唐蕃會盟碑

<image>

唐蕃會盟碑（意為「大昭寺前之碑」），又名長慶會盟碑、甥舅和盟碑等，古代藏文文獻稱之為邏娑碑（意為「拉薩碑」），是於823年樹立在拉薩市大昭寺門前的一塊石碑，在當今中國的西藏自治區。唐朝長慶三年二月十四日，時為吐蕃王朝彝泰九年，紀念唐朝和吐蕃王朝兩國長慶會盟。當時正值唐與吐蕃雙雙衰敗之際，為了各自集中精力應付國內嚴重危機，雙方遂決定停止構兵。該碑被戴密微譽為「目前亞洲最重要的銘文紀念碑」。

## 來歷

<image>

唐朝長慶元年（821年），唐朝唐穆宗李恆登基，吐蕃贊普赤祖德贊先後2次派遣使臣前來祝賀，後又派人到唐朝首都長安請盟，唐穆宗同意會盟。長慶元年九月，唐穆宗命宰相及大臣共17人與吐蕃使團於長安西郊會盟。唐穆宗又派正使劉元鼎、副使劉師老與吐蕃使者論訥羅同赴吐蕃王朝首都拉薩，於長慶二年四月（822年）到達拉薩。長慶二年五月，雙方在拉薩設盟壇會盟。長慶三年在長安、惹剎（即大昭寺）和唐蕃交界處（藏文史書記載為「梅如」地方）樹立三塊同樣的石碑。唐朝派杜載為使臣，率領使團來到拉薩參加了長慶三年二月十四日在大昭寺前舉行的該碑落成典禮。其他兩塊同樣的石碑已經湮滅，今只餘該碑。

## 碑文

該碑四面均有銘文。其中西面為碑陽，刻有盟約文本，為漢文和藏文兩體文字，藏文為左半部分，橫書，漢文為右半部分，自右至左豎排；北面為吐蕃參與此次會盟的官員名單，共17人，上為藏文，下為姓氏與職銜的漢字譯音；南面為唐朝參與此次會盟的官員名單，共18人，上為藏文，下為漢文；東面為碑陰，全部為藏文盟詞。

### 西面（碑陽）

以下依據王堯的《唐蕃會盟碑疏釋》一文錄入西面的漢文碑文及藏文碑文的漢文譯本。"

( 以下〔〕內字皆為王堯補出。）

#### 漢文

標點本如下：

大唐文武孝德皇帝與大蕃聖神贊普舅甥二主商議社稷如一，結立大和盟約，永無淪替，神人俱以證知，世世代代使其稱讚，是以盟文節目題之於碑也：

文武孝德皇帝與聖神贊普獵贊陛下，二聖舅甥，濬哲鴻被，曉今永之屯亨，矜愍之情，恩覆其無內外，商議葉同，務令萬姓安泰，所思如一，成久遠大喜，再續慈親之情，重申鄰好之義，為此大好矣。今蕃漢二國所守見管本界，以東悉為大唐國疆，已西儘是大蕃境土，彼此不為寇敵，不舉兵革，不相侵謀。封境或有猜阻捉生，問事訖，給以衣糧放歸。今社稷葉同如一，為此大和。然舅甥相好之義善誼，每須通傳，彼此驛騎一往一來，悉遵曩昔舊路。蕃漢並於將軍谷交馬，其綏戎柵已東，大唐祇應；清水縣已西，大蕃供應。須合舅甥親近之禮，使其兩界煙塵不揚，罔聞寇盜之名，復無驚恐之患，封人撤備，鄉土俱安，如斯樂業之恩垂於萬代，稱美之聲遍於日月所照矣。蕃於蕃國受安，漢亦漢國受樂，茲乃合其大業耳。依此盟誓，永久不得移易，然三寶及諸賢聖日月星辰請為知證。如此盟約，各自契陳，刑牲為盟，設此大約。倘不依此誓，蕃漢君臣任何一方先為禍也，仍須仇報，及為陰謀者，不在破盟之限。蕃漢君臣並稽告立誓，周細為文，二君之驗證以官印、登壇之臣親署姓名，如斯誓文，藏於玉府焉。

#### 藏文

藏文｜對應的漢文

༅༎ བོད་གྱི་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ｜大蕃（王）

འཕྲུལ་གྱྀ་ལྷ་བཙན་པོ་དང་ ༎｜聖神贊普

རྒྱའྀ་རྒྱལ་པོ་ཆེན་པོ་རྒྱ་རྗེ་ཧྭང་ཏེ །｜大唐文武孝德皇帝

དབོན་ཞང་གཉིས ༎ ཆབ་སྲིད｜舅甥二主

གཅྀག་དུ་མོལ་ནས ༎ མཇལ་དུམ་｜商議社稷如一

ཆེན་པོ་མཛད་དེ་གཅྀགས་བཅས｜結立大和盟約

པ ༎ ནམ་ཞར་ཡང་་མྱྀ་འགྱུར་པར །｜永無渝替

ལྷ་མྱྀ་ཀུན་གྱྀས་ཤེས་ཤིང་དཔང་བྱས་｜神人俱以證知

ཏེ་༎་ ཚེ་ཚེ་རབས་རབས་སུ་གཏམ་བརྗོད་｜世世代代使其稱讚

དུ་ཡོད་པའྀ་ཕྱིར ༎ མཇལ་དུམ་གྱི་གཅྀགས་｜是以盟文節目

ཀྱི་མདོ་རྡོ་རིངས་ལ་བྲིས་པའོ｜題之於碑也

༅། །འཕྲུལ་གྱྀ་ལྷ་བཙོན་པོ་ཁྲི་གཙུག｜聖神贊普獵贊

ལྡེ་བརྩན་གྱྀ་ཞ་སྔ་ནས ༎ རྒྱ་རྗེ་｜陛下 （從前） （大唐）

བའུན་བའུ་ཧྭང་ཏེ་དང་ ༎ དབོན་｜文武孝德皇帝 與 甥

ཞང་གཉིས ༎ སྒམ་དཀྱེལ་ཆེན་པོས་｜舅 二聖 濬哲鴻被

ནི་༎ འཕྲལ་ཡུན་ཡུལ་གྱྀ་ལེགས་｜曉今永

ཉེས་ཅྀ་ཡང་བསྲུང་སྟེ ༎ ཐུགས་རྗེ་ ཆེན་｜之屯亨

པོས་ནྀ ༎ བཀའ་དྲྀན་གྱིས་དགབ་པ་｜矜愍之情 恩覆

ལ་ཕྱྀ་ནང་མྱེད་པར ༎ མང་པོ་ཀུན་བདེ｜其無內外 務令萬姓安

སྐྱིད་པར་བྱ་བ་ལ་ནྀ་དགོངས་པ་གཅྀག｜泰 所思如一

ཡུན་རྀང་པོར་ལེགས་པའྀ་དོན་ཆེན་པོ｜成久遠大善

ལ་ནྀ་བཀའ་གྲོས་མཐུན་ཏེ ༎ གཉེན་｜商議葉同

རྙིང་པའྀ་སྲི་ཞུ་ནྀ་དང་སྔའི་ཁྱྀམ་ཚེས་｜再續慈親之情

དགྱེས་པའི་ཚུལ་སླར་དུ་བརྩེགས་པར་｜重申鄰好之義

མོལ་ནས་ ༎ མཇལ་དུམ་ཆེན་པོ་ནི་｜為此大好矣

མཛད་དེ ༎ བོད་རྒྱ་གཉིས ༎ ད་ལྟར་｜今蕃漢二國

དུ་མངའ་བའྀ་ཡུལ་དང་མཚམས་སྲུང་｜所守見管

ཞིང་ ༎ དེའི་ཤར་ཕྱོགས་ཐམས་ཅད་ནྀ་｜本界 已東

རྒྱ་ཆེན་པོའི་ཡུལ ༎ ནུབ་ཕྱོགས་ཐམས་｜悉為大唐境土 已西

ཅད་ནྀ་ཡང་དག་པར་བོད་ཆེན་པོའི་｜盡是大蕃

ཡུལ་ཏེ ༎ དེ་ལས་ཕན་ཚུན་དགྲར་མྱྀ་｜境土 彼此不為寇敵

འཐབ ༎ དམག་མྱྀ་དྲང ། ཡུལ་མྱྀ་｜不舉兵革 不相侵謀

མརྣམ་ ༎ ཡྀད་མ་ཆེས་པ་ཞྀག་ཡོད｜封境或有猜阻

ན ༎ མྱྀ་བཟུང་ཞིང་གཏམ་དྀས་ཏེ ༎｜捉生 問事訖

བརྫངས་ནས་ཕྱྀར་གཏང་ངོ ༎｜給以衣糧放歸

ད་ཆབ་སྲིད་གཅིག་ཅྀང ༎ མཇལ་｜令社稷葉同如一

དུམ་ཆེན་པོ་འདྀ་ལྟར་མཇལ་པས ༎｜為此大和

དབོན་ཞང་དགྱེས་པའི་བཀའ་ཕྲིནད་｜然舅甥相好之義

སྙན་པས་ཀྱང་འདྲུལ་དགོས་ཏེ ༎｜善誼 每須通傳

ཕན་ཚུན་གྱྀ་ཕོ་ཉ་འདོང་བ་ཡང་ ༎ ལམ་｜彼此驛騎一往一來

རྙིང་པར་བྱུང་ནས ༎ སྔ་ལུགས་བཞིན་｜悉遵曩昔舊路

བོད་རྒྱ་གཉིས་ཀྱྀ་བར ༎ ཙང་ཀུན་｜蕃漢並於將軍谷

ཡོག་ཏུ་རྟ་བརྗེས་ལ ༎ སྩེ་ཞུང་ཆེག་དུ｜交馬 其綏戎柵

རྒྱ་དང་ཕྲད་པ་མན་ཅད་ནྀ་རྒྱས་ ཕུ ་དུད་｜已東 大唐祗應

བྱ ༎ ཅོང་ཤུ་ཧྱན་དུ་བོད་དང་ཕྲད་པ་｜清水縣

ཡན་ཅད་ནྀ་བོད་ཀྱིས་ཕུ་དུད་བྱ་སྟེ ༎｜已西 大蕃供應

དབོན་ཞང་ཉེ་ཞྀང་གཉེན་བའྀ་ཚུལ་བཞིན་｜須合舅甥親近

དུ་ ༎ སྲྀ་ཞུ་དང་བཀུར་སྟྀའི་ལུགས་｜之禮

ཡོད་པར་སྦྱར་ཏེ་ ༎ ཡུལ་གཉིས་ཀྱི་｜使其兩界

བར་ན་དུད་རྡུལ་ནྀ་མྱི་སྣང ༎ གློ་བུར་｜煙塵不揚

དུ་སྡང་བ་དང་དགྲའི་མྱྀང་ནྀ་མྱི་གྲག་སྟེ་｜罔聞寇盜之名

ས་མཚམས་སྲུང་བའྀ་མྱི་ཡན་ཅད་｜（封人）復

ཀྱང་དོགས་ཤིང་འཇིགས་པ་མྱེད་པར་｜無驚恐之患

ས་ས་མལ་མལ་ན་བག་བརྐྱང་སྟེ ༎ བདེ་｜封人撤備

བར་འཁོད་ཅྀང ༎ སྐྱིད་པའྀ་བཀའ་དྲྀན་｜鄉土俱安

ནི་རབས་ཁྲྀའི་བར་དུ་ཐོབ ༎ སྙན་པའྀ་｜如斯 樂業之恩垂於萬代

སྒྲ་སྐད་ནྀ་གཉི་ཟླས་སླེབས་སོ་ཆོག་ཏུ་｜稱美之聲遍於日月所照矣

ཁྱབ་སྟེ ༎ བོད་བོད་ཡུལ་ན་སྐྱིད་｜蕃於蕃國受安

རྒྱ་རྒྱ་ཡུལ་ན་སྐྱིད་པའྀ་སྲིད་ཆེན་པོ་｜漢亦漢國受樂

སྦྱར་ནས་གཙྀགས་བཅས་པ་འདྀ་ ༎｜茲乃合其大業耳

ནམ་ཞར་མྱྀ་འགྱུར་བར ༎ དགོན་མཆོག｜依此盟誓 永久不得移易

གསུམ་དང་ ༎ འཕགས་པའྀ་རྣམས་དང་｜然三寶及諸賢聖

གཉི་ཟླ་དང་གཟ་སྐར་ལ་ཡང་དཔང་དུ་｜日月星辰 請為知證

གསོལ་ཏེ ༎ ཐ་ཚྀག་གྀ་རྣམས་པས་ཀྱང་｜如此盟約 各自契陳

བཤད ༎ སྲོག་ཆགས་བསད་དེ་མནའ་｜刑牲為盟

ཡང་བོར་ནས ༎ གཙིགས་བཅས་སོ ༎｜設此大約

གཙྀགས་འདྀ་བཞིན་དུ་མ་བྱས་སམ ༎｜儻不依此誓

བཤྀག་ན ༎ བོད་རྒྱ་གཉིས་གང་གིས་སྡར་ཉེས｜蕃漢君臣

པ་ལ་སྡྀག་ཅིང ༎ ལན་དུ་དགུ་སྒྱུ་ཅྀ་བྱས་ཀྱང་｜任何一方先為禍也

གཙྀགས་བཤྀག་པ་ལ་མ་གཏོགས་སོ །｜仍須仇報 及為陰謀者 不在破盟之限

འདི་ལྟར་བོད་རྒྱ་གཉྀས་གྱྀ་རྗེ་བློན་གྱིས་ཞལ་｜蕃漢君臣 並稽告

གྱྀས་བཤགས་མནའ་བོར་ཏེ ༎ གཙྀགས་｜立誓 周細

ཀྱྀ་ཡྀ་གེ་ཞྀབ་མོར་བྲིས་ནས ༎ རྒྱལ་པོ་ཆེན་｜為文 二君

པོ་བཉིས་གྱྀ་ནི་ཕྱག་རྒྱས་བཏབ ། བློན་པོ་｜驗證以官印

གཙྀགས་འཛིན་པ་ལ་གཏོགས་པ་རྣམས་｜登壇之臣

ཀྱྀ་ནི་ལག་ཡྀག་ཏུ་བྲྀས་ཏེ ༎ གཙྀགས་ཀྱི་｜親署姓名

ཡྀ ་གེ་ཡང་སོ་སོའི་ཕྱག་སྦལ་དུ་བཞག་གོ ༎｜如斯誓文 藏於玉府屬

### 北面

北面的使用漢、藏雙文記載會盟中吐蕃官員的官位和名字：

༄། ། བོད་ཆེན་པོའི་བློན་པོཆེ་ཕྲ་མཇལ་དུམ་གྱི་གཅིགས་འཇིན་པ་ལ་གཏོགས་པའི་ཟབས་དང་མྱིང་རུས་ལ། །大蕃宰相等和好登壇立盟官寮名位༄། ། བོད་ཆེན་བོའི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བློན་པོ་ཆེན་པོ་བཀའ་ལ་གཏོགས་པའི་ཟབས་དང་མྱིང་རས་། །大蕃宰相同平章事名位༄། ། བཀའ་ཆེན་པོ་ལ་གཏོགས་ཏེ་ཕྱི་ནང་གཉིས་ལ་དབང་ཞིང་ཆབ་སྲིད་འཛིན་པ་བན་དེ་ཆེན་པོ་དཔལ་ཆེན་པོ་ཡོན་ཏན□□□□□□政同平章事沙〔門缽闡布允丹〕༄། ། ? ? བློན་ཆེན་པོ་བློན་ལྟོ ? ?

སྦེག་ལྟ། །□□□□〔天下兵〕馬都元帥同平章事尚綺心兒? ? ? ? དམག་གོ་ཆོག་གི་བློན་ཞང་ཁྲི་སུམ་རྗེ〔宰相〕同平章事〔論土熱□〕༄། ། གུང་བློན་ཆེན་པོ་དཔོན་དམག ? ?

? ? ? ? བཟང ?

天下兵馬副元帥同平章事〔尚臘藏〕༄། ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བློན་པོ་ཆེན་པོ་བློན་རྒྱལ་ཁྲི་མདོ་གཟིགས་□□□□□□□□□□□□□□□༄། ། ཆབ་སྲིད་གྱི་བློན་པོ་ཆེན་པོ་ཆེན་པོ་བློན་མཆིམས་ཞང་རྒྱལ་བཙན་བཞེར་宰相同平章事論結贊叵熱༄། ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བློན་པོ་ཆེན་པོ་ཞང་ཁྲི་བཙན་ཁོད་ནེ་སྟང་ ། །宰相同平章事尚綺立贊窟寧悉當༄། ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བློན་པོ་ཆེན་པོ་ཞང་ཁྲི་བཞེར་ལྟ་མཐོང་ ། །宰相同平章事尚綺立熱貪通༄། ། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བློན་པོ་བློན་རྒྱལ་བཟང་འདུས་ཀོང་ ། །宰相同平章事論頰藏弩悉恭༄། ། བོད་ཆེན་པོའི་བློན་པོ་ཕལ་གྱི་ཐབས་དང་མྱིང་རུས་ ། །大蕃諸寮寀登壇者名位༄། ། ནང་བློན་མཆེམས་ཞང་རྒྱལ་བཞེར་ཁོད་ནེ་བརྩན་ ། །囊論琛尚頰熱窟寧贊༄། ། ཕྱི་བློན་བཀའ་ལ་གཏོགས་པརྟན་བཞེར་སྟག་རོ་བློན་བཙན་བཞེར་ལྟོ་གོང་ ། །紕論伽羅篤波屬盧論贊熱土公༄། ། སྣམ་ཕྱི་པ་མཆིམས་ཞང་བརྟན་བཞེར་སྟག་ཙབ་ ། །悉南紕波琛尚旦熱悉諾幣༄། ། མངན་པོན་ཁབ་སོ་འོ་ཆོག་གི་བླ་འབལ་བློན་ཀླུ་བཟང་མྱེས་རྨ ། །岸奔榼蘇戶屬劫羅末論矩立藏名摩༄། ། བཀའི་ཕྲིན་བློན་བྲན་ཀ་བློན་སྟག་བཞེར་ཏབ་ཀེན་給事中勃闌伽論悉諾熱合乾༄། ། རྩིས་པ་ཆེན་པོ་རྔེགས་བློན་སྟགཟིགས་རྒན་ཁལ་資悉波折逋額論悉諾昔乾窟༄། ། ཕྱི་བློན་འབྲོ་ཞང་ཀླུ་བཟང་ལྟ་བོ་བརྩན་紕論沒盧尚〔劫〕樓勃藏他〔譜〕贊༄། ། ཞལ་ཅེ་པ་ཆེན་པོ་ཞལ་ཅེ་འོ་ཆོན་གི་(བློན) ། ། མྱང་བློན་རྒྱལ་གེན་ལེགས་ཙན ། །刑部尚書明論結研歷贊

### 南面

<image>

南面使用漢、藏雙文，記載會盟中唐朝官員的官位和名字：

### 東面（碑陰）

東面碑文全部為藏文。漢文譯本如下：