PL-MTEB/plsc-clustering-p2p huggingface dataset:
Lwowskie znaki pieniężne w okresie okupacji rosyjskiej w czasie I Wojny Światowej W artykule opisano obieg pieniężny i jego cechy na terenie miasta Lwowa okupowanego przez wojska rosyjskie w czasie I wojny światowej. Zwrócono uwagę na problem wprowadzenia rubli rosyjskich do obiegu pieniądza na okupowanych terenach Galicji (cesarstwa austro-węgierskiego). Należy zauważyć, że jednoczesna obecność w obiegu pieniędzy dwóch imperiów, przy braku monet, znacznie utrudniała rozmaitego rodzaju rozliczenia. Taka sytuacja spowodowała konieczność wydania bonów miejskich. Biorąc pod uwagę problemy „kryzysu pieniężnego”, rosyjskie władze okupacyjne zdecydowały się na wniosek władz miasta Lwowa na wydanie lwowskich bonów o nominale 1 korony (emisja – wrzesień 1914 r.). Na podstawie dokumentów archiwalnych zrekonstruowano proces rozwiązania problemu produkcji lwowskich bonów przez rosyjskie władze okupacyjne.

Dziedzina: archeologia
Dochodowość materialnych czynników produkcji w gospodarstwach produkujących mleko w latach 2004-2006 Artykuł zawiera analizy dochodowości materialnych czynników produkcji w polskich gospodarstwach mlecznych. Dane do oszacowania modeli zostały zaczerpnięte z panelu 291 gospodarstw prowadzących rachunkowość dla Polskiego FADN w latach 2004-2006. W analizie posłużono się modelem ekonometrycznym w postaci funkcji Cobba-Douglasa. Uzyskane wyniki jednoznacznie wskazują na opłacalność powiększania zasobów ziemi, zwłaszcza poprzez jej dzierżawę. Korzystne okazało się również powiększanie kapitału tych gospodarstw. Pewne ograniczenia pojawiły się natomiast w możliwościach powiększania nakładów pracy, występują tu bowiem różnice między oszacowaną dochodowością tego czynnika produkcji a realnym kosztem pozyskania pracy najemnej.

Dziedzina: rolnictwo i ogrodnictwo
Bazylika mniejsza według prawa liturgicznego Kościoły obdarzone tytułem bazyliki mniejszej, w założeniu ustawodawcy, mają być przede wszystkim centrum życia liturgicznego i duszpasterskiego, a dla innych kościołów wzorem godnym naśladowania. Dekret Domus ecclesiae Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów z 9 listopada 1989 r. odnosi się do prawidłowego urządzenia przestrzeń prezbiterium oraz innych miejsc sprawowania liturgii, według zasad odnowy liturgicznej po Soborze Watykańskim II. Dokument nie wskazuje szczegółowych norm liturgicznych, lecz odnosi do zasad prawnych zawartych w księgach liturgicznych. Szczególna uwaga zwrócona jest na ołtarz, ambonę, miejsce przewodniczenia, chrzcielnicę, konfesjonał, miejsce przechowywania Najświętszej Eucharystii. Troska ustawodawcy położona jest na odpowiednio przygotowany i liczebnie zaspokajający celebrację zespół liturgiczny.

Dziedzina: prawo kanoniczne
Przestrzeń utracona i tożsamość (nie)zbudowana. Świat wspomnień jako forma terapii tożsamościowej w „Lidzie” Aleksandra Jurewicza W artykule zaproponowano interpretację Lidy Aleksandra Jurewicza jako utworu o kondycji pojałtańskiego przesiedleńca, który nie potrafi zakorzenić się w nowym miejscu. Drobiazgowe prześledzenie tworzonych przez Jurewicza obrazów wspomnieniowych pozwala odczytywać Lidę jako literacką próbę przepracowania traumy przesiedlenia i zdobycia spójności podmiotowej. Odwołując się do kategorii zablokowanej pamięci melancholika, opartej na traumie, wielokrotnym powtórzeniu i poczuciu rozbicia własnej tożsamości, autorka dowodzi, jak ważna jest w tym procesie dwuznaczna rola samego przypominania i spisywania wspomnień. Dowratościowują one dzieciństwo jako najważniejszy czas w życiu autora, zarazem jednak uniemożliwiają wrośnięcie w nową przestrzeń.

Dziedzina: literaturoznawstwo
Błogosławieństwo czy przekleństwo? Kreacje szaleństwa w twórczości Łesi Ukrainki Autorka artykułu analizuje kwestię szaleństwa oraz jego kreacje na materiale wybranych utworów pisarki ukraińskiej przełomu XIX i XX w. Łesi Ukrainki. Szaleństwo to temat do którego dość często zwracała się pisarka ukraińska, próbując, za jego pośrednictwem, w sposób niejednoznaczny i nie dosłowny zwrócić uwagę odbiorcy na nurtujące autorkę kwestie. Stan świadomości bohaterów pozostających na granicy dwóch światów: normalnego i nienormalnego pozwalał autorce na głębszą analizą poruszanych problemów.

Dziedzina: literaturoznawstwo
Analiza właściwości fizycznych i mechanicznych peletów wytworzonych z wybranych surowców roślinnych W artykule przedstawiono analizę właściwości fizycznych i mechanicznych peletów wytworzonych z wybranych surowców roślinnych. Do procesu aglomeracji użyto słomy pszennej, słomy rzepakowej, słomy kukurydzianej i siana łąkowego. Zamieszczono wyniki badań właściwości fizycznych i energetycznych surowców roślinnych przeznaczonych do procesu produkcji peletów. Podano także wyniki pomiarów gęstości nasypowej i trwałości mechanicznej wytworzonych peletów. Uzyskane produkty procesu aglomeracji charakteryzowały się zróżnicowanymi cechami fizycznymi i mechanicznymi. W zależności od rodzaju użytego surowca roślinnego gęstość nasypowa peletów mieściła się w granicach 471-648 kg ·m <sup>-3</sup>, natomiast wskaźnik trwałości mechanicznej osiągał wartości 82,6-92,6%.

Dziedzina: inżynieria lądowa i transport
Fenomenologia między internalizmem i eksternalizmem. Sformułowanie problemu Artykuł jest próbą stworzenia teoretycznej płaszczyzny dialogu pomiędzy fenomenologią i filozofią współczesną w odniesieniu do problemu internalizmu-eksternalizmu. Za Romanem Ingardenem argumentuje się, że należy wypracować adekwatne pytanie o ten problem, aby móc go właściwie zrozumieć. Analizy zawęża się przy tym do dwóch form debaty internalizmu z eksternalizmem, a mianowicie do semantyki i filozofii umysłu. Na gruncie fenomenologii Husserla bez trudu można wskazać podstawowe intuicje, które utwierdzają przekonanie, że filozofia ta może traktować o omawianym problemie. Korzystając z terminologii fenomenologicznej, ostatecznie formułuje się pytania o możliwy internalizm i eksternalizm w projekcie filozoficznym autora „Badań logicznych”. Pytania te jednak sugerują, że fenomenologia nie daje się w całości zdefiniować ani jako internalizm, ani jako eksternalizm.

Dziedzina: filozofia
Rozwoj mechanicznej techniki zbioru marchwi peczkowanej Podczas zbioru marchwi pęczkowanej zasadnicze znaczenie ma technika jej zbioru oraz wiązania. W pracy przedstawiono
stosowane w praktyce rozwiązania ze szczególnym uwzględnieniem najnowszych specjalistycznych kombajnów produkcji firmy
Asa-lift, do równoczesnego zbioru i pęczkowania marchwi.

Dziedzina: nauki leśne
Wybrane mechanizmy gwarantowania jakości usług w sieciach IP W artykule zaprezentowano wybrane mechanizmy gwarantujące jakość usług w sieciach IP (FIFO, WFQ, PQ). Na potrzeby badań stworzono odpowiednie scenariusze symulacyjne w środowisku laboratoryjnym OPNET. Przedstawiono wpływ wybranych mechanizmów gwarantowania jakości usług na tak istotne parametry infrastruktury sieciowej jak: opóźnienie, odrzucenie pakietów czy zmienność opóźnienia.

Dziedzina: informatyka
Ocena przydatności technologicznej wybranych odmian jabłek pod względem potencjału brązowienia Celem pracy była ocena przydatności do przetwórstwa wybranych odmian jabłek deserowych pod względem potencjału brązowienia. Materiałem do badań było 8 popularnych na rynku krajowym odmian jabłek: ‘Alwa’, ‘Boskoop’, ‘Cortland’, ‘Golden Delicious’, ‘Jonagold’, ‘Ligol’, ‘Lobo’ oraz ‘Szampion’. Potencjał brązowienia określano za pomocą różnic parametrów barwy miąższu jabłek (∆L*, ∆a*, ∆b*, ∆E*) oraz zmian absorbancji ekstraktu miąższu jabłek (∆A₄₄₀) w czasie. Badania wykazały duże zróżnicowanie odmianowe pod względem potencjału brązowienia. Skłonność do ciemnienia związana jest z zawartością polifenoli, ale bardziej uzależniona jest od zawartości kwasu askorbinowego w miąższu owoców. Najmniejszym potencjałem brązowienia  charakteryzowały się owoce odmiany ‘Szampion’. W próbkach owoców tej odmiany różnice poszczególnych parametrów barwy po 24 h przechowywania były najmniejsze (∆L* = 1,9; ∆a* = 1,5; ∆b* = 2,5; ∆E* = 3,5), a zmiana absorbancji ekstraktu miąższu jabłek była minimalna. Uznano więc, że owoce tej odmiany mogą być zalecane do produkcji soków naturalnie mętnych oraz produktów przecierowych bez konieczności stosowania w procesie technologicznym dodatku kwasu askorbinowego.

Dziedzina: technologia żywności i żywienia
Wpływ wybranych parametrów gazu i reagenta na efektywność usuwania NOx z gazów odlotowych przy iniekcji perhydrolu W pracy przedstawiono wyniki wstępnych badań nad efektywnością ograniczenia stężenia tlenków azotu w gazach odlotowych z instalacji wypalania klinkieru metody suchej z długim piecem obrotowym przy wykorzystaniu nadtlenku wodoru o stężeniu 30%. Badania przeprowadzono na doświadczalnej instalacji o przepustowości gazów wynoszącej 5000 m3n/h, przy temperaturze na wejściu do instalacji ok. 170°C i wilgotności gazów na poziomie 3–4%. Podczas badań w sposób ciągły kontrolowano parametry gazu, takie
jak: strumień gazów, temperatura, skład gazów. Efektywność usuwania NOx z gazów wynosiła od 10 do 60%. Podstawowe czynniki wpływające na tę efektywność to strumień masy dozowanego nadtlenku wodoru oraz skład oczyszczanych gazów.

Dziedzina: inżynieria materiałowa
Charakterystyki i obszary zastosowań telekomunikacyjnych usług multimedialnych Przedstawiono modele i omówiono charakterystyki funkcjonalne pięciu standaryzowanych kategorii telekomunikacyjnych usług multimedialnych, takich jak: wideotelefonia, wideotekst, interaktywna prezentacja audiowizualna, wideokonferencja i telekonferencja audiograficzna. Dla każdej z opisanych kategorii usług określono potencjalne obszary zastosowań, wskazano jej najbardziej popularne aplikacje i zaprezentowano prognozy zapotrzebowania na te aplikacje. Ponadto dla każdej z tych aplikacji podano wymagania dotyczące pasma i inne uwarunkowania sieciowe.

Dziedzina: informatyka techniczna i telekomunikacja
Przyczynek do dziejów turystyki narciarskiej w województwie sieradzkim w latach 1975-1998 Turystyka narciarska na obszarze województwa sieradzkiego w latach 1975–1998 była związana z dwoma  organizacjami  społecznymi:  Polskim  Towarzystwem Turystyczno-Krajoznawczym oraz Zrzeszeniem Ludowe Zespoły Sportowe. Upowszechnianiem turystyki narciarskiej w ramach Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego w województwie sieradzkim zajmował się Klub  Narciarski  działający  w  strukturach  Oddziału  Towarzystwa  w  Zduńskiej Woli. W  latach 1975–1998  członkowie Klubu Narciarskiego  corocznie  organizowali wyjazdy w  góry  na  obozy narciarskie.  Początkowo  turnusy  były  organizowane w  schroniskach  krajowych.  Po  ,,otwarciu” granic  w  latach  dziewięćdziesiątych  XX  wieku  odbywały  się  w  Czechosłowacji,  a  następnie w Czechach i Słowacji. Natomiast główną formą działalności Wojewódzkiego Zrzeszenia Ludowe Zespoły Sportowe w Sieradzu w zakresie upowszechnienia turystyki narciarskiej była organizacja i udział  w  imprezach  turystycznych. W  latach  1975–1998  członkowie  zrzeszenia  brali  czynny udział w  ogólnopolskich  i międzynarodowych  rajdach  narciarskich, m.in.: Ogólnopolskim Narciarskim Rajdzie Chłopskim w Rajczy (od 1993 roku międzynarodowym) i Ogólnopolskim Podhalańskim Rajdzie Narciarskim LZS w Białym Dunajcu.

Dziedzina: nauki o kulturze fizycznej
Jak zwalczyć traumy? Terapia STUDIO teatrgaleria w Warszawie Édouard Louis Koniec z Eddym adaptacja i reżyseria: Anna Smolar, scenografia i kostiumy: Anna Met, muzyka: Jan Duszyński, reżyseria światła: Rafał Paradowski, współpraca dramaturgiczna: Alicja Kobielarz premiera: 24 października 2020

Dziedzina: sztuki filmowe i teatralne
Elektrokoagulacja ścieków celulozowo-papierniczych w systemie statycznym W niniejszej pracy przedstawiono wyniki elektrochemicznego oczyszczania ścieków celulozowo-papierniczych. Elektrolizę prowadzono w układzie statycznym z użyciem elektrod glinowych. Badania prowadzono przy dwóch wartościach gęstości prądu na elektrodach: 3,125 i 6,25 mA/cm2. Po elektrokoagulacji i sedymentacji mierzono w roztworze ChZT, mętność, barwę oraz zawiesiny. Jednocześnie określono właściwości fraktalne otrzymanych agregatów-kłaczków osadu ściekowego i oznaczono ich rozmiary fraktalne.

Dziedzina: nauki o ziemi i środowisku
Niedaleko pada jabłko od jabłoni? O transmisji materialistycznych wzorców w diadzie matka-córka Celem prezentowanych badań była próba identyfikacji mechanizmów odpowiedzialnych za przekazywanie materialistycznych wzorców w diadzie matka-córka. Poszukiwano odpowiedzi na pytanie, czy i w jaki sposób koncentracja na pieniądzach charakterystyczna dla matek oraz towarzyszące jej motywy zarabiania pieniędzy wpływają na formowanie materializmu ich córek. Sprawdzano również, czy poziom autonomii córek moderuje tę relację. Zbadano 230 kobiet w wieku 20-35 lat. Do pomiaru zmiennych posłużyły: Skala wartości materialistycznych Richins (2004), Skala priorytetów życiowych (2001) oraz Skala motywów zarabiania pieniędzy Srivastavy, Locke’a i Bartol (2001), a także Portretowy Kwestionariusz Wartości Schwartza (1992). Wyniki badania pokazały, że specyficzne motywy zarabiania pieniędzy charakterystyczne dla matek podlegają transmisji i warunkują typ materializmu ich córek. Z materializmem ekspresyjno-prestiżowym związane są hedonistyczne, a z materializmem kompensacyjnym – negatywne motywy zarabiania pieniędzy matek. Rezultaty badania pokazały też, że efektywność modelowania jest niższa u osób o wysokim poziomie autonomii.

Dziedzina: psychologia
Konkurencyjność producentów żywności a ich sytuacja ekonomiczno-produkcyjna Celem opracowania było określenie siły powiązań między konkurencyjnością poszczególnych działów przemysłu spożywczego a ich wynikami ekonomiczno-produkcyjnymi. W latach 2009-2011 na rynkach zagranicznych ulokowano 57% przyrostu produkcji przemysłu spożywczego. Pomimo trudnych i zmiennych warunków gospodarczych panujących ostatnio (tzw. okres dekoniunktury), polscy producenci żywności dobrze radzili sobie na rynkach zagranicznych. Polski przemysł spożywczy wykazał dużą odporność na zjawiska kryzysowe. Jego międzynarodowa konkurencyjność oceniana jest wysoko, a w szczególności dotyczy to wybranych produktów sektora cukierniczego, owocowo-warzywnego, tytoniowego, a w mniejszym stopniu także mięsnego i mleczarskiego. Silna pozycja konkurencyjna producentów artykułów spożywczych była jednym z czynników, który umożliwiał rozwój tej gałęzi przemysłu oraz sprzyjał utrzymaniu dobrej kondycji ekonomicznej firm spożywczych. Potwierdza to wskaźnik korelacji między miernikami konkurencyjności oraz ROE i dynamiką produkcji sprzedanej. Większa była jednak siła powiązań konkurencyjności z wynikami produkcyjnymi niż ekonomicznymi.

Dziedzina: rolnictwo i ogrodnictwo
Promocja zdrowia i prawidłowego rozwoju psychofizycznego dziewcząt na łamach czasopism kobiecych z drugiej połowy XIX i początków XX w. Zdrowie jest podstawowym dobrem człowieka. Troska o prawidłowy rozwój potomstwa spoczywa na rodzicach. To oni dostarczają dziecku pożywienie, dbają o właściwy ubiór, organizują czas wolny. Ponadto przekazują synowi i córce określone wartości i przekonania związane ze zdrowiem. W drugiej połowie XIX w. w wielu średniozamożnych rodzinach kierowano się w tej sprawie konwenansem i opinią publiczną, a nie rzetelną wiedzą i zdrowym rozsądkiem. Rodzice przyjmowali niewłaściwe postawy, zwłaszcza w stosunku do córek. Dlatego publicyści czasopism, w trosce o zdrowie dziewcząt – przyszłych matek, krytykowali niewłaściwe podejście do ich wychowania. W celu poznania opinii publicystów na temat błędów rodziców w wychowaniu córek autorka przeprowadziła kwerendę biblioteczną kilku czasopism, m.in. takich jak: „Bluszcz”, „Tygodnik Mód i Powieści”, „Dobra Gospodyni”. Autorzy analizowanych publikacji nie skupiali się jedynie na krytyce niewłaściwych zachowań, ale też podawali wskazówki, jak postępować, aby wspomagać prawidłowy rozwój dziewcząt.

Dziedzina: pedagogika
Określenie przydatności siewu punktowego w uprawie zróżnicowanych odmian grochu siewnego W pracy przedstawiono wyniki badań dotyczące wpływu siewu punktowego na wzrost, rozwój oraz plonowanie grochu siewnego. Doświadczenie polowe prowadzono w Rolniczym Zakładzie Doświadczalnym IUNG w Grabowie, w latach 2001-2003. Czynnikiem I rzędu były odmiany grochu siewnego: Rola (typ liściasty) i Ramrod (typ wąskolistny "afila"), a czynnikiem II rzędu - sposoby siewu: siew rzędowy i siew punktowy. Stwierdzono, że sposób siewu miał istotny wpływ na przebieg ontogenezy roślin i plonowanie uwzględnionych w badaniach odmian grochu. Stosując siew punktowy uzyskano istotny przyrost plonu nasion, który był konsekwencją mniejszych ubytków roślin z łanu, zwiększonej obsady strąków na roślinie i większej liczby nasion z rośliny w porównaniu z siewem rzędowym.

Dziedzina: rolnictwo i ogrodnictwo
Poczucie koherencji u osadzonych w Zakładzie Karnym wykazujących zachowania autoagresywne Wstęp
Autoagresja w więziennictwie jest problemem bardzo powszechnym. Mimo wielu badań
dotyczących tego problemu, zjawisko to nie jest jeszcze w pełni poznane. Niektórzy autorzy
doszukują się w grupie osób dokonujących samouszkodzeń zaburzeń osobowości. Poczucie
koherencji jest podstawowym wymiarem osobowości, który ma istotny wpływ na radzenie
sobie w sytuacjach nowych, trudnych i niepewnych.
Cel badań
Celem badań była ocena poczucia koherencji u osadzonych odbywających karę pozbawienie
wolności po raz pierwszy w zakładzie karnym typu zamkniętego, wykazujących zachowania
autoagresywne oraz porównanie wyników z grupą osadzonych odbywających karę
pozbawienie wolności po raz pierwszy w zakładzie karnym typu otwartego.
Materiał i Metoda
Badania przeprowadzono na grupie 70 mężczyzn (31 – 40 lat) odbywających karę
pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w Potulicach. Narzędziem badawczym był
kwestionariusz SOC 29 (Sense of Coherence Scale).
Wyniki i wnioski
W badanej grupie osadzonych odbywających karę pozbawienie wolności po raz pierwszy w
zakładzie karnym typu zamkniętego, wykazujący zachowania autoagresywne wykazano
przeciętne wyniki poczucia koherencji oraz przeciętne wyniki jej składowych (poczucie
zrozumiałości zaradności, sensowności). Wyniki poczucia koherencji oraz jej składowych
były niższe u osadzonych odbywających karę pozbawienie wolności po raz pierwszy w
zakładzie karnym typu zamkniętego, wykazujących zachowania autoagresywne w
porównaniu z wynikami poczucia koherencji osadzonych odbywających karę pozbawienia
wolności po raz pierwszy w zakładzie typu otwartego.

Dziedzina: nauki o zdrowiu
Poprawianie emocji w psychoterapii Celem artykułu jest omówienie w świetle współczesnej wiedzy o emocjach założeń dotyczących celu i sposobu wpływania metodami psychoterapeutycznymi na przebieg i treść emocji. W pierwszej części opisano podstawowe pojęcia i założenia dotyczące emocji, wypracowane na gruncie psychologii, które sugerują, że problemy emocjonalne mogą być efektem nie tylko niewystarczającej regulacji emocji, lecz także nieprawidłowo ukształtowanych cech emocjonalnych. W drugiej części artykułu dokonano przeglądu badań wskazujących na ograniczenia zakresu zastosowania tradycyjnych technik, których celem jest wpływanie na przebieg emocji tak, aby były bardziej świadome i łatwiej wyrażane lub zahamowane. W trzeciej części omówiono założenia dotyczące zmieniania cech emocjonalnych podczas procesu terapeutycznego oraz wskazano na możliwe mechanizmy, które można wykorzystać do budowania oddziaływań mających na celu modyfikację cech emocjonalnych.

Dziedzina: psychologia
Zastosowanie bakterii fermentacji mlekowej do kontroli wzrostu pleśni toksynotwórczych oraz usuwania mikotoksyn z produkt ów mlecznych Obecność mikotoksynotwórczych grzybów pleśniowych w żywności stanowi poważny problem, nie tylko z punktu widzenia bezpieczeństwa zdrowotnego, ale również ze względów ekonomicznych. Opracowanie skutecznego sposobu kontroli poziomu pleśni oraz ich mikotoksyn jest od wielu lat przedmiotem licznych badań naukowych. Stosowane techniki chemiczne i fizyczne, nie są w pełni efektywne, dlatego duże nadzieje pokłada się w metodach biologicznych. Wśród nich, coraz większe zainteresowanie budzi wykorzystanie bakterii fermentacji mlekowej. Odpowiednio wyselekcjonowane szczepy bakteryjne mają zdolność hamowania wzrostu pleśni oraz tworzenia przez nie mikotoksyn, a ponadto detoksyfikacji środowiska z mikotoksyn.

Dziedzina: technologia żywności i żywienia
Mniejszość niemiecka w polityce lokalnej regionu pogranicza na Opolszczyźnie W niniejszym artykule mniejszość niemiecka, a właściwie działalność Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Niemców na Śląsku Opolskim została przedstawiona jako modelowa. Organizacja, choć partią polityczną nie jest, działa jak organizacja tego typu. Od początku jej działalności, wraz ze zmieniającymi się warunkami, jej rola ulegała przeobrażeniom. Zawsze jednak wykazywała, obok dbałości o własne specyficzne interesy, troskę o wspólne dobro regionu i jego mieszkańców, niezależnie od pochodzenia narodowościowego. W owym regionie pogranicza przedstawiciele grupy odnoszą dość duże sukcesy w rywalizacji politycznej. Największe tam, gdzie koncentracja tożsamości i interesów jest największa – na poziomie lokalnym. Obserwuje się jednocześnie brak jednoznacznej orientacji TSKN - politycznej bądź kulturalno-społecznej, co być może jest jedną z przyczyn powoli słabnącej aktywności grupy.

Dziedzina: nauki socjologiczne
Znaczenie światła dziennego i jego dystrybucja w obiektach architektonicznych zaprojektowanych przez Victora Hortę W artykule przedstawiono wyniki badań nad rolą światła dziennego w wybranych budynkach reprezentatywnych dla twórczości Victora Horty. Przeprowadzono analizę porównawczą czterech obiektów zlokalizowanych w Brukseli: Hôtel Tassel, Hôtel van Eetvelde, Maison et Atelier Horta oraz Magasins Waucquez. W badaniach in situ uwzględniono analizy poziomu oświetlenia światłem dziennym w celu określenia współczynnika oświetlenia dziennego (daylight factor). Przeprowadzone badania wykazały, że światło dzienne było dla Horty jednym z podstawowych elementów kształtujących architekturę budynku, równie istotnym jak prawidłowo zaprojektowany układ funkcjonalno-przestrzenny czy system konstrukcyjny. Do najważniejszych założeń, definiujących rolę światła dziennego w budynkach projektowanych przez Hortę należały: dążenie do zapewnienia użytkownikom budynku kontaktu z przyrodą jako źródłem wszelkiego życia; wzorowane na obserwacji natury dążenie do wyeliminowania stref pozbawionych światła dziennego; dążenie do tworzenia otwartych, jasnych i dobrze wentylowanych przestrzeni, będących dla architekta wyznacznikiem funkcjonalności i elegancji. Wyodrębniono siedem głównych metod, za pomocą których architekt osiągał opisane powyżej cele. Były to: eksperymentalne zastosowanie stali i szkła w fasadach, świetlikach i witrażach; innowacyjne konstrukcje umożliwiające otwarcie przestrzeni i dystrybucję światła wewnątrz budynku; doprowadzanie światła dziennego do wszystkich pomieszczeń; wizualne łączenie wnętrza z zewnętrzem; wykorzystanie klatek schodowych do rozprowadzania światła i powietrza; stosowanie luster optycznie powiększających przestrzeń i odbijających światło oraz wprowadzanie materiałów o wysokiej luminancji i reflektancji. Analizy wykazały, że dzięki stosowaniu tych metod w badanych obiektach uzyskano bardzo wysoki poziom współczynnika oświetlenia dziennego. Najwyższy maksymalny stwierdzono w Magasins Waucquez (18,5%), przy czym średnia wartość współczynnika oświetlenia dziennego dla badanych obiektów przekroczyła 8%, a minimalny poziom w żadnym z budynków nie był niższy niż 2%. Przeprowadzone badania potwierdziły, że Horta jako jeden z pierwszych osiągnął tak znakomite efekty w zakresie oświetlenia dziennego budynków, będąc pod tym względem prekursorem najbardziej aktualnych tendencji w projektowaniu budynków komfortowych dla użytkownika i bezpiecznych dla środowiska naturalnego.

Dziedzina: architektura i urbanistyka