Vizantiya tilshunosi Svidaning ""Leksikon""i (10-asr) dan boshlab muayyan tizimga solingan bilimlar lugʻatlart ifodalana boshladi. 17-asr oxiri va 18-asrda Angliyada P. Beylning ""Tarixiy va tanqidiy lugʻat""i katta ahamiyatga ega boʻlgan. 1704 yil J. Xarris ""Texnik leksikon yoki Umumiy ingliz sanʼat va fan lugʻati""ning birinchi nashrini chiqargan. ""Ensiklopediya yoki fan, sanʼat va kasb-hunarlarning izohli lugʻati"" (1751—80 yillar, 35 j.)ning yuzaga kelishi Fransiya tarixida yirik ijtimoiy-siyosiy voqea boʻldi. Bu E.ni tayyorlashda mashhur faylasuf D. Didro asosiy rol oʻynadi; uni nashr etishda Sh.L. Monteskyo, Volter, J.J. Russo, J.D,’Alamber ham qatnashgan. 1768—71 yillarda shotland matbaachisi U. Smelli 3 jildli ""Britaniya ensiklopediyasi""ni chiqardi. Bir necha marta qayta nashr etilgan ushbu E. Angliyaning eng yirik milliy E.si boʻlib qoldi.