تاریخی قایناقلار گؤسته¬ریر کی بلخستان یا سیستان ساکالارین، هیاطیله¬لرین یا کوشانلارین یوردو اولمامیشدیر. بلکی ماورا النهر ساکالارین، تورانلیلارین و کوشانلارین آنایوردو اوْلموشدور. ساکالار مختلف آنلارلا یازیلسا دا، هامی اونلاری تورک خالقلاریندا بیلیرلر. اونلارین آدی ساک، ساس، سکه، سیت، ساگارت، اسکیت، ایشغوز، تُخسی و باشقا – باشقا آدلارلا یازیلمیشدیر. آنجاق هامی اونلاری یافث سویوندان و تورک دیللی اوْلدوغونا اعتراف ائتمیشلر. آریانپور یازیر اگر بوتون قایناقلاری آراشدبریرساق نهایت توران یوردلارینا چاتاجاغیق. تاریخ ده اونلارین ساواشکن بیر خالق اولاراق همیشه آت اوستونده اوْلدوقلارینی و ساواشیرکن کؤچری اوْلدوقلارینا تاکید ائدیرلر. بونلار یاری موغول و یاری اوروپالی ساییلیرلار. قادینلارینی آرابا ساخلاییب و اونلارین و اوشاقلاری نین راحاتچیبلیغی ان اصلی ایشلری و تکلیف¬لری ساییلیردی. ساکالار 630 – 610 میلاددان اؤنجه آشور دولتی¬نی فشاردا قویدولار. اونلار حیوانلارین دریسینده پالتار گئییردیلر. یئدیکلری بالیق و حیوانلاری اتی و ایچدیکلری آت سودوندن دوزه¬لینن قمیز اولوردو. بونلاری ساواش پالتارلارین اگینلریندن چیخارمامیش و باجاردیلار روما حمله گتیریب ایتالیانی دا الده ائتسینلر.