زوٙن آرامی یئ گئل د أندومیا سامی ە کئ بیشتئر د ۳۰۰۰ سال نئھاتئری دارە. زوٙن آرامی یا، زوٙن دیڤوٙنداری ئمپئراتوٙریا و حأتی کاھئنیا بییە. زوٙن آرامی زوٙن أصلی بأرجایا گأپی د کئتۉیا آسئموٙنی پئیغامبأریایی چی دانیال و عأزرا و زوٙن کئتۉ تئلئموٙد ە. موٙأن آرامی زوٙن حأضرأت عیسی بییە و ئیسئنی أم زوٙن دا کأمتأروٙنە یا جوٙر ڤا جوٙری د أفتونئشین آسیاە. ئیسئنی چأن گئل کومولأیأکی کئ بیشتأر ڤئنوٙ آشوٙری یئن د زوٙن آرامی نۊ قئسە میکأن. ئی زوٙن د زوٙنا ری ڤئ نابوٙدیە. آرامی أندوم زوٙنا آفرو آسیاییە و د مینجا زوٙنا جوٙر ڤا جوٙر ئی حوٙنئڤادە زیر لئشک سامی ە . آرامی أندوم جأرغە زوٙنا سامی شومال أفتونئشینە کئ ھأمچئنی د ڤأر گئرئتە زوٙنا کأنعانی چی زوٙن عئبئریە.