Шаанда тываларның ажыл-амдыралынга ажыглап чораан календары чоок, кожа-хелбээ улустарның календарьларынга дөмей болуп турганын демдеглезе чугула. Тывалар 60 чыл эрглделиг дириг амытаннар аттарындан тургустунган, чыл бүрүзүн беш халаптар (ыяш, от, чер, демир, суг) болгаш беш өң-чүзүннер-биле (көк, кызыл, сарыг, ак, кара) онзагайлап ылгаар календарьны ажыглап чорааннар.Таблица 6 Алдан чыл эргилделиг тыва календарь