Ocena skuteczności Programu Profilaktyki Chorób Układu Krążenia realizowanego na terenie powiatu ropczycko-sędziszowskiego w zakresie zmiany zachowań zdrowotnych uczestników Wstęp: Choroby układu krążenia należą do głównych
przyczyn zgonów w Polsce i w Europie. Powstają w wyniku
działania wielu różnych czynników ryzyka, z których z punktu
widzenia profilaktyki ważne są czynniki modyfikowalne
związane ze stylem życia. Skuteczne programy profilaktyki
powinny nie tylko mieć na celu wczesną identyfikację osób
z podwyższonym ryzykiem chorób układu krążenia. Działania
podejmowane w ramach tych programów powinny być również
związane z promocją zdrowego stylu życia, edukacją
dotyczącą zmiany zachowań zdrowotnych.
Cel badań: Celem badania była ocena skuteczności Programu
Profilaktyki Chorób Układu Krążenia w zakresie
zmiany zachowań zdrowotnych uczestników tego programu. Materiał i metoda: Badanie realizowane było na przełomie
2010 i 2011 roku w Ropczycach, mieście powiatowym województwa
podkarpackiego. Do oceny wyników edukacji zdrowotnej
w ramach programu zastosowano transteoretyczny
model zmiany zachowań zdrowotnych (The Transtheoretical
Model - TTM). Po upływie roku od interwencji w ramach
programu, przeprowadzono badanie sondażowe techniką
ankiety. Analizowano następujące zachowania: rzucenie
palenia, stosowanie diety niskotłuszczowej, uprawianie
wybranej formy aktywności fizycznej 3–4 razy w tygodniu
przez minimum 30 minut, regularne kontrolowanie ciśnienia
tętniczego, regularne badania poziomu glukozy, a także cholesterolu
i jego frakcji we krwi oraz kontrolowanie masy ciała.
Grupą badaną było 104 wybranych losowo uczestników tego
programu w wieku od 35 do 55 lat (średnia wieku 44 ±7 lat),
mieszkańców powiatu ropczycko-sędziszowskiego. Do oceny
skuteczności programu zastosowano model „Pretest-Post -
test Only” (Przed i Po Programie).
Wyniki:. Badanie wykazało, że w wyniku interwencji w ramach
programu zaszła istotna zmiana w przejawianiu zalecanych
zachowań zdrowotnych wśród uczestników programu. Zachowaniami
zdrowotnymi istotnie częściej przejawianymi
w grupie badanej po zakończeniu udziału w programie
były: rzucenie palenia, stosowanie diety niskotłuszczowej,
uprawianie wybranej formy aktywności fizycznej 3–4 razy
w tygodniu przez minimum 30 minut, regularna kontrola
ciśnienia tętniczego, regularne badania poziomu glukozy,
a także cholesterolu i jego frakcji we krwi oraz kontrola masy
ciała. Zaobserwowano również istotne różnice w przejawianiu
zalecanych zachowań ze względu na niektóre cechy
społeczno - ekonomiczne osób badanych typu: płeć, wiek,
wykształcenie. Kobiety częściej niż mężczyźni stosowały się
do zaleceń odnośnie rzucenia palenia oraz zmiany diety na
dietę niskotłuszczową. Osoby z grupy 35-latków i 50-latków
częściej niż pozostali badani stosowali się do zalecenia
kontroli masy ciała. Osoby z wykształceniem podstawowym
były bardziej skłonne niż osoby z wyższym wykształceniem
do zmiany wszystkich zalecanych zachowań, z wyjątkiem
rzucenia palenia.
Wnioski: Wykazano, że udział w programie profilaktycznym
wiązał się ze zmianą zachowań zdrowotnych wśród dużej części
jego uczestników. Stopień zmiany tych zachowań był różny ze
względu na wiek, płeć i wykształcenie badanych. Warunkiem
powodzenia i trwałości tego typu interwencji nastawionych na
modyfikacje zachowań zdrowotnych związanych z profilaktyką
chorób układu krążenia realizowanych na poziomie podstawowej
opieki zdrowotnej jest z jednej strony profesjonalne
przygotowanie w zakresie edukowania pacjenta z wykorzystaniem
odpowiednio dostosowanych metod i materiałów
edukacyjnych, a z drugiej strony konsekwentna i wieloletnia
jego realizacja z okresowym powtarzaniem interwencji i systematyczną
oceną skuteczności prowadzonych działań.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu