A cauxa de łe condisioni storiche in cui ła łeteratura basca la s' à svilupà, ła comunità łenguistega no l' à disposto de un unico modeło par el uxo scrito, ma difarenti, che no podendo inporse conpletemante sui altri, i s' à svilupà parałełamente dal secoło XVI. In tei manuałi de storia de ła łeteratura basca se se riferise al gipuzkera, bizkaiera, lapurtera e zuberera come a diałeti łeterari, esendo ste varianti łe più utilixè en ła produssión leteraria basca. Sia el gipuzkera a sud dei Pirenei che el lapurtera al nord, i' è stè in te i secołi łe varianti più utiłixè, e le 'à guadagnà anca un serto prestigio e ła so area de influensa; par sto motivo i' è stè modełi de riferimento quando in te i ani Sesanta s' à decixo de portar avanti el projeto de unificassión.