كىشىلەرنىڭ تۇرمۇشىدىكى ئىلغار بويۇملار، ۋاستىلەر ۋە شارائىتقا ماس ئىلغار قانۇن، تۈزۈم ۋە قائىدىلەرنىڭ بولماسلىقى، بولسىمۇ ئادىل ئىجرا قىلىنماسلىقى نەتىجىدە كىشىلەردە ئىلغار ۋاستىلەرگە لايىق ئىلغارلىقنىڭ، مەدەنىيلىكنىڭ شەكىللەنمىگەنلىكى زىددىيەت، توقۇنۇشلارنىڭ يەنە بىر سەۋەبى بولۇشى مۇمكىن. بۇيەردە قەشقەردىكى قاتناش قازالىرى ھەققىدە توختۇلۇشنىڭ ئۆزىلا دېمەكچى بولغانلىرىمىزنى شەرھىلەشكە يېتىپ ئاشىدۇ. قەشقەردە ماڭا كوچىلاردا ئەڭ كۆپ ئۇچرايدىغىنى قاتناش ھادىسىسى. ھادىسىدە كۆپىنچە كىچىك ماشىنا بىلەن كىچىك ماشىنا ياكى توكلۇق موتۇلار بىلەن پىكاپلار ئۈسسۈشىدۇ. قىزىق يېرى، ئۈسسۈشكەنلەرنىڭ ساق قالغانلىرىدا بىرىنجى ئىنكاس بىر بىرىگە ۋارقىراش بولىدىكەن. ماشىنىسى ئېسىلراقلىرى، ئىدارىلەرنىڭ ماشنىلىرىنى ھەيدىگەنلەر بەكرەك ۋارقىرايدىكەن. ماشىنىلىرى كونىراق ياكى توكلۇق موتۇ مىنگەنلەرنىڭ ئاۋازى بوشراق چىقىدىكەن. ۋارقىراشنىڭ زىددىيەتنى ئوت ئالدۇرۇشتىن باشقا پايدىسى يوق ئىكەنلىگى كىشىلەرگە كۈندەك ئايدىڭ. ھالبۇكى، ئادەمنى ئادەم باشقۇرىدىغان، باشقۇرغۇچى بولمىسا قائىدە، قانۇن دېگەنلەر تىيىنغا ئەرزىمەس نەرسىگە ئايلىنىدىغان، باشقۇرغۇچى ھەم قانۇنغا ۋە قانۇننىڭ ئىجراچىسىغا ئايلانغان جەمئىيەتتە كىشىلەر ئورتاق ئورتاق قائىدىگە ئەمەس، كىمنىڭ شۇ قائىدىنى تۈزگىدەك، ئۆزگەرتىكدەك ۋە بۇزغىدەك قۇدرىتى بولسا شۇنىڭغا بويسۇنىدۇ. شۇڭا ماشىنىلىقلار ئىچىدىكى ھوقۇقى، پۇلى، ئارقا تىرىكى بارلىرى قاتناش قائىدىلىرىنى بىلمىگەن، خىلاپلىق قىلغان تەقدىردىمۇ ۋارقىراش ئارقىلىق ئۆزىنىڭ كىملىكىنى قارىشى تەرەپكە ئۇقتۇرماقچى بولۇپ ئاۋۋال پىسخىك ھۇجۇمغا ئۆتىدۇ. شۇنىڭ بىلەن بۇنداق قائىدىسىز جەمئىيەتتە، تولا ئوڭشىسىمۇ دائىم قازاغا سەۋەپ بولۇپلا تۇرىدىغان يوللاردا تەرتىپسىز ھۆركىرەپ يۈرگەن تۈرلۈك ئاپتۇموبىللار ئەزارئىلغا ئايلىنىدۇ. مەن قەشقەردە قاتناش ھادىسىسىغا شاھىد بولمىغان بىرەر ھەپتەمنى ئەسلىيەلمەيمەن. تۈزۈمدىن نەپلەنگەن ئازسانلىق ماشىنىلىقلار بىلەن بۇنىڭدىن مەھرۇم كۆپ سانلىقلار ئوتتۇرىسىدىكى زىيان بىلەن خۇلاسىلىنىدىغان داۋايى دەستۇرلار، تالاش تارتىشلار كىشىلەرنى تىنچ تۇرمۇشقا، قازاسىز ھاياتقا تېخىمۇ يېپىشتۇرۇپ ئاجايىپ ئىھتىياتچان قىلىپ قويىدۇ. تۇرمۇشتا ماشىنا، ئائىلىدە تور ۋە ئىشخانىدا زامانىۋىي ئۈسكۈنىلەرنىڭ بولۇشى بىلەن جەمئىيەتنىڭ شۇ ئىلغارلىقلارغا ماس زامانىۋىي تۈزۈم ۋە ئادالەتلىك قانۇن ئارقىلىق باشقۇرۇلماسلىقى كىشىلەردە قانۇنچىل روھ، تەرتىپچان ئادەت ۋە باراۋەرچىل كىشىلىك ئەخلاق يېتىلدۈرۈشكە توسقۇندۇر. بۇنداق جەمئىيەتتە كىشىلەردە دۆلەتكە، جەمئىيەتكە ۋە بىر بىرىگە ئىشەنچ بولمايدۇ. شۇنىڭ بىلەن كىشىلەرنىڭ ئىشەنچسىز قەلبى، مەھكۈم مىجەزى ۋە چۈشكۈن روھىدا زىددىيەتنىڭ بىخلىرى باراقسان ھالەتكە كېلىدۇ.