ကမ္ဘာပေါ်၌ ထင်ရှားကျော်ကြား သော သမိုင်းဝင် ပုံပြင်ကြီးများထဲတွင် အာသာဘုရင်နှင့်သူ၏ ဝိုင်းတော်သား အာဇာနည်ကြီးများ၏ ပုံပြင်ကြီးကား ရာစုနှစ် ပေါင်းများစွာမျှ လူကြီးလူငယ် မရွေး နှစ်ခြိုက်စွဲလမ်းကြသော ပုံပြင်ကြီးတစ်ခုဖြစ်ခဲ့၏။ အာသာဘုရင်သည် ငါးရာစုနှစ်ခန့်က ဗြိတိန်နိုင်ငံကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာသော ဆက္ကဆွန်လူမျိုး များကို တွန်းလှန်တိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့သော ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့် ပြည့်စုံ လှသည့် အာဇာနည် စစ်သားကောင်းကြီး ဖြစ်သည်ဟူ၍ အဆို ရှိလေသည်။ အာသာဘုရင်၏ပုံပြင်များကို ၁၁၃၆ ခုနှစ်တွင် မွန်မတ်မြို့မှ ဂျက်ဖရီအမည်ရှိ ဘုန်းကြီးတစ်ပါးက ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏ ဘုရင်များ ဟူသော နိုင်ငံသမိုင်းစာအုပ်တစ်အုပ်တွင် ထည့်သွင်းရေးသား ခဲ့၏။ ထိုနောက်တွင်မူ အင်္ဂလန်၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီစသည့် နိုင်ငံများမှ စာဆိုကြီးများသည် အာသာဘုရင်နှင့် သူ၏အာဇာနည် သူရဲကောင်းများအကြောင်းကို ချီးကျူးသည့် ကဗျာ လင်္ကာများကို ဖွဲ့နွဲ့စပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ နှောင်းခေတ်များတွင်လည်း ကဗျာစာဆိုများ၊ ဝတ္ထုရေးဆရာများသည် အာသာပုံပြင်များကို မိမိတို့ ခေတ်အခြေအနေကိုလိုက်၍ မိမိတို့စိတ်ကူးဉာဏ် ကွန်မြူးကာ ရေးသားကြ၏။ ထိုကြောင့် အာသာပုံပြင်များသည် အမည်ချင်းတူသော်လည်း တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အကြောင်းအရာ အချက်အလက်ချင်း အနည်းငယ်စီ ကွဲပြားလေသည်။ ထိုကြောင့် အာသာဘုရင်ပုံပြင်များမှာ တကယ့်အဖြစ်အပျက် မဟုတ်ဟုလည်း မငြင်းဆိုနိုင်၊ အားလုံးကို အဖြစ်အပျက် အမှန် ချည်းဟူ၍လည်း ဝန်မခံနိုင်ချေ။ သို့သော် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော အာသာဘုရင်ပုံပြင်များထဲတွင် ၁၅ ရာစု နှစ်ခန့်က ဆာ တောမတ် မလိုရှိက ပြင်သစ်ဘာသာမှ ပြန်ဆိုခဲ့သော အာသာအနိစ္စရောက်ခြင်း အမည်ရှိ စာအုပ်နှင့် လော့တင်နီဆန် ရေးသားသည့် အာသာဘုရင်အကြောင်း ကဗျာ တို့မှာ စာပေလောကတွင် အထူးပင် ထင်ရှားခဲ့လေသည်။ ထိုပုံပြင်များ ပေါ်ပေါက်သည့်အခါက ဥရောပတိုက်တွင် နိုက်သူရဲကောင်းတို့ ခေတ်စားနေသည့် အချိန် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုခေတ်က စာဆို၏ စိတ်ကူးဉာဏ်တွင် အထူးချွန်ဆုံးဖြစ်နိုင်မည့် နိုက်သူရဲကောင်း တစ်ဦး၏ ထက်မြက် ပြောင်မြောက်သည့် အရည်အသွေးများဖြင့် အာသာဘုရင်ကို ရုပ်လုံးဖော်ကြလေသည်။ အာသာဘုရင် သာမက အာသာဘုရင်၏လက်ရွေးစင် အာဇာနည်သူရဲကောင်း များလည်း အာသာဘုရင်နှင့်အတူ ထင်ရှားကျော်ကြားကြလေ သည်။ ဆာဂါဝိန်နှင့် ဆာလန့်ဆလော့တို့သည် ချစ်ခင်ကြည်ညို လေးစားစွာ စံနမူနာ တင်ရသော သူရဲကောင်းများ ဖြစ်လာကြ ၏။ ဆာလန့်ဆလော့နှင့် ဂွင်နီဗား မိဖုရားတို့၏ အချစ် ဇာတ်လမ်းမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကောင်းဆုံးတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ ဆာဂါလာဟတ်သည် ဘုရားတရား ကြည်ညို လေးစားလှ၍၊ ခြောက်ပြစ်ကင်း စင်းလုံးချော သူရဲကောင်းတစ်ဦးအဖြစ် ကျော်ကြားလေသည်။ ယင်းသို့ အကြောင်းအချက်များဖြင့် လူအဆင့်အတန်းမရွေး နှစ်သက်စွဲလမ်းခဲ့သော အာသာပုံပြင် အကျဉ်းချုပ်ကား ဤသို့တည်း။ တစ်နေ့သော နံနက်ခင်းအချိန်တွင် ပညာရှိ မှော်ဆရာကြီး မာလင်သည် စုတ်နုပ်စွာ ဝတ်စားလျက် အူသာ ပင်ဒရာဂွန် ဘုရင်၏ နန်းတော် မလွယ်ပေါက်အနီး၌ တစ်စုံတစ်ခုကို စောင့်မျှော်လျက်ရှိ၏။ မကြာမီ မလွယ်ပေါက်တံခါး ပွင့်လာ၍ သူရဲကောင်းနှစ်ဦးနှင့် အပျိုတော်နှစ်ဦးတို့ ထွက်လာပြီးလျှင် အပျိုတော် တစ်ဦး၏လက်ထဲတွင် ရွှေချည်ရက် အနှီးဖြင့် ယုယစွာ ပိုက်ထွေးထားသော ကလေးတစ်ယောက် ပါလာ လေသည်။ ထိုကလေးငယ်ကို မာလင်သည် လှမ်းယူကာ ယုယစွာ ပွေ့ချီ၍ ထွက်ခဲ့လေသည်။ ထိုနောက် မာလင်သည် ထိုကလေးအား ဥစ္စာဓနနှင့် ပြည့်စုံ၍ စိတ်နေသဘောထား ကောင်းမွန်လှသော ဆာ ဟက်တာအမည်ရှိ သူရဲကောင်းကြီးနှင့် ကြင်ယာတို့ထံတွင် အာသာအမည်ဖြင့် ကောင်းမွန်စွာ ကျွေးမွေး ပြုစုရန် အပ်နှံထား၏။ ဆာဟက်တာတို့ မောင်နှံသည် မိမိတို့ ၏သားရင်းဆာကေးနှင့်မခြား အာသာကို ကောင်းစွာ ကျွေးမွေး ပြုစုကြလေသည်။ မာလင်သည် အာသာ၏ ရှေ့ရေးကို ကြိုတင်သိမြင်ထားသူ ဖြစ်သဖြင့် အူသာဘုရင်နှင့် လျှို့ဝှက်စွာ တိုင်ပင်၍ အာသာ ဖွားမြင်သည်ကို အခြားသူများမသိအောင် လျှို့ဝှက်ထားခြင်း ဖြစ်၏။ မကြာမီအတောအတွင်း အခြားပြည်နယ်ဘုရင်များသည် အူသာ၏ထီးနန်းကို လုယူလိုကြသဖြင့် စစ်ပွဲများ ဆင်နွှဲကြ လေသည်။ ထို့ကြောင့် အူသာဘုရင်သည် အလွန်တရာ မကျန်း မမာဖြစ်လျက်ပင် မာလင်၏ အကြံပေးချက်အတိုင်း ထွက်၍ တိုက်သဖြင့် ရန်သူတို့ကို အောင်မြင်ခဲ့၏။ သို့သော် အူသာ ဘုရင်၏ ရောဂါမှာ သက်သာရာမရပဲ နတ်ရွာစံအံ့ဆဲဆဲတွင် မိမိ၏သားတော် အာသာအား မိမိ၏ထီးနန်းကို ဆက်ခံစေလို ကြောင်း မိန့်ကြားခဲ့လေသည်။ သို့သော် အာသာသည် မည်သူဖြစ်ကြောင်းကို မာလင်မှ တစ်ပါး အခြားမည်သူမျှ မသိကြချေ။ မာလင်ကလည်း ထိုစဉ်က အလွန်နုနယ်ငယ်ရွယ်နေသေးသော အာသာကို ဘုရင်လုပ်ချင်သူ များပြားနေသည့်အခါတွင် ဖော်ထုတ်ခြင်း မပြုချေ။ ထိုသို့ပြုလိုက်ပါက အာသာကိုဝိုင်း၍ ရန်မူကြမည် ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် အူသာဘုရင် ကွယ်လွန်ပြီးနောက်တွင် ဘုရင်လုပ်လိုသူများသည် တစ်ဦးကိုတစ်ဦး တိုက်ခိုက်ကာ အခြေအနေကို များစွာဆိုးရွားစေခဲ့လေသည်။ မာလင်ကလည်း အာသာအတွက် အချိန်မကျသေးသဖြင့် အာသာကို ဖော် ထုတ်ခြင်း မပြုခဲ့ချေ။ သို့ဖြင့် အာသာ တစ်ဆယ့် ငါးနှစ်သား အရွယ်သို့ တိုင်ခဲ့လေသည်။ ထိုအခါမှ မာလင်သည် ကန်တာ ဗာရီဂိုဏ်အုပ်ကြီးနှင့် တိုင်ပင်လျက် ဗြိတိန်နိုင်ငံအရပ်ရပ်မှ အထက်တန်းစား မင်းသမီး မင်းသားများနှင့် သူကောင်းမျိုးများ အားလုံးတို့ကို လန်ဒန်မြို့ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီး၌ ခရစ်စမတ် ပွဲတော် နေ့တွင် လာရောက်စုရုံးကြရန် ဖိတ်ကြားလိုက်လေ သည်။ ဖိတ်ကြားချက်အတိုင်း လာရောက်ကြသူတို့ကား ဘုရား ရှိခိုး ကျောင်းဝင်းထဲတွင် အံ့ဘွယ်သရဲ ထူးကဲချက်တစ်ခုကို တွေ့မြင်ကြရလေသည်။ ထိုထူးကဲချက်ကား မာကျောလှသော သံမဏိပေအတွင်းသို့ ဓားကြီးတစ်စင်း ထိုးစိုက်ဝင်နေ၍ ထို ဓားအနီးတွင် ရွှေစာလုံးဖြင့် ဤသို့ ရေးသားထားလေသည်။ ဤပေထဲသို့ ထိုးစိုက်နေသော 'ဓားမဟာ'ကို ဆွဲနုတ်နိုင်သူ သည် အင်္ဂလန်ပြည် အားလုံး၏ ဘုရင်ဖြစ်လတ္တံ့ဟူသတည်း။ သူတို့သည် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကြ၍ ဘုရားရှိခိုးကြပြီးနောက်တွင် ဓားမဟာကြီးကို တစ်ဦးပြီးတစ်ဦး ဆွဲနုတ်ကြသော်လည်း မည်သူတစ်ဦးမျှ မစွမ်းနိုင်ချေ။ ထိုကြောင့် နှစ်သစ်ကူးနေ့တွင် သူရဲ ကောင်းအားလုံးတို့ကို ဖိတ်ကြားပြီးလျှင် လက်ရုံးရည်ပြိုင်ပွဲကြီး ကျင်းပပြီးနောက် ဘုရင်လောင်းကို ရှာကြ မည်ဟု စီစဉ်ခဲ့ကြ၏။ ထိုနှစ်သစ်ကူး နေ့ လက်ရုံးရည်ပြိုင်ပွဲကြီးသို့ လာရောက်ကြသောသူကောင်း များထဲတွင် ဆာ ဟက်တာတို့ သားအဖသုံးယောက်လည်း ပါလေသည်။ သားအဖသုံးယောက်စလုံး လက်ရုံးရည်ပြိုင်ပွဲတွင် ပါဝင်ဆင်နွဲသင့်က ဆင်နွဲရန် လာကြရာ၊ လမ်းခုလတ်တွင် ဆာကေးသည် မိမိ၏ဓားကို တည်းခိုရာရဲတိုက်၌ မေ့ကျန်ခဲ့ ကြောင်း သတိရလေ၏။ ထိုကြောင့် အာသာအား ပြန်ယူခိုင်းရာ တည်းခိုရာ ရဲတိုက်ရှင်များလည်း ပြိုင်ပွဲသို့ သွားရောက်နေကြပြီ ဖြစ်၍ ရဲတိုက်ထဲသို့ မဝင်နိုင်တော့ချေ။ ထိုကြောင့် အာသာ သည် မိမိ၏ နောင်တော် ဆာကေးအား ဓားမပါပဲ ပြိုင်ပွဲဝင်၍ အရှက်မရစေခြင်းငှာ ဓားတစ်စင်းရဘို့ အကြံထုတ်လေ၏။ ထိုအခါ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းဝင်းကြီးအတွင်းမှ ဓားမဟာကို သတိရစေလေသည်။ ထိုကြောင့် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းဝင်းအတွင်းသို့ သွားရောက်၍ ဓားကိုဆွဲနုတ်သောအခါ သူ့ဘုန်းနှင့်သင့်မြတ် တိုက်ဆိုင်သဖြင့် လွယ်လင့်တကူ ရရှိလေသည်။ ထိုဓားကို ယူဆောင်ကာ ဆာ ကေးကို သွားပေးသောအခါ ဆာ ကေးသည် ဓားမဟာ၏ အကြောင်းကို သိထားသဖြင့် ဖခင်အား မိမိသည် အင်္ဂလန်ပြည် အလုံး၏ ဘုရင် ဖြစ်တော့မည်ဟု ပြော၏။ သို့သော် ဆာ ဟက်တာက မယုံကြည်နိုင်၍ သစ္စာဆိုစေကာ သေချာစွာ မေးမြန်းသောအခါ အာသာသာလျှင် ဓားမဟာကို နုတ်နိုင်စွမ်း သူဖြစ်၍ ဘုရင်ဖြစ်ထိုက်သူမှန်ကြောင်း သိရလေသည်။ ထိုအခါမှပင် အာသာသည် မိမိမှာ ဆာဟက်တာ၏ သားရင်းမဟုတ်ကြောင်းကို သိလေသည်။ အာသာသည် မိမိတစ်ဦးတည်းသာ ထိုဓားမဟာကို ဆွဲနုတ် ယူနိုင်သူဖြစ်၍ ဘုရင်ဖြစ်ထိုက်သူမှန်ကြောင်းကို အကြိမ်ကြိမ် ပရိသတ် ဗိုလ်ပုံအလယ်တွင် ပြရပေသေး၏။ မြောက်မြားလှ စွာသော မင်းညီမင်းသား အထက်တန်းစားနှင့် ထင်ရှားသော သူရဲကောင်းများရှိပါလျက် မထင်ရှား၍ ငယ်ရွယ်နုပျိုလှသော အာသာက ဘုရင်ဖြစ်ထိုက်ကြောင်း ပြနေသည်ကို အလွန်ပင် မကျေမနပ် ဖြစ်ကြလေသည်။ သို့သော် ဘုရားသခင်အလို အတိုင်း ဖန်တီးလာခြင်းဖြစ်၍ နောက်ဆုံးတွင် အာသာအား ဘုရင်တင်မြှောက်ကြရလေသည်။ သို့တိုင်အောင်ပင် အာသာဘုရင်ကို မလောက်လေး မလောက်စား ဟုထင်ကာ ရန်တုလာသူများ၊ ပုန်ကန်သူများ အများအပြား ပေါ်ပေါက်ခဲ့သေး၏။ အာသာသည် များပြား လှသော ရန်သူများကို သူ၏ ထူးခြား ထက်မြက်သော စွမ်းရည်ဖြင့် နှိမ်နင်းအောင်မြင်လေသည်။ ယင်းသို့သော အခြေ အနေဆိုးများကြားထဲမှ နုပျိုသော ဘုရင်အာသာသည် မြင့်မြတ် သောစိတ်ဓာတ်၊ ထက်သန်သောလုံ့လ၊ ပြောင်မြောက်သော စွမ်းရည်တို့ဖြင့် စည်ကားသာယာသော နိုင်ငံကြီးကို တည် ထောင်လေသည်။ ပင်လယ်ရပ်ခြားမှ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် လာသော ဆက္ကဆွန်းများကိုလည်း တွန်းလှန်လိုက်၏။ လူတို့ စိတ်ဓာတ် အကျင့်စာရိတ္တကို ပြုပြင်ရန် ကြိုးစား၍ မကောင်း သူကိုပယ်၊ ကောင်းသူကိုကယ်သည့် လက်ရွေးစင် သူရဲကောင်း အဖွဲ့ကြီးကို ဖွဲ့စည်းခဲ့၏။ ယင်းသို့ဖြင့် အာသာနန်းစိုက်ရာ ကွန်ဝေါနယ် ကမ်မီလော့မြို့တော်ကြီးမှာ ဒုက္ခသည်တို့၏ မှီခိုအားထားရာ ဌာနကြီးဖြစ်၍ သူရဲကောင်းအာဇာနည်တို့အား ချီးမြှင့်မြှောက်စားရာ ဌာနကြီးလည်း ဖြစ်လေသည်။ ထိုကဲ့သို့ အခြေအနေမျိုးသို့ ရောက်ရှိစေရန် မာလင်သည် အာသာအား အစဉ်သဖြင့် အကြံဉာဏ်ပေးကာ စောင့်ရှောက် ခဲ့ကြ၏။ ပြိုင်စံရှားအောင် လှပသော ဂွင်နီဗားကို မိဖုရားမြှောက်မည် ပြုစဉ်က ထိုမိဖုရားအတွက် နောင်အခါ အရှုပ်အထွေးများ ပေါ်ပေါက်စရာရှိသဖြင့် မာလင်ကတားမြစ်သော်လည်း အာသာက နားမထောင်ချေ။ ထိုကြောင့် နောင်အခါ စိတ် မချမ်းမြေ့ဘွယ်ရာကိစ္စများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့၏။ မာလင်ကြိုတင် ဟောသည့်အတိုင်း မေလ တစ်ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသော တူရင်းတော်စပ်သည့် ဆာ မော့ဒရက်သည် အာသာနှင့်တကွ လက်ရွေးစင် သူရဲကောင်းများ၏ ပျက်စီးရာပျက်စီးကြောင်းကို ပြုလုပ်ခဲ့လေသည်။ ဆာ မော့ဒရက်သည် အာသာဘုရင်ကို မလိုလားရကား နောက်ဆုံး၌ အာသာ၏ စည်းစိမ်ရိုက်ရာကို လုယူရာမှ သူ ကိုယ်တိုင်လည်း အာသာ၏လက်ချက်ဖြင့် ကျဆုံးလေသည်။ အာသာ၏သူရဲကောင်း အများ အပြားပင် ပျက်စီးကြရပြီးသော် အာသာသည်လည်း ဒဏ်ရာပြင်းထန်စွာ ရသွားလေသည်။ ထိုကဲ့သို့ ဒဏ်ရာ ပြင်းထန်စွာရသည့် အာသာကို နတ်သမီး သုံးဦးက အေဗလွန်အမည်ရှိ ထူးဆန်းသော ကျွန်းတစ်ခုသို့ ယူဆောင်သွားကြ၏။ ယင်းသို့ ဆောင်ယူသွားခြင်းခံရသော အာသာသည် ထိုကျွန်း၌ပင် အနိစ္စရောက်သည်ဟု အချို့က ယုံကြည်ကြ သည်။ အချို့ကမူ အာသာဘုရင်သည် ဒဏ်ရာများမှ ပျောက် ကင်းချမ်းသာ၍ ယခုထက်တိုင် အသက်ရှင်လျက် ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ သင့်မြတ်သောအချိန်အခါ ကျရောက်ပါက အင်္ဂလန်ပြည်အလုံးကို သာယာဝပြောစွာ တိုးတက်စေ၍ တရားမျှတစွာ အုပ်စိုးရန် အာသာဘုရင်သည် ပြန်လာလိမ့်မည် ဟု မြန်မာများက စကြာမင်းကို မျှော်သကဲ့သို့ ထိုခေတ်က ဗြိတိန်နိုင်ငံသူ နိုင်ငံသားတို့လည်း အာသာဘုရင်ကို မျှော်ဆဲ မျှော်ကာ ရှိခဲ့ကြလေသည်။ ကိုးကား ရိုးရာပုံပြင်များ