‘صوف` عربی بولی دا شبد اے۔ جس دے مطلب ہن، اُنّ؛ ‘صوفی` اوہ جو اُنّ دے کپڑے پہنے۔ صوفی نوں ایران وچّ ‘پسمیناپوش` وی کہندے ہن، جس توں ایہہ سدھ ہندا اے کہ صوفی دے مطلب ایہو ہن کہ جو اُن دے کپڑے پہنے، جاں اوہ متّ جاں سنگھ جس دے انویائی اُنّ دے کپڑے رہت وجوں پہندے ہون۔حضرت محمد ﷺ اسلام دھرم دے بانی سن جنہاں دا جم مکہ دے عربی قریشی قبیلے وچّ 507 ای۔ نوں ہویا۔حضرت محمد ﷺ دے دنیا توں ظاہرے پردے (632 ء) توں بعد جدوں اسلام دی رازسی طاقت دنو-دن فیلن لگّ پئی تاں اسلام دا اثر کئی عرب دیساں، سیریاں مصر اتے ہور ملکاں اتے ودھ گیا۔ اسلام دی رازسی طاقت اتے دھن دولت ودھن کرکے اس اتے ادھرمی اتے سنسارک برتیاں پوری طرحاں قابض ہو گئیاں۔ جدوں اسلام دا سیاسی پھیلاؤ ایران سمراج دیاں حداں اتے وی چھاں گیا تاں اسلام خلافت دا راجگڑھ بغداد وکھے وسے نویں نگر سوپن وچّ قائم ہو گئی۔ بغداد دنیاں بھر دی کلا، دنیا بھر دی تعلیم، عالمی رہتل دا مرکز سی اتے اتھوں دی لوک-بولی عربی دی تھاں فارسی سی۔ اسلئی پراچین ینانی، افلاطون، ارسطو وغیرہ دے جگت مشہور گرنتھاں دا ترجمہ عربی وچّ کیتا گیا۔ اتھے ہی سنسکرتی دے گرنتھاں، پنچتنتر، سوری اصول، مہاں برہدجاتک، ہتوپ دیس،دشکمارچررت، پراشر اصول منڈوکوپنشد، کاتیاینسوتر، وغیرہ فلسفا، ساہت، گنت ودیا اتے جوتش د املے-بھنڈارے نوں عربی وچّ التھایا گیا۔ بغداد وچّ عیسائی، بتکنیک، براہمن، مسلمان وغیرہ اکٹھے رہندے سن۔ اجیاے ماحول وچّ جدوں اسلام دی رازسی طاقت دے پھیلاؤ کارن ادھرمی اتے سنسارک نیتیاں وچّ وادھا ہو رہا سی تاں اسدا جو اثر دھارمک مسلماناں تے پیا ایہناں وچوں ہی صوفی متّ دی لہر دا جم ہویا منیا جاندا اے۔ صوفی متّ نے ایرانیاں، اسلام، نوئپھلاتون، ارسطو، بھارتی شاستر وغیرہ وچوں کس دا خاص اثر قبولیا اس بارے ودواناں دیاں الگّ-الگّ راواں ہن جس بارے ذکر سوفیئت مت دے نکاس وچّ کیتا جاویگا۔