கோளகக் கொத்து விண்மீன் கூட்டம்
[[படிமம்:A Swarm of Ancient Stars - GPN-2000-000930.jpg|thumb|right|300px|The [[Messier 80]] globular cluster in the constellation [[Scorpius]] is located about 28,000 [[light-year]]s from the Sun and contains hundreds of thousands of stars.&lt;ref&gt;{{cite news
  | coauthors =The Hubble Heritage team
  | url = http://hubblesite.org/newscenter/newsdesk/archive/releases/1999/26/
  | title = Hubble Images a Swarm of Ancient Stars
  | work = HubbleSite News Desk
  | publisher = Space Telescope Science Institute
  | date =1999-07-01 | accessdate = 2006-05-26 }}&lt;/ref&gt;]]
 '''கோளகக் கொத்து விண்மீன் கூட்டம்''' (Globular cluster) எனப்படுவது கோள வடிவில் உருவாகியுள்ள விண்மீன்களின் கூட்டமாகும்.  ஏறக்குறைய கோள வடிவச் சீர்மையுடன் விண்மீன்கள் அடர்த்தியாக, நெருக்கமாகக் கட்டுண்டு இருக்கும் விண்மீன் கூட்டமாகும். ஒவ்வொரு அண்டத்திலும் விண்மீன்கள் ஓரிடத்தில் கூட்டம் கூட்டமாகவும் வேறிடத்தில் விலகி விரிந்தும் காணப்படுகின்றன. அண்டவெளி வளிமத்திலிருந்து விண்மீன்கள் ஒரே சமயத்தில் உருவாகும் போது அவை யாவும் பொது ஈர்ப்பால் கட்டுண்டு ஒரே மாதிரியான இயக்கத்திற்கு இணைந்து உட்படுகின்றன. இது போன்ற கொத்துக் கொத்தான விண்மீன்களை விண்மீன் கூட்டம் என்பர். கொத்து விண்மீன் கூட்டங்களில் இரு வகைகள் உள்ளன. அவை அண்டவெளி அல்லது அண்டகக் கொத்து விண்மீன் கூட்டம் அல்லது தனிக் கொத்து விண்மீன் கூட்டம் (galactic or open cluster) மற்றும் கோளகக் கொத்து விண்மீன் கூட்டம் எனப்படும். அண்டவெளி அல்லது அண்டகக் கொத்து விண்மீன் கூட்டம் அல்லது தனிக் கொத்து விண்மீன் கூட்டத்தில், சிலவற்றில் பத்து முதல் சில நூறு வரையிலான விண்மீன்கள் ஓரளவு தளர்ச்சியாகக் கட்டுண்டு குறிப்பிடும்படியான கட்டமைப்புச் சீர்மை ஏதுமின்றிக் காணப்படும். பொதுவாக இவை அண்டத்தட்டின் தளத்தில் அமைந்துள்ளன. மாறாகக் கோளகக் கொத்து விண்மீன் கூட்டங்கள் ஏறக்குறைய கோள வடிவச் சீர்மையுடன் காணப்படுகின்றன. இதில் விண்மீன்கள் அடர்த்தியாக,நெருக்கமாகக் கட்டுண்டு இருக்கின்றன. சராசரியாக பத்தாயிரம் முதல் பத்து இலட்சம் வரை விண்மீன்களைக் கொண்டிருக்கும் இவை பெரும்பாலும் அண்டத்தட்டின் தளத்தில் அமைவதில்லை. அண்ட வட்டத்தில்(halo) அதிகம் உள்ளன.இவை ஒரு கோளின் துணைக் கோள் போல அண்ட மையத்தை(galactic centre) சுற்றி வலம் வருகின்றன&lt;ref name=&quot;McLaughlin, Dean E. ; Harris, William E.; Hanes, David A. 1994 486–507&quot;&gt;{{cite journal
  | author=McLaughlin, Dean E. ; Harris, William E.; Hanes, David A.
  | title=The spatial structure of the M87 globular cluster system
  | journal=Astrophysical Journal | year=1994
  | volume=422 | issue=2 | pages=486–507
  | bibcode=1994ApJ...422..486M
  | doi=10.1086/173744 }}&lt;/ref&gt;. ஈர்ப்பினால் மிகவும் வலுவாக இணைக்கப்பட்ட ஒரு கட்டமைப்பாக இருப்பதால், இது பொதுவாக கோள வடிவிலும்,அடர்த்தி மிக்கதாகவும் விளங்குகின்றது.
 
 == பெயர் காரணம் ==
 [[இலத்தீன்]] மொழியில் ''குளோபுளஸ்''  என்றால் சிறிய [[கோளம்]] என்று பொருள்.
 
 == உற்று நோக்கல் ==
 {| class=&quot;wikitable&quot; align=&quot;right&quot;
 |+ '''கோளகக் கொத்து விண்மீன் கண்டுபிடிப்புகள்'''
 !விண்மீன் கூட்டம்
 !கண்டறிந்தவர்
 !ஆண்டு
 |-
 |style=&quot;text-align: center;&quot;|மெசியர் 22&lt;ref&gt;{{cite web
  | author = Sharp, N. A.
  | url = http://www.noao.edu/image_gallery/html/im0575.html
  | title = M22, NGC6656
  | publisher = REU program/NOAO/AURA/NSF
  | accessdate = 2006-08-16
  | archive-date = 2014-10-17
  | archive-url = https://web.archive.org/web/20141017085904/http://www.noao.edu/image_gallery/html/im0575.html
  | url-status= dead
  }}&lt;/ref&gt;
 |[[ஆபிரகாம் ஐலே]] (Abraham Ihle)
 |1665
 |-
 |style=&quot;text-align: center;&quot;|[[ஒமேகா செண்டாரி]]
 |[[எட்மண்ட் ஹாலி]](Edmond Halley)
 |1677
 |-
 |style=&quot;text-align: center;&quot;|[[மெசியர் 5]]
 |[[காட்பிரீட் கிர்ச்]] (Gottfried Kirch]]
 |1702
 |-
 |style=&quot;text-align: center;&quot;|மெசியர் 13
 |எட்மண்ட் ஹாலி]]
 |1714
 |-
 |style=&quot;text-align: center;&quot;|மெசியர் 71
 |பிலிப் லொய்ஸ் டி செசாக்ஸ்
 |1745
 |-
 |style=&quot;text-align: center;&quot;|மெசியர் 4&lt;ref name=&quot;boyd2008&quot;&gt;{{cite book
  | first=Richard N. | last=Boyd | year=2008
  | title=An introduction to nuclear astrophysics
  | page=376 | publisher=University of Chicago Press
  | isbn=0-226-06971-0 }}&lt;/ref&gt;
 |பிலிப் லொய்ஸ் டி செசாக்ஸ்
 |1746
 |-
 |style=&quot;text-align: center;&quot;|மெசியர் 15
 |சான் டொமினிக் மரால்டி
 |1746
 |-
 |style=&quot;text-align:  center;&quot;|மெசியர்2
 |சான் டொமினிக் மரால்டி
 |1746
 |} 
 == அமைவிடம் ==
 [[படிமம்:Djorgovski 1.jpg|thumb|[[Djorgovski 1]]'s stars contain hydrogen and helium, but not much else. In astronomical terms, they are described as &quot;metal-poor&quot;.&lt;ref&gt;{{cite web|title=ESA/Hubble Picture of the Week|url=http://www.spacetelescope.org/images/potw1126a/|work=Engulfed by Stars Near the Milky Way’s Heart|accessdate=28 June 2011}}&lt;/ref&gt; ]]
 கொத்துக் கொத்தாய் காணப்படும் [[விண்மீன்]] கூட்டம் [[அண்டம்|அண்டத்தின்]] கட்டமைப்பிற்கு வெளியே உள்ள அண்டவெளியில் மட்டுமின்றி, அண்டத்தின் கட்டமைப்பிலும் இடம் பெறுவதுண்டு. 
 [[படிமம்:Messier 53 HST.jpg|thumb|[[Messier 53]] has surprised astronomers with its unusual number of a type of star called blue stragglers.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Spot the Difference — Hubble spies another globular cluster, but with a secret|url=http://spacetelescope.org/images/potw1140a/|work=Picture of the Week|publisher=ESA/Hubble|accessdate=5 October 2011}}&lt;/ref&gt;]]
 அண்டவெளியில் காணப்படும் கோளகக் கொத்து விண்மீன் கூட்டங்களில் அதிக எண்ணிக்கையில் 
 விண்மீன்கள் உள்ளன. இவை மிகவும் கூடுதலான வயதுடையனவாகவும் இருக்கின்றன. அண்டத் தட்டில் 
 காணப்படும் அண்டகக் கொத்து விண்மீன் கூட்டங்கள்  அல்லது தனிக்கொத்து விண்மீன் கூட்டங்கள் செறிவு தாழ்ந்தனவாக உள்ளன. கோளகக் கொத்து விண்மீன் கூட்டங்கள் என்பது மிகவும் பரவலாக அண்ட வெளியில் எங்கும் காணப்படுகின்றன. [[பால்வழி]] மண்டலத்தில் 150 -158 கோளகக் கொத்து விண்மீன் கூட்டங்களை இனமறிந்துள்ளனர்.&lt;ref&gt;{{cite web | last=Harris | first=William E. | month=February | year=2003 | url=http://www.physics.mcmaster.ca/~harris/mwgc.dat | title=CATALOG OF PARAMETERS FOR MILKY WAY GLOBULAR CLUSTERS: THE DATABASE | accessdate=2009-12-23 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
  | last=Frommert | first=Hartmut | month=August | year=2007
  | url=http://www.seds.org/~spider/spider/MWGC/mwgc.html
  | title=Milky Way Globular Clusters
  | publisher=SEDS | accessdate=2008-02-26 }}&lt;/ref&gt;  பெரிய அண்டங்களில் இன்னும் கூடுதலான எண்ணிக்கையில் கோளகக் கொத்து விண்மீன் கூட்டங்கள் இருக்கலாம்.&lt;ref name=&quot;milky way&quot;&gt;{{cite journal
  | author = Ashman, Keith M.; Zepf, Stephen E.
  | year = 1992
  | title = The formation of globular clusters in merging and interacting galaxies
  | journal = Astrophysical Journal, Part 1
  | volume = 384 | pages = 50–61
  | bibcode = 1992ApJ...384...50A | doi = 10.1086/170850 }}&lt;/ref&gt; நமக்கு அருகில் உள்ள ஆண்ட்ரோமெடா(Andromeda) என்னும் அண்டத்தில் 500 கோளகக் கொத்து விண்மீன் கூட்டங்களைக் கண்டறிந்துள்ளனர்.&lt;ref&gt;{{cite journal | author=Barmby, P.; Huchra, J. P. | title=M31 Globular Clusters in the Hubble Space Telescope Archive. I. Cluster Detection and Completeleness | journal=The Astronomical Journal | year=2001 | volume=122 | issue=5 | pages=2458–2468 | url=http://www.journals.uchicago.edu/doi/full/10.1086/323457 | doi=10.1086/323457 | bibcode=2001AJ....122.2458B | arxiv=astro-ph/0107401 }}{{Dead link|date=ஆகஸ்ட் 2021 |bot=InternetArchiveBot }}&lt;/ref&gt; M .87 என்று பெயரிடப்பட்ட மிகப்பெரிய நீள்கோள வடிவ அண்டத்தில் 13000 கோளகக் கொத்து விண்மீன் கூட்டங்கள் இருப்பதைக் கண்டறிந்துள்ளனர்.&lt;ref name=&quot;McLaughlin, Dean E. ; Harris, William E.; Hanes, David A. 1994 486–507&quot;/&gt; இவை 131,000 [[ஒளி ஆண்டு]]கள் ஆரமுள்ள வட்டப்பாதையில் அண்டத்தைச் சுற்றி வலம் வருகின்றன.&lt;ref&gt;{{cite journal
  | author = Dauphole, B.; Geffert, M.; Colin, J.; Ducourant, C.; Odenkirchen, M.; Tucholke, H.-J.
  | title=The kinematics of globular clusters, apocentric distances and a halo metallicity gradient
  | url = https://archive.org/details/sim_astronomy-and-astrophysics_1996-09_313_1/page/119
  | journal=Astronomy and Astrophysics | year=1996
  | volume=313 | pages=119–128
  | bibcode=1996A&amp;A...313..119D }}&lt;/ref&gt; 
 [[படிமம்:NGC 7006 HST.jpg|left|thumb|[[NGC 7006]] is a highly concentrated, Class I globular cluster.]]
 வட்டார வரம்புக்கு உட்பட்ட பகுதியில் போதிய நிறையுடைய ஒவ்வொரு அண்டமும் கோளகக் கொத்து விண்மீன் கூட்டங்களின் குழுமத்தோடு தொடர்புடையனவாக இருக்கின்றன.&lt;ref&gt;{{cite journal
  | last = Harris | first = William E.
  | title=Globular cluster systems in galaxies beyond the Local Group
  | journal=Annual Review of Astronomy and Astrophysics
  | year=1991 | volume=29
  | issue = 1 | pages=543–579
  | bibcode=1991ARA&amp;A..29..543H
  | doi=10.1146/annurev.aa.29.090191.002551 }}&lt;/ref&gt;   சகிட்டாரியஸ் குறு அண்டம் (Sagittarius dwarf), கானிஸ் மேஜர் (Canis Major )குறு அண்டம் போன்ற அண்டங்கள் போலோமர் 12 
 (Polomer 12 ) என்பது போன்ற கோளகக் கொத்து விண்மீன் கூட்டங்களை பால் வழி மண்டலத்திற்கு 
 அளிக்கும் வழி முறையில் உள்ளன&lt;ref&gt;{{cite journal
  | author=Dinescu, D. I.; Majewski, S. R.; Girard, T. M.; Cudworth, K. M.
  | title=The Absolute Proper Motion of Palomar 12: A Case for Tidal Capture from the Sagittarius Dwarf Spheroidal Galaxy
  | url=https://archive.org/details/sim_astronomical-journal_2000-10_120_4/page/1892
  | journal=The Astronomical Journal | year=2000
  | volume=120 | issue=4 | pages=1892–1905
  | bibcode=2000astro.ph..6314D
  | doi=10.1086/301552 |arxiv = astro-ph/0006314 }}&lt;/ref&gt;. இது கடந்த காலத்தில் அண்டங்களிலிருந்து எவ்வளவு கோளகக் கொத்து விண்மீன் கூட்டங்கள் ஏற்றுக்கொள்ளப்பட்டன என்பதை விவரிக்கக் கூடியதாக இருக்கின்றது.
 
 == உருவாக்கம் ==
 [[படிமம்:NGC 2808 HST.jpg|right|thumb|[[NGC 2808]] contains three distinct generations of stars.&lt;ref&gt;{{cite journal
  | author=Piotto, G. | coauthors=''et al.'' | title=A Triple Main Sequence in the Globular Cluster NGC 2808
  | journal=The Astrophysical Journal | volume=661| issue=1
  | pages=L53–L56 | month=May | year=2007
  | doi=10.1086/518503 | bibcode=2007ApJ...661L..53P |arxiv = astro-ph/0703767 }}&lt;/ref&gt; ''NASA&amp;nbsp;image'']]
 அண்டத்தில் முதன் முதலாக உருவான சில விண்மீன்கள் கோளகக் கொத்து விண்மீன் கூட்டங்களில் காணப்பட்டாலும் அவற்றின் மூலமும் அண்டத்தின் பரிணாம வளர்ச்சியில் அவற்றின் பங்கும் இன்னும் தெளிவாக வரையறுக்கப் படாமலேயே இருக்கின்றது.&lt;ref name=apj613&gt;{{cite journal
  | last=Lotz | first=Jennifer M.
  | coauthors=Miller, Bryan W.; Ferguson, Henry C.
  | title=The Colors of Dwarf Elliptical Galaxy Globular Cluster Systems, Nuclei, and Stellar Halos
  | journal=The Astrophysical Journal
  | year=2004 | month=September | volume=613
  | issue=1 | pages=262–278 | doi=10.1086/422871 | bibcode=2004ApJ...613..262L|arxiv = astro-ph/0406002 }}&lt;/ref&gt; கோளகக் கொத்து விண்மீன் கூட்டங்கள் பொதுவாக 100 - 1000 வரையில் உலோகச் செறிவு தாழ்ந்த, பழமையான விண்மீன்களைக் கொண்டுள்ளன&lt;ref name=&quot;Elmegreen, B. G.; Efremov, Y. N. 1999 235&quot;&gt;{{cite journal
  | author = Elmegreen, B. G.; Efremov, Y. N.
  | title=A Universal Formation Mechanism for Open and Globular Clusters in Turbulent Gas
  | journal=Astrophysical Journal | year=1999 | volume=480
  | issue=2 | pages=235
  | bibcode=1997ApJ...480..235E
  | doi=10.1086/303966 }}&lt;/ref&gt;. கோளகக் கொத்து விண்மீன் கூட்டங்களில் காணப்படும் இந்த வகை விண்மீன்கள், சுருள்புய அண்டங்களின் (Spiral galaxy) மையக் கருப் பகுதியில் இருக்கும் விண்மீன்களைப் போல இருக்கின்றன. எனினும் மிகக் குறுகிய விண்வெளிப் பகுதிக்குள் அடங்கியிருக்கின்றன. இவற்றுள் வளிமமோ, தூசிப் படலமா காணப்படவில்லை. இது வெகு காலத்திற்கு முன்பே கவரப்பட்டு விண்மீனாகத் திரண்டிருக்கலாம் என்பதைத் தெரிவிக்கக் கூடியதாக இருக்கின்றது.&lt;ref&gt;{{Cite press release
  | date=2001-03-01
  | url=http://www.eso.org/outreach/press-rel/pr-2001/pr-03-01.html
  | title=Ashes from the Elder Brethren — UVES Observes Stellar Abundance Anomalies in Globular Clusters
  | accessdate=2006-05-26
  }} {{Cite web |url=http://www.eso.org/outreach/press-rel/pr-2001/pr-03-01.html |title=காப்பகப்படுத்தப்பட்ட நகல் |access-date=2012-09-27 |archive-date=2006-06-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20060615053142/http://www.eso.org/outreach/press-rel/pr-2001/pr-03-01.html |url-status= }}&lt;/ref&gt; 
 [[படிமம்:STSci-2002-18.jpg|right|thumb|Globular cluster [[Messier 15|M15]] may have an [[intermediate-mass black hole]] at its core. ''NASA&amp;nbsp;image''.]]
 ஒரு கன பார்செக்(Cubic parsec ) பரும வெளியில் 0௦.4 விண்மீன்கள் என்ற வீதத்தில் கோளகக் கொத்து 
 விண்மீன் கூட்டங்களில் விண்மீன்கள் செறிவாக அடங்கி இருக்கின்றன.&lt;ref name=&quot;Elmegreen, B. G.; Efremov, Y. N. 1999 235&quot;/&gt;&lt;ref&gt;{{cite web
  | last = Talpur | first = Jon | year=1997
  | url =http://www.astro.keele.ac.uk/workx/globulars/globulars.html
  | title =A Guide to Globular Clusters
  | publisher = Keele University
  | accessdate = 2007-04-25 }}&lt;/ref&gt; எனினும் இக்கட்டமைப்பு விண்மீன்-கோள் அமைப்பிற்கு அனுகூலமிக்கதாக இல்லை. நெருக்கமாக உள்ள விண்மீன்களின் கூட்டத்தில் கோள்களின் சுற்றுப்பாதை இயக்கம் தாய் விண்மீனின் ஈர்ப்புக்கு மட்டும் கட்டுப்படாமல் பிற விண்மீன்களினாலும் பாதிப்பிற்கு உள்ளாகிறது.&lt;ref name=&quot;apj613&quot;/&gt; இத்தகைய கட்டமைப்பில் கோள்களின் சுற்றுப்பாதை இயக்கம் நிலையற்றதாக இருப்பதால் அவற்றின் வாழ்வுக் காலம் மிகவும் குறுகியதாக இருக்கும். பெரும்பாலும் கோளகக் கொத்து விண்மீன் கூட்டங்களில் உள்ள விண்மீன்கள் யாவும் பரிமாண வளர்ச்சிப் படியில் ஏறக்குறைய ஒரே காலகட்டத்தில் உள்ளன.&lt;ref&gt;{{cite news
   | author=Weaver, D.; Villard, R.; Christensen, L. L.; Piotto, G.; Bedin, L.
   | title=Hubble Finds Multiple Stellar 'Baby Booms' in a Globular Cluster
   | publisher=Hubble News Desk | date=2007-05-02
   | url=http://hubblesite.org/newscenter/archive/releases/2007/18/full/
   | accessdate=2007-05-01 }}&lt;/ref&gt; இது ஒரு கோளகக்கொத்து விண்மீன் கூட்டத்திலுள்ள விண்மீன்கள் எல்லாம் சற்றேறக்குறைய ஒரே சமயத்தில் ஒரே மூலத்திலிருந்து உருவாகியிருக்கலாம் என்று தெரிவிக்கின்றது.&lt;ref name=&quot;chaboyer2001&quot;&gt;{{cite conference
  | author=Chaboyer, B. | title=Globular Cluster Age Dating | booktitle=Astrophysical Ages and Times Scales, ASP Conference Series | volume 245
  | pages=162–172 | bibcode=2001ASPC..245..162C}}&lt;/ref&gt;
 
 பால் வழி மண்டலத்திலுள்ள ஒமேகா செண்டாரி, M 31 ல் உள்ள G 1 என்ற கோளகக் கொத்து விண்மீன் 
 கூட்டம் போன்றவை மாபெரும் நிறை கொண்டவை. இவற்றின் நிறை பல மில்லியன் சூரிய நிறையாக
 உள்ளது. மாபெரும் நிறையுடைய கோளகக் கொத்து விண்மீன் கூட்டங்கள் உண்மையில் அவ்வட்டாரத்தில் உள்ள பெரிய அண்டங்களால் உட்கவரப்படும் குறு அண்டங்களின் (dwarf galaxy) உள்ளகமாக உள்ளன. என்பதற்கு இவை இரண்டும் சான்றாக உள்ளன. பால் வழி மண்டலத்தில் காணப்படும் கோளகக் கொத்து விண்மீன் கூட்டங்களில் 25 விழுக்காடு குறு அண்டத்துடன் உட்கவரப்பட்டவைகளாக உள்ளன. நிறைமிக்க பல கோளகக் கொத்து விண்மீன் கூட்டங்களில் மையக் கருப் பகுதிகளில் கருந்துளை விண்மீன்கள் இருக்கலாம் என்றும் நம்பப்படுகிறது.&lt;ref name=&quot;BurkertTremaine2010&quot;&gt;{{cite arxiv
  | author=Burkert, Andreas; Tremaine, Scott
  | title=A correlation between central supermassive black holes and the globular cluster systems of early-type galaxies
  | date=April 1, 2010
  | quote=A possible explanation is that both large black-hole masses and large globular cluster populations are associated with recent major mergers.
  | eprint=1004.0137
  | class=astro-ph.CO }}&lt;/ref&gt;
 
 == விண்மீன் வகைகள் ==
 விண்மீன்களை இரு வகையாகப் பிரித்திருக்கின்றர்கள். ஹைட்ரஜன்,ஹீலியம் தவிர்த்த பிற தனிமங்களின் செழுமை அதிகமாக இருப்பின் அவற்றை இரண்டாம் வகை (Population II ) விண்மீன் என்பர். குறைவான் செழுமை கொண்டவைகளால் ஆனவற்றை முதல் வகை (population I ) என்பர். பொதுவாக கோளகக் கொத்து விண்மீன் கூட்டங்களில் உள்ள விண்மீன்கள் எல்லாம் இரண்டாம் வகை விண்மீன்களாக உள்ளன.&lt;ref&gt;{{cite book | title=An introduction to the sun and stars
  | url=https://archive.org/details/introductiontosu0000unse_y9o3
  | page=[https://archive.org/details/introductiontosu0000unse_y9o3/page/240 240] | publisher=Cambridge University Press
  | year=2004 | isbn=0-521-54622-2
  | author=Green, Simon F.; Jones, Mark H.; Burnell, S. Jocelyn }}&lt;/ref&gt; 
 == விண்மீன் வயது ==
 உலோகத் தனிமங்கள், விண்மீன்களின் பரிமாண வளர்ச்சிப் படியில் உயர் வெப்ப நிலைகளில் நிகழும் அணுக்கருச் சேர்க்கை வினைகளால் ஏற்படுகின்றன. உயர் வெப்ப நிலைகளில் இவை நிகழ்வதால் ஒரு விண்மீனில் இருக்கும் உலோக அணுக்களின் செழுமை அவ விண்மீனின் வயதைக் குறிக்கும் ஒரு காரணியாக விளங்குகிறது.&lt;ref&gt;{{cite journal
  | last = Harris | first = W. E.
  | title=Spatial structure of the globular cluster system and the distance to the galactic center
  | journal=Astronomical Journal | year=1976 | volume=81
  | pages=1095–1116
  | bibcode=1976AJ.....81.1095H
  | doi=10.1086/111991 }}&lt;/ref&gt;
 
 == மேற்கோள் ==
 {{reflist|2}}
 
 == உசாத்துணை ==
 * [http://adswww.harvard.edu/ NASA Astrophysics Data System] has a collection of past articles, from all major astrophysics journals and many conference proceedings.
 * [http://astro.u-strasbg.fr/scyon/ SCYON] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071116091318/http://astro.u-strasbg.fr/scyon/ |date=2007-11-16 }} is a newsletter dedicated to star clusters.
 * [http://www.manybody.org/modest/ MODEST] is a loose collaboration of scientists working on star clusters.
 
 == நூல்கள் ==
 * {{cite book
  | author=Binney, James; Tremaine, Scott
  | year=1987 | title=Galactic Dynamics
  | edition=First
  | publisher=Princeton University Press
  | location=Princeton, New Jersey | isbn=0-691-08444-0 }}
 * {{cite book
  | author=Heggie, Douglas; Hut, Piet | year=2003
  | title=The Gravitational Million-Body Problem: A Multidisciplinary Approach to Star Cluster Dynamics
  | publisher=Cambridge University Press | isbn=0-521-77486-1 }}
 * {{cite book
  | author=Spitzer, Lyman | year=1987
  | title=Dynamical Evolution of Globular Clusters
  | url=https://archive.org/details/dynamicalevoluti0000spit | publisher=Princeton University Press
  | location=Princeton, New Jersey | isbn=0-691-08460-2 }}
 
 * Elson, Rebecca; Hut, Piet; Inagaki, Shogo (1987). Dynamical evolution of globular clusters. ''Annual review of astronomy and astrophysics'' '''25''' 565. {{bibcode|1987ARA&amp;A..25..565E}}
 * Meylan, G.; Heggie, D. C. (1997). Internal dynamics of globular clusters. ''The Astronomy and Astrophysics Review'' '''8''' 1. {{bibcode|1997A&amp;ARv...8....1M}}
 
 == வெளியிணைப்புகள் ==
 {{commons category|கோளகக் கொத்து விண்மீன் கூட்டம்}}
 * [http://www.seds.org/messier/glob.html Globular Clusters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080224064318/http://seds.org/messier/glob.html |date=2008-02-24 }}, SEDS Messier pages
 * [http://www.seds.org/~spider/spider/MWGC/mwgc.html Milky Way Globular Clusters]
 * [http://www.physics.mcmaster.ca/Globular.html Catalogue of Milky Way Globular Cluster Parameters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061002033908/http://www.physics.mcmaster.ca/Globular.html |date=2006-10-02 }} by William E. Harris, McMaster University, Ontario, Canada
 * [http://gclusters.altervista.org/ A galactic globular cluster database] by Marco Castellani, Rome Astronomical Observatory, Italy
 * [http://www.nature.com/news/2006/060821/full/060821-13.html Key stars have different birthdays] article describes how stars in globular clusters are born in several bursts, rather than all at once
 * [http://globularclusters.wordpress.com Globular Clusters Blog] News, papers and preprints on Galactic Globular Clusters
 * [http://www.citeulike.org/groupfunc/13615/home Globular Clusters Group] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306103037/http://www.citeulike.org/groupfunc/13615/home |date=2012-03-06 }} on ''[[CiteULike]]''
 * [http://www.space-and-telescope.com/MessierObjects.aspx Clickable Messier Object table including globular clusters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141020085045/http://www.space-and-telescope.com/MessierObjects.aspx |date=2014-10-20 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141020085045/http://www.space-and-telescope.com/MessierObjects.aspx |date=2014-10-20 }}&lt;!-- contains links back to Wikipedia articles --&gt;