Dal prēdi lavurêdi ed cèintsinquânteméla ân fà, catêdi in di schêv ch'j în stê fât da studioùṣ ed l'antichitê int un sît a Gêrd ed Bibiân int j ân utânta, j ân fât vèder che int al teritôri arzân a gh'ēra bèle l'òm fîn dai tèimp pió antîgh (che i studioùṣ e ciâmen al paleolitico inferiore). Na mócia d'êter rèst e fân pó da testimòni ch'al teritôri l'é stê abitê per tót al neolitico e l'etê dal brònz (j óltom deṣméla ân) da gînta ed la cultura dal terramare (ch'e fêven al cà in séma a del gòci per prèir stêr atâch ai fióm sèinsa èser tirê sòta da tót al pîni) e da j antenât di Vilanoviân. Al rèst pió famòuṣ ch'l'é stê catê l'é sèinsa dóbi la Venere ed Ciòṣa (un sît mìa luntân da Scandiân), ch'l'é na statvèina ed prēda dal neolétich, cumpâgna a la Venere ed Willendorf ed Vièna (dal paleolétich), e a dimòndi êtri vèneri catêdi in gîr per tót l'Europa.