ລິນທາ ຈັນທະລີມາ, ປະຫວັດແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວ.ພາກວິຊາການທ່ອງທ່ຽວ ແລະ ການໂຮງແຮມ,ມ.ຊ, (2010): ເມື່ອພິຈາລະນາລັກສະນະ ຫຼື ກິດຈະທີ່ມະນຸດສ້າງຂື້ນ ໃນຮູບແບບການດຳ ເນີນຊີວິດຂອງຜູ້ຄົນໃນສັງຄົມທີ່ມີຄວາມແຕກຕ່າງໄປຕາມສະພາບແວດລ້ອມທາງທຳມະຊາດ ໂດຍຍຶດຖືປະຕິບັດສືບທອດກັນມາລວມທັງກິດຈະກຳຕ່າງໆທາງສັງຄົມ ທີ່ມີຜົນຕໍ່ການດຶງດູດໃຫ້ນັກທ່ອງທ່ຽວເດີນທາງໄປທ່ຽວຊົມ ປະກອບດ້ວຍອົງປະກອບ 6 ດ້ານດັ່ງນີ້: ກ. ດ້ານຊັບພະຍາກອນການທ່ອງທ່ຽວ ເປັນການພັດທະນາສະຖານທີ່ອັນເປັນຈຸດໝາຍທີ່ນັກທ່ອງທ່ຽວຈະເດີນທາງເຂົ້າມາທ່ອງທ່ຽວດ ພ້ອມທັງສິ່ງອຳນວຍຄວາມສະດວກທາງການທ່ອງ ທ່ຽວ, ໃຫ້ສາມາດດຶງດູດໃຈນັກທ່ອງທ່ຽວເດີນທາງເຂົ້າມາຢ້ຽມຢາມ, ໂດຍມີການປະເມີນຄວາມພ້ອມ ຂີດຄວາມສາມາດໃນການຮັບຮອງພື້ນທີ່ ແລະ ກຳນົດກິດຈະກຳໃນງານ ພ້ອມທັງໃຫ້ຄວາມຮູ້ກ່ຽວກັບການຈັດກິດຈະກຳໃນງານ. ຂ. ດ້ານສະຖານທີ່ແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວ ເປັນການພັດທະນາສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວ ແລະ ຄວາມພ້ອມທີ່ຈະຮອງຮັບນັກທ່ອງທ່ຽວເຂົ້າມາທ່ຽວຊົມໃນງານ ແລະ ສ້າງຈຸດດຶງດູດໃຫ້ນັກທ່ອງທ່ຽວ ພ້ອມທັງປົກປັກຮັກສາສະພາບແວດລ້ອມໃຫ້ຢູ່ໃນສະພາບເດີມ ແລະ ປ້ອງກັນຜົນກະທົບຈາກການທ່ອງທ່ຽວ, ໂດຍຕ້ອງມີການຕິດຕາມປະເມີນຜົນຈາກການຈັດງານໃນແຕ່ລະຄັ້ງ. ຄ. ດ້ານທຸລະກິດທ່ອງທ່ຽວ ເປັນການພັດທະນາທຸລະກິດດ້ານການບໍລິການ ອຳນວຍຄວາມສະດວກໃນເສັ້ນທາງເຂົ້າອອກໃຫ້ແກ່ນັກທ່ອງທ່ຽວ, ອຳນວຍຄວາມສະດວກດ້ານທີ່ພັກ ແລະ ອາ ຫານ, ເພື່ອຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການຂອງນັກທ່ອງທ່ຽວ. ງ. ດ້ານການຕະຫຼາດການທ່ອງທ່ຽວ ເປັນການພັດທະນາສະແຫວງຫານັກທ່ອງທ່ຽວທີ່ມີຄວາມມັກໃນການທ່ອງທ່ຽວທາງດ້ານວັດທະນາທຳ, ຊຶ່ງມີລັກສະນະເປັນຄຸນປະໂຫຍດໃນການເຜີຍ ແຜ່ປະເພນີລາວໃຫ້ແກ່ນັກທ່ອງທ່ຽວທີ່ເຂົ້າມາທ່ຽວຊົມໃນງານ. ຈ. ດ້ານການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງປະຊາຊົນທ້ອງຖິ່ນທາງການທ່ອງທ່ຽວ ເປັນການພັດທະນາການສ້າງໂອກາດໃຫ້ຊຸມຊົນທ້ອງຖິ່ນມີສ່ວນຮ່ວມທາງການທ່ອງທ່ຽວ, ເພື່ອໃຫ້ຊຸມຊົນສາລໄດ້ຮັບຜົນປະໂຫຍດຈາກການທ່ອງທ່ຽວ ແລະ ໄດ້ເຜີຍແຜ່ວັດທະນາທຳທ້ອງຖິ່ນຂອງຕົນ. ສ. ດ້ານຈິດສຳນຶກທາງການທ່ອງທ່ຽວ ເປັນການພັດທະນາການສ້າງຈິດສຳນຶກໃນການອະນຸ ລັກຮີດຄອງປະເພນີວັດທະນາທຳທ້ອງຖິ່ນຂອງຕົນ ໃຫ້ແກ່ຜູ້ທີ່ເຂົ້າມາທ່ຽວຊົມໃນງານ ໂດຍການໃຫ້ຄວາມຮູ້ ແລະ ສື່ຄວາມໝາຍໃນການອານຸລັກຮີດຄອງປະເພນີທ້ອງຖິ່ນຂອງຕົນ. ຈາກອົງປະກອບຂ້າງເທິງ ປະຊາຊົນເຂດດອນຊາວ ແລະ ອົງການຈັດຕັ້ງທີ່ກ່ຽວຂ້ອງໃນການຈັດງານອາດຈະຄວບຄຸມການຈັດງານພຽງບາງອົງປະກອບເທົ່ານັ້ນ, ເນື່ອງຈາກຂໍ້ຈຳກັດຈາກ ການເຮັດການຕະຫຼາດການທ່ອງທ່ຽວອາດຈະບໍ່ສາມາດຮັບຮອງນັກທ່ອງທ່ຽວໄດ້ ຫຼື ອາດສາມາດດຳເນີນງານໄດ້ຄົບທັງໝົດທຸກອົງປະກອບ, ເນື່ອງຈາກການເນັ້ນໃຫ້ຄວາມຮູ້ຂອງໜ່ວຍງານທີ່ກ່ຽວ ຂ້ອງ, ຊຶ່ງຍັງຂາກຂໍ້ມູນທີ່ຊັດເຈນວ່າໃນແຕ່ລະອົງປະກອບມີການດຳເນີນງານທີ່ຢູ່ໃນລະດັບໃດ ບົດວິທະຍານິພົນບົດນີ້ ຈະເຮັດໃຫ້ເຫັນລະດັບຂອງຄວາມພ້ອມຂອງອົງປະກອບການຈັດງານ ແລະ ແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວໄດ່ຊັດເຈນຫຼາຍຂື້ນ. 1.2. ບົດຄົ້ນຄ້ວາທີ່ກ່ຽວຂ້ອງ. ເຊົາ ໂລຈົນແສງ ແລະ ເພີ່ມ ອິນເມົ້າ, (2003: ບົດຂັດຫຍໍ້) ໄດ້ເຮັດການວິໄຈ “ການພັດທະນາຕະຫຼາດອຸດສາຫະກຳການທ່ອງທ່ຽວໃນພາກຕາເວັນອອກສ່ຽວເໜືອຕອນລ່າງຂອງປະເທດໄທໃນປີ ພ.ສ 2540 ຊຶ່ງໃຊ້ວິທີການວິໄຈ ຊຶ່ງສຳຫຼວດໂດຍການສຳພາດປະຊາຊົນເປົ້າໝາຍທັງໝົດ1,663 ຄົນໃນເຂດພື້ນທີ່ພາກຕາເວັນອອກສ່ຽງເໜືອຕອນລ່າງ 8 ຈັງຫວັດ ຊຶ່ງປະກອບດ້ວຍຮອງຜູ່ວ່າລາຊະການຈັ່ງຫວັດພານິດ, ຫົວໜ້າສຳນັກງານການທ່ອງທ່ຽວຈັ່ງຫວັດ, ຫົວໜ້າກຸ່ມໜ່ວຍງານທີ່ສົ່ງເສີມການປົກຄອງທ້ອງຖິ່ນຊຶ່ງ ຜົນການສຶກສາພົບວ່າ ແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວໃນລະດັບທ້ອງຖິ່ນຂອງພາກຕາເວັນອອກສ່ຽງເໜືອຕອນລ່າງສ່ວນໃຫ່ຍຍັງບໍ່ໄດ້ຮັບການພັດທະນາເປັນຈຳນວນຫຼາຍໂດຍສະເພາະໃນລະດັບທ້ອງຖິ່ນເຂດພື້ນທີ່ຈັ່ງຫວັດຊົນບູລີ, ສຸລິນ ແລະ ກາລະເກດ ແຫຼ່ງ ຫຼື ກິດຈະກຳທີ່ຄວນໄດ້ຮັບການພັດທະນາໃຫ້ເປັນແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວ ຫຼື ກິດຈະກຳທາງການທ່ອງທ່ຽວໃນລະດັບທ້ອງຖິ່ນໄດ້ແກ່ ສິນລະປະວັດທະນະທຳ ແລະ ຂະນົບທຳນຽມຮີດຄອງປະເພນີພື້ນບ້ານ. ສຸພັນນາ ຫັດພາກ, (2002) ສຶກສາປັດໄຈທີ່ດຶງດູດນັກທ່ອງທ່ຽວຊາວຕ່າງປະເທດໃຫ້ເຂົ້າມາທ່ອງທ່ຽວຈັ່ງຫວັດຊຽງໃໝ່ ຜົນການສຶກສາພົບວ່າ ຫຼັງ ແລະ ກ່ອນຫຼັງຈາກການເດີນທາງມາຈັ່ງຫວັດຊຽງໃໝ່ນັກທ່ອງທ່ຽວຊາວຕ່າງປະເທດໃຫ້ຄວາມສຳຄັນກັບປັດໄຈດ້ານສິນລະປະວັດທະນະທຳເປັນອັນດັບໜຶ່ງ, ປະຈຸບັນຮອງລົງມາຄືປັດໄຈດ້ານແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວທາງທຳມະຊາດ ແລະ ປັດໄຈດ້ານຄ່າໃຊ້ຈ່າຍຕ່ຳຕາມລຳດັບບັນຫາທີ່ນັກທ່ອງທ່ຽວຊາວຕ່າງປະເທດພົບເຫັນຫຼາຍທີ່ສຸດຄື ແຫຼ່ງທ່ອງທ່ຽວເຊື່ອມໂຊມ ແລະ ຮອງລົງມາຄື ບັນຫາດ້ານຜູ້ໃຫ້ບໍລິການດ້ານການທ່ອງທ່ຽວບໍ່ມີຄຸນນະພາບ.