PL-MTEB/plsc-clustering-p2p huggingface dataset:
Trwałość eksploatacyjna materiału elementów pracujących w warunkach pełzania w energetycznych urządzeniach wysokociśnieniowych Przedstawiono dobór rodzaju badań w zależności od czasu eksploatacji i rodzaju elementu dla oceny stanu materiału i prognozy trwałości eksploatacyjnej w energetycznych urządzeniach wysokociśnieniowych. Określono względne udziały procesów powodujących zmiany w strukturze materiału podczas pełzania w zależności od stopnia wyczerpania. Dokonano klasyfikacji zmian w strukturze w zależności od dostępności materiału z uszkodzeniami i bez uszkodzeń wewnętrznych. Badano zmiany w strukturze stali pracujących w warunkach pełzania, w tym klasę rozpadu perlitu / bainitu i/lub martenzytu, rozwoju procesów wydzieleniowych i rozwoju wewnętrznych uszkodzeń w zależności od stopnia wyczerpania. Metodologię oceny stanu badanych stali po eksploatacji w warunkach pełzania na podstawie oceny zmian w strukturze procesów składowych tzn.: zmian w strukturze perlitu, bainitu lub martenzytu, zmian w zakresie rozwoju procesów wydzieleniowych oraz zmian w zakresie rozwoju uszkodzeń wewnętrznych odniesionych do stopnia wyczerpania przedstawiono na przykładzie stali niskostopowych i stali X20CrMoV12-1. Poziom wybranych właściwości mechanicznych, twardość, temperaturę przejścia w stan kruchy w zależności od klasy struktury i odpowiadającego jej stopnia wyczerpania przedstawiono na przykładzie stali 14MoV6-3 i X20CrMoV12 -1 po długotrwałej eksploatacji w warunkach pełzania. Sporządzono wykresy resztkowej wytrzymałości na pełzanie w postaci zależności σb = f(LM) w zależności od klasy struktury i stanu rozwoju procesów wydzieleniowych węglików na przykładzie stali 13CrMo4-5. Wyznaczoną trwałość resztkową w zależności od czasu do zerwania w próbie pełzania od temperatury badania przy stałym poziomie naprężenia odpowiadającym eksploatacyjnemu przedstawiono w postaci zależności tr =f(T) dla σ = const na przykładzie stali X20CrMoV12-1. Zależność prędkości pełzania od naprężenia σ dla temperatury dalszej eksploatacji w zależności od klasy struktury i stanu rozwoju procesów wydzieleniowych węglików przedstawiono na przykładzie stali 13CrMo4 -5. Rodzaj i udział występujących węglików w zależności od klasy struktury i stopnia wyczerpania przestawiono na przykładzie stali 13CrMo4-5. Ocenę stanu materiału na podstawie badań mikrostruktury z zastosowaniem metody replik matrycowych przedstawiono na przykładzie materiału odcinka rurociągu pary świeżej ze stali 14MoV6-3 po 216 000 godzinach eksploatacji w warunkach pełzania.

Dziedzina: inżynieria materiałowa
Rusztowania hydroksyapatytowe do zastosowań medycznych wykonane metodą „Robocasting" - wstępne testy Celem prowadzonych badań było wstępne przebadanie i opisanie własności fizycznych, mechanicznych i biologicznych porowatych rusztowań hydroksyapatytowych wykonanych metodą „Robocasting". Badaniom poddano próbki o różnych wariantach geometrii strukturalnej przy zachowaniu tych samych wymiarów zewnętrznych. Wydrukowano trzy rodzaje próbek: siatka gęsta, siatka rzadka, materiał lity. Własności wytrzymałościowe wyznaczono w próbie trójpunktowego zginania. Stwierdzono, że w porównaniu z kością naturalną własności wytrzymałościowe próbek są niższe i pogarszają wraz ze wzrostem makroporowatości. Złożoną mikro i makro strukturę wydrukowanych i spieczonych próbek pokazano na zdjęciach wykonanych przy użyciu mikroskopu skaningowego (SEM). Nie stwierdzono defektów o innej niż osnowa mikrostrukturze. Materiał po spiekaniu był jednorodny w całej objętości (nawet w miejscach połączenia warstw). Wykonano testy w środowisku SBF (simulated body fluid). Po 8 dniach inkubacji zaobserwowano na powierzchni próbek pojawienie się kalafiorowatych struktur apatytowych, a dodatkowo po 14 dniach narosły kryształy chlorkowe.
Po przeprowadzonych analizach stwierdzono, że mimo niskich własności wytrzymałościowych drukowane struktury przestrzenne mogą służyć do zastosowań medycznych. Wystarczająca sztywność, odpowiednia porowatość a także biozgodność pozwala na ich zastosowanie jako rusztowań dla komórek - skafoldów. Dodatkową zaletą metody „Robocasting" jest możliwość wykonywania obiektów o dowolnych kształtach, dzięki czemu idealne dopasowanie implantu np.: do ubytku, który ma być wypełniony, nie nastręcza trudności. Dalsze badania będą nastawione na testy odpowiedzi komórkowej (in vitro i in vivo) w celu dokonania pełnego opisu materiału.

Dziedzina: inżynieria materiałowa
Wpływ dodatku mieszanki ziół na użytkowość dojonych owiec w okresie żywienia letniego Przeprowadzono doświadczenie na 66 dojonych owcach matkach plenno-mlecznej owcy kołudzkiej, utrzymywanych w systemie alkierzowym, w okresie żywienia letniego opartego na zielonce z lucerny. Celem badań było określenie wpływu dodatku autorskiej mieszanki ziołowej do paszy treściwej (w ilości 10 lub 20 g/szt./dzień) dla dojonych owiec na spożycie pasz i składników pokarmowych oraz masę ciała, kondycję owiec, wydajność i skład chemiczny mleka oraz stan zdrowotny wymion. Dodatek ziół do paszy treściwej zwiększył w niej zawartość substancji biologicznie czynnych (olejków eterycznych i flawonoidów), proporcjonalnie do ilości dodanych ziół. Zastosowanie dodatku mieszanki ziołowej nie miało wpływu na masę ciała i kondycję owiec. Dodatek ziół w ilości 20 g/szt./dzień wpłynął na poprawę zdrowotności wymion, ocenianej na podstawie oporności elektrycznej mleka. Zastosowane zioła zwiększyły wytrwałość udojową owiec oraz dobową wydajność mleka, co przełożyło się na większą produkcję mleka. Od owiec żywionych z dodatkiem 10 i 20 g ziół wydajność mleka była wyższa niż w grupie kontrolnej, odpowiednio o 8,2 i 16,4%. Nie stwierdzono wpływu stosowania mieszanki ziołowej na zawartość podstawowych składników chemicznych w mleku, poza obniżeniem zawartości tłuszczu w mleku przy 20 g dodatku ziół.

Dziedzina: zootechnika i rybactwo
Struktura wagowa denarów rzymskich z lat 138-161 Celem artykułu jest prezentacja i interpretacja parametrów wagowych denarów bitych w Rzymie w latach 138-161. Bazę źródłową tych rozważań stanowią informacje o monetach pochodzących z handlu, zebrane i uporządkowane przez autora. W tabeli 1 przedstawiono masę denarów Antonina Piusa. W tabeli 2 liczbę egzemplarzy denarów Antonina Piusa w poszczególnych przedziałach wagowych. W tabelach 3 i 4 przedstawiono analogiczne dane dotyczące denarów Faustyny I. W tabeli 5 przedstawiono liczbę denarów Marka Aureliusza, bitych za życia Antonina Piusa, w poszczególnych przedziałach wagowych. W tabeli 6 przedstawiono analogiczne dane dotyczące denarów Faustyny II. Dane z tabel 1-6 pozwalają wskazać serie denarów o podobnych parametrach kwantytatywno- -wagowych. Zdaniem autora jest bardzo prawdopodobne, że mogły to być serie „bliźniacze”, co oznacza, że były sobie współczesne. Wytypowane w ten sposób serie denarów przedstawiono w tabeli 7. Uzyskane dane pozwalają zawężyć chronologię niektórych denarów Antonina Piusa i Marka Aureliusza, np. denarów RIC 127 na lata 145-(147?) zamiast tradycyjnych 145-161 a także zaproponować dokładną chronologię niektórych serii denarów Faustyny I i II. Akceptacja hipotezy o istnieniu serii „bliźniaczych” jest szczególnie ważna w kontekście badań nad szczegółową chronologią monet rzymskich cesarzowych.

Dziedzina: archeologia
Praca jako ryzyko ubezpieczeniowe Praca może być uznana za zagrożenie dla zdrowia lub życia pracownika. Ponieważ praca jest ryzkiem, którego nie można wyeliminować, w przepisach prawa pracy i ubezpieczeń społecznych sformułowana została normatywna zasada pełnego ryzyka pracodawcy za szkodę, jaka nastąpić może na zdrowiu lub życiu pracowników. Ustawodawca, konstruując legalną definicje wypadku przy pracy, postąpił według reguły omnia causa fiunt. Koniecznym warunkiem wykorzystania tej zasady w postępowaniu o ustalenie charakteru prawnego zdarzenia faktycznego lub zasądzenie od pracodawcy zatrudniającego w chwili wypadku poszkodowanego pracownika jednorazowego odszkodowania oraz przyznanie innych świadczeń majątkowych i usług socjalnych ofierze wypadku lub – w razie jego śmierci – uprawnionym członkom jego rodziny jest dopełnienie wymagań określonych w art. 3 ust. 1 ustawy wypadkowej – nagłości i zewnętrzności zdarzenia faktycznego, przedstawionego w niniejszym artykule.

Dziedzina: nauki o polityce i administracji
Decentralizacja finansów publicznych jako element zarządzania publicznego W artykule przedstawiono i oceniono uwarunkowania oraz
niektóre efekty decentralizacji finansów publicznych, przeprowadzanej
w ostatnich dekadach w Polsce. Szczególną
uwagę autorzy zwrócili na podział środków finansowych
między państwo a samorząd terytorialny oraz skutki tego podziału
dla realizacji idei public governance, wyrażającej się
między innymi w zasadzie jawności i przejrzystości finansów
publicznych. Podjęte działania w ramach decentralizacji finansów
publicznych wpisują się w szeroko pojętą koncepcję
zarządzania publicznego.

Dziedzina: technologia żywności i żywienia
Analiza wyboru obszarów wymagających sporządzenia planów miejscowych dla gminy Opoczno W artykule przeprowadzono ocenę sposobu wyznaczenia granic obszarów niezbędnych do wykonania miejscowych planów zagospodarowania przestrzenne-go metodą wielowartościową, autorstwa Waleriana Wierzchowskiego opracowaną w 1996 r. dla obszaru gminy Opoczno leżącej w województwie łódzkim. Metoda ta uwzględnia wielowartościowe kryteria wyboru obszarów wymagających najpil-niejszego sporządzania planów miejscowych. Pozwala ona dokonywać wyboru w sposób profesjonalny i obiektywny. Uzyskane wyniki potwierdziły skuteczność zastosowanej metody, jej przydatność w praktyce planistycznej, a także możliwość przystosowania do innych uwarunkowań lokalnych.

Dziedzina: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
W cieniu Marny: Życie codzienne Paryża u progu Wielkiej Wojny w świetle popularnej prasy paryskiej Na przełomie lipca i sierpnia 1914 r., wraz ze zbliżającą się wojną, zmieniła się organizacja i charakter życia codziennego Paryżan. Przemieszczanie się, zasady i godziny funkcjonowania sklepów, instytucji publicznych, lokali rozrywkowych, kafejek, komunikacji miejskiej podlegają nowym regulacjom. Ponadto pojawiają się problemy ściśle związane z wojną, które wyciskają swoje piętno na życiu miasta: opieka nad rannymi, problem uchodźców, warunków życia rodzin zmobilizowanych żołnierzy, przygotowania do obrony miasta w obliczu klęski wojny granicznej. W ciągu kilku tygodni Paryż z „la ville lumière” zamienia się w „la ville de guerre”, a prasa codzienna rejestruje na bieżąco owe zmiany wskazując przy tym na problemy najważniejsze z punktu widzenia Paryżan, nastroje ulicy, staje się też, poprzez wymowę i tematykę artykułów, jednym z narzędzi budowania morale.

Dziedzina: historia
Umowa o pracę robotników – polskie regulacje prawne okresu międzywojennego W niepodległej Polsce od podstaw przystąpiono do budowy regulacji prawnych nowej dziedziny prawa, prawa pracy, które zrywało z dotychczas fundamentalną zasadą swobody umów, na której opierano umowny stosunek świadczenia pracy przez pracownika na rzecz pracodawcy. Dnia 16 marca 1928 r. Prezydent Rzeczypospolitej wydał rozporządzenie o umowie o pracę robotników, określające wzajemne obowiązki pracownika i pracodawcy, w oparciu o umowę o pracę, na mocy której pracownik zobowiązywał się do świadczenia pracy na rzecz pracodawcy za wynagrodzeniem. Ustawodawca dopuścił zawarcie umowy o pracę w formie pisemnej, ustnej lub innej formie zwyczajowo przyjętej w danym zakładzie pracy. Pracodawca w zamian za świadczoną pracę, zobowiązany był do zapłaty stosownego umownego wynagrodzenia, które określał w umowie o pracę.


Co ważne, przedmiotowe rozporządzenie zawierało szereg regulacji o charakterze ochronnym pracownika i tym samym wyrównującym jego pozycję w stosunku do pracodawcy. Należy do nich zaliczyć przepisy w zakresie ochrony wynagrodzenia czy obowiązku określenia przez pracodawcę regulaminów pracy. Jednak, co najważniejsze, rozporządzenie chroniło pracownika przed natychmiastowym i bezpodstawnym rozwiązaniem stosunku pracy.

Dziedzina: nauki prawne
Kształcenie informatyków – kilka refleksji Treści nauczania na kierunkach informatycznych ulegają częstym zmianom.
Powodem tych zmian jest aktualne zapotrzebowanie rynku pracy. Ważnym elementem
kształcenia dzisiejszych informatyków jest zachowanie równowagi
między stroną techniczną a psychologiczną i humanistyczną w kształceniu informatycznym.

Dziedzina: pedagogika
Podnoszenie kwalifikacji pracowników gminnych placówek oświatowych System samorządu terytorialnego, ukształtowany w Polsce po 1989 roku, zmierzał nietylko do upodmiotowienia obywateli, ale też do podniesienia efektywności wykorzystania zasobówpozostających w dyspozycji państwa na każdym szczeblu w strukturze zarządzania publicznego.Proces decentralizacji, opierający się na zasadzie subsydiarności, z założenia zmierzał przedewszystkim do podniesienia kwalifikacji i wzmocnienia potencjału intelektualnego społeczeństwa.To dlatego oświatę w jej wymiarze przedszkolnym i podstawowym, a następnie gimnazjalnym przypisano,jako zadanie własne, samorządom gminnym, powiatom zaś szkoły średnie, a samorządomwojewództw państwowe wyższe szkoły zawodowe. Wraz z decentralizacją zadań oświatowych nagminy nałożono obowiązek stworzenia spójnego i sprawnego systemu kształcenia opierającego sięna wykwalifikowanej kadrze nauczycieli i pracowników administracji oświatowej. Problem badawczyw opracowaniu odniesiono do kwalifikacji, a szczególnie możliwości ich podnoszenia przez pracownikówgminnej oświaty. Jako cel przyjęto ocenę stanu kwalifikacji pracowników gminnej oświaty i zaproponowaniedziałań sprzyjających podniesieniu kwalifikacji pracowników lokalnej oświaty. Przeprowadzonebadania jakościowe dowiodły, że w ocenie tylko połowy badanych pracownicy oświaty gminnejna Warmii i Mazurach podnoszą swoje kwalifikacje, a pozostali badani albo nie mają wiedzy na tentemat, albo twierdzą, że kwalifikacje te nie poprawiają się.

Dziedzina: nauki o polityce i administracji
Zastosowanie alternatywnych metod predykcyjnych do prognozowania lokalnego zużycia energii elektrycznej na terenach wiejskich w długim horyzoncie czasowym W pracy sprawdzano przydatność modeli wywodzących się z teorii chaosu zdeterminowanego, a w szczególności modeli według Prigogine'a, modeli według Schustera, modeli krzyżowania heurystycznego oraz modeli opartych o wymiar Hausdorffa do lokalnego prognozowania zużycia energii elektrycznej na terenach wiejskich w długim horyzoncie czasowym. Ocenę jakości modeli przeprowadzono na podstawie obserwacji przebiegów czasowych prognoz wygasłych rocznego zużycia energii elektrycznej na terenach wiejskich znajdujących się w rejonach obsługi energetycznej trzech wybranych spółek dystrybucyjnych i analizy wartości absolutnych błędów tych prognoz.

Dziedzina: rolnictwo i ogrodnictwo
Zamek w Siewierzu. Założenia konserwatorskie i rewaloryzacja zabytkowej ruiny Prace konserwatorskie i restauratorskie zostały przeprowadzone na ruinach zamku w Siewierzu w latach 2007-2010. Zostały one wykonane po szczegółowych badaniach historycznych przeprowadzonych przez Artura Rok. Głównym celem prac była rekompozycja i odkrycie niejasnej pod względem funkcjonalnym i przestrzennym struktury zamku, a także konserwacja ceglanych i kamiennych powierzchni murów. Fundamenty renesansowych skrzydeł zachodnich i południowych zamku zostały odkryte, a także częściowo poddane konserwacji i rekonstrukcji. Wykonano zasadnicze prace rekonstrukcyjne na południowych murach zamku, które wcześniej były poważnie uszkodzone jeszcze przed II Wojną Światową. Cel pracy był czysto techniczny i doprowadził do ukazania wizerunku południowej części zamku pomimo faktu, iż najwyższy poziom nie został zrekonstruowany celem zachowania wyglądu ruiny. Zaaranżowo dziedziniec zamku w taki sposób, by eksponował fundamentu XIII-wiecznego donżonu (wieży obronnej) i baszty, która jest otwarta dla odwiedzających. Zrekonstruowany został także most zwodzony (nie jest to częste działanie przy odbudowie zamków w Polsce). Prace konserwatorskie na Zamku w Siewierzu przeprowadzono zgodnie z zasadami Karty Weneckiej i Historycznej Karty Ruin, aby zachować najwyższą autentyczność zamku.

Dziedzina: nauki o kulturze i religii
Gradientowe pole magnetyczne w medycynie W artykule wskazano podstawy działania stałego niejednorodnego pola magnetycznego (SNPM), potwierdzone w badaniach klinicznych oraz piśmiennictwie naukowym. Omówiono również wpływ tego pola na poruszające się obiekty w organizmie żywym oraz podstawowe układy człowieka i wybrane schorzenia. Celem było przedstawienie podstaw oddziaływania SNPM na organizm żywy w kontekście licznych badań związanych z zastosowaniem terapeutycznym.

Dziedzina: inżynieria biomedyczna
Współpraca środowisk wychowawczych w procesie edukacji, opieki i rehabilitacji dzieci z niepełnosprawnością słuchu CEL NAUKOWY: Celem opracowania jest przedstawienie teoretycznych i aplikacyjnych założeń na temat zagrożeń, szans i wyzwań w zakresie współpracy środowisk edukacyjno‑rehabilitacyjnych wobec osób niepełnosprawnych i ich rodzin w świetle obowiązujących ustaleń legislacyjnych, organizacyjnych i zmian społeczno‑kulturowych. PROBLEM I METODY BADAWCZE: Aby zrealizować cel, przeprowadzono kwerendę literatury i analizę materiału empirycznego z badań własnych. Poszukiwania badawcze zawężono do określenia opinii rodziców na temat współczesnych potrzeb rodzin wychowujących dzieci z wadą słuchu oraz ich oceny współpracy ze specjalistami w procesie terapeutyczno‑wychowawczym. Do badań zastosowano ankietę wśród rodziców dzieci głuchych, które są objęte kompleksową opieką w poradni specjalistycznej. PROCES WYWODU: Podjęty problem usystematyzowano w dwóch częściach. Po pierwsze, przedstawiono teoretyczne założenia pedagogiki specjalnej w działaniach na rzecz synergii różnych grup społecznych. Po drugie, w świetle przeglądu literatury przedmiotu i wniosków z badań własnych omówiono przykłady społecznych oczekiwań rodziców, specjalistów wobec współpracy na rzecz wspierania rozwoju osób z niepełnosprawnością. WYNIKI ANALIZY NAUKOWEJ: Zaprezentowany obraz współpracy wszystkich osób, które podejmują działania pomocowe wobec budowania potencjału rodziny dziecka i tworzenia zróżnicowanych wspólnot komunikacyjnych łączących szkołę z innymi przestrzeniami społecznymi, jest zorientowany na aktywne uczestnictwo osoby dziecka i jego rodziny w tym procesie. WNIOSKI, INNOWACJE, REKOMENDACJE: Poszukiwanie współczesnych perspektyw w zakresie synergii środowisk wychowawczych wiąże się z podnoszeniem jakości życia osób w wymiarze równości szans, godności, autonomii, tożsamości, normalizacji, inkluzji. Jest to problem szeroko omawiany w teorii, ale w praktyce często niedoceniany lub uznawany za nowe wyzwanie dla działań w naukach o wychowaniu.

Dziedzina: pedagogika
O organizacji preferencyjnej rozmów urzędowych W artykule podjęte jest zagadnienie organizacji preferencyjnej rozmowy. Nie jest ono w polskiej literaturze lingwistycznej mocno osadzone, pojawia się w kilku pracach z zakresu pragmatyki (Levinson 2010) czy analizy konwersacyjnej (Rancew-Sikora 2007; Rutkowski 2015). W artykule prezentuje się je na przykładzie rozmów urzędowych, stanowiących fragment większego autentycznego korpusu. Przeanalizowane w artykule przykłady potwierdzają wstępne założenia oraz wcześniejsze obserwacje z zakresu analizy konwersacyjnej. Wypowiedzi preferowane są na ogół krótsze, bardziej bezpośrednie, nienacechowane językowo, zaś niepreferowane – bardziej złożone formalnie, często niebezpośrednie, obudowane szeregiem wskaźników uchylających czy opóźniających. Ciekawy jest rozkład niepreferowanych wypowiedzi w zależności od mówiącego – w przypadku klientów będą to pytania i prośby kierowane do urzędnika, w przypadku urzędników zaś głównie podawanie informacji niekorzystnych dla klientów. Szczegółowy opis organizacji preferencyjnej może przynieść ciekawe obserwacje dotyczące nie tyle motywacji i rzeczywistych chęci mówiących, co istnienia pewnych modelowych schematów rozmów różnego typu.

Dziedzina: językoznawstwo
Shifting Model (Intervening Opportunities Model Type) Applied to the Study of the Selected Infrastructure Investments Impact on the Potential Development of the Biggest European Cities Przedmiotem niniejszego artykułu jest symulacyjne badanie dyfuzji zmian gospodarczych, oparte na ugruntowanym modelu pośrednich możliwości. Użyty algorytm  umożliwił detekcję makroregionów europejskich, w których istnieje wyraźnie podwyższony potencjał rozwoju wielobranżowych klastrów gospodarczych. Eksperymenty symulacyjne wykonano w dwóch seriach: dla prognozy wpływu działania Centralnego Portu Komunikacyjnego oraz dla działania CPK łącznie z budowaną jednocześnie Via Carpatia (czyli tzw. “Nowym Szlakiem Bursztynowym”).  W niniejszym artykule staraliśmy się odpowiedzieć na pytanie: które rejony Europy najwięcej zyskają działaniu Centralnego Portu Komunikacyjnego?
                     Osiągnięte przez nas wyniki eksperymentów symulacyjnych potwierdziły znaczną bezwładność systemu gospodarczego Europy w zakresie formowania centrów i klastrów, w tym trwałość kondycji rejonów najwyżej rozwiniętych

Dziedzina: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Koniec świata według mediów – analiza dyskursu prasowego w oparciu o wybrane periodyki polsko- i niemieckojęzyczne W niniejszym artykule podjęta została próba ukazania na przykładzie polsko- i niemieckojęzycznych wypowiedzi prasowych dotyczących zapowiadanego w 2012 roku końca świata, w jaki sposób wyrażenie to (koniec świata) oraz jego niemieckojęzyczne odpowiedniki (Weltuntergang / Ende der Welt) konceptualizowane są w dyskursie medialnym. W oparciu o założenia kognitywistyki przedstawione zostały (językowe) mechanizmy konstruowania rzeczywistości przez media, jak również kwestia deregulacji znaku językowego w rzeczywistości dyskursywnej.

Dziedzina: językoznawstwo
Zastosowanie chromatografii jonowej do oznaczania lotnych kwasów nieorganicznych w powietrzu na stanowiskach pracy Wstęp: Obecność kwasów nieorganicznych w powietrzu stanowi zagrożenie dla zdrowia pracowników. Lotne kwasy nieorganiczne, np. chlorowodorowy, bromowodorowy i azotowy(V), mogą powodować podrażnienie dróg oddechowych, oczu i skóry. Przedstawiona metoda wykorzystuje chromatografię jonową do oznaczania stężeń kwasów chlorowodorowego, bromowodorowego i azotowego(V) w próbkach powietrza. Materiał i metody: Metoda polega na zbieraniu lotnych kwasów unoszących się w powietrzu na impregnowanym filtrze z włókna kwarcowego, wymyciu ich wodą dejonizowaną i analizie otrzymanych roztworów metodą chromatografii jonowej z detekcją konduktometryczną. W badaniu stosowano kolumnę analityczną Dionex IonPac®AS22 (4 × 250 mm) przeznaczoną do rozdzielania i oznaczania anionów nieorganicznych. Fazą nośną w analizie jonów była mieszanina wodorowęglanu sodu i węglanu sodu o natężeniu przepływu 1,2 ml/min. Wzorcowe roztwory kalibracyjne obejmowały zakres stężeń 0,2–5 mg/l chlorków, bromków i azotanów. Wyniki: Określone warunki chromatograficzne umożliwiają selektywny pomiar anionów chlorkowych, bromkowych i azotanowych. Otrzymane stężenie masowe każdego anionu po uwzględnieniu rozcieńczenia próbki, współczynnika konwersji (przeliczającego stężenie anionów na kwas) i objętości próbki powietrza pozwala na obliczenie stężeń kwasów w analizowanym powietrzu. Wnioski: Metoda ta umożliwia oznaczenie stężeń kwasów chlorowodorowego, bromowodorowego i azotowego(V) w powietrzu na stanowisku pracy w zakresie stężeń odpowiadającym 0,1–2-krotności wartości dopuszczalnych obowiązujących w Polsce. Metoda spełnia kryteria wykonywania procedur pomiaru czynników chemicznych wymienione w PN-EN 482. Zakres tematyczny artykułu obejmuje zagadnienia zdrowia oraz bezpieczeństwa i higieny środowiska pracy będące przedmiotem badań z zakresu nauk o zdrowiu oraz inżynierii środowiska.

Dziedzina: nauki o zdrowiu