آزتک‌ یا، یه گل شهرآویشته یی نصمه امرکایی د مکزیک بینه. ڤئنوٙ ڤئ زوٙن ناهوڤاتئل قئسه می کئردن د مینجا سأده یا چاردأوم تا شومزأئوم زایشتی د بأرجا گأپی د ئمریکا مینجایی حوٙکوٙمأت می کئردنه. د زوٙن ناهوڤاتئل ڤئ خوشوٙ می گوتئنه آزتئکها٬ کئ هومبأراڤأرئ لۊریش بوٙأ خألکی کئ د ڤولات آزتلان میان ئى گوته د یئ گل أفسانه د زوٙن و رأزئشت ناهوڤاتئل میا و د گات نئهاتر د خألک ڤولات مئکزیک أم می گوتئن آزتئک. گات ڤأختی ئى کألیمه د ڤأر گرته ئیسجایا دو گل ڤولات شأر یأکاگرته نازار تئنوچ تیتلان ڤا نوم آکولهاڤس تئکسکوکو و تئپانئس تئلاکوٙپان بیئن کئ ڤئنوٙ خوشوٙ ڤاگئرد شأر ڤولات مئکسیکا یأکاگئریجا سئ کوٙنه آزتئک نه ره ڤأندیاری میکئردئن د کل ڤئنوٙ سأر یأک ئمپراتوٙری آزتئک نه ره ڤأندیاری می کئردئن. چئنی کئ د نئهاجوٙریا ڤیرگارمأن میا زوٙن ناهوڤاتئل زوٙن هومبأر بیه مینجا ایسجایا ئمپراتوٙری آزتئک بیه٬ د سأده سینزه زایئشتی دأره مئکزیک مینجاڤأن شأرآڤیشتئ یی آزتک بی٬ ئوسئ ئیچه پاتأخت یأکاگئری سئ کوٙنه آرتکیا بی و شأر تئنوچ تیتلان د ڤارو دأریاچه تئکسکوکو ره ڤأندیاری بی. د ئی گات ڤئ نئها بی کئ شأرآڤیشتئ یی آزتئک د زئمینه مئماری٬ هونأر و شأرآڤیشته کاری فره پیشکئرد داشت ڤا یأنوٙ آداڤ مأصأڤی د ئى شأرآڤیشتئ یی فره پیچئسته ڤئ یأک بی. د سال 1521 زایئشتی هئرناندو کورتئس ڤا هومیاری شومار فره یی د هأچایه ڤأریا ناهوڤاتئل شأر ڤولات تئنوچ تیتلان نه گئرئت و دأس آخئر یأکاگئری سئ کوٙنه شأر ڤولاتیا آزتئک ڤا سأردیوٙنکاری هئلوی تئلاتوانی موٙک تئزوٙما سئیوم نه بورد زیر نأخیز خوش نئها گرتن پاتأخت ئمپراتوٙری آزتک ئسپانیاییا یئ گل شأر تازه د نئزیکی خئراڤه یا پاتأخت د بئین رأته ره ڤأندیاری کردن و خلک آزتک د ئوچئ ئیسجا بیئن.