Низори бештар мустакилона тахсили илм кардааст. Дар асрҳои у номи шоирон ва файласуфон: Фирдавси, Низоми, Хайём, Сузани, Санои, Аттор ва дигарон бисёр во мехурад. Дар фалсафа ба Фороби, Ибни Сино ва Хоча Насриддини Туси пайрави кардааст. Вай аз чавони ба хизмати идораи маъмурии хокими мугул Тугохон, ки дар кӯҳистон фармонравои дошт, дохил шуда, бо роҳи хизмати расми борҳо ба кишвари Рай, Кӯҳистон ва Сиистон сафар кардааст. Ҳангоми сафархояш шахру дехи хароб ва мардуми мазлуми парокандаву гурезаи онхоро дида, ба хокимони золими мугул нафрин хондааст: