شۇندىن كېيىن ”ئامېرىكىلىقلار ياخشى كۆرىدۇ“ دەپ ئۆيىگە مۈشۈك ئېيىق نۇسقىلىق گىلەم ئاسقان ئىشنى پات- پات ئويلاپ قالىدىغان بولدۇم. ئەسلەپ باقسام ئامېرىكىدا يەنە بىر ئۇيغۇرنىڭ ئۆيىدە جوڭگۇچە رەسىم ۋە ھۆسىن خەتنىڭ ئېسىقلىق تۇرغىنىنى كۆرۈپتىكەنمەن، سەۋەبىنى سورۇسام ”ئامېرىكىلىقلار جوڭگۇنىڭ مۇشۇنداق نەرسىلىرىنى ۋاي دەيدۇ“ دەپ جاۋاپ بەرگىنى ئېسىمدە. 2005-يىللىرى تۈركىيەدە بولغىنىمدا بىر ئۇيغۇر كىشىنىڭ ئۆيىدە خەنسۇچە خەتلەر چۈشۈرۈلگەن بىر لوڭقىنى كۆرۈپ قالدىم. سەۋەبىنى سورىسام ”تۈركلەر ئەتىۋار بىلىدۇ“ دېدى. مېنى ھەيران قىلغىنى ئامېرىكىدىكى ئۇيغۇر ئامېرىكىلىقنى ياخشى كۆرىدۇ دەپ مۈشۈك ئېيىق نۇسقىلىق گىلەم ئېسىۋالسا، تۈركىيەدىكى ئۇيغۇر تۈركلەر ئەتىۋار بىلىدۇ دەپ خەنسۇچە لوڭقىنى تىزىۋالغىنى بولدى. ئەلۋەتتە، ھازىر جوڭگۇدەك مەدەنىيىتى قەدىمىي، ھۆكۈمىتى باي بىر دۆلەتنىڭ تۈرلۈك بويۇملىرى خەلقئارالىق تەسىرگە ئىگە. شۇڭا تۈركىيەدىمۇ، ئامېرىكىدىمۇ جوڭگۇ مەدەنىيىتىدىن زوقلىنىدىغان ئادەملەرنىڭ كۆپرەك بولۇشى تەبىئىي. لېكىن مەن بىر ئۇيغۇرنىڭ ئاتايىن ۋەتىنىدىن ئۆزى ياقتۇرغان نەرسىنى ئەمەس، مەزكۇر ئەلدىكى كىشىلەر ياقتۇرغان نەرسىنى كۆتۈرۈپ كېلىشى، ئۆيىگە ئۆزى قەدىرلەيدىغان بويۇمنى ئەمەس خەقلەر ياقتۇرىدىغان بويۇمنى تىزىپ قويۇشلىرى ۋە بۇلارنى خەقلەر ئۈچۈن ئەتىۋارلىشى ماڭا شۆھرەتپەرەسلىك، داغۋازلىقتەك بىلىندى. بۇنىڭدا ئىتىراپ قىلىنمايۋاتقان بىر توپ كىشىنىڭ ئىتىراپقا بولغان سەۋالىقى ۋە تىرمىشىشلىرى شەلۋەرەپ تۇراتتى. ئەگەر بىر ئادەمنىڭ قىممىتى، ھۆرمىتى ۋە پەزىلىتى باشقىلارنىڭ باھاسىنىلا ئۆلچەم قىلسا بۇ كىشىنىڭ ياراتقان قىممىتى تۇتۇرۇقسىز قىممەتتۇر، ئېرىشكەن ھۆرمىتى ماغزاپ ھۆرمەتتۇر، يېتىشتۈرگەن پەزىلىتى يانلانما پەزىلەتتۇر. بۇنداق خەقنىڭ نەزىرىگە، ئىشتىھاسىغا لايىقلاشتۇرۇلۇپ يارىتىلغان قىممەت خەقنىڭ نەزىرىدە بىر گېزەك خالاس، ۋاقتى كېلىپ خالىسا داستىخانغا تىزىپ قويىدۇ، خالىمىسا ئەخلەتكە تۆكىدۇ.ئەگەر بىر ئادەمنىڭ ئۆزلۈك لايىھەسى باشقىلارنىڭ سىزغۇچلىرىدا، شۇلارنىڭ ئەندىزىسىگە قاراپ سىزىلسا بۇنداق لايىھەنى بويلاپ ھەرىكەتكە ئۆتكەن كىشى ئۆزى ئارزۇلىغان مەنزىلگە ئەمەس، باشقىلارنىڭ ئەۋەتمەكچى بولغان مەنزىلىگە سەپەر قىلغان بولىدۇ. ئەگەر بىر جەمئىيەتتە، بىر مىللەتتە مۇشۇنداق ئادەملەر ئاۋۇپ كەتسىچۇ؟