Асноўным выклікам, якія вызначылі развіццё рускай праваслаўнай цывілізацыі, Тойнбі лічыць бесперапынны знешні ціск. Упершыню ён пачаўся з боку качавых народаў у 1237 з пахода хана Батыя. Адказ заключаўся ў змяненні ладу жыцця і абнаўленні сацыяльнай арганізацыі. Гэта дазволіла ўпершыню за ўсю гісторыю цывілізацый аселаму грамадству не толькі перамагчы еўразійскіх качэўнікаў, але і заваяваць іх землі, змяніць твар ландшафту і ў канчатковым выніку змяніць ландшафт, пераўтварыўшы качавыя пашы ў сялянскія палі, а стойбішча — ў аселыя вёскі. У наступны раз страшны ціск на Расію рушыў услед у XVII стагоддзі з боку заходняга свету. Польская армія на працягу двух гадоў акупавала Маскву. Адказам на гэты раз была заснаванне Пецярбурга Пятром Першым і стварэнне рускага флоту на Балтыйскім моры. Камунізм Тойнбі разглядаў як «контрудар», які адбівае назад тое, што Захад навязаў у XVIII ст. у Расіі. Экспансія камуністычных ідэй толькі адзін з непазбежных адказаў на супярэчнасць «паміж заходняй цывілізацыяй як агрэсарам і іншымі цывілізацыямі як ахвярамі». Сведка гібелі віктарыянскай Англіі, двух сусветных войнаў і распаду каланіяльнай сістэмы, Тойнбі сцвярджаў, што «на вяршыні сваёй магутнасці Захад сутыкаецца з незаходнімі краінамі, у якіх дастаткова імкнення, волі і рэсурсаў, каб надаць свету незаходняе аблічча». Тойнбі прадказваў, што ў 21 ст. вызначальнымі для гісторыі Выклікамі стануць Расія, якая вылучыла ўласныя ідэалы і якую Захад не прагне прыняць у свае абдымкі, ісламскі свет і Кітай.