मराठी भाषेसमोर तिच्या उगम काळापासून स्वातंत्र्योत्तर आधुनिक काळा पर्यंत ऐतिहासिक काळात संस्कृत भाषेतील ज्ञान सामान्याना त्यांच्या भाषेतून प्राप्त व्हावे या साठी, राजाश्रयाचा अभाव असलेल्या काळात टिकून रहाण्या साठी आणि आधूनिक काळात इंग्रजी हिन्दी भाषांसोबत ज्ञानभाषा आणि आर्थिक दृष्ट्या स्वकार्ह भाषा म्हणून स्विकारले जावे या साठी विवीध आव्हानांना तोंड द्यावे लागले. या आव्हानांना तोंड देताना समाजातील ज्या विवीध ज्येष्ठांनी मराठीच्या संवर्धनाबद्दलची उल्लेखनीय आवाहने केली त्याचा केवळ संदर्भासहित आणि विश्वकोशिय स्वरूपात आढावा हा लेख घेतो. हे पान स्वतःची मते उधृत करण्याकरिता मुळीच नाही हे सर्व वाचकांनी लक्षात घ्यावे हि नम्र विनंती.