கிஷ், சுமேரியா
{{Infobox ancient site
 | name = கிஷ் 
 | native_name = 
 | alternate_name = 
 | image = Tableta con trillo.png
 |image_size=300 
 | alt = 
 | caption =உருவஙகள் மற்றும் [[ஆப்பெழுத்து]]களுடன் கூடிய  [[சுண்ணக்கல்|சுண்ணக்கல்லில்]] செய்த கிஷ் [[களிமண் பலகை|பலகை]], காலம் கிமு 3500 
 | map_type = Iraq
 | map_alt = 
 | map_size = 
 | relief = 
 | coordinates = {{coord|32|32|25|N|44|36|17|E|display=inline,title}}
 | location = டெல் அல்-உகாய்மிர், பாபில் ஆளுநரகம் [[ஈராக்]]
 | region = [[மெசொப்பொத்தேமியா]]
 | type = [[தொல்லியல் மேடு]]
 | part_of = 
 | length = 
 | width = 
 | area = 
 | height = 
 | builder = 
 | material = 
 | built = கிமு 3100  
 | abandoned = 
 | epochs = [[செம்தேத் நசிர் காலம்]] முதல் [[ஹெலனிய காலம்]] வரை 
 | cultures = 
 | dependency_of = 
 | occupants = 
 | event = 
 | excavations = 
 | archaeologists = 
 | condition = 
 | ownership = 
 | management = 
 | public_access = 
 | website = &lt;!-- {{URL|example.com}} --&gt;
 | notes = 
 | economy=
 }}
 [[File:Ruins of a ziggurat at the Sumerian city of Kish. Babel Governorate, Iraq..jpg|thumb|பண்டைய [[சுமேரியா|சுமேரியவின்]] கிஷ் நகரத்தின்  சிதிலங்கள், [[ஈராக்]]]]
 
 '''கிஷ்''' ('''Kish ''') ([[சுமேரிய மொழி|சுமேரியம்]]: Kiš; transliteration: [[:wikt:𒆧|Kiš]]&lt;sup&gt;[[Ki (earth)|ki]]&lt;/sup&gt;; cuneiform: {{cuneiform|&amp;#x121A7;&amp;#x121A0;}};&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?searchword=l=kic%20t=SN&amp;charenc=gcirc |title=The Electronic Text Corpus of Sumerian Literature |access-date=2018-12-23 |archive-date=2020-11-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201124011101/https://etcsl.orinst.ox.ac.uk/cgi-bin/etcsl.cgi?searchword=l=kic%20t=SN&amp;charenc=gcirc |url-status= }}&lt;/ref&gt; [[அக்காதியம்]]: kiššatu&lt;ref&gt;[http://psd.museum.upenn.edu/epsd/epsd/e3066.html Electronic Pennsylvania Sumerian Dictionary (EPSD)]&lt;/ref&gt;) தற்கால [[ஈராக்]] நாட்டின் தெற்கு  [[மெசொப்பொத்தேமியா]]வில் பண்டைய [[சுமேரியா]]வின் கிமு 3,100  காலத்திய  நகரம் ஆகும்.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://studentreader.com/58SYK/kish-tradition/ |title=Kish Tradition |access-date=2020-06-09 |archive-date=2020-06-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200609173555/https://studentreader.com/58SYK/kish-tradition/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; இந்நகரத்தில் தோன்றிய [[கிஷ் பண்பாடு]] [[லெவண்ட்]] பிரதேசத்தின் [[எப்லா இராச்சியம்]] மற்றும் [[மாரி இராச்சியம்|மாரி இராச்சியங்களில்]] பரவியது. இப்பண்டைய நகரம் தற்போது தொல்லியல் களமாக, [[பாபிலோன்|பாபிலோனின்]] கிழக்கில் 80 கிலோ மீட்டர் தொலைவிலும், [[பாக்தாத்]] நகரத்திலிருந்து தெற்கில் 80 கிலோ மீட்டர் தொலைவிலும் உள்ளது.&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/place/Kish  Kish ANCIENT CITY, IRAQ,  Tall al-Uhaimer]&lt;/ref&gt;
 
 ==வரலாறு==
 [[File:Cities of Sumer (en).svg|thumb|[[சுமேரியா]]வின் பண்டைய நகரங்கள்]]
 
 [[செம்தேத் நசிர் காலம்|செம்தேத் நசிர் காலத்தில்]] நடு மெசொப்பத்தோமியாவில் [[செம்தேத் நசிர்]] (கிமு 3100) மற்றும் கிஷ் நகரம் செல்வச் செழிப்புடன் விளங்கியது.
 
 [[சுமேரியா|சுமேரிய]] மன்னர்களின் முதல் நகரமாக கிஷ் நகரம் விளங்கியது.&lt;ref name=&quot;howwhit&quot;&gt;{{cite book |editor1-first=John Whitney |editor1-last=Hall |others=John Grayson Kirk
 |title=History of the World: Earliest Times to the Present Day
 |url=https://archive.org/details/historyofworldea0000unse |year=2005 |origyear=1988 |publisher=World Publications Group
 |location=455 Somerset Avenue, North Dighton, MA 02764, USA
 |isbn=1-57215-421-7 |page=[https://archive.org/details/historyofworldea0000unse/page/30 30] |chapter=The Ancient Near East
 }}&lt;/ref&gt; துவக்க கால [[கிழக்கு செமிடிக் மொழிகள்|கிழக்கு செமித்திய மொழிகளின்]] தாயகமாக ''கிஷ் நகரம்''  விளங்கியது.&lt;ref name=&quot;Donald&quot;&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=6lDgYxV0DN8C&amp;pg=PA133#v=onepage&amp;q&amp;f=false|title= Leaving No Stones Unturned: Essays on the Ancient Near East and Egypt in Honor of Donald P. Hansen|author=Donald P. Hansen, Erica Ehrenberg|page= 133}}&lt;/ref&gt; கிஷ் இராச்சியத்தின் 21வது மன்னர் என்மெபரகேசி என்பவர், [[ஈலாம்]] இராச்சியத்தின் போர்க்கருவிகளை கைப்பற்றினார் என்பதை தொல்லியல் குறிப்புகள் மூலம் தெரியவருகிறது. கிஷ் நகரம் அழியும் வரை, [[பழைய பாபிலோனியப் பேரரசு]], [[காசிட்டு மக்கள்]], [[புது அசிரியப் பேரரசு]], [[புது பாபிலோனியப் பேரரசு]] மற்றும் [[செலூக்கியப் பேரரசு]] காலத்தில் செழித்திருந்தது.
 
 ==தொல்லியல்==
 [[புறாத்து ஆறு|யூப்பிரடீஸ் ஆற்றின்]] கரையிலிருந்து மூன்று கிலோ மீட்டர் தொலைவில் அமைந்த கிஷ் நகரத் தொல்லியல் களம், ஏறத்தாழ ஒரு முட்டை வடிவத்தில் நாற்பது தொல்லியல் மேடுகளைக் கொண்டது. அவைகளில் புகழ்பெற்ற மேடுகள் பின்வருமாறு:
 
 * டெல் உகய்மிர் தொல்லியல் களம் - கிஷ் நகரத்தின் மையப் பகுதி என கருதப்படுகிறது. கிஷ் என்பதற்கு சிவப்பு எனப்பொருள். சிவப்பு நிற செங்கற்களாலான சிதிலமடைந்த கட்டிடங்கள் இங்குள்ளது.    
 *இங்கரா தொல்லியல் களம் -:கிஷ் நகரத்தின் கிழக்கே அமைந்தது. இங்கு கிஷ் நகர மக்கள் வழிபட்ட இனான்னாவின் கோயில் உள்ளது.&lt;ref&gt;[http://etcsl.orinst.ox.ac.uk/section1/tr141.htm Inanna's Descent to the Underworld translation at ETCSL]&lt;/ref&gt;
 * எல்-பெண்டர் தொல்லியல் களம்: [[பார்த்தியப் பேரரசு|பார்த்தியப் பேரரசின்]] தொல்பொருட்கள் கொண்டுள்ளது.  
 *தொல்லியல் மேடு  W - [[புது அசிரியப் பேரரசு|புது அசிரியப் பேரரசின்]] ஆப்பெழுத்தில் எழுத்தப்பட்ட சுட்ட களிமண் பலகைகள் கண்டெடுக்கப்பட்டது.
 
 கிஷ் நகரத்தின்  உகய்மிர் தொல்லியல் களத்தை 1912 மற்றும் 1914களில் பிரான்சு நாட்டு தொல்லியல் ஆய்வாளர் [[அகழ்வாய்வு]] செய்து, [[பழைய பாபிலோனியப் பேரரசு|பழைய பாபிலோனிய இராச்சியத்தின்]] 1,400  தொல்பொருட்களை கண்டுபிடித்தார். அவைகளின் முக்கியமானவைகள் [[இஸ்தான்புல்]] மற்றும் [[லூவர் அருங்காட்சியகம், பாரிசு|லூவர்]] நகர அருங்காட்சியகங்களில்  உள்ளது.&lt;ref&gt;Henri de Genouillac, Premières recherches archéologiques à Kich : mission d'Henri de Genouillac 1911-1912 : rapport sur les travaux et inventaires, fac-similés, dessins, photographies et plans. Tome premier, Paris : Libr. ancienne Edouard Champion, 5, quai Malaquais, 1924&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[[Henri de Genouillac]], Fouilles françaises d'El-`Akhymer, Champion,
 1924-25&lt;/ref&gt;
 
 பின்னர் 1923 முதல் 1933 முடிய கிஷ் நகர தொல்லியல் களங்களில் கண்டெடுத்த தொல்பொருட்கள் சிகாகோ மற்றும் ஆக்ஸ்போர்டு அருங்காட்சியகங்கள் வைக்கப்பட்டுள்ளது.&lt;ref&gt;Stephen Langdon, Excavations at Kish I (1923–1924), 1924&lt;/ref&gt;
 &lt;ref&gt;Stephen Langdon and L. C. Watelin, Excavations at Kish III (1925–1927), 1930&lt;/ref&gt;
 &lt;ref&gt;Stephen Langdon and L. C. Watelin, Excavations at Kish IV (1925–1930), 1934&lt;/ref&gt;
 &lt;ref&gt;Henry Field, The Field Museum-Oxford University expedition to Kish, Mesopotamia, 1923–1929, Chicago, Field Museum of Natural History, 1929&lt;/ref&gt;
 &lt;ref&gt;P. R. S. Moorey, Kish excavations, 1923–1933 : with a microfiche catalogue of the objects in Oxford excavated by the Oxford-Field Museum, Chicago, Expedition to Kish in Iraq, Clarendon Press, 1978, {{ISBN|0-19-813191-7}}&lt;/ref&gt;
 &lt;ref&gt;S. Langdon and D. B. Harden, Excavations at Kish and Barghuthiat 1933, Iraq, vol. 1, no. 2, pp. 113-136, 1934&lt;/ref&gt;
 &lt;ref&gt;S. D. Ross, 'The excavations at Kish. With special reference to the conclusions reached in 1928-29', in ''Journal of The Royal Central Asian Society'', vol. 17, iss. 3, pp. 291 - 300, 1930&lt;/ref&gt;
 
 1988, 2000 மற்றும் 2001ம் ஆண்டுகளில் இத்தொல்லியல் களத்தை சப்பானியர்கள் [[அகழ்வாய்வு]] செய்தனர்.&lt;ref&gt;K. Matsumoto, Preliminary Report on the Excavations at Kish/Hursagkalama 1988–1989, al-Ra¯fida¯n 12, pp.261-307, 1991&lt;/ref&gt;
 &lt;ref&gt;K. Matsumoto and H. Oguchi, Excavations at Kish, 2000, al-Rafidan, vol. 23, pp. 1-16, 2002&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;K. Matsumoto and H. Oguchi, News from Kish: The 2001 Japanese Work,
 al-Rafidan, vol. 25, pp. 1-8, 2004&lt;/ref&gt;
 
 ==படக்காட்சியகம்==
 &lt;gallery&gt;
 File:Sumeriankinglist.jpg|சுமேரிய மன்னர்களின் பெயர் பொறித்த கல் 
 File:An ancient mound at the city of Kish, Mesopotamia, Babel Governorate, Iraq.jpg| [[மெசொப்பொத்தேமியா]]வின் கிஷ் நகர தொல்லியல் மேடு, பபேல் ஆளுநனரகம், [[ஈராக்]]
 File:Pottery fragments, illegal excavations at the ancient city of Kish, Tell al-Uhaymir, Iraq.jpg|கிஷ் நகர அல்-உகய்மிர் தொல்லியல் களத்தின் உடைந்த மட்பாண்டச் சில்லுகள்
 File:Ancient mound at the city of Kish, Mesopotamia, Babil Governorate, Iraq.jpg|கிஷ் நகரத் தொல்லியல் களம் 
 File:Ruins near the ziggurat of Kish at Tell al-Uhaymir, Mesopotamia, Babel Governorate, Iraq.jpg|கிஷ் நகரத் தொல்லியல் களத்தின் சிதலங்கள்
 File:Ruins near the ziggurat of Kish, Tell al-Uhaymir, Babylon Governorate, Iraq.jpg|
 File:Ruins near the ziggurat of the city of Kish at Tell al-Uhaymir, Babel Governorate, Iraq.jpg|
 File:Ruins of the ziggurat of the ancient city of Kish, Tell al-Uhaymir, Mesopotamia, Iraq.jpg|
 &lt;/gallery&gt;
 
 ==இதனையும் காண்க==
 * [[பண்டைய அண்மை கிழக்கின் நகரங்கள்]]
 * [[மெசொப்பொத்தேமியா]]
 * [[செம்தேத் நசிர் காலம்]]
 * [[மெசொப்பொத்தேமியாவின் புவியியல்]]
 
 ==அடிக்குறிப்புகள்==
 {{Reflist}}
 
 ==மேற்கோள்கள்==
 *[https://archive.org/download/sumerianpalaceac12mack/sumerianpalaceac12mack.pdf] E. Mackay, Report on the Excavation of the &quot;A&quot; Cemetery at Kish, Mesopotamia, Pt. 1, A Sumerian Palace and the &quot;A&quot; Cemetery, Pt. 2 (Anthropology Memoirs I, 1-2), Chicago: Field Museum,1931
 *Nissen, Hans ''The early history of the ancient Near East, 9000–2000&amp;nbsp;B.C.'' (Chicago/London: [[University of Chicago Press]], 1988. {{ISBN|0-226-58656-1}}, {{ISBN|0-226-58658-8}})  Elizabeth Lutzeir, trans.
 *[http://oi.uchicago.edu/pdf/mad5.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120730141117/http://oi.uchicago.edu/pdf/mad5.pdf |date=2012-07-30 }} I. J. Gelb, Sargonic Texts in the Ashmolean Museum, Oxford, Materials for the Assyrian Dictionary 5, University of Chicago Press, 1970 {{ISBN|0-226-62309-2}}
 *McGuire Gibson, The Archaeological uses of Cuneiform Documents: Patterns of Occupation at the City of Kish, Iraq, vol. 34, iss. 2, pp.&amp;nbsp;113–123, Autumn 1972
 *T. Claydon, Kish in the Kassite Period (c. 1650 – 1150 B.C), Iraq, vol. 54, pp.&amp;nbsp;141–155, 1992
 *P. R. S. Moorey, A Re-Consideration of the Excavations on Tell Ingharra (East Kish) 1923-33, Iraq, vol. 28, no. 1, pp.&amp;nbsp;18–51, 1966
 *P. R. S. Moorey, The Terracotta Plaques from Kish and Hursagkalama, c. 1850 to 1650&amp;nbsp;B.C., Iraq, vol. 37, no. 2, pp.&amp;nbsp;79–99, 1975
 *Norman Yoffee, The Economics of Ritual at Late Old Babylonian Kish, Journal of the Economic and Social History of the Orient, vol. 41, no. 3, pp.&amp;nbsp;312–343, 1998
 *P. R. S. Moorey, The &quot;Plano-Convex Building&quot; at Kish and Early Mesopotamian Palaces, Iraq, vol. 26, no. 2, pp.&amp;nbsp;83–98, 1964
 *P. R. S. Moorey, Cemetery A at Kish: Grave Groups and Chronology, Iraq, vol. 32, no. 2, pp.&amp;nbsp;86–128, 1970
 *Wu Yuhong and [[Stephanie Dalley]], The Origins of the Manana Dynasty at Kish and the Assyrian King List, Iraq, vol. 52, pp.&amp;nbsp;159–165, 1990
 *Seton Lloyd, Back to Ingharra: Some Further Thoughts on the Excavations at East Kish, Iraq, vol. 31, no. 1, pp.&amp;nbsp;40–48, 1969
 *Federico Zaina, Radiocarbon date from Early Dynastic Kish and the stratigraphy and chronology of the YWN Sounding at Tell Ingharr, Iraq, vol. 77(1), pp.&amp;nbsp;225–234, 2015
 *Zaina, F., Craft, Administration and Power in Early Dynastic Mesopotamian Public Buildings. Recovering the Plano-convex Building at Kish, Iraq, Paléorient, vol. 41, p.&amp;nbsp;177–197, 2015
 
 == வெளி இணைப்புகள்==
 {{Commons category|Kish}}
 *[http://fieldmuseum.org/explore/our-collections/kish-collection Online Kish Collection at the Field Museum]
 *[https://www.youtube.com/watch?v=7kKeiRdXDfw YouTube video on Field Museum Kish effort]
 *[http://oi.uchicago.edu/gallery/asp_meso_kish/ Kish Site photographs at Oriental Institute of Chicago]
 * [http://sumerianshakespeare.com/56701.html  The gold helmet worn by a Sumerian King of Kish.]
 
 {{பண்டைய மெசொப்பொத்தேமியா}}
 
 [[பகுப்பு:பண்டைய நகரங்கள்]]
 [[பகுப்பு:பண்டைய வரலாறு]]
 [[பகுப்பு:மெசொப்பொத்தேமியாவின் வரலாறு]]
 [[பகுப்பு:பண்டைய அண்மைக் கிழக்கின் நகரங்கள்]]
 [[பகுப்பு:அண்மைக் கிழக்கு நாடுகளின் தொல்லியல்]]