Taryhy tapyndyly Jeýtun Türkmen topragy dünýade iň gadymy ekarançylyk medeniýetiniň dörän we ösen ýerleriniň biri hasaplanylýar. Munuň özi Türkmenistanyň taryh babatynda has gadymy köklere daýanandygyny görkezýär. Taryhçy alymlaryň gelen ylmy netijelerine görä, Jeýtunda ýaşan gadymy ata-babalarymyz hem yuwaş-yuwaşdan ekerançylyk medeniýetini özgeşdiripdirler. Jeýtun medeniýeti Köpetdag bilen Garagumuň aralygynda uzalyp gidýän düzlügiň çöllüge sepleşýän ýerinde dörän iň gadymy ekerançylyk medeniýeti bolup, ol diňe Orta Aziýada däl, eýsem bütin gadymy gündogarda ilkinji ekerançylyk medeniýetiniň ojaklarynyň biri hasaplanylýar. Onuň ady gadymy Jeýtun obajygynyň ady bilen baglydyr. Arheologlar şu ýerdäki gadymy kakyň ady bolan “Jeýtun” sözüni depäniň ady hökmünde kabul edipdirler. Ol Aşgabadyň 30 km demirgazygynda, häzirki Aşgabat-Daşoguz ýolunyň ugrunda ýerleşipdir. Jeýtun medeniýeti, takmynan, Baharly etrabyndan başlap, Mäne-Çäçä çenli Köpetdagyň etegini hem-de Demirgazyk Eýranyň çäklerini öz içine alypdyr. Köpetdagyň eteginde ýerleşen Jeýtun medeniýetine degişli Çagyllydepeden, Çopandepeden, Pessejikdepeden tapylan keramiki gap-gaçlar elde ýasalypdyr. Olar dürli görnüşde ýasalyp, ýönekeýje nagyşlar bilen bezelipdir. Jeýtunlylaryň öz guran jaýlarynyň diwarlaryna çekilen haýwan şekilleri tebigy reňkler bilen bezelipdir. Olar geçiniň, goýnuň we öküziň, ylaýta-da, dag keýikleriniň(geçileriniň) ösümlikleriň arasynda otlap ýören ýa-da dag arçasynyň kölegesinde dynç alýan şekilleriniň ilkinji nusgalaryny döredipdirler.