En ła seconda metà del secoło XIX, ła sconfita en łe guere carliste e i canbi che era drio reałixarse en ła società basca i origina na certa preocupassión sora el futuro de ła łéngoa; par sto motivo se fonda de łe asociassioni come ła Sociedad Euskara de Navarra, se cełebra concorsi łeterari e xughi floreałi e apare łe prime publicassioni in basco. Ła linguistica europea la scominsia a interesarse del basco e quindi nase i primi studi sientifisi. Fiorise ła łeteratura, e certi folcloristi e muxicołogi i se entaresa par recuperar ła tradissión oral.