ისტორიულ-გეოგრაფიული ბორჯომიშ ლეხერი უმოს ფართო ტერიტორიას იკათუანს. ჯოხოდვალა „ბორჯომიშ ლეხერი“ მაართათ 1819 წანაშ საბუთის მუთმობხვადჷნა. თეიშახ თის სადგერიშ ლეხერი ჯოხოდჷ (XV ოშწანურაშე) დო მტკვარიშ (ტაშისკარშე აწყურშახ), მუშჸურე სადგერიშ (იკათუანდჷ სადგერშე წაღვერ-კიმოთესუბანს დო თორ-ბაკურიანს) დო გუჯარეთიშ ლეხერეფშე აკმოდირთუდჷ. არქეოლოგიური რკუალა-გორუათ იდასურებუ, ნამჷ-და ბორჯომიშ ლეხერს მაართაჸოფირ ადამიერს უხორუდჷ. II-IV ოშწანურეფს თაქ თორიშ საერიშდუდოქ დირსხუ, ნამუსჷთ XV ოშწანურაშახ თორიშ აკანი ჯოხოდჷ. XV ოშწანურას თაქ ავალიშვილეფიშ სათავადექ (საავალიშვილე) დირსხუ. XV ოშწანურაშ ბოლოს ბორჯომიშ ლეხერი სამცხე-საათაბაგოწკჷმა ართო ოსმალეთიქ ქიხვამილუ, მახორობაშ ნორთიქ ნტერწკჷმა ბურჯაფის დოღურჷ, დოსქილადირქ ჟიმოლენ ქართლიშა დო იმერეთშა გოხირზუ.