PL-MTEB/plsc-clustering-p2p huggingface dataset:
Obowiązki zakonników wobec instytutu Osoby, które podejmują decyzję o życiu radami ewangelicznymi w instytucie zakonnym muszą mieć świadomość zarówno praw, jak i obowiązków, które przyjmują w związku z tym na siebie. W artykule podjęto tematykę obowiązków zakonników wobec instytutu, do którego należą. Dlatego też zostały przeanalizowane takie szczegółowe kwestie, jak: zamieszkanie w domu zakonnym, zachowanie klauzury, zarządzanie dobrami materialnymi, noszenie stroju zakonnego oraz zakaz podejmowania zajęć i obowiązków poza własnym instytutem bez zgody przełożonego. Przeprowadzona analiza poza charakterystyką poszczególnych obowiązków, ukazuje zmiany, jakie zostały wprowadzone przez ustawodawcę w Kodeksie Prawa Kanonicznego z 1983 r.

Dziedzina: prawo kanoniczne
Wyznaczanie kosztów w cyklu życia systemu uzbrojenia i sprzętu wojskowego W artykule przedstawiono charakterystykę poszczególnych etapów życia systemu uzbrojenia i sprzętu wojskowego począwszy od jego wyprodukowania a skończywszy na wycofaniu z użytkowania w tym modernizacji, recyklingu bądź utylizacji. W poszczególnych etapach. przedstawiono metodykę wyznaczania kosztów połączoną z ich zależnościami formalnymi. W zależnościowych formułach uwzględniono powstawanie kosztów stałych i zmiennych, jakie występują w procesie eksploatacji. Szczególną uwagę zwrócono na obniżanie kosztów zmiennych gdyż one zależą od sposobu realizacji procesu eksploatacji i parametrów techniczno-ekonomicznych użytkowanego sprzętu technicznego. Oprócz całokształtu kosztów występujących w procesie eksploatacji analizowano koszty związane z magazynowaniem – tworzeniem zapasów materiałowych, oraz koszty wycofywania z eksploatacji. Z uwagi na złożoność szacowania kosztów systemu uzbrojenia w procesie cyklu życia opracowano wymagania dla modułów systemu informatycznego przeznaczonego do szacowania kosztów całego cyklu życia uzbrojenia i sprzętu wojskowego.

Dziedzina: inżynieria mechaniczna
Koncepcja badań nad relacjami wiążącymi jakość funkcjonowania sieciowych instalacji dystrybucyjnych w miastach z jakością życia mieszkańców na przykładzie systemu wodociągowego W artykule przedstawiono wstępną koncepcję badań nad systemem wspomagania zarządzania siecią wodociągową (dostarczaniem wody mieszkańcom terenów miejskich), zorientowanym na końcowego odbiorcę dostarczanego przez system medium. W części wprowadzającej pokazano uwarunkowania podjęcia zamierzonych badań, odniesione m.in. do wyników wcześniejszych projektów badawczych i wdrożeniowych zorientowanych zwłaszcza na dostarczanie użytkownikom końcowym wody pitnej na terenach zurbanizowanych. W kolejnym, drugim rozdziale artykułu przedstawiono podstawowe uwarunkowania funkcjonowania systemu wspomagania oraz ogólne zamierzenie, zorientowane na stworzenie platformy komunikowania końcowego użytkownika z dostawcą wybranego medium jako aplikacyjnej formy systemu wspomagania. Rozdział trzeci przed-stawia ideę „śladu wodnego” jako możliwej do wykorzystania podstawy metodologicznej, umożliwiającej budowę zbioru sposobów i środków utworzenia, bieżącej obsługi oraz doskonalenia ww. platformy. Zestawienie takie, traktowane jako podstawa realizacji pokazanego wcześniej zamierzenia, jest z kolei punktem wyjścia dla wniosków, podsumowujących treści przedstawione w artykule.

Dziedzina: inżynieria lądowa i transport
To nie moja wina… – obraz oskarżonego usprawiedliwiającego się w tekstach protokołów przesłuchań Celem niniejszej pracy była próba opisania językowych sposobów usprawiedliwiania się oskarżonych;
opis ten stanowi podstawę rekonstrukcji obrazu oskarżonego w tekstach protokołów
przesłuchań. Analizowany materiał językowy pochodzi z akt spraw prowadzonych w Wydziale
II Karnym Sądu Rejonowego w Krośnie. W artykule omówiono teoretyczne zagadnienia istotne
dla językoznawczej analizy materiału – odniesiono się m.in. do problematyki językowego i tekstowego
obrazu świata oraz pojęcia tekstu. Z analizy wynika, że sposoby usprawiedliwienia się
w tekstach protokołów przesłuchań są zróżnicowane: oskarżeni wymieniają prowokację, wpływ
osób trzecich i kolegów współsprawców, zdarzenia i okoliczności zewnętrzne, na które nie mają
wpływu, pragnienie zemsty, szczególną sytuację rodzinną czy niewiedzę o przestępczym charakterze
czynu, jak również fakt, że ich czyn nie wywarł negatywnych skutków oraz że zdarzył się
im po raz pierwszy. Szukają więc winy w okolicznościach zewnętrznych, poza sobą, co tworzy
ich obraz jako osób biernych i niesamodzielnych.

Dziedzina: językoznawstwo
Ergonomiczna ocena warunków pracy na stanowiskach pakowania mleka Produkcja mleka jest ważną gałęzią gospodarki w Polsce. Rynek ten nieustannie się rozwija, dlatego też istotne jest powiększanie i rozbudowa linii technologicznych w zakładach mleczarskich. Szybki rozwój wiąże się również ze zmianami na stanowiskach pracy w mleczarniach. W artykule przedstawiono wyniki oceny warunków pracy na stanowiskach pakowania mleka w woreczki foliowe oraz w kartony. Analizy ergonomicznej dokonano na podstawie oceny obciążenia fizycznego pracowników, obciążenia psychicznego ora pomiarów wybranych fizycznych czynników materialnego środowiska pracy. Praca w mleczarni w sektorze pakowania mleka odbywa się w systemie dwuzmianowym.

Dziedzina: rolnictwo i ogrodnictwo
Analiza symulacyjna układów anten MIMO w systemach łączności ruchomej trzeciej generacji Systemy trzeciej generacji stanowią kolejny etap ewolucji łączności ruchomej, przed którą stawia się coraz większe wymagania dotyczące szybkości transmisji, zasięgu oraz jakości świadczonych usług. Aby sprostać tym wymaganiom, w systemach trzeciej generacji wykorzystane zostaną najnowocześniejsze techniki transmisji danych. Najbardziej obiecującym rozwiązaniem są układy wieloantenowe MIMO, opisane w niniejszym artykule. W artykule przedstawiono porównanie wyników analizy symulacyjnej systemów 3G z układami MIMO dla kanału Rayleigh z zaczerpniętymi z literatury wynikami badań eksperymentalnych. Praca prezentuje możliwość zwiększenia szybkości transmisji w systemach trzeciej generacji na drodze poprawy współczynnika wykorzystania pasma.

Dziedzina: informatyka techniczna i telekomunikacja
Podmiotowość i wspólnotowość w amerykańskiej koncepcji settlement i polskich programach integracji migrantów w społecznościach lokalnych Współczesne dyskusje o problemach państw europejskich przyjmujących rzesze migrantów stanowią wiodące wątki namysłu nad humanitarnymi rozwiązaniami problemu masowego napływu obywateli różnych narodowości i kultur do Europy, a także współczesnego rozumienia idei wielokulturowości, tolerancji oraz przestrzegania praw człowieka. Celem artykułu jest ukazanie pomijanego dotąd wątku obywatelskiego działania w społecznościach lokalnych na rzecz integracji i inkluzji migrantów i azylantów. Przykład XIX projektu Hull House z Chicago (USA) ukazuje, jak próbowano ten problem rozwiązywać lokalnymi siłami społecznymi w czasach, gdy migrantami byli Europejczycy. Autorki zadają w tym kontekście pytanie, czy i w jakim stopniu w czasach współczesnych rola obywateli jest i powinna być bardziej znacząca w debatach polityki społecznej i międzynarodowych dyskusjach międzypaństwowych. Ukazują szereg współczesnych inicjatyw lokalnych, będących odpowiedzią zwykłych mieszkańców na to, jak widzą możliwości i realizacje działań przyjmujących i włączających nowych przybyszów do społeczeństwa.

Dziedzina: nauki socjologiczne
Miejsce angiografii fluoresceinowej wśród współczesnych badań obrazowych w okulistyce – część II Angiografia fluoresceinowa siatkówki jest jednym z najstarszych badań obrazowych w okulistyce. Wraz z wprowadzeniem optycznej koherentnej tomografii do codziennej praktyki klinicznej zmieniły się również wskazania do wykonywania angiografii fluoresceinowej. W prezentowanej pracy omówiono współczesne zastosowania angiografii fluoresceinowej w diagnostyce schorzeń siatkówki oraz wymieniono główne wskazania do jej wykonania. Badanie to porównywane jest z optyczną koherentną tomografią oraz angiografią OCT. Autor wskazuje również główne kierunki rozwoju techniki angiograficznej.

Dziedzina: nauki medyczne
Kryteria kształtowania polityki telekomunikacyjnej państwa Omówiono zasady i kryteria, które nadają kształt polityce telekomunikacyjnej państw członkowskich Unii Europejskiej na obecnym etapie. W rozważaniach poruszono historyczne uwarunkowania tej polityki, zwracając uwagę na politykę monopolu państwowego w telekomunikacji publicznej oraz politykę telekomunikacji urynkowionej. Przedstawiono sześć kryteriów wyznaczających politykę UE wobec sektora komunikacji elektronicznej oraz rolę i zadania państwa w ramach polityki liberalizacji i konkurencji w tym sektorze.

Dziedzina: informatyka techniczna i telekomunikacja
Badanie nasycania płyty pilśniowej roztworami środków pianotwórczych jako propozycja metody badania zdolności zwilżających Brak znormalizowanych metod badawczych, dotyczących stosowanych w pożarnictwie środków zwilżających, skłania do podejmowania badań związanych z oceną zdolności zwilżających wodnych roztworów koncentratów pożarniczych. W artykule zaproponowano metodę badawczą, będąca alternatywą dla stosowanych do tej pory metod, dającą możliwość oceny wpływu dodatków do wody na zdolności zwilżające uzyskanych roztworów. W szerokim zakresie stężeń zbadano dynamiczne napięcie powierzchniowe używanych koncentratów środków pianotwórczych różnych typów, zwilżaczy pożarniczych oraz surfaktantu wzorcowego. W prostych, łatwo odtwarzalnych warunkach pomiarowych, nasycano próbki płyty pilśniowej o wymiarach 2,5 cm × 8 cm × 0,5 cm roztworami badanych środków. Miarą zdolności zwilżającej był przyrost masy płytki po określonym czasie nasycania. Wyniki przedstawiono w formie wykresów, obrazujących izotermy dynamicznego napięcia powierzchniowego oraz zależność zdolności zwilżających od stężenia roztworu. Dokonano analizy porównawczej zdolności zwilżających badanych koncentratów pożarniczych.

Dziedzina: nauki o bezpieczeństwie
Samoaktualizacja jako istotny wymiar kompetencji zawodowych pedagoga specjalnego Jednym z ważniejszych elementów kompetencji zawodowych pedagoga jest zdolność do samoaktualizacji. W artykule scharakteryzowano proces samoaktualizacji jako solidny fundament wysokiej jakości pracy pedagoga specjalnego. Samoaktualizacja jest najwyższą potrzebą w hierarchii Maslowa i jako taka może być realizowana w codziennej pracy pedagogicznej. Samoaktualizującą się osobę charakteryzuje kilka cech, takich jak akceptacja siebie i innych, stawianie na rzeczywistość, wewnątrzsterowność, otwartość na kontakt emocjonalny, twórczość i inne wymienione i opisane w artykule. Na podstawie tych cech oraz literatury pedeutologicznej skonstruowano profil samoaktualizującego się pedagoga specjalnego. Empiryczna część artykułu przedstawia porównanie poziomu samoaktualizacji mierzonego przy pomocy Skali Aktualizacji Siebie T. Witkowskiego między grupami nauczycieli szkół specjalnych i szkół masowych. Rezultaty pokazały, że różnice między badanymi grupami w zakresie wyników globalnych nie były istotne statystycznie.

Dziedzina: pedagogika
Prawno-procesowe ograniczenia w gromadzeniu dowodów w sprawach o nieważność małżeństwa Artykuł dotyczy etapu dowodowego w sprawach o nieważność małżeństwa. Przepisy odnoszące się do tego etapu procesowego, nie ograniczają się jedynie do wymienienia i zdefiniowania możliwych w procesaie kanonicznym środków dowodowych. W zdecydowanej większości są to normy, które należy zachować przy zbieraniu dowodów. Wśród tych norm należy wskazać wprost te, które można określić jako prawno-procesowe ograniczenia w gromadzeniu dowodów. Pierwszy rodzaj ograniczeń stanowią zakazy dowodowe, które zabraniają dostarczania i przyjmowania określonych dowodów. Wśród nich są: zakaz dotyczący dowodów niegodziwych oraz zakaz składania przez niektóre osoby zeznań w charakterze świadka (np. spowiednik, strona lub sędzia w danej sprawie). Kolejną grupę stanowią ograniczenia zbliżone do zakazów, ale nie mają one charakteru absolutnego, ponieważ w określonych okolicznościach mogą być uchylone przez sędziego. Do nich można zaliczyć dopuszczenie dowodów utajnionych oraz zeznań osoby małoletniej poniżej czternastego roku życia lub upośledzonej umysłowo. Ważna grupa ograniczeń wynika z praw osobowych. Według tych norm nie można zobowiązać do złożenia zeznań osób objętych tajemnicą urzędową lub zawodową oraz obawiających się naruszenia ich dóbr osobistych. Należy wskazać również na wymogi merytoryczne i formalne przedkładanych dowodów. Wiele ograniczeń przy gromadzeniu dowodów będzie dotyczyło przestrzegania procedury sądowej. Do ograniczeń proceduralnych należy zaliczyć przestrzeganie terminów składania dowodów oraz miejsca i sposobu ich przeprowadzenia.

Dziedzina: prawo kanoniczne
Numeryczne modelowanie mostków cieplnych a projektowe zapotrzebowanie na ciepło w lokalu mieszkalnym Przedstawiono obliczenia projektowego obciążenia cieplnego w lokalu mieszkalnym w budynku wielorodzinnym w trzech wariantach: z uwzględnieniem przybliżonych wartości współczynników przenikania ciepła liniowych mostków cieplnych wg PN-EN ISO 14683:2008, z uwzględnieniem wartości z katalogu mostków cieplnych oraz przy wykorzystaniu obliczeń numerycznych wykonanych przy użyciu autorskiego programu komputerowego, bazującego na algorytmie metody elementów brzegowych (MEB). Określono wpływ poszczególnych metod na całkowite projektowe straty ciepła w lokalu mieszkalnym.

Dziedzina: informatyka
Rozwój zrównoważony w hotelarstwie – między teorią a praktyką w Polsce Celem autorki artykułu jest analiza stanu obecnego, możliwości i barier w implementacji koncepcji zrównoważonego rozwoju do praktyki hotelarstwa w Polsce. W artykule zaprezentowano to zagadnienie w oparciu o zarys kształtowania się oraz wdrażania koncepcji rozwoju zrównoważonego w odniesieniu do hoteli. Ukazano przykłady dobrych praktyk w zakresie wprowadzanie omawianych zasad, a następnie uwypuklono problemy związane z realizacją tej koncepcji w praktyce.

Dziedzina: nauki socjologiczne
Źródła do zawartości bibliotek z ziem wschodnich Rzeczypospolitej od XVI wieku do 1939 roku – biblioteki rodowe: stan, wybrane problemy dokumentacji i perspektywy poszukiwań W tekście autorka omawia aktualny stan i problemy dokumentacji źródeł do zawartości bibliotek z ziem wschodnich Rzeczypospolitej w okresie od XVI w. do 1939 r. Przedstawia luki w opracowaniach oraz wskazuje na istotne perspektywy badawcze. Punkt wyjścia rozważań stanowi najnowszy (2015) spis Inwentarze i katalogi bibliotek z ziem wschodnich Rzeczypospolitej od XVI wieku do 1939 roku, który jest rezultatem ponad trzydziestoletnich poszukiwań autorki. Publikacja ta, to rozszerzona i znacznie wzbogacona wersja czterech spisów wcześniejszych (1996-2006) wydana z nadtytułem Cathalogus cathalogorum – informator o zachowanych źródłach historycznych związanych z polskim dziedzictwem kulturowym na Kresach Wschodnich. Zebrane inwentarze i katalogi, rejestry, spisy i wykazy potwierdzają tworzenie bibliotek instytucjonalnych i księgozbiorów prywatnych wszędzie tam, gdzie żyli i pracowali Polacy, przy czym artykuł poświęcony jest głównie bibliotekom rodowym. Informacje te nie są jednak kompletne, choćby z tego powodu, że autorka nie miała możliwości spenetrowania wszystkich zagranicznych placówek – np. w Moskwie i Sankt Petersburgu. Stąd prace nad omawianymi źródłami ciągle trwają, a ich efektem powinny być nowe publikacje.

Dziedzina: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Stężenie i ładunek magnezu oraz wapnia w odciekach drenarskich W pracy przedstawiono wyniki badań zawartości magnezu i wapnia w odciekach drenarskich. Stężenie magnezu zmienia się w niewielkich granicach, natomiast wapnia wykazuje znaczne zróżnicowanie, nawet wartości średnie dla poszczególnych obiektów różnią się 2-3-krotnie. Wraz z odciekami drenarskich z gleby odpływa od 10,7 do 34,4 kg Mg·ha-1-rok-1 oraz od 47,1 do 192,1 kg Ca·ha-1-rok-1, a o wielkości strat tych makroelementów w głównej mierze decyduje ilość wody odprowadzanej siecią drenarską. Gleby intensywnie odwadniane są narażone na duże straty magnezu i wapnia, w związku z tym wymagają wyższego nawożenia tymi składnikami.

Dziedzina: nauki biologiczne
Wybiórczość siedliskowa orzechówki Nucifraga caryocatactes w okresie lęgowym na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej Orzechówka Nucifraga caryocatactes jest gatunkiem borealnym o wyspowym rozmieszczeniu w Polsce, a dane na temat jej biologii i ekologii z tego obszaru są nieliczne. Celem niniejszych
badań było określenie wybiórczości siedliskowej orzechówki w okresie lęgowym w izolowanej populacji na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej. W latach 2000–2004 stwierdzono występowanie
gatunku w 20 rewirach. Wszystkie rewiry/gniazda były zlokalizowane w lasach iglastych zdominowanych przez sosnę zwyczajną Pinus sylvestris, której udział w drzewostanie był nie mniejszy niż
90%. Ptaki gnieździły się w monokulturach sosnowych, których średni wiek wynosił 34 lata. Ubywanie preferowanych przez orzechówki drzewostanów w młodszych klasach wieku w wyniku ich
naturalnego starzenia się, może w przyszłości wpływać ograniczająco na populację orzechówki na
Jurze. Kontrole stanowisk lęgowych orzechówki przeprowadzone w latach 2014–2016 wykazały, że
tylko cztery spośród 20 stanowisk (20%) znanych z lat 2000–2004 pozostało nadal zajęte.

Dziedzina: nauki biologiczne
O porównaniu efektów obciążeń mostów drogowych wg PN-85/S-10030 i PN-EN-1991-2 Dokonano przeglądu piśmiennictwa dotyczącego normowania drogowych obciążeń mostowych w kontekście wprowadzania i obowiązywania PN-EN 1991-2. Dokonano porównania zgrubnego i uściślonego efektów w stanach granicznych. Wykazano, że klasa obciążeń A w ULS jest równorzędna LM1, α = 1,0 w przedziale rozpiętości mostów do 25 m. W stanie SLS odpowiedniość klasy A do LM1, α = 0,8 obejmuje rozpiętości do 20 m.

Dziedzina: inżynieria lądowa i transport
Refleksyjność a tożsamość (Miejsca święte w studenckiej geografii kulturowej – relacja z pewnego projektu) W pracy przedstawione są efekty czytania przestrzeni szczególnie bliskiej studentom studiów licencjackich. Punktem wyjścia są miejsca „czytane” jako znaczące przez wybitnych twórców literatury. Z tymi miejscami uczestnicy projektu zderzają miejsca najbliższe w ich mentalnej mapie emocjonalnej, szukając zawsze podstawy łączącej ich doświadczenie „czytanego” miejsca z doświadczeniem literackiego prawzorca. Efekty studenckich pomysłów są zdumiewające w podkreślaniu rangi, jaką nadaje się przestrzeni traktowanej jako niezwykła dlatego, że została oswojona przez biograficzne doświadczenie.

Dziedzina: literaturoznawstwo
Reakcje utleniania i redukcji w organizmach jako drogi wiązania i pozyskiwania energii Trudności dla ucznia stanowi utożsamianie reakcji redoks przedstawionych
w programie chemii i biologii.
Przedmiotem referatu jest więc analiza głównych szlaków biochemicznych
wiązania i uwalniania energii w organizmach, wykazanie zależności między
potencjałem układów redoks uszeregowanych w łańcuchu oddechowym oksydoreduktaz
i wydzielaną energią w procesie oddychania biologicznego.
Zrozumienie tych zagadnień jest możliwe poprzez wprowadzenie przez chemika
pojęcia potencjału redoks jako siły motorycznej wszelkich procesów utleniania
i redukcji.
Przedstawione zostaną tu również propozycje rozwiązań metodycznych wprowadzenia
tych zagadnień w procesie kształcenia chemicznego na poziomie szkoły
średniej.

Dziedzina: nauki chemiczne
Zarys historii Międzynarodowej Organizacji Metrologii Prawnej Artykuł podsumowuje proces tworzenia struktur organizacyjnych oraz sześćdziesięcioletnią historię Międzynarodowej Organizacji Metrologii Prawnej– OIML (Organisation Internationale de Métrologie Légale), jedynej instytucji międzynarodowej o zasięgu globalnym, działającej w obszarze metrologii prawnej. Autorka opisała kolejne etapy funkcjonowania OIML, osadzając je w realiach geopolitycznych danego okresu. Ponadto w artykule silnie zaakcentowano rolę Polski i Polaków w procesie budowy Organizacji.

Dziedzina: nauki fizyczne
Aktywność i skuteczność władz samorządowych Turku w pozyskiwaniu środków europejskich w latach 2004–2013 Wejście Polski do Unii Europejskiej stworzyło dla samorządu terytorialnego nowe szanse w zakresie kreowania rozwoju społeczno-gospodarczego. Praktycznym tego wyrazem stała się możliwość dofinansowania projektów podejmowanych przez władze gminne, które bez wsparcia ze środków europejskich nie zostałyby zrealizowane. Celem niniejszego artykułu jest identyfikacja aktywności i skuteczności władz samorządowych Turku w pozyskiwaniu środków europejskich w latach 2004–2013. Analiza została przeprowadzona w odniesieniu do przyjętych w pracy czynników rozwoju lokalnego przy uwzględnieniu struktury zadań własnych gmin, co pozwoliło na określenie głównych kierunków udzielonego wsparcia finansowego. Wyniki przeprowadzonego postępowania badawczego wskazują, że aktywność i skuteczność władz Turku w pozyskiwaniu środków europejskich była zróżnicowana w czasie. W odniesieniu do przyjętych w pracy czynników rozwoju lokalnego należy stwierdzić, że działania zostały ukierunkowane przede wszystkim na rynek pracy i strukturę gospodarczą miasta, a w układzie zadań własnych najwięcej środków pozyskano na działania związane z infrastrukturą techniczną i ładem przestrzennym.

Dziedzina: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Powstanie i podziały administracyjne województwa łódzkiego Celem autorki artykułu było przedstawienie genezy i ewolucji województwa łódzkiego, które powstało dopiero w 1919 roku. Założona w XV wieku Łódź była niewielkim, mało znaczącym rolniczym miasteczkiem. Zmieniło się to gwałtownie w XIX w. po powstaniu w mieście potężnego ośrodka przemysłu włókienniczego. Intensywnemu rozwojowi przemysłu i wzrostowi liczby ludności do 315 tys. (1897 r.), nie towarzyszyły ani odpowiedniej rangi usługi, ani funkcja administracyjna. Nowo utworzone w 1919 roku województwo łódzkie wykrojono z sąsiednich województw: warszawskiego, poznańskiego i kieleckiego. W jego skład wchodziło początkowo 13 powiatów, a od 1938 roku jedynie 8. W ciągu stu lat swojego istnienia zmieniało powierzchnię – największą (20,4 tys. km2) miało w roku 1939, najmniejszą (1,5 tys. km2) w latach 1975–1999. Województwo łódzkie obecnie liczy 18,2 tys. km2, podzielone jest na 177 gmin i 21 powiatów oraz 3 powiaty miejskie. Zamieszkuje je 2,5 mln osób. Znajdują się w nim 44 miasta. Wskaźnik urbanizacji osiągnął poziom 64%. W 2017 roku ludność Łodzi zmalała do 690 tys.

Dziedzina: archeologia
Źródła sekularności. Analiza wybranych aspektów sekularyzacji Sekularność jest historycznym produktem nowożytności, który wskazuje na malejącą rolę transcendencji w życiu publicznym i prywatnym oraz zmienia rozumienie natury kluczowych instytucji społecznych: ekonomii, państwa, wiedzy, rodziny, religii. Może przybierać formy neutralnego braku transcendencji (sekularyzacja), może też funkcjonować jak aktywna ideologiczna obecność – ambitny program usuwania wszelkich odniesień do transcendencji w życiu publicznym i prywatnym (sekularyzm). W pierwszym przypadku sekularność  pojawia się jako wynik cywilizacyjnego procesu usuwania, w którym religia znika pod naciskiem nowożytnej technologii, ekspertyzy, ekonomii, nowożytnych orientacji filozoficznych i form ustrojowych. W drugim przybiera postać ofensywnej ideologii, która zakłada konkretny program działań przeciwko religii. Sekularność powstała jako następstwo zmian kulturowych, politycznych i filozoficznych mających na celu wyzwolenie jednostek spod podporządkowania staremu systemowi moralnemu i uczynieniu z nich niezależnych autonomicznych podmiotów żyjących w bezprecedensowych warunkach novus ordo seculorum oraz zwykłego sekularnego czasu.

Dziedzina: nauki o kulturze i religii