PL-MTEB/plsc-clustering-p2p huggingface dataset:
Pierwsze czytanie (Hbr 5,7–9) w liturgii mszy o Najświętszej Maryi Pannie Bolesnej Pierwsze czytanie w liturgii Mszy o Najświętszej Maryi Pannie Bolesnej (Hbr 5,7–9) ukazuje, że Chrystus jako wiarygodny i miłosierny Arcykapłan nie tylko przyjął naturę człowieka, ale potrafił też skutecznie zaradzić ludzkiemu cierpieniu i śmierci. Dokonało się to dzięki złożonej przez Chrystusa ofierze, którą stanowiły Jego błagania i prośby zanoszone do Boga. Uległość i posłuszeństwo Syna Bożego sprawiły, że został On wysłuchany, a Ojciec przyjął Jego krzyżową ofiarę. W ten sposób Chrystus stał się sprawcą wiecznego zbawienia dla wszystkich, którzy Go słuchają.

Dziedzina: nauki teologiczne
Kontrakt małżeński w prawie islamu W artykule wskazano, że islamski kontrakt małżeński jest znakomitym przykładem zastosowania
norm szariatu w praktyce życia codziennego. Korzenie tej instytucji są bardzo starej proweniencji,
sięgają bowiem narodzin islamu. Dla muzułmańskich prawników jest to argument przemawiający za
niezmiennością prawa islamu, w rozumieniu muzułmanów jego doskonałością, będącą konsekwencją
pochodzenia wprost od Allaha. Istotne elementy kontraktu małżeńskiego wynikają z zapisów
Koranu i sunny (tradycji) Proroka Mahometa. Chociaż wydaje się dość sztywny i anachroniczny, to
strona dysponująca odpowiednią wiedzą na temat szariatu może go kształtować w miarę elastyczny
sposób. Pomimo że sankcjonuje nierówność prawną pomiędzy mężczyzną a kobietą, faworyzując
tego pierwszego, to należy mocno zaakcentować, że jest on, o ile nie jedynym, to na pewno najlepszym
instrumentem prawnym zabezpieczającym interesy kobiety zarówno w trakcie trwania
związku małżeńskiego, jak i na wypadek jego ustania. Szczególna rola przypada tutaj instytucji
mahru – daru małżeńskiego męża dla żony.

Dziedzina: nauki społeczne
W poszukiwaniu adekwatnej antropologii. Trudności i postulaty W artykule podjęta została kwestia poszukiwania tak zwanej antropologii adekwatnej. Antropologia filozoficzna rozwinęła się w dwudziestym wieku, jednakże w późniejszym czasie utraciła swoją żywotność. Różnorodne ujęcia i koncepcje człowieka bazują zwykle na założeniach redukcjonistycznych. Wdrażanie w praktykę życia społecznego redukcjonistycznych wizji osoby ludzkiej doprowadziło do wzrostu nieprawidłowości i patologii. W konsekwencji człowiek współczesny podlega różnorodnym formom alienacji.
Problem człowieka wymaga wszechstronnych ujęć. Koncepcje etyczne czy też aksjologiczne są bardzo potrzebne, fundamentem potencjalnej integralnej antropologii powinna być jednak uniwersalna duchowość. Nieodzowne wydaje się więc przekroczenie w dyskursie perspektywy zarówno pierwszoosobowej, jak i drugoosobowej oraz trzecioosobowej. Należy dążyć do wypracowania uniwersalnej, ponadkulturowej kategorii człowieczeństwa opartej na holistycznie rozumianej duchowości.
Człowieczeństwo to zdolność do dialogicznej partycypacji w wartościach duchowych. Konieczne wydaje się wypracowanie niearbitralnej i maksymalnie bezstronnej filozofii człowieka pozwalającej wygenerować „wielką narrację” dla całej planety, narrację na miarę dwudziestego wieku.

Dziedzina: nauki teologiczne
Wstępna ocena możliwości wykorzystania węgla brunatnego ze złoża Gubin w procesie zgazowania W artykule zaprezentowano możliwość użytkowania węgla brunatnego ze złoża Gubin w głównych typach gazogeneratorów: ze złożem stałym lub przesuwnym (moving bed), ze złożem fluidalnym (fluidised bed) i dyspersyjnych (przepływowe, strumieniowe) (entrained flow). Zbadano istotne w procesie zgazowania parametry węgla, takie jak: całkowita wilgotność, popielność, całkowita zawartość siarki, zawartość węgla i temperatura topnienia popiołu. Wyniki porównano z wymaganiami dla poszczególnych technologii zgazowania. Badany węgiel nie spełnia kryterium maksymalnej wilgotności, w związku z tym aby mógł być użytkowany w zgazowaniu, konieczne jest jego podsuszenie. Węgiel ze złoża Gubin spełnia kryterium maksymalnej popielności i minimalnej temperatury topnienia określone dla zgazowania ze złożem fluidalnym. Z przeprowadzonej wstępnej analizy jakości węgla brunatnego ze złoża Gubin wynika, że może być on wykorzystywany do zgazowaniu naziemnym w gazogeneratorze fluidalnym.

Dziedzina: nauki ścisłe i przyrodnicze
Późnorzymskie ius postliminii świadectwem słabości ‘soft power’ cesarstwa – studium przypadku W artykule omówiono późnorzymską konstytucję cesarską, która potwierdzała reguły ius postliminii – prawa obywatela rzymskiego do powrotu do utraconej sytuacji prawnej w przypadku uwolnienia z niewoli nieprzyjacielskiej – uzupełniając je o dodatkowe przywileje, ale wyłączając zastosowanie ustawy wobec tych, którzy przenieśli się dobrowolnie: C. Th. 5.7.1 (Brev. 5.5.1) = C. 8.50.19 (a. 366). Autor analizuje przyczyny, dla których unormowanie to znajdowało zastosowanie w różnych realiach historycznych i geograficznych. Wyciąg z tej konstytucji znany jest z Kodeksu Teodozjańskiego (Codex Theodosianus) z 438 r. i opatrzony został w interpretatio, powstałej w Galii pod koniec V w., a oba teksty powtórzono w Brewiarzu Alaryka (ok. 506). Lex Romana Burgundionum (ok. 501) w części podzielała rozwiązanie przyjęte w analizowanej konstytucji, podczas gdy jej skrócona wersja przejęta została do Kodeksu Justyniana (Codex Justinianus) z 534 r. Autor wskazuje przyczyny, dla których C. Th. 5.7.1 (Brev. 5.5.1) = C. 8.50.19 (a. 366) znajdowało zastosowanie w Galii w połowie IV w., w imperium Teodozjusza II (408–450), w późnym V w. w Galii oraz w zachodniej i wschodniej części świata śródziemnomorskiego pierwszej połowy VI w. Wysnuwa stąd wniosek, że C. Th. 5.7.1 (Brev. 5.5.1) = C. 8.50.19 (a. 366) i jej powtarzanie w różnych źródłach są świadectwem słabnięcia rzymskiego ‘soft power’ w późnym antyku, podkreślając uniwersalność tej koncepcji, wprowadzonej do politologii przez Josepha S. Nye Jr. w późnych latach osiemdziesiątych XX w.

Dziedzina: nauki humanistyczne
Wdrażanie Schematu II Pilotażowego Programu LEADER+ w Wielkopolsce Celem artykułu jest próba porównania wdrażania Schematu II Pilotażowego
Programu LEADER+ w Wielkopolsce i w Polsce. Analizie poddano wybrane charakterystyki
obszarów wiejskich w regionie i w całym kraju, a także stopień i kierunki wykorzystania
środków finansowych alokowanych na wdrażanie inicjatywy.

Dziedzina: nauki rolnicze
Szkoła XXI wieku w wyobrażeniach studentów pedagogiki Celem badań było poznanie wyobrażeń studentów pedagogiki o szkole XXI wieku. Główny problem badawczy zawierał się w pytaniu: Jakie wyobrażenie o szkole XXI wieku mają studenci pedagogiki? W badaniach, którymi objęto 52 studentów, wykorzystano metodę sondażu diagnostycznego. Za technikę badawczą przyjęto wywiad nieskategoryzowany. Obszary tematyczne uwzględnione w wywiadzie dotyczyły wybranych komponentów środowiska szkoły, tj. jednej z grup wewnątrzszkolnych, czyli nauczycieli, środków dydaktycznych stosowanych w procesie nauczania, organizacji procesu nauczania i lokalizacji szkoły.
Wyniki badań dowiodły, że nauczyciel szkoły XXI wieku powinien być przede wszystkim sprawiedliwy i empatyczny. Badani nie są zwolennikami zbyt głębokich przemian technologicznych. W szkole XXI wieku nie powinno być prac domowych. Zamiast tradycyjnych klasówek czy kartkówek studenci zaproponowali pracę w grupie, różne quizy, dyskusję, burzę mózgów czy projekt edukacyjny jako sposoby weryfikacji wiedzy uczniów. Badani preferują stacjonarne nauczanie, ponieważ ogromną rolę przypisują bezpośrednim kontaktom uczniów z nauczycielami i klasowymi kolegami. Szkoła powinna być usytuowana na obszarze mało zurbanizowanym, najlepiej w pobliżu parku czy lasu.

Dziedzina: nauki społeczne
Ispiracje Jeana Vaniera dla budowania rodziny jako wspólnoty Jean Vanier jest znany jako wybitny myśliciel oraz założyciel wspólnot „Arki”. W swoich pismach od lat kreśli założenia tworzenia prawdziwie wspierających i rozwojowych wspólnot życia osób z niepełnosprawnością intelektualną oraz ich asystentów i przyjaciół. W ostatnich latach wzrasta zainteresowanie pismami tego autora także w kontekście możliwości ich wykorzystania w wychowaniu i edukacji dzieci, młodzieży i dorosłych, którzy chcieliby nauczyć się, jak tworzyć różnego rodzaju wspólnoty: rodzinne, przyjacielski, zawodowe. Celem artykułu jest zaprezentowanie znaczenia myśli Jeana Vaniera w kontekście możliwości jej wykorzystania w procesie budowania rodziny jako wspólnoty osób. Wiele z formułowanych przez niego zasad może stać się punktem wyjścia dla programów i strategii przygotowujących rodziców i ich dzieci do tworzenia prawdziwie wspierających się wspólnot rodzinnych.

Dziedzina: nauki teologiczne
Zawartość kwasów fenolowych w częściach jadalnych wybranych odmian jabłek Owoce i warzywa są cennym źródłem wielu substancji odżywczych, niezbędnych do prawidłowego funkcjonowania organizmu.
Do najchętniej spożywanych owoców w wielu krajach Europy, w tym także w Polsce, należą jabłka. Prozdrowotne
właściwości jabłek związane są między innymi z zawartością w nich związków polifenolowych, w tym kwasów fenolowych
wykazujących właściwości antyoksydacyjne. Stężenie tych związków zależy od wielu czynników, w tym: odmiany, klimatu,
dojrzałości, warunków glebowych i zabiegów agrotechnicznych. Celem przeprowadzonych badań było porównanie stężenia
kwasów fenolowych i epikatechiny w odmianach jabłek Szampion i Jonica, zebranych w różnych sadach na terenie Lubelszczyzny.
Analizę związków fenolowych przeprowadzono za pomocą wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC),
dokonując ich rozdziału na kolumnie RP C18 Symmetry (Waters). Dominującym kwasem fenolowym w jabłkach odmiany
Szampion był kwas chlorogenowy. W miąższu jabłek odmiany Jonica, zebranych w sadach w Puławach i Lublinie w najwyższym
stężeniu występował kwas chlorogenowy, zaś w pozostałych próbach (sad Stryjno i Góra Markuszowska) - kwas
homowanilinowy. Spośród odmian Jonica i Szampion pochodzących z różnych sadów z terenu Lubelszczyzny najwyższą
zawartość epikatechiny stwierdzono w miąższu odmiany Szampion zebranej w sadzie w Puławach oznaczono – 13,12 mg/kg
s.m epikatechiny. Generalnie, niezależnie od miejsca zbioru, jabłka odmiany Szampion uznano za lepsze źródło kwasów
fenolowych i epikatechiny niż jabłka odmiany Jonica.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu
Bezpieczeństwo badań ultrasonograficznych : wskaźniki termiczny i mechaniczny W ciągu ostatnich kilku dziesięcioleci ultradźwięki znalazły
szerokie zastosowanie w diagnostyce obrazowej. Ten artykuł
przeglądowy omawia potencjalne efekty biologiczne związane
z propagacją ultradźwięków w tkankach i podaje fizyczne
podstawy wprowadzonych indeksów mechanicznego MI i termicznego
TI zgodnych z Output Display Standard (ODS). W praktyce
klinicznej otrzymywane wyniki są kompromisem pomiędzy
jakością obrazu a możliwością systemu uzyskiwania zadowalających
obrazów głęboko leżących struktur tkankowych – wyboru
dokonuje się, biorąc pod uwagę minimalizację bioefektów. Moce
wyjściowe ultrasonografów są regulowane i ograniczane do określonych
poziomów. Bezpieczne dawki ultradźwiękowe wyznacza
się według określonych zasad, a na ekranie wyświetlane są związane
z nimi wielkości. Wielkości te określają możliwości wystąpienia
zmian mechanicznych i termicznych w tkankach i dlatego
mają znaczenia kliniczne. Wprowadzone wskaźniki – mechaniczny
MI i termiczny TI uwzględniają fizyczny mechanizm oddziaływania
między ultradźwiękami i biologiczną tkanką, który zależy od czasowych
i przestrzennych parametrów pola akustycznego generowanego
przez głowice ultradźwiękowe. Przewidywany wzrost
temperatury określa się, stosując trzy różne modele tkankowe:
homogeniczny, warstwowy i układ kość/tkanka.

Dziedzina: nauki inżynieryjno-techniczne
Zatroskany o los ojczyzny. Sługa Boży ks. Wincenty Granat, rektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Wybitny teolog, pisarz, pedagog, ks. Wincenty Granat, Sługa Boży, nazwany przez uczniów doctor humanus, był profesorem i dziewiątym rektorem Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Od jego śmierci minęło blisko czterdzieści lat, jednak we wspomnieniach osób, które zetknęły się z nim i które zawdzięczały mu wiele, nie czuje się upływu tego czasu. Pamięć o nim jest ciągle żywa. Niniejsze opracowanie zawiera: rys biograficzny ks. Wincentego Granata, omówienie jego działalności społeczno-religijnej, trzeźwościowej, nauczycielskiej na kompletach tajnego nauczania, aktywnego udziału w opozycji w okresie okupacji niemieckiej, działalności dydaktycznej na KUL oraz działalności o charakterze administracyjnym na stanowisku rektora katolickiej uczelni. Następnie po krótkim omówieniu sylwetki kandydata do chwały ołtarzy został przedstawiony przebieg procesu beatyfikacyjnego Sługi Bożego na etapie diecezji sandomierskiej.

Dziedzina: nauki teologiczne
Profetyczny wymiar sprzeciwu sumienia Możliwość sprzeciwu sumienia przez ludzi różnych zawodów, w szczególności lekarzy i farmaceutów, jest zagadnieniem żywo dyskutowanym, zarówno w aspekcie prawnym, jak i etycznym. Autor artykułu proponuje dopełnić tę refleksję o perspektywę biblijną, która pozwala skojarzyć kategorię sumienia z nauczaniem i życiem proroków, i ukazać profetyczny wymiar sprzeciwu sumienia. W tym celu szkicuje biblijny aspekt sumienia i szerokiego zjawiska profetyzmu ukazując proroka jako sumienie narodu. Na tym tle przedstawia biblijne przykłady sprzeciwu sumienia w Starym Testamencie, sprzeciw sumienia w świetle słów i czynów Jezusa jako Proroka i wskazuje na cechy charakterystyczne owego sprzeciwu oraz na jego znaczenie dla współczesnego człowieka.

Dziedzina: nauki teologiczne
Analiza czynników formujących skład chemiczny wód podziemnych na stacjach badawczych w Warszawie i Radostowie Badania były prowadzone w stacji zlokalizowanej w Warszawie (centralna część Polski) i Radostowie (północna część Polski). Wody podziemne z warstw czwartorzędowych, oligoceńskich i mioceńskich, ujmowane za pomocą piezometrów lub studni wierconych, analizowano w okresie od 1991 do 2007 r. W Warszawie skład chemiczny wód podziemnych wykazywał pionową zmienność. Wody najpłytszej strefy charakteryzowały się typem hydrochemicznym HCO3-C1-(SO4)-Ca-(Na), natomiast strefy najgłębszej - HCO3-Cl-Na-Ca. W Radostowie wody wykazywały mniejszą zmienność w profilu pionowym i głównie charakteryzowały się typem HCO3-Ca-(Mg). Czynnikami wpływającymi na zróżnicowanie składu chemicznego wód podziemnych obu stacji są inne procesy hydrogeochemiczne, wynikające z odmiennych warunków zasilania i drenażu.

Dziedzina: nauki ścisłe i przyrodnicze
Używanie substancji psychoaktywnych wśród studentów w aspekcie analizy uczelnianych działań prozdrowotnych Wprowadzenie. Młodzi ludzie rozpoczynając studia, wchodzą w środowisko, w którym dominujące zachowania zdrowotne nie są korzystne. Studenci to istotni adresaci działań mających na celu przeciwdziałanie używaniu substancji psychoaktywnych.
Cel pracy. Celem pracy była ocena skali używania substancji psychoaktywnych wśród studentów Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej (PWSZ) w Suwałkach w aspekcie analizy uczelnianych działań prozdrowotnych.
Materiał i metoda. Badanie odbyło się w dwuetapowo. Przed rozpoczęciem działań prozdrowotnych, w roku akademickim 2013/14, zbadano 322 studentów pierwszego roku studiów. Powtórne badanie przeprowadzono po dwóch latach prowadzenia działań prozdrowotnych wśród 249 studentów trzeciego roku studiów. Badanie zrealizowano metodą sondażu diagnostycznego, z wykorzystaniem kwestionariusza ankiety własnego autorstwa.
Wyniki. Alkohol był najbardziej popularną substancją psychoaktywną wśród studentów PWSZ. Nielegalne substancje psychoaktywne były najmniej rozpowszechnione. Nie stwierdzono różnic w zakresie rozpowszechnienia substancji psychoaktywnych wśród studentów PWSZ w trakcie prowadzenia uczelnianych działań prozdrowotnych. Wnioski. Działania mające na celu przeciwdziałanie używaniu substancji psychoaktywnych wśród studentów powinny skupiać się na grupach ryzyka. Poza edukacją należy wykorzystywać także strategie zmiany postaw i zachowań w większym stopniu aktywizujące uczestników.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu
Ekumenizm polskiego środowiska ewangelikalnego Polskie Kościoły neoewangelikalne manifestują większe poczucie indywidualności niż Kościoły historyczne, pielęgnując jednocześnie przekonanie, że są jedynymi Kościołami biblijnymi. Taki sposób myślenia implikuje antyekumeniczną postawę wobec Kościołów historycznych, które w ocenie Kościołów neoewangelikalnych nie są biblijne w ścisłym tego słowa znaczeniu. W okresie międzywojennym współpraca ekumeniczna była ograniczona do rodziny kongregacji neoewangelikalnych. Po II wojnie światowej współpraca ta rozszerzona została na Kościoły protestanckie. Po Soborze Watykańskim II doszło do nawiązania pewnych, choć ograniczonych, form współpracy z Kościołem katolickim.

Dziedzina: nauki teologiczne
Mistyczne znaczenie pokarmu W artykule podjęta jest próba przedstawienia mistycznego znaczenia pokarmu. Przez pokarm zostaje rozerwana wieź między Bogiem a człowiekiem, poprzez pokarm, którym jest Eucharystia więź ta zostaje przywrócona. Ponadto Cerkiew w obrzędach poświęcenia pokarmów i płodów ziemi w przeciągu roku liturgicznego uświęca materię i cały świat.

Dziedzina: nauki teologiczne
Własne doświadczenia w leczeniu guzów dużych gruczołów ślinowych Wstęp. Celem pracy jest przedstawienie Kliniki i własnych doświadczeń w leczeniu guzów dużych gruczołów ślinowych. Materiał i metodyka. W latach 2013–2019, przeprowadzono 95 operacji gruczołów ślinowych, w tym u 45 kobiet (47,36%), w wieku od 24 do 82 lat i u 50 mężczyzn (52,64%), w wieku od 29 do 86 lat. Diagnostyka dużych gruczołów ślinowych obejmowała: wywiad, badanie przedmiotowe otolaryngologiczne, badanie ultrasonograficzne (USG) oraz biopsję aspiracyjną cienkoigłową (BACC) (guza), badania laboratoryjne (morfologia, CRP) oraz badanie tomografii komputerowej z kontrastem (TK) lub rezonansu magnetycznego (MRI) w celu dokładnej oceny gruczołów ślinowych, umiejscowienia zmiany i węzłów chłonnych przed planowaną operacją. Wyniki badań. W analizowanym materiale chorzy z guzami dużych gruczołów ślinowych najczęściej operowani byli w wieku 61-70 lat (34,7%) oraz w wieku 51-60 lat (23,2%). Najwięcej guzów hospitalizowano w ostatnich 4 latach, tj. 2016-2019, co stanowiło 77,8% wszystkich operowanych pacjentów. Wśród operowanych zmian nowotwory łagodne i guzy występowały w 93,7%, z czego najczęściej w badaniu histopatologicznym stwierdzono guz Warthina w 50,5%, oraz gruczolaka wielopostaciowego w 26,3%). Pozostałe guzy i nowotwory łagodne stanowiły zaledwie 16,9% i zaobserwowano je w pojedynczych przypadkach, w tym: gruczolak kwasochłonny, torbiel limfocytowo-nabłonkową, gruczolak mioepitelialny, tłuszczakowłókniak, torbiel zastoinową, torbiel powietrzną, gruczolak kanalikowy, gruczolak podstawnokomórkowy, torbiel z cechami metaplazji płaskonabłonkowej, malformacja naczyniowa, Nowotwory złośliwe w śliniankach stwierdzono w 6,3%, w tym histopatologicznie rozpoznano następujące nowotwory złośliwe: rak gruczołowo-torbielowaty, rak śluzowo-naskórkowy, rak zrazikowo-komórkowy, rak nabłonkowo-mioepitelialny, rak przewodowy. Wnioski. Większość zoperowanych guzów w obrębie gruczołów ślinowych stanowiły nowotwory łagodne (93,7%), z czego histopatologicznie najczęściej były to: guz Warthina (50,5%) oraz gruczolak wielopostaciowy (26,3%), natomiast nowotwory złośliwe występowały w 6,3%. Guzy umiejscowione były głównie w śliniankach przyusznych, bo aż w 93,7%, z czego najczęściej lokalizacja dotyczyła płata powierzchownego w 56,8%. Najczęstszą techniką operacyjną stosowaną w Klinice była metoda zewnątrztorebkowego wyłuszczenia guza w 88,4%, rzadziej pozostałe metody.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu
Ogólna charakterystyka i technologiczne wykorzystanie nasion szarłatu. Część I Ogólna charakterystyka szarłatu Od wielu lat poszukuje się nowych możliwości wzbogacenia i urozmaicenia żywności, a żywności pochodzenia roślinnego w szczególności. Wynika to, przede wszystkim, ze znacznego zmniejszenia liczby gatunków roślin uprawianych, które wykorzystywane są do produkcji żywności. Jest to też następstwem, między innymi, znacznej intensyfikacji rolnictwa, wzrostu zainteresowania roślinami najłatwiejszymi w uprawie i dającymi najwyższe plony. Doprowadziło to do tego, że tylko kilka gatunków aktualnie uprawianych roślin dostarcza ponad 90% żywności pochodzenia roślinnego. W efekcie prowadzi to do wielu komplikacji, od nadprodukcji wielu roślin poczynając, poprzez degradację środowiska i skażenie gleb, a na znacznym zubożeniu żywności i żywienia kończąc. Można również doszukiwać się współzależności tego zjawiska z rozprzestrzenianiem się wielu chorób cywilizacyjnych. Poszukując racjonalnych sposobów zaradzenia zaistniałej, wysoce niekorzystnej sytuacji, zaczęto interesować się roślinami: • nowymi, dotychczas nie uprawianymi przez człowieka na szeroką skalę, • kiedyś (nawet przed wiekami), uprawianymi na szeroką skalę, ale aktualnie zapomnianymi, • uprawianymi do rewolucji chemiczno-technicznej, jaka miała miejsce w rolnictwie na przełomie XIX i XX wieku, • znanymi w jednych rejonach klimatycznych świata, a mniej znanymi w innych, • pozyskanymi genetycznie. Jedną z takich roślin, kiedyś uprawianą wykorzystywaną do celów żywieniowych na dość szeroką skalę, jest szarłat (amaranthus), zaliczany do grupy najstarszych roślin uprawowych, występujących już w czasach prehistorycznych, a przetrwałych do dziś.

Dziedzina: nauki rolnicze
Specyfika kształtowania się warunków termiczno-tlenowych w zbiorniku Solina Artykuł dotyczy problematyki kształtowania się warunków termiczno-tlenowych w zbiorniku Solina. Zbiorniki zaporowe stanowią specyficzny typ akwenów, ale mimo że wykazują cechy pośrednie wód lotycznych i lenitycznnych, to przez ustawodawcę zostały jednoznacznie zdefiniowane jako wody płynące. Wieloakwenowa budowa zbiornika Solina sugeruje pewną autonomiczność funkcjonowania poszczególnych części oraz brak możliwości łatwego wydzielenia strefy rzecznej, przejściowej i jeziornej. Skomplikowana morfologia wpływa na rzeczywisty czas retencji, który determinuje charakter procesów fizyczno-chemiczno-biologicznych. Roczna dynamika mas wodnych w zbiorniku obejmuje cyrkulację wód w czasie homotermii (wiosną i jesienią) i ich stagnację w czasie stratyfikacji (latem i zimą). Analiza warunków termiczno-tlenowych podczas cyrkulacji (w kwietniu) i stagnacji (w sierpniu) pozwoliła stwierdzić dobre warunki tlenowe w zbiorniku we wszystkich badanych terminach w każdej ze stref. Nigdy nie doszło do wyczerpania tlenu i powstania warunków beztlenowych. W warstwie powierzchniowej pojawiały się niejednokrotnie przesycenia wody tlenem. Zdiagnozowano każdy typ krzywej tlenowej (orto-, klino-, heterogradę dodatnią i ujemną). Warstwy termiczne były wyraźnie wykształcone, zwłaszcza w strefie przejściowej i jeziornej. Zaznaczał się głęboki hypolimnion, rosnąca ku zaporze średnia grubość metalimnionu przy jednoczesnym malejącym średnim gradiencie jego temperatury, epilimnion zaś pozostawał warstwą o zbliżonej grubości w każdej ze stref.

Dziedzina: nauki ścisłe i przyrodnicze
O potrzebie ontologii. Wypisy z lektury Architecture of thought Andrzeja Piotrowskiego Wśród badań przekształcania przestrzeni brakuje analiz z perspektywy niewerbalnej – fenomenologicznej. Do wyjątkowych prób należy książka Andrzeja Piotrowskiego, Associated Professor University of Minnesota, Architecture of thought. Jego badania posługują się bezpośrednim doświadczaniem przestrzeni i wszystkimi instrumentami wiedzy architektonicznej, wzbogacając naszą wiedzę o dziedzictwie kultury czy historii zabytków. Ogniskują się wokół „nagromadzenia myśli” – przyczyny sprawczej budowania, jako odwrotności „niemożliwości pomyślenia” Theodora W. Adorno. Artykuł, doceniając i szanując wiedzę i perspektywę badawczą autora, polemizuje z epistemologicznymi, a w istocie aksjologicznymi tezami. Proponuje spojrzenie na przekształcanie przestrzeni przez pryzmat ontologii fundamentalnej Martina Heideggera.

Dziedzina: sztuka