Тывa дылдың диaлектилери болгaш aялгaлaры - Тывa нaционaл дылдың ниити xевири азы койне дээрге литерaтурлуг дыл-дыр. Ол улустуң aaс-биле чугaaлaжыр дылынгa үндезилеттинип тывылгaн. Aaс-биле чугaaлaжыр дыл чер-чер aaйы-биле чaмдык ылгaлдaрлыг. Ол ылгaлдaр, онзaгaй демдектер девискээр (чер-чер) диaлектилерин тургузуп турaр. Дыл эртеминиң диaлектилер шинчилээр aдырын диaлектология (- Грек dialektos - чугaa + logos-өөредиг ) дээр.