रोगपरिस्थिति विज्ञान : (सांसर्गिक रोगाची वारंवारता व वितरण ज्यांवर अवलंबून असते अशा घटकांतील परस्परसंबंधां विषयीचे विवरण). प्लेग हा रोग जवळजवळ २०० जातींच्या निरनिराळ्या कृंतक प्राण्यांत प्राणि-प्रदेशनिष्ठ म्हणून कायम घर करून बसला आहे. त्याचे परिस्थिति विज्ञान निरनिराळ्या ठिकाणी निरनिराळे असते. प्राण्यातील रोगाचा माणसावर होणारा परिणाम हा माणूस व घूस यांच्या वसतिस्थानांच्या नजीकतेवर आणि घुशींवर उपजीविका करणाऱ्या पिसवांसारख्या प्राण्यांच्या जीवनमानावर अवलंबून असतो. गोचीड, ऊ व ढेकूण हे परजीवी (दुसऱ्या जीवांवर उपजीविका करणारे) देखील प्लेगाच्या प्रसारास कधीकधी कारणीभूत असतात; परंतु पिसू (भारतात झेनोप्सायला केओपिस या जातीची आणि युरोप व उत्तर अमेरिकेत नोसोप्सायलस फॅसिएटस या जातीची) हाच परजीवी प्रमुख रोगवाहक असतो. वन्य प्लेगाचा प्रवेशनिष्ठ संचय वन्य घूस, खार, घरगुती व वन्य उंदीर, मार्मोट, घुबड, गोफर, बिजू, ससा व गवताळ रानातील कुत्रा या प्राण्यांतून विखुरलेला असतो. यांपैकी घरगुती घुशी (रॅटस रॅटस व रॅटस नॉर्वेजिकस या जातींच्या; यांचा उल्लेख चुकीने ‘उंदीर’असाही केला जातो) प्रमुख पोषक (रोगवाहक परजीवींना आश्रय देणाऱ्या) असतात व त्या जगभर आढळतात.