भारतीय पुरातत्त्व विभागामार्फतही अशाच महाराष्ट्रातील काही विशिष्ट ऐतिहासिक वास्तू, इमारती, स्मारके, जागा संरक्षित केल्या जातात. अशा ठिकाणांना महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय संरक्षित स्मारके म्हटले जाते. या राष्ट्रीय संरक्षित स्मारकांच्या देखभाल आणि संरक्षणाचे काम भारत सरकारचे पुरातत्त्व खाते करते.