Климат уонна гидрология. Нэһилиэк тосту уларыйар күннээхдьыллаах оройуоҥҥа олорор. Киин оройуоннарга кыһыҥҥы орто температура -43,2 кыраадыс буоллаҕына Ньурбаҕа 36,1 кыраадыс.Бу Бүлүү өрүстэн чугаһыттан уонна арыый соҕуруу сытарыттан буоулуон сөп. Маалыкай Ньурбаттан арыый хоту сытар буолан Ньурбатааҕар тымныы буолар. Оттон сайыҥҥы температура киин улуустардааҕар арыый сөрүүн, ол Ньурба улууһугар сөҥүү арыый элэбэҕиттэн буолар. Сай устата кииҥҥэ 200 мм буоллаҕына Ньурбаҕа 250 мм. Маалыкайдааҕы гидрометеорологическай станция кэтээн көрөр матырыйааллара манна хаалбатынан үчүгэй ырытыы оҥоһуллар кыаҕа суох.Арай оскуола оҕолоро кыратык кэтээн көрөн оҥорбут ырытыыларын ылан көрөбүт. Бэс ыйын уонна тохсунньу ыйдар орто температураларын Мопполов Илья диэн оҕо ырыппыт. Салгын температурата: Бэс ыйа Тохсунньу 2004 с. + 26 - 2005 с. +29 - 49 2006 с. +31 - 51 2007 с. + 32 - 45 Нэһилиэк олоҕо Марха өрүстэн олус тутулуктаах. Кини уутунан аһаан, кини устун айаннаан уонна кини балыгын бултаан аһаан олоробут. Кини алтынньы ыйга тоҥон баран ыам ыйыгар эстэр. Урут сырыы бэс ыйын саҥатыттан саҕаланар буоллаҕына бу кэлин 2-3 сылга ыам ыйын 25-28 күннэригэр саҕаланар буолла.Баржалар таһаҕаһы бэс ыйыгар аҕалаллар . Заря уулаах дьылга от ыйын сорҕотугар уонна балаҕан ыйын 20-25 күннэригэр сылдьар. Мотуордаах оҥочо ардахтаах дьылга сороҕор эргиччи сыһа сылдьар.Бу кэнники кэмҥэ сайын уу аҕыйах буолан от ыйын бүтүүтэ уонна атырдьах ыйын саҥатыгар оҥочо да кыайан сылдьыбат. Оччоҕо Чуукаарынан массыынан сылдьабыт. Марха өрүс сааскы халааныгар элбэх уулаах буоллаҕына чугас сытар ходуһаларга уутун таһаарар. 1973 с. от ыйыгар уһун күүстээх ардахтар буолбуттарыгар туох баар чугастааҕы ходуһаларыгар элбэх ууну таһаарбыта. Онно дириэктэрбит Прокопьев Н.И. отчуттары мотуордаах оҥочонон кэрийбитэ уонна киирэн баран кэпсээбитэ: “ Оҥочолорбутун аты баайар курдук сэргэлэргэ тиийэн баайабыт”- диэн. Оннук элбэх уу кэлбитэ. Ол эрэн 1924 с. “ыспааҥка” уута диэн ааттаммыт халаан уутугар арыычча тиийбэтэ диэн кырдьаҕастар бэлиэтээбиттэрэ. Марха өрүс ордук халыҥнык тоҥмут сиринэн кээмэйдэрин уонна муус үрдүнээҕи хаар халыҥын Васильев Касьян диэн оҕо метеорологическай станция матырыйаалын ырыппыт. Муус халыҥа см. Муус үрдүнээҕи хаар халыҥа см. 2010 с 114 25 2011 с 96 38 2012 с 81 38 2013 с 118 81 2014 с 93 38 2015 с 71 40