PL-MTEB/plsc-clustering-p2p huggingface dataset:
Wpływ uprawy współrzędnej bobu odmiany windsor biały z wybranymi ziołami na dynamikę żerowania oprzędzików (Sitona sp.) Celem przeprowadzonych badań było określenie wpływu kopru włoskiego oraz kolendry siewnej uprawianej współrzędnie z bobem (Vicia faba L.) na stopień uszkodzenia liści i brodawek korzeniowych przez oprzędziki Sitona sp. Doświadczenie przeprowadzono w latach 2009 - 2010 w Stacji Doświadczalnej - Prusy należącej do Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie. Obserwacje prowadzono na bobie (Vicia faba L.) odmiany Windsor Biały uprawianym w siewie czystym (kontrola) oraz współrzędnie z kolendrą siewną (Coriandrum sativum L.) lub z koprem włoskim (Foeniculum vulgare Mill.). Nie stwierdzono istotnego wpływu zastosowanych roślin współrzędnych na stopień uszkodzenia brodawek korzeniowych przez larwy Sitona sp. Wpływ kolendry i kopru na żerowanie postaci dorosłych był niejednoznaczny. Uprawa bobu współrzędnie z kolendrą siewną w 2009 roku przyczyniała się do ograniczenia odsetku liści uszkodzonych przez chrząszcze w początkowym okresie ich żerowania, natomiast w 2010 roku w późniejszym okresie żerowania chrząszczy przyczyniała się do wzrostu liczby uszkodzonych liści, powierzchni wyżerek oraz w rezultacie tego ubytku blaszki liściowej. Różnice pomiędzy sezonami 2009 i 2010 mogły być spowodowane odmiennymi warunkami pogodowymi. Obfite i częste opady deszczu w roku 2010 hamowały żerowanie szkodników i mogły także modyfikować efekt wynikający z sąsiedztwa rośliny uprawianej współrzędnie.

Dziedzina: nauki inżynieryjno-techniczne
Metody pomiaru właściwości tiksotropowych produktów żywnościowych Produkty żywnościowe są układami złożonymi, których właściwości reologiczne ulegają zmianom w czasie, najczęściej zmianom niekorzystnym. Zmiany te można prześledzić poprzez badanie właściwości tiksotropowych. W pracy przedstawiono metody badania właściwości tiksotropowych artykułów żywnościowych, które są pomocne przy ilościowym i jakościowym określaniu zjawiska tiksotropii. Nie ma procedury pozwalającej jednoznacznie określić właściwości tiksotropowe, jednak dzięki przedstawionym metodom można wyznaczyć parametry reologiczne oraz określić w pewnym zakresie stabilność produktów spożywczych.

Dziedzina: nauki rolnicze
Analiza mechanizmów uwalniania składnika aktywnego z utrwalonych do postaci mikrosfer emulsji wielokrotnych Praca dotyczy modelowania uwalniania składnika aktywnego z mikrosfer otrzymywanych w wyniku termicznego utwardzania emulsji wielokrotnych. Przedstawione wyniki symulacji profili uwalniania porównano z badaniami doświadczalnymi wpływu struktury mikrosfer i intensywności mieszania zewnętrznego medium uwalniania na szybkość procesu. Przedstawiony model rozważa dyfuzyjny transport składnika przez niedegradowalną, ulegającą erozji mechanicznej (zmiana porowatości) matrycę polimerową mikrosfery. Model uwzględnia dwa etapy procesu, wstępny: pierwotnego i opóźnionego uwalniania, związanego ze zmianą struktury wewnętrznej mikrosfer oraz szybkiego ciągłego uwalniania.

Dziedzina: nauki inżynieryjno-techniczne
Technologia produkcji rzepaku ozimego - analiza ekonomicznego ryzyka produkcji W artykule przedstawiono analizę ekonomicznego ryzyka produkcji rzepaku ozimego. Analiza przeprowadzona została na podstawie statystycznych wyników uzyskanych w latach 1990-2003. Przy modelowaniu wykorzystano algorytm generowania przypadkowych liczb na podstawie wcześniej określonych warunków i analizy statystycznej. Jako parametr do porównania przyjęto wartość zysku brutto, osiąganego przy produkcji w przeliczeniu na jeden hektar. Z przeprowadzonej analizy wynika, że prezentowaną metodę modelowania ekonomicznego ryzyka produkcji rzepaku ozimego można wykorzystać przy modelowaniu innych upraw w produkcji roślinnej. Dokładność wyników modelowania jest tym wyższa im bliższe są wstępne parametry dotyczące produkcji dla danego regionu. Najlepsze wyniki osiąga się przy określaniu wstępnych parametrów dla konkretnego Zakładu Rolnego.

Dziedzina: nauki rolnicze
Przegląd wybranych metod oceny bioróżnorodności W artykule podjęto próbę dokonania przeglądu wybranych metod oceny bioróżnorodności na poziomie gatunkowym i ekosystemowym oraz przedstawiono niektóre metody oceny bioróżnorodności na poziomie krajowym, międzynarodowym i globalnym.

Dziedzina: nauki społeczne
Gotowość szkolna dzieci przedszkolnych: czy sześcioletnie dzieci są dojrzałe do podjęcia nauki szkolnej? Artykuł stanowi raport z badań własnych dotyczących problematyki gotowości szkolnej dzieci sześcioletnich. W pierwszym kroku analizowano, jaki jest poziom kompetencji szkolnych sześciolatków mierzonych Skalami Inteligencji i Rozwoju (IDS). Drugi etap obejmował sprawdzenie, jak kompetencje odpowiadające wymiarom podskal IDS_SR oceniają matki badanych dzieci przy zastosowaniu Kwestionariusza Gotowości Szkolnej Dziecka przez Rodziców (KGSD-R) i w jakim stopniu oceny te korelują z wynikami pomiaru skalą IDS. Badania objęły 68 matek i 68 ich dzieci. Kryterium włączenia dziecka do próby stanowił wiek, tj. ukończone sześć lat (6; 0-6; 11). Dobór do próby odbywał się przy użyciu metody „kuli śnież- nej”. Na podstawie uzyskanych rezultatów można wnioskować, że badane dzieci prezentują przeciętny poziom gotowości szkolnej, wystarczający do podjęcia nauki szkolnej. Ponadto generalnie im dzieci są starsze, tym wyższe wyniki uzyskują w podskalach IDS_SR. Subiektywne oceny matek w umiarkowanym stopniu korelują z wynikami pomiaru obiektywnego, a zastosowane narzędzie natomiast wymaga dalszego doskonalenia.

Dziedzina: nauki społeczne
Branża IT – wyzwania związane z zarządzaniem kapitałem ludzkim Artykuł dotyczy procesów zarządzania kapitałem ludzkim w firmach IT, w których największe wyzwania wiążą się z dwoma obszarami: zatrudniania i zatrzymywania specjalistów IT w organizacji. Działy HR prześcigają się w stosowaniu coraz to nowszych rozwiązań, aby pozyskać oraz motywować kompetentnych informatyków do pracy na rzecz firmy. Głównym celem artykułu jest prezentacja działań dotyczących rekrutacji oraz motywowania pracowników IT na przykładzie dwóch wybranych firm. Dokonano porównania: wartości istotnych w kulturze organizacji, metod rekrutacji i selekcji, sposobu zarządzania i roli działu HR oraz działań rozwojowych proponowanych zatrudnionym pracownikom. Wyniki zaprezentowano na tle czynników wpływających na specyfikę branży, takich jak: konkurencyjność rynku pracy, globalizacja i wirtualizacja.

Dziedzina: nauki społeczne
Modern Theological Debates of Hell in the USA Wśród różnych wyznań chrześcijańskich istnieją rozmaite poglądy na temat piekła. W artykule przedstawiono różnorodne stanowiska teologiczne dotyczące piekła, nad którymi debatowano w ciągu ostatnich dziesięciu lat (2010–2020) w Stanach Zjednoczonych na płaszczyźnie teologicznej oraz w prasie popularnej. Badane są tutaj: anihilacjonizm, uniwersalizm i tradycyjny punkt widzenia. Dla każdej generalnej kategorii przedstawiono różne teorie filozoficzne, teologiczne i biblijne. W artykule starano się zaprezentować ogólny przegląd rozmaitych teologii, aby pokazać, że takie teologiczne dociekania powinny być niezwłocznie podjęte, bo mają bardzo ważne znaczenie dla współczesnych chrześcijan.

Dziedzina: nauki teologiczne
Rabdomioliza – przyczyny, obraz kliniczny i postępowanie Rabdomioliza to ciężki, potencjalnie zagrażający życiu zespół objawów wynikających z ostrego uszkodzenia mięśni. Do klasycznej triady objawów zalicza się ból, osłabienie mięśni oraz brunatne zabarwienie moczu. Zespół ten związany jest z ryzykiem wystąpienia powikłań, takich jak ostre uszkodzenie nerek czy zespół rozsianego wykrzepiania wewnątrznaczyniowego. Oznaczanie stężenia kinazy kreatynowej we krwi stanowi złoty standard w diagnostyce choroby. Ponadto zaleca się również monitorowanie parametrów funkcji nerek. Rabdomioliza powodowana jest przez szereg różnych przyczyn, od częstszych, nabytych, po rzadkie, uwarunkowane genetycznie. Do najczęstszych przyczyn zalicza się uraz, wysiłek fizyczny, ekspozycja na leki czy substancje toksyczne. Rabdomioliza jest rzadkim powikłaniem terapii statynami, nieco częściej występuje w przypadku politerapii z innymi lekami hipolipemizującymi. Wrodzona skłonność do wystąpienia rabdomiolizy opisywana jest w wielu zespołach należących do zróżnicowanej grupy chorób nerwowo- mięśniowych i metabolicznych. Do najważniejszych z nich należą hipertermia złośliwa, zaburzenia metabolizmu glikogenu, zaburzenia procesu betaoksydacji kwasów tłuszczowych czy miopatie mitochondrialne. Diagnostyka różnicowa oparta jest na obrazie klinicznym, analizie czynników wywołujących oraz właściwym doborze badań dodatkowych. Nawracające epizody rabdomiolizy, dodatni wywiad rodzinny, cechy przewlekłej miopatii powinny skłaniać do poszukiwania przyczyny wrodzonej. W leczeniu powszechnie stosowane jest intensywna dożylna płynoterapia. Głównym celami terapii jest usunięcie przyczyny wywołującej uszkodzenie mięśni, prewencja uszkodzenia nerek i leczenie zaburzeń elektrolitowych. W niektórych przypadkach może być wymagane leczenie nerkozastępcze. Ogólna śmiertelność kształtuje się na poziomie 8%.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu
Commentary on the Judgment of the Appellate Court in Wrocław of November 22, 2017 (II AKa 341/17) Glosa odnosi się do kwestii minimalnego czasu uczestnictwa w zorganizowanej grupie przestępczej. Autorka zgadza się z Sądem Apelacyjnym we Wrocławiu, że ustawodawca nie określił minimalnego czasu takiego udziału, a skoro sprawca nie musi podjąć żadnych szczególnych działań w zorganizowanej strukturze, czas jego udziału może rzeczywiście być nawet bardzo krótki. Zostaje jednak podkreślone, że czas minimalnego udziału sprawcy w grupie należy odróżnić od minimalnego czasu istnienia samej grupy. Ten ostatni, choć znowu ustawodawca nie wyznacza żadnych formalnych limitów, powinien w większości przypadków, choćby z powodów dowodowych, być dłuższy. Podkreślono też, że istnienia zorganizowanej grupy przestępczej nie można domniemywać na podstawie faktu, iż wielu sprawców popełniło dane przestępstwo wspólnie. Autorka aprobuje opinię wyrażoną w glosowanym orzeczeniu, że zorganizowana grupa przestępcza może mieć na celu popełnienie tylko jednego przestępstwa.

Dziedzina: nauki społeczne
Wpływ wilgotności nasion rzepaku i temperatury przechowywania na zmiany ich jakości technologicznej Celem pracy było zbadanie wpływu niewłaściwych warunków przechowywania nasion
rzepaku na przyrost wolnych kwasów tłuszczowych w wyekstrahowanym oleju. Materiałem badanym
były nasiona rzepaku odmiany Californium przechowywane w komorze termostatycznej (25 i 30±1°C)
wyposażonej w trzy aparaty higrostatyczne służące do utrzymania wilgotności względnej powietrza na
stałym poziomie. Przed rozpoczęciem eksperymentu rzepak nawilżano do wilgotności 10, 12,5, 15,5% (w.b).
Nasiona przechowywano do czasu, aż ich zdolność kiełkowania obniżyła się poniżej 75%. Wykazano, że
podczas przechowywania nasion o wilgotności 15,5% w temperaturze 25 i 30°C wzrost liczby kwasowej
powyżej poziomu 3 mg KOH gˉ¹ następował wcześniej niż obniżenie energii kiełkowania poniżej 75%.
W przypadku nasion o wilgotności 10 i 12,5% nie odnotowano takiej zależności. Ponadto wzrost temperatury
przechowywania z 25 do 30°C powodował ponad dwukrotny wzrost stałej przyrostu wolnych kwasów
tłuszczowych dla nasion o wilgotności 10% oraz prawie trzykrotny dla nasion o wilgotności 15,5%.

Dziedzina: nauki rolnicze
Eutrofizacja wód powierzchniowych kierowanych do uzdatnienia Eutrofizacja stanowi najbardziej znaczący wpływ antropogenicznego przekształcenia ekosystemów wodnych. Wiąże się to z dostarczaniem do wód pierwiastków biogennych pochodzenia komunalnego i ze źródeł rolniczych. W artykule przedstawiono ocenę wód powierzchniowych ujmowanych przez Zakłady Uzdatniania Wody Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w Krakowie w latach 2007-2010. Analizie poddano wybrane wskaźniki czystości wody pod kątem eutrofizacji ze źródeł komunalnych, jak i rolnych.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu
Konsumpcja papierosów w gospodarstwach domowych w Polsce w latach 1999-2006 w zależności od typu biologicznego gospodarstwa Polski rynek wyrobów tytoniowych jest znaczącym źródłem dochodów budżetowych (ponad 7% w skali roku). Jednocześnie nadmierna konsumpcja papierosów i uzależnienie od tytoniu dotyczy ok. 31% dorosłych mężczyzn i 23% dorosłych kobiet. Palenie jest również rozpowszechnione wśród dzieci i młodzieży. Wszystko to powoduje konieczność ponoszenia dużych kosztów, związanych z profilaktyka i zapobieganiem skutkom zdrowotnym nadmiernego palenia. Dotychczas jedynie w ograniczonym zakresie prowadzono badania na temat zróżnicowania konsumpcji papierosów w zależności od różnych czynników społecznych i ekonomicznych. W pracy przedstawiono wyniki badań na temat zróżnicowania spożycia papierosów w różnych typach biologicznych gospodarstw domowych w latach 1999-2006 oraz wskazano dalsze kierunki badań w tym zakresie. Badania prowadzono w oparciu o dane opracowywane przez Główny Urząd Statystyczny w ramach przygotowywanej corocznie bazy „Budżety Gospodarstw Domowych”.

Dziedzina: nauki rolnicze
Od call outów do zmiany strukturalnej : Z Ilse Ghekiere rozmawiają Marta Keil i Hanna Księżniakiewicz Zapis rozmowy, która odbyła się online 4 czerwca 2021 w ramach projektu „To tylko teatr”, zainicjowanego przez studentki teatrologii i performatyki Uniwersytetu Jagiellońskiego: Hannę Księżniakiewicz, Kamilę Wdowską i Magdalenę Zabiegaj, uczestniczące w zajęciach „Warsztat kuratorski” w Katedrze Teatru i Dramatu UJ, prowadzonych przez Martę Keil.

Dziedzina: sztuka
Innowacyjne metody na usuwanie amoniaku i boru ze ścieków W wyniku badań nad usuwaniem jonu amonowego ze ścieków oczyszczonych z instalacji mokrego odsiarczania spalin (IMOS), zespół Energopomiaru opracował nowatorską metodę pozwalającą uzyskać znacznie lepsze efekty niż oferowane na rynku technologie. W 2020 r. rozwiązaniu pn. „Sposób usuwania amoniaku ze ścieków i kolumna strippingowa do usuwania amoniaku ze ścieków” została przyznana ochrona patentowa. Zespół badawczy znalazł również sposób na rozwiązanie problemu boru w ściekach.

Dziedzina: nauki inżynieryjno-techniczne
Wpływ nawożenia roślin ziemniaka (Solanum tuberosum L.) na zawartość i jakość skrobi w bulwach Skrobia jest głównym składnikiem ziemniaka, stanowiącym ok. 17 ÷ 21 % masy świeżych bulw. Poza
ilością, to struktura i skład, a w konsekwencji właściwości fizykochemiczne tego biopolimeru są ważnymi
czynnikami określającymi kierunek jego zastosowań spożywczych i przemysłowych. Na wskaźniki te
mają z kolei wpływ, oprócz genotypu, warunki środowiskowe i agrotechnika stosowana podczas uprawy
roślin. Podstawą prawidłowego przebiegu procesów fizjologicznych i biochemicznych zachodzących
w roślinie jest jej kompleksowe zaopatrzenie w łatwo dostępne składniki pokarmowe. Pełne odżywienie
roślin ziemniaka decyduje bezpośrednio o ilości i jakości skrobi zawartej w bulwach. Zastosowanie odpo-
wiedniego nawożenia (rodzaju oraz ilości stosowanego nawozu, jak również metody dozowania składni-
ków mineralnych i materii organicznej) wpływa m.in. na granulację ziaren polimeru, zawartość amylozy
i fosforu, właściwości termiczne oraz proces kleikowania skrobi, np. zawartość skrobi w bulwach maleje
przy niedostatecznej podaży potasu oraz przy zbyt dużych dawkach azotu. Mniejszy wpływ na ten para-
metr ma nawożenie fosforem. Zastosowanie doglebowo nawozów fosforowych i potasowych promuje
formownie się dużych ziaren skrobi, podczas gdy nawożenie azotowe przynosi odwrotne skutki. Nawoże-
nie roślin ziemniaka nie wpływa na strukturę krystalograficzną skrobi, jednak względna jej krystaliczność
zwiększa się wraz ze wzrostem dawki potasu, a zmniejsza się w sytuacji większej podaży nawozu azoto-
wego. Określenie wpływu nawożenia roślin na właściwości skrobi dostarcza przydatnych i ważnych in-
formacji zarówno dla producentów ziemniaków, badaczy, jak i sektora przemysłowego, ponieważ stwarza
możliwość kontroli warunków uprawy ziemniaka mających wpływ na uzyskanie skrobi natywnej o okre-
ślonych właściwościach fizykochemicznych.

Dziedzina: nauki rolnicze
Miara zróżnicowania wyposażenia gospodarstw rolnych w techniczne środki produkcji Wyniki PSR 2010 wskazują na duże zróżnicowanie wyposażenia gospodarstw w ciągniki i maszyny rolnicze w ujęciu terytorialnym. W pracy podjęto próbę utworzenia rankingu województw określającego poziom wyposażenia gospodarstw indywidualnych w maszyny i urządzenia rolnicze. Różnorodne mierniki wyposażenia sprowadzono do stanu porównywalności stosując metodę unitaryzacji zerowanej (MUZ). W oparciu o metody taksonomiczne wyodrębniono 3 grupy województw, których gospodarstwa charakteryzują się wysokim, średnim lub niskim poziomem wyposażenia w maszyny rolnicze.

Dziedzina: nauki społeczne
Niwelacja satelitarna obiektów liniowych z wykorzystaniem modelu quasi-geoidy W pracy przedstawiono zagadnienie niwelacji satelitarnej realizowanej dla obiektów liniowych z wykorzystaniem sieciowych pomiarów kinematycznych w czasie rzeczywistym RTN (Real Time Networks) nawiązanych do systemu ASG-EUPOS. Teoretyczne aspekty ujmujące możliwość praktycznego wykorzystania niwelacji satelitarnej oparto na wynikach pomiaru testowego trzech odcinków linii kolejowej o łącznej długości ponad 8 km. Do wyznaczania wysokości normalnych wykorzystano model quasi-geoidy „Geoida Niwelacyjna 2001” oraz uproszczoną interpolację liniową. W przypadku niwelacji satelitarnej RTN metoda obliczania wysokości normalnych ma znaczenie drugorzędne. Najistotniejszym czynnikiem jest zbyt mała dokładność wyznaczania wysokości elipsoidalnych z pomiarów RTN oraz ich losowy charakter o rozrzucie na poziomie 9 cm.

Dziedzina: nauki ścisłe i przyrodnicze
Znaczenie targów biofach w opinii wystawców Celem głównym badań było poznanie opinii wystawców na temat znaczenia udziału w targach BioFach.
W trakcie badań oceniono także stoiska targowe oraz określono źródła finansowania udziału w targach wybranych
wystawców. Badania zrealizowano na terenie Centrum Targowego w Norymbergii w latach 2004 i 2014. Dobór
wystawców miał charakter celowy. W badaniach wykorzystano metodę wywiadu bezpośredniego, obserwację
uczestniczącą oraz studium przypadku. W trakcie badań stwierdzono, że w latach 2004-2014 na imprezie targowej
BioFach zwiększyła się liczba zwiedzających i wystawców oraz zmienił się asortyment oferowanych produktów.
Wszyscy analizowani wystawcy za podstawową funkcję targów uznali funkcję handlową. Stoiska targowe ocenianych
wystawców zostały przygotowane na poziomie bardzo dobrym lub wyróżniającym. Ponadto przedstawiono
pojęcie, klasyfikację i funkcje targów oraz scharakteryzowano targi BioFach.

Dziedzina: nauki rolnicze
Metody nowoczesnego wspomagania projektowania i badania efektów robót strzałowych w odkrywkowych zakładach górniczych W artykule przedstawiono i omówiono metody wspomagania prac projektowych, kontroli i oceny robót wiertniczo-strzałowych. Wskazano na istotne czynniki determinujące projekt strzelania i możliwości optymalizacji uzyskiwanych efektów przy urabianiu skał na kruszywo oraz prowadzeniu makroniwelacyjnych robót strzałowych. Wiedza, umiejętności oraz sprzęt będący w dyspozycji firm strzałowych lub kopalń w Polsce nie ustępuje standardom stosowanym na świecie, a ich lepsze wykorzystanie może przynieść korzyści wszystkim interesariuszom działalności górniczej.

Dziedzina: nauki inżynieryjno-techniczne
Efektywność produkcji mleka w oborach różnej wielkości i systemach utrzymania krów Stwierdzono wyższą efektywność energetyczno-eksploatacyjną obór wolnostanowiskowych w porównaniu ze stanowiskowymi w oparciu o analizę ekonomiczną. Do analizy przyjęto dane z przebadanych 11 ferm wolnostanowiskowych, 11 obór dużych i 17 obór małych oraz 5 obór małych wolnostanowiskowych. Efektywność określono według wskaźnika efektywności energetycznej eksploatacyjnej H(e), który wynosi: dla ferm - 0,580, dla obór wolnostanowiskowych - 0,582 i dla obór stanowiskowych -0,402. Stwierdzono wyższą efektywność wyrażoną m.in. niższymi nakładami energii na robociznę.

Dziedzina: nauki rolnicze
Filozofia Oświecenia: społeczeństwo – umowa społeczna – własność – władza CEL NAUKOWY: Celem pracy jest charakterystyka koncepcji prawa natury, społeczeństwa, umowy społecznej, własności głównych filozofów Oświecenia J. Locke’a i J.J. Rousseau.
PROBLEM I METODY BADAWCZE: Problematyka badań zaprezento‑ wana w pracy ma charakter eksploracyjny i odpowiada na następujące pytania: Jakie są główne elementy Oświecenia jako epoki filozoficznej? Jakie były kon‑ cepcje społeczeństwa i umowy społecznej J. Locke’a oraz J.J. Rousseau? Jakie były teorie własności w teoriach obu myślicieli ?Metodę badawczą oparto na analizie poglądów i fragmentów tekstów głównych prac J. Locke’a i J.J. Rousseau.
PROCES WYWODU: Artykuł składa się z dwóch części. W pierwszej zawarta jest charakterystyka okresu Oświecenia. Druga obejmuje charakterystykę spo‑ łeczeństwa, umowy społecznej, własności i władzy politycznej obu myślicieli.
WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Autor przedstawia, że obie koncepcje Locke’a i Rousseau uznają za najistotniejsze: samodzielność świata przyrody, społeczeństwa i podmiotu ludzkiego w porównaniu z wcześniejszymi teoriami filozoficzno-społecznymi. Prawa natury i umowy społeczne są podstawą norm moralnych.
WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Obie przedstawione oświeceniowe koncepcje człowieka i społeczeństwa oparte są na koncepcji na‑ tury i praw natury stworzonych przez Boga. Natura jest okresem pierwotnym, wzorcowym, doskonałym. Własność, relacje egoistyczne między ludźmi i władza utrudniają życie i rozwój człowieka. Na podstawowych ideach teorii filozoficz‑ nych Locke’a i Rousseau zbudowane zostały fundamenty całej epoki Oświecenia.

Dziedzina: nauki społeczne
Dżdżownice jako źródło biologicznie aktywnych cząsteczek - właściwości przeciwnowotworowe białek dżdżownic Dżdżownice posiadają silne, bardzo efektywnie funkcjonujące komórkowe i humoralne mechanizmy odpornościowe pozwalające przetrwać im w ich naturalnym, bogatym w patogeny środowisku. Z badań licznych zespołów wynika, że w tkankach dżdżownic występują białka, które wykazują między innymi właściwości bakteriostatyczne, cytolityczne, antyoksydacyjne oraz przeciwnowotworowe. Cytotoksyczne składniki (m.in. cytolityczny czynnik celomatyczny czy białko cytolityczne - eiseniapore) wypełniającego wtórną jamę ciała płynu celomatycznego powodują między innymi lizę fibroblastów i erytrocytów kręgowców. Białka płynu celomatycznego mogą także stymulować ekspresję czynników wzrostu i pomagać w gojeniu ran, poprzez stymulację proliferacji i różnicowania fibroblastów i komórek nabłonkowych. Ponadto, zawarte w płynie celomatycznym dżdżownic peptydazy serynowe (np. peptydazy PI i PII) wykazują bardzo silne działanie fibrynolityczne i antykoagulacyjne, Coraz częściej białka dżdżownicowe bada się także w kontekście ich właściwości przeciwnowotworowych. Pozwoliło to między innymi na stwierdzenie, że płyn celomatyczny w sposób zależny od stężenia pobudza w warunkach in vitro apoptozę nowotworowych linii komórkowych. <br>Omówione w niniejszej pracy zagadnienia przybliżają potencjał tkwiący w cząsteczkach biologicznie czynnych pozyskanych z organizmów dżdżownic. Stwierdzić jednak należy, że aczkolwiek wizja potencjalnego zastosowania dżdżownic w terapiach przeciwnowotworowych jest kusząca, z pewnością przed rozpoczęciem badań na poziomie klinicznym potrzeba więcej analiz i eksperymentów zarówno in vitro, jak i na modelach zwierzęcych.

Dziedzina: nauki ścisłe i przyrodnicze