Экологик булмаған фараз гипотеза баҫып алыуҙар һәм эпидемияларҙан башланып, климат үҙгәреү йәиһә башҡа катастрофалар менән тамамланған төрлө төр теорияларҙы үҙ эсенә ала. Майяларҙы баҫып алыу фаразы файҙаһына археологик ҡаҙыныуҙар һөҙөмтәһендә урта быуаттарҙа Үҙәк Америкала йәшәгән башҡа халыҡ — тольтектар эйә булған предметтар табылыуы һөйләй. Әммә күпселек тикшеренеүселәр был фараздың версия дөрөҫлөгөнә шикләнә.