XII чүс чылдың эгезинде янзы-бүрү моол аймактар чаңгыс күрүне тургузарының аргазын база катап шенээннер. Ол күрүне төөгүже Хамаг Монгол деп кирген. Ол күрүнениң баштайгы чагырыкчызы Хайду хаан болган, а ооң уйнуу Хабул хаан шерии-биле кожа кызыгаарда Цинь империязының кожууннарын тиилеп шылаар күчү-күштүг апарган. Дараазында хаан Амбагай дайызыннарынга татарларга туттургаш (""татар"" деп ат түрк уктуг аймактарны адаары апарган) чжурчжэннерге хүлээттиргеш аңаа чок кылдырган. Каш чыл болгаш татарлар келир үениң Чиңгисхаанның (улуг хаан апаарының бертинде Тэмучин деп аттыг турган) адазын Есүгей маадырны (монг.Есүхэй баатар) өлүрген. Тэмучинни улуг хаан апаарының бертинде кереиттерниң баштыңы Ван хаан деткип турган. Тэмучинниң шериг албаны көвүдеп күштелип кээрге ынчангы 3 эң шыырак аймакты ол чагырып алган: 1202 чылда чөөн чүкте татарларны, 1203 чылда кереиттерни, а 1204 чылда барыын чүкте найманнарны. 1206 чылда моол аймактарның хааннары болгаш ызыгууртаннары Тэмучинни бүгү моол аймактарның хааны кылдыр чарлааш Чиңгисхаан деп атты тывыскан.