Date: 1496
Issuing place: Uppsala
Country: Ruotsi
Language: latina
Document type: Piispat, Kirjeet

Jacobus, miseratione diuina archiepiscopus Vpsalensis etc. Sincerissimis nostris dilectione ac reuerencia et salute premissis. Reuerende pater. Licet pro defensione regni, maxime pro diocesi paternitatis vestre, tam per dominos spirituales quam temporales cura multiplex sit impensa, tamen adhuc nullum videmus effectum, de quo ad plenum gloriarj valemus. Ffatemur quidem magnum esse, quod per nostros circa nouum castrum in Rusia pocius diuino munere quam humano factum fuit; sed quia non continuabatur prout ceptum erat, formidamus quod magis irritamus hostem quam humiliamus, nobis bellum inferre paratum. Si enim familiares domini Stenonis in Finlandia eo tempore constituti necnon Alamanj sui et soldati communitatis ex Holmis et aliunde emissi habuissent commissionem parendi Kanuto Posze et Suantoni, non sic ab inceptis destitissent; quod enim familiares nostri sint, vt accepimus, jn via redeundi, contra nos est, quibus scripsimus, quod in Finlandia per yemem perseuerent; literas tamen tales non receperunt priusquam se ad redeundum in itinere constituissent. Scribit preterea dominus Steno, quod ipsi erant de nouissimis, qui se ad redeundum disposuerunt, et longe postquam Suanto et aliorum dominorum familiares retrocessissent; fuitque Nicolaus Ragualdson, qui ceteris prefuit, cum quisbusdam aliis ex nostris ad manendum paratus, sed hoc dominus Steno respuit tamquam in hoc modicum releuatus fuisset. Nos igitur intellecto reditu eorum plus egre ferebamus quam ausi fuimus aperire; grauabimur enim magis per ipsos hoc presertim tempore quam nos poterunt releuare. Si tamen, ipsis redeuntibus ad nos, aliquos inducere possimus ad redeundum in Finlandiam pro defensione ecclesie vel castri, vbi residenciam facitis, et hec desideraueritis a nobis, in hoc libenter diligenciam faciemus. Si autem finaliter nichil aliud fieri potest, saltem pro eo diligencia fiat, vt ad tempus aliquod cum Ruthenis valeamus treugas habere, donec videamus vnde aut vbi debemus auxilium prestolari. Perpetuam spem in d[ominum] S[tenonem] reponimus vt per ipsum possit patria liberari, qui de nullo confidens ita singula disponit tamquam voluntarie se et nos omnes perditurus. Scribit nobis ex Lubech magister Henricus Wenne de obtenta cruciata contra Ruthenos iuxta continenciam copie hic incluse. Et quamuis bulla missa fuit per banccum(?) priusquam ab vrbe recederet, in Lubech tamen nusquam visa fuit vsque ad xvij diem nouembris, quum ad nos nouissimas literas dedit. Et posito quod bullam obtineamus, an et quomodo ea vtendum sit penitus ignoramus. Jn hoc tamen consilium paternitatis vestre libenter sequeremur. Timemus bullas reuocatas ad suggestionem regnj aduersariorum. Causatur paternitas vestra in literis suis, quod quidam deberent huc scripsisse, quod paternitas vestra se et Finlandiam subiicere statueret magno duci Ruthenorum, super quo vestram excusationem accurate facitis etc. Nos tamen literas tales non vidimus neque talem audiuimus famam, nisi quando quidam familiaris Suantonis, missus cum litera paternitatis vestre et aliorum ad dominum Stenonem, huc ad regnum nomine Mattias Klaffle in presencia consiliariorum ipsi domino Stenoni inter cetera duxit huiusmodi verba vel similia in effectu, nisi vos personaliter veneritis ad Finlandiam cum victualibus ac stipendiariis et armis, cogentur illi, qui illic sunt pro defensione constituti, nominando vos et alios aut se submittere magno duci aut permittere terram ab hostibus depredari. Nullus ex nostris verba illa in malam partem aut in aliquam derogationem paternitatis vestre interpretatus est, nisi ille solus iniuriosus et vnicus discordiarum seminator, quem intelligimus eciam ista more suo apud paternitatem vestram seminasse. Accepimus quod paternitas vestra donauit illi xxx lestas siliginis. Liberalitatem vestram commendamus, sed putamus, si date fuissent pauperibus vestre diocesis, qui fame moriuntur, magis placatus fuisset Deus et patrie liberatio propinquior. Habet ille Holmis tres maximas domus in ciuitate, plenas granis et aliis esculentis, et adhuc habet in Lubech magnam copiam siliginis ex Viborg deportati. Intelleximus eciam ipsum d. Stenonem importunitate sua et vestra beneuolencia, vtinam Deo et sanctis non ingrata, obtinuisse de oblationibus beati Hemmingi magnam summam pecunie vltra id, quod prius ab ecclesiis vestris mutuavit. Si ipse, qui est omnium in hoc regno perniciosissimus seruando sua, que tamen sua non sunt sed regni et ad regni defensionem comportata et illi concessa, oblationibus sanctorum pocius liberare poterit patriam, sua negligencia jam quasi perditam. Adiciendi essent sibi eciam calices et singula clenodia ecclesiarum. Scripsit reuerencia vestra superioribus diebus quomodo ipse dominus Steno formidat aliquid debere innouari contra eum in regno in eius absencia, et quod ipse magnam confidenciam gerit de nobis et quomodo ipse in manibus vestris promisit et iurauit vitam et omnia bona sua positurum pro regno et nobis etc. Scripsimus illi nunc faciendo mentionem de huiusmodi scriptis vestris assecurando eum quod, quantum in nobis est, nichil talium fieri permittemus. Putamus paternitatem vestram et ipsum cognoscere, quod numquam fuimus nouarum rerum auidi, nec per Dei graciam ita nunc insania laboramus, vt velimus ponere regnum in mayori periculo et scandalo quam nunc est. Nichil enim sequi possit, si diuisio in regno hoc tempore fieret, nisi regnj et omnium nostrorum destructio, Ruthenorum et Dacorum profectus necnon coram Deo et toto mundo scandalum sempiternum. Vtinam ille discordiarum seminator abstineri possit ab intestina diuisione, qui, sicut effeminatus est, contra scismaticos et Ruthenos ita semper fuerat strenuus et animatus tamquam flagellum regnj peccatis nostris exigentibus contra fratres suos iuratos. Si quid paternitas vestra intellexerit nouj, faciat oramus diligenciam in scribendo. Non videmus quid vtilitatis sequi possit ex hiis, que nunc practicantur cum magno duce Littuauie, nisi scandalum et futura indignatio sicut alias ex practica cum rege Romanorum habita in tota Germania et Ytalia. Homo ille reddiderat regnum quasi infame pro mendaciis, idem timendum est futurum fieri per eum in Littuauia et Polonia etc. De aliis alias plura scribemus, cum tempus se ad hoc oportunum obtulerit. Cum hiis paternitatem vestram altissimo Deo suppliciter recommendamus. Ex Vpsalia, die sancti Andree apostoli, xcvj, nostro sub signeto. P. S. Jn euentum quod treuge cum Ruthenis fieri non possint, tamen vtile esset fieri expeditionem armatorum cum prima resolutione contra Ruthenos terram incolentes circa ripam maris, et ne inutiliter perdatur tempus future estatis sicut preterite, expediret in tempore fieri prouisionem in nauibus et aliis requisitis. Jntelleximus, quod nobiles, qui nunc redierunt de Finlandia, ad hoc prompti et beneuoli sunt, dummodo illis condigna refusio a corona facta fuerit pro dampnis et interesse, nostra eciam opera huic negocio non deerit iuxta posse. Sperandum, est, quod si Rutheni hoc modo vel alio vexati fuerint, inclinabuntur sicut nos ad pacem et treugas petendas, ymmo eciam sperandum est, quod iste paruus insultus, qui factus fuit circa nouum castrum Russie per paucos nostros, illos inclinabit ad treugas. Si tamen assecurarj possemus de tranquillitate et pace cum Dacis, esset tunc forte equiorj et forciori modo agendum contra Ruthenos vigore cruciate apostolice, si saltem per aduersarios nostros impedita aut ad illorum sollicitationem reuocata non fuerit. Ad officium domini Stenonis pertinet in tempore auisare singulos feuda et castra a corona optinentes, vt se ad similem expeditionem cum prima resolutione pararent, presertim illos, qui feuda et castra habent apud mare; illi commodius et minoribus expensis hoc facere possint quam nos alii paucj, qui nauigiis mare intrare non possumus nisi duplicibus expensis, subter montem (= pontem) opidi Stokholmensis. De expensis loquimur, quia magna pars expensarum et pecuniarum familie in tali transitu non absque dominorum incommodo Holmis remanet, faciat paternitatem vestram compertum quot armatos habuistis hoc anno preterito pro defensione Finlandie ex castris Calmarna, Borcholm, Stekborg, Stekeholm, Nyköping, Stokholm, Elwesborg, Abo et Rasborg. Hec castra maritima sunt. Sunt nonnulla alia castra, que non sunt maritima, que eciam in manibus suis habet dominus Steno. Computabant nobis nobiles nostri, qui hoc anno fuerunt circa Narffuen, quod non habuerunt ex omnibus castris et feudis corone xl armatos preter hos, quos Suanto, Kanutus Posse, Ericus Trolle et Steno Twresson ac episcopi habuerunt. Si aliqua expeditio, vt premittitur, fieri debet pro estate futura, hoc communitati in patria vestra celandum esset propter exploratores Ruthenorum, quos in patria vestra semper habent. Jntelleximus quod dominus Steno excusat tarditatem suam per nos et alios consiliarios tamquam fuisset sibi per eos consultum hic in patria tanto tempore remanere etc. Jlle consuetudinem suam dicendj, que wlt, non deserit. Kanutus Posze, qui in patria nostra est frequenter, audiuit in vere anni recessum suum qualiter sibi persuasimus vt quantocius parare se in Finlandiam ad redimendum, et ita frequenter postea, sicut testes sunt omnes nostri. Jterum valeat paternitas vestra, etc.