PL-MTEB/plsc-clustering-p2p huggingface dataset:
„Nie starczy ust do wymówienia przelotnych imion twoich, wodo” — nazwy własne w twórczości Wisławy Szymborskiej Utwory Wisławy Szymborskiej doczekały się wielu opracowań, zwłaszcza literaturoznawczych. Badacze (np. S. Balbus, E. Balcerzan, A. Legeżyńska) szczegółowo omówili najważniejsze tematy tej poezji oraz cechy jej poetyki. Zwracali też uwagę na  zabiegi stylistyczne  oraz stosowane przez poetkę gry językowe. Jednak w niewielkim stopniu interesowała ich warstwa onimiczna wierszy. Tymczasem poezja Szymborskiej jest źródłem bogatego zbioru nazw własnych, występujących samodzielnie lub stanowiących człony metafor i porównań. Są to zarówno antroponimy, jak i nazwy miejscowe, hydronimy oraz ideonimy. W dorobku poetki są też utwory pozbawione nazw własnych, co także jest sygnałem funkcji tekstowych (np. przemilczenia, przemijania, niepewności). Przeprowadzone analizy (np. wiersza „Portret kobiecy”) pokazują, jak objęcie obserwacją nazw własnych wpływa na wzbogacenie interpretacyjnych wniosków.

Dziedzina: językoznawstwo
System pomiaru efektywności a efektywność rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw W artykule skoncentrowano uwagę na problematyce zastosowania systemów pomiaru efektywności w małych i średnich przedsiębiorstwach w powiązaniu z ich efektywnością. Najpierw scharakteryzowano sektor małych i średnich przedsiębiorstw (MSP) w Polsce, a następnie zaprezentowano wyniki badań empirycznych, dotyczących relacji pomiędzy systemami pomiaru efektywności a efektywnością rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw.

Dziedzina: nauki o zarządzaniu i jakości
Formy osuwiskowe w Górach Kamiennych (Sudety Środkowe) : kryteria identyfikacji i oceny zagrożeń W Górach Kamiennych (Sudety Środkowe) powszechnie występują formy rzeźby związane z osuwiskami, które powstały w okresie przedhistorycznym. Zostały one rozpoznane na podstawie terenowego kartowania geomorfologicznego, wspomaganego interpretacją cyfrowego modelu wysokości zbudowanego z wysokorozdzielczych danych LiDAR, i dokumentują różne rodzaje przemieszczeń: translacyjne, rotacyjne, spływanie materiału, rozciąganie, a lokalnie również obrywy. Badania stopnia rozwoju gleb wskazują, że obok osuwisk starych, stabilnych w holocenie występują formy młode, które powstały lub były reaktywowane w holocenie. Na holoceńską aktywność wskazują także nieliczne daty radiowęglowe. Deformacje przyrostów rocznych drzew porastających osuwiska stwierdzone w trakcie badań dendrochronologicznych pozwalają wnioskować o utrzymującej się niestabilności niektórych form i powolnym ruchu. Ogólnie zagrożenia związane z osuwiskami w Górach Kamiennych w obecnych warunkach środowiskowych i przy obecnym stanie zagospodarowania można uznać za niewielkie, nieznana jest jednak możliwa reakcja osuwisk na postępujące zmiany klimatu i ewentualne zmiany użytkowania ziemi. Artykuł ma głównie charakter przeglądowy i zawiera podsumowanie wcześniej prowadzonych badań i ich opublikowanych rezultatów.

Dziedzina: nauki o ziemi i środowisku
Przywrócenie rzeki miastu w kontekście rewitalizaji miast poprzemysłowych - wybrane przykłady Autorka podejmuje temat aktualnego kierunku rozwoju miast poprzemysłowych w Europie,
w którym elementy wodne o rodowodzie przemysłowym odgrywają znaczącą rolę. Na
przykładzie wybranych „miast – analogii” przedstawia kontrast zestawianych ze sobą
europejskich miast poprzemysłowych z polskimi realiami poprzemysłowych przestrzeni
śródmiejskich, a także wartość i potencjał ukryty w zdegradowanych poprzemysłowych
sieciach wodnych, w tkance śródmieść postindustrialnych miast.

Dziedzina: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Konwerter TBA20-IŁ do siłowni telekomunikacyjnej Zaprezentowano konwerter TBA20-IŁ opracowany w Instytucie Łączności. Jest to urządzenie, które umożliwia automatyczne okresowe kontrolne rozładowywanie i ładowanie akumulatorów zarówno ołowiowych, jak i kadmowo-niklowych zainstalowanych w siłowniach telekomunikacyjnych prądu stałego.

Dziedzina: informatyka techniczna i telekomunikacja
Design Thinking – metodyka rozwiązywania problemów Uniwersytety XXI wieku, chcąc konkurować na światowym rynku o studentów, naukowców i granty, muszą wytworzyć odpowiednią kulturę sprzyjającą budowaniu interdyscyplinarnych zespołów, współpracy z przemysłem i znajdywaniu innowacyjnych rozwiązań. Metodyka Design Thinking w połączeniu z odpowiednią przestrzenią kreatywną funkcjonującą na terenie uniwersytetu może stać się początkiem zmian prowadzących do podniesienia wartości uniwersytetu.

Dziedzina: inżynieria mechaniczna
Wpływ wybranych parametrów eksploatacyjnych pojazdu na wyniki pomiaru sił hamowania na kołach w warunkach stacji kontroli pojazdów W artykule przedstawiono wyniki badań, których celem była ocena wpływu wybranych czynników eksploatacyjnych pojazdów samochodowych na zarejestrowane wartości sił hamowania według metod stosowanych w stacjach kontroli pojazdów. Na podstawie analizy zagadnienia opracowano i przeprowadzono plan badań sił hamowania dla różnych wartości ciśnienia w ogumieniu i obciążenia pojazdu. Uzyskane wyniki przeprowadzonych badań potwierdzają, że zarówno dodatkowe obciążenie jak i ciśnienie odbiegające od nominalnego mają wpływ na zmierzone siły hamowania.

Dziedzina: automatyka, elektronika i elektrotechnika
Zastosowanie trójwymiarowej wizualizacji podczas chirurgii przedniego odcinka oka Technika heads-up surgery staje się coraz bardziej powszechna i akceptowana. Pozwala ona wyeliminować ograniczenia narzucane przez stosowanie standardowego mikroskopu operacyjnego oraz minimalizuje zmęczenie, gdyż umożliwia operowanie w znacznie bardziej naturalnej i fizjologicznej pozycji ciała. Jednocześnie zaś nie wpływa negatywnie na jakość obrazu ani na technikę operacyjną. Znajduje coraz szersze zastosowanie nie tylko w chirurgii siatkówki i ciała szklistego, ale również przedniego odcinka oka. Wstępne obserwacje wyników chirurgicznego leczenia: zaćmy, stanów pourazowych, zeza oraz keratopatii pęcherzowej, z zastosowaniem techniki trójwymiarowej wizualizacji potwierdzają, że profil bezpieczeństwa zabiegu jest porównywalny z metodami konwencjonalnymi. Obrazowanie 3D wyróżnia się zaś walorami edukacyjnymi oraz możliwością wykonania zabiegu w trybie light-out surgery.

Dziedzina: nauki medyczne
Pionowy schemat doświadczeń. Relacje podróżnicze himalaistów (Jerzy Kukuczka, Adam Bielecki) Artykuł dotyczy problematyki narracji podróżniczej w tekstach himalaistów. Autor rozważa kwestię nowoczesnej proweniencji dyskursu wspinaczy wysokogórskich na przykładzie dwóch książek: Jerzego Kukuczki i Adama Bieleckiego. Wskazuje na kluczowe cechy narracji himalaistów: doświadczenie przestrzeni i ruch pionowy jako wyzwanie stylistyczno-narracyjne, związek pamięci, autentyzmu i autobiografii, a także zagadnienie tekstowego utrwalania doświadczenia jako ekwiwalentu praktyki wspinaczki.

Dziedzina: literaturoznawstwo
Wykorzystanie modeli ontologicznych na potrzeby budowy wspólnego obrazu pola walki Fuzja danych i jej zastosowanie do konstrukcji wspólnego obrazu operacyjnego była traktowana jako poboczny element wykorzystywany w procedurach decyzyjnych. Praca ta prezentuje metodę integracji odrębnych obszarów danych pochodzących z pola walki z wykorzystaniem ontologii, mechanizmów wnioskujących. Opisywane podejście pozwala na organizację i filtrowanie danych bazujących na modelu semantycznym z wykorzystaniem predefiniowanych mechanizmów dedykowanych różnym poziomom dowodzenia oraz typom operacji. Połączenie reprezentacji semantycznej danych, mechanizmów języka zapytań SPARQL oraz środowiska GIS, pozwoliły na wytworzenie rozszerzalnych mechanizmów prezentacji informacji pola walki budujących jednolity obraz operacyjny pola walki (ang. Common Operational Picture). Publikowane w pracy wyniki uwzględniają analizę wojskowych standardów reprezentacji danych wykorzystywanych w badaniach. Bazując na przeglądzie dostępnych narzędzi i metod dedykowanych tej dziedzinie zaproponowana została bazowa ontologia wykorzystana do reprezentacji aktualnego scenariusza przestrzeni walki, wypełniona danymi geograficznymi oraz danymi dla algorytmów wspomagania dowodzenia. Artykuł zawiera opis wytworzonego podsystemu GIS wykorzystującego mechanizmy semantyczne wykorzystujące zewnętrzne heterogeniczne źródła Zautomatyzowanych Systemów Dowodzenia.

Dziedzina: informatyka techniczna i telekomunikacja
Analiza wpływu czasu i sposobu eksploatacji kolektorów kanalizacji grawitacyjnej na prędkość przepływu ścieków Podczas projektowania sieci kanalizacji grawitacyjnej założenie stałego spadku dna odcinka kanału, podobnie jak niezmiennego pola przekroju oraz chropowatości, jest bliskie rzeczywistości. Spełnienie tych założeń zależy od jakości przewodów kanalizacyjnych oraz precyzji wykonania kanałów. Wszystkie wyżej wymienione elementy mają znaczący wpływ na średnie prędkości przepływu ścieków w kanalizacji grawitacyjnej i dobierane są w taki sposób, aby zapewnić hydrauliczne samooczyszczanie kanału z gromadzących się na dnie osadów. Przeprowadzone badania pokazują rzeczywistą prędkość średnią przepływu ścieków po wieloletniej eksploatacji w wybranych przewodach kanalizacyjnych. Zaprezentowano wyniki badań przeprowadzonych w 2009 r. w kolektorach kanalizacji sanitarnej miasta Chełm oraz porównano je z wartościami pomiarów wykonanych w roku 2008. W celu uwierzytelnienia otrzymanych wyników badania przeprowadzono dwoma niezależnymi metodami - metodą pływakową i dynamometryczną. Wykazano, iż wyznaczone prędkości przepływu ścieków w wybranych przewodach grawitacyjnej kanalizacji sanitarnej w Chełmie nie zapewniają ciągłego samooczyszczania z osadów ściekowych, pomimo że badane kanały zostały ułożone zgodnie z wytycznymi projektowania sieci kanalizacyjnej. W związku z powyższym kanał ulega zamuleniu, a zalegający osad niekorzystnie wpływa na warunki hydrauliczne w przewodzie, na co jednoznacznie wskazują powtarzane w ciągu ostatniego roku badania.

Dziedzina: nauki o ziemi i środowisku
Proces składania RNA jako cel oddziaływania terapeutycznego Powstająca w wyniku transkrypcji genu cząsteczka pre-mRNA zawiera odcinki kodujące (eksony) poprzedzielane odcinkami niekodującymi (intronami). Pierwotny transkrypt wymaga obróbki, która polega między innymi na wycinaniu intronów i łączeniu eksonów. Proces ten nazywany jest składaniem RNA. W przypadku niemal wszystkich transkryptów, składanie pre-mRNA przebiega w komórkach alternatywnymi drogami, na przykład prowadząc do wykluczenia jednego z eksonów z ostatecznego transkryptu, lub włączenia jednego z intronów. Proces składania RNA przeprowadzany jest przez skomplikowaną maszynerię złożoną z małych cząsteczek RNA i białek, i podlega precyzyjnej regulacji. Wiele chorób związanych jest z nieprawidłowościami alternatywnego składania RNA, a modulacja tego procesu może być wykorzystana terapeutycznie, między innymi w leczeniu rdzeniowego zaniku mięśni (SMA, ang. spinal muscular atrophy) czy dystrofii mięśniowej Duchenne’a (DMD). Celem artykułu jest przedstawienie wiedzy na temat farmakologicznych możliwości wpływania na proces składania RNA. Nacisk położono na scharakteryzowanie tych terapeutyków, które zostały już zarejestrowane do użytku klinicznego, lub które są w trakcie zaawansowanych badań klinicznych. Zaprezentowano budowę chemiczną i mechanizm działania oligonukleotydowych przełączników składania RNA. Nusinersen stymuluje włączanie eksonu 7 w trakcie składania SMN2 i jest wykorzystywany w leczeniu SMA. Eteplirsen, który stymuluje pomijanie eksonu 51 w trakcie składania zmutowanych wariantów DMD, został warunkowo dopuszczony do leczenia DMD w USA. Opisano także drobnocząsteczkowe modulatory alternatywnego składnia RNA, np. branaplam. Dynamiczny rozwój tego obszaru badań stwarza szansę na wprowadzone w najbliższej przyszłości do lecznictwa kolejnych leków, których mechanizm działania oparty będzie na modulacji alternatywnego składania RNA.

Dziedzina: nauki farmaceutyczne
O potrzebie opracowania i koncepcji Systemu prawa rolnego Celem rozważań jest wykazanie, że opracowanie Systemu prawa rolnego jest pożądane (potrzebne i użyteczne), a zarazem możliwe, oraz sformułowanie propozycji do dyskusji dotyczących koncepcji tego dzieła. Według autora warto wrócić do idei A. Stelmachowskiego sprzed ponad trzydziestu pięciu lat i przygotować takie opracowanie. Przemawia za tym wiele względów omówionych w artykule, a umożliwiają to zarówno uwarunkowania obiektywne, jak i subiektywne. Realizacja tak poważnego dzieła na pewno nie będzie łatwa, ale agraryści mają duże doświadczenie we wspólnej pracy nad różnymi przedsięwzięciami naukowymi, a także dostęp do opracowań zagranicznych, które mogą być wykorzystane jako wzór. Gdyby takie prace zostałyby teraz podjęte, to na przełomie lat 2022/2023 gotowy materiał zostałby złożony w wydawnictwie.

Dziedzina: nauki prawne
Samoistne porażenie nerwu twarzowego w ciąży - fakty i mity Idiopatyczne porażenie nerwu twarzowego, zwane również porażeniem Bella, może stanowić dla klinicystów duże wyzwanie, jeżeli z objawami niedowładu mięśni twarzy zgłasza się pacjentka w ciąży. Częstość występowania porażenia Bella u kobiet w ciąży jest prawie trzy razy większa, niż w odpowiadającej wiekowo grupie kobiet nieciężarnych. Problem stanowi brak wytycznych leczenia samoistnego porażenia nerwu twarzowego w tej grupie chorych. W randomizowanych badaniach, ale bez udziału ciężarnych pacjentek, potwierdzono większą skuteczność w powrocie funkcji nerwu po wcześnie włączonym leczeniu glikokortykosteroidami, w porównaniu z innymi metodami. Dylemat dotyczący terapii potęguje fakt, iż rokowanie co do powrotu funkcji nerwu twarzowego u ciężarnych są znamiennie gorsze niż w pozostałej populacji, a niedowład mięśni twarzy dotyczy przecież młodej kobiety. W artykule na przykładzie chorej konsultowanej w Klinice oraz na podstawie przeglądu aktualnego piśmiennictwa, przedstawione zostały zalecenia postępowania w samoistnym porażeniu nerwu twarzowego u kobiet w ciąży. Przedstawiono korzyści, zalecane preparaty, dawki, niezbędne środki ostrożności i potencjalne skutki uboczne stosowania kortykosteroidów, które jako jedyne mają potwierdzoną skuteczność w leczeniu porażenia Bella u kobiet będących w ciąży.

Dziedzina: nauki medyczne
Ciągłość rozwoju języka polskiego W opisie ewolucji języka podstawowymi kategoriami są: następstwo zdarzeń (czyli dziejów) w czasie i następstwo zdarzeń (czyli zmian) w języku. Obie te kategorie z kolei determinują kategorię ciągłości jako podstawową dla przebiegu przemian ewolucyjnych. Mobilność (moc) języka jest uzależniona od czynników wewnętrznojęzykowych i zewnętrznojęzykowych, których oddziaływanie umożliwia realizację podstawowych funkcji socjolingwistycznych języka w planie systemu i tekstu. Dowodów na ciągłość rozwoju języka dostarczają źródła, a realizuje się ona w formach dyskursu publicznego i przypisanych im rejestrów wypowiedzi oraz w odmianach komunikacyjno-stylowych przekazów. Całość procesów determinujących ciągłość rozwoju języka podporządkowana jest tendencji do jego optymalizacji jako środka porozumiewania się określonej wspólnoty komunikacyjnej.

Dziedzina: językoznawstwo
Urządzenie testujące mechanizmy sprężynowe do napędu rozłączników średnich napięć Integracja zaawansowanych przetworników pomiarowych, technik cyfrowego sterowania napędami oraz metod bezpiecznego programowania pozwala automatyzować nie tylko procesy wytwórcze, lecz także złożone i czasochłonne procedury testowania i badania wyrobów. Przykładem takiej zintegrowanej aplikacji pomiarowej jest opracowane w PIAP urządzenie testujące mechanizmy sprężynowe do napędu rozłączników średnich napięć, które zostało wdrożone w 2009 r. w firmie ABB Oddział w Przasnyszu. Urządzenie zdejmuje charakterystyki momentu obrotowego w funkcji kąta obrotu, przy załączaniu i wyłączaniu mechanizmu sprężynowego. Uzyskano dokładność i wydajność testowania nieosiągalne przy manualnym zdejmowaniu charakterystyk. Wyeliminowano także zagrożenia dla obsługi przy operowaniu mechanizmami sprężynowymi kumulującymi znaczne energie.

Dziedzina: automatyka, elektronika i elektrotechnika
Charakterystyka osadów dennych dwóch zbiorników małej retencji wodnej Analizowano skład chemiczny osadów dennych dwóch zbiorników retencyjnych: w Krempnej
na rzece Wisłoce oraz w Zesławicach na rzece Dłubni. Próby osadów dennych pobrano
w sezonie jesiennym 2005 r. z poziomów: 0–15 cm, 15–25 cm, 25–35 cm, 35–45 cm w zbiorniku
Krempna oraz 0–15 cm, 15–25 cm, 25–35 cm w zbiorniku Zesławice. W składzie granulometrycznym
osadów wykazano przewagę cząstek spławialnych w zbiorniku Krempna oraz pyłowych
w zbiorniku Zesławice. Odczyn osadów był obojętny lub zasadowy, a zawartość materii
organicznej wynosiła od 1,16% do 3,52%. Ogólnie obserwowaną tendencją był wzrost pH i spadek
zawartości materii organicznej wraz z głębokością. Osady zawierały: 0,19-1,52 g N, 0,22-
0,44 g P, 3,16-31,51 g Ca, 1,31–4,58 g Mg, 1,23–5,62 g K i 0,14–0,31 g Na⋅kg-1 s.m. W osadach
stwierdzono niską koncentrację metali ciężkich, jedynie zawartości Cd oraz Zn w warstwie
25–35 cm zbiornika Zesławice były wyższe niż wynosi poziom ich tła geochemicznego. Metale
w osadach wykazały znaczną potencjalną rozpuszczalność, mieszczącą się w zakresie 19–23%
zawartości całkowitej w przypadku Zn, 20-24% Ni, 40-60% Cu, 66-92% Pb, 17–70% Cd w zbiorniku
Krempna oraz 28–58% Zn, 20–25% Ni, 34–57% Cu, 80–87% Pb, 49–89% Cd w zbiorniku
Zesławice.

Dziedzina: nauki biologiczne
Metody polowe oznaczania współczynnika filtracji utworów przypowierzchniowych z uwzględnieniem poprawek metodycznych na tle wstępnych wyników pomiarów stacjonarnych we Wrocławiu Głównym celem przedstawionej pracy jest porównanie metod polowych oznaczania współczynnika filtracji w świetle potencjalnych błędów związanych z przeszacowaniem wartości współczynnika filtracji utworów przypowierzchniowych w strefie saturacji. Są one głównie wynikiem błędnych założeń o przeprowadzeniu pomiarów w warunkach pełnego nasycenia (strefie saturacji). Przedstawiono wyniki oznaczeń zrealizowanych w serii stacjonarnych oznaczeń współczynnika filtracji metodą Porcheta oraz infiltrometru dwupierścieniowego w dłuższym horyzoncie czasowym w wybranych miejscach na obszarze Wrocławia, uwzględniających zmienność sumy opadów, ale i wykształcenie litologiczne gruntów. Wykorzystując powszechnie stosowane metody oraz narzędzia analizy i interpretacji danych, przetestowano schematy postępowania pozwalające ograniczyć błędy estymacji współczynnika filtracji.

Dziedzina: nauki o ziemi i środowisku
Efekty usprawniania pacjentów po endoprotezoplastyce stawu kolanowego w zależności od typu zastosowanego implantu Endoprotezoplastyka jest obecnie podstawową metodą leczenia osób z zaawansowanymi zmianami zwyrodnieniowymi stawu kolanowego. Głównym celem zabiegu jest redukcja dolegliwości bólowych, poprawa zakresu ruchomości oraz przywrócenie stabilności stawu, co ma doprowadzić do polepszenia jakości życia chorych. Celem pracy była ocena efektów usprawniania pacjentów po wszczepieniu jedno- lub wieloosiowej endoprotezy stawu kolanowego. Badaniem objęto grupę 60 osób (45 kobiet i 15 mężczyzn) z zaawansowaną gonartrozą. Średnia wieku wynosiła 66,4 lata. 30 pacjentom wszczepiono jednoosiową endoprotezę SCORPIO CR a pozostałym 30 pacjentom endoprotezę wieloosiową PFC SIGMA. We wszystkich przypadkach zachowano więzadło krzyżowe tylne PCL (ang. Posterior Cruciate Ligament). Program leczenia usprawniającego we wczesnym okresie pooperacyjnym był taki sam u wszystkich chorych. Po około 3 miesiącach od zabiegu pacjenci byli usprawniani na Oddziale Rehabilitacji Narządu Ruchu przez okres 3 tygodni, korzystając z odpowiednio dobranego programu kinezy- i hydroterapii. Oceny zakresu ruchomości stawu kolanowego dokonano przed zabiegiem operacyjnym oraz po zakończeniu rehabilitacji. Wyniki wskazują na poprawę zakresu zgięcia oraz wyprostu operowanego stawu, zarówno u pacjentów z jedno-, jak i wieloosiowym implantem.

Dziedzina: inżynieria biomedyczna
>>Cudownie nieartykułowana mowa dźwięków<<. Muzyczno-literacki motyw lipy w pieśni piątej z „Winterreise” Franza Schuberta i „Der Lindenbaum” Wilhelma Müllera w przekładzie Stanisława Barańczaka W 1827 roku Franz Schubert wydał cykl pieśni Winterreise. Z kolei 167 lat później Stanisław Barańczak opublikował tom Podróż zimowa. Wiersze do muzyki Franza Schuberta. Romantyczna pieśń zapoczątkowana przez austriackiego kompozytora dała nową sposobność do przekazania ekspresji poprzez słowo śpiewane i towarzyszącą muzykę. Artykuł na podstawie Pieśni V, zatytułowanej Der Lindenbaum (Lipa), przedstawia korelacje zachodzące na płaszczyźnie między Schubertem, Wilhelmem Müllerem a Barańczakiem. Jest to jedyny wiersz w cyklu, który Barańczak przełożył z języka niemieckiego. Powstające we wspólnym muzyczno-literackim obszarze sensy autorka lokuje w różnych systemach  znaczeniowych: tekstu literackiego, możliwych sytuacjach intertekstualnych oraz istnienia dzieła literackiego wobec muzyki, i odpowiada na pytanie, jak w tej sytuacji topika drzewa znaczy w wierszu Barańczaka połączonym z muzyką Schuberta.

Dziedzina: literaturoznawstwo
Realizacja jednostki masy W artykule przedstawiono okoliczności, w jakich narodził się pomysł nowej realizacji kilograma poprzez ustaloną międzynarodowo wartość stałej fizycznej Plancka. Wyjaśniono, jak nowa realizacja kilograma będzie przebiegać, a także jak do zaplanowanych zmian w dziedzinie metrologii na świecie przygotowuje się Główny Urząd Miar.

Dziedzina: nauki fizyczne
Pradziejowa kolonizacja małych dolin rzecznych środkowej Polski i jej konsekwencje dla rozwoju rzeźby Praca skupia się na analizie rozwoju den małych dolin rzecznych i ich stoków, w której równolegle uwzględniono zagadnienia prahistorycznego osadnictwa i gospodarki. Zasięg przestrzenny analizy sprowadza się do terenów środkowej Polski, a cezura czasowa zamyka się w młodszej części prahistorii i obejmuje okres od początków epoki brązu po wczesne średniowiecze. W pracy przeprowadzono (1) charakterystykę rzeźby dolin rzecznych Polski środkowej, (2) krótko omówiono rozmieszczenie osad pradziejowych i (3) określono strefy preferowane przez to osadnictwo w stosunku do form rzeźby terenu. Zwrócono uwagę na synchroniczność procesów agradacji den małych dolin rzecznych i procesów stokowych. Jednoczesny rozwój rzeźby den dolinnych i stoków uporządkowano w cztery krótkie fazy, które trwały przeważnie 200–300 lat. Dwie pierwsze przypadają na młodszą część subboreału (SB-2), faza III i krótki epizod pomiędzy fazą III i IV – na starszą część subatlantyku (SA-1), a najistotniejsza i najdłuższa faza IV wystąpiła na początku środkowego subatlantyku (SA-2). Za główny czynnik sterujący rozwojem rzeźby w pradziejach przyjęto antropopresję; fluktuacje klimatu neoholocenu mogły wzmagać skalę przekształceń rzeźby.Praca skupia się na analizie rozwoju den małych dolin rzecznych i ich stoków, w której równolegle uwzględniono zagadnienia prahistorycznego osadnictwa i gospodarki. Zasięg przestrzenny analizy sprowadza się do terenów środkowej Polski, a cezura czasowa zamyka się w młodszej części prahistorii i obejmuje okres od początków epoki brązu po wczesne średniowiecze. W pracy przeprowadzono (1) charakterystykę rzeźby dolin rzecznych Polski środkowej, (2) krótko omówiono rozmieszczenie osad pradziejowych i (3) określono strefy preferowane przez to osadnictwo w stosunku do form rzeźby terenu. Zwrócono uwagę na synchroniczność procesów agradacji den małych dolin rzecznych i procesów stokowych. Jednoczesny rozwój rzeźby den dolinnych i stoków uporządkowano w cztery krótkie fazy, które trwały przeważnie 200–300 lat. Dwie pierwsze przypadają na młodszą część subboreału (SB-2), faza III i krótki epizod pomiędzy fazą III i IV – na starszą część subatlantyku (SA-1), a najistotniejsza i najdłuższa faza IV wystąpiła na początku środkowego subatlantyku (SA-2). Za główny czynnik sterujący rozwojem rzeźby w pradziejach przyjęto antropopresję; fluktuacje klimatu neoholocenu mogły wzmagać skalę przekształceń rzeźby.

Dziedzina: nauki o ziemi i środowisku