armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Մինաս Պարսամեան

Յակոբ Պերպերեան (ոչ վաղ քան 1814, Կեսարիա, Թուրքիա - 30 Յունիս 1916(1916-06-30)), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Բարձրագոյն բժշկական կրթութիւն ունեցած է։ 1914 թուականին Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ զորակոչուած է օսմանեան բանակ եւ Երզնկայի Ազիզիեի զինուորական հիւանդանոցի զինուորական բժիշկ ծառայած։
1915 թուականի Յունիսի 30-ին մահացած է ժանտախտից։


== Գրականութիւն ==
Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակ ագրուածուաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
Մեզպուրեան Արթօ, Հայ եւ ծագումով հայ բժիշկներ։ Այբուբենական համառօտ անուանացանկ (1688-1940), Իսթանպուլ, 1940։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Ա­զա­տա­մարտ (թեր­թ)

Ա­զա­տա­մարտ,  քաղաքական եւ հասարակական օրաթերթ։


== Թերթի ծնունդ ==
10 Յունիս 1909-ին. ­Պոլ­սոյ մէջ լոյս տե­սաւ Ա­զա­տա­մարտ թեր­թը:
Ա­զա­տա­մարտ թեր­թի անդ­րա­նիկ թի­ւի խմբագ­րա­կա­նէն չէ մէջ­բե­րո­ւած ան­մահն պատ­գա­մի հնչե­ղու­թիւն ու­նե­ցող հրա­պա­րա­կագ­րա­կան այդ դա­ւա­նան­քը։ Այլ՝ առ­նո­ւած է «Ա­զա­տա­մարտ»ի նոյն­քան ար­ժա­նա­ւոր խմբագ­րա­պետ ­Ռու­բէն ­Զար­դա­րեա­նի «­Բա­գի­նի փա­ռա­բա­նու­թիւ­նը» գոր­ծէն։
Ռուբէն Զարդարեանի վստա­հո­ւե­ցաւ Ա­զա­տա­մարտ թեր­թի ար­տօ­նա­տէր-խմբագ­րա­պե­տի պա­տաս­խա­նա­տո­ւու­թիւ­նը։
1913-1914 Յակոբ Սիրունի Յակոբ Ճ․ (Ճօլօլեան) Սիրունի կը վարէ «Ազատամարտ» օրաթերթի պատասխանատու տնօրէնին պաշտօնը։
Թէեւ հա­զիւ վեց տա­րի ապ­րե­ցաւ Ա­զա­տա­մարտ թեր­թը եւ փա­կո­ւե­ցաւ 24 Ապ­րիլ 1915-ին, այ­սու­հան­դերձ՝ ա­նոր հրա­տա­րա­կու­թեան կար­ճա­տեւ շրջանն իսկ բա­ւա­րար եղաւ, որ­պէս­զի «Ա­զա­տա­մարտ»ը նոր հո­րի­զոն­ներ բա­նայ ընդ­հան­րա­պէս հայ մա­մու­լին եւ յատ­կա­պէս դաշ­նակ­ցա­կան պաշ­տօ­նա­թեր­թե­րու ար­դէն բազ­ման­դամ ընտանիքին առ­ջեւ։ Բայց Ա­ռա­ջին Աշ­խար­հա­մար­տի ա­ւար­տէն ետք, 1918-ին, ան վե­րահ­րա­տա­րա­կո­ւե­ցաւ նախ «Ար­դա­րա­մարտ», ա­պա՝ «Ա­րիա­մարտ» եւ հուսկ ­«Ճակատա­մարտ» ա­նուն­նե­րով, թրքա­կան գրաքն­նու­թեան կաշ­կան­դում­նե­րէն խու­սա­փե­լով, մին­չեւ որ ­Հան­րա­պե­տա­կան ­Թուր­քիոյ իշ­խա­նու­թիւն­նե­րը վերջ­նա­կա­նա­պէս ար­գի­լե­ցին ա­նոր հրա­տա­րա­կու­թիւ­նը։


== Խմ­բագ­րա­կան մարմ­ին ==
Խմ­բագ­րա­կան մարմ­նին մաս կազ­մե­ցին Շաւարշ Միսաքեան, Էտկար Ակնունի (­Խա­չա­տուր ­Մա­լու­մեան), ­Յա­կոբ Ճ. ­Սի­րու­նի (­Ճօ­լօ­լեան), Արշակ Վռամեան (Օն­նիկ Դերձակեան), Յարութիւն Շահրիկեան (Ա­տոմ), Գեղամ Բարսեղեան, Համբարձում Համբարձումեան, ­Ռու­բէն ­Դար­բի­նեան, ­Ներսէս Փափազեան, ­Լի­պա­րիտ ­Նա­զա­րեանց (­Լեռ­նեան), ­Լե­ւոն Ա­ղա­պա­պեան, ­Լե­ւոն ­Մո­զեան եւ ու­րիշ­ներ։
­Շատ ա­ւե­լի ընդգր­կուն ե­ղաւ «Ա­զա­տա­մարտ»ի մնա­յուն աշ­խա­տա­կից­նե­րուն շրջա­նա­կը, ո­րոնց շար­քին ի­րենց կա­րե­ւոր տե­ղը ու­նե­ցան ­Սիմոն Զաւարեանի եւ ­Դանիէլ Վարուժանի, ­Սիամանթոյի ու ­Յակոբ Օշականի, ­Գա­րե­գին ­Խա­ժա­կի եւ ­Ռուբէն Սեւակի, Աւետիք Իսահակեանի եւ Կոստան Զարեանի, Աւետիս Ահարոնեանի եւ ­Զապէլ Եսայեանի, ­Լեւոն Շանթի եւ ­Վազգէն Շուշանեանի, Վրթանէս Փափազեանի եւ Ար­տա­շէս ­Յա­րու­թիւ­նեա­նի տա­րո­ղու­թեամբ վա­ւե­րա­կան ու մե­ծա­նուն դէմ­քեր։


== Ազատամարտի աշխատակից ==
Վռամշապուհ Արապեան Օսմանեան բանտին մէջ, իբր զինագործ-մեքենագէտ, կը ղրկուի Սանաա՝ հոնկէ աշխատակցելով «Ազատամարտ»ի Վռամ ստորագրութեամբ։
Գեղամ Վրդ. Թէվէքէլեան աշխատակցած է Ազատամարտին:


== Աղբիւրներ ==
10 ­Յու­նիս 1909. ­Պոլ­սոյ մէջ լոյս տե­սաւ «Ա­զա­տա­մարտ» թեր­թը
Չեչէներէն

Չեչէներեն (չեչեներէն՝ Нохчийн мотт)՝ նախական լեզուներէն մեկն է։ Տարածուած է Չեչնիոյ մէջ, Ինկուշիոյ, Տակեստանի Խասաւիւրթի շրջանին եւ Վրաստանի Ախմեթի համայնքին։ 2010 թուականի մարդահամարի տուեալներուն համաձայն, Ռուսիոյ մէջ չեչեներէն խօսողներուն թիւն է 1 354 705։ Չեչէներէնը Չեչնիոյ պաշտօնական (ռուսերէնին հետ միասին) եւ Տակեստանի գրական լեզուներէն մեկն է։


== Գրային Համակարգ ==
Իսլամի տարածման հետ Չեչնիոյ հաստատուած է արաբական գրային համակարգը, որը կը կիրառուէր մինչեւ 1926 թուականը։ 1925-ին չեչէներէնի համար տեղայնացուած է լատինական գիրը, իսկ 1938-ին՝ կիւրեղեան։
1992 թուականին Իչքերիոյ Չեչէնական Հանրապետութեան խորհրդարանը օրինականացրած է չեչէներէնը լատինական գիրերու հիման վրայ։ Նոր այբուբենի անցկացման նախագիծը ատանկ ալ չիրականացուեցաւ 1994 թուականի վերջին սկսուած ռազմական գործողութիւններու պատճառաւ։ Այժմ Չեչնիոյ մէջ լատինատառ այբուբենը չի գործածուեր։


== Բառապաշար ==
Բառապաշարին մեծ մասն անցած է Հիւսիսարեւելեան Կովկասեան լեզուաընտանիքի Նախեան ճիւղէն, թէեւ կան բառերու նշանակալի փոքրամասնութիւններ, փոխառնուած արաբերէնէ (իսլամական բառեզրեր, ինչպէս՝ իման, իլմա), աւելի փոքր մաս կը կազմեն թուրքական լեզուներէ (շիշ) եւ առաւել մեծամասնութիւնը՝ ռուսերէնէ (ժամանակէն բառեզրեր՝ քամփութար՝ համակարգիչ, թելվիտէնի՝ հեռատեսիլ, թելվիզար՝ հեռացոյց, մեթրոյ, իսփիսքա` ցանկ (ռուս.՝ список-էն) եւ այլն


== Թիւերու Ներկայացում ==
Չեչէներէնով թիւերը կը ներկայացուեն քսանեակներով: Օրինակ, 30-ը ունի այս տեսքը՝ «20 եւ 10» («ткъе итт»), 40-ը՝ «երկու անգամ քսան» («шозза ткъа»), 50-ը «երկու անգամ 20 եւ 10» («шовзткъе итт»):


== Ողջոյնի Խօսքեր ==
Մարշալլա կամ մարշալլա խաթար՝ ավանդական չեչէնական ողջոյնի խօսքերն են, լեզուային էթիկետի մի մասը։ Ի տարբերութիւն չեչէնական միջավայրին միայն էրիկ մարդոց գործածուող «Ասսալամ եալայքում» (Ассалам Іалайкум) բառակապակցութենէ, «մարշալլան» ունի համընդհանուր տարածում ինչպէս էրիկ մարդոց, այդպէս ալ կիներուն քով։

Маршалла ду хьоьга՝ Բարեւ
Маршалла ду шуьга՝ Բարեւ ձեզ
Марша догIийла (բառացի՝ «Եկուր որպէս ազատ»)՝ Բարով եկար (հիւր եկածին)
Марша гIойла (բառացի՝ «Գնա որպէս ազատ»)՝ Բարով երթաս
Марша Iойла (բառացի՝ «Մնա որպէս ազատ»)՝ Բարով մնաս
Iуьйре дика хуьлда хьан՝ Բարի լոյս
Де дика хуьлда хьан՝ Բարի օր
Суьйре дика хуьлда хьан՝ Բարի երեկոյ
Могушалла муха ю хьан?՝ Ինչպէս ե՞ք (առողջութիւնը)
Муха ду гIуллакхаш?՝ Ինչպէս ե՞ք (գործերը)
1655 թուական

1655 թուական, ոչ նահանջ տարի, 17րդ դարու 55րդ տարին է


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1655 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1655 մահեր
Յովհաննէս Տէրզնցի

Հովհաննէս Տէրզնցի, քահանայ՝ Ամիթ կամ Տիգրանակերտ քաղաքէն, որդի Խանէսի (յայտնի չէ թէ ինչո՞ւ Տէրզնցի կոչուած է)։
Իր կողակիցին՝ Ինախըբաշէի մահուամբ՝ երկու աղջիկ, եւ եօթ տարեկան մանչ մը որբ կը մնան։ 1383 թուականի միջոցներուն, կարօտութեան եւ կամ ուրիշ որեւիցե պատճառով կը ստիպուի Հռոմ երթալ։
Հռոմ երթալով հոն կը ծանօթանայ Աբգարի որդւոյն Սուլթանշահի եւ որուն ընկերանալով կը տպագրէ 1584 թուականին «Գրիգորեան Տումար»ը։ Ամուսնոյն մահէն շատ տարի ետքն է անշուշտ, որ այդ ճանապարհորդութիւնը ըրած է, որովհետեւ իր հետն է նաեւ իր Խաչատուր որդին, չափահաս պատանեակ մը, զոր իրեն օգնական կամ ինչպէս ինքն կը յիշէ՝ «թելադրիչն» կը կոչէ իր ձեռքը զարկած գործին։
Այս տպագրութիւնը յաջողցնելէ ետք (1585-1586) թուականներուն, կը մտադրէ հայրենիք վերադառնալ եւ արդէն քսանօրեայ ճամբորդութիւն ըրած էր, երբ անակնկալ կերպով զինքը կը բռնեն ու կը բանտարկեն, ինք բանտարկուելու արժանաւոր յանցանք կամ վնաս մը ըրած չըլլալը կը գրէ յիշատակարանի մը մէջ, եւ յայտնի չէ թէ ին՞չ պատճառավ ձեռբակալուած է, անշուշտ ենթադրութեամբ կամ կասկածով եղած գործ մըն էր այդ բանը, որովհետեւ անմեղութիւնը հասկացուելով, ոչ միայն զինքը կը թողուն այլ եւ գործելու ազատութիւն եւ ազպարէզ կը շնորհեն Վենետիկի մայրաքաղաքին մէջ։
Սուզըն Պէնըթ

Սուզըն Պէնըթ (անգլերէն՝ Susan Bennett, 31 Յուլիս 1949(1949-07-31) կամ 31 Յուլիս 1949(1949-07-31), Քլինթոն, Օնեյդա շրջան, Նիու Եորք, Ամերիկայի Միացեալ Նահանգներ)՝ ամերիկացի ձայնային դերասանուհի: Ճանչցուած է իր «Apple» ընկերութեան «Siri» ծրագիրին իգական ձայնաւորմամբ, ինչ որ առաջին անգամ կը հրապարակուի iPhone 4S հեռախօսէն՝ 4 Հոկտեմբեր, 2011-ին:


== Կենսագրութիւն ==
Պէնըթ ծնած է Քլինթըն, Նիւ Եորք։ Յաճախած է Քլինթընի Կեդրոնական Վարժարանը («Clinton Central School»): 1967-ին յաճախած է «Pembroke College» ուսումնարանը, սակայն 1971-ին աւարտած է Պրաուն Համալսարանը («Brown University»), երբ երկու ուսումնարանները կը միացուին:
Ուսման տարիներուն, Պէնըթ կ'ուզէր ուսուցչուհի դառնալ: Ան «Sock and Buskin» ընկերութեան թատերական արտադրութիւններուն մաս կը կազմէ, նաեւ կ'անդամակցի «Chattertocks» ճազ խումբին: Հանդէս կու գայ նաեւ «Berklee School of Music» վարժարանին խումբին հետ:


== Գործի Ասպարէզ ==
Պէնըթ գործի ասպարէզը կը նետուի 1974-ին, երբ կ'ընտրուի դառնալու ձայնագրողը «First National Bank of Atlanta» դրամատան ծանուցման: Ան ձայնագրած է համաշխարհային «Delta Air Lines» ընկերութեան բոլոր յայտարարութիւնները, ինչպէս նաեւ կատարած է GPS-ներու ձայնագրութիւնները: Պէնըթի ձայնը նաեւ օգտագործուած է տեղային եւ համաշխարհային ծանուցումներու մէջ, ինչպէս՝ «Ford», «Coca-Cola», «Fisher-Price», «McDonald's», «The Home Depot», «Goodyear», «VISA», «Macy's», «Hot Pockets», «Club Med», եւ «Cartoon Network», եւ այլն:
Յունիս 2005-ին, «ScanSoft» ընկերութիւնը կը փնտռէր անձ մը, որպէսզի ձայնագրէր զրոյց մը: Երկար փնտռտուքէ ետք, կը զատէ Պէնըթը, երբ բուն ձայնագրողը կը բացակայի: Պէնըթ յիշեալ ընկերութեան հետ կ'աշխատի մէկ ամիս (Յուլիս 2005), օրական դրութեամբ, գրեթէ 4 ժամ, կարդալով բառեր, ասացուածքներ եւ նախադասութիւններ: Արձանագրութիւնները կը միանան կազմելու համար խօսակցական նախադասութիւններ, ինչ որ հետագային կը կազմեն «Siri»ին: Պէնըթ Հոկտեմբեր 2011-ին կը տեղեկանայ, թէ Siri ծրագիրը ձայնագրողը ինքն է, երբ իր բարեկամներէն մին ե-նամակ մը կ'ուղարկէ իրեն, հարց տալով, թէ ի՞նքն է Siri-ն:
Հակառակ «Apple» ընկերութեան հերքման, ատենախօսական եւ ձայնային ճանաչողական մեքենաները, «CNN»-ի հսկողութեան տակ, կը քննեն հարցը եւ հարիւր տոկոսով կը հաստատեն, թէ իրապէս Պէնըթն է «Siri» ծրագիրը ձայնագրողը:


== Անձնական Կեանք ==
Երբ Պրաուն համալսարան կը յաճախէր, Պէնըթ կը ծանօթանայ Քըրթ Պէնըթի, որ Ազգային Հոքիի (ճոկանախաղ մը) Խումբին մաս կը կազմէր, ինչպէս նաեւ ԱՄՆ-ի ներկայացուցիչ խումբին մէջն էր 1970-ականներուն: Պէնըթ այժմ կ'ապրի Աթլանթա, Ճորճիա, ԱՄՆ եւ ունի տղայ զաւակ մը՝ Քամէրըն:
Պահքի տեսակներ

ՊԱՀՔ-ի տեսակները
Պահքի օրերը կը բաժնուին երկու խումբերու՝ Օրապահք եւ Շաբաթապահք։ Շաբթուան երկու պահքի օրերը օրապահք կը կոչուին, իսկ հինգ օրերու պարագային՝ շաբաթապահք։ Սովորաբար պահքի օրերը ապաշխարութեան խորհուրդին յատկացուած ըլլալուն համար տօն չեն համարուիր։


===== Շաբթուան բոլոր Չորեքշաբթի եւ Ուրբաթ օրերը =====
Առաջաւորաց պահքը (ժողովուրդի բացատրութեամբ ՝ Ս. Սարգիսի Պահք):
Մեծ Պահքը (ամենէն ժողովրդականը):
Եղեական պահքը։
Լուսաւորչի պահքը։
Վարդավառի պահքը։
Խաչի պահքը։
Վարագայ խաչի պահքը։
Յիսնակի շաբաթապահքը։
Ս. Յակոբի շաբաթապահքը։
Ծննդեան շաբաթապահքը։


== Արտաքին Յղումներ ==
[1]
Վահագն Յովնանեան

Վահագն Յովնանեան (16 Փետրուար 1932(1932-02-16), Քերքուք, Իրաք - 31 Օգոստոս 2015(2015-08-31), Երեւան, Հայաստան), իրաքահայ գործարար, հասարակական գործիչ եւ բարերար։ Հայ ճարտարագէտ-ձեռնարկատէր, հասարակական գործիչ, բարերար Հրայր Յովնանեանին եղբայրը:


== Կեանք եւ գործունէութիւն ==
Ան ծնած է Իրաք: 1952-ին աւարտած է Պաղտատի գոլէճը, 1956-ին` Ֆիլատելֆիոյ Ս. Ժոզեֆի համալսարանը (Փենսիլվանիա նահանգ)` ստանալով բնագէտի պսակաւոր գիտութեանց աստիճան:
1959 թուականին հիմնած է՝ եղբայրներուն հետ, «Յովնանեան եղբայրներ» համագործակցականը՝ եղած է փոխնախագահ։
1969 թուականին` սեփական անշարժ գոյքի շինարարութեան «Hovhit» ընկերութիւնը: Գործունէութեան աճով, ընկերութիւնը ճիւղաւորուած եւ հիմնադրած է քանի մը դուստր ընկերութիւններ` «V.S. Hovnanian Group», «Adelfia Water Company», «Adelfia Sewer Company», «Hovnanian Realty», «Clear Title Agency» եւ «Grandview Cable»:
1985 թուականին Յովնանեան որդիին` Շանթին հետ նախաձեռնած է յաճախականութեան լայն ընդգրկումով հեռահաղորդակցութեան ընկերութեան` հիմնելով «Cellular Vision» համագործակցականը, որ հետագային վերանուանուած է «SpeedUS»:
1960-ականներուն Յովնանեան 4 տարի շարունակ եղած է Նիւ Ճըրզի նահանգի Ռիճֆիլտ քաղաքի Ս. Վարդանանց հայ առաքելական եկեղեցւոյ հոգաբարձուներու խորհուրդի նախագահ, նաեւ` Ամերիկա-Իսրայէլ բարեկամութեան խորհուրդի անդամ:
«Յովնանեան Ինթըրնեշընըլ» (1998 թուականէն) եւ «Յովնանեան Կրուփ» ընկերութիւններու նախագահ է:
ԱՆոր բարեսիրական ծրագիրները նպատակաուղղուած են հայ մշակոյթի զարգացման ու պահպանման, նաեւ Հայաստանի մէջ զբօսաշրջութեան զարգացման:
Կնոջ` Յասմիկ Յովնանեանի հետ, 1976 թուականին Նիւ Միլֆորտ քաղաքին մէջ հիմնած է հայկական դպրոց, նպաստած է Միացեալ Նահանգներու հիւսիս-արեւելեան հայ համայնքի կրթական, կրօնական եւ մշակութային խնդիրներու լուծման:
1998 թուականին Երեւանի մէջ կառուցած է Վահագնի թաղամասը:
2000 թուականին Հայաստանի մէջ հիմնած են Սայաթ Նովայի անուան, 2002 թուականին` «Վահագն» մրցանակները:
2001 թուականի մայիսին ստեղծած է «Հայկական զբօսաշրջութեան զարգացման գործակալութիւնը»:


== ծանօթագրութիւններ ==


== Արտաքին յղումներ ==
Հայութեամբ Բաբախողներու Սփիւռքը Հայաստանի Կամրջած Վահագն Յովնանեան Ոչ Եւս Է
1931 թուական

1931 թուական, ոչ նահանջ տարի, 20-րդ դարու 31-րդ տարին է։


== Դէպքեր ==


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1931 ծնունդներ
15 Նոյեմբեր՝ Մուաի Քիպաքի (անգլերէն՝ Mwai Kibaki, մ.2013 քենիացի)․ եղած է Քենիայի երրորդ նախագահը (2002-20139)


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1931 մահեր

Ռուբէն Որբերեան (16 Փետրուար 1873, Մալաթիա - 3 Յունուար  1931, Փարիզ), հայ գրագէտ:
Հադէս

Հադէս (յուն․՝ ᾍδης)` յունական դիցաբանութեան մէջ մահուան եւ անդրաշխարհի աստուածն է:


== Հադէսը Անդրաշխարհին Աստուած ==
Յունական դիցաբանութեան մէջ, անդրաշխարհի աստուած Հադէսը տիտաններ Կրոնոսի եւ Հռէայի որդին էր: Ան ունէր երեք քոյր՝ Դեմետրէ, Հեստիա եւ Հերա, ինչպէս նաեւ երկու եղբայր՝ երեքէն ամենակրտսեր Զեւսը եւ Պոսէյդոնը:
Չափահաս դառնալով, Զեւսը կրցաւ ստիպել իր հօրը, որ արտաբերէ իր զաւակները: Ատկէ ետք վեց պատանի աստուածները, իրենց հետ համագործակցածներուն հետ կոչեցին միւսները աստուածային կռիւ ընելու: Պատերազմն աւարտուեցաւ պատանիներու յաղթանակով: Աստուածները բաժնեցին աշխարհը, Պոսէյդոնն ստացաւ ծովերը, Զեւսը՝ երկինքը եւ Հադէսը՝ անդրաշխարհը: Հադէսն իր կինն ու թագուհին՝ Պերսեփոնէն ստացաւ Զեւսի հրամանով անոր առեւանգելով: Սա առասպելն ամենակարեւորն է, որուն մէջ Հադէսը դեր ունեցած է:
Հռովմէական դիցաբանութեան մէջ համարժէքն է Պլուտոնը:


=== Հադէս եւ Սիզիփոս ===
Հադէսը իր հպատակներէն ոչ մեկուն չէ թոյլ տար լքել իր թագաւորութիւնը, սակայն օր մը զայն խաբած էր խորամանկ Սիզիփոսը, եւ փախած էր մեռեալներու թագաւորութենէ։ Բայց Հադէսէն փախչիլ հնարաւոր չէ, եւ իբրեւ պատիժ Սիզիփոսը սարն ի վեր կը գլորէ ծանր քարը, որը անմիջապէս վար կը գահավիժէ, ատանկ շարունակ։


== Արտաքին յղումներ ==
Theoi Project, Հադէս
Greek Mythology Link, Hades (անգլերէն)
Կանոններ Միտքը Ուղղորդելու Համար

Կանոններ Միտքը Ուղղորդելու Համար Ռընէ Տէքարթին գիրքերէն։ ՌՈԻԸ-ին (1628) Ռընէ Տէքարթը սկսաւ աշխատիլ թերաւարտ գիտական բնագրութեան մը վրան, որ գիտական եւ իմաստասիրական (փիլիսոփայական) մտածողութեան պատշաճ եղանակի մասին էր, ու կը կրէր հետեւեալ վերնագիրը՝ Կանոններ Միտքը Ուղղորդելու Համար (Լատիներէն՝ Regulae ad directionem ingenii): Այս աշխատութիւնը վերջապէս հրատարակուեցաւ 1701 թուականին, Տեքարթին մահանալէն ետք։ Այս բանագրութիւնը նախագծեց ուսողութեան, երկրաչափութեան, գիտութեան, եւ իմաստասիրութեան (փիլիսոփայութիւն) բարդ խնդիրներուն հետ կապուած իր յետագայ աշխատութիւններուն։ կ՛ենթադրուի, թէ այս գործը գրուած է մոտաւորապէս 10 տարուայ ընթացքին, եւ այսպէս Տէքարթը փոխեց այս կանոններուն իր կիրառումը եւ սահմանումը: «Կանոններ Միտքը Ուղղորդելու Համար»-ը կը նկարագրուի որպէս ռահվիրա եւ «սեւագրութեան տետր» իր միւս գործերուն եւ եղանակներուն (մեթոտներ)։
Ի սկզբանէ Տէքարթը ընդհանուր արմամբ 36 Կանոններ նախատեսած էր։
Ա-ԺԲ (1-12) կանոնները կը վերաբերին գիտութեան սահմանումին՝ գիտական եղանակին գլխաւոր գործողութիւններուն․ ներգիտակցուիթւն (Անգլերէն՝ intuition), նուազեցում (Անգլերէն՝ Deduction), Թուում (Անգլերէն՝ Enumeration, երբեմն ալ թուարկութիւն) նաեւ այն ինչ որ Տեքարթը կը կոչէ «պարզ առաջադրութիւններ» կամ «պարզ ենթադրութիւններ» որոնք «մեր միտքը կու գան ինքնաբերաբար» եւ որոնք առարկաներ են ստոյգ եւ բացայայտ ճանաչումի կամ ներգիտակցութեան։
ԺԳ-ԻԴ (13-24) կանոնները կը վերաբերին այն բաներուն հետ որոնք Տեքարթը կ՛անուանէ «լիովին հասկցուած խնդիրներ» (կամ «կատարելապէս հասկանալի խնդիրներ») կամ խնդիրներ, որոնց պարագային, խնդիրը լուծելուն հետ կապուած բոլոր պայմանները ճանչցուած են ու յայտնի, եւ որոնք կը ծագին գլխաւորապէս թուաբանութեան (Անգլերէն՝ arithmetic) եւ երկրաչափութեան (Անգլերէն՝ geometry)։
ԻԵ-ԼԶ (25-36) կանոնները «անկատարօրէն հասկցուած խնդիրներ», կամ խնդիրներ որոնց պարագային, խնդիրը լուծելու հետ կապուած պայմաններէն մէկը կամ մէկէ աւելի պայմաններ անյայտ են ու ճանչցուած չեն, բայց պէտք է գտնուին։ Այս խնդիրները մեծաւ մասամբ կը ծագին բնական իմաստասիրութենէն (Յունարէն՝ Φιλοσοφία της φύσης, Ֆիլիսոֆիա թիս ֆիսիս, երբեմն ալ կը կոչուի բնագիտութիւն) եւ բնազանցութենէն (Անգլերէն՝ Metaphysics)։
Սակայն, այս գործը կանխահասօրէն կ՛աւարտուի ԺԱ (21) կանոնով։ 


== Կանոնները ==
* Հայկական Թուային Համակարգով


== Տե՛ս նաեւ ==
Կարտեսականութիւն։
Նախա-Իսլամական Բանաստեղծութեան Մասին։
Կարտեսական Կասկած։
Կարտեսական Փիլիսոփայութեան Սկզբունքները (Սպինոզա)։
Փիլիսոփայութեան Սկզբունքներ (Տէքարթ)։
Ռուբէն Էճզաճեան

Ռուբէն Էճզաճեան, բնիկ նիկտեցի, ուր ծնած է 1878-ին։ Նախնական ուսումը ստացած է ծննդավայրին մէջ։ Ապա կը մտնէ Տարսոնի Գոլէճը, ուրկէ կ'անցնի Պէյրութի Ամերիկեան Համալսարանը եւ 1901-ին շրջանաւարտ կ'ըլլայ Դեղագործական բաժինէն։ Կը պաշտօնավարէ Հալէպ՝ Փայփըրի հիւանդանոցը՝ որպէս դեղագործ։ Պատերազմին կը ծառայէ թրքական բանակին մէջ, դեղագործ սպայի աստիճանով։ Այն ատեն է որ մեծ աջակցութիւն կ'ընծայէ հետզհետէ Սուրիա եկող մեր գաղթականական զանգուածներուն։ Զինադադարէն յետոյ կը հաստատուի Պէյրութ եւ կը բանայ իր դեղարանը։ Զբաղած է նաեւ հնութիւններու գործով։ Մահացած է Պէյրութ 1930-ին։ Ռուբէն Էճզաճեան տակաւին ծանօթ է զինք ճանչցողներուն որպէս անշահախնդիր, ճշմարիտ հայ։ Ունեցած է բազմամեայ եռանդուն ազգային գործունէութիւն։ Բարեկամներ եւ հիացողներ շիրիմ մը կանգնեցին իրեն համար։ Ամուսնացած է Հալէպի ծանօթ ընտանիքներէն Օր. Սաթենիկ Թօփճեանի: Ունեցած է երկու զաւակ՝ Պետրոս (պաշտօնեայ երկաթուղիի ընկերութեան մէջ) եւ Աստղիկ (այժմ Տիկ. Մանուկեան):
Փոլ Տոլան

Փոլ Տոլան (անգլերէն՝ Paul Dolan, 10 Մայիս 1968(1968-05-10), Լոնտոն, Միացեալ Թագաւորութիւն), բրիտանացի գիտնական, գրող եւ ակադեմական: Լոնտոնի տնտեսագիտութեան եւ քաղաքական գիտութիւններու դպրոցին մէջ վարքային գիտութիւններու բաժինի ղեկավար եւ փրոֆէսոր: 
Գիտնականին հետաքրքրութիւնները կապուած են երջանկութեան երեւոյթի ուսումնասիրութեամբ, անոր պատճառներուն եւ հետեւանքներուն ինչպէս անհատի, այնպէս ալ ընդհանրապէս հասարակութէան համար: 


== Գիրքեր ==
«Happiness by Design»,
«Happy Ever After»:


== Պարգեւներ ==
2002 թուականին ստացած է Ֆիլիփ Լեւերհուլմի մրցանակն առողջապահութեան տնտեսութեան մէջ ներդրած աւանդին համար, մասնաւորապէս՝ տարիներու ընթացքին կեանքի որակի վերաբերեալ հետազօտութեան ոլորտին մէջ կատարած աշխատանքին համար (QALY):
Բագրատ (անձնանուն)

Բագրատ, տարածուած հայկական արական անուն։ Բագարատ անուան ձեւափոխուած եւ տարածուած տարբերակն է: 
Գործածական է նաեւ վրացիներուն մէջ (վրաց.՝ ბაგრატ)

Լատինագիր ձեւը՝  PAKRAD 
Անունէ կազմուած մականուններ՝ Բագրատունի, Բագրատեան


== Անունը Կրողներ ==
Բագրատ Արազեան (1887 Երեւան-1957) ճարտարապետ
Բագրատ Էսդուքեան (ծն.1953 Իսթանպուլ) քիմիագէտ, «Ակօսի» բաժինի խմբագիր
Բագրատ Թեւեան (1893 Կ.Պոլիս-1967 Իսթանպուլ) գրող
Բագրատ Մելքոնեան (1935 Հալէպ-1991 Թաւրիզ) եկեղեցական գործիչ
Պատմական անուններ՝
Հայկական՝
իշխան Բագրատ Կամսարական (1090-ականներ-1117)
Վրացական՝


== Տե՛ս նաեւ՝ ==
Բագրատունիներու Թագաւորութիւն
Հուտա Սարարի

Հուտա Սարարի (16 Յունիս 1974(1974-06-16)), լիպիացի բանաստեղծ, լրագրող եւ փաստաբան։
Սարարին ծնած է Լիպիա, ուր ստացած է իր նախնական կրթութիւնն ու բարձրագոյն ուսումը։ 2003-ին ամուսնացած է լիպիացի լրագրող եւ գրող Մուճահէտ Ալ-Պուսիֆիին հետ։ 


== Ծանօթագրութիւն ==
1714 թուական

1714 թուական, ոչ նահանջ տարի, 18րդ դարու 14րդ տարին է


== Դէպքեր ==
Կը վերջանայ Փալամիտի բերդի  կառուցումը (յուն․՝ Παλαμήδι)․ կը գտնուի Նաֆփլիօ, Պելոպոնես, Յունաստան


== Ծնունդներ ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1714 ծնունդներ


== Մահեր ==
 Տե՛ս նաեւ՝ Ստորոգութիւն:1714 մահեր

Նոյեմբեր 22՝ Աղեքսանդր Ա. Ջուղայեցի (ծն.անյայտ), ամենԱնիկա Հայոց կաթողիկոս
Տռոն

Տռոնը առանց մարդու փոխադրամիջոց մըն է։ Ընդհանրապէս կը կառավարուի, հեռակառավարման վահանակով։ Կ՛ըլլայ 3, 4, 6 եւ կամ 8 մղիչներով։ Իւրաքանչիւր մղիչը իր մէջ կ՛ունենայ ելեկտրական շարժիչը, որպէսզի կարենայ թռչիլ։ Տռոնները կ՛օգտագործուին փնտռտուքի եւ փրկութեան աշխատանքներու մէջ։ 2013 թուականին, ձմեռը, Քանատա երթեւեկի արկած անցնող մէկը փրկուեցաւ գործիքին ջերմաչափի յատկութեան շնորհիւ։ Նաեւ վերջին տարիներուս կը գործածուի հրդեհ մարելու համար։ Տռոնը կրնայ օժտուիլ ճնշում եւ խոնաւութիւն չափող գործիքներով, որպէսզի սորվինք եղանակի կեցութիւնը։ Տռոններու շնորհիւ կարելի է որոշել նախատեսութիւնը թէ ո՛ր արտը ոռոգուած է, բերքերը որքան բուսած են եւ կամ վնասուա՞ծ են եւ կամ ոչ։


== Արտաքին Յղումներ ==
Պատմութեան եւ գիրերԱնգա յաջողութիւնը եւ անօդաչու գործիքներ, Tevfik Uyar, SavunmaSanayi.NET, 18 Temmuz 2010
անօդաչու գործիքներ 
VTOL İHA'lar
History of WWI-era UAVs - Remote Piloted Aerial Vehicles : The 'Aerial Target' and 'Aerial Torpedo' in the USA
"Human Pilots: Who Needs 'Em?" — Wired News, 23 November 2003
"Drone aircraft may prowl U.S. skies"- c|net News, 29 Mar 2006
Inside the Rise of the Warbots - Interview with Brookings Institution senior fellow Peter W. Singer about his book Wired for WarOrganizasyon ve güncel haberlerDefense Update reports about UAV employment in Persistent Surveillance
UAV Mission Management Research
Attopilot User Group
T Sagastumes Unmanned Aerial Vehicle Blog
Remote Control Aerial Photography Association
YellowPlane sUAS South African UAV
Energy Harvesting for Future UAVs.
Քանպերա

Քանպերա (անգլերէն՝ Canberra), Աւստրալիական միութեան (Աւստրալիա) մայրաքաղաք։ Բնակչութիւնը կը գերազանցէ 345 հազար մարդ, Քանպերան կը հանդիսանայ Աւստրալիոյ ամենամեծ քաղաքը, որ կը գտնուի մայր ցամաքի ներսը, այլ ոչ ծովափին։ Քաղաքը կը գտնուի Աւստրալիական մայրաքաղաքային տարածքի հիւսիսային մասը, Սիտնիէն 280 քմ հարաւ-արեւմուտք եւ Մելպուրնէն 650 քմ հիւսիս-արեւելք։


== Պատմութիւն ==
Յատուկ ստեղծուած է որպէս մայրաքաղաք։ Կառուցումը սկսած է 1913 թուականին։ 1927 թուականէն խորհրդարանի եւ կառավարութեան նստավայրն է։ Քանպերան սկզբնապէս եղած է Մոլոնկլօ գետի հատուածի անուանումը, որ դարձած է եւ տեղանքի անուանումը։ Այստեղ կառուցուած քաղաքն էլ ստացած է այս անունը, որու ստուգաբանութիւնը ոմանք կը կապեն բնիկներու «Հաւաքատեղի» բառի հետ։


== Բնակչութիւն ==


== Քոյր քաղաքներ ==
Քանպերան հետեւեալ քաղաքների քույր-քաղաքն է՝

Կաղապար:Country data Ճապոնիա Նարա, Ճապոնիա
 Չինաստան Պեկին, Չինաստան (14 սեպտեմբեր 2000)


== Արտաքին յղումներ ==
Туристическая информация о Канберре
Արիստակէս Գասպարեան

Արիստակէս Գասպարեան (1861, Ատանա, Օսմանեան Կայսրութիւն - 1915), ազգային գործիչ։
1880-1991, ազգային պետական եւ առեւտրական զանազան պաշտօններ վարելէ ետք՝ իրաւաբանական ասպարէզ ընդգրկելով հաստատուած է Պոլիս, ուր մնաց մինչեւ իր տարագրումը։ Ազգային երեսփոխան ընտրուած է Ատանայէն եւ անդամակցած՝ այլեւայլ յանձնաժողովներու: 1880-էն մինչեւ 1910, լուրջ յօդուածներ հրատարակած է «Մանզումէ»ի, «Մէճմ Ախպար»ի, «Բիւզանդիոն»ի եւ «Սուրհանդակ»ի մէջ ընկերային քննադատական հարցերու շուրջ։ Բոլոր երկերը օրէնսգիտական եւ թրքերէն են, որոնք մեծ մասամբ տպագրուած են։


== Աղբիւրներ ==
Յուշարձան տասնմէկ, Թէոդիկ Կ.Պոլիս, 1945 «Արզուման» հրատարակչութիւն