PL-MTEB/plsc-clustering-p2p huggingface dataset:
Drzewa regresyjne jako narzędzie do prognozowania wskaźnika intensywności uszkodzeń Przedstawiono możliwość zastosowania drzew regresyjnych (RT) do przewidywania wskaźnika intensywności uszkodzeń przewodów wodociągowych. Analiza wykorzystująca algorytm budowy drzew polega na znalezieniu zbioru logicznych warunków podziału oraz znalezieniu relacji pomiędzy predyktorami (zmiennymi niezależnymi) a zmienną zależną, co w konsekwencji prowadzi do uzyskania wyników prognozowania. Przewidywanie wskaźnika awaryjności przewodów rozdzielczych i przyłączy przeprowadzono na podstawie danych eksploatacyjnych z lat 2008-2014 dla jednej wybranej strefy zasilania w wodę średniej wielkości polskiego miasta. Zmiennymi niezależnymi były: długość danego typu przewodów oraz liczba uszkodzeń zaobserwowanych w danym roku na rurociągach rozdzielczych i przyłączach. Stworzono oddzielne modele drzew regresyjnych do modelowania awaryjności przewodów rozdzielczych i przyłączy. Obliczenia przeprowadzono w programie Statistica 13.1. Modele RT zarówno dla przyłączy, jak i przewodów rozdzielczych posiadały jeden węzeł dzielony i dwa końcowe. Wartość tzw. resubstytucji kosztów wynosiła 0,0056 i 0,00073 odpowiednio w modelu opisującym przyłącza i przewody rozdzielcze. Wyniki analiz i przewidywania pokazują, że drzewa regresyjne są dobrym narzędziem do przewidywania wskaźnika awaryjności przewodów wodociągowych, nawet stosując tak podstawowe predyktory, jak długość i liczba uszkodzeń.

Dziedzina: nauki ścisłe i przyrodnicze
>>Cudownie nieartykułowana mowa dźwięków<<. Muzyczno-literacki motyw lipy w pieśni piątej z „Winterreise” Franza Schuberta i „Der Lindenbaum” Wilhelma Müllera w przekładzie Stanisława Barańczaka W 1827 roku Franz Schubert wydał cykl pieśni Winterreise. Z kolei 167 lat później Stanisław Barańczak opublikował tom Podróż zimowa. Wiersze do muzyki Franza Schuberta. Romantyczna pieśń zapoczątkowana przez austriackiego kompozytora dała nową sposobność do przekazania ekspresji poprzez słowo śpiewane i towarzyszącą muzykę. Artykuł na podstawie Pieśni V, zatytułowanej Der Lindenbaum (Lipa), przedstawia korelacje zachodzące na płaszczyźnie między Schubertem, Wilhelmem Müllerem a Barańczakiem. Jest to jedyny wiersz w cyklu, który Barańczak przełożył z języka niemieckiego. Powstające we wspólnym muzyczno-literackim obszarze sensy autorka lokuje w różnych systemach  znaczeniowych: tekstu literackiego, możliwych sytuacjach intertekstualnych oraz istnienia dzieła literackiego wobec muzyki, i odpowiada na pytanie, jak w tej sytuacji topika drzewa znaczy w wierszu Barańczaka połączonym z muzyką Schuberta.

Dziedzina: nauki humanistyczne
Językowa kreacja dziecka w Konopielce Edwarda Redlińskiego W artykule omówiono językową kreację dziecka w powieści Edwarda Redlińskiego pt. Konopielka z 1973 roku. Utwór ten zaliczany jest przez badaczy literatury do tzw. nurtu chłopskiego.
Przedmiotem rozważań uczyniono kreacje bohaterów dziecięcych, tj. ich wyglądu zewnętrznego, uczuć, zachowań, relacji rodzinnych. W artykule podjęto próbę wskazania językowych
mechanizmów wykorzystanych przez Redlińskiego w opisie dzieci. Analizie i opisowi poddane zostały leksyka, wyrażenie i środki stylistyczne, m.in. metafory, epitety, porównania, wyliczenia oraz ich rola w kreacji postaci dziecięcych w Konopielce.

Dziedzina: nauki humanistyczne
W „ogródku” i teatrze repertuarowym. Sceniczne realizacje dramatów Adolfa Dygasińskiego Zakres problematyki przedstawionej w artykule wyznacza twórczość dramaturgiczna Adolfa Dygasińskiego. Pozytywistyczny pisarz jest autorem czterech utworów scenicznych. Dzieła powstały w latach 1891-1894, wszystkie doczekały się realizacji scenicznych – w teatrach „ogródkowych” i repertuarowych. Badaczka koncentruje uwagę na konwencjonalnych wyznacznikach poetyki dramatów Dygasińskiego, związkach utworów z dramatem Aleksandra Ładnowskiego, a na tym tle prezentuje nowoczesny charakter monodramu Rogieluk – przykład dramatu statycznego, w którym nieruchomość organizuje tzw. intymną sztukę duszy. Zasada intymizacji dramatu wyzyskuje pozawerbalne środki wyrazu: mowę ciała i ruch postaci oraz milczenie – grę niemą, skorelowaną z ograniczeniami psychomotorycznymi bohatera.

Dziedzina: nauki humanistyczne
Doręczenia zagraniczne w postępowaniu administracyjnym i sądowo-administracyjnym – problemy praktyczne Problematyka doręczania pism w postępowaniu administracyjnym i sądowo-administracyjnym dokonywanych poza granicę Rzeczypospolitej Polskiej, w kontekście prawa Unii Europejskiej, a w szczególności orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości, wyznaczających standardy doręczania pism, nabiera coraz większego znaczenia. Źródłem istotnych problemów praktycznych jest brak unormowań dotyczących doręczania pism w ogólnym postępowaniu administracyjnym zarówno między państwami UE (z wyjątkiem spraw podatkowych i celnych, w odniesieniu do których obowiązują stosowne regulacje), jak i do państw niebędących członkami UE. Poza klasycznym sposobem doręczenia za pośrednictwem operatora pocztowego, które niestety nie zawsze jest skuteczne, zastosowanie znajdują posiłkowo stosowane inne sposoby doręczeń. Stwierdzić jednak należy, iż brakuje regulacji jednolicie normujących sposoby doręczania w różnych rodzajach postępowań, co prowadzi do nieuzasadnionego zróżnicowania standardów w zakresie doręczeń w zależności od przedmiotu postępowania.

Dziedzina: nauki społeczne
Ewaluacja polityki fiskalnej w krajach PIGS w warunkach wzmocnionego nadzoru fiskalnego Unii Europejskiej Celem artykułu jest dokonanie ewaluacji ex post polityki fiskalnej w krajach
PIGS prowadzonej w latach 2003-2016, ze szczególnym uwzględnieniem strategii realizowanych
w reakcji na światowy kryzys finansowy. Cechą charakterystyczną krajów
PIGS, należących do strefy euro, były wysokie deficyty budżetowe, wysoki poziom długu
publicznego i trudności z regulowaniem zobowiązań wobec wierzycieli. Istotny wzrost
zadłużenia krajów strefy euro w warunkach kryzysu finansowego, którego apogeum przypadło
na lata 2008-2009, wymusił reformę nadzoru fiskalnego UE nad krajami członkowskimi.
Uwzględniając unijne rozwiązania instytucjonalne wprowadzane od 2011 r.,
w artykule dokonano identyfikacji epizodów konsolidacji fiskalnych, na podstawie zmian
salda pierwotnego dostosowanego cyklicznie, a następnie rozpoznano zmiany w nastawieniu
w polityce fiskalnej pod wpływem reguł unijnych, badając reakcję luki produkcyjnej
na zmiany impulsu fiskalnego.

Dziedzina: nauki społeczne
Budowanie relacji z klientem jako determinanta lojalności i satysfakcji konsumenta na rynku telefonii komórkowej Celem rozważań przedstawionych w artykule jest ukazanie związku pomiędzy
budowaniem relacji z klientem a jego lojalnością i satysfakcją ze świadczonych usług.
W tym celu dokonano analizy literatury przedmiotu oraz raportów instytucji rządowych na
temat zachowań konsumentów na rynku telefonii komórkowej w Polsce. Artykuł ma charakter
teoretyczno-poznawczy.

Dziedzina: nauki społeczne
Zastosowanie wewnątrzgałkowych wieloogniskowych soczewek torycznych w korekcji prezbiopii oraz astygmatyzmu rogówkowego w chirurgii zaćmy – analiza wyniku refrakcji i stabilności osiowej soczewki AcrySof IQ PanOptix TFNTx Celem pracy jest ocena wyników ostrości wzroku do dali, bliży i odległości pośredniej, refrakcji obiektywnej, keratometrii rogówkowej oraz stabilności rotacyjnej soczewki u pacjentów poddanych operacji zaćmy z implantacją wieloogniskowej soczewki torycznej AcrySof® IQ PanOptix TFNTx w rocznym okresie obserwacji.Materiał i metody_ Do badania włączono 20 oczu 14 pacjentów. Poddano ich operacji zaćmy metodą koaksjalnej fakoemulsyfikacji z szerokością cięcia rogówkowego 2,2 mm oraz z implantacją soczewki AcrySof® IQ PanOptix TFNTx. Przed zabiegiem oceniono ostrość wzroku do dali bez korekcji i z najlepszą korekcją, refrakcję obiektywną oraz keratometrię rogówkową. 12 miesięcy po operacji oceniono ostrość wzroku do dali bez korekcji i z najlepszą korekcją, ostrość wzroku do odległości pośredniej bez korekcji, ostrość wzroku do bliży bez korekcji, refrakcję obiektywną, keratometrię rogówkową oraz stabilność rotacyjną implantu w torebce.Wyniki_ W rocznym okresie obserwacji zanotowano istotną statystycznie poprawę ostrości wzroku do dali bez korekcji i z najlepszą korekcją (p = 0,005 oraz p = 0,016). Nie zaobserwowano istotnej statystycznie zmiany w wielkości keratometrii rogówkowej w południku płaskim i stromym (p = 0,94 oraz p = 0,63) oraz w wielkości cylindra rogówkowego (p = 0,49). Odnotowano istotne statystycznie zmniejszenie mocy cylindrycznej w refrakcji obiektywnej (p = 0,002). Średnie odchylenie osi wszczepionej soczewki od zaplanowanej osi implantacji wyniosło 2,51°. Nie zaobserwowano powikłań śród- ani pooperacyjnych u żadnego z pacjentów.Wnioski_ Implantacja wieloogniskowej torycznej soczewki AcrySof® IQ PanOptix TFNTx jest bezpiecznym i efektywnym sposobem leczenia prezbiopii współistniejącej z astygmatyzmem rogówkowym w trakcie operacji zaćmy.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu
Instytucje demokracji bezpośredniej w systemie samorządu lokalnego w Republice Białoruś Samorząd lokalny w Republice Białorusi jest instytucją prawa konstytucyjnego. Przewiduje się w nim funkcjonowanie instytucji demokracji pośredniej i bezpośredniej. Celem niniejszego artykułu jest omówienie prawnych aspektów funkcjonowania instytucji demokracji bezpośredniej w systemie samorządu lokalnego w Republice Białoruś, w tym referendum lokalnego, zebrania lokalnego oraz organów terytorialnego samorządu społecznego Wskazano również problemy w realizacji zasad demokracji bezpośredniej, odnosząc je do specyfiki niedemokratycznego reżimu politycznego współczesnej Białorusi.

Dziedzina: nauki społeczne
Dopasowanie wartości parametrów pomiaru cyfrowego nierówności profilu do charakteru powierzchni przedmiotu W pracy przedstawiono dopasowanie parametrów pomiaru do rodzaju powierzchni i analizy częstotliwościowej nierówności powierzchni toczonych dla celów rozpoznawania ich głównych składowych. Podano zależności parametrów cyfrowych pomiaru nierówności warunkujące ich częstotliwościowe zakresy rozpatrywania. W podsumowaniu podano zakres analizy częstotliwościowej nierówności powierzchni z dolno- i górnopasmowymi rodzajami ograniczeń oraz wskazówki doboru parametrów pomiaru dla otrzymania właściwego zakresu analizy nierówności powierzchni.

Dziedzina: nauki inżynieryjno-techniczne
Folklor muzyczny w polskim jazzie – idea, realizacje, funkcje W artykule podjęte zostało zagadnienie inspiracji i obecności folkloru muzycznego w polskim jazzie. Zjawisko to obserwować tu można przynajmniej od końca lat 50. Odtąd stanowi ono stały element polskiego jazzu. Inspiracje polskim folklorem odnaleźć można w twórczości wielu muzyków, między innymi: Zbigniewa Namysłowskiego, Andrzeja Trzaskowskiego, Andrzeja Wróblewskiego, Jerzego Miliana, Leszka Kułakowskiego, Michała Urbaniaka, Grażyny Auguścik, Urszuli Dudziak, Witolda Szczurka, Andrzeja Jagodzińskiego czy Andrzeja Dutkiewicza.
Sięganie przez jazz do folkloru muzycznego ułatwia pokrewieństwo formuły obu tych rodzajów muzyki: prymarność wykonywania muzyki „na żywo”, obecność improwizacji jako gestu indywidualnej, niepowtarzalnej ekspresji i kreatywności muzyków, interakcja z muzykami zespołu (kapeli) i z odbiorcami (wykonawcami nieprofesjonalnymi), wreszcie – rola kontekstu sytuacyjnego. Odwołania do folkloru mogą tyczyć się jego właściwości skalowych, formuł motywicznych, rozwiązań fakturalnych, rytmicznych, harmonicznych, instrumentacyjnych, kolorystycznych itd.
Folklor muzyczny pełnić może w jazzie różne funkcje: 1. być źródłem oryginalnego materiału muzycznego; 2. stanowić pole poszukiwań dla kształtowania przez jazzmanów własnego języka muzycznego oraz 3. składnik budowania tożsamości polskiej muzyki jazzowej. Sięgając do rodzimego folkloru, jazz, jako uniwersalny język muzyczny, uzyskuje specyficzny, odrębny charakter, co pozwala na jego narodową identyfikację, określenie narodowej przynależności i konstytuowanie się – w ramach jazzowego uniwersum – kategorii: „polski jazz”.

Dziedzina: nauki humanistyczne
Wpływ światła LED na wzrost pieprzycy siewnej (Lepidium sativum) W artykule przedstawiono efekty jakie uzyskano oświetlając pieprzycę siewną dwoma rodzajami światła w zakresie 460-475nm oraz 610-630nm. Porównano uzyskane efekty z próbami kontrolnymi wystawionymi na działanie światła słonecznego. Do oświetlania roślin wykorzystano dwa rodzaje diod mocy firmy Helio: diody czerwone HSHP-E3LR o mocy 3W i widmie z zakresu 610-630 nm, diody niebieskie HSHP-E3LB o mocy 3W oraz zakresie widma 460-475nm. Sterowanie czasami włączenia i wyłączenia oświetlenia, oraz regulacja obrotów wentylatorów odbywała się za pośrednictwem komputera PC pracującego wraz ze sterownikiem otwartego źródła Arduino UNO. Obserwowano zdolność kiełkowania oraz dynamikę wzrostu w pierwszych pięciu dniach. Na podstawie uzyskanych wyników stwierdzono, że zastosowane światło czerwone (460-475nm) w dużym stopniu wpływa na zdolność kiełkowania oraz wzrost roślin. W przypadku oświetlania światłem niebieskim zaobserwowano, że wzrost roślin jest podobny jak w próbie kontrolnej oświetlanej światłem słonecznym. Ponadto światło niebieskie powodowało widoczne uszkodzenia korzeni oraz żółknięcie krawędzi liści.

Dziedzina: nauki rolnicze
Podpułkownik Rudolf Ksieniewicz (1898–1940) – kawaler Orderu Virtuti Militari i ofiara zbrodni katyńskiej. Przyczynek do biografii Artykuł przedstawia sylwetkę ppłk. Rudolfa Ksieniewicza, jednego z oficerów wojska Drugiej Rzeczypospolitej. Urodzony na estońskiej wyspie Dago, po przeprowadzce z rodziną zamieszkał w głębi Rosji. Aby ulżyć finansowo rodzicom, wstąpił do armii rosyjskiej. Pnąc się po szczeblach kariery, został w końcu jednym z organizatorów Wojska Polskiego na Syberii. W wyniku walk dostał się do niewoli bolszewickiej, w której pozostawał do października 1921 r. W wolnej Polsce kontynuował karierę wojskowego, osiągając stopień podpułkownika i stanowisko I zastępcy dowódcy 45 pułku piechoty w Równem na Wołyniu. W 1939 r. po mobilizacji 13 Dywizji Piechoty pozostał w Równem, którego został komendantem garnizonu. Po wkroczeniu Armii Czerwonej 17 września dostał się do niewoli i wiosną 1940 r. został zamordowany przez Sowietów w bliżej nieznanych okolicznościach.

Dziedzina: nauki humanistyczne
Trudności diagnostyczne w rozpoznaniu specyficznego zaburzenia językowego – SLI Specyficzne zaburzenie językowe (ang. Specific Language Impairmetnt – SLI) polega na trudnościach w wypowiadaniu się oraz rozumieniu mowy. Jest to zaburzenie charakteryzujące się powolnym, odbiegającym od normalnego wzorca rozwojem językowym. Przyczyny i patomechanizmy powodujące SLI nie są do końca znane. Rozważa się tło genetyczne, neurostrukturalne i neurofunkcjonalne. W niniejszej pracy przedstawiono najważniejsze problemy diagnostyczne w rozpoznaniu SLI. Ze względu na to, że problem dotyczy coraz większej liczby pacjentów w wieku przedszkolnym i szkolnym wydaje się to mieć istotne znaczenie w pogłębianiu wiedzy na temat rozpoznania SLI przez polskich logopedów, neurologopedów, a także neurologów. Obraz kliniczny tego zaburzenia nie jest jasny. Cechuje go kilka zróżnicowanych profili rozwoju językowego. Diagnoza specyficznego zaburzenia językowego wymaga współpracy wielu specjalistów, ma charakter zespołowy. Najważniejsze zadanie przypada psychologom i logopedom ze względu na dwa kluczowe kryteria diagnostyczne odnoszące się do poziomu sprawności językowych oraz funkcji poznawczych. W Polsce dostępny jest jeden wystandaryzowany test do diagnozy SLI –Test Rozwoju Językowego. Obraz kliniczny zaburzenia zmienia się wraz z wiekiem – głównie u dzieci w wieku szkolnym i starszym. Współczesne badania wykazują, że problem językowe pacjentów z SLI mają charakter przewlekły. Dotychczas nie opisano pojedynczego podejścia terapeutycznego co do którego udowodniono, że jest uniwersalne i skuteczne w usuwaniu zaburzeń językowych. Pomimo licznych badań wciąż brakuje standardów diagnostycznych w rozpoznaniu SLI.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu
Badanie UBM w diagnostyce, leczeniu i prowadzeniu pacjentów z jaskrą Badanie ultrabiomikroskopowe to silne narzędzie diagnostyczne, które może pomóc w prowadzeniu i leczeniu wielu pacjentów. Jest szczególnie pomocne w przypadku jaskry, gdyż nie zawsze patomechanizm powstawania zmian jest znany, a uszkodzenie nerwu wzrokowego często postępuje. Będąc świadomym przyczyny, można skutecznie leczyć pacjenta. Samo badanie UBM nie może jednak zastąpić pełnego badania klinicznego, włącznie z wykonaniem gonioskopii dynamicznej. Jest ono świetnym uzupełnieniem, które może potwierdzić wiele postawionych diagnoz.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu
Badania wydajności procesu mikrofiltracji roztworów stosowanych w produkcji piwa W pracy przedstawiono systematyczną i zintegrowaną metodologię modyfikacji przemysłowych sieci wodnych w celu minimalizacji zużycia wody i zrzutu ścieków. Opracowano procedurę algorytmiczną, którą zastosowano do analizy wybranej części sieci wodnej cukrowni z pojedynczym zanieczyszczeniem. Opracowana procedura składa się z algorytmu alokacji strumieni i prostego systemu eksperckiego wyboru metody oczyszczania. Uzyskano rozwiązania, w których w wyniku alokacji strumieni oraz zastosowaniu mikrofiltracji jako dodatkowego procesu oczyszczania, zredukowano zużycie wody, odpowiednio o 79% i 100%, w porównaniu z siecią przed modyfikacją.

Dziedzina: nauki inżynieryjno-techniczne
Tularemia węzłowa szyi u 18-letniej pacjentki Tularemia jest rzadką chorobą odzwierzęcą, spowodowaną tlenową, Gram-ujemną pałeczką Francisella tularensis. Do zakażenia człowieka najczęściej dochodzi przypadkowo: drogą przezskórną, przez błony śluzowe, drogą wziewną lub pokarmową. Głównym rezerwuarem pałeczek tularemii są: zające, króliki, myszy i wiewiórki, ulegające zakażeniu po ukłuciu przez zakażone owady (kleszcze, muchy, komary) oraz przez kontakt z zanieczyszczoną glebą lub wodą [1–6]. Wyróżnia się kilka postaci klinicznych tularemii. Manifestacja kliniczna i obraz radiologiczny nie dają jednoznacznego rozpoznania, dlatego niezbędna jest diagnostyka serologiczna i/lub molekularna. Leczenie opiera się na rzadko stosowanych empirycznie antybiotykach (streptomycyna, gentamycyna). Celem niniejszej pracy jest przedstawienie trudności diagnostyczno-terapeutycznych tularemii na przykładzie przebiegu choroby i leczenia młodej pacjentki z limphadenopatią szyjną.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu
Korpusy językowe w polsko-rosyjskim projekcie leksykograficznym "Architektura i urbanistyka" W artykule opisano przydatność zasobów korpusów językowych i platformy korpusowej w trakcie tworzenia polsko-rosyjskiego słownika Architektura i urbanistyka. W tym celu wykorzystano: Narodowy Korpus Języka Polskiego, Narodowy Korpus Języka Rosyjskiego, Polsko-Rosyjski Korpus Uniwersytetu Warszawskiego oraz platformę Sketch Engine. Wykazano, że implementacja zasobów przebiega z różną intensywnością na poszczególnych etapach opracowywania słownika. Najbardziej pomocne są korpusy językowe (wraz z dostępnymi narzędziami) na pierwszych etapach, tj. budowania haseł (haseł podstawowych i pochodnych od nich). W znacznie mniejszym stopniu korpusy językowe są wykorzystywane w procesie poszukiwania odpowiedników rosyjskich z powodu stosunkowo ubogiej kolekcji tekstów specjalistycznych, a nawet użytkowych dostępnych w korpusach równoległych. Często uzyskane wyniki mają wartość jedynie sondażową. Istotne jest łączenie danych pozyskanych z różnych zasobów korpusowych w celu otrzymania informacji relewantnych dla zawartości artykułu hasłowego projektowanego słownika.

Dziedzina: nauki humanistyczne
Lekcje dla Polski z niemieckiej transformacji energetycznej „Energiewende” Ogromne koszty finansowania niemieckiej transformacji energetycznej “Energiewende” w 2020 r. przekroczyły nawet oczekiwania zwolenników energetyki wiatrowej i słonecznej, osiągając ponad 30 mld euro rocznie. Ale energetyka wiatrowa nie może zapewnić ciągłości zasilania elektrycznego. Wykresy w artykule pokazują okresy ciszy wiatrowej na lądzie i na morzu, sięgające 120 godzin w morskich farmach wiatrowych i 170 godzin w wiatrakach na lądzie. Dlatego Niemcy muszą uzupełniać produkcję energii elektrycznej, spalając węgiel brunatny i importowany gaz. Nie jest to droga do ochrony środowiska. Wiatraki mają negatywny wpływ na zdrowie ludzi i na środowisko, powodując setki tysięcy zgonów ptaków, nietoperzy i owadów. Strategię Energiewende ostro krytykują niemieccy eksperci energetyczni, zarówno z uczelni technicznych, jak i z przemysłu.

Dziedzina: nauki ścisłe i przyrodnicze
Wpływ parku krajobrazowego i stawów parkowych w Chotowie k/Kalisza na środowisko Stawy parkowe o powierzchni ok. 5500 m2 w Chotowie znajdują się w parku podworskim krajobrazowym o pow. 6,3 ha na obszarze zlewni rzeki Prosny. Zasilanie w wodę stawów parkowych realizowane jest rowem melioracyjnym zbiorczym, do którego dopływają lewostronnie i prawostronnie rowy melioracyjne. Stawy parkowe są elementem krajobrazu i „regulatorem” stosunków wodnych w parku o powierzchni i zarazem zwiększają małą retencję wodną. System nawodnień terenów przyległych do stawów w parku krajobrazowym odbywa się metodą podsiąkową. Zadrzewienia parkowe ograniczają odpływ wód roztopowych, a tym samym sprzyjają utrzymywaniu się specyficznego mikroklimatu, korzystnie wpływającego na środowisko przyrodnicze parku.

Dziedzina: nauki inżynieryjno-techniczne
Pęknięcie śledziony po badaniu kolonoskopowym – opis przypadku Wprowadzenie: Kolonoskopia jest rutynowo wykonywanym badaniem w diagnostyce i profilaktyce chorób jelita grubego. Pęknięcie śledziony to rzadko odnotowywane powikłanie, dotychczas opisano 80 przypadków. Opis przypadku: Pacjent, lat 72, hospitalizowany z powodu niedokrwistości mikrocytarnej. W trakcie badania kolonoskopowego wykonano polipektomię polipa esicy. W drugiej dobie po zabiegu: poranne omdlenie przy próbie pionizacji, utrzymująca się hipotonia, dodatnie objawy otrzewnowe. W badaniach dodatkowych: RTG przeglądowe jamy brzusznej – bez zmian, USG jamy brzusznej – płyn w jamie otrzewnej, powiększona śledziona o nierównych obrysach. W KT jamy brzusznej – rozerwanie śledziony z rozległym krwiakiem, duża ilość krwi w jamie otrzewnej. Pacjenta zakwalifikowano do laparotomii zwiadowczej, w wyniku której stwierdzono: znaczna ilość płynnej krwi i skrzepów w jamie otrzewnej, śledziona z linijnym pęknięciem przy szypule, wątroba z pękniętą torebką oraz niewielkim uszkodzeniem miąższu i krwawieniem, na przedniej ścianie żołądka krwiak z niewielkim uszkodzeniem surowicówki, krezka okrężnicy – w pobliżu zagięcia śledzionowego krwiak, nie ujawniono perforacji jelita. Omówienie: Pęknięcie śledziony jest bardzo rzadkim, ale groźnym powikłaniem kolonoskopii. Wśród mechanizmów prowadzących do uszkodzenia śledziony wymienia się: bezpośredni uraz, pociąganie układu więzadłowego, pociąganie zrostów między śledzioną i okrężnicą. Pęknięcie śledziony może być natychmiastowe lub opóźnione. Początek objawów występuje od 1 godziny do 2,5 dnia, najczęściej do 24 godzin od wykonania kolonoskopii. Czas do ustalenia rozpoznania – od 2 godzin do 13 dni, najczęściej do 24‑48 godzin. Najczęściej stosowane metody ustalenia rozpoznania to KT jamy brzusznej i USG jamy brzusznej. Śmiertelność wskutek pęknięcia śledziony po kolonoskopii – opisano 2 przypadki. Leczenie – w większości przypadków splenektomia. Podsumowanie: Wykonujący badania endoskopowe, jak również pacjenci poddawani badaniu kolonoskopowemu powinni być świadomi możliwości wystąpienia pęknięcia śledziony. W przypadku wystąpienia czynników predysponujących do wystąpienia tego powikłania u pacjentów bezobjawowych wskazana jest obserwacja do 24 godzin po kolonoskopii oraz wykonanie badania USG jamy brzusznej. W przypadku wystąpienia objawów sugerujących pęknięcie śledziony należy w trybie pilnym wykonać USG i KT jamy brzusznej.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu