PL-MTEB/plsc-clustering-p2p huggingface dataset:
Motywowanie pracowników jako ważny element zarządzania zasobami ludzkimi – wyzwania dla współczesnej edukacji Celem artykułu jest identyfikacja roli i znaczenia motywowania pracowników jako ważnego elementu zarządzania zasobami ludzkimi oraz wskazanie
wyzwań w tym obszarze dla współczesnej edukacji. Na podstawie licznych źródeł, do których odwołano się w artykule, udowodniono, że motywowanie jest szczególnie istotnym elementem zarządzania ludźmi we współczesnych organizacjach, stąd też z jednej strony – potrzeby
i oczekiwania pracowników, a z drugiej – możliwości organizacji, w tym kompetencje motywacyjne menadżerów powinny stanowić punkt wyjścia do
konstruowania skutecznych rozwiązań motywacyjnych. Sztuka motywowania pracowników to przede wszystkim umiejętność dostrzegania potencjału i możliwości, które tkwią w innych i wywierania wpływu na pracowników w taki sposób, aby skutecznie ukierunkować wiedzę i zdolności ludzi na realizację wspólnych celów. W artykule podkreślono, że sukcesy motywacyjne (lub porażki) menadżerów w dużym stopniu zależą od tego, na ile na różnych etapach edukacji zadbano o właściwe ukształtowanie ich kompetencji motywacyjnych. W pierwszej części artykułu wyjaśniono pojęcia „motywacja” i „motywowanie” oraz zwrócono uwagę na ich istotę w kontekście zarządzania ludźmi. W następnej części artykułu przedstawiono motywowanie jako ważną funkcję zarządzania zasobami ludzkimi. W dalszej kolejności opisano błędy popełniane w procesie motywowania pracowników. W ostatniej części artykułu, jako wyzwanie edukacyjne XXI wieku opisano kształtowanie kompetencji motywacyjnych uczniów, przyszłych menadżerów.

Dziedzina: nauki społeczne
Koncepcja interaktywnej bazy polskich publikacji hydrogeologicznych – zakres projektu oraz perspektywy rozwoju Celem projektu Polskie Publikacje Hydrogeologiczne (PPH) jest stworzenie bazy dotychczas opublikowanych artykułów – w szczególności tych, które dotychczas nie posiadają swoich wersji elektronicznych. Projekt PPH to rozwinięcie stworzonej na Wydziale Nauk Geograficznych i Geologicznych Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu bazy artykułów zawartych w piętnastu tomach wydawanych w ramach Sympozjum „Współczesne Problemy Hydrogeologii” w latach 1980–2011. Aplikacja Polskie Publikacje Hydrogeologiczne (PPH) tworzona na potrzeby bazy publikacji umożliwia przeszukiwanie zawartości bazy według autora/ów publikacji, tytułu publikacji, roku, tomu oraz wyszukiwanie słów kluczowych oraz nazwisk autorów bezpośrednio w samej treści artykułu. Ta ostatnia funkcja umożliwia również przeszukiwanie publikacji według liczby cytowań oraz tworzenie zestawień statystycznych, np. liczby publikacji w poszczególnych grupach tematycznych z dziedziny hydrogeologii. Po wykonanej kwerendzie użytkownik może pobrać interesujące go artykuły w formie plików PDF.

Dziedzina: nauki ścisłe i przyrodnicze
Baza danych o pokryciu terenu w Polsce CLC-2006 W artykule przedstawiono wyniki kolejnego projektu realizowanego przez Europejską Agencję Środowiska, mianowicie CLC-2006 (CORINE Land Cover). Po scharakteryzowaniu nowego źródła danych wykorzystanego w tym projekcie, czyli zdjęć wykonanych przez satelity IRS i SPOT, omówiono metodykę przygotowania nowej bazy danych oraz przedstawiono wyniki porównania jej z bazą CLC-2000. Przedstawiono również założenia projektu LUCAS, którego wyniki są traktowane jako uzupełnienie danych pozyskanych w ramach projektu CLC-2006.

Dziedzina: nauki ścisłe i przyrodnicze
Oczyszczalnia rzeczna Gowienica - jako przyklad dzialan ochronnych zasobow wodnych jeziora Miedwie Oczyszczalnia rzeczna wykonana na rzece Gowienicy, dopływie jeziora Miedwie, stanowi prototypowe, kompleksowe rozwiązanie, mające zredukować zanieczyszczenia wód. W systemie oczyszczania wody, na odcinku około 11 km, zastosowano: oczyszczalnię trzcinową, osadnik-odstojnik, półprzegrody na rzece, biostruktury, oczyszczalnie moczarkowo-lemnową oraz nawodnienie podsiąkowe. W pracy omówiono poszczególne elementy (urządzenia i rozwiązania) oczyszczalni rzecznej oraz ich rolę w redukcji zanieczyszczeń wody. Przedstawiono kształtowanie się stężeń związków azotu, fosforu i potasu w wodach rzeki, przed i po wykonaniu prac inwestycyjnych. Stwierdzono obniżenie średnich stężeń azotu amonowego i potasu oraz wzrost stężeń azotu azotanowego we wszystkich badanych przekrojach w latach 1998 - 2000.

Dziedzina: nauki rolnicze
ANATOMIA POSTTOTALITARYZMU Celem niniejszego artykułu jest krytyczna analiza głównych tez książki Aviezera Tuckera The Legacies of Totalitarianism. A Theoretical Framework. Poglądy Tuckera na transformację ustrojową w Europie Środkowej i Wschodniej autor konfrontuje ze stanowiskami Janine J. Wedel, Andrzeja Zybertowicza i Krzysztofa Brzechczyna.

Dziedzina: nauki humanistyczne
„Służ mi i bądź nieskazitelny (…)” (Rdz 17:1) – obrzezanie w Biblii Hebrajskiej jako usunięcie skazy Przedmiotem artykułu jest przedstawienie obrzezania w Biblii Hebrajskiej jako rytuału mającego na celu usunięcie skazy. Główny nacisk położony został na wykazanie związku między metaforycznym a literalnym znaczeniem obrzezania oraz jego konsekwencjami teologicznymi. W pracy przeanalizowano szereg fragmentów z Biblii Hebrajskiej zawierających leksemy odnoszące się do obrzezania w rozmaitych kontekstach. Analiza wykazała, że koncepcja obrzezania w Biblii Hebrajskiej w dużej mierze bazuje na założeniu, iż nieobrzezanie/ napletek – zarówno w sensie fizycznym, jak i metaforycznym - stanowi skazę skutkującą niemożnością wypełnienia swego zadania lub funkcji.

Dziedzina: nauki teologiczne
Podstawowe objawy i różnicowanie nieswoistych chorób zapalnych jelit Wrzodziejące zapalenie jelita grubego i choroba Leśniowskiego-Crohna należą do grupy nieswoistych chorób zapalnych jelit o przewlekłym przebiegu i nieznanej etiologii. Z uwagi na niejednorodną patogenezę mają zróżnicowany obraz i przebieg kliniczny, co powoduje trudności diagnostyczne pomimo dostępności wielu wielospecjalistycznych badań. Wiadomo, że warunkiem koniecznym ustalenia ostatecznego rozpoznania jest potwierdzenie nieswoistej choroby zapalnej jelit w badaniu endoskopowym i histopatologicznym, niemniej jednak badania laboratoryjne są pomocne we wstępnej diagnostyce i odzwierciedlają zasięg oraz nasilenie procesu zapalnego. Białko C-reaktywne stanowi wykładnik procesu zapalnego, a występująca we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego niedokrwistość jest wynikiem zarówno przewlekłości choroby, jak i niedoboru żelaza wtórnego do utraty krwi. Diagnostyka laboratoryjna ma również zastosowanie w ocenie powikłań pozajelitowych dotyczących wątroby i dróg żółciowych, a także osteoporozy. Nieprawidłowe wyniki prób wątrobowych są częste w chorobach zapalnych jelit i mogą być spowodowane procesem zapalnym typowym dla tych chorób, ale też stosowanym leczeniem farmakologicznym. Chociaż powstają nowe metody wykorzystywane w diagnostyce przewodu pokarmowego, takie jak tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, pozytronowa tomografia emisyjna, to jednak badanie endoskopowe z oceną histopatologiczną pobranych wycinków jest (i jeszcze długo będzie) podstawową metodą diagnostyczną w rozpoznawaniu, monitorowaniu leczenia oraz nadzorze onkologicznym.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu
Przekształcenia Kazimierza Dolnego w XIX i XX w. Zmierzch świetności Kazimierza następuje w II poł. XVII wieku, czego powodem były zniszczenia szwedzkie w poł. XVII w., a także odsuwanie się koryta Wisły powodujące upadek portu zbożowego. Upadek pogłębiły zniszczenia z okresu I wojny światowej. Ucierpiała zwłaszcza płn.-zach. pierzeja rynku oraz ulice Nadrzeczna i Senatorska. Stan unaocznia fotograficzna dokumentacja wykonana w 1916 roku przez Koło Lubelskie Towarzystwa Opieki nad Zabytkami Przeszłości, które przyczyniło się do odbudowy części miasta pod nadzorem powołanego w Kazimierzu konserwatora - Jana Koszczyc-Witkiewicza. Epizod ten był pierwszą próbą wyjścia poza administracyjną strukturę państwowej służby konserwatorskiej w celu objęcia opieką miejsca o wyjątkowych wartościach. Wśród twórców projektujących w mieście w okresie międzywojennym wymienić należy Karola Sicińskiego. Do ważnych faktów należy przywrócenie miastu w 1927 roku praw miejskich oraz zainteresowanie ze strony artystów. Bywał tu Władysław Ślewiński, studenci Tadeusza Pruszkowskiego - późniejsi współzałożyciele "Bractwa św. Łukasza", a także założyciel "Szczepu Rogate Serce" Stanisław Szukalski. Zniszczenia podczas II wojny światowej były powodem skierowania do Kazimierza Dolnego, jako Pełnomocnika Rządu - Karola Sicińskiego. Jego zadanie obejmowało odbudowę miasta i ratowanie ocalałych zabytków architektury, czemu miał sprostać, jako prowadzący jednoosobowo w latach 1947-1958 Państwową Pracownię Konserwatorską.

Dziedzina: nauki społeczne
Zanik stawu przemysłowego w Furmanowie (Staropolski Okręg Przemysłowy) Badany obszar leży w granicach, funkcjonującego w ostatnich stuleciach, Staropolskiego Okręgu Przemysłowego (SOP), w którym odpowiednie warunki środowiska, takie jak płytko występujące złoża rud żelaza, duża lesistość oraz dostępność energii wodnej dostarczonej przez rzeki, przyczyniły się do rozwoju górnictwa i hutnictwa. Działalność ta doprowadziła do transformacji den dolin i sieci rzecznej, która widoczna jest na historycznych oraz współczesnych materiałach kartograficznych, a także w morfologii terenu i osadach o różnej genezie. Praca jest studium przypadku dawnego zbiornika wodnego w Furmanowie na Czarnej Koneckiej (Wyżyna Małopolska), gdzie wstępna analiza materiałów kartograficznych pozwoliła wytypować obiekt do szczegółowych badań.

Dziedzina: nauki ścisłe i przyrodnicze
Trolejbus z autonomicznym źródłem zasilania Standardowym wyposażeniem współcześnie pro-dukowanych trolejbusów staje się pomocnicze źródło zasilania umożliwiające jazdę trolejbusu w przypadku awarii sieci trakcyjnej lub obsługę linii trolejbusowych, na fragmencie których nie jest zainstalowana sieć jezdna. W artykule przedstawiono przegląd takich rozwiązań, czyli baterii trakcyjnych, zasobników superkon-densatorowych oraz spalinowych agregatów prądotwórczych. Przedstawiono analizę zastosowania trolejbusów wyposażonych w pokładowe źródło zasilania do obsługi bimodalnej linii osiedle Demptowo – centrum Gdyni. Trolejbusy takie, wyposażone w elektrochemiczne baterie trakcyjne, znajdują się obecnie w eks-ploatacji w Gdyni. W 2012 roku ich liczba w parku taborowym wyniesie 27 sztuk.

Dziedzina: nauki inżynieryjno-techniczne
Uzależnienie od Internetu (siecioholizm) wśród młodzieży licealnej – konsekwencje zdrowotne i psychospołeczne Wstęp: Dynamika rozwoju sfery informatycznej i medialnej we współczesnym świecie zmienia dotychczasowe formy funkcjonowania w życiu codziennym. Przykładem tego zjawiska jest Internet, który – powszechnie dostępny szerokiemu gronu odbiorców od zaledwie 20 lat – wyraźnie już wpłynął na styl życia całego społeczeństwa. Dzieci i młodzież stanowią szczególnie podatną grupę na oddziaływanie Internetu, a nieracjonalne korzystanie z niego może powodować niekorzystne skutki zdrowotne, z uzależnieniem włącznie. Cel pracy: Ocena ryzyka uzależnienia od Internetu wśród młodzieży licealnej. Materiał i metody: Badanie objęło 102 uczniów (43% badanej grupy stanowiły dziewczęta, 57% – chłopcy) w wieku 17-19 lat (średnia wieku 18,3). W badaniu wykorzystano test Kimberly Young oraz kwestionariusz w opracowaniu własnym. Wyniki: Do grupy ryzyka uzależnienia od Internetu zakwalifikowano 20% badanych. Ponad 20 godzin tygodniowej aktywności w sieci deklarowało 22% respondentów, przy czym w grupie tej przeważali chłopcy – 78% vs 22% w grupie dziewcząt. Stwierdzono tendencję do zbyt długiego przebywania w sieci kosztem aktywnych form spędzania wolnego czasu i relacji bezpośrednich z rówieśnikami. Analiza form aktywności w Internecie wykazała preferencje zależne od płci. Chłopcy wybierali gry komputerowe 59% i strony o tematyce erotycznej 10%, zaś dziewczęta strony z muzyką 70%, wyszukiwarki internetowe 55%, portale aukcyjne 50% i społecznościowe 50%. U ponad 30% badanych występowały dolegliwości somatyczne związane z pracą przy komputerze. Wnioski: Nieracjonalne korzystanie z Internetu powoduje negatywne skutki w zakresie zdrowia somatycznego i psychospołecznego. Niezbędna jest zatem powszechna edukacja medialna zapobiegająca negatywnym zjawiskom związanym z korzystaniem z Internetu.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu
Ocena rozwoju fizycznego i stanu odżywienia dzieci rozpoczynających edukację w szkole podstawowej o profilu sportowym Szkoły sportowe odgrywają ważną rolę w promowaniu istotnego dla zdrowia ruchu, w jego najbardziej aktywnej formie, czyli sportu wyczynowego. Cel pracy: Celem podjętych badań była próba określenia, na podstawie oceny stanu odżywienia oraz rozwoju fizycznego, potencjału zdrowotnego dzieci rozpoczynających edukację w szkole podstawowej o profilu sportowym. Materiał i metody: Badania przeprowadzono u dzieci rozpoczynających naukę w szkołach podstawowych, w tym u 41 uczniów ze szkoły sportowej i 46 ze szkoły powszechnej. U wszystkich badanych wykonano pomiary antropometryczne (wzrostu, masy ciała) oraz grubości fałdów skórno-tłuszczowych. Wyniki: Podstawowe parametry rozwoju fizycznego (wzrost, masa ciała, BMI) nie wykazywały istotnych statystycznie różnic w obu analizowanych grupach uczniów. U dzieci ze szkoły sportowej częściej niż w grupie kontrolnej występowała wysokorosłość (wzrost powyżej 95. centyla), a także otyłość (BMI powyżej 95. centyla). Niedobór masy ciała (poniżej 5. centyla), niskorosłość (poniżej 5. centyla) oraz niedożywienie (BMI poniżej 5. centyla) obserwowano wyłącznie u uczniów ze szkoły sportowej. Grubość fałdów skórno-tłuszczowych w okolicy podłopatkowej, nad talerzem biodrowym i na podudziu była istotnie statystycznie mniejsza u dzieci ze szkoły sportowej. Wnioski: Analiza podstawowych parametrów rozwoju fizycznego nie wykazywała istotnych różnic w obu badanych grupach uczniów, chociaż skrajne wartości tych parametrów częściej były obserwowane u dzieci ze szkoły sportowej. Grubość fałdów skórno-tłuszczowych w okolicy podłopatkowej, nad talerzem biodrowym i na podudziu była istotnie statystycznie mniejsza u uczniów ze szkoły sportowej.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu
Językowa kreacja osób chorych psychicznie w powieści Wędrówki Oryginała Józefa Korzeniowskiego Celem artykułu była próba zbadania językowej kreacji osób chorych psychicznie w powieści Wędrówki Oryginała Józefa Korzeniowskiego.  
Materiał podzielono na części, w których omówiono lingwistyczną kreację dziedziczenia zachorowania, sytuacji chorych, szpitala psychiatrycznego, opieki szpitalnej, cierpienia rodzin chorych, przypadku powracającej do zdrowia Marty oraz nadwrażliwego Karola. 
Wskazano na środki leksykalne, frazeologiczne, stylistyczne kreujące postaci chorych i powieściową rzeczywistość z nimi związaną. Badanie pozwoliło zauważyć, że Korzeniowski realistycznie przedstawia sytuację obłąkanych i ich bliskich, traktując zachorowanie jako ogromne, może nawet największe nieszczęście dotykające człowieka oraz jego otoczenie, a samą chorobę jako stan między życiem a śmiercią, jako oczekiwanie na zgon, który skróci cierpienie.

Dziedzina: nauki humanistyczne
Środowisko mieszkaniowe a przestrzeń mieszkaniowa W publikacjach geografów, socjologów i architektów zajmujących się zagadnieniami mieszkalnictwa, powszechnie stosowanymi terminami są: środowisko mieszkaniowe i przestrzeń mieszkaniowa. Jednocześnie autorzy w swych publikacjach, generalnie nie precyzują zakresu używanych pojęć i zależności występujących między tymi określeniami. O ile w literaturze występują definicje środowiska mieszkaniowego, to brak jest takiego zakresu pojęciowego dla terminu przestrzeni mieszkaniowej. Celem opracowania jest ukazanie różnego podejścia w literaturze do zrozumienia zakresu tych podstawowych pojęć oraz interpretacja relacji między środowiskiem mieszkaniowym i przestrzenią mieszkaniową, a także zaproponowanie definicji pojęcia przestrzeni mieszkaniowej i atrybutów ją charakteryzujących.

Dziedzina: nauki społeczne
„Noc ciemna” drogą mądrości krzyża „Noc ciemna” oznacza przyjęcie przez chrześcijanina cierpienia i krzyża, które prowadzą ku zjednoczeniu się z Bogiem. Aby osiągnąć ten cel, trzeba powściągać zmysły, przezwyciężyć namiętności i egoistyczne skłonności. Dzięki osobistym wysiłkom, ale przede wszystkim za sprawą łaski Bożej uczeń Jezusa uczestniczy w życiu Trójjedynego i zespala się z Nim we wzajemnym oddaniu. Tak to rozumiał św. Jan od Krzyża, który w mądrości krzyża wyznaczył punkt startu, drogę i cel duszy. Dla św. Teresy Benedykty od Krzyża i św. Jana Pawła II stał się duchowym mistrzem i wzorem.

Dziedzina: nauki teologiczne
Seniorzy na rynku usług bankowych w Polsce Cel – Określenie preferencji przedstawicieli Polaków zaliczanych do grupy wiekowej 65+
w korzystaniu z podstawowych rodzajów produktów na rynku bankowym.
Metoda badań – Badania ankietowe przeprowadzone na grupie 569 respondentów
zaliczanych do generacji 65+; wykonane przy pomocy kwestionariusza ankietowego w okresie od
marca do maja 2018 r. Poprzedzone badaniem pilotażowym zrealizowanym w styczniu 2018 r.
Wynik – Określono zachowania Polaków zaliczanych do generacji 65+ na rynku usług
bankowych. Oszacowano poziom zainteresowania produktami bankowymi i poziom aktywności
w korzystania tych produktów oraz ustalono preferowane sposoby realizacji usług bankowych.
Dokonano analiza portfela produktów bankowych tego segmentu klientów.
Oryginalność/Wartość – Wyniki badań stanowią poszerzenie stanu wiedzy na temat
zachowań klientów zaliczanych do generacji 65+ na polskim rynku usług bankowych.

Dziedzina: nauki społeczne
Właściowści przeciwutleniające kwiatów i owoców bzu czarnego pozyskiwanego ze stanu naturalnego W pracy przedstawiono wyniki badań dotyczących właściwości przeciwutleniających ekstraktów wodnych z kwiatów oraz owoców bzu czarnego zbieranego z 17 miejsc naturalnego występowania w Polsce oraz oceniono wpływ zawartości polifenoli ogółem na właściwości przeciwutleniające badanych surowców. Stwierdzono, że kwiaty bzu czarnego zawierały więcej związków polifenolowych niż owoce pochodzące z tych samych miejsc naturalnego występowania, a ich zawartość w istotny sposób zależała od miejsca pozyskania surowca ze stanu naturalnego. Stwierdzono dodatnią korelację pomiędzy zawartością związków polifenolowych a aktywnością antyoksydacyjną surowca bzu czarnego. Zastosowane metody badawcze (FRAP, DPPH) potwierdziły wysoką aktywność antyoksydacyjną surowca bzu czarnego, przy czym była ona największa w przypadku kwiatu.

Dziedzina: nauki rolnicze
Świadomość kobiet województwa śląskiego badanej w zakresie potencjalnych zagrożeń dla zdrowia wynikających ze stosowania kosmetyków zawierających parabeny Wstęp. Parabeny są stosowane jako konserwanty w wielu produktach, szczególnie w kosmetykach. Badania in vitro oraz
na zwierzętach pokazują, że mogą wywierać negatywny wpływ na nasze zdrowie. Parabeny podejrzewane są nie tylko
o powodowanie uczulenia i podrażnienia, ale również o działanie estrogenne i rakotwórcze.
Cel pracy. Ocena wiedzy kobiet województwa śląskiego na temat parabenów w produktach kosmetycznych.
Materiał i metody. Grupę badawczą stanowiło 151 kobiet w wieku 20–55 lat zamieszkujących Aglomeracje Śląską. Badanie
zostało przeprowadzone przy użyciu autorskiego kwestionariusza ankiety w okresie styczeń–marzec 2011.
Wyniki. Wiedza ankietowanych na temat parabenów i świadomość ryzyka zdrowotnego związanego z ich używaniem
jest niewielka. Kobiety stosują statystycznie od kilku do kilkunastu kosmetyków każdego dnia. W większości każdy z nich
zawiera przynajmniej jeden konserwant (paraben).
Wnioski. Badanie pokazuje, że pomimo coraz większej ilości informacji i łatwiejszego dostępu do danych na temat składu
kosmetyków, konsumentki nadal nie są świadome zagrożeń związanych ze stosowaniem parabenów. Chociaż deklarują,
że skład kosmetyków jest jedną z wytycznych przy wyborze kosmetyków, najczęściej sięgają po te, zawierające parabeny.
Istnieje potrzeba zmiany postawy kobiet i nauczenie ich dokonywania świadomych i bezpiecznych dla zdrowia wyborów.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu
Zasady konserwatorskie a zabytkowe parki Artykuł podejmuje zagadnienia w ostatnim czasie bardzo żywo dyskutowane i ważne dla środowiska ludzi zajmujących się ochroną szeroko pojmowanego dziedzictwa. Po porządkującym przypomnieniu podstawowych pojęć oraz współczesnej teorii konserwacji-restauracji omawia kwestie wartościowania jako podstawy i warunku prawidłowego planowania prac. Autorka przedstawia doświadczenia z kartą zabytku jako narzędziem umożliwiającym porządkowanie procesu wartościowania, a zarazem prezentowanie jego wyników w formie syntezy czytelnej nie tylko dla specjalistów. Drugą część artykułu stanowią rozważania nad zagadnieniem przydatności dla pielęgnacji zabytkowych parków i ich konserwacji Siedmiu zasad konserwatorskich – „drogowskazów” wypracowanych na potrzeby konserwacji-restauracji dzieł sztuki.

Dziedzina: nauki humanistyczne
Wybrane zagadnienia dotyczące układu sercowo-naczyniowego u chorych na toczeń rumieniowaty układowy Toczeń rumieniowaty układowy (systemic lupus erythematosus – SLE) jest chorobą autoimmunizacyjną, w której jedną z przyczyn zgonów są ostre zespoły wieńcowe, powstające na podłożu przewlekłego procesu zapalnego w ścianie naczyń, prowadzącego do przyspieszonego rozwoju zmian miażdżycowych. W niniejszej pracy przedstawiono potencjalne czynniki ryzyka odgrywające znaczącą rolę w rozwoju chorób sercowo-naczyniowych w przebiegu SLE. Podkreślono rolę autoprzeciwciał, które w istotny sposób wpływają na progresję procesu zapalnego toczącego się w śródbłonku naczyń, w tym przeciwciał zaangażowanych w inicjację procesu zapalnego: przeciwciało skierowane przeciw komórka śródbłonka (anti-endothelial cel antibodies – AECA), przeciwciała przeciwko cytoplazmie neutrofilów (anti-neutrophil cytoplasmic antibodies – ANCA), przeciwciała antyfosfolipidowe (anti-phospholipid autibodies – aPl), przeciwciała przeciwko dwuniciowemu DNA (antibodies against double-stranded DNA – anti-dsDNA) oraz przeciwciała przeciwko białkom histonowym (anti-DNA histone complex). Wskazano również możliwą rolę czynników klasycznych i swoistych dla SLE w rozwoju subklinicznej postaci miażdżycy. Szczególną uwagę zwrócono na charakterystyczne, najważniejsze czynniki w patogenezie choroby, tj. cytokiny prozapalne, autoprzeciwciała i przewlekłą glikokortykosteroidoterapię. Dodatkowo poruszono rolę powikłań zakrzepowo-zatorowych w etiologii ostrych incydentów wieńcowych u pacjentów z SLE. Dotychczas nie określono jednoznacznych wytycznych dotyczących profilaktyki pierwotnej i wtórnej u chorych na SLE. W celu zmniejszenia odsetka zgonów z powodu powikłań sercowo-naczyniowych u pacjentów z SLE zwrócono uwagę na szczególną rolę wczesnej diagnostyki opartej na badaniach obrazowych.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu