Aquel esperit rebèl e mistic de la Renaissença es a l’origina de pensadas plan modèrnas: « D'unes esitan pas gaire a far de Paracelse lo davancièr de tota sciéncia de la medecina del trabalh e de l'omeopatia e lo renovator de la medecina (e de la quirurgia, de la toxicologia e de la psicoterapia), mentre que d'autres veson en el, un del mediòcre imitator dels ancians, los autres un fòl ignorant e pretenciós. Cossí explicar aquela contradiccion? Perqué aquela polemica que torna de longa, aquela nebla a l'entorn de l'estranha figura del mètge d'Einsiedeln? Al començament del sègle XVI, mentre que tota la sciéncia s'entredormissiá repetent los oracles d'Avicena e de Galen, apareguèt un òme de vòtz fòrta, mètge e quimist, que brutlava los libres medicals dels grècs e dels arabs, parlava de filosofia en lenga vulgara, curava los malauts contra totas las règlas de l'art e percorissiá Euròpa, bevent amb lo primièr vengut, batalhant amb fòrça, estudiant amb totes. Son ròtle foguèt tan grand que quitament a la seuna epòca, son nom anèt fins a provocar de revòltas. Paracelse aguèt los seus discípols fidèls, d'admirators brusissents, de malauts reconeissents fins a la devocion; tanben aguèt, d'entre los mètges, d'enemics feroces. ».