១.ប្រភពបុរេប្រវត្តិប្រទេសខ្មែរ យើងបានដឹងពីប្រវត្តិប្រទេសខ្មែរ ដោយសារការស្រាវជ្រាវរបស់អ្នកឯកទេសជាតិបារាំង នៅស្ថានីយសំរោងសែន អន្លង់ផ្ដៅ និងម្លូរព្រៃ ។  សំរោងសែនជាភូមិមួយ ក្នុងស្រុកកំពុងត្រលាច ខេត្តកំពុងឆ្នាំង។ស្ថានីយបុរេប្រវត្តនេះឋិតនៅលើមួយនៅត្រើយខាងស្ដាំ ស្ទឹងជីនិត ចំងាយប្រមាណ៣០គីឡូម៉ែត្រ ពីពាម ដែលស្ទឹងនេះហូរចាក់ទៅទន្លេសាប។  ស្ថានីយអន្លង់ផ្ដៅ ឋិតនៅលើដងព្រែកមួយ ដែលហូរប្រសព្វនិងស្ទឹងជីនិត។ស្ថានីយនេះស្ថិតនៅជ្រុងអាគ្នេយ៍នៃភូមិសំ រោងសែនចំងាយ៣០គីឡូម៉ែត្រតែប៉ុននោះ។ ស្ថានីយម្លូរព្រៃ ឋិតនៅក្នុងខេត្តព្រះវិហារត្រង់ស្រុកគូលែនព្រហ្មទេព។ក្នុងកំនាយបុរាណវត្ថុនៃស្ថានីយខាងលើ គេបាន រកឃើញរបស់ជាច្រើន ខ្លះជារបស់ប្រើប្រាស់ ខ្លះជាឆ្អឹងសំនល់មានឆ្អឹងមនុស្ស និងឆ្អឹងសត្វគ្រប់បែបយ៉ាង។ប្រដាប់ប្រើ ប្រាស់គ្រប់យ៉ាងដែលជីកបាននោះ ខ្លះទៀតធ្វើអំពីថ្មរលីង។  ស្ថានីយព្រែកឆ្លូង ជាស្ថានីយថ្មរលីងដែលលោកក្រូសលីយេ(Groslier)បានរកឃើញនៅព្រែកខ្លួន(មេមត់ ខេត្តកំពង់ចាម )នៅឆ្នាំ១៩៦២ មានសញានិងសម្មតិកម្មស្របគ្នាជាច្រើន ជាហេតុនាំអោយលោកជឿថា ទីកន្លែងនោះ ជាលំនៅរបស់ ជនជាតិខ្មែរដើម។នៅឆ្នាំ១៩៦២ក្នុងការរុករក លោកបានរកឃើញចានឆ្នាំងមួយចំនួនធំ។វត្ថុទាំងនោះបង្ហាញថានៅត្រង់ កន្លែងដែលជាជំរុំ (មានអាយុប្រហែល១៥០០ដល់៥០០មុនគ.ស)ការពារយ៉ាងមាំមួននោះ មានមនុស្សរស់នៅម៉ត់ចត់ មុនពេលដែលជនជាតិខ្មែរដើមចុះមករស់នៅត្រង់វាលទំនាបនៃទន្លេមេគង្គ និង មុនពេលដែលបានទទួលអរិយធម៍ ឥណ្ឌា។  នៅស្ថានីយល្អាងស្ពាន តាមកំនាយដែលបានធ្វើឡើងនៅឆ្នាំ១៩៦៦ដល់១៩៦៩ ដោយអ្នកឯកទេសមួយចំនួន ចំងាយ ប្រមាណ៥គ.មពីអណ្ដើកហែបខេត្តបាត់ដំបងគេបានឃើញវត្ថុប្រហែល២០០០។វត្ថុទាំងនោះត្រូវបានគេផ្ញើទៅប្រទេសបារាំងដើម្បិធ្វើការសិក្សា។លទ្ធផលបង្ហាញតាមវិទ្យុសកម្ម អនុញ្ញាតិអោយគេចុះកាលកំណត់បាននៅស្រទាបទី៤ មានអាយុប្រហែល៤២៩០មុនគ.ស។  នៅស្ថានីយកាលរមាស តាមការរុករកក្នុងរូងភ្នំ ដែលជាលំនៅរបស់មនុស្សបុព្វប្រវត្តសាស្រ្ត(ពី១៩៦៦ដល់១៩៦៩) លោកកាប័ននែល(Carbonnel) និងលោកប៉ាឡូប្រ៊ីយាយ(palobrias)បានរកឃើញគ្រឿងចាន ឆ្នាំង ដែលមានអាយុ៣៤២០មុន គ.ស ។  លោកបុរេប្រវត្តវិទូអេតមុងសូរាំង បានជួបប្រទះឩបករណ៍គ្រួសបំបែក (ដោយការបំបែកអោយមានមុខមុត ដូជាពូថៅ រឺជាដើម)ជាលើកដំបូងនៅឆ្នាំ១៩៦៣ នៅលើទឹកដីកម្ពុជា នៅក្នុងភូមិភាគ ដែលស្ថិតនៅតាមដងទន្លេមេគង្គ រវាងស្ទឹង ត្រែង និងសំរោងសែនជាពិសេសនៅភួមិស្បូវ រឺភូមិឫស្សី -ល -។