ທໍລະນີສາດ (ຄຳເຄົ້າ: ທໍຣນີສາສຕຣ໌, ອັງກິດ: geology) ແມ່ນ ວິທະຍາສາດ ທີ່ສຶກສາກ່ຽວກັບ ພາກສ່ວນແຂງ ຂອງ ໂລກ, ສ່ວນປະກອບ, ໂຄງສ້າງ, ຄຸນລະສັກນະ, ຄວາມເປັນມາ, ແລະ ຂະບວນວິວັດ ຂອງ ມັນ. ນັກທໍລະນີສາດ ແມ່ນ ຜູ້ມີຄວາມຮູ້ດ້ານ ທໍລະນີສາດ ທີ່ສາມາດນຳໃຊ້ ໄດ້ໃນວຽກງານຕ່າງໆ ເຊັ່ນ ການຄິດໄລ່ອາຍຸຂອງຊັ້ນດິນ, ຊອກຫາບ່ອນທີ່ມີແຮ່ທາດ ເຊັ່ນ ຖ່ານຫີນ, ເຫລັກ, ນ້ຳມັນ, ທອງ ແລະອື່ນໆ.