Ensiklopedik tarzdagi asarlar qadimiy Shumer davlatida, Xitoy, Yunoniston, qadimiy Rimda, keyinchalik arab yozuvidagi mamlakatlarda, xususan, Movarounnahrda paydo boʻlgan. Yunonistonda Demokrit va Aristotel asarlari ensiklopedik asarlar hisoblangan. Oʻrta Osiyo mutafakkirlari — Muhammad Muso Xorazmiy, Ahmad alFargʻoniy, Abu Nasr Forobiy, Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino, Imom Buxoriy, Mirzo Ulugʻbek, Alisher Navoiy, Zahiriddin Muhammad Bobur asarlari ham oʻz davridagi bilimlarni atroflicha qamrab olgan. Imom Buxoriyning ""Sahihi Buxoriy""si, Forobiyning ""Fanlar tasnifi"", Beruniyning ""Qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar"", Ibn Sinoning ""Tib qonunlari"", ""Donishnoma""si, Yusuf Xos Hojibning ""Qutadgʻu bilig"", Mahmud Koshgʻariyning ""Devonu lugʻotit turk"", Alisher Navoiyning ""Majolis unnafois"", Davlatshoh Samarqandiyning ""Tazkirat ushshuaro"", Zahiriddin Muhammad Boburning ""Boburnoma"" asarlari qomuschilik tarixiga qimmatbaho hissa boʻlib qoʻshilgan.