کوشانيان د مسيح تر زېږېدو ١٦٥ کاله د مخه ځينی قبيلې چې د آريايي ساکانو او سيتيانو سره په وينه او نژاد کې شريکې وې او دڅيرو او اوږدو پزو او نورو جوله ييزو او ژبنيو ځانگړنو له مخې د شمال ختيز آريايي نژاده چخه گڼل کېږي او چينيانو دوی يو چی بللي دي. له خپل پخواني ټاټوبي يعنې ختيځ چين څخه د سير دريا وادي ته راورېدل، ددغه ځای ساکان يې و ختيز ته او په باختر کې د آريانا سيمو او د اينډوکوښ سويل ته وشړل او ځای يې يوچيانو ونيوئ. يوچيان د ٧٠ ق. م په شاوخوا کې تر آمو راپورې وتل او د تخاريانو په مرسته يې باختر ونيوئ. تر دې وروسته يوچيان او تخاريان سره گډ شول او يو غښتلی او بېل ټبر ځنې جوړ شوی چې د کوشي، کوي کوشانگ:کوشان مشهوره قبيله د همدې خلکو له پنځگونو قبيلو څخه وه. دکوچی (پونده) کليمه په پښتو او دری کې د دې ريښې نمايندگي کوي. د دې قبيلې لومړی پاچا کيو- تسيو- کيو KIU-TSIU-KIU(= کوجوله کره کدفيزيس KUJULA-KARA-ADPHIZESN (د ٣٠م شا و خوا) دی چې زموږ په هېواد کې يې د يوې سترې امپراتورۍ بنسټ کېښوئ. ددې کورنۍ نور پاچهان او مشران دويم کدفيزس، کنيشکا، واسيشکه، هوويشکه، واسوشکه دي. د لويو کوشانيانو د شاهنشاهۍ دوره د کنيشکا له جلوسه ١٢٥ م پيل او پر واسوشکه ٢٥٠حدود باندې ختمېږي.په دې دوره کې د هېوادد دوېد او اوستايي پخواني فکري او کلتوري مبادي د هخامنشي هندي، يوناني، بودايي د مدنيتو له آثارو سره کډ شول او د شمالي توراني آريايانو د ساکانو او سيتي تهذيبي عناصر هم پرې ورننوتل او يو قوي افغاني کلتور يې منځ راوړ. د کوشانيانو څخه ډېرې سکې او کتيبې په يوناني ، برهمني او خروښتي رسم الخطو پاته دي.