சரண்
{{Infobox caste|region=[[ராஜஸ்தான்]] • [[அரியானா]]&lt;ref&gt;{{Cite web |title=List of Backward Classes {{!}} Welfare of Scheduled Caste &amp; Backward Classes Department, Government of Haryana |url=http://haryanascbc.gov.in/information/list-of-backward-classes |access-date=2022-04-29 |website=haryanascbc.gov.in}}&lt;/ref&gt; • [[குசராத்து]] • [[மத்தியப் பிரதேசம்]]&lt;ref &gt;{{Cite book |last=Bhargava |first=Hem Bala |url=https://books.google.com/books?id=iFFuAAAAMAAJ |title=Royalty, Feudalism, and Gender: As Portrayed by Foreign Travellers |date=2000 |publisher=Rawat Publications |isbn=978-81-7033-616-7 |pages=192 |language=en |quote=Heber writes that not only in Rajputana but in the wilder districts of South-west more war-like Charans were found. In Gujarat and Malwa the merchants and travellers hired Charans to protect them through their journey.}}&lt;/ref&gt; • [[மகாராட்டிரம்]]&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Hiramani |first=A. B. |url=https://books.google.com/books?id=x4YeAAAAMAAJ |title=Social Change in Rural India |date=1977 |publisher=B. R. Publishing Corporation |pages=47 |language=en}}&lt;/ref&gt; • [[சிந்து மாகாணம்]]&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Commissioner |first=Pakistan Office of the Census |url=https://books.google.com/books?id=UKwZAAAAMAAJ |title=Population Census of Pakistan, 1961: West Pakistan: 1.Karachi. 2.Lahore. 3.Gujranwala. 4.Rawalpindi. 5.Lyallpur. 6.Multan. 7.Quetta. 8.Peshawar. 9.Hyderabad. 10.Sukkur. 11.Bahawalpur. 12.Hazara. 13.Sialkot. 14.Sargodha. 15.Mianwali. 16.Jhang. 17.Loralai. 18.Sibi. 19.Jacobabad. 20.Campbellpur. 21.Gujrat. 22.Bannu. 23.Jhelum. 24.Tharparker. 25.Larkana. 26.Thatta. 27.Mekran |date=1962 |language=en |quote=There are other castes of Hindus i.e. , Brahmans , Lohanas , Khatries , Sutars , Charans , Sonaras , Kalals etc.}}&lt;/ref&gt; • [[பலுச்சிசுத்தானம்]]&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Kothiyal |first=Tanuja |url=https://books.google.com/books?id=IQS-DAAAQBAJ |title=Nomadic Narratives: A History of Mobility and Identity in the Great Indian Desert |date=2016-03-14 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-316-67389-8 |language=en |quote=Charan migratory history traces their movements between Baluchistan, Jaisalmer, Marwar, Gujarat and Kutch.}}&lt;/ref&gt;|languages=[[இராச்சசுத்தானி]] • [[மார்வாரி மொழி|மார்வாரி]] • [[மேவாரி மொழி|மேவாரி]] • [[குஜராத்தி]] • [[சிந்தி மொழி|சிந்தி]] • [[மராத்திய மொழி|மராத்தி]]|religions=[[இந்து சமயம்]] • [[இசுலாம்]]|image=Chāran Gordhan Singh on a Terrace at Night ca. 1725.jpg|caption=A [[பிகானேர் இராச்சியம்|பிகானேர் இராச்சியத்தின்]] சரண்கள், 1725 CE- ([[பெருநகரக் கலை அருங்காட்சியகம்]])|country=[[இந்தியா]] • [[பாக்கித்தான்]]|image_size=250px}}
 '''சரண்''' (''Charan'') என்பது [[தெற்கு ஆசியா]]வில்  [[இந்தியா]]வின் [[ராஜஸ்தான்]] மற்றும் [[குசராத்து]] மாநிலங்களிலும், [[பாக்கித்தான்|பாக்கித்தானின்]] [[சிந்து மாகாணம்]], [[பலூசிஸ்தான் (பாகிஸ்தான்)|பலூசிஸ்தான்]] ஆகிய பகுதிகளில் பூர்வீகமாக வசிக்கும் ஒரு சாதியாகும். இவர்கள் வரலாற்று ரீதியாக, பார்ப்பனர்கள், [[கவிஞர்]]கள், [[வரலாற்றாளர்]]கள், கால்நடை வளர்ப்போர், [[உழவர்]]கள், நிர்வாகிகள், [[சாகிர்]]தார்கள், போர்வீரர்கள் மற்றும் சிலர் வணிகர்களாகவும் பல்வேறு தொழில்களில் ஈடுபட்டுள்ளனர்.&lt;ref&gt;* {{Cite journal |last=Palriwala |first=Rajni |date=1993 |title=Economics and Patriliny: Consumption and Authority within the Household |url=https://www.jstor.org/stable/3520426 |journal=Social Scientist |volume=21 |issue=9/11 |pages=47–73 |doi=10.2307/3520426 |issn=0970-0293 |jstor=3520426 |quote=&quot;In Rajasthan, they were bards and 'literateurs', but also warriors and jagirdars, holders of land and power over men; the dependents of Rajputs, their equals and their teachers. On my initial visit and subsequently, I was assured of this fact vis-a-vis Panchwas and introduced to the thakurs, who in life-style, the practice of female seclusion, and various reference points they alluded to appeared as Rajputs. While other villagers insisted that Rajputs and Charans were all the same to them, the Charans, were not trying to pass themselves off as Rajputs, but indicating that they were as good as Rajputs if not ritually superior....most of the ex-landlord households, the Charans and one Pathan, remained in the middle and upper ranks of village society&quot;}}
 * {{Cite journal |last=Kapadia |first=Aparna |title=Imagining Region in Late Colonial India: Jhaverchand Meghani and the Construction of Saurashtra (1921–47) |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-asian-studies/article/abs/imagining-region-in-late-colonial-india-jhaverchand-meghani-and-the-construction-of-saurashtra-192147/B7073EE84202B3C8B6FB39CBDA58281F |journal=The Journal of Asian Studies |year=2022 |language=en |pages=1–20 |doi=10.1017/S0021911822000080 |s2cid=248169878 |issn=0021-9118 |quote=&quot;Movement was also integral to the work of the Charans, who emerged as the preservers of Rajput culture and served various administrative and diplomatic functions...Historically, violence was fundamental to Charans’ preservation of their sacred and ethical authority. From about the thirteenth century, Charans had served various bureaucratic functions for their patrons, including as security for private or government transactions.&quot;}}
 * {{Cite journal |last=Paul |first=Kim |date=1993-01-01 |title=Negotiating sacred space: The Mandirand the Oran as contested sites |url=https://doi.org/10.1080/00856409308723191 |journal=South Asia: Journal of South Asian Studies |volume=16 |issue=sup001 |pages=49–60 |doi=10.1080/00856409308723191 |issn=0085-6401 |quote=&quot;In the past some Charans were agriculturalists, engaged in farming lands which were divided equally between male descendants of the lineage. Others were cowherds and caravan escorts....&quot;}}
 * {{Cite book |last=Marcus |first=George E. |url=https://books.google.com/books?id=TYK2AAAAIAAJ |title=Elites, Ethnographic Issues |date=1983 |publisher=University of New Mexico Press |isbn=978-0-8263-0658-6 |pages=219 |language=en |quote=Charans were court poets and historians, &quot;bards&quot;...Prominent Charan (caste of bards) dewans or senior court servants included Kaviraj (court poet) Shyamaldas at Udaipur and Kaviraj Murardan at Jodhpur.}}
 * {{Cite book |last=Shah |first=P. R. |url=https://books.google.com/books?id=XGseAAAAMAAJ |title=Raj Marwar During British Paramountcy: A Study in Problems and Policies Up to 1923 |date=1982 |publisher=Sharda Publishing House |isbn=978-0-7855-1985-0 |pages=194 |language=en |quote=&quot;The Charans constituted a body of faithful companions of the Rajputs. They composed poems in praise of the heroic deeds of the Rajputs, and thus inspired them with courage and fortitude. They also guarded the mansions of their patrons, gave protection to their women and children during emergency and also acted as tutors for the young ones. In return land gifts and honours were conferred upon them. The Charans, who could not devote themselves to intellectual pursuits, took to trade. They also protected merchants and travellers passing through desolate regions and forests.&quot;}}
 * {{Cite book |last=Gupta |first=Saurabh |url=https://books.google.com/books?id=vZyoCgAAQBAJ |title=Politics of Water Conservation: Delivering Development in Rural Rajasthan, India |date=2015-10-01 |publisher=Springer |isbn=978-3-319-21392-7 |pages=42 |language=en |quote=&quot;Sharma (ibid) argues that the ex-Zamindars (or landlords) who own big landholdings even today are influential but those who do not retain it are not only less influential but have also slid down the scale of status hierarchy. The families most affected by this belong to the Rajputs, Jats, Charans and Brahmins (all traditionally powerful caste groups)}}
 * {{Cite book |last=Matheson |first=Sylvia A. |url=https://books.google.com/books?id=dCVuAAAAMAAJ |title=Rajasthan, Land of Kings |date=1984 |publisher=Vendome Press |isbn=978-0-86565-046-6 |language=en}}
 * {{Cite book |last=Hastings |first=James M. |url=https://books.google.com/books?id=nReHAAAAMAAJ |title=Poets, Sants, and Warriors: The Dadu Panth, Religious Change and Identity Formation in Jaipur State Circa 1562-1860 Ce |date=2002 |publisher=University of Wisconsin--Madison |pages=23 |language=en |quote=&quot;In Rajasthan, the Charans are a highly esteemed caste seen as occupying a social position slightly lower than that of Brahmins but above that of Rajputs, with whom they maintain a symbiotic relationship...Like Rajputs, with whom they often shared company, Charans would eat meat, drink liquor and engage in martial activities...Although, in a way, poetic composition and recitation was for them a “pastime” subordinate to the primary income producing occupations of military service, agriculture, and horse and cattle trading...&quot;}}
 * {{Cite book |last1=Jain |first1=Pratibha |url=https://books.google.com/books?id=dufZAAAAMAAJ |title=Honour, Status &amp; Polity |last2=Śarmā |first2=Saṅgītā |date=2004 |publisher=Rawat Publications |isbn=978-81-7033-859-8 |language=en |quote=&quot;The Charans have also received applause and appreciation for their contribution as historians of medieval Rajasthan.&quot;}}
 * {{Cite book |last=Vinay |first=Srivastava |url=https://books.google.com/books?id=mq1HAAAAYAAJ |title=Methodology and Fieldwork |date=2004 |publisher=Oxford University Press |isbn=978-0-19-566727-1 |language=en |quote=&quot;They were the Rajputs' geneologists, historians, and teachers; sometimes they were leading state servants, sometimes guides and protectors of trade. Killing a Charan, like killing a brahmin, was a mortal sin. It was the duty of powerful Rajput patrons to support and honour...&quot;}}&lt;/ref&gt;
 == வரலாற்று பாத்திரங்களும் தொழில்களும் ==
 
 === கவிஞர்கள் மற்றும் வரலாற்றாசிரியர்கள் ===
 ராஜஸ்தானி மற்றும் குஜராத்தி இலக்கியங்கள் ஆரம்ப மற்றும் இடைக்கால காலத்திலிருந்து, 19 ஆம் நூற்றாண்டு வரை, முக்கியமாக சரண்களால் இயற்றப்பட்டது. சரண்களுக்கும் [[ராஜ்புத்]]திரர்களுக்கும் இடையிலான உறவு வரலாற்றில் ஆழமாக வேரூன்றியுள்ளது. சரண்கள் ராஜபுத்திரர்களுடன் இணைந்து [[சண்டை]]களில் பங்குகொண்டது மட்டுமல்லாமல், சமகால ராஜபுத்திர வாழ்க்கையின் ஒரு பகுதியான பல நிகழ்வுகளுக்கும் அத்தியாயங்களுக்கும் சாட்சிகளாக இருந்தனர். இத்தகைய [[போர்]]கள் மற்றும் சம்பவங்களைப் பற்றி இயற்றப்பட்ட கவிதைகள் இரண்டு குணங்களைக் கொண்டிருந்தன: அடிப்படை வரலாற்று [[உண்மை]] மற்றும் தெளிவான, யதார்த்தமான மற்றும் சித்திர விளக்கங்கள், குறிப்பாக நாயகர்கள், வீரச் செயல்கள் மற்றும் போர்கள். &lt;ref name=&quot;:12&quot;&gt;{{Cite book|last=Maheshwari|first=Hiralal|url=https://books.google.com/books?id=rK42AAAAIAAJ|title=History of Rajasthani Literature|date=1980|publisher=Sahitya Akademi|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;:02&quot;&gt;{{Cite journal|last=Ziegler|first=Norman P.|date=1976|title=The Seventeenth Century Chronicles of Mārvāṛa: A Study in the Evolution and Use of Oral Traditions in Western India|url=https://www.jstor.org/stable/3171564|journal=History in Africa|volume=3|pages=127–153|doi=10.2307/3171564|issn=0361-5413|jstor=3171564}}&lt;/ref&gt;
 
 === நிர்வாகிகள் ===
 இவர்கள் [[இராஜபுதனம்]], [[சௌராட்டிர நாடு]], [[மால்வா, மத்தியப் பிரதேசம்|மால்வா]], [[கச்சு மாவட்டம்|கச்சு]], [[சிந்து மாகாணம்|சிந்து]] மற்றும் [[குசராத்து]] உள்ளிட்ட பல உள்நாட்டு [[நீதிமன்றம்|நீதிமன்றங்களில்]] நிர்வாகிகளாக பணி புரிந்தனர். இவர்கள் பல்வேறு நிர்வாக மற்றும் இராஜதந்திர செயல்பாடுகளில் பணியாற்றினார்கள். சில சமயங்களில் முன்னணி மாநிலப் பிரமுகர்களாக இருந்தனர். &lt;ref name=&quot;:9&quot;&gt;{{Cite journal|last=Kapadia|first=Aparna|year=2022|title=Imagining Region in Late Colonial India: Jhaverchand Meghani and the Construction of Saurashtra (1921–47)|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-asian-studies/article/abs/imagining-region-in-late-colonial-india-jhaverchand-meghani-and-the-construction-of-saurashtra-192147/B7073EE84202B3C8B6FB39CBDA58281F|journal=The Journal of Asian Studies|language=en|pages=1–20|doi=10.1017/S0021911822000080|issn=0021-9118|quote=&quot;Movement was also integral to the work of the Charans, who emerged as the preservers of Rajput culture and served various administrative and diplomatic functions...Historically, violence was fundamental to Charans’ preservation of their sacred and ethical authority. From about the thirteenth century, Charans had served various bureaucratic functions for their patrons, including as security for private or government transactions.&quot;}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.journalijdr.com/development-social-religious-and-economic-structure-medieval-rajasthan-study-reference-conditions|title=Development of social, religious and economic structure in medieval Rajasthan: A study with reference to conditions during 1201-1707 a.d {{!}} International Journal of Development Research (IJDR)|website=www.journalijdr.com|access-date=2022-07-01}}&lt;/ref&gt;  
 
 பத்தொன்பதாம் நூற்றாண்டில், இவை பெரிய மற்றும் சிறிய [[அதிகாரத்துவம்|அதிகாரத்துவ]] பரம்பரைகளை உருவாக்கியது. அவை அதிகாரப் போராட்டம் மற்றும் சமஸ்தானங்களில் கொள்கை உருவாக்கம் ஆகியவற்றில் குறிப்பிடத்தக்க பங்கைக் கொண்டிருந்தன. பத்தொன்பதாம் நூற்றாண்டு இராஜ்புதன மாநிலங்களில் அரசியல் அதிகாரத்துவத்தில் பதவிகளுக்கு [[ஆட்சேர்ப்பு]] சமூகம் மற்றும் அங்கீகரிக்கப்பட்ட மற்றும் நிறுவப்பட்ட பரம்பரையை அடிப்படையாகக் கொண்டது. கல்வியறிவு மற்றும் சேவையின் மரபுகளைக் கொண்ட ஒரு பழங்குடி சமூகமாக சரண் மூத்த கிரீட நியமனங்களில் குறிப்பிடத்தக்க பங்களிப்பை வழங்கினார். அத்தகைய நிர்வாக வகுப்பைச் சேர்ந்த நபர்களுக்கு, அரசுப் பணியின் விளைவாக, [[சாகிர்]] மற்றும் நீதிமன்ற மரியாதையும் வழங்கப்பட்டது. &lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Rudolph|first1=Susanne Hoeber|url=https://books.google.com/books?id=Djabj9gefZ0C|title=Essays on Rajputana: Reflections on History, Culture, and Administration|last2=Rudolph|first2=Lloyd I.|date=1984|publisher=Concept Publishing Company|language=en|quote=&quot;At the outer edge of qualification norms is standing in one of the respectable (usually twice-born) and traditionally literate castes or communities of Rajputana-such as Rajputs, Oswals, Maheshwaris, Kayasths, Charans, Brahmans, and Muslims....the bureaucratic lineages in and out of power, whether from within (mutsaddi, Rajput, Muslim, Charan etc.)...Prominent Charan Dewans or senior court servants included Kaviraj (court poet) Shyamaldas at Udaipur and Kaviraj Murardan at Jodhpur.&quot;}}&lt;/ref&gt; இடைக்காலத்தில், ராஜபுத்திரர்கள் மற்றும் [[பணியா]]க்களுடன் சரண்கள் [[மன்னர் அரசு (பிரித்தானிய இந்தியா)|சமஸ்தானங்களின்]] நிர்வாகத்தில் ஆதிக்கம் செலுத்தினர். &lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Bhasin|first1=Veena|url=https://books.google.com/books?id=Z0iBAAAAMAAJ|title=Medical Anthropology, Tribals of Rajasthan|date=2005|publisher=Kamala-Raj Enterprises|language=en|quote=&quot;The states were divided into various categories of Jagirs. During medieval period, Rajputs, Charans and Baniyas dominated the princely states. The Rajputs had a dominant status either as central ruler or Jagirdar and Thikanedar though lower to the Brahmins in ritual hierarchy. Next to them in status were Baniyas, followed by clean artisans, peasants and service castes. Baniya, though in minority had skills to run the administration . The status of Brahmin was subordinate in administration; instead Charans were close to the Rajputs. Vidal ( 1997 ) portray a picture of society and kingship in Sirohi area of Rajasthan where bards appeared as the real ideologues&quot;}}&lt;/ref&gt; சரண் அவர்கள் மீது அதிக நம்பிக்கை வைத்த [[அளவுகோல்|ஆட்சியாளர்களுடன்]] நெருக்கமான உறவுகளை அனுபவித்தனர்; இதன் விளைவாக, அவர்கள் [[பிரித்தானியாவின் இந்தியப் பேரரசு|பிரித்ட்தானியர்]] ஆட்சிக்கு முந்தைய இடைக்கால இராச்சியங்களில் பெரும்பாலான அரசியல் விஷயங்களில் மத்தியஸ்தர்களின் பாத்திரத்தை வகித்தனர். &lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Bhati|first1=N. S.|url=https://books.google.com/books?id=r98tAAAAMAAJ|title=Studies in Marwar History|date=1979|publisher=Rajasthani Shodh Sansthan|language=en|quote=&quot;The Charans acted as bards to the royal family but due to their intimate relations with the rulers they enjoyed their confidence and many times they acted as mediators in political affairs and enjoyed hereditry Jagir (Sasan) rights.&quot;}}&lt;/ref&gt;
 
 19 மற்றும் 20 ஆம் நூற்றாண்டில் [[திவான் (பிரதம அமைச்சர்)|திவான்]] (பிரதமர்) போன்ற பதவிகளை வகித்த சில முக்கிய சரண் நிர்வாகிகள் [[உதய்பூர் இராச்சியம்]] கவிராஜா சியாமல்தாசு , [[ஜோத்பூர் சமஸ்தானம்]] கவிராஜா முரார்டன் மற்றும் [[கிசன்கர் சமஸ்தானம்]] ராம்நாத்ஜி ரத்னு ஆகியோர் அடங்குவர். &lt;ref name=&quot;:4&quot;&gt;{{Cite book|last1=Rudolph|first1=Susanne Hoeber|url=https://books.google.com/books?id=Djabj9gefZ0C|title=Essays on Rajputana: Reflections on History, Culture, and Administration|last2=Rudolph|first2=Lloyd I.|date=1984|publisher=Concept Publishing Company|language=en|quote=&quot;At the outer edge of qualification norms is standing in one of the respectable (usually twice-born) and traditionally literate castes or communities of Rajputana-such as Rajputs, Oswals, Maheshwaris, Kayasths, Charans, Brahmans, and Muslims....the bureaucratic lineages in and out of power, whether from within (mutsaddi, Rajput, Muslim, Charan etc.)...Prominent Charan Dewans or senior court servants included Kaviraj (court poet) Shyamaldas at Udaipur and Kaviraj Murardan at Jodhpur.&quot;}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFRudolphRudolph1984&quot;&gt;Rudolph, Susanne Hoeber; Rudolph, Lloyd I. (1984). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:6&quot;&gt;{{Cite book|last1=Marcus|first1=George E.|url=https://books.google.com/books?id=TYK2AAAAIAAJ|title=Elites, Ethnographic Issues|date=1983|publisher=University of New Mexico Press|language=en}}&lt;/ref&gt; சீகரின் ரத்னு குடும்பம், [[சீகர் மாவட்டம்|சீகர்]], [[இதர் இராச்சியம்|இதர்]], கிசன்கர் மற்றும் [[ஜாலவர் சமஸ்தானம்|ஜாலவர்]] ஆகியவற்றின் திவான்களாக இருந்த அத்தகைய அதிகாரத்துவ பரம்பரையை உருவாக்கியது. &lt;ref name=&quot;:4&quot; /&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|last1=Śekhāvata|first1=Raghunāthasiṃha|url=https://books.google.com/books?id=5jpuAAAAMAAJ|title=Shekhawati Pradesh ka rajnitik itihas|date=1998|publisher=Ṭhā. Mallūsiṃha Smr̥ti Granthāgāra|language=hi|quote=&quot;दीवानजी का बास तेजमालजी नामक रत्नू चारण को सीकर ठिकाने की ओर से 1500 बीघा भूमि चंदपुरा गांव की सीमा में दी । तेजमालजी के तीन पुत्र रामनाथ, बद्रीदान व स्योबक्सजी बताये जाते हैं । रामनाथ किशनगढ़ राज्य के दीवान बने, स्योबक्स जी झालावाड़ व बद्रीदान माधोसिंह सीकर के दीवान थे । बद्रीदान को माधोसिंह ने बोदलासी ( नेछवा के पास ) की छः हजार बीघा भूमि प्रदान की । इनके पुत्र कुमेरदानजी सीकर ठिकाने में दीवान थे । चंदपुरा आज दीवानजी का बास के नाम से जाना जाता है । बद्रीदान के वंशज दीवानजी का बास व बोदलासी दोनों जगह रहते हैं ।&quot;}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:6&quot; /&gt;
 
 === வணிகர்களாக ===
 &lt;blockquote&gt;குடியேற்றத்திற்கு முந்தைய காலத்தில் [[இராஜபுதனம்]] , [[மால்வா, மத்தியப் பிரதேசம்|மால்வா]] மற்றும் [[குசராத்து|குசராத்தைச்]] சுற்றியுள்ள பகுதிகளில் சுங்க வரி செலுத்துவதில் இருந்து விலக்கு அளிக்கப்பட்டதால், இவர்கள் தங்கள் நிலையைப் பயன்படுத்திக் கொண்டனர். &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Vashishtha|first=Professor V.K.|date=2016|title=Transformation in the Position of Charan Community in Rajputana States during Colonial Period|url=http://rajhisco.com/wp-content/uploads/2016/05/Vol-31.pdf|journal=Rajasthan History Congress|volume=31|pages=155–166|via=RAJHISCO}}&lt;/ref&gt;&lt;/blockquote&gt;தண்டனையின்றி பல்வேறு மாநிலங்களுக்கு இடையே [[பண்டம்|சரக்குகளை]] ஏற்றிச் செல்வதற்கும், ஏராளமான [[மாடு]]களை பார விலங்குகளாகப் பயன்படுத்துவதன் மூலமும் சரண்களால் &quot;வடமேற்கு இந்தியாவில் வணிகத்தின் [[ஏகபோகம்|ஏகபோகத்தை]] &quot; நிறுவ முடிந்தது. பல சரண்கள் பணக்கார வணிகர்களாகவும், பணம் கொடுப்பவர்களாகவும் மாறியதாக கூறப்படுகிறது. அவர்களின் சரக்கு வாகனங்கள் கொள்ளைக்காரர்களுக்கு எதிராக காப்பீடு செய்யப்பட்டதாக கருதப்பட்டது.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://globalinch.org/bibliography/living-goddesses-past-and-present-in-north-west-india-german-scholars-onindia/|title=Living goddesses, past and present in North-west India, German Scholars on India – Global InCH- International Journal of Intangible Cultural Heritage|language=en-US|access-date=2022-01-14}}&lt;/ref&gt; ராஜஸ்தானில் கச்சேல சரண்கள் வணிகர்களாக சிறந்து விளங்கினர்.  
 
 சரண் வணிகர்கள் பெரிய காளைகளை வடக்கே [[மார்வார் பிரதேசம்|மார்வார்]] மற்றும் [[இந்துஸ்தான்]], கிழக்கே குசராத்து வழியாக மால்வாவிற்கும் கொண்டு சென்றனர். அவர்கள் [[தந்தம்]], [[தென்னை]], [[படிகாரம்]] மற்றும் உலர் [[பேரீச்சை]] உள்ளிட்ட பல்வேறு பொருட்களை வர்த்தகம் செய்தனர். அவை கச்சுவிலிருந்து மார்வார் மற்றும் இந்துஸ்தானில் இருந்து [[மக்காச்சோளம்]] மற்றும் [[புகையிலை]]யை கொண்டு வந்தன. [[ஆப்பிரிக்கா]]விலிருந்து குசராத்திலுள்ள [[மாண்டவி, குஜராத்|மாண்டவி]]க்கு கொண்டு வரப்பட்ட தந்தங்கள், தானியங்கள் மற்றும் கரடுமுரடான [[துணி]]துகளுக்கு ஈடாக சரண் வணிகர்களால் வாங்கப்பட்டன. அங்கிருந்து மார்வாரில் விற்பனை செய்ய தந்தங்களை கொண்டு சென்றனர். &lt;ref name=&quot;:3&quot;&gt;{{Cite book|last=Hooja|first=Rima|url=https://books.google.com/books?id=tosMAQAAMAAJ|title=A History of Rajasthan|date=2006|publisher=Rupa &amp; Company|isbn=978-81-291-0890-6|language=en}}&lt;/ref&gt;
 
 பதினேழாம் மற்றும் பதினெட்டாம் நூற்றாண்டுகளின் பிற்பகுதியில், இவர்கள் [[முகலாயப் பேரரசு|முகலாயர்]], [[ராஜ்புத்]] மற்றும் பிற பிரிவுகளின் போரிடும் [[தரைப்படை|படைகளுக்கு]] [[பண்டம்|பொருட்கள்]] மற்றும் [[ஆயுதம்|ஆயுதங்களை]] வழங்குவதில் பெரும் பங்கு வகித்தனர். [[பஞ்சாப் பகுதி|பஞ்சாப்]] முதல் [[மகாராட்டிரம்]] வரையிலான சந்தைகளில் இவர்கள் தங்கள் பொருட்களை விற்றனர். &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Bagchi|first=Amiya Kumar|url=https://books.google.com/books?id=0wX1TW3MvhcC|title=Capital and Labour Redefined: India and the Third World|date=2002|publisher=Anthem Press|isbn=978-1-84331-068-6|language=en}}&lt;/ref&gt;
 
 மார்வாரில் [[உப்பு சாலை|உப்பு-வியாபாரத்தில்]] ஆயிரக்கணக்கான மக்கள் மற்றும் [[எருது]]கள் மற்றும் [[ஒட்டகம்|ஒட்டகங்கள்]] போன்ற விலங்குகளை பயன்படுத்தினர். புஷ்கர்ண [[பிராமணர்]]கள் மற்றும் [[பில் மக்கள்|பில்]]களுடன் சேர்ந்து சரண்கள் உப்பு வணிகத்தில் ஈடுபட்டு சுங்க வரி செலுத்துவதில் இருந்து விலக்கு பெற்றனர். சிந்தாரியைச் சேர்ந்த கச்சேலா சரண்கள் தல்வாராவில் இருந்து உப்பை சேகரித்து மார்வாரின் பிற பகுதிகளில் விற்பனை செய்து வந்தனர். &lt;ref name=&quot;:2&quot;&gt;{{Cite book|last=Kothiyal|first=Tanuja|url=https://books.google.com/books?id=IQS-DAAAQBAJ|title=Nomadic Narratives: A History of Mobility and Identity in the Great Indian Desert|date=2016-03-14|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-316-67389-8|language=en|quote=&quot;The genealogists for Charans were Brahmins from Ujjain who periodically inscribed their genealogies in their accounts.&quot;}}&lt;/ref&gt;
 
 === வணிக வர்த்தகத்தின் பாதுகாவலர்கள் ===
 மால்புரா, [[பாலி, இராஜஸ்தான்|பாலி]], சோஜாத், [[அஜ்மீர்]], மற்றும் [[பில்வாரா]] ஆகிய முக்கிய மையங்களில் பாதுகாவலர்களாக செயல்பட்டதன் மூலம் சரண்கள் &quot;பொருட்களை சிறந்த முறையில் கொண்டு செல்பவர்கள்&quot; என்று விவரிக்கப்பட்டனர். &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://indianculture.gov.in/gazettes/rajasthan-district-gazetteers-pali-0|title=Rajasthan, District Gazetteers: Pali|website=INDIAN CULTURE|language=en|access-date=2022-01-14}}&lt;/ref&gt; ராஜஸ்தான், குசராத்து, மற்றும் மால்வா (மத்தியப் பிரதேசம்) முழுவதும் சரண்கள் பயணம் முழுவதும் வணிக வணிகத்தின் பாதுகாவலர்களாக செயல்பட்டனர். &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Sato (Professor.)|first=Masanori|url=https://books.google.com/books?id=JSxuAAAAMAAJ|title=Economy and Polity of Rajasthan: Study of Kota and Marwar, 17th-19th Centuries|date=1997|publisher=Publication Scheme|isbn=978-81-86782-14-9|language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Bhargava&quot;&gt;&lt;templatestyles src=&quot;Module:Citation/CS1/styles.css&quot;&gt;&lt;/templatestyles&gt;&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; id=&quot;CITEREFBhargava2000&quot;&gt;Bhargava, Hem Bala (2000). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; வணிகப் பாதை சுய்காம் ( குசராத்து ), சஞ்சோர், பின்மால், ஜலோர் வழியாக [[பாலி, இராஜஸ்தான்|பாலி]] வரை இருந்தது. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://indianculture.gov.in/ebooks/rajput-states-and-east-india-company|title=The Rajput States and the East India Company|website=INDIAN CULTURE|language=en|access-date=2022-01-14}}&lt;/ref&gt; ஒரு சரணின் தடையின்மை மற்றும் [[வணிகப் பாதை]]கள் பற்றிய அவர்களின் அறிவு அவர்களை சிறந்த வணிக பாதுகாவலர்களாக வேறுபடுத்தியது. &lt;ref name=&quot;:1&quot;&gt;{{Cite web|url=https://globalinch.org/bibliography/living-goddesses-past-and-present-in-north-west-india-german-scholars-onindia/|title=Living goddesses, past and present in North-west India, German Scholars on India – Global InCH- International Journal of Intangible Cultural Heritage|language=en-US|access-date=2022-01-14}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[https://globalinch.org/bibliography/living-goddesses-past-and-present-in-north-west-india-german-scholars-onindia/ &quot;Living goddesses, past and present in North-west India, German Scholars on India – Global InCH- International Journal of Intangible Cultural Heritage&quot;]&lt;span class=&quot;reference-accessdate&quot;&gt;. &lt;/span&gt;&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; [[குதிரை]]கள், ஒட்டகங்கள் மற்றும் காளை மாடுகளின் வாகனங்கள் பல்வேறு [[விளைபொருள்|விளை பொருட்களை]] சுமந்து கொண்டு [[பாலைவனம்]] மற்றும் காடுகள் நிறைந்த மலைகள் வழியாக சென்றன. அவை எப்போதும் கொள்ளைக்காரர்கள் மற்றும் கொள்ளையர்களின் அச்சுறுத்தலுக்கு உட்பட்டேயிருந்தன. சரண்கள் அவற்றின் பாதுகாவலர்களாக செயல்பட்டனர். வாகனக்களின் பாதுகாவலர்களாக, சரண்கள் கொள்ளைக்காரர்களின் முயற்சிகளை முறியடித்தனர். &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Chandra|first=Yashaswini|url=https://books.google.com/books?id=VawSEAAAQBAJ|title=The Tale of the Horse: A History of India on Horseback|date=2021-01-22|publisher=Pan Macmillan|isbn=978-93-89109-92-4|language=en}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFChandra2021&quot;&gt;Chandra, Yashaswini (22 January 2021). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Paul|first=Kim|date=1993-01-01|title=Negotiating sacred space: The Mandirand the Oran as contested sites|url=https://doi.org/10.1080/00856409308723191|journal=South Asia: Journal of South Asian Studies|volume=16|issue=sup001|pages=49–60|doi=10.1080/00856409308723191|issn=0085-6401}}&lt;/ref&gt;
 
 === குதிரை வியாபாரம் ===
 குதிரை வியாபாரம் சரண்களின் முக்கிய தொழில்களில் ஒன்றாகும். &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Jansen|first=Jan|url=https://books.google.com/books?id=GLJkAAAAMAAJ|title=Epic Adventures: Heroic Narrative in the Oral Performance Traditions of Four Continents|date=2004}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Deva|first=B. Chaitanya|url=https://books.google.com/books?id=11bjCwAAQBAJ|title=INTRODUCTION TO INDIAN MUSIC|date=1992}}&lt;/ref&gt; கச்சேலா சரண்கள் ( கச்சு &amp; [[சிந்து மாகாணம்|சிந்து]]விலிருந்து ) மற்றும் சோரத்தியா சரண்கள் ( [[சௌராட்டிர தீபகற்பம்|கத்தியவாரிலிருந்து]] ) போன்ற சில சரண் துணைக் குழுக்கள் வரலாற்று ரீதியாக குதிரை வளர்ப்பு மற்றும் வர்த்தகத்தில் ஈடுபட்டுள்ளன. &lt;ref&gt;{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=wtUSAQAAMAAJ|title=Social Scientist|date=2005}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Dutson|first=Judith|url=https://books.google.com/books?id=PS6zop4lVSUC|title=Storey's Illustrated Guide to 96 Horse Breeds of North America|date=2012-05-07}}&lt;/ref&gt; குதிரைகளின் பொதுவான தொடர்பு சரண்களுக்கும் கதி பழங்குடியினருக்கும் இடையே பிணைப்புக்கு வழிவகுத்தது. சில குசேல சரண்கள் மேற்கு [[ராஜஸ்தான்|ராஜஸ்தானில்]] உள்ள மல்லாணியை ( [[பார்மேர் மாவட்டம்|பார்மேர்]], ராஜஸ்தான்) சுற்றி குடியேறினர். இது குதிரை வளர்ப்பில் குறிப்பிடத்தக்கது. இப்பகுதியைச் சேர்ந்த [[மார்வாரிக் குதிரை|மார்வாரி குதிரைகள்]] மல்லாணி குதிரைகள் என்று அழைக்கப்பட்டன. 18 ஆம் நூற்றாண்டில், [[பிகானேர் இராச்சியம்|பிகானேர்]] இராச்சியத்தில் பெரும்பாலான குதிரை வர்த்தக வணிகம் ஆப்கானியர்கள் தவிர சரண்களால் கட்டுப்படுத்தப்பட்டது. சரண் குதிரை வியாபாரிகள் மிகவும் நல்ல வலைப்பின்னல்களைக் கொண்டிருந்தனர். குதிரை வியாபாரம் செய்யும் சரண்களின் செல்வாக்கின் மற்றொரு உதாரணத்தில், கச்சேலா துணைக்குழுவைச் சேர்ந்த ஒரு சரண், [[நாத சைவம்|நாத சம்பிரதயத்தின்]] பிரிவுத் தலைவரின் அனுசரணையில் மார்வார் ஆட்சியாளர் மகாராஜா தகாத் சிங்கின் அரசவைக்கு வந்து, தனது 10 குதிரைகளை சந்தைப்படுத்தினார். இது ஆட்சியாளரால் நேரடியாக வாங்கப்பட்டது. &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Kamphorst|first=Janet|url=http://site.ebrary.com/id/10314656|title=In praise of death: history and poetry in medieval Marwar (South Asia)|date=2008}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite book|last=Chandra|first=Yashaswini|url=https://books.google.com/books?id=VawSEAAAQBAJ|title=The Tale of the Horse: A History of India on Horseback|date=2021-01-22}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFChandra2021&quot;&gt;Chandra, Yashaswini (22 January 2021). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Saxena|first=Rajendra Kumar|url=https://books.google.com/books?id=RRbtAAAAMAAJ|title=Karkhanas of the Mughal Zamindars: A Study in the Economic Development of 18th Century Rajputana|date=2002}}&lt;/ref&gt;
 
 == சமூகக் கட்டமைப்பு ==
 பாரம்பரியமாக, சரண்கள் கதை சொல்பவர்களாகவும் மரபியல் வல்லுநர்களாக பணிபுரிந்தனர். &lt;ref name=&quot;Thapar2013&quot;&gt;{{Cite book|author=Romila Thapar|date=14 October 2013|title=The Past Before Us|publisher=Harvard University Press|pages=81–|isbn=978-0-674-72651-2|url=https://books.google.com/books?id=aei9AAAAQBAJ&amp;pg=PA81}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Guha2019&quot;&gt;{{Cite book|author=Sumit Guha|date=1 November 2019|title=History and Collective Memory in South Asia, 1200–2000|publisher=University of Washington Press|pages=56–|isbn=978-0-295-74623-4|url=https://books.google.com/books?id=KHa7DwAAQBAJ&amp;pg=PA56}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Talbot2016&quot;&gt;{{Cite book|author=Cynthia Talbot|date=2016|title=The Last Hindu Emperor: Prithviraj Cauhan and the Indian Past, 1200–2000|publisher=Cambridge University Press|pages=163–|isbn=978-1-107-11856-0|url=https://books.google.com/books?id=m3DjCgAAQBAJ&amp;pg=PA163}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Perez2004&quot;&gt;{{Cite book|author=Rosa Maria Perez|date=2004|title=Kings and Untouchables: A Study of the Caste System in Western India|publisher=Orient Blackswan|pages=75–|isbn=9788180280146|url=https://books.google.com/books?id=GDRWAglUumEC&amp;pg=PA75}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;Tambs-Lyche2017&quot;&gt;{{Cite book|author=Harald Tambs-Lyche|url=https://books.google.com/books?id=AOsrDwAAQBAJ&amp;pg=PT88|title=Transaction and Hierarchy: Elements for a Theory of Caste|date=9 August 2017|publisher=Routledge|isbn=978-1-351-39396-6|pages=130}}&lt;/ref&gt;
 
 சமூகத்தின் பெரும் பகுதியினரால் சாதியைச் சேர்ந்தவர்கள் தெய்வீகமாகக் கருதப்படுகிறார்கள். [[கத்ரி (இனம்)|கத்ரி]]கள் மற்றும் [[ராஜ்புத்]திரர்கள் உட்பட இந்த பிராந்தியத்தின் பிற முக்கிய சமூகங்களால் சாதியின் பெண்கள் தாய் தெய்வங்களாக வணங்கப்படுகிறார்கள். &lt;ref name=&quot;Shah&quot;&gt;{{Cite journal|last=Shah|first=A. M.|last2=Shroff|first2=R. G.|year=1958|title=The Vahivanca Barots of Gujarat: A Caste of Genealogists and Mythographers|journal=Journal of American Folk-Lore|volume=71|issue=281|pages=246–276|doi=10.2307/538561|jstor=538561}}&lt;/ref&gt; பல நூற்றாண்டுகளாக, சரண்கள் வாக்குறுதியை மீறுவதை விட இறப்பதை விரும்புகிறார்கள் என்ற நற்பெயருக்காக அறியப்பட்டனர். &lt;ref name=&quot;Encyclopedia Britannica&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/topic/Caran|title=Cāraṇ, Hindu caste|website=Britannica.com}}&lt;/ref&gt; சரண் சமூகம் எழுதப்பட்ட பரம்பரையை அடிப்படையாகக் கொண்டது. ஒரு சரண் மற்ற சரண்கள் ஒருவரையொருவர் அறியாவிட்டாலும், பொருளாதாரம் அல்லது புவியியல் அந்தஸ்து முற்றிலும் வேறுபட்டிருந்தாலும் சமமாகவே கருதுவார். &lt;ref name=&quot;Thomson&quot;&gt;{{Cite journal|last=Thomson, G. R.|year=1991|title=Charans of Gujarat: Caste Identity, Music and Cultural Change|url=https://archive.org/details/sim_ethnomusicology_fall-1991_35_3/page/381|journal=Ethnomusicology|volume=35|issue=3|pages=381–391|doi=10.2307/851968|jstor=851968}}&lt;/ref&gt; சரண் ஆண்கள் தார் பாலைவனம் வழியாக ஒட்டகம் மற்றும் பொதி எருதுகள் மற்றும் வாகங்களின் புனித வழிகாட்டிகள் என்றும், குதிரைகள், கம்பளி மற்றும் உப்பு வியாபாரிகள், படைகளுக்கு உணவு மற்றும் [[ஆயுதம்|ஆயுதங்களை]] வழங்குபவர்கள் என்றும் அறியப்படுகிறார்கள். &lt;ref name=&quot;:5&quot;&gt;{{Cite book|last1=Kamphorst|first1=Janet|url=http://site.ebrary.com/id/10314656|title=In praise of death: history and poetry in medieval Marwar (South Asia)|date=2008|publisher=Leiden University Press|isbn=978-90-485-0603-3}}&lt;cite class=&quot;citation book cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot; id=&quot;CITEREFKamphorst2008&quot;&gt;Kamphorst, Janet (2008). &lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;
 
 ==== அபினி பயன்பாடு ====
 சரண்கள் [[அபினி]] நுகர்வுகளை அனுபவித்தனர். இந்த நடைமுறைகள் இந்த பிராந்தியத்தின் ராஜபுத்திரர்களிடையே இன்றும் பிரபலமாக உள்ளன. &lt;ref name=&quot;khushwantsingh&quot;&gt;{{Cite book|last=Singh|first=Khushwant|title=We Indians|url=https://archive.org/details/ghs2.weindians0000khus|publisher=Orient Paperbacks|location=Delhi|year=1982|oclc=10710940}}&lt;/ref&gt; முக்கியமான விழாக்கள் மற்றும் சமூகக் கூட்டங்களுக்கு சரண்களால் அபினி பயன்படுத்துவது அவசியம் என்று கருதப்பட்டது. திருமணங்களில், மணமகனும், மணமகளும் தங்கள் உறவினர்கள் முன்னிலையில் ஒன்றாக அபினி எடுத்துக்கொள்வார்கள். [[திருமண உறுதி|நிச்சயதார்த்தம்]], திருமணம், ஆண் குழந்தை பிறப்பு, [[தாடி|தாடியை]] பிரித்தல், நல்லிணக்கம், மருமகன் வருகை, மரணத்திற்குப் பிறகு, ' ''அகாதிஜ்'' ' போன்ற [[திருவிழா]]க்களில் அபினி சாப்பிடுவதற்கு ஏற்ற மற்ற சந்தர்ப்பங்களாகும். &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Shah|first=P. R.|title=Raj Marwar During British Paramountcy: A Study in Problems and Policies Up to 1923|year=1902|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.120782|publisher=Sharda Publishing House}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Mathur|first=U. B.|title=Treasure-trove of Rajasthan|publisher=Folklorists}}&lt;/ref&gt; [[சௌராட்டிர நாடு|சௌராட்டிராவில்]], ஆங்கிலேயர் ஆட்சியின் போது, மொத்த அபினி நுகர்வோரில் பாதி பேர் சரண் மற்றும் ராஜ்புத் சமூகத்தைச் சேர்ந்தவர்கள் என்று கண்டறியப்பட்டது. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=Bulletin on Narcotics|publisher=United Nations, Department of Social Affairs}}&lt;/ref&gt;
 
 == இந்திய இலக்கியத்திற்கான பங்களிப்புகள் ==
 இலக்கியத்தின் ஒரு வகையே சரண் இலக்கியம் என்று அழைக்கப்படுகிறது. &lt;ref name=&quot;meghani&quot; /&gt; திங்கல் மொழியும் இலக்கியமும் பெரும்பாலும் இந்த சாதியினால்தான் உள்ளன. &lt;ref name=&quot;sharma&quot;&gt;{{Cite book|last=Sharma|first=G. N.|title=Social Life in Medieval Rajasthan|publisher=Lakshmi Narayan Agarwal Educational Publisher|place=Agra|pages=94–96|year=1968|url=https://archive.org/stream/in.ernet.dli.2015.120777/2015.120777.Social-Life-In-Medieval-Rajasthan-1500-1800-A-D#page/n109/mode/2up}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;smith&quot;&gt;{{Cite journal|last=Smith, J. D.|year=1974|title=An introduction to language of the historical documents from Rajasthan|journal=Modern Asian Studies|volume=9|issue=4|pages=433–464|doi=10.1017/S0026749X00012841}}&lt;/ref&gt; ஜாவர்சந்த் மேகானி சரணி சாகித்தியத்தை (இலக்கியம்) பதின்மூன்று துணை வகைகளாகப் பிரிக்கிறார்: &lt;ref name=&quot;meghani&quot;&gt;{{Cite book|last=Meghani, Z.|title=Charano and Charani Sahitya|place=Ahmedabad|year=1943}}&lt;/ref&gt;
 
 == சான்றுகள் ==
 {{Reflist}}
 == உசாத்துணை ==
 *{{cite book |title=In Praise of Death: History and Poetry in Medieval Marwar |first=Janet |last=Kamphorst |publisher=Leiden University Press |isbn=978-90-8728-044-4 |year=2008 |url=https://openaccess.leidenuniv.nl/handle/1887/12986}}
 *{{cite book |last=Kothiyal |first=Tanuja |url=https://books.google.com/books?id=be-7CwAAQBAJ |title=Nomadic Narratives: A History of Mobility and Identity in the Great Indian Desert |publisher=[[கேம்பிறிட்ஜ் பல்கலைக்கழகப் பதிப்பகம்]] |year=2016 |isbn=978-1107080317 |edition=illustrated, reprint |place=Delhi, India |lccn=2015014741 |oclc=1003137945}}
 {{Commons category|சரண்}}
 {{authority control}}