PL-MTEB/plsc-clustering-p2p huggingface dataset:
Historia największych odkryć anatomicznych ludzkiego ciała Medycyna XXI wieku jest nauką empiryczną, jedną z najprężniej rozwijających się w każdej swojej dziedzinie. Oparta na 
doświadczeniach i odkryciach, jakie prowadzili uczeni na 
poszczególnych etapach jej bogatej historii, współczesna 
medycyna bazuje na faktach. Wielkim twórcą podstaw medycyny i anatomii człowieka był Hipokrates, który opisał płyny ustrojowe, serce i  inne narządy wewnętrzne. Jeden z najwybitniejszych badaczy anatomii człowieka, rzymski lekarz Galen, opisał dokładnie budowę serca i układu krążenia. Najważniejszą rolę w badaniu serca i układu krążenia odegrał londyński lekarz William Harvey, który wykazał, że serce jako narząd pełni funkcję tłoczącą, a nie – jak wcześniej uznawano – ssącą krew. Równocześnie do podstaw współczesnej kardiologii rozwijały się – już w papirusach egipskich z Kahun i Papirusie Ebersa – badania nad anatomią i fizjologią narządów rodnych, którymi zajmował się również Hipokrates oraz najwybitniejszy położnik starożytnego świata – Soranos z Efezu. Dalsze odkrycia anatomiczne to opisanie roli jajowodów przez Fallopiusa, pęcherzyków Graafa i budowy miednicy kostnej, którą uznano za najważniejszą podczas porodu (William Smellie, Gustaw Michaelis, Theodor  Litzmann).

Dziedzina: nauki medyczne
Znaczenie rozwoju technologii dla konkurencyjności pasażerskiego transportu lotniczego Sektor pasażerskiego transportu lotniczego to jedna z najprężniej rozwijających się gałęzi transportu w ostatnich latach. Z uwagi jednak na wybuch pandemii COVID-19 rozwój ten został zahamowany. Wielu przewoźników zmuszonych zostało do zawieszenia w całości lub części swojej działalności, a co za tym idzie spadły również ich przychody, a sytuacja na rynku została zweryfikowana. Na chwilę obecną obserwujemy stopniowe odrodzenie w tej branży oraz dostosowywanie się linii lotniczych do nowo zaistniałej sytuacji. W celu zaoferowania pasażerom konkurencyjnych cen biletów tanie linie lotnicze zmuszone są do ciągłego poszukiwania możliwości obniżenia kosztów swoich operacji, a przy tym do maksymalizowania wydajności. Prowadzone są inwestycje w nowe technologie, wzrasta zaangażowanie firm w badania nad nowymi rozwiązaniami ograniczającymi zużycie paliwa, co zarazem ociepla ich wizerunek i stawia w pozytywnym świetle pod względem ochrony środowiska. W artykule omówione zostały przykładowe projekty koncernu Airbus mające na celu ograniczenie emisji CO2 oraz alternatywne źródła pozyskiwania energii zasilającej samoloty, a także ich ogromne znaczenie dla konkurencyjności sektora tanich przewoźników pasażerskiego transportu lotniczego.

Dziedzina: nauki o zarządzaniu i jakości
Zastosowanie metody gradientów sprzężonych w algorytmie sterowania optymalnego wysokością lotu czterowirnikowego bezzałogowego statku powietrznego Artykuł przedstawia wyniki przeprowadzonych badań teoretycznych dotyczących zastosowania metody gradientów sprzężonych do rozwiązywania problemu sterowania
optymalnego wysokością lotu czterowirnikowego bezzałogowego statku powietrznego (BSP). Ze względu na różnice w strategii sterowania mające wpływ na postać minimalizowanego funkcjonału jakości, problem rozdzielono na dwa zagadnienia – zmianę wysokości oraz stabilizację wysokości. Przeprowadzone analizy pozwoliły na określenie wpływu zmian postaci funkcjonału jakości, jego parametrów czasowych oraz współczynników wagowych na wyznaczoną
za pomocą metody gradientów sprzężonych optymalną trajektorię stanu i sterowanie czterowirnikowego BSP podczas zmiany wysokości lotu oraz jej stabilizacji.

Dziedzina: inżynieria lądowa i transport
Podmioty zobowiązane do wychowania dziecka według Stefana Kardynała Wyszyńskiego. Wybrane zagadnienia Wychowanie dziecka stanowiło przedmiot licznych wypowiedzi Stefana Kardynała Wyszyńskiego. W związku z tym wyodrębniał trzy zasadnicze społeczności mające nie tylko prawa, ale przede wszystkim określone obowiązki w zakresie wychowania dziecka, tj. rodzinę i państwo – jako społeczności w porządku naturalnym oraz Kościół, czyli społeczność w porządku nadprzyrodzonym. Społeczności te nazywał „władzami wychowawczymi” i podkreślał konieczność ich wzajemnego współdziałania w służbie każdego człowieka.

Dziedzina: prawo kanoniczne
Gospodarka wapniem i magnezem w roslinach pszenicy jarej w warunkach stosowania regulatorow wzrostu i zroznicowanych dawek potasu W doświadczeniu wazonowym badano wpływ regulatorów wzrostu na gospodarkę wapniem i magnezem w warunkach stosowania wzrastającego poziomu nawożenia potasem. Zawartość wapnia w roślinach pszenicy w większym stopniu zależała od regulatorów wzrostu niż od poziomu nawożenia potasem. Regulatory wzrostu w niewielkim stopniu zwiększyły zawartość magnezu w ziarnie, a wyraźnie zmniejszyły jego koncentrację w źdźble i liściach. Nawożenie dawką 0,5 g K pozwoliło uzyskać najwyższą zawartość magnezu we wszystkich organach pszenicy. Fitohormony, zwłaszcza kinetyna, ograniczały akumulację wapnia i magnezu w ziarnie i organach wegetatywnych pszenicy. Kinetyna i auksyna roszerzały stosunek K: (Ca+Mg) w ziarnie pszenicy, a giberelina go zacieśniała. Wzrastające dawki potasu wyraźnie rozszerzyły stosunek K: (Ca+Mg) w źdźble i liściach (flagowym i podflagowym), a w niewielkim stopniu również w ziarnie.

Dziedzina: nauki biologiczne
Zabudowa wysoka a harmonijne kształtowanie krajobrazu miejskiego Ukształtowane historycznie krajobrazy zmieniają się współcześnie często w sposób gwałtowny i, niestety, niekorzystny. Przyczynia się to tego zgodna ze współczesnymi tendencjami, lokalizacja zabudowy wysokiej, także w zwartym historycznym kontekście miejskim. Autorka niniejszego artykułu w swojej pracy naukowej poszukuje technik monitorowania kształtu przestrzeni miasta, ochrony jego istotnych walorów, a także zasad projektowania nowej zabudowy, w tym wysokiej. W artykule przedstawione są analizy kilku szczecińskich lokalizacji obiektów wysokich, które zostały przygotowane za pomocą autorskich metod komputerowych. Pozwalają one na lepsze wpisanie tych budynków w przestrzeń miasta, z poszanowaniem wartości istniejącego kontekstu urbanistycznego.

Dziedzina: geografia społeczno-ekonomiczna i gospodarka przestrzenna
Ukraińskie imiona męskie i ich warianty w polskich zapisach akt miasta Hrubieszowa w I poł. XVII wieku (pogranicze polsko-wschodniosłowiańskie) W artykule przeanalizowano ukraińskie imiona męskie i ich warianty występujące w XVII-wiecznych
zapisach ksiąg sądowych z pogranicza polsko-wschodniosłowiańskiego. Ziemie stanowiące
historyczne pogranicze polsko-wschodniosłowiańskie, w tym ziemia chełmska, były w przeszłości
terenem styku dwóch kręgów kulturowych: wschodniosłowiańskiego z bizantyjską tradycją
chrześcijańską i cyrylickim alfabetem oraz zachodniosłowiańskiego z rzymskokatolicką religią,
łacińskim alfabetem i językiem.
Historyczne imiennictwo starostwa hrubieszowskiego wykazuje silne związki zarówno
z antroponimią polską, jak i wschodniosłowiańską. Współcześnie typowo ukraińskie imiona
są praktycznie nieobecne – wszystkie używane imiona mają hebrajskie, greckie, łacińskie,
skandynawskie, a nawet tureckie pochodzenie i tylko część z nich jest pochodzenia słowiańskiego.
Jednak za ukraińskie należy uznać warianty imion oficjalnych zaadaptowanych do ukraińskiego
systemu imienniczego.

Dziedzina: językoznawstwo
Przekąski a nawyki żywieniowe wśród dzieci w wieku przedszkolnym Celem pracy była analiza nawyków żywieniowych wśród dzieci w wieku
przedszkolnym. Badaniami ankietowymi zostali objęci rodzice dzieci w wieku od 4 do 7 lat,
uczęszczających do przedszkoli na terenie miasta Brzeg. Liczba uczestników badania wynosiła 100 osób. Na podstawie uzyskanych wyników można zauważyć, że czynniki, takie jak
liczba spożywanych między głównymi posiłkami przekąsek oraz wykształcenie rodziców, w
dużym stopniu rzutują na sposób odżywiania się dzieci. Podstawą diety przedszkolaka powinna być prawidłowo zbilansowana dieta, dostarczająca wszystkich niezbędnych składników
odżywczych młodemu organizmowi. Podając dziecku przekąski, warto częściej sięgać po te
wartościowe, takie jak owoc, warzywo, można również wzbogacić je dodatkiem innych zdrowych produktów (na przykład jogurtu naturalnego)

Dziedzina: nauki o zdrowiu
O bibliotekarzach-naukowcach w Bibliotece im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie Tekst w zarysie przybliża sylwetki wybranych bibliotekarek zatrudnionych i pracujących w Bibliotece im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie po II wojnie światowej. Autor skupia się przede wszystkim na czterech wybitnych postaciach: Irenie Harhalowej, Wandzie Szwarcównie, Marii Łuszczyńskiej oraz Irenie Strelnik. Podkreśla ich wielkie zaangażowanie zawodowe, sumienność i pracowitość, które zaowocowały wieloma cennymi artykułami z dziedziny bibliotekoznawstwa, publikowanymi m.in. na łamach „Bibliotekarza Lubelskiego” oraz ciekawymi opracowaniami naukowymi wydawanymi przez Bibliotekę im. H. Łopacińskiego.

Dziedzina: nauki o komunikacji społecznej i mediach
Polska myśl mesjanistyczna w analizach Tadeusza Krońskiego Tadeusz Kroński (1907-1958) – jeden z najbardziej wpływowych przedstawicieli powojennego heglizmu polskiego, uznawany za ojca duchowego warszawskiej szkoły historyków idei, w swoich publikowanych w latach pięćdziesiątych XX wieku historyczno-filozoficznych analizach myśli dziewiętnastowiecznych mesjanistów polskich epoki międzypowstaniowej przedstawia skrajnie negatywny obraz tego nurtu. Kroński nie dostrzega istotnych rysów ciągłości teoretycznej między ulegającą historycznym wpływom romantycznej ideologii mesjanistycznej tradycją dziewiętnastowiecznego heglizmu polskiego (spod znaku Libelta i Cieszkowskiego) a własnym stanowiskiem filozoficznym. Tekst podejmuje próbę weryfikacji krytycznej tych analiz, zbadania genealogii założenia o zasadniczej nieciągłości obu tych historycznych linii rozwoju heglizmu polskiego, a także określenia faktycznego zakresu realizacji formułowanego tu postulatu radykalnego odrzucenia idei mesjanizmu.

Dziedzina: filozofia
Przygotowanie i udział reprezentacji Polski w I Zimowych Igrzyskach Paraolimpijskich - Örnsköldsvik 1976 r. Pierwsze Zimowe Igrzyska Paraolimpijskie obyły się w 1976 roku w szwedzkim mieście Ör-nsköldsvik. Reprezentacja Polski do igrzysk przygotowywała się na zgrupowaniu w Szczyrku w dniach od 5 do 18 lutego. W zgrupowaniu uczestniczyło 10 osób, w tym ośmiu sportowców-inwalidów: Stanisław Bednarz; Ryszard Berdychowski ; Ryszard Sudor; Franciszek Tracz; Tade-usz Zajączkowsk; Tadeusz Chwiejczak; Zdzisław Olszowski; Aleksander Popławski, oraz dwóch trenerów: Jacek Malejka (kierownik zgrupowania) i Jerzy Masłakowski. Reprezentanci Polski podczas Zimowych Igrzysk Paraolimpijskich rywalizowali w konkurencjach zjazdowych (alpej-skich) i biegowych (nordyckich). W konkurencjach zjazdowych spośród zawodników reprezenta-cji Polski najlepszy wynik osiągnął Franciszek Tracz (klasa IVa), który w slalomie specjalnym uplasował się na piątym miejscu. Natomiast w konkurencjach biegowych spośród Polaków najlep-sze wyniki osiągnął startujący w klasie III Tadeusz Chwiejczak.

Dziedzina: nauki o kulturze fizycznej
Obrona przed manipulacją - poszukiwanie psychologicznego „układu odpornościowego” W artykule poruszono problematykę radzenia sobie z manipulacją społeczną, i z takiej perspektywy zarysowano znaczenie czynników dyspozycyjnych i sytuacyjnych jednostki. Czynniki dyspozycyjne, np. inteligencja społeczna, inteligencja emocjonalna, kompetencje społeczne, twórcze myślenie, umożliwiają konstruktywne radzenie sobie w warunkach manipulacji społecznej – warunkach, które zaburzają równowagę psychiczną. Naruszenie podmiotowości w warunkach manipulacji wywołuje stres, poczucie krzywdy, a w konsekwencji utratę godności. Rezultaty przytoczonych w artykule badań ukazują możliwości aktywnego i biernego radzenia sobie z zachowaniami o charakterze manipulacji.

Dziedzina: psychologia
Hybrydalne formy czasownikowe w języku polskim i ukraińskim Hybrydalne formy czasownikowe są aktualnym i niewystarczająco zbadanym przez językoznawców zagadnieniem. W artykule dokonano opisu hybrydalnych form czasownikowych w celu porównania ich w materiale pochodzącym z języka polskiego i ukraińskiego, analizy tych form ze wspólnego punktu widzenia – procesualności. Hybrydalność polega na formowaniu części mowy, które łączą w sobie kategorie charakterystyczne dla różnych (werbalnych i imiennych) klas leksemów, np.: strony, czasu, zwrotności, przypadka oraz liczby. Do takich form zalicza się: rzeczownik odczasownikowy, imiesłów przymiotnikowy, bezosobowe formy na -no, -to oraz bezokolicznik. Zastosowanie metody porównawczej umożliwiło wyodrębnienie wspólnych i odmiennych cech w obu językach oraz scharakteryzowanie stopnia bliskości z czasownikiem czy rzeczownikiem, szczególnie dzięki kategorii zwrotności, chociaż jest to tylko formalna zbieżność z formami zwrotnymi. Wszystkie wyżej wymienione części mowy łączy wspólna kategoria aspektu. Stwierdzono produktywność procesu tworzenia rzeczowników odczasownikowych.

Dziedzina: językoznawstwo
Drzewa w „Listach moralnych" Seneki Filozofa Seneka Młodszy w Listach moralnych jawi się jako filozof stoicki, dając swemu przyjacielowi Lucyliuszowi wiele praktycznych porad. Ilustruje je różnymi przykładami z życia i otaczającego go świata, odwołuje się także do drzew. Mądrość stoicką przyrównuje do lasu lub do owocującego drzewa, las stanowi dla niego pomoc w refleksji nad Bogiem. Filozof objaśnia drzewa jako istnienia mające pierwowzory oraz jako stworzenia cielesne, ale niemające ducha ani rozumu, a zatem i prawdziwego dobra. W niektórych wypowiedziach Seneka krytykuje współczesne mu umiłowanie zbytku – wychwala ludzi złotego wieku, którzy zadowalali się tym, co dawała im natura, mieszkali w drzewach, z drzew robili odzienie. Natomiast drewniane ściany i sufity pokryte marmurem i złotem nie dają ludziom szczęścia. Drzewa pokazują Senece także, ile czasu już przeminęło, a opadające liście przypominają o nieuchronności śmierci. Zajmowanie się rolnictwem może być ważne w starości, dawać przyjemność i być pożytecznym.

Dziedzina: literaturoznawstwo
Analityczno-numeryczne wyznaczanie sił wymaganych do uniesienia głowy niemowlęcia w pozycji supinacyjnej przy podciąganiu za kończyny górne W pracy przedstawiono symulacje sił wymaganych do uniesienia głowy niemowlęcia w pozycji supinacyjnej przy podciąganiu za kończyny górne. Symulację przeprowadzono dla 3-miesięcznego niemowlęcia o sile naturalnego obciążenia 47,1 N. Założono, że kąt nachylenia linii działania siły przy podciąganiu za kończyny górne do poziomu wynosi od 15°−60°, a siły mostkowo-obojczykowo-sutkowej wynosi od 5°−15°. Materiał oparto na literaturze z neonatologii. W pracy zastosowano metodę analityczno-numeryczną i symulację komputerową. Pokazano analityczno-numeryczne modelowanie sił mostkowo-obojczykowo-sutkowej i podciągającej kończyny górne. Dla 3-miesięcznego niemowlęcia o sile naturalnego obciążenia 47,1 N i kąta 5° między linią działania siły mięśni mostkowo-obojczykowo-sutkowych oraz kąta 15° między linią działania siły potrzebnej do uniesienia niemowlęcia za kończyny górne a poziomem, obserwuje się ok. 2,5−2,6 razy większą wartość tych sił w porównaniu z siłą naturalnego obciążenia.

Dziedzina: inżynieria biomedyczna
Ocena kosztów gospodarki skałą płonną w funkcji zmiennego poziomu współczynnika uzysku węgla netto na przykładzie kopalni węgla kamiennego Istotnym aspektem prawidłowo prowadzonego procesu zarządzania w kopalniach jest ocena potencjału złoża, jego optymalnego udostępnienia, zagospodarowania i eksploatacji. W ten zakres zagadnień włączają się niewątpliwie właściwie rozumiane aspekty kosztów urabiania skały płonnej, która towarzyszy procesowi wydobycia kopalin użytecznych. Analizując dane dotyczące gospodarki skałą płonną w górnictwie węgla kamiennego w Polsce można zauważyć, że od roku 2010 ponad 30,0% całości wydobycia stanowią odpady wydobywcze. Na tle statystyki wydobycia węgla od roku 2003 ujawnia się ponadto rosnący trend w tym zakresie. W artykule postawiono tezę, iż urabianie i wydobywanie skały płonnej istotnie i negatywnie wpływa na efektywność prowadzonego wydobycia oraz łączny poziom kosztów w kopalniach węgla kamiennego. Artykuł stanowi próbę weryfikacji i kwantyfikacji realnych kosztów skały płonnej w przygotowanym na potrzeby symulacji modelu ekonomiczno-finansowym przykładowej kopalni węgla kamiennego w całym cyklu życia omawianego projektu. [...]

Dziedzina: inżynieria materiałowa
Zawartosc skladnikow mineralnych w rybach wedzonych Zbadano zawartość makroelementów: wapnia, fosforu, potasu, sodu i magnezu, mikroelementów: miedzi, cynku, żelaza, manganu, chromu, selenu i jodu w następujących rybach wędzonych: szprot, makrela, pikling, łosoś bałtycki i norweski oraz pstrąg. Najwięcej wapnia, fosforu żelaza, cynku, miedzi i manganu zawierały wędzone szproty. Zawartość wapnia w pozostałych gatunkach ryb była znacznie niższa, a zawartość fosforu zbliżona do jego zawartości w szprocie. Selen i fluor stwierdzano na zbliżonym wysokim poziomie we wszystkich badanych rybach, natomiast zawartość jodu była wysoka, choć zróżnicowana. Najwięcej jodu zawierały wędzone łososie i pstrągi, natomiast najmniej pikling, szprot i makrela. Oszacowano udział ryb w zalecanym dziennym spożyciu składników mineralnych w odniesieniu do zalecanego dziennego pobrania.

Dziedzina: nauki o zdrowiu
Analiza korzyści wdrożenia systemu informatycznego klasy ERP w przedsiębiorstwie branży kurierskiej Artykuł koncentruje się na kwestiach dotyczących korzyści wdrożenia systemu informatycznego na przykłądzie branży kurierskiej. Celem niniejszego artykułu jest ukazanie konieczności stosowania rozwiązań informatycznych wspomagających obsługę skomplikowanych usług branży KEP, a także analiza korzyści wynikających z jego zastosowania na przykładzie polskich oddziałów firmy kurierskiej. Z przeprowadzonych badań wynika, że na etapie wprowadzania systemu ERP i jego wdrażania w podmiocie badań sprawdzana była funkcjonalność, jak i błędy kontrolne – 78% respondentów potwierdziło, że czynności te są wykonywane systematycznie w firmie. Wraz ze wdrażaniem systemu ERP starano się jak najbardziej zachować wysoką jakość realizacji działań, zgodnie z normami zarządzania jakością, występowanie tego typu działań potwierdza 59% badanych. Przeważają następujące formy zastosowania ERP: tworzenie statystyk sprzedaży – 35% oraz kalkulowanie cen sprzedaży – 34%. Wprowadzony system ERP jest przydatny według 72% pracowników firmy kurierskiej

Dziedzina: nauki o zarządzaniu i jakości
Analiza numeryczna odciążania pomieszczeń gaszonych gazem Celem pracy jest zaproponowanie modelu dyskretnego wykorzystującego metodę objętości skończonych do wyznaczania oporu przepływu gazu gaśniczego przez przewód wentylacyjny. Wykorzystując opracowany model, wyznaczono przyrost ciśnienia po wyładowaniu w pomieszczeniu odciążanym bezpośrednio na zewnątrz. Zakres pracy stanowi charakterystyka przepływu gazu przez przewody wentylacyjne, wykorzystanie numerycznej mechaniki płynów do stworzenia modelu symulującego wyładowanie i przepływ przez przewody wentylacyjne gazu gaśniczego oraz przeprowadzenie części badawczej porównującej obliczeniowy charakter przepływu z rzeczywistym. W ramach pracy dowiedziono, że wykorzystując model turbulencji LES, można oszacować średnie ciśnienie w pomieszczeniu podczas wyładowania, z dokładnością wystarczającą na początkowym etapie projektowania.

Dziedzina: nauki o bezpieczeństwie
Słowa i obrazy. Próba koncyliacji na przykładzie twórczości Witkacego Artykuł poświęcony jest książce Pawła Polita na temat filozofii i malarstwa Witkacego, badającej oba te obszary jego twórczości w świetle rozwijanej przezeń koncepcji „jedności osobowości”. Zgłębiając teorię Witkacego, zawartą także w jego utworach literackich, Polit konfrontuje ją z filozoficznymi źródłami jego myśli, a także z fenomenologią cielesności Merleau-Ponty’ego oraz refleksją Deleuze’a i Derridy dotyczącą malarstwa – jego cielesnego, haptycznego wymiaru. Pojęcie „jedności osobowości” stanowi zdaniem Polita punkt zwornikowy myśli Witkacego, nadający spójność jego refleksji estetycznej, mimo jej czasowych zmian. Pojęcie to, poddane odpowiedniej interpretacji, powiązane z teorią nieświadomego tła przeżyć, nieodłącznego od psychofizycznej tożsamości „ja”, staje się też kluczem do odczytania jego malarstwa. Autorka zwraca uwagę na oryginalność ujęcia zaproponowanego w książce Polita, wpisującego się we współczesną refleksję nad związkami sztuki i filozofii, malarstwa i słowa. Omawianą przez Polita praktykę pisarską Witkacego zestawia z innymi przykładami artystów, w których twórczości teksty i dzieła wizualne nawzajem się oświetlają, tworząc wewnętrzny splot.

Dziedzina: filozofia
Wybrane zagadnienia bezpieczeństwa danych w sieciach komputerowych Bezpieczeństwo danych przesyłanych w sieciach komputerowych jest jednym
z najważniejszych zadań współczesnej teleinformatyki. W artykule przedstawiono
podstawowe rodzaje złośliwego oprogramowania oraz przykładowe
metody ataków na systemy i sieci teleinformatyczne. Przedstawiono również
wybrane narzędzia i aplikacje do zabezpieczania wymiany danych. Wyjaśniono
działanie systemów wykrywania włamań oraz zaprezentowano metody
przeciwdziałania atakom sieciowym z wykorzystaniem zapór ogniowych.

Dziedzina: informatyka
Pedagogiczna interpretacja metody projektów w programach kształcenia zintegrowanego Prezentowany tekst jest wynikiem analizy trzynastu programów kształcenia zintegrowanego, które powstały w ramach projektów konkurso-wych – konkurs 1/POKL/03.03.04/2013 na opracowanie i pilotażowe wdroże-nie innowacyjnych programów nauczania wraz z obudową dydaktyczną. Celem przedstawionych w artykule badań było poznanie sposobów interpretowania me-tody projektów przez autorów programów. Podczas analizy programów starano się znaleźć odpowiedź na następujące problemy badawcze: Jak autorzy progra-mów definiują metodę projektów? Jakie etapy pracy wyodrębniają w realizacji tej metody? Jaka jest tematyka proponowanych projektów? Jaka wartość przy-pisywana jest metodzie projektów? Wnioski wynikające z badań mają znaczenie zarówno dla teorii programów szkolnych, jak i dla pracy edukacyjnej nauczycieli klas początkowych.

Dziedzina: pedagogika
Salvator Mundi Stanisława Samostrzelnika – o przypadkowym odkryciu polichromii i jej znaczeniu dla tożsamości Muzeum Duchowości i Kultury Cystersów w Mogile W artykule opisano rezultaty badań architektonicznych i konserwatorskich wykonanych w związku z organizacją muzeum i biblioteki w klasztorze w Mogile. Odkryto m.in. nieznaną polichromię Stanisława Samostrzelnika. Malowidło przedstawiające Chrystusa jako Salvator Mundi umieszczono na podłuczu gotyckiego okna na parterze przeoratu, w którym umieszczono bibliotekę. Pozostałe elementy wystroju włączono do ekspozycji i udostępniono zwiedzającym. Porównanie odkrytej polichromii z pozostałymi malaturami Samostrzelnika w Mogile pozwoliło na hipotezę dotyczącą ich programu ikonograficznego, który wpisuje się w etos cysterskiego życia zakonnego i może stanowić element tożsamości muzeum. Klasztorna sceneria tworzy tło dla ekspozycji, która w ciszy i skupieniu prowadzi przez historię duchowego i artystycznego rozwoju zakonu cystersów. Muzeum stało się szansą na popularyzację roli cystersów w rozwoju kultury cywilizacyjnej i udział społeczeństwa w ochronie dziedzictwa kulturowego.

Dziedzina: sztuki plastyczne i konserwacja dzieł sztuki