Մուշեղ Ս. Արք. Մարտիրոսեան

Բարձր. Տ. Մուշեղ Ս. Արք. Մարտիրոսեան, աւազանի անունով Սարգիս, ծնած է Պէյրութ (Լիբանան): Նախնական կրթութիւնը ստանալէ ետք Ազգ. Նուպարեան Վարժարանին մէջ, Հոկտեմբեր 1969-ին կ'ընդունուի Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան դպրեվանքը, Անթիլիաս։ Յունիս 1974-ին, Ժառանգաւորաց բաժինը աւարտելէ ետք կը ձեռնադրուի սարկաւագ, ձեռամբ՝ Տ. Արտաւազդ Ս. Արք. Թրթռեանի։ Իսկ դպրեվանքի Ընծայարանի բաժինը աւարտելէ ետք, Մայիս 1976-ին կուսակրօն քահանայ կը ձեռնադրուի ձեռամբ Տ. Ղեւոնդ Ս. Արք. Չէպէեանի։
Որպէս Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան Միաբանութեան անդամ, իր ծառայութիւնը կը բերէ Կաթողիկոսարանին մէջ, ստանձնելով Փոխ Լուսարարապետի պաշտօնը, ինչպէս նաեւ երջանկայիշատակ Տ. Տ. Խորէն Ա. ու Գարեգին Բ. Կաթողիկոսներու (հետագային Կաթողիկոս Ամենայն Հայոց) քարտուղարի պաշտօնը Դիւանատունէն ներս։ Դպրեվանքին մէջ կը դառնայ Տեսչութեան անդամ եւ դասատու, նոյն ատեն դասաւանդելով Ազգ. Մարտիկեան Վարժարանին մէջ։


== Թեմական Ծառայութիւններ ==
Յունուար 1979-ին, կը նշանակուի Հոգեւոր Հովիւ Թեսաղոնիկէի Հայոց (Յունաստան), ուր երեքուկէս տարի հովուական արդիւնաւոր գործունէութիւն կ'ունենայ։
Դեկտեմբեր 1979-ին, կը ստանայ Վարդապետական Աստիճան, Եղիշէ Պատմիչի ըստ Յովհաննու Աւետարանի մեկնութեան թարգմանութիւնն ու քննական վերլուծումը որպէս վարդապետական թեզ ներկայացնելէ ետք։ Իր հովուութեան տարիներուն, Թեսաղոնիկէի Արիստոտէլեան Համալսարանի մէջ կը հետեւի Յունարէն լեզուի եւ Փիլիսոփայութեան նիւթերուն։ Իր բարձրագոյն ուսման համար շրջան մը կ'աշակերտի Պէյրութի Հայկազեան Համալսարանին:


== Արեւմտեան Թեմին Մէջ ==
1982-էն ի վեր կը ծառայէ Հիւսիսային Ամերիկայի Արեւմտեան Թեմին մէջ, որպէս Առաջնորդի օգնական, եւ կը ստանձնէ հովուական եւ տեսչական պաշտօններ։
1987-ին, որպէս գնահատանք իր ծառայութեան, կը ստանայ Ծայրագոյն վարդապետութեան աստիճան, ձեռամբ՝ Տ. Տաթեւ Ս. Արք. Սարգիսեանի։ Յաջորդ տարիներուն, որպէս Հոգեւոր Տեսուչ Օրէնճ Քաունթիի Ս. Քառասնից Մանկանց եկեղեցւոյ, բեղուն գործունէութիւն կ'ունենայ, պայծառացնելով եկեղեցւոյ ու գաղութի կեանքը։
Ան հրատարակած է կրօնաշունչ քարոզներու երկու հատորներ։
Առաջնորդական պաշտօնին կոչուելէ առաջ, Արեւմտեան Թեմէն ներս մասնակցած է Առաջնորդարանի աշխատանքներուն եւ ծրագիրներուն. եղած է Երեսփոխանական Ժողովի անդամ, ինչպէս նաեւ Կրօնական Ժողովի անդամ եւ ատենապետ. 1991-էն մինչեւ Առաջնորդ իր ընտրութիւնը, վարած է Թեմիս Առաջնորդական Փոխանորդի պաշտօնը։ Իր այս պաշտօններուն կողքին, երկու տարի կը հետեւի Fuller Theological Seminary-ի Աստուածաբանական դասընթացքներուն, որպէս թեկնածու Մագիստրոսի Տիտղոսին (M.A.):
Նոյեմբեր 1995-ին, Արեւմտեան Թեմի Խառն Ժողովի լիագումար նիստին, Մուշեղ Ծ. Վրդ. Մարտիրոսեան միաձայնութեամբ կ'ընտրուի Թեմի Առաջնորդական Տեղապահ։
3 Մայիս 1996-ին, Հիւսիսային Ամերիկայի Արեւմտեան Թեմի 24-րդ Երեսփոխանական Ժողովին, Գերպ. Տ. Մուշեղ Ծ. Վրդ. Մարտիրոսեան ձայներու բացարձակ մեծամասնութեամբ Հիւսիսային Ամերիկայի Արեւմտեան Թեմի Առաջնորդ կ՚ընտրուի։
22 Յունիս 1997-ին, Առաջնորդ Սրբազանը արժանացաւ եպիսկոպոսական ձեռնադրութեան եւ օծման, ձեռամբ Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Ս. Աթոռի գահակալ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Արամ Ա. Կաթողիկոսի, Անթիլիասի Մայր Տաճարին մէջ։
Մայիս 2000-ին, Թեմիս Ազգային Երեսփոխանական Ժողովը իր 28րդ նստաշրջանին երկրորդ շրջանի մը համար Առաջնորդ ընտրեց Մուշեղ Սրբազանը։
Գնահատելով Առաջնորդութեան տարիներու իր աշխատանքները եւ Արեւմտեան Թեմի զարգացման մէջ իր ունեցած ներդրումը, Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Արամ Ա. Կաթողիկոս, 28 Մայիս 2003 թուակիր Սրբատառ Կոնդակով մը Առաջնորդ Սրբազանին շնորհեց Արքութեան տիտղոս ու պատիւ։
Արեւմտեան Թեմի Ազգ. Երեսփոխանական Ժողովը, իր Մայիս 2004 թուականի նիստին, միաձայնութեամբ Առաջնորդ վերընտրեց Բարձր. Տ. Մուշեղ Արք. Մարտիրոսեանը, չորս տարուան պաշտօնավարութեան երրորդ շրջանի մը համար։ Իսկ 2008-ին, ան Առաջնորդ վերընտրուեցաւ չորրորդ շրջանի մը համար։ 2012-ի Ապրիլին, Մուշեղ Սրբազանը թեմակալ Առաջնորդ վերընտրուեցաւ հինգերորդ շրջանի մը համար։


== Շինարարական ու Եկեղեցական Իրագործումներ ==
Արեւմտեան Թեմին իր մատուցած բազմաթիւ ծառայութիւններուն շարքին, Բարձր. Տ. Մուշեղ Արք. Մարտիրոսեան կատարեց կարեւոր իրագործում մը, որ անկիւնադարձային ու պատմական նշանակութիւն ունի Թեմիս պատմութեան մէջ։
Առաջնորդ իր ընտրութենէն ետք, ան ունէր գլխաւոր մտասեւեռում մը՝ Ազգային Առաջնորդարանը օժտել նոր ու ընդարձակ Առաջնորդարանով մը, նկատի ունենալով, որ մեր գաղութը արագ աճ կ'արձանագրէր ու նախկին Առաջնորդարանը ի վերջոյ անբաւարար պիտի ըլլար աշխատանքներուն տարողութեան։ Այս նպատակով, Առաջնորդ Սրբազանին աշխատանքներուն մէջ կարեւոր տեղ ունեցաւ նոր Առաջնորդարանի ծրագիրին հետապնդումը։
Ազգային Վարչութիւններու յաջորդական կազմերու հետ գործակցաբար, Առաջնորդ Սրբազանը ստեղծեց Ազգ. Առաջնորդարանի Շէնքի Հիմնադրամը, որուն ուռճացման համար, ապահովեց ազնիւ բարերարներու մասնակցութիւնը։
2002 տարին եղաւ այս ծրագիրին իրականացման տարին։ Արդարեւ, կարելի եղաւ ապահովել յարմար շէնք մը, որուն մէկ բաժինին նախնական պատշաճեցումէն ետք, Ազգ. Առաջնորդարանին գրասենակները Փետրուար 2003-ին փոխադրուեցան նոր շէնքը (6252 Honolulu Avenue, La Crescenta, CA 91214):
Շինարարական աշխատանքները սկսան 2004-ի վերջերուն եւ ամբողջական թափ առին 2005-ի Փետրուարին, հարկադրելով, որ Ազգ. Առաջնորդարանի գրասենեակները առժամաբար տեղափոխուին Ս. Նահատակաց եկեղեցի։ 2005-ի Հոկտեմբերին, Ս. Աթոռոյս գահակալ Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Արամ Ա. Կաթողիկոս, Թեմիս շնորհած հովուապետական այցելութեան առիթով, կատարեց նոր շէնքի տնօրհնէքն ու Ս. Տրդատ եւ Ս. Աշխէն Մատրան օրհնութիւնը։ Շէնքի շինարարական աշխատանքներուն ամբողջացումէն ետք, Ազգ. Առաջնորդարանի գրասենեակները 2007-ի Փետրուարին վերստին սկսան գործել նորակառոյց շէնքին մէջ։ 6 Մայիս 2007-ին, տեղի ունեցաւ նորակառոյց շէնքին պաշտօնական բացումը։
Ընթացիկ աշխատանքներու կողքին, Ազգ. Առաջնորդարանը դարձած է մշակութային, ազգային ու ժողովական կեանքի հիւրընկալ։
Վերջին տարիներու իրագործումներուն շարքին արձանագրենք նաեւ Փասատինայի մեր գաղութը սեփական եկեղեցիով մը օժտելու քայլը։ Արդարեւ, Փասատինայի գաղութը տարիներէ ի վեր կը հետապնդէր սեփական եկեղեցի մը ունենալու ծրագիրը, որ իր կարգին իրականացաւ 2002 թուականի աշնան։ Շնորհիւ Առաջնորդ Սրբազանին ճիգերուն եւ ազնիւ բարերարներու զօրակցութեան, կարելի եղաւ ապահովել եկեղեցւոյ յարմարութեամբ շէնք մը, որուն նախնական պատշաճեցումէն ետք, եկեղեցին գործունեայ դարձաւ 2003-ի Փետրուարին: Անիկա կը կարօտէր բարեփոխումներու եւ պատշաճեցումներու։ Շնորհիւ Ազգ. Առաջնորդարանին հետ իրերայաջորդ հոգաբարձութեանց ու մեր ժողովուրդին սերտ գործակցութեան, շինարարական ծրագիրը հանգրուան առ հանգրուան իրականացաւ. կառոյցը օժտուեցաւ գմբէթով ու զանգակատունով։ Վեհափառ Հայրապետը, 2005-ի Հոկտեմբերի իր այցելութեան օրերուն, կատարեց նաեւ Ս. Սարգիս եկեղեցւոյ օծումը։
Առաջնորդ Սրբազանի պաշտօնավարութեան շրջանի իրագործումներէն է նաեւ Լաս Վեկասի ծխական համայնքի վերակազմակերպումն ու Ս. Կարապետ եկեղեցւոյ հիմնադրութիւնը։ Արդարեւ, Լաս Վեկասի ծխական յանձնախումբին ճիգերուն շնորհիւ եւ բարերար Լէրի Պարնզի աջակցութեամբ, 2009-ի Դեկտեմբերին ձեռք բերուեցաւ կալուած մը, որուն վրայ բարձրացաւ Ս. Կարապետ եկեղեցին ու կողքի սրահը, որ կոչուած է դառնալու մշակութային կեդրոն մը։ Ս. Կարապետ եկեղեցւոյ շինութիւնը իր լրումին կը հասնի 2013-ի սկիզբներուն։
Շինարարական աշխատանքներով հարստացան նաեւ մեր կրթական հաստատութիւնները։ Ֆերահեան Ազգային Վարժարանի Էնսինոյի համալիրը ունեցաւ նոր կառոյց մը, «Եղիա Սարաֆեան» անունով, որ բարձրացաւ վարժարանին առաջին շէնքին վայրը, նկատի ունենալով, որ շուրջ 25 տարուան կեանք ունեցող հին շէնքը կը կարօտէր հիմնական նորոգութեան։ Այդ շէնքը կը պարփակէ նաեւ Ս. Նահատակաց եկեղեցւոյ գրասենեակն ու միութենական գրասենեակներ։ 2005-ի վերամուտին, վարժարանին Նորթ Հիլզի համալիրը իր կարգին օժտուեցաւ վերանորոգուած շէնքով մը, որ պիտի պարփակէ վարժարանին մանկամսուրը, ՀՕՄի Աշխէն Փիլաւճեան Մանկամսուր անունով։
Ազգային Ալեք Փիլիպոս երկրորդական վարժարանը օժտուեցաւ փակ մարզարանով մը, «Ներսէս Թաշճեան մարզասրահ»ը եւ արդիական գրադարանով մը, որոնք նպաստ բերին վարժարանի ուսումնական ու կրթական վիճակի բարելաւման։
Նշենք նաեւ, որ Ս. Նահատակաց կողքին կանգնող Ֆերահեան վարժարանի նախակրթարանը ունեցաւ բարերար մը՝ Տոքթ. Վաչէ Գապայեանն ու Տիկինը՝ Շուշիկ։ Անոնց բարերարութեան շնորհիւ, նախակրթարանի Նորթ Հիլզի բաժինը անուանուեցաւ անոնց մօր՝ հանգուցեալ Մարի Գապայեանի անունով։
Վարժարաններու շրջագիծէն ետք բարեփոխութեանց ու նորարարութեանց շարքին յիշատակելի է Ազգ. Արի Կիրակոս Մինասեան վարժարանի մարզադաշտը։
Կրթական ծառայութիւններու մարզին մէջ, յիշատակութեան արժանի են շարք մը կրթական հիմնադրամներ, որոնք հաստատուած են Առաջնորդ Սրբազանի պաշտօնավարութեան օրով եւ որոնցմէ կրթանպաստ կը տրամադրուի արժանաւոր ուսանողներու։
Այս ծիրին մէջ յիշատակութեան արժանի են նաեւ մեր կարգ մը եկեղեցիներու շրջափակներուն մէջ կանգնած յուշարձանները, խաչքարերն ու նմանօրինակ այլ կառոյցները, որոնք հայկական դարաւոր աւանդութեանց ներկայութիւնը կը բերեն մեր ազգային շրջափակերուն։ Այս ծրին մէջ, յիշատակութեան արժանի են Մոնթեպելլոյի Ս. Խաչ Մայր տաճարին, Հոլիվուտի Ս. Կարապետ Մայր եկեղեցւոյ, Էնսինոյի Ս. Նահատակաց եւ Կլենտէյլի Ս. Աստուածածին եկեղեցիներու շրջափակերուն մէջ կանգնած խաչքարերն ու յուշակոթողները։


== Ծխական Նոր Համայնքներ ==
Շինարարական այս աշխատանքներուն կողքին, վերջին տարիներու իրագործումներուն շարքին կարեւոր տեղ ունին ծխական նոր համայնքներու ստեղծումը, յատկապէս կարգ մը հեռակայ շրջաններու մէջ։
Արեւմտեան մեր Թեմը տարիներէ ի վեր հոգեւոր մատակարարութիւն կը տրամադրէ հայաշատ այն գաղութներուն, որոնք կ՚իյնան Արեւմտեան մեր Թեմի տարածքին մէջ եւ սակայն, կը գտնուին հայահոծ աւաններէն հեռու շրջաններու մէջ, ինչպիսին են Եութայի, Քոլորատոյի, Նեւատայի, Օրեկընի, Արիզոնայի մեր գաղութները։ Այս շրջաններէն՝ Քոլորատոյի հայութիւնը 2004-ի առաջին ամիսներուն ձեռնարկեց ծխական կազմակերպ համայնքի մը վերածման քայլերուն եւ որդեգրեց կանոնական քայլերը։ Շրջանը դարձաւ պաշտօնական եկեղեցի, ստանալով Քոլորատոյի եւ Ռաքի Մաունթըն շրջանի Հայց. Առաքելական եկեղեցի անունը։
Մօտաւորապէս տարի մը ետք, 2005-ի առաջին ամիսներուն, նմանօրինակ քայլեր առին Ռիվըրսայտ գաւառի ու Քրեսենթա Հովիտի հայութիւնը, որոնք յաջորդաբար դարձան ծխական համայնքներ, կազմելով իրենց վարչական մարմինները։
Յիշատակութեան արժանի է նաեւ Լաս Վեկասի ծխական համայնքին ապրած յառաջդիմութիւնը։ Անցեալ տասնամեակներուն, Լաս Վեկաս ունէր ծխական յանձնախումբ, որ Ազգ. Առաջնորդարանին հետ գործակցաբար կը հետեւէր գաղութի հոգեւոր մատակարարման գործին։ Ծխական յանձնախումբը վերակազմուեցաւ 2008-ին, եւ շուտով անցաւ աշխոյժ աշխատանքի, իրականացման ճամբու մէջ դնելով եկեղեցի-համայնքային կեդրոն համալիրին ծրագիրը (որուն անդրադարձանք նախապէս)։


== Աղբիւրներ ==
Առաջնորդարան Հայոց Ա.Մ.Նահանգներու Թեմի Պաշտօնական կայքէջ.