دئماتئری ئیسجا بییئن بأشأر د کوٙمأرە ڤولات آذأربایئجان می رئسە ڤئ ھئزار ھئزار سال دئماتئر. نئھاجوٙریا غار آزیخ د زیربأرجا فوٙضوٙلی چئنی دیاری میکە کئ آرئنگیایی د زئشت بأشأر ڤا دئماتئری ۳۵۰ تا ۴۰۰ ھئزار سال دئماتئر د ئی راساگە بییە. بأرد کأنە یا کئشیاریا قأبوٙستان أم ھان مال ۱۲ ھئزار سال دئماتئر. د سأدە نوئوم دئما زایئشت سئکایا د ئی راساگە کئ ئیسئنی ڤا نوم کوٙمأرە ڤولات آذأربایئجان نوم دیار بییە ئیسجا بییئن. ڤا دئما ڤئنو مادیا و ئوٙسئ نئھاتئر د مادیا، ھأخامأنئشتیا ڤا سأردیڤوٙنکاری کوٙروش ئی راساگە نە گئرئتئن. د گات سولوٙکیا گوماشتە یا سولوٙکی د ئیچئ پاتئشایی می کئردئن.