পৰীক্ষা পে চৰ্চা ২.০ৰ উপলক্ষে প্ৰধানমন্ত্ৰীৰ ভাষণৰ অসমীয়া অনুবাদ

– যোৱা বছৰো পৰীক্ষার্থীসকলৰ সৈতে মোৰ মত বিনিময় কৰাৰ সুযোগ হৈছিল। এইবাৰো সুযোগ পোৱাৰ বাবে মই শিক্ষা বিভাগৰ ওচৰত কৃতজ্ঞ৷ আজি মই অতিশয় আনন্দিত যে ভাৰতৰ প্রায় সকলো ৰাজ্যৰ ছাত্র-ছাত্রী ইয়ালৈ আহিছে। সেইবাবে ক’ব পাৰো যে ‘ক্ষুদ্ৰ ভাৰত’ অথবা ‘ভৱিষ্যতৰ ভাৰত’ মোৰ সন্মুখত বহি আছে৷ আপোনালোকৰ সৈতে মত বিনিময় কৰাৰ পূৰ্বে আজি পুৱাই দেশৰ প্রাক্তন প্রতিৰক্ষা মন্ত্রী জর্জ ফার্নাণ্ডজৰ পৰলোকপ্ৰাপ্তি হয়। তেওঁ এগৰাকী সংগ্ৰামী নেতা আছিল। জন্মভূমি এঠাইত, কর্মভূমি আন এঠাইত, প্রতিনিধিত্বও কৰিছিল অন্য স্থানৰ পৰা; সমগ্ৰ ভাৰতেই তেওঁৰ নখদর্পণত আছিল। জৰুৰী অৱস্থাৰ সময়ত দেশত গণতন্ত্র প্ৰতিস্থাৰ স্বার্থত তেওঁ বহুতো সংগ্রাম কৰিছিল। কিন্তু বিগত কেইবাবছৰ ধৰি তেওঁ অসুস্থ আছিল, শয্যাশায়ী, সংজ্ঞাহীন আৰু আজি আমাক সকলো এৰি গুচি গ’ল। মই তেওঁৰ প্ৰতি সশ্রদ্ধ প্রণিপাত জনাইছো৷ বন্ধুসকল, যোৱাবাৰৰ ‘পৰীক্ষা পে চর্চা’ৰ অভিজ্ঞতাৰ পৰা এইবাৰ কিছু পৰিৱর্তন কৰা হৈছে। বিশ্বৰ কেইবাখনো দেশৰ ছাত্র-ছাত্রীয়েও ইয়াৰ সৈতে সংযোগ হৈছে। ইয়াত জ্যেষ্ঠ ছাত্র-ছাত্রীৰ লগতে কনিষ্ঠ ছাত্র-ছাত্রীও আছে। বিষয়টো অসম্পূর্ণ থাকিলেহেতেন, যদি ইয়াত অভিভাৱক আৰু শিক্ষকসকল নাথাকিলেহেতেন! অলপ আগতে যি নৃত্য পৰিৱেশন কৰিলে, তাৰ জৰিয়তে যি বার্তা প্ৰেৰণ কৰা হৈছে, ইয়াৰপাছত মোৰ ভাষণৰ কোনো প্রয়োজনাই নাই। এই বার্তা যিসকলে ইয়াত উপস্থিত আছে আৰু দেশৰ সর্বত্ৰে যিসকলে এই অনুষ্ঠান প্ৰত্যক্ষ কৰিছে তেওঁলোকৰ প্রত্যেকৰ মনত নতুন বিশ্বাস আৰু আশাৰ সঞ্চাৰ কৰিছে। মই সকলো নৃত্যশিল্পী, বিশেষকৈ সমগ্ৰ অনুষ্ঠানত দুই হাত আৰু এখন ভৰি নোহোৱাকৈ ৰীণা নামৰ কন্যাগৰাকীৰ ইমান অসাধাৰণ নৃত্য কৰিলে যে এই উদ্দীপনাই সকলোৰে অন্তৰ চুঁই গৈছে৷ অলপ সময়ৰ আগতে মই এটি পুৰণি ভিডিঅ’ চালে, তাতো মই কৈছিলো, ইয়াত আপোনালোকে পাহৰি যাওক যে আপোনালোক কোনো সমাৰোহত বহি আছে। মন কৰক যে ঘৰৰ কোঠাত বহি প্রিয়জনৰ সৈতে আড্ডা মাৰি আছে। এনেধৰণে সহজ পৰিৱেশ থাকিলে আমি সকলোৱে এই বাৰ্তালাপৰ পৰা কিবা নহয় কিবা অলপ শিকিম৷ কাৰোবাক উপদেশ দিয়াৰ বাবে এই অনুষ্ঠানৰ আয়োজন কৰা নাই। মই ইয়াত আপোনালোকৰ মাজত নিজৰ দৰে, আপোনালোকৰ মাজৰ এজন হৈ অলপ সময় ভালদৰে অতিবাহিত কৰিব বিচাৰো৷ আহক, আৰুম্ভ কৰো –ক’ৰ পৰা আৰুম্ভ কৰিম? উপস্থাপক : মাননীয়, এইবাৰ ছাত্র-শিক্ষকৰ লগতে অভিভাৱকসকলো আহিছে। সৰ্বপ্ৰথমে কলকাতাৰ পৰা অহা শিক্ষয়িত্ৰী শ্রীমতী ৰুলি দত্তই আপোনাক এটি প্রশ্ন কৰিব৷ প্রশ্নকর্তা : নমস্কাৰ ছাৰ, মোৰ নাম ৰুলি দত্ত, মই কেন্দ্রীয় বিদ্যালয়, কলকাতাত জীৱন-বিজ্ঞান পঢ়াও। মোৰ প্রশ্ন হৈছে, এগৰাকী শিক্ষক হিচাপে সেই অভিভাৱকসকলক কি ক’ম, যিসকলে ভাৱে যে পৰীক্ষাৰ ফলত তেওঁলোকৰ সন্তানসকলৰ ভৱিষ্যৎ গঢ়ি উঠিব নে নষ্ট হ’ব! উপস্থাপক : মাননীয়, একেধৰণৰ প্রশ্ন কৰিব কেৰালাৰ বাসিন্দা ৰোহিত শ্রীয়ে, তেওঁ এতিয়া দিল্লীৰ পৰা ‘অসামৰিক সেৱা’ পৰীক্ষাৰ প্রস্তুতি চলাই আছে৷ প্রশ্নকর্তা : মাননীয় প্রধানমন্ত্রী মহোদয়, আমাৰ অভিভাৱক আৰু শিক্ষক-শিক্ষয়িত্ৰীসকলে আমাক লৈ অলপ বেছি প্রত্যাশা কৰে, সেইবাবে আমাৰ ওপৰত বহুত চাপ থাকে। মহোদয়, মোৰ ভাৱ হয় আপোনাৰো অৱস্থা বহুপৰিমাণে আমাৰ দৰেই। দেশবাসীয়ে আপোনাৰ পৰা অলপ বেছি আশা কৰে। আপুনি কিদৰে এই চাপ লৈ কাম কৰে, মই কিদৰে এই চাপৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিম? ধন্যবাদ৷ উপস্থাপক : মাননীয়, এওঁলোকক প্রেৰণা যোগাবলৈ আপোনাক অনুৰোধ জনালো! প্রধানমন্ত্রী : আপুনি কেৰালাৰ বাসিন্দা, কিন্তু মোতকৈও ভাল হিন্দী কৈছে। আপোনালোকৰ মাজৰ বহুতেই যেতিয়া দশম অথবা দ্বাদশ শ্রেণীৰ ছাত্র আছিল বা পৰীক্ষার্থী আছিল, দিনটোৰ ভিতৰত দহবাৰ হয়তো শুনিব লগা হৈছে যে গোটেইদিন কেৱল বন্ধু-বৰ্গৰ সৈতে ফোনত গল্প কৰি আছা, কম্পিউটাৰ এৰি পঢ়িবলৈ বহ! এনে হয়–নহয় নে? প্ৰকৃততে পৰীক্ষাৰ যি গুৰুত্ব আছে সেয়া কেতিয়াও অস্বীকাৰ কৰিব পৰা নাযায়। আৰু মই এইকথাও নকওঁ যে চিন্তাৰ কাৰণ নাই, যি হ’বলগীয়া আছে, সেয়া হ’বই! কিন্তু এই পৰীক্ষা জীৱনৰ পৰীক্ষা নে, এটা শ্ৰেণীৰ পৰা আন এটা শ্ৰেণীলৈ উত্তীর্ণ হোৱাৰ পৰীক্ষা। ভাই, মাধ্যমিক পৰীক্ষাই হওঁক অথবা উচ্চ মাধ্যমিক– কোনো এটাই জীৱনৰ পৰীক্ষা নহয়। কেৱল এই কথা ভাৱিব পাৰিলেই দেখিব চাপ বহু পৰিমাণে কমি যাব। আৰু চাপ কমিলেই পঢ়াত মনোযোগ বৃদ্ধি পাব। যিসকলে কয় যে ‘এতিয়া নহ’লে, কেতিয়াও নহয়’– সেয়া ভুল কথা। পৰীক্ষাৰ বাহিৰেও বহুত ডাঙৰ বিশ্ব আছে৷ বহুদিন আগতে এটি কবিতা পঢ়িছিলো, তাত এটি সুন্দৰ পংক্তি আছিল–গোটেই কবিতাটি এতিয়া মোৰ মনত নাই–‘কেইটামান খেলনা ভাগি গ’লেই শৈশৱৰ মৃত্যু নহয়…’ মই ভাৱো এই কবিতাত এটি ডাঙৰ বার্তা আছে। দুই এটা পৰীক্ষাৰ ফলাফল ঊনৈশ-বিশ হ’লে জীৱনটো ৰুদ্ধ হৈ নাযায়। কিন্তু জীৱনৰ প্রতি মুহূর্তৰ প্রত্যাহ্বান অপৰিহার্য। প্রত্যাহ্বানৰ পৰা মই নতুন প্রাণশক্তি অর্জন কৰিব পাৰো, আমাৰ আন্তৰিক শিক্ষাক ফলিত প্রয়োগৰ সুযোগ পায়। মই যদি নিজৰ প্রত্যাহ্বানৰ দগাপাল্লাত ওজন নকৰো, তেতিয়াহ’লে জীৱনৰ গতি ৰুদ্ধ হৈ যাব আৰু ৰুদ্ধ জীৱন হ’ব নোৱাৰে। জীৱন মানে হ’ল গতি, জীৱন মানে হ’ল স্বপ্ন, জীৱৰ মানেই হ’ল প্রাণপনে লক্ষ্য সাধনৰ প্রচেষ্টা। আৰু দ্বিতীয় বিষয়টটো হ’ল চাপ। কেতিয়াবা কেতিয়াবা ছাত্র-ছাত্রীসকলৰ মনৰ অৱস্থা এনে হৈ পৰে যে মাক-দেউতাককে যি নকওক কিয়, পছন্দ নহয়। মই যি কৰিছো, সেয়াই ঠিক, এওঁলোকে অলপো বুজি নাপায়৷ প্রথমে মই বিশেষ কৈ ছাত্র-ছাত্রীসকলক ক’ব বিচাৰো, অভিভাৱকসকলৰ কথাত তাৎক্ষণিক উত্তৰ নিদিহ মন দি শুনক। তেওঁলোকৰ মনত এনে ভাব হোৱা উচিৎ যে আপোনালোকে মনোযোগেৰে শুনিছে। আপোনালোকৰ শুনিবলৈ ভাল লাগিছে। ভাল নালাগিলে পাছত ক’ব-নাই মা, তোমাৰ কথা বুজিব পাৰিছো, কি কৈছিলে? কেৱল এইটোকে কৈয়েই নিজৰ পঢ়াৰ কাম একান্ত মনে কৰি যাওক। সন্ধ্যা হোৱাৰ পূৰ্বে দেখিব যে মায়ে আপোনাক মৰমেৰে ক’ব, পুৱা তোক অলপ বেছিকৈ ক’লো। মাক আপোনালোকে বুজাব নালাগে। তেওঁ নিজেই নিজৰ ভুল বুজি পাব৷ আপোনাৰ ব্যৱহাৰেই আপোনাৰ পৰিচয়। ধৈর্য ধৰক। পাছত যেতিয়া মাক-দেউতাক ভাল মেজাজত থাকিব, তেতিয়া আপুনিও নিজৰ মত ব্যক্ত কৰক–‘মই চিন্তা কৰিছো, তুমি যোৱা সোমবাৰে খুব ভাল কথা কৈছিলা, মই চেষ্টাও কৰিছো, কিন্তু সফল হোৱা নাই, কওঁক না কেনেকৈ কৰিম? বচ, আপোনাৰ পৰীক্ষা শেষ, তেওঁলোকৰ পৰীক্ষা আৰম্ভ। তাৰ মানে এনে নহয় যে মই আপোনালোকৰ অভিভাৱকসকলক চুপ কৰোৱাৰ পদ্ধতি শিকাইছো, কিন্তু বহু সময়ত ধৈর্য ধৰিব নোৱাৰিলে অহেতুক সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। পাছন যেতিয়া বন্ধুত্বপূর্ণ পৰিৱেশত কথা হ’ব, চাব তেওঁলোকেই আপোনাৰ সকলো সময়তে ডাঙৰ সহায় কৰিব৷ আমাৰ অভিভাৱকসকলৰ প্রতি অনুৰোধ, অলপ ভাবি চাওক, এনেকুৱাতো নহয় যে আপুনি শৈশৱত চিকিৎসক হ’ব বিচাৰিল, কিন্তু নোৱাৰিলে, কেৰাণী হৈছে, সেই শাস্তি এতিয়া সন্তানসকলক দিছে! নিজৰ জীৱনৰ অসম্পূর্ণতা সন্তানসকলৰ জৰিয়তে পূৰণ কৰাৰ চেষ্টা নকৰিব। তেওঁলোকৰ মাজত যি সম্ভাৱনা আৰু সামর্থ্য আছে, সেয়া জনা আৰু চিনি পোৱাৰ চেষ্টা কৰক। তাৰ বাবে মাক-দেউতাকক কোনো প্রশিক্ষণৰ প্রয়োজন নাই। ঘৰৰ শিশুটি যেতিয়া প্রথম খোজ কাঢ়িবলৈ শিকে, এখোজ-দুখোজ আগুৱাই পৰি যায়, তেতিয়া মাকে জানো তেওঁক গালি দিয়ে? তাৰ বিপৰীতে হাততালি দিয়ে, ইয়াতে উৎসাহিত হৈ শিশুটিয়ে পুনৰ উঠি যাবলৈ আৰম্ভ কৰে। এই হাততালি বজাই শিশুটিক উৎসাহিত কৰাৰ বাবে মাকে কিতাপ পঢ়িব লগা নহয়, কোন প্রশিক্ষণ ল’ব লগা নহয়! তেওঁ জীৱনৰ অভিজ্ঞতাৰ পৰাই জানে যে সন্তানক উৎসাহ দিব লাগে। দুই চাৰি খোজ দিবলৈ শিকিলে তেওঁ সন্তানৰ প্রিয় কিছু সামগ্ৰী হাতত লৈ অলপ দূৰৈত গৈ থিয় দি কৈ থাকে, আহা আহা! শিশুটিয়ে যিমান আগুৱাব, মাকো অলপ অলপ পিছুৱাব–এইদৰেই প্রত্যেক মাক-দেউতাকে সন্তানক খোজ কাঢ়িবলৈ আৰু দৌৰাবলৈ শিকায়। কিন্তু অলপ ডাঙৰ হ’লেই অভিভাৱকসকলে ভাৱে যে এতিয়া সি নিজে নিজে প্ৰস্তুত হৈ যাব, আমাৰ আৰু একো কৰাৰ প্রয়োজন নাই। ভুলটো তাৰ পৰাই আৰম্ভ হৈ যায়। মাক-দেউতাকে সমগ্ৰ জীৱন ধৰি সন্তানসকলক লক্ষ্য ৰখা, শাসন কৰা আৰু উৎসাহিত কৰা উচিৎ। সন্তানসকলক লৈ সকলোৰে প্রত্যাশা থাকেই। মাক-দেউতাকে আশা কৰে বুলিয়েই আমাৰ মনত কিবা অলপ বেছ কৰাৰ ইচ্ছা জাগে। আশা নাথাকিলে এজন অসুস্থ ৰোগী সুস্থ হৈ নুঠে, মৃত্যুৰ বাবে অপেক্ষা কৰিব। যিমান ভাল চিকিৎসকেই চিকিৎসা নকৰক কিয়, যিমান ভাল চিকিৎসালয়তে ভর্তি নকৰাওঁক কিয়, সেই ৰোগী আৰোগ্য হ’ব নোৱাৰে। পাৰিব নেকি? হতাশাৰ গহ্বৰত ডুবি থকা সমাজ অথবা ব্যক্তি বা পৰিয়ানে কেতিয়াও কাৰোৰে ভাল কৰিব নোৱাৰে। ঊর্ধ্বগতিৰ বাবে প্রয়োজন হ’ল আশা-প্রত্যাশা। আপুনি যিহেতু আইএএছ হ’ব বিচাৰে, আপোনাৰ মনত এই প্রশ্ন জাগি উঠাটো স্বাভাবিক। এইটোও স্বাভাবিক যে সমাজত প্রত্যাশা জাগিব, নিৰাশা নহয়। মই সুখী যে মানুহে কৈছে, মোদীজীক লৈ বহুতৰ প্রত্যাশা জাগি উঠিছে। মই বিচাৰো যে ১২৫ কোটি দেশবাসীৰ ১২৫ কোটি প্রত্যাশা হওঁক, তেওঁলোকে সেই প্রত্যাশা তুলি ধৰক, দেশ তেতিয়াহে আগুৱাই যাব। প্রত্যাশাৰ চাপত পিষ্ট নহৈ, তাক পূৰণ কৰাৰ বাবে নিজকে প্রস্তুত কৰক৷ উপস্থাপক : ছাৰ, জম্মুৰ পৰা আমাৰ সৈতে সংযুক্ত হৈছে কৃষ্ণকুমাৰ শর্মা, তেওঁ এগৰাকী অভিভাৱক। তেওঁৰ এটি সমস্যাৰ কথা ক’ব বিচাৰে৷ প্রশ্নকর্তা : নমস্কাৰ চাহাব, মোৰ নাম কৃষ্ণকুমাৰ শর্মা। মই জম্মুৰ ৰূপনগৰৰ বাসিন্দা। আজিকালি কেৱল শিশুসকলৰ ওপৰতে নহয়, অভিভাৱকসকলৰ ওপৰত প্রতিৱেশী অথবা বন্ধু-বান্ধৱীসকলৰ চাপ থাকে, কাৰ সন্তানে কিমান শতাংশ নম্বৰ পাইছে। এই উদ্বেগৰ পৰা কিদৰে মুক্ত হ’ব পাৰি? ধন্যবাদ ছাৰ৷ উপস্থাপক : মাননীয়, উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ ইম্ফলৰ অভিভাৱক নীলা কুমাৰীয়েও এই ধৰণৰ প্রশ্ন কৰিছে৷ প্রশ্নকর্তা : মই মণিপুৰ ইম্ফলৰ নীলা কুমাৰীয়ে কৈছো। এগৰাকীন অভিভাৱক আৰু কর্মৰত মহিলা হিচাপে জানিব বিচাৰো যে ল’ৰা-ছোৱালীৰ পৰীক্ষাৰ চিন্তাৰ পৰা নিজকে কিদৰে মুক্ত কৰিম? ধন্যবাদ ছাৰ। উপস্থাপক : মাননীয়, এনেধৰণৰ আন এটা প্রশ্ন সুধিছে বাংগালুৰুৰ ছাত্রী লাৱণ্যই৷ প্রশ্নকর্তা :সুপ্রভাত, মই লাৱণ্য। মই বাংগালুৰুৰ চেইণ্ট মেৰীজ পাবলিক স্কুলত পঢ়ো। মাননীয় প্রধানমন্ত্রীৰ প্ৰতি মোৰ প্রশ্ন হ’ল, অভিভাৱক, শিক্ষক আৰু প্রিয়জনে সৃষ্টি কৰা ভয়কে মই কিদৰে জয় কৰিম? প্রধানমন্ত্রী : অভিভাৱকসকল কওঁ, আপোনালোকৰ সপোন থকা উচিৎ, প্রত্যাশাও থকা উচিৎ, কিন্তু চাপ সৃষ্টি হ’লে পৰিস্থিতি বিষম হৈ পৰে। আপুনি কেতিয়াবা সুস্বাদু খাদ্য ৰান্ধী সন্তানসকলক খাবলৈ দিলে তেওঁলোকে এনেই খাব। কিন্তু তেওঁলোকৰ খোৱাৰ সময়ত বাৰে-বাৰে ‘খা, খা’ কৈ থাকিলে দেখিব যে তেওঁলোক উঠি গুচি যাব। চাপৰ পৰা প্রতিক্রিয়া হয়। তথাপিতো মাক-দেউতাকে কিয় এনে কৰে? ইয়াৰ অন্তৰালত এটি মনোবৈজ্ঞানিক কাৰণ আছে। অভিভাৱকসকলে বহু সময় বন্ধু-বান্ধৱীৰ সৈতে কোনো সামাজিক অনুষ্ঠান অথবা পাৰিবাৰিক অনুষ্ঠানত ল’ৰা-ছোৱালীৰ ৰিপোর্ট কাৰ্ডক নিজৰ ভিজিটিং কার্ডৰ দৰে ব্যৱহাৰ কৰে। ইউটোৱেই আটাইতকৈ ডাঙৰ সমস্যাৰ কাৰণ। নিজৰ সন্তানে আনৰ সন্তানতকৈ ভাল ফল লাভ নকৰিলে তেওঁলোকে লাজত আনকি কোনো আত্মীয় অথবা বন্ধুৰ ঘৰৰ বিয়াৰ অনুষ্ঠানলৈও যাব নিচাৰে। সেইবাবেই তেওঁলোকে অজানিতে ল’ৰা-ছোৱালীৰ ওপৰত চাপ বৃদ্ধি কৰি থাকে। সৰু সন্তানে যেতিয়া দুষ্টামী কৰে অভিভাৱকসকলে অতিথিৰ ওচৰত সুন্দৰভাৱে ইয়াৰ বর্ণনা কৰে ‘কালিও গাখীৰৰ বটল ফালি পেলালে!’ অথবা ‘কালি গৰম চাহ ভৰি পেলালে, ঢৌ উঠি গৈছে!’ তেওঁলোকে তেতিয়া সন্তানসকলক মনোযোগেৰে চাই ইমান বর্ননা কৰে। কিন্তু ৭-৮ বছৰ হোৱাৰ পাছৰ পৰাই তেওঁলোকে ভাবে যে ইমান মনোযোগ দিয়াৰ প্রয়োজন নাই। তেতিয়াৰ পৰা লাহে লাহে সমস্যাৰ জন্ম হয়। মনোযোগ দিয়া মানে মই এইটো কোৱা নাই যে আপোনালোকৰ জীৱনৰ অপূর্ণ ইচ্ছা পূৰণৰ বাবে সন্তানসকলক সেইক্ষেত্ৰত পৰিচালনা কৰিব লাগিব, তেওঁলোকৰ গতিবিধি ভালদৰে লক্ষ্য ৰাখিলে তেওঁলোকৰ নিজা শক্তিক আপোনালোকে বুজিব পাৰিব। উৎসাহ যোগাব পাৰিব। অলপ কৰিলেই দেখিব চাপৰ পৰিৱেশৰ পৰা মুক্তি পাব৷ উপস্থাপক : মাননীয় প্রধানমন্ত্রী, এতিয়া যিগৰাকী অভিভাৱকে আপোনাক প্রশ্ন কৰিব তেওঁ অসমৰ। দিল্লীত থাকে। তেওঁৰ সমস্যাও বহু পৰিমাণে একেই। আহন, মধুমিতা সেনগুপ্তৰ প্রশ্ন আমি শুনো৷ প্রশ্নকর্তা : মাননীয় প্রধানমন্ত্রী, নমস্কাৰ। আমাৰ ল’ৰা নৱম শ্রেণীত পঢ়ে। আগতে তেওঁ পঢ়াত ভাল আছিল, শিক্ষকসকলেও প্রশংসা কৰিছিল। কিন্তু বৰ্তমান তেওঁ অনলাইন গেম্‌ছৰ প্রতি মনোযোগ বৃদ্ধি পাইছে, পঢ়া-শুনা কম কৰে। মই তেওঁক বহু বুজোৱাৰ চেষ্টা কৰিও ব্যর্থ হৈছো। অনুগ্রহ কৰি পথ দেখুৱাওক! এই পৰিস্থিতিক কিদৰে মোকাবিল কৰিম? ধন্যবাদ৷ উপস্থাপক : মাননীয়, অনুগ্রহ কৰি এই বিষয়ে কওঁক৷ প্রধানমন্ত্রী : সেয়া পাবজি নে ফ্রন্টলাইনৱালা? এইটো যেনেকৈ সমস্যা, তেনেকৈ সমাধানো। মই যদি ভাবো যে শিশুসকলক প্রযুক্তিৰ পৰা দূৰৈত ৰাখিম, তেতিয়া হ’লে তেওঁলোকৰ সমগ্ৰ জীৱন পিছুৱাই ঠেলি দিয়াৰ দৰে হ’ব। সেয়েহে সেই প্রযুক্তি তেওঁলোকে কিদৰে ব্যৱহাৰ কৰিছে, প্রযুক্তিয়ে তেওঁলোকক ৰবটত পৰিণত কৰিছে নেকি, আধুনিক মানুহ উন্নীত হৈছে, সেইটোলৈ লক্ষ্য ৰাখিব লাগিব। মন কৰিব, খাদ্য খোৱাৰ সময়ত সুধিব যে নতুন প্রযুক্তি কি আহিছে, নতুন নতুন এপ কি আহিছে? তেতিয়া ল’ৰা-ছোৱালীসকলে ভাবিব যে তেওঁলোকে যি কৰিব, তাত অভিভাৱকসকলে তেওঁলোকক সহায় কৰিব। কাকো ধৰি নাৰিখিব? ইয়াত থকা প্ৰায় সকলোৰে হাতত ম’বাইল। বহুতে হয়তো এই অনুষ্ঠানত থকা বুলি প্রিয়জনক লাইভ দেখুৱাইছে। ফলত, মই লাহে লাহে সংকুচিত আৰু আত্মকেন্দ্রিক হৈ পৰিলো। তেতিয়া হ’লে জীৱনত বহু পৰিমাণে লোকচান হ’ব। প্রযুক্তিক আমাৰ উন্নয়নেৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা উচিৎ। নিজৰ সামর্থ্য বৃদ্ধিৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা উচিৎ। সেইবাবে শিক্ষকসকলেও বাৰে বাৰে এইবোৰ বিষয়ত ক’ব লাগিব। মাক-দেউতাকৰ ভাবিব পাৰে যে তেওঁলোকৰ সন্তানে যিমানে পঢ়াৰ টেবুলত থাকে, সিমানে ভাল। কিছুমান আকৌ পৰীক্ষাৰ কেইদিনমান পূৰ্বে সন্তান অসুস্থ হ’লে তেওঁলোকৰ ঘাম বাহিৰ হৈ যায়। সন্তানসকলে যদি নিয়মিত খেলিবলৈ যায়, তেতিয়াহ’লে তেওঁলোকৰ শৰীৰত ৰোগ প্রতিৰোধ ক্ষমতা বৃদ্ধি পায়, এই কথাটো তেওঁলোকৰ মুৰত ৰাখিব লাগিব৷ গুজৰাটৰ মুখ্যমন্ত্রী হৈ থকা সময়ৰ পৰা মই প্রতি বছৰে নিয়মীয়াকৈ ছাত্র-ছাত্রীসকলৰ সৈতে মত বিনিময় কৰো৷ মই তেওঁলোকৰ সোধো যে তেওঁলোকৰ মাজত আনকি গুজৰাটৰ অতি পিছপৰা গাঁৱৰ ল’ৰা-ছোৱালীৰ মাজতো এনে কোনো নাই যিসকলে দৈনিক চাৰিবাৰ পৰিশ্রম কৰে ঘর্মাক্ত হয়। এয়া কেনে জীৱন! নিয়মীয়াকৈ খেলিলে, আনন্দ কৰিলে শৰীৰ আৰু মনত যথেষ্ট প্রাণশক্তি উৎপন্ন হয়। মই প্রযুক্তিৰ শক্তিক ব্যৱহাৰ কৰাটো সমৰ্থন কৰো। আজিও মই দেশ আৰু বিশ্বৰ অসংখ্য ছাত্র-ছাত্রী, শিক্ষক-শিক্ষয়িত্ৰী আৰু অভিভাৱকসকলক এই প্রযুক্তিৰ মাধ্যমেৰে কথা ক’ব পাৰিছো৷ প্রতিটো বস্তুৰ দুটা দিস আছে—কোনোবাটো সংকুচিত কৰি দিয়ে আকৌ কোনোবাটো বিস্তৃত। সেইবাবে আপুনি তেওঁৰ সৈতে বহন, তেওঁক কাম দিয়ক, কওক যে বাবা শুনিছো নাগালেণ্ডত এনে এবিধ ধান উৎপন্ন হয় যিটো খালে অনেক পুষ্টি হয়, সেয়া ৰন্ধাৰ পদ্ধতি বিচাৰি উলিওৱাছোন৷ তেওঁ যেতিয়া আপোনাৰ বাবে এই ৰন্ধাৰ পদ্ধতি বিচাৰিব, তেতিয়া তেওঁ বিষয়টি সম্পর্কে জানিব আৰু জ্ঞান বৃদ্ধি পাব। সমান্তৰালভাৱে আপোনাৰ সৈতে তেওঁৰ এটি নতুন সম্পর্ক গঢ় লৈ উঠিব। জনা আৰু শিকাৰ সম্পর্ক, মানসিক বিস্তৃতিৰ সম্পর্ক। বেলেগ এদিন হয়তো আপুনি তাৰ বাবে ঝৰৰ পূর্বাভাস সম্পর্কে বিস্তাৰিত জানিবলৈ বিচাৰিব অথবা মহাকাশত কি ঘটিছে তাক লৈও কোনো প্রশ্ন কৰিব! এইদৰে আপুনি তাক লাহে লাহে প্ৰযুক্তিৰ ইতিবাচক ব্যৱহাৰৰ দিশলৈ ধাবিত কৰিব পাৰিব! তেঁৱো ক্রমে ‘প্লে ষ্টেচন’ৰ পৰা খেলাৰ দিশলৈ ঘুৰি যাব৷ উপস্থাপক : ছাৰ, ফৰিদাবাদৰ পৰা আহিছে বংশ আগৰৱাল, তেওঁ এটি ব্যতিক্ৰমী কৰিছে৷ প্রশ্নকর্তা :নমস্কাৰ ছাৰ। মোৰ নাম বংশ আগৰৱাল। মই মানৱ ৰচনা ইণ্টাৰনেচনেল স্কুলৰ দশম শ্রেণীৰ ছাত্র। মোৰ প্রশ্ন হৈছে আমি কিদৰে লক্ষ্য নির্ধাৰণ কৰা উচিৎ? আমি এই ক্ষেত্রত সংৰক্ষণশীল হোৱা উচিৎ নে সকলো সময়তে নিজৰ বাবে ডাঙৰ লক্ষ্য ধার্য কৰা উচিৎ? এই ক্ষেত্রত আপোনাৰ অভিজ্ঞতা কেনেধৰণ? ধন্যবাদ৷ উপস্থাপক : মাননীয় প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে এই বিষয়ে ক’ব! প্রধানমন্ত্রী : মই আপোনালোকৰ এটা প্রশ্ন সোধো ইয়াত উপস্থিত কিমানজনে ভাৱে যে আমাৰ লক্ষ্য সৰু হোৱা উচিৎ? অলপ হাত ওপৰলৈ তোলক! মাত্র দুই তিনিজন! এইবাৰ যিসকলে ভাৱে যে আমাৰ লক্ষ্য ডাঙৰ হোৱা উচিৎ–তেওঁলোকে হাত দাঙি ধৰক!—প্রায় সকলোৱেই! তাৰ মানে গণতান্ত্রিক পথত উত্তৰটো গম পোৱা গ’ল। গুজৰাটিত এটি প্রবচন আছে– ‘নিশান চুক মাফ, নহীঁ মাফ নিচু নিশান!’ অর্থাৎ, লক্ষ্যভ্রষ্ট হ’লে ক্ষমা কৰা যায়, কিন্তু সৰু লক্ষ্যকে ক্ষমা কৰা নাযায়! সেয়েহে আমি এনে লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰা উচিৎ য’ত মই উপনীত হ’ব পাৰো৷ বহুতেই বিএ উত্তীৰ্ণ হোৱাৰ পাছত চিএ কৰাৰ লক্ষ্য লৈ জীৱনৰ কেইবাটাও বছৰ নষ্ট কৰে। আপুনি কিমান পাৰিব, নিজৰ ক্ষমতা সম্পর্কে পূৰ্বতে জানি লওক। মাক-দেউতাক অথবা শিক্ষকসকলৰ সপোন সফল কৰাৰ তাগিদাত নিজৰ জীৱন নষ্ট নকৰিব। প্রধানমন্ত্রীৰ ভাষণ শুনি লক্ষ্য নির্ধাৰণ নকৰিব। নিজৰ ক্ষমতা অনুযায়ী লক্ষ্য স্থিৰ কৰক। লক্ষ্য দুই ধৰণৰ হয়–এটি হ’ল নির্দিষ্ট লক্ষ্য নির্ধাৰণ কৰি এবাৰতে সেয়া জয় কৰা আৰু দ্বিতীয়টি হ’ল অন্তিম লক্ষ্য প্রাপ্তিৰ বাবে সৰু সৰু লক্ষ্য ধার্য কৰি আগুৱাই যোৱা, পর্বতাৰোহীসকলে যেনেকৈ সৰু সৰু শৃঙ্গ অতিক্রম কৰি অভিজ্ঞতা অর্জনৰ জৰিয়তে এসময়ত ডাঙৰ ডাঙৰ শৃঙ্গৰ অভিযানলৈ যায়। এই ক্ষেত্রত নিজৰ ভুল শুধৰাই আগুৱাই যোৱাৰ সুযোগ থাকে, ডাঙৰ শৃংগৰ অভিযানলৈ যোৱটো অতি সহজ হৈ পৰে৷ এই ক্ষেত্ৰত লক্ষ্য স্থিৰ কৰাটোৱেই যথেষ্ট নহয়, লক্ষ্য প্রাপ্তিৰ বাবে পথত আপুনি থাকলে, মোৰ বিশ্বাস কোনো লক্ষ্যই দুৰ্লভ নহয়। এই ক্ষেত্ৰত লক্ষ্যই আপোনাৰ সামর্থ্য বৃদ্ধি কৰিব৷ উপস্থাপক : ছাৰ, তামিলনাড়ুৰ ছাত্র নৰেনে আপোনাক এটি প্রশ্ন কৰিব বিচাৰে৷ প্রশ্নকর্তা : নমস্কাৰ ছাৰ, মই তামিলনাড়ুৰ নৰেন্দ্রন। আপুনি নিজক কিদৰে প্রেৰণা যোগায়? সময় ব্যৱস্থাপনা কিদৰে কৰে? ধন্যবাদ ছাৰ৷ উপস্থাপক : মই যেতিয়া পৰীক্ষাত অথবা ক্রীড়াক্ষেত্ৰত বিফল হও, অথবা সমস্যাৰ সন্মুখীন হও, তেতিয়া আপোনাৰ নেতৃত্বত দেশক নিৰন্তৰ নতুন শিখৰত উপনীত কৰাৰ প্রচেষ্টাই মোক প্রেৰণা যোগায়। প্রতিদিনে ১৭ ঘণ্টা কাম কৰাৰ প্রাণশক্তি আপুনি কিদৰে অর্জন কৰে? কিদৰে নিজকে প্রেৰণা যোগায়? আপোনাৰ লক্ষ্যপ্রাপ্তিৰ বাবে যথাযথ সময় ব্যৱস্থাপনা কিদৰে কৰে, অনুগ্রহ কৰি সেই সম্পর্কে কওঁক! প্রধানমন্ত্রী : আপোনালোকে হয়তো নিজৰ পৰিয়াল দেখিছে, সকলো ভাগৰি পৰিলেও মা ভাগৰি নপৰে৷অথচ মাতৃৰোতো এটা শৰীৰ আছে, তেওঁ কেতিয়াবা অসুস্থ হ’ব পাৰে। তেওঁৰো কেতিয়াবা শুই থাকিবলৈ ইচ্ছা থাকিব পাৰে! কিন্তু তেওঁ যিমানেই অসুস্থ নহওক কিয়, সন্তানসকল স্কুললৈ যোৱাৰ সময়ত হাঁহিমুখে দুৱাৰমুখলৈ গৈ থিয় দি থাকে। তেওঁ ইমান প্রাণশক্তি ক’ৰপৰা পায়? দিনটোৰ প্রায় ৮ ঘণ্টা তেওঁ ৰান্ধনিগৃহত কটায়। মাজতে টেলিফোন আহিলে তৎক্ষণাত গৈ ধৰে, কলিং বেলৰ মাত শুনিলে দৌৰি গৈ দৰ্জা খোলে, অতিথি আহিলে তেওঁক পানী খুওৱা, কাম কৰা মহিলা নাহিলে তেওঁক বিচৰা চেষ্টা কৰে, প্রয়োজনত তেওঁৰ কামবোৰো মাতৃয়েই কৰিব লগা হয়৷ তেওঁ কিদৰে ইমান কাম কৰে। তেওঁ ঘৰৰ সকলোকে ভালপায়, তেওঁ ভাৱে যে ঘৰৰ সকলোকে আমাৰ নিজৰেই, মই না কৰিলে কোনে কৰি কৰিব? এই ভাৱনা পৰাই তেওঁ প্রাণশক্তি লাভ কৰে৷ মোৰ বাবে ১২৫ কোটি দেশবাসী আমাৰ পৰিয়ালৰ সদস্য। সেই বাবে প্রতিদিনে নিশা শুবলৈ যোৱাৰ পূৰ্বে ভাবো–কিমান কি কৰিব পাৰিছো, কিমান কৰিব পৰা নাই৷ পাছদিনা পুৱা আকৌ নতুন আশা, নতুন প্রাণশক্তি লৈ জঁপিয়াই পৰাৰ চেষ্টা কৰো। যিসকলে কৈছে যে মই ভীষণ ব্যস্ত—তেওঁলোকে মিছা কথা কৈছে, অথবা তেওঁলোকে কিদৰে সময়ক ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে সেইটো নাজানে। আপুনি যদি নিজৰ বিগত এসপ্তাহৰ কামৰ হিচাপ বহীত লিখে, তেতিয়াহ’লে বুজিব যে কামৰ মাজে মাজে আপোনালোকে কিমান সময় নষ্ট কৰিছে যাৰ বাবে নষ্ট কৰিছে সেইবোৰ ভৱিষ্যতে আপোনাৰ কর্মপথৰ পৰা বাদ দিয়ক৷ সময় ব্যৱস্থাপনাক নিয়ন্ত্রণ কৰিব লাগিব৷ সেই বাবে আপুনি এমবিএ অথবা অক্সফোর্ডত পঢ়িব নালাগে৷ আপোনাৰ ঘৰত কাম কৰাৰ বাবে যিসকল মহিলা আহে, তেওঁলোক লক্ষ্য কৰক৷ তেওঁ একেলগে ১০-১২টা পৰিয়াৰত কাম কিদৰে কৰে৷ ৭ বজাত কাৰোবাৰ ঘৰত বাচন ধোঁৱে, বজাত বেলেগ এঘৰত. ১১হজা বজাত কাৰোবাৰ ঘৰত কাপোৰ ধোঁৱে, ১২বজাত আন ঘৰত ৰান্ধিবলৈ যায়৷ তেওঁৰ চাইকেল অথবা স্কুটি আছে, ট্ৰেফিকৰ সকলো অৱস্থাৰ কথা তেওঁ জানে। এনেকৈ আবেলি চাৰি বজাৰ ভিতৰত ১০-১২টা পৰিয়ালৰ কাম শেষ কৰি তেওঁ ঘৰলৈ যায়। এই সময় ব্যৱস্থাপনা তেওঁ কোনো স্কুল-কলেজৰ পৰা শিকা নাই, জীৱনৰ অভিজ্ঞতাৰ পৰা শিকিছে৷ তেওঁলোকে হাঁহি-ধেমালি কৰি বহুতো কাম কৰি যায়, সময়ৰ চাপক পৰিশ্রম আৰু নিয়মানুৱর্তিতাৰে জয় কৰে। কেতিয়াও ৰে’ল ধৰাৰ বাবে পলম নহয়, কেতিয়াবা লাঞ্চ বক্স অথবা চশমা, অথবা বহী নাপাহৰে। কাৰণ, তেওঁ সময়ৰ মূল্যকে ভালদৰেই বুজিছে। তেওঁৰ বাবে সময় মানে হ’ল টকা। ঈশ্বৰে আমাকো দৈনিক ২৪ ঘণ্টা দিছে, আপোনাকো দিছে। ধনী-দুখীয়া সকলোৰে বাবে একেই ব্যৱস্থা। যিসকলে ইয়াক সকলো ভালদৰে ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰে, তেওঁলোকৰ জীৱন সিমানে সহজ হয়৷ উপস্থাপক : ছাৰ, পাঠানকোটৰ পৰা এজন ছাত্রই আমাৰ সৈতে সংযুক্ত হৈছে, তেওঁৰ নাম অমিত চৌহান! প্রশ্নকর্তা : নমস্কাৰ ছাৰ, অতি আগ্রহ আৰু আনন্দ ফূৰ্তি কৰি কিদৰে পঢ়া-শুনা কৰিব পৰা যায়? উপস্থাপক : মহাশয় কওঁক, মই কিদৰে পঢ়া-শুনাক আনন্দ-ফূৰ্তি আৰু আগ্রহৰ বিষয় কৰি তুলিম, উত্তেজনাৰ বিষয় নহয়। মাননীয় কাঠমাণ্ডুৰ পৰা সুৰপ্রীত ডেংগোলে পৰীক্ষাৰ চাপক লৈ প্রশ্ন কৰিব বিচাৰে। তেওঁ এতিয়া ছাত্র৷ প্রশ্নকর্তা :সুপ্রভাত ছাৰ, পৰীক্ষাই আমাৰ ব্যক্তিত্ব গঠনত সহায় কৰে বুলি আপুনি ভাৱেনে? ধন্যবাদ ছাৰ! উপস্থাপক : মই প্রাথমিক বিদ্যালয়ৰ পৰাই ‘পৰীক্ষা’ শব্দটিৰ পৰা বাচিবলৈ আৰম্ভ কৰিছো, এয়া আমাৰ ব্যক্তিত্বৰ অংশ হৈ পৰে। মাননীয়, আপুনি কি ভাৱে যে পৰীক্ষাই ব্যক্তিত্বক উজ্জ্বল কৰি তোলে নে পৰীক্ষা আমাৰ পূর্ণ বিকাশত প্রতিবন্ধক হৈ উঠিব পাৰে? মহাশয়, অনুগ্রহ কৰি এই দুটা প্রশ্নৰ উত্তৰ দিয়ক৷ প্রধানমন্ত্রী : চাওক ‘পৰীক্ষা’ একো বেয়া নহয়। মই ইয়াক কিদৰে চাম, তাৰ ওপৰত নির্ভৰ কৰে ভাল হ’ব নে বেয়া হ’ব! মই যদি অলিম্পিকত খেলিবলৈ যাব বিচাৰো তেতিয়াহ’লে আগতে গাওঁ অথবা জিলাত খেলিব লাগিব, জিলা আৰু ৰাজ্যিক পৰ্য়ায়ত খেলিব লাগিব, ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত খেলিব লাগিব! সেইবাবে পৰীক্ষাৰ দ্বাৰা জীৱনক আগুৱাই নিয়াৰ সুযোগ হিচাপে চাব লাগিব। সুযোগ হিচাপে নাভাবিলে ইয়াৰ বাবে পৰিশ্রম কৰি আনন্দ নাপায়। ঈশ্বৰে প্রত্যেক ব্যক্তিৰ মাজত কিবা নহয় কিবা এটা অসাধাৰণত্ব দি পঠাইছে। কিন্তু সেই সামর্থ্য পৰীক্ষা কৰাৰ বাবে আপোনাৰ বাবে কোনো মাপকাঠি নাই। পৰীক্ষাই আমাক সেই সুযোগ দিয়ে। দ্বিতীয়তে, পৰীক্ষাৰ বাবে মই বাচি আছো। নিজৰ বাবে বাচি আছো। আচল উদ্দেশ্য হ’ল জ্ঞান অর্জন। জ্ঞান বৃদ্ধি হ’লে নম্বৰ এনেই পাব। কিন্তু মই নম্বৰৰ পিছত পৰো। সেইবাবে জীৱন পিচপৰি থাকে৷ জ্ঞান অর্জনৰ সৈতে জীৱনক জড়িত কৰি আগুৱাই গ’লে নম্বৰৰ বাবে ভাবিব নালাগে। আৰু পৰীক্ষাক কেতিয়াও বোজা বুলি ভাবিব নালাগে। পৰীক্ষাকে সকলো সময়তে উৎসৱ হিচাপে, সুযোগ হিচাপে, আনন্দৰ বিষয় হিচাপে খেলাৰ মেজাজত গ্রহণ কৰা উচিৎ৷ উপস্থাপক :মাননীয় প্রধানমন্ত্রী মহোদয় আলিগড় মুছলিম বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা মহম্মদ ছেলিম নামৰ এজন ছাত্রই আপোনাক এটা প্ৰশ্ন সুধিব বিচাৰে৷ প্রশ্নকর্তা :নমস্কাৰ ছাৰ, মই বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্রথম বর্ষৰ ছাত্র। মই ভাবো দ্বাদশ শ্রেণী উত্তীৰ্ণ হোৱাৰ পাছত ছাত্রসকলৰ মনত আটাইতকৈ ডাঙৰ প্রশ্ন উদয় যে কিদৰে জীৱিকা নির্বাচন কৰিব! একেদৰে, মাধ্যমিক পৰীক্ষাৰ পাছত প্রশ্ন জাগে যে কোনটো শাখা বাছনি কৰিম৷ অভিভাৱকসকলে সন্তানসকলৰ ৰুচি নবুজাকৈ তেওঁলোকক বিজ্ঞান শাখা ল’বলৈ বাধ্য কৰে। অনুগ্রহ কৰি এই বিষয়ত মাৰ্গ দর্শন কৰক। ধন্যবাদ৷ উপস্থাপক : মহোদয়, বেনাৰস হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সম্ভাৱী শুক্লাইও আপোনাৰ পৰা এনে পথ প্রদর্শনৰ আবেদন জনাইছে৷ প্রশ্নকর্তা : নমস্কাৰ ছাৰ, মই বিএইচইউৰ অধীনত বসন্ত কলেজ, ৰাজঘাটৰ বিএ তৃতীয় বর্ষৰ ছাত্রী। ছাৰ, মোৰ প্রশ্ন হ’ল মই এতিয়া স্নাতকোত্তৰ প্রৱেশিকা পৰীক্ষাৰ বাবে প্রস্তুতি চলাইছো। অনুগ্রহ কৰি ভৱিষ্যতে ভালদৰে কর্মসংস্থাপনৰ বাবে পথ প্ৰদৰ্শন কৰক৷ ধন্যবাদ ছাৰ৷ উপস্থাপক : মাননীয়, অনুগ্রহ কৰি এই বিষয়ত আমাক সকলোকে প্রেৰণা যোগাওক৷ প্রধানমন্ত্রী : আপোনালোকৰ চিন্তা অতি স্বাভাৱিক। জীৱনৰ এই সময়ত সঠিক পথ নির্দেশ নাপালে ছাত্র-ছাত্রীসকলে বহুতো সমস্যাৰ সন্মুখীন হ’ব লাগে৷ মায়ে এটা পৰামর্শ দিয়ে, দেউতাই বেলেগধৰণে কয়৷ প্রতিবেশী অথবা বন্ধু-বান্ধৱীসকলে আন এটা ক’ব৷ ছাত্রসকলে চোৱা উচিৎ, তেওঁৰ কোনটো বিষয় বেচি ভাল লাগে। তেওঁৰ সপোন কি? তেতিয়া তেওঁ মাক-দেউতাকক বুজাব পাৰিব মই অষ্টম শ্রেণীত অমুক বিষয়ত ইমান নম্বৰ পাইছিলো, নৱম শ্রেণীত এইকেইটা বিষয়ত সফল হৈছো, মহকুমাভিত্তিক প্রতিযোগিতাত মই এই বিষয়ত সফল হৈছো৷ সেই বিষয় লৈ পঢ়িলেই আমাৰ জীৱনত অধিক সাফল্য অহাৰ সম্ভাৱনা আছে। মোৰ মনত পৰিছে, কেইবছৰমান পূৰ্বে বৰোদাত এম এছ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ হোষ্টেললৈ গৈছিলো, ১৯৭৭-৭৯ চন মানত। তেতিয়া ছাত্রসকলৰ সৈতে মত বিনিময় কৰাৰ সময়ত দেখিছিলো, তেওঁলোকে কোনোমতে স্নাতক হ’ব বিচাৰে। এজন অ-গুজৰাটি ছাত্রই মোক কৈছিল যে তেওঁ ভৱিষ্যতে প্ৰশাসক হ’ব বিচাৰে। মই সুধিলো ৰাজনীতিত যাব বিচৰা নেকি? তেওঁ ক’লে নহয়, মই প্রশাসক হ’ব বিচাৰো। ৰাজনীতিবিদসকল আহে আৰু যায়, কিন্তু প্রশাসকসকলে সমগ্ৰ জীৱন শাসন ক্ষমতাত থাকে। তেওঁৰ চিন্তাভাৱনা ইমানেই স্পষ্ট আছিল যে পৰৱর্তী সময়ত গম পালো যে তেওঁ সচাকৈয়ে প্রশাসক হৈছিল৷ এই উদাহৰণ দিয়াৰ অর্থ হ’ল আপুনি কি হ’ব বিচাৰে সেয়া আপোনাৰ মনত স্পষ্ট থকা উচিৎ, নিজৰ মনত বিশ্বাস থকা উচিৎ আৰু সেই লক্ষ্যত উপনীত হোৱাৰ বাবে আপোনাৰ শৰীৰ, মন, বুদ্ধি আৰু সাহসক লৈ পৰিশ্রম কৰি যাব লাগিব৷ কেৱল বিজ্ঞান অথবা অংক পঢ়িলেই সফল হয়, বাকী সপোনৰ কোনো গুৰুত্ব নাই–আমাৰ দেশৰ এই চিন্তাধাৰা একেবাৰে সঠিক নহয়। সফলতাৰ ক্ষেত্রত বিজ্ঞান আৰু অংকৰ গুৰুত্ব নিতান্তই আছে। কিন্তু বাকী বিষয়সমূহক লৈও জীৱনত উন্নতি কৰিব পাৰে৷ মোৰ পৰামর্শ হ’ল আপোনালোকে চাপত কিবা এটা কৰাৰ কথা নাভাবিব। নিজস্ব ক্ষমতাৰ ভিত্তিত সিদ্ধান্ত লওক। সেইবাবে যাৰ পৰা সহায় পাব পাৰে, তেওঁলোকৰ পৰা সহায় লওক। অভিভাৱকক স্পষ্টকৈ কওক। মোৰ বোধেৰে এইটোৱে সঠিক পথ নির্দেশ৷ ছাত্রী জেনিথ : গুড মর্নিং ছাৰ, মই মস্কো কেন্দ্রীয় বিদ্যালয়ৰ নৱম শ্রেণীৰ ছাত্রী, মোৰ নাম জেনিথ। যোৱা বছৰ আপুনি মোৰ অভিভাৱকক বহুত পৰামর্শ আগবঢ়াইছিল। ফলত, মোৰ অভিভাৱকৰ চিন্তাধাৰাৰ বহু পৰিৱর্তন আহিছে৷ মোৰ পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে চাপ হ্ৰাস পাইছিল। হাঁহি মুখেৰে তেওঁলোকে যি সাহস দিছিল সেইটোৱে মোক প্রেৰণা যোগাইছিল৷ তাৰ কাৰণে আপোনাক বহুত বহুত ধন্যবাদ জনাইছো৷ প্রধানমন্ত্রী : আপুনি সকলো কৃতিত্ব মোক দিছে, আচলতে আপোনাৰ পিতৃ-মাতৃ এই কৃতিত্বৰ দাবীদাৰ। তেওঁলোকে নিজৰ অভ্যাস অথবা অহং ভাৱক জয় কৰি নতুনকৈ ভাবিছে। অভিভাৱকসকলৰ এই ইতিবাচক আচৰণে সন্তানৰ জীৱৱত বহুত ডাঙৰ প্রেৰণা হৈ উঠে। বহু শিক্ষকেও মই দেখিছি যে তেওঁলোকে কেইজনমান আঙুলিৰ মুৰত গণিব পৰা ছাত্র-ছাত্রীক অধিক পছন্দ কৰে। কাৰণ, তেওঁলোকে যেতিয়া প্রশ্ন কৰে, তেতিয়া সেই ছাত্র-ছাত্রীসকলেই উত্তৰ দিয়াৰ বাবে হাত দাঙে। এই সক্রিয়তাই তেওঁলোকৰ প্রতি শিক্ষকসকলৰ স্নেহ বৃদ্ধি কৰে৷ ফলত, শ্রেণীকক্ষৰ বাকী শিশুসকলৰ একাংশ বঞ্চিত হৈ থাকে। শিক্ষকসকলৰ এইটো বুজি পোৱা উচিৎ। অভিভাৱকসকলে বন্ধু-বান্ধৱীৰ ঘৰলৈ গৈ বাকী সন্তানৰ সফলতাৰ সৈতে নিজৰ সন্তানৰ তুলনা কৰিও ভুল কৰে। পিতৃ-মাতৃ অথবা শিক্ষকসকলে এই তুলনা কৰা উচিৎ নহয়। ইয়াৰ ফলত বাকীসকলে নিৰাশাত ভোগে। আমাৰ কাম হ’ল প্রত্যেককে উৎসাহিত কৰা। কোনো শিশু যদি দুর্বল হয়, তাৰ সৈতে মেধাৱী ছাত্রজনৰ তুলনা কৰা উচিৎ নহয়। দুর্বল ছাত্রজনক ক’ব লাগিব তুমি যোৱাবাৰ ৫৫ শতাংশ লাভ কৰিছা আৰু এইবাৰ ৬০ শতাংশ পাইছা, যথেষ্ট ভাল কৰিছা। তেতিয়া দেখিব যে পাছৰ বাৰ তেওঁ ৬০-৭০ শতাংশ নম্বৰ লাভ কৰিব৷ এই পৰিৱেশ গঢ়ি তোলা প্রয়োজন৷ কিন্তু তাকে নকৰি তেওঁৰ সমালোচনা কৰিলে, তাক গালি দিলে, তেওঁ ৬০ শতাংশৰ পৰা ৪০ শতাংশ অৱনমিত হ’ব৷ মই যেতিয়া চৰকাৰী কাজ কৰো, তেতিয়া সৰু সুযোগ এটাকো সদ্ব্যৱহাৰ কৰাৰ চেষ্টা কৰো। যিসকল দুর্বল তেওঁলোকক এইদৰেই উৎসাহ যোগাও। বাকীসকলৰ আগত তেওঁলোকৰ প্রশংসা কৰো। তেওঁলোকে নাভাবে যে সেয়া প্রশংসা নে কি! তেওঁলোকৰ কামৰ মাজত যে তেওঁ সামান্য উন্নতি কৰিছে, সেই উন্নতিক প্রশংসাৰ জৰিয়তে আৰু আগুৱাই দিয়াৰ চেষ্টা কৰো। এইদৰেই এক দলগত উৎসাহ গঢ়ি উঠে। ব্যক্তিৰ সৈতে ব্যক্তিৰ তুলনা নকৰি, দুর্বল লোকসকলক তেওঁলোকৰ পুৰণি সফলতাৰ সৈতে প্রতিযোগিতাত নমাই দিয়ক। তেওঁলোকে যেতিয়া সেই সাফল্যক অতিক্রম কৰি আগুৱাই যাব, তেতিয়া দলগত উৎসাহ বৃদ্ধি পাব। হতাশাৰ পৰিৱেশ কাটি যাব। তেওঁ যদি পূৰ্বে একেৰাহে তিনি ঘণ্টা নিৰৱচ্ছিন্নভাৱে কাম কৰিছিল, এতিয়া দেখিব তেওঁ ইয়াতকৈ অধিক কাম কৰিব৷ এইধৰণৰ পৰিৱর্তন আনিব লাগিব৷ তেতিয়া হ’লে দেখিব আপোনালোকো চাপৰ সন্মুখীন নহয়৷ ছাত্র–জয়প্রীত সিং : নমস্কাৰ ছাৰ, মোৰ নাম জয়প্রীত সিং শ্বাহপুৰী। মই কেন্দ্রীয় বিদ্যালয় তেহৰাণ এম্বেছি স্কুলত পঢ়ো। ইৰাণৰ ৰাজধানী তেহৰানৰ পৰা কৈছো৷ শিকাৰ সময়ত কোনোবাই প্রশংসা কৰিলে শিকোতে ভাল লাগে। তেতিয়াহ’লে আমাৰ অভিভাৱক তথা শিক্ষকসকলে কিয় এই পদ্ধতি অৱলম্বন নকৰে? শ্রেণী কোঠাত দুৎই-তিনিজনক বাদ দি বাকীসকলে ভাল কৰিলেও প্রশংসা নাপায়৷ আপোনাৰ ক্ষেত্ৰতো এনেকুৱা হয় নেকি ছাৰ? ধন্যবাদ৷ প্রধানমন্ত্রী :এই বৈষম্য মই কিয় অনুভৱ কৰো? কাৰণ হ’ল মই অতি সংবেদনশীল। ভিতৰৰ পৰা মই দুর্বল। তেতিয়ালৈকে কোনোবাই আমাৰ পিঠি ঢকিয়াই নিদিয়ে, তেতিয়ালৈকে নিজৰ কৰ্তব্যৰ পৰা আনন্দ আহৰণ কৰিব পৰা নাযায়। যাৰ মনত আত্মবিশ্বাস আছে, তেওঁ কোনো প্রশংসা অথবা হাতচাপৰিৰ বাবে অপেক্ষা নকৰে। যাৰ আত্মবিশ্বাস আছে, তেওঁ মনযোগেৰে নিজৰ কাম কৰি যায়। এদিন নহয় এদিন শিক্ষকে প্রশংসা কৰিবলৈ বাধ্য হ’ব। কোনো প্রতিস্পর্ধাৰ প্রয়োজন নাই। কিন্তু মনৰ মাজত জয়ৰ বাবে তীব্র আকাংক্ষা থাকিব লাগিব৷ এই আকাংক্ষাৰ এক সুকীয়া শক্তি আছে, যাৰ জৰিয়তে আপুনি তিনি মাহৰ ভিতৰত শিক্ষকৰ মন জয় কৰিব পাৰে৷ আৰু এজন যি প্রশ্ন কৰিলে তাৰ উত্তৰত মই কওঁ যে শিক্ষকসকলে সাধাৰণতে সেই ছাত্র-ছাত্রীসকলৰ প্রতি বেচি লক্ষ্য ৰাখে, যেতিয়া তেওঁলোকে ভাৱে যে সেই শিশুটিৰ প্রতি তেওঁলোকৰ অভিভাৱক অত্যন্ত সংবেদনশীল। বহুত মাক-দেউতাকে আছে, যিসকলে নাজানে যে সপ্তম শ্রেণীৰ পৰা দ্বাদশ শ্রেণীলৈকে কোন শিক্ষকে কোনটো শ্ৰেণীত পঢ়ুৱায়। সন্তানৰ জন্মদিনত বন্ধুবৰ্গৰ লগতে অভিভাৱকক কেতিয়াবা শিক্ষকসকলে তেওঁলোকৰ ঘৰলৈ নিমন্ত্রণ কৰে নে? অথবা সন্তানৰ বাবে কোন শিক্ষকৰ জন্মদিন সম্পর্কে জানি আপোনালোকে স্কুললৈ গৈ তেওঁলোকক অভিবাদন জনাই কৈছে নে আমাৰ ওচৰত সন্তানসকল তিনি-চাৰি ঘণ্টা থাকে আৰু আপোনালোকৰ ওচৰত পাঁচ-ছয়ঘণ্টা থাকে৷ এতিয়া এওৰ জীৱন আপোনাৰ হাতত। আপোনাক আমি শুভেচ্ছা জনাইছো। এই কথা শুনি শিক্ষকৰ মনত কেনে ভাৱ হ’ব কওকচোন? তেওঁৰ মনত ভাৱ হ’ব মাক-দেউতাকে আমাৰ হাতত তেওঁলোকৰ সন্তানটিক সঁপি দিছে। এই চিন্তাই তেওঁলোকৰ সেই শিশুটিৰ প্রতি যত্নশীল হ’বলৈ প্রেৰণা যোগাব। কিন্তু মই ওলোটাটো কৰো। আনকি, সন্তানসকলে ভুল কথা ক’লে শিক্ষকৰ বিৰুদ্ধে আৰটিআই অথবা এফআইআৰৰ কৰাৰ কথা ভাবে। এইবোৰে আপোনাৰ সন্তানৰ জীৱন অতি ক্ষতিসাধন কৰি তুলিব পাৰে। শিক্ষক, স্কুল কর্তৃপক্ষ, ছাত্র-ছাত্রী আৰু অভিভাৱকসকলৰ মাজত এক সুন্দৰ মিলাপ্ৰীতি থকিলেহে ছাত্র-ছাত্রীসকলৰ ভৱিষ্যৎ উজ্জ্বল হয়। সেয়েহে শিক্ষকসকলে ছাত্র-ছাত্ৰীৰ প্রতি বিশেষ লক্ষ্য ৰখাৰ লগতে নিজৰ দৰে ভবা উচিত৷ ছাত্রী–সাৰা : মই দ্বাদশ শ্রেণীৰ ছাত্রী। মই দেখিছো, পৰীক্ষাত যিবোৰ প্রশ্ন আহে, তাৰ সৈতে মই যিদৰে পঢ়া-শুনা কৰি তাৰ কোনো মিল নাই। আমাৰ শিক্ষকসকলে প্রায়ে কয় যে আমি ভাল মানুহ হ’ব লাগিব। আমাৰ পৰীক্ষা পদ্ধতিৰ সৈতে শিক্ষাৰ বৃহত্তৰ লক্ষ্যৰ যোগসুত্ৰ থকা উচিৎ আৰু শিক্ষক, ছাত্র, অভিভাৱক আৰু পৰীক্ষকসকলে ইয়াক লৈ সজাগ হ’ব লাগিব৷ মহোদয়ে এই সন্দৰ্ভত আপোনাৰ মন্তব্য জানিব বিচাৰো৷ প্রধানমন্ত্রী : চাওক, শিক্ষা একে ৰাতিৰ ভিতৰত লাভ কৰা বস্ত নহয়। আপুনি যিবোৰ দিশ উল্লেখ কৰিলে, সেইবোৰৰ কিছু মিলিয়েই শিক্ষা হয়। হাজাৰ হাজাৰ বছৰ ধৰি মানুহে তাৰ উন্নয়নমুখী যাত্রাৰ লগতে নতুন নতুন দিশ শিকিছে। শিক্ষাৰ নতুন নতুন পদ্ধতি আৰম্ভ হৈছে। মই যদি শিক্ষাকে জীৱনৰ ৰা বিচ্ছিন্ন কৰো পৰীক্ষাৰ সৈতে জড়িত কৰো তেতিয়াই সমস্যাৰ আৰম্ভ হয়। স্কুলৰ পৰা যেতিয়া দল বান্ধি কোনো পর্যটনস্থলীলৈ ল’ৰা-ছোৱালীক নিয়া হয়, তেতিয়া শিক্ষকসকলে শিকাই দিয়ে কিদৰে শাৰী-পাতি যাব লাগে, হাত পিছৰ ফালে ৰাখিব লাগিব, শান্তভাবে ঘুৰি থাকিব লাগিব ইত্যাদি এইবোৰ পাঠ্যক্রমত নাথাকে। কিন্তু এইবোৰৰ জৰিয়তে ল’ৰা-ছোৱালীও নিয়মানুৱর্তিতা শিকিব৷ এইদৰেই শিক্ষকসকল ছাত্র-ছাত্রীৰ শিক্ষাৰ প্রতিটো দিশক লৈ তেওঁলোকৰ জীৱনৰ সৈতে সামঞ্জস্য ৰাখি আগুৱাই নিয়া। মই যেতিয়া সৰু আছিলো, চৰকাৰী প্রাথমিক বিদ্যালয়ত পঢ়িছিলো৷আমাৰ গাওঁখন আছিল গাইকোয়াড ৰাজ্যৰ অন্তর্গত। গায়কোয়াড ৰজাসকলৰ বৈশিষ্ট্য আছিল তেওঁলোকৰ ৰাজত্বত প্রতিখন গাঁৱৰ প্রাথমিক বিদ্যালয়ত গাঁৱৰ প্রতিটো ল’ৰা-ছোৱালীৰ শিক্ষা বাধ্যতামূলক আছিল। প্রতিখন গাঁৱত ডাকঘৰ, পুখুৰী আৰু গ্রন্থাগাৰ থকা বাধ্যতামূলক আছিল। আমাৰ গাঁৱৰ স্কুলখনো তেনেকুৱাই আছিল। আমাৰ শিক্ষক পাঁচগৰাকী আছিল, তেওঁলোক একেদৰে কাৰোবাক পাঁচটা মুগ দাইল আনিবলৈ কৈছিল৷ কাৰোবাক সাতটা, কাৰোবাক ন টা। আকৌ কাৰোবাক তিনিটা ছোলা আনিবলৈ অথবা পাঁচটা চাউল আনিবলৈ কৈছিল৷ ল’ৰা-ছোৱালীবোৰে সেইবোৰ মনত ৰাখি ঘৰলৈ যায় আৰু পাছ দিনা স্কুললৈ আহোতে লৈ আহিছিল। এইদৰেই তেওঁলোকে প্রত্যেককে শস্যৰ সৈতে চিনাকী কৰিছিল। এবাৰ শিক্ষকে সকলো শস্য মিহলি কৰি দিছিল। তাৰ পাছত এজনক মাতি তাৰ পৰা পাঁচটা ছোলা বিচাৰি উলিয়াবলৈ কৈছিল। এনেকৈ লাহে লাহে আমাৰ মনত অংকৰ জ্ঞান সোমোৱাই দিছিল। এই অদ্ভূত শিক্ষণ পদ্ধতিৰ জৰিয়তে তেওঁ আমাৰ শিক্ষাক জীৱনৰ সৈতে জড়িত কৰিছিল। কেৱল উচ্চ শ্ৰেণীত পঢ়িলেই শিক্ষা নহয়, গান, বাজনা, সংবেদনশীলতা, সপোন – সকলোবোৰ মিলিয়েই শিক্ষা। কিন্তু আমি সকলোৱে কেৱল ৰেংকিং, ৰেংকিং, ৰেংকিঙৰ কথাই ভাবো। ইয়াৰ পৰাই সমস্যাৰ আৰম্ভ হয়। জীৱনটোক খুলি দিয়ক। সম্প্ৰসাৰিত কৰক। শিক্ষাৰ সৈতে ভালপোৱাক দেখুৱাওক। তেতিয়া দেখিব জীৱনত পৰিৱর্তন আহিছে। পৰিসৰৰো সলনি হৈছে৷ ছাত্রী – মৌলি সিং : নমস্কাৰ প্রধানমন্ত্রী মহোদয়। মই আগ্রাৰ পৰা কৈছো৷ মোৰ প্রশ্নটো হ’ল বহুত ছাত্র-ছাত্রীয়ে ঘৰৰ পৰা দুৰৈত থাকি পঢ়াশুনা কৰে। বহুতে নতুন ঠাইত নিজকে খাপ খুৱাই নিব নোৱাৰে। তেওঁলোকৰ বহুতে ঘৰৰ প্রতি তীব্র আকর্ষণ অনুভৱ কৰে অথবা হতাশাত ভোগে। এই পৰিস্থিতিৰ পৰা কিদৰে নিজকে উদ্ধাৰ কৰিব? এই ক্ষেত্ৰত অভিভাৱক আৰু শিক্ষকসকলে কিদৰে সহায় কৰিব পাৰে? ধন্যবাদ। প্রধানমন্ত্রী : ভাৰতীয় সামাজিক ব্যৱস্থা ইমান সৰল যে তাৰ চাপৰ পৰা মুক্ত হোৱাৰ সহজ উপায় আছে। আমাৰ যৌথ পৰিয়ালসমূহত ল’ৰা-ছোৱালীসকলে তেওঁলোকৰ মনৰ কথা মাক-দেউতাকক নকয়, কয় তেওঁলোকৰ ককা-আইতাক। ককা-আইতাই তেওঁলোকৰ জীৱনৰ অভিজ্ঞতাৰে ল’ৰা-ছোৱালীৰ দোষবোৰ সুন্দৰভাবে বুজাই ঠিক কৰি দিয়ে। গল্পৰ জৰিয়তে তেওঁলোকৰ হতাশা দূৰ কৰি তেওঁলোকক ইতিবাচক কৰি তুলিছিল। কিন্তু আজি সমাজ ব্যৱস্থা পৰিৱর্তনৰ ফলত ছবিখন সলনি হৈ গৈছে। বেয়া পৰিৱর্তন হোৱা নাই। কিন্তু বৰ্তমানৰ পৰিস্থিতিত মই কম বুলিয়েই কও। ফলত ই এটা অপৰাধবোধ জন্ম দিয়ে। সেই দিশৰ পৰা বাহিৰ হৈ আহিব বিচাৰো। ককা-আইতাৰ অনুপস্থিতিত মা-দেউতাকেই ল’ৰা-ছোৱালীৰ সৈতে যথাসম্ভৱ খোলাখুলিভাৱে কথা-বতৰা কৰা পাতিব লাগে, যাতে তেওঁলোকে তেওঁলোকৰ সমস্যাৰ কথা মাক-দেউতাকক খুলি ক’ব পাৰে।হোষ্টেলৰ জীৱনত তেওঁলোকে কি সমশ্যাৰ সন্মুখীন হৈছে সেয়া মাক-দেউতাকে জানিব পাৰিলে সহায় কৰিব পাৰে। নহ’লে হতাশাৰপৰা হাত সাৰিব নোৱাৰে৷ ল’ৰা-ছোৱালীসকল দূৰৈত থাকিলে অভিভাৱকসকলৰ সেই দূৰৱর্তী চহৰৰ কোনো চিনাকী পৰিয়ালৰ সৈতে তেওঁৰ সন্তানৰ পৰিচয় কৰোৱা উচিৎ, যাতে প্রয়োজনত তেওঁলোকৰ সহায় ল’ব পাৰে বা সেই ঘৰত গৈ তেওঁলোক থাকিব পাৰে। ঘৰৰ পৰা দূৰত থাকিও ছুটিৰ দিনকেইটাত কোনো পাৰিবাৰিক পৰিৱেশত কটাব পাৰে৷ দ্বিতীয়তে, প্রয়োজনত মানসিক চিকিৎসকৰ পৰামর্শ ল’বলৈ দ্বিধাবোধ কৰিব নালাগে। মানসিক ৰোগো এক ডাঙৰ ৰোগ, সময় মতে ইয়াৰ চিকিৎসা নকৰিলে সেই ৰোগে লাহে লাহে মহীৰূহ হৈ উঠিব পাৰে৷ সেইবাবে, এনে সমস্যা সমূলি সৃষ্টি কৰা উচিৎ নহয়৷ যিসকলে হোষ্টেলত থাকে, তেওঁলোকক মোৰ এটি ব্যক্তিগত অভিজ্ঞতাৰ কথা ক’ব খুজিছো৷ এটা বয়সত মই যেতিয়া এনেকুৱা আছিলো, তেতিয়া মই কিদৰে এইবোৰ সমস্যাৰ পৰা মুক্তি পাইছিলো। মন কৰক, কোনটো ঘটনাই আপোনাক কষ্ট দিয়ে অথবা মন অস্থিৰ হৈ থাকিলে, আক্রোশ ভাৱ সৃষ্টি হ’লে, আপুনি মনে মনে হোষ্টেলৰ পৰা বাহিৰৰ কোনো গছৰ তলত গৈ অকলে বহি থাকক। লগত এখন নোটবহী লৈ ল’ব৷ যিটো ঘটনাই আপোনাক কষ্ট দিছে, সেই সম্পর্কে লিখক। কি হৈছে, কিদৰে হৈছে সকলো লিখে সেই পাতখিলা ছিঙি পকেটত লৈ লওক। ক’ৰবাত পেলাই দিয়ক। তেতিয়াও যদি মন পাতল যেন নালাগে, আকৌ লিখক। আকৌ ছিঙি পেলাওক আৰু যেতিয়ালৈকৈ মন পাতল পাতন নালাগে সেইটো কৰি থাকক৷ এটা সময়ত দেখিব আপোনাৰ ভাল লাগিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। তেতিয়া উঠি গৈ ফালি পেলোৱা টুকৰা কেইটা কোনো ডাষ্টবিনত পেলাই দিয়ক। আপোনাৰ মনৰ কষ্ট কাৰোবাক ক’বলৈ জটিলতাৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে। সেইবাবেই এই পদ্ধতি। এইটো এটা সৰু উপায়। কিন্তু এই পদ্ধতিয়ে আপোনাক কিছুদিন সহায় কৰিব পাৰে। নিজকে পৰিস্থিতিৰ মোকাবিলা কৰিবলৈ শক্তি যোগাব পাৰে। কিন্তু, হোষ্টালত যদি আপোনাৰ প্রিয় কোনো অগ্রজ ছাত্র থাকে অথবা কোনো স্নেহশীল শিক্ষক থাকে, তেতিয়াহ’লে তেওঁৰ ওচৰতো মনৰ কথা খুলি ক’ব পাৰে। মন কৰক মাৰ বাবে মন বেয়া লাগিছে। বহুদিন হ’ল তেওঁৰ কোনো ফোন অহা নাই৷ স্নেহশীল মানুহজনে তেতিয়া আপোনাক বুজাব যে হয়তো ইণ্টাৰনেট সংযোগৰ সমস্যা আছে, প্রযুক্তিৰ সমস্যা আছে৷ তেওঁ আপোনাকে বুজাই হোষ্টেললৈ লৈ যাব বা এটা চকলেট কিনি দিব, সান্তনা দিব যে জন্মদিনত মাৰ ফোন আহিব। এইদৰে আপুনি চাপমুক্ত হ’ব পাৰে। জীৱনৰ উত্থান-পতনে মানুহকে অভিজ্ঞ কৰি তোলে। কিন্তু হতাশাক সহজভাৱে লোৱা অনুচিৎ। এই ক্ষেত্ৰত বিশেষকৈ অভিভাৱক আৰু শিক্ষকসকলে লক্ষ্য ৰখা উচিৎ। কোনো শিশুক হতাশাত ভূগিলে তেওঁৰ নিৰাময়ক অগ্রাধিকাৰ দিয়ক। তেওঁৰ সৈতে মিলাপ্ৰীতি কৰক, কথা কওক, তেওঁৰ সমছাৰ সমাধান কৰিব নোৱাৰিলে চিকিৎসকৰ ওচৰলৈ নিশ্চিতভাৱে লৈ যাওক। ভাৰতীয় সমাজ ব্যৱস্থাত যুটীয়া পৰিয়ালৰ পৰিপ্রেক্ষিতত আমাৰ ডিএনএ এনেকুৱা যে আমি এই বিষয়বোৰ সহজে সমাধান কৰিব পাৰো। পৰস্পৰক সহায় কৰিব পাৰো। মোৰ বোধেৰে এইটোৱেই শেষ প্রশ্ন আছিল। আপোনালোকৰ সৈতে মত বিনিময় কৰি মোৰ বহুত ভাল লাগিল৷ আপোনালোকে খুব সুন্দৰ প্রশ্ন কৰিলে। সদৌ শেষত মই অভিভাৱকসকলক অনুৰোধ কৰো যে ল’ৰা-ছোৱালীৰ প্ৰতি আৰু অধিক সময় দিয়ক। মন কৰক আপোনাৰ যেতিয়া ১৪ বছৰ বয়স আছিল তেতিয়া আপোনাৰ মনত কি কি চিন্তাভাৱনা আহিছিল। এতিয়া আপোনাৰ বয়স যদি ৫০ হৈছে থাকে, সেই দূৰত্বৰ সৈতে তেওঁলোকক নিমিলাব। তেওঁলোকক তেওঁলোকৰ বয়সৰ দৰে তেওঁলোকৰ ভাষাত কথা কওক৷ দেখিব বহুত সমস্যাৰ সমাধান পৰিয়ালৰ মাজতে হৈ যাব। মই পুনৰবাৰ আপোনালোক সকলোকে বহুত বহুত শুভেচ্ছা জনাইছো। এইবাৰৰ পৰীক্ষাই আপোনালোকৰ জীৱনলৈ উৎসৱ দৰে আহক, আপোনালোকৰ জীৱনক সফল কৰি তোলক, সফলভাবে জীয়াই থকাৰ গুণ আহৰণৰ মাধ্যমেৰে জীৱনকে শক্তিশালী কৰি তোলক, পৰীক্ষাৰ বহীত যি নম্বৰেই নাহক কিয়, সেয়া আপোনাৰ জীৱনৰ অন্তিম নম্বৰ নহয়, ইয়াৰপাছতো জীৱনত বহুত কিছু কৰিব লগা আছে। আমি নিজৰ শিক্ষিত কৰিব লাগিব, প্রশিক্ষিতও কৰিব লাগিব। শিক্ষাৰ যিমান গুৰুত্ব আছে, প্রশিক্ষণৰো সিমানেই গুৰুত্ব আছে। এই ভাৰসাম্য বজায় ৰাখি আগুৱাই যাব লাগিব। আপোনালোক সকলোকে বহুত বহুত শুভেচ্ছা জনাইছো। বহুত বহুত ধন্যবাদ৷