பிராகிருதம்
{{Infobox language family
 |name        = பிராகிருதம்
 |familycolor = Indo-European
 |fam1        =*[[இந்திய-ஐரோப்பிய மொழிகள்|இந்திய-ஐரோப்பிய]]
 |fam2        =* [[இந்திய-ஈரானிய மொழிகள்|இந்திய-ஈரானிய]]
 |fam3        =*[[இந்திய-ஆரிய மொழிகள்|இந்திய-ஆரிய]]
 |iso2=pra
 |iso5=pra
 }}
 [[File:Mathura Lion Capital Detail.jpg|thumb|right|250px|பிராகிருத கீறல்கள், [[பிரித்தானிய அருங்காட்சியகம்]]]]
 [[File:Suryaprajnapati Sutra.jpg|thumb|right|250px|சூரியபிரசன்ப்திசூத்திம் என்ற [[வானவியல்]] நூலின் பகுதி]]
 [[File:ISO 639 Icon pra.svg|thumb|right|180px|இப்படம், விக்கித்திட்டத்திங்களில், இம்மொழியினைக் குறிக்கிறது.(Pra)]]
 '''பிராகிருதம்''' அல்லது '''பாகதம்''' ([[பாளி]]: प्राकृतं ) என்பது பழங்காலத்தில் வட [[இந்தியத் துணைக்கண்டம்|இந்தியத் துணைக்கண்டத்தில்]] பேசப்பட்டு வந்த சில மொழிகளையும், அதன் வழக்குகளையும் குறிக்கின்றது. எனவே பிராகிருதம் என்பது ஒரு [[மொழி]] அல்ல. ஒரு [[மொழிக்குடும்பம்|மொழிக்குடும்பத்தை]] குறிக்கின்றது. [[சமசுகிருதம்|சமசுகிருதத்தை]] சங்கதம் என்றும், பிராகிருதத்தை பாகதம் என்றும், [https://en.wikipedia.org/Apabhraṃśa அவப்பிரஞ்சனம்] '''[[வடமொழி]]''' என்றும் பண்டைய தமிழர் அழைப்பர்.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.tamilvu.org/library/l0I00/html/l0I00a16.htm|title=Tamil Virtual University|website=www.tamilvu.org|access-date=2022-04-06}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;எல்லா நாட்டிற்கும் பொதுவாயினும், வடநாட்டிற் பயில வழங்குதலின் வடசொல் ஆயிற்று. வடசொல்லென்றதனால் தேய வழக்காகிய பாகதச் சொல்லாகி வந்தனவுங் கொள்க. - தொல்காப்பியம் - 397 நூற்பாவுக்கான தெய்வச்சிலையார் உரை&lt;/ref&gt; இந்தோ ஆரிய [[மொழிக் குடும்பம்|மொழிக்குடும்ப]]த்தைச் சேர்ந்ததாக கருதப்படுகிறது. பிராகிருத மொழிகள் பெரும்பாலும் அடித்தட்டு மக்களால் பேசப்பட்டு வந்தது. பிராகிருதத்தை அரசர்கள் போற்றி வந்தாலும், சங்கத, பாகத இலக்கண மொழியாளர்கள் அதை [[வடமொழி]]க்கு புறம்பாகவே{{cn}} கருதினர். பல்வேறு பிராகிருத மொழிகள் பலதரப்பட்ட மக்களால் அவப்பிரஞ்சனம் பேசப்பட்டு வந்தன. 
 
 பிராகிருத மொழிகள் இந்தியாவில் கி.மு 6ஆம் நூற்றாண்டிலிருந்து கி.பி 10ஆம் நூற்றாண்டு வரை மக்களால் அவப்பிரஞ்சனங்கள் பேசப்பட்டு வந்தன. பெரும்பான்மையான வட இந்திய மொழிகள் பிராகிருதத்தின் அவப்பிரஞ்சனத்திலிருந்தே தோன்றின.
 
 ==சொற்பிறப்பியல்==
 பிராகிருதம் என்ற சொல் பிரகிருதி, பகதி ( வடமொழி प्रकृति ) என்ற வேர்ச்சொல்லில் இருந்து தோன்றியது ஆகும். பிரகிருதி, பகதி என்றால் இயற்கை, இயல்பு என பொருள் கொள்ளலாம். சாதாரண மக்கள் இயல்பாக பேசிய மொழியாதலால் இதை பிராகிருதம் என அழைத்ததாக மொழியியில் அறிஞர்கள் குறிப்பிடுகின்றனர்{{யார்}}. மாறாக சமஸ்கிருதம், சாங்கதம் (संस्कृतं) என்றால் 'நன்றாக செய்யப்பட்டது' எனப் பொருள்.
 
 ==பிராகிருத மொழிகள்==
 பல பிராகிருத மொழிகள் உள்ளன. அவற்றுள் பலதரப்பட்ட இலக்கிய மரபுடையன மூன்று. அவை சௌரசேனி, மகதி, மஹாராட்டிரி. சமண பிராகிருதத்தையும் இத்தோடு சேர்த்துக்கொள்ளலாம். பைஸாகி, காந்தாரி என்ற பிராகிருத மொழிகளும் வரலாற்று ஆசிரியர்களால் குறிப்பிடப்படுகின்றன.  அர்த்தமகதி என்ற மொழி [[சமணம்|சமண]] நூல்களை எழுதப் பயன்படுத்தப்பட்ட பிராகிருத மொழியாகும்.
 
 [[புத்தர்]] கூட ஒரு பிராகிருத மொழியிலேயே தனது போதனைகளை செய்தார். [[பாளி மொழி]]யும் ஒரு பிராகிருத மொழியே. பெரும்பான்மையான தேரவாத புத்த மத நூல்களும் சூத்திரங்களும் பாளி மொழிலேயே உள்ளன. [[அசோகர்|அசோகரின்]] கல்வெட்டுகளும் இம்மொழிலேயே உள்ளது. எனினும் பல்வேறு இனபேத காரணங்களுக்காக {{fact}} வடமொழி நூலாசிரியர்கள் பாளியை ஒரு பிராகிருத மொழியாக கருதவில்லை. தற்காலத்தில் அது பிராகிருத மொழியாகவே கருதப்படுகிறது {{fact}}. பெரும்பான்மையான தற்கால வட-இந்திய மொழிகளில் தென்னிந்திய 'தமிழ் மொழி' குடும்பத்தை தவிர்த்து ஏனைய மொழிகள் பிராகிருத்தில் இருந்து தோன்றிய ''அபப்ரம்சா''{{cn}} என்ற இடைக்கால மொழியிலிருந்தே தோன்றின.
 ==செம்மொழி தகுதி==
 6 அக்டோபர் 2024 அன்று [[கலாச்சார அமைச்சகம் (இந்தியா)|இந்தியப் பண்பாட்டு அமைச்சகத்தால்]] பிராகிருத மொழி மற்றும் [[பாளி மொழி]]களுக்கு [[செம்மொழி]]க்கான தகுதி வழங்கப்பட்டது.&lt;ref&gt;[https://mail.google.com/mail/u/0/#inbox?projector=1  Status of Classical Languags By Ministry of Culture]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://indianexpress.com/article/explained/explained-culture/prakrit-pali-classical-languages-9603753/  Prakrit &amp; Pali: All you need to know about the newly designated Classical Languages]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.business-standard.com/amp/india-news/centre-approves-new-classical-languages-what-is-a-classical-language-124100400289_1.html Centre approves 5 new classical languages]&lt;/ref&gt;
 
 == இவற்றையும் பார்க்கவும் ==
 * [[மொழிகளும், மொழிக் குடும்பங்களும்]]
 * [[உலக மொழிகளின் பட்டியல்]]
 * [[பாளி மொழி]]
 
 == மேற்கோள்கள் ==
 {{^}}
 
 ==வெளி இணைப்புகள்==
 
 *[http://www.jainworld.com/scriptures/ ஜைன பிராகிருத நூல்கள்] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070311232843/http://www.jainworld.com/scriptures/ |date=2007-03-11 }}
 
 * மு. கு. ஜகந்நாத ராஜா [https://www.tamildigitallibrary.in/admin/assets/book/TVA_BOK_0001568_%E0%AE%A4%E0%AE%AE%E0%AE%BF%E0%AE%B4%E0%AF%81%E0%AE%AE%E0%AF%8D_%E0%AE%AA%E0%AE%BF%E0%AE%B0%E0%AE%BE%E0%AE%95%E0%AE%BF%E0%AE%B0%E0%AF%81%E0%AE%A4%E0%AE%AE%E0%AF%81%E0%AE%AE%E0%AF%8D.pdf தமிழும் பிராகிருதமும்.pdf]   [[உலகத் தமிழாராய்ச்சி நிறுவனம்]]
 {{பண்டை மற்றும் நடு இந்தோ-ஆரிய மொழிகள்}}
 
 [[பகுப்பு:பிராகிருதம்]]
 [[பகுப்பு:தொன் மொழிகள்]]
 [[பகுப்பு:இந்திய-ஆரிய மொழிகள்]]
 [[பகுப்பு:இந்திய மொழிகள்]]