होलीको बारेमा पौराणिक भनाइ अनुसार प्राचीन समयमी नास्तिक हिरण्यकशिपुनामक राक्षसले भगवान् विष्णुका भक्त तथा आफ्नै छोरा प्रह्लादलाई अग्निकुण्डमा हालेर मार्न आफ्नी बहिनी होलिका(जईलाई अग्निले लै पोल्लु नसक्ने वरदान पाएकी थिइन्)लाई जिम्मा दिया थिए । दाजुको आदेशानुसार होलिका प्रहृलादलाई काखमा लिएर अग्निमा बस्ता आगोले धर्मको साथ दिएकोले होलिका जलेर नष्ट भइन् तर प्रहृलादलाई केही भएन । होलिका दहनकै खुसियाली मनाउन आपसमा रङ्ग र अविर छरेर होली पर्व मनाउने परम्परा चलेको धार्मिक मान्यता रहिआया छ भन्या अर्को एक प्रसङ्ग अनुसार द्वापरयुगमा श्रीकृष्णलाई मार्ने उद्देश्यले दूध खुवाउन गएकी पुतना नामकी राक्षसनीलाई उल्टै कृष्णले मारया हुनाले तैको शवलाई ब्रजवासीहरूले यसैनी जलाएर आपसमी रङ्ग र अबिर छरी खुसियाली मनाएकोले त्यसैको सम्झनामी आजभोल चीरदाह गरी होली खेल्या परम्परा चल्या भनाइ रया छ । होली हिन्दूहरूको अत्यन्त प्राचीन पर्व हो । ये पर्वको वर्णन अनेक पुरातन धार्मिक पुस्तकहरूमी पाइन्छ । नारद पुराण र भविष्य पुराण जस्तो प्राचीन हस्तलिपीहरू र ग्रन्थहरूमा पनि ये पर्वको उल्लेख छ। विंध्यक्षेत्रको राम गढ स्थानमा स्थित ईसा भन्दा ३०० वर्ष पुरानो एउटा अभिलेखमी पनि यसको उल्लेख गरिया छ। संस्कृत साहित्यमा वसन्त ऋतु र वसन्तोत्सव अनेक कविहरूको प्रिय विषय थ्यो ।