Date: 1352
Language: latina
Document type: Piispat, Asiakirjat

Anno etc. Domini MCCCLII Hemingius, Dei gracia episcopus Aboensis, apud predictam ecclesiam nostram publicare fecimus in synodo nostra subscripta statuta, quorum primus articulus est, quod mandamus quod quilibet sacerdos, indutus vestibus sacris, excepta casula, in diebus dominicis in pulpitario legens sal et aquam benedicat; secundus, quod sacramenta ecclesie cum omni reverencia et attentione observentur in ecclesiis et administrentur, videlicet eucharistia, oleum et crisma, proviso quod eedem hostie consecrate non reserventur in pixide ultra quindena, sed veteribus consumtis nove insuper consecrentur; tertius, quod in ecclesiis testitudinatis pannus unus seu vestis inter altare et testudinem superius extendatur propter immunditias removendas; quartus, quod sacerdotes de vino et oblatis cauti sint, ut illa munda habeant et incorrupta; similiter palle, coporalia et alia indumenta altaris et ecclesie munda et nitida conserventur; quintus, de confessoribus sacerdotum certis habendis, non absque licentia sui prelati; sextus, quod nullus sacerdos alterius parochianum confessare presumat vel sacramenta ei administrare sine licentia proprii sacerdotis; septimus, quod questionarii et bidellii non admittantur ad petendas eleemosynas in ecclesiis et parochiis absque licentia (= litteris?) prelati patentibus; octavus, quod quilibet sacerdos parochialis habeat predia, libros, indumenta et ornamenta ecclesie diligenter conscripta, et scripturam ipsam cum inventario committat prelato; nonus, quod nullus fundum ecclesie, habitacionem vel predia de loco ad locum transferat nec commutet sine licentia speciali sui prelati; quicunque autem bona ecclesiastica superflue erogauerit et propter hoc fundum ecclesie reddiderit desolatum, tanquam dilapidator bonorum ecclesie puniatur; decimus, quod super observationem jejuniorum declaratio tempore facta [talis sit:] si festum aliquod vigiliam habens jejunabilem die lune evenerit, sabbato precedenti jejunium illud [observetur]; ad vigilias in pane et aqua jejunandas sine piscibus illi solum ex precepto ecclesie astringantur, qui fuerint in anno xxiii etatis sue; undecimus, quod in festis patrie minoribus, licet in necessitatibus in vere et tempore collectionis fructuum terre, petita et obtenta licentia a suo presbytero, absque pena pecuniaria seminare et fructus colligere et hujus consimiles labores exercere [possunt], exceptis dominicis et festis majoribus, ita tamen, quod extra illa tempora et nisi in casibus premissis hujus licentia ad alios quoscunque labores nullatenus extendatur; et qui in premissis licentiam petere contempserint, delinquentes puniantur in pena pecuniaria secundum leges patrie et consuetudinem approbatam. Festa ab hoc laborerio excepta sunt hæc: omnes dies dominici, exaltacio et inventio sancte crucis, omnia festa beate virginis, Laurentii et Henrici, Erici et Olai, Michaelis et festa apostolorum; duodecimus, quod in altaribus non consecratis habeatur lapis, per ipsum [prelatum?] confectus (= consecratus?), tante latitudinis, ut hostie in die pasce consecrande cum calice possint in eo convenienter contineri; decimus tertius, quod libros vel ornamenta ecclesie vel altaris nullus amat (= emat) sine speciali licentia prelati; decimus quartus, quod nullus presbyterorum parochianum suum presumat a sacramentis suspendere sine mandato sui prelati, nec etiam ab ecclesia eliminare, nec tempore pascali in peccatis notoriis […?] secundum ecclesie consuetudinem approbatam; decimus quintus, qui fundum ecclesie desolatum reliquerit et sic recedere intenderit, etiam si licentiam habuerit, donec ecclesiam reddiderit indemnem, ab officio suspendatur; si vero de fuga suspicio fuerit, vel res suas arrestatas dolo subtrahere conatus fuerit, res ipsas amittat et secundum arbitrium judicis puniatur, nec unquam officio suo restituatur priusquam ecclesie damnificate fuerit satisfactum; decimus sextus, quando in ecclesia Aboensi die cene crisma conficitur, quilibet sacerdos curatus ipsum in ecclesia sua habeat infra quindenarium a die pasce, et viciniores habeant ipsum quam cito possunt; decimus septimus, ut litere sacerdotibus super mandato prelati directe citius et expeditius transeant secundum ordinem de presbytero ad presbyterum; decimus octavus, ut pensiones prediorum ecclesiasticorum, scilicet tuigift et afrad, æqualiter dividantur inter ecclesiam et sacerdotem; decimus nonus, presbyteri ad exequias defunctorum vocati pro missis dicendis, tam in officio quam in sepultura defuncti albis seu suppelliciis sint induti; idem in catechizatione infantum volumus observari; vicesimus, cuilibet sacerdos parochialis singulis annis cathedraticum ferat ad synodum illi, cui prelatus mandaverit comittendum; quicunque vero cujuscunque statuti seu articuli jam predicti transgressor fuerit, pena trium marcharum puniatur; item declaratum fuit, quod pro sepultura pauperum mortuorum pecuniam nullus petat seu exigat nec officio completo sepulture; parvuli vero, ut moris est, et pauperes, sine difficultate sepulture tradantur; item nullus pro benedictione nubentium pecuniam petat et exigat, seu etiam pro introductione antequam officio completo; transgressor horum pena trium marcarum puniatur; quicunque vero, timore Dei postposito, que sua sunt querens, non que Jesu Christi, malitiose seu paupertatis causa retinenter (= renitentes?) [cogit] tradere sibi equum, infirmum seu mortuum [ut] proprio equo non visitaverit, pena trium marcarum puniatur; pena consimili puniatur in jure Sveuico constitutus, qui equum malitiose negaverit in hisce negotiis sacerdoti. Item mandamus et ordinamus, quod singuli presbyteri nostre diocesis ita tempestive veniant ad synodum, quod modis omnibus intersint misse, que in incoatione synodi de sancto spiritu dici solet solenniter. In territoriis seu provinciis diffusis et a loco synodi nimis remotis, presbyteros, unum in qualibet provincia seu territorio, et alicubi, si necesse fuerit, duos remanere volumus ad ministerium sacerdotale populis, prout necessitas exegerit, persolvendum. Quilibet etiam sacerdos ad synodum proficiscens coram parochianis suis [edicat?], ad quem in provincia remanentem confugere debeant in casibus, qui contingere possint. Item famulis episcoporum transeuntibus seu etiam aliis quibuscunque personis, nisi ipsos hospitalitatis causa colligere voluerint et intuitu caritatis, illis necessaria vendant etc. ut prius in statutis Sabinensis et provincialibus. Vale.