PL-MTEB/plsc-clustering-p2p huggingface dataset:
Obrzęd azanu wśród Tatarów polskich na podstawie Chamaiłu Alijewicza W niniejszym artykule przeanalizowano obrzęd azanu wśród Tatarów polskich na podstawie zapisów zawartych w Chamaile Alijewicza. Temu zabytkowi piśmiennictwa tatarskiego nadano taką nazwę ze względu na brak możliwości zidentyfikowania jego autora. Ibrahim Bronisław Alijewicz był natomiast imamem Muzułmańskiej Gminy w Nowym Jorku i to o nim wiadomo, że przez wiele lat swojej posługi korzystał właśnie z tego chamaiłu. We wprowadzeniu przedstawiona została charakterystyka języków występujących w chamaile oraz w innych zabytkach piśmiennictwa tatarskiego. Część kolejna opisuje Chamaił Alijewicza pod względem wyglądu, struktury oraz zawartości (szczegółowy spis treści). Część ostatnia zawiera opis azanu oraz przetłumaczony fragment Chamaiłu Alijewicza dotyczący tego obrzędu. Dla porównania zamieszczone są również zdjęcia oryginalnych stron zapisanych pismem arabskim. Opisany w niniejszym artykule tatarski obrzęd azanu pokazuje, że wśród Tatarów polskich nakładają się na siebie religia muzułmańska, chrześcijańska, dawne obrzędy plemienne, a także polskie tradycje ludowe.

Dziedzina: nauki teologiczne
Małżeństwo i rodzina w hinduizmie Niniejszy artykuł ma na celu przeanalizowanie tematyki związanej z małżeństwem i rodziną w hinduizmie. Hinduskie małżeństwo postrzegane jest jako indywidualny i intymny związek dwóch osób, przy jednoczesnym wyraźnym podkreśleniu jego istotnego znaczenia dla całej społeczności – od harmonii tego związku zależą losy całej kasty. Mimo istotnego znaczenia małżeństwa w tradycji hinduskiej, w społeczeństwie tym nadal funkcjonują niewłaściwe zachowania. Uwidaczniają się one zwłaszcza na etapie zaręczyn i związanych z nimi negocjacjami w sprawie „wysokości” posagu. Innym, ciągle jeszcze obecnym w społeczności rytuałem, pozostaje ceremonia sati. Mimo sprzeciwu władz oraz organizacji humanitarnych, kobieta często wybiera spalenie na stosie wraz ze zwłokami męża, aniżeli żyć w pogardzie, jako wdowa. Oprócz małżonków, w rodzinie istotne miejsce zajmują dzieci będące gwarancją ciągłości rodu oraz gwarantem permanencji sprawowania obrzędów religijnych ku czci zmarłych przodków.

Dziedzina: nauki teologiczne
Badania separacji CO2 i N2 na membranach SILM na podłożu ceramicznym AL2O3 W pracy przedstawiono wyniki badań separacji ditlenku węgla i azotu na ceramicznych membranach impregnowanych cieczami jonowymi [Emim][Ac] (octan 1-etylo-3-metyloimidazolowy) oraz [Emim][BF4] (4-fluoroboran 1-etylo-3-metyloimidazolowy). Badania przeprowadzono dla membrany ceramicznej firmy Inopor w temperaturach 20-60°C dla ciśnień 1-7 bar. Ciecz jonową nanoszono metodą pokrywania. Stwierdzono, że otrzymane membrany SILMs charakteryzują się niewielkimi strumieniami masowymi oraz dużymi wartościami selektywności.

Dziedzina: nauki inżynieryjno-techniczne
Badania symulacyjne związane z wyznaczaniem liczebności próby w teście Manna‑Whitneya w przypadku rozkładu Pareto W artykule poruszony został problem wyznaczenia liczby obserwacji niezbędnej do poprawnego stosowania nieparametrycznego testu Manna‑Whitneya. W rozważaniach rozpatrywane są próby pochodzące z populacji o rozkładzie Pareto. Korzystając z metody podanej przez G. E. Noethera, szacowany jest rozmiar próby, który gwarantuje, że test Manna‑Whitneya ma z góry ustaloną moc 1 – β na danym poziomie istotności α. W pracy teoretyczna moc testu jest porównywana z mocą empiryczną oszacowaną przez symulacje komputerowe. Ponadto badany jest wpływ różnych metod zaokrąglania estymowanej wielkości próby do liczby parzystej, gdy porównywane są dwie równoliczne próby.

Dziedzina: nauki społeczne
Możliwości diagnozowania pomp wirowych za pomocą funkcji wymiarowych W artykule przedstawiono możliwości diagnozowania pracy pomp wirowych za pomocą pomiarów: energii podnoszenia cieczy, wydajności i strat hydraulicznych. Wybrane parametry dają się wyrazić funkcjami wymiarowymi przekształconymi w funkcje liczbowe. Do przekształceń wykorzystano metody analizy wymiarowej. Otrzymane funkcje nadają się do dozorowania pracy pomp wirowych w instalacjach okrętowych.

Dziedzina: nauki inżynieryjno-techniczne
Niezawodność człowieka i niezawodność techniczna w procesie pracy układu człowiek-maszyna Artykuł przedstawia próbę syntezy metod oceny niezawodności człowieka z metodami oceny niezawodności obiektu technicznego w układzie człowiek-maszyna. W opracowaniu przedstawiono wskaźniki niezawodności człowieka proponowane przez psychologów jako mierniki prawdopodobieństwa bezbłędnej pracy człowieka. Przedstawiono również propozycję uwzględnienia wskaźników niezawodności człowieka w określeniu niezawodności układu człowiek-maszyna z zastosowaniem opisu matematycznego stosowanego w teorii niezawodności technicznej.

Dziedzina: nauki inżynieryjno-techniczne
Wizja Kościoła papieża Franciszka Rekonstrukcja gestów, zachowań i słów Franciszka pod kątem jego rozumienia Kościoła niesie ze sobą spore trudności. Forsowana przez niego eklezjologiczna koncepcja przysparza mu z jednej strony rzesze zwolenników, a z drugiej prowokuje wielu do krytyki i postawy odrzucenia. Aby bez zniekształceń zrozumieć jego naukę o Kościele, należy sięgnąć do dokumentu z Aparecidy biskupów latynoamerykańskich (2007) oraz jego papieskiej adhortacji Evangelii gaudium (2014). Poturbowany Kościół J. Bergoglio znajduje się przede wszystkim na obrzeżach chrześcijaństwa i wyrasta z argentyńskiej opcji dla różnego typu wykluczonych. Stąd doktrynalnie i duszpastersko nieroztropnie wystawia się taka wspólnota na niebezpodstawne zarzuty propagowania religijnego synkretyzmu, osłabiania wyjątkowości i jedyności Jezusa Chrystusa, stawiania pod znak zapytania eklezjalnej sakramentalności.
 

Dziedzina: nauki teologiczne
Składowe bilansu wodnego w pionowym profilu dla sześćdziesięcioletniego drzewostanu sosnowego w Nadleśnictwie Tuczno W niniejszej pracy przedstawiono zakres badań hydrologicznych
oraz ich wyniki uzyskane w roku 2013 na stacji monitoringowej
w Nadleśnictwie Tuczno. Powierzchnia poddana analizom położona jest
w północno-zachodniej części Polski na terenie województwa zachodniopomorskiego.
Bezpośrednio zmierzono trzy z czterech składowych
bilansu wodnego w profilu pionowym: opad atmosferyczny (P), ewapotranspirację
(E) oraz zmianę retencji (wilgotność gleby) (ΔR). Odpływ
(H) natomiast obliczono ze wzoru: H = P – E – ΔR. Do pomiarów
ww. parametrów wykorzystano aparaturę pomiarową składającą się
z: – deszczomierzy korytkowych TPG-124-H24 – A-STER i WXT520
– Vaisala (opad atmosferyczny); – system kowariancji wirów (anemometr
CSAT3 Campbell Sci. i analizator gazowy LI-7500 – Licor) – pomiar
ewapotranspiracji; – reflektometry Campbell Sci. – CS616 (metoda
TDR – wilgotność gleby). Obliczone na podstawie zmian wilgotności
gleby zmiany retencji dla przedziałów 30 minutowych wykazują synchroniczne
fluktuacje do odpowiednich sum opadów atmosferycznych.
Amplitudy zmienności wilgotności gleb są odwrotnie proporcjonalne do głębokości p.p.t. (poniżej poziomu terenu). Obliczona średnia wartość odpływu jednostkowego oscyluje w normowym zakresie dla tego regionu.

Dziedzina: nauki społeczne
Jakość życia pacjentów po zawale mięśnia sercowego Wstęp. Choroby układu krążenia, a głównie choroba wieńcowa z zawałem serca i nadciśnieniem tętniczym, wciąż są dominującym zagrożeniem zdrowia i życia Polaków. Zawał serca jest zwykle następstwem niewłaściwego stylu życia łączącego wiele czynników ryzyka związanych m.in ze sposobem odżywiania się, intensywnością współczesnego życia, jak również postępującym rozwojem cywilizacji. Choroby układu sercowo-naczyniowego prowadzą do niezadowolenia, poczucia niższej wartości oraz do ograniczeń pacjenta w odgrywaniu ról społecznych. Ocena jakości życia po przebytym zawale mięśnia sercowego ułatwia wybór danej metody leczenia i umożliwia jej akceptację przez chorego. Cel pracy. Ocena jakości życia pacjentów będących po przebytym zawale mięśnia sercowego. Materiał i metoda. Badania jakości życia chorych zostały przeprowadzone u 50 pacjentów będących po przebytym zawale mięśnia sercowego, leczących się w Praktyce Lekarza Rodzinnego na terenie Wrocławia. Materiały zostały opracowane na podstawie ankiety własnego opracowania składającej się z 11 pytań oraz kwestionariusza jakości życia Short Form-36 (SF-36), który jest narzędziem do ogólnej oceny jakości życia zależnej od zdrowia. Wyniki. Z analizy badań własnych wynika, że po przebytym zawale mięśnia sercowego stwierdza się niższą jakość życia, szczególnie w zakresie poziomu aktywności fizycznej (PCS), tj. 37,01, natomiast poziom aktywności umysłowej (MCS) jest wyższy od aktywności fizycznej i wynosi 39,42. Z przeprowadzonej analizy wynika, że codzienne ograniczenia spowodowane wpływem choroby na stan fizyczny (RP) (25) znacznie obniżają jakość życia badanych pacjentów. Wnioski. 1. U chorych po zawale mięśnia sercowego wykazano istotny spadek poziomu jakości życia. Z przeprowadzonej analizy wynika, że przebycie zawału mięśnia sercowego nie tylko ma wpływ na obciążenia somatyczne, ale również na stan psychiczny i funkcjonowanie społeczne chorych. 2. Najliczniejszą grupę stanowili pacjenci chorujący na nadciśnienie tętnicze, tj. 35 osób. Wynika z tego, że nadciśnienie tętnicze stanowi jedno z głównych somatycznych czynników ryzyka zawału mięśnia sercowego oraz wpływa na obniżenie poziomu aktywności psychicznej (MCS). 3. U kobiet po przebytym zawale mięśnia sercowego analiza domeny dotyczącej zdrowia psychicznego (MH) wykazała, że w porównaniu do mężczyzn po przebytym zawale mięśnia sercowego stwierdza się gorszą jakość ich życia. 4. W grupie mężczyzn po przebytym zawale mięśnia sercowego analiza poziomu aktywności fizycznej (PCS) wykazała, że w porównaniu do grupy kobiet stwierdza się obniżoną jakość ich życia. 5. Badania jakości życia powinny okazać się pomocne w wyborze najkorzystniejszego postępowania w planowaniu i realizacji opieki z uwzględnieniem samopoczucia pacjenta i jego funkcjonowaniem w życiu codziennym.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu
Zaburzenia głosu uwarunkowane psychogennie Wstęp: Głos wyraża psychikę i osobowość człowieka. Zaburzenia jakości głosu o charakterze psychogennym określa się mianem Phononeurosis (fononeurozy). Częstą przyczyną zaburzeń głosu jest nerwica, depresja lub konflikty rodzinne, zawodowe i społeczne. Najczęstszą postacią kliniczną jest dysfonia czynnościowa o charakterze hiperfunkcjonalnym, rzadziej hipofunkcjonalnym. Cel pracy: Celem pracy jest analiza jakości głosu i mowy oraz diagnostyka postaci klinicznej dysfonii psychogennej. Materiał i metody: Badaniem objęto grupę 50 pacjentów z zaburzeniami głosu i mowy (grupa badana) leczonych w roku 2017 oraz grupę 30 osób z głosem fizjologicznym (grupa kontrolna). W diagnozowanej grupie 60% pacjentów było leczonych z powodu nerwicy, 12% z powodu depresji, pozostali zgłaszali istnienie sytuacji konfliktowych w otoczeniu. W diagnostyce postaci klinicznej dysfonii psychogennej zastosowano percepcyjną skalę oceny jakości głosu – GRBAS, oceniono maksymalny czas fonacji (MPT), tor oddechowy, dokonano wizualizacji krtani techniką HSDI. Przeprowadzono parametryczną ocenę akustyczną głosu. Wyniki: Najczęstszą postacią kliniczną dysfonii psychogennej była dysfonia hiperfunkcjonalna, rzadziej hipofunkcjonalna i głos przedsionkowy rzekomy. Dysfonia występowała najczęściej u kobiet w okresie największej aktywności zawodowej. W diagnostyce postaci klinicznej szczególnie przydatna była technika szybkiego filmu w sekwencji cyfrowej (HSDI) pozwalająca na wizualizację rzeczywistych drgań fałdów głosowych i obiektywne różnicowanie postaci hiperfunkcjonalnej i hipofunkcjonalnej. Analiza akustyczna głosu potwierdziła obiektywnie obecność składowych nieharmonicznych – szumów generowanych w regionie głośni w dysfonii hipofunkcjonalnej. Zaburzenie sposobu i toru oddechowego powodowały nieprawidłowości koordynacji oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnej.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu
Oniaszowa świątynia w Leontopolis jako znak hellenizacji diaspory żydowskiej w Egipcie w czasach hellenistycznych Świątynia w Leontopolis jest jednym z niewielu ewenementów, pojawiąjących się w tradycji żydowskiej, ze względu na dominujący pogląd o konieczności sprawowania kultu jedynie w świątyni jerozolimskiej. Autor artykułu, analizując źródła historyczne mówiące o Oniaszowej świątyni, podejmuje próbę zarysowania zmian zachodzących w tożsamości religijnej mieszkańców diaspory żydowskiej w Egipcie. Znakiem tego był jedynie niewielki spór między diasporą w Egipcie a wspólnotą w Jerozolimie, który ograniczył się do podkreślenia stanowisk związanych z kultem i niepotępienia czy zakazywania sprawowania ofiar w świątyni Oniaszowej. Długie lata funkcjonowania świątyni w Leontopolis ukazują zmianę akcentów w podejściu do prawa i tradycji przodków. Diaspora egipska skupiona była bardziej na tematach związanych z apokaliptyką, a nie prawem kultycznym, co prowadziło do składania ofiar poza Jerozolimą, szczególnie wtedy, gdy tam ich nie składano.

Dziedzina: nauki teologiczne
"Gramatika kaszëbsczégò jãzëka" – rozpoznanie i opracowanie struktury współczesnego literackiego języka kaszubskiego. Odpowiedź na głosy krytyki The Grammar of the Kashubian Language – recognition and description of the structure of the contemporary Kashubian. Response to criticismThe article is a response to criticism of Hanna Makurat’s book titled The Grammar of the Kashubian Language; the book, published in 2016, is the first normative description of contemporary Kashubian. The Kashubian newspaper Skra has published a review which questioned the substantive content of the entire book. The author of the review showed incompatibilities between the book and Friedrich Lorentz’s Pomeranian  Grammar, which was published in 1927–1937. However, the reviewer did not take into account the fact that Lorentz described the system of 76 Kashubian dialects, while Hanna Makurat described the system of contemporary Kashubian literary language, which evolved and developed standard forms. What is more, this review, written by an amateur, became the basis for the publication by the Kashubian Language Council of the statement – not supported by any arguments – that Hanna Makurat’s book was not a normative grammar. Due to lack of arguments, the Kashubian Language Council, after a month and a half, removed this statement from its website. Gramatika kaszëbsczégò jãzëka – rozpoznanie i opracowanie struktury współczesnego literackiego języka kaszubskiego. Odpowiedź na głosy krytykiArtykuł stanowi odpowiedź na krytykę, z jaką spotkała się książka Hanny Makurat Gramatika kaszëbsczégò jãzëka, wydany w 2016 roku pierwszy normatywny opis współczesnego języka kaszubskiego. Kaszubska gazeta „Skra” opublikowała recenzję, która podaje w wątpliwość istotną część zawartych w książce ustaleń. Autor recenzji wskazał niezgodności między książką Makurat a Gramatyką pomorską Friedricha Lorentza, którą opublikowano w latach 1927–1937. Recenzent nie wziął jednak pod uwagę, że Lorentz opisywał system 76 gwar kaszubskich, Makurat zaś opisała system współczesnego kaszubskiego języka literackiego, który dopracował się form standardowych. Omawiana recenzja, której autor jest amatorem, stała się na dodatek powodem opublikowania przez Radę Języka Kaszubskiego niepopartego żadnymi argumentami oświadczenia, że gramatyka Hanny Makurat nie ma charakteru normatywnego. Wobec braku argumentów po upływie półtora miesiąca Rada Języka Kaszubskiego usunęła oświadczenie ze swojej strony internetowej.

Dziedzina: nauki humanistyczne
Jakość technologiczna nasion rzepaku pochodzących z doświadczeń odmianowo-nawozowych Celem podjętych badań było określenie wpływu różnych poziomów nawożenia na jakość technologiczną nasion wybranych odmian rzepaku ozimego. Materiał do badań stanowiły próbki nasion 6 odmian rzepaku ozimego pochodzące z doświadczeń odmianowo - nawozowych w Stacji Doświadczalnej Oceny Odmian w Głębokim w latach 2002-2004. Doświadczenie zostało założone w oparciu o metodę split- block. Wartość technologiczną nasion oceniano na podstawie: plonu, zawartości białka i tłuszczu. W badaniach zastosowano metody analiz chemicznych i spektrometrii bliskiej podczerwieni polegające na określeniu zawartości tłuszczu surowego i białka ogółem w nasionach. Przeprowadzone badania wykazały, że na jakość technologiczną nasion rzepaku wpływają zarówno sezony wegetacyjne, jak i poziomy zastosowanego nawożenia.

Dziedzina: nauki rolnicze
Etiologia zawodowa raka krtani: czy istnieje różnica w porównaniu z rakiem gardła (dolnego)? Wstęp: Dwa główne (i rozpoznane) czynniki ryzyka występowania raka krtani stanowią: palenie tytoniu oraz spożywanie alkoholu. Zgodnie z danymi WHO (World Health Organization) i IARC (International Agency for Research on Cancer), rola czynników zawodowych jest jednak prawdopodobnie niedoszacowana. Potwierdzonymi, i wysoce prawdopodobnymi, kancerogenami zawodowymi w przypadku raka krtani są: azbest i pary silnych kwasów organicznych, natomiast prawdopodobnymi substancjami rakotwórczymi są: cement, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne (WWA) i pył drzewny. Podejrzewane kancerogeny stanowią rozpuszczalniki organiczne, formaldehyd, pył węglowy/krzemionkowy, pył skórzany oraz pył bawełny. Ważnym problemem badań epidemiologicznych wydaje się być brak zróżnicowania między rakami (płaskonabłonkowymi) krtani i gardła (dolnego). Materiał i metody: W przedstawionym badaniu stworzono grupę 164 dobrze udokumentowanych przypadków chorych z rozpoznaniem raka krtani i gardła dolnego, pochodzących z czterech ośrodków w Belgii, Włoszech i Francji. W odniesieniu do potwierdzonych, prawdopodobnych i podejrzewanych rakotwórczych czynników ryzyka, w sposób wyczerpujący zidentyfikowano i odwzorowano rodzaj wykonywanej pracy i ekspozycji zawodowej w przebiegu całej kariery zawodowej pacjentów. Pod uwagę brano czynniki zakłócające. Wyniki : Narażenie zawodowe na znane kancerogeny, lub substancje podejrzewane o działanie rakotwórcze, były znacznie wyższe w przypadkach raka krtani niż gardła dolnego. Wśród poddanych badaniom pacjentów, profile ekspozycji zawodowej w skali globalnej różniły się w istotny sposób (podzielono je na 10 kategorii). Ekspozycja na azbest i pary kwasów odgrywała znacznie większą rolę w przypadku raka krtani. Narażenie na pył węglowy/krzemionkowy były bardziej istotne w raku gardła.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu
Działalność depozytowo-kredytowa banków komercyjnych w opinii zarządzających Ze względu na proces kreacji pieniądza dokonywany przez banki, instytucje te pełnią znaczącą rolę w gospodarce. Polski sektor bankowy składa się głównie z komercyjnych banków uniwersalnych, których podstawowym celem funkcjonowania jest gromadzenie depozytów oraz udzielanie kredytów. W ostatnich latach, mimo niekorzystnych zjawisk ekonomicznych, jak globalny kryzys finansowy oraz wprowadzane restrykcyjnych regulacji działalności banków, zarówno na szczeblu krajowym, jak i światowym, banki komercyjne intensyfikuj ą zarówno działalność depozytową, jak i kredytową. Celem opracowania było zaprezentowanie opinii zarządzających bankami komercyjnymi dotyczących realizacji polityki tych instytucji w zakresie działalności depozytowo-kredytowej.

Dziedzina: nauki rolnicze
Wybrane osiągnięcia cywilizacji arabsko-muzułmańskiej Arabowie cenili naukę. Ich potężna ekspansja pozytywnie wpłynęła na rozwój m.in. matematyki, medycyny i astronomii w średniowiecznej rzeczywistości. Bazując na dorobku ościennych cywilizacji, a także odkrywając, poprzez liczne tłumaczenia, wartość cywilizacji klasycznych, stali się pionierami nowych dyscyplin, a także wnieśli imponujący wkład w już istniejące. Istotnym elementem na drodze naukowych sukcesów był język arabski. O kierunku rozwoju nauki decydował w dużej mierze Koran. Obecnie, niestety zwykle nieświadomie, posługujemy się wieloma zwrotami pochodzenia arabskiego. Wkład cywilizacji arabsko-muzułmańskiej i jego wpływ na współczesny stan wiedzy z pewnością zasługują na uwagę.

Dziedzina: nauki teologiczne
„Odchodzę bez lęku”. Dziennik i inne dokumenty ostatnich lat życia Emila Zegadłowicza W  2019 r. na rynku wydawniczym ukazała się praca dr Wiesławy Teresy Wójcik pt. „Odchodzę bez lęku”. Dziennik i inne dokumenty ostatnich lat życia Emila Zegadłowicza. Publikacja ta, jak pisze we Wstępie Autorka, ma charakter badawczy i edytorski. Zostały w niej opracowane nieznane dotychczas różnorodne dokumenty archiwalne, dotyczące ostatniego okresu życia Zegadłowicza. Zawarte są one w ramach wyznaczonych datami wybuchu II wojny światowej i śmierci pisarza (24 II 1941). Należą do nich teksty diarystyczne, myśli autora Zmór, a także korespondencja. Materiały te, przechowywane m.in. w Muzeum Literatury im. Adama Mickiewicza w Warszawie, Pracowni Rękopisów Biblioteki Narodowej w Warszawie, Bibliotece Uniwersyteckiej w Kielcach, Muzeum Emila Zegadłowicza w Gorzeniu Górnym, Książnicy Beskidzkiej w Bielsku-Białej oraz archiwach prywatnych, są bardzo zróżnicowane zarówno w formie, jak i w treści. Dzięki uprzejmości Autorki na łamach „Wadovianów” publikujemy Wstęp do pracy, w którym omawia ona zaprezentowany w  książce materiał źródłowy.

Dziedzina: nauki humanistyczne
Węglanowość, obtoczenie ziaren i minerały ciężkie w formacjach paleogenu i neogenu środkowozachodniej Polski W 40 próbkach pochodzących z czterech formacji paleogeńskich (oligocen) i czterech formacji neogeńskich (miocen) zbadano standardowymi badaniami litopetrograficznymi węglanowość, obtoczenie materiału ziarnistego i skład minerałów ciężkich. Cechy te dobrze charakteryzują analizowane osady i mogą służyć do określania ich pozycji litostratygraficznej. Ma to szczególne znaczenie w badaniach stratygraficznych krótkich odcinków rdzeni wiertniczych, które są głównym materiałem badawczym analizowanych osadów na Niżu Polskim. Formacje morskie oligocenu charakteryzuje podwyższona węglanowość i średnie obtoczenie materiału ziarnistego. Formacje te różnicuje skład minerałów ciężkich. Formacje lądowe oligocenu i miocenu odznaczają się niską węglanowością, na ogół złym stopniem obtoczenia ziaren i znaczną wewnętrzną odmiennością składu i udziału minerałów ciężkich.

Dziedzina: nauki ścisłe i przyrodnicze
Wplyw kadmu na rozmnazanie i przezywalnosc dzdzownicy Dendrobaena octaedra [Savigny 1826] Dojrzałe osobniki D. octaedra zebrano w trzech kompleksach leśnych - borach mieszanych (Pino-Quercetum) występujących na terenach różnie skażonych metalami ciężkimi: najbardziej zanieczyszczonych lasach okolic Olkusza, średnio zanieczyszczonej Puszczy Niepołomickiej i niezanieczyszczonej Puszczy Kampinoskiej koło Warszawy (las kontrolny). W laboratorium założono hodowlę pokolenia rodzicielskiego (P), a ze złożonych kokonów otrzymano pokolenie F₁. Co miesiąc z gleby były ekstrahowane dżdżownice i kokony, a następnie ważone i umieszczane w nowej glebie. Eksperyment trwał aż do śmierci ostatniego osobnika pokolenia F₁ (4 lata). Najwyższe stężenia kadmu stwierdzono w tkankach osobników pochodzących z zanieczyszczonych lasów okolic Olkusza (89,4 ±26,3 mg·kg⁻¹) natomiast niższe w osobnikach z Puszczy Niepolomickiej (16,7± 11,8 mg·kg⁻¹) i Puszczy Kampinoskiej (8,7±4,0 mg·kg⁻¹). Zebrane w terenie osobniki pokolenia P z populacji olkuskiej akumulowały w hodowli znacznie większe dawki kadmu niż osobniki z pozostałych populacji. W pokoleniu F₁ nie stwierdzono międzypopulacyjnych różnic w akumulacji kadmu w tkankach. Kadm wpływał negatywnie na rozród (produkcję kokonów, masę kokonów, alokację reprodukcyjną) i przeżywalność (średni czas przeżycia, mediana czasu przeżycia) badanych populacji D. octaedra. Zaobserwowana wyższa odporność na skażenie kadmem (słabszy negatywny wpływ na rozród i przeżywalność) osobników pokolenia F₁ pochodzących z lasów olkuskich wydaje się sugerować istnienie u D. octaedra adaptacji do życia w środowisku skażonym metalami ciężkimi.

Dziedzina: nauki rolnicze