பஞ்சென் லாமா
[[Image:Khedrup Je.jpg|thumb|right|300px|கெத்ரூப் ஜெ, முதல் பஞ்சென் லாமா]]
 
 '''பஞ்சென் லாமா ''' (''Panchen Lama'',  {{zh|t=班禪喇嘛|s=班禅喇嘛}}), அல்லது '''பஞ்சென் எர்தேனி ''' (''Panchen Erdeni'',  {{zh|t=班禪額爾德尼|s=班禅额尔德尼}}), [[திபெத்து|திபெத்திய]] [[பௌத்தம்|பௌத்த]] மதத்தின் [[கெலுக்பா]] பரம்பரையில்  [[தலாய் லாமா]]விற்கு அடுத்து இரண்டாமிடத்தில் உள்ள உயரிய பௌத்த ஆசான் (லாமா) ஆவார்.  கெலுக்பா பரம்பரையினரே 16வது நூற்றாண்டிலிருந்து [[1959]]இல் [[1959 திபெத்தியப் புரட்சி|திபெத்தியப் புரட்சி]] வரையிலும் மேற்கு திபெத்தை ஆண்டவர்களாவர். தற்போதைய  (பதினொன்றாவது) பஞ்சென் லாமா  குறித்து சர்ச்சை நிலவுகிறது; [[சீன மக்கள் குடியரசு]] அரசு ''கியான்சைன் நோர்பு'' என்பவரை பஞ்சென் லாமாவாக அறிவிக்க 14வது தலாய் லாமா [[மே 14]], [[1995]]இல் ''கெதுன் சோக்கைல் நியிமா'' என அறிவித்துள்ளார். ஆறு அகவையரான நியிமா அறிவிக்கப்பட்ட சில நாட்களிலேயே பொதுமக்கள் பார்வையிலிருந்து காணாமல் போனார்.  சீன அரசு  அதிகாரிகள் இவரை மற்றவர்கள் திபெத்திற்கு வெளியே கூட்டிச்செல்லாதிருக்க தனது பாதுகாவலில் வைத்துள்ளதாக கூறுகின்றனர்.&lt;ref&gt;[https://www.dinamani.com/world/2020/may/22/where-is-the-panchen-lama-3418355.html பஞ்சென் லாமா எங்கே உள்ளார்?]&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{cite news|author=Philippe Naughton October 17, 2011 10:46AM |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article7053071.ece |title=China Says Missing Panchen Lama Living In Tibet |publisher=Timesonline.co.uk |date=2011-09-30 |accessdate=2011-10-17 |location=London}}&lt;/ref&gt; திபெத்தியர்களும் மனித உரிமைக் குழுக்களும் இவரது விடுதலையைக் கோரிப் போராடி வருகின்றனர்.&lt;ref&gt;http://www.freepanchenlama.org/panchen-lama/&lt;/ref&gt;
 
 ==மேற்கோள்கள்==
 &lt;references/&gt;
 ==உசாத்துணைகள்==
 *Goldstein, Melvyn C. ''A History of Modern Tibet, 1913-1951: The Demise of the Lamaist State'' (1989) University of California Press. {{ISBN|978-0520061408}}
 *Goldstein, Melvyn C. ''The Snow Lion and the Dragon: China, Tibet, and the Dalai Lama'' (1997) University of California Press. {{ISBN|0-520-21951-1}}
 *Kapstein, Matthew T. (2006). ''The Tibetans''. Blackwell Publishing. Oxford, U.K. {{ISBN|978-0-631-22574-4}}.
 *Stein, Rolf Alfred. ''Tibetan Civilization'' (1972) Stanford University Press. {{ISBN|0804709017}}
 
 ==வெளியிணைப்புகள்==
 {{Commons category}}
 *[http://www.freepanchenlama.org/ பஞ்சென் லாமாவை விடுதலை செய்], பஞ்சென் லாமாவின் விடுதலையைக் கோரி போராட்ட வலைத்தளம்
 *[http://www.tibet-society.org.uk/pbackground.html திபெத்திய சமூகம்,ஐக்கிய இராச்சியம் - பஞ்சென் லாமா குறித்தப் பின்னணி] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160329162427/http://www.tibet-society.org.uk/pbackground.html |date=2016-03-29 }}  http://www.tibet-society.org.uk/ இலிருந்து
 *[http://www.tibet.cn/english/zt/TibetologyMagazine/..%5CTibetologyMagazine/..%5CTibetologyMagazine/moban.asp?id=03 சீனா திபெத்தாலஜி எண். 03]{{Dead link|date=ஆகஸ்ட் 2021 |bot=InternetArchiveBot }}, சீன அரசின் பஞ்சென் லாமா அவதாரத்தின் தேடல் முயற்சிகளையும் பிற விளக்கங்களையும் தருகின்ற http://www.tibet.cn/ வலைத்தளத்தில் உள்ள தொடர் கட்டுரைகள்:
 **[http://www.tibet.cn/english/zt/TibetologyMagazine/..%5CTibetologyMagazine/..%5CTibetologyMagazine/2003120053195249.htm முகவுரை] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930160535/http://www.tibet.cn/english/zt/TibetologyMagazine/..%5CTibetologyMagazine/..%5CTibetologyMagazine/2003120053195249.htm |date=2007-09-30 }}
 **[http://www.tibet.cn/english/zt/TibetologyMagazine/..%5CTibetologyMagazine/..%5CTibetologyMagazine/2003120053195527.htm திபெத்திய பௌத்ததில் ''வாழும் புத்தர்களாக'' அவதார முறைமை மற்றும் நடுவண் அரசுகளால் நிர்வகிக்கப்படுதல்] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927221746/http://www.tibet.cn/english/zt/TibetologyMagazine/..%5CTibetologyMagazine/..%5CTibetologyMagazine/2003120053195527.htm |date=2007-09-27 }}
 **[http://www.tibet.cn/english/zt/TibetologyMagazine/..%5CTibetologyMagazine/..%5CTibetologyMagazine/2003120053195756.htm புதிய வரலாற்று நிலையில் பதினொன்றாவது பஞ்சென் லாமாத் தேடலின் வெற்றியும்   உறுதிப்படுத்தலும்] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927220718/http://www.tibet.cn/english/zt/TibetologyMagazine/..%5CTibetologyMagazine/..%5CTibetologyMagazine/2003120053195756.htm |date=2007-09-27 }}
 *[http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4551425.stm திபெத்தின் காணாமல் போன சமய வழிகாட்டி],  [[பிபிசி செய்தி]]யின் மே 2005ஆம் ஆண்டு கட்டுரை
 *[http://www.panchen-lama.com/ திபெத்தின் 11வது பஞ்சென் லாமா] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091005005633/http://www.panchen-lama.com/ |date=2009-10-05 }}, கெதுன் சோக்கைல் நியிமா குறித்த வலைத்தளம்
 *[https://www.dinamani.com/world/2020/may/22/பஞ்சென்-லாமா-இப்போது-எப்படி-இருப்பார்-3418357.html பஞ்சென் லாமா இப்போது எப்படி இருபார் - புகைப்படங்கள்]
 [[பகுப்பு:திபெத்து]]
 [[பகுப்பு:திபெத்திய வரலாறு]]