Projekt budowy nowego bloku węglowego Ostrołęka C ostatecznie upadł.  Jedyni inwestorzy, Energa i Enea, ogłosili właśnie, że zawieszają finansowanie budowy.  Jednym z powodów jest wprowadzenie przez UE Zielonego Ładu, który zakłada odchodzenie od spalania węgla

Tylko 1 na 300 osób czytających ten artykuł wspiera nas darowizną.  Możesz to zmienić...

„Od samego początku było jasne, że Ostrołęka C niesie ze sobą ryzyko finansowe dla inwestorów i akcjonariuszy” – mówi dr Marcin Stoczkiewicz, prezes Fundacji ClientEarth Prawnicy dla Ziemi, która od początku krytykowała projekt. 

6 miliardów na inwestycję

Zespół elektrowni w Ostrołęce (woj.mazowieckie) działa już od lat 70.  Do tej pory funkcjonowały tam Elektrociepłownia Ostrołęka A i Elektrownia Ostrołęka B z trzema blokami – jeden z nich ma moc osiągalną 221 MW, a dwa pozostałe po 230 MW. 

Ostrołęka C miała być potężną elektrownią o mocy 1000 MW, a koszty jej budowy szacowano na 6 miliardów złotych.  Otwarcie planowano na 2024 rok. 

„Budowa dużego, stabilnego źródła wytwórczego w północno-wschodniej Polsce ma istotne znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego oraz rozwoju gospodarczego zarówno dla tego regionu, jak i dla całego państwa.  We wschodniej Polsce to pierwsze od 30 lat tak duże przedsięwzięcie” – wychwalał w 2018 roku ówczesny minister energii Krzysztof Tchórzewski. 

Polska po raz pierwszy usłyszała o Ostrołęce C w 2009 roku, kiedy została powołana specjalna spółka Energi, mająca zająć się przygotowaniem projektu.  W 2012 roku jej akcjonariusze zrezygnowali z inwestowania w nowy blok, uznając go za nierentowny. 

Pomysł wrócił trzy lata później, kiedy PiS doszedł do władzy, a ministrem energii został Tchórzewski.  Do projektu włączył się drugi wielki koncern energetyczny Enea.  Prowadzone były także rozmowy z Polską Grupą Energetyczną, zarządzającą m.in.  Elektrownią Bełchatów, ale spółka odmówiła dołączenia do pozostałych inwestorów. 

„Zarząd PGE Polskiej Grupy Energetycznej S.A., deklaruje, że działania strategiczne Grupy PGE w obszarze wytwarzania energii elektrycznej w najbliższych latach koncentrować się będą na realizacji własnych projektów inwestycyjnych i programów strategicznych” – tłumaczyła w oficjalnym komunikacie. 

Odstąpienie PGE od negocjacji było wyraźnym sygnałem, że projekt może się nie udać. 

Podczas walnego zgromadzenia akcjonariuszy Energi w czerwcu 2019 roku, spółka przyznała, że „skala inwestycji stanowi znaczne wyzwanie dla zamknięcia jego finansowania” i dodała, że „trwają prace prowadzące do pozyskania finansowania zewnętrznego”.  Już wtedy było wiadomo, że otwarcie elektrowni, jeśli w ogóle się odbędzie, będzie opóźnione.  A to z kolei oznaczałoby kary finansowe. 

Ostatnia taka elektrownia

Projekt budowy elektrowni węglowej, która byłaby ostatnią zbudowaną w Europie, od początku krytykowały organizacje ekologiczne.  Powołano nawet Koalicję Stop Elektrowni Ostrołęka C, a w protesty przeciwko inwestycji włączał się także ruch Extinction Rebellion. 

Aktywiści zorganizowali m.in.  akcję „masowego wymierania” pod siedzibą mBanku, który współpracował z Eneą.  28 organizacji – w tym WWF Polska, Pracownia na Rzecz Wszystkich Istot i Frank Bold – podpisało się pod petycją do rządu. 

„Ponawiamy apel do Prezesa Rady Ministrów Mateusza Morawieckiego oraz Ministra Energii o rezygnację z budowy elektrowni Ostrołęka C oraz o wsparcie ambitnych celów redukcji emisji gazów cieplarnianych, rozwoju efektywności energetycznej oraz czystej, bezpiecznej energetyki opartej na źródłach odnawialnych zgodnie z rekomendacjami raportu IPCC” – czytamy w niej. 

W zeszłym roku Fundacja ClientEarth Prawnicy dla Ziemi, będąca akcjonariuszem Enei, wygrała dwie sprawy przeciwko spółce.  W sierpniu sąd stwierdził nieważność uchwały walnego zebrania akcjonariuszy zezwalającej na budowę bloku Ostrołęka C. To była pierwsza taka sprawa w historii Polski. 

W listopadzie sąd nakazał Enei ujawnienie Fundacji ClientEarth wszystkich dokumentów dowodzących opłacalności inwestycji.  Spółka złożyła apelację od tej decyzji. 

„Polscy eksperci rynku energii i akcjonariusze od dawna kwestionowali opłacalność przedsięwzięcia i brak finansowania. (…)  Elektrownia jest również obciążona ryzykiem z innych powodów: między innymi ze względu na coraz niższe koszty energii odnawialnej i rosnące ceny emisji CO2.  Od października 2016 r., kiedy wznowiono plany budowy elektrowni, wzrosły one z 6 do ponad 28 euro za tonę” – napisali w swoim oświadczeniu członkowie ClientEarth. 

„Kłopotliwy” projekt

Na początku lutego głos w sprawie zabrał wicepremier Jacek Sasin, który w nowym rządzie PiS został ministrem aktywów państwowych i przejął zarządzanie spółkami skarbu państwa.  W wywiadzie dla „Dziennika.  Gazety Prawnej” nazwał inwestycję „kłopotliwą”. 

„Dlatego trzeba poważnie przeanalizować sens takiego projektu.  Pojawiła się także nowa okoliczność, czyli zaangażowanie w przedsięwzięcie Orlenu.  Czy kupi on Energę, która uczestniczy w projekcie elektrowni węglowej?  To może mieć w tym momencie kluczowe znaczenie” – powiedział. 

W czwartek, 13 lutego 2020, Energa i Enea wydały oświadczenie, w którym oficjalnie wycofują się z finansowania Ostrołęki C.

„Istotnymi okolicznościami znacząco wpływającymi na decyzję o zawieszeniu finansowania projektu są planowane zmiany polityki Unii Europejskiej w odniesieniu do sektora energii elektrycznej, w tym wprowadzenie tzw.  Zielonego Ładu, nowa polityka kredytowa Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) wobec sektora elektroenergetycznego oraz publiczne wezwanie PKN Orlen na sprzedaż 100% akcji Energi” – piszą przedstawiciele spółek. 

Prezes Orlenu Daniel Obajtek ocenił tę decyzję jako słuszną.  Dodał, że inwestycja w Ostrołęce będzie realizowana, ale najprawdopodobniej w innym kształcie.  Nieoficjalnie mówi się, że powstanie tam mniejszy, gazowy blok. 

„Zawieszenie finansowania Ostrołęki C to symboliczna decyzja.  Dla Polski oznacza początek nowej epoki, w której nie powstają już elektrownie węglowe.  To również dobra decyzja dla klimatu – do atmosfery nie zostaną wyemitowane kolejne tony CO2 ze spalania węgla” – mówi mecenas Janusz Buszkowski z ClientEarth. 

Dodaje: „To korzystna decyzja dla spółek, które straciły na wartości, od kiedy minister Tchórzewski ogłosił powrót do inwestycji w Ostrołęce.  Skorzystają na niej także obywatele i obywatelki, którzy musieliby ponosić koszty nietrafionej, przynoszącej straty inwestycji i więcej płacić za energię z węgla”. 

OKO pisze o polskiej gospodarce. 

Wesprzesz nasze finanse?  Wspieram