Со пројавувањето на потребата за прибирање и заштита на архивскиот материјал во самиот тек на Втората светска војна на 3 мај 1945 година Министерството за народна просвета ја обелоденува намерата за формирање на Архив на Нароослободителното движење на Македонија во состав на Народната библиотека во Скопје. Оваа иницијатива не се реализирала од низа на причини, но по кус период, со решението бр. 2543 од 31 мај 1946 година Министерството за народна просвета на НР Македонија оформува комисија задолжена за прибирање на архивскиот материјал. Комисијата започнала со активности, воглавно со вклучување на просветни работници чија задача била прибирањето на архивскиот материјал. Но ваквиот начин на работа не давал резултати.Во 1946 и 1947 година во прибирањето на архивскиот материјал се вклучуваат и новооснованиот филозофски факултет и Институтот за национална историја.