան:
Վանքին մէջ իր գլխաւոր պաշտօնը եղած է՝ հիւընկալել վանք այցելողները եւ սիրելի եղած է բոլոր օտարներուն իր զուարթ բնաւորութեամբ:
Իր եցէց եղբօր՝ Հ. Մկրտիչ Աւգերեանի նման աշխատած է ծանօթացնել հայ ազգը Եւրոպայի իր պատուական աշխատասիրութիւններով: Հայրը Յ. Աւգերեանի անունը շատ սերտօրէն կապուած է հռչակաւոր Լորտ Պայրընի հետ: Անգլիացի քերթողը երբ 1816-ին Վենետիկ գալով Ս. Ղազար այցելեց, իբրեւ լաւ անգլերէն գիտցող Հ. Յ. Աւգերեան ընդունեց զինք, եւ բնական էր որ երբ մեծ քերթողը հայերէն ուզեց սորվիլ՝ իրեն ուսուցիչ Հ. Յարութիւնը պիտի ընտրէր:
Շատ անգլիացիներ, լսելով որ Պայրընը հայերէն սորված է՝ իրենք ալ հետեւած են անոր, դասատու ունենալով մի՛շտ Հ. Յարութիւնը որ Պայրընի հետ, վարժապետ եւ աշակերտ՝ քերականութիւն մը պատրաստեցին, որ քանի մը անգամ տպագրուեցան:
Հ. Աւգերեան քերականութենէն յետոյ ձեռնարկեց Անգլ. եւ Հայ ու Հայ եւ Անգլ. բառգիրքներուն ձեռնտուութեամբ եւ արդեամբք Յովհ. Պրէնտ հայերէնագէտ անգլիացիին: Հ. Աւգերի անդրանիկ հրատարակութիւնն եղած է «Բառարան համառօտ ի գաղղիականէ ի հայ», տպուած 1812-ին (մօտ 600 էջ), որ 1840-ին կրկին տպագրութեան արժանացաւ: 1816-ին լոյս ընծայեց «Բառարան համառօտ ի հայէ ի գաղղիական», 700 էջ: 1817-ին լոյս ընծայեց «Քերականութիւն անգղիական եւ հայերէն»: 1819-ին՝ «Քերականութիւն հայերէն եւ անգղիական» որ երրորդ տպագրութեան արժանացաւ: 1824-ին՝ «Բառարան Հայերէն եւ Անգղիական», որուն համառօտը տպագրուեցաւ 1825-ին ի Կալաթա: Հ. Աւգերեան ունի դեռ իտալերէն, Ֆրանսերէն լեզուով գրքոյկներ վանքը եւ մեր ազգը օտարներուն ճանչցնելու նպատակաւ: 1821-ին հրատարակած «Բացատրութիւն չափուց եւ կշռոց նախնեացը», եւ թարգմանած է «Միլտոնի Դրախտ  կորուսելաը»՝ արձակ, գրաբար եւ լոյս ընծայած է «Ն. Լամբրոնացւոյ Ատենաբանութիւնը»:
Հայր Աւգերեան բացի հայերէնէն եւ տաճկերէնէն, գիտէր՝ յունարէն, եբրայերէն, լատիներէն, իտալերէն, ֆրանսերէն, անգլերէն, հունգարերէն եւ գերմաներէն: «Հարազատին նման, կը գրէ Հ. Սարեան Հ. Յարութիւն եւս՝ վանական կառավարութեան մէջ երկար տարիներ գործակցութիւն ունեցած է, քսան տարւոյ չափ ընդհանրական քարտուղարի եւ առաջիկայի պաշտօն վարելով, ինչպէս որ Եղբօրը վիճակին վրայ նախանձելով ետեւէն թռեր հասեր էր վանք՝ թողլով հայրենի գիրկը, նոյնպէս անոր մահուընէն 8 ամիս վերջը՝ նոյն գեղեցիկ նախանձով վառուած, կը թռչէր դարձեալ անոր ետեւէն դէպի երկինք, 81 տարեկան՝ ծանրաբեռն ամօք եւ արդեամբք (24 Նոյեմբեր 1854-ին Ս. Ղազարու մէջ): Հ. Յ. Աւգերեանի մահուան առթիւ գրուած է «Բազմավէպ»ի մէջ 1854 էջ 376:


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հ. Մկրտիչ  Վրդ. Պոտուրեան, 1938, Պուքրէշ, Հատոր  Բ., էջ 323:
Ազգային Դէմքեր, Հ․ Սիմէոն Երեմեան, Գրագէտ Հայեր՝ երկրորդ շարք,  էջ 239-240։
Որոտնավանք

Որոտնավանք, կը գտնուի Սիսիանէն մօտ 14 քմ արեւելք, Որոտանի կիրճի ձախակողմեան բարձունքի վրայ, Աղուանքի փառաբանուած իշխան Սեւադայի դուստրը՝ Սիւնեաց թագաւոր Սմբատին կինը՝ Շահանդուխտ թագուհին, 1000 թուականին կը կառուցէ Վաղատին գիւղին մէջ գտնուող Որոտնավանքը:


==== Ճարտարապետություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը] ====
Եկեղեցին ունի կեդրոնագմբեթ, եռախորան, ներքուստ խաչաձև, չորս անկիւններուն մէջ աւանդատուներով յօրինուածք։ Ներսը զարդարուած է եղեր որմնանկարներով, որոնցմէ հիւսիսային խորանի պահպանուած հատուածը կը պատկերէ շրջանի մէջ աստղազարդ կապոյտ երկինք, կեդրոնը՝ հրեշտակ։ Եկեղեցիի հիւսիսային պատին կից, աստիճանաձև պատուանդանի վրայ XI դ. յուշասիւնն է կանգնեցուեր՝ գագաթին խոյակի վրայ դրուած խաչարձանով։ Շահանդուխտ թագուհին վանքի շրջակայքը կառուցեր է նաեւ աղօթարան, արհեստանոցներ, պահեստներ և վանքը շրջափակեր է պարսպով։

1104 թ. Որոտնավանքը աւերուեր է սելճուկներու կողմէ եւ հետագային զարթօնք ապրեր Օրբելեաններու օրով։


== Պատմութիւն ==
Ըստ պատմիչ Ստեփանոս Օրբելեանի՝ Որոտնավանքին հնագոյն՝ Ս.Գրիգոր միանաւ եկեղեցին (աւերուած է սելճուքներու յարձակումներէն ու երկրաշարժներէն), հիմնադրած է Գրիգոր Լուսաւորիչը, վերակառուցած՝ հայր Ստեփանոս ճգնաւորը։ Եկեղեցին միջնադարուն յայտնի եղած է օձի խայթոցը բուժելու իր զօրութեամբ եւ դարձած նշանաւոր ուխտատեղի։
Ս. Գրիգոր եկեղեցւոյ մօտ՝ անոր հիւսիս-արեւելեան կողմը, 1000 թուականին կառուցուած է թաղածածկ, հիւսիսային պատին կից երկու աւանդատունով, հարաւէն սիւնէ սրահով Ս. Ստեփանոս Նախավկայ եկեղեցին, անոր գաւիթը, տնտեսական շինութիւնները եւ հիմնուած է մեծաթիւ միաբանութեամբ վանք մը։ Շահանդուխտին կրտսեր որդին, Սիւնեաց Վասակ թագաւորին եղբայր՝ իշխան Սեւադան, Որոտնավանքին արեւելեան կողմը 1006 թուականին կառուցած է Ս. Կարապետ եկեղեցին եւ անոր կցուած (արեւմուտքէն) կամարակապ գաւիթ-սրահը։
Շահանդուխտ թագուհին և իշխան Սևադան թաղուեր են Որոտնավանքի մէջ։
Որոտնավանքը մինչեւ 20-րդ դարու սկիզբը գործօն էր։ Այժմ վանքը կը նորոգուի։


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		


== Աղբիւրներ ==
Մասնակի վերականգնվել և ամրակայվել է Որոտնավանքի Սբ. Կարապետ եկեղեցու որմնանկարը (ՀՀ մշակույթի նախարարության լրատվություն մամուլի համար)
4 Յունիս

4 Յունիս, տարուան 155-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 156-րդ) օրն է։


== Դէպքեր ==
1679, Գառնիի մէջ տեղի ունեցաւ ուժեղ երկրաշարժ։
1878, Օսմանեան կայսրութիւնը Կիպրոսի կառավարումը Մեծ Բրիտանիոյ կը յանձնէ։


== Ծնունդներ ==
1977, Արթուր Մինասեան, հայ ֆութպոլիստ, որ հանդէս կու գայ լեհական «Ռեսովիա» ֆութպոլային ակումբին մէջ որպէս կիսապաշտպան։ Արթուրը Հայաստանի հաւաքականին մէջ անցուցած է 11 հանդիպում։


== Մահեր ==
1998, Գալուստ Խանենց (Խանեան), իրանահայ գրող է (ծն․՝ 1910)։


== Տօներ ==
Ֆինլանտայի պաշտպանական ուժերու օր։
Ստորգութիւն:Կաղապարներ:Ժամանակ եւ ամսաթիւ

Կաղապար:Քոյրյղումներ
Գարեջուրի Միջազգային Օր

Գարեջուրի Միջազգային Օր (անգլերէն՝ International Beer Day), տարեկան ոչ պաշտօնական տօն, որ կը նշուի Օգոստոս ամսուան առաջին Ուրբաթ օրը: Տօնին հիմնադիրը կը համարուի բարի սեփականատէր եւ ձեռներէց Ճեսսի Ավշալոմով  որ ընտրած է Օգոստոսի սկիզբը՝ նկատի առնելով ամառնային տաք եղանակը եւ գարեջուրի այլ փառատօններու նշման ամսաթիւերը Առաջին անգամ գարեջուրի միջազգային օրը նշուած է 2007-ին, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներու Քալիֆորնիոյ Սանթա Քրուզ քաղաքին մէջ: Մինչեւ 2011, անիկա փոքր քաղաքային մարաթոնէն դարձած է միջազգային տօն եւ նշուած է 23 պետութիւններու 138 քաղաքներու մէջ:
2012-ին,տօնը նշուած է հինգ ցամաքամասերէն 50 պետութիւններու 207 քաղաքներու մէջ:
Տօնին յայտարարուած նպատակներն են՝
1.Ընկերներով հաւաքուիլ եւ վայելել գարեջուրի համը,
2.շնորհաւորել բոլոր անոնք, որոնք պատասխանատու են գարեջուրի արտադրութեան եւ մատակարարման համար,
3.միաւորել Նիւ Զիլանտայիաշխարհը գարեջուրի դրօշին տակ եւ օրը տօնի վերածել բոլոր ազգերուն համար:
Մարաթոնի մասնակիցները իրարու գարեջուր կը նուիրեն, ինչպես նաեւ «միջազգային» օրուան հետ կապուած կը փորձեն գարեջուրը տարբեր երկիրներու բաղադրատոմսերով:
Տօնին գիշերուան ընթացքին, մասնակիցները շարք մը խաղեր կը խաղան եւ յատկապէս` գարեջուր-պոնկ:
2013-ին, բացի Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներէն, գարեջուրի միջազգային տօնը նշուած է նաեւ Հայաստանի, Աւստրալիոյ, Աւստրիոյ, Պելճիքայի, Պրազիլիոյ,Ղազախիստանի, Գանատայի, Գոլումպիոյ, Քոսթա-Ռիքայի, Սալվատորի, Մեծն Բրիտանիոյ,Ֆրանսաի, Յունաստանի, Հոնտուրասի, Հոնկոնգի, Հունգարիոյ, Հնդկաստանի, Իրլանտայի, Իսրայէլի,Իտալիոյ, Ճափոնի, Լաթվիոյ, Լիբանանի,Մակեդոնիոյ, Մալիզիոյ, Մեքսիքոյի, Նիւ Զիլանտայի,Նիգարակուայի, Նորվեկիոյ, Փերուի, Լեհաստանի, Փորթուկալի, Փորթօ Ռիքոյի, Ռումինիոյ, Սինկափուրի, Սլովաքիոյ, Սլովենիոյ,Հարաւային Ափրիկէի, Սպանիոյ, Սրի Լանքայի, Շուէտի, Թայլանտի, Թուրքիոյ, Ուքանտայի, Ուքրանիոյ, Ուրուկուէյի,Վենեզուէլլայի, Ֆիլիփինի եւ Վանուատի մէջ:2007–էն մինչև 2012 գարեջուրի միջազգային օրը նշուած է 5 Օգոստոսին։ Սակայն, 2012 –ին, գարեջուրի միջազգային օրէն ետք, կազմակերպիչները երկրպագուներուն հարցնելէ ետք, տօնը տեղափոխած են Օգոստոսի առաջին Ուրբաթ օրը։