Il-kultura tifforma l-istil ta’ ħajja ta’ ________________ partikolari. L-ekonomija hija attivita’ maħluqa mill-bniedem biex tipproduċi _______________ u tagħti servizzi. Ix-xogħol huwa kull tip ta’ ___________ li l-bniedem jipproduċi għall-għajxien tiegħu u tan-nies li huwa responsabbli tagħhom. Meta jkun hemm nuqqas ta’ qbil bejn il-membri fi grupp soċjali, ngħidu li jkun inħoloq _____________. Taqsima B – Immarka l-aħjar tweġiba billi tagħmel sinjal taħtha. (15-il marka) 1. Fl-Istudji Soċjali nitgħallmu: Kif jaħseb u jġib ruħu l-bniedem; Kif taħdem is-soċjeta` u l-istituzzjonijiet tagħha; Lil min għandna nivvutaw. 2. Il-liberta’ tal-espressjoni tfisser: Li kulħadd jgħid li jrid; Li kulħadd għandu d-dritt jitkellem fuq xi kwistjoni li taffettwah; Ċertu nies biss jistgħu jitkellmu. 3. Il-midja qed tifluwenza lil: Kulħadd; Iż-żgħażagħ biss; It-tfal iż-żgħar.
10. Malta saret membru tal-Unjoni Ewropea fis-sena: 2008; 1964; 2004. 11. Is-Setturi tal-ekonomija huma importanti biex nifhmu: Fejn qed jinħolqu x-xogħlijiet; Liema xogħol mhuwiex importanti għall-ekonomija Maltija; Kemm qed jiġu importati prodotti ġewwa Malta. 12. Xogħol tal-manifattura jfisser: Xogħol bl-idejn; Xogħol tal-fabbriki; Xogħol professjonali. 13. Dan l-aħħar għoxrin sena l-aktar xogħlijiet li nħolqu qegħdin: Fit-tielet settur; Fl-ewwel settur; Fit-tieni settur. 14. It-tielet u r-raba’ setturi tal-ekonomija jiddependu ħafna fuq: Livell ta’ edukazzjoni għolja; Jiftħu aktar fabbriki; Ħafna studenti joħorġu jaħdmu wara li jispiċċaw is-sekondarja. 15. L-aħjar tifsira ta’ soċjeta’ hi: Ċorma nies; Spettaturi ta’ xi attivita’; Komunita’.
Taqsima Ċ – Wieġeb Veru jew Falz u għid għaliex. (10 marki) Illum, f’Malta nitkellmu dwar il-multikulturaliżmu għax pajjiżna qiegħed jilqa’ persuni minn pajjiżi oħra li qegħdin iġibu magħhom drawwiet mill-kultura tagħhom. VERU / FALZ Għax: Importanti ħafna li jonqos il-qgħad fil-pajjiż. VERU / FALZ Għax: Biex l-ekonomija tikber irid jonqos il-Prodott Gross Domestiku (GDP). VERU / FALZ Għax: L-industrija toħloq ħafna xogħlijiet iżda jsir ħsara fl-ambjent. VERU / FALZ Għax:
Is-settur tat-turiżmu qed jonqos u mhux qed ikun relevanti għall-ekonomija ta’ Malta. VERU / FALZ Għax: Taqsima D – Aqra din is-silta u wieġeb f’madwar 30 kelma kull mistoqsija. (Total: 30 marka) Wara l-indipendenza tan-1964, il-gvern Malti beda jippromwovi lill-ġzejjer Maltin bħala destinazzjoni għat-turisti. Fi żmien qasir Matla bdiet tatira t-turisti billi ġew irranġati t-toroq, bdew jinbnew lukandi ġodda, u nfetħu numru kbir ta’ restoranti ta’ kwalita’ għolja. In-nies mill-ewwel fiehmu l-importanza tat-turiżmu għat-tkabbir tal-ekonomija, speċjalment meta ma baqgħux jgħinu lill-Malta ekonomikament. Mit-turiżmu l-Maltin ma bbenefikawx biss finanzjarjament, iżda wkoll mill-mod kif bdew jgħixu l-Maltin. It-turisti ġabu magħhom ideat ġodda u perspettivi differenti dwar il-ħajja. Minħabba r-rabta li diġa’ kien hemm mal-Ingliżi, ħafna mit-turisti bdew ġejjin mill-Ingilterra u dawn komplu ħallew influwenza qawwija fuq tal-Maltin. X’vantaġġi ġab is-settur tat-turiżmu għal Malta? (6 marki)
Fis-silta hemm miktub li “Mit-turiżmu l-Maltin ma bbenefikawx biss finanzjarjament, iżda wkoll mill-mod kif bdew jgħixu l-Maltin”. B’liema mod inbidlet il-ħajja tal-Maltin? (6 marki) Permezz ta’ Tliet suġġerimenti, spjega x’nistgħu nagħmlu bħala pajjiż u bħala ċittadini biex tissaħħah l-industrija tat-turiżmu f’Malta. (6 marki) Semmi l-Erba’ setturi tal-ekonomija f’Malta u agħti eżempju ta’ industrija minn kull settur. (6 marki)
Liema settur sar jipprovdi l-iżjed xogħlijiet u liema naqas ħafna? (6 marki) Taqsima E – Ikteb rapport ta’ madwar mitt(100) kelma fejn tagħti l-ideat tiegħek kif jista’ jiżdied il-prodott gross domestiku, jiġifieri kif jista’ jiżdied il-ġid maħluq mill-ekonomija. (10 marki)
Taqsima F – Agħżel waħda minn dawn u ikteb madwar 200 – 250 kelma dwarha. (25 marka) Immaġina li kont miexja fit-triq, ġie persuna tal-eta’ tiegħek u staqsik xi tfisser ‘kultura’. Spjega bl-eżempji x’inhi kultura. Spjega kif il-kultura Maltija lilna tagħtina sens ta’ identita’. L-esportazzjoni ta’ diversi prodotti u servizzi hija importanti għall-ekonomija Maltija. Semmi xi prodotti u servizzi li nesportaw minn Malta., u x’miżuri jistgħu jittieħdu ħalli tikber l-esportazzjoni. (nota: it-turiżmu hija wkoll forma ta’ esportazzjoni) Is-soċjeta’ Maltija qiegħda ssir aktar multikulturali. Għaliex qed jiġri dan? Min qed jiggwadanja l-aktar bid-diversita’ kulturali? X’jista’ jsir biex jonqos ir-razziżmu? Kif għandna nagixxu ma’ nies ta’ kulturi differenti minnha? Iddiskuti l-problemi li jiltaqgħu magħhom il-familji fejn la l-omm u l-anqas il-missier ma jaħdem. X’jistgħu jagħmlu l-gvern u l-kumpaniji privati biex inaqqsu l-qgħad? U l-individwi li ma jistgħux isibu impjieg, x’jistgħu jagħmlu biex iżidu l-possibilita’ li jsibu xogħol?