Goraghana aýry-aýrylykda ýerlesýän üç sany bölümden:Merkezi,Aýdere , Çendir bölümlerden ybarat.Merkezi bölüm Sünt we Hasar daglaryny, seýle hem Köse dagynyn biri bölegini öz içine alýar.Onun in blent nokady Hasar dagydyr (1638m).Aýdere bölümi Aýdere derýajygynyn orta we ýokary akymlarynda ýerlesýar.Çendir bölümi Çendir derýasynyn çep we sag kenarlaryndaky Günuzyndag we Palyzan gerislerinde ýerlesýär.Netijede, goraghana dagylaryn eteginden ýokarky gerislerine çenli gusaklyklarynda ýerlesýär. Günorta-Günbatar Köpetdagyn ösümlik dünýäsi görnüslerin baýlygy,endemiklerin köplügi bilen tapawutlanýar.Bu ýerde ýüze çykarylan 1300-den gowrak görnüslerin aglabasy goraghananyn çäklerinde gögerýär.Türkmenistanyn Gyzyl kitabyna (2011) girizilendir ösümliklerden 34 görnüsigoraghanada dus gelýar.Solardan türkmen selmelegini, alwany, hozy, ýabany nary we basgalary bellemek bolýar. Aýratyn-da, sebite mahsus bolan üzüm,injir,Siwersin almasy, Buassýenin we türkmen armytlary, badam, pisse ýaly ýabany miwelileri we hoz miwelileri bellemek gerek.Dünýade dine su ýerde ösýan türkmen selmelegi goraghananyn aýratyn guwanjydyr. Goraghanada dus gelýan dürli jandarlaryn arasynda basga yerde gabat gelmeýän, seýrek we ýitip barýan görnüsler hem bardyr. Onurgasyz jandarlaryn 2500 töweregi görnüsi bolup,hazire çenli doly öwrenilen däldir.Sebitin yerde-suwa ýasaýanlary we süýrenjeleri has özine çekýär.Ýerde-suwda ýasaýanlaryn 2 görnüsi bar. Süýrenijilerin 37 görnüsi bolup,olardan 1 gürnüs-göklors Türkmenistanyn Gyzyl kitabyna (2011) girizilendir. Günorta-Günbatar Köpetdagda gabat gelýän guşlaryň 275 görnüşi bolup ,tutuş Türkmenistanyň görnüş sanynyň 75%-ine barabardyr.Goroghanada gabat gelýan 160 görnüşden bolsa 11-si Gyzyl kitaba girizildi. Şolardan turaç, gara leglek, ütelgi, ýylançy gyrgy, bürgüt, sakgally garaguş, gyrgypisint garaguş, gajar, maslykçy we sähra göwenegi ýaly görnüşler Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna we Tebigaty Goramagyň Halkara Birleşiginiň sanawyna girýäler .Bulardan başga sähra bürgidi,mazar garaguşy, balykçy gyrgy ýaly seýrek guşlaryň uçyp geçmegine gözegçilik edilýär. Ownuk süýdemdirdirjilerden ýarganatlaryň 20 görnüşi, gemrijileriň 23 görnüşi gabat gelyär. Mör-möjek iyijilerden kirpiniň 2 görnüşi we ýer köwüjileriň 4 görnüşi gabat gelyär. Towşan şekillilerden towşan we çypar omoka duş gelýär. Ýyrtyjylaryň dürli görnüşleri gabat gelyär. Olardan möjek, tilki, şagal, köwük we gamyş pişigi ýalylar adatydyr. Dag pişigi(manul) Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizilendir. Goraghananyň guwanjy-alajagaplaňdyr. Ol Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna we TGHB-iň sanwuna girizilendidir.Häzir seýrek haýwan bolan zolakly syrtlanyň baş sany dikelip ugrady. Samyr şekillilerden samyr, alajagözen, sakartorsuk adaty duş gelyärler. Gunduz we taýy bolsa Türkmenistanyň Gyzyl kitabyna girizilendir. Toýnaklylardan goraghanada ýabany doňuz we aýrak gabat gelýar. Gulanyň we keýigiň mahsus meýdanlary goraghananyn çaginden daşarda yerleşýär we 2008-nji ýylda aýratyn gorog zolagy döredildi.