ڤولاتیا ايران کإ ھا د ھارگە، أرمأنئستان و تورکیە کئ ھان د أفتونئشین، گورجئستان کئ ھا د شومال أفتونئشین و روٙسیە کئ ھا د شومال آذأربایئجان ھومسایا ئی ڤولاتئن. ھأمچئنی ئی ڤولات ڤا ڤولاتیا تورکأمأنئستان و قأزاقئستان د لا بال ئویی دأریا خأزأز مأرز ئویی دارە. نوفوٙس ئی ڤولات د سال ۲۰۱۲ نئزیک د ۹٫۱۲۵ مئلیوٙن کأس بییە. تولیت ناخالئص مینجاڤولاتی د ڤولات آذأربایئجان د ھأموٙ سال ھومبأراڤأر بییە ڤا ۷۲ میلیارد دولار(د پایە أرزایئشت نومدار) کئ بیشتئر د ۹۷ میلیارد دولار (ڤئ د پایە آز خأریئن) بییە. رأزئشت ڤولات آذأربایئجان فئرە دئمادار و ڤیرگارمأنە و ئی ڤولات أڤألی ڤولاتیە کئ ڤا یە کئ دوبیشتأر د نوفوٙسئش موسألموٙ ھین دئش ئوپئرا و تیارت ئوٙماە. کوٙمأرە ڤولات مأردوم کیخا آذأربایئجان کئ د سال ۱۹۱۸ رأڤأندیاری بی، د سال ۱۹۲۰ زایئشتی زیرنأخیز کوٙمأرە ڤولاتیا یأکاگئرئتە شورأڤی بی. آذأربایئجا د سال ۱۹۹۱ زایئشتی د نۊ خودصئلادار بی. یئ گوری نئھا د خودصئلادار بییئنش، د روخ ڤأن جأن قأرە باغ کوسار، ھومساش أرمأنئستان راساگە قأرە باغ کوسار، و راساگە یا چارقئر ڤئنە و راساگە یا مینجا ڤئ چی کئرکی، یوٙخاری ئسکیپارا، بأرخوردارلی و سوفوٙلوٙ نە سی خوش گئرئت. کوٙمأرە ڤولات قأرە باغ د راساگە قأرە باغ رأڤأندیاری بی و تا ئیسئ أم ھیش ڤألی ھیچ ڤولاتی ڤئنە چی یئ گئل ڤولات خودصئلادار نأشناختە و ڤئ شیڤە دوٙژوٙرە ئیسئ أم یئ گئل د زیربأرجایا ڤولات آذأربایئجانە أر چی ڤئ شیڤە دوفاکتو نئھا د جأن یئ گئل ڤولات خودصئلادار بییە. کوٙمأرە ڤولات خودصئلادار نأخجأڤان کئ یئ گئل د زیربأرجایا جئگا بییە و جئگا مأنە د ولات أصلی کوٙمأرە ڤولات آذأربایئجانە و ھأمچئنی آستوٙن خودصئلادار قأرە باغ کوسار أندومیا فئدئرال کوٙمأرە ڤولات آذأربایئجانئن. راساگە قأرە باغ و ھأف گئل زیربأرجا چارقئرئش کئ ھان د لا ھارگە أفتونئشین کوٙمأرە ڤولات آذأربایئجان د کارگئرایی روخ ڤأن جأن قأرە باغ رأتئنە زیرنأخیز نیروٙیا أرمأنئستان.