1943 джылны июлунда немча аскер башчылыкъ ахыр кере кесине инициативаны, Курскны къатында сермешиуде, алыргъа излейди, алай а кесин хорлатыб, аскер кючюда уллу заран алады. Бютеу фронта немча аскерле ызларына ыхтырылыб башлайдыла- ала Орёл, Белгород, Новороссийск кибик уллу шахарланы коядыла. Белоруссия бла Украина ючюн сермешиуле башланадыла. Днепр ючюн сермешиуде Къызыл Аскер Германияны аскерлерин къаушатыб Солджагъа Украина бла Кърымны азатлайды.