armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Սուկոտաշ

Սուկոտաշ, ուտեստ հիմնականում եգիպտացորենի, լոբու կամ բույսեր լոբազգիների, ուտեստին կարելի է աւելցնել ուրիշ բաղադրիչներ ալ՝ լոլիկ, կանաչ կամ կարմիր պղպեղ՚։ Քանի որ համեմատաբար աժան եւ մատչելի բաղադրիչներու կարիք ունի, ուտեստը յայտնի էր մեծ ճգնաժամի տարիներուն, ԱՄՆ-ի մէջ։
Սուկոտաշը ավանդական ուտեստ կը համարուի Նոր Անգլիայի մէջ, Փենսիլվանիաի մէջ եւ այլ պետութիւններու մէջ։ Ամերիկայի հարաւի որոշ մասերուն մէջ, բանջարեղենային որեւէ խառնուրդ, լոպիի եւ ճարպի բուսաիւղի խառնուրդով պատրաստուող կերակրատեսակը կը կոչուի սուկոտաշ:
19 Մայիս

19 Մայիս, տարուան 139-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 140-րդ) օրն է։


== Դէպքեր ==
1915․ Վան կը մտնէ առաջին հայ կամաւորական խումբը՝ Դաշնակցական Խեչոյի ղեկավարութեամբ


== Ծնունդներ ==
1960, Նոնա Ռաֆայէլ Աղաջանովա, հայ բեմադրիչ, սենարիստ, արտադրող։


== Մահեր ==


== Տօներ ==
Բրաբիոն Նօտար Պալատեցի

Բրաբիոն Նօտար Պալատեցի (1750, Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 1835, Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն), հայ գրչուհի, մանկավարժ։


== Կենսագրական գիծեր ==
Ան ծանօթ է իբրեւ Բրաբիոն գրագրուհի，ծնած է 1750-ին «Պալատ»ի մէջ, Պոլիս։ Ան՝ քոյրն էր Մատթէոս Պալատեցի դպիրին, որ Ս. Հրեշտակապետ եկեղեցւոյ կից բացած էր տպարան， եւ երկար տարիներ շարունակ վարած էր մայր դպրատան տպարանը։
Բրաբիոն գրագիտուհի՝ այսպէս կը կոչենք զինք համաձայն իր ստորագրութեան， եղբօր հետ միասին բացած էր մանկատուն մը， ուր կը դասաւանդէր մանուկներուն։ Ան սատարած է նաեւ եղբօր տպարանին՝ աջակցելով անոր աշխատանքներուն։ Բրաբիոն բարեպաշտ կեանք մը ապրած է։ Մինչեւ իր կեանքին վերջը կոյս մնացած՝ եւ ինքզինք նուիրած է գրագրութեան։ Խնամուած աշխատանքով եւ մաքուր գիրով ընդօրինակած է մեծահատոր ձեռագրեր։ Այդ ձեռագրերէն շատերը կը մնան Արմաշի վանքին եւ Պալատի Ս. Հրեշտակապետ եկեղեցւոյ գանձարանին մէջ։ Տարած աշխատանքէն ի յայտ կու գայ， որ Բրաբիոն շատ լաւ կը տիրապետէր հայերէն լեզուին։ Իր ձեռագրերէն են՝ «Համառօտ նախապատմութիւն Ս. Ժողովոյն Նիկիոյ»， որ առաջին տիեզերական ժողով եղած է։
Մեռած է 1835-ին Պալատի մէջ՝ եղբօր մահէն 10 տարի ետք։ Թաղուած է Էտիրնէ Գաբուի գերեզմանատան մէջ, Պոլիս։
153 (թիւ)

153 (հարիւր յիսուներեք)՝ կենտ եռանիշ բնական թիւ մըն է 152-ի եւ 154-ի միջեւ


== Յատկանիշներ ==
առաջին տասնեօթ բնական թիւերու գումարն է, հետեւաբար եռանկիւնի թիւ է
ինքնասիրահարուած թիւ է, քանի որ իր նիշերու՝ անոնց քանակի աստիճաններու գումարն է՝ 153=13+53+33
առաջին հինգ բազմորոշիչներու գումարն է
կիրառութիւններ՝
153 Հիլտա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Microsoft Windows-ի  Alt + 153 -ի գործադրումով կը ստացուի կիւրեղեան Щ (շէ) տառը
Տարուայ 153րդ օրն է Յունիս 2-ը (նահանջ տարիներուն՝ Յունիս 1-ը)
Մկրտիչ Պօղոսեան

Մկրտիչ Պօղոսեան, Նիկտեցի ծնած 1875-ին։ 1900-ին հրաւիրուած Պէյրութ Ամերիկեան Համալսարանի տնօրէնութեան կողմէ պաշտօնավարելու իբր թրքերէնի դասախօս հաստատութեան մէջ, պաշտօն մը զոր 13 տարի վարած է ձեռնհասութեամբ։ Պասրաստած է բազմաթիւ աշակերտներ որոնցմէ շատեր պետական բարձր պաշտօն վարած են մինչեւ վերջ պահելով խորունկ յարգանք մը իրենց ուսուցչին հանդէպ։ Մօտէն հետաքրքրուած է մեր ազգային կեանքով։ Եղածէ կուսակցական (դաշնակցական)
ու արտօնասէր «Փիւնիկ»,«Նոր Փիւնիկ» եւ ժամանակ մըն ալ «Ազդակ» թերթերուն։ Ամերիկեան Համալսարանի իր պաշտօնը առիթ եւ դիւրութիւն ընծայեց իրեն Ա. Ընդհ. Պատերազմին օգտակար ըլլալու բազմաթիւ հայերու։ Մեռաւ 1937-ին յառաջացեալ տարիքէն:
17 Մայիս

17 Մայիս, տարուան 137-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 138-րդ) օրն է։


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==
2022՝ Վանկելիս Փափաթանասիու, Օսքարի մրցանակակիր (1982, «Հուրի ճամբաներ» Chariots of Fire ժապաւէնի երաժշտութիւն) յոյն երաժիշտ եւ յօրինող՝ ելեկտրոնային progressive, ambient, ճազ եւ նուագախմբային երաժշտութեան


== Տօներ ==
Լոռի (թերթ)

«Լոռի», խորհրդային շրջանի թերթ։ Հանդիսացած է ՀԿԿ Թումանեանի շրջանային կոմիտէի, աշխատաւորներու դէպուտատներու շրջանային եւ Ալաւերդի քաղաքային խորհուրդներու օրգանը։ Առաջին անգամ լոյս տեսած է 1965 թուականին, Ալաւերդիի մէջ։
Լուսաբանած է ԽՄԿԿ եւ ՀԿԿ կենտկոմներու որոշումները, լուսաբանած շրջանի ու քաղաքի տնտեսութիւններու եւ արդիւնաբերական ձեռնարկութիւններու աշխատանքները։
Տպագրած է մարզական, մշակութային, միջազգային եւ հանրապետական լուրեր, գրական էջեր, բժշկական եւ իրաւաբանական տեղեկութիւններ։
Յաջորդած է «Պղնձի ֆրոնտում» (1931-1962), «Կոմունիզմի համար» (1962-1963, միջշրջանային), «Լոռի» (1963-1964, միջշրջանային թերթերուն։
4 Սեպտեմբեր

4 Սեպտեմբեր, տարուան 247-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 248-րդ) օրն է։


== Դէպքեր ==
1988. Փարիզ-Պերսիի Օմնիսփոր մարզադաշտին մէջ տեղի կ՛ ունենայ Մարդու Իրաւունքներ, Հի՛մա շարժումին նուիրուած համաշխարհային շրջապտոյտին բ․ համերգը


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==


== Տօներ ==
Հենրիկ Իգիթեան

Հենրիկ Իգիթեան (5 Մարտ 1932(1932-03-05), Թիֆլիս, Խորհրդային Միութիւն - 11 Մայիս 2009(2009-05-11), Երեւան, Հայաստան), հայ գեղանկարիչ, արուեստաբան, Խորհրդային Հայաստանի արուեստի վաստակաւոր գործիչ (1980)։


== Կեանք եւ գործունէութիւն ==
Ծնած է Թիֆլիս։ Ընտանիքը յետագային տեղափոխուած է Երեւան, ուր ստացած է միջնակարգ կրթութիւնը Կիրովի անուան դպրոցին մէջ։ Դպրոցը աւարտելէ ետք, ընդունուած է Երեւանի Պրիւսովի անուան ռուսաց եւ օտար լեզուներու հիմնարկի բանասիրական ճիւղը, զոր աւարտած է 1956-ին։


=== Վարած պաշտօններ ===
1954-1961 թուականներուն աշխատած է Երեւանի Չայքովսկիի անուան տասնամեայ երաժշտական դպրոցին մէջ, իսկ 1960-ին աշխատանքի անցած է Հայաստանի ազգային պատկերասրահի հայ արուեստի բաժնին մէջ։ Այնուհետեւ ընդունուած է Լենինկրատի (այժմ՝ Ս. Փեթերպուրկ) գեղարուեսի ակադեմիայի արուեստաբանական ճիւղը, զոր աւարտած է 1963-ին։ Շարունակած է աշխատիլ պատկերասրահին մէջ մինչեւ 1971։


=== Մանկական պատկերասրահը ===
1970 թուականին կնոջ՝ Ժաննա Աղամիրեանի հետ, Հենրիկ Իգիթեան Երեւանի մէջ հիմնած է աննախադէպ մանկական պատկերասրահը, հաւաքելով եւ ներկայացնելով տաղանդաւոր մանուկներու ստեղծագործութիւնները։
Իգիթեան եւ Աղամիրեան հայ մանուկներու արեւոտ ու պայծառ զգացողութիւններով ստեղծուած աշխատանքները ցուցադրեցին աշխարհի տարբեր երկիրներու մէջ, ինչպես նաեւ Երեւան բերին տարբեր երկիրներ ապրող մանուկներու ստեղծագործութիւններ, ձեւաւորելով քաղաքակրթութիւններու փոխանակում։
Այս պատկերասրահը առանցք դարձնելով, 1978-ին Իգիթեան հիմնած է «Գեղագիտական Դաստիարակութեան Կենտրոն»ը, որ ներկայիս կը կոչուի «Գեղագիտութեան Ազգային Կենտրոն» եւ կը կրէ անոր անունը։
Հանրապետութեան մէջ հիմնուած են «Կենտրոն»ի մասնաճիւղեր (Գիւմրի, Վանաձոր, Ապարան, Գորիս, Մեղրի, Իջեւան եւ Գառնի)։


=== Ժամանակակից արուեստի թանգարանի հիմնադրութիւն ===
Յունիս 1972-ին՝ Երեւանի մէջ երբ բացուեցաւ Ժամանակակից Արուեստի Թանգարանը, թանգարանի հիմնադրութեան թոյլտուութիւնը ստանալու համար, Իգիթեան շատ մեծ ջանք գործադրած է՝ խորհրդային վարչակարգի եւ արուեստի մէջ արմատացած պատնէշները փորձելով յաղթահարելով։ Թանգարանի ստեղծման գործին մէջ հսկայական աջակցութիւն եւ ըմբռնում ցուցաբերած է 1970ական թուականներու քաղաքապետ Գրիգոր Հասրաթեանը։ 


=== Աշխատութիւններ ===
Հենրիկ Իգիթեան հրատարակած է աւելի քան 50 աշխատութիւններ, պատկերագիրքեր եւ նկարներու ցուցակներ։


== Պարգեւներ ==
Ստացած է բազմաթիւ պարգեւներ, որոնց շարքին՝

«Մովսէս Խորենացի» (1999),
«Խաչատուր Աբովեան» (2007) մետալները Հայաստանի Հանրապետութեան կողմէ,
«Մխիթար Գօշ» (2001) մետալը՝ Արցախի Հանրապետութեան կողմէ։2004-ին Երեւանի պատուաւոր քաղաքացի դարձած է։ 


== Պատկերասրահ ==
Կամսար Աւետիսեան

Կամսար Աւետիսեան (2 Մայիս 1905(1905-05-02), Պայազիտ, Մարզուան, Սեբաստիոյ Նահանգ (վիլայէթ), Օսմանեան Կայսրութիւն - 24 Հոկտեմբեր 1976(1976-10-24), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), ուսուցիչ:


== Կենսագրութիւն ==
Կամար Աւետիսեան ծնած է Հին Պայազիտ, 1904-ին: Իր նախնական ուսումը ծննդավայրի նախակրթարանին մէջ ստանալէ ետք,1915-ին կ'անցնի Թիֆլիս, ուր կը մտնէ տեղի Ներսիսեան դպրոցը:1932-1937 թուականներուն կ'ուսանը Երեւանի Պետական Համալսարանի աշխարհագիտութեան բաժանմունքին մէջ, որուն ընթացքը աւարտելէ ետք կը նետուի ուսուցչական ասպարէզին:
1974-ին «Արեւմտեան Հայաստանի Բնաշխարհը աւարտաճառով կ'արժանանայ Դոկտոր Փիլիսոփայութեան Աշխարհագիտական Գիտութիւններու տիտղոսին:
Իբրեւ դասախօս Կ. Աւետիսեան կը պաշտօնավարէ Խաչատուր Աբովեանի անուան Մանկավարժական Հիմնարկի, Գիւղատնտեսութեան կաճառի ու 1964-1974 թուականներուն՝ Էջմիածնի Հոգեւոր Ճեմարանի Լսարանական բաժնին մէջ, աւանդելով ընդհանուր աշխարհագրութիւն եւ Հայաստանի աշխարհագրութիւնը առարկաները:
Վերջին տասնամեակներուն մէջ հրատարակած՝ աշխարհամասերու, եւ առանձին երկիրներու աշխարհագրութեան նուիրուած Կ. Աւետիսեանի բազմաթիւ հատորներուն, ինչպէս նաեւ Հայաստանի Աշխարհագրութեան նուիրուած իր տասնեակներով յօդուածներուն մէջ առանձին ուշադրութեան կ'արժանանան ԱՇԽԱՐՀԱԳՐԱԿԱՆ ԱՆՈՒՆՆԵՐՈՒ ԲԱՑԱՏՐԱԿԱՆ ԲԱՌԱՐԱՆը (Երեւան, 1969), եւ ցարդ անտիպ՝ ԱՐԵՒՄՏԵԱՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԲՆԱՇԽԱՐՀԸ:
Կ. Աւետիսեան կը մահանայ 1976-ի Հոկտեմբեր 24-ին:


== Աղբիւրներ ==
Հայկազեան Հայագիտական Հանդէս, Հատոր Զ., Պէրութ, 1977, էջ
1800 թուական

1800 թուական, նահանջ տարի, 18րդ վերջին՝ հարիւրերորդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1800 ծնունդներ

Անյայտ օրով՝
Կարապետ Պալեան (մ.1866), սուլթանական ճարտարապետ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1800 մահեր
Նշան Եաղուպեան

Նշան Եաղուպեան, Պոլսահայ բարձր ճարտարապետ։


== Կենսագրութիւն ==
Նշան Եաղուպեան, ծնած է 1928-ին, Գատըգիւղ: Նախակրթութիւնը ստացած է Արամեան Ունճեան Վարժարանին մէջ։ 1948-ին շրջանաւարտ կ՚ըլլայ Ազգային Կեդրոնական Վարժարանէն: Բարձրագոյն ուսումը ստացած է Պոլսոյ «Եըլտըզ Թեքնիք», 1953-ին շրջանաւարտ, իրբրեւ Ճարտարապետ: Մինչեւ 1958 պաշտօնավարած է ազատ մարզի մէջ, 1959-70ական թուականներուն պաշտօնավարած է օտար երկիրներ:
1970 թուականէն ետք գործած է Պոլսոյ եւ Թուրքիոյ զանազան քաղաքներուն մէջ։ Կատարած է Սաքարիայի քաղաքապետարանի, Էսքիշէհիրի մարզարանի, Նիղտէի, Մէրսինի, Պուրտուրի պետական հիւանդանոցներու, Օգմէյտանի եւ Իզմիթի հիւանդանոցներու, Աթաթիւրք Համալսարանի Ատամնաբուժական Ֆաքիւլթէի, գործարաններու, դպրոցներու, մարզասրահներու եւ այլ հնութիւններու վերանորոգութիւնը ու վերաշինութիւնը:
Ներկայիս կ'ապրի Պոլսոյ մէջ եւ իր աշխատանքները կը շարունակէ:


== Մրցանակ ==
Բարձր Ճարտարապետ Նշան Եաղուպեան արժանացած է «2020 Ճարտարապետ Սինանի Անուան Մեծ Մրցանակին»։
Սթոքհոլմ

Սթոքհոլմ(շուէտ.՝ Stockholm) Շուէտի մայրաքաղաքը, Շուէտի եւ Սկանտինաւիոյ մեծագոյն քաղաքն է։ Բնակչութիւնը՝ 978 770 մարդ (31 Դեկտեմբեր 2021)։ Տեղակացուած է Մելարէն լիճի արեւելեան մասը։ Սթոքհոլմի մէջ կը գտնուի Շուէտի թագաւորի նստավայրը, Արլանտա միջազգային օդակայանը, շուէտական կառավարութիւնը եւ խորհրդարանը (շուէտերէն՝ riksdag)։
13-րդ դարուն այն համարուած է երկրի կարեւորագոյն առեւտրական կեդրոնը։ Քաղաքի պատմական տուեալները շատ կարեւոր եղած են երկրի համար։ Քաղաքը կառուցուած է տասնըչորս առանձին, իրար հետ կապ չունեցող կղզիներուն մէջ, ուր հնարաւոր էր փակել նաւերուն մուտքը դէպի Մելարէն լիճ։ Անուան առաջին մասը՝ «սթոք» կը նշանակէ գերան, իսկ երկրորդը՝ «հոլմ»՝ փոքր կղզի։
Յուսիկ Արա

Յուսիկ Արա (բուն անունով՝ Ֆելիքս Եղիազարեան, 24 Յունիս 1967(1967-06-24)), հայ բանաստեղծ։
Յուսիկ Արա ծնած է Արարատի մարզի Մրգաւէտ գիւղը։ Աւարտած է Երեւանի թիւ 10 միջնակարգ դպրոցը։
1991-1996 թուականներուն յաճախած է ԵՊՀ բանասիրական կաճառի լրագրութեան բաժանմունք։ շ
Առաջին բանաստեղծութիւնը տպագրած է 1985 թուականին «Ավանգարդ» թերթին մէջ։ 2001 թուականէն Հայաստանի գրողներու միութեան անդամ։


== Հրատարակած գիրքեր ==
«Մարդու որդիները», 1996,
«Լուսանցքի մարդիկ», 2003,
«Սեւագրութիւններ», 2004,
«Անիծուածները» (հրապարակախօսութիւն), 2010,
«Միայնակ շան լուսնահաչը» (գեղարուեստական արձակ), 2012,
«Աստծոյ հետ խօսելու ժամանակը», 2012,
«Ազատութեան հրապարակ», 2013, 104 էջ։
«Տան դուռը», 2015, 176 էջ։
«Երեւան քաղաք», 2016, 72 էջ։


== Մրցանակներ եւ պարգեւներ ==
ԱԺ երիտասարդական խորհրդարանի «Տարուայ լաւագոյն երիտասարդ բանաստեղծ» (2008),
Պարույր Սևակի անվան պոեզիայի մրցանակ (2008),
ՀԳՄ Միքայէլ Նալպանտեանի անուան հրապարակախօսութեան մրցանակ (2010),
Հայերու համաշխարհային քոնկրէսի եւ Ռուսաստանի հայերու միութեան սահմանած «Հայը 21-րդ դարասկզբին» անտիպ գեղարուեստական արձակին տրուող մրցանակ (2011),
ՀԳՄ Աւետիք Իսահակեանի անուան պոէզիայի մրցանակ (2012)։
Ան Սիւր Լես

Ան Սիւր Լես (ֆր.՝ Grottes de Han-sur-Lesse կամ ֆր.՝ Grottes de Han) — բնական ծագում ունեցող քարայր, Պելճիքայի զբօսաշրջային կարեւորագոյն վայրերէն մէկը, ուր տարեկան կ'այցելէ աւելի քան կէս միլիոն մարդ: Կը գտնուի Նամիւր նահանգին Ան սիւր Լես գիւղին մօտ։


== Հակիրճ տեղեկութիւններ ==
Քարայրը առաջացած է կրաքարէ կազմութիւն ունեցող բլուրին ստորոտով հոսող Լաս գետին (Մաասի վտակներէն) ջուրերու ազդեցութեամբ կրաքարային ապարներու կարստային լուծման հետեւանքով: Գետը ուղիղ գիծով աւելի քան մէկ քիլոմեթր կը հոսի այդ կրաքարային բլուրին երկայնքով: Քարայրին ներսը ունի խոնաւութեան մշտապէս բարձր մակարդակ, տարուան բոլոր եղանակներուն կը պահպանուի նոյն՝ 13 աստիճան ջերմութիւնը: Այնտեղ մուտք գործել հնարաւոր է միայն հին, զբօսաշրջային, յատուկ ճոպանուղիով, որ իր ուղերթը կը սկսի գիւղին կեդրոնէն եւ կ'անցնի շուրջ երկու քիլոմեթր, մինչեւ որ կը հասնի քարանձաւի մուտքին: Պտոյտը, որ կը տեւէ մէկ-մէկուկէս ժամ, կը ներառէ նաեւ լուսաձայնային ներկայացում՝ ամենաընդարձակ սրահին մէջ, մակոյկներով զբօսանք՝ Լեսի վրայ եւ թնդանօթային համազարկ, որ կը ցուցադրէ քարայրին իւրօրինակ աքուսթիքը:


== Գրականութիւն ==
Stenuit, Robert with Jasinski, Marc (1966)։ Caves and the marvellous world beneath us։ Trans. Harry Pearman։ New York: A.S. Barnes and Company 
Scheffel, Richard L.; Wernet, Susan J., eds. (1980). Natural Wonders of the World. United States of America: Reader's Digest Association, Inc. p. 175. ISBN 0-89577-087-3.


== Պատկերասրահ ==

		
		

		
		
		


== Արտաքին յղումներ ==
Official website
Some pictures inside and around the cave
Թորոս Ռոսլին

Թորոս Ռոսլին (1210 - 1270), 13-րդ դարու 2-րդ կիսուն հայ կիլիկեան դպրոցի մանրանկարիչ եւ գրող: Ստեղծագործած է Հռոմկլայի մէջ եւ արուեստագէտներու կողմէ անուանուած է «վերածնութեան Նախակարապետ», «զարդանկարի գեղագէտ»:


== Կեանքն ու գործունէութիւնը ==
Թորոս Ռոսլին միջնադարեան հայկական ձեռագրութեան ամէնէն ուշագրաւ դէմքերէն է: Հիմնուելով արեւմտաեւրոպական արուեստի իր իմացումին վրայ` Ռոսլին մատուցած է լայն տարողութեամբ զրուցական պատմագրութիւն` շարունակելով հանդերձ նախորդներուն աւանդութիւնները։ Ռոսլինի ստեղծագործութիւնը Կիլիկիոյ մանրանկարչութեան դպրոցի բարձրագոյն արտայայտութիւններէն է:
1256-1268 թուականներուն Թորոս Ռոսլինի ծաղկած մեզ յայտնի 7 ձեռագիրներն են: 12-րդ դարու վերջին եւ 13-րդ դարու Կիլիկիոյ մէջ կը ստեղծէ մշակոյթի վերերլքի նպաստաւոր թեմաներ ու կը ստանայ նոր մեկնաբանութեան կը ստեղծէ հայ մանրանկարչութեան բարձրակերտը նշանաւորող գրքարուեստը, որուն ամենացայտուն արտայայտութիւնը Թորոս Ռոսլինին ստեղծագործութիւնն է: Աշխատած է Հռոմկլայի գրատանը «Զէյթունի Աւետարան» կիլիկեան վաղ ձեռագրերու նման ճոխ զարդարուած է խորաններով, լուսանցազարդերով եւ 4 աւետարանիչներու պատկերները: Այն հաւանաբար պատկերազարդել է մօտ 20-25 տարեկան հասակին: 1256 թուականին, արդէն ինքնուրոյն վարպետ էր եւ ունէր օգնականներ: Հետագային յիշատակուած իր ուսուցիչները հաւանաբար Հռոմկլայի աշխատող անոր աւագ ժամանակակիցները եղած են Կոստանդին կաթողիկոս կամ անոր մերձաւորները: Որ Թորոս Ռոսլինը կապուած եղած է պալատական բարձր շրջաններու հետ, կը վկայեն Կիլիկիոյ թագաւոր Լեւոն Գ․-ի երկու դիմանկարները: Առաջիը՝ զինք կը գծէ երբ պատանի էր, ապա թագաժառանգ եղած ատեն, միւսը՝ Կեռան թագուհիի հետ հարսանեաց հանդէսին: Շարունակելով Հռոմկլայի գրատանը աշխատող աւագ ժամանակակիցներու աւանդները` Թորոս Ռոսլինը զարդապատկերային առանձին դրուագներ ներդաշնակած է հիւսուածքային բարդ յօրինուածքներու մէջ, որոնք աչքի կը զարնեն գծանկարի յստակութեամբ եւ աւարտուածութեամբ: Թորոս Ռոսլին ձեռագիրներ նկարազարդած է Հայոց կաթողիկոսի եւ Հեթումեան թագաւորներու համար:


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Գրականութիւն ==
Дурново Л.А. Древнеармянская миниатюра. Альбом. Ер., 1952.
Իրինայ Դրամբեան. Թորոս Ռոսլին. Կեանքը ու արուեստը:
Дрампян И.Р. Художественные особенности искусства Тороса Рослина // Древнерусское искусство. Рукописная книга. Сб. 3. М., 1983.
Sirarpie Der Nersessian, Miniature Painting in the Armenian Kingdom of Cilicia from the Twelfth to the Fourteenth Century. Washington D.C.: Dumbarton Oaks Studies, 1993.
Լեւոն Չուգասզեան, Թորոս Ռոսլին:
Дрампян Ирина, Торос Рослин, Ереван, 2000, 285 стр.


== Արտաքին յղումներ ==
«սեբաստիայի Աւետարանը» (1262, ձեռ. թիւ 539, Բալթիմորի Ուոլտերս պատկերասրահ)

Walters Art Museum Illuminated Manuscripts, T'oros Roslin Gospels, 1262
T'oros Roslin Gospels, 1262, Walters Manuscript W.539
T'oros Roslin Gospels, 1262 գ The Walters Art Museum գ Ms. W.539, 1/472
T'oros Roslin Gospels, 1262, PDF


== Այլ էջեր ==
Թորոս Ռոսլին/Toros Roslin.
Toros Roslin.
Թորոս Ռոսլին (ShoghakatTVcompany):
19 Մարտ

19 Մարտ, տարուան 78-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 79-րդ) օրն է։


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
1901, Մարի Աթմաճեան, սփիւռքահայ բանաստեղծուհի, գրական եւ հասարակական գործիչ։ Բանաստեղծ Սեմայի քոյրը (մահ.՝ 1975)։


== Մահեր ==
1956․ Սասունցի Մուշեղ․ աւազանի անունով՝ Մուշեղ Աւետիսեան, ազգային գործիչ, ֆետայի


== Տօներ ==
Թաքաշի Շիմուրա

Թաքաշի Շիմուրա (12 Մարտ 1905(1905-03-12), Asago, Հյոգո (պրեֆեկտուրա), Ճափոն - 11 Փետրուար 1982(1982-02-11), Տոկիո, Թոքիօ, Ճափոն), ճափոնցի դերասան, առաւել յայտնի է Աքիրա Քուրոսաւայի ֆիլմերուն մէջ խաղցած դերերով։ Խաղցած է ընդհանուր առմամբ 400-էն աւելի ֆիլմերուն մէջ, որոնցմէ առաւել յայտնիները՝

«Անտուն Շունը»
«Ռաշոմոն»
«Ապրիլ»
«Իքուրու»,
«Եօթ սամուրայներ»
«Կոծիլա»
«Կոծիլային պատասխան հարուածը»
«Գահը արիւնի մէջ»
«Ամրոցին Մէջ Թաքնուած Երեք Սրիկա»
«Կարմիր Մօրուք» եւ այլն։
Հայ Բժշկութեան Թանգարան

Հայ բժշկութեան թանգարան (Յարութիւն Մինասեանի անհատական հաւաքածոյ), Հայ բժշկութեան թանգարան Երեւանի մէջ, բացուած է  18 Մայիս 1999-ին։


== Պատմութիւն ==
1999-ին թանգարանը գրանցուած է ՀՀ մշակոյթի նախարարութեան մասնաւոր թանգարաններու ցուցակին մէջ եւ Ռիկայի Փաուլ Ստրադինի անուան բժշկութեան պատմութեան թանգարան-ինստիտուտին մէջ։
Թանգարանի նպատակն է հաւաքել, պահպանել, ցուցադրել եւ սերունդներուն փոխանցել հայ ժողովուրդի դարաւոր բժշկական մշակութային ժառանգութիւնը հանդիսացող նիւթական եւ հոգեւոր արժէքները, ինչպէս նաեւ հայ բժշկութեան բազմադարեայ հարուստ աւանդոյթները տարածել Հայաստանի բնակչութեան, Սփիւռքի հայութեան եւ օտարերկրացիներու շրջանին մէջ։


== Ցուցադրութիւն ==
Թանգարանին մէջ ցուցադրուած են Յարութիւն Մինասեանի հաւաքածոյի շուրջ 30 000 ցուցանմուշներէն ընդամէնը 10000։ Ցուցադրութիւնը կարելի է պայմանականօրէն բաժնել քանի մը բաժիններու՝

պեղածո-հնագիտական
երկրագիտական-ազգագրական
կենցաղային
բժշկութեան հետ առնչուող նիւթեր
բուն բժշկական նիւթեր
գրադարան
արխիւ
նկարներու արխիւԹանգարանին մէջ ցուցադրուած են պղինձէ, կաւէ, յախճապակեայ, ապակեայ ամաններ, կուժեր, սափորներ, սկահակներ, սրուակներ, մետաղեայ, փայտէ իրեր, պրոնզէ, քարէ, փայտէ հաւանգներ, բժշկական գործիքներ եւ սարքեր, երաժշտական գործիքներ, գիրքեր, փաստաթուղթեր, լուսանկարներ, կահոյք, կահկարասի, պեղածոյ նիւթեր, օրինակ՝ մարդկային մասունքներ եւ այլն։ Թանգարանի արժէքաւոր ցուցանմուշներէն են Մեծամօրէն բերուած 5000-ամեայ սափորը, Գորիսէն բերուած կաւէ սրուակները, Արտաշատի Ջրահովիտ գիւղի պեղումներէն յայտնաբերուած մարդու 5000-ամեայ կմախքը՝ գանգոսկորի ախտաբանութեամբ, 100-200 տարի առաջ աշխարհի տարբեր քաղաքներու մէջ տպագրուած հայկական բժշկական գիրքեր՝ Պետրոս Քալանթարեանի 1793-ին Նոր Նախիջեւանի մէջ տպագրուած «Բժշկարան յամառօտ» գիրքը, Մխիթար Հերացիի՝ 12-րդ դարուն գրուած եւ 1832-ին Վենետիկի մէջ տպագրուած «Ջերմանց մխիթարութիւն» գիրքը, հայ, ռուս եւ օտարազգի անուանի բժիշկներու գիրքեր, յաճախ ինքնագրերով, ընծայագրերով, մակագրութիւններով ու անձնական կնիքներով կնքուած հրատարակութիւններ, 19-20-րդ դարերու նշանաւոր բժիշկներու ձեռագիր գիրքեր եւ ուսանողական տետրեր, աշխարհի տարբեր քաղաքներու մէվ հրատարակուած 100-150 տարուան հնութեան հայկական բժշկական պարբերականներ, հայ բժիշկներու լուսանկարներ ու փաստաթուղթեր, Երեւանի բժշկական ինստիտուտի առաջին եւ յետագայ տարիներու շրջանաւարտներու խմբանկարներ, սփիւռքահայ բժիշկներուն վերաբերող նիւթեր, հարիւրաւոր հայ բժիշկներու կենսագրական նիւթեր եւ այլն։ Այստեղ կարելի է տեսնել հայ բժիշկներուն պատկանած կահոյք, անձնական եւ կենցաղային իրեր՝ գրասեղաններ, գրապահարաններ, փայտէ սառնարան, աթոռներ, սնտուկներ, կարասներ, երկանքներ, գուռ, քանդակներ, գեղանկարներ, խորհրդային եւ արտասահմանեան արտադրութեան պատեֆոններ, ռատիոընդունիչներ, հեռուստացոյց, հեռախօսներ, ժամացոյցներ, գիւղատնտեսական եւ խոհանոցային պարագաներ եւ այլն։


== Հասցէ ==
Հայ բժշկութեան թանգարանի նոր հասցէն. Երեւան, Շենգաւիթ, Արշակունեաց պող. տ. 44/1, մուտք 4, բն. 43: Հեռ. 093-30-92-37: Մուտքը անվճար է: Անհրաժեշտ է նախօրօք զանգահարել ու պայմանաւորուել օրն ու ժամը:
Նախապէս տեղակայուած էր Երեւանի Հրաչեայ Քոչարի 21 հասցէին` «Նոր Արաբկիր» առողջութեան կեդրոնի 6-րդ յարկի 608 սենեակին մէջ:


== Պատկերասրահ ==

		
		
		
		
		
		
		
		


== Արտաքին յղումներ ==
Հայ բժշկութեան թանգարանի պաշտօնական կայքը
Մանուէլ Մենենկիչեան

Մանուէլ Մենենկիչեան (25 Մարտ 1941(1941-03-25), Պէյրութ, Լիբանան), հայ երգիչ, դերասան։


== Կենսագրութիւն ==
Մանուէլ Մենենկիչեանը ծնած է (Պէյրութ արեւմտահայ գաղթականներու ընտանիքին մէջ։ Մանուէլի երաժշտական տաղանդը  յայտ է եկեր է դեռ մանուկ տարիքին։ Ծնողքին հետ Փարիզ տեղափոխուելով՝ յաճախած է տեղի երաժշտական դպրոցը, սորվելով Տուկլաս Սքոթի (Douglas Scott) մօտ, յաճախեր է նաեւ աշխարհահռչակ երգիչ երաժիշտ Շարլ Ազնաւուրի դասերուն։
1965 թուականին մասնակցեր է երիտասարդ էսթրատային կատարողներու մրցոյթին եւ ստացեր առաջին մրցանակը։ 1967 թուականին, ԽՍՀՄ շրջագայութիւնէն յետոյ, կը թողարկուին իր երգերը ֆրանսերէնով: 1967-1968 թուականներին Մանուէլը ունեցեր է շուրջ 75 համերգ, եւ Խորհրդային Միութեան մէջ վաճառուեր են իր ֆրանսալեզու երգերու 2 միլիոն ձայնապնակ։ 1969 թուականին դարձեր է Աթէնքի միջազգային երաժշտական մրցոյթի դափնեկիր։ Ձայնապնակներ  թողարկեր է նաեւ անգլերէնով եւ հայերէնով:
Մանուէլը հանդէս եկեր է նաեւ որպէս դերասան, համագործակցեր է Երգահան եւ երաժշտահան Զիատ Ռահպանիի հետ։ Մանուէլի յայտնի կատարումներէն են՝

«Երջանկութեան արցունքները» 1973
«Ալիքները» 1978
«Նիկոլ»
«Երեւան»
«Սիլվա»
«Մոռացար զիս, մոռացար»
«Փարիզեան գիշեր» 1984
«Արարատը մերն է» 1977
«Մէկը չկայ քեզ նման» 1979Մանուէլ Մենենկիչեանը կ'ապրի եւ կը ստեղծագործէ ԱՄՆ-ի մէջ: 1998 թուականին Լոս Անճելըսի մէջ Հայկական երաժշտական մրցանակաբաշխութեան (Armenian Music Awards) ժամանակ կատարեր է «Երջանկութեան արցունքները» երգը։ 2005 թուականին 7-րդ Հայկական երաժշտական մրցանակաբաշխութեան ժամանակ արժանացեր է 1960-ական թուականներու լաւագոյն երգիչ անուանակարգին:


=== Երաժշտական Իւրայատուկ մեծարանքի երեկոյ ===
ՊԸՐՊԵՆՔ.- Կազմակերպութեամբ առաջնորդանիստ Սրբոց Ղեւոնդեանց Մայր տաճարի Տիկնանց միութեան, Հինգշաբթի, 25 Օգոստոս 2016-ին, երեկոյեան ժամը 7։30էն սկսեալ, երաժշտական իւրայատուկ երեկոյ մը տեղի ունեցաւ «Թրբանճեան» հրապարակին վրայ (3325 N. Glenoaks Blvd., Burbank, CA 91504)։
Ձեռնարկի ընթացքին ելոյթներ ունեցան եւ մեծարուեցան հայ երաժշտութեան եւ մշակոյթին կարեւոր ներդրում բերած հետեւեալ երգիչները՝ Ատիս Հարմանտեան, Յարութ Փամպուքճեան, Յովիկ Գրիգորեան, Էնտի Շահին Բ., Վաչէ Մկրտիչեան, Մանուէլ Մենենկիչեան,  Մաքսիմ Փանոսեան եւ Լեւոն Քաթըրճեան:


== Ֆիլմեր ==
«Սասունի զաւակներ»
«Երջանկութեան արցունքներ»
«Սիրոյ խոստում»


== Ալպոմներ ==
«Մանուէլը կ'երգէ»
«Երջանկութեան արցունքներ», 1978
«Սիրոյ խոստում»
«Ոհ, Տէր Աստուած»


== Արտաքին յղումներ ==
Мануэль (Ливан) - Забыть тебя (60-е)


== Աղբիւրներ ==
Manuel Menengichian
Երաժշտական Իւրայատուկ Երեկոյ՝ «Թրբանճեան» Հրապարակին Վրայ
Ամասիա (անձնանուն)

Ամասիա, հայկական արական եւ իգական անուն։
Որպէս արական անուն պատշաճեցուած է Խորենացիի կողմէ՝ բացատրելու համար Մասիս լերան անուան ստուգաբանութիւնը, կը համեմատուին հրեական Ամասիա թագաւորի անուան հետ։ Ամասիան Յուդայի 8-րդ թագաւորն էր։ Գահակալած է Ք․ Ա․ 838 - Ք․ Ա․ 809 թուականներուն։ Պարտութեան մատնուած է Իսրայէլի Յովաս թագաւորի կողմէ եւ մարդասպաններու ձեռքով սպանուած։ Այս անձնանունին եբրայերէն ձեւն է Amaşyāh, որ կազմուած է amş` զօրաւոր եւ Yāh` Եհովա բառերէն եւ կը նշանակէ «Աստուածազօր կամ զօրութիւն Աստուծոյ»։ Տառադարձուած է յունարէն Αμασίας բառէն, որմէ ալ հայերէն Ամասիա:
Որպէս իգական անուն կարճ ձեւն է Ամաս։ Առաջացած է համասփիւռ ծաղիկի անունէն։


== Գործածութիւններ ==
Ամասիա, որդի Արմայիսի, նահապետ Հայկազանց (Ք․ Ա․ 1940 - Ք․ Ա․ 1908), նստաւ Արմաւիր, ունեցաւ 3 որդի՝ Գեղամ, Փառոխ եւ Ցոլակ։ Վերջին երկուքի համար գնաց շինեց Փառախոտ եւ Ցոլակերտ աւանները, լեռը կոչեց իր անունով՝ Մասիս։ Կեանքի մնացեալ մասը անցուց Արմաւիր։
Ամաս, որդի Հազրպէկի:
Ամասիա, կին Խոփեարի եւ մայր տէր Մեսրոպի, որուն աղջիկն ալ կը կոչուի Ամաս:
Ամաս, կին Փոխանի: