समैजीका सम्बन्धमा समैजीका पूजारी खान्दानका जोरायल सरस्वतीनगर गाविस २ ओझगाउँ हाल अत्तरियामा बसोबास गर्ने वर्ष ७३ का श्रीधर ओझाका अनुसार ओझाहरुका कुलदेवता समैजी, गणपति, भूमे, कफलकट्टी (सिद्धवावा), हुन् । ओझाहरु दक्षिणभारत गुजरातको द्वारकामठबाट कुमाऊँहुँदै डडेल्धुराको जिलोडाबाट वुँडर र जोरायल आएकाहुन् । समैजीका पूजारी मानिने भारद्वाज गोत्रका भट्ट र अत्रि गोत्रका ओझा ब्राह्मण साडु भाइ थिए । यी दुवै साडुभाइ गयाँ तीर्थ गएका थिए । त्यहाँबाट फर्कदा ग्वाँसीसमैजी यी दुवै साडुभाइको झोलामा पालो पालो गर्दै कहिलो एकका झोलामा कहीले अर्काको झोलामा गरेर आएका हुन् । समैजीको मुल स्थान वड्डीमछेलीको पश्चिमको थान हो । त्यहाँ ग्वाँसी र समैजी साथ साथै बसेकाछन् । त्यस स्थानबाट ग्वाँसीसमैजीको शिला उठाउँन सकेनन् । यसपछि ग्वाँसी समैजीको पूजाआजा भट्ट र ओझाले मिलेर गर्ने गरेका हुँन् । मूल तिथि माघशुक्ल पंचमीमा ग्वाँसी र सोही पक्षको दशमीमा समैजी पुजिन्छन् । यी देवता भित्र मसानी, दूर्गा भगवती, सिद्धवावाको पनि धुपवत्ती पूजा हुँने गर्दछ । यी देवता बाह्माला (मालास) बाह्कोला (लेक) भित्र विभिन्न स्थानमा अहिलेपनि पुजिने गर्दछन् । समैजी भनेका शिव हुन् । ग्वाँसी भनेकी पार्वती तथा गौरी हुन् । जहाँ ग्वाँसी त्यहाँ समैजी जहाँ समैजी त्यहाँ ग्वाँसी भएर रहने गर्दछन् । समैजीका धामी, भराँडेहरु वोहरा थरका क्षेत्रीहरु छन् । ग्वाँसी सम्बन्धमा भन्ने गरिन्छ । ग्वारा (गौरी÷पार्वती) र शिवको एकीकृतरुप ग्वाँसी हो । यसलाई समैजी पनि भन्ने गरिन्छ । समैजी देवता र नागी मल्लका सम्बन्धमा रहेको किवदन्ती अनुसार के भनाई छ भने नागी मल्लले सबै देवताको परिक्षण लिने र शक्ति नभएका देवताको सम्पती लुट्न थाले समैजी देवताको पनि परिक्षण लिन काँसाका थालमा पोखल हालेर पिड्काका तल ओखडका दाना राखेर अमयमेहरुकोटको भीरमा नाँच्न लगाए पछि समैजी काँप्दै त्यो धामी नचाउँने स्थानमा बस्दा समैजीको शिक्तले ओखडका दाना पिचीए र तेल निक्ल्यो । बसेको पिड्का त्यही स्थानमा जोडियो अव क्षत्रे तोई के चाहीयो अव कोट मेरो हो । भनेपछि समैजी अजेमेहरुकोट नजिक बसे र नागी मल्ल त्यस स्थानबाट अन्यत्र भागेका हुन । चड्डी वड्ढी धाजा पताका समैजीको माटोमा बस्नेहरु समैजीलाई चढाउँने गर्दछन् । आज अजयमेहरुको समैजी त्यहाँका भारद्वाज गोत्रका विष्टहरु मान्ने गर्दछन् ।