বিতৰণৰ প্ৰান্তিক উৎপাদনশীলতাৰ তত্ত্ব : উৎপাদনৰ উপাদান সমূহৰ দৰ নিৰ্ধাৰণৰ অৰ্থে আগবঢ়োৱা প্ৰাচীন আৰু গ্ৰহণযোগ্য তত্ত্বটো হৈছে প্ৰান্তিক উৎপাদনশীলতাৰ তত্ত্ব। অৰ্থনীতিবিদ ডেভিদ ৰিকাৰ্ডই (Devid Ricardo) ভূমিৰ খাজনা নিৰ্ধাৰণৰ অৰ্থে প্ৰথমে এই তত্ত্বটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল । পৰবৰ্তী অৰ্থনীতিবিদসকলে উৎপাদনৰ আন উপাদান সমূহৰ মূল্য নিৰ্ধাৰণৰ অৰ্থেও এই তত্ত্বটো ব্যৱহাৰ কৰে । অৰ্থনীতিবিদ জেভনচ্( Jevons) ,উইকষ্টিড( Wicksteed ), ৱালৰাচ (Walras ) আৰু বিশেষকৈ জে বি ক্লাৰ্কৰ ( J B Clerk ) প্ৰচেষ্টাত প্ৰান্তিক উৎপাদনশীলতাৰ তত্ত্বটোৱে ১৯ শতিকাৰ শেষত উৎপাদনৰ উপাদানৰ দৰ নিৰ্ধাৰনৰ এক পূৰণাংগ তত্ত্ব হিচাবে প্ৰতিষ্টা লাভ কৰে । অৰ্থনীতিবিদ জে বি ক্লাৰ্কৰ মতে স্থিতিশীল অৱস্থাত সংগঠককে ধৰি প্ৰতিটো উপাদানে নিজৰ প্ৰান্তিক উৎপাদন ক্ষমতাৰ সমান পাৰিশ্ৰামিক লাভ কৰিব।