查德語族

**查德語族**(**Chadic languages**) 是亞非語系（閃含語系）之下的語族之一，語言人口主要分布於中、西非的奈及利亞北部、尼日、查德、中非共和國及喀麥隆。查德語族大致上可以分為比烏 - 曼達拉語支、東查德語支、西查德語支和馬薩 Masa 語支四個語支。

豪薩語是查德語族中語言人口分布最廣泛的語言，屬於西查德語支，亦是西非的非官方通用語。

## 分支

* 比烏 - 曼達拉語支 (Biu-Mandara)
  * Biu-Mandara A
    * Biu-Mandara A.1
      * Biu-Mandara Eastern A.1
        * Boga (bvw)
        * Ga'anda (gqa)
        * Hwana (hwo)
      * Biu-Mandara Western A.1
        * Jara (jaf)
        * 特拉語 Tera (ttr)
    * Biu-Mandara A.2
      * Nggwahyi (ngx)
      * Biu-Mandara A.2 1
        * Bura-Pabir (bwr)
        * Cibak (ckl)
        * Kofa (kso)
        * Putai (mfl)
      * Biu-Mandara A.2 2
        * Huba (hbb)
        * 南馬爾吉語 Marghi South (mfm)
        * 中馬爾吉語 Marghi Central (mrt)
    * Biu-Mandara A.3
      * Bana (bcw)
      * Hya (hya)
      * Kamwe (hig)
      * Psikye (kvj)
    * Biu-Mandara A.4
      * Lamang
        * Hdi (xed)
        * Lamang (hia)
        * Vemgo-Mabas (vem)
      * 純正曼達拉 Mandara Proper
        * Glavda
          * Cineni (cie)
          * Dghwede (dgh)
          * Glavda (glw)
          * Guduf-Gava (gdf)
          * Gvoko (ngs)
        * 曼達拉語 Mandara
          * Wandala (mfi)
        * Podoko
          * Parkwa (pbi)
    * Biu-Mandara A.5
      * Baldemu (bdn)
      * Cuvok (cuv)
      * Dugwor (dme)
      * 北吉西加語 Giziga, North (gis)
      * 南吉西加語 Giziga, South (giz)
      * Mada (mxu)
      * Mafa (maf)
      * Matal (mfh)
      * Mbuko (mqb)
      * Mefele (mfj)
      * Merey (meq)
      * Mofu, North (mfk)
      * Mofu-Gudur (mif)
      * Moloko (mlw)
      * Muyang (muy)
      * Vame (mlr)
      * Wuzlam (udl)
      * Zulgo-Gemzek (gnd)
    * Biu-Mandara A.6
      * Sukur (syk)
    * Biu-Mandara A.7
      * Buwal (bhs)
      * 達巴語 Daba (dbq)
      * Gavar (gou)
      * Mazagway (dkx)
      * Mbedam (xmd)
      * Mina (hna)
    * Biu-Mandara A.8
      * Bacama (bcy)
      * 巴塔語 Bata (bta)
      * Fali (fli)
      * Gude (gde)
      * Gudu (gdu)
      * Holma (hod)
      * Jimi (jim)
      * Ngwaba (ngw)
      * Nzanyi (nja)
      * Sharwa (swq)
      * Tsuvan (tsh)
      * Zizilivakan (ziz)
  * Biu-Mandara B
    * Biu-Mandara B.1
      * Jilbe (jie)
      * 布杜馬語 Buduma
        * 布杜馬語 Buduma (bdm)
      * Jina
        * Jina (jia)
        * Majera (xmj)
      * 純正科托科語 Kotoko Proper
        * Afade (aal)
        * Lagwan (kot)
        * Malgbe (mxf)
        * Maslam (msv)
        * Mpade (mpi)
        * Mser (kqx)
    * Biu-Mandara B.2
      * Mbara (mpk)
      * Musgu (mug)
      * Muskum (mje)
  * Biu-Mandara C
    * Gidar (gid)
* 東查德語支 (East Chadic)
  * East Chadic A
    * East Chadic A.1
      * Buso (bso)
      * East Chadic A.1 1
        * Mire (mvh)
        * Ndam (ndm)
        * Somrai (sor)
        * Tumak (tmc)
      * East Chadic A.1 2
        * Boor (bvf)
        * Gadang (gdk)
        * Miltu (mlj)
        * Sarua (swy)
    * East Chadic A.2
      * East Chadic A.2 1
        * Kimré (kqp)
        * Lele (lln)
        * 南歇雷語 Nancere (nnc)
      * East Chadic A.2 2
        * Gabri (gab)
        * Kabalai (kvf)
        * Tobanga (tng)
    * East Chadic A.3
      * Kera (ker)
      * Kwang (kvi)
  * East Chadic B
    * East Chadic B.1
      * East Chadic B.1 1
        * Bidiyo (bid)
        * 丹加利特語 Dangaléat (daa)
        * Jonkor Bourmataguil (jeu)
        * Mabire (muj)
        * Mawa (mcw)
        * Migaama (mmy)
        * Mogum (mou)
        * Ubi (ubi)
      * East Chadic B.1 2
        * Birgit (btf)
        * Kajakse (ckq)
        * Masmaje (mes)
        * 穆比語 Mubi (mub)
        * Toram (trj)
        * Zirenkel (zrn)
    * East Chadic B.2
      * Mukulu (moz)
    * East Chadic B.3
      * Barein (bva)
      * Saba (saa)
      * 索科羅語 Sokoro (sok)
      * Tamki (tax)
* 馬薩語支 Masa
  * Herdé (hed)
  * Marba (mpg)
  * Masana (mcn)
  * Mesme (zim)
  * Musey (mse)
  * Ngete (nnn)
  * Pévé (lme)
  * Zumaya (zuy)
* 西查德語支 (West Chadic)
  * Luri (ldd)
  * West Chadic A
    * Daza (dzd)
    * West Chadic A.1
      * 關達拉語 Gwandara (gwn)
      * 豪薩語、豪撒語（Hausa）(hau)
    * West Chadic A.2
      * Bole
        * Bure (bvh)
        * Bole Proper
          * Beele (bxq)
          * Bole (bol)
          * Deno (dbb)
          * Galambu (glo)
          * Gera (gew)
          * Geruma (gea)
          * Giiwo (kks)
          * Kholok (ktc)
          * Kubi (kof)
          * Maaka (mew)
          * 恩加莫語 Ngamo (nbh)
          * Nyam (nmi)
        * 卡雷卡雷語 Karekare
          * 卡雷卡雷語 Karekare (kai)
      * 坦加勒 Tangale
        * Dera
          * Dera (kna)
        * 純正坦加勒 Tangale Proper
          * Kushi (kuh)
          * Kutto (kpa)
          * Kwaami (ksq)
          * Pero (pip)
          * Piya-Kwonci (piy)
          * 坦加勒語 Tangale (tan)
    * West Chadic A.3
      * 純正安加斯 Angas Proper
        * Angas Proper 1
          * Cakfem-Mushere (cky)
          * Jorto (jrt)
          * Kofyar (kwl)
          * Miship (mjs)
          * Mwaghavul (sur)
          * Ngas (anc)
        * Angas Proper 2
          * Goemai (ank)
          * Koenoem (kcs)
          * Montol (mtl)
          * Pyapun (pcw)
          * Tal (tal)
      * Yiwom
        * Yiwom (gek)
    * West Chadic A.4
      * Fyer
        * Fyer (fie)
        * Tambas (tdk)
      * 純正羅恩 Ron Proper
        * Duhwa (kbz)
        * Kulere (kul)
        * Mundat (mmf)
        * 羅恩語 Ron (cla)
        * Sha (scw)
  * West Chadic B
    * West Chadic B.1
      * Auyokawa (auo)
      * 純正巴德 Bade Proper
        * 巴德語 Bade (bde)
        * 恩吉津語 Ngizim (ngi)
        * Teshenawa (twc)
      * Duwai
        * Duwai (dbp)
    * West Chadic B.2
      * Ajawa (ajw)
      * Ciwogai (tgd)
      * Diri (dwa)
      * Kariya (kil)
      * Mburku (bbt)
      * Miya (mkf)
      * Pa'a (pqa)
      * Siri (sir)
      * Warji (wji)
      * Zumbun (jmb)
    * West Chadic B.3
      * Dass (dot)
      * Boghom
        * Boghom (bux)
        * Kir-Balar (kkr)
        * Mangas (zns)
      * Guruntum
        * Guruntum-Mbaaru (grd)
        * Ju (juu)
        * Tala (tak)
        * Zangwal (zah)
      * West Chadic B.3 Eastern
        * Jimi (jmi)
      * Zaar Proper
        * Geji (gji)
        * Polci (plj)
        * Saya (say)
        * Zari (zaz)
        * Zeem (zua)

## 參考文獻

## 外部連結

* Chadic Newsletter Online （頁面存檔備份，存於網際網路檔案館）