1987 ийсуз Америкадин Садхаьнвай Штатрин Хуьнуьхин Министерстводин гьисабнай хьи, дяве хьайи чIавуз Америкадиз ихтибар ийиз жедай малуматар ракъуруннин система герек жеда. АСШ-рин перспектив хуьнуьхин илимдинни-ахтармишунрин хъсандиз чирна туькIуьрунрин агенстводи (DARPA)) и макьсаддиз компьютердин сеть туькIуьриз теклифнавай. Ихьтин сетдин туькIуьрун Лос-Анжелесда авай Калифорниядин университетдиз, Стэнфорддин ахтармишунрин юкьваз (меркездиз), Ютадин Университетдиз ва Санта-Барбарада авай Калифорния штатдин Университетдиз тапшурмишнай. Компьютердин сетдин тIвар ARPANET (англ. Advanced Research Projects Agency Network) эцигнай, ва 1969-й ийсуз и проектдин цIарацIе и сеть а къалурнавай кьуд илимдин идараяр сад авунай. Вири кIвалахар Америкадин Садхаьнвай Штатрин Хуьнуьхин Министерстводин патай пулуналди таъмин ийизавайди тир. Гуьгъуьнлай ARPANET сеть активдаказ чIехи жез гатIунай ва вилик фенай, адакай илимдин ччара-ччара хилерин алимар менфят къачуз эгечIнай.