ଅପାନ ଓ ବ୍ୟାନ ମୁଦ୍ରା:- ଦକ୍ଷିଣହସ୍ତର ମଧ୍ୟମା, ଅନାମିକା ଓ ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠ ଅଙ୍ଗୁଳୀର ଅଗ୍ରକୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱମୁଖ କରି ଏକତ୍ର କରିବାର ନାମ ଅପାନ ମୁଦ୍ରା । କନିଷ୍ଠା, ଅନାମିକା ଓ ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠକୁ ଏକତ୍ରକରିବାକୁ ବ୍ୟାନ ମୁଦ୍ରା କୁହାଯାଏ ।