PL-MTEB/plsc-clustering-p2p huggingface dataset:
Ysegups – „maior rex Galindiae” W niniejszym artykule analizie zostało poddane zdanie z kroniki Jana Plastwicha, kanonika
kapituły warmińskiej: et isti dixerunt, se audivisse a progenitoribus suis et etiam ab illis, quorum
progenitores habitaverunt in terra Galindiae, quod maior rex Galindiae habitaverit circa magnum
lacum nomine Nabentine, qui est ad medium miliare ab illa parte Leiczen versus Litwanos, et vocabatur
rex ille Ysegups. Analiza potwierdziła, że rzeczywiście istniał wódz Galindów o imieniu
Ysegups. Informację tę kronikarz warmiński zaczerpnął z krótkiej wzmianki o postępowaniu
sądowym pomiędzy Zakonem Krzyżackim a biskupstwem warmińskim. Przypadek dotyczył
przynależności dawnych ziem galindzkich, a miał miejsce za czasów biskupa Jana z Miśni,
prawdopodobnie około 1353–1354 roku. Staropruscy świadkowie podczas zeznań o przebiegu
granic Galindii opowiedzieli o Ysegupsie. Miał swoją siedzibę nad jeziorem Niegocin, pół mili
od miejsca zwanego Leiczen, w kierunku Litwy. Prawdopodobnie Leiczen pokrywa się z dzisiejszą
Piękną Górą. Tutaj powstał pierwszy zamek krzyżacki, a po przeniesieniu warowni na
teren dzisiejszego Giżycka, dawną lokalizację nazwano Alt Lötzen, Stary Lec lub Stari Zamek.
Tak więc siedziba Ysegupsa znajdowała się w granicach dzisiejszego miasta Giżycko, być może
w okolicach zamku, gdzie już w trakcie wykopalisk archeologicznych znaleziono pozostałości
drewna. Imię Ysegups jest prawdopodobnie staropruskie i oznacza „emigranta”. Wszystkie informacje
o Ysegupsie dowodzą, pozwalają stwierdzić, że nie ma powodu, by wątpić w słuszność
twierdzenia, iż był on rzeczywiście najwyższym królem Galindii (maior rex Galindiae). Jedynym okresem, w którym istnieli wysocy królowie starych plemiona pruskich to czas Wielkiego
Powstania 1260–1274, więc jest prawdopodobne, że Ysegups mógł być najwyższym królem
Galindii od czasów podboju krzyżackiego, aż do wyludnienia tych terenów w latach 1268–1272.

Dziedzina: nauki humanistyczne
Chrystus obliczem miłosierdzia Ojca. Koncepcja odgórna i teofanijna Bożego miłosierdzia Autor artykułu Chrystus obliczem miłosierdzia Ojca. Koncepcja odgórna i teofanijna Bożego Miłosierdzia wydobywa z bogatej literatury polskiej na temat Bożego Miłosierdzia i analizuje najbardziej fundamentalne ujęcie misterium miłosierdzia jako formy objawienia wewnętrznego życia Boga Trójjedynego. Również praktykowanie miłosierdzia, według tej koncepcji, może być właściwie prowadzone, jeśli się rozpozna jego cechy w działaniu Jezusa Chrystusa, Syna Wcielonego. Autor nazywa tę perspektywę teologii miłosierdzia „koncepcją odgórną”, gdyż ludzkość nie jest w stanie pojąć istoty miłosierdzia bez pomocy światła nadprzyrodzonego, które z jednej strony pokazuje jaki jest Bóg co do swej istoty, z drugiej jak należy naśladować Boga, by się zbawić. Samoobjawienie Boga w wydarzeniach zbawczych staje się − według autora − najlepszym kluczem interpretacyjnym teologii miłosierdzia Bożego, oddającym jego trynitarny charakter.

Dziedzina: nauki teologiczne
PRACTALL – nowe zalecenia w leczeniu astmy u dzieci Astma oskrzelowa jest najczęstszą przewlekłą chorobą układu oddechowego występującą u dzieci. Chociaż jej rozpoznawanie w większości przypadków oparte jest na wywiadzie i stosunkowo prostych badaniach dodatkowych, wydaje się, że choroba ta często pozostaje niezdiagnozowana przez lekarzy rodzinnych i pediatrów. Również leczenie astmy – choć stosunkowo proste – pozostawia wiele do życzenia. Taka sytuacja występuje nie tylko w Polsce, podobnie jest na całym świecie. W zależności od kraju lub kontynentu to samo dziecko chore na astmę może zostać poddane leczeniu różnego rodzaju. Dzieje się tak z wielu powodów, między innymi dlatego, że leczeniem astmy na świecie zajmuje się szerokie grono specjalistów, począwszy od lekarzy rodzinnych, przez pediatrów i pulmonologów, a na alergologach skończywszy. Dotychczasowe zalecenia dotyczące diagnostyki i leczenia astmy u dzieci stanowiły zaledwie część dokumentów poświęconych dorosłym pacjentom. Opublikowane niedawno zalecenia PRACTALL dotyczą diagnostyki i leczenia astmy oskrzelowej u dzieci. W niniejszej pracy zawarto omówienie tego ważnego konsensusu pediatrycznego, pierwszego ogólnoświatowego tak obszernego dokumentu poświęconego chorobie, która stanowi ważne wyzwanie dla lekarzy rodzinnych, pediatrów, pulmonologów dziecięcych i alergologów. Konsensus ten omawia i wprowadza do praktyki klinicznej większość najnowszych badań nad astmą oskrzelową i świstami u dzieci. Niektóre zmiany mają charakter nowatorski i przełomowy, gdy chodzi o diagnostykę i leczenie astmy dziecięcej. W poniższym artykule podjęto próbę omówienia najważniejszych elementów zaleceń PRACTALL.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu
Intensyfikacja rywalizacji mocarstw jako zagrożenie militarne dla bezpieczeństwa międzynarodowego w drugiej dekadzie XXI wieku Celem artykułu jest odpowiedź na dwa pytania badawcze, będące obiektem refleksji I Konsorcjum akademickich zakładów studiów strategicznych (i bezpieczeństwa). Po pierwsze, czy rywalizacja potęg światowych w drugiej dekadzie XXI w. podnosi ryzyko wybuchu klasycznego konfliktu zbrojnego między nimi? Po drugie, do jakich środków mogą się one odwoływać w celu zabezpieczenia swoich interesów w środowisku międzynarodowym? W tym kontekście autor wskazuje, że rywalizacja między słabnącym Zachodem a Rosją oraz Chinami staje się coraz bardziej intensywna, co stało się szczególnie widoczne w wymiarze wojskowym. Ponadto, ze względu na problemy doświadczane współcześnie przez USA i potęgi zachodnioeuropejskie, nowe lub aspirujące mocarstwa stają się coraz bardziej asertywne wobec nich. Wynikające z tego napięcia nie oznaczają jednak, że uprawnione jest stwierdzenie o zbliżającej się nowej "dużej" wojnie. Katastrofalne implikacje takiego scenariusza wymuszają na potęgach światowych użycie innych, niestandardowych środków rywalizacji w środowisku międzynarodowym, poniżej progu wojny. Obejmują one m.in. proxy wars, wojny hybrydowe, cyberataki, operacje informacyjne, jak również wykorzystanie ruchów migracyjnych. (abstrakt oryginalny)

Dziedzina: nauki społeczne
Hybrydowy algorytm korekcji "w ciemno" dla torów pomiarowych niskiego rzędu W artykule przedstawiono strukturę systemu pomiarowego oraz trzy metody autoidentyfikacji właściwości dynamicznych przetworników pomiarowych I rzędu. Podstawową cechą korekcji " w ciemno" jest to, że identyfikacja przeprowadzana jest w miejscu pracy przetwornika przy wykorzystaniu tylko mierzonego sygnału. Pierwsza metoda identyfikacji selekcjonuje uzyskane próbki rejestrowanych sygnałów pod kątem najkorzystniejszego uwarunkowania numerycznego zalgebraizowanego równania różniczkowego. Rozwiązanie tak utworzonego układu równań algebraicznych obarczone jest najmniejszym błędem numerycznym. Druga metoda wykorzystuje rozkład QR jako wariant procedury LSQ do rozwiązania nadokreśłonego układu równań algebraicznych i uwzględnia wszystkie zarejestrowane próbki sygnałów. Trzecia metoda - hybrydowa - łączy zalety obu poprzednich, wstępnie wybierając fragmenty sygnałów, istotne z punktu widzenia identyfikacji, które z kolei wykorzystywane są przez procedurę LSQ. Dzięki temu zmniejszony zostaje rozmiar zadania, co łagodzi wymagania sprzętowe implementacji tej metody oraz zwiększa odporność systemu pomiarowego na oddziaływanie zakłóceń. Szeregowe korektory o parametrach dobieranych na podstawie wyników autoidentyfikacji są realizowane na drodze programowej. Efekty działania prezentowanych metod korekcji zilustrowano wybranymi przykładami uzyskanymi na drodze symulacji.

Dziedzina: nauki inżynieryjno-techniczne
Czytanie skandalu. Na marginesie polskiej prozy po 2000 roku Celem niniejszego artykułu jest analiza taktyk stosowanych przez współczesnych autorów mierzących się z tabu powiązanym z przypisywanym im autorytetem pisarza. Podczas gdy różnorakie ujęcia krytyczne zwolniły już osobę pisarza z rozlicznych oczekiwań, w rozumieniu wielu polskich odbiorców wciąż pozostaje on utożsamiany ze swoistym nienaruszalnym zbiorem postaw wynikających z konieczności reprezentowania rangi swego rzemiosła. Autorka bada podejście i refleksję czytelnika niebędącego literaturoznawcą ani osobą ściśle obeznaną z rynkiem literackim, a więc mogącą uznawać pisarza za autorytet, któremu nie wypada być kontrowersyjnym. W artykule postawione zostają pytania o to, w jaki sposób i dlaczego autorzy decydują się posłużyć jednym z najbardziej skutecznych, a zarazem niebezpiecznych narzędzi marketingowych, jakim jest skandal. Refleksja dotyczy dwóch wyjątkowo kontrowersyjnych postaci polskiego rynku literackiego ostatnich dekad: Blanki Lipińskiej i Michała Witkowskiego. Analizie poddano głównie ich wypowiedzi autotematyczne, w których ustosunkowywali się zarówno do swej kontrowersyjnej twórczości, jak i obranej na pewnym etapie prowokacyjnej persony, swoistego image’u. Wiedząc, jak łatwo zostać uznanym przez grono polskich odbiorców za „skandalistę”, pisarze starają się przejąć język skandalu i posłużyć się nim, by podkreślić prometejski lub nowatorski charakter swoich poczynań i zagwarantować powiązanie własnej praktyki pisarskiej i postępowania z bezkompromisowością oraz odwagą. Niejednokrotnie kwestionują też status i rolę pisarza, traktując rezygnację z owego ograniczającego tytułu jako przejaw dojrzałości. Autorka zadaje ponadto pytanie o nieuchronność pewnych zmian i stosunek doń przejawiany przez polskich odbiorców kultury i literatury oraz o miejsce polskiego pisarza w przestrzeni „celebryckiej”. Tekst mieści się w obrębie literaturoznawstwa i krytyki literackiej.

Dziedzina: nauki humanistyczne
Model motywacji nauczyciela i studentów podczas nabywania kompetencji Artykuł prezentuje pomysł na opracowanie modelu motywacji, mający na celu wspieranie aktywności
zarówno studentów, jak i nauczycieli przy wdrażaniu i wykorzystaniu systemu otwartego
nauczania na odległość. Opisano strukturę modelu motywacji i formalne założenie zadania.
Zaproponowane podejście do rozwiązania zadania bazuje na teorii gier i modelowaniu
symulacyjnym.

Dziedzina: nauki ścisłe i przyrodnicze
Modelowanie procesu tlenowego rozkładu kiszonek Analizowano wpływ wybranych warunków początkowych na zmiany stężenia tlenu i koncentracji drożdży w odkrytej warstwie kiszonki bezpośrednio po otwarciu silosu. W tym celu wykorzystano prosty model matematyczny tlenowego rozkładu kiszonek, który uwzględnia zmiany przestrzenno-czasowe tlenu i temperatury opisane równaniami dyfuzji.

Dziedzina: nauki rolnicze
Nowe aspekty metodyczne projektowania serwisów map internetowych W artykule wskazano na konieczność opracowania metodyki kartograficznej tworzenia internetowych serwisów map i geoportali. Obecnie brak jest zbioru wytycznych, do których powinni stosować się projektanci tego rodzaju produktów. Brak jest również świadomości potrzeby istnienia takich wytycznych wśród użytkowników, wykonawców i zamawiających. Opracowana metodyka mogłaby być narzędziem wspomagającym pracę zarówno profesjonalnych kartografów, ale również coraz liczniejszą grupę kartografów amatorów będących użytkownikami geoinformacyjnych serwisów społecznościowych.
	Powszechnie wykorzystywane przy tworzeniu „zwykłych” stron WWW wytyczne rzadko są brane pod uwagę podczas projektowania portali udostępniających dane przestrzenne. Autor przedstawia pogląd, że zgodność ze standardami W3C w zakresie kontrastu kolorów, użytej palety kolorów i czcionki powinna być również zachowana podczas budowy serwisów map. Stylistyka portalu (interfejsu) i stylistyka samej geokompozycji powinny być ze sobą zintegrowane i stanowić harmonijną całość. 
	Coraz więcej serwisów map udostępnia funkcjonalność pozwalającą użytkownikowi na stworzenie własnej kompozycji kartograficznej. Możliwość jednoczesnego wyświetlenia wielu warstw informacyjnych bez merytorycznego wsparcia ze strony portalu, w rezultacie prowadzi do mało czytelnego przekazu informacji i wprowadza chaos w procesie percepcji. Należy spodziewać się, że użytkownicy geoportali będą oczekiwali bardziej zaawansowanych rozwiązań tj. bardziej sformalizowanych, które poprowadzą ich krok po kroku w procesie definiowania wizualizacji kartograficznej. Ciekawym, zdaniem autora, rozwiązaniem jest dostarczanie użytkownikowi wielu gotowych kompozycji tematycznych w przemyślany i celowy sposób prezentujących dane zagadnienie. Innym rozwiązaniem jest rozbudowanie funkcji dodawania nowych źródeł danych o mechanizmy badające zależności merytoryczne między wyświetlanymi warstwami informacyjnymi. Przedstawiony został pomysł kreatora geokompozycji, analizującego spójność modeli pojęciowych danych źródłowych.
 W artykule zaprezentowano wybrane techniki i metody znane w informatyce, których zastosowanie może uatrakcyjnić internetowy przekaz geoinformacji. Autor artykułu wskazuje wytyczne, które mogą w przyszłości stanowić elementy składowe metodyki projektowania serwisów internetowych zawierających mapę. Wydaje się to obecnie koniecznością, zarówno ze względu na zwiększające się wymagania użytkowników, jak i utrzymanie należytej roli kartografii we współczesnym świecie.

Dziedzina: nauki ścisłe i przyrodnicze
Wpływ warunków konwekcyjnego suszenia i sposobu przygotowania papryki na przebieg zmian chromatycznych współrzędnych barwy W pracy zbadano wpływ temperatury (w zakresie 50, 55, 60 i 65°C), prędkości przepływu powietrza suszącego (0,3 i 0,5 m/s) oraz wysycania próbki kwasem cytrynowym na przebieg zmian współrzędnych chromatycznych barwy (L*, a*, b*) podczas konwekcyjnego suszenia papryki odmiany Kier. Na podstawie danych eksperymentalnych opracowano model zmian współrzędnych barwy w funkcji czasu. Temperatura powietrza suszącego jest głównym czynnikiem determinującym zmiany jaskrawości, odcienia i nasycenia barwy. Zmiany wartości współrzędnych chromatycznych barwy rosną wraz ze wzrostem temperatury czynnika suszącego.

Dziedzina: nauki rolnicze
Historyczne aspekty wyrażania niepewności pomiaru Historyczne podstawy dotyczące analizy danych pomiarowych pojawiły się już XIX wieku. Ukształtowały się w postaci metody najmniejszych kwadratów, prawa propagacji błędu i centralnego twierdzenia granicznego. Uzupełniały je o wnioskowania dotyczące przestawiania błędu pomiaru w postaci histogramu. Rozwiązania te uzasadniają współczesne podejście w dziedzinie opracowania wyniku pomiaru, opisujące wielkość mierzoną rozkładem prawdopodobieństwa.

Dziedzina: nauki inżynieryjno-techniczne
Charakterystyka i sejsmologiczne metody analizy aktywności sejsmicznej Górnośląskiego Zagłębia Węglowego Obserwacja aktywności sejsmicznej w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym prowadzona jest przez Główny Instytut Górnictwa od lat pięćdziesiątych ubiegłego stulecia. W artykule przedstawiono rys historyczny rozwoju sieci sejsmologicznej oraz charakterystykę sejsmiczności zaistniałej w latach 1993-2012 w oparciu o bank danych o wstrząsach prowadzony w Laboratorium Geofizyki Górniczej w Zakładzie Geologii i Geofizyki. Przedstawiono również opracowane przez zespół specjalistów GIG nowe rozwiązania aparaturowe oraz aktualne sposoby interpretacji wstrząsów górotworu, które prowadzą do znacznie lepszej oceny potencjalnego zagrożenia sejsmicznego. Należą do nich w szczególności analizy sekwencyjne (zmiany w czasie) parametrów źródła i współczynnika b. określenie parametrów mechanizmów ognisk wstrząsów, badanie zmian pola prędkości wyznaczanego metodą tomografii pasywnej oraz wyznaczanie maksymalnych prędkości drgań PPV. Wyniki przeprowadzonych analiz  zachowania się wybranych parametrów sejsmiczności, pozwalają na sformułowanie tezy, że istnieją prekursory wzrostu zagrożenia sejsmicznego, co pozwala z kolei na optymalne zastosowanie optymalnej profilaktyki przeciwtąpaniowej.

Dziedzina: nauki inżynieryjno-techniczne
Wieloprzetwornikowy moduł wagowy do zastosowań w systemach ważenia środków transportu W artykule omówione zostało szerokie zastosowanie modułu wagowego MW-04 firmy „Radwag Wagi Elektroniczne” w systemach (wieloczujnikowych i/ lub wieloplatformowych) ważenia środków transportu. W artykule przedstawiono budowę, zasadę działania oraz możliwości techniczne urządzenia. W dalszej części artykułu podano przykłady zastosowań oraz zalety stosowania modułu wagowego w systemach ważenia środków transportu.

Dziedzina: nauki inżynieryjno-techniczne
Jakość snu i zaburzenia depresyjne u księży Archidiecezji Katowickiej WSTĘP: Przewlekły stres wpływa na jakość snu oraz wywołuje symptomy depresji u osób aktywnych zawodowo. Posługa kapłańska, ze względu na swą specyfikę, może generować przewlekły stres, wpływać na jakość snu i wywoływać depresję. Celem pracy jest analiza obciążeń zawodowych księży katolickich, ocena jakości snu i rozpowszechnienia zaburzeń depresyjnych w tej grupie oraz wyodrębnienie czynników mających wpływ na ich występowanie u duchownych.
MATERIAŁ I METODY: Zbadano 223 księży diecezjalnych i zakonnych Archidiecezji Katowickiej. W badaniu zastosowano autorski, poddany walidacji kwestionariusz, skalę depresji Becka (Beck Depression Inventory – BDI-II) oraz Skalę Jakości Snu (SJS).
WYNIKI: Czynnikami wywołującymi najsilniejszy stres u badanych księży były relacje z przełożonymi (68,2%) oraz zmiana parafii (66,8%). Najczęstszym z subiektywnie odczuwanych przez respondentów negatywnych stanów podczas całej dotychczasowej służby kapłańskiej było przemęczenie (92,4%). W badanej grupie u 20,2% księży występowała pogorszona jakość snu, a zaburzenia depresyjne o różnym stopniu nasilenia wykazano u 27,4% badanych. Wykazano zależność jakości snu oraz depresji od nasilenia stresu związanego ze zmianą parafii, relacjami z przełożonymi, celibatem oraz życiem w pojedynkę.
WNIOSKI: Księża niechętnie poddają się badaniu kwestionariuszowemu dotyczącemu stanu zdrowia psychicznego, jednocześnie stanowią grupę wysokiego ryzyka występowania zaburzeń snu i zaburzeń depresyjnych. Im niższa była jakość snu, tym wyższe wskaźniki zaburzeń depresyjnych. Perfekcjonizm, nadmierne zaangażowanie, poczucie niezrozumienia, potrzeba uznania i wysoka wrażliwość interpersonalna sprzyjały nasileniu symptomów depresji w badanej grupie.

Dziedzina: nauki medyczne i o zdrowiu
Badanie skuteczności ochrony łożysk przed skutkami przepływu prądów łożyskowych z zastosowaniem pierścieni zwierających Przepływ prądów łożyskowych w maszynach elektrycznych jest znanym od lat problemem eksploatacyjnym. Każdy rodzaj maszyn elektrycznych jest narażony na występowanie napięć wałowych i przepływ prądu przez łożyska. Obecnie najczęściej problem taki jest zauważany podczas eksploatacji maszyn indukcyjnych. Dobrym sposobem ochrony łożysk wydaje się być ich zwarcie w taki sposób, aby prąd płynął poza łożyskiem i potencjał wału względem obudowy (najczęściej uziemionej) był bliski zera. W proponowanym artykule autorzy chcieliby przedstawić wyniki oceny skuteczności działania specjalnych pierścieni zwierających, których zadaniem jest właśnie ochrona łożysk przed skutkami przepływu prądu.

Dziedzina: nauki inżynieryjno-techniczne
Antycykliczny bufor kapitałowy w kontekście bazylejskich regulacji bankowych Reformy bankowe Bazylea zawierają regulacje ostrożnościowe, których
głównym zadaniem jest ograniczanie ryzyka podejmowanego przez banki, związanego
z ich działalnością kredytową. Instrumentem makroostrożnościowym, dzięki któremu jest
możliwe złagodzenie cyklicznych wahań poziomu kredytu w gospodarce i ich konsekwencji
dla gospodarki, jest antycykliczny bufor kapitałowy. Celem artykułu jest przedstawienie
antycyklicznego bufora kapitałowego w kontekście reform bankowych Bazylea.
W artykule zweryfikowano hipotezę mówiącą, że antycykliczny bufor kapitałowy jest
istotnym instrumentem zawartym w regulacjach polityki makroostrożnościowej ujętych
w bazylejskich reformach bankowych. W części empirycznej przeprowadzono analizę danych
dla Polski, Unii Europejskiej, strefy euro oraz w wybranych państwach, w Niemczech
i we Włoszech.

Dziedzina: nauki społeczne
Związek aktywności transpozonów line z wybranymi chorobami genetycznymi człowieka Sekwencje LINE należą do grupy ruchomych elementów genetycznych w genomach eukariotycznych. Rozprzestrzeniają się w nich według modelu "kopiuj i wklej" za pośrednictwem RNA i odwrotnej transkryptazy. W genomie ludzkim zlokalizowano ponad 500 tys. kopii tych elementów, niemniej nieliczne z nich zachowują swoją aktywność. Jej konsekwencją jest destabilizacja struktury genomu powodująca m.in. zaburzenia ekspresji genów, alternatywnego splicingu czy aktywację alternatywnych promotorów. Transpozycja LINE to proces aktywny głównie we wczesnych stadiach embriogenezy, natomiast w prawidłowych komórkach somatycznych tłumiona jest za pomocą mechanizmów epigenetycznych. Zmiany w poziomie metylacji DNA tych elementów są jednym z głównych wskaźników ich aktywności wiązanej z licznymi chorobami genetycznymi. Najpełniej opisane zostały zależności między aktywnością LINE a różnymi postaciami nowotworów.

Dziedzina: nauki ścisłe i przyrodnicze
Bohaterki, bojowniczki, przegrane? Hiszpańskie narracje o kobietach zaangażowanych w ruchy lewicowe pierwszej połowy XX wieku Heroines, fighters or losers? Spanish narrations about women left-wing activists  of the first half of the 20th centuryThe Spanish public discussion of the recent years has given rise to new ways of speaking about women in the times of the Second Republic and the Civil War. First, they emphasise the importance of women’s actions and show how women’s public activities change their aspirations, the perception of their own role and their self-esteem. In a word, they change the way they perceive themselves. Second, they show how different gender practices cause differences in the empowerment of male and female citizens, and how they give rise to various types of conflicts and inequalities. Third, they tell the heroic story of the emancipation of women in left-wing movements, which often occurred despite the opposition inside these movements. Fourth, they discover stories of women who worked behind the scenes, but nevertheless contributed to the development of social networks, which made the existence of left-wing organizations possible. All these aspects have been altering the image of the revolution and the history of left-wing movements in general. The narrations in question bring to light previously unnoticed experiences, which might turn out to be interesting in the Polish context. The Spanish scholars showed the clash of women fighting for their emancipation and the dominant left-wing and right-wing gender models. They also investigated how gender roles affected male and female revolutionaries, and how they tried to overcome the patriarchal limitations. Bohaterki, bojowniczki, przegrane? Hiszpańskie narracje o kobietach zaangażowanych w ruchy lewicowe pierwszej połowy XX wiekuHiszpańskie dyskusje ostatnich lat wytworzyły nowe sposoby mówienia o kobietach w II Republice i w czasie wojny domowej. Po pierwsze, podkreślają znaczenie działania kobiet i pokazują, jak aktywność w sferze publicznej zmienia ich aspiracje, rozumienie własnej roli, poczucie wartości, słowem – obraz samych siebie; po drugie, wydobywają niedostrzeganą przez większość lewicowych projektów różnicę między możliwościami upodmiotowienia obywatelki i obywatela z powodu różnicy praktyk dotyczących płci oraz wynikające z tego nierówności i konflikty; po trzecie, opowiadają heroiczną historię emancypacji kobiet wewnątrz ruchów lewicowych, nierzadko wbrew ograniczeniom owych ruchów; po czwarte, sięgają po historie postaci z drugiego planu – kobiet tworzących sieci społeczne, dzięki którym możliwe było działanie lewicowych organizacji. Wszystkie te aspekty zasadniczo zmieniają obraz rewolucji i historii lewicy jako całości. Przedstawione narracje ujawniają tym samym niezauważane dotąd doświadczenia, które mogą okazać się interesujące w polskim kontekście. Hiszpańskie badaczki pokazały zderzenie kobiet walczących o emancypację z modelami płci dominującymi na prawicy i w ruchach lewicowych, uwikłanie rewolucjonistów i rewolucjonistek we wzory gender, wreszcie próby i strategie przezwyciężania patriarchalnych ograniczeń.

Dziedzina: nauki humanistyczne