ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာနသည် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန အောက်ရှိ ဦးစီးဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာနတွင် ဌာနခွဲ(၆)ခုရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - စီမံခန့်ခွဲရေးရာဌာနခွဲ ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဌာနခွဲ ထုတ်လုပ်ရေးဌာနခွဲ သတင်းအချက်အလက်နှင့်သုတေသနဌာနခွဲ မူပိုင်ခွင့်နှင့်မှတ်ပုံတင်ဌာနခွဲ ရုပ်ရှင်မြှင့်တင်ရေးဌာနခွဲ နောက်ခံသမိုင်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် သတင်းနှင့်ဝါဒဖြန့်ချိရေးဌာနခွဲအဖြစ် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ယင်းဌာနခွဲကိုကိုလိုနီခေတ် ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဌာနငယ်အဖြစ် ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဌာနကို ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်တွင် ထားရှိခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနစ်တွင် ပြန်ကြားရေးဌာနနှင့် အသံလွှင့်ဌာနဟူ၍ သီးခြားဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပြန်ကြားရေးဌာနလက်အောက်တွင် သတင်းဌာနခွဲ၊ ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဌာနခွဲ၊ စာအုပ်စာတမ်း ထုတ်ဝေရေးဌာနခွဲ၊ ဓာတ်ပုံဌာနစိတ်၊ သုတေသနဌာနစိတ်၊ ဖြန့်ချိရေး ဌာနစိတ် ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်စာဖတ်ခန်းနှင့် တွဲလျက် ကလေးစာဖတ်ခန်းကိုဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ် အိမ်စောင့်အစိုးရလက်ထက်တွင် ပြန်ကြားရေးဌာနခွဲရှိပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေး အရာရှိများ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်ကိုပြန်လည်သတ်မှတ်ပြီးခရိုင်နှင့် ခရိုင်ခွဲများတွင် ရုံးများ စနစ်တကျဖွဲ့စည်းကာ ဖွင့်လှစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ခရိုင်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးအရာရှိနှင့် ခရိုင်ခွဲ လက်ထောက်ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေး အရာရှိများသည် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး နှင့်လက်တွဲ၍ နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ဝါဒသဘောထားများ၊ ဆောင်ရွက်ချက် များ၊ ပြည်တွင်းငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေး၊ ပြည်သူတို့၏စိတ်ဓာတ်တက်ကြွခိုင်မာရေး စသည့် ပြန်ကြားရေး လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ခုနစ် သန့်ရှင်းဖဆပလအစိုးရလက်ထက်တွင် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးအရာရှိ ရာထူး များ၊ လက်ထောက်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးအရာရှိရာထူးများကိုဖျက်သိမ်း၍ ခရိုင်နှင့်ခရိုင်ခွဲ များရှိ ပြန်ကြားရေးစာဖတ်ခန်းများအဖြစ် ပြောင်းလဲဖွင့်လှစ်ပြီး အောက်တန်းစာရေးများကို စာကြည့် ခန်းကြီးကြပ်ရန် တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရလက်ထက်တွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီ သတင်းစဉ်၊ သတင်းနှင့် စာပေစိစစ်ထောက်လှမ်းရေး၊ ရှေ့သို့(Forward) စာစောင်ထုတ်ဝေ ရေး၊ ပြန်ကြားရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများကိုဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၅ ခုနှစ်အတွင်းခရိုင်(၃၄)မြို့နှင့် ခရိုင်ခွဲ(၄၀) မြို့တို့တွင် ဖွင့်လှစ်ထားရှိသောပြန်ကြားရေး စာဖတ် ခန်းများကိုစာကြည့်တိုက်များအဖြစ် တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ပြီးအောက်တန်းစာရေးများကို လက်ထောက် စာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ် လက်ရှိလစာ နှုန်းဖြင့် ဆက်လက်တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့မှစ၍ ပြန်ကြားရေးဌာနခွဲနှင့် အသံလွှင့်ဌာနခွဲတို့ ပူးပေါင်း၍ ပြန်ကြားရေးနှင့်အသံလွှင့်ဦးစီးဌာနအဖြစ် ဖွဲ့စည်းကာ ကချင်၊ ကယား၊ ကရင်၊ ချင်း နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ပြန်ကြားရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေးအရာရှိရုံးများနှင့် စာကြည့်တိုက်များကို လည်း ပြန်ကြားရေး နှင့်အသံလွှင့်ဦးစီးဌာနလက်အောက်သို့ လွှဲပြောင်းထားရှိခဲ့သည်။ ယင်းတို့မှာ တိုင်းများရှိ ပြန်ကြားရေးစာကြည့်တိုက် (၇၄)ခုနှင့် ပြည်နယ်များရှိစာကြည့်တိုက် (၃၇)ခု၊ စုစုပေါင်း (၁၁၁)ခုတို့ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ အစိုးရလက်ထက်တွင် ပြန်ကြားရေးနှင့် အသံလွှင့်ဦးစီးဌာနမှ ပြန်ကြားရေးဌာနခွဲကိုပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန အဖြစ် နိုင်ငံတော်၏ လိုအပ်ချက်အရအများပြည်သူအကျိုးအတွက် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့၌ ခရိုင်အဆင့်တွင် ခရိုင်ရုံးများကိုလည်းကောင်း၊ မြို့နယ်အဆင့်တွင်မြို့နယ်များကို လည်းကောင်း တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ဌာနခွဲများ စီမံခန့်ခွဲရေးရာဌာနခွဲ အဆိုပါဌာနခွဲ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ ဌာနခွဲများလုပ်ငန်းလိုအပ်ချက်များနှင့် စီမံခန့်ခွဲရေးကိစ္စများဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်သည်။ ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဌာနခွဲ အဆိုပါဌာနခွဲ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ တိုင်းရုံး၊ ခရိုင်ရုံးနှင့် မြို့နယ်ရုံးများကိုကြီးကြပ်ဆောင်ရွက်ရန်နှင့် လိုအပ် သည့် လမ်းညွန်မှု များပေးခြင်း၊ ပြည်တွင်း/ပြည်ပအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ညှိနှိုင်းပြီးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ထုတ်လုပ်ရေးဌာနခွဲ ဌာနခွဲ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ ဒို့ကျေးရွာဂျာနယ် အပတ်စဉ်ထုတ်ဝေရန်နှင့် ဌာနနှင့် နိုင်ငံတော်အတွက် လိုအပ်သောစာအုပ်များထုတ်ဝေခြင်း ဖြစ်သည်။ သုတေသနနှင့် သတင်းအချက်အလက်ဌာနခွဲ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ အစိုးရအစည်းအဝေး ဆုံးဖြတ်ချက်အမှတ် (၃၃/၂၀၀၈)အရ သုတေသနနှင့်သတင်းအချက်အလက် ဌာန ခွဲကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အဆိုပါဌာနခွဲ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ အင်တာနက်နှင့် ပုံနှိပ်မီဒီယာကိုအခြေခံ၍ သတင်းနှင့်သတင်းအချက် အလက်များ စုဆောင်းခြင်း၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနဝက်ဘ်ဆိုဒ်၊ ဖေ့ဘုတ်နှင့် ဘလော့၊ Twitter ၊ Viber တို့တွင် သတင်းများ၊ ဆောင်းပါးများနှင့် နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်များလွှင့်တင်ခြင်း၊ သုတေသနဆိုင်ရာစာအုပ်များ ထုတ်ဝေခြင်း မူပိုင်ခွင့်နှင့် မှတ်ပုံတင်ဌာနခွဲ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေးဆုံးဖြတ်ချက်(၄/၂၀၁၃)အရပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပုံနှိပ်ရေးနှင့် ထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်းလက်အောက်ရှိစာပေစိစစ်ရေးနှင့် မှတ်ပုံတင် ရေးဌာနခွဲကို မူပိုင်ခွင့်နှင့် မှတ်ပုံတင်ဌာနခွဲအဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ပြီး ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေး လက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ အဆိုပါဌာနခွဲ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ ထုတ်ဝေခွင့်လိုင်စင်များနှင့် သက်တမ်းတိုးခြင်းများဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ သတင်းအေဂျင်စီများကိုမှတ်ပုံတင် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ ရုပ်ရှင်မြှင့်တင်ရေးဌာနခွဲ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁၅)ရက်နေ့၊ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေး ဆုံးဖြတ်ချက် အမှတ် (၂/၂၀၁၅) အရ ရုပ်ရှင်မြှင့်တင်ရေးဌာနခွဲကိုဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဌာနခွဲ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ ရုပ်ရှင်မြှင့်တင်ရေးဌာနခွဲအနေဖြင့် ရုပ်ရှင်၊ ဗီဒီယိုဆိုင်ရာလိုင်စင်များ ထုတ်ပေးခြင်း၊ သက်တမ်းတိုးပေးခြင်း၊ ဆင်ဆာကြည့်ရှု့ခြင်း၊ ပြည်တွင်း/ပြည်ပရိုက်ကူးရေးများအားလိုက်လံ ကူညီဆောင်ရွက် ပေးခြင်း၊ ရုပ်ရှင်ရုံများ အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်းများအား အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ကိုးကား မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ‎