Devedhyans an stat o an dyffransow politek ha tynnder ynter Sita Gwatemala dhe'n eyl parth ha Quetzaltenango ha rannow erell a Amerika Kres a'n howlsehdhes dh'y gila. Dadhlow a-dro dhe dhibarth dhiworth Gwatemala a dhallathas termyn berr wosa anserghogeth Amerika Kres dhiworth Spayn y'n vlydhen 1821. Spas rag stat diblans a veu dyghtys gans an Gesva Gorf-laghek Kesunys synsys mis-Du 1824, mes yth esa gorthter bras lowr dhe'n dibarth yn Sita Gwatemala.