Инжилалъул археологиялъ гӀемер кумек гьабуна дол библейскиял заманаз рукӀарал гӀадамазул рукӀа-рахъин кинаб букӀарабали лъазабизе. Гьеб археологиялъул хӀасилазда тӀасан батӀи-батӀиял пикраби руго. Библейскияб максимализмалда рекъон НекӀсияб Завет буго унго-унгояб доб заманаялъулаб тарих, амма динияб рахъалдасан жуба-хъубай бугеб. Гьелда данде бачӀуна — библейскияб минимализм. Гьелда рекъон Инжил ккола гӀицӀцӀго ""асиравунхадусаб"" заманаялъул техь (н.э.г. V гӀасру ва гьелдаса хадуб). Кин бугониги, гӀелмияб жамагӀаталъ Инжилалъул цо-цо жал рикӀкӀуна тарихалда рукӀкӀаралилан абун; мисалалъе, ""вавилоналъул асир"" гьез щаклъиялда восунаро.