আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ উপৰি ১৮৪৬ আৰু ১৮৮৯ চনৰ মাজৰ কালছোৱাত নসাহিত্য-চেতনাৰ প্ৰবুদ্ধ দুজন লেখকে অসমীয়া সাহিত্যত উদাৰনৈতিক প্ৰগতিশীল মানৱতাবাদৰ প্ৰৱৰ্তন কৰে। তাৰে এজন হ’ল বাহিৰে ৰং চং, ভিতৰি কোৱাভাতুৰি আৰু কানীয়াৰ কীৰ্তনৰ লেখক হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা আনজন হ’ল বিধৱা বিবাহৰ সমৰ্থক আৰু ৰাম-নৱমী নাটকৰ ৰচক গুণাভিৰাম বৰুৱা।(ভট্টাচাৰ্য, ২০০৫, পৃ. ৪৯) অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ গুৰিয়ালস্বৰূপ হেমচন্দ্ৰ বৰুৱাৰ নিৰলস সাধনাই অৰুণোদয় যুগৰ অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ জগতখনলৈ আনে এক নতুন ৰূপ বৈচিত্ৰ্য। অসাধাৰণ ব্যক্তিত্বসম্পন্ন পুৰুষ হেমচন্দ্ৰ বৰুৱা আছিল আধুনিক নৱচেতনাৰে উদ্বুদ্ধ সংস্কাৰৰ পূজাৰী। তেওঁৰ সংস্কাৰবাদী চিন্তা-চৰ্চাই নিঃসন্দেহে এটি নতুন যুগৰ সূচনা কৰিব পাৰিছে। এইক্ষেত্ৰত প্ৰথিতযশা লেখক নগেন শইকীয়াদেৱৰ মন্তব্য যথাৰ্থ বুলিয়ে ক’ব লাগিব— ‘‘Hemchandra Barua, can be called a reformer of strong conviction. He laid the foundation stone of modern Assamese language, on the basis of which the language as well as the literature could flourish according to the necessity and demand.’’ (Saikia, 1988, p.221)