Ֆրանչեսքօ Թոթթի

Ֆրանչեսքօ Թոթթի (իտալ.՝ Francesco Totti, ծնած՝ 27 Սեպտեմբեր 1976, Հռոմ), իտալացի ֆութպոլիստ, Ռոմա ֆութպոլի ակումբի յարձակողական ոճի կիսապաշտպան (attacking midfielder)կամ (supporting forward) խումբի (team) աւագ եւ խորհրդանիշ, իր ողջ արհեստավարժ (professional) ֆութպոլային ասպարէզի ընթացքին նուիրուած էր Ռոմայի գոյներուն։ 2006 թուականի աշխարհի առաջնութեան ախոյեան եւ 2000 թուականի Եւրոպայի առաջնութեան փոխախոյեան, ինչպէս նաեւ 1996 թուականին Իտալիոյ երիտասարդական հաւաքականի կազմին մէջ դարձաւ Եւրոպայի ախոյեան։ Առաջին հաւաքականի կազմին մասնակցած է 58 հանդիպման (այս ցուցանիշը Ռոմայի ֆութպոլիստներու համար երկար ժամանակ որպէս չափանիշ (record) կը համարուէր, նոյնիսկ Տանիէլէ Տէ Ռոսսին չգերազանցեց այդ չափանիշը) եւ դարձած է 9 կոլի հեղինակ։ Սակայն տարբեր պատճառներով Ֆրանչեսքոն հաւաքականի ժամանակ չցուցաբերեց այն խաղարկութիւնը, այն ինչ որ ցուցաբերած էր Ռոմայի (Roma) մէջ։
Ֆրանչեսքոն կը հանդիսանայ Սերիա A-ի (Serie A) լաւագոյն 30 ամենաշատ հանդիպում ունեցող ֆութպոլիսթներէն մէկը եւ արձանագրած գնդակներով երկրորդը, իսկ ներկայիս հանդեէս եկող ֆութպոլիստներէն առաջինն է։ Սերիա A-ի ակումբի մը կազմին արձանագրած գնդակներու քանակով կը հանդիսանայ բացարձակ չափանիշի տէր կամ կրող (record holder)։ Բոլոր այս նուաճումները լաւագոյն ցուցանիշներն են Ռոմայի ամբողջ պատմութեան ընթացքին։ Թոթթին առաջինն է Եւրապայի ախոյանական խաղերուն մէջ՝ իր արձանագրած կոլերուն քանակով, Ռոմայի պատմութեան մէջ։ Ան կը հանդիսանայ «հռոմէական Դերբիի» լաւագոյն ռմբարկու եւ դերբիներուն (derby) ամենաշատ խաղեր ունեցող ֆութպոլիսթ։
Ներկայիս ան ընդգրկուած է «աշխարհի լաւագոյն ողջ կամ ապրող 125 ֆութպոլիստներու» ցանկին մէջ, որ 2004 թուականի Մարտ ամսուն կազմած է Փելէն (Pelé)։ Կը հանդիսանայ ԵՈՒՆԻՍԵՖ-ի դեսպան։ Մատամ Թիւսոյի (անգլ.՝ Madame Tussauds) թանգարանին մէջ ունի իր սեփական մոմէ արձանը։


== Կենսագրութիւն ==

Ֆրանչեսքօ Թոթթի ծնած է 1976 թուականի Սեպտեմբեր 27-ին Հռոմի Ափփիոն Լաթինօ թաղամաս՝ Ֆապիա Մաթեր մայրանոցը։ Հայրը՝ Լորենզոն, կ՝աշխատէր «Մետեոքրետիթօ» դրամատան մէջ, մայրը՝ Ֆիորելլան, տնային տնտեսուհի էր։ Ֆրանչեսքոյի ծնողները նշանուած են 12 տարեկանին եւ ամուսնացած 21 տարեկանին, բացի Ֆրանչեսքոէն անոնք ունին եւս մէկ տղայ՝ Ռիքարտօ անունով։
Անգամ մը Թորվայանաքա ծովափին 4-ամեայ Ֆրանչեսքոյի հայրը խնդրեց տեղացի տղաներէն, որ իր որդւոյն նոյնպէս իրենց հետ տանին ֆութպոլ խաղալու, սակայն Ֆրանչեսքոյի հայրը մերժում կը ստանայ, քանի որ ան շատ փոքր էր եւ մեծերուն հետ խաղը կրնար իրեն վնասեր։ Սակայն Լորենզոն հակառակը պնդեց, եւ փոքրիկ Ֆրանչեսքօն մտաւ դաշտ ու շատ արագ երկու կոլ արձանագրեց։ Շուտով ան սկսաւ յաճախակիօրէն ծովափի ֆութպոլ խաղալ եւ խաղալ մեծերէն լաւ։ Իրեն հետ կը խաղար Ֆորթիթուտոյի ֆութպոլիստ Ստեֆանօ Քայրան, որ համոզեց Թոթթիի մօր, որպէսզի երեխան մասնակցի խումբի մարզական վարժութիւններուն։ Այդ ժամանակ բացի ֆութպոլէն Ֆրանչեսքօն կը յաճախէր նաեւ լողի վարժութիւններուն՝ Լազիօ Նուոթօ լողի ակումբին մէջ։
1983 թուականէն Թոթթին սկսաւ մարզուիլ Ֆորթիթուտոյի ակումբին մէջ՝ Արմանտւ Թրիլլոյի գլխաւորութեամբ։ Ֆրանչեսքօն այդ ակումբը ընտրեց, քանի որ այն կը գտնուէր նոյն թաղամասը ուր կ՝ ապրէր Թոթթիններու ընտանիքը։ Մէկ տարի անց մայրը Ֆրանչեսքոյին եւ Ռիքարտօն տարաւ նախնական զննման Սմիթ Թրասթեւերէ ակումբ։ Ակումբի մարզանքի տնօրէն Սաթինօ Ֆորթինօն որոշում կը կայացնէ ընդունելու Ռիքարտօն խումբին մէջ, սակայն անոր մօրը չտխրեցնելու համար կ՛ընդունի նաեւ Ֆրանչեսքօն, ով 2 տարիով փոքր էր խումբի մասնակիցներէն. «Ան իրապէս դեռ շատ փոքր էր, փոքրամարմին, վախցած եւ գլխիկոր»։ Առաջին իսկ մարզանքի ժամանակ Ֆրանչեսքօն դարձաւ կոլի հեղինակ՝ կուրծքով ընդունելով գնդակը եւ առանց ձգելու, որ գնդակը դպչի գետին, իսկոյն հարուածեց դարպասին։ Շուտով Թոթթին դարձաւ խումբին առաջատար ֆուփպոլիստներէն մէկը, հակառակ խմբակիցներուն, Չեսքօն կը սիրէր մնալ իր խաղային դիրքին մէջ։ Օր մը, երբ Սմիթ Թրասթեւերէն կը մրցէր Ռոմայի հետ, վերջինիս մարզիչները կարծիք յայտնեցին, որ թէպէտեւ մանուկի ունեցած տաղանդին, ան այլեւս չ՛աճիր։
Այդ տարիներուն Ֆրանչեսքօն ծանօթացաւ Հռոմի Պապ Յովհաննէս Պօղոս Բ․-ի հետ։

1986 թուականին Թոթթին տեղափոխուեցաւ Լոտիճիանի՝ Ֆորթինոյի հովանաւորութեամբ, որ նոյնիսկ գումար չպահանջեց փոխանցման դիմաց։ Լոտիճիանի մէջ Ֆրանչեսքօն կը մարզուէր Ֆերնանտօ Մայէսթրոփիէթրոյի եւ Էմիտիօ Ներոնիի գլխաւորութեամբ։ Թոթթին նոր խումբին մէջ կը խաղար յարձակման գիծին վրայ, ուր արդէն կը ցուցադրէր խաղային բարձր մակարդակ։ 3 տարի ետք Ֆրանչեսքօն տեղափոխուեցաւ մայրաքաղաքային Ռոմա։ Նախքան «Ճալլոռոսներուն» միանալը իր փոխանցումով հետաքրքրուած էին Միլանը, որ ֆութպոլիստի դիմաց կ՝ առաջարկէր 100 միլիոն լիրա եւ մայրաքաղաքային մէկ այլ խումբ՝ Ռոմայի ոխերիմ թշնամի Լազիոն, սակայն Թոթթիին մայրը, ըլլալով Ռոմայի կրքոտ երկրպագուհի, ըրաւ ամէն ինչ եւ կարելին, որպէսզի իր որդին չտեղափոխուի «ռոսսոներներու» կամ «պիանքոչելեսթիներու» բանակ։
13 տարեկանէն Թոթթին սկսաւ հանդէս գալ Ռոմայի կազմին մէջ։ 1993 թուականին Լուչանo Սփինոզիի գլխաւորութեամբ նուաճեց իր առաջին «սքուտեթթոն»՝ յաղթելով իր տարիքային խումբի Իտալիոյ առաջնութիւնը, իսկ ահա յաջորդ տարի նոյն տարիքային խումբին մէջ նուաճեց Իտալիոյ գաւաթը։ 1992 թուականին Ռոմայի գլխաւոր մարզիչ Վույատին Պոշքովը հրաւիրեց Թոթթիիին մարզուելու հիմնական խումբին հետ։ Այդ բոլորի համար Ֆրանչեսքօն պարտական է հռոմէացիներու պաշտպան Սինիշա Միխայլովիչին, ան որ խնդրած էր ընդունիլ երիտասարդ Թոթթիին հիմնական կազմ։ 1993 թուականի Մարտ 28-ին՝ 16 տարեկանին, Թոթթին իր անդրանիկ հանդիպումը ունեցաւ Սերիա A-ի մէջ՝ վերջին րոպէներուն փոխարինումով դուրս գալով Պրեշիայի դէմ հանդիպման․ այդ հանդիպումը աւարտեցաւ հռոմէացիներու յաղթանակով 2 - 0 հաշիւով։ Հանդիպումին մասնակցելու համար Թոթթիին նորէն օգնեց Սինիշա Միխայլովիչը, որ խնդրած էր Պոշքովէն Թոթթիին խաղցնել։

Շատ տարիներ անց Թոթթին խոստացաւ, որ ներկայ կը գտնուի Սինիշա Միխայլովիչի հրաժեշտի հանդիպման, սակայն ներկայ չեղաւ այդ խաղին։
Ֆութպոլի հետ համատեղ Թոթթին ջանասիրաբար կ՛ուսանէր․ ան աւարտեց դպրոցը ոսկէ մետալով, սակայն յետագային ձգեց ուսումը եւ ամբողջութեամբ նուիրուեցաւ ֆութպոլին։


== Ակումբի Գործունէութիւն ==
1993 թուականի Դեկտեմբեր 16-ին Իտալիոյ բաժակի խաղին Սամփտորիայի դէմ հանդիպումին Թոթթին առաջին անգամ դուրս եկաւ խաղադաշտ Ռոմայի մեկնարկային կազմով։ Այս հանդիպումը աւարտեցաւ յօգուտ Ռոմայի, իսկ պատասխան հանդիպման ժամանակ յաջողութիւնը զուգորդեց արդէն Սամփտորիային, լրացուցիչ ժամանակ նշանակուեցաւ, այնուհետեւ 11 մեթրանոց հարուածաշար, ուր Ռոման պարտուեցաւ։ 1994-ի Փետրուար 27-ին՝ Թոթթին նորէն դուրս եկաւ խաղադաշտ Սամփտորիայի դէմ հանդիպման ժամանակ, սակայն այս անգամ Սերիա A-ի խաղերուն։ Այդ հանդիպումին Ռոմայի կազմը նուազագոյն 0։ 1 հաշուով զիջեցան մրցակիցին։ Ամբողջ մրցաշրջանի ընթացքին Թոթթին ընդամէնը 8 անգամ հանդէս եկաւ Ռոմայի կազմով, այն ալ շնորհիւ Ռոմայի նորանշանակ մարզիչ Քարլօ Մացցոնէի, որ յաճախակի խաղալու առիթ կու տար երիտասարդ Թոթթիին։ Ան դարձաւ Թոթթի երկրորդ հայրը, ով կու տար մարդկային եւ ֆութպոլային անգնահատելի խորհուրդներ ինչպէս նաեւ միշտ կը պաշտպանէր Ֆրանչեսքօ Թոթթիին լրատուամիջոցներու բողոքներէն։

1994 թուականի Օգոստոս 21-ին Թոթթին իր առաջին գնդակը նշանակեց Ռոմայի կազմով՝ ընկերական խաղով գրաւելով Վալենսիոյ դարպասը։ Նոյն թուականի Սեպտեմբեր 4-ին ան արդէն իր առաջին կոլը նշանակեց Սերիա A-ին՝ գրաւելով Ֆոճճայի դարպասը եւ արդիւնքը դարձաւ ոչ ոքի. «Ես նոյնիսկ չեմ տեսած կոլը հեռուստատեսութեամբ, քանի որ շատ յոգնած եւ քաղցած էի, անոր համար ալ մեր հանդիպման լրատուական տեղեկատուութիւնը՝ զրոյցը նայելու փոխարէն ես եւ եղբայրս նախընտրեցինք պաղպաղակ գնել»։ Այդ մրցաշրջանին, հակառակ Ապել Պալպոյի եւ Տանիէլ Ֆոնսեքայի հետ ունեցած մրցակցութեան, Թոթթին խաղադաշտ դուրս եկաւ 21 անգամ եւ դարձաւ 4 կոլի հեղինակ՝ այդ ցուցանիշով գերազանցելով խումբի մարզիկներուն՝ Ռոպերթօ Մուցցիին եւ Մարքօ Պրանքային։

1996 թուականին Ռոման կը գլխաւորէ արժանթինցի մասնագէտ մարզիկ Քարլոս Պիանքին, եւ Թոթթիին համար սկսաւ ծանր ժամանակաշրջան. ան խաղադաշտ քիչ դուրս կու գար եւ շատ մօտ էր Սամփտորիա կամ Այաքս կազմ տեղափոխուելու միտքին, վերջինս պատրաստ էր փոխարինել երիտասարդ Թոթթիին Եարի Լիթմանընիի հետ։ Հակառակ խաղային ժամանակի պակասին՝ Թոթթին յաճախ կը ցուցադրէր հրաշալի խաղային մակարդակ։ Հոկտեմբեր 15-ին Միլանի դէմ հանդիպման ժամանակ ան դարձաւ կոլի եւ կոլային փոխանցման հեղինակ, այդ հանդիպումը աւարտեցաւ Ռոմայի յաղթանակով՝ 3։ 0 հաշուով. 11 տարուան ընդմիջումէն ետք, այդ օրը վերջապէս յաջողեցաւ յաղթել «ռոսսոներներուն»։ 1997-ի ձմռան Հռոմի մէջ Ռոման մրցեցաւ Միւնխենկլատպախի Պորուսսիայի եւ Ամսթերտամի Այաքսի հետ, վերջինիս հետ Փետրուար 9-ին կայացած հանդիպման ժամանակ, Թոթթին դարձաւ 2 կոլի հեղինակ, այդ հանդիպումէն ետք Պիանքին փոխեց իր կարծիքը Ֆրանչեսքօ Թոթթիի մասին եւ որոշեց այլեւս չվաճառել անոր։ 1997 թուականի Մարտ 24-ին Թոթթին, Փոլոնիայի հետ հանդիպման ժամանակ 4 վայրկեանէն 2 դեղին քարտ ստանալով, հեռացուեցաւ խաղադաշտէն։


=== 1997/98 ===

1997/98 մրցաշրջանը յաջող սկսաւ Թոթթիի համար. 11 Նոյեմբեր 1997-ին Ֆրանչեսքօն 2 գնդակ ուղարկեց Պարիի դարպասը եւ ստացաւ ամենաբարձր գնահատականը Իտալիոյ առաջնութեան 8-րդ հանգրուանին խաղացած ֆութպոլիստներուն մէջ: Չնայած յաջող մեկնարկին՝ Թոթթին ձգեց մրցաշրջանի մեծ մասը վնասուածքի պատճառով, սակայն երբ ան բուժուեցաւ եւ վերադարձաւ խաղադաշտ, դարձաւ կոլի հեղինակ, որու արդիւնքով Ֆիորենթինան ջախջախուեցաւ 4-1 կէտերով: 30 Մարտ 1998 թուականին Թոթթին իր խումբին ոչ-ոքի բերաւ Փարմայի դէմ հանդիպման ժամանակ՝ դառնալով կոլի եւ կոլային փոխանցման հեղինակ: Իսկ ահա 28 Ապրիլին Թոթթին յաջողեցաւ 2 անգամ գրաւել Ուտինեզէի դարպասը, սակայն ատով չբաւարարուեցաւ խումբին յաղթանակը տօնելու համար. հռոմէացիները պարտուեցան 2-4 կէտերով: 18 Մայիսին Թոթթին Սամփտորիոյ հետ հանդիպման ժամանակ դարձաւ յաղթական կոլի հեղինակ: Այդ խաղէն ետք Սամփտորիոյ գլխաւոր մարզիչի պաշտօնէն հեռացուեցաւ Վ․ Պոշքովը: 1997/98 մրցաշրջանին Թոթթի դարձաւ 13 կոլի հեղինակ եւ ռմբարկուներու ցուցակին մէջ զբաղեցուց 12-րդ դիրքը: Մրցաշրջանի աւարտէն ետք Թոթթին ստացաւ Իտալիոյ տարուան ֆութպոլիստ կոչումը ըստ «Guerin Sportivo» պարբերաթերթին:


== Արտաքին Յղումներ ==
Պաշտօնական կայքէջ
Անհատական փրոֆիլը Ռոմայի պաշտօնական կայքէջին մէջ
Անհատական փրոֆիլը figc.it-ի մէջ
Թոթթիի խաղերը Իտալիոյ հաւաքականին մէջ