車臣汗部，一作格根車臣汗部光緒《大清會典事例》卷九百六十四理藩院疆理，又稱喀爾喀東路、克魯倫巴爾和屯盟，簡稱車盟，是清代喀爾喀蒙古四部之一。康熙三十年（1691 年）置。1911 年外蒙古獨立後被博克多汗國沿用。1923 年 10 月，蒙古人民黨政府將其改為 杭肯特烏拉省 蘇聯科學院、蒙古人民共和國科學委員會編，《蒙古人民共和國通史》下部第一編。其地大致相當於今蒙古國東方省、肯特省、戈壁蘇木貝爾省，蘇赫巴託爾省北部和東部，以及東戈壁省的大部分地區。 沿革 明代末年，成吉思汗十八世孫謨囉貝瑪遊牧於克魯倫河一帶。其子碩壘自稱車臣汗，與土謝圖汗袞布、札薩克圖汗素巴第並稱 三汗。後金天聰九年（1635 年），碩壘遣使入貢。崇德三年（1638 年），皇太極命其獻 九白 之貢。 康熙二十七年（1688 年），衛拉特蒙古準噶爾部進攻喀爾喀三路。時車臣汗諾爾布及其長子伊勒登阿喇布坦相繼去世，其孫烏默客年幼，納木扎勒臺吉攜烏默客及十萬餘戶部眾內附，被安置於烏珠穆沁地界（今內蒙古東、西烏珠穆沁旗一帶）。康熙三十年（1691 年），置車臣汗部。次年，定車臣汗部為 喀爾喀東路，編為十二旗《平定朔漠方略》卷十二載車臣汗部編為十一旗，無右翼前旗，據光緒《會典事例》卷九百七十及嘉慶《一統志》補出。： 車臣汗部中旗（車臣汗旗） 車臣汗部左翼中旗 車臣汗部右翼中旗 車臣汗部中左旗 車臣汗部中右旗 車臣汗部中前旗 車臣汗部中後旗 車臣汗部中下旗（車臣汗部中末旗） 車臣汗部左翼前旗 車臣汗部左翼後旗 車臣汗部右翼前旗（《平定朔漠方略》無此旗） 車臣汗部右翼後旗 康熙三十五年（1696 年），烏默客從康熙皇帝徵噶爾丹。三十六年，車臣汗部返回克魯倫河遊牧。乾隆二十年，車臣汗部增至二十三旗，至清末不改： 車臣汗部中末次旗，康熙三十四年（1695 年）置 車臣汗部中左前旗，康熙三十六年（1697 年）置 車臣汗部中右後旗，康熙三十六年（1697 年）置 車臣汗部左翼左旗，康熙四十年（1701 年）置 車臣汗部左翼右旗，康熙四十年（1701 年）置 車臣汗部右翼左旗，康熙四十年（1701 年）置 車臣汗部左翼後末旗，康熙五十年（1711 年）置 車臣汗部右翼中右旗，康熙五十一年（1712 年）置 車臣汗部右翼中左旗，康熙五十二年（1713 年）置 車臣汗部中末右旗，乾隆十四年（1749 年）置 車臣汗部右翼中前旗，乾隆二十年（1755 年）置 其地東至額爾德尼陀羅海與黑龍江呼倫貝爾為鄰，西至察罕齊老圖與土謝圖汗部為鄰，南至塔爾袞柴達木，北至溫都爾罕與俄羅斯接壤。該部會盟於克魯倫河，稱克魯倫巴爾和屯盟。 1911 年外蒙古獨立，博克多汗國依舊沿襲清代的盟旗制度。1919 年，北洋軍佔領外蒙古。1921 年蒙古革命後，北洋軍被驅逐出境，蒙古人民黨上臺執政，封建王公和盟旗體制被廢除。1923 年，蒙古人民黨當局依據山川河流對全國省、縣進行改名，車臣汗艾馬克 更名為 杭肯特烏拉省。1931 年行政區劃變更，在杭肯特烏拉省的基礎上設立肯特省、東方省、蘇赫巴託省。此外，東戈壁省、中戈壁省、戈壁蘇木貝爾省和中央省的少部份地區昔日也屬於杭肯特烏拉省。 中華民國方面，國民政府於 1928 年名義上設定蒙古地方，將車臣汗部劃為克魯倫巴爾和屯盟，直至 1946 年正式承認其獨立，克魯倫巴爾和屯盟在法理上仍為中華民國領土。 車臣汗部下屬的旗、沙畢 車臣汗部下屬以下的旗、沙畢（шавь，本意是 門徒，指喇嘛門徒所屬的封地）：ОБатсайхан ЗЛонжид ОБаяртөр ЛАлтанзаяа 2012 МОНГОЛЧУУД XXXXI зуунд Зурагт түүх Улаанбаатар МОНСУДАР 清代旗名 博克多汗時期旗名 設立時間 始封者 下屬蘇木數 備註 喀爾喀東路克魯倫巴爾和屯盟中前旗Халхын дорнод замын Хэрлэн барс хотын чуулганы дундад өмнөд хошуу 清阿齊圖扎薩克旗Чин ачит засгийн хошуу 1691 固山貝子阿南達хошууны бэйс Ананда 12（1734 年之後為 5） 喀爾喀東路克魯倫巴爾和屯盟右翼中右旗Халхын дорнод замын Хэрлэн барс хотын чуулганы баруун гарын дундад баруун этгээдийн хошуу 阿海扎薩克旗Ахай засгийн хошуу 1712 輔國公車林旺布улсад туслагч гүн Цэрэнванбу 15 喀爾喀東路克魯倫巴爾和屯盟右翼中左旗Халхын дорнод замын Хэрлэн барс хотын чуулганы баруун гарын дундад зүүн этгээдийн хошуу 巴特爾扎薩克旗Баатар засгийн хошуу 1713 頭等臺吉吹音珠爾тэргүүн зэрэг тайж Чойнжур 15 喀爾喀東路克魯倫巴爾和屯盟中末旗Халхын дорнод замын Хэрлэн барс хотын чуулганы дундад адгийн хошуу 畢西日勒圖扎薩克旗Бишрэлт засгийн хошуу 1691 固山貝子達裡хошууны бэйс Дарь 3 畢西日勒圖貝勒旗Бишрэлт бэйлийн хошуу 喀爾喀東路克魯倫巴爾和屯盟左翼中旗Халхын дорнод замын Хэрлэн барс хотын чуулганы зүүн гарын дундад хошуу 達爾汗扎薩克旗Дархан засгийн хошуу 1691 多羅郡王納木扎爾төрийн жүн ван Намжил 2 達裡幹嘎旗Дарьганга хошуу 1925 1925 年新設，原為達裡岡厓牧場（Дарьгангын сүрэг） 喀爾喀東路克魯倫巴爾和屯盟中末次旗Халхын дорнод замын Хэрлэн барс хотын чуулганы дундад адгийн хошуу 岱青扎薩克旗Дайчин засгийн хошуу 1695 頭等臺吉圖賴тэргүүн зэрэг тайж Туулай 15 喀爾喀東路克魯倫巴爾和屯盟中右後旗Халхын дорнод замын Хэрлэн барс хотын чуулганы дундад баруун этгээдийн хойд хошуу 達賴達爾汗扎薩克旗Далай дархан засгийн хошуу 1697 一等臺吉魯布桑тэргүүн зэргийн тайж Лувсан 15 達賴扎薩克旗Далай засгийн хошуу 遊格吉呼圖克圖沙畢Егүзэр хутагтын шавь 遊格吉呼圖克圖沙畢Егүзэр хутагтын шавь 1864 遊格吉呼圖克圖魯布桑丹津那木濟勒Егүзэр хутагт Лувсанданзаннамжил 1923 年改為額爾德尼查干烏拉旗（Эрдэнэцагаан уулын хошуу） 喀爾喀東路克魯倫巴爾和屯盟左翼後旗Халхын дорнод замын Хэрлэн барс хотын чуулганы зүүн гарын умард хошуу 約斯特扎薩克旗Ёст засгийн хошуу 1691 輔國公車林達什улсад туслагч гүн Цэрэндаш 25 喀爾喀東路克魯倫巴爾和屯盟中後旗Халхын дорнод замын Хэрлэн барс хотын чуулганы дундад дахь умард хошуу 濟農扎薩克旗Жонон засгийн хошуу 1691 固山貝子車卜登хошууны бэйс Цэвдэн 15 Жонон засгийн хошуу Сэцэн хан аймаг 喀爾喀東路克魯倫巴爾和屯盟右翼中前旗Халхын дорнод замын Хэрлэн барс хотын чуулганы баруун гарын дундад өмнөд хошуу 卓裡克圖扎薩克旗Зоригт засгийн хошуу 1754 輔國公車林敦德улсад туслагч гүн Цэрэндоёд 1 喀爾喀東路克魯倫巴爾和屯盟右翼中後右旗Халхын дорнод замын Хэрлэн барс хотын чуулганы дундад дахь баруун этгээдийн хошуу 伊勒登扎薩克旗Илдэн засгийн хошуу 1691 多羅郡王彭蘇克төрийн жүн ван Пунсаг 4 芒來巴特爾王旗Манлай баатар вангийн хошуу 1916 芒來巴特爾王達木丁蘇隆Манлай баатар ван Дамдинсүрэн 鄂嫩河新布里亞特旗Онон голын шинэ буриад хошуу 1922 1922 年為安置流亡至外蒙古的布里亞特人而設立 喀爾喀東路克魯倫巴爾和屯盟右翼前旗Халхын дорнод замын Хэрлэн барс хотын чуулганы баруун гарын дундад зүүн этгээдийн хошуу 墨爾根扎薩克旗Мэргэн засгийн хошуу 1691 頭等臺吉塞稜達什тэргүүн зэрэг тайж Сэрэндаш 15 喀爾喀東路克魯倫巴爾和屯盟中左前旗Халхын дорнод замын Хэрлэн барс хотын чуулганы дундад зүүн этгээдийн өмнөд хошуу 薩魯勒扎薩克旗Саруул засгийн хошуу 1697 一等臺吉恭濟克тэргүүн зэргийн тайж Гончиг 1 喀爾喀東路克魯倫巴爾和屯盟左翼右旗Халхын дорнод замын Хэрлэн барс хотын чуулганы зүүн гарын баруун этгээдийн хошуу 蘇吉格圖扎薩克旗Сүжигт засгийн хошуу 1701 頭等臺吉吹札木策тэргүүн зэрэг тайж Чойжамц 1 喀爾喀東路克魯倫巴爾和屯盟右翼左旗Халхын дорнод замын Хэрлэн барс хотын чуулганы баруун гарын зүүн этгээдийн хошуу 斯日格楞扎薩克旗Сэргэлэн засгийн хошуу 1701 頭等臺吉根敦тэргүүн зэрэг тайж Гэндэн 05 喀爾喀東路克魯倫巴爾和屯盟車臣汗旗Халхын дорнод замын Хэрлэн барс хотын чуулганы Сэцэн ханы хошуу 車臣汗旗Сэцэн ханы хошуу 1691 車臣汗烏默客сэцэн хан Өмхэй 2 喀爾喀東路克魯倫巴爾和屯盟右翼中旗Халхын дорнод замын Хэрлэн барс хотын чуулганы баруун гарын дундад хошуу 車臣扎薩克旗Сэцэн засгийн хошуу 1691 多羅貝勒車布登төрийн бэйл Цэвдэн 8 喀爾喀東路克魯倫巴爾和屯盟左翼後末旗Халхын дорнод замын Хэрлэн барс хотын чуулганы зүүн гарын умард адгийн хошуу 衛徵扎薩克旗Үйзэн засгийн хошуу 1711 頭等臺吉多爾濟達什тэргүүн зэрэг тайж Дорждаш 15 喀爾喀東路克魯倫巴爾和屯盟右翼後旗Халхын дорнод замын Хэрлэн барс хотын чуулганы баруун гарын умард хошуу 胡日查扎薩克旗Хурц засгийн хошуу 1691 頭等臺吉固嚕札布тэргүүн зэрэг тайж Гүржав 3 浩齊特扎薩克旗Хуучид засгийн хошуу 1915 額爾德尼親王色隆託濟勒Эрдэнэ чин ван Сэлнэнтожил 1915 年，以色隆託濟勒所歸附的浩齊特左翼旗部眾新設此旗。初附土謝圖汗部，1916 年併入車臣汗部。 喀爾喀東路克魯倫巴爾和屯盟左翼左旗Халхын дорнод замын Хэрлэн барс хотын чуулганы зүүн гарын зүүн этгээдийн хошуу 額爾德尼扎薩克旗Эрдэнэ засгийн хошуу 1701 一等臺吉額爾德尼тэргүүн зэргийн тайж Эрдэнэ 15 喀爾喀東路克魯倫巴爾和屯盟中末右旗Халхын дорнод замын Хэрлэн барс хотын чуулганы дундад адгийн баруун этгээдийн хошуу 額爾哈扎薩克旗Эрх засгийн хошуу 1750 頭等臺吉旺濟勒札布тэргүүн зэрэг тайж Ванжилжав 1 喀爾喀東路克魯倫巴爾和屯盟左翼前旗Халхын дорнод замын Хэрлэн барс хотын чуулганы зүүн гарын өмнөд хошуу 額爾赫木色克扎薩克旗Эрхэмсэг засгийн хошуу 1691 鎮國公憨都улсын түшээ гүн Ханд 2 喀爾喀東路克魯倫巴爾和屯盟中前旗伊拉古克三呼圖克圖沙畢Халхын дорнод зам Хэрлэн барс хотын чуулганы дундад өмнөд засгийн хошууны харьяа Ялгуусан хутагтын шавь 伊拉古克三呼圖克圖沙畢Ялгуусан хутагтын шавь 1913 伊拉古克三呼圖克圖額琳沁多爾濟Ялгуусан хутагт Эринчиндорж 1923 年改為敖其爾松貝爾山旗（Очирсүмбэр уулын хошуу） 職官 盟長、副盟長各一人。 副將軍、參贊各一人。 每旗設札薩克協理臺吉、管旗章京、副章京各一人。諸旗共設佐領四十人。每六佐領設參領一人，每佐領設驍騎校一人。 封爵 爵二十有六：車臣汗一人；附輔國公一人；扎薩克和碩親王一人，由郡王晉襲；扎薩克多羅郡王一人；附多羅貝勒一人；扎薩克多羅貝勒一人；扎薩克固山貝子二人，一由貝勒降襲；扎薩克鎮國公一人；扎薩克輔國公二人，一由貝子降襲；公品級扎薩克一等臺吉一人；扎薩克一等臺吉十三人，一由貝子降襲，二由輔國公降襲；附鎮國公一人，由貝子降襲。 車臣汗世系 世代 名 年份 備註 第一代 碩壘 1655 年 阿敏都喇勒孫，謨囉貝瑪子。 第二代 巴布 1655 年 1683 年 碩壘第五子。 第三代 諾爾布 1683 年 1688 年 巴布子。 第四代 烏默客 1688 年 1709 年 諾爾布孫，伊勒登阿喇布坦子。康熙三十年（1691 年）詔留車臣汗號。以下見祁韻士《皇朝藩部要略》、光緒《會典事例》卷九百六十九理藩院封爵、《清史稿》藩部世表 第五代 袞臣 1709 年 1728 年 烏默客長子。康熙四十八年襲車臣汗。 第六代 車布登班珠爾 1728 年 1733 年 袞臣長子，雍正十一年免。 第七代 垂扎布 1733 年 1735 年 烏默客從弟。 第八代 達瑪璘 1735 年 1751 年 袞臣次子。 第九代 嘛呢巴達喇 1751 年 1767 年 達瑪璘長子。 第十代 車布登扎布 1767 年 1788 年 達瑪璘次子。乾隆四十六年詔世襲罔替。 第十一代 齊旺多爾濟 1788 年 1795 年 車布登扎布長子。 第十二代 朋楚克多爾濟 1795 年 齊旺多爾濟次子，無嗣。 第十三代 桑齋多爾濟 1796 年 1800 年 齊旺多爾濟長子。嘉慶五年，降四等臺吉。 第十四代 瑪哈什哩 1800 年 1807 年 朋楚克多爾濟嗣子。 第十五代 恩克圖嚕 1807 年 1817 年 瑪哈什哩長子。嘉慶二十二年病免。 第十六代 阿爾塔什達 1817 年 1875 年 恩克圖嚕子。 第十七代 車林多爾濟 1875 年 1893 年 阿爾塔什達子。 第十八代 德木楚克多爾濟 1893 年 1909 年 車林多爾濟子。 第十九代 阿克旺那林 1910 年 1923 年 德木楚克多爾濟子。 相關條目 土謝圖汗部 賽音諾顏部 札薩克圖汗部 注釋及徵引文獻 延伸閱讀 參考書目 《親徵平定朔漠方略》，中國藏學出版社影印殿本 嘉慶重修《大清一統志》 光緒《欽定大清會典事例》，全國圖書館文獻縮微複製中心影印殿本 《清史稿》，中華書局點校本 譚其驤等，1974，《中國歷史地圖集》，北京：中國地圖出版社 祁韻士著，張穆改定，包文漢整理，1987，《清朝藩部要略稿本》，哈爾濱：黑龍江教育出版社 《蒙古族通史》，本書編寫組，2001，北京：民族出版社 Category 外札薩克蒙古 Category 外藩蒙古親王 Category 蒙古國行政區劃史 Category 蒙古國地理