text
stringlengths
408
340k
भगवतः प्रमुखदशावतारेषु मत्स्यावतारः प्रथमः मन्यते । द्वितीयस्तु कूर्मावतारः इति । कूर्मस्यापरं नाम कच्छपः इति । कूर्मावतारे भगवान् विष्णुः क्षीरसमुद्रस्य मन्थनकाले मन्दारपर्वतं स्वकवचे अधरत् । एवं भगवता विष्णुना मन्दारपर्वतसाहाय्येन तथा वासुकिसर्पसाहाय्येन देवासुरमन्थनद्वारा चतुर्दशरत्नानि प्रापितानि । समयेऽस्मिन् विष्...
In this article, we are providing information about Television in Sanskrit- Short Essay on Television in Sanskrit Language. दूरदर्शन | टेलीविजन पर संस्कृत निबंध, Doordarshan Par Nibandh टेलीविजन पर संस्कृत निबंध- Essay on Television in Sanskrit दर्शनयन्त्रं हि आधुनिकविज्ञानस्य आश्चर्यकरः चमत्कारः अस्ति। आश्चर्यमिव जनः ...
विकिपीडिया तु एकः स्वतन्त्र-विश्वविज्ञानकोशः। अयं हि अखिलविश्ववतः योगदातृभिः रच्यते। संस्कृतम् तु एका प्राचीना समृद्धा च भाषा। प्राचीना भूत्वाऽपि भाषैषा नवीनपरिस्थितिषु अपि नूतनान् शब्दान् रचयितुं नूतनान् भावान् च व्यंजयितुं शक्ताऽस्ति। अस्मिन् क्षेत्रे संस्कृतस्य सामर्थ्यं एतावत् अस्ति यत् सर्वाः अपि प्रमुखाः भारतीयाः...
एकः पिपासितः काकः अस्ति। सः जलं पातुम् इच्छति। ग्रीष्मकालः अस्ति, सः बहुत्र विहरति, पश्यति, किन्तु जलं न मिलति। काकः एकंघटं पश्यति, समीपं गच्छति। तस्मिन् घटे किञ्चित जलम् अस्ति। परितः पश्यति। जलं पातुंन पारयति। घटस्य पार्वे शिलाखण्डान् पश्यति। तान् घटे पातयति। जलम् उपर्युपरि आगच्छति। काकः जलम् पिबति। प्रसन्नः भवति। तत:...
जीवाः त्रिविधाः मुक्तियोग्याः,नित्यसंसारिणः,तमोयोग्याः चेति।तत्र प्रमाणं तु नीच मध्योच्च भेदेन जीवास्ते त्रिविध मताः इति च। तथा हि गीतायाम् त्रिविधा भवति श्रध्दा देहिनां सा स्वभवजा। सात्विकी राजसी चैव तामीसी चेति तां श्रुणु।।सम्पत्तु त्रिविधा प्रोक्ता उत्तमाधममध्यमाः ।। इति।।तथाहि त्रिगुणात्मकानां जीवानांअनुसारेण श्रीक...
लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्तरि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्मणि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लक...
नैयायिकास्तावत् अनुगतव्यहारव्युत्पत्तिसिद्ध्यर्थं अनुगतजातिं अङ्गीकुर्वन्ति । तदेव सामान्यमित्यभिधीयते । तस्य च लक्षणं प्रोक्तं ‘[1] नित्यमेकं अनेकानुगतं सामान्यमिति ‘ इति । नित्यव्यक्तिषु समवेतः यः धर्मविशेषः स एव जातिरित्यभिधीयते । तत्र द्वैतिनः अनुगतजात्यभावेऽपि अनुगतव्यवहारादीनां सिद्धिः सम्भवतीति आतिष्ठन्ते । तत्र...
‘असौ वा आदित्यः’ इत्यादि अध्यायारम्भे सम्बन्धः । अतीतानन्तराध्यायान्ते उक्तम् ‘यज्ञस्य मात्रां वेद’ इति । यज्ञविषयाणि च सामहोममन्त्रोत्थानानि विशिष्टफलप्राप्तये यज्ञाङ्गभूतान्युपदिष्टानि । सर्वयज्ञानां च कार्यनिर्वृत्तिरूपः सविता महत्या श्रिया दीप्यते । स एष सर्वप्राणिकर्मफलभूतः प्रत्यक्षं सर्वैरुपजीव्यते । अतो यज्ञव्य...
लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्तरि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्मणि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लक...
'''बेलूरु''' (Belur) [[कर्णाटक]]राज्यस्य [[हासनमण्डलम्|हासनमण्डले]] विद्यमानं प्रसिद्धं किञ्चन क्षेत्रम् । एतत् नगरं शासनेषु वेलापुरी, वेलूरु, बेलुहोरे, वेलपुरम् इति च निर्दिष्टम् अस्ति । कालक्रमेण बेलूरु इति नाम प्रसिद्धम्प्रसिद्धं अस्तिजातम् । होय्सलराजानां[[होय्सळवंशः|होय्सल]]राजानां धार्मिक-सांस्कृतिक-महाकार्येषु ब...
[ नैय्यायिकैः यादृशं सन्दिग्धानैकान्तिकत्वम् अङ्गीक्रियते , तादृशम् एव सन्दिग्धानैकान्तिकत्वस्वरूपं सिद्धिकारैः अङ्गीकृतम् इति सयुक्तिससन्दर्भसहिततया निरूपणं कृतम् । ] अद्वैतसिद्धिग्रन्थे आदौ विप्रतिपत्तिः दर्शिता । कथायाम् अयं नियमः वर्तते यत् आदौ विप्रतिपत्तिः दर्शनीया इति । सा विप्रतिपत्तिः द्विधा भवितुम् अर्हति । स...
भक्तः कः इत्यस्य नूतनमेकं व्याख्यानं मया अधुना श्रुतम् – “यो न विभक्तः स भक्तः”। अर्थात् यो भगवतः कदापि न “विभक्तः” स एव वास्तविकः भक्तः इति। तत्वमेतत् प्रतिपादयितुं महात्मनः सूरदासस्य (१४७८-१५८१ CE) जीवनतः उद्धृतः एषः प्रसङ्गः अत्यन्तं समीचीन इति मन्ये। सूरदासस्य भक्त्या परितुष्टः भगवान् बालकृष्णः तेन सह क्रीडितुं सल्...
सामान्यतः प्रामाण्ये सिद्धेऽधुना विभज्य विनियोगः प्रतिपाद्यते । अवधृतप्रामाण्यस्य वा वेदस्येदानीं समस्तस्य विध्यर्थवादमन्त्रनामधेयात्मकस्य यथाविभागं धर्मं प्रत्युपयोगः प्रतिपाद्यते । तत्र पूर्वपक्षवाद्यभिप्रायः । चोदनालक्षणोऽर्थो धर्म इत्युपक्रमात्तस्य ज्ञानमुपदेश इति परामर्शातद्भूतानां क्रियार्थेन समाम्नाय इत्युपसंहार...
विकिपीडिया तु एकः स्वतन्त्र-विश्वविज्ञानकोशः। अयं हि अखिलविश्ववतः योगदातृभिः रच्यते। संस्कृतम् तु एका प्राचीना समृद्धा च भाषा। प्राचीना भूत्वाऽपि भाषैषा नवीनपरिस्थितिषु अपि नूतनान् शब्दान् रचयितुं नूतनान् भावान् च व्यंजयितुं शक्ताऽस्ति। अस्मिन् क्षेत्रे संस्कृतस्य सामर्थ्यं एतावत् अस्ति यत् सर्वाः अपि प्रमुखाः भारतीयाः...
लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्तरि प्रयोगः - परस्मै पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्तरि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लक...
सामान्यतः प्रामाण्ये सिद्धेऽधुना विभज्य विनियोगः प्रतिपाद्यते । अवधृतप्रामाण्यस्य वा वेदस्येदानीं समस्तस्य विध्यर्थवादमन्त्रनामधेयात्मकस्य यथाविभागं धर्मं प्रत्युपयोगः प्रतिपाद्यते । तत्र पूर्वपक्षवाद्यभिप्रायः । चोदनालक्षणोऽर्थो धर्म इत्युपक्रमात्तस्य ज्ञानमुपदेश इति परामर्शातद्भूतानां क्रियार्थेन समाम्नाय इत्युपसंहार...
लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्तरि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्मणि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लक...
चीनदेशेन नेपाले स्वस्य नूतनराजदूतरूपेण चेन् सोङ्गस्य नाम प्रस्तावितं अस्ति। सः आगामिषु दिनेषु नेपालदेशे चीनदेशस्य पूर्वराजदूतस्य हौ यान्की इत्यस्य स्थाने स्थास्यति। चतुर्वर्षीयं कार्यकालं सम्पन्नं कृत्वा अक्टोबर् मासे वू बीजिंगनगरं प्रत्यागतवान् । चीनदेशे नेपालस्य राजदूतः पुकरश्रेष्ठः वृत्तपत्राय एतस्य विषये सूचनां दत्...
सुविदितमेवैतत् समेषां विदुषां यत् महाकविः कालिदासः सर्वेषां कवीनामादर्शभूत इति। तेन प्रणीतानि त्रीणि काव्यानि पञ्चसु महाकाव्येषु स्थानमापन्नानीत्येव कवेः, तस्य काव्यानां च वैशिष्ट्यमवगाहयति। किन्तु तथा उत्कृष्टानां काव्यानामध्ययने, तत्र विद्यमानानां चमत्कृतीनामवगमने च सामर्थ्यम् उत्तमस्य आलङ्कारिकस्यैव स्यात्। अहं तु न...
वक्ष्यमाणस्वभावैर्विभावानुभावव्यभिचारिसात्त्विकैः काव्योपात्तैरभिनयोपदर्शितैर्वा श्रोतृप्रेक्षकाणामन्तर्विपरिवर्तमानो रत्यादिर्वक्ष्यमाणलक्षणः स्थायी स्वादगोचरतां निर्भरानन्दसंविदात्मतामानीयमानो रसः । तेन रसिकाः सामाजिकाः । काव्यं तु तथाविधानन्दसंविदुन्मीलनहेतुभावेन रसवत् । आयुर्घृतम् इत्यादिव्यपदेशवत् । चतुर्थः परिच्छ...
लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्तरि प्रयोगः - परस्मै पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्मणि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लक...
21 यत्र तर्हि कवेरभिप्रायेण कथनमङ्कनं किञ्चिद् दृश्यते सा आख्यायिका तदन्या कथेति भामहः ।कवेरभिप्रायकृतैरङ्कनैः कैश्चिदङ्किता इति ।34 तदेतदुभयं परिहरन्नाह— कविभावकृतं चिह्नमन्यत्रापि न दुष्यति । मुखमिष्टार्थसंसिद्धौ किं हि न स्यात् कृतात्मनाम् ॥ ३० ॥ कवेः प्रयोक्तुर्भावेनाभिप्रायेण कृतं प्रयुक्तं चिह्नमङ्कनम् अन्यत्रापि...
श्रियः कुरूणाम् अधिपस्य पालनीं प्रजासु वृत्तिं यम् अयुङ्क्त वेदितुम् ।स वर्णिलिङ्गी विदितः समाययौ युधिष्ठिरं द्वैतवने वनेचरः ॥ कृतप्रणामस्य महीं महीभुजे जितां सपत्नेन निवेदयिष्यतः ।न विव्यथे तस्य मनो न हि प्रियं प्रवक्तुम् इच्छन्ति मृषा हितैषिणः ॥ द्विषां विघाताय विधातुम् इच्छतो रहस्य् अनुज्ञाम् अधिगम्य भूभृतः ।स सौष्ठ...
ब्रह्माण्डपुराणे १.१.५.७६ एवं वायुपुराणे ९.१००/१.९.९४ कथनमस्ति यत् ब्रह्मणः समानप्राणतः वसिष्ठऋषेः उत्पत्तिरभवत्। वसिष्ठऋषेः कार्यं समानप्राणस्य पूरणमेव अस्ति। समानप्राणः किं भवति, अस्मिन् विषये प्रत्यक्षरूपेण सूचना उपलब्धा नास्ति। कथनमस्ति – यस्य वायोः देहे समानरूपस्य व्याप्तिः अस्ति, तत् समानप्राणः। आधुनिकविज्ञानानुस...
‘जनको ह वैदेहः’ इत्यादि याज्ञवल्कीयं काण्डमारभ्यते ; उपपत्तिप्रधानत्वात् अतिक्रान्तेन मधुकाण्डेन समानार्थत्वेऽपि सति न पुनरुक्तता ; मधुकाण्डं हि आगमप्रधानम् ; आगमोपपत्ती हि आत्मैकत्वप्रकाशनाय प्रवृत्ते शक्नुतः करतलगतबिल्वमिव दर्शयितुम् ; ‘श्रोतव्यो मन्तव्यः’ (बृ. उ. २ । ४ । ५) इति ह्युक्तम् ; तस्मादागमार्थस्यैव परीक्षा...
BS_C01_S01_I01;BS_C01_S01_I02;BS_C01_S01_I03;BS_C01_S01_I04;BS_C01_S01_V01_B1;BS_C01_S01_V01_B2;BS_C01_S01_V01_B3;BS_C01_S01_V01_B4;BS_C01_S01_V01_B5;BS_C01_S01_V01_B6;BS_C01_S01_V02_B1;BS_C01_S01_V02_B2;BS_C01_S01_V02_B3;BS_C01_S01_V03_B2;BS_C01_S01_V03_B3;BS_C01_S01_V04_B1;BS_C01_S01_V04_B2;BS_C01_S01_V04_B3;BS_C01_S...
हिमालय: भारतभूखण्डोपरि प्रकृते: महती अनुकम्पा वर्तते । नाना पर्वतमाला: विभिन्नाः सरितः नैकानि वनानि, द्वे सागरे, मरुस्थली च अत्र राजन्ते। एकस्मिन्नेव समये नैके ऋतवः अपि द्रष्टुं शक्यन्ते । यद्येकत्र ग्रीष्मातपप्रचण्डता दृश्यते, तदा अन्यत्र हिमाच्छादितत्वात् शैत्यप्रकोपोऽप्यनुभूयते । अस्मिन् भारतवर्षे ये प्राकृतिक सीमान...
रुचिराकृतिः कनकसानुम् अथो परमः पुमान् इव पतिं पतताम् ।धृतसत्पथस् त्रिपथगाम् अभितः स तम् आरुरोह पुरुहूतसुतः ॥ तम् अनिन्द्यबन्दिन इवेन्द्रसुतं विहितालिनिक्वणजयध्वनयः ।पवनेरिताकुलविजिह्मशिखा जगतीरुहो ऽवचकरुः कुसुमैः ॥ अवधूतपङ्कजपरागकणास् तनुजाह्नवीसलिलवीचिभिदः ।परिरेभिरे ऽभिमुखम् एत्य सुखाः सुहृदः सखायम् इव तं मरुतः ॥ उदि...
लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्तरि प्रयोगः - परस्मै पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्मणि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लक...
भक्तः कः इत्यस्य नूतनमेकं व्याख्यानं मया अधुना श्रुतम् – “यो न विभक्तः स भक्तः”। अर्थात् यो भगवतः कदापि न “विभक्तः” स एव वास्तविकः भक्तः इति। तत्वमेतत् प्रतिपादयितुं महात्मनः सूरदासस्य (१४७८-१५८१ CE) जीवनतः उद्धृतः एषः प्रसङ्गः अत्यन्तं समीचीन इति मन्ये। सूरदासस्य भक्त्या परितुष्टः भगवान् बालकृष्णः तेन सह क्रीडितुं सल्...
लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्तरि प्रयोगः - परस्मै पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्मणि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लक...
झारखण्डराज्यस्य जनसङ्ख्या ३,२९,६०,००० - पुरुषाः - १,६९,३०,००० महिलाः - १,६०,३०,००० । लिङ्गानुपातः ९४७ महिलाः : १००० पुरुषाः । जनसङ्ख्यायां २८% वनवासिनः, १२% अनुसूचितावल्यां विद्यमानाः, ६०% अन्ये च । राज्यस्य जनसङ्ख्यानिबिडता अस्ति - चतरस्रकिलोमीटर्मितायां भूमौ ४१३ जनाः । इयं परिवर्तते - गुम्लामण्डले चतरस्रकिलोमीटर्मिता...
अथ स्वमायाकृतमन्दिरोज्ज्वलं ज्वलन्मणि व्योमसदां सनातनम् ।सुराङ्गना गोपतिचापगोपुरं पुरं वनानां विजिहीर्षया जहुः ॥ यथायथं ताः सहिता नभश्चरैः प्रभाभिर् उद्भासितशैलवीरुधः ।वनं विशन्त्यो वनजायतेक्षणाः क्षणद्युतीनां दधुर् एकरूपताम् ॥ निवृत्तवृत्तोरुपयोधरक्लमः प्रवृत्तैनिर्ह्रादिविभूषणारवः ।नितम्बिनीनां भृशम् आदधे धृतिं नभःप्...
In this article, we are providing information about Republic Day in Sanskrit- गणतन्त्रदिवस | गणतंत्र दिवस पर निबंध संस्कृत में, Essay on Republic Day in Sanskrit Language Also Read– Republic Day Essay in Hindi गणतंत्र दिवस पर निबंध संस्कृत में- Essay on Republic Day in Sanskrit खिस्तीयवर्षानुसारं जनवरीमासस्य षड्विंशे द...
Hello Jahnavisatyan! I'm experienced IT(computer) expert and Sanskrit Student. Please read my full request at- http://sa.wikipedia.org/wiki/विकिपीडियासम्भाषणम्:प्रबंधक#Me_for_Admin.21.21 Admins said that there should be support of other users via comments for me to become admin. Also, if you have any questions about my...
अद्य पूर्वोत्तरे मुगलविरुद्धं युद्धं कृतवन्तस्य लचितबोर्फुकनस्य ४००तमं जन्मदिवसम् अस्ति। लचितः स्वस्य साहसेन प्रसिद्धः आसीत्, यः मुगलान् युद्धेषु बहुवारं पराजितवान्, गुवाहाटी-नगरस्य प्रवेशं अपि निवारितवान् । अस्मिन् दिने असमदेशे लचितदिवासः अपि आचर्यते । अस्य कारणात् अद्य PM मोदी अपि देशवासिनां कृते लचितदिवसस्य अभिनन्दन...
लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्तरि प्रयोगः - परस्मै पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्तरि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लक...
मध्यावकाशान् पूरयति- नाम तस्मिन् विषये विद्यमानाः अन्ये लेखाः वर्णनार्थम् एकांशं कञ्चित् गृह्णन्ति चेत्, अयं लेखः सर्वान् अंशान् गृह्णाति। उत्तमं शीर्षकं धारयति- येनायम् अन्यैः लेखैः सह सम्बद्धीकर्त्तुं शक्यते, अपि च नामपद्धतिम् अनुसरेत्। स्वविषयस्य स्पष्टवर्णनेन सह समारभते- अस्य लेखस्य अग्र्ये परिच्छेदे, विषयश्च तस्य ...
तयोराख्यायिकाकथयोरयं भेदः किलेति परमतसूचने । आख्यायिका नायकेनैव [स्वयम्]10b उच्यते, यस्य चरितप्रतिपादनार्थमाख्यायिका प्रवृत्ता । नान्येनेति वक्तृनियमः आख्यायिकायाम् । तदुक्तम्—वृत्तमाख्यायते यस्यां नायकेन स्वचेष्टितम् । इति ।23 अन्या कथा उक्ताया आख्यायिकाया अन्यत्वात् । नायकेन वाच्या यच्चरितप्रकाशनाय प्रवृत्ता, इतरेण व...
दिल्लीनगरस्य ऐतिहासिकजामामस्जिदस्य एकलबालिकानां प्रवेशनिषेधस्य विषयः अग्निम् अयच्छत्। एकतः केचन जनाः मस्जिदप्रबन्धनस्य एतत् निर्णयं न्याय्यं कुर्वन्ति, केचन धार्मिकस्थाने महिलानां विरुद्धं भेदभावेन सह सम्बद्धं पश्यन्ति। राष्ट्रियस्त्रीआयोगेन अपि एतत् विषयं गम्भीरतापूर्वकं गृहीतम् अस्ति। आयोगस्य अध्यक्षा रेखा शर्मा उक्त...
केरलप्रदेशस्य परयकडवु नामके मत्स्योपजीविनाम् ग्रामे त्रिपञ्चादशधिके ऊनविंशतिशते सामान्याद्बे सप्टेम्बर् मासे सप्तविंशति दिनांके (२७ सप्टेम्बर् १९५३) प्रभाते एका बालिका जाता। मातापितरौ तस्याः बालिकायाः सुधामणी इति नाम चक्रतुः। सा तु अनन्तरकाले तया य आनन्दः लोकेभ्यः प्रदत्तः तं सूचयन्निव अविलपती स्मेरमुखी च सन् अस्मिन् ल...
अथ जयाय नु मेरुमहीभृतो रभसया नु दिगन्तदिदृक्षया ।अभिययौ स हिमाचलम् उच्छ्रितं समुदितं नु विलङ्घयितुं नभः ॥ तपनमण्डलदीतितम् एकतः सततनैशतमोवृतम् अन्यतः ।हसितभिन्नतमिस्रचयं पुरः शिवम् इवानुगतं गजचर्मणा ॥ क्षितिनभःसुरलोकनिवासिभिः कृतनिकेतम् अदृष्टपरस्परैः ।प्रथयितुं विभुताम् अभिनिर्मितं प्रतिनिधिं जगताम् इव शम्भुना ॥ भुजगरा...
In this article, we are providing information about Diwali in Sanskrit- Essay on Diwali in Sanskrit Language. दीपावल्युत्सव | दीपावली संस्कृत निबंध दीपावली संस्कृत निबंध- Essay on Diwali in Sanskrit दीपावल्युत्सवो भारतस्य सर्व प्रसिद्धः उत्सवः अस्ति। सर्वे देशवासिनः सर्वेषु प्रदेशेषु दीपावल्युत्सवं दीपमाला प्रज्वाल्य स...
अयोगविप्रयोगविशेषत्वाद् विप्रलम्भस्य तत्सामान्याभिधायित्वे विप्रलम्भशब्द उपचरितवृत्तिर्मा भूदिति न प्रयुक्तः । तथा हि—1091उक्त्वा तद्व्यतिक्रमे नायिकान्तरानुसरणे च विप्रलम्भशब्दस्य मुख्यः प्रयोगः । वञ्चनार्थत्वात् तस्य । अयोगो विप्रयोगः संभोग इति त्रेधा शृङ्गारविभागकथनम् । अत्र हेतुमाह अयोगविप्रयोगविशेषत्वाद् विप्रलम्भ...
Students can Download Sanskrit Lesson 2 सुबन्तम् Questions and Answers, Summary, Notes Pdf, Activity, KSEEB Solutions for Class 9 Sanskrit helps you to revise the complete Karnataka State Board Syllabus and score more marks in your examinations. Karnataka State Syllabus Class 9 Sanskrit नंदिनी Chapter 2 सुबन्तम् सुबन्त...
लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्तरि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्मणि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लक...
एतादृशस्थितावपि शिवराजः स्वधैर्यं न त्यक्तवान् । विपदि स्थितौ शिवराजस्य बुद्धिः, धैर्यं च वेगेन कार्यं करोति स्म । हठात् शिवराजः रुग्णः । तस्य स्वास्थ्यं दिने दिने क्षीयमाणम् अभवत् । 'स्वेन सहागताः महाराष्ट्रसैनिकाः प्रतिगन्तुम् अनुमन्यन्ताम्’ इति सः औरङ्गजेबं प्रार्थितवान् । चक्रवर्ती अनुमतवान् । स्वस्थ्यप्राप्तये साध...
दर्शनं दृष्टिविषयीकरणमेव दर्शनम् इति भावव्युत्पत्त्या दृशिर् प्रेक्षणे इति भौवादिकात् दृश् धातोः भावेऽर्थे ल्युट् च (03/03/115) इति ल्युटि दर्शनम्। दृश्यतेऽनेनेति दर्शनम्। दर्शनविषयस्त्वात्मा। तदुक्तं बृहदारण्यकोपनिषदि “आत्मा वा अरे द्रष्टव्यः” अर्थात् अपरोक्षीकर्तव्यः। भारतीयदर्शनशास्त्रे आत्मदर्शनं जीवनस्य चरमलक्ष्यम...
जानकी अम्माल् काचित् भारतीयौद्भिदिका (सस्यशास्त्रज्ञा) । सा आनुवंशिकी तथा फैटोजाग्रफी विषये च संशोधनं कृतवती ।[१] इक्षोः वृन्ताकवृक्षस्य च संशोधनं तस्याः प्रधानसंशोधनकार्येषु अन्यतमम् । सा केरळस्य वर्षावनात् बहूनि मूल्यवन्ति औषधसस्यानि सङ्गृहीतवती । बाल्यम्[सम्पादयतु] जानकी अम्माल् १८९७ इति वर्षे केरळप्रदेशस्य टेल्लिचे...
लेखनेऽस्मिन् नागेशोक्तवाचनिकत्वस्य औचित्यं विचार्यते । कैयटादिभिः एषा ज्ञापकसिद्धांशानुवादः, न तु अपूर्वरूपेण वाचनिकी इति उपपादितम् । पक्षद्वये कः पक्षः युक्तः इति परिशील्यते । महाभाष्ये सहयुक्तेऽप्रधाने इति सूत्रभाष्ये एषा पठिता । युक्तीनां बलाबलसमवलोकनेन कः पक्षः ज्यायानिति निर्णीयते । Key words – उपपदविभक्तिः, कारकव...
लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्तरि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्मणि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लक...
वपुषां परमेण भूधराणाम् अथ सम्भाव्यपराक्रमं विभेदे ।मृगम् आशु विलोकयांचकार स्थिरदंष्ट्रोग्रमुखं महेन्द्रसूनुः ॥ स्फुटबद्धसटोन्नतिः स दूराद् अभिधावन्न् अवधीरितान्यकृत्यः ।जयम् इच्छति तस्य जातशङ्के मनसीमं मुहुर् आददे वितर्कम् ॥ घनपोत्रविदीर्णशालमूलो निबिडस्कन्धनिकाषरुग्णवप्रः ।अयम् एकचरो ऽभिवर्तते मां समरायेव समाजुहूषमाणः...
लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्तरि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्मणि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लक...
अयं विल्हेल्म् कार्नार्ड् रोण्ट्जेन् (Wilhelm Konrad Roentgen) (एक्स्-रे) वैद्यकीये क्षेत्रे क्ष-किरणक्रमस्य संशोधकः । अयं जर्मन्-देशस्य र्हैन्-प्रान्तस्य लेनप् इति ग्रामे १८४५ तमे वर्षे मार्चमासस्य २७ तमे दिनाङ्के जन्म प्राप्नोत् । अस्य पिता वस्त्रवणिक् आसीत् । एषः बाल्ये बहु चेष्टालुः आसीत् । भौतविज्ञानस्य अध्ययनात् ...
लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्तरि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्मणि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लक...
अष्टाङ्ग-योग-विज्ञान-मन्दिरस्य स्थापकाध्यक्षाः योगिवरेण्याः श्रीरङ्गमहागुरवः मोक्षविषयकानि नानावचांसि विभिन्नकालेषु उक्तवन्तः एव आसान् । “यथा भारतवर्षस्य प्रत्येकस्य जनस्यापि अष्टादशवर्षात् स्वमतं स्थापयितुम् अधिकारः भवति तथा मोक्षः जन्ममात्रस्य प्रतिमानवस्य कर्तव्यः” इति । अत एव मोक्षः मानवमात्रेण अधिगन्तव्यः । तत् कथ...
लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्तरि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्मणि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लक...
संस्कृतवाङ्ग्मये अलङ्कारशास्त्रस्य विशिष्टं स्थानं वर्तते । अस्य शास्त्रस्य सिद्धान्तानां प्रतिपादनं प्रायः २००० वर्षात् प्रागेव आरब्धमिति विदुषाम् अभिप्रायः। अलङ्कारशास्त्रस्य (काव्यशास्त्रस्य) सिद्धान्ताः भरतादारभ्य अप्पय्यदीक्षित जगन्नाथपण्डितपर्यन्तं विविधस्तरेषु विकसिताः। तेषां पट्टिकाम् एवं कर्तुं शक्यते – रससिद्...
बौद्धदर्शनम् ऐतिहासिककालक्रमेण जैनदर्शनस्य परवर्त्ती अस्ति । अस्येदं कारणं वक्तुं शक्यते,यत् महावीरपर्यन्तं जैनतीर्थङ्कराणाम् अन्येषां दार्शनिकानां च साहित्ये कुत्रापि बौद्धदर्शनस्य उल्लेखो नास्ति,किन्तु महावीरस्य सिद्धान्ता बौद्धनिकायेषु उपलभ्यन्ते । अनेन सिद्ध्यति यत् बौद्धधर्मो जैनधर्मापेक्षया परवर्त्ती अस्ति । इदम्...
तदनुसारमेव सिद्धार्थः एकोनविंशतिवर्षीयायां वयसि स्वपत्नीपुत्रौ परित्यज्य सांसारिकदुःखानाम् आत्यन्तिकविनाशाय उपायान्वेषणप्रयोजनात् राजभवनमपि त्यक्तवान् । सः चिरशान्तिलाभाय ज्ञानार्जनाय च गहनं वनं प्रविष्टवान् । ज्ञानान्वेषणप्रयत्ने सर्वप्रथमं सः सांख्यतत्त्वविदः अराडकलामस्य शिष्यत्वे सत्यानुसन्धानं कृतवान्,किन्तु असन्तु...
नेदं साधु । अविद्यासाक्षिनिरूपणमेवेदम् । अविद्यासाक्षी च अविद्याकारायाम् अविद्यावृत्तौ स्वच्छायां प्रतिबिम्बितं चैतन्यम् इत्येव तत्रोक्तम् । पुनः अविद्यावृत्तेः साक्षिभास्यत्वोपपादनार्त्थम् अनवस्थां वारयद्भिः तैः अविद्यावृत्तिभासकः साक्षी तत्प्रतिबिम्बितचैतन्यम् इत्येवोक्तम् । इदं प्रतिबिम्बवादे । अवच्छेदवादे तु अविद्य...
लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्तरि प्रयोगः - परस्मै पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्मणि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लक...
श्रीमद्भगवदगीतायां ध्यानयोगस्यापि उपनिष्त्पद्धतेरनुसारं वैशद्येन वर्णनं प्राप्यते । अस्मिन् ध्यानयोगवर्णने श्वेताश्वतरस्योपनिषदः पूर्णः प्रभावो दृश्यते । गीतोक्तम्तानुसारेण मनः चञ्चलं भवति । अर्जुनो निवेदयति-“ चञ्चलं हि मनः कृष्णः प्रमाथि बलवद् दृढम् । तस्याहं निग्रहं मन्ये वायोरिव सुदुष्करम्”॥ अर्थात् चञ्चलप्रकृतिवशात...
1025 इदानीमनारभ्याधीतानां प्रकृतिलिङ्गसंयुक्तानां प्रकरणसंबन्धे सति किं प्रकृतिप्रकरणसंबन्ध उत सर्वार्थत्वमिति विचारः । तत्र श्रुत्यादिषट्काभावेऽप्यश्वप्रतिग्रहेष्टिवत्क्रतुसंबन्धो योजयितव्यः । स्रुवाद्युद्देशेन हि, अत्र खादिरत्वादीनि विधीयन्ते । ते च स्रुवादयः ‘स्रुवेणावद्यति’ ‘स्रुवेणाऽऽधारमाधारयति’ ‘स्रुवेण पार्वणौ ...
अस्मिन् वर्षे न्यूजिलेण्ड्देशं प्रति चीनादेशे १८४५ तमे वर्षे संशोधितं "कीवि" नामकं फलं महता प्रमाणेन आनीय वर्धनम् आरब्धम् । अस्मिन् वर्षे "जेनिटिक्स्" इति पदं प्रथमवारं प्रयुक्तम् । (जेनिटिक्स् = वंशविज्ञानम्) अस्मिन् वर्षे जर्मनीदेशीयः जीवरसायनविज्ञानी सर् फ्रेडरिक् हाप्किन्स् नामकः वर्धनस्य पूरकाणां "विटमिन्स्" इत्ये...
भक्तः कः इत्यस्य नूतनमेकं व्याख्यानं मया अधुना श्रुतम् – “यो न विभक्तः स भक्तः”। अर्थात् यो भगवतः कदापि न “विभक्तः” स एव वास्तविकः भक्तः इति। तत्वमेतत् प्रतिपादयितुं महात्मनः सूरदासस्य (१४७८-१५८१ CE) जीवनतः उद्धृतः एषः प्रसङ्गः अत्यन्तं समीचीन इति मन्ये। सूरदासस्य भक्त्या परितुष्टः भगवान् बालकृष्णः तेन सह क्रीडितुं सल्...
विकिपीडिया तु एकः स्वतन्त्र-विश्वविज्ञानकोशः। अयं हि अखिलविश्ववतः योगदातृभिः रच्यते। संस्कृतम् तु एका प्राचीना समृद्धा च भाषा। प्राचीना भूत्वाऽपि भाषैषा नवीनपरिस्थितिषु अपि नूतनान् शब्दान् रचयितुं नूतनान् भावान् च व्यंजयितुं शक्ताऽस्ति। अस्मिन् क्षेत्रे संस्कृतस्य सामर्थ्यं एतावत् अस्ति यत् सर्वाः अपि प्रमुखाः भारतीयाः...
मृगजातौ गजः बृहदाकारः बलशाली च महान् जन्तुः । अस्य नेत्रे विना सर्वाणि अङ्गानि अतीव स्थूलानि । अस्य पादाः स्तम्भाः इव अतीव स्थूलाः । कर्णौ शूर्पे इव अति विशालौ । नेत्रे तु ल्घ्वाकारकौ । तथापि सः सूक्ष्माण्यपि वस्तूनि द्रष्टुं शक्नोति । अस्य मुखे अनेके दन्ताः सन्ति । मुखात् बहिः निर्गतौ दृढौ तीक्ष्णै च द्वौ दन्तौ स्तः ।...
वीक्ष्य रन्तुमनसः सुरनारीर् आत्तचित्रपरिधानविभूषाः ।तत्प्रियार्थम् इव यातुम् अथास्तं भानुमान् उपपयोधि ललम्बे ॥ मध्यमोपलनिभे लसदंशाव् एकतश् च्युतिम् उपेयुषि भानौ ।द्यौर् उवाह परिवृत्तिविलोलां हारयष्टिम् इव वासरलक्ष्मीम् ॥ अंशुपाणिभिर् अतीव पिपासुः पद्मजं मधु भृशं रसयित्वा ।क्षीबताम् इव गतः क्षितिम् एष्यंल् लोहितं वपुर् ...
विकिपीडिया तु एकः स्वतन्त्र-विश्वविज्ञानकोशः। अयं हि अखिलविश्ववतः योगदातृभिः रच्यते। संस्कृतम् तु एका प्राचीना समृद्धा च भाषा। प्राचीना भूत्वाऽपि भाषैषा नवीनपरिस्थितिषु अपि नूतनान् शब्दान् रचयितुं नूतनान् भावान् च व्यंजयितुं शक्ताऽस्ति। अस्मिन् क्षेत्रे संस्कृतस्य सामर्थ्यं एतावत् अस्ति यत् सर्वाः अपि प्रमुखाः भारतीयाः...
BS_C01_S01_A000;BS_C01_S01_A001;BS_C01_S01_A002;BS_C01_S01_A003;BS_C01_S01_A004;BS_C01_S01_A005;BS_C01_S01_A006;BS_C01_S01_A007;BS_C01_S01_A008;BS_C01_S01_A009;BS_C01_S01_A010;BS_C01_S01_A011;BS_C01_S02_A012;BS_C01_S02_A013;BS_C01_S02_A014;BS_C01_S02_A015;BS_C01_S02_A016;BS_C01_S02_A017;BS_C01_S02_A018;BS_C01_S03_A019;...
अस्मिन् वर्षे बेल्जियंदेशीयः कोशिकाविज्ञानी एडोर्ड् व्यान् बेनिडिन् नामकः सर्वेषु अपि जीविषु निर्दिष्टसंख्याकाः वर्णतन्तवः भवन्ति, लैङ्गिककोशेषु तस्याः संख्यायाः अर्धं यावत् वर्णतन्तवः (क्रोमोसोम्स्) भवन्ति इति संशोधितवान् । अस्मिन् वर्षे निल्सेन् तथा पेट्टेर्सेन् नामकौ परिशोधकौ क्षारातु ( sodium ) उपयुज्य टैटानियं चतु...
इत्युक्तदिशा श्रवणमात्रेण ॐकारस्य मङ्गलरूपताऽवसेया । अथवा ओमिति शुक्रबृहस्पत्योर्विशेषणम् । ब्रह्मरूपाभ्यामिति तदर्थः । शुक्रेति । भीष्मेण इदमेवौशनससम्मतमर्थशास्त्रमद्य यावत् प्रचलितमस्ति इति महाभारते उक्तत्वात् तत्समयपर्यन्तमौशनसशास्त्रस्य प्रचारनिश्चयात् सञ्जीवनीमन्त्रस्य शुक्रेणैवोपलब्धत्वाच्चादौ तन्नामग्रहणम् । शुक...
गोपालकृष्णगोखले महाशयः ज्येष्ठो देशभक्तः । महात्मगान्धि-महाभागस्यापि राजनैतिकक्षेत्रे गुरुः । एषः नीति-संयम-सहनानां संगमभूमिः आसीत् । अयं महाराष्ट्रे कोतलूकग्रामे षट्षष्ट्यधिकाष्टादशशततमे (१८६६) क्रिस्ताब्दे अजायत । तस्य पिता कृष्णरायगोखलेमहाशयः । त्रयोदशे वयसि गोपालः पितृवियोगं प्राप्तवान् । तथापि तस्य विद्यार्जने आसक...
लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्तरि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्मणि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लक...
संस्कृतभाषा भारतीय परम्परा तथा वृधेः आधारः । अस्माकं वृधेः, परम्परा, जीवनमुल्यवोध निमितं प्रतिदिन जीवने संस्कृतभाषायाः आवश्यकम् अस्ति । वेदः, रामायणं, महाभारतं, श्रीमद्भग्वद्गीता आदि धर्मग्रन्थाः संस्कृतभाषायां लिखितम् । इमे ग्रन्थाः निसन्देह अन्यग्रन्थाणाम् अपेक्षा मह्तरं भवन्ति । संस्कृतभाषा दशसहस्र वर्षादपि पूरातनम्...
लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्तरि प्रयोगः - परस्मै पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्मणि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लक...
लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्तरि प्रयोगः - परस्मै पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्मणि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लक...
यद्यपि दिग्देशकालादिभेदशून्यं ब्रह्म ‘सत् . . . एकमेवाद्वितीयम्’ ‘आत्मैवेदं सर्वम्’ इति षष्ठसप्तमयोरधिगतम् , तथापि इह मन्दबुद्धीनां दिग्देशादिभेदवद्वस्त्विति एवंभाविता बुद्धिः न शक्यते सहसा परमार्थविषया कर्तुमिति, अनधिगम्य च ब्रह्म न पुरुषार्थसिद्धिरिति, तदधिगमाय हृदयपुण्डरीकदेशः उपदेष्टव्यः । यद्यपि सत्सम्यक्प्रत्ययैक...
:अस्मिन् वर्षे फेब्रवरिमासस्य २२ तमे दिनाङ्के "बेल्टिमोर् मेरिल्याण्ड्" इति प्रदेशे "जान् हाप्किन्स् विश्वविद्यालयः" आरब्धः । :अस्मिन् वर्षे मार्च्-मासस्य ७ दिनाङ्के [[अलेक्साण्डर् ग्रहांबेल्]] इत्यस्मै "दूरवाण्याः" आविष्कारार्थं स्वाम्याधिकारः दत्तः । ▼ ▲:अस्मिन् वर्षे मार्च्-मासस्य ७ दिनाङ्के [[अलेक्साण्डर् ग्रहांबेल...
कदाचित् एतत् भवति यत् भवतः सहभागिना उक्तं लघु वस्तु भवतः दुःखं जनयति। कियत् अपि प्रयत्नः करणीयः, परन्तु तत् वस्तु भवतः मनःतः बहिः गन्तुं न शक्नोति। ततः एकं लघु वस्तु सम्बन्धं दूषयितुं आरभते तथा च भवन्तः अन्तः व्यथिताः भवन्ति। एतादृशे परिस्थितौ तनावग्रहणात् अपेक्षया भवन्तः स्थितिं सम्यक् निबध्नन्ति इति अतीव महत्त्वपूर्ण...
विकिपीडिया तु एकः स्वतन्त्र-विश्वविज्ञानकोशः। अयं हि अखिलविश्ववतः योगदातृभिः रच्यते। संस्कृतम् तु एका प्राचीना समृद्धा च भाषा। प्राचीना भूत्वाऽपि भाषैषा नवीनपरिस्थितिषु अपि नूतनान् शब्दान् रचयितुं नूतनान् भावान् च व्यंजयितुं शक्ताऽस्ति। अस्मिन् क्षेत्रे संस्कृतस्य सामर्थ्यं एतावत् अस्ति यत् सर्वाः अपि प्रमुखाः भारतीयाः...
हेलो स्टूडेंट्स, यहां हमने रामायण संस्कृत निबंध- Essay on Ramayana in Sanskrit के बारे में लिखा हैं। यह निबंध स्टूडेंट के परीक्षा में बहुत सहायक होंगे | इस निबंध को हिंदी मेडिअम के स्टूडेंट्स को ध्यान में रख कर बनाये है | रामायण संस्कृत निबंध- Essay on Ramayana in Sanskrit महषिवाल्मीकिना विरचितं रामायणं भारतस्य अतीव मह...
लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्तरि प्रयोगः - परस्मै पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्मणि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लक...
इत्यादिना रसान्तराणामप्यन्यैरभ्युपगतत्वात् स्थायिनोऽप्यन्ये कल्पिता इत्यवधारणानुपपत्तिः । अत्रोच्यते— निर्वेदादिरताद्रूप्यादस्थायी स्वदते कथम् । वैरस्यायैव तत्पोषस्तेनाष्टौ स्थायिनो मताः ॥ ३६ ॥ विरुद्धाविरुद्धाविच्छेदित्वस्य निर्वेदादीनामभावादस्थायित्वम् । अत एव ते चिन्तादिव्यभिचार्यन्तरिता अपि परिपोषं नीयमाना वैरस्यमा...
तेलङ्गानाराज्ये आयकरपदाधिकारी रत्नाकरेण श्रमरोजगारमन्त्री मल्लरेड्डी इत्यस्य विरुद्धं गम्भीराः आरोपाः कृताः। आयकरस्य अधिकारी कथयति यत् हैदराबादनगरस्य सूचनाप्रौद्योगिकी-अधिकारिभ्यः मन्त्री मल्ला रेड्डी इत्यनेन एकेन प्रकरणेन सम्बद्धानि प्रमाणानि अपहृतानि। अत्र मन्त्री मल्ल रेड्डी इत्यस्य पुत्रः अपि आयकरपदाधिकारिणः विरुद्...
इह खलु सकलप्राणिनां त्रिविधदुःखनिरसनपूर्वकं शाश्वतसुखावाप्तेः हेतुभूतं कमपि उपायं मार्गयित्वा याज्ञिकहिंसा अनभ्युपायमिति मत्वा तत्र भवान् ईश्वरकृष्णः तद्विपरीतः श्रेयान् (सा.का 2) इत्युक्तदिशा प्रशस्ययोः१आनुश्रविकवेदसत्वपुरुषान्यतासाक्षात्कारयोर्मध्ये सत्वपुरुषान्यतासाक्षात्कारं श्रेयःसाधनमिति प्रतिपाद्य शास्त्रमारेभे ...
साम-दान-भेद-दण्डानां चतुर्णां उपायानां कः उपायः केन सह प्रयोक्तव्य इति पञ्चतन्त्रान्तर्गतः एषः श्लोकः सम्यक् वर्णयति। उत्तमं प्रणिपातेन शूरं भेदेन योजयेत् । नीचमल्पप्रदादेन समशक्तिं पराक्रमैः ॥ Win a strong and virtuous adversary by bowing down to him (Sama); a valiant adversary by creating fear or jealousy in his mind...
नयनं नीतिः, नीतेरिमानि मूल्यानि नैतिकमूल्यानि । यया सरण्या कार्यकरणेन मनुष्यस्य जीवनं सुचारु सफलञ्च भवति सा नीतिः कथ्यते इयं नीतिः केवलस्य जनस्य समाजस्य कृते एव न भवति, अपितु जनानां, नृपाणां समेषां च व्यवहाराय भवति । नीत्या चलनेन, व्यवहरणेन, प्रजानां शासकानां समस्तस्य लोकस्यापि कल्याणं भवति। पुरातनकालादेव भारते कवयः नी...
आसीत्परमभागवतः परापरतत्ववित् परमकरुणापूरः सलिलकिसलयदूर्वाङ्कुरैरपि प्रतोष्ये परमे सङ्गी तथापि भोगद्रव्येष्वसङ्गी महात्मा दधीचिर्नामर्षिः । तथा हि- सङ्गः सर्वात्मना त्याज्यः स चेत् त्यक्तुं न शक्यते । सद्भिः सह स कर्तव्यः सन्तः सङ्गस्य भूषणम् ।। स च क्रियमाणस्वोचितसकलक्रियाकलापः सन् स्वाश्रम आस । स चाश्रमः उन्मत्तगङ्गं ...
साम-दान-भेद-दण्डानां चतुर्णां उपायानां कः उपायः केन सह प्रयोक्तव्य इति पञ्चतन्त्रान्तर्गतः एषः श्लोकः सम्यक् वर्णयति। उत्तमं प्रणिपातेन शूरं भेदेन योजयेत् । नीचमल्पप्रदादेन समशक्तिं पराक्रमैः ॥ Win a strong and virtuous adversary by bowing down to him (Sama); a valiant adversary by creating fear or jealousy in his mind...
'''मालदामण्डलम्'''(Malda) वा "मालदहमण्डलम्" (बाङ्गला-'''মালদহ''' বা '''মালদা''' ) [[पश्चिमबङ्गराज्यम्|पश्चिमबङ्गराज्यस्य]] जलपाइगुडिविभागस्य एकं मण्डलम् । मण्डलमिदं राज्यस्य राजधानी[[कोलकाता|कोलकातातः]] २१५ कि मी उत्तरे अवस्थितम् । [[आम्रफलम्|आम्रफलस्य]] तथा [[चीनांशुकः|चीनांशुकस्य]] कृषिः अस्य मण्डलस्य उल्लेखयोग्यःउल्...
लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्तरि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्मणि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लक...
पुत्रकाः, नवरात्रिर्नाम पराशक्तेः पूजनस्य पर्व भवति । या सा सर्वशक्ता, सृष्टेर्मूला च भवति पराशक्तिः । नवरात्रिः सत्सङ्कल्पानां, तपसः, पूजायाश्च शुभकालोऽस्ति । पूजायाः प्रकारः क्रमश्च प्रदेशानुगुणं भिद्येत । केषुचित् प्रदेशेषु नवदिनानि यावत् देव्याः नवरूपाणि क्रमादाराध्यन्ते । क्वचिदन्यत्र पर्वणः आदिमेषु त्रिषु दिनेषु ...
लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्तरि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्मणि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लक...
अयोगविप्रयोगविशेषत्वाद् विप्रलम्भस्य तत्सामान्याभिधायित्वे विप्रलम्भशब्द उपचरितवृत्तिर्मा भूदिति न प्रयुक्तः । तथा हि—1091उक्त्वा तद्व्यतिक्रमे नायिकान्तरानुसरणे च विप्रलम्भशब्दस्य मुख्यः प्रयोगः । वञ्चनार्थत्वात् तस्य । अयोगो विप्रयोगः संभोग इति त्रेधा शृङ्गारविभागकथनम् । अत्र हेतुमाह अयोगविप्रयोगविशेषत्वाद् विप्रलम्भ...
Posted byआत्माश्रमगुरुकुलम् August 19, 2022 August 19, 2022 Leave a comment on श्रीकृष्णजन्माष्टमीशुभाशयाः समेभ्यः श्रीकृष्णजन्माष्टमीपर्वणः शुभाशयान् वितरामि । अस्मिन् सन्दर्भे मदीया काचन कविता अत्र प्रस्तूयते । तद्विदाङ्कुर्वन्तु सज्जनाः । स मातापितृभ्यां नयनशुभगाभ्यां परिलसन्- मुखश्रीसक्ताभ्यां हरिरिह सदामोदजनकः । क...
निदघः ऋभुमुनेः शिष्यः आसीत्। सः गुरुकुले कानिचन वर्षाणि उषित्वा विद्याध्ययनं कृत्वा तत्समाप्य स्वगृहं प्रत्यगच्छत्। “आत्मैवेदं सर्वम्” इति तेन गुरुमुखात् श्रुतमासीत् तथापि तस्य आत्मबोधो न सञ्जातः। ऋभुः स्वशिष्यं अत्यन्तं स्निह्यति स्म। अतः सः निदघस्य अज्ञानं दूरीकरोतुं इदानीं उचितः कालः इति चिन्तयित्वा एकस्य स्थविरस्य ...
संसारे सर्वे जनाः सुखम् इच्छन्ति। कोऽपि दुखं न इच्छति। उद्यम विना सुखं न भवति। उद्यमेन एव मनुष्यः धनी भवति। ये उद्यमं न कुर्वन्ति, ते सुखिनः न भवन्ति। उद्यमेन एव सर्वाणि कार्याणि सिध्यन्ति। उद्यमेन एव विद्याहीन: विद्वान् भवति। उद्यमेन च बलहीनः बलवान् भवति। उद्यमहीन: पुरुषः किमपि न प्राप्नोति। अतः अस्माभिः सदैव उद्यमः क...
लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्तरि प्रयोगः - परस्मै पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लकारः लृट् लकारः लोट् लकारः लङ् लकारः विधिलिङ् लकारः आशीर्लिङ् लकारः लुङ् लकारः लृङ् लकारः कर्मणि प्रयोगः - आत्मने पदम् लट् लकारः लिट् लकारः लुट् लक...