சோத்பூர்
{{Infobox settlement
 | name                            = சோத்பூர்
 | native_name                     = &lt;!-- Please do not add any Indic script in this infobox, per WP:INDICSCRIPT policy. --&gt;
 | settlement_type                 = [[மக்கள்தொகை அடிப்படையில் இந்திய நகரங்களின் பட்டியல்|பெருநகரம்]]
 | image_skyline            = {{multiple image
 | border                   = infobox
 | total_width              = 290
 | image_style              = 
 | perrow                   = 2/2/2/2
  | image1= Jodhpur mehrangarh fort (enhanced).jpg
 | image2= New Rajasthan High Court Building.jpg
 | image3 = ClockTower,jodhpur (enhanced).jpg
 | image4 = 1996 -218-20A Jodhpur Hotel Umaid Bhawan Palace (2233393509).jpg
 | image5= Jodhpur ni18-14.jpg
 | image6= Jaswant Thada cenotaph, Jodhpur.jpg
 | image7= Jodhpur Skyline from Kaylana Hills.jpg
  }}
 | image_alt                       = 
 | image_caption                   = மேலிருந்து கடிகாரச் சுற்றில்: மெஹ்ரான்கர் கோட்டை,, [[இராஜஸ்தான் உயர் நீதிமன்றம்]],  [[காந்த கார் (சோத்பூர்)|காந்த கார்]], [[உமைத் பவான் அரண்மனை]], மண்டோர் பூங்கா, ஜஸ்வந்த் தடா, ஜோத்பூர் தொடுவானம்
 | nickname                        = நீல நகரம்&lt;ref name=bluecity&gt;{{cite web|url=https://www.huffpost.com/entry/discover-the-blue-city-of-jodhpur-india_b_9780974|title=These Spectacular Shots of India's 'Blue City' Will Ignite Your Wanderlust|date=27 April 2016|website=HuffPost}}&lt;/ref&gt;
 | image_map                       = 
 | map_alt                         = 
 | map_caption                     = 
 | pushpin_map                     = India Rajasthan#India
 | pushpin_map_alt                 = 
 | pushpin_map_caption             = 
 | coordinates                     = {{coord|26.28|N|73.02|E|display=inline,title}}
 | subdivision_type                = [[உலக நாடுகள் பட்டியல் (அகர வரிசையில்)|நாடு]]
 | subdivision_name                = {{IND}}
 | subdivision_type1               = [[இந்தியாவின் மாநிலங்களும் ஆட்சிப்பகுதிகளும்|மாநிலம்]]
 | subdivision_type2               = [[இராசத்தான்|கோட்டம்]]
 | subdivision_type3               = [[மாவட்டம் (இந்தியா)|மாவட்டம்]]
 | subdivision_name1               = [[இராசத்தான்]]
 | subdivision_name2               = ஜோத்பூர்
 | subdivision_name3               = [[ஜோத்பூர் மாவட்டம்|ஜோத்பூர்]]&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://jodhpur.nic.in/dp1.htm |title=Jodhpur.nic.in |access-date=25 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120219060828/http://jodhpur.nic.in/dp1.htm |archive-date=19 February 2012 |url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 | established_title               = Settled
 | established_date                = 1459
 | founder                         =  [[மான்டோரின் ஜோதா]]
 | named_for                       = [[மான்டோரின் ஜோதா]]
 | government_type                 = மாநகர மன்றம்
 | governing_body                  = சோத்மூர் மாநகர மன்றம்
 | leader_title1                   = மேயர், மாநகர மன்றம்
 | leader_name1                    = குந்தி தியோரா பரிஹார் (ஜோத்பூர் வடக்கு)&lt;br /&gt;
 Vanita Seth (Jodhpur South)
 | unit_pref                       = Metric
 | area_footnotes                  = &lt;ref name=&quot;Jodhpur-Census-2011&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/0815_PART_B_DCHB_JODHPUR.pdf|title=Jodhpur District Census 2011 Handbook: VILLAGE AND TOWN WISE PRIMARY CENSUS ABSTRACT (PCA)|publisher=Censusofindia.gov.in|access-date=19 April 2016|page=33}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Jodhpur Info&quot;&gt;{{cite web |url=http://jodhpurmc.org/Presentation/TopMenu/Statistical_Information.aspx |title=Statical Information |publisher=Jodhpur Municipal Corporation |access-date=2019-10-11 |archive-date=2019-10-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191011045803/http://jodhpurmc.org/Presentation/TopMenu/Statistical_Information.aspx |url-status= }}&lt;/ref&gt;
 | area_total_km2                  = 233.5
 | area_metro_km2                  = 4,467.3
 | elevation_footnotes             = 
 | elevation_m                     = 231
 | population_total                = 1,056,191
 | population_as_of                = 2011 கணக்கெடுப்பு
 | population_footnotes            = &lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/prov_data_products__rajasthan.html|title=Census of India : Provisional Population Totals Paper 1 of 2011 : Rajasthan|last=ORGI}}&lt;/ref&gt;
 | population_density_km2          = auto
 | population_metro                = 2,330,000&lt;ref&gt;{{cite web|series=Jodhpur Region 3rd Master Plan Execution |url=https://jda.urban.rajasthan.gov.in/content/raj/udh/jda--jodhpur/en/master-plan/master-plan-2031.html|title= Execution of Jodhpur Master Plan 2021 | language=hi|date=18 February 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://hindi.news18.com/news/rajasthan/jodhpur-paving-the-way-for-development-jda-approves-third-master-plan-rjsr-3472550.html|title = जोधपुर के विकास का रास्ता साफ, Jda की तीसरे मास्टर प्लान को मंजूरी, बढ़ेगी शहर की सीमा, बनेंगी 4 स्पेशल सिटी|date = 18 February 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;https://jda.urban.rajasthan.gov.in/content/dam/raj/udh/development-authority/jda-jodhpur/pdf/Jodhpur%20MDP%20Report%202031.pdf {{Bare URL PDF|date=January 2022}}&lt;/ref&gt;
 | population_metro_footnotes      = &lt;ref name=&quot;JP&quot;/&gt;
 | population_rank                 = [[மக்கள்தொகை அடிப்படையில் இந்திய நகரங்களின் பட்டியல்|43வது]]
 | population_demonym              = Jodhpuri, Marwari
 | demographics_type1              = மொழிகள்
 | demographics1_title1            = அதிகாரப்பூர்வமாக
 | timezone1                       = [[இந்திய சீர் நேரம்]]
 | utc_offset1                     = +5:30
 | postal_code_type                = [[அஞ்சல் குறியீட்டு எண்]]
 | postal_code                     = 342001
 | area_code_type                  = தொலைபேசி குறியீடு
 | area_code                       = 0291
 | iso_code                        = [[ஐ.எசு.ஓ 3166-2:ஐ.என்|RJ-IN]]
 | registration_plate              = RJ-19
 | website                         = {{URL|jodhpur.rajasthan.gov.in}}
 | footnotes                       = 
 | leader_title2                   = ஆட்சியர்
 | leader_name2                    = ஹிமான்ஷு குப்தா, [[இந்திய ஆட்சிப் பணி|இஆப]]
 | leader_title3                   = கோட்ட ஆணையர்
 | leader_name3                    = 
 | leader_title4                   = ஜோத்பூர் காவல் ஆணையர்
 | leader_name4                    = ஜோஸ் மோகன், [[இந்தியக் காவல் பணி|இகாப]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://zeenews.india.com/hindi/india/rajasthan/new-police-commissioner-jose-mohan-takes-over-post-in-jodhpur/707936|title=जोधपुर में नए पुलिस कमिश्नर जोस मोहन ने संभाला पद, पहले ही दिन दी यह नसीहत|work=Zee News|language=hi|date=8 July 2020}}&lt;/ref&gt;
 | demographics1_info1             = [[இந்தி]], [[ஆங்கிலம்]]
 | demographics1_title2            = பூர்வீக மொழி
 | demographics1_info2             = [[மார்வாரி மொழி|மார்வாரி]], [[இராச்சசுத்தானி]], [[சிந்தி மொழி|சிந்தி]]
 | official_name                   = 
 }}
 '''சோத்பூர்''' அல்லது '''ஜோத்பூர்''' (''Jodhpur'', {{Audio|Jodhpur.ogg|ஒலிப்பு}} என்பது இந்திய மாநிலமான [[இராசத்தான்|இராசத்தானின்]] இரண்டாவது பெரிய நகரமும், அதிகாரப்பூர்வமாக மாநிலத்தின் இரண்டாவது பெருநகரமும் ஆகும். இது முன்னர் [[ஜோத்பூர் சமஸ்தானம்|ஜோத்பூர் சமஸ்தானத்தின்]] [[மன்னர் அரசு (பிரித்தானிய இந்தியா)|அமைவிடமாக]] இருந்தது. சோத்பூர் வரலாற்று ரீதியாக இப்போது ராஜஸ்தானின் ஒரு பகுதியாக இருக்கும் [[மார்வார் பிரதேசம்|மார்வார் இராச்சியத்தின்]] தலைநகராக இருந்தது. சோத்பூர் ஒரு பிரபல சுற்றுலாத் தலமாகும். இங்கு பல [[அரண்மனை]]கள், [[கோட்டை]]கள், [[கோயில் (வழிபாட்டிடம்)|கோயில்கள்]], [[தார்ப் பாலைவனம்|தார் பாலைவனத்தின்]] பரந்த நிலப்பரப்பில் அமைக்கப்பட்டுள்ளன. இது இராசத்தான் மற்றும் இந்தியா முழுவதும் உள்ள மக்கள் மத்தியில் &quot;நீல நகரம்&quot; என்று பிரபலமாக அறியப்படுகிறது.  இது [[ஜோத்பூர் மாவட்டம்|சோத்பூர் மாவட்டம்]] மற்றும் சோத்பூர் கோட்டத்தின் நிர்வாக தலைமையகமாகவும் இந்நகரம் செயல்படுகிறது.
 
 சோத்பூரின் பழைய நகரம் மெக்ரான்கர் கோட்டையால் சூழப்பட்டதாகவும், மதிலால் சூழப்படதாகவும், பல வாயில்கள் கொண்டதாவும் உள்ளது. &lt;ref name=&quot;Madan&quot;&gt;{{Cite book|title=India through the ages|url=https://archive.org/details/indiathroughages00mada|last=Gopal|first=Madan|year=1990|page=[https://archive.org/details/indiathroughages00mada/page/178 178]|editor=K.S. Gautam|publisher=Publication Division, Ministry of Information and Broadcasting, Government of India}}&lt;/ref&gt; கடந்த பல தசாப்தங்களாக, நகரம் மதில் சுவருக்கு வெளியே பெரிதும் விரிவடைந்துள்ளது. சோத்பூர் இராசத்தான் மாநிலத்தில் புவியியல் ரீதியாக மையத்திற்கு அருகில் அமைந்துள்ளது. இது சுற்றுலாப் பயணிகள் அதிகம் வரும் பகுதியில் பயணத்துக்கு ஏற்ற வசதியான தளமாக உள்ளது.   ''[[த நியூயார்க் டைம்ஸ்|த நியூயார்க் டைம்சின்]]'' &quot;2020 இல் செல்ல வேண்டிய 52 இடங்கள்&quot; இல் இந்த நகரம் இடம்பெற்றது. &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.nytimes.com/interactive/2020/travel/places-to-visit.html|title=52 Places to go in 2020}}&lt;/ref&gt;
 
 இந்த நகரில் பல கல்வி நிறுவனங்களின் இருப்பிடமாக உள்ளது. அதில் மிக முக்கியமானவை அகில இந்திய மருத்துவ அறிவியல் நிறுவனம், ஜோத்பூர், [[இந்திய தொழில்நுட்பக் கழகம் இராசத்தான்|இந்திய தொழில்நுட்ப நிறுவனம் ஜோத்பூர்]], டாக்டர் சம்பூர்ணானந்த் மருத்துவக் கல்லூரி, டிஎஸ்ஆர்ஆர்யு ஜோத்பூர்,  தேசிய சட்டப் பல்கலைக்கழகம்,  மற்றும் ஆராய்ச்சி நிறுவனங்களான [[இந்திய விண்வெளி ஆய்வு மையம்]], [[பாதுகாப்பு ஆராய்ச்சி மற்றும் வளர்ச்சி அமைப்பு]], மத்திய வறண்ட மண்டல ஆராய்ச்சி நிறுவனம், [[வறண்ட வன ஆய்வு நிறுவனம்]], பாலைவன மருத்துவ ஆராய்ச்சி மையம் போன்றவை இந்த நகரத்தில் அமைந்துள்ளன.
 
 == வரலாறு ==
 
 === ஆரம்பகால வரலாறு ===
 சோத்பூர் நகரம் 1459 இல் ராத்தோர் [[குலம் (மக்கள்)|குலத்தின்]] [[ராஜ்புத்|ராஜபுத்திரத்]] தலைவரான [[மான்டோரின் ஜோதா]]வால் நிறுவப்பட்டது. ஜோதா மண்டோரை சுற்றியுள்ள பிரதேசங்களைக் கைப்பற்றுவதில் வெற்றி பெற்றார். இதனால் [[மார்வார் பிரதேசம்|மார்வார்]] என்று அழைக்கப்படும் ஒரு இராசியத்தை நிறுவினார். ஜோதா அருகிலுள்ள நகரமான மாண்டோர் நகரத்தை ஆரம்பத்தில் தன் அரசின் [[தலைநகரம்|தலைநகராகக்]] கொண்டிருந்தார். இருப்பினும், ஜோதாவின் வாழ்நாளிலேயே, ஜோத்பூர் விரைவில் நாட்டின் தலைநகராக ஆனது.  இந்த நகரம் [[தில்லி]]யை [[குசராத்து]]டன் இணைக்கும் மூலோபாய சாலையில் அமைந்துள்ளது. இது [[அபினி]], [[செப்பு]], [[பட்டு]], சந்தனம், [[பேரீச்சை]] மற்றும் பிற வர்த்தகப் பொருட்களின் செழிப்பான வர்த்தகத்திலிருந்து இலாபம் ஈட்ட உதவியதாக இருந்தது. &lt;ref name=&quot;history1&quot;/&gt;
 
 === ஆரம்ப நவீன காலம் ===
 1581 இல் ராவ் சந்திரசென் ரத்தோர் இறந்த பிறகு, முகலாய பேரரசர் [[அக்பர்|அக்பரால்]] இந்த இராச்சியம் முகலாய பேரரசுடன் இணைக்கப்பட்டது. என்றாலும் மார்வார் உள் [[தன்னாட்சி]]யை கொண்டிருந்தது. ஜோத்பூரும் அதன் மக்களும் இதன் மூலம் பயனடைந்தனர். ஏனெனில் கலை மற்றும் [[இந்தியக் கட்டிடக்கலை|கட்டிடக்கலைகளில்]] புதிய பாணிகளில் தங்கள் தோற்றத்தை உருவாக்கிக்கொண்டனர். &lt;ref name=&quot;history1&quot;/&gt;
 [[படிமம்:JODHPUR_1960.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/JODHPUR_1960.jpg/220px-JODHPUR_1960.jpg|thumb| இராசத்தான் உயர்நீதிமன்றம், உமைத் பூங்காவில் உள்ள சர்தார் அருங்காட்சியகம் மற்றும் மேல் வலதுபுறத்தில் 1960 இல் ஜோத்பூர் கோட்டை உள்ளது.]]
 மகாராஜா ஜஸ்வந்த் சிங்கின் மரணத்திற்குப் பிறகு [[ஔரங்கசீப்]]    ( ''சுமார்'' 1679) கைப்பற்றிவைத்திருந்தார்.  ஆனால் முந்தைய ஆட்சியாளர் மகாராஜா அஜித் சிங் 1707 இல் அவுரங்கசீப் இறந்த பிறகு 30 ஆண்டுகால பெரும் போராட்டத்திற்குப் பிறகு வீர் துர்காதாஸ் ரத்தோரால் மீண்டும் அரியணையில் அமர்த்தப்பட்டார். 1707க்குப் பிறகு முகலாயப் பேரரசு படிப்படியாக வீழ்ச்சியடைந்தது, ஆனால் சோத்பூர் அரசவை  சூழ்ச்சியால் சூழப்பட்டது; உள்நாட்டுக் குழப்பங்கள் அதிகரித்தன. பல ஆண்டுகால போர்கள் மற்றும் ஒப்பந்தங்கள் அரசின் செல்வத்தை சிதறடித்தன. இறுதியில் சோத்பூர் ஆங்கிலேயர்களின் உதவியை நாடியது மற்றும் அவர்களின் [[துணைப்படைத் திட்டம்|துணைப்படை திட்டத்தில்]]  சேர்ந்தது. 1857 ஆம் ஆண்டில் ஔவாவின் தாக்கூர் குஷால் சிங் தலைமையில் [[பாலி, இராஜஸ்தான்|பாலியின்]] சில ரத்தோர் பிரபுக்களால் ஒரு பெரிய கிளர்ச்சி ஏற்பட்டது. ஆனால் கிளர்ச்சியாளர்கள் கர்னல் ஓம்சின் தலைமையிலான பிரித்தானிய இராணுவத்தால் தோற்கடிக்கப்பட்டனர். அதன்பிறகு அமைதி மீட்டெடுக்கப்பட்டது. &lt;ref name=&quot;history1&quot;&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=SktuAAAAMAAJ|title=The House of Marwar: The Story of Jodhpur|author=Dhananajaya Singh|publisher=Lotus Collection|year=1994|isbn=9788174360021}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;Political Awakening and Indian Freedom Movement with Special Reference to Rajasthan pg 28-35&lt;/ref&gt;
 
 === பிரித்தானிய காலனித்துவ காலம் ===
 [[படிமம்:Street_Scene_of_Jodhpur_India_1906.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f1/Street_Scene_of_Jodhpur_India_1906.jpg/220px-Street_Scene_of_Jodhpur_India_1906.jpg|thumb| 1906 இல் ஜோத்பூரின் தெருக் காட்சி]]
 [[பிரித்தானியாவின் இந்தியப் பேரரசு|பிரித்தானிய இந்தியாவில்]], ஜோத்பூர் சமஸ்தானம் [[இராஜபுதனம்|இராஜபுதானத்தில்]] மிகப்பெரிய நிலப்பரப்பைக் கொண்டிருந்தது. சமஸ்தானத்தின் நிலப்பரப்பு {{Convert|93424|km2|sqmi|abbr=on}} ஆகும்.  1901 இல் அதன் மக்கள் தொகை 44,73,759. இது £ 3,529,000 என மதிப்பிடப்பட்ட வருவாயை கொண்டிருந்தது. அதன் வணிகர்களான, [[மார்வாடிகள்]], செழித்து, இந்தியா முழுவதும் வர்த்தகத்தில் ஆதிக்க நிலையை அடைந்து வந்தனர்.
 
 === விடுதலைக்குப் பிறகு ===
 1947 இல், [[இந்திய ஒன்றியம்|இந்தியா]] விடுதலை அடைந்தபோது, சமஸ்தானம் இந்திய ஒன்றியத்துடன் இணைக்கப்பட்டது. மேலும் சோத்பூர் இராசத்தானின் இரண்டாவது பெரிய நகரமாக மாறியது. &lt;ref name=&quot;history1&quot;/&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=lF0FvjG3GWEC|title=The Rajputs of Rajputana: A Glimpse of Medieval Rajasthan}}&lt;/ref&gt; பிரிவினையின் போது, சோத்பூரின் ஆட்சியாளர் அன்வந்த் சிங், இந்தியாவுடன் சேர விரும்பவில்லை, ஆனால் இறுதியாக, அந்த நேரத்தில் [[வல்லபாய் பட்டேல்|வல்லபாய் படேலின்]] வற்புறுத்தலால், சோத்பூர் இராச்சியம் இந்தியக் குடியரசில் இணைக்கபட்டது. பின்னர் [[மாநில மறுசீரமைப்புச் சட்டம்|மாநில மறுசீரமைப்பு சட்டம், 1956]] க்குப் பிறகு, அது இராசத்தான் மாநிலத்திற்குள் சேர்க்கப்பட்டது. &lt;ref name=&quot;history1&quot; /&gt;
 
 == மக்கள்தொகையியல் ==
 {{Historical populations|1865|150000|1881|142600|1891|61800|1901|60400|1911|59300|1921|73500|1931|94700|1941|126900|1951|180700|1961|224800|1968|270400|1971|318900|1981|506345|1991|666279|2001|860818|2011|1138300|2021|2330000|source=&lt;ref name=&quot;censusjodhpur&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;censusindia1&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.populstat.info/Asia/indiat.htm|title=INDIA : urban population|website=populstat.info|access-date=2022-10-20|archive-date=2013-02-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20130217053707/http://www.populstat.info/Asia/indiat.htm|url-status=}}&lt;/ref&gt;}}
 இந்திய [[மக்கள் தொகைக் கணக்கெடுப்பு|மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்பின்]] தற்காலிக அறிக்கைகளின்படி, &lt;ref name=&quot;JP&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.census2011.co.in/census/city/80-jodhpur.html|title=Jodhpur City Population Census 2011 - Rajasthan}}&lt;/ref&gt; சோத்பூர் 2011 இல் 1,033,918 மக்கள் தொகை கொண்டிருந்தது. இதில் தோராயமாக 52.62 விழுக்காடு ஆண்களும், தோராயமாக 47.38 விழுக்காடு பெண்களும் உள்ளனர். சராசரி கல்வியறிவு விகிதம் 80.56 விழுக்காடு. இதில் ஆண்களின் கல்வியறிவு விகிதம் தோராயமாக 88.42 விழுக்காடு என்றும், பெண்களின் கல்வியறிவு 73.93 விழுக்காடு என்றும் உள்ளது. மக்கள் தொகையில் ஏறத்தாழ 12.24 விழுக்காட்டினர் ஆறு வயதுக்குட்பட்டவர்கள். ஜோத்பூர் நகரமானது ஜோத்பூர் புறநகர்களைக் கொண்ட  மாநகராட்சியால் நிர்வகிக்கப்படுகிறது. ஜோத்பூர் நகர்ப்புற/பெருநகரப் பகுதியில் ஜோத்பூர், குரி பக்தசானி, மண்டோர் தொழில்துறை பகுதி, நந்த்ரி, பால் கிராமம், சங்கரியா ஆகியவை அடங்கும் . அதன் நகர்ப்புற/பெருநகர மக்கள் தொகை 1,137,815 ஆகும், இதில் 599,332 ஆண்கள் மற்றும் 538,483 பெண்கள் வசிக்கின்றனர். 2021 பெப்ரவரியில் ஜோத்பூரை ஒட்டிய 395 கிராமங்களை மாநகராட்சியின் எல்லைக்குள் சேர்த்ததன் மூலம், மாநகரத்தின் புதிய மக்கள்தொகை எண்ணிக்கை 2,330,000 ஆனது. மேலும் அடுத்த பத்தாண்டுகளில் மக்கள் தொகை 33.04% அதிகரிக்கும் என எதிர்பார்க்கப்படுகிறது. 2031 ஆம் ஆண்டில் ஜோத்பூர் நகரத்தின் மக்கள் தொகை 3.1 மில்லியனுக்கும் அதிகமாக இருக்கும் என்று எதிர்பார்க்கப்படுகிறது. &lt;ref name=&quot;censusjodhpur&quot;&gt;{{Cite web|url=https://urban.rajasthan.gov.in/content/raj/udh/jda--jodhpur/en/master-plan/master-plan-2031.html}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://jda.urban.rajasthan.gov.in/content/dam/raj/udh/development-authority/jda-jodhpur/pdf/Jodhpur%20MDP%20Report%202031.pdf}}&lt;/ref&gt;
 {{bar box
 | title = ஜோத்பூரில் சமயங்கள் (2011)&lt;ref name=&quot;JP&quot;/&gt;
 | titlebar = #FCD116
 | float = left
 | bars = 
 {{bar percent|[[இந்து சமயம்]]|Darkorange|76.98}}
 {{bar percent|[[இசுலாம்]]|green|19.30}}
 {{bar percent|[[சைனம்]]|brown|2.70}}
 {{bar percent|பிறர்|black|1.0}}
 | caption  = 
 {{small| 0.42% [[கிறிஸ்தவர்]] மற்றும் 0.33% [[சீக்கியர்]] சேர்த்து}}
 }}
 
 == புவியியல் மற்றும் காலநிலை ==
 [[படிமம்:Jodhpur,_India,_Panorama_of_Jodhpur_3.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Jodhpur%2C_India%2C_Panorama_of_Jodhpur_3.jpg/220px-Jodhpur%2C_India%2C_Panorama_of_Jodhpur_3.jpg|thumb| வெயில் சுட்டெரிக்கும் நாளில் ஜோத்பூரின் பரந்த காட்சி.]]
 ஜோத்பூர் வெப்பமான வறண்ட காலநிலையைக் கொண்டுள்ளது ( [[கோப்பென் காலநிலை வகைப்பாடு|கோப்பென்]] ), வெப்பமான அரை வறண்ட காலநிலைக்கு ( [[கோப்பென் காலநிலை வகைப்பாடு|கோப்பேன்]]  ) மிகக் குறைவான ஆவியாதல்  காரணமாக உள்ளது. சராசரி மழையளவு சுமார் 362 மிமீ (14.3 அங்குலம்) என்றாலும், பெரும்பாலும் சூன் முதல் செப்டம்பர் வரை பொழியும், இது மிகவும் ஏற்ற இறக்கமாக இருக்கும். 1899 ஆம் ஆண்டு [[இந்தியாவில் பஞ்சம்|பஞ்சத்தில்]] ஜோத்பூர் 24 மிமீ (0.94 அங்குலம்) மட்டுமே மழை பெற்றது. ஆனால் 1917 ஆம் ஆண்டின் வெள்ளத்தில், அது 1,178 மிமீ (46.4 அங்குலம்) வரை மழை பெற்றது. லுனி ஆற்றின் துணை ஆறான ஜோஜாரி ஆறு, ஜோத்பூர் நகரப் பகுதியில் பனாட்டில் இருந்து சலாவாஸ் வரை பாய்கிறது. 2021 சனவரி முதல் [[ஜல் சக்தி அமைச்சகம்|ஜல் சக்தி அமைச்சகத்தின்]]  நம்மி கங்கா திட்டத்தின் கீழ் ஜோத்பூர் நகர்ப்புறத்திற்குள் ஆறு பாயும் 35 கிமீ நீளத்திற்கு நதிக்கரை திட்டத்திற்கு ஒப்புதல் அளிக்கப்பட்டு திட்டமிடப்பட்டு வருகிறது, முன்னதாக இந்தத் திட்டம் ஜோத்பூர் மேம்பாட்டு ஆணையத்தின் கீழ் இருந்தது. ஜோத்பூரின் அஞ்சல் குறியீடு 342001 ஆகும், இது ஜோத்பூர் அஞ்சல் கோட்டத்தின் (ஜோத்பூர் மண்டலம்) கீழ் வருகிறது. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://webconte.com/pin_code/place/jodhpur_city/4319|title=Pin Code Jodhpur City, Rajasthan Government}}&lt;/ref&gt;
 
 மார்ச் முதல் அக்டோபர் வரை வெப்பநிலை அதிகமாக இருக்கும், [[வெப்ப மண்டலச் சூறாவளி|பருவமழைக்காக]] அடர்ந்த மேகங்கள் உருவாக்கும் போது தவிர வெபநிலை கூடுதலாகவே இருக்கும். ஏப்ரல், மே, சூன் மாதங்களில், அதிக வெப்பநிலை வழக்கமாக 40 °C. ஐ விட அதிகமாக இருக்கும் மழைக்காலத்தில், சராசரி வெப்பநிலை சிறிதளவு குறைகிறது. ஜோத்பூரில் பதிவான அதிகபட்ச வெப்பநிலை 25 மே 1932 அன்று 48.9 °C ஆக இருந்தது.{{Weather box|location=ஜோத்பூர் (1971–2000, extremes 1968–1996)|metric first=Yes|single line=Yes|Jan record high C=31.2|Feb record high C=36.0|Mar record high C=41.6|Apr record high C=45.0|May record high C=48.9|Jun record high C=47.8|Jul record high C=42.6|Aug record high C=40.3|Sep record high C=42.5|Oct record high C=40.6|Nov record high C=37.5|Dec record high C=32.3|year record high C=48.9|Jan high C=24.5|Feb high C=27.4|Mar high C=33.4|Apr high C=38.4|May high C=41.2|Jun high C=40.0|Jul high C=35.2|Aug high C=33.5|Sep high C=34.9|Oct high C=35.8|Nov high C=31.2|Dec high C=26.9|year high C=33.5|Jan low C=9.6|Feb low C=11.7|Mar low C=17.3|Apr low C=22.6|May low C=26.5|Jun low C=27.8|Jul low C=26.4|Aug low C=25.4|Sep low C=23.9|Oct low C=20.1|Nov low C=14.7|Dec low C=11.2|year low C=19.8|Jan record low C=1.8|Feb record low C=0.7|Mar record low C=4.4|Apr record low C=15.6|May record low C=15.4|Jun record low C=20.0|Jul record low C=21.0|Aug record low C=21.2|Sep record low C=18.4|Oct record low C=12.5|Nov record low C=5.8|Dec record low C=1.7|year record low C=0.7|rain colour=green|Jan rain mm=4.0|Feb rain mm=4.0|Mar rain mm=1.3|Apr rain mm=4.8|May rain mm=17.4|Jun rain mm=40.0|Jul rain mm=120.5|Aug rain mm=111.8|Sep rain mm=49.9|Oct rain mm=6.9|Nov rain mm=1.9|Dec rain mm=0.5|year rain mm=362.9|Jan rain days=0.3|Feb rain days=0.6|Mar rain days=0.3|Apr rain days=0.6|May rain days=1.2|Jun rain days=2.1|Jul rain days=6.5|Aug rain days=5.9|Sep rain days=2.6|Oct rain days=0.6|Nov rain days=0.2|Dec rain days=0.0|year rain days=21.0|Jan humidity=27|Feb humidity=24|Mar humidity=22|Apr humidity=19|May humidity=20|Jun humidity=33|Jul humidity=52|Aug humidity=58|Sep humidity=45|Oct humidity=29|Nov humidity=32|Dec humidity=33|year humidity=32|Jan sun=303.8|Feb sun=291.0|Mar sun=288.3|Apr sun=279.0|May sun=285.2|Jun sun=132.0|Jul sun=96.1|Aug sun=120.9|Sep sun=180.0|Oct sun=232.5|Nov sun=270.0|Dec sun=294.5|year sun=|source 1=[[India Meteorological Department]] (sun 1971–2000)&lt;ref name=IMDnormals&gt;
 {{cite web
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200215220604/http://imdpune.gov.in/library/public/Climatological%20Normals%20%281971-2000%29.pdf
 | archive-date = 15 February 2020
 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/Climatological%20Normals%20%281971-2000%29.pdf
 | title = Station: Jodhpur RS/RW Climatological Table 1971–2000
 | work = Climatological Normals 1971–2000
 | publisher = India Meteorological Department
 | date = October 2011
 | pages = 365–366
 | access-date = 6 April 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=IMDextremes&gt;
 {{cite web
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205042509/http://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf
 | archive-date = 5 February 2020
 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/EXTREMES%20OF%20TEMPERATURE%20and%20RAINFALL%20upto%202012.pdf
 | title = Extremes of Temperature &amp; Rainfall for Indian Stations (Up to 2012)
 | publisher = India Meteorological Department
 | date = December 2016
 | page = M183
 | access-date = 6 April 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=IMD2&gt;
 {{cite web
 | url = http://amssdelhi.gov.in/MET_CENTRES/JAIPUR30/MAXTEMP.pdf
 | title = Highest Maximum Temperature (°C) Ever Recorded
 | publisher = India Meteorological Department
 | access-date = 6 April 2020}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=IMDsun&gt;{{cite web
 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200205042602/http://imdpune.gov.in/library/public/Daily%20Normals%20of%20Global%20%26%20Diffused%20Radiations%20%201971_2000.pdf
 | archive-date = 5 February 2020
 | url = https://imdpune.gov.in/library/public/Daily%20Normals%20of%20Global%20&amp;%20Diffused%20Radiations%20%201971_2000.pdf
 | title = Table 3 Monthly mean duration of Sun Shine (hours) at different locations in India
 | work = Daily Normals of Global &amp; Diffuse Radiation (1971–2000)
 | publisher = India Meteorological Department
 | date = December 2016
 | page = M-3
 | access-date = 6 April 2020
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt;Time and Date (dewpoints, 2005-2015)&lt;ref&gt;{{cite web
 |url = https://www.timeanddate.com/weather/india/jodhpur/climate
 |title = Climate &amp; Weather Averages in Jodhpur, Rajasthan, India
 |publisher = Time and Date
 |access-date = 22 July 2022}}&lt;/ref&gt;|source 2=Weather Atlas&lt;ref name=&quot;Weather Atlas&quot;&gt;
 {{cite web
 | url = https://www.weather-atlas.com/en/india/jodhpur-climate
 | title = Climate and monthly weather forecast Jodhpur, India
 | publisher = Weather Atlas
 | access-date = 13 June 2022
 }}&lt;/ref&gt;|source=}}
 
 == குறிப்புகள் ==
 {{Reflist}}
 [[பகுப்பு:Coordinates on Wikidata]]
 [[பகுப்பு:ஜோத்பூர் மாவட்டம்]]