PL-MTEB/plsc-clustering-p2p huggingface dataset:
Stan środowiska naturalnego w rejonie oddziaływania hut miedzi. Kierunki zmian W artykule przedstawiono wyniki badań jakości
powietrza w rejonie oddziaływania przemysłu miedziowego,
ze szczególnym uwzględnieniem oddziaływania
hut miedzi zlokalizowanych w Legnicy i Głogowie obejmujące
okres od 1980 r. do 2010 r. w celu przedstawienia
zachodzących na przestrzeni tych lat zmian i trendów.
Ograniczenie emisji zanieczyszczeń pyłowo-gazowych
pochodzących z najistotniejszych źródeł na terenie
Legnicko-Głogowskiego Okręgu Miedziowego w istotny
sposób wpłynęło na poprawę jakości powietrza w tym
rejonie. Nie bez znaczenia pozostaje też ograniczenie
emisji tych zanieczyszczeń z dużych źródeł energetycznego
spalania paliw, jak również ograniczenie produkcji
bądź likwidacja niektórych zakładów. Na podstawie prowadzonego
państwowego monitoringu środowiska
stwierdza się, że aktualnie na stan jakości powietrza
w mniejszym stopniu ma wpływ emisja zanieczyszczeń
ze źródeł przemysłowych.
Nadal do rozwiązania są problemy w zakresie ochrony
powietrza związane z:
– emisją zanieczyszczeń pyłowo-gazowych z sektora
bytowo-komunalnego, tzw. niska emisja pochodząca
z indywidualnego ogrzewania mieszkań.
Źródła te mają niskie emitory i często spala się
w nich oprócz węgla różnego rodzaju odpady.
W związku z tym po rozpoczęciu sezonu grzewczego
obserwuje się w sposób widoczny w stacjach
monitoringu jakości powietrza wzrost zanieczyszczeń
pyłowych i gazowych w tym benzo(a)pirenu.
– emisją zanieczyszczeń z transportu samochodowego,
który jest przyczyną wysokiego stężenia
tlenków azotu, tlenku węgla i węglowodorów
szczególnie w rejonie dróg i ulic o dużym natężeniu
ruchu.
Materiały i metody: Podstawą opracowania były
wyniki badań otrzymane w ramach prowadzonego
od 1991r. przez Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska
w Legnicy, a następnie we Wrocławiu państwowego
monitoringu środowiska w sieci krajowej, regionalnej
i lokalnej, a w okresie od 1980 r. do 1990 r. badania
prowadzone przez Ośrodek Badań i Kontroli Środowiska
w Legnicy.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu
Akty prawa miejscowego w ydawane przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego – w ybrane problemy praktyczne Artykuł poświęcony jest problematyce wydawania aktów prawa miejscowego przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego. Rozważania obejmują za-równo analizę stanu prawnego jak i praktyki. Zasadniczy problem jaki wyłania się na tym tle związany jest z faktem, że ustawodawca upoważniając organ samorządu terytorialnego do samodzielnego normowania określonych zagadnień, stosuje nie-jednolitą technikę legislacyjną: raz definitywnie przesądza, że wydawana przez or-gan samorządu terytorialnego regulacja ma charakter aktu prawa miejscowego, in-nym razem rozstrzygnięcie tej kwestii pozostawia adresatowi upoważnienia. W tym ostatnim przypadku powoduje to istotne problemy w praktyce, polegające na roz-bieżnych ocenach jakich dokonują w tej materii organy samorządu terytorialnego. Skutkiem takiego stanu rzeczy jest niespójność systemu źródeł prawa powszechnie obowiązującego o zasięgu lokalnym.

Dziedzina: nauki społeczne
Symulacyjne badanie charakterystyk przemieszczania się tłumu w aglomeracji W pracy opisano symulator tłumu oraz eksperymenty, na podstawie których wyznaczono charakterystyki przemieszczania się tłumu w aglomeracji. Praca została podzielona na trzy części. W pierwszej części przedstawiono autorski mikroskopowy symulator tłumu oraz jego podstawowe moduły. W drugiej części omówiono podstawowe "wzorcowe" charakterystyki  przemieszczania się tłumu. W trzeciej części przedstawiono plany i wyniki eksperymentów symulacyjnych dla wybranych scenariuszy i charakterystyk na tle omówionych wcześniej charakterystyk "wzorcowych".

Dziedzina: nauki ścisłe i przyrodnicze
Irena Joliot-Curie, genialna córka - genialnej matki w 120 rocznicę urodzin Kończy się powoli rocznicowy rok 2017. Jedną z rocznic było 120-lecie urodzin Ireny Curie, późniejszej Joliot-Curie,
drugiej w historii noblistki w dziedzinie chemii, odkrywczyni sztucznej promieniotwórczości. Jej życie, podobnie, jak losy jej
matki, Marii Skłodowskiej-Curie, to zmaganie się z przeciwnościami wynikającymi z przesądów i przyzwyczajeń społecznych; to
różne role społeczne; uczonej, żony, matki; to wreszcie działalność społeczna i polityczna. Genialna córka, genialnej matki nie
miała łatwo. Najpierw przekonać ogół, że jest godna i na tyle zdolna aby pracować w laboratorium obok uczonej wszechczasów
— własnej matki, potem, że wspólne odkrycia z Fryderykiem Joliot są prawdziwe, wreszcie, że kobieta ma prawo do samorealizacji
i powinna mieć wpływ na decyzje dotyczące społeczeństwa. Zachowując przy tym radość życia, przyjaźń i miłość najbliższych,
szacunek współpracowników. Irenę Joliot-Curie, podobnie jak Marię Skłodowską, postrzega się najczęściej jako kobietę oschłą,
trzymającą ludzi na dystans, chłodną. Nie była taka....

Dziedzina: nauki ścisłe i przyrodnicze
Działalność ośrodków sportu i rekreacji : Rozwój aktywności fizycznej społeczeństwa Ośrodki sportu i rekreacji (OSiR) powinny przyczyniać się do rozwoju aktywności fizycznej dzięki różnorodności i większej dostępności oferty sportowo-rekreacyjnej. Gminy, w których funkcjonuje taki ośrodek rzeczywiście znacznie częściej osiągają ten cel, odpowiadają też na potrzeby mieszkańców. Ustalenia NIK wskazują jednak, że w blisko połowie skontrolowanych samorządów poprawy wymaga monitorowanie i dokumentowanie efektów podejmowanych działań.

Dziedzina: nauki społeczne
Ergonomia to wygoda i zdrowie Najistotniejsze kierunki prowadzonych w Zakładzie Ergonomii CIOP-PIB prac badawczych mają na celu sprostanie wymaganiom zmieniającego się gwałtownie rynku pracy, związanym z transformacją społeczno-gospodarczą Polski. Najistotniejsze to: określenie metod pomiaru stresu psychospołecznego i kierunków przeciwdziałania mu, zmniejszenie obciążenia układu mięśniowo-szkieletowego w pracy, określenie możliwości zwiększenia zatrudnienia osób niepełnosprawnych i starszych, zmniejszenie obciążenia związanego z niekorzystnym mikroklimatem w miejscu pracy. Ważne miejsce w badaniach zajmują grupy zawodowe uznane za najbardziej zagrożone ryzykiem psychospołecznym (w tym mobbingiem i przemocą oraz trwałym bezrobociem): nauczyciele, pielęgniarki, kierowcy transportu drogowego, strażacy. Dokonywana ocena obciążenia mięśniowo-szkieletowego pracowników jest związana z rozwojem metod oceny i kryteriów wyznaczających ryzyko rozwoju dolegliwości mięśniowo-szkieletowych. Prace dotyczą wdrażania do oceny komputerowych modeli ciała człowieka o strukturze wieloczłonowej i zbudowanych z elementów skończonych. Opracowane modele umożliwiają ocenę obciążenia wewnętrznego w stawach w zależności od parametrów opisujących pozycję ciała i siły wywierane przez pracownika. Prowadzone są też nowatorskie badania nad opracowaniem wskaźników sygnału EMG umożliwiających ocenę zmęczenia mięśni dla niskich poziomów siły mięśniowej.

Dziedzina: nauki społeczne
Czy postępowanie zachowawcze odgrywa jeszcze rolę w leczeniu szkliwiaka? Cele: Szkliwiak jest agresywnym nowotworem łagodnym pochodzenia nabłonkowego. Wywodzi się z narządu szkliwnego, pozostałości listewki zębowej, wyściółki torbieli zębopochodnej lub (prawdopodobnie) z komórek podstawnych błony śluzowej jamy ustnej. Może się umiejscowić zarówno w szczęce, jak i żuchwie, mogąc powodować istotne deformacje twarzy. Leczenie polega na operacji radykalnej z zachowaniem marginesu zdrowych tkanek. Głównym celem niniejszej pracy było dokonanie przeglądu najbardziej znaczących, dostępnych w piśmiennictwie, opisów przypadków chorobowych, oraz określenie, jaki rodzaj leczenia pozwala na uzyskanie najlepszych wyników w zakresie kontroli choroby i częstości jej nawrotów. Metody: Dokonano analitycznego przeglądu literatury, korzystając z baz danych: Medline oraz Scielo. Dyskusja: Leczenie za pomocą łyżeczkowania jest niewystarczające i może być związane z pozostawieniem wysepek guza w obrębie kości. Resekcja guza z marginesem zdrowych tkanek lub resekcja en bloc jest najpowszechniej stosowaną formą leczenia, a wielu chirurgów opowiada się za zachowaniem marginesu 15 mm klinicznie prawidłowej tkanki kostnej. Wnioski: Z uwagi na wysoką częstość nawrotów, leczenie zachowawcze jest błędem w sztuce lekarskiej.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu
Herchenefreda. Trzy listy do syna Dezyderego Prezentowany tekst zawiera przekład trzech listów, które w pierwszej połowie VII w. merowińska arystokratka Herchenefreda napisała do swojego syna Dezyderego, wpływowego możnego i przyszłego biskupa Cahors. Przekład poprzedzony został wstępem, w którym czytelnik odnajdzie szkicowo zarysowany kontekst epoki, informacje na temat życia Herchenefredy oraz Dezyderego, a także tematykę poszczególnych listów. Korespondencja merowińskiej arystokratki ostatecznie znalazła się w anonimowych dziejach świętego Dezyderego i w ten sposób także ocalała od zapomnienia. Niekwestionowanie ubogaca ona zasobną merowińską tradycję epistolarną. Przede wszystkim z uwagi na samą autorkę – świecką możną - która w tak przeważającym gronie współczesnych jej męskich twórców pretenduje do miana rara avis.  Zwraca uwagę także osobisty i emocjonalny ton omawianej matczynej korespondencji. Listy są ważnym świadectwem wczesnośredniowiecznych relacji rodzicielskich, statusu szlachetnie urodzonych matron, ich wykształcenia oraz powinności względem rodu, męża, synów i wreszcie także całej chrześcijańskiej wspólnoty.        

Dziedzina: nauki teologiczne
Rak piersi w ciąży Rak piersi w ciąży to nowotwór rozpoznany w okresie do
pierwszego roku po zakończeniu ciąży lub w okresie laktacji.
Wpływ ciąży na proces nowotworowy nie jest do końca
wyjaśniony. Rozpoznanie choroby opiera się na podstawie
badań wykonywanych standardowo jak u kobiet niebędących
w ciąży, z wyjątkiem stosowania technik obrazowania promieniowaniem
jonizującym oraz rezygnacji z użycia kontrastu.
Leczenie nowotworu przebiega podobnie jak u innych
pacjentek, lecz zaleca się mastektomię dopiero po ukończeniu
pierwszego trymestru ciąży. Nie zaleca się leczenia
oszczędzającego z powodu przeciwwskazań do radioterapii
uzupełniającej w trakcie trwania ciąży. Na podstawie badań
wykazano, że bezpieczne są schematy chemioterapii oparte
na antracyklinach oraz cyklofosfamidzie. Inne cytostatyki oraz
hormonoterapia są przeciwwskazane z powodu poważnych
uszkodzeń płodu. Leczenie wspomagające w postaci leków
przeciwwymiotnych, przeciwbólowych jest dopuszczalne,
jednak pod pewnymi warunkami. Po zakończeniu ciąży nie
jest zalecane karmienie piersią podczas stosowania chemioterapii,
leczenia biologicznego oraz hormonoterapii, ponieważ
wiele leków przenika do mleka matki.
Nie ustalono ostatecznie wpływu ciąży na rokowanie raka
piersi. Ponieważ zmiany gruczołu piersiowego podczas ciąży
i karmienia traktowane są jako fizjologiczne, zdarza się, że opóźnienie diagnozy sięga nawet 7 miesięcy. Uważa się, że
przerwanie ciąży nie poprawia wyników leczenia. Kolejną
ciążę można rozważać po około 3 latach od zakończenia
leczenia przeciwnowotworowego, po wykluczeniu wznowy
choroby oraz przerzutów odległych.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu
Teorie i koncepcje globalnego kryzysu żywnościowego Artykuł stanowi próbę systematyzacji teorii/hipotez opisujących źródła kryzysu na globalnym rynku żywnościowym w pierwszej dekadzie XXI wieku (global food crisis). W pracy skoncentrowano się na omówieniu wybranych hipotez ortodoksyjnych i heterodoksyjnych. Wstępna analiza wskazuje na korzyści wynikające ze wzbogacenia teorii głównego nurtu o alternatywne koncepcje powstania kryzysu żywnościowego.

Dziedzina: nauki rolnicze
Znaczenie witaminy D w chorobach atopowych u dzieci Alergia stanowi istotny problem w dzisiejszym świecie. Często jej podłożem jest atopia, czyli uwarunkowana genetycznie predyspozycja do nadmiernej produkcji przeciwciał klasy IgE. Do najczęstszych chorób alergicznych wieku rozwojowego należą: atopowe zapalenie skóry, astma, alergiczny nieżyt nosa, alergiczny nieżyt spojówek, alergie pokarmowe i pokrzywki. Udowodniony wpływ na rozwój chorób atopowych mają czynniki genetyczne, zakażenia wirusowe oraz czynniki środowiskowe. Ostatnio duże zainteresowanie wzbudza rola niedoboru witaminy D (cholekalcyferolu) w rozwoju tego rodzaju schorzeń. Witamina D oraz jej aktywne metabolity i syntetyczne analogi są tradycyjnie stosowane w postaci preparatów doustnych w celu regulowania homeostazy wapniowo-fosforanowej. Witamina D, wytwarzana w skórze z prekursora steroidowego, jest nieaktywnym biologicznie prohormonem. W organizmie ulega dwustopniowej enzymatycznej hydroksylacji (w wątrobie i nerkach) do utworzenia głównej aktywnej formy hormonalnej. Biologicznie najwyższą aktywność wykazuje metabolit 1,25(OH)2D. W celach diagnostycznych oznacza się stężenie 25(OH)D i 1,25(OH)2D. Badania wykonane na dużych populacjach wskazują na ścisłą korelację pomiędzy długotrwałym niedoborem witaminy D a zaburzeniami metabolicznymi. Niedobór cholekalcyferolu w surowicy zwiększa ryzyko rozwoju choroby o podłożu autoimmunologicznym lub infekcyjnym. Jego działanie, wykraczające poza gospodarkę mineralną, wynika z pobudzenia pozanerkowego receptora dla witaminy D (VDR). Sugeruje się związek między spożyciem witaminy D przez kobiety w ciąży a ryzykiem wystąpienia chorób atopowych u ich dzieci. W świetle ostatnich badań cholekalcyferol jest czynnikiem immunoprotekcyjnym w chorobach autoimmunologicznych, ogranicza odpowiedź immunologiczną typu Th1 i przesuwa ją w stronę dominacji odpowiedzi typu Th2. Z niektórych przytoczonych publikacji wynika, że właściwa suplementacja witaminy D może zmniejszać ryzyko wystąpienia chorób o podłożu atopowym i autoimmunologicznym. Są również dane sugerujące wzrost ryzyka rozwoju chorób alergicznych w wyniku nadmiernej podaży witaminy D.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu
Emocje i edutainment, czyli więcej pytań niż odpowiedzi Edutainment, czyli uczenie się poprzez rozrywkę, jest paradygmatem edukacyjnym wykorzystywanym już od kilkudziesięciu lat. Systematyczna praca badawcza prowadzona nad skutecznością edurozrywki i perswazyjnym charakterem narracji realizowana jest jednakże od niedawna. W pracach poświęconych edutainmentowi i uczeniu się z mediów masowych dominują badania ilościowe. W artykule dokonano zestawienia teorii edutainmentu i socjologii emocji, wskazując na istniejące „niewiadome” w obszarze badań nad edutainmentem. Zasygnalizowano również ograniczenia dotychczasowych analiz wynikające z przyjętej metodologii badań.

Dziedzina: nauki społeczne
Trójwymiarowa mapa geologiczna okolic Szczerca koło Lwowa Występujące w basenie przedkarpackim badeńskie (środkowomioceńskie) gipsy odsłaniają się w licznych punktach na terenie Ukrainy. Jednym z nich są okolice miejscowości Szczerzec (ukr. Щирець), 25 km na SSW od Lwowa. Jest to potencjalny obszar stratotypowy badeńskiej formacji gipsowej, na Ukrainie znanej jako suita tiraska, a także wyjątkowy teren ze względu na znajdujące się tu odsłonięcie anhydrytów w kamieniołomie Pisky (ukr. Піски), gdzie w strefie wietrzenia powstają unikatowe formy jaskiń zwane jaskiniami z hydratacji lub jaskiniami z pęcznienia. Na obszarze Ukrainy dane kartograficzne zarówno te dotyczące geologii, jak i morfologii są niekompletne, a obecnie dostępne materiały archiwalne wymagają uaktualnienia. W pracy opisano sposób w jaki opracowano nową, uaktualnioną wersję mapy geologicznej okolic Szczerca w przestrzeni trójwymiarowej (3D). W tym celu wykorzystano istniejące mapy topograficzne oraz archiwalne mapy geologiczne, które poddano procesowi wektoryzacji. Większość prac wykonano w programie ArcGIS 10.1. Na przykładach zademonstrowano użyteczność mapy 3D do ilościowej analizy wybranych elementów rzeźby oraz budowy geologicznej.

Dziedzina: nauki ścisłe i przyrodnicze
Publicyzacja prawa prywatnego w obszarze prawa zamówień publicznych W artykule dokonano oceny zasadności posługiwania się pojęciem „publicyzacja prawa prywatnego” w odniesieniu do prawa zamówień publicznych. Płaszczyzną odniesienia jest tu wpływ prawa zamówień publicznych na obszar stosunków umownych (umów zobowiązaniowych). Mówiąc o publicyzacji prawa prywatnego przez prawo zamówień publicznych, można stwierdzić występowanie dwóch aspektów tego procesu. Z jednej strony, w ramach odnośnego zespołu unormowań wprowadza się – w interesie publicznym – wiele imperatywnych wymogów ważności (skuteczności) cywilnoprawnych czynności prawnych, służących zawieraniu i wykonywaniu umów w sprawach zamówień publicznych. Drugim przejawem tytułowego procesu jest wprowadzanie do porządku prawnego środków prawa administracyjnego uzupełniających instrumenty cywilnoprawne w celu zapewniania udzielania i wykonywania zamówień publicznych zgodnie z publicznoprawnymi zasadami właściwymi tej dziedzinie prawa.

Dziedzina: nauki społeczne
Weterani Insurekcji Kościuszkowskiej w powstaniu 1806 roku w Wielkopolsce Upadek Rzeczypospolitej po powstaniu z 1794 roku nie przesądził o zaniechaniu dążeń niepodległościowych przez uczestników Insurekcji Kościuszkowskiej. Po zwycięstwach na polach Jeny i Auerstädt 14 października 1806 roku armia francuska była zmęczona i mogła nie sprostać ofensywie prusko-rosyjskiej. Na dawnych ziemiach polskich wciąż znajdowały się resztki armii pruskiej, co wysuwało na pierwszy plan kwestię zaangażowania Polaków przeciwko Prusom oraz wspierającej je Rosji w zamian za niejasną obietnicę przywrócenia Polakom bytu politycznego. Do zorganizowania dywersji na tyłach przeciwnika wybrano pełniącego funkcję generalnego inspektora kawalerii włoskiej generała Jana Henryka Dąbrowskiego, twórcę Legionów Polskich we Włoszech. W Wielkopolsce generał był otaczany szacunkiem, który zdobył podczas Insurekcji Kościuszkowskiej w 1794 roku. Chcąc pozyskać Polaków do realizacji własnych celów politycznych, Napoleon postanowił wykorzystać autorytet Tadeusza Kościuszki, silnie związanego z tradycją francuskiego i amerykańskiego Oświecenia. Kościuszko nie ufał deklaracjom Napoleona, nie stanął na czele Legionów Polskich, choć często występował w roli mentora wobec władz francuskich. Zdecydowanie odmówił także firmowania działań w Wielkopolsce. Jego sceptycyzm wzmacniało stanowisko dyplomacji francuskiej względem insurekcji z 1794 roku. Instrumentalne traktowanie polskich przywódców potwierdzają zarówno nieuczciwe działania dyplomacji francuskiej, jak i zachowana korespondencja Napoleona. Ogłoszenie powstania w Wielkopolsce, entuzjastycznie przyjęte przez mieszkańców miast, spotykało się z nieufnością części społeczeństwa. Reaktywowano instytucję pospolitego ruszenia szlachty, wzorem insurekcji przeprowadzono pobór w systemie kantonalnym. Dowództwo tworzonych formacji często powierzano oficerom z przeszłością insurekcyjną, którzy oprócz autorytetu moralnego reprezentowali ciągłość tradycji. Mimo że w epizodzie z 1806 roku pozostaje dostatecznie wiele niewiadomych, nie tylko w odniesieniu do postawy polskiego społeczeństwa, ale i działań dyplomacji francuskiej, skala zaangażowania weteranów Insurekcji Kościuszkowskiej w kolejną szansę odbudowy Rzeczypospolitej wpisuje się na trwałe do pamięci historycznej.

Dziedzina: nauki humanistyczne
„Bona matrona”. O znaczeniu przykładu w konstruowaniu wizerunku idealnej Rzymianki W antycznym Rzymie regulatorem życia prywatnego i politycznego był zestaw wartości i norm postępowania zwany obyczajem przodków (łac. mos maiorum). Wiedzy o nim dostarczały przykłady z mitycznej i historycznej przeszłości Rzymu, zawarte przede wszystkim w dziełach historyków. Największą ich liczbę znaleźć można w Historii Rzymu Liwiusza. W opowieściach o Sabinkach, Lukrecji, Veturii i Werginii rzymski historyk maluje portrety kobiet, które można uznać za prototypy idealnej matrony. Jego zdaniem „bona matrona”, aby korzystać z należnego jej pozycji autorytetu, powinna być „pudica”, „casta”, „sancta”, „univira” i „lanifica” oraz nosić stolę. Był to zestaw wartości niezależny od rzeczywistej pozycji kobiet w rodzinie i społeczeństwie, co potwierdzają epitafia.

Dziedzina: nauki teologiczne
Oddziaływanie alfametryny - aktywnego składnika preparatu Fastac 10 EC na wybrane elementy systemu antyoksydacyjnego komórek drożdży Saccharomyces cerevisiae W prezentowanej pracy zbadano wpływ alfametryny aktywnego składnika preparatu Fastac 10EC na przeżywalność komórek drożdży i wybrane parametry charakteryzujące system antyoksydacyjny komórek drożdży Saccharomyces cerevisiae. Stwierdzono wzrost aktywności dysmutazy i katalazy w próbach inkubowanych z preparatem Fastac 10EC. Podwyższony poziom aktywności SOD i CAT w komórkach drożdży może być odpowiedzią na zwiększone generowanie wolnych rodników. Sugeruje to, że alfametryna może powodować stres oksydacyjny w komórkach drożdży.

Dziedzina: nauki rolnicze
Retrospektywna ocena czynników ryzyka nowotworów jamy ustnej i gardła u pacjentów badanych w ramach programu profilaktyki nowotworów głowy i szyi Wstęp: Celem pracy jest retrospektywna ocena czynników ryzyka nowotworów jamy ustnej i gardła u pacjentów badanych w ramach Programu Profilaktyki Nowotworów Głowy i Szyi. Materiał i metody: Badania przeprowadzono łącznie u 300 pacjentów, w tym 186 kobiet i 114 mężczyzn, w ramach Programu Profilaktyki Nowotworów Głowy i Szyi w latach 2014–2018. Przed badaniem laryngologicznym pacjenci wypełniali ankietę demograficzną i medyczną dotyczącą czynników ryzyka nowotworów głowy i szyi, w której uwzględniono czynniki, takie jak: wykształcenie, zgłaszane objawy chorobowe, nałóg palenia papierosów, liczby spalanych papierosów, nałóg spożywania alkoholu, częstotliwość wizyt w gabinecie stomatologicznym, stosowanie środków higieny jamy ustnej, liczba życiowych partnerów seksualnych, uprawianie seksu oralnego, liczba życiowych partnerów seksualnych, z którymi uprawiany był seks oralny, wystąpienie choroby nowotworowej głowy i szyi w rodzinie. Wyniki badań: Badani zgłaszali następujące objawy chorobowe: chrypkę – 43,33%, trudności w połykaniu – 21,33%, ból lub pieczenie w jamie ustnej – 20,33%, inne symptomy – 46,33%. Natomiast głównymi objawami stomatologicznymi były: krwawienie z dziąseł w czasie szczotkowania zębów – 48,89% i uczucie suchości w jamie ustnej – 45,56%. Spośród ankietowanych do palenia wyrobów tytoniowych aktualnie przyznawało się 20,33% pacjentów, zaś w przeszłości paliło 54% pacjentów. W analizowanym materiale większość spożywała napoje alkoholowe, bo aż 80% badanych, przy czym istotnie rzadziej kobiety niż mężczyźni. Jednak okazjonalne picie alkoholu zadeklarowało 87,08%. Do uprawiania seksu oralnego przyznało się 27,67% badanych – 24,73% kobiet oraz 32,46% mężczyzn. Od jednego do trzech partnerów, którzy uprawiali seks oralny, spotkało 71,95% badanych. Po wykonaniu rozszerzonej diagnostyki stwierdzono obecność nowotworu tej okolicy u 10% badanych. Wnioski: Stwierdzono istotność statystyczną różnic między: chrypką a spożywaniem alkoholu, zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn, chrypką a paleniem tytoniu u kobiet, objawem trudności w połykaniu a paleniem tytoniu u badanych kobiet, bólem/pieczeniem w jamie ustnej a paleniem tytoniu u badanych mężczyzn, chrypką a uprawianiem seksu oralnego u badanych mężczyzn, trudnościami w połykaniu a uprawianiem seksu oralnego u badanych mężczyzn oraz bólem/ pieczeniem w jamie ustnej a występowaniem nowotworu złośliwego.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu