PL-MTEB/plsc-clustering-p2p huggingface dataset:
Zawartość wody opadowej w atmosferze i opady w Polsce Artykuł przedstawia relacje między rocznym przebiegiem zwartości wody opadowej w atmosferze nad Polską a przebiegiem wysokości sum opadów, obfitości opadów oraz częstości dni z opadami. Wykorzystano średnie wartości 5-dobowe analizowanych charakterystyk z okresu 1958-2008. Wykazano zbieżność rocznego cyklu zmian zawartości wody w atmosferze z sumami i obfitością opadów. Składowe harmoniczne wyjaśniają znaczną część ich zmienności, przy czym cykl zawartości wody opadowej jest o ok. 10 dni opóźniony w stosunku do fazy cyklu zmian opadów. Stosunek średnich dobowych wartości sum opadowych do zawartości wody w atmosferze (efektywność wykorzystania wilgoci atmosferycznej w procesie powstawania opadu) zmienia się w ciągu roku od 0,19 w końcu września do 0,30 na początku kwietnia. Częstość opadów wykazuje słaby negatywny związek z zawartością wody opadowej. Liczba dni z opadem osiąga maksimum w drugiej połowie listopada. Na podstawie 100 wybranych najwyższych sum opadów dobowych analizowano ich związek w zawartością wody opadowej w atmosferze. Opady maksymalne występują przy zawartości wilgoci PW>14 mm, większość jednak przy zawartości wilgoci >22 mm. Współczynnik efektywności wykorzystania wilgoci przy maksymalnych opadach wynosi najczęściej 3-4. Opady maksymalne występują przy średniej zawartości wody opadowej wyższej o ok. 20% od średniej wieloletniej, charakterystycznej dla terminu wystąpienia opadu. Związek wysokości opadu maksymalnego z zawartością wody opadowej jest jednak slaby. O wysokości opadów maksymalnych decyduje przede wszystkim efektywność wykorzystania zawartości wody atmosferycznej.

Dziedzina: nauki ścisłe i przyrodnicze
Dyskurs młodzieżowy na forach internetowych Obecnie Internet należy do najbardziej popularnego medium, które w dużej mierze ułatwia wszystkim jego użytkownikom sprawne komunikowanie się ze sobą. Młodzi ludzie często korzystają ze znanych portali społecznościowych oraz forów internetowych, a ich istnienie pomaga im rozwiązywać problemy okresu dojrzewania. Język młodego pokolenia jest nowym oraz jak dotąd mało znanym zjawiskiem, szczególnie rzadko dobrze rozumianym przez starszych ludzi, dlatego też warto dowiedzieć się o nim czegoś więcej. Celem niniejszego artykułu jest próba zrozumienia oraz wyjaśnienia wyrażeń slangowych na stałe funkcjonujących w zasobie leksykalnym u nastolatków.

Dziedzina: nauki społeczne
Celebracja liturgiczna jako locus homilii W wielu definicjach homilii pojawia się określenie, że jest ona głoszeniem słowa Bożego w liturgii. Tymczasem nie ma pęknięcia pomiędzy słowem Bożym, a liturgią. Liturgia jest działaniem Chrystusa i Kościoła, a zarazem sakramentalnym głoszeniem słowa Bożego. Jak sam Kościół, tak też celebrację liturgiczną, a w niej homilię tworzą Duch Święty, nasze człowieczeństwo i człowieczeństwo Słowa Wcielonego. Homilia nie sprowadza się do egzegezy, nie jest też zamierzonym oddziaływaniem na emocje, ani tym bardziej wykładem prawd wiary, lecz służy uobecnieniu się zbawczego misterium Chrystusa, a tym samym liturgii, wypływającej z wnętrza Trójcy Świętej mocą Ducha Świętego przy współudziale człowieka. Homilia jest mistagogią, której metody w ostatnich latach opisał Stanisław Dyk. Według niego homilia składa się z trzech etapów: odsłaniacie misterium, prowadzenie do uczestnictwa w misterium, prowadzenie do upodobnienia do misterium (chrystoformizacja).

Dziedzina: nauki teologiczne
Współczesny polski reportaż wobec kryminalnego śledztwa. Na wybranych przykładach W artykule stawiam pytanie o związki miedzy powieścią kryminalną a reportażem. Nie interesuje mnie prosta zależność odsłaniająca się w reportażu kryminalnym. Zależy mi raczej na pokazaniu, że reporter i detektyw mają często dużo wspólnego, jeśli weźmiemy pod uwagę sposób podejścia do problemu oraz schemat zadawanych pytań i opracowywanych odpowiedzi. Na uwagę zasługuje także operowanie śledztwem jako działaniem porządkującym opowieść w powieści kryminalnej oraz w reportażu. Próba zastanowienia się nad wzajemną zależnością zachodzącą między opowieścią opartą na fikcji i historią odwołującą się do faktów pozwala na wskazanie efektów możliwych do uzyskania dzięki zastosowaniu śledztwa.

Dziedzina: nauki humanistyczne
O pojęciu hellenizacji Pojęcie hellenizacji odnosi się do rozprzestrzeniania się greckiej kultury i przejmowania jej przez ludy niebędące Grekami w czasach, które zapoczątkowują podboje Aleksandra Wielkiego (czyli od drugiej połowy IV w. p.n.e.). W taki lub podobny sposób termin ten zostaje zdefiniowany w wielu współczesnych słownikach i encyklopediach dotyczących starożytności. Pojęcie to stało się problematyczne, gdy w drugiej połowie XIX w. i pierwszej połowie XX w. historycy religii powiązali je z pewnego rodzaju sądami wartościującymi, a niekiedy nawet ideologicznymi. Dlatego też niektórzy współcześni uczeni proponują porzucenie pojęcia „hellenizacja” w badaniach nad antykiem bądź zastąpienie go innymi, które w sposób neutralny opisywałyby zjawiska zachodzące w epoce hellenistycznej. W niniejszym artykule przedstawiono przegląd wybranych stanowisk w odniesieniu do samego pojęcia „hellenizacja”, a także podjęto próbę odpowiedzi na pytanie, czy we współczesnych badaniach dotyczących epoki hellenistycznej można uniknąć tego obciążonego ideologicznie terminu.

Dziedzina: nauki teologiczne
Ocena wybranych technik TCT w odwzorowywaniu rzeczywistych obiektów Techniki przyspieszające procesy prototypowania oraz wytwarzania we współczesnym przemyśle oraz nauce są obiektem dużego zainteresowania. Zwiększająca się dostępność nowoczesnych technik skracania czasu sprawia, iż coraz częściej prowadzi się szereg badań mających na celu analizę efektywności zastosowania technologii TCT (Time-Compressing Technologies) w różnorodnych procesach. Celem niniejszej pracy jest przedstawienie oraz ocena wybranych technik przyspieszających wytwarzanie. Zakres pracy obejmuje przedstawienie ogólnego podziału technik TCT oraz ich krótką charakterystykę, omówienie technik Rapid Prototyping oraz Rapid Manufacturing, a także ocenę wykorzystania skanera 3D oraz druku 3D w procesie odwzorowywania rzeczywistych elementów. W pracy przedstawiono rezultaty badań mające na celu porównanie parametrów elementu wytworzonego za pomocą technik TCT z parametrami obiektu rzeczywistego.

Dziedzina: nauki ścisłe i przyrodnicze
Duchowość ekologiczna w świetle Laudato si’ papieża Franciszka Duchowość ekologiczna to – mocno uwzględniająca i akcentująca relacje ze światem – realizacja komunii człowieka z Bogiem. Chrześcijanin, charakteryzujący się duchowością ekologiczną, w swoim dążeniu do świętości będzie kładł nacisk na konsekwencje spotkania człowieka z Jezusem w relacjach z otaczającym go światem. Papież Franciszek duchowości ekologicznej poświęcił ostatni, szósty rozdział encykliki Laudato si’.Autor niniejszego przedłożenia całość zagadnienia podzielił na dwie części. W pierwszej z nich wskazał na biblijne oraz teologiczno-praktyczne przesłanki i uzasadnienia potrzeby duchowości ekologicznej, w drugiej natomiast przedstawił jej owoce i konsekwencje. W posumowaniu badań podkreślił znaczenie duchowości ekologicznej dla dobra i bezpieczeństwa człowieka. Przeprowadzone badania upoważniają autora do stwierdzenia, że przyjęcie stylu życia, który wynika z duchowości ekologicznej, sprzyja zdrowiu zarówno duszy, jak i ciała. Taki sposób egzystencji ma zatem wartość nie tylko doczesną, ale sięga o wiele głębiej: otwiera człowieka na perspektywę życia nadprzyrodzonego, wiecznego.

Dziedzina: nauki teologiczne
O (nad)używaniu przedrostka „post” w czasach (po)nowoczesnych Artykuł podejmuje problem współczesnego nadużywania przedrostka „post” w dyskursie z zakresu nauk społecznych i humanistycznych oraz w języku publicznym i potocznym. Zdaje się, że sytuacja człowieka epoki (po)nowoczesnej jest sytuacją postczłowieka, żyjącego w postrzeczywistości. Opisywane w artykule klimaty nie mogą nie wpływać na rozumienie, ale i przeżywanie rzeczywistości małżeństwa i rodziny. W każdym razie warto przyglądać się implikacjom płynącym z nadreprezentacji prefiksu „post” we współczesnych narracjach.

Dziedzina: nauki teologiczne
Zbiorowiska roślinne pól uprawnych Podlaskiego Przełomu Bugu. Cz. III. Zbiorowiska ścierniskowe gleb piaskowych W pracy przedstawiono charakterystykę zbiorowisk wykształcających się na
ścierniskach na glebach piaszczystych Podlaskiego Przełomu Bugu. Najczęściej no-
towanym i najbardziej zróżnicowanym florystycznie był zespół Echinochloo-Setarietum
, w którym wyróżniono Echinochloo-Setarietum scleranthetosum i Echinochloo-Setarietum typicum 
oraz niższe jednostki fitosocjologiczne. Częstymi fitocenozami badanego terenu były również zbiorowiska z Setaria pumila i z Oxalis stricta.
Rzadko i na niewielkich powierzchniach, na najsłabszych siedliskach spotykano płaty Digitarietum ischaemi. Na glebach powierzchniowo nadmiernie uwilgotnionych występowały zbiorowiska z klasy Isoëto-Nanojuncetea: zespół Centunculo-Anthoceretumi zbiorowisko Spergularia rubra-Hypericum humifusum.

Dziedzina: nauki rolnicze
Kraszewski, Łuck i zagadka Karaimów Wśród licznych sekretów historii odnaleźć można i ten, dotyczący zjazdu monarchów w Łucku w roku 1429. Czy w powitalnych uroczystościach uczestniczyli również przedstawiciele łuckiej gminy? Józef Ignacy Kraszewski był zdania, że tak. Skąd mógł to wiedzieć?

Dziedzina: nauki humanistyczne
Zastosowanie kotew pomiarowych do oceny pracy obudowy wyrobisk korytarzowych W artykule przedstawiono problematykę monitorowania pracy kotew w wyrobisku korytarzowym zabezpieczonym obudową podporowo-kotwową. Wyniki własnych badań kopalnianych porównano z zamieszczonymi w literaturze wybranymi wynikami badań samodzielnej obudowy kotwowej. Analiza wskazuje, że siły osiowe w kotwach przy zastosowaniu ich wraz z obudową podporową, przyjmują wartości ściskające i rozciągające. W samodzielnej obudowie kotwowej siły przyjmują zwykle wartości rozciągające.

Dziedzina: nauki inżynieryjno-techniczne
Analiza perspektyw wytwarzania biopaliw płynnych w Polsce Środowisko w jakim przyszło nam żyć ulega nieustannej degradacji, wzrasta wydobycie paliw kopalnych, które nie należą do niewyczerpalnych źródeł energii przyczyniając się do zwiększenia ilości gazów cieplarnianych. Polska oraz inne Państwa Członkowskie UE ma obowiązek zmniejszenia emisji związków szkodliwych do atmosfery poprzez wsparcie zastosowania biopaliw transportowych otrzymywanych na bazie surowców odnawialnych takich jak: oleje roślinne, czy tłuszcze zwierzęce (biopaliwa I generacji), lub też biopaliw pochodzących z tak zwanej biomasy odpadowej bogatej w ligninę oraz celulozę (biopaliwa II generacji). Poniższa praca przedstawia możliwości produkcji biopaliw na bazie roślin oleistych z nasion rzepaku uprawianych na terenie Polski oraz poczynania władz mające na celu doprowadzenie do spełnienia wymogów założonych nam przez Unię.

Dziedzina: nauki rolnicze
Analiza podstaw naukowych ustalania definicji Najwyższych Dopuszczalnych Poziomów Pozostałości pestycydów (NDP) Dla każdego pestycydu stosowanego przy produkcji żywności organy ustawodawcze muszą ustalić tzw. definicje pozostałości,
które określają jakie związki chemiczne powinny być uwzględniane w ocenie ryzyka w procesie rejestracji środków
ochrony roślin oraz w ustalaniu i stosowaniu Najwyższych Dopuszczalnych Poziomów Pozostałości (NDP). Definicje pozostałości
dla tego samego pestycydu mogą być różne w zależności od celu, dla którego są stosowane. Umieszczenie danego
związku w definicji skutkuje w konsekwencji koniecznością późniejszej jego analizy w celach kontrolnych w różnych matrycach.
Kwalifikacja związków do definicji pozostałości zależy od wielu czynników, a decyzja podejmowana jest oddzielnie dla
każdego przypadku. Niezbędne jest umieszczanie w definicjach związków istotnych pod względem toksykologicznym i takich,
których udział w pozostałościach wynosi powyżej 10 % TRR (Total Radioactive Residues) oraz wykrywanych w badaniach
metabolizmu u zwierząt hodowlanych lub w roślinach, których nie identyfikuje się w badaniach metabolizmu u szczura.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu
Ewangelia rodziny – posynodalna perspektywa pomocy rodzinie Papież Franciszek od początku swego pontyfikatu pokazał ojcowską opieką małżeństwa i rodziny, zwłaszcza te zagubione i zranione przez zjawiska różnych niepowodzeń i ludzkich tragedii, takich jak: zdrada, rozwód i konfliktów. Pierwsze synody pontyfikatu był poświęcony wymiarowi duszpasterskiej troski o małżeństwie i rodzinie. Podobny charakter ma Adhortacja Amoris Laetitia.

Dziedzina: nauki teologiczne
Aktywność wulkanów w Islandii a naturalna i antropogeniczna roślinność w strefie tundry Islandia, obszar najbardziej aktywny sejsmicznie w Europie, położony jest w strefie ryftu, na granicy płyt tektonicznych eurazjatyckiej i północnoamerykańskiej. Krajobraz ukształtowany jest przez działalność wulkanów, zdominowany przez płaskowyż z rozległymi pokrywami lawowymi i tufowymi. Liczbę stożków wulkanicznych szacuje się na 130, w tym wulkanów czynnych w czasach historycznych jest 26 (za najaktywniejszy uważany jest wulkan Hekla). Wybuchy wulkanów na Islandii zdarzają się co 3-4 lata, z tego połowa ma miejsce pod lodowcami. Naturalna roślinność Islandii zdominowana jest przez tundry (głównie mszysto-porostową, krzewinkową i górską), występujące w mozaice z torfowiskami. Lasy i zarośla krzewiaste stanowią zaledwie 1 % powierzchni kraju. Szata roślinna w okolicy czynnych wulkanów jest niszczona, ale z czasem zajmuje nowopowstające siedliska na polach lawowych (por. badania na wyspie Surtsey i na zboczach Hekli). Islandia jest najpóźniej zasiedlonym regionem Europy. Z czasem, rosnąca populacja przybyszów zasadniczy sposób wpłynęła na szatę roślinną, zwłaszcza w południowej, najbardziej zaludnionej części wyspy. Rolnictwo na Islandii rozwija się w skrajnie surowych warunkach i jest szczególnie narażone na skutki aktywności sejsmicznej (np. chmury pyłu powodują ograniczenie fotosyntezy i zagrażają ludziom i zwierzętom hodowlanym, lodowce topniejące podczas wybuchów wulkanów, stwarzają niebezpieczeństwo powodzi). Osadnictwo i rolnictwo zapoczątkowało degradację naturalnych zbiorowisk roślinnych i katastrofalną erozję. Powierzchnia naturalnych lasów i zarośli brzozowych została drastycznie ograniczona. O niskiej lesistości Islandii decydują surowe warunki klimatyczne, a także odlesienia w wyniku wypalania, wyrębu, eksploatacji rud czy nadmiernego wypasu. W połowie XX w. zaczęto prowadzić intensywne zalesienia, sadząc głównie obce gatunki drzew. Jednak od lat 90. postuluje się zmianę podejścia - umożliwienie powrotu lasów i zarośli z udziałem rodzimych gatunków, głównie brzozy.

Dziedzina: nauki ścisłe i przyrodnicze
Laur Konserwatorski 2008. Nagroda Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Lublinie W 2008 roku wręczone zostały nagrody w ramach dziewiątej edycji Wojewódzkiego Konkursu o „Laur Konserwatorski”, organizowanego przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Lublinie pod patronatem Generalnego Konserwatora Zabytków, Wojewody Lubelskiego i Marszałka Województwa Lubelskiego. Celem konkursu jest: - wyłonienie wyróżniających się realizacji konserwatorskich cechujących się wysoką jakością, prawidłowością działań przy zabytku, szczególną dbałością o kompleksowe przywrócenie mu świetności i utrwalenie wartości oraz znaczenia, - promocja dobrych wzorów realizacji prac przy zabytku, adaptacji i dbałości o jego właściwe utrzymanie i zagospodarowanie, - uhonorowanie i wyróżnienie wzorowych inwestorów-gospodarzy zabytków i wykonawców prac. Dotychczas „Laury Konserwatorskie” Przyznano 25 realizacjom konserwatorskim, w jednym przypadku badaczowi i propagatorowi ochrony zabytków. W edycji konkursu 2008 kapituła pod przewodnictwem Lubelskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Lublinie postanowiła przyznać „Laury Konserwatorskie” czterem gospodarzom zabytków, wypełniającym zasady określone w regulaminie konkursu - Laur Konserwatorski 2008 otrzymali:
1. Parafia rzymskokatolicka pw. św. Anny w Białej Podlaskiej - za kompleksowy remont i konserwację kaplicy „Radziwiłłowskiej”.
2. Jolanta i Jarosław Stańczakowie - za remont drewnianego dworu w Leścach, gm. Garbów.
3. Parafia rzymskokatolicka pw. św. Bartłomieja Apostoła w Niedrzwicy Kościelnej - za kompleksowy remont i konserwację kościoła parafialnego.
4. Parafia rzymskokatolicka pw. .w. Joachima i św. Anny w Annopolu - za kompleksowy remont i konserwację drewnianego kościoła parafialnego.

Dziedzina: nauki humanistyczne
Stopień odżywienia a aktywność fizyczna mieszkańców Pomorza Aktywność fizyczna stanowi kluczowy element prozdrowotnego stylu życia. Wskazuje się na rolę aktywności fizycznej
w prewencji szeregu chorób niezakaźnych, w tym otyłości i cukrzycy, chorób układu sercowo-naczyniowego, chorób układu
ruchu oraz chorób nowotworowych. Rekomenduje się minimum 150 minut tygodniowo (5 dni po 30 minut) poświęcać na
umiarkowaną aktywność fizyczną lub 90 minut (3 dni po 30 minut) na aktywność fizyczną o wysokiej intensywności. Celem
badania była analiza poziomu aktywności fizycznej mieszkańców Pomorza i wykazanie wpływu wysiłku fizycznego na
stopień odżywienia młodych Pomorzan. Badanie przeprowadzono na 115 młodych mieszkańcach Pomorza (57 kobietach
i 58 mężczyznach) w wieku 18 – 35 lat z wykorzystaniem kwestionariusza wywiadu. Wykazano, iż 36,5% Pomorzan (40,4%
kobiet „K” oraz 28% mężczyzn „M”) nie uprawiało żadnego sportu, a 36,5% (36,8% K i 32% M) była aktywna 1 do 2 razy
w tygodniu, a średni czas jednorazowego wysiłku 73,9% respondentów (77,2% K i 64,0% M) wynosił minimum 30 minut.
Wykazano również, iż młodzi Pomorzanie o prawidłowym BMI byli 2-krotnie bardziej aktywni niż Pomorzanie o zbyt niskim
lub zbyt wysokim poziomie BMI.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu
Dostępność komunikacyjna transportem zbiorowym w Rzeszowie i Olsztynie w 2013 z możliwością poprawy po 2020 roku W artykule poruszono problem poprawy dostępności transportem miejskim, przyjmując iż inwestycje infrastrukturalne z perspektyw UE 2007–2013 i 2014–2020 są i będą jej głównym stymulatorem. Dostępność transportem miejskim przedstawiona została przy pomocy narzędzi GIS. W analizie porównana została dostępność komunikacji zbiorowej między dwoma ośrodkami miejskimi: Olsztynem i Rzeszowem, które korzystają z Programu Rozwoju Polski Wschodniej. Liczba mieszkańców w dwu analizowanych miastach jest zbliżona, w Rzeszowie wynosi – 184 tys., a w Olsztynie – 175 tys. (2013). Porównywalna wielkość populacji odpowiada podobnemu popytowi na komunikację miejską. Na potrzeby analizy poprawy dostępności przyjęto dwie daty: rok 2013 jako stan bazowy (część inwestycji z perspektywy UE 2007–2013 została ukończona) oraz rok 2020 (jako stan po wykonaniu inwestycji z perspektywy finansowej 2014–2020). Dostępność komunikacyjna transportem zbiorowym została przedstawiona metodą izochron do centrum komunikacyjnego Olsztyna i Rzeszowa (dworców PKP), czyli planowanych intermodalnych dworców PKP/PKS. Głównym celem opracowania jest ocena, na ile środki z UE na lata 2014–2020 wpłyną na poprawę dostępności mieszkańców miast oraz, w którym z analizowanych ośrodków miejskich inwestycje wspierające komunikację zbiorową przyniosą największe rezultaty. Poprawa dostępności komunikacji miejskiej została wyrażona w liczbie mieszkańców, powierzchni, gęstości zaludnienia znajdujących się w przedziałach odległości czasowej (izochronach).

Dziedzina: nauki społeczne
Badania właściwości reologicznych kefirów Celem pracy było oszacowanie możliwości wykorzystania metod reologicznych do oceny właściwości płynnych produktów spożywczych. Opisano najczęściej spotykane rodzaje cieczy rzeczywistych oraz metody badawcze służące do ich identyfikacji. Rozważania teoretyczne uzupełniono prezentacją wyników badań polegających na prześledzeniu zmian właściwości reologicznych kefiru podczas przechowywania. Badania przeprowadzono na jednym rodzaju komercyjnie dostępnego kefiru. Badania właściwości reologicznych przeprowadzono z wykorzystaniem wiskozymetru rotacyjnego DV2T RV firmy Brookfield typu stożek-płytka, wyposażonego we wrzeciono pomiarowe CPA-42Z. Dokonanie analizy wyników badań pozwoliło na zakwalifikowanie badanego materiału do jednej z reologicznych grup płynów oraz ocenę zmiany jego cech reologicznych po otwarciu, podczas 8-dniowego okresu przechowywania w warunkach chłodniczych. Stwierdzono, że badany kefir należy do nienewtonowskich płynów rozrzedzanych ścinaniem, pozbawionych granicy płynięcia (pseudoplastycznych) i wykazujących zjawisko tiksotropii. Właściwości reologiczne otwartego produktu mlecznego zmieniają się wraz z czasem przechowywania.

Dziedzina: nauki ścisłe i przyrodnicze
Różnice w wynikach analiz uziarnienia przeprowadzonych różnymi metodami W naukach o ziemi do badania wielkości cząstek osadu używa się wielu różnych metod. Do najpopularniejszych należą metody sitowe, metoda areometryczna i metoda dyfrakcji laserowej. Każda z nich opiera się na wykorzystaniu innych wartości fizycznych, przez co, za ich pomocą, analizując te same utwory otrzymuje się różne wyniki.  W pracy przedstawiono wyliczone równania mogące służyć do przeliczania pomiędzy sobą wyników metod sitowych  między sobą oraz z metodą areometryczną i dyfrakcji laserowej.

Dziedzina: nauki ścisłe i przyrodnicze
Wydłużony odstęp QT w spoczynkowym elektrokardiogramie - i co dalej? Punkt widzenia kardiologa sportowego. Część 1. Od elektrofizjologii do diagnostyki Elektrokardiografia jest najbardziej powszechną i dostępną metodą diagnostyczną układu sercowo-naczyniowego oraz ważnym narzędziem w codziennej praktyce lekarza rodzinnego. Interpretacja elektrokardiogramu stanowi więc niezwykle wartościową umiejętność. Na podstawie spoczynkowego elektrokardiogramu możliwa jest wczesna identyfikacja wśród pacjentów asymptomatycznych (a zwłaszcza sportowców) stanów chorobowych serca stanowiących potencjalne ryzyko nagłej śmierci. Poza kardiomiopatiami (kardiomiopatią przerostową i arytmogenną kardiomiopatią prawej komory), będącymi najczęstszą przyczyną nagłej śmierci sercowej u sportowców poniżej 35. roku życia, ważną grupą są także choroby kanałów jonowych, odpowiadające za około 3–4% nagłych zgonów sercowych. Wśród nich istotne miejsce zajmuje wrodzony zespół wydłużonego odstępu QT. Jest to genetycznie uwarunkowana kanałopatia, która charakteryzuje się występowaniem w spoczynkowym elektrokardiogramie wydłużonego odstępu QT – klinicznie objawia się nagłymi zdarzeniami sercowymi (omdleniami w mechanizmie częstoskurczu komorowego typu torsade de pointes, zatrzymaniem krążenia, nagłą śmiercią). Zdarzenia te najczęściej wyzwala wysiłek fizyczny lub sytuacja stresowa. W niektórych przypadkach mogą pojawiać się także podczas odpoczynku lub snu. Rozpoznanie zespołu wydłużonego odstępu QT opiera się przede wszystkim na stwierdzeniu wydłużenia czasu trwania skorygowanego odstępu QTc poza granice wartości referencyjnych i jednoczesnym wykluczeniu wtórnych przyczyn tego zjawiska, takich jak stosowanie leków, nabyte choroby serca czy zaburzenia elektrolitowe. Wśród działań prewencyjnych podejmowanych w celu zapobiegania nagłym zdarzeniom sercowym znalazły się m.in. farmakoterapia (leki blokujące receptory β-adrenergiczne) oraz elektroterapia (wszczepienie kardiowertera-defibrylatora). Celem niniejszej pracy jest dostarczenie lekarzom rodzinnym praktycznych wskazówek pomocnych w interpretacji elektrokardiogramów spoczynkowych z zarejestrowanym wydłużonym odstępem QT. W pierwszej części opracowania zostały szczegółowo omówione m.in. wrodzone i nabyte przyczyny wydłużenia odstępu QT oraz aktualne kryteria diagnostyczne wrodzonego zespołu wydłużonego QT.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu