Geveules vaan nationalisme en oonaofhenkelekheidszin woorte, wie in gans Zuid-Amerika, gewek door de Franse bezètting vaan Spaanje vaanaof 1808. Wat begós es verzèt tege de Franse en veur de aofgezatte keuning, leep al gaw oet op 'n wins vaan complete oonaofhenkelekheid. Dit woort oetindelek bereik in 1818 oonder Bernardo O'Higgins, dee ouch d'n ierste president woort. 't Nui bewind leet de aw machsstructure intak: de elite vaan blaanke groetgroondbezitters bleef de groetsten invlood hawwe. In de twiede hèlf vaan de negentienden iew woort nog eine kier oorlog geveurd tege de Mapuche, die noe ouch in 't zuie woorte oonderworpe. In 1879 kaom 't tot oorlog mèt Bolivia, boebij dit land zien kösprovincies aon Chili verloor. Door de vereuvering vaan de Indiaanse en Boliviaanse gebeie woort 't land nog laankgerekder es tot 't al waor. De verdeiling vaan Vuurland mèt Argentinië woort in 1881 geregeld. In 1891 weujde in 't land 'ne börgeroorlog, dee 't parlemint mier mach gaof en tot de democratie leide.