armvectores/hyw_wikipedia_2023 huggingface dataset:
Զիհնի Միհրան էֆենտի

Զիհնի Միհրան էֆենտի, հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Զիհնի Միհրան էֆենտին ծնած է Կ. Պոլ­իս։ Դեղագործական կրթութիւն ստացած է եւ աշխատած՝ որպէս դեղագործ։ 1914 թուականին՝ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, զօրակոչուած է Օսմանեան բանակ եւ Կարնոյ մէջ, որպէս դեղագործ ծառայած է տեղակալի աստիճանով։
Մահացած է 1915 թուականի Փետրուար 27 (Մարտ 12)-ին, ժանտախտէ։


== Գրականութիւն ==
Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
Յարման Արսէն, Հայերը Օսմանեան առողջապահութեան ծառայութեան մէջ եւ պատմութիւն սուրբ Փրկիչ հայոց հիւանդանոցի (թուրքերէն), Սթանպուլ, 2001։


== Աղբիւրներ ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Խաչքար-Յուշարձան Աղօթքի Եւ Ուխտի (Էջմիածին)

«Խաչքար-յուշարձան աղօթքի եւ ուխտի» կամ «Խաչքար աղօթքի եւ ուխտի, ի յիշատակ 1915-ի չարագործութեան զոհ դարձած հայերուն», խաչքար-յուշարձան էջմիածնի Մայր Տաճարին հիւսիսային մասին մէջ։ Ցեղասպանութեան հայ նահատակներուն նուիրուած առաջին յուշարձանն է Հայաստանի մէջ։ Կառուցուած է Հայկական Ցեղասպանութեան 50-ամեայ տարելիցի առթիւ։


== Պատմութիւն ==
Հայկական Ցեղասպանութեան զոհերու յիշատակը յաւերժացնող խաչքար-յուշարձանը կանգնեցուած է 1965-ին, էջմիածնի Մայր Տաճարի հիւսիսային մասը, Ամենայն հայոց կաթողիկոս Վազգէն Առաջինի որոշմամբ։ Յուշարձանը իր ծաւալային յօրինուածքով աստիճանաձեւ պատուանդանին կանգնեցուած բազալտէ կոթող է՝ ամբողջութեան մէջ կուռ ներդաշնակուած տարբեր նկարուածքի եւ կտրուածքի բազմաթիւ խաչքարերով։ Կոթողին հակադիր երեսին հայոց պետականութեան աւանդական խորհրդանիշ՝ արծիւ, սուր եւ վահանի բարձրաքանդակ պատկերն է։ Վահանին բոլորակին արձանագրուած են տեղանուններ՝ Հաճըն, Եդեսիա, Զէյթուն, Մուսա լեռ, Վան, Շատախ, Շապին Գարահիսար, Մարաշ, Սարդարապատ, Սասուն, ուր հայ բնակչութիւնը հերոսաբար դիմադրած է ջարդարարնեուն։


== Հեղինակներ ==
Ճարտարապետ՝ Ռաֆայէլ Իսրայէլեան
Քանդակագործ՝ Արա Յարութիւնեան


== Պատկերասրահ ==
Լեւոն Վարդանեանց

Լեւոն Արսէն Վարդանեանց, 28 Սեպտեմբեր 1893, Եկատերինոտար (ներկայիս՝ Քրասնոտար)— 18 Մայիս, 1971, Լենինգրադ (ներկայիս՝ Սանկտ Փիթըրսպուրկ)), հայ խորհրդային երկրաբան։ Երկրաբանահանքաբանական գիտութիւններու բժիշկ (1939), բրոֆէսոր (1940)։ Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութեան Գիտութիւններու ակադեմիայի թղթակից անդամ (1945)։


== Կենսագրութիւն ==
Լեւոն Վարդանեանցը 1918-ին աւարտած է Տոնի բոլիտեխնիկական հիմնարկի լեռնային կաճառը (Նովոչերկասկ)։ 1921-1923 թուականներուն աշխատած է Հարաւ-արեւելք մարզային վարչութեան մէջ (Կրասնոդար), ապա դասաուանդած է Դոնի բոլիտեխնիկական հիմնարկին մէջ։
1927-1931 թուականներուն աշխատած է Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւններու Միութիւն երկրբ․ կոմիտէի մէջ, 1932-1936 թուականներուն՝ Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետութիւններու Միութիւն Գիտութիւններու ակադեմիա սէյսմոլոկիական հիմնարկին մէջ, 1936 թուականէն՝ ՀԵՒ-ի մէջ (Լենինկրատ)։ Հայրենական Մեծ պատերազմի (1941-1945) տարիներուն աշխատած է Հիւսիսային Կովկասի, այնուհետեւ Ուզպեքստանի երկրաբանական վարչութիւններուն մէջ։ Ուսումնասիրած է Անդրպայքալի, Վրաստանի, Հայաստանի, Թուրքիոյ օգտակար հանածոներով հանքավայրերու երկրբ․ կառուցուածքը։
Վարդանեանցը հեղինակ է բազմաթիւ գիտական աշխատութիւններու, որոնք նուիրուածեն Կովկասի, Միջին Ասիոյ եւ Խորհրդային Միութեան եւրոպական մասի երկրաբանութեան, ինչպէս նաեւ բիւրեղաօպտիկայի, հանքապանութեան, քարաբանութեան տեսական հարցերու մշակմանը։ Վարդանեանցի հետազոտութիւններուն մէջ պարզորոշ կ'ուրուագծեն երեք հիմնական ուղղութիւններ, ա․ Կովկասի երկրաբանութիւն, բ. ֆեոդորովեան մեթոտի տեսութիւն, գ․ Արեւելա-Եւրոպական բլադֆորմի բիւրեղային հիմքի պետրոլոգիա։
Վարդանեանցը կազմած է Կովկասի յուրօրինակ տեկտոնական քարտէսը, ամփոփած այդ ռեգիոնի սէյսմատեկտոնիկան, մանրամասն ուսումնասիրել անոր գեոմորֆոլոգիան եւ չորրորդական երկրաբանութիւնը։ Վարդանեանցի ղեկավարութեամբ ստեղծուած են ԱրեւելաԵւրոպական բլատֆորմի հիմքի առաջին երկրորդ քարտէսները, որոնք քննարկուած են Երկրաբանական միջազգային քոնկրէսի XXI նստաշրջանին մէջ (1960, Քոփընհակըն)։ Պարգեւատրուած է Լէնինի եւ Աշխատանքային կարմիր դրօշի շքանշաններով։
Վարուժան Վահագնեան

Վարուժան Վահագնեան (ծնած է 1950-ին Գասթամոնուի (Սեւ Ծովեան շրջան) մէջ), բուն անունով՝ Վարուժան Պարըշ։
Նախակրթութիւնը ստացած է ծննդավայրին մէջ, եւ ապա Իսթանպուլ՝ Պէզճեան Մայր վարժարանին մէջ։ Շրջանաւարտ է Ս. Խաչ Դպրեվանքէն։ Հետեւած է Իսթանպուլի համալսարանի գրականութեան ճիւղին եւ վկայուած է արուեստի ճիւղէն, իբրեւ աւարտաճառ ներկայացնելով «Istanbul Surlari Icinde Sekiz Ermeni Kilisesi» (Իսթանպուլի պարիսպներէն ներս գտնուող ութ հայկական եկեղեցիներ) ուսումնասիրութիւնը, որ գիտաշխատող Էլմոն Գարօղլու-Հանչչէրի կողմէ հայերէնի վերածուած լոյս տեսաւ "Նոր Սան" պարբերաթերթի յաջորդական համարներուն մէջ։
Գրած է հայերէն եւ թրքերէն բանաստեղծութիւններ, հայերէն բանաստեղծութիւնները լոյս տեսած են "Մարմարա"յի եւ "Նոր Սան"ի մէջ, իսկ թրքերէն բանաստեղծութիւնները ամփոփած է երկու հատորներու մէջ։ Հրատարակուած հայերէն գիրք չունի, սակայն լուսապատճէնուած բազմաթիւ գգրքոյկներ պատրաստած է ոմանք՝ առանց խորագրի։ Ներկայիս կը պաշտօնավարէ գրատան մը մէջ։


== Հրատարակուած գործեր ==
Suyu Arayan Ates (թրքերէն, բանաստեղծութիւն) - Իսթանպուլ, 1999։
Kirmizi Karinca Baslarken (թրքերէն, բանաստեղծութիւն) - Իսթանպուլ, 1999։
Էմմի Ռասըմ

Էմանուէլ Կրէյ «Էմմի» Ռասըմ (12 Սեպտեմբեր 1986(1986-09-12), ), Ամերիկացի դերասանուհի, բեմադրիչ եւ երգչուհի մըն է: Ամէնէն շատ ճանչցուած է իր Ֆիոնա Կալակըրի դերով Ամերիկեան տրամա Shameless հեռուստաշարին մէջ: Ռասըմ գլխաւոր դերեր ստանցնած է բազմաթիւ ֆիլմերու մէջ, ինչպէս Songcatcher (2000), An American Rhapsody, (2001) եւ Passionada (2002): Իր Mystic River (2003) ֆիլմի դերով ստացաւ հռչակ: Ան նաեւ գլխաւոր դերեր ստանցած է The Day After Tomorrow (2004) եւ The Phantom of the Opera (2004), Poseidon (2006), Dragonball: Evolution (2009), Dare (2009) Beautiful Creatures (2013), Before I Disappear (2014), You're Not You (2014) and Comet (2014) ֆիլմերուն մէջ:
Ռասըմի առաջին ձայնասկաւառակը՝ Inside Out լոյս կը տեսնէ 2007-ին: Ան նաեւ 2013-ին թողարկած է ուրիշ երկու աւելի քիչ հռչակ ունեցող ձայնասկաւառակներ՝ Carol of the Bells եւ Sentimental Journey:


== Վաղ Կեանք ==
Ռասըմ ծնած է Մանհաթըն, Նիւ Եորք Սիթի, ԱՄՆ: Ան միակ զաւակն է Շերըլ Ռասըմի՝ ամուսնալուծուած նկարիչ մօր մը: Իր ծնողքը կ'ամուսնալուծուին երբ իր մայրը յղի էր: Ռասըմի մայրը Ռուսական-Հրեական ծիներ ունի, իսկ հայրն ալ Անգլիական-Հոլլանտական: Ռասըմ ինքզինք կը համարէ Հրեայ եւ կը հետեւի հրեական աւանդոյթներուն: Ան իր մեծմօր անունը ժառանգած է: Ան ընտանեկան կապեր ունի աշխարհահռչակ Վերա Ուենկի հետ՝ Ուենկը ամուսնացած է Ռասըմի զարմիկին հետ:


== Ֆիլմագրութիւն ==


== Մրցանակներ եւ Պաշտօնակարգումներ ==
Կաղապար:BLP unsourced section


== Երգի Գործ ==


=== Ձայնասկաւառակներ ===


=== Երգեր ===


=== Երգի տեսահոլովակ ===
Տիգրան Փոթուգեան

Տիգրան Փոթուգեան Նազարէթի (կամ՝ Փոթուկեան, հաւանաբար 1883, Սեբաստիա, Սեբաստիոյ նահանգ- 20 Դեկտեմբեր 1915), հայ բժիշկ։


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է հաւանաբար 1883 թուականին Սեբաստիոյ նահանգի կեդրոն՝ Սեբաստիա քաղաքին մէջ։ 1908 թուականին աւարտած է Պէյրութի Սեն Ժոզեֆ ֆրանսական համալսարանի բժշկական բաժինը։ Գայատիպի կայարանի բժիշկ աշխատած է։
1915 թուականի Դեկտեմբեր 20-ին սպանուած է կամ մահացած ժանտախտէ՝ 32 տարեկան հասակին։


== Գրականութիւն ==
Հայ բժշկութեան տուած զոհերը, ցուցակագրուած վաւերական փաստերով, Կ. Պոլիս, 1919։
Գուժկան Սեբաստիոյ (Կարապետ Գաբիկեան), Եղեռնապատում Փոքուն Հայոց եւ նորին մեծի մայրաքաղաքին Սեբաստիոյ, Պոսթըն,1924։
Խաչատրեան Լ. եւ Բաբլումեան Ա., Ցուցակ հայոց ցեղասպանութեան զոհերի (1915-1923), գիրք 1, Սեբաստիայի նահանգ, Ե., 2004։


== Աղբիւր ==
Յարութիւն Մինասեան,  Օսմանեան կայսրութիւնում  Թուրքիայի Հանրապետութիւնում բռնաճնշումների եւ ցեղասպանութեան ենթարկուած հայ բժիշկներ, Երեւան, «Լուսաբաց», 2014 — 520 էջ։
Էօզէր Անդան

Կաղապար:Ոճ

Անդան Էօզէր, ծնած է Պոլիս։ Աւարտած է Առեւտրական բարձրագոյն վարժարանը։ Գրելու է սկսած է 1940-ին «Երջանիկ» տարեգիրքերուն մէջ։ Իր առաջին Թատէրախաղը «ՊուզՏօլապը» ներկայացուած է Իսթանպուլի Պետական Ձայնասփիւռէն։
Իր պատմուածքներէն Գողը առաջին մրցանակի արժանացած է Կեդրոնական Սասնուց Միութեան պատմուածքներու մրցանքին։
Իր Սառնադարան թատէրգութիունը հայերէնի արգմանուած է եւ ներկայացուած՝ Թորոնթոյի մէջ։
Ա․ Էօզէր կ՛աշխատակցի Պոլսահայ Թերթերու եւ հանդէսներու։


== Գործեր ==
Հրատարակած է հետեւեալ հատորները Պոլսոյ մէջ․ Ահա Այսպէս(բանաստեղծութիւններ, 1953), Ծածուկ Իրականութիւններ(Պատմուածքներ․ 1984 Ա․ տպագրութիւն,1990 Բ․ տպագրութիւն), Առանձնութիւն(բանաստեղծութիուններ, 1984), Եւ (պատմուածքներ, 1990)։
Բազմակողմանի ծիրքերով ու գրելու բացառիկ դիւրութեամբ օժտուած կարեւոր արժէք մըն է Անդան Էօզէր․ Թէ՛ բանաստեղծութեան եւ թէ նորաւիպագրութեան մարզերուն մէջ ժողովրդականութիւն շահած սիրելի դէմք մը։
Իր բանաստեղծութիւնները մեծ հաճոյքով կը կարդացուին․ պատմուածքները սրտագրաւ են իրենց անկեղծութեամբ ու սրամտութեամբ։ Իր գլխաւոր հերոսները կը կազմէն առ հասարակ ղրկեալ եւ անիրաւուած մարդիկը։ Միւս կողմէ կը մարմնացնէ հարուստն ու ագահը, որ գիտէ շահագործել իրմէ տկարնենը։ Իր լեզուն ժողովրդական է ու դիւրամատչելի։
Ռոզի Արմէն

Ռոզի Արմէն (ֆրանսերէն՝ Rosy Armen, իսկական անունը՝ Ռոզի Խուրշուտ Յովհաննիսեան, ծն. 1 Մայիս 1939, Փարիզ), ֆրանսահայ երգչուհի։ Կ'երգէ հայերէն, ֆրանսերէն, սպաներէն, իտալերէն եւ գերմաներէն: Պարգեւատրուած է ՀՀ սփիւռքի նախարարութեան «Կոմիտաս» մետալով:


== Կենսագրութիւն ==
Նախիջեւանի մէջ ծնած Խուրշուտ Յովհաննիսեանը եւ Անգարայի արուարձաններէն՝ Սթանոզի մէջ ծնած Նուրան Ալոզեանը, Մեծ եղեռնէն ետք 1920-ական թուականներուն կը գաղթեն Փարիզ ու ետքը հանդիպելով՝ ընտանիք կը կազմեն։
Ռոզիի ծնողները կը ցանկային, որ իրենց դուստրը բժիշկի մասնագիտութիւնը ընտրէր, սակայն 4-ամեայ Ռոզին սկսաւ երգել ու սէրը դէպի երաժշտութիւնն ու կատարողական արուեստը՝ յաղթեց, եւ Ռոզի Յովհաննիսեանը (այնուհետեւ Պետրոսեան) վերջնականապէս ընտրեց երգի ուղին, կնքելով իրեն Ռոզի Արմէն։
1971 թուա­կա­նին Ռո­զի Ար­մէն Խու­լիօ Իկ­լե­սիա­սի հետ ձայ­նագ­րած է Gwendoline ալ­պո­մը, ո­ր մինչ այժմ կը հան­դի­սա­նայ երգ­չու­հիի այ­ցե­քար­տը:
2015 թուականին Հանրապետութեան տօնի առթիւ Ռոզի Արմէնին շնորհուած է «Պատուոյ շքանշան»:


== Սկաւառակներ ==


=== Մեներգութիւններ ===
Moi qui t'aimais (Vogue, 1961)
Né pour moi (Vogue, 1961)
Cuando calienta el sol (Vogue, 1962)
Tu croiras (Vogue, 1962)
La dernière étoile (Vogue, 1963)
Prenez garde (Vogue, 1963)
Yes mi siroun (Vogue, 1964)
Si j'étais sûre (Polydor, 1964)
La grande Russie (CBS, 1965)
Bons baisers de Russie (CBS, 1965)
Le jeu des amoureux (CBS, 1966)
Dele divané (Top 4, 1966)
L'âme slave (Top 4, 1966)
Le ciel, la Terre et l'amour (Top 4, 1966)
Le première fois (CBS, 1966)
Ailleurs qu'à Paris (Melodia, 1967)


=== Երգեր՝ հայերէնով ===
Պլպուլ
Նուպար, Նուպար
Ես Մի Սիրուն
Օրօր, օրօր
Մարտիկի Երգեր
Երեւան
Պանդխտութեան Անապատում
Վայրի Ծաղիկ
Ես Պլպուլ Եմ
Թամփը Ձեռին
Հինգալա
Գիշեր Ցերեկ


=== Ալպոմներ ===
Rosy Armen (Vogue, 1963)
Rosy Armen (Melodia, 1967)
Si on se ressemble (Columbia, 1968)
Gwendolyne (Columbia, 1971)
Երեւան (Iberia, 1972)
Rosy Armen (Ambar, 1972)
Պլպուլ (Arka, 1981)
Aranjuez (Arka, 1982)
Hier et demain (PSI International, 1986)
Armenia (1992)
Le top de l'Arménie (PSI International, 1996)
Մի Սիրտ Ունեմ (Atlantis Records, 2001)


== Արտաքին Յղումներ ==
Պաշտօնական կայքէջ
Ալեքսան Պէզճեան

Ալեքսան Պէզճեան (Տոքթ. 19 Ապրիլ 1837(1837-04-19), Այնթէպ, Հալէպի գաւառ, Aleppo Eyalet, Օսմանեան Կայսրութիւն - 9 Փետրուար 1913(1913-02-09), Այնթէպ, Այնթապի սանջակ, Հալէպի Վիլայէթ, Օսմանեան Կայսրութիւն), թոռն է անուանի բնագէտ-քիմիաքէտ Փրօֆ. Ալեքսան Պէզճեանի, եւ որդին՝ օրէնագիտութեան եւ քաղաքագիտութեան ուսուցչապետ, (Սորպոնի շրջանաւարտ), եւ յետոյ Ազգապետ Փրօֆ. Զենոբ Պէզճեանի։


== Կենսագրական գիծեր ==
Բնիկ Այնթապցի, Նախ կաւարտած է Այնթապի Գոլէճը 1911-ին, ստանալով Պ.Ա. տիտղոսը, որուն առեւտրական ճիւղին հետեւելէ յետոյ մտած է բժշկական ճիւղը եւ աւարտած է 1917-ին։ Ա. Ընդհ. Պատերազմին եղած է բժիշկ-հարիւրապետ թրքական բանակին մէջ, Զինադադարէն յետոյ՝ բժիշկ Այնթապի ամերիկեան հիւանդանոցին (Այնթապի ինքնապաշտպանութեան միջոցին):
1920-23-ին` բժիշկ Պոլսոյ ամերիկեան հիւանդանոցին մէջ։ 1923-25-ին` Լիբանանի ամերիկեան Նիյր Իսթ Րիլիֆի որբանոցներու օգնական բժշկապետ։ Տարի մը մասնագիտութեան կը հետեւի Լոնտոն եւ Փարիզ, եւ 1926-32 դասախօսած է . պաշտօնավարած է Իրաք՝ Նաւթի Ընկերութեան մէջ հիւանդանոցի բժիշկի հանգամանքով։
Ապա հաստատուած է Պէյրութ եւ ունի իր անձնական դարմանատունը։ Զինադադարէն յետոյ ծառայած է Հալէպի ազգային վարչութեան մէջ, եւ իբր Կարմիր Խաչի բժիշկ վերադարձող հայ գաղթականներուն։
Ամուսնացած է ունի 4 զաւակներ, 3 աղջիկ եւ մանչ մը:
Մոնսէն

Մոնսէն (ֆր.՝ Monsin) Լիէժի տարածաշրջանին մէջ գտնուող կղզի, որ ստեղծուած է Ալպէրթ ջրանցքին եւ անոր զուգահեռ փոքրիկ Մոնսէնի ջրանցքին կառուցման ժամանակ։
Կղզին ունի կիսաձուաձեւ է: Տարածքը 1,19 կմ² է, երկարութիւնը 2,2 կմ է, լայնքը` 750 մ:


== Տեսարժան վայրեր ==
Կղզիին հարաւային ծայրամասին մէջ տեղակայուած է յուշարձան մը, որ ստեղծած է Մարսէլ Ռաուն՝ ի պատիւ Պելճիքայի թագաւոր Ալպէրթ Ա.-ի:


== Արդիւնաբերութիւն ==
1937-ին կղզիին մէջ կառուցած էին նաւ նորոգելու արհեստանոցներ, որոնքը դարձան հիմքը Լիէժի նաւահանգիստին կառուցման։ Երկաթուղային կապուղին կը կապէ նաւահանգիստը Լիժ կղզիին հիւսիսային մասին՝ Շերտալի հետ, ուր կը գտնուին մետաղագործական գործարաններ, որոնք հիմա կը պատկանին ArcelorMittal-ին։ Կղզիին հարաւ-արեւմուտքը կը գտնուին երկու ելեկտրակայաններ, 1973-ին կառուցուած ու 2015-ին փակուած տիզելային ելեկտրակայանը եւ մինչեւ օրս օգտագործուող ջրաելեկտրակայանը, որ կառուցուած է 1954-ին։
Սարգիս Ալթունեան

Սարգիս Ալթունեան (13 Ապրիլ 1900(1900-04-13), Հաճըն, Ատանայի վիլայէթ, Օսմանեան Կայսրութիւն - անհայտ), ուսուցիչ եւ խմբագիր։


== Ուսում ==
Նախնական ուսումը ստացած է Հաճնոյ Միացեալ ընկերութեան վարժարան մէջ, հազիւ շրջանաւարտ տարագրուած 1915-ին. յետոյ 1918-ին ֆրանսական բանակին մէջ կամաւոր արձանագրուած ի երկուք ու կէս տարի ետք Կիպրոս անցած, ուր անգլիական հայ որբանոցին (լորտ Մէյրի) մէջ տարի մը ուսուցչութիւն կ'ընէ, ապա կ'անցնի Ֆրանսա ու կը հաստատուի Մարսէյլ (1924), ինքն է որ Հաճընի հայրենացկցական Միութեան կազմութեան նախաձեռնարկը կ'ըլլայ։


== Գործեր ==
1928-ին Մայր Մուրատ Պօյաճեանի հետ կը հիմնէ «Հաճըն» ամսագիրը, կէտ նպատակ ունենալով նոր Հաճինի կառուցումը Խ. Հայաստանի մէջ, զոր ի Ալթունեան Սարգիս գին աներեւակայելի զոհողութեանց, ճիգին եւ աշխատանքին 9 տարի կը շարունակէ լոյս ընծայել։ . Ալթունեան աշխատակցած է ծածկանուններով Պոլսոյ «Արեւելք»ին, Նիւ Եորք «Բանուոր»ին, Պէյրութի «Լիբանան»ին, Հար. ամերիկային «Շիրակ»ին. Գալիֆորնիոյ «Նոր Ուղի»ին։ Մարսէյլի մէջ խմբագրած է «Շեփոր» պարբերաթերթը։ Իր լաւագոյն գործն է «Հաճին»ի բացառիկը։


== Աղբիւրներ ==
Հայ Հանրագիտակ, Հայր Մկրտիչ Վարդ. Պոտուրեան, 1938 Պուքրէշ, էջ 60-61։
Ֆրիկի Յուշարձան (Երեւան)

Ֆրիկի յուշարձան, կը գենուի Երեւանի կեդրոնը՝ Մեսրոպ Մաղկոցի պողոտայի վերջնամասին՝ Մատենադարանի հարապարակին, տեղադրուած է 1967-ին։ Կ՝ընդգրկէ Երեւանի Կեդրոն վարչական շրջանի պատմութեան եւ մշակոյթի անշարժ յուշարձաններու ցանկին վրայ։


== Հեղինակներ ==
Քանդակագործ՝ ՀՀ վաստակաւոր նկարիչ Սուրեն Նազարեան


== Տուեալներ ==
Յուշարձանը կառուցուած է բազալտէն, բարձրութիւնը 3,4 մեթր է։ Մատենադարանի գլխաւոր մուտքի դռնէն դէպի աջ երրերդ արձանն է։


== Պատմութիւն ==
Հայ միջնադարեան բանաստեղծ Ֆրիկի յուշարձանը տեղադրուած է 1967 թուականին Մատենադարանի մուտքի մօտ։


== Պատկերասրահ ==

		
		


== Արտաքին Յղումներ ==
Հուշարձանների տեղեկատվական շտեմարան
Galway Girl

«Galway Girl» Կալուէի Կըրլը երգ մըն է Անգլիացի երգիչ-գրող՝ Էտ Շիրըն։ Այս երգը աշխատակցութիւն մըն է Էտ Շիրընի եւ Իրլանտական Ֆօլք նուագախումբ` «Beoga» Պէօկայի, եւ կը խարնէ Իրլանտական աւանդական երգերը «POP» բոբ ժանրին հետ։  17 Մարտ 2017-ին Շիրըն հայտարարեց այս երգը իբր 3-րորդ երգը իր 2017-ի ալպոմին՝ ÷, ընկերակցութեամբ բարերու շարժապատկերով։


== Պատմութիւն ==
Շիրըն գրեց եւ արձանագրեց երգը Իրլանտական նուագախումբ «Beoga» Պէօկայի հետ։ Պէօկայ գործածէց կտորներ «Minute 5»Մինուդ 5 երգերնէն երենց ալպոմէն՝ «How to Tune a Fish»Հաու Դո Դիուն ա Ֆիշ։։ տեսակցութեան մը մէջ «The Irirsh Times»Տը Իրիշ Դայմզ ին հետ Շիրըն ըսաւ թէ առաջին սողը երգիըն «She played the fiddle in an Irish band» ներշնջուած էր «Niamh Dunne» նիամհ Տուննը էն Պէօկայ խումբին մէջի, սակայն երգին մնացեալ բաժինները մէկումը մասին չէր։ «Niamh Dunne» նիամհ Տուննը Գաունդի Լիմըրքէն է եւ ամուսնացած է Իրլանտացիի մը հետ։ Ըստ Շիրընի ան կրուեցաւ իր պիտակին հետ որպէսզի ձգէն երգը իր ալպոմին վրայ «Անոնք շատ շատ թէմ էին Կալուէի Կըրլ երգին, որովհետեւ իրենց համար Ֆօլք երգերը աղուոր չէն,, սակայն ան դարձաւ երրորդ ամէնաշատ սդրիմուած երգը «Spotify» սբոդիֆայի վրայ։
Երգը յայտարարուեգաւ 17 Մարտին «St. Patrick» Սուրբ Բաթրիքի օրով, եւ աւելցուեցաւ «BBC Radio 2»ՊՊսի Րատիօ 2 ի վրայ 18 Մարտին Շիրըն գիտեր թէ 2001 էն սկսեալթ նոյն անունին երգ մը կար «Steve Earle» Սդիվ Ըրլի կողմէ։ 2008-ին երգը նորէն երգուեցաւ «Sharon Shannon» Շէրօն Շանոնի կողմէ եւ «Mundy» Մոնտիի կողմէ եւ հաջող երգ մը դարձաւ Իրլանտիո մէջ։ Շիրըն տեսակցութեան մը մէջ ըսաւ թէ ան փորձած էր բարերը բոխէլ սակայն չհաջողեցաւ սակայն ըսաւ թէ նպատաը այս երգին է ներշընջուիլ անձելաէն եւ ստեղծագործէլ նոր բան մը։ 2017-ի Տուպլին ի նուագահանդէսին Շիրըն երգեց առաջին տունը «Steve Earle» Սդիվ Ըրլի երգէն հետո ալ շարունակեց իր երգովը։


== Գննադատական ընդունելութիւն ==
Ամի Մուլվանի՝ «Irish Independent» Այրիշ Ինտիբէնտընդէն տուաւ երգին դրական ընդունելութիւն մը կոչելով զայն (բաստ թէ Շիրընը իսկապէս կը սիրէ Իրլանտան)


== Երգացանկի Ընթացք ==
Երգը մտաւ Մեծն Բրիտանիոյ երգացանկին երկրորդ դիրքը Շէիբ Օֆ Եու էն ետ։ Երգը ծախուած է 445,000 անգամ Մեծն Բրիտանիոյ մէջ մինջեւ ապրիլ 2017։ Իրլանտիոյ մէջ դարձաւ թիւ մէկ երգը երգաձանկին վրայ։


== Երաժշտային Շարժապատկեր ==
11 Ապրիլ 2017-ին Շիրըն արձանագրեձ Երաժշտային Շարժապատկերը «Galway Girl» Կալուէի Կըրլին Կալուէի մէջ՝ Իրլանտա, մէջը կայ դերասանուհի «Saoirse Ronan» Սաուրիս Ռօնան։ դրուեձաւ իր «Youtube» չանըլ ին վրայ 3 Մայիս 2017-ին։ Իր նոր Թաթուն սխալ գրուած է «Galway Grill»։


== ձեւ եւ երգակարք ==
Տիկիդալ«Galway Girl» Կալուէի Կըրլ-2:50Տիկիդալ, Մարդին Ճէնսըն Րիմիքս
«Galway Girl» Կալուէի Կըրլ (Մարդին Ճէնսըն Րիմիքս)-3:16


== Երգացանկ ==


== Վկայագիրներ ==


== Հրապարակման օրեր ==


== Գավրներ եւ Յարմարութիւններ ==
Ապրիլ 2017-ին «Ritchie Remo» Րիդչիդ Րէմօ՝ հիւսիսային Իրլանտացի երգիչ մը հրատարակեց «Galway Girls» երգը որը խարնուրդ մըն է Էտ Շիրընի երգին Եւ «Steve Earle» Սդիվ Ըրլի երգին։
367 (թիւ)

367 (երեք հարիւր վաթսունեօթ) եօթ եռանիշ բնական թիւ է 366-ի եւ 368-ի միջեւ


== Յատկութիւններ Եւ Կիրառութիւններ ==
 A000040  եօթանասուներեքերորդ պարզ թիւն է
 A007770  ուրախ թիւ է
 Alt   367  գործադրելիս կը ստացուի o տողատառը
367 Ամիկիտիա աստեղնեակի կարգային թիւն է
Պսակ Քհնյ. Պէրպէրեան

Պսակ Քհնյ. Պէրպէրեան , Աւազանի անունով Գրիգոր, որդի Կարապետի եւ Սիլվայի, ծնած է Հալէպ, 1979-ին։
Նախնական կրթութիւնը ստացած է Ազգ. Հայկազեան ապա՝ Ազգ. Զաւարեան վարժարաններէն, զոր աւարտելէ ետք, յաճախած է Ազգ. Քարէն Եփփէ ճեմարան միայն մէկ տարի։
Մանկութեան տարիներուն եղած է դպիր Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ մէջ եւ ապա յաճախած՝ կիրակնօրեայ վարժարան։
1991-ին մեկնած է Լիբանան եւ ընդունուած Մեծի Տանն Կիլիկիոյ Կաթողիկոսութեան «Զարեհեան» դպրեվանքը իրրեւ սան ստանալու համար կրօնական դաստիարակութիւն։ Ժաոանգաւորաց նախապատրաստական դասարանէն մինչեւ 3րդ կարգ հետեւած է դպրեվանքի ուսման։
Իսկ 1994-ին կր վերադաոնայ Հալէպ եւ կը մտնէ կեանքի ազատ ասպարէզ ու կր հետեւի ոսկերչութեան։
1998-ին կը կատարէ, իր զինուորական ծաոայութիւնը սուրիական հայրենիքին, մինչեւ 2000։
Այնուհետեւ հրաժարելով ոսկերչութենէն, կր հետեւի պապենական աշխատանքին՝ կօշիկի գործատեղիին մէջ։
Իր աոօրեայ աշխատանքին զուգահեո ան հետաքրքրուած է ազգային-մշակութային կեանքով։ Անդամակցած է Հալէպի Համազգայինի մեծ ընտսնիքին ու ծաոայած՝ մշակութ՚ային կեանքին։
Հետագային ընտրած է իր կեանքի ընկերը՝ օրդ. Ալին կիրակոսեանը, որուն հետ պսակուած է 1 Մարտ 2003-ին, Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ Եկեղեցւոյ մէջ ձեռամբ Տ. Մաշտոց քհնյ. Արապաթլեանի եւ բախտաւորուած է երկու մանչ զաւակնևրով՝ Կարօ եւ Յակոբ։
Տարիներ ետք իր մէջ կ՝ արթննայ հոգեւորական ըլլալու փափաքը։ Աո այդ 2007-ին կը ներկայացնէ իր դիմումնագիրը Բերիոյ Հայոց Թեմի Աոաջնորդ՝ Տ. Շահան Ս. Եպս. Սարգիսեանին եւ կրօնական ժողովին։
Իր դիմումնագիրը ընդունուելով եւ Աոաջնորդ Սրբազան Հօր տնօրինումով, դարձեալ կը մեկնի դպրեվանք եւ երկու տարի կը հետեւի քահանայից դասընթացքին։ Աւարտելէն ետք սարկաւագ կը ձեոնադրուի իր եօթ քահանայացու դասընկերներուն հետ ձեոամբ Գերշ. Տ. Շահան Ս. Եպս. Սարգիսեանի Անթիլիասի Ս. Լուսաւորիչ մայր տաճարին մէջ։
Այնուհետեւ կը վերադաոնայ Հայէպ, կր վերամիանայ իր ընտանիքին եւ հարազատներուն ու իրրեւ սարկաւագ կը ծաոայէ Ս. Գրիգոր Լուսաւորիչ եկեղեցւոյ։
Իր քահանայական ձեոնադրութիւնն ու օծումը տեղի կ՝ ունենան ձեոամբ Թեմիս Աոաջնորդ Տ. Շահան Ս. եպս. Սարգիսեանի եւ խարտաւիլակութեամբ Հոգշ. Տ. Սիփան Վրդ. Քէչէճեանի, Գամիշլիի Ս. Յակոբ եկեղեցւոյ մէջ 24 Յունուար 2010-ին, վերակոչուելով Տ. Պսակ։
Աոաջնորդ Սրբազան Հօր տնօրինութեամբ նորընծայ Տ. Պսակ քահանան իր քաոասնօրեայ պատրաստութեան ժամանակաշրջանը անցընելէ ետք Հալէպի Ս. քաոասնից Մանկանց եկեղեցւոյ յարակից սենեակին մէջ, Սրբազան Հօր տնօրինումով հոգեւոր հովիւ կը նշանակուի Գ՚ամիշլիի Ս. Յակոբ եկեղեցւոյ։ կարճ ժամանակ մը կը գործակցի Տ. Յակոբին հետ։ Սակայն վերջինիս անհանգստութեան պատճաոով, երբ ան հանգստեան կը կոչուի Տ. Պսակ Ս. Յակոբ եկեղեցւոյ միակ
քահանան կ՝ ըլլայ։
Ան բնաւորութեամբ հանդարտ եւ սակաւախօս է։
Մարտիկ Մարտիկեան

Մարտիկ Մարտիկեան (արաբերէն՝ مارديك مارديكيان‎, անգլերէն՝ Mardig Mardigian) ծնած է 14 Մարտ 1992-ին, Սուրիա, Լաթաքիա, ֆութպոլի մարզիկ, ներկայիս կը խաղայ Ալ-Ճազիրա Յորդանանեան ակումբին մէջ:


== Կենսագրութիւն ==
Ծնած է Սուրիոյ Լաթաքիա մարզին մէջ, 14 Ապրիլ 1994-ին: Ծագումով հայ է, իսկ քաղաքացիութեամբ՝ սուրիացի: Որդին է Գէորգ Մարտիկեանի, ով ճանչուած է իբրեւ Սուրիոյ պատմութեան մէջ ՝ութպոլի ամենալաւ մարզիկներէն մէկը:


== Ֆութպոլի Ասպարեզ ==


=== Սուրիա ===
Մարտիկ Մարդիկեան ֆութպոլի իր առաջին քայլերը առաւ՝ խաղալով սուրիական Հութթին ակումբին մէջ։ Այս ակումբին հետ իր չորս խաղերուն ընթացքին կրցաւ արձանագրել  հինգ կէտ:


=== Պահրէյն ===
Հութթին ակումբի մէջ իր յաջող խաղերէն ետք, ան ստացաւ բազմաթիւ գնահատագիրներ եւ առաջարկներ GCC-ի տարբեր ակումբներէն: Ի վերջոյ ան տեղափոխուեցաւ Ռիֆֆա ակումբ 2012 թուականին։ Այս խումբին հետ եւս իր խաղացած խաղերուն արձանագրեց հինգ կէտ (մէկ կէտը՝ Ալ Նահտա ակումբին դէմ GCC Champions League-ի զտման մրցումներուն ժամանակ):


=== Վերադարձ դէպի Սուրիա ===
Վերադառնալով Սուրիա՝ ան կը վերսկսի խաղալ Հութթին խումբին հետ եւ արձանագրեց չորս կէտ:


=== Յորդանան ===
Ա 2013-ին կ'երթայ  Յորդանան, ուր Ալ Ճազիրա ակումբին հետ կը կնքէ պայմանագիր։ Այս ակումբին հետ խաղացած խաղերուն, ընդհանուր գումարով կ'արձանագրէ ութ կէտ:


=== Օման ===
Նոյն մրցաշրջանի ժամանակ ան կը տեղափոխուի Օման եւ վեց ամսուան պայմանագիր կը ստորսգրէ Oman Professional League-ի Սոհար ակումբին հետ: Անոր այս քայլը իր ասպարէզին ամենալաւ որոշումներէն մէկը կը դառնայ, ուր ան կ'արձանագրէ տասնմէկ կէտ եւ պատճառ կը դառնայ որ ակումբը շարունակէ մնալ ցանկի առաջնակարգ ակումբներուն շարքին:
17 Յուլիս 2014-ին ան մէկ տարուան պայմանագիր կը ստորագրէ Ֆանճա ակումբին հետ, սակայն նոյն տարուան Դեկտեմբերին ան կը ձգէ այս ակումբը:


=== Քաթար ===
19 Յունուար 2015-ին ան վեց ամսուան ժամկէտով կը կնքէ պայմանագիր Club of Qatargas League-ի Ալ Մարխիա ակումբին հետ:


== Ակումբային Ասպարէզի Վճակագրութիւն ==


== Միջազգային Կէտեր ==


== Արտաքին յղումներ ==
Մարտիկ Մարտիկեան
25 Մարտ

25 Մարտ, տարուան 84-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 85-րդ) օրը 


== Դէպքեր ==
1821․ Օսմանեան կայսրութեան դէմ Յունաստանի ապստամբութեան ծագման պաշտօնապէս ճանչցուած թուական1923․ Աթէնքի մէջ կը սկսի հրապարակուիլ «Նոր Օր» թերթը


== Ծնունդներ ==


== Մահեր ==


== Տօներ ==
2021․ Յունաստան փառահեղ կը տօնէ Օսմանեան լուծէն իր անկախութեան 200-ամեակը