ھېيىتنىڭ ئىككىنجى كۈنى شەنبە ئەتتىگەندە رەھمەتلىك دادامنىڭ توپراق بېشىنى يوقلۇدۇق. بۇ ئوغۇزساق يېزىسى بويىچە ھۆكۈمەت تەرپىدىن بېكىتىلگەن بىردىن بىر قەبرىستانلىق بولغاچقا ئادەم كۆپ ئېدى. قەبرىستانلىقنىڭ يولى بىز ماشىنىنى توختاتقاندا ئانچە قىستاڭ ئەمەس ئېدى. قەبرە بېشىدا دۇئا ۋە قىرائەتلەرنى قىلىپ يانغىنىمىزدا ماشىنىنى كەينىگە ياندۇرغىلى بولمىدى. بۇنى كۆرۈپ چوڭ ئاكامنىڭ ئاسان كېلىدىغان ئاچچىقى مىڭىسىگە تەپتى بولغاي ”زادى بىزنى مۇشۇ خەنسۇلار باشقۇرمىسا بىكار. خەنسۇ بار يەردە بۇنداق قىستاڭچىلىق يوق، تەرتىپسزلىك يوق. بولسا ئۇيغۇرلارنىڭ مۇشۇ قەبرىستانلىقىنىمۇ خەنسۇلار باشقۇرغان بولسا بۇنچە قالايمىقانچىلىق چىقمايتتى“ دەپ سۆزلەپ كەتتى. ”ئاكا، ماۋۇ ئۇلۇغ كۈندە بولسىمۇ مۇنداق گەپلەرنى قىلمايلى. ئاللاھ ھەممە كىشىنى زېمىنغا خەلىپە(ئاللاھقا ۋاكالىتەن ھۆكۈمرانلىق قىلغۇچى) قىلىپ ياراتقان. ھەرگىزمۇ بىر مىللەتنى يەنە بىر مىللەتكە ھۆكۈمران ياكى خەلىپە قىلىپ ياراتمىغان. ئەمدى قۇرئان تىلاۋەت قىلدۇق، شۇ قۇرئانغا مۇخالىپ گەپ قىلمايلى! “ دېدىم سىلىق قىلىپ. ”ياق زادى ئىدارىلەردىمۇ شۇ. خەنسۇ باشلىق ئىشقا بۇيرىمىغىچە ئۇيغۇرلار خىزمىتىنى تېپىپ قىلالمايدۇ. ئۇيغۇر باشلىقلارغا ھوقۇق بەرسىمۇ ئىشلىتەلمەيدۇ. ئۇيغۇر دېگەن قويغا ئوخشايدۇ. بېشىنى ئىچىگە تىقىپلا بىر يەرگە يىغىلىۋالىدۇ. بىزگە خەنسۇلار پادىچىلىق قىلمىسا بولمايدۇ. قارىمامسەن ماۋۇ تىقىلىشىپ كەتكەن ماشىنىلارغا، خەنسۇلار باشقۇرغان بولسا مۇشۇنداق بولامتى؟“ ئاكامنىڭ قىزىرىپ كەتكىنىگە قاراپ ئوتتۇرانجى ئاكام پېشىمنى تارتىپ قويدى. شۇنىڭ بىلەن ئارتۇقچە تالاشمىدىم. كۆڭلۈمدە ”ئاكا، خەنسۇ بولمىسا ئەمەس، ئىنتىزام، تەرتىپ، قائىدە دېگەنلەرنى ئادىل ئىجرا قىلىدىغان ئورگان بولمىسا مۇشۇنداق قالايمىقانچىلىق كېلىپ چىقىدۇ. قەبرىستانلىقنى ياساپ، ھەر بىر قەبرىنى نەچچە مىڭ سومدىن ساتقان ھۆكۈمەت ئۇيغۇرلارنىڭ ھېيىت ھارپىسىدا ۋە ھېيىت كۈنى ئەتتىگەندە توپراق بېشىنى يوقلايدىغانلىقىنى، مۇشۇنداق قىستاڭچىلىقنىڭ چىقىش ئېھتىماللىقىنى ئويلىشىشى كېرەك. ھۆكۈمەت دېگەن مۇشۇنداق خەلقنىڭ تۈرمۇشى قولايسىزلىققا ئۇچرىغاندا لازىم بولىدىغان نەرسە، ئەگەر خەلق ئۆز ئىشىنى ئۆزى قىلىدىغان بولسا خەلق باج تاپشۇرۇپ شۇنچە جىق ئەسكەر، ساقچى ۋە ھۆكۈمەت خادىمىنى بېقىپ نېمە قىلىدۇ؟“ دېگۈم كەلدى. ئاكام كۆپ كىتاب ئوقۇغان ئادەم. شۇڭا ئالدىنقى مىسالدىكى ساۋادى چالا كىشىلەردىن پەرقلىنىشى كېرەك ئېدى. ئەمما ئۇمۇ ئاچچىقى كەلگەندە قەلبىدىكى خەنسۇلارغا بولغان چوقۇنۇش ۋە ئۆزلىگىدىن بېقىنىش كەيپىياتىنى دەپ سالدى. مەنچە بۇ مىساللاردىن كىشىلەردىكى ھۆكۈمەتنىڭ موھىملىقى ۋە رولىغا بولغان تونۇشنىڭ خەنسۇلارنىڭ موھىملىقى ۋە ئورنىغا بولغان تونۇشقا ئۆزگەرگەنلىكىنى كۆرۈش مۇمكىن ئېدى.