হেমচন্দ্ৰ-গুণাভিৰামৰ আদৰ্শেৰে অনুপ্ৰাণিত হৈ সেই সময়ছোৱাত উভয়ৰে বয়োকনিষ্ঠ যি কেইগৰাকীয়ে খণ্ড কবিতা আৰু বৰ্ণনাত্মক কাব্য ৰচনাৰে পাশ্চাত্য কাব্য কবিতাৰ ৰীতি-প্ৰকৃতিক অসমীয়া সাহিত্যলৈ আদৰি আনিলে সেইসকলৰ ভিতৰত ভোলানাথ দাস লেখত ল’বলীয়া। বংগৰ বিখ্যাত কবি মাইকেল মধুসূদন দত্তৰ মেঘনাদ বধ কাব্যৰ আৰ্হিত ৰচিত সীতা-হৰণ কাব্য ভোলানাথ দাসৰ অসমীয়া সাহিত্যলৈ অবিস্মৰণীয় অৱদান। ভোলানাথ দাসৰ খণ্ড কবিতাসমূহে দুখন পুথিৰ মাজেদি প্ৰকাশ লাভ কৰিছে-এখনৰ নাম কবিতা মালা আৰু আনখনৰ নাম চিন্তা-তৰংগিনী। এই যুগটোৰ আন এগৰাকী লেখক ৰত্নেশ্বৰ মহন্তদেৱে তেওঁৰ ২৯ বছৰীয়া চুটি জীৱনকালৰ ভিতৰত অসমীয়া সাহিত্যলৈ বিভিন্ন দিশত বৰঙণি আগবঢাই গৈছে। তিনিখণ্ডত বিভক্ত তেওঁৰ কবিতাৰ পুথি কবিতাহাৰত প্ৰায় ডেৰ কুৰি কবিতা সন্নিৱিষ্ট আছে। পুথিখনে তেওঁৰ কবিত্ব প্ৰতিভাৰ চানেকি দাঙি ধৰে। ঐতিহাসিক তথ্যৰ অনুসন্ধান কৰি তেওঁ যিসমূহ প্ৰবন্ধ ৰচনা কৰিছে সেইসমূহ তেওঁৰ সবাতোকৈ মূল্যৱান সমপদ। ‘অসমীয়া আৰু বিদেশী সাজ’, ‘ৰাম সৰস্বতী’, ‘অনন্ত কন্দলী’, ‘গাৰোৰ বৃত্তান্ত’, ‘মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ’ আদি কিছুমান অনুসন্ধানমূলক মূল্যৱান প্ৰবন্ধ তেওঁ ৰচনা কৰে।