د گاتی کئ دیار بییە زوٙن باسکی ڤا زوٙنا ھئن و ئوروٙپایی ھیچ نئزیکی نارە خألک باسک چئنی فئرگ می کأن کئ خألک ئوروٙپا ئی راساگە نە گئرئتئنە. یئ گئل ڤارئسی فئرە نازار نئشوٙ میە کئ دئما زیر نأخیز رأتئن راساگە باسک نئشین ڤئ دأس ئوروٙپاییا خألک باسک ئیچئ ئیسجا بیینە و یئ گئل چوٙأ فئرە نازار دارئن کئ مال گات ڤأضع آلیشت نۊبأردینە و دئماتئری ئیسجا بییئن ڤئنوٙ د چی میناڤە ئیبئری ھین 7000 سال دئماتئر د زایئشتە. چئنی دیاری میکە کئ باسکیا ئیسجایا أڤألیە ئوروٙپا أفتونئشینئن خوصوٙصأند د پایە گوتە یا ئستئرابو و پئلینی کئ گوتئنە ئیسجایا أصلی راساگە فئرانکو کانتابئریأن بیینە. د سأدە یا مینجایی د راساگە مینجا گئلالیا ئیبرو و گارون می گوتئن دوٙک نئشی گاسکونی. ئی راساگە د سأدە یا مینجایی د دۊ لا زیر فئشار بی د یە لا پاتئشایی ڤیزیگوٙت و د لا تئر موسألموٙنیا کئ د ھارگە ئسپانیا بییئن. ڤألی موسألموٙنیا د فئرانکیا کئ ھا شومال ئسپانیا و باسک شئکئس حأردئن و د ئی گات د ڤولات باسک ساموٙنە دولأتی فئودالی و ڤولات شأری بییە. ئوٙسئ راساگە ڤاسکوٙنیا نیا ئی جأریان بی ڤئ چأن گئل راساگە فئودالی کوچئکتئر چی کاستیلئ، پامپولونا و چأن گئل راساگە کوساری د کۊیا پیرنە چی آراگون، سوبراربئ و چأن گئل راساگە ھأنی. ألڤأت فئرە د خألک ئسپانیا د سأدە یا 9 و 10 زایئشتی مالکأنوٙن کئردئن سی راساگە یا باسک نئشی دئمایی. د گات پاتئشایی پامپولونا، پاتئشایی راساگە مینجایی باسک کئ د نئھاتئر ڤا نوم نابارا نوم دیار بی، بی ڤئ یئ گئل دولأت فئودالی و د ئی گات فئرە د راساگە یا پاتئشایی کاستیل و آراگون و ھومسایا فأرانسئ یی خوش کارگئرایی داشدە. د ئی گات بی کئ کاستیل راساگە بال ئویی ئی ڤولات نە سی خوش گئرئت. د گات ڤأضع آلیشت فأرانسە د سال 1970 زایئشتی ھأمچئنی جأن کارلیستیا و گات پاتئشایی شارل سئیوم و جانئشینیا ڤئ ڤولات باسک(راساگە باسک ئوٙسئنی) فئرە خودصئلاداری داشدە. د گات رأگوڤاری قانوٙن پاتئشایی مأشروٙطە د ئسپانیا د سال 1970 زایئشتی ڤئ نیا ڤولات باسک سی خوش یئ گئل ڤولات خودصئلادار بییە کئ مأجلئس و ساڤارگە یا آموختارکاری د حوکوٙمأت پاتئشایی ئسپانیا دارە.