မိုင်တဲလ်မြန်မာ သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဗီယက်နမ်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနပိုင် Viettel မိုဘိုင်းဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီ၊ Myanmar National Telecom Holding ကုမ္ပဏီ နှင့် Star High Public ကုမ္ပဏီ တို့ပူးပေါင်းတည်ထောင်ပြီး မိုဘိုင်းဆက်သွယ်ရေး ဝန်ဆောင်မှုပေးနေသည့် ဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီ တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ မှစတင်၍ ဝန်ဆောင်မှု ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ မိုင်တဲလ်သည် မြန်မာစစ်တပ်၏ အဓိကဝင်ငွေရရှိသည့်ရင်းမြစ်တစ်ခုအဖြစ် ဝေဖန်ခံရကာ စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုမှုများလည်း ခံရသည့်လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ Vietel အနေဖြင့် မြန်မာ့ကျေးလက်ဒေသနေပြည်သူများကို ပစ်မှတ်ထား၍ ဖြန့်ချိရန် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ ဘီလီယံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ မိုဘိုင်းဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများ အဆင်ပြေချောမွေ့စေရန်အတွက် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် မိုင်တဲလ် မြန်မာသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးသော E-SIMကိုပထမဦးဆုံး အသုံးပြုနိုင်သည့် မိုဘိုင်းအော်ပရေတာဖြစ်ပြီး E-SIM ဝန်ဆောင်မှုကို ၂၀၁၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် စတင်အသုံးပြုနိုင်ခဲ့သည်။ သမိုင်းကြောင်း ၂၀၁၇ ဇန်နဝါရီ ၁၂ တွင် မိုင်တဲလ်သည် ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းလိုင်စင်ရရှိခဲ့ကာ ဗိယက်နမ်စစ်တပ်ထိန်းချုပ်သည့် ဗိယက်တဲလ် (Viettel) က ရှယ်ယာ ၄၉% ၊ မြန်မာစစ်တပ်၏ မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း (MEC) ပိုင် Star High Public Company က ရှယ်ယာ ၂၈% ပါဝင်ထားကာ ကျန်သည့် ရှယ်ယာ ၂၃% သည် ဒေသတွင်းကုမ္ပဏီများအစုအဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သော Myanmar National Telecom Holding Public Co Ltd ကပိုင်ဆိုင်သည်။ မိုင်တဲလ်သည် MEC ၏ MECtel ကပိုင်ဆိုင်သော အခြေခံအဆောက်အအုံများကို သုံးစွဲခဲ့၍ ကွန်ရက်၏ ပထမဆုံးဆက်သွယ်မှုကို မြန်မာတပ်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဗိယက်နမ်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး Ngo Xuan Lich တို့က ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ အငြင်းပွားမှုပြဿနာများ ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းတွင် အကြီးအကျယ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများမှတဆင့် မြန်မာစစ်တပ်၏ ထိုနယ်ပယ်တွင် စိုးမိုးနိုင်မှုအခွင့်အာဏာပြသမှု၊ ဈေးကွက်ပြိုင်ဆိုင်နိုင်မှုကို လျော့ကျစေခြင်းများကြောင့် မိုင်တဲလ်သည် ဝေဖန်မှုများကြုံတွေ့ရသည်။ ၂၀၁၇ ဇွန်တွင် အစိုးရက ဈေးနှုန်းသတ်မှတ်ခြင်းနှင့် စည်းကြပ်ခွန် ထိန်းညှိသည့် မူဘောင်များ၊ မိုဘိုင်းအခဈေးနှုန်းအတွက် ကြမ်းခင်းဈေးဥပဒေသများကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့ရာ မိုင်တဲလ်သည် အော်ရီဒူးကဲ့သို့သော တန်ဖိုးနည်းပြိုင်ဖက်များထက် ဈေးကွက်အသာစီးရရှိခဲ့သည်။ အခြားသောပြိုင်ဖက်များနှင့်မတူဘဲ ကြမ်းခင်းဈေးကင်းလွတ်ခွင့်ရရှိခဲ့၍ စတင်လုပ်ကိုင်ပြီးနောက်လည်း ၎င်းတို့၏ ဈေးနှုန်းများကို မူလတန်ဖိုးမှ လျှော့ပေါ့မှုပြုရန် ခွင့်ပြုခြင်းခံရသည်။ လုပ်ငန်းစတင်ခဲ့ပြီး နှစ်လအကြာ၌ပင်လျှင် ဈေးနှုန်းလျှော့ပေါ့သည့်ဗျူဟာမှတဆင့် ဈေးကွက်၏ ရှယ်ယာ ၄% (၂.၄ သန်း သုံးစွဲသူ) ကို ရယူနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် ယခင်က မျှတသောဈေးနှုန်းဖြင့် ယှဉ်ပြိုင်ရန်ကို သဘောတူညီခဲ့ကြ၏ ။ စစ်တပ်နှင့်ပက်သက်ဆက်နွယ်မှုများကြောင့် ပြည်တွင်းဝယ်ယူအသုံးပြုသူများကြား အကောင်းအဆိုးတုံ့ပြန်မှုများရရှိခဲ့ကြသည်။ လုပ်ငန်းစတင်ပြီးနောက် တပ်ထောက်ပံ့ပေးထားသော ဤကုမ္ပဏီက မွတ်စလင်ဆန့်ကျင်ရေး သင်္ကေတဖြစ်သည့် '၉၆၉' နံပါတ်အစများကို ချထားပေးရန်ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည့်အတွက် ပြည်တွင်းအင်တာနက်သုံးစွဲသူများက ဝယ်ယူသုံးစွဲမှုမပြုရန် စည်းရုံးလှုံ့ဆော်မှုများလည်းရှိခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၈ တွင် ကရင်ပြည်နယ် ဘုရားသုံးဆူနယ်မြေရှိ ကိုယ်ပိုင်စိုက်ခင်းများကိုဖြတ်၍ ဖိုက်ဘာကြိုးဆက်သွယ်မှုကို ကြိုတင်အသိပေးခြင်းမရှိဘဲ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်ဟု သတင်းထုတ်ပြန်ချက်များတွင် တွေ့ရသည်။ မိုင်တဲလ်ကုမ္ပဏီအနေဖြင့်လည်း တပ်၏ ဆက်သွယ်ရေးဖိုက်ဘာကွန်ရက်များအပါအဝင် မြန်မာစစ်တပ်၏ အခြေခံအဆောက်အဦများကို အဆင့်မြှင့်တင်ပေးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ မေလ၌ မိုင်တဲလ်၏ တစ်ဆင့်ခံကန်ထရိုက်ဖြစ်သော ဆန်းမျိုးအောင်ကုမ္ပဏီက စုစုပေါင်း မြန်မာကျပ်ငွေ သန်း (၄၀) ခန့်ရှိသော လုပ်ခလစာများကို အလုပ်သမား (၂၀) အား ပေးချေမှုမရှိခဲ့သည့်အတွက် ပုသိမ်မြို့တွင် ဆန္ဒပြဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၉ အောက်တိုဘာတွင် ရွှေတိဂုံစေတီတော်၌ တပ်ဆင်ထားသော ဆက်သွယ်ပေစ္စည်းများကို ငှားရမ်းခပေးချေခြင်းမရှိသဖြင့် ဖယ်ရှားခံရသည်။ ၂၀၂၀ ဖေဖေယ်ဝါရီလထဲ၌ လူမှုကွန်ရက်ပေါ်၌ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၂ သန်းခန့်ရှိ သတင်းမှားတိုက်ဖျက်ရေး စည်းရုံးလှုပ်ရှားမှုတွင်ပါလည်း ပါဝင်ခဲ့ကာ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်ကုမ္ပဏီက မိုင်တဲလ်နှင့်ဆက်စပ်ကွန်ရက်များဖြစ်သည့် စာမျက်နှာ (page) နှစ်ဆယ့်လေးခုကို တားမြစ်ပိတ်ပင်ခဲ့၍ ပြိုင်ဖက်များဖြစ်သော အူရီဒူး၊ တယ်လီနောနှင့် အမ်ပီတီတို့ကို ဝေဖန်သောအကြောင်းအရာများနှင့် မိုင်တဲလ်တံဆိပ်ကို ဈေးကွက်မြှင့်တင်ခြင်းများမပြုမီ အဆိုပါဆက်စပ်ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာများသည် အမျိုးသားရေးဝါဒကို အလွန်တရာဖော်ပြရေးသားခြင်းများရှိခဲ့သည်ဟု ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်ကုမ္ပဏီက ရှင်းလင်းပြောဆိုခဲ့လေသည်။ ၂၀၂၀ ဒီဇင်ဘာတွင် Justice for Myanmar အဖွဲ့က မိုင်တဲလ်ကုမ္ပဏီအဝန်းအဝိုင်းအတွင်း အကျင့်ပျက်ချစားမှု၊ ခရိုနီကွန်ရက်များအကြောင်း အသေးစိတ်စုံစမ်းထားသော အချက်အလက်များထုတ်ဖော်ပြသခဲ့သည်။ ထိုအစီရင်ခံစာ၌ လူထုအားစုံစမ်းထောက်လှမ်းရာ၌ အသုံးပြုရန် မိုင်တဲလ်အသုံးပြုသူများထံမှ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာအချက်အလက်များကို မြန်မာစစ်တပ်ကရယူနိုင်စွမ်းရှိသည်ဟုလည်း ဖော်ပြထားသည်။ အစီရင်ခံစာတွင် ဆက်လက်ဖော်ပြထားသည်မှာ HSBC နှင့် Standard Chartered စသည့်ဗြိတိသျှဘဏ်များက မိုင်တဲလ်နှင့်ပတ်သက်မှုရှိသော Viettel ကုမ္ပဏီကို ချေးငွေ ဒေါ်လာသန်း (၆၀) ချထားပေးမှုကိုလည်း ဖော်ထုတ်ပေးထားလေသည်။ ၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခြင်းအဖြစ်ဆိုးကြီးပြီးနောက် စစ်တပ်ပိုင်ထုတ်ကုန်များကို ဝယ်ယူသုံးစွဲခြင်းမပြုရန် လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှုတွင်လည်း မိုင်တဲလ်ကုမ္ပဏီသည် ထိပ်ဆုံးမှပါဝင်ပြန်လေ၏ ။ ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် တယ်လီနော မြန်မာ အူရီဒူး မြန်မာ ကိုးကား ပြင်ပလင့်ခ်များ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီများ