薩哈語

薩哈語（саха тыла），又稱雅庫特語（яку́тский язы́к），同俄語並為俄羅斯聯邦薩哈共和國（即雅庫特）官方語言，屬於突厥語族西伯利亞語支。

## 書寫系統

薩哈語使用西里爾字母：現在薩哈語字母，在蘇聯由1939年建立，從俄語字母中加上五個額外的字母：Ҕҕ、Ҥҥ、Өө、Һһ、Үү。

西里爾字母｜IPA

А а｜/ɑ/

Б б｜/b/

В в｜/v/｜只用於俄語外來詞

Г г｜/g/

Ҕ ҕ｜/ʁ/

Д д｜/d/

Дь дь｜/ɟ͡ʝ/

Е е｜/e, je/｜只用於俄語外來詞

Ё ё｜/ju͡o/｜只用於俄語外來詞

Ж ж｜/ʒ/｜只用於俄語外來詞

З з｜/z/｜只用於俄語外來詞

И и｜/i/

Й й｜/j, j̃/｜根據雅庫特語的正寫法，半元音的鼻音化不用標示

К к｜/k/

Л л｜/l/

М м｜/m/

Н н｜/n/

Ҥ ҥ｜/ŋ/

Нь нь｜/ɲ/

О о｜/ɔ/

Ө ө｜/œ/

П п｜/p/

Р р｜/r/

С с｜/s/

Һ һ｜/h/

Т т｜/t/

У у｜/u/

Ү ү｜/y/

Ф ф｜/f/｜只用於俄語外來詞

Х х｜/q, x/

Ц ц｜/ts/｜只用於俄語外來詞

Ч ч｜/c͡ç/

Ш ш｜/ʃ/｜只用於俄語外來詞

Щ щ｜/ɕː/｜只用於俄語外來詞

Ъ ъ｜?｜只用於俄語外來詞

Ы ы｜/ɨ/

Ь ь｜?｜只用於俄語外來詞

Э э｜/ɛ/

Ю ю｜/ju/｜只用於俄語外來詞

Я я｜/ja/｜只用於俄語外來詞

### 代詞

薩哈語有六個人稱代詞：

單數｜眾數

薩哈語 (拉丁字母轉寫)｜中文｜薩哈語 (拉丁字母轉寫)｜中文

мин (min)｜我｜биһиги (bihigi)｜我們

эн (en)｜你 (非正式)｜эһиги (ehigi)｜你們 (非正式)

кини (kini)｜他/她/它｜кинилэр (kiniler)｜他們

拉丁字母土耳其語｜拉丁字母吉爾吉斯語｜拉丁字母雅庫特語｜西里爾字母吉爾吉斯語｜西里爾字母雅庫特語｜西里爾字母土耳其語

yıl｜Cıl｜Sıl｜жыл｜Сыл｜йыл

yağmur｜camgır｜Samıır｜жамгыр｜самыыр｜яғмур

Yaka｜caka｜Sağa｜жака｜саҕа｜яка

yalamak｜caloo｜Salaa｜жалоо｜салаа｜яламак

Yaş｜caş｜Saas｜жаш｜саас｜яш

yaşdaş｜caştaş｜Saastıı kihi｜жашташ｜саастыы киһи｜яшдаш

Yat｜cat｜Sit-｜жат｜сит｜ят

yedi｜ceti｜Sette｜жети｜сэттэ｜ети

Yel｜cel｜Siel｜жел｜сиэл｜ел

yeni｜cañı｜Saña｜жаңы｜саҥа｜ени

Yeniden｜cañıdan｜Sañattan｜жаңыдан｜саҥаттан｜енидең

yer｜cer｜Sir｜жер｜сир｜ер

Yumak (yıkamak)｜cuu-｜Suuy-｜жуу｜сууй｜юмак(йыкамак)

Yıldız｜cıldız｜Sulus｜жылдыз｜сулус｜йылдыз

Yirmi｜cıyırma｜Süürbe｜жыйырма｜сүүрбэ｜йирми

Yok (hayır)｜cok｜Suox｜жок｜суох｜ёк (хайыр)

Yol｜col｜Suol｜жол｜суол｜ёл

Yumurta｜cumurtka｜Sımmııt｜жумуртка｜сымыыт｜юмурта

Yumuşak｜cumşak｜Sımnağas｜жумшак｜сымнаҕас｜юмушак

Yüz｜cüz｜Süüs｜жүз｜сүүс｜йүз

### 常用句子

#### 問候和閒談

- 你好 - Дорообо doroobo
- 早安 - Үтүө сарсыарданан (ytyø sarsɯardanan)
- 午安 - Үтүө күнүнэн (ytyø kynynen)
- 晚安 - Үтүө киэһэнэн (ytyø kiehenen)
- 謝謝 - Махтал (maxtal)
- 謝謝 - Баһыыба (bahɯɯba)
- 不客氣/請 Баһаалыста (bahaalɯsta)
- 歡迎光臨 - Нөрүөн нөргүй! (nøryøn nørguj)
- 你叫什麽名字？- Аатыҥ ким диэний? (aatɯŋ kim dienij?)
- 我的名字是。- Мин аатым... (Min aatɯm ...)
- 再見 - Көрсүөххэ дылы (kørsyøxxe dɯlɯ)
- 你是哪裡人？- Эн хантан сылдьаҕын?
- 很高興認識你 - Билсиһиинэн
- 祝你好運 - Ситиһиини баҕарабын
- 一路平安 - Дьоллоохтук айаннааҥ
- 對不起 - Бырастыы гын
- 這個多少錢？- Бу хастааҕый?
- 在哪兒上廁所？- Туалет ханан баарый?
- 祝你今天愉快 - Үчүгэй күнү баҕарабын
- 早日康復 - Түргэнник үтүөр
- 你想跳舞嗎？- Үҥкүүлүөххүн баҕараҕын дуо?
- 我愛你 - Мин эйиигин таптыыбын

#### 語言困難

- 我不明白 - Өйдөөбөтүм
- 我不知道 - Билбэтим
- 請再說一遍 - Баһаалыста, өссө биирдэ хатылааҥ
- 請說慢一點 - Баһаалыста, бытааннык саҥарыҥ
- 請寫下來 - Баһаалыста, итини суруйуҥ
- 你怎麼說...？- ...диэни хайдах этиэххэ сөбүй?
- 你會說漢語/英語/俄語嗎？- Эн кытайдыы/английскайдыы/нууччалы саҥараҕын дуо?
- 這裡有沒有人會說漢語/英語/俄語？- Манна кытайдыы/английскайдыы/нууччалыы саҥарар киһи баар дуо?

#### 特殊場合

- 新年快樂 - Саҥа дьылынан!
- 生日快樂 - Төрөөбүт күндү күҥҥүнэн!

### 數字

零｜一｜二｜三｜四｜五｜六｜七｜八｜九｜十

нуул (nuul)｜биир (biir)｜икки (ikki)｜үс (yc)｜түөрт (tyørt)｜биэс (bies)｜алта (alta)｜сэттэ (sette)｜аҕыс (aɣɯs)｜тоҕус (toɣus)｜уон (uon)

十一｜二十｜三十｜四十｜五十｜六十｜七十｜八十｜九十｜百｜千｜萬｜百萬

уон биир (uon biir)｜сүүрбэ (syyrbe)｜отут (otut)｜түөрт уон (tyørt uon)｜биэс уон (bies uon)｜алта уон (alta uon)｜сэттэ уон (sette uon)｜аҕыс уон (aɣɯs uon)｜тоҕус уон (toɣus uon)｜сүүс (syys)｜тыһыынча (tɯhɯɯnʧa)｜уон тыһыынча (uon tɯhɯɯnʧa)｜мөлүйүөн (mølyjyøn)

## 參考文獻

- автор = Антонов Н. К.
- Большой толковый словарь якутского языка / АН РС (Я). Ин-т гуманит. исслед. ; под общ. ред. П. А. Слепцова. — Новосибирск: Наука,
- Том I. (Буква А) — 2004 г. — 680 с.
- Том II. (Буква Б) — 2005 г. — 912 с.
- Том III. (Буквы Г, Д, ДЬ,И) — 2006 г. — 844 с.
- Том IV. (Буква К — күөлэhиннээ) — 2007 г. — 672 с.
- Том V. (Буква К — күөлэhис гын — кээчэрэ) — 2008 г. — 616 с.
- Том VI. (Буквы Л, М, Н) — 2009 г. — 519 с.
- Том VII. (Буквы Нь, О, Ө, П) — 2010 г. — 519 с.
- Иванов Н. М. Монголизмы в топонимии Якутии / Ин-т гуманит. иссл. АН РС (Я). — Якутск, 2001. — 204 с.

## 外部連結

### 相關語言

- Yakut Vocabulary List (from the World Loanword Database)
- Yakut thematic vocabulary lists
- Comparison of Yakut and Mongolian vocabulary
- Yakut texts with Russian translations – heroic poetry, fairy tales, legends, proverbs, etc.
- Sakhalyy suruk – Yakut Unicode fonts and Keyboard Layouts for PC
- Sakhatyla.ru – On-line Yakut–Russian, Russian–Yakut dictionary
- Yakut–English Dictionary
- Sakha Open World – mp3's of Sakha Radio

### 雅庫特語

- Sakha Open World – Орто Дойду – A platform to promote the Yakut Language on the web; News, Lyrics, Music, Fonts, Forum, VideoNews (in Yakut, Unicode)
- Baayaga village website – news and stories about and by the people of Baayaga (in Yakut)
- Kyym.ru – site of Yakut newspaper

## 基本資料

- 早期形式：薩哈語（雅庫特語）
- 原文名：саха тыла、сахалыы
- 發音：sɑ̽.qɑ̽ tɨ̞.lɑ̽、或 sɑ̽.χɑ̽ tɨ̞.lɑ̽
- 州/直轄市：俄羅斯
- 地區：薩哈共和國
- 講者：~363,000
- 管理機構：Altaic
- 譜系學分類：突厥語系
- 譜系學分類：北突厥語支
- 作為官方語言：薩哈共和國
- iso2：sah
- iso3：sah
- vitality：v