Էս-400 հրթիռային համակարգ

Էս-400 Թրիումփ (ռուս.՝ С-400 Триумф, սկզբնապէս՝ Էս-300ПМ3, դասիչը՝ 40Р6, ԱՄՆ-ու ՊՆ եւ ՆԱԹՕ-ի դասակարգումով՝ SA-21 Growler, թարգմանաբար՝ «Փնթփնթան»)՝ մեծ եւ միջին հեռահարութեան ռուսական զենիթային հրթիռահամակարգ (ԶՀՀ) 


== Նշանակութիւն ==
Նախատեսուած է ժամանակէն եւ հեռանկարային օդա-տիեզերական յարձակման բոլոր տեսակի միջոցներու ոչնչացման համար: Ռուսիոյ կառավարոթեան 2007 թուականի Ապրիլ 28-ի որոշումով «Թրիումփ» զէնիթային հրթիռահամակարգը զինաւորման առնուած է:: «Թրիումփը» արտահանման տարբերակի անունն է: Ըստ արեւմտեան տեսաբաններու, Էս-400-ը, ОТРК-ի «Իսքանտերի» եւ Պասթիոն դասի ափամերձ հականաւային համակարգերու նման համակարգերու հետ միասին առանցքային դեր կը խաղայ Արեւմուտքին մէջ Anti-Access/Area Denial, A2/AD (Հասանելիութեան արգելքի գոտի) անունով յայտնի Ռուսիոյ ՌՈ նոր հայեցակարգին մէջ:, որուն էութիւնն այն է, որ ՆԱԹՕ-ի զօրքերը չեն կրնայ գտնուիլ եւ տեղաշարժուել A2/AD հասանելիութեան արգելքի գոտիի գործողութեան շառաւիղէն ներս առանց անվերականգնելի կորստի ենթարկուելու վտանգի:
Էս-400 անուան մասին հայաստանեան մամուլը կը գրէ հետեւեալը՝


== Հիմնական Ցուցանիշները ==
 
թիրախի առաւելագոյն արագութիւնը՝ 4.8 քմ/եկվ
յայտնաբերման հեռաւորութիւնը՝ 600 քմ
ծածկոյթի գօտիի սահմանները՝
ըստ հեռաւորութեան՝
առաւելագոյնը՝ 400քմ
նուազագոյնը՝ 2քմ
ըստ բարձրութեան՝
առաւելագոյնը՝
մինչեւ 30 քմ (40Н6Е հրթիռով)
մինչեւ 27 քմ (48Н6ДМ հրթիռներով)
մինչեւ 30 քմ (9М96М հրթիռներով))
նուազագոյնը՝ 0,005 քմ
միաժամանակ հրթիռակոծուող թիրախները՝ 80 (10 թիրախ իւրաքանչիւր ԶՀՀ-ով, ընդամենը մինչեւ 8 ԶՀՀ ընդհանուր ղեկավարման ներքոյ) (մինչեւ 2012 թուականը՝ 36 (6 ԶՀՀ-ով 6-ական թիրախ))
պատրաստութիւնը՝ 0.6 վրկ սպասողական ռեժիմէն
անդադար աշխատելւ ժամերը՝ 10 000
ծառայութեան ժամկետի տարիները՝
բաղադրիչներու՝ նուազագոյնը՝ 20
հրթիռներու՝ 15


== Տեղակայում ==
Կանոնաւոր Էս-400 գումարտակը կը պարունակէ 32 հրթիռներով առնուազն ութ գործարկիչներ եւ շարժական հրահանգային կէտ: 2007-ի Մայիս 21-ի դրութեամբ Ռուսիոյ Օդոյժը յայտնած է, որ Էս-400-ը պիտի տեղակայուի ծառայութեան Մոսքուայի շուրջը: 2007-ի Օգոստոս 6-ին առաջին Էս-400-ը անցաւ ծառայութեան:
2009-ի Մարտ 17-ին Ռուսիոյ պաշտպանութեան նախարարը, որ ծառայութեան դրուած է երկրորդ  աւելի առաջադէմ Էս-400 «Թրիումփը»:
2009-ի Օգոստոս 26-ին Էս-400 համակարգներ տեղակայուեցան Հեռաւոր արեւելքին, Հիւսիսային Քորէայի հարեւանութեամբ:
Պալթեան նաւատորմը ստացած է Էս-400 ՍԱՄ համակարգը 2012-ի Փետրուարին: 
2013-ի Սեպտեմբերի դրութեամբ Ռուսիոյ զինուած ոյժերուն ունեցած հինգ Էս համակարգերը տեղակայուած էին՝ երկուքը Մոսքուային մօտ, մեկը՝ Խաղաղովկիանոսեան նաւատորմին, մեկը՝ պալթեան նաւատորմին եւ մեկը՝ Հարաւային ռազմական շրջանին: 2014-էն բանակին մատակարարուած է տարեկան երկուքէն երեք միաւոր Էս-400:


==== Սուրիա ====
2015-ի Նոյեմբերին տեղեկութիւն մը տարածուած է, որ արդիականացուած էՍ-400-ը Սուրիա փոխադրուած է ռուսական զօրամիաւորումներու հետ միասին Սուրիոյ կառավարութեան հետ համատեղ գործողութիւններու համար: Սակայն, Ռուսիոյ կողմը հերքած է սա տեղեկատուութիւնը: 2015-ի Նոյեմբեր 25-ին Ռուսիոյ կառավարութիւնն ըսած է, որ Սուրիոյ տարածքին պիտի տեղակայէ էՍ-400-ը Թուրքիոյ կողմէն ՍՈՒ-24 օդանաւը խոցելէն ետք:
2017-ի Ապրիլի եւ Յունիսի միջեւ երկրորդ էՍ-400-ը տեղակայուեցաւ Համայի վարչական շրջանի Մասեաֆէն 13 քմ դէպի հիւսիս:


== Օգտագործողներ ==

 Ռուսաստան Ռուսիոյ դաշնութիւն՝ 23 գունդ ЗРС С-400 / 46 տիվիզիոն / 368 ПУ / 1472 ЗУР 2017 Նոյեմբեր 15-ի դրութեամբ
Կաղապար:Country data Բելառուս Պելառուս՝ երկու տիվիզիոն մատակարարուած են 2016 թուականին 
 Չինաստան Չինաստանի ԺՀ՝ 2015 թուականի Ապրիլին յայտարարութիւն ըրուած է պայմանագիր մը կնքելու մասին, րուն արժէքը կը կազմէր աւելի քան $ 3 միլիար:; առաջին համակարգը մատակարարուած է 2018-ի Յունուար-Մայիսին


====== Հնարաւոր Օգտագործողներ ======
 Հնդկաստան  Հնդկաստան՝ 2015-ի Դեկտեմբեր 18-ին Պաշտպանական գնումներու խորհուրդը հաւնութիւն տուաւ հինգ Էս-400 համակարգերու ձեռքբերումը:.
 Թուրքիա Թուրքիա՝ 2017-ի Ապրիլ 28-ին Թուրքիոյ ԱԳՆ-ը ըսաւ ռուսական Էս-400 համակարգերու մատակարարման համաձայնագիրի մասին: 2017-ի Սեպտեմբեր 12-ին յայտարարուեցաւ համակարգերը Թուրքիոյ մատակարարելու մասին:: Թուրքիոյ պաշտպանութեան նախարար ըսաւ, որ առաջին համակարգներու մատակարարումը պիտի սկսուի 2019 թուականին: Գործարքի արժէքը կը գնահատուէր $ 2 միլիարէն աւելի:
Կաղապար:Country data Սաուդյան Արաբիա Սէուտական Արաբիա՝ 2017 թուականի Հոկտեմբեր 5-ին Սալման Պըն Ապտել Ազիզ Ալ Սէուտ թագաւորը Մոսքուա կատարած այցի ատենը պայմանաւորուեցաւ Էս-400 համակարգերու ձեռք բերման մասին: Սակայն, ինչպէս Forbes-ը գրած է, Ռուսիոյ դէմ պատժամիջոցներու պատճառաւ ստիպուած էր հրաժարիլ ատկէ:
Կաղապար:Country data Մարոկկո Մարոք՝ 2017 թուականի Նոյեմբերին ԶԼՄ-ուն մէջ տեղեկութիւն յայտնուած է Մարոքին մէջ Էս-400 համակարգերու մատակարարման բանակցութիւններու մասին:
Կաղապար:Country data Իրաք Իրաք՝ 2018 թուականի Փետրուարին Al Sura գործակալութիւնը յայտնած է, որ Իրաքի պաշտպանութեան նախարարութեան պատուիրակութիւնը ռուսական Էս-400 համակարգեր գնելու պայմանները քննարկելու համար Ռուսիա ժամանած է: Աւելի ուշ Իրաքի Ռուսիայ դեսպան Հայտար Հատի ըսած է, որ Իրաքը տուեալ պահուն «Էս-400 համակարգ ձեռք բերելու ոչ մեկ ցանկութիւն ունի» .


== Ծանօթագրութիւններ ==
Կաղապար:Ծանցանկ2