Matélda la s’ é catêda da un mumèint a cl’êter a fêr frûnt a ‘na nōva calêda in Itâlia ed l'Imperadōr Enrico IV, e la s’é preparêda al pēş cun un matrimòni polétich, dâto che al pêpa, che gh’ēra in cól mumèint, al separêva l’avtoritê dal vaticân cun còl canosiân, cme l'ēra stêt fîn a Gregorio IV. Matélda la se spôsa cun al Dóca Welf V de Svèvia (més in italiân cme ""Guelfo""), fiōl dal Dóca Welf IV (Guêlf e Ghibelèin), cun al mèter insèm ‘na colaborasiòun dimòndi putèinta fâta dal nōv pêpa Urbano II e dal Dóca, per cuntrastêr in môd vâlid al cuşèin Enrico IV. Matélda la mânda ‘na lètra al só preferî: Non per leggerezza femminile o per temerarietà, ma per il bene di tutto il mio regno, ti invio questa lettera accogliendo la quale tu accogli me e tutto il governo della Longobardia. Ti darò tante città tanti castelli tanti nobili palazzi, oro ed argento a dismisura e soprattutto tu avrai un nome famoso, se ti renderai a me caro e non segnarmi per l'audacia perché per prima ti assalgo col discorso. È lecito sia al sesso maschile che a quello femminile aspirare ad una legittima unione e non fa differenza se sia l'uomo o la donna a toccare la prima linea dell'amore, solo che raggiunga un matrimonio indissolubile. Addio. La Grân Cuntèsa l’à mandê mjêra ed suldê al cunfin ed la Longobardéia a tōr al Dóca, al l’à ricevû cun unōr, l’à urganizê al grân dişnêr spuşadōr ed 120 dé cun ‘na preparasiòun ch ‘l’aré fât gnîr smôrt ógni rè medioevêl. Cosma di Praga, avtōr dal Chronicon Boemorum, al dîş che dôp al matrimòni, per dō nôt, al dóca l’îva rifiutê al lèt spuşadōr e al têrs dé Matélda la s’é presentêda nûda in tóta la só beltê insém a ‘na têvla preparêda apôsta insém a soquânt cavalèt la gh’aré dét: tutto è davanti a te e non v'è luogo dove si possa celare maleficio; al Dóca l’ēra armêş de stóch e lē nûda e rabîda la gh’é saltêda adós al l’à s’ciafunê e ind al spudêregh a drê al l’à casê via cun sté parôli: ""Vattene di qua, mostro, non inquinare il regno nostro, più vile sei di un verme, più vile di un'alga marcia, se domani ti mostrerai, d'una mala morte morirai..."". Al Dóca l’é scapê e da còl mumèint lé in dôp l’é stê ciamê cun al scutmâj Guelfo l'impotèint. Al zōven Dóca marî ed Matélda al s’é separê dôp pôch dé e naturalmèint i dû an gh’àn mìa avû di fiōl.