Ösýän şäherlere bilimli adamlar hasapçylar, ýuristler, inženerler hem-de tehnikadan baş çykarýanlar, mugallymlar we wraçlar barha köp gerek bolupdyr. Baý adamlaryň islegi boýunça arhitektorlar owadan jaýlary heýkeltaraşlar we hakgaşçylar bolsa jaýlary kartinalary hem-de heýkelleri bilen bezäpdirler. Şäherlerde inteligensiýa – akyl zähmeti bilen meşgullanýan adamlaryň aýratyn toparlary ýüze çykypdyr. Täzeden döreýşiň ideýa mazmuny ylymda, edebiýatda,çeperçilik pelsepesinde, pedagogik garaýyşlarda “gumanizm” (ynsanperwer latyn sözi) termini hökmünde şöhlelenipdir. Ģaý üýtgeýän dünýäde hemme zat “Taňrynyň emri” bilen bolýar diýen ynam barha azalypdyr. Adamyň güýjüne we ukybyna bolan ynam täzeden döräpdir. Dünýäni tebigat öwrenmäge janly höwes döräpdir. Gözegçilik we tejribe geçirip tebigy hadysalaryň sebäplerine düsünmäge çalşypdyrlar. Buthananyň ýaşaýşýň hözürinden ýüz döndermek ( muny buthana beýnä ornaşdyryjy) däl-de, gaýtam dünýä tebigaty öwrenmäge janly höwes bilen çalşypdyrlar. Gözegçilik we tejribeler geçirip, tebigat hadysalarynyň sebäplerine düşünmäge çalşypdyrlar. Ýewropada ilkinji muzeýler, botanika we zoologiýa baglary, minerallaryň we ösümlikleriň toplumy (kolleksiýasy) peýda bolupdyr. Gumanist ýazyjylar tebigaty wasp edipdirler, onuň gözelligine täsin galypdyrlar. Hudožnikler adamlary peýzaž esasynda şekillendirip ugrapdyrlar. Ylmyň we sungatyň baglanyşygy pugtalanypdyr. Žiwopisçiler we heýkeltaraşlar adam bedenini dogry şekillendirmek üçin onuň gurluşyny öwrenipdirler. Olar dogry proporsiýalary we perspektiwalary berjaý etmek üçin matematika bilen meşgullanypdyrlar.