کوٙمأرە ڤولات مأردوم کیخا آذأربایئجان (ڤئ تورکی آذأری: آذربایجان دمکراتیک جمهوریتی، Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (ADR)) أڤئلی تئلاش خوش سأرأنجوم سی رأڤأندیاری یئ گئل دولأت سئکولار و مأردوم کیخا د دونیا ئسلام بی. ئی دولأت یئ گئل دولأت کأم دأڤام بی کئ عومرئش نئزیک ڤئ (۲۳ مونگ) بی و ئی کوٙمأرە ڤولات د ڤیرگار ۲۸ مئی سال ۱۹۱۸ د گأنجە آذأربایئجان ڤئ دأس سیاسأتکاریا ڤیرا زایارە نئھا د أنجوم شیڤئسئن فئدراسیوٙن ڤارو قأفقاز خودصئلاداری خوشە گوتە دیاری کئرد. تئلاش ئی کوٙمأرە ڤولات سی یأکاگئری ڤا ئیران ڤا چولکاری أرتئش سو ناخوش سأرأنجوم بی. ئی کوٙمأرە ڤولات أڤئلی کوٙمأرە ڤولات د دونیا ئسلام بی کئ گوت زأنیا و پیایا حأق رأی ھومبأراڤأر دارئن.