നിലനിൽപിന്റെ അടിസ്ഥാനമായ പ്രകൃതിദത്ത സാഹചര്യങ്ങളിൽ നിന്നും മുതലാളിത്ത സമൂഹത്തിൽ മനുഷ്യരെ ഭൗതികമായി അടർത്തിമാറ്റുന്ന (Material estrangement of human beings) പ്രക്രിയയിലേയ്ക്കാണ് രാസവിനിമയമെന്ന ആശയം വിരൽ ചൂണ്ടുന്നത്. എന്നിരുന്നാൽ തന്നെയും ചരിത്രപരമായ മാറ്റത്തിന് മാർക്‌സ് പ്രാധാന്യം കൊടുത്തു. പ്രകൃതിയുമായുള്ള മനുഷ്യ രാസവിനിമയത്തെ യുക്തിസഹമായും സാധ്യമായ വിധവും പരിപാലിക്കേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇത് ബൂർഷ്വാ സമൂഹത്തിന്റെ കഴിവുകൾക്കപ്പുറത്തു നിൽക്കുന്ന കാര്യമാണ്. സ്വതന്ത്രമായി ഇടപെടുന്ന ഉൽപാദകരുടെ ഭാവി സമൂഹത്തിൽ, കമ്പോളബന്ധങ്ങളുടെ അന്ധമായ ശക്തിപ്രയോഗത്തിൽ നിന്ന് ഭിന്നമായി കൂട്ടായ നിയന്ത്രണത്തിലൂടെ മനുഷ്യർ പ്രകൃതിയുമായുള്ള അവരുടെ ബന്ധങ്ങളെ പരിപാലിക്കും. മൂലധനത്തിന്റെ മൂന്നാം വാള്യത്തിൽ മാർക്‌സ് പ്രസ്താവിക്കുന്നു;