У падмурку творчага светапогляда М. Здзяхоўскага ляжыць песімізм, які вынікае з рамантычных нотаў натуры чалавека, праяўленняў яго «я». Гэтае «я» ў чалавеку «павярхоўнае, рухлівае, зменнае, няшчырае, то пажадлівасцю, то пыхай, то адным і другім прасякнутае». Менавіта гэтыя рысы чалавека спараджаюць індывідуалізм і гуманізм. Але ўзнікненне апошніх М. Здзяхоўскі не звязвае толькі з эпохай Рэнесансу, як падаецца некаторым яго даследчыкам, ці Французскай рэвалюцыі. Іх пачаткі, на яго думку, караняцца яшчэ ў сярэднявечных, ды і ўвогуле традыцыйных разважаннях аб суадносінах чалавека і Бога. Паводле аўтара, людзям цяжка пагадзіць між сабой, як гэта робіць св. Аўгусцін, іманентнага(руск.) бел. і трансцэндэнтнага(руск.) бел. Бога. «Аднабаковы іманентызм, пантэістычна растварае Бога ў чалавеку, у канцы робіць яго богам, па-за якім іншых багоў няма» [10, с.3-4].