Anca se el xé parte de ła tradision cristiana, i caràteri de ła festa del carneval i ga orìxene in feste ben più antighe, come per exénpio łe dionisiache greche o i saturnali romani, che i gera espresion del bixogno de n'interinal desfar da łe łigadure sociałi e da łe gerarchie per łasiar posto al roversamento del'órdene, al scherso e anca a ła łicensioxità. Da un ponto de vista stòrego e rełigioxo el carneval el ga raprexentà, dónca, un ténpo de festa ma soratuto de renovamento, anca se per el più sinbòłego, durante el qual el caxin el tołéva posto al órdene stabiłio, che'l però na volta finio el ténpo de festa, el tornava indrio novo o renovà e varantìo per un siclo vàłido fin al'inisio del carneval daspò. El siclo tólto in considerasion el xé, in pràtega, queło del'ano sołar.