Në përdorimin perëndimor, termi ""shteti komunist"" shpesh përdoret në referencën e shteteve socialiste të një partie të qeverisur nga partitë që respektojnë një variant të marksizmit-leninizmit, edhe pse këto shtete zyrtarisht i referohen vetvetes si ""shtete socialiste"" ose shteteve që janë në procesi i ndërtimit të socializmit dhe nuk e përshkruajnë veten si ""komunistë"" ose si kanë arritur komunizmin. Përveç ""shteteve komuniste"", një numër shtetesh të tjera e kanë përshkruar orientimin e tyre si ""socialist"" në kushtetutat e tyre. Një shtet socialist duhet të dallohet nga një shtet demokratik shumëpartiak i qeverisur nga një parti socialiste e vetë përshkruar, ku shteti nuk është i lidhur me kushtetutën me ndërtimin e socializmit. Në raste të tilla, sistemi politik dhe mekanizmi i qeverisë nuk është i strukturuar në mënyrë specifike për të ndjekur zhvillimin e socializmit.