armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Զուլալի (ֆիլմ)

«Զուլալի», «Օրտեր ֆիլմ փրոտաքշն»-ի եւ ռեժիսոր Հայկ Օրդեանի նկարահանած ֆիլմը՝ Նարինէ Աբգարեանի համանուն վէպի հիման վրայ, որ կը պատմէ դաժան ճակատագրի, ցաւի ու սիրոյ մասին։ Ֆիլմի իրադարձութիւնները տեղի կ՚ունենան Տաւուշի մարզին մէջ, հերոսները կը խօսին տեղի բարբառով։


== Սիւժէ ==
Երեք մասէ բաղկացած ֆիլմը ընտանեկան մեծ ողբերգութեան մասին է։ Մենակութիւն զգացող մարդիկ հեռաւոր գիւղին մէջ միասին կը յաղթահարեն ցաւն ու տանջանքը՝ չկորսնցնելով յոյսը վաղուայ օրուայ հանդէպ։ Հեռաւոր գիւղին հին տան մէջ կ՚ապրի ընտանիք մը՝ տարեց տնային տնտեսուհի Աքիրը, տղան՝ Նազարոսը եւ բանականութիւնը կորսնցուցած անորմայրը՝ Զուլալին։ Փոքրիկ Նազարոսը կը մտածէ տարօրինակ Զուլալիի, մինչեւ հարիւր տարեկան չապրած պապիի եւ այլ հարցերու մասին։ Տանտիկինը դժուար ճակատագիր ունեցող կին է, որ պատասխանատուութիւն կը կրէ ոչ հարազատ, բայց արդէն իր ընտանիքի անդամ համարուող մարդոց համար։ Տանտիրոջ պապի ինքնասպանութենէն տան ամբողջ հոգը ինկած է այդ կնոջ ուսերուն։ Ֆիլմի վերջը կը խօսի Զուլալին։ Ան կը բացայայտէ, թէ ինչպէս մեծ ողբերգութիւնը շրջած է իր կեանքը, ինչպէս կորսնցուցած է միտքը եւ ինչպէս լոյս աշխարհ եկած է Նազարոսը։
Ֆիլմի ժանրը տրամայ է, բայց այն նաեւ կը պարունակէ կատակերգութեան տարրեր՝ բացայայտելով մարդկային զգացմունքներու եւ յարաբերութիւններու ողջ դիապազոնը։ Ֆիլմին մէջ առանձնայատուկ տեղ կը գրաւէ գիւղի մթնոլորտը, կեանքը, բնութիւնը։


== Դերակատարներ ==
Հերմինէ Ստեփանեան - Զուլալի,
Մարինէ Պետրոսեան - Աքիր,
Արտիոմ Մելիքեան - Նազարոս,
Արտաշես Շահուերդեան - պապ,
Արման Նաւասարդեան,
Քրիստինա Յովակիմեան,
Վահագն Գասպարեան,
Արտիոմ Ազարեան,
Վահագն Թամրազեան,
Համլետ Թադեւոսեան,
Ֆրիտա Եորք,
Յակոբ Յակոբեան։


== Այլ փաստեր ==
Գլխաւոր հերոսուհին ֆիլմի ընթացքին չի խօսիր, բայց լուռ չէ։
Նազարոսի դերակատարը տաւուշցի է։ Մնացած հերոսները սորված են բարբառով խօսիլ։
Ֆիլմին մէջ ողբերգական դէպքերու կողքին հումօրն է, հաւատը։
Ֆիլմի ստեղծման աշխատանքները սկսած են 2019-ին , յետոյ խանգարած է քորոնա ժահրը, երբ աւարտած են նկարահանումները, սկսած է Հայ-ազրպէյճանական պատերազմը։
Ֆիլմի պրեմիերան կայացած է Երեւանի մէջ 22 Հոկտեմբեր 2021-ին։


== Տուեալներ ==
Ռեժիսոր(ներ) - Հայկ Օրդեան
Ժանր - տրամայ
Սցենարիստ(ներ) - Աստղիկ Սիմոնեան, Հայկ Օրդեան
Տարեթիւ - 2021
Պրոդիւսեր(ներ) - Հայկ Օրդեան
Ընկերութիւն(ներ) - Օրտեր ֆիլմ փրոտաքշն
Անուանակարգ - խաղարկային/լիամետրաժ
Նկարահանման ձեւաչափ - 2K
Տեւողութիւն - 92 րոպէ
Բնօրինակ լեզու - հայերէն
Բեմադրող օպերատոր - Արման Օրդեան
Բեմադրող նկարիչ - Տիգրան Ասատուրով
Կոմպոզիտոր - Տիգրան Մանսուրեան


== Մեջբերումներ ֆիլմի մասին ==
Կրաց

Գրաց (գերմաներէն՝ Graz [ˈɡʁaːts], սլովեն.՝ Gradec), քաղաք Աւստրիոյ հարաւ–արեւելեան մասը, Շտիրիա երկրամասին մէջ։ Ան Շտիրիոյ նահանգակեդրոնն է։ Իր մեծութեամբ Գրացը Աւստրիոյ երկրորդ քաղաքն է։ Տարածքը 127,6 քառ. ք․մ․ է, իսկ բնակչութիւնը՝ 257 898 (2010-ի տուեալներով)։ Քաղաքին մէջ կը գործէ թրամուայի գիծ։ Այստեղ ծնած են յայտնի դերասան, Գալիֆորնիոյ նախկին նահանգապետ Առնոլտ Շվարցենեկերը եւ Աւստրիոյ նախագահ Հայնց Ֆիշերը։


== Բնակչութիւն ==


== Քոյր քաղաքներ ==
 Մեծ Բրիտանիա Քովընթրի, Մեծ Բրիտանիա (1948)
 ԱՄՆ Մոնթքլեր, Նիւ Ճերսի, ԱՄՆ (1950)
Կաղապար:Country data Նիդեռլանդներ Գրոնինգեն, Նիդեռլանդտներ (1965)
 Գերմանիա Տարմշդատ, Գերմանիա (1968)
 Նորվեկիա Տրոնհեյմ, Նորվեկիա (1968)
Կաղապար:Country data Խորվաթիա Պուլա, Խրուաթիա (1972)
 Իտալիա Դրիեսթ, Իտալիա (1973)
Կաղապար:Country data Սլովենիա Մարիբոր, Սլովենիա (1987)
 Հունգարիա Պեչ, Հունգարիա (1989)
Կաղապար:Country data Խորվաթիա Դուբրովնիկ, Խրուաթիա (1994)
 Ռուսաստան Սանկտ Պետերբուրգ, Ռուսիա (2001)
Կաղապար:Country data Սլովենիա Լեուպլյանա, Սլովենիա (2001)
Սամուէլ-Մուրատ Վարժարան (Փարիզ)

Սամուէլ-Մուրատ վարժարան, ամէնօրեայ դպրոց։


== Հիմնադրումը ==
Հիմնադրուած է 1832 թուականին, Իտալիոյ Պադուա քաղաքին մէջ՝ եւդոկացի Սամուէլ Մուրատեանի կտակին համաձայն, Մխիթարեան միաբանութեան նախաձեռնութեամբ։


== Տեղափոխումը ==
1846 թուականին տեղափոխուած է Փարիզ, 1870 թուականին՝ Վենետիկ, միացուած է Ռափայէլեան վարժարանին եւ կոչուած Մուրատ Ռափայէլեան։ Մխիթարեան միաբանները, ստանալով ֆրանսական կառավարութեան համաձայնութիւնը, 1929 թուականին վարժարանը Սամուէլ-Մուրատ անունով բացած են Փարիզի մէջ։


== Փակումն ու վերաբացումը ==
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներուն փակուած է, վերաբացուած է 1946 թուականին։ 1848-1870 թուականներուն այստեղ կիրառուած է ֆրանսական միջնակարգ դպրոցի ծրագիրը (ուսման տեւողութիւնը վեց տարի), ընդունուած են նախակրթարան աւարտածները։ Այնուհետեւ գործած է ժամանակակից ֆրանսական լիցէյի ծրագիրով։ Շրջանաւարտները ստացած են բարձր աստիճան եւ իրաւունք ունեսան՝ առանց քննութեան ընդունուելու համալսարան։


== Մանկապարտէզի բացում ==
1991-1995 թուականներուն վարժարանին մէջ գործած է երկօրեայ մանկապարտէզ, դասաւանդուած են հայոց լեզու եւ կրօն։ Փակուած է 1995 թուականին՝ նիւթական դժուարութիւններու պատճառով։
Նուպար Թէրզեան

Նուպար Թէրզեան (16 Մարտ 1909(1909-03-16), Պոլիս, Օսմանեան Կայսրութիւն - 14 Յունուար 1994(1994-01-14), Պոլիս, Թուրքիա), պոլսահայ դերասան։


== Կենսագրական գիծեր ==
Ծնած է Պոլիս: Նախնական կրթութիւնը ստացած է Պոլսոյ Պէզազեան վարժարանէն ներս: Փոքր տարիքէն դերեր ստանձնած է Պոլսոյ հայկական թատերախումբերուն մէջ, իսկ 1926-ին միացած է «Երիտասարդաց թատերախումբ»ին եւ դերեր ստանձնած է Սաղաթէլի դերով՝ Շիրվանզատէի «Պատուի համար», Պոլոնիուսի դերով՝ Շէյքսփիրի «Համլեթ», Ճգնաւորի դերով՝ Լեւոն Շանթի «Հին աստուածներ» ներկայացումներուն:
Հայկական ներկայացումներու դէմ դրուած արգելքէն ետք 1940 թուականին անդամագրուած է «Թուրք-երիտասարդական թատերախումբ»ին եւ սկսած է բեմ բարձրանալ:
Որոշ ժամանակ թրքական բեմի վրայ դերասանութիւն ընելէ ետք 1949 թուականին «Կախարդիչ հայր» թրքական ժապաւէնին մէջ ստանձնած է իր առաջին դերը, որուն շնորհիւ սկսած է աւելիով սիրուիլ ու ճանչցուիլ թուրք հանդիսատեսի կողմէ:
Թէրզեան դեր ստանձնած է աւելի քան 450 ժապաւէնի մէջ: Առաւելաբար ճանչցուած է «Ծովէն եկող աղջիկ» ժապաւէնի մէջ ստանձնած ձկնորսի դերով։
Նուպար Թէրզեան մեծաւ մասամբ հանդէս եկած է բարի հայրիկի դերով. աշխատակցած է թրքական ամենէն յայտնի դերասաններուն ու բեմադրիչներուն հետ: Թէրզեան թրքական աշխարհի մէջ յաճախ հանդէս եկած է Նուպար Ալեանաքզիա բեմական անունով:
Թէրզեան ամուսնացած է 1936 թուականին եւ ունեցած մանչ զաւակ մը՝ Պերճ Թէրզեան:
Ալիս Գետ

Ալիս, Ալիոս, Ալիսոս, Ալյուս, Գզըլրմագ, Գզլիրմագ, Գըզըլըրմաք, Լալիս, Խզըըրմախ, Կզըլըրմագ, Կզըլըրմաք, Կզըլիրքակ, Կըզըլիրմակ, Կիզիլիրմակ, Հալիս, Ղզըլըրմաղ, Ղզըլիրմագ, Ղըզըլըրմաղ, Մարասանիտա, Քըզըլըրմաք, գետ Փոքր Ասիոյ մէջ: Սկիզբ կ'առնէ Անդիպոնտական լեռներու արեւմտեան հատուածներէն։ Ունի երկու ակունք։ Մէկը սկիզբ կ'առնէ Քկոսդեղաղի ստորոտէն, իսկ միւսը՝ մեծը՝ Անդիպոնտական եւ Անդիտաւրոսեան լեռնահամակարգերու սահմանագլուխէն՝ Կըզըլդաղի ստորոտէն։ Այս գետը երկաթահանքերով եւ կարմիր հողերով հարուստ լեռներէն բխելու պատճառով ունի կարմիր եւ պղտոր ջուր։ Այն Փոքր Ասիոյ Սեւ ծովը թափող ամենամեծ եւ ջրառատ գետն է։ Սկիզբը հոսելով դէպի հարաւ-արեւմուտք, կ'ոռոգէ Զարա եւ Սեբաստիա քաղաքներու շրջանները, ապա ներառելով շատ վտակներ կը հասնի Անգարայի մարզ։ Առանց թեքելու կը հասնի մինչեւ Եարաբուզուն եւ Կեսարիայէն ոչ հեռու Եուրկյութ հովիտը։ Հոն հանդիպելով Խաջաթաղ լերան կը թեքի հիւսիս-արեւմուտք, յետոյ հիւսիս, ապա հիւսիս-արեւմուտք կազմելով շուրջ 250 քիլոմեթր երկարող աղեղ։ Պաֆրա գիւղաքաղաքէն անցնելով Սինոպի ծոցէն արեւելեան ծայրամասին մէջ կը թափի Սեւ Ծովը: Երկայնքը 1182 քմ է։


== Այլ անուանումներ ==

Ջուրին աղի ըլլալուն պատճառով գետը Հալսի յունարէն՝ «Alos» անուանումը ստացած է։ Հետագային թուրքերը ջուրին կարմրաւուն երանգը նկատի առնելով գետին անունը վերափոխած են իրենց համար՝ Գըզլըրմագ։ Ծանօթ է նաեւ այլ անուանումներով՝ Ալիոս, Ալիսոս, Ալիւս, Գզլիրմագ, Կզըրմաք, Հալիս, Ղըզըլրմազ, Ղզըլըրմաղ, Մարասանիտա, Քըզըլըրմաք։


== Վտակները ==
Գետին վերին, ստորին եւ միջին հոսանքներուն մէջ կը միախառնուին բազմաթիւ վտակներու հետ։ Այդպիսիք են Դուռայի, Միսմիլսի կամ Միսիլ գետերը:


== Կամուրջներ ==
Գետին վրայ կան շարք մը կամուրջներ, որոնք շատ նշանաւոր են։ Միակամարը՝ Կեսարիայէն 14-15 քմ. հեռաւորութեան վրայ է։ Մէկ կամար ունի, հոնկէ ալ կը ծագի անուանումը։ Ունի շուրջ 54 մ.երկայնք, 33 մ. բարձրութիւն եւ 4 մ. լայնք։ Երկրորդը՝ Ծուռ (Էյրի Քյրփու) կամուրջն է,  Սեբաստիոյ մօտ։ Ըստ աւանդութեան կամուրջը շինած է Սենեքերիմ արքային դուստրը։ Իր ծանրութեան տակ գետինը չխարխլելու համար ճարտարապետը հիւսիս-հարաւ կամուրջը թեքած է դէպի արեւմուտք։ Յաջորդը Քեսքիկ կամ Գըզլ կամուրջն է՝ մեծ 6 կամարներով շինուած կամուրջ է։ Բացի անկէ նշանաւոր է Գրիգոր Կեսարացիին կողմէ շինուած 14 կամարներով կամուրջը, որ շուրջ 200 տարուան պատմութիւն ունի։ Անիկա նաւարկելի չէ, սակայն ձկնառատ է։ Տեղ-տեղ շփոթուած է Իրիս, տեղ-տեղ Սարոսի վտակ, Ալեոա կամ Ալաւս գետերուն։ Խեթական ժամանակաշրջանին կը կոչուէր Մարասանիտա: Ըստ Հերոդոտի Ալիս սկիզբ կ'առնէ Արմենիա լեռներէն, կ'անցնի Կիլիկիայով Մեթական եւ Լիթիական թագաւորութիւններու սահմանն է։ Հաւանաբար հոս կը խօսուի Ալեուսի մասին։ Մովսէս Խորենացի կը յիշատակէ Ալիա, Ալիս, Ալիոս, Ալիսոս, Ալիաս ձեւերով։
Հեքթոր Պէլլերին

Հեկտոր Պէլլերին Մօրունօն (ծնած է Մարտի 19-ին 1995թ․)իսպանացի ֆուտպոլիստ է, ով կը խաղայ Լոնտոնի Արսենալի կազմին մէջ, որպէս՝ աջ պաշտպան։ Վարձավճարով նաև հանդես եկած է Ուատֆորդտի մէջ հանդես եկած է Իսպանիայի մինչև 16 և 21 տարեկաններու հաւաքականներուն մէջ։


== Ակումբային ասպարէզ ==
Ծնած է Պարսելոնայի մէջ։ Ան իր ասպարէզին մէջ սկսած է Պարսելոնայի երիտասարդական խումբերուն մէջ։2011 թուականի ամրանը կը տեղափոխուի Արսենալ և 2013 թուականին կը կապէ իր առաջին պաստօնական պայմանագիրը։ Արսենալի կազմին մէջ իր առաջին խաղը Պելլերինը նշած է 2013 թուականի Սեպտեմբերի 25-ին Ուեսթ Պրոմուիչի հետ գաւաթային խաղին մէջ՝ խաղի 95-րդ վայրկեանին փոխարինելով հայրենակցին՝ Միքել Արդեդային։ Երկու ամիս ետք վարձավճարով կը տեղափոխուի Չեմբիոնշիբ՝ Ուատֆորտ։ Ութ օր անց Յովիլ Թաուն ֆուտպոլային ակումբի հետ խաղին մէջ կը նշէ իր առաջին խաղը։ Մինչ մրցաշրջանի աւարտը հանդես կու գայ Ուատֆորտին մէջ և 2014 թուականի փետրուարին անոր նորէն կը հրաւիրէն Արսենալի առաջին խումբ։

Մաթիօ տեբիւշիի,գալում Չեմպերսի և Նաչօ Մոնրիալի վնասուածքներու շնորհիւ, Պէլլերինը 2014-ի Սեպտեմբերի 16-ին իր առաջին խաղը կը խաղայ Չեմբիոններու լիգային մէջ,Տորտմունտի Պորուսիայից կրած 2-0 հաշիւով պարտութեան ժամանակ։ Արսենալի կազմին մէջ առաջին կոլը խփած է 2015-ի փետրուարի 1-ին Ասթոն Վիլայի հետ կայացած(5-0) մրցավեճին մէջ, իսկ երկրորդը Ապրիլի 4-ին Լիւերբուլի դէմ կայացած մրցավեճին մէջ(4-1):Այդ խաղին Պէլթերինը նաև սեփական տուգանայինին մէջ խախտեց կանոնները Ռահիմ Սդեռլինկի նկատմամբ և իր խումբի գլխուն բերաւ 11-մեդրանոց։ Պէլլերինը Արսենալի հիմնական կազմին մէջ էր նոյն տարուայ Մայիսի 30-ին Ուեմպլիի մէջ կայացած Անգլիայի գաւաթի եզրափակիչի ժամանակ(4-0)՝օգնելով իր խումբին մէջ անցնել չոր հանդիպում։ Պէլլերինը մրցաշրջանի աւարտէն ետք Արսենալի հետ կնքած է երկարաժամկետ պայմանագիր։2015/16 մրցաշրջանի առաջին խաղում, սկզբունքային մրցակից՝ Չելսիի հետ կայացած Անգլիայի Սուբերգաւաթի ժամանակ(1-0)Պէլլերինը նուաճած է իր երկրորդ գաւաթը (Բիթեր Չեխի առաջին խաղը Չելսիի դէմ):


== Միջազգային ասպարէզ ==
2013 թուականի Եւրոպայի մինչև 19 տարեկաններու առաջնութեան մէջ Պէլլերինն իր խումբին հետ կը հասնի մինչև կիսաեզրափակիչ։ Իր աժաջին խաղը խաղցած է մինչև 21 տարեկաններու հաւաքականին մէջ Ալպերտ Սելատեսի օրով 2015 թուականի Մարտի 30-ին՝Պելառուսի հաւաքականի դէմ կայացած ընկերական խաղին մէջ(4-0),խաղալով 90 վայրկեան։


== Խաղին ոճը ==
Պէլլերինը յայտնի է իր կայծակնային արագութեամբ։ Ան 2014/15 մրցաշրջանին գերազանցեց Թեո Ուելքոթի 40 մեդր տարածութեան ռեգորտը։


== ՎիճակագրութԻւն ==


=== Ակումբային ===


== Մեջբերումներ ==
Մովսիսեան

Մովսիսեան` հայկական ազգանուն է, ստեղծուել է Մովսես անունով։


== Կրողները ==
Արմէն Մովսիսեան (*1964 Լենինական, ներկայիս` Կումայրի)` հայ երգահան
Յարութիւն Մովսիսեան (*1951 Երեւան, դերասան
Եուրա Մովսիսեան  (*1987 Պաքու)` հայ ֆութպոլիստ
Սերգէյ Մովսիսեան (*1987 Թիֆլիս)` հայազգի շախմատիստ
Վլատիմիր Մովսիսեան (12 Նոյեմբեր 1933, Շէնաւան, Սպիտակի շրջան - 5 Նոյեմբեր 2014, Երեւան, Հայաստան), ՀԽՍՀ կուսակցական եւ պետական աշխատող, Հայաստանի Հանրապետութեան պետական գործիչ։


== Այլ լեզուներու մէջ ==
ռուսական՝ Մոիսեեւ•Моисеев
(3080) Մոիսեեւ (Moisseiev) աստերոիդ
ուկրաինական՝ Մոյսեենկոյ•Мойсеенко
Turkish Airlines

Turkish Airlines, Թուրքիոյ մեծագոյն օդանաւային ընկերութիւններէն մէկն է, որուն գլխաւոր գրասենեակը կը գտնուի Իսթանպուլի մէջ։ Կ'իրականացնէ աւելի քան 220 թռիչք հետեւեալ ցամաքամասերու վրայ, Եւրոպա, Ասիա, Ափրիկէ եւ Ամերիկա։ Ընկերութիւնը իր բոլոր թռիչքները կ'իրականցնէ Աթաթուրքի Միջազգային Օդակայանէն։ 2007-ին ընկերութիւնը տեղափոխած է աւելի քան 19,7 միլիոն ճամբորդ։ 1 Ապրիլ 2008֊ին ընկերութիւնը դաշինք կնքած է «Star Alliance»-ի հետ։ Ներկայիս ընկերութեան մէջ կ'աշխատի աւելի քան 12.000 աշխատակից։ Ընկերութիւնը ունի դուստր կազմակերպութիւն, որ կը կոչուի Sun Express։


== Պատմութիւն ==
Այս օդանաւային ընկերութիւնը հիմնադրուած է 20 Մայիս 1933֊ին։ 1933-ին տեղի ունեցած է առաջին թռիչքը, որուն ընթացքին օդանաւը կը թռչէր Իսթանպուլէն Անգարա։ 1937-ին ընկերութիւնը ստացած է իր առաջին օդանաւը «De Havilland D. H. 86B»։ 2014-ին ընկերութիւնը ճանչցուած է Եւրոպայի լաւագոյն օդանաւային ընկերութիւններէն։


== Օդանաւային Ընկերութեան Համաձայնագիրերը ==
Ընկերութիւնը պայմանագիր կնքած է հետեւեալ օդանաւային ընկերութիւններու հետ.-

Azerbaijan Airlines
US Airways
Air India
Air Malta
B&H Airlines
Ethiopian Airlines
Etihad Airways
Garuda Indonesia
Iran Air
Malaysia Airlines
Royal Air Maroc
SunExpress
Syrian Air
ԵուՏէյր


== Թռիչքներ ==
2014-ի Յունիսին ընկերութեան թռիչքները բաղկացած էին հետեւեալ օդանաւերէն.-:


== Արտաքին յղումներ ==
Պաշտօնական կայք
414 (թիւ)

414 (չորս հարիւր տասնչորս) զոյգ եռանիշ բնական թիւ է 413-ի եւ 415-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A005349  բերկրալի թիւ է
 A000068   4144+1-ը պարզ թիւ է
 Alt   414  գործադրելիս կը ստացուի կիւրեղեան Ю տառը
414 Լիրիոփէ աստեղնեակի կարգային թիւն է
Ճորճիօ Ակամպէն

Ճորճիօ Ակամպէն (Իտ.՝ Giorgio Agamben, 22 Ապրիլ 1942(1942-04-22)[…], Հռոմ, Իտալիա) Իտալացի փիլիսոփայ մըն է: Իր գրութիւնները ազդուած են Լուտվիկ Ուիթկընսթայնի եւ Միշել Ֆուքոյի գաղափարներէն:


== Գործեր ==
Homo Sacer: Sovereign Power and Bare Life (1995)
State of Exception. Homo Sacer II, 1 (2003)
Stasis: Civil War as a Political Paradigm. Homo Sacer II, 2 (2015)
The Sacrament of Language: An Archaeology of the Oath. Homo Sacer II, 3 (2008)
The Kingdom and the Glory: For a Theological Genealogy of Economy and Government. Homo Sacer II, 4 (2007)
Opus Dei: An Archeology of Duty. Homo Sacer II, 5 (2013)
Remnants of Auschwitz: The Witness and the Archive. Homo Sacer III (1998).
The Highest Poverty: Monastic Rules and Forms-of-Life. Homo Sacer IV, 1 (2013)
The Use of Bodies. Homo Sacer IV, 2 (2016)
Սամսոն Յարութիւնեան

Սամսոն Յարութիւնեան (20 Նոյեմբեր 1861(1861-11-20), Գանձաքար, Հայաստան - 1941), հայ քաղաքական-պետական գործիչ, հասարակական գործիչ, Հայ ժողովրդական կուսակցութեան (ՀԺԿ) անդամ:


== Կեանք եւ գործունէութիւն ==
Ծնած է 1869-ին, Ղազախ գաւառի Վերին Աղդան գիւղը՝ այժմ` Հայաստանի Հանրապետութեան Տաւուշի մարզ:
Ընտրուած է Կովկասի Հայոց բարեգործական ընկերութեան նախագահ, Ազգային բիւրոյի նախագահ, Հայոց ազգային խորհուրդի անդամ եւ այլն: 
1914-1915 թուականներուն մասնակցած է հայ կամաւորական գունդերու ստեղծումին:
1915-1917 թուականներուն խմբագրած է Կովկասի Հայոց բարեգործական ընկերութեան օրկան «Համբաւաբեր» շաբաթաթերթը:
1917-ին մաս կազմած է Հայ ժողովրդական կուսակցութեան, 1919-ին ընտրուած է նոյն կուսակցութեան Կեդրոնական կոմիտէի փոխնախագահ:
1918-1919 թուականներուն եղած է Հայաստանի Հանրապետութեան արդարադատութեան նախարար:
Հայաստանի խորհրդայնացումէն ետք դարձած է վտարանդի:
Սամսոն Յարութիւնեանը մահացած է 1941-ին:
Վարսենիկ Աղասեան

Վարսենիկ Աղասեան (15 Յուլիս 1898(1898-07-15), Ճահուկ, Նախիջևանի գավառ, Երեւանի նահանգ, Կովկասի Փոխարքայութիւն, Ռուսական Կայսրութիւն - 17 Հոկտեմբեր 1974(1974-10-17), Երեւան, Հայաստանի Խորհրդային Ընկերվարական Հանրապետութիւն, Խորհրդային Միութիւն), հայ բանաստեղծուհի, թատերագիր, մանկագիր եւ թարգմանիչ։


== Կեանք եւ գործունէութիւն ==
Ծնած է Նախիջեւանի Ջահուկ գիւղը։ փոքր տարիքին ընտանիքին հետ տեղափոխուած է Թիֆլիս, ուր ստացած է իր կրթութիւնը Հայուհեաց Բարեգործական ընկերութեան դպրոցէն ներս:
Վարսենիկ իր առաջին բանաստեղծութիւնը հրատարակած է 1912 թուականին՝ 14 տարեկան հասակին, «Պատանի» հանդէսին մէջ:
Ուսումը աւարտելէ ետք, 1928-1929 տարիներուն աշխատած է Պաքուի հայալեզու «Կոմունիստ» թերթի խմբագրական կազմէն ներս՝ իբրեւ գեղարուեստական գրականութեան բաժինի վարիչ: Ապա դարձած է Պաքուի ձայնասփիւռի ասմունքող եւ հաղորդավարուհի:


== Աշխատութիւններ ==


=== Թատրերգութիւններ եւ բանաստեղծութիւններ ===
Բանաստեղծութեան կողքին Վարսենիկ գրած է նաեւ թատրերգութիւններ, որոնք ներկայացուած են Պաքուի, Ստեփանակերտի, Գանձակի եւ այլ վայրերու մէջ. անոնցմէ յայտնի է «Փոթորկուած անտառը» ներկայացումը:
Աղասեանի բանաստեղծութիւններն ու թատրերգութիւնները ժամանակի ընթացքին հրատարակուած են թէ՛ Պաքուի եւ թէ Երեւանի մէջ. անոնցմէ են․

«Օրերու երգը»,
«Ծիտիկի խինդը»,
«Երջանիկ մանկութիւն»ը,
«Ժպիտներ»ը,
«Մայրական յոյզեր»ը եւ ուրիշներ:


=== Թարգմանութիւններ ===
Բանաստեղծութեան ու թատրերագրութեան կողքին, Աղասեան զբաղած է նաեւ թարգմանական աշխատանքով: Պաքու գտնուած ժամանակ հայերէնի վերածած է Մեհտի Սէիզատէի, Նիզամի Կիանջեւի եւ այլ ազերի գրողներու գործերը:
Թարգմանութիւններ կատարած է նաեւ ռուսերէն լեզուէն, հայերէնի թարգմանելով Աերկէյ Միխալքովի, Նիքոլա Նեքրասովի, Ալեքսէյ Թոլսթոյի եւ ուրիշներու գործերը:
Շնորհիւ իր գրական վաստակին, Վարսենիկ Աղասեան 1934 թուականին դարձած է Հայաստանի Գրողներու միութեան անդամ:
Սեդա Յակոբեան

Սեդա Յակոբեան (արաբերէն՝ سيتا هاكوبيان‎,  հայկական ծագումով իրաքցի երգչուհի: Երաժշտական ասպարէզը կը սկսի 1968 թուականին, ունեցեր է մեծ յաջողութիւն: Յայտնի է որպէս «Իրաքի ջերմ ձայն» եւ կը համարուի Իրաքի Ֆէյրուզը:


== Կենսագրութիւն ==
Սեդա Յակոբեան ծնած է 1950 թուականին Իրաքի Պասրա քաղաքին մէջ, քրիստոնեայ իրաքահայերու ընտանիքի մէջ: Հայրը թենիս կը խաղար եւ որպէս Իրաքի ներկայացուցիչ հանդէս եկած է տարբեր մրցաշարքերուն: Երաժշտական ասպարէզ մուտք գործելէն յետոյ Սեդան կ'աշխատի այնպիսի յայտնի երաժշտահաններու հետ, ինչպէս՝ Թարիք ալ-Շիպլին, Ֆարուք Հիլալ Խամաշը, Իլիաս Ռահպանին եւ Ահմետ Քասիմը:
Սեդա Յակոբեանի երաժշտական ոճը առաջիններէն էր, որ բարեփոխեց նորոգելով իրաքեան երգերը` արեւմտեան գործիքներու ներդրումով եւ ժամանակակից փոփ երաժշտութեան միջոցով: Սեդա Յակոբեանը համերգներով հանդէս եկած է ամբողջ արաբական աշխարհի մէջ, այդ թուով` Իրաքի, Եգիպտոսի, Ալճերիոյ, Արաբական Միացեալ Էմիրութիւններու, Քաթարի, ինչպէս նաեւ Եւրոպայի` Ուզպեկստանի, Ռուսաստանի, Գերմանիոյ, Պուլկարիոյ եւ Սպանիոյ մէջ:
1997 թուականին Սեդա Յակոբեանը հեռացեր է Իրաքէն եւ հաստատուեր Քաթարի մէջ: Այժմ կը բնակի  Թորոնթոյի մէջ:
30 տարի դադարէն ետք, Սեդա Յակոբեանը կը մեծարուի «Քամրայի Շարժապատկերի փառատօն»ին  Պասրայի մէջ 15 ապրիլի, 2018 թ.: Կարելի է դիտել այս վերնագիրով՝ كلمة الفنانة سيتا هاكوبيان بعد تكريمها في مهرجان القمرة السينمائي بدورته الثالثة في البصرة ١٥ أبريل ٢٠١٨ - وفيها تغني لجمهورها بعد انقطاعها عن الغناء لاكثر من ٣٠ عاما եուդուպ հարթակի վրայ: كلمة الفنانة سيتا هاكوبيان بعد تكريمها


== Անձնական կեանք ==
Սեդան ամուսնացած է բեմադրիչ عماد بهجت Իմատ Պահճաթի հետ: Ունին երկու դուստր` Նովան  եւ Նէիրը: Նովա Իմատը նոյնպէս երգչուհի է, կ'ապրի Քանատա եւ կը հետեւի մօր հետքերուն` բարեփոխելով դասական իրաքեան երաժշտութիւնը` ներմուծելով նոր ժանրեր, օրինակ`  հիփ-հոփ / Trance եւ Bossa-Nova: Նայիրին نايري  խմբագիր, բեմադրիչ եւ լուսանկարիչ է:
Կարելի դիտել երկու դուստրերու երգը եուդուպ հարթակի վրայ այս վերնագիրով՝ نوفا ونايري ابنتا الفنانة سيتا هاكوبيان وصغيرة جنت وانت صغيرون


== Աղբիւրներ ==
ذكرى ميلاد: سيتا هاكوبيان.. المطربة المنسية منذ “الوهم”
Պաշտօնական կայքէջ
Seta Hagopian at Facebook
[1] Soundcloud
[2] at Ինսթակրամ
Ալմա Եոհանսոն

Ալմա Եոհանսոն (29 Հոկտեմբեր 1880(1880-10-29), Սթոքհոլմ - 31 Դեկտեմբեր 1974(1974-12-31), Սթոքհոլմ), միսիոնարուհի։


== Գործունէութիւն ==
Երիտասարդ տարիքէն նուիրուած է մարդասիրական կրօնական գործունէութեան: Նախաեղեռնեան շրջանին անձնուիրաբար ծառայած է հայութեան:
1901-1915 թուականներուն ծառայած է Արեւմտեան Հայաստանի մէջ գտնուող գերմանական միսիոնարական հաստատութիւններու եւ որբանոցներու մէջ։
1915-ի աշնան հարկադրուած վերադարձած է Շուէտ:
1920-1922 թուականներուն Կ.Պոլսոյ մէջ օգնած է ջարդերէն եւ տարագրութենէն փրկուած հայ որբերուն ու կարօտեալներուն:
1923-ին անցած է Թեսաղոնիկէ, աշխատած է Շուէտի, նպաստամատոյց հաստատութեան մէջ եւ օգնած՝ հայ գաղթականներուն:
Իբրեւ Հայոց Ցեղասպանութեան ականատես՝ Եոհանսոն գրած է երկու գրքոյկ՝ «Աքսորեալ ժողովուրդ մը» (1930) եւ «Հայ աքսորականներու կեանքը» (1931), որոնք կը վկայեն հայերուն տեղահանութիւնները եւ անոնց վրայ գործադրուած բռնութիւններուն մասը: Առաջինը հայերէնի թարգմանած ու 1980-ին Սթոքհոլմի մէջ հրատարակած է Պետրոս Զարդարեանը:
Ինչպէս այս գիրքերուն, այնպէս ալ գերմանական եւ ամերիկեան դիւանագէտներուն յղած իր տեղեկագիրներուն մէջ Եոհանսոն իբրեւ ականատես կը խօսի հայերու տեղահանութեան, Օսմանեան կայսրութեան մէջ թրքական իշխանութիւններու` հայերու դէմ իրագործած ոճրագործութիւններուն մասին կը նկարագրէ ջարդերէն փրկուած հայ գաղթականներու եւ որբ մանուկներու ծանր վիճակը:
1941-ի վերջերուն, Յունաստանի ֆաշիստական զինագրաւումէն ետք, երբ անհնար էր շարունակել մարդասիրական գործունէութիւնը, Եոհանսոն վերադարձած է Շուէտ: Սակայն շարունակած է իր սերտ յարաբերութիւնները հայերուն հետ. ան տիրապետած է հայերէն լեզուին:
Ալմա Եոհանսոնի եւ այլ եւրոպացի  չորս մարդասէր կանանց կեանքին ու գործունէութեան մասին կը պատմէ 2015-ին նկարահանուած «Փրկութեան քարտէս» ֆիլմը:
Ալմա մեռած է Սթոքհոլմ, 1974-ին:
21 Ապրիլ, 2011-ին, Հայոց Ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակը յաւերժացնող Ծիծեռնակաբերդի յուշահամալիրին մօտ գտնուող յուշապատին մէջ կ'ամփոփուի Ալմա Եոհանսոնի գերեզմանէն բերուած հողով լեցուն սափորը: Արարողութեան ներկայ կը գտնուին Շուէտի խորհրդարանի երեսփոխաններ:
Հայաստանի մէջ Ցեղասպանութեան թանգարան հիմնարկը 2008-ին կը հրատարակէ Հայոց Ցեղասպանութեան ականատես Ալմա Եոհանսոնի յուշագրութիւնները` հայերէն, անգլերէն եւ ռուսերէն լեզուներով:
Սողոմոն Թեհլիրեանի Յուշարձան (Մարալիկ)

Կաղապար:Տեղեկաքարտ հուշարձան
Սողոմոն Թեհլերեանի յուշարձան, հայոց ցեղասպանութեան վերապրող, ազգային հերոս Սողոմոն Թեհլիրեանին յուշարձանը Շիրակի մարզի Մարալիկ քաղաքի հրապարակին վրայ։


== Պատմութիւն ==
Յուշարձանը տեղադրուած է հայոց ցեղասպանութեան 100-ամեայ տարելիցի միջոցառումներու շրջանին, 2015 թուականի ապրիլ 22-ին: Յուշարձանի բացման արարողութեանը ներկայ գտնուած են Նիրակի մարզպետ Ֆելիքս Ցոլակեանը, Մարալիկի քաղաքապետ Արտակ Գեւորգեանը, «սողոմոն Թեհլերեան» հայրենասիրական ՀԿ նախագահ Ռազմիկ Դարբինեանը, բարերար Իւրայ Յովհաննիսեանը, քանդակագործ Սամուել Պետրոսեանը, մարալիկցիները եւ հիւրեր։


== Տուեալներ ==
Բրոնզաձոյլ յուշարձանը ունի 4 մետր բարձրութիւն։ Թեհլերեանը կանգնած է գրանիտէ պատուանդանին` ատրճանակը ձեռքին, ոտքին տակ Թալէաթին գլուխը։: Յուշարձանը ստեղծած է քանդակագործ, ՀՀ Վաստակաւոր նկարիչ սամուել Պետրոսեանը: Կառուցուած է բարերար Իւրայ Յովհաննիսեանի աջակցութեամբ։
Սողոմոն Թեհլերեանին նուիրուած յուշարձաններ կան նաեւ ֆրեզնոյի մէջ, Թալինի շրջանի Մաստարայ գիւղին մէջ եւ Երեւանի մէջ։

		
		


== Արտաքին Յղումներ ==
Մարալիկում տեղադրվեց Սողոմոն Թեհլերյանի արձանը
Համազգային Թատրոն

Սոս Սարգսեանի անուան Համազգային թատրոն, հիմնադրուած է 1991-ին, Երեւանի մէջ, Սոս Սարգսեանի նախաձեռնութեամբ (մինչեւ 1999՝ հովանաւոր՝ Համազգային մշակութային միութեան Հայաստանի վարչութիւն)։


== Պատմութիւն ==
Թատրոնի հիմնադրման, ճանաչման եւ զարգացման գործին մէջ մեծ աուանդ ունին այնպիսի արուեստագէտներ, որոնցմէ են օրինակ՝ Մայիս Կարագյոզեան, Շահում Ղազարեան, Հրաչիա Գասպարեան, Գալիա Նովենց, Դաւիթ Յակոբեան, Կարինէ Ջանջուղազեան, Միքայէլ Պողոսեան, Աննա Էլբակեան, Նելլի Խերանեան, Տիգրան Ներսիսեան եւ այլք։
2003-ին ՀՀ վարչապետ Անդրանիկ Մարգարեանի ղեկավարութեամբ կառավարութիւնը որոշում ընդունեց թատրոնին տալ պետական կարգավիճակ՝ վերանուանելով զայն՝ Պետական Համազգային Թատրոն։ 2009-էն սկսեալ թատրոնը կը տնօրինէ Վարդան Մկրտչեան։
Բացուած է Էդուարդո տէ Ֆիլիպօյի «Սանիտայի թաղապետը» ներկայացումի բեմադրութեամբ (1991, պեմադրիչ՝ Ս. Սարգսեան)։ Բեմադրութիւններէն են նաեւ՝ Յ. Յակոբեանի «Լեռնային կակաչներ» (1993), Սայմոնի «Շիկացած սիրեկանն անկողնում» (1994), Մոլիերի «Տարտիւֆ» (1998, երեքն ալ՝ բեմադրիչ Յ. Գասպարեան), «Մենք» (ըստ Լեռ Կամսարի, 1993, բեմադրիչ Ե. Ղազանչեան), Ուիլիամ Սարոեանի «Մի գաւաթ բարութիւն» (1994), Շէքսպիրի «Լիր արքայ» (1996, երկուքն ալ՝ բեմադրիչ՝ Ս. Սարգսեան), Մրոժեկի «Բաց ծովում», Կ. Մանիէի «Օսկար» (երկուքն ալ՝ 1995, բեմադիչ՝ Դ. Յակոբեան)։ Թատրոնը կը բեմադրուի նաեւ մանկական ներկայացումներ (Թումանեանի «Անբան Հուռին» եւ այլն)։ Տարբեր տարիներ թատրոնին մէջ  աշխատած են ՀՀ վաստակաւոր արուեստագէտ Մայիս Կարագյոզեան, դերասաններ Գ. Սեդրակեան, Տ. Ներսիսեան, Հ. Վանեանը, նկարիչ Գ. Նալչաջեան եւ ուրիշներ։ Թատերախումբին մէջ են (1999) Հ. Գասպարեանը (գլխաւոր բեմադրիչ 1995-էն սկսեալ), երգահան՝ ՀՀ արուեստներու վաստակաւոր գործիչ Մ. Վարդազարեան, ՀՀ վաստակաւոր արուեստագէտ Շ. Ղազարեան, արուեստագէտներ Գալիա Նովենց, Կարէն Ջանիբէկեան, Դ. Յակոբեան (նաեւ բեմադրիչ), Ա. Մկրտչեան, Աննա Էլբակեան, Կարինէ Ջանջուղազեան, Ա. Գալստեան, Նարեկ Հայկազեան, Զօհրակ Բեկ-Գասպարենց եւ ուրիշներ։ Համազգային թատրոնը իւրախաղերով ելոյթ ունեսցած է Սուրիոյ, Լիբանանի (1994) եւ Իրանի մէջ (1997)։
22 Հոկտեմբեր 2015-ին, ՀՀ Կառավարութեան որոշմամբ «Համազգային թատրոն» պետական ոչ առեւտրային կազմակերպութիւնը վերանուանած «Սոս Սարգսեանի անուան համազգային թատրոն» պետական ոչ առեւտրային կազմակերպութիւն։


== Արտաքին յղումներ ==
Համազգային պետական թատրոնի կայքը
Համազգային թատրոնը avproduction.am կայքում