PL-MTEB/plsc-clustering-p2p huggingface dataset:
Muzykoterapia jako metoda wspomagająca rehabilitację pacjentów z mózgowym porażeniem dziecięcym - przegląd piśmiennictwa Mózgowe porażenie dziecięce (MPD) to jedno z najczęściej występujących zaburzeń rozwijającego się układu nerwowego, powodujących w konsekwencji nieprawidłowości w rozwoju ruchu i postawy towarzyszące pacjentom przez całe życie. Dysfunkcjom w obrębie narządu ruchu towarzyszą często różnego rodzaju zaburzenia dodatkowe takie jak m.in.: zaburzenia czucia, padaczka oraz wtórne problemy układu mięśniowo- szkieletowego. Proces rehabilitacji pacjentów z MPD powinien być wielowymiarowy, włączać specjalistów z wielu dziedzin medycyny. Istnieje wiele alternatywnych, wspomagających metod rehabilitacji stosowanych wśród pacjentów z MPD. Jedną z nich jest muzykoterapia, obejmująca szeroko pojęte działanie muzyki wpływające na stan zdrowia i jakość życia pacjentów. W niniejszej pracy przedstawiono przegląd wyselekcjonowanego piśmiennictwa dotyczącego zastosowania muzykoterapii w rehabilitacji pacjentów z MPD. Materiał i metody: Przeszukano bazy danych PubMed oraz Google Scholar używając słów kluczowych: „mózgowe porażenie dziecięce” w połączeniu ze słowami „muzykoterapia” oraz/lub „muzyka”. Zgodnie z ustalonymi kryteriami, wstępnie zidentyfikowano 28 publikacji, wyniki siedmiu prac spełniających kryteria włączenia zostały poddane szczegółowej analizie i interpretacji. Wyniki: Muzykoterapia ma różnorodny wpływ na stan pacjentów z MPD, tj. może pozytywnie wpływać na naukę chodu, kontrolę tułowia oraz kończyn, a także czucie wibracji w przypadku terapeutycznego grania na instrumentach muzycznych oraz zmniejszenie liczby napadów padaczkowych wśród pacjentów, u których objawem towarzyszącym była padaczka. Wnioski: W zależności od stosowanej techniki muzykoterapii, jej działanie może wspomagać rehabilitację pacjentów z MPD. Dzięki szerokiemu zakresowi interwencji, może być metodą wspomagającą podstawowe metody rehabilitacji pacjentów z MPD.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu
Znaczenie zimnych okresów późnego vistulianu w rozwoju rzeźby regionu łódzkiego Celem artykułu jest wykazanie znaczenia rzeźbotwórczej roli okresów cyklicznych powrotów zimna w późnym vistulianie w ewolucji regionu łódzkiego w świetle najnowszych interpretacji stratygraficznych i środowiskowych. Procesy rzeźbotwórcze późnego vistulianu były uruchamiane w środowiskach: stokowym, rzecznym i eolicznym działały w specyficznych warunkach niestabilności klimatycznej. Przejściowość tego okresu powodowała, że zazębiały się procesy charakterystyczne dla środowiska peryglacjalnego, przy udziale zmarzliny oraz dla środowiska umiarkowanego. Zimne fazy potencjalnie sprzyjały aktywności morfogenetycznej, chociaż ich świadectwa nie są w regionie łódzkim tak powszechne jak efekty procesów, które miały miejsce podczas wcześniejszych okresów vistuliańskich.

Dziedzina: nauki ścisłe i przyrodnicze
Status i rola opozycji parlamentarnej niemieckiego Bundestagu – zagadnienia wybrane Artykuł dotyczy wybranych zagadnień instytucji opozycji parlamentarnej w niemieckim parlamentaryzmie. Opozycja parlamentarna w niemieckim systemie rządów jest zjawiskiem powszechnie akceptowanym. Na jej status i pozycję wpływa wiele czynników, od struktury organów wewnętrznych i sposobu ich kreowania, po konkretne instytucje prawa parlamentarnego pozwalające na czynne uczestniczenie w realizacji podstawowych funkcji Bundestagu. Organami wewnętrznymi niemieckiego Bundestagu są Prezydent Bundestagu, Prezydium, Rada Seniorów oraz komisje. Sposób obsady poszczególnych organów, ich zadania i sposób procedowania (zwłaszcza Rady Seniorów) umożliwiają ugrupowaniom opozycyjnym w sposób rzeczywisty wpływać na funkcjonowanie Izby. Tym samym, mimo braku prawnej instytucjonalizacji zjawiska opozycji na szczeblu federalnym, można mówić o politycznym uznaniu praw opozycji parlamentarnej w Niemczech.

Dziedzina: nauki społeczne
Przestępstwo cięższe przeciwko szóstemu przykazaniu Dekalogu z małoletnim – uwagi de lege lata i de lege ferenda Autor komentuje poszczególne znamiona – przedmiotowe, podmiotowe i legalne – przestępstwa z art. 6 § 1 n. 1 SST/2010. Wskazuje na zmianę przedmiotu ochrony: od obowiązku celibatu w kan. 1395 § 2 CIC do mores w art. 6 SST/2010. Postuluje, zgodnie zresztą z tradycją kanoniczną, rozszerzenie znamiona sprawcy na na świeckich. Pochwala szerokie i teologiczne rozumienie znamienia czasownikowego („popełnienie przestępstwa przeciwko szóstemu przykazaniu Dekalogu”). Ustawodawca kościelny jednak niepotrzebnie precyzował, że chodzi o małoletniego do 18. roku życia, gdyż jest to zgodne z definicją legalną małoletniego w kan. 97 § 1 CIC. Z drugiej strony należy rozważyć rozróżnienie pedofilii w sensie ścisłym od efebofilii i od tego uzależnić karę. Ponadto zdaniem Autora nie ma uzasadnienia znamię trwałości co do innej ofiary przestępstwa, tj. osoby trwale ograniczonej w używaniu rozumu. Co do znamienia podmiotowego Autor zauważa różnicę między kodeksem łacińskim (przestępstwo tylko cum dolo) a wschodnim (także cum culpa) i kodeksami karnymi świeckimi, znającymi zamiar ewentualny (dolus eventualis, jak np. kodeks polski). Odnośnie do sankcji karnych Autor postuluje karę latae sententiae i przeszkodę do święceń za pedofilię sensu stricto oraz dostosowanie kan. 695 CIC do regulacji art. 6 SST/2010. W końcu proponuje rezygnację z instytucji derogacji terminów przedawnienia na rzecz instytycji nieprzedawnialności delicta graviora.

Dziedzina: nauki społeczne
Modelowanie przestrzeni planistycznej z wykorzystaniem informacji podpowierzchniowych Wybór optymalnej funkcji użytkowania ziemi zależy od występowania różnych cech przestrzeni w ocenianym miejscu. Cechy na powierzchni ziemi takie jak ukształtowanie terenu, cechy bonitacji gleb, istniejące elementy naturalne i antropogeniczne, najczęściej wpływają na decyzje planistyczne co do sposobu zagospodarowania przestrzeni. W pracy uwzględniono również informacje dotyczące występowania elementów podpowierzchniowych na analizowanym obszarze, takich jak: rodzaj nośności gruntów, występowanie pustki, złóż materiałów budowlanych, ruin i obiektów historycznych, występujący wysoki poziom wody gruntowej lub infrastruktura techniczna. Przedstawiono warianty kształtu modelu na podstawie cech napowierzchniowych, bez informacji o elementach podziemnych oraz warianty zmian modelu z włączeniem tych elementów. Włączenie elementów podpowierzchniowych w proces modelowania przestrzeni planistycznej przyczyni się optymalizacji wyboru funkcji planistycznej oraz zmniejszy ilość błędów decyzyjnych planistów w procesie planowania przestrzennego.

Dziedzina: nauki ścisłe i przyrodnicze
Kartografia na tle innych badań i działalności Eugeniusza Romera W pięćdziesiątą rocznicę śmierci wybitnego geografa i kartografa profesora Eugeniusza Romera (1871-1954), autor przypomina jego największe dokonania w dziedzinie kartografii, genezę i okoliczności powstania najważniejszych prac oraz rolę, jaką odegrał w stworzeniu "polskiej szkoły geografii i kartografii".

Dziedzina: nauki ścisłe i przyrodnicze
Cechy fonetyczne polszczyzny południowokresowej w listach metropolity kijowskiego Jana (Hioba) Boreckiego z lat 1624–1629 Artykuł zawiera omówienie graficzno-fonetycznych właściwości dwóch listów Jana (Hioba)
Boreckiego, prawosławnego metropolity kijowskiego w latach 1620–1631. Listy te, adresowane
do księcia Krzysztofa Radziwiłła, datowane jeden na 1624 rok, drugi na 1629 rok, zachowały
się w rękopisach, nie są jednak najprawdopodobniej autografami. Pod względem językowym
reprezentują one polszczyznę południowokresową XVII wieku, czyli historyczną odmianę regionalną
języka polskiego używaną na dawnych Kresach Południowo-Wschodnich, pozostającą
pod wpływem języka ruskiego (ukraińskiego). Analiza językowa, ograniczona do przedstawienia
kresowych regionalizmów fonetycznych, wykazała, że badane listy poświadczają szereg istotnych
cech tejże odmiany, takich jak np. przejście grupy eń w ę w pozycji przed spółgłoską szczelinową s,
wygłosowe -ć w miejscu -c, przejście ś w R przed C, zachowanie C przed samogłoskami innymi
niż i, mieszanie spółgłosek l i ł, formy z r w miejscu rz oraz formy hiperpoprawne z rz (lub rż)
zamiast r, formy z twardą grupą ke oraz ky i inne. Niektóre właściwości bardzo charakterystyczne
dla polszczyzny południowokresowej, jak np. redukcja i zwężenie samogłoski nieakcentowanej,
nie znalazły jednak w analizowanych tekstach swojego potwierdzenia.

Dziedzina: nauki humanistyczne
Muzeum w krakowskim spichlerzu. Problematyka adaptacji zabytku Artykuł podejmuje problematykę adaptacji zabytkowego spichlerza położonego w śródmieściu Krakowa. W obiekcie przeprowadzono w latach 2010–2013 generalny remont i rewaloryzację, dostosowując go do celów wystawienniczych. Celem artykułu jest analiza problemów dotyczących adaptacji zabytku. Zakresem badań objęto spichlerz wraz z otoczeniem oraz jego przeobrażenia od XVIII wieku do współczesności. Metodyka badań obejmowała: studium przypadku, analizę obiektu in situ, kwerendę źródeł, wywiady z konserwatorami zabytków i projektantami adaptacji. W adaptacji tej do minimum ograniczono zakres ingerencji w zabytkową substancję. Przyjęto utrzymanie bryły budynku, jego układu funkcjonalno-przestrzennego, substancji murów i wątków budowlanych. Wprowadzono korektę układu komunikacji zewnętrznej i wewnętrznej. Zachowano kompozycję elewacji z eksponowanymi wątkami kamienno-ceglanymi. Najistotniejsze zmiany dotyczyły wnętrza na piętrze, w którym utworzono wysoką, reprezentacyjną salę wystawową.

Dziedzina: sztuka
Postawy merkantylne młodzieży aktywnej w mediach społecznościowych w świetle wyników badań własnych Publikacja prezentuje analizę wyników badań własnych, dotyczących postaw merkantylnych młodzieży aktywnej w mediach społecznościowych. Przeprowadzono badania pilotażowe na próbie 83 osób w wieku 15–21 lat, dotyczące kształtowania postawy merkantylnej wśród młodzieży aktywnej w mediach społecznościowych. W procedurze eksploracyjnej zastosowano metodę sondażu diagnostycznego z wykorzystaniem autorskich narzędzi badawczych. Zaprezentowane rezultaty mają stanowić punkt wyjścia do dalszych analiz w tym obszarze.

Dziedzina: nauki społeczne
Transport intermodalny jako alternatywa dla przewozów wagonowych rozproszonych W artykule przedstawiono tendencję zmian w przewozach ładunków transportem kolejowym w Polsce w latach 2004 - 2020. Stwierdzono, że spadki przewozów ładunków masowych nie są rekompensowane zwiększeniem przewozów intermodalnych. W przewozach ładunków niemasowych istotną rolę odgrywa segment przewozów wagonowych rozproszonych. Jednak obecna organizacja tych przewozów nie jest konkurencyjna w stosunku do transportu drogowego. Alternatywą dla przewozów wagonowych rozproszonych ładunków niemasowych może być transport intermodalny, ale w formie sieciowej. Zaprezentowano sieciową organizację transportu intermodalnego z terminalami przeładunkowymi w relacji kolej – kolej. Sieciowa organizacja transportu intermodalnego powinna zwiększyć jego dostępność dla potencjalnych klientów transportu kolejowego, również tych, którzy obecnie korzystają z usług transportu drogowego.

Dziedzina: nauki inżynieryjno-techniczne
Pomorzanie w walce o powrót Pomorza Gdańskiego do Polski (1918-1920) „Długi” wiek XIX (1772-1920) upłynął na Pomorzu Gdańskim pod władzą zaborcy pruskiego. Na przekór bismarckowskiej germanizacji kształtowała się nowoczesna świadomość narodowa polska, oparta o tradycje walki o niepodległość (1807, 1830, 1848, 1863) i hasła pozytywistyczne, co wpłynęło na postawy Polaków w latach 1918-1920. O połączeniu Pomorza Gdańskiego – Nadwiślańskiego – Prus Zachodnich (niem. Provinz Westpreussen) z odzyskującą niepodległość Polską zadecydowały silne powiązania z powstaniem wielkopolskim i decyzje konferencji pokojowej w Paryżu (1919). Mimo zakazu podejmowania walki na Pomorzu wydanego przez Naczelną Radę Ludową, działały tu różne grupy konspiracyjne na czele z Organizacją Wojskową Pomorza, toczące utarczki z niemieckim Grenzschutzem-Ost, przygotowujące powstanie w Gdańsku na wypadek pojawienia się „Błękitnej Armii” gen. Józefa Hallera, tworzące partyzantkę w Borach Tucholskich. Konspiratorzy wzięli udział w wojnie z Rosją Sowiecką w 1920 r., a symbolem ich zwycięstwa stały się zaślubiny Polski z morzem 10 lutego 1920 r.

Dziedzina: nauki humanistyczne
„Jezus Chrystus” Atanazego Fica odczytany siedemdziesiąt lat po śmierci autora Jezus Chrystus, dwutomowe pośmiertne wydanie dzieła Atanazego Fica, zostało opublikowane po raz pierwszy w latach 1951–1952. W swojej pracy autor skoncentrował się nie tylko na poszczególnych faktach z życia Jezusa opisanych w Ewangeliach, lecz także równocześnie usiłował przybliżyć niektóre prawdy wiary chrześcijańskiej. Chociaż jest to dzieło nieukończone (z powodu nagłej śmierci Fica) i trochę przestarzałe, w związku z czym przejawia kilka słabych punktów (takich jak np. stare wyjaśnienie problemu synoptycznego), pozostaje nadal znaczące, zwłaszcza ze względu na sposób odczytania biografii Jezusa: podkreślenie intencji hagiografów, zaufanie do tekstu; i zainteresowanie Ziemią Świętą, co obecnie jest jedną z najbardziej charakterystycznych cech w poszukiwaniu historycznego Jezusa. Dodatkowo teologiczne ukierunkowanie tej pracy pozostaje w zgodzie ze wskazówkami, jakie możemy znaleźć w nowszych dokumentach Kościoła.

Dziedzina: nauki teologiczne
Hydrozele jako skladniki podlozy ogrodniczych stosowane w produkcji rozsady jednorocznych roslin kwietnikowych Doświadczenie przeprowadzono w latach 1996-1998 w Katedrze Roślin Ozdobnych AR w Lublinie. W badaniach uwzględniono cztery podłoża: torf wysoki, mieszaninę torfu i kory, torfu i perlitu oraz włókno kokosowe w których uprawiano rozsadę aksamitki rozpierzchłej (Tagetes patula L.) i żeniszka meksykańskiego (Ageratum houstonianum MILL.). Do przygotowanych podłoży dodano dwa hydrożele: Akrygel KM i Alcosorb-400, każdy w dawkach po 2,4 i 6 g·dm⁻³ podłoża. Kombinacje kontrolne stanowiły podłoża bez dodatku hydrożeli. Przeprowadzone doświadczenie wykazało przydatność superabsorbentów do produkcji rozsad roślin kwietnikowych. Alcosorb-400 w dawce 6 g·dm⁻³ podłoża dodawany do mieszaniny torfu i kory wpłynął korzystnie na liczbę bocznych rozgałęzień żeniszka oraz dodawany do mieszaniny torfu i perlitu powodował zwiększenie masy części nadziemnej oraz masy korzeni żeniszka. Hydrożel polski - Akrygel KM dodany do torfu wysokiego w dawkach 4 i 6 g·dm⁻³ podłoża zwiększał masę części nadziemnej, liczbę bocznych rozgałęzień i masę korzeni aksamitki.

Dziedzina: nauki rolnicze
Regulacja stanów prawnych gruntów zajętych przez rzeki na przykładzie zlewni Białej Lądeckiej Biała Lądecka (51,8 km) jest prawostronnym dopływem Nysy Kłodzkiej
i wraz z nią oraz Bystrzycą, Bystrzycą Dusznicką i Jaszkówką tworzy główną sieć
zlewni Nysy Kłodzkiej przynależnej do obszaru Ziemi Kłodzkiej. Zasilana jest
potokami górskimi, przez co szybko reaguje na krótkotrwałe, gwałtowne, ulewne
deszcze. Przykładowo wysokość opadów w czasie trwania powodzi w 1997 roku
w dniach 5 – 8 lipca, w zlewni Białej Lądeckiej wynosiła 350 mm. Przy wypełnionej
retencji podłoża, przybór wody na tym obszarze trwa zaledwie kilka godzin
od momentu wystąpienia opadu, a prędkości spływu wody są tak duże, że często masy
spływającej wody powodują zniszczenia doliny cieku. Biorąc pod uwagę fakt silnej
presji w kierunku zagospodarowania doliny Białej Lądeckiej, straty na tych terenach
stają się coraz większe. Na przestrzeni ostatnich lat na badanym terenie miało
miejsce kilkanaście wezbrań i powodzi, które spowodowały duże straty oraz zmiany
w korycie i dolinie rzeki – między innymi trwałe zajęcia gruntów przez wodę płynącą.
W pracy omówiono problemy geodezyjno-prawne i administracyjne dotyczące
gruntów zajętych przez wody płynące podczas wezbrań i powodzi. Badania
nad rozgraniczeniami ww. gruntów przeprowadzono w zlewni Białej Lądeckiej (Trzebieszowice,
Radochów i Ołdrzychowice Kłodzkie). W trakcie badań terenowych wykonano
pomiary geodezyjne rzek wraz z określeniem terenu zajętego przez wody płynące
(rzekę). Przeprowadzone badania doprowadziły do unormowania oznaczeń w
ewidencji gruntów i budynków, przyporządkowania kompetencji odpowiednim organom,
a także uregulowania kwestii podatkowych. Jednym z wyników prac było również
określenie wielkości areału, jaki został trwale zajęty przez nurt rzeki.

Dziedzina: nauki społeczne
Możliwości wykorzystania skórek z owoców w technologii przekąsek z pigwowca® W artykule przedstawiono możliwości wykorzystania odpadu,
jakimi są skórki pigwowca japońskiego, w celu wytworzenia
przekąsek. Wykonano badania dotyczące zmian aktywności
wody, masy i barwy przy zastosowaniu różnych metod suszenia,
poprzedzonych odwadnianiem osmotycznym. Przeprowadzono
również ocenę sensoryczną, którą przyjęto za wskaźnik
atrakcyjności oraz jakości produktu. Wykazano, że rodzaj roztworu
osmotycznego wpływa na barwę oraz smak końcowego
produktu, zaś metoda suszenia wpływa na aktywność wody,
twardość i wygląd zewnętrzny produktu. Poniższy artykuł stanowi
praktyczne podejście dotyczące wykorzystania skórek
jako pozostałości w procesie przetwarzania owoców w celu
wytworzenia wartościowego produktu.

Dziedzina: nauki rolnicze
Konflikt ewolucjonizmu z kreacjonizmem jako spór światopoglądowy Jednym ze współczesnych sporów światopoglądowych jest konflikt między materialistycznymi ewolucjonistami a zwolennikami projektu w przyrodzie. Co istotne, obie strony sporu twierdzą, że ich stanowiska mieszczą się w obszarze nauk przyrodniczych. Dyskusje toczą się już od ponad stu lat, lecz nie widać szans na ich zakończenie i uzyskanie jakiegoś konsensusu. Źródło takiego stanu rzeczy zdaje się leżeć w tym, że spór ten toczy się w rzeczywistości na płaszczyźnie filozoficznej. W artykule przytaczam argumenty za tym, że zarówno ewolucjonizm materialistyczny, jak i koncepcja inteligentnego projektu nie są teoriami naukowymi. Porównuję także pojęcia ewolucji i kreacji oraz pokazuję, że pojęcie kreacji nie jest pojęciem naukowym. Stwarzanie bowiem jest aktem Stwórcy, który nie jest bytem czasoprzestrzennym. Jego działania zatem nie mogą być badane metodami właściwymi dla nauk przyrodniczych.

Dziedzina: nauki humanistyczne
Modelowanie przepływu wód gruntowych w ujęciu obszarowym W pracy omówiono metody postępowania przy modelowaniu filtracji w ujęciu obszarowym, z podkreśleniem szczególnej roli szacowania wartości parametrów, kalibracji i analizy wrażliwości przy tworzeniu modeli prognostycznych. Ponadto przedstawiono przykładowe wyniki symulacji otrzymane za pomocą programu HZPLASKI, opracowanego przez autora. Program ten umożliwia rozwiązywanie zagadnień filtracji obszarowej dla stanów ustalonych, przy wykorzystaniu metody elementów skończonych.

Dziedzina: nauki ścisłe i przyrodnicze
Historia otorynolaryngologii Profesor Teodor Heiman w przedmowie „Krótkiego rysu historyi otjatryi” wydanej w 1912 roku, pisał: „Kto jednakże chce poznać dokładnie medycynę, lub jakiś dział jej, kto zawodu swego nie chce traktować jak zwyczajne rzemiosło, ten nie może obejść się bez znajomości tego, co zrobiono w przeszłości, bez zapoznania się z przebiegiem rozwoju nauki, przynajmniej w zarysach ogólnych”. Autorzy, kierując się tym przesłaniem, starają się pokazać, jakie są możliwości zapoznania się z historią otorynolaryngologii.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu
Ocena odporności cieplnej nanokompozytowego lakieru poliestroimidowego Przedstawiono wstępne wyniki długotrwałego starzenia cieplnego lakieru poliestroimidowego zawierającego 1,5% nanokrzemionki płomieniowej. Przyjęto kryteria oceny degradacji cieplnej lakieru według UL – poziom siły wiążącej oraz dodatni wynik próby napięciowej. Dodatkowo wykonano badania termograwimetryczne TG w warunkach izotermicznych. Stwierdzono, że w przyjętych temperaturach starzenia trwałość lakieru nanokompozytowego przy kryterium elektrycznym jest wyższa niż lakieru wyjściowego. Dla lakieru z nanokrzemionką siła wiążąca po długotrwałym starzeniu jest również wyraźnie większa, a badania TG wykazują mniejszy ubytek masy. Uzyskane wyniki potwierdzają, że lakier z nanokrzemionką ma wyższą ciepłoodporność niż lakier wyjściowy. Nanocząstki krzemionki mogą stanowić barierę dla transportu masy i ciepła, utrudniając degradację cieplną nanokompozytu.

Dziedzina: nauki inżynieryjno-techniczne
Namioty w średniowiecznym i nowożytnym obozie wojennym w świetle źródeł ikonograficznych Namioty służyły wędrującemu człowiekowi od najdawniejszych czasów, stanowiąc zastępstwo budynku oraz miejsce do przechowywania swojej własności. Źródła ikonograficzne dostarczają wielu ciekawych informacji o wyglądzie obozów wojskowych, a także rozbitych na ich terenie namiotów. Jednym z podstawowych sprzętów mieszkalnych w obozach wojskowych były namioty z wieloma wygodami w środku, przeznaczone dla dostojników, rycerstwa oraz dowódców, a także proste konstrukcje i szałasy dla zwykłych żołnierzy, sług i pomocy obozowej. Na przestrzeni wieków namioty wojskowe przechodziły ewolucję konstrukcji oraz materiałów, z których były wykonywane. Także system ich stelażu, wraz z żerdziami konstrukcyjnymi, poddawano modyfikacjom. Wiele z tych przemian dostrzec można, korzystając ze źródeł ikonograficznych.

Dziedzina: nauki humanistyczne
Hydrodynamika i naprężenia mechaniczne działające na postać leku w farmakopealnym i niekompendialnym badaniu uwalniania Dla doustnych postaci leku uwolnienie substancji czynnej zachodzi na skutek działania czynników fizykochemicznych i oddziaływań mechanicznych występujących w przewodzie pokarmowym człowieka. Różnorodność i zmienność parametrów organizmu ludzkiego została w ostatnich latach lepiej poznana dzięki zaawansowanym metodom badawczym, które pozwoliły na ilościowe opisanie sił i naprężeń mechanicznych występujących w przewodzie pokarmowym. Do poznania wpływu biorównoważnych czynników na postać leku prowadzi się badania uwalniania, które są podstawowym narzędziem do przedklinicznej prognozy zachowania się formulacji w przewodzie pokarmowym, ale też kontroli jakości produktu i weryfikacji wpływu zmian technologii produkcji na postać leku. Niestety w świetle odkryć dotyczących rzeczywistych warunków, występujących w przewodzie pokarmowym, metody kompendialne zdają się nie odzwierciedlać w pełni biorównoważnych czynników hydrodynamicznych i naprężeń mechanicznych. Jest to przyczyną, dla której wyniki tradycyjnych badań uwalniania często nie wykazują różnic pomiędzy formulacjami, które z kolei znacząco inaczej wypadają w badaniach in vivo. Aby umożliwić wykrycie różnic między formulacjami in vitro, konstruuje się symulatory całego przewodu pokarmowego, bądź wybranych jego aspektów. Są to zaawansowane urządzenia, pozwalające na badanie wpływu na postać leku takich czynników jak gradient pH, naprężenia i siły mechaniczne, dozowanie enzymów trawiennych i wiele innych. Działanie niektórych z tych aparatów pozwala na trafną predykcję zachowania leku w warunkach in vivo, co jest niezastąpioną pomocą podczas prac formulacyjnych. W niniejszym artykule przedstawiono mechaniczne i hydrodynamiczne warunki panujące w przewodzie pokarmowym, omówiono parametry hydrodynamiczne najpopularniejszych aparatów do uwalniania i przedstawiono modele przewodu pokarmowego, wybrane pod kątem realizacji biorównoważnych naprężeń mechanicznych i sił ścinających oraz zgniatających.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu