သာစည်မြို့နယ် သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင် တွင်ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ သာစည်မြို့ ဖြစ်သည်။ သမိုင်း​ကြောင်း ပုဂံ​ခေတ် အ​နော်ရထာမင်း လက်ထက်က ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ဆက်စပ်​နေ​သော သာဂရ၊ လှိုင်းတက်နှင့် ​ညောင်ရမ်းတို့ကို ကင်း​စောင့်မြို့အဖြစ်ထားကာ မင်းညီမင်းသားများ ထား၍ အုပ်ချုပ်​စေခဲ့သည်။၁၈၈၆ခုနှစ်တွင် မြို့အုပ်အဖြစ် လှိုင်းတက်တွင်ထားကာ အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး​နောက် ၁၈၈၇တွင် သာစည်မြို့အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ အုပ်ချုပ်​စေခဲ့သည်။၂၈.၂.၁၉၇၃တွင် သာစည်မြို့နယ်ကို သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ပထဝီဝင်အ​နေအထား မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀ဒီဂရီ ၃၀မိနစ်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၀၅မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၂၅မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၃၀မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၄၆.၄မိုင်၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၂၄မိုင်ရှိပြီး ၇၈၇.၆၁စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။ နယ်နိမိတ် သာစည်မြို့နယ်၏ အ​ရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ က​ေလာမြို့နယ်၊ ပင်းတယမြို့နယ်နှင့် ရွာငံမြို့နယ်၊​တောင်ဘက်တွင် ​​ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်နှင့် ရမည်းသင်းမြို့နယ်၊အ​နောက်ဘက်တွင် မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ ​မြောက်ဘက်တွင် ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်များ တည်ရှိသည်။ ​​မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ​ပင်လယ်​ရေမျက်နှာပြင်အထက် ​ပေ၇၀၀အထက်တွင် တည်ရှိသည်။​မြို့နယ်၏ အ​ရှေ့ဘက်သည် ရှမ်းရိုးမ​တောင်တန်းဖြစ်ကာ သစ်​တောများဖုံး​နေပြီး အ​နောက်ခြမ်းသည် ​မြေပြန့်လွင်ပြင်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်း မြစ်​ချောင်းများစီးဆင်းမှု နည်းပါးသည်။ ထင်ရှား​သော​ချောင်းမှာ စမုံ​ချောင်းဖြစ်သည်။ လူဦး​ရေ သာစည်မြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ကရင်၊ရှမ်း၊ကချင်၊ရခိုင်နှင့် အခြားလူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ အစ္စလာမ်၊ဟိန္ဒူနှင့် ခရစ်ယာန်ကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်ဦးရေ၏ ၀.၀၀၀၄၅%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် အိန္ဒိယနှင့် အခြားစသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။ စီးပွား​ရေး သာစည်မြို့နယ်သည် မန္တ​လေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွား​ရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု နည်းပါး​သောမြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်​နေလူထုသည် စိုက်ပျိုး​ရေးကို အဓိကထားလုပ်ကိုင်သည်။ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းနှင့် ​ကျပန်းအလုပ်များလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ လူနည်းစုမှာ စက်ယက္ကန်းကို စီးပွားဖြစ် လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြို့နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန်မှာ ငရုပ်​ခြောက်ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်နှင့် မန္တ​လေးမြို့များသို့ တင်ပို့​ရောင်းချသည်။ ထို​ဒေသများမှ ​ဆောက်လုပ်​ရေးပစ္စည်း၊ ​ရေထွက်ကုန်ပစ္စည်းနှင့် အဝတ်အထည်များ ပြန်လည် တင်သွင်းသည်။ တပ်မ​​တော်ပိုင် ဖိနပ်စက်ရုံ၊တပ်မ​တော်ပိုင် မိုး​ရေကာဖျင်စက်ရုံနှင့် ပုဂ္ဂလိကစက်ရုံ၄ရုံ၊ နိုင်ငံပိုင်အလုပ်ရုံ ၁၄ရုံ၊ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ရုံ ၄ရုံနှင့် အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၃၉၄ခု တည်ရှိသည်။ ​ဈေးများ သာစည်မြို့မ​ဈေး လှိုင်းတက်​ဈေး ယင်းမာပင်​ဈေး ဘုရားငါးဆူ​ဈေး ​ညောင်ရမ်း​ဈေး ဟံဇား​ဈေး ပြပြည်ညောင်ဈေး ကုက္ကိုကန်ဈေး ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်​ရေး သာစည်မြို့နယ်သည် ရန်ကုန်၊မန္တ​လေး​ဒေသများသို့ ကားလမ်း၊ရထားလမ်းသာမက ရှမ်းပြည်နယ်သို့ဆက်သွယ်​သော မိတ္ထီလာ-​တောင်ကြီး-ကျိုင်းတုံ-တာချီလိတ်လမ်း​ပေါ်တွင် တည်ရှိခြင်း၊ ရှမ်းပြည်နှင့် ကယားပြည်နယ်များသို့ ရထားလမ်းများရှိခြင်းတို့​ကြောင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်​ရေး ​ကောင်းမွန်​သောမြို့နယ်ဖြစ်သည်။ ပညာ​ရေး အ​ခြေခံပညာ အထက အထက်တန်းကျောင်း ၉ကျောင်းရှိသည်။ အထက ၁ အထက ၂ အထက ဟံဇား အထက ​​ညောင်ရမ်း အထက မယ်ဇလီကန် အထက တကစ၂ အထက ​မြေစို အထက သာဂရ အထက ယင်းမာပင် အထက ရွှေလှံ အထက ရွှေတုပ်ကုန်း အထက ပြည်​ညောင် အထက(ခွဲ)/အလက အလက (ထ(ခွဲ)) ရွာကြီး အလက (ထ(ခွဲ)) တမာကုန်း အလက (ထ(ခွဲ)) ဘုရားငါးဆူ အလက (ထ(ခွဲ)) ​ပေါင်​တော အလက (ထ(ခွဲ)) ဟင်းခွက်အိုင် အလက(ထ(ခွဲ))ကြာဘက်ကုန်း အလက ကန်ရှည် အလက အုတ်တွင်း အလက ​မြောင်းဦး အလက အလယ်ကန် အလက မ​ရွေး အလက သဲကုန်း အလက သ​ပြေဝ အလက ကန့်ဖြူ အလက ​ရောက်ရိုး အလက ထ​နောင်းကန် အမက မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၁၈၉ကျောင်းရှိသည်။ ကျန်းမာ​ရေး သာစည်မြို့နယ်​ဆေးရုံ ​ညောင်ရမ်း​ဆေးရုံ ယင်းမာပင်​ဆေးရုံ ဟံဇား​ဆေးရုံ ထင်ရှား​သော​နေရာများ ရွှေယင်​မျှော်ဘုရား ရွှေဂူကြီးဘုရား သတ္တဌာန ငါးဆူရိပ်သာ ကုန်းတောင်းသိမ် အောင်ချမ်းသာ ကိုးကား မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ မြို့နယ်များ