İzmir Demokrasi Üniversitesi
Resmî Gazete Tarihi: 06.11.2017, Sayısı: 30232

İZMİR DEMOKRASİ ÜNİVERSİTESİ ÖN LİSANS VE LİSANS
EĞİTİM-ÖĞRETİM VE SINAV YÖNETMELİĞİ
  BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç ve kapsam
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı ve kapsamı; yabancı dil hazırlık sınıfları hariç İzmir Demokrasi Üniversitesine bağlı fakülte, yüksekokul ve meslek yüksekokullarında yürütülen ön lisans ve lisans düzeyindeki eğitim-öğretim, sınavlar ve mezuniyetlere ilişkin usul ve esasları düzenlemektir.
Dayanak
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 14 üncü ve 44 üncü maddelerine dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Avrupa Kredi Transfer Sistemi (AKTS): Bir akademik yılın 60 AKTS kredisine, her yarıyılın da 30 AKTS kredisine veya bir akademik yılda üç yarıyıl eğitim görülmesi halinde bir yarıyılın 20 AKTS kredisine eşit olduğu ilkesiyle, öğrenci çalışma yükünü esas alan, öğretim birimi kurulunca belirlenen ve Senatoca kabul edilen ölçü birimini,
b) Bağıl değerlendirme: Bir dersteki öğrencinin başarısının, o dersi seçen öğrenci grubundaki başarı düzeyleri ile bağıntılı bir şekilde Senato tarafından belirlenen istatistiksel bir yöntemle belirlenmesini,
c) Danışman: Fakülte, yüksekokul ve meslek yüksekokullarında bölüm başkanlıkları, yüksekokullarda müdürlükler tarafından görevlendirilen ve öğrenciyi eğitim-öğretim süresince izleyip yardımcı olan öğretim elemanını,
ç) Ders kredisi: Bir yarıyıl içinde haftada bir saatlik teorik ders veya iki saatlik uygulama, laboratuvar, klinik, atölye ve benzeri çalışmayı ifade eden ölçü birimini,
d) Eşdeğer ders: Başka bir yükseköğretim kurumunda başarılmış ve ilgili yönetim kurulu tarafından söz konusu programın müfredatında bulunan bir derse karşılık sayılmış olan dersi,
e) Fakülte: İzmir Demokrasi Üniversitesine bağlı fakülteleri,
f) Genel Ağırlıklı Not Ortalaması (GANO): Bir öğrencinin ilk yarıyıldan itibaren aldığı tüm derslerin başarı notu ağırlık katsayılarının bu derslere ait kredi saatleri ile ayrı ayrı çarpılmasıyla elde edilen çarpımların toplamının tüm derslerin kredi saatleri toplamına bölünmesiyle hesaplanan notu,
g) İlgili kurul: Fakültelerde fakülte kurulunu, yüksekokullarda ve meslek yüksekokullarında yüksekokul kurulunu,
ğ) İlgili yönetim kurulu: Fakültelerde fakülte yönetim kurulunu, yüksekokullarda ve meslek yüksekokullarında yüksekokul yönetim kurulunu,
h) Meslek yüksekokulu: İzmir Demokrasi Üniversitesine bağlı ön lisans düzeyinde eğitim-öğretim yapılan meslek yüksekokullarını,
ı) Mutlak değerlendirme: Başarı notunun 100 tam puan üzerinden sayısal olarak değerlendirildiği sistemi,
i) Öğrenci: Fakülte, yüksekokul, meslek yüksekokuluna kayıtlı öğrenciyi,
j) Öğrenci çalışma yükü: Bir dersin öngörülen öğrenim kazanımlarının elde edilebilmesi için sınıf ortamında ders dinleme, sunum, seminer, sınav, ödev, sınıf ortamı dışında bilgi toplama, proje, mezuniyet tezi, araştırma, staj veya uygulama yapma yahut kendi başına çalışarak öğrenme faaliyetleri için geçen süreyi,
k) Öğrenci İşleri Daire Başkanlığı: İzmir Demokrasi Üniversitesi Öğrenci İşleri Daire Başkanlığını,
l) Ön şartlı ders: Bölüm/programda yer alan bir dersin alınabilmesi için önceden başarılması gereken dersleri,
m) ÖSYM: Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezini,
n) Özel öğrenci: Farklı bir yükseköğretim ortamı, kültürü, kazanımı edinmek isteyen veya özel durumu, sağlık ve benzeri nedenlerle kayıtları Üniversitede kalmak şartıyla farklı bir yükseköğretim kurumunda eğitime devam etmesine ilgili yönetim kurulu kararı ile izin verilen öğrenciyi,
o) Rektör: İzmir Demokrasi Üniversitesi Rektörünü,
ö) Senato: İzmir Demokrasi Üniversitesi Senatosunu,
p) Ulusal Yeterlilikler Çerçevesi: Ulusal eğitim sisteminde var olan tüm eğitim öğretim düzeyleri için öngörülen yeterlilikler ve bunların birbirleri ile olan ilişkilerini gösteren sistemi,
r) Uzaktan eğitim: Bilgi teknolojileri kullanılarak, öğrencinin derslere devamını gerektirmeyen öğretim şeklini,
s) Üniversite: İzmir Demokrasi Üniversitesini,
ş) Üniversite Yönetim Kurulu: İzmir Demokrasi Üniversitesi Yönetim Kurulunu,
t) YÖK: Yükseköğretim Kurulunu,
u) Yüksekokul: İzmir Demokrasi Üniversitesine bağlı lisans düzeyinde eğitim-öğretim yapılan yüksekokulları,
ü) Yükseköğretim Yeterlilikler Çerçevesi: Ulusal yeterlilikler kapsamında YÖK tarafından belirlenen ve tanımlanan, yükseköğretim içinde yer alan ön lisans, lisans, yüksek lisans ve doktora düzeyindeki eğitim ve öğretim programları için öngörülen yeterlilikler ile bunların birbirleri ile olan ilişkilerini gösteren yeterlilikler sistemini,
v) Zorunlu ders: Bölüm/programda yer alan öğrencinin kayıt yaptırmak ve başarmak zorunda olduğu dersleri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Kayıt ve Eğitim-Öğretim Esasları
Üniversiteye kayıt
MADDE 4 – (Değişik:RG-16/6/2019-30803)
(1) Üniversiteye ÖSYM tarafından yerleştirilen öğrencilerin kesin kayıt işlemleri Öğrenci İşleri Daire Başkanlığınca yürütülür. Kayıt tarihleri, kayıt şekilleri ve öğrencilerden istenen belgeler; Üniversite tarafından belirlenir ve internet sayfasından ilan edilir. Süresi içinde kaydını yaptırmayan ve/veya istenen belgeleri süresi içinde sağlayamayan öğrenciler kayıt haklarını kaybeder. Gerçeğe aykırı belge verenlerin ya da yazılı beyanda bulunanların kayıtları yapılmış olsa dahi iptal edilir.
Eğitim-öğretim dönemleri
MADDE 5 – (1) Eğitim-öğretim yarıyıl esasına göre düzenlenir. Ancak ilgili kurulun önerisi üzerine Senato bir dersin yıllık okutulmasına karar verebilir.
(2) Bir eğitim-öğretim yılı, Senatonun kararıyla her biri, yarıyıl sınavları hariç en az on dört hafta ve yetmiş iş günü olmak üzere güz ve bahar yarıyıllarından oluşur. Ancak Senatonun kararı ile fakülte, yüksekokul ve meslek yüksekokullarında bir eğitim-öğretim yılı üç yarıyıldan oluşabilir.
(3) Üniversitenin akademik takviminde bir yarıyıl, öğretimin başladığı günden bir sonraki yarıyılın başladığı güne kadar geçen süredir. Bu süre, final sınavları ile bütünleme sınavlarının başlangıç ve bitiş tarihleri dikkate alınarak Senato tarafından belirlenir.
(4) Eğitim-öğretimin başlangıç tarihleri, kayıt yenileme tarihleri ve yarıyıl/yılsonu sınav tarihlerini içeren akademik takvim, YÖK tarafından tespit edilen ilkeler çerçevesinde Senatoca belirlenir. Resmi tatil günleri eğitim-öğretim günlerinden sayılmaz.
(5) (Değişik:RG-16/6/2019-30803) Fakülte ve yüksekokullar, gerektiğinde güz ve bahar yarıyıllarına ek olarak staj ve yaz okulu açabilir. Öğretim programlarının özelliklerine göre zorunlu görülecek meslek stajları, ilgili birim kurulu tarafından kabul edilen ve Senato tarafından onaylanan staj yönergeleri ile belirlenir. Diğer hususlar ilgili kurulların önerisi üzerine Senato tarafından karara bağlanır.
Eğitim-öğretim dili
MADDE 6 – (1) Bilim alanı bir yabancı dil olan eğitim-öğretim programları dışında eğitim-öğretim dili Türkçedir. Ancak ilgili kurulun önerisi, Senatonun kararı ve YÖK’ün onayıyla bazı programlarda tamamen veya derslerin en az %30’u olmak üzere kısmen yabancı dilde eğitim-öğretim yapılabilir.
Yabancı dil hazırlık programı
MADDE 7 – (1) Yabancı dilde yeterlilik/seviye tespit sınavı usulleri ve hazırlık sınıfının açılması, ilgili mevzuat hükümlerine göre düzenlenir.
Türkçe hazırlık programı
MADDE 8 – (1) Türkçe yeterlilik/seviye tespit sınavını başaran veya Senato tarafından kabul edilen kuruluşlar tarafından verilmiş yeterlilik sınav sonuçlarını ibraz edebilen yabancı uyruklu öğrenciler kayıtlı oldukları eğitim-öğretim programına başlar. Türkçe yeterlilik/seviye tespit sınavına girip başarısız olan veya bu sınava girmeyen yabancı uyruklu öğrenciler Türkçe hazırlık sınıfına devam eder. Yabancı öğrencilerin yerleştirmesi, kayıt ve yeterlilik sınavları gibi konularda uygulanacak usul ve esaslar Senato tarafından düzenlenir.
Eğitim-öğretim türleri
MADDE 9 – (1) Üniversiteye bağlı fakülte, yüksekokul ve meslek yüksekokullarında örgün öğretim yapılır. Ancak ilgili kurulun gerekçeli önerisi, Senatonun kararı ve YÖK’ün onayıyla uzaktan, yaygın, açık, dışarıdan, ikinci öğretim, yaz öğretimi ve diğer öğretim türleri de yapılabilir.
Azami öğrenim süresi, sınav hakkı ve öğrenci statüsü
MADDE 10 – (1) Öğrencilerin, bir yıl süreli yabancı dil hazırlık sınıfı hariç kayıt oldukları programa ilişkin derslerin verildiği dönemden başlamak üzere azami öğrenim süreleri aşağıda belirtilmiştir:
a) Her dönem için kayıt yaptırıp yaptırmadığına bakılmaksızın öğrenim süresi iki yıl olan ön lisans programlarını azami dört yıl, öğrenim süresi dört yıl olan lisans programlarını azami yedi yıl, öğrenim süresi beş yıl olan lisans programlarını azami sekiz yıl, öğrenim süresi altı yıl olan lisans programlarını azami dokuz yıl içinde tamamlamak zorundadır.
b) Hazırlık eğitimi süresi azami iki yıldır.
(2) Azami süreleri dolduran son sınıf öğrencilerine uygulanacak esaslar aşağıda belirtilmiştir:
a) Başarısız oldukları bütün dersler için iki ek sınav hakkı verilir. Bu iki ek sınav hakkı, bu derslerin yarıyıl sonu sınav dönemlerinin ardından yeni eğitim-öğretim dönemi başlamadan kullandırılır. Bu sınavlar sonunda, başarısız ders sayısını, hiç almadığı ve devam koşulunu yerine getirmediği dersler de dahil olmak üzere beş derse indiremeyen öğrencinin Üniversite ile ilişiği kesilir.
b) Bu sınavlardan sonra başarısız ders sayısını beş derse indirenlere, bu beş ders için üç yarıyıl, ek sınavları almadan beş derse kadar başarısız olan öğrencilere dört yarıyıl, bir dersten başarısız olanlara ise öğrencilik hakkından yararlanmaksızın sınırsız, başarısız oldukları dersin sınavlarına girme hakkı tanınır. Bunlardan uygulamalı, uygulaması olan ve daha önce alınmamış dersler dışındaki derslere devam şartı aranmaz.
(3) Kayıtlı olduğu diploma programından mezun olmak için gerekli bütün derslerden geçer not aldıkları halde mezuniyet için gerekli GANO şartını sağlayamamaları nedeniyle ilişkileri kesilme durumuna gelen son dönem öğrencilerine, not ortalamalarını yükseltmek üzere diledikleri derslerden ilgili yönetim kurulu tarafından belirlenen tarihlerde açılan sınavlara sınırsız girme hakkı tanınır. Bunlardan uygulamalı, uygulaması olan ve daha önce alınmamış dersler dışındaki derslere devam şartı aranmaz.
(4) İkinci fıkraya göre açılacak sınavlara ilişkin esaslar aşağıda belirtilmiştir:
a) Açılacak sınavlara üst üste veya aralıklı olarak toplam üç eğitim-öğretim yılı hiç girmeyen öğrenciler, sınırsız sınav hakkından vazgeçmiş sayılır ve bu haktan yararlanamazlar.
b) Sınırsız hak kullanma durumunda olan öğrenciler sınava girdikleri ders başına öğrenci katkı payını/öğrenim ücretini ödemeye devam ederler. Ancak bu öğrenciler, sınav hakkı dışındaki diğer öğrencilik haklarından yararlanamazlar. Azami süreler içinde katkı payı veya öğrenim ücretinin ödenmemesi ve kayıt yenilenmemesi nedeniyle öğrencilerin Üniversite ile ilişikleri kesilmez.
(5) Derslere devam yükümlülüklerini yerine getiren öğrencilere verilecek sınav hakkına ilişkin esaslar aşağıda belirtilmiştir:
a) Yıl içi ve yıl sonu sınav yükümlülüklerini yerine getiremedikleri için ilişiği kesilen hazırlık sınıfı ve birinci sınıfta en fazla bir dersten, ara sınavlarda ise en fazla üç dersten başarısız olan öğrencilere üç yıl içinde kullanacakları üç sınav hakkı verilir.
b) Not ortalamasını tutturamadıkları için hazırlık sınıfı dahil ara sınıflarda da sene kaybeden öğrencilere diledikleri üç dersten bir sınav hakkı verilir.
c) Sınav hakkı verilenler, yıl içi veya yıl sonu sınavı olduğuna bakılmaksızın başvurmaları halinde her eğitim-öğretim yılı başında açılacak sınavlara alınırlar. Sınavların sonunda sorumlu oldukları tüm dersleri başaranların kayıtları yeniden yapılır ve öğrenimlerine kaldıkları yerden devam ederler. Bu durumda olan öğrencilerin sınavlara girdikleri süre, öğrenim süresinden sayılmaz. Bu sınavlara katılan öğrenciler öğrencilik haklarından hiçbir şekilde yararlanamazlar.
(6) Öğrenci hangi derslerin sınavına gireceğini belirten bir dilekçeyi, sınırsız sınav hakkını kullanacağı yarıyılın sınav döneminden iki hafta önce ilgili fakülteye/ yüksekokula/meslek yüksekokuluna verir.
(7) Bu maddeye ilişkin diğer esaslar Senato tarafından belirlenir.
Eğitim-öğretim planları
MADDE 11 – (1) (Değişik:RG-16/6/2019-30803) Eğitim-öğretim planlarında değişiklik yapılması halinde ilgili yılın Mayıs ayı içinde, 2547 sayılı Kanunun 44 üncü maddesine göre ilgili bölüm, anabilim/anasanat dalı kurulunun önerisi üzerine ilgili kurulun görüşü alındıktan sonra söz konusu Senato tarafından onaylanır.
(2) Eğitim-öğretim planı, teorik dersler ve seçmeli dersler ile seminer, atölye, laboratuvar, klinik çalışma, saha uygulaması, okul uygulamaları gibi uygulamalardan ve varsa stajlardan oluşur. Teorik derslerin bir yarıyıl süre ile haftada bir ders saati, bir kredidir. Uygulama, seminer, laboratuvar, atölye, proje, bitirme, klinik çalışması ile saha uygulaması çalışmasının haftada bir saati, yarım kredi olarak kabul edilir. Eğitim-öğretim planlarında, derslerin kredileri, AKTS’deki karşılık değerleriyle birlikte belirtilir.
(3) (Mülga:RG-16/6/2019-30803)
(4) Bölümler tarafından Ulusal Yeterlilikler Çerçevesinde belirlenen hedeflere yönelik, YÖK tarafından belirlenen yeterlilikler kapsamında her diploma programı için düzeyini ve alan yeterliliklerini kapsayacak şekilde program kazanımları belirlenir.
(5) Dersler ve bunların haftalık teorik ve uygulama saatleri, kredi değerleri, AKTS’leri ve varsa ön koşulları ile derslerin yarıyıllara veya yıllara göre dağılımı, ilgili kurul kararı ve Senatonun onayı ile belirlenir.
Öğrenci danışmanlığı
MADDE 12 – (1) Her öğrenci için bir danışman görevlendirilir. Danışman, eğitim-öğretim çalışmaları ve Üniversite yaşamı ile ilgili sorunların çözümünde öğrenciye yardımcı olur. Danışman her yarıyıl başında akademik takvime bağlı olarak danışmanlığını yaptığı öğrencilerin yeni kayıt ve kayıt yenileme ile ders seçme, ders alma, ders ekleme ve ders çıkarma gibi işlemlerinde yardımcı olur, ders alma ile seçme işlemlerinin ilgili mevzuata ve ders planlarına uygunluğunu değerlendirir ve onay verir. Danışmanlık, Senatonun belirleyeceği esaslara göre yürütülür.
Kayıt yenileme ve ders alma
MADDE 13 – (1) Öğrencilerin her yarıyılın başında akademik takvimde belirtilen süre içerisinde, öğrenci katkı payını veya öğrenim ücretini yatırdıktan sonra ders seçimini yaparak danışmanın onayı ile kayıtlarını yenilemeleri gerekir. Kayıt yenileme işlemlerinin tümünden öğrenci sorumludur.
(2) Akademik takvimde belirtilen ders kayıt süresi içinde kayıt yenileme işlemini tamamlamayan öğrencinin, kayıt yenileme işlemini en geç akademik takvimde belirtilen ders ekleme-çıkarma süresi içerisinde tamamlaması gerekir. Ancak öğrencinin geçerli mazeretinin bulunması ve mazeretin ilgili yönetim kurulunca kabul edilmesi halinde ders ekleme-çıkarma süresinin bitiminden sonraki bir hafta içerisinde öğrenciye katkı tutarını ödeme ve/veya ders kaydını yapma hakkı tanınır. Bu süre içinde de kaydını yenilemeyen öğrenci o yarıyıl kaydını yenilememiş sayılır ve öğrencilik haklarından yararlanamaz. Bu şekilde kaybedilen süre eğitim-öğretim süresinden sayılır.
(3) Birinci yılda öğrenimine başlayan ön lisans ve lisans öğrencisi, kayıtlı olduğu yarıyıla ait bütün dersleri almakla yükümlüdür. Daha önce başka bir yükseköğretim kurumundan alınan derslerin muafiyetleri için 17 nci madde hükümleri uygulanır.
(4) Zorunlu bir dersten FF, YZ veya DZ notu alan bir öğrenci, bu dersi, dersin ilk verildiği yarıyılda tekrar almak zorundadır.
(5) Ders planından çıkarılan zorunlu derslerin yerine tekrarlanacak zorunlu dersler, ilgili kurulun önerisi üzerine Senato tarafından onaylanır.
(6) Seçimlik bir dersten FF, YZ veya DZ notlarından birini alan öğrenci, bu dersi tekrarlar veya danışmanının onayıyla, bu ders yerine başka bir seçimlik dersi alabilir.
(7) (Değişik:RG-16/6/2019-30803) İkinci yarıyıl sonundan itibaren her yarıyıl sonunda GANO’su 1,80’in altında olan ön lisans ve lisans öğrencileri, takip eden yarıyılda yalnız daha önce başarısız oldukları ve/veya DD ve DC notu aldıkları derslerden en fazla 30 AKTS derse kayıt yaptırabilirler. GANO’su her yarıyıl sonunda 1,80 ve üzerinde olan ön lisans ve lisans öğrencileri ise danışmanlarının onayını almak kaydıyla güz ve bahar yarıyıllarında en fazla 45 AKTS derse kayıt yaptırabilirler. Bu sınırlamalar gerekli hallerde Senato kararı ile değiştirilebilir.
(8) (Mülga:RG-16/6/2019-30803)
(9) İkinci yarıyıl sonundan itibaren her yarıyıl sonunda, GANO’su 2,80 ve üstünde olan lisans öğrencileri; öğrenim gördüğü yarıyıllarda almadığı ders veya alıp başarısız olduğu ders olmamak şartıyla danışmanlarının onayı ile bir üst sınıftan kredi sınırları içerisinde kalarak derslere kayıt yaptırabilirler.
(10) Seçmeli derslerden başarısız olan öğrenciler bu dersin yerine aynı yarıyılda açılan diğer seçmeli derslere kayıt yaptırabilir. Öğrenci bu derslerin devam şartını yerine getirmek zorundadır. Bu durumda öğrencinin yeni kayıt yaptırdığı seçmeli dersten aldığı başarı notu geçerlidir.
(11) Bu maddede belirtilen esaslara göre kayıt yaptıracak öğrenciler, öncelikle alttan alacakları başarısız oldukları dersleri ve alt yarıyılda hiç almadığı dersleri seçmek zorundadır.
(12) Öğrenci, süresi içinde usulüne uygun olarak kayıt yaptırmadığı derslere devam edemez ve bu derslerin sınavına giremez, girse de notu geçersiz sayılır.
(13) Öğrenciler, Senato tarafından kabul edilen esaslara uygun olarak Üniversitenin diğer fakülte/yüksekokul/meslek yüksekokullarından veya diğer yükseköğretim kurumlarından ders alabilirler.
(14) Diğer yükseköğretim kurumlarının öğrencileri, Senato tarafından kabul edilen esaslara uygun olarak Üniversiteden ders alabilirler.
(15) Diğer yükseköğretim kurumlarından alınan derslerin notları, 20 nci maddeye göre dönüştürülerek değerlendirilir.
(16) (Ek:RG-16/6/2019-30803) Öğrenci, Senato tarafından belirlenen esaslara göre ekle/sil haftasından sonraki üç hafta içinde danışmanının onayıyla ilk kez aldığı derslerin sadece birinden çekilebilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Dersler ve Değişim Programlarına İlişkin Esaslar
Dersler
MADDE 14 – (1) Eğitim-öğretim planındaki kredili ve kredisiz dersler, zorunlu, seçmeli, ön koşullu ve ortak zorunlu dersler olarak belirtilir.
(2) Ortak zorunlu dersler, 2547 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendinde yer alan; Atatürk İlkeleri ve İnkılâp Tarihi, Türk Dili ile Yabancı Dil dersleridir. Ayrıca 20/6/2012 tarihli ve 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu hükümlerine göre iş güvenliği uzmanı olabilecek mezunları yetiştiren fakültelerde iş sağlığı ve güvenliği zorunlu derslerdendir.
Değişim programları
MADDE 15 – (1) Ulusal ve uluslararası öğrenci değişim programları ile Avrupa Birliği eğitim ve gençlik programları, aynı düzeyde başka bir yükseköğretim kurumundan ders alma ve yükseköğretim kurumlarında eşzamanlı öğrenim görme işlemleri, 24/4/2010 tarihli ve 27561 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine ve Senatonun belirleyeceği ilave koşullara göre yapılır.
Derslere devam
MADDE 16 – (1) Derslere ve uygulamalara devam zorunludur. Teorik ders saatlerinin %30’undan, uygulama ders saatlerinin de %20’sinden fazlasına katılmayan öğrenci devamsız sayılır ve o dersin yarıyıl sonu sınavına giremez. Türkiye’yi ve Üniversiteyi temsil amacıyla yurt içi ve yurt dışında bilimsel, kültürel, sportif ve sanatsal faaliyet ile yarışmalara katılan öğrencilere kayıtlı olduğu birim yönetim kurulu tarafından faaliyet süresince izin verilebilir. Bu durumdaki öğrenciler izin süresi içerisinde takip etmesi gereken derslerden devamsız sayılmazlar ve bu durumdaki öğrenciler için o yarıyılda yapılan ara sınavlar için birim yönetim kurulu kararıyla mazeret sınavı açılır.
(2) Tekrarlanan derslerde önceki yarıyılda devam koşulu yerine getirilmişse, devam koşulu aranmaz. Bu dersler için daha önceki yarıyıllarda alınan notlar geçersizdir. Uygulamalı ya da uygulaması olan derslerin tekrarında devam durumu ilgili bölüm başkanlıklarının hazırlamış olduğu ders planlarında belirtilir.
Ders muafiyetleri
MADDE 17 – (1) Muafiyet sınavları, Senato tarafından belirlenen dersler için açılır. Öğrenciler bu sınavlara, dersleri ilk kez alacakları yarıyıl başında girebilir. Öğrenciler bu haktan her ders için bir kez yararlanırlar. Muafiyet sınavlarında başarılı sayılmak için en az CC notu almak gerekir.
(2) Üniversiteye ilk kez kayıt yaptıran öğrenciler, kayıt olduğu tarihten itibaren on beş gün içerisinde daha önce öğrenim gördükleri yükseköğretim kurumlarından aldıkları ve başarılı oldukları derslerden muaf olmak istediklerini belirten dilekçelerini bağlı bulundukları birime verirler. Başvurular Senato tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde ilgili kurulca değerlendirilir. Öğrencinin muaf sayıldığı derslerden aldığı notlar, 20 nci maddede belirtilen notlara dönüştürülerek not döküm belgesinde gösterilir ve akademik ortalamalara dahil edilir.
(3) Özel öğrencilik ve değişim programları kapsamında ders alan öğrenciler için ilgili kurul tarafından öğrencinin kayıtlı olduğu diploma programının müfredatındaki eşdeğerliği kabul edilen derslerden alınan notlar bu Yönetmelikte tanımlanan notlara dönüştürülerek not döküm belgesinde gösterilir ve akademik ortalamalara dahil edilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Sınavlar ve Değerlendirme Esasları
Sınavlar ve değerlendirme
MADDE 18 – (1) Sınavlar, ara sınav, yarıyıl/yıl sonu sınavı, bütünleme sınavı, tek ders sınavı, muafiyet sınavı, uygulama sınavı, sözlü sınav, mazeret sınavı, yeterlilik sınavı ve ek sınavlardır. Bu sınavlar yazılı, sözlü, yazılı-sözlü ve uygulamalı olarak yapılabilir. Sınavların sözlü veya uygulamalı olarak yapılacağı, uygulama, staj, tez, proje ve benzeri çalışmaların nasıl değerlendirileceği sınav tarihinden önce ilgili birim yönetimince belirlenir ve öğrencilere ilan edilir.
(2) Her ders için en az bir ara sınav ve yarıyıl sonu sınavı yapılır. Bir yarıyılı kapsayan dersin final sınavı o yarıyılın, iki yarıyılı kapsayan dersin final sınavı ise ikinci yarıyılın sonunda yapılır.
(3) Bir dersin yarıyıl sonu sınavına girebilmek için 16 ncı maddede belirtilen devam koşullarını yerine getirmek ve uygulamalardan başarılı olmak gerekir.
(4) (Değişik:RG-16/6/2019-30803) Bütünleme sınavları; bir dersin bütünleme sınavı, o dersin yarıyıl sonu/yılsonu sınavının bitiminden sonra akademik takvimde belirtilen tarihler arasında yapılır. Bu sınava, yarıyıl sonu/yılsonu sınavına girme hakkına sahip olup da sınava girmeyen veya girdiği halde sınavda yeterli başarıyı sağlayamayan öğrenciler girebilir. Bu sınavlarda alınan not, final sınavında alınan not gibi değerlendirilir.
(5) Sınavlara ilişkin diğer hususlar Senato tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde dersi veren öğretim elemanı tarafından hazırlanan ve ilgili kurulca onaylanan ders tanıtım formlarında belirtilir ve yarıyıl başında ilan edilir.
(6) Sınav tarihleri, ilgili yönetim kurulunca belirlenerek o yarıyılın sınavlarından on beş gün önce öğrencilere duyurulur. İki yarıyıl süren bir dersin yarıyıl sonu sınavı yıl sonunda yapılır.
(7)  (Değişik:RG-16/6/2019-30803) Sınav sonuçları, ilgili sınav takviminin sona ermesinden itibaren beş işgünü içinde ilan edilir.
(8) Öğrenciler sınavlara, öğrenci kimlikleri ile ilân edilen gün, saat ve yerde girmek zorundadır. Öğrenci kimliği yanında bulunmayan öğrenciler, ilgili birim uygun gördüğü takdirde, yeni tarihli öğrenci belgesi ve nüfus cüzdanı ile sınavlara girebilirler. Belirtilen gün ve yerde sınava girmeyen öğrenciye GR notu verilir. Sınavların düzeni birim yönetimince sağlanır. Sınavlarda kopya çeken, kopya çekme girişiminde bulunan, kopya çekilmesine yardımcı olan öğrenci hakkında, 18/8/2012 tarihli ve 28388 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği hükümleri uygulanır. Soruşturma sonucunda kopya çektiği kesinleşen öğrenciye ilgili sınavdan sıfır (0,00) notu verilir.
(9) Sınav evrakları öğretim elemanı tarafından her yarıyıl sonunda tutanak ile ilgili fakülteye/yüksekokula/meslek yüksekokuluna teslim edilir ve iki yıl boyunca saklanır. İki yılın sonunda sınav evrakları fakülte/yüksekokul/meslek yüksekokulu öğrenci işleri tarafından imha edilir.
Mazeret sınavı ve tek ders sınavı
MADDE 19 – (1) Fakülte, yüksekokul ve meslek yüksekokullarında, sadece ara sınavlara giremeyen öğrencilere, mazeretini gösterir belgeyi aldığı tarihten itibaren on beş iş günü içerisinde bir dilekçe ile birlikte öğrenci işlerine teslim etmesi halinde ilgili yönetim kurulu kararıyla mazeret sınavı yapılır. Mazeret sınav hakları aynı yarıyıl içinde, ilgili birim yönetim kurulunca ilân edilen tarihlerde kullandırılır. Belirlenen tarihte mazeret sınavlarına herhangi bir nedenle giremeyen öğrenci için yeniden mazeret sınavı açılmaz.
(2) Mezuniyetleri için staj hariç tüm derslerden devam ve uygulama şartlarını yerine getirerek FF notu aldığı tek dersten veya tüm derslerden geçer not aldığı halde mezun olmak için gereken 2,00 GANO’yu sağlayamayan öğrencilere, bu sınav sonucunda alacağı notun katkısıyla GANO’sunu en az 2,00 düzeyine çekebilecek durumda olması koşuluyla, seçecekleri bir dersten akademik takvimde belirlenen tarihlerde tek ders sınav hakkı verilir. Tek ders sınavında başarılı olmak için en az DD harf notu almış olmak gerekir. Bu harf notunun belirlenmesinde ara sınav notu dikkate alınmaz. Sadece tek ders sınav hakkını kullanan öğrenci katkı payı/öğrenim ücreti ödemez ve öğrencilik haklarından yararlanamaz.
Başarı değerlendirmesi ve notlar
MADDE 20 – (1) (Değişik:RG-16/6/2019-30803) Yarıyıl içi değerlendirmelerin başarı notuna katkısı en az % 40, en çok % 60 olabilir. Bir dersin başarı notu, dersin başarı ortalaması esas alınarak bağıl değerlendirme veya mutlak değerlendirme yöntemi kullanılarak hesaplanır. Uygulama ve değerlendirme usul ve esasları ilgili birim yönetim kurulu kararı ile belirlenir. Her öğrenciye ilgili öğretim elemanı tarafından başarı derecesini belirten harfle ifade edilen ve aşağıdaki tabloda belirtilen başarı notları verilir:
a)      Başarı Notu                Katsayı
                AA                         4,00
                BA                         3,50
                BB                         3,00
                CB                         2,50
                CC                         2,00
                DC                         1,50
                DD                         1,00
                FF                          0,00
                GR                         0,00
                YT                            
                YZ                            
               MU                           
                DZ                            
                ÇK                            
b) YT (Yeterli) ve YZ (Yetersiz) notları; ilgili kurul kararı ve Senatonun onayıyla not ortalamalarına katılması uygun görülmeyen derslerde başarının gösterilmesi için kullanılır. Böyle bir derste yeterli başarı gösteren öğrenciye YT, gösteremeyen öğrenciye YZ notu verilir.
c) MU (Muaf) notu; ilgili kurul kararı ve Senatonun onayıyla belirlenen derslerden, uygulanan muafiyet sınavı sonucu başarılı görülenler ile muaf tutulan öğrencilere verilir.
ç) DZ (Devamsız) notu; devam koşulunu sağlayamayan öğrencilere verilir. Bu öğrenciler dönem sonu değerlendirilmesine alınmazlar. DZ notu, FF veya YZ notu ile eşdeğerdir.
d) GR (Girmedi) notu; öğrencinin girmediği sınavlara verilir. Sınavlarda GR notu alan öğrenci mazeret sınavlarına girerse, GR notu sayısal nota dönüştürülür. Mazeret sınavlarına girmezse GR notu sıfıra dönüştürülür.
e) ÇK harf notu; öğrencinin ekle/sil haftasından sonraki üç hafta içinde, danışmanın onayıyla çekildiği ders için kullanılır.
(2) Öğrencinin bir dersten başarılı sayılması için bu dersten YT, DD veya üstünde bir not alması gerekir.
(3) Devam koşulunu yerine getirmesine rağmen FF veya YZ notu alan öğrenci ilgili dersten başarısız sayılır.
(4) Bağıl değerlendirme yöntemi uygulama esaslarına göre hesaplanan ham başarı notu 45 ve altında olan öğrenciler, bağıl notlarına bakılmadan FF, ham başarı notu; 60 ve üstünde olup, bağıl notu DC ve altında olan öğrenciler bağıl notlarına bakılmadan CC, 90 ve üstünde olup bağıl notu AA’nın altında olan öğrenciler ise bağıl notlarına bakılmadan AA notu alır. Ortak zorunlu derslerde yarıyıl/yıl sonu sınavının ders ham başarı notuna etkisi %60’tır.
Not ortalamaları ve başarı
MADDE 21 – (1) Fakülte, yüksekokul ve meslek yüksekokullarında her yarıyıl sonunda öğrencilerin başarı durumu, yarıyıl not ortalaması ve GANO’su ile belirlenir. Bu amaçla, kaydolunan ve not ortalamalarına katılan her dersin kredi değeri ile o dersten alınan notun katsayısı çarpılarak bulunan değerlerin toplamının, bu derslerin toplam kredi değerine bölünmesi ile bir not ortalaması bulunur. Bu işlem bir yarıyıl içinde alınan dersler için yapılırsa yarıyıl not ortalaması, o zamana kadar alınmış bütün dersler için yapılırsa GANO’su elde edilir. Üniversiteye devam ederken program değiştiren öğrencilerin GANO’su, devam etmekte oldukları programa kayıtlı oldukları sürede almış oldukları bütün dersler ile önceden almış oldukları derslerden ilgili yönetim kurulu kararıyla yeni programlarına uygun bulunan derslerden aldıkları notlar hesaba katılarak belirlenir. GANO hesaplanırken, tekrar edilen ders bulunması halinde bu dersten alınan en son not, seçimlik bir ders yerine başka bir dersin tekrarlanması durumunda ise en son alınan dersin notu göz önünde tutulur. Not ortalamaları virgülden sonra iki basamaklı olarak gösterilir.
(2) GANO’su en az 2,00 olan öğrenciler başarılı öğrenci olarak nitelendirilirler.
(3) Normal öğrenim süresi içerisinde mezuniyet hakkı elde eden öğrencilerden GANO’su 3,50 veya üzeri olanlar, yüksek onur öğrencisi, GANO’su 3,00 ile 3,49 arasında olanlar onur öğrencisi olarak mezun olur. Bu öğrencilere onur öğrencisi ve yüksek onur öğrencisi belgeleri diplomalarıyla birlikte verilir. Ancak, disiplin cezası alan öğrenciler yüksek onur ve onur öğrencisi olarak mezun olamazlar.
Programın bitirilme koşulu
MADDE 22 – (1) Bir öğrencinin kaydolduğu programı başarıyla bitirebilmesi için GANO’sunun en az 2,00 ve aldığı her dersin notunun da en az DD veya YT olması gerekir.
(2) Mezuniyet şartlarını yerine getiren öğrencilerin durumları her bölümde/programda bölüm başkanının başkanlığında en az üç öğretim elemanından oluşan mezuniyet komisyonlarınca incelenerek on iş günü içinde ilgili yönetim kuruluna sunulur.
Genel ağırlıklı not ortalaması yükseltme
MADDE 23 – (1) Bir öğrenci GANO’sunu yükseltmek amacıyla öğrenim süresi boyunca daha önce CB, CC, DC veya DD alarak başarmış olduğu dersleri kredi sınırları dahilinde tekrar edebilir. Mezuniyet koşullarını yerine getiren öğrenciler not yükseltme ve ek sınav haklarından yararlanamazlar.
Sınavlara itiraz
MADDE 24 – (Değişik:RG-16/6/2019-30803)
(1) Sınav sonuçlarına itiraz; sadece maddi hata gerekçesiyle sınav sonuçlarının ilanını izleyen 5 işgünü içinde, ilgili birime bir dilekçeyle yapılır. İtirazlar, ilgili birim yönetim kurulu tarafından yapılan incelemeden sonra karara bağlanır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Mezuniyet, Diplomalar ve Belgeler, İlişik Kesme, Yan Dal, Çift Anadal Programları,
Mazeretler, İzinler, Yatay ve Dikey Geçişler
Mezuniyet işlemleri
MADDE 25 – (1) Kayıtlı oldukları birimin eğitim-öğretim programını başarıyla tamamlayan ve GANO’su en az 2,00 olan öğrenci mezun olmaya hak kazanır. Mezuniyet işlemleri, öğrenci işleri kayıtlarının, danışman tarafından kontrol edilip onaylanmasıyla tamamlanır.
Diplomalar ve belgeler
MADDE 26 – (1) Mezuniyetlerine karar verilen öğrencilere, başardığı dersleri gösteren mezuniyet transkripti, diploma eki ve kayıtlı oldukları bölüm/programa göre ön lisans veya lisans diploması verilir.
(2) Diplomaların hazır olmadığı durumlarda öğrencilere, geçici mezuniyet belgesi de verilebilir.
(3) Kayıtlı olduğu ön lisans ve lisans programındaki tüm dersleri başarıyla tamamlayan, GANO’su en az 2,00 olan, sorumluysa yabancı dil muafiyet sınavını başarmış bulunan ve duyurulmuş olan diğer şartları yerine getiren öğrenciye, kayıtlı olduğu programın lisans veya ön lisans diploması verilir. Mezuniyet dereceleri diplomaya yazılmaz.
(4) Lisans programına kayıtlı bir öğrenci isterse, kayıtlı olduğu programın ilk dört yarıyılını en az 2,00 GANO’yu sağlayarak ve sorumluysa yabancı dil muafiyet sınavını başararak tamamlaması halinde ilgili alanda ön lisans diploması almak için başvurabilir. Başvurunun ilgili yönetim kurulunca onaylanması üzerine ön lisans diploması verilir.
(5) Diplomasını kaybeden öğrenciye, üzerinde diploma bilgileri ve kaçıncı kez düzenlendiği bilgisi bulunan diplomanın ikinci nüshası düzenlenir.
İlişik kesme
MADDE 27 – (1) Öğrencinin, bu Yönetmelik hükümlerine göre eğitim-öğretim süresini tamamlayıp tamamlamadığına bakılmadan, yükseköğretim kurumundan çıkarma cezası almış olması veya kendi isteği ile kaydını sildirmesi ve bir başka yükseköğretim kurumunun aynı düzeydeki programında öğrenci olarak kaydının bulunduğunun tespit edilmesi durumlarında Üniversite ile ilişiği kesilir.
(2) Üniversite Yönetim Kurulunun kararı ve YÖK’ün onayı ile dört yıl üst üste katkı payı veya öğrenim ücretinin ödenmemesi ile kayıt yenilenmemesi durumunda öğrencinin Üniversite ile ilişiği kesilir.
Yan dal programları
MADDE 28 – (1) Herhangi bir programa kayıtlı olan öğrencilerden isteyenler, kendi lisans programlarına ek olarak ilgi duydukları belirli bir alanda bilgi sahibi olmalarına imkan sağlayan, sertifikaya yönelik bir yan dal programına kaydolabilirler. Yan dal programı ayrı bir lisans programı anlamını taşımaz.
(2) Yan dal programı, ilgili bölümün isteği, ilgili kurulun önerisi ve Senatonun kararıyla açılır. Yan dal programıyla ilgili hususlar Senato tarafından karara bağlanır ve ilgili bölümlerin işbirliği Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre yürütülür.
Çift anadal programı
MADDE 29 – (1) Bir bölümün öğrencilerinden isteyenlere aynı fakülte, yüksekokul ve meslek yüksekokulu içinde veya dışında kendi bölümüne konu bakımından yakın olan başka bir bölümün lisans eğitim-öğretimini izleme izni verilebilir. Çift anadal programlarına ait hususlar Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine uygun olarak ilgili fakültenin/yüksekokulun/meslek yüksekokulunun önerisi üzerine Senato tarafından kararlaştırılır.
Mazeretler
MADDE 30 – (1) (Değişik:RG-16/6/2019-30803) Öğrencinin mazeretli sayılmasına, Senato tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde, ilgili yönetim kurulunca karar verilir. Mazeretin kabulü için haklı ve geçerli nedenleri kanıtlayan belgelerle beraber, mazeretin sona ermesinden itibaren 5 işgünü içinde ilgili dekanlığa veya yüksekokul/meslek yüksekokulu müdürlüğüne bildirimde bulunulması gerekir.
(2) Öğrencinin mazeretli olduğu süre derslerin devamsızlık sınırını aşıyorsa bu dersler, ilgili yönetim kurulu kararıyla programından silinir. Bu süre eğitim-öğretim süresinden sayılmaz.
İzinler
MADDE 31 – (1) Öğrencilere, kanıtlayacakları önemli nedenlerin veya eğitim öğretimlerine katkıda bulunacak Üniversite dışı burs, staj, araştırma ve benzeri imkanların ortaya çıkması halinde yarıyıl başlangıcından önce başvurmaları halinde ilgili yönetim kurulu kararıyla iki yarıyıla kadar izin verilebilir. Öğrencilere bu nedenlerle eğitim-öğretim süresi içinde bir kez izin verilebilir.
(2) İlgili yönetim kurulu kararıyla izin verilen öğrencilerden Üniversiteye kayıt olduğu ilk yarıyıl hariç katkı payı/öğrenim ücreti alınmaz. İzinli sayılan süreler eğitim-öğretim süresinden sayılmaz.
(3) Öğrenciler, izinlerinin bitimini izleyen yarıyılda ders kayıtlarını yaparak öğrenimlerine devam ederler. İzin bitiş tarihinden önce Üniversiteye dönmek isteyen öğrencilerin, bağlı bulundukları fakültelere dilekçeyle başvuru yapmaları gerekir.
Kayıt dondurma
MADDE 32 – (1) Öğrenciler belgelemek koşuluyla; sağlık, doğal afet, tutukluluk, mahkumiyet, askerlik, ailevi ve ekonomik nedenlerle, bağlı bulundukları fakültelere kayıt dondurma için başvuru yapabilir. İlgili yönetim kurulunun uygun görmesi halinde öğrencinin kaydı dondurulabilir. Kayıt dondurulan süreler öğrenim sürelerine katılmaz ve bu süreler arasında öğrenci izinli sayılır.
(2) Öğrenci kayıt dondurma başvurusunu, nedenleri ve belgeleriyle birlikte, akademik takvimde belirtilen kayıt yenileme tarihlerinin bitiminden itibaren en geç onbeş gün içinde ilgili dekanlık veya müdürlüğe yapmak zorundadır. Hastalık, doğal afetler, tutukluluk, mahkumiyet ve askerlik tecilinin kaldırılması gibi önceden öngörülmeyen ve bilinmeyen nedenlerle yarıyıl süresi içinde de kayıt dondurulabilir. Bu durumda, olayın meydana gelişinden itibaren onbeş gün içinde başvurulması gerekir.
(3) Bir defada en çok iki yarıyıl olmak üzere, toplamda en fazla dört yarıyıl kayıt dondurulabilir. Askerlik, tutukluluk ve mahkumiyet hallerinde ise kayıt dondurma süresi, bu hallerin süresi kadardır. Kayıtları iki yarıyıl süre ile dondurulmuş öğrencilerden birinci yarıyıl sonunda öğrenimlerine devam etmek isteyenlerin, bir dilekçe ile ilgili dekanlık veya müdürlüğe başvurmaları gerekir. Başvuru, ilgili yönetim kurulu tarafından karara bağlanır.
(4) Kayıt dondurma başvurusu onaylanan öğrencilerin, ilgili yarıyılda aldıkları dersler dönem kayıtlarından düşürülür.
(5) Kayıt donduran öğrenciler öğrencilik haklarından yararlanamazlar.
Yatay ve dikey geçişler
MADDE 33 – (1) Üniversiteye bağlı fakülte, yüksekokul ve meslek yüksekokullarına yatay ve dikey geçişler; Yükseköğretim Kurumlarında Önlisans ve Lisans Düzeyindeki Programlar Arasında Geçiş, Çift Anadal, Yan Dal ile Kurumlar Arası Kredi Transferi Yapılması Esaslarına İlişkin Yönetmelik hükümleri ve Senato tarafından belirlenen esaslara göre yapılır.
ALTINCI BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Disiplin
MADDE 34 – (1) Öğrencilerin disiplin iş ve işlemleri, Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği hükümlerine göre yürütülür.
Tebligat ve adres bildirme
MADDE 35 – (1) Öğrenciye her türlü tebligat, ilgili fakülte/yüksekokul/meslek yüksekokulu öğrenci işleri birimine bildirmiş olduğu adrese, ilgili mevzuat hükümlerine göre yapılır. Öğrenci, adres değişikliklerini ve iletişim bilgilerini, öğrenci bilgi sisteminde giriş yaparak ya da adres ve iletişim bilgilerini tam ve doğru şekilde içeren bir dilekçe ile güncellemek zorundadır. Aksi halde öğrencinin adrese dayalı nüfus kayıt sisteminde bulunan yerleşim yeri adresine tebligat yapılmakla veya ilgili birimde ilan edilmek suretiyle tebligat tamamlanmış sayılır.
Hüküm bulunmayan haller
MADDE 36 – (1) Bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan hallerde, ilgili diğer mevzuat hükümleri ile YÖK, Senato ve ilgili kurul kararları uygulanır.
Yürürlük
MADDE 37 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE 38 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini İzmir Demokrasi Üniversitesi Rektörü yürütür.
    Yönetmeliğin Yayımlandığı Resmî Gazete’nin
Tarihi
Sayısı
6/11/2017
30232
Yönetmelikte Değişiklik Yapan Yönetmeliklerin Yayımlandığı Resmî Gazetelerin
Tarihi
Sayısı
1.       
16/6/2019
30803
2.