Qashqın"" (1936) poeması eski turmıstın' real kartinasın ashıp beriwshi shıg'arma. Onın' orayında xan qolınan jazıqsız qaza tapqan qaraqalpaq qızının' tragediyalıq ta'g'diri turadı. Poemadag'ı jan'alıq avtordın' estetikalıq ko'zqarasının' sa'wleleniwinde, yag'nıy onın qız o'liminde go'zallıqtı ko're biliwinde anıqlanadı. Sonın' menen birge tragediyalıq xarakterge iye bolg'an Sa'nem ta'g'dirinde shayır jeke adamnın' ten'lik, azatlıq alıwına mumkinshilik bolmag'an feodallıq ja'miyette jasag'an puqara xalıqtın' ulıwma narıyzalıg'ın su'wretleydi. M.Da'ribaevtın ko'rkem shıg'armalarında jan'a mazmun turmıstag'ı bolıp o'tken jan'a waqıyalar menen o'zgerislerden do'reydi, sonın negizinde o'zinin haqıyqat formasın tabadı. Shayırdın ""Aypara"" poeması hayal-qızlar ten'ligi temasına arnalg'an. Onın' orayında qaraqalpaq xalqının' turmısında bolıp o'tken tariyıy-ja'miiyetlik ha'diyseler. Adamnın' jeke basındag'ı waqıyalar, konfliktler turadı. Shıg'armanın' syujeti to'mendegishe: tu'rkmen baspashıları qaraqalpaq awılın talaydı. Bes-altı qız tu'rkmen feodallarının' qolına tu'sedi. Aypara- solardın' biri. Biraq o'zinin' tuwılgan jerine su'yiwshilik sezimi sheksiz bolg'an qız bendelikke ko'nbeydi. Da'slepki ku'nlerden-aq ta'g'dirlesi Qarabaydı qashıwg'a u'gitleydi. Ekewi Qon'ıratqa kelip shan'araq quradı, biraq Qarabaydın' ma'rdikarg'a alınıwı sebepli shan'arag'ı tez arada buzıladı. Aypara Bekman degen g'arrı baydın' toqalına aynaladı. Aypara bunday qorlıqlı turmıstan jan'a du'zim ornawı menen azat etiledi. Shayırdın' ""Kim jen'di"", ""Qaljan"", ""Qon'ırattı qorg'aw"" poemalarında o'z da'wirinin' tariyxıy waqıyaları sa'wlelendirildi. Bul poemalarda qaharman obrazın jasawda, onın' ishki du'nyasın, xarakterin ha'm janlı ha'reketlerin ashıwda avtordın' biraz do'rtiwshilik o'siw jolı ko'zge taslanadı. Ma'selen, ""Kim jen'di"" poemasının' qaharmanı Nurman Qarabayg'a salıstırg'anda janlı ha'rekette ko'birek su'wretlenedi. Minez-qulqı, o'mirge ko'zqarası, estetikalık idealı qıyın sınaqlarda qa'liplesedi.