နန္ဒပုရီ (ထိုင်းအသံထွက်: နွန်ထဘူရီ၊ ၊ ) ကိုဗဟိုတစ်ခုဖြစ်သည်ပြည်နယ်၏ (ချမ်ဝတ်) ထိုင်းနိုင်ငံကစတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်၊ ဖော်ကျော်ဝေါ်စမုပကား၊ နန္ဒပုရီပြည်နည်၊ ဖော်ကျော်ဝေါ်စမုဆာခွန်း၊ နှင့် ဖော်ကျော်ဝေါ်နခွန်းနာယို့ ဗုဒ္ဓဘာသာခေတ်ပြိုင်ဂျာနယ် ၂၄၈၉ (၁၉၄၆) ထူထောင်အက်ဥပဒေ၊ အရာ ၁၉၄၆ခုနှစ် မေလ ၉ရက်နေ့တွင်အင်အားသုံးသို့ကြွတော်မူသည်။ အိမ်နီးချင်းပြည်နယ်များသည်မြောက်ဘက်မှနာရီလက်မဲ့ ( နခွန်းစီအယုဒီဘုရား )၊ ပထုံထာနီး၊ ဘန်ကောက် နှင့် နခွန်းပထုံများ ဖြစ်သည်။ နန္ဒပုရီသည်ဘန်ကောက်ပြီးလျှင်လူဦးရေထူထပ်သောပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ဘန်ခွမ်းဗဟိုအကျဉ်းထောင်သည်ပြည်နယ်အတွင်းတွင်ရှိသည်။ ပထဝီဝင် နန္ဒပုရီသည်ဘန်ကောက်အနောက်မြောက်ဘက် ကျောက်ဖယားမြစ်ပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။ အဆိုပါပြည်နယ်သည်သာကြီးမြတ်ဘန်ကောက်မြို့ပြဧရိယာ ၏အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပါတယ်။ ဒေသအများစုတွင်မြို့ပြ ကဲ့သို့မြို့ပြအဖြစ်သတ်မှတ်ထားပြီးပြည်နယ်နှစ်ခုအကြားရှိနယ်နိမိတ်ကိုသိရှိနိုင်ရန်နီးပါးရှိသည်။ သမိုင်း နန္ဒပုရီသည် ၁၆ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင်မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။ ယခင်ကခွမ်းဇျေးအမည်ရှိသောရွာတစ်ရွာဖြစ်သည်။ ရွှေရဲတိုက်ဘုရင်လက်ထက်တွင်ကျောက်ဖယားစီးဆင်းမှုအတွက်ဖြတ်လမ်းတစ်ခုဖန်တီးရန်တူးမြောင်းတူးခဲ့သည်။ မြစ်၏စီးဆင်းမှုကိုတူးမြောင်းအသစ်အဖြစ်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီးယနေ့တိုင်မြစ်ကြမ်းပြင်ဖြစ်နေသည်။ ၁၆၆၅ခုနှစ်တွင်ဘုရင်ကနာရိုင်းဟာတိုတောင်းမြစ်သင်တန်းရန်သူများကိုမြို့တော်အယုဒ္ဓယဖို့ပိုမိုလွယ်ကူလမ်းကြောင်းပေးခြင်းခံခဲ့ရသည်အဖြစ်တစ်ခံတပ်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်ထိုမြို့ကိုရဲတိုက်အနီးသို့ပြောင်းရွှေ့လိုက်သည်။ ၁၉၄၃ မှ ၁၉၄၆ အထိပြည်နယ်သည်ဘန်ကောက်သို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သင်္ကေတများ ပြည်နယ်တံဆိပ်ခတ်ခြင်းသည်ရိုးရာမြေထည်ပစ္စည်းများဖြစ်သောရိုးရာနန္ဒပုရီထုတ်ကုန်ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်ပန်းပွင့်နှင့်သစ်ပင်သည် အဝါရောင်လျှံပင်နွန်စီ ဖြစ်သည်။ စီရင်စု၏ဆောင်ပုဒ်မှာကရမ်းတော်ဝင်အိမ်ကြီး၊ ကျော်ကြားသောဘုရင်ပန်းခြံ၊ ကော့ကရစ်အိုးခွက်၊ ရှေးဟောင်းဘုရားစေတီကျောင်းတော်များ၊ အရသာရှိသောဒရီယန်များနှင့်လှပသောအစိုးရရုံးခန်း။ တော်ဝင်အိမ်တော်မင်းသားဝဇိရာလင်္ကရဏ၏ယခင်နေရာဖြစ်သောနန္ဒပုရီခရိုင်ရှိ နန္ဒပုရီဘုရားစေတီ ကိုရည်ညွှန်းသည်။ တော်ဝင်မင်းသမီးဥယျာဉ် ဘုရင်ပန်းခြံသည်ပါ့ကရစ်ခရိုင်အတွင်းရှိမင်းသမီးသိရီနဂရီန္ဒြာ၏ရုပ်တုနှင့်အတူဥယျာဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ တစ်ချိန်ကပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအဆောက်အအုံကိုပြည်ထဲရေး၀ န်ကြီးဌာနမှအလှပဆုံးသောအဆောက်အဦး အဖြစ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးဌာနခွဲများ ပြည်နယ်အစိုးရ အဆိုပါပြည်နယ်တွင်ခြောက်ဦးခရိုင်သို့ကွဲပြား ကုန်းတွင်းပိုင်းအဆိုပါခရိုင်နောက်ထပ် ၅၂ ခရိုင်သို့ခွဲခြားနိုင်သည်နှင့်၄၃၃ ကျေးရွာပေါင်းရှိသည်။ နန္ဒပုရီခရိုင် ဘန်ကလွေး ဘန်ယိုင်း ဘန်ဘူးထော် ဆိုင်လ်နွယ့် ပါ့ကရစ် ဒေသန္တရအစိုးရ ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်တွင် နန္ဒပုရီပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ PAOနှင့်ပြည်နယ်အတွင်းရှိစည်ပင်သာယာဒေသ ၂၁ ခုရှိသည်။ မြို့တော်နန္ဒပုရီနှင့်ပါ့ကရစ်တို့သည်မြို့ အဆင့်အတန်းရှိသည်။ နောက်ထပ် ၁၀မြို့ အဆင့်နှင့်ခရိုင်ခွဲ ၁၀ ခုရှိသည်။ စည်ပင်သာယာမဟုတ်သောဒေသများအား SAOအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ ၂၃မှအုပ်ချုပ်သည်။ စိုက်ပျိုးရေး နန္ဒပုရီပြည်နယ်သည်တိုင်းပြည်၏ အကောင်းဆုံးတာရှည်ခံစိုက်ပျိုးမှုကြောင့်လူသိများသည်။ ဒူရင်းယန်သည်ဤပြည်နယ်တွင်လူသိများသောအသီးနှစ်ပေါင်း ၄၀၀ ရှိခဲ့သည်။ ဒီအသီးကိုဒူရင်းနွန်လို့ခေါ်တယ်၊ ဆိုလိုတာကနန္ဒပုရီပြည်နယ်ကဒူရင်းသီးကိုဆိုလိုတယ်။ ကမ္ဘာ့ဈေးအကြီးဆုံးဒူရင်းသီးအဖြစ်လည်းလူသိများသည်။ ကန်၊ ယောင်၊ ကမ်ပန်၊ သောင်းယနှင့်အထွေထွေဖြစ်သော နန္ဒပုရီ ဒူရင်းအုပ်စု ၆ ခုရှိသည်။ ဒူရင်းယန်ခြံအများစုသည်ကျောက်ဖယားကဲ့သို့မြစ်များအနီးတွင်ရှိသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော်မြစ်၏ဘေးတွင်ရှိသောမြေသည်စိုက်ပျိုးရန်ကောင်းမွန်သော်လည်းဒူးရှန်းပင်များအတွက်လည်းကောင်းသည်။ ရေလွှမ်းမိုးမှုနှင့်ညစ်ညမ်းမှုများကြောင့်ဒူရီယန်ခြံများစွာပျောက်ကွယ်သွားသည်။ ဒူရင်းနွန်၏ဈေးနှုန်းသည်၎င်း၏အုပ်စုပေါ်တွင်မူတည်သည်။ ကရန်သည်ဈေးအကြီးဆုံးဘတ်တစ်သောင်းမှဘတ် ၂၀၀၀၀ အထိ သို့မဟုတ်အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆၀၀ ခန့်မှ စတင်၍ တစ်ဒူရီယန်တစ်စီးအတွက်ဖြစ်သည်။ ကမ်ယောင်ကိုယ်တိုင်ကိုသာမန်ဈေးကွက်များ၌ရှာရန်မလွယ်ကူပါ။ ဈေးကြီးရခြင်း၏အဓိကအကြောင်းရင်းမှာရှားပါးသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင်ရေလွှမ်းမိုးမှုကြောင့် နန္ဒပုရီရှိဒူရင်းနွန်အပင်အားလုံးနီးပါးကိုဖယ်ရှားခဲ့ပြီးသစ်ပင်အနည်းငယ်သာစိုက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင်လူနေအိမ်ဧရိယာများကို စိုက်ပျိုးရေးဧရိယာသို့တိုးချဲ့လျက်ရှိသည်။ ကျန်းမာရေး ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ဖွင့်လှစ်ထားသောနန္ဒပုရီ၏အဓိကဆေးရုံမှာဖလက်နန်ကလောင်ဆေးရုံဖြစ်သည်။ ၎င်းသည်ထိုင်းနိုင်ငံ၏အကြီးဆုံးစိတ်ရောဂါဆေးရုံ စီထန်းယားဆေးရုံ၏တည်နေရာလည်းဖြစ်သည်။ လူ့အောင်မြင်မှုညွှန်းကိန်း၂၀၁၇ ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှစ၍ ထိုင်းနိုင်ငံရှိကုလသမဂ္ဂဖွံ့ဖြိုးမှုအစီအစဉ် (UNDP) သည်လူသားဖွံ့ဖြိုးမှု ညွှန်းကိန်းထိုင်းကို အသုံးပြု၍ လူ့ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဆိုင်ရာတိုးတက်မှုများကိုဒေသအဆင့်တွင်ခြေရာခံခဲ့သည်။ အမျိုးသားစီးပွားရေးနှင့်လူမှုဖွံ့ဖြိုးရေးဘုတ်အဖွဲ့ (NESDB) ၂၀၁၇ကတည်းကဒီတာဝန်လွှဲပြောင်းယူထားပါတယ် ကြည့်ရှုပါ ဘန်ကောက်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာစာသင်ကျောင်း ချလန်စမ်းဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း ထော်ထားနီမြို့ စီထန်းယားဆေးရုံ မှတ်စုများ ထိုင်းအစိုးရမှအစီရင်ခံစာများအချက်အလက်များသည်မူပိုင်ခွင့်မရရှိနိုင်ပါ ပြည်သူ့ဒိုမိန်း၊ မူပိုင်အက်ဥပဒေ ၂၅၃၇ ၁၉၉၄၊ အပိုင်း ၇ ကိုးကားချက်များ ပြင်ပလင့်များ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားအာဏာပိုင်အဖွဲ့မှခရိုင်စာမျက်နှာ တရားဝင်ဝက်ဘ်ဆိုက် (ထိုင်းဘာသာဖြင့်သာ) နန္ဒပုရီစီရင်စုမြေပုံ၊ လက်နက်နှင့်စာပို့တံဆိပ်ခေါင်း ဒေသဆိုင်ရာသမိုင်းနှင့်ဒူးရီးယား ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ ထိုင်းနိုင်ငံ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်များ