မြွေကိုမြင်လျှင်၊ အမြင့်သို့တက်လျှင်၊ တစ်ကိုယ်တည်း နေလျှင်၊ စက်လှေကား ကိုစီးလျှင်၊ လေယာဉ်စီးလျှင် ကြောက်လန့်သူများကိုတွေ့ရတတ်သည်။ လူစုလူဝေး၊ မှောင်မည်းခြင်း၊ မိုးခြိမ်း ခြင်း၊ လျှပ်စီးလက်ခြင်းတို့ကို ကြောက်လန့်တတ်သူများလည်းရှိသည်။ အကြောက်လွန်ခြင်း ဆိုသည်မှာ လူအများစုအား စိုးရွံ့ထိန့်လန့်မှု မဖြစ်စေသော ပစ္စည်းတစ်ခု၊ လှုပ်ရှားမှုတစ်ရပ်၊ အခြေအနေတစ်ရပ်စသည် တို့ကို ဝေဖန်ပိုင်းခြားမှု မရှိဘဲ ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်ချောက်ချားခြင်း ဖြစ်သည်။ယင်းဝေဒနာသည် လူအနည်းငယ်မျှကိုသာ စွဲကပ်တက်ပြီး ဆန်းကြယ်၍ ကုသမရနိုင်ဟု ဆယ်စုနှစ် ပေါင်းများစွာ ယူဆလာခဲ့ကြသည်။ သုတေသန ပညာရှင်တို့သည် ယင်းဝေဒနာ ၏ ဇာစ်မြစ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ အငြင်းပွားနေကြဆဲဖြစ်သည်။ မျိုးဗီဇအရ ဖြစ်လွယ်ခြင်းလော၊ ပတ်ဝန်းကျင် ကြောင့်လော၊ နေထိုင်ကြီးပြင်းခဲ့ရသည့် ဘဝကြောင့်လော၊ ထိတ်လန့်စရာ ကြုံခဲ့ဖူး၍လော၊ စိတ်ဖိစီးခြင်းေကြောင့်လော၊ ယင်းအကြောင်းတရားတို့ စုပေါင်းရိုက်ခတ်ခြင်းေကြောင့်လောဟူ၍ တွေးဆနေ ကြဆဲဖြစ်သည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ကမ္ဘာပေါ်၌ စိတ်ဝေဒနာအားလုံးတို့တွင် အတွေ့ရအများဆုံး ဝေဒနာဖြစ်နေချေပြီ။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ယင်းဝေဒနာ စွဲကပ်သူ ၁၃ သန်းကျော် ရှိနေ၍ အရက်စွဲရောဂါပြီးလျှင် ဒုတိယအများဆုံး တွေ့ရသည့် စိတ်ကျန်းမာရေး ပြဿနာဖြစ်သည်။ ကုထုံးသစ်များကိုလည်းတွေ့ထားပြီး ဖြစ်သည်။ အမျိုးအစားငါးမျိုး အကြောက်လွန်ဝေဒနာများကို ခွဲခြားကြည့်လျှင် အဓိကအုပ်စုကြီး ငါးမျိုးကို တွေ့ရသည်။ အတွေ့ရ အများဆုံးမှာ သာမန် အကြောက်လွန်ခြင်းဖြစ်သည်။ အခြေအနေသို့မဟုတ် အတွေ့အကြုံတစ်မျိုး၊ နှစ်မျိုးကို ကြောက်ခြင်းဖြစ်သည်။ အမြင့်မတက်ရဲခြင်းနှင့် စက်လှေကားကို မစီးရဲခြင်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။ ဒုတိယ တစ်မျိုးဖြစ်သော လူမှုရေး အကြောက်လွန်ခြင်းသည် စိတ်ကျဉ်းကျပ်ခြင်း၊ ရှက်ရွံ့ခြင်း တို့ကြောင့် ထိတ်လန့်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ ပရိသတ်ရှေ့၌ စကားမပြောရဲခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ အချို့က လူအများရှေ့၌ မစားရဲကြချေ။ အချို့ကမူ တစ်စုံတစ်ယောက်၏ ရှေ့မှောက်၌ လက်မှတ်မထိုးရဲချေ။ တိရစ္ဆာန်ကို အကြောက်လွန်ခြင်းကြောင့်များ သောအားဖြင့် မြွေနှင့်ပင့်ကူတို့ကို လန့်ကြသည်။ အချို့က ခွေး၊ ကြောင်၊ နှင့် ငှက်ကိုပင် ကြောက်တတ်ကြသည်။ သွေးထွက်သံယိုဖြစ်ရပ်ကို အကြောက်လွန်ခြင်းတွင် သွေးမြင်လျှင် လန့်ခြင်း၊ နာမည်ကိုတွေး၍ လန့်ခြင်း၊ ဆေးကုသခံရမည့်အရေး၊ ခံတွင်းနှင့်သွားဆရာဝန်ထံ ပြသရမည့်အရေးကို ထိတ်လန့်ခြင်းတို့ပါ အကျုံးဝင်သည်။ပဉ္စမမြောက် အမျိုးအစားမှာ အရှုပ်အထွေးဆုံး ကြောက်လွန် ဝေဒနာပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်သည့် လေဟာကြောက်လွန်ခြင်း (Agoraphorai) ဖြစ်သည်။ အန္တရာယ်မရှိသော လူတစ်ဦး သို့မဟုတ် နေရာတစ်နေရာမှ ခွဲခွာ၍ သွားရမည်ကို စိုးရွံ့ခြင်းဖြစ် သည်။ ဗလာဟင်းလင်းပြင်ကွက်လပ်ကြီးထဲတွင် ကြောက်လန့်နေတတ်သည်။ အချို့သည် နှစ်ပေါင်းများစွာ အိမ်တွင်းအောင်းနေတတ်သည်။ အချို့သည် ကျောင်းသို့ စတင်ပို့ခံရသည့် ပထမဆုံးနေ့က သူငယ်တန်းကလေးငယ်ပမာ ခင်ပွန်းသည်ကိုဖြစ်စေ၊ အားထားစရာ ပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးဦးကိုဖြစ်စေ တွယ်ကပ်နေတက် သည်။အကြောက်လွန်ခြင်း အားလုံးတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော ဝေဒနာတစ်မျိုးမှာ ပိတ်လှောင်ကြောက်လွန် ခြင်းဖြစ်သည်။ . . . . . .လျှင်ဒုက္ခပဲဟု ကြိုတွေးကာ အင်အားနုံးချိ၍ အကြောက်လွန်ခြင်းဝေဒနာတစ် ခုပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ဆရာ ဝန်၏အခန်းက ပဉ္စမထပ်မှာ ဆိုလျှင် ဒုက္ခပဲ၊ ဓာတ်လှေကားနှင့် တက်ရ တော့မည် ဓာတ်လှေကား လမ်းမှာပျက်လျှင် ဒုက္ခပဲ စသည်ဖြင့် မီးခိုးကြွက်လျှောက် စဉ်းစားမိတက်သည်။ ထိုအခါ အကြောက်လွန်ခြင်း ရောဂါလက္ခဏာစုတို့ ပေါ်လာတော့သည်။ လူမှုရေး အကြောက်လွန်ခြင်းမှအပ အခြားအကြောက် လွန် ဝေဒနာအားလုံးတို့သည် အမျိုးသားများထက် အမျိုးသမီးများတွင် ပိုမိုစွဲကပ်တက်သည်။ အကြောက်လွန်ဝေဒနာတို့သည် အရွယ်မရွေး စွဲကပ်တက် သော်လည်း အများစုသည် အသက် ၁၅ နှစ်မှ ၃ဝ ထိ အပိုင်းအခြား၌ စတင်စွဲကပ်တက်သည်။ တိရိစ္ဆာန်အကြောက်လွန်ခြင်းမှာမူ ကလေးဘဝကပင် စွဲကပ်တက်သည့် သဘောရှိသည်။ ကုထုံးပညာရှင်တို့၏ လေ့လာတွေ့ရှိချက်အရ အကြောက်လွန်ရောဂါ စွဲကပ်သူတို့သည် အလွန်အကြူး စိတ်ကူးယဉ်တတ်ကြောင်း၊ ခြောက် ပြစ်ကင်းသဲလဲစင် အခြေအနေမျိုးကို မျှော်မှန်းတတ်ကြောင်း၊ သာယာမှုကို မက်မောလွန်းကြောင်း၊ ဝေဖန်မှု ကို ဆတ်ဆတ်ထိ မခံတတ်ကြောင်း၊​ တစ်ဖက်သား၏ ခံစားချက်များကို အထအနကောက်တက်ကြောင်းတို့ ကို တွေ့ရှိရသည်။ အကြောက်လွန်ဝေဒနာရှိသူ အများအပြား၏ ဆွေမျိုးသားချင်းများထဲတွင် အကြောက်လွန်ဝေဒနာ စွဲသူ၊ စိတ်ကျရောဂါစွဲသူတို့ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ အကြောက်လွန်ဝေဒနာသည် ဆိုက်ကိုစစ်ဆန်သောစိတ်ရောဂါမျိုးကားမဟုတ်ပါ။ ဘဝအမှန်နှင့် အဆက်ပြတ်ကာဆေးရုံတင်၍ ကုသခံရမည့် အဆင့်မျိုးမဟုတ်ပါ။ အကြောက်လွန်၍ ဝေဒနာစွဲလင့်ကစား များသောအားဖြင့် မိသားစုအပေါ်ကောင်းမွန်သူများ၊ ဝန်ထမ်းကောင်းများနှင့် မိတ်ဆွေကောင်းများဖြစ်ကြ သည်။ ထို့ကြောင့် အချို့ကုထုံးပညာရှင်တို့ကအရည်အသွေးပြည့်သူတို့၏ ဝေဒနာဟုခေါ်တက်ကြသည်။ အကြောက် လွန်စေသော အခြေအနေနှင့် ကြုံသောအချိန် သို့မဟုတ်ကြုံရမည်ဟု မတွေးမိသော အချိန်တွင် စိတ်အခြေအနေသည် ပုံမှန်အတိုင်းပင် စီမံလျက်ရှိသည်။ အကြောက်လွန်စေသော အခြေအနေနှင့် ကြုံသည့် အချိန်အတွင်း ယင်းအခြေအနေမှာ လွတ်ရာလွတ်ကြောင်း ကြိုးပမ်းခိုက်မှတစ်ပါး ဝေဒနာရှင်သည် ပုံမှန် အတိုင်းဖြစ်သည်။ အတွေ့ရများသော စရိုက်လက္ခဏာမှာ ယင်းအခြေအနေသို့ မသက်ဆင်းမိအောင် တတ်နိုင်သမျှ ရှောင်ခြင်းဖြစ်သည်။ အကြောက်လွန်ရောဂါသည် တို့သည် ယင်းဝေဒနာကြောင့် စိတ်ကျဉ်းကျပ်သည့်အခါ သူတို့ရှောင်လွှဲနိုင်ရေးအတွက် ဖုံးဖုံးဖိဖိပြောတက်ကြသည်။ ဥပမာ-စားသောက်ဆိုင်အတွင်းသို့ဝင်လျှင် ကြောက်စိတ် ဝင်ကာ မည်သူကိုမျှစကားမပြောနိုင်တော့ဘဲ မွမ်းကျပ်လာမည်ဖြစ်၍ မဝင်လိုပါဟု ရင်ထဲမှာရှိသည့်အတိုင်း မပြောနိုင်ဘဲထိုစားသောက်ဆိုင်ကို မကြိုက် ပါ ဟု ပြောတတ်သည်။ အကြောက်လွန် ဝေဒနောကြောင့် ရှက်စိတ်ဝင်နေသည့်ပြင် အကြောင်းသင့် အကျိုးသင့် ရှင်းပြ၍ရသော ဝေဒနာမဟုတ်၍ အခြားသူများအားလည်း နားလည်အောင် ရှင်းပြနိုင်ခြင်းမရှိချေ။ ကုသခြင်းယနေ့ခေတ်တွင် အကြောက်လွန်ခြင်းသည် ကုသနိုင်သော ဝေဒနာဖြစ်ကြောင်း သိရှိထားပေပြီ။ ၇ဝ% ၈ဝ%ထိ အောင်မြင်စွာ ကုသနိုင်ပြီဖြစ်သည်။ ထိရောက်ဆုံးသော ကုထုံးသစ် နှစ်မျိုးရှိသည်။ရင်ဆိုင်ထိတွေ့စေခြင်းကုထုံးယင်းကုထုံးတွင် အခြားသူများ၊ ကုထုံးပညာရှင်နှင့် အခြားလူနာများ၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေသည်။ ပံ့ပိုးသူတို့သည် အကြောက်လွန်ခြင်း၏ သဘာဝကို နားလည်နေဖို့လိုသည်။ တကယ့်ဘဝအခြေအနေ အရပ်ရပ်တွင် အကြောက်လွန်ခြင်းကို ထိန်းနိုင်မည့် သီးခြားနည်းလမ်းများကို သိထားဖို့လိုသည်။ အကြောက်လွန်ခြင်းကိုဖြစ်စေသော အတွေ့အကြုံများကို ရင်ဆိုင်ဝံ့သည့် အစွမ်းသတ္တိဖွံ့ဖြိုးလာစေရန် အကြောက်လွန်ဝေဒနာရှင်အချင်းချင်း ကူညီယိုင်းပင်းစေမည်ဖြစ်သည်။ ယင်းသို့ အုပ်စုလိုက် လုပ်ဆောင်စေသော ကုထုံးအဆင့်သည် များသောအားဖြင့် နှစ်လမှ ခြောက်လအထိ ကြာတက်သည်။ ထို့နောက် လူနာသည် ကုထုံးပညာရှင်ဖြစ်စေ၊ အခြားပံ့ပိုးကူညီသူဖြစ်စေ အတူလိုက်ပါလျက် တကယ့်ဘဝအကြောက် လွန်အခြေအနေကို ရင်ဆိုင်ကြည့်စေရမည်။ ကြောက်စိတ်လျော့ပါးစေသော နည်းနာများကို လက်တွေ့အသုံးချလျက်ရင်ဆိုင်ကြည့်စေခြင်းဖြစ်သည်။ ကြောက်စိတ်လျော့ပါးစေသော နည်းနာများအနက် အထောက်အကူပြု ဆုံးနည်းနှစ်နည်းမှာ ၁ဝဝ မှ သုံးခုခြားစီ နောက်ပြန်ရေတွက်ခြင်းနည်းနှင့် အကြောက်လွန်စရာကြုံနေခိုက် သီချင်းတစ်ပုဒ်ကိုဖြစ်စေ၊ ကဗျာတစ်ပုဒ်ကိုဖြစ်စေ ပြန်လည်ရွတ်ဆို ကြည့်နေ ခြင်းနည်းတို့ဖြစ်ကြသည်။ အခြား ကြောက်စိတ်လျော့စေသော နည်းမှာ ရိုးရိုးစင်းစင်းဖြစ်သည်။ ကြောက်စိတ်ပျောက် ကွယ်သွား သည်အထိစောင့်ဆိုင်း၍ အချိန်ကို ကုန်လွန်စေသောနည်းဖြစ် သည်။ ကြောက်စိတ်ဖြေ ဆေးဝါးသုံး ကုထုံးအထူးသဖြင့်စိတ်ကျဝေဒနာကိုဖြေသော ဆေးဝါးများသုံး စွဲ၍ ကုသခြင်းဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့်အိပ်ရာဝင်ချိန်တွင် ယင်း ဆေးဝါးကို တစ်နေ့လျှင် တစ်ကြိမ်နှုန်းဖြင့်ခြောက် လ မှ ၁၂ လထိစွဲ၍ စားသုံးစေခြင်းဖြစ်သည်။ အကြောက်လွန်ဖွယ်အခြေ အနေကိုကြုံရသည့်အခါ ယင်းဆေးဝါး အာနိသင်ကြောင့် ကြောက်စိတ်မရှိဘဲ ရင်ဆိုင်မိခြင်းဖြင့် 'ထင်သလောက် မဆိုးပါ လား' ဟူသောအသိ ဝင်လာစေသည်။ ထိုသို့ကြုံပြီး လပေါင်း များစွာကြာသောအခါ လူနာ၏ အာရုံကြောစနစ်တွင်ကုသပျောက် ကင်းပြီးသော လက္ခဏာမျိုးပေါ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ကြောက် စိတ်ထပ်မံပေါ်ပေါက်ခြင်း မရှိတော့လျှင် ကြောက်စိတ်ဖြေဆေး ဝါး သုံးစွဲမှုကို ရပ်ဆိုင်းနိုင်ပြီဖြစ်သည်။ ထပ်မံပေါ်ပေါက်လျှင် နောက်ထပ်စမ်းသပ် ကာလတစ်ရပ် သတ်မှတ်၍ ယင်းဆေးဝါး ကို သုံးစွဲစေရဦးမည်ဖြစ်သည်။များသောအားဖြင့် ရင်ဆိုင်တွေ့ထိတွေ့စေခြင်းကုထုံးက အကြောက်လွန်၍ နေ့စဉ်ဘဝကို ရှောင်လွှဲသည့် အခြေအနေ ဆိုက်ရောက်နေသူများအတွက် အထိရောက်ဆုံးဖြစ်သည်။ ဆေးဝါးသုံးကုထုံးမှာမူ အကြောက်လွန်အခြေအနေ မ ကြုံရဘဲ အလိုလိုတွေး၍ကြောက်စိတ်ဝင်နေသူများအတွက် အထိ ရောက်ဆုံးဖြစ်သည်။ ထို့ ပြင် အချို့ အကြောက်လွန်သူတို့အား စိုးရိမ်စိတ် လျော့ပါးစေသော ဆေးဝါးပေး၍ ကုသနိုင်သည်။ သီးခြား အကြောက်လွန်ခြင်းအမျိုးအစားဖြစ်သော လူအများ ရှေ့မှောက် စကားပြောဟောရမည်ကိုကြောက်ခြင်းနျင့်လေ ယာဉ်စီးရမည်ကိုကြောက်ခြင်းတို့ကိုမူ နှလုံးခုန်နှုန်းနှေးစေသော ဆေးဝါးဖြင့် သက်သာရာရစေနိုင်သည်။သို့ဖြစ်၍ အကြောက်လွန်ခြင်းဝေဒနာရှိသူတို့သည် ကျွမ်းကျင်သော စိတ်ရောဂါကုဆရာဝန်နှင့် တိုင် ပင်ဆွေးနွေး၍ ကုသမှုခံယူခြင်းဖြင့် လူမှုဆက်ဆံရေး နယ်ပယ်တွင် မျှော်လင့် ချက်များရှင်သန်နိုင်ပြီဖြစ်သည်။