Ko árape avei oñemomorã Paraguái retã Guarini ára, ha’éva umi oñangarekóva ñane retãre ha hesehápe heta ñorairõ rupi ohasamava’ekue ha upeichahápe omyenyhẽva verapýgui ñane retã rembiasakue. Paraguái Retã Guarini ome’ẽkuri ipytu, huguy ha hekove ñane retã rayhupápe umi mokõi ñorairõ guasúpe ñane retã oguerekova’ekue: Argentina, Brasil ha Uruguái ndive ary 1865 guive 1870 peve ha upéi Bolivia ndive ary 1932 guive 1935 peve. Mokõivépente ñane retã guarinikuéra ohechauka hikuái ipy’aguasu, imbarete ha hetã rayhu añetete. Francisco Solano López ha José Félix Estigarribia ha’e umi mokõi Guarini ombojeguakáva tetã Paraguáirembiasakue ha hendivekuéra opavave guarini yma ha ko’ág̃aite peve oñangarekóva pe tetãrekosãsóre.