Date: 1474
Language: latina
Document type: Kirkolliset, yleiset, Asiakirjat

In nomine Domini Amen. Pernecessarius litterarum usus tanto commendabiliores reddit veteres ipsarum vigilantissimos inventores, quanto plus posteris dinoscitur multipliciter profuturus. Litteris enim facto (= –ta) jam dudum preterita efficiuntur occulta fide presencia. Litteris labilis fluidaque humani sensus memoria fit stabilis, firma ac quodammodo perpetua. Litteris denique clarescunt ratiocinia, tolluntur ambigua, perit perplexitas, provenit securitas, atque evolat sepe securus, qui sine litteris fuerat interdum vexacionibus plurimis involvendus. Paucum proderit homini voluntas liberrima vel intellectiva potencia perspicacissima, nisi assit et fidelis custos memoria, ut quod una voluerit et altera decreverit, hec velud fida thesauraria scripture monimentis adjuta reservet. Quidve valet rerum subtilium intellectis (= –tio), quas sine litterarum patrocionio brevis admodum delebit oblivio. Cum omnium habere reminiscenciam auditorum, divine sit condicionis pocius quam humane. Hinc est, quod vos (= nos) N. prepositos (= –tus) ac capitulares ecclesie Aboensis, propter diversarum (= –sorum) vertigines casuum et causarum per nos actenus decisorum ac in futurum decidendorum, ad forum ecclesiasticum spectancium, qui quoque adeo graves hiis diebus preter solitum insurrexerant, ut patratores ipsorum nervum ecclesiastice discipline vi rumpere videantur, consentanea communique omnium deliberacione desuper sepe facta volumus singulos et omnes casus et causas deinceps demergentes, Deoque juvante, justicie ministerio et nostra sollicitudine terminandos, in scripta plana redigi per aliquem juratum nobis scribam capitularem, nudam gestorum ac gerendorum negociorum veritatem continencia, ad que tamquam ad annales autenticos recursus in submovendis dubiis habeatur, ne lajci rudes et opidani pericie litterarum expertes, negocia sua sollicitissime conscribentes, viris ecclesiasticis illuminatis, et ipsis laycis merito exemplaribus, in hoc appareant quomodolibet prerogari. Neque ob hanc nostri (= nostram) ceptam sero vigilanciam nobis aut nostris predecessoribus incurie desidieque vicium quis se iuste estimet irrogari (= –re), dum prior populus tenacis obedientie filius desiderandeque pacis alumpnus, suo tempore quicquid sancta mater ecclesia observandum duxerat, sine contradictione qualibet subire gaudebat. Quis itaque causam intentaret, dum nullus adesset, qui de retroactis alterum impugnaret. Modernus autem predurus populus, nervum habens ferreum, frontem eneam et caritatem gelidam, velud homo pestilens non amat eum, qui se corripit, ymo non modo non amare, verum eciam, si detur copia, invadere non pavescit. Tres p[r]oinde conficere curavimus libellos, acta capitularia vel negocia complectentes: unum qui statuta, secundum qui causas mere spirituales et tercium qui civiles debeant continere. Anno igitur Domini millesimo quadringentesimo septuagesimo quarto, prima die mensis aprilis, hoc opus sumpsit exordium, Christi nomine invocato: Statutum huius alme Aboensis ecclesie a tanto preterito tempore practicatum, cujus in contrarium memoria non existit, in suo perpetuo robore confirmantes, consensu unanimi innovamus. Videlicet quod presentes capitulares, eciamsi unus solus presideret, plenam domini episcopi auctoritatem, ex jure communi duntaxat sibi concessam, ac ceterorum absencium concapitularium habentes, possint et debeant licite et libere, si aliud canonicum non absistat (= ob–), ad diffinitivam procedere sentenciam super singulis casibus emergentibus decidendis, nemine penitus expectato propter sumptus pauperum litigancium divitandos (= de–), ac eciam alia reformacionem cleri, ecclesiarum vel scolarum concernencia ordinare, prout illis visum fuerit expediens atque justum, nisi tales vel talia essent, qui vel que eorum facultatem excederent, ymo omnium et singulorum eciam peritorum forent, concilio (= –silio) haberent merito diffinire. Quique presentes solum Deum pre oculis cordis habentes consciencias manusque suas ab omni sorde muneris et munii faciant alienas, meram justiciam omnibus ministrando, si terribile summi judicis judicium ac penam capituli, cum (= dum) eterni Dei sentenciam et reatum in libro vite voluerint evitare. Nullus recenter in capitularem assumptus ecclesie Aboensis prius admittatur ad secreta capituli pertractanda, vel vocem quovis modo habeat in eodem, utpote in prelatorum electionibus, canonicorum recepcionibus vel beneficiorum collacionibus, quam fisco dicte ecclesie Aboensis v markas monete Holmensis exsolverit cum effectu pro libris aut aliis jocalibus necessario reparandis. Quilibet noviter assumptus jurabit se fidelitatem contra omnem hominem mundi, saluo juramento domino episcopo prius prestito, suis concapitularibus servaturum, eorum secreta minime detecturum ac concordiam siue amiciciam ad invicem foturum, quantum in se fuerit, diebus omnibus vite sue. Si dissidium inter singulares personas capituli aut emulacionis seminarium inter partem et partem oriri visum fuerit, omnes reliqui fideliter et constanter insimul collaborent, ut discordes celeriter reconcilientur et emulacionis materia funditus abrogetur. Sed et nemo umquam parcialitates, scismata aut ligas, sub pena relegacionis a collegio capitulari, faciat, foveat aut procuret. Si cuiquam capitularium injuriatum aut conviciatum a quocunque in facie capituli extiterit, omnes sibi deputent, quod eorum eciam numero fuerat irrogatum. Si vero extra presenciam capitularem quis convicium vel criminacionem sit passus, et super hoc querelam coram capitulo fuerit prosequutus, tunc non poterit is suo criminatori remittere aliis fratribus inconsultis. Nullus residencium aut in Reso vel equali distancia et citra vicinus existens ecclesie cathedrali a die capitulari, que semper deinceps die mercurii, nisi festi sublimioris [solennitas?] in eadem celebranda impediat, habeatur, se absentare presumat, sub pena unius ore ante diem capitularem proxime sequentem presidi persolvendo (= –de) capitulari, nisi illum corporalis infirmitas, domini episcopi vel capitularium specialis commissio vel auctorias faciat excusatum. De aliis diebus forte capitularibus in futurum ordinandis simile sit judicium. Predicta vero emenda pro capitularium jocunda recreacioni (= –ne) reservetur. Qui vero penam dictam pertinaciter distulerit exhibere, tantum de suis redditibus pro residentibus [deputatis] minuatur. Nullus horisteram aut sermonem ad populum vel ad clerum se ex ordine superiorum assignacione contingentem, sub pena unius floreni Renensis infra mensem persolvendi, nisi alium canonicum vice sui habeat surrogatum, omittat. Si quis capitularium in festis totis duplicibus, quibus aliquis canonicorum est horista, sine almucio et superpellicio se summo choro ingerat, dum aguntur hore divine, solvat unam oram infra quindenam proxime sequentem; et hac emenda cum immediate premissa cadat tam ecclesie quam capitulo, cum utraque passa injuriam videatur. Insuper concorditer et capitulariter statuimus, quatenus ceteris festis principalibus non omissis, in hiis presertim sex solemnitatibus, videlicet utriusque festi beati Henrici, dedicacionis ecclesie, pasche, corporis Christi et nativitatis Marie, prelati et ceteri canonici capati in processione incedant. Quibus, sic ut premittitur, in predictis sex festivitatibus capatis incedentibus debebitur una stopa vini ex cellario sancti Henrici, tociens quociens unicuique singillatim. Item statuimus, quatenus prelati et cononici inferiores, quibus opus est vino, tociens quociens voluerint ex cellario beati Henrici pro quatuor ortonibus in promptum numeratis stopam obtinere, (= –neant), ceteris hiis privilegio et gracia privatis. Item, quicunque capitularium in fundis ecclesiarum aut altarium velit domos vel novas instaurare vel antiquas restaurare, quatenus ex latomia ecclesie cathedralis millenarium laterum habere proterit pro viginti oris, in promptum numeratis, vel pro duobus pundis siliginis, super plene mensuratis et ante recepcionem laterum cum effectu solutis. Statutum est solenniter, quod nemo in ecclesia Aboensi in canonicum recipiatur, nisi de legittimo matrimonio sit procreatus, et cujus parentes sui conceptus tempore matrimonialiter copulati extiterint, alias, cujuscunque status, gradus vel ordinis seu condicionis existat, ad canonicatus et prebendas qualescunque assequendas inabilis sit, et per presens statutum inabilitatus.