PL-MTEB/plsc-clustering-p2p huggingface dataset:
Wpływ wody na właściwości tarciowe powłok do regeneracji podeszew W pracy przedstawiono metodykę oraz wyniki badań tarciowych kompozytów
przeznaczonych do regeneracji spodów obuwia, wykonanych z żywicy poliuretanowej
napełnianej i sadzą, granulatem szklanym, miałem węglowym, garnetem
oraz elektrokorundem. Kompozyty podczas testów współpracowały z próbką
wykonaną z Al2O3, która zastępowała materiał posadzkowy. Badania przeprowadzono
w warunkach tarcia technicznie suchego oraz w obecności wody. Analiza wyników badań pozwoliła na stwierdzenie, że najodpowiedniejszym
kompozytem do regeneracji warstw podeszew obuwia jest kompozyt z dodatkiem
sadzy, który posiada najwyższy współczynnik tarcia zarówno w warunkach
tarcia technicznie suchego, jak i obecności wody.

Dziedzina: inżynieria mechaniczna
Ambiwalencja i Tajemnica. Wokół antropologii filozoficznej Dostojewskiego Niniejszy artykuł jest próbą ukazania głównych kategorii antropologicznych w literackiej twórczości Fiodora Dostojewskiego, wśród których tajemnica i ambiwalencja wydają się kategoriami najważniejszymi. Obraz człowieka w powieściach Dostojewskiego jest pełen sprzeczności, paradoksów i logicznych wykluczeń. Nie ma tu jakiejś ostatecznej definicji istoty ludzkiej, ponieważ jest ona zagadką. Istota ta nie jest bowiem jakimś monolitem – mieści w sobie rozmaite obszary egzystencjalne i psychologiczne. Przede wszystkim jednak nie przysługuje jej żaden ontologiczny rdzeń, któryby ją ostatecznie określał i determinował. Egzystencja jest zadaniem. Czy tę różnorodność da się scalić? Czy da się rozświetlić tę tajemnicę? U Dostojewskiego odpowiedzi należy szukać w chrześcijaństwie.

Dziedzina: filozofia
Samowiercące systemy iniekcyjnych mikropali i gwoździ gruntowych. Wymagania techniczne i normowe dla zbrojenia do zastosowań trwałych. Systemy samowiercących mikropali i gwoździ gruntowych są powszechnie wykorzystywane do projektowania i realizacji fundamentów mikropalowych, konstrukcji oporowych, ścian gwoździowanych itp. Na rynku dostępnych jest wiele typów i systemów samowiercących pozornie nie różniących się od siebie i oferujących te same jakościowo rozwiązania. Żeby je świadomie stosować, należy porównać i sprawdzić ich parametry techniczne oraz zgodność z wymagania formalnymi. Proces projektowania, wykonania i kontroli takich konstrukcji określony jest w aktualne zapisach prawnych: w tym przypadku Polskie Norm PN-EN 14199:2015-07 i PN-EN 14490:2010. Normy te mają charakter wykonawczy, jednak – co ważne dla projektantów i jednostek nadzoru – zawierają szczegółowe wymagania, w tym materiałowe, co do stosowania mikropali i gwoździ gruntowych, m.in. wykonywanych w technologii wiercenia z jednoczesną iniekcją (system samowiercący). Szczególnie rygorystycznie opisane są wymogi w zakresie gatunki stali, jaki może stosowany jako zbrojenie mikropali lub gwoździ gruntowych oraz jego parametry mechaniczne. Jednocześnie wprowadzenie do obrotu systemów geotechnicznych, jak innych wyrobów budowlanych, odbywa się na podstawie m.in. Europejskiej Oceny Technicznej i Krajowej Oceny Technicznej. Jednak krajowe oceny techniczne mają charakter produktowy - oznacza to, że Proces certyfikacji dotyczy jedynie spełnienia parametrów technicznych podanych w ocenie technicznej. W procesie oceny technicznej nie jest badana zgodność wyrobu z normami przeznaczenia (np. PN--EN 14199 i PN-EN 14490). Możliwa jest zatem, że wyrób ma ocenę techniczną, ale jednocześnie jest niezgodny z normami projektowymi i wykonawczymi. Należy zatem mieć pełną świadomość jaki zapisy normowe regulują wymogi dla geotechnicznych systemów samowiercących , gdyż odpowiedzialność za zgodność rozwiązania od strony projektowej i materiałowej z uregulowaniami normowymi spoczywa na projektancie, jednostkach nadzoru lub inwestorze.

Dziedzina: inżynieria materiałowa
Praktyczna ocena parametrów geotechnicznych podłoża do projektowania ścian szczelinowych posadowionych w iłach "plioceńskich" Warszawy Poruszana tematyka związana jest ze sposobem określania parametrów iłów podczas projektowania geotechnicznego ścian szczelinowych, na etapie wykonywania badań i interpretacji wyników z uwzględnieniem nowych wymagań (EC 7) i praktyki budowlanej. Wyznaczanie parametrów współpracy omówiono wykorzystując wyniki wieloletnich badań iłów „plioceńskich” w Warszawie oraz wybrane projekty i realizacje.

Dziedzina: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
„Moi Panowie, jedziemy na manewry!” Przygotowanie zmotoryzowanych oddziałów armii austro-węgierskiej do działań wojennych Wraz z pojawieniem się w kręgu zainteresowań wojskowych elit pojazdów mechanicznych uruchomiony został cały zestaw działań mających na celu wprowadzenie ich do służby wojskowej. Mechanizm działania podobny był we wszystkich armiach świata. Różnice polegały tylko na ich intensywności. Po pierwszych testach i szkoleniach kadry najważniejszym sprawdzianem było użycie samochodów i motocykli w trakcie manewrów. To one pozwalały w najpełniejszy sposób sprawdzić zarówno same pojazdy, stopień wyszkolenia kadry, jak też ich współgranie z niezmotoryzowanymi formacjami.
W monarchii austro-węgierskiej pierwsze testy samochodów miały miejsce jeszcze pod koniec XIX w. W 1896 r. sprawdzano samochód osobowy, a w 1898 przeprowadzono długotrwałe próby pierwszego samochodu ciężarowego. Po tych pierwszych testach samochody zaczęły rokrocznie brać udział w różnego szczebla manewrach wojskowych. Z przyczyn oczywistych najwięcej ich pojawiało się na organizowanych co roku manewrach cesarskich.
Motorem napędowym motoryzacji armii austro-węgierskiej był Robert Wolf, oficer artylerii oddelegowany w 1904 r. do kierowania nowo utworzonym Wydziałem Samochodowym przy Komitecie Wojskowo-Technicznym. To z jego inicjatywy doszło do testowania najważniejszych rozwiązań technicznych: samochodu wyposażonego w wyciągarkę linową jego pomysłu, tzw. pociągów drogowych, pojazdów z napędem na wszystkie osie, oraz pierwszego samochodu pancernego skonstruowanego w wiedeńskich zakładach Daimlera.
Mimo tych wszystkich starań ostatecznie armia austro-węgierska przystąpiła do działań wojennych w 1914 r. bez odpowiednio zmotoryzowanych oddziałów. Przyczyn takiego stanu było wiele, ale podstawowym wydaje się niechęć do pojazdów mechanicznych znaczącej części elit wojskowych oraz wysokie koszty związane z zakupem oraz eksploatacją samych pojazdów.

Dziedzina: historia
Elity w prywatyzacji Polskich Linii Lotniczych LOT W artykule zostały omówione wyniki badań (przeprowadzonych w latach 2008-2010) dotyczące socjologicznych aspektów prywatyzacji Polskich Linii Lotniczych LOT. Celem jest wskazanie najważniejszych obszarów problematycznych procesu prywatyzacji tego przedsiębiorstwa. Do wyjaśnienia obecnej trudnej sytuacji spółki posłużyła analiza działań i decyzji kolejnych elit, począwszy od roku 1989. Niniejszy tekst szczegółowo prezentuje główne konkluzje dotyczące elit PLL LOT i ich wpływu na proces prywatyzacji, wynikające z przeprowadzonych badań oraz uzupełnia je aktualnymi danymi.

Dziedzina: nauki socjologiczne
Kryzys demokracji i reform edukacyjnych po 30 latach transformacji politycznej w Polsce Przedmiotem krytycznej analizy jest stan polityki oświatowej w Polsce w okresie trzydziestolecia transformacji ustrojowej 1989–2019. Zapowiadana przez władze po 1989 r.decentralizacja system szkolnego nigdy nie nastąpiła, zachowując model sterowanej odgórnie edukacji. System szkolny jest ustawicznie utrzymywany przez formacje polityczne w gorsecie centralizmu. Reformy edukacyjne służyły w państwie współczesnej a quasi demokratycznej despotii, która nie była zainteresowana dobrze zorganizowaną i sprawnie działającą oświatą. Nie dopuszczono też do tego, by władze oświatowe wszystkich szczebli zarządzania były pod kontrolą społeczną w służbie ponadpartyjnej administracji publicznej i społeczeństwa. Wyjaśniam zatem zdradę postulatów pierwszej fali opozycyjnej „Solidarności” lat 1980–1989 oraz powody zaistnienia głęboko zakorzenionych w szkolnictwie polskim pozostałości syndromu homo sovieticus, w wyniku którego nauczyciele nie są w stanie sprostać konstruowaniu nowoczesnego i efektywnego kształcenia oraz wychowywania młodych pokoleń w kraju. Chociaż kolejne reformy ustrojowe szkolnictwa wdrażane są z perspektywy troski o dobro dzieci, to jednak nie mają one z tym wiele wspólnego. Edukacja nie staje się forpocztą rozwijania w Polsce demokracji partycypacyjnej.

Dziedzina: nauki socjologiczne
Identyfikacja zagrożeń hałasem w polskim górnictwie węgla kamiennego na przykładzie Węglokoks Kraj Sp. z o.o. KWK „Bobrek – Piekary” Hałas jest jednym z najpowszechniej występujących szkodliwych i uciążliwych czynników w środowisku pracy. Według danych
Europejskiej Fundacji na rzecz Poprawy Warunków Życia i Pracy w UE około 33% ogółu pracujących odczuwa dyskomfort pracy,
związany z narażeniem na hałas. W 2015 roku w Polsce w warunkach zagrożenia hałasem pracowało 187,1 tys. osób, co stanowiło
55,1% liczby pracowników zatrudnionych w warunkach zagrożenia szkodliwymi czynnikami środowiska pracy. Największą liczbę
osób zatrudnionych w warunkach zagrożenia hałasem w sektorach polskiej gospodarki odnotowano w górnictwie węgla kamiennego
oraz przetwórstwie przemysłowym. W artykule poddano analizie rozmiar zagrożenia hałasem w polskim górnictwie oraz
w Węglokoks Kraj Sp. z o.o. KWK „Bobrek – Piekary” w aspekcie liczby stwierdzonych chorób zawodowego uszkodzenia słuchu.
Autorzy artykułu przeprowadzili badania i pomiary poziomu dźwięku A stosowanych maszyn i urządzeń oraz identyfikację
podstawowych źródeł hałasu w kopalni. W artykule poddano również analizie korelację uzyskanych in situ wartości poziomu
ciśnienia akustycznego skorygowanego charakterystyką A na stanowiskach pracy w stosunku do określonych w instrukcji
producenta parametrów charakteryzujących poziom emisji hałasu maszyny.

Dziedzina: inżynieria środowiska, górnictwo i energetyka
Problem ortoreksji w grupie studentów kierunku dietetyka Wprowadzenie i cel. Ortoreksja jest definiowana jako nadmierne zaabsorbowanie tematyką jedzenia, przygotowywanie posiłków według ściśle określonych zasad, podporządkowanie swojego życia restrykcyjnej diecie. Celem badania była ocena zagrożenia ortoreksją wśród studentów kierunku dietetyka, ocena związku pomiędzy realizowanymi studiami a tendencjami do prezentowania zachowań ortorektycznych. Kolejnym celem była próba znalezienia czynników predysponujących do występowania tego zaburzenia w grupie przyszłych dietetyków. Materiał i metoda. Badania przeprowadzono wśród 155 studentów kierunku dietetyka Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Do badania zastosowano ankietę personalną oraz dwa kwestionariusze, które posłużyły do diagnozy ortoreksji: test autorstwa Stevena Bratmana (BOT) oraz test ORTO-15. Wyniki. Co trzecia osoba badana spełniała kryteria diagnostyczne ortoreksji. 39% znalazło się w grupie podwyższonego ryzyka, a 28% badanych nie zgłaszało żadnych symptomów charakterystycznych dla ortoreksji. Analiza danych uzyskanych kwestionariuszem BOT wskazuje na najsilniejszy spadek tendencji to zachowań ortorektycznych między I a II rokiem studiów licencjackich. Test ORTO-15 natomiast wskazuje na podobny spadek, ale między I a II rokiem studiów uzupełniających magisterskich. Wnioski. Problem występowania ortoreksji w grupie studentów kierunku dietetyka należy uznać za znaczny w porównaniu z podobnymi grupami z innych krajów. Studenci dietetyki płci męskiej charakteryzują się mniejszymi tendencjami ortorektycznymi niż kobiety. Duże zróżnicowanie wyników uzyskanych dwoma różnymi kwestionariuszami sugeruje konieczność przeprowadzenia dokładniejszych badań nad ich trafnością i rzetelnością.

Dziedzina: nauki o zdrowiu
Prototyp mobilnego urządzenia wspomagającego przesiadanie osób niepełnosprawnych W pierwszej części referatu zostały przedstawione główne powody powstania mobilnego urządzenia wspomagającego przesiadanie osób niepełnosprawnych (MUWPON) oraz założenia przyjęte na wczesnym etapie projektowania i prototypowania urządzenia. Następnie przedstawiono kryteria doboru głównych elementów MUWPON (takich jak przekładnia czy silnik) oraz podano uzasadnienie podjętych decyzji (przedstawiono podstawowe obliczenia). W artykule zamieszczono również informacje dotyczące niektórych rozwiązań konstrukcyjnych, jak np. sposób osadzenia i łożyskowania bębna służącego do zwijania linki. Ponadto przedstawiono zasadę działania urządzenia, tendencje przyszłościowe oraz wnioski, jakie sformułowano podczas prac nad urządzeniem.

Dziedzina: automatyka, elektronika i elektrotechnika
Wyznaczenie liczby Poissona dla korzenia marchwi z wykorzystaniem wideoekstensometru W pracy przedstawiono wyniki pomiarów odkształcenia walcowej próbki korzenia marchwi za pomocą bezdotykowej metody opartej na wykorzystaniu wideoeksensometru. Wyznaczono zależność odkształcenia od obciążenia dla próbki korzenia marchwi w dwóch wzajemnie prostopadłych kierunkach. Na tej podstawie wyznaczono wartości liczy Poissona jako funkcji obciążenia. Przeprowadzone badania wykazały przydatność wideoekstensomeru do analizy odkształcenia materiału biologicznego oraz wyznaczania podstawowych stałych materiałowych.

Dziedzina: rolnictwo i ogrodnictwo
Metody unieszkodliwiania arsenu z roztworów wodnych – ze szczególnym uwzględnieniem metalurgii miedzi – przegląd literaturowy Arsen należy do tych zanieczyszczeń miedzi, które w znaczący sposób obniża jej przewodność elektryczną oraz cieplną. Jest trudno usuwalną domieszką, której obecność obniża nie tylko fizyko-chemiczne właściwości miedzi, ale wpływa na zwiększenie kosztów procesu technologicznego ze względu na toksyczność jego związków i potrzebę ich unieszkodliwiania. Powstające w światowej praktyce produkcji metali bazowych, półprodukty o podwyższonych zawartościach arsenu, z uwagi na współwystępujące metale towarzyszące oraz zawartość istotnych ilości miedzi, są zawracane do podstawowego obiegu technologicznego. Niniejszy artykuł prezentuje literaturowy przegląd metod usuwania arsenu z roztworów wodnych występujących w procesach ekstrakcji miedzi.

Dziedzina: inżynieria chemiczna
Wpływ obróbki laserowej na właściwości przeciwzużyciowych powłok elektroiskrowych W pracy badano wpływ obróbki laserowej na właściwości powłok nanoszonych elektroiskrowo. Ocenę właściwości powłok po obróbce laserowej przeprowadzono na podstawie obserwacji mikrostruktury, pomiarów chropowatości oraz badań odporności korozyjnej. Badania przeprowadzono wykorzystując elektrody WC-Co, które zostały wytworzone poprzez spiekanie nanostrukturalnych proszków metodą impulsowo plazmowego spiekania PPS. Do nanoszenia powłok elektroiskrowych użyto urządzenie produkcji ukraińskiej, model EIL-8A. Obróbkę laserową nałożonych powłok elektroiskrowych wykonano laserem Nd:YAG, model BLS 720.

Dziedzina: inżynieria mechaniczna
Modele diagnostyczne przekładni zębatej W artykule przedstawiono problematykę związaną z badaniami drganiowymi przekładni zębatej. Głównym zagadnieniem jest próba opracowanie oryginalnego modelu przekładni zębatej na podstawie modeli już istniejących. Szczególny nacisk położono na merytoryczną poprawność modelu tak aby odzwierciedlał  założony charakter wybranych stanów przekładni . Rozważania kończą się na poziomie modelu palisadowego. Celem dalszego postępowania będzie możliwie maksymalne uproszczenie modelu.

Dziedzina: inżynieria mechaniczna
Aktualna problematyka nabycia przez kościelne osoby prawne statusu organizacji pożytku publicznego Artykuł dotyczy analizy problemów związanych z uzyskaniem statusu organizacji pożytku publicznego przez kościelne osoby prawne w polskim systemie prawnym. Przedstawione zostały wymogi i podstawowe skutki prawne nabycia przez kościelne osoby prawne tego statusu, które podzielono na aspekt strukturalny i personalny. W dalszej części opracowania został przedstawiony zarys aktualnej procedury sądowej uzyskania powyższego statusu przez kościelne osoby prawne. Na zakończenie artykułu przedstawiono podstawowe wnioski.

Dziedzina: prawo kanoniczne
Tworzenie rynku produktów tradycyjnych i regionalnych Celem artykułu jest wskazanie problemów budowy rynku żywnościowych produktów
tradycyjnych. Szczególną uwagę zwrócono na słabość wynikającą, z jednej strony, z jego małej
pojemności, na co składa się słaba znajomość produktów tradycyjnych wśród polskich konsumentów.
Z drugiej strony przyczynia się do tego jego niszowość, słaba dystrybucja oraz cały system powiązań i
wspólnych działań.

Dziedzina: ekonomia i finanse
Wzorcowanie analizatorów wydechu za pomocą wytwarzanych in situ wilgotnych wzorców gazowych Analizatory wydechu, przyrządy do pomiaru stężenia masowego alkoholu (etanolu) w powietrzu wydychanym, są wzorcowane w Polsce za pomocą wilgotnych wzorców gazowych wytwarzanych in situ w symulatorze wydechu z wodnych roztworów wzorcowych etanolu. W artykule przedyskutowano wpływ rozwiązań konstrukcyjnych stanowisk pomiarowych do badania analizatorów wydechu na niepewność stężenia wytwarzanego wzorca. Przedstawiono szczegółową analizę potencjalnych źródeł niepewności i przykładowe budżety niepewności, dla wartości stężenia masowego etanolu w wilgotnym wzorcu gazowym oraz dla wyznaczonej wartości błędu wskazań analizatora.

Dziedzina: nauki fizyczne
Konsumpcja owoców w Polsce w różnych typach gospodarstw domowych Celem opracowania jest ocena zróżnicowania spożycia owoców, ich przetworów oraz soków owocowo-
warzywnych w różnych typach gospodarstw domowych wyodrębnionych ze względu na przynależność
do grupy społeczno-ekonomicznej oraz poziom dochodów, a także określenie zmian w konsumpcji owoców
w wydzielonych typach rodzin w latach 2007-2014. Najwyższą konsumpcję owoców świeżych odnotowano
w gospodarstwach domowych emerytów i rencistów oraz w rodzinach deklarujących najwyższe dochody.
Najwięcej przetworów owocowych oraz soków spożywano w gospodarstwach pracowników na stanowiskach
nierobotniczych oraz pracujących na własny rachunek. We wszystkich typach rodzin odnotowano zmniejszenie
konsumpcji jabłek oraz owoców jagodowych, natomiast wzrost spożycia owoców południowych. W
większości gospodarstw wzrastała konsumpcja przetworów owocowych, a zmniejszało się spożycie soków.

Dziedzina: rolnictwo i ogrodnictwo
DZIAŁANIE CZŁOWIEKA JAKO KATEGORIA RÓŻNICUJĄCA I JEJ IMPLIKACJE DLA PEDAGOGII Celem artykułu jest wskazanie na podstawie tekstu Osoba i czyn Karola
Wojtyły na zasadność powrotu do personalistycznej koncepcji działania osoby jako tradycji
myślenia niezbędnej do przywrócenia znaczenia wychowaniu we współczesnym
kontekście kulturowym. Punktem wyjścia rozważań jest stwierdzenie, że wpisanie edukacji
w dominujący w przestrzeni publicznej neoliberalny, technologiczny oraz eugeniczny
kontekst redukuje pojęcie działania edukacyjnego. Przywołane konteksty łączy rozumienie
kształcenia jako działania nastawionego bardziej na wynik niż na sam proces, dążącego do
ulepszenia procesu edukacyjnego czy wręcz do przejęcia nad nim kontroli. Tylko wtedy,
gdy przyjmie się – wbrew postulatom transhumanizmu – że działanie człowieka jest kategorią
różnicującą, to znaczy, że rzeczywiście różni się ono od aktywności zwierząt czy
maszyn, możliwa jest obrona jego racjonalności w obszarze wychowania.

Dziedzina: pedagogika
Wykorzystanie metody FMEA do oceny jakości wyrobów mleczarskich Celem artykułu jest wykorzystanie metody FMEA do oceny jakości wybranego wyrobu mleczarskiego. Metoda przyczyn i skutków wad polega na rozpoznawaniu potencjalnych wad i przyczyn ich powstawania. W artykule przedstawiono nie tylko cele i przyczyny stosowania FMEA, ale także etapy analizy i jej zastosowania. Dzięki zastosowaniu metody FMEA, możemy ciągle doskonalić nasz produkt (lub proces) przez poddawanie go kolejnym analizom i na podstawie uzyskanych wyników wprowadzać nowe poprawki i rozwiązania dążąc do produktu doskonałego.

Dziedzina: inżynieria materiałowa
Wymywanie metali ciężkich z pyłów ulicznych do fazy wodnej w symulowanych warunkach spływów powierzchniowych Badania dotyczyły możliwości uruchamiania mobilnych form metali ciężkich z pyłu ulicznego do fazy wodnej spływów powierzchniowych. Przeprowadzone zostały testy wymywalności metali (Zn, Pb i Cu) w symulowanych warunkach spływów powierzchniowych. Ekstrakcję przeprowadzono za pomocą roztworów NaCl o stężeniach 0,01, 0,1 i 1,0 mol/dm3, ustalając czas kontaktu pyłu z roztworem na l h oraz 12 dni. Wyniki badań wskazują na ważny wpływ zasolenia roztworu na wymywanie metali z pyłu do fazy wodnej. Dla wszystkich badanych metali największe wartości stopnia wymycia odnotowano dla roztworu charakteryzującego się największą wartością przewodności właściwej. Zaobserwowano także znaczący wpływ czasu kontaktu pyłu z ekstrahentem na wyniki eksperymentu. Stężenia metali odnotowane po 12 dniach były od 2 do 10 razy większe niż te po upływie jednej godziny, przy czym największy przyrost zaobserwowano dla roztworów o mniejszym zasoleniu. Ze wszystkich badanych metali najwyższy stopień wymycia metalu z pyłu do fazy wodnej uzyskano w przypadku ołowiu, dla którego w najbardziej ekstremalnych warunkach eksperymentu uzyskano wynik 6,8%.

Dziedzina: nauki chemiczne
Wpływ symetrii ćwiczeń na rozkład temperatury górnej części ciała W artykule zaprezentowano wyniki oceny termowizyjnej symetrii ćwiczeń fizycznych. Celem badań była analiza wpływu asymetrii pracy mięśni na rozkład temperatury ciała i porównanie ich z ćwiczeniami wykonywanymi symetrycznie. Analizowano wpływ ćwiczeń na mięśnie obręczy barkowej, przede wszystkim na zginacze, prostowniki, przywodziciele i odwodziciele ramion oraz przedramion. Wykazano, że za pomocą termowizji można wykryć asymetrię wykonywanych ćwiczeń fizycznych.

Dziedzina: inżynieria biomedyczna
Zmiany w strukturze wieku ludności w miastach polski na tle procesów suburbanizacji Zjawisko starzenia się ludności jest ważnym problemem demograficznym współczesnej Europy, który wywiera wpływ na rozmaite aspekty życia społeczno-ekonomicznego. Determinantami starzenia się ludności są spadek poziomu urodzeń i zmniejszenie śmiertelności w starszych rocznikach, wynikające z przedłużenia czasu trwania życia. W skali regionalnej poziom i dynamika starzenia się ludności są zależne także od tempa i kierunku migracji, które zachodzą selektywnie w różnych grupach wiekowych. Można zatem przyjąć, że przemiany wzorca płodności i natężenia migracji prowadzące do starzenia się populacji odbywają się na zasadzie dyfuzji - od ośrodków wielkomiejskich, po miasta średnie, małe i obszary wiejskie. Aitor opracowania starał się uzyskać odpowiedzi na kilka pytań: jak w Polsce ludność w wieku 65 i więcej lat jest rozmieszczona w miastach różnej kategorii wielkościowej; jak przebiega od 1988 r. proces starzenia się ludności w zależności od wielkości ośrodka, przy uwzględnieniu zmian w przestrzennej koncentracji ludności wynikających z natężenia ruchu naturalnego i wędrówkowego; w jaki sposób procesy suburbanizacji wpływają na zmiany w strukturze wieku ludności w wybranych obszarach metropolitalnych. Przeprowadzone badania pozwoliły dowieść, że w 1988 r. największe udziały ludności w wieku 65 i więcej lat obserwowano na wsi, a w 2007 r. w dużych miastach. Jeszcze większe różnice pomiędzy wielkością miast a poziomem starości zaobserwowano w przypadku indeksu starości. Ponadto ustalono, że w układzie przestrzennym największym poziomem starości charakteryzowały się miasta duże i średnie położone na Dolnym i Górnym Śląsku oraz w aglomeracji warszawskiej i łódzkiej, a w przypadku miast małych największy stan starości występował w obrębie tzw. ściany wschodniej. Dynamika starzenia się jest najwyższa w miastach średnich, natomiastw największych ośrodkach zaobserwowano spowolnienie tempa starzenia się, a spodziewane jest zwiększenie dynamiki tego procesu w miastach małych i bardzo małych. Ustalono, że ludność obszarów metropolitalnych jest młodsza demograficznie od ludności miast centralnych. W ostatnich latach badanego okresu dynamika starzenia się mieszkańców obszarów metropolitalnych jest jednak większa niż mieszkańców stolic tych obszarów i spodziewana jest kontynuacja owego trendu, przez co różnice te ulegną zmniejszeniu.

Dziedzina: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna