பாக்கித்தானில் பௌத்தம்
[[File:Gandhara Buddha (tnm).jpeg|thumb|300x300px|கிரேக்க சிற்பக் கலைநயத்தில் [[கௌதம புத்தர்]] சிற்பம், [[கிபி]] இரண்டாம் நூற்றாண்டு, [[பெசாவர்]], [[பாகிஸ்தான்|பாக்கித்தான்]]]] 
 [[File:Gandharan sculpture - head of a bodhisattva.jpg|thumb|162x162px|[[போதிசத்துவர்|போதிசத்துவரின் தலைச் சிற்பம்]], [[காந்தாரம்]], கிபி நான்காம் நூற்றாண்டு]] '''பாக்கித்தானில் பௌத்தம்''' ('''Buddhism in Pakistan'''), [[கிமு]] மூன்றாம் நூற்றாண்டில் [[மௌரியப் பேரரசு|மௌரியப்]] [[பேரரசர் அசோகர்]] [[ஆட்சிக் காலம்|ஆட்சிக் காலத்தின்]] போது  [[பௌத்தம்]] [[பாகிஸ்தான்|பாக்கித்தான்]] நாட்டில் வேர் ஊன்றத் துவங்கியது.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Rengel |first=Marian |url=https://books.google.com/books?id=WJMlW-zDE14C&amp;dq=en&amp;pg=PA61 |title=Pakistan: A Primary Source Cultural Guide |date=2003-12-15 |publisher=The Rosen Publishing Group, Inc |isbn=978-0-8239-4001-1 |pages=59–62 |language=en |access-date=4 August 2022 |archive-date=15 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230115090436/https://books.google.com/books?id=WJMlW-zDE14C&amp;dq=en&amp;pg=PA61 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|title=Buddhism In Pakistan|url=http://pakteahouse.net/2008/07/18/800-years-of-buddhism-in-pakistan/|website=pakteahouse.net|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20150120153001/http://pakteahouse.net/2008/07/18/800-years-of-buddhism-in-pakistan/|archive-date=20 January 2015|df=dmy-all|access-date=20 January 2015}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Buswell2014&quot;&gt;{{cite book |last1=Buswell |first1=Robert |url=https://books.google.com/books?id=EGmYDwAAQBAJ |title=The Princeton Dictionary of Buddhism |last2=Lopez |first2=Donald |date=2014 |publisher=Princeton University Press |isbn=9780691157863 |pages=773 |access-date=21 November 2021 |archive-date=15 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230115090436/https://www.google.co.uk/books/edition/The_Princeton_Dictionary_of_Buddhism/EGmYDwAAQBAJ?hl=en&amp;gbpv=0 |url-status=live }}&lt;/ref&gt;2012ஆம் ஆண்டின் கணக்கெடுப்பின்படி, பாக்கித்தானில் பௌத்த சமய மக்கள் தொகை 1,492 என கணக்கிடப்பட்டுள்ளது.&lt;ref name=&quot;tribune.com.pk&quot;&gt;{{cite news|title=Over 35,000 Buddhists, Baha'is call Pakistan home|url=http://tribune.com.pk/story/430059/over-35000-buddhists-bahais-call-pakistan-home/|agency=Tribune|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20121102005352/http://tribune.com.pk/story/430059/over-35000-buddhists-bahais-call-pakistan-home/|archive-date=2 November 2012|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;2017ஆம் ஆண்டில் 1,884 பௌத்த சமய வாக்காளர்கள் சிந்து மற்றும் பஞ்சாப் மாகாணத்தில் மட்டுமே உள்ளதாக கணக்கிடப்பட்டுள்ளது.&lt;ref name=&quot;hindustantimes.com&quot;&gt;{{cite web | url=https://www.hindustantimes.com/world-news/pakistan-elections-non-muslim-voters-up-by-30-hindus-biggest-minority/story-gRmBeL4TaBBgY6ZTURRA7M.html | title=Pakistan elections: Non-Muslim voters up by 30%, Hindus biggest minority | date=28 May 2018 | access-date=9 August 2018 | archive-date=18 September 2020 | archive-url=https://web.archive.org/web/20200918110236/https://www.hindustantimes.com/world-news/pakistan-elections-non-muslim-voters-up-by-30-hindus-biggest-minority/story-gRmBeL4TaBBgY6ZTURRA7M.html | url-status=live }}&lt;/ref&gt;
  
 பாக்கித்தான் தலைநகரான [[இஸ்லாமாபாத்]] நகரத்தில் மட்டுமே செயல்பாட்டில் உள்ள [[விகாரை]]யில் [[இலங்கை]] போன்ற நாடுகளின் தூதரக ஊழியர்கள் மற்றும்  அலுவலர்கள் வழிபடுகின்றனர்.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.mfa.gov.lk/index.php/en/missions/mission-activities/6499-sri-lanka-the-next-paradise-destination-for-investments-minister-mangala-samaraweera-in-paris|title=Vesak Festival in Islamabad|website=mfa.gov.lk|access-date=5 May 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161113115646/http://www.mfa.gov.lk/index.php/en/missions/mission-activities/6499-sri-lanka-the-next-paradise-destination-for-investments-minister-mangala-samaraweera-in-paris|archive-date=13 November 2016|df=dmy-all}}&lt;/ref&gt;
 
 ==வரலாறு==
 பாக்கித்தானில் [[பௌத்தம்]] ஏறத்தாழ 2,000 ஆண்டுகளுக்கு முன்னரே வளரத் தொடங்கியது. [[சுவாத் மாவட்டம்|சுவாத் சமவெளி]] அகழாய்வுகளில் [[கிமு]] 563 மற்றும் 483 இடைப்பட்ட காலத்தில் கடடப்பட்ட பௌத்தக் கோயில்கள் கண்டுபிடிக்கப்பட்டது.&lt;ref&gt;{{Cite web |last1=Magazine |first1=Smithsonian |last2=Kindy |first2=David |title=2,000-Year-Old Buddhist Temple Unearthed in Pakistan |url=https://www.smithsonianmag.com/smart-news/2000-year-old-buddhist-temple-unearthed-in-pakistan-180979560/ |access-date=2023-01-16 |website=Smithsonian Magazine |language=en}}&lt;/ref&gt;பாக்கித்தானில் [[மகாயான பௌத்தம்]] சிறப்பாக வளர்ந்தது.&lt;ref&gt;{{Cite web |date=2022-06-11 |title=Remembering Pakistan's Buddhist past {{!}} The Express Tribune |url=https://tribune.com.pk/story/2361090/remembering-pakistans-buddhist-past |access-date=2023-01-16 |website=tribune.com.pk |language=en}}&lt;/ref&gt;பாக்கித்தானின் [[காந்தாரம்|காந்தாரப்]] பகுதி பௌத்தத்தின் தாய் வீடு எனலாம். காந்தாரத்தில் பௌத்தக் கலைகள் மற்றும் சிற்பக்கலை செழிப்பாக வளர்ந்திருந்தது. &lt;ref&gt;{{Cite web |date=2019-07-22 |title=Long Read: A Pakistani homeland for Buddhism: Buddhist art, Muslim nationalism and global public history |url=https://blogs.lse.ac.uk/southasia/2019/07/22/long-read-a-pakistani-homeland-for-buddhism-buddhist-art-muslim-nationalism-and-global-public-history/ |access-date=2023-01-16 |website=South Asia@LSE}}&lt;/ref&gt;
 
 ==பௌத்த தொல்லியற்களங்கள்==
 === [[கைபர் பக்துன்வா மாகாணம்]] ===
 {{முதன்மை|காந்தாரத்தில் புத்தர் சிலை}}
 [[File:Statue of a Buddha seated on a lotus throne in Swat Valley.jpg|thumb|upright| தாமரையில் அமர்ந்த நிலையில் [[கௌதம புத்தர்]] சிற்பம், [[சுவாத் மாவட்டம்]], [[கைபர் பக்துன்வா மாகாணம்]]]] 
 
 [[பெசாவர்]] சமவெளியின் மையப் பகுதியில் அமைந்தது [[காந்தாரம்]] எனும் பண்டைய பண்பாட்டு நிலப்பகுதியில் [[சுவாத் ஆறு]] பாய்கிறது. [[காந்தாரத்தில் புத்தர் சிலை]] புகழ்பெற்றது. [[கைபர் பக்துன்வா மாகாணம்|கைபர் பக்துன்வா மாகாணத்தில்]] தொல்லியல் அகழாய்வின் போது [[பௌத்தம்]] தொடர்புடைய [[அம்லுக்-தாரா தூபி]], [[புத்கார தூபி]], [[சமால் கார்கி]], [[தக்த்-இ-பாகி]], [[ஜௌலியன் விகாரை]], [[கனிஷ்கரின் தூபி]], [[கனிஷ்கர் பேழை]] மற்றும் [[பேரரசர் அசோகர்|பேரரசர் அசோகரின்]] [[மன்செரா]] பாறைக் கல்வெட்டுக்கள் கண்டுபிடிக்கப்பட்டது. 
 === பஞ்சாப் மாகாணம் ===
 {{முதன்மை|பஞ்சாப், பாகிஸ்தான்}}
 [[File:Dharmarajika stupa,Taxila.jpg|thumb|[[தர்மராஜிக தூபி]], [[தட்சசீலம் (நகரம்)|தட்சசீலம்]], [[பஞ்சாப், பாகிஸ்தான்|பஞ்சாப் மகாணம்]], [[பாகிஸ்தான்|பாக்கித்தான்]]]] 
 [[பாக்கித்தான்]] நாட்டின் [[பஞ்சாப், பாகிஸ்தான்|பஞ்சாப்]] மாகணத்தின், [[தட்சசீலம் (நகரம்)|தட்சசீலத்தில்]] உள்ள [[தர்மராஜிக தூபி]]யை [[மௌரியப் பேரரசு|மௌரியப் பேரரசர்]] [[அசோகர்]] ஆட்சிக் காலத்தில் [[கிமு]] 3-ஆம் நூற்றாண்டில், [[கௌதம புத்தர்|கௌதம புத்தரின்]] எரியூட்டப்பட்ட உடலிருந்து கிடைத்த சில எலும்புகள் மற்றும் சாம்பலின் ஒரு பகுதியைக் கொண்டு  நிறுவப்பட்டது.  [[கிபி]] 2-ஆம் நூற்றாண்டில் [[குசான் பேரரசு]] காலத்தில் தருமராசிக தூபியை  மறுசீரமைத்து பல பெரிய [[விகாரை]]களுடன் நிறுவப்பட்டது. கிபி 5-ஆம் நுற்றாண்டில் [[ஹெப்தலைட்டுகள்|எத்தலைட்டுகளின்]] மன்னர் [[மிகிரகுலன்]] ஆட்சிக் காலத்தில் தருமராசிக தூபி முற்றிலும் சிதைக்கப்பட்டது.&lt;ref name=gounesco&gt;{{cite web|title=Dharmarajika: The Great Stupa of Taxila|url=http://www.gounesco.com/dharmarajika-great-stupa-of-taxila/|website=GoUNESCO|publisher=UNESCO|accessdate=22 June 2017|date=1 September 2016|archive-date=20 ஏப்ரல் 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190420110627/https://www.gounesco.com/dharmarajika-great-stupa-of-taxila/|url-status=}}&lt;/ref&gt; 1980இல் [[ஐக்கிய நாடுகள் கல்வி, அறிவியல், பண்பாட்டு நிறுவனம்|இயுனெசுகோ]] நிறுவனம், தருமராசிக தூபியை [[உலகப் பாரம்பரியக் களம்|உலகப் பாரம்பரியக் களங்களில்]] ஒன்றாக அறிவித்ததுள்ளது.&lt;ref&gt;{{cite web|title=Taxila|url=http://whc.unesco.org/en/list/139|publisher=UNESCO|accessdate=23 June 2017}}&lt;/ref&gt; இப்பகுதி இசுலாமியமயமான போது, தருமராசிக தூபி மேலும் சிதைக்கப்பட்டது. [[ஜான் மார்ஷல் (தொல்பொருள் ஆய்வாளர்)|சான் மார்சல்]] எனும் பிரித்தானிய தொல்லியல் ஆய்வாளர், 1913ல் சிதைந்திருந்த தருமராசிக தூபியை [[அகழ்வாய்வு]] செய்து பல தொல்பொருட்களை கண்டெடுத்தார்.
 === சிந்து மாகாணம் ===
 [[File:Gautama Buddha statue (5th century CE).jpg|thumb|250x250px| காகு-ஜொ-தார பௌத்தத் [[தூபி]], [[கிபி]] 410, சிந்து மாகாணம், பாக்கித்தான்]]
 பாக்கித்தானின் சிந்து மாகாணத்தில் உள்ள பௌத்த [[தூபி]]கள் மற்றும் [[விகாரை]]கள் போன்ற தொல்லியற்களங்கள் மிகவும் சிதைந்து உருத்தெரியாமல் உள்ளது. இப்பகுதியில் கண்டெடுத்த சில சுடுமண் உருவங்கள் போன்ற தொல்லியல் எச்சங்களை சத்திரபதி சிவாஜி அருங்காட்சியகத்தில் காட்சிக்கு வைக்கப்பட்டுள்ளது.&lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://coromandelart.wordpress.com/2016/10/18/fifth-century-stupa-ruins-from-mirpurkhas-in-pakistan/|title=Ancient Buddhist terracottas from Mirpurkhas in Pakistan|date=2016-10-18|work=Art of South Asia, the Silk Road and Beyond|access-date=2018-08-08|language=en-US|archive-date=18 September 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200918110232/https://coromandelart.wordpress.com/2016/10/18/fifth-century-stupa-ruins-from-mirpurkhas-in-pakistan/|url-status=live}}&lt;/ref&gt;
 === பலுசிஸ்தான் மாகாணம்===
 [[File:Cave city Gondhrani.jpg|thumb|200px|பௌத்தக் குடைவரை நகரம், கொண்டரானி, பலுசிஸ்தான் மாகாணம்]]
 பலுசிஸ்தான் மாகாணத்தின் கடற்கரையில் பல பௌத்த விகாரைகள் மற்றும் கொண்டரனி எனும் குகை நகரத்தைக் கண்டதாக பௌத்த பயணி [[சுவான்சாங்]] தனது பயணக் குறிப்பில் குறித்துள்ளார்.&lt;ref name=&quot;rgs&quot;&gt;{{cite book |author=Royal Geographical Society (Great Britain) |title=The Geographical Journal Volume 7 |publisher=Royal Geographical Society |year=1896 |editor=John Scott Keltie |location=Great Britain |page=399}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |last=Wink |first=André |url=https://books.google.com/books?id=g2m7_R5P2oAC |title=Al-Hind : the making of the Indo-Islamic world |publisher=E. J. Brill |year=2002 |isbn=978-0391041257 |edition=[2nd ed.]. |location=Leiden |page=135 |chapter=The frontier of alHind |accessdate=19 March 2013}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book |author=Taylor &amp; Francis |title=South Asian Studies: Journal of the Society for South Asian Studies |publisher=The Society for South Asian Studies |year=1989 |location=University of Michigan}}&lt;/ref&gt;
 === [[கில்ஜித்-பல்டிஸ்தான் மாவட்டப் பட்டியல்|கில்ஜித் பல்டிஸ்தான்]]===
 {{Multiple image
 | align             = 
 | direction         = 
 | width             = 
 | image1            = Manthal Rock (Buddhist inscriptions), Skardu, Mix view.JPG  
 | caption1          = [[கிபி]] எட்டாம் நூற்றாண்டின் [[மந்தல் பௌத்த பாறைச் சிற்பங்கள்]], [[கில்ஜித்-பல்டிஸ்தான் மாவட்டப் பட்டியல்|கில்ஜித் பல்டிஸ்தான்]] 
 | image2            = Manthal Rock (Buddhist inscriptions), Skardu, History.JPG
 | caption2          = 
 }}
 
 பாக்கித்தானின் ஆக்கிரமிப்பில் உள்ள [[வடக்கு நிலங்கள்|கில்ஜித்-பல்டிஸ்தானில்]] [[ஸ்கர்டு மாவட்டம்|ஸ்கர்டு மாவட்டத்தில்]] [[கிபி]] எட்டாம் நூற்றாண்டு காலத்திய [[மந்தல் பௌத்த பாறைச் சிற்பங்கள்]] கண்டெடுக்கப்பட்டுள்ளது.  கிபி 15ஆம் நூற்றாண்டில் கில்ஜித்-பல்டிஸ்தான் பகுதியில் வாழ்ந்த பெரும்பாலான பௌத்தர்கள் இசுலாமிற்கு கட்டாய மதம் மாற்றம் செய்யப்பட்டனர்.
 
 ==பௌத்த மக்கள் தொகை ==
 பாக்கித்தானில் தற்போதைய பௌத்த மக்கள் தொகை குறித்தான விவரங்கள் சரிவர தெரியவில்லை.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://pk.boell.org/sites/default/files/thread_not_scissor.pdf |title=Thread, Not Scissor Common Spiritual Heritage For Peace And Harmony, Ahmad Salim, SARRC – December 2008 |access-date=15 October 2018 |archive-date=16 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181016032619/https://pk.boell.org/sites/default/files/thread_not_scissor.pdf |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; சில பாக்கைத்தானியர்கள் தங்களை பௌத்தர்கள் என அறிவித்துக்கொண்டனர்.அவர்கள் அசாத் காசுமீரில் மட்டுமே இருப்பதாக கூறப்படுகிறது.&lt;ref&gt;800 years of Buddhism in Pakistan, Emi Foulk, The Friday Times, July 18, 2008&lt;/ref&gt; 2012ஆம் ஆண்டின் தேசிய தரவுத் தளம் மற்றும் பதிவேடுகளின்படி, பாக்கித்தானில் 1,492 பௌத்தர்கள் மட்டுமே தேசிய அடையாள அட்டை வைத்திருப்பதாக  கூறப்படுகிறது.&lt;ref name=&quot;tribune.com.pk&quot;/&gt; 2017ஆம் ஆண்டில் இது 1,884 ஆக உயர்ந்துள்ளதாக தெரிகிறது.&lt;ref name=&quot;hindustantimes.com&quot;/&gt; பாக்கித்தானிய பௌத்தர்களில் பெரும்பான்மையானவர்கள் சிந்து மாகாணம் மற்றும் பஞ்சாப் மாகாணத்தின் நகர்புறங்களில் அதிகம் வாழ்கின்றனர்.
 
 ==நவீன பாக்கித்தானில் பௌத்தர்கள்==
 [[வங்காளதேச விடுதலைப் போர்|1971 வங்கதேச விடுதலைப் போரின்]] போது பௌத்த மன்னரான திரிதேவ் ராய் பாக்கித்தான் இராணுவத்திற்கு ஆதரவு அளித்தார். எனவே அவர் [[சிட்டகாங்]] நகரை விட்டு வெளியேறி பாக்கித்தானில் அடைக்கலம் புகுந்தார். இவரது பரம்பரையினர் பாக்கித்தான் பௌத்தர்களுக்கு பிரதிநிதியாக செயல்படுகின்றனர்.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=https://www.dawn.com/news/51199 |title=Monks to start peace march tomorrow,August 05, 2002 |access-date=15 October 2018 |archive-date=16 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181016032637/https://www.dawn.com/news/51199 |url-status=live }}&lt;/ref&gt; இவரது குடும்பம் வங்காளதேசத்திற்கு பின்புறம் தங்கியிருந்தனர்.
 [[File:Buddhist rock carvings, Manglawar, Pakistan.jpg|thumb|கௌதம புத்தரின் பாறைச் சிற்பத்தை [[தாலிபான்]]கள் சிதைத்தல்]]
 
 == படக்காட்சியகம்==
 &lt;gallery&gt;
 File:Shingardar stupa close up.jpg|சிங்கர்தார் தூபி
 File:Amlukdara stupa close.JPG|[[அம்லுக்-தாரா தூபி]] 
 File:Thul Mir Rukan.jpg|துல் மீர் ருக்கன் [[தூபி]]
 File:A Vihara of Buddhism in Swat KPK Pakistan.jpg| கும்படோனா [[தூபி]] 
 File:Avalokitesvara bronze Gandhara. Musée des arts asiatiques Guimet.jpg| [[போதிசத்துவர்]] [[அவலோகிதர்|அவலோகிதரின்]]  வெண்கலச் சிற்பம், கிபி 3அல்லது 4ஆம் நூற்றாண்டு 
 File:Takht-bhai-3.jpg|[[தக்த்-இ-பாகி]], [[கைபர் பக்துன்வா மாகாணம்]]
 &lt;/gallery&gt;
 ==மேற்கோள்கள்==
 {{Reflist}}
 
 ==வெளி இணைப்புகள்==
 
 {{commons category|Buddhism in Pakistan}}
 * [https://web.archive.org/web/20051231191035/http://kaladarshan.arts.ohio-state.edu/maps/gandh.html Archaeology in Gandhara region —Buddhist sites]
 
 {{பௌத்தத் தலைப்புகள்}}
 
 [[பகுப்பு:பாக்கித்தான் வரலாறு]]
 [[பகுப்பு:நாடுகள் வாரியாக பௌத்தம்]]