越南语数字

越南语数字是在越南语中使用的数字系统。越南语中有两套数字系统，分别是汉越数字系统（汉字词）和纯越数字系统（固有词）。

## 概观

在汉字文化圈的语言中，日语跟朝鲜语至今依然并用着两套数词（固有数词跟汉源数词），并且大量的数字概念的表达方式都已汉化。而越南语虽然也存在两套数词，但其中的汉越数词系统并没有被经常使用，一到千的数词依然常采用自己固有的表达方式，仅有少量的数字概念的表达方式汉化，如“triệu”（1000000）采用的是汉越数词“兆”。

由于越南语存在两套书写系统（分别是汉喃文〔主要在近代以前使用〕和国语字文〔主要在近现代使用〕），因此数字的写法也有两种方式。在汉喃书写系统中，汉越词数字系统采用汉字表记，纯越词数字系统采用喃字表记；在国语字书写系统中，该两套数字系统皆使用国语字表记。

## 基本数字

越南语基本数字的特点包括如下几个方面：

- 与其他汉字文化圈的国家（中国、日本、韩国、朝鲜）不同，越南语数字采用千位分隔，而其他汉字文化圈国家都是万位分隔。如：“123123123”在越南语中表记为“𠬠𤾓𠄩𨒒𠀧兆𠬠𤾓𠄩𨒒𠀧𠦳𠬠𤾓𠄩𨒒𠀧／một trăm hai mươi ba triệu một trăm hai mươi ba nghìn (ngàn) một trăm hai mươi ba”，即“123兆（百万）123𠦳（千）123”，即千位分隔；而在汉语、日语和朝鲜语中，则使用“1亿2312万3123”的万位分隔的数字命名法。
- 越南语的千分位符号采用句点（.）。
- 越南语虽然有两套数字系统，但汉越数字系统并不经常使用，仅在1000后的数字中开始使用“vạn／万”（10000）、“ức／亿”（100000）、“triệu／兆”（1000000）、“tỷ／秭”（1000000000）等汉越词数字。这些汉越词数字所代表的数值沿用了中国古代“下数”的数字命名法，即从万（104）开始，每十倍变更一次数位名，“亿”代表“105”、“兆”代表“106”等等。参考：中文数字#大数系统
- “vạn／万”（10000）和“ức／亿”（100000）这两个汉越数词，现在较少使用。
- 一个数字的命名混用汉越系统与纯越系统的现象普遍存在。如：10.000.000为“mười triệu／𨒒兆”，其中“triệu／兆”属于汉越系统，“mười／𨒒”属于纯越系统。

数值｜常用｜汉越词系统｜纯越词系统｜备注

汉字或喃字｜国语字｜汉字｜国语字｜喃字｜国语字

0｜空｜không｜空 ‧ 〇（零）｜không ‧ linh｜无｜无｜外来语的“zêrô (zêro、dê-rô)”常在物理学相关场合使用。

1｜𠬠｜một｜一（壹）｜nhất｜𠬠｜một

2｜𠄩｜hai｜二（贰）｜nhì｜𠄩｜hai

3｜𠀧｜ba｜三（叁）｜tam｜𠀧｜ba

4｜𦊚｜bốn｜四（肆）｜tư｜𦊚｜bốn｜在序数词中，汉越系统的“tư／四”常优先使用；当“4”出现在20以后的数字的个位上时，多使用汉越系统的“tư／四”。

5｜𠄼｜năm｜五（伍）｜ngũ｜𠄼｜năm｜河内常将末位的五读成 lăm，防止与表示年份的 năm（𢆥）混淆。

6｜𦒹｜sáu｜六（陆）｜lục｜𦒹｜sáu

7｜𦉱｜bảy｜七（柒）｜thất｜𦉱｜bảy｜“𦉱”在某些越南语方言中也读作“bẩy”。

8｜𠔭｜tám｜八（捌）｜bát｜𠔭｜tám

9｜𠃩｜chín｜九（玖）｜cửu｜𠃩｜chín

10｜𨒒｜mười｜十（拾）｜thập｜𨒒｜mười

100｜𤾓 ‧ 𠬠𤾓｜trăm ‧ một trăm｜百（佰）｜bách｜𤾓 ‧ 𠬠𤾓｜trăm ‧ một trăm｜汉越系统的“bách／百”常在汉越词中充当一个语素，而极少做为数学意义上的数字使用。如：“bách phát bách trúng／百发百中”。

1.000｜𠦳 ‧ 𠬠𠦳｜nghìn (ngàn) ‧ một nghìn (ngàn)｜千（仟）｜thiên｜𠦳 ‧ 𠬠𠦳｜nghìn (ngàn) ‧ một nghìn (ngàn)｜汉越系统的“thiên／千”常在汉越词中充当一个语素，而极少做为数学意义上的数字使用。如：“thiên kim／千金”。“nghìn”是越南北方同时也是标准的读法，“ngàn”是越南南方的读法。

10.000｜𨒒𠦳｜mười nghìn (ngàn)｜万 ‧ 𠬠万｜vạn ‧ một vạn｜𨒒𠦳｜mười nghìn (ngàn)｜“một vạn／𠬠万”中的“một／𠬠”为纯越（固有词）语素。

100.000｜𤾓𠦳 ‧ 𠬠𤾓𠦳｜trăm nghìn (ngàn) ‧ một trăm nghìn (ngàn)｜亿 ‧ 𠬠亿 ‧ 𨒒万｜ức ‧ một ức ‧ mười vạn｜𤾓𠦳 ‧ 𠬠𤾓𠦳｜trăm nghìn (ngàn) ‧ một trăm nghìn (ngàn)｜“mười vạn／𨒒万”“một ức／𠬠亿”中的“mười／𨒒”“một／𠬠”为纯越（固有词）语素。

1.000.000｜兆 ‧ 𠬠兆｜triệu ‧ một triệu｜兆 ‧ 𠬠兆 ‧ 𠬠𤾓万｜triệu ‧ một triệu ‧ một trăm vạn｜无｜无｜“một triệu／𠬠兆”“một trăm vạn／𠬠𤾓万”中的“một／𠬠”“trăm／𤾓”为纯越（固有词）语素。

10.000.000｜𨒒兆｜mười triệu｜𨒒兆｜mười triệu｜汉越系统与纯越系统混用｜汉越系统与纯越系统混用｜“mười triệu／𨒒兆”中的“mười／𨒒”为纯越（固有词）语素。

100.000.000｜𤾓兆｜trăm triệu｜𤾓兆｜trăm triệu｜汉越系统与纯越系统混用｜汉越系统与纯越系统混用｜“trăm triệu／𤾓兆”中的“trăm／𤾓”为纯越（固有词）语素。

1.000.000.000｜秭｜tỷ｜秭｜tỷ｜无｜无

## 其他数字

数值｜汉喃表记｜国语字表记｜备注

11｜𨒒𠬠｜mười một

12｜𨒒𠄩 ‧ 𠬠佐｜mười hai ‧ một tá｜“một tá／𠬠佐”常在与数学相关的场合使用，其中“tá”为外来语（dozen，打）

14｜𨒒𦊚 ‧ 𨒒四｜mười bốn ‧ mười tư｜“mười tư／𨒒四”常在与文学相关的场合使用，其中“tư／四”为汉越词。

15｜𨒒𠄻｜mười lăm｜此处的“5”发音做“lăm”。

19｜𨒒𠃩｜mười chín

20｜𠄩𨒒 ‧ 𠄩𨔿｜hai mươi ‧ hai chục

21｜𠄩𨒒𠬠｜hai mươi mốt｜从21到91的数字中的“1”发音做“mốt”。

24｜𠄩𨒒四｜hai mươi tư｜当“4”出现在20以后的数字的个位上时，多使用汉越系统的“tư／四”。

25｜𠄩𨒒𠄻｜hai mươi lăm｜此处的“5”发音做“lăm”。

50｜𠄼𨒒 ‧ 𠄼𨔿｜năm mươi ‧ năm chục｜当“𨒒”（10）出现在20以后的数字中时，其读音变为“mươi”。

101｜𠬠𤾓零𠬠 ‧ 𠬠𤾓𥘶𠬠｜một trăm linh một ‧ một trăm lẻ một｜“một trăm linh một／𠬠𤾓零𠬠”是标准用法，同时也是越南北方的常用形式，其中的“linh／零”为汉越语素；“một trăm lẻ một／𠬠𤾓𥘶𠬠”是越南南方的常用形式。

1001｜𠬠𠦳空𤾓零𠬠 ‧ 𠬠𠦳空𤾓𥘶𠬠｜một nghìn (ngàn) không trăm linh một ‧ một nghìn (ngàn) không trăm lẻ một｜当百位上的数字为“0”时，则需使用“không trăm／空𤾓”来表记。

10055｜𨒒𠦳空𤾓𠄼𨒒𠄻｜mười nghìn (ngàn) không trăm năm mươi lăm

- 当“1”出现在20以后的数字的个位上时，其发音做“mốt”。
- 当“4”出现在20以后的数字的个位上时，则多使用汉越系统的“tư／四”。
- 当“5”出现在10以后的数字的个位上时，由于“五”和“年”同音，其发音做“lăm”。
- 当“𨒒”（10）出现在20以后的数字中时，其读音变为“mươi”。

## 序数词

越南语的序数词一般在数字前加前缀“thứ”，这是个汉越词，其对应的汉字是“次”。序数词中，“1”“4”一般采用汉越系统的“nhất／一”“tư／四”，“2”有时采用汉越系统的“nhì／二”，其他数字仍多沿用纯越系统数字。

意义｜国语字表记｜汉喃表记

第1｜thứ nhất｜次一

第2｜thứ hai ‧ thứ nhì｜次𠄩 ‧ 次二

第3｜thứ ba｜次𠀧

第4｜thứ tư｜次四

第5｜thứ năm｜次𠄼

第…｜thứ …｜次…