অৰুণোদয়-যুগৰ শেষৰ ফালে হেমচন্দ্ৰ-গুণাভিৰামৰ সৃষ্টি ক্ষমতাৰ প্ৰভাৱত অসমীয়া গদ্য জাতীয় সম্প্ৰীতি, জাতীয়তাবোধ আৰু মানৱোচিত আৰু সংস্কাৰাত্মক বহু গুণৰ ফলশ্ৰুতিসূচকভাৱেৰে আত্মিক-দিশত আপেক্ষিকভাৱে সুস্থ-সৱল হৈ উঠে।(শৰ্মা দলৈ, ১৯৯২, পৃ.১২২) গুণাভিৰাম বৰুৱাৰ অসমীয়া সাহিত্যলৈ প্ৰথম আৰু সফল অৰিহণাৰ শৰাই হ’ল— ৰাম-নৱমী নাটক (১৯৫৭)। ১৮৮০ চনত ৰচনা কৰা গুণাভিৰাম বৰুৱাৰ উল্লেখযোগ্য সাহিত্য কৃতি হ’ল ‘অসম হাবি গুচি ফুলবাৰী হোৱা’ৰ আশা কৰা অসম হিতৈষী আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকনৰ জীৱন চৰিত্ৰ প্ৰণয়ন। প্ৰাচীন কালৰ পৰা ব্ৰিটিছৰ ৰাজত্ব কাললৈকে ঐতিহাসিক বিচাৰ বিশ্লেষণ কৰি ৰচনা কৰা আসাম বুৰঞ্জী-খন তেওঁৰ দ্বাৰা ৰচিত এখন মূল্যৱান গ্ৰন্থ। তেওঁৰ অন্যান্য ৰচনাসমূহৰ ভিতৰত ল’ৰা পুথি, কাব্য কুসুম, পদাৰ্থ-বিদ্যা, বিবাহ-ৰহস্য, ঘোষা-পুথি আদি অন্যতম। অৰুণোদয় যুগৰ অন্যতম অখ্ৰীষ্টিয়ান লেখক ৰমাকান্ত চৌধুৰী (১৮৪৬-১৮৮৯)। আধুনিক অসমীয়া কাব্যজগতৰ প্ৰথম বৰ্ণনাত্মক কাব্যৰ ৰচক। তেওঁৰ বংগৰ বিখ্যাত কবি মধুসূদন দত্তৰ অমিত্ৰাক্ষৰ ছন্দত ৰচিত মেঘনাদ বধ কাব্যৰ আৰ্হিত প্ৰথম অসমীয়া আধুনিক কাব্য অভিমন্যু বধ প্ৰণয়ন কৰি অভিলেখ স্থাপন কৰি থৈ গৈছে। অভিমন্যু বধ কাব্যৰ উপৰি ৰমাকান্ত চৌধুৰীয়ে সীতা-হৰণ আৰু ৰাৱণবধ নামৰ দুখন নাটক ৰচনা কৰি পৌৰাণিক নাটকৰো প্ৰথম ৰচক ৰূপে পৰিগণিত হৈছে।