این رمان شاید برای کسایی که علاقه به رمانهای روایتی، با هدف داستانی جذاب که خواننده رو وادار به خوندن روایت، تا رسیدن به انتهای داستان دارن اصلا جذاب نباشه.
به خاطر اینکه این رمان در اصل محوریتش روایت یک داستان نیست بلکه بیشتر داره دین و سیاست رو (با محوریت اصلی دین) به چالش میکشه و یه جورایی اتفاقات و شخصیتهای بعد از جنگ رو که جایگاه های مختلفی با عقاید مختلف در جامعه دارن به زیبایی نقد میکنه. البته به نظر شخصی من قلعه حیوانات جورج اورویل (با محوریت سیاست نه دین) حدود۲۰ سال قبل تر از هاینریش بل به شکل زیباتری نقد سیاسی رو انجام داده ولی شاید عقاید یک دلقک بر خلاف قلعه حیوانات با صراحت بیان کامل دین رو به چالش میکشه.
در مجموع این کتاب یکی از بهترین کتابهایی بود که تا بحال خوندم...
امتیاز: 4.0