கந்தாரிய மகாதேவர் கோயில்
{{Infobox Mandir
 | name               = கந்தாரியா மகாதேவர் கோயில் 
 | image              = Khajuraho.KandariyaMahadeva.jpg
 | alt          =
 | caption            =
 | latd = 24 | latm = 51 | lats = 11 | latNS= N
 
 | state              =[[மத்தியப் பிரதேசம்]]
 | district           =[[சத்தர்பூர் மாவட்டம்]]
 | location           = [[கஜுராஹோ]], [[மத்தியப் பிரதேசம்]], இந்தியா
 | elevation_m        =
 | primary_deity      = [[சிவன்|மகாதேவர்]] 
 | important_festivals=
 | architecture       =[[பஞ்சயாதனம்|பஞ்சயாதனக்]] கட்டிடக் கலை
 | number_of_temples  =
 | number_of_monuments=
 | inscriptions       =
 | date_built         = கி பி 1030 
 | creator            =  [[சந்தேலர்கள்|சந்தேல]] மன்னர் வித்தியாதரன் 
 | website            =
 }}
 '''கந்தாரிய மகாதேவர் கோயில்''' (Kandariya Mahadeva Temple) ([[சமசுகிருதம்]]: कंदारिया महादेव मंदिर), என்பதற்கு மேன்மைமிகு கடவுளின் குகை எனப் பொருளாகும். [[இந்தியா]]வின் [[மத்தியப் பிரதேசம்|மத்தியப் பிரதேச]] மாநிலத்தின் [[சத்தர்பூர் மாவட்டம்|சத்தர்பூர் மாவட்டத்தின்]] [[கஜுராஹோ]]வில் ஆயிரம் ஆண்டுகளுக்கு முன்னர் கட்டப்பட்ட பெரிய [[இந்துக் கோவில்|இந்துக் கோயிலாகும்]].
 
 ==அமைவிடம் ==
 [[File:Khajuraho temples map.jpg|thumb|right|[[கஜுராஹோ]] தொகுப்பு நினைவுச் சின்னக் கோயில்களின் வரைபடம்:மேற்குப் பக்கத் தொகுப்பில் உள்ள கந்தாரியா மகாதேவர் கோயில்]]
 
 கந்தாரியா மகாதேவர் கோயில், மத்திய இந்தியாவின் மத்தியப் பிரதேச மாநிலத்தின் சத்தர்பூர் மாவட்டத்தில் [[கஜுராஹோ]] கிராமத்தில் அமைந்துள்ள நினைவுச் சின்னக் கோயில்களில் மிகப்பெரியதாகும். {{Sfn|Ring|Salkin|Boda|1994|p=468}} &lt;ref name= Group/&gt; கந்தாரியா மகாதேவர் கோயில் கஜுராஹோவின் மேற்குப் பகுதியில் உள்ள இந்துக் கோயில்களின் தொகுப்பில் உள்ளது.&lt;ref name=Orient&gt;{{Cite web|url=http://www.orientalarchitecture.com/india/khajuraho/kandariya.php|title=Kandariya Temple (built c. 1025–1050)|publisher=Oriental Architecture}}&lt;/ref&gt;{{Sfn|Abram|2003|pp=420–21}}
 
 ==போக்குவரத்து==
 [[மகோபா மாவட்டம்|மகோபாவிற்கு]] தெற்கில் 34 கி மீ தொலைவிலும், [[சத்தர்பூர் மாவட்டம்|சத்தர்பூருக்கு]] கிழக்கில் 34 கி மீ தொலைவிலும், [[பன்னா மாவட்டம்|பன்னாவிலிருந்து]]  27 கி மீ தொலைவிலும், [[ஜான்சி]] நகரத்திலிருந்து வடக்கே 175 கி மீ தொலைவிலும்,  [[தில்லி|தில்லியிலிருந்து]] தென்கிழக்கே 600 கி மீ தொலைவிலும் உள்ளது. [[கஜுராஹோ]] தொடருந்து நிலையத்திலிருந்து 9 கி மீ தொலைவில் இக்கோயில் உள்ளது. {{Sfn|Ring|Salkin|Boda|1994|p=468}}&lt;ref name=Physical&gt;{{Cite web|url=http://shodhganga.inflibnet.ac.in/bitstream/10603/38879/11/11_chapter%202.pdf|format=pdf|title=Physical and Regional Setting of Khajuraho|publisher=Shodhganga – INFLIBNET Centre}}&lt;/ref&gt; கஜுராஹோ வானூர்தி நிலையத்திலிருந்து [[தில்லி]], [[ஆக்ரா]] மற்றும் [[மும்பை]] நகரங்களுக்கு வானூர்திகள் இயக்கப்படுகிறது.&lt;ref name=Physical/&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.aai.aero/allAirports/khajuraho_generalinfo.jsp|title=Khajuraho airport|accessdate=12 August 2015|publisher=Airport Authority of India (AAI)|archive-date=8 ஜூலை 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150708201920/http://www.aai.aero/allAirports/khajuraho_generalinfo.jsp|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 
 == வரலாறு ==
 [[வட இந்தியா]]வின் [[கூர்ஜர-பிரதிகாரப் பேரரசு|கூர்ஜர-பிரதிகாரப் பேரரசின்]] குறுநில மன்னர்களான [[சந்தேலர்கள்|சந்தேல அரசர்களின்]] ஆட்சி இப்பகுதியில்,  கி. பி. 500 முதல் கி.பி. 1300 வரை நீடித்தது. சந்தேலர்களின் ஆட்சியின் உச்சக்கட்டத்தின்போது  [[கஜுராஹோ]] கோவில்கள் 950 ஆம் ஆண்டு முதல் 1150 ஆம் ஆண்டு வரையிலான 200 ஆண்டு காலவரையறையில் கட்டப்பட்டதாகும். அவைகளில் சிறப்பானவைகள் கந்தாரியா மகாதேவர் கோயில், இலக்குமணன் கோயில், [[கலிஞ்சர் கோட்டை]]  மற்றும் [[சமணம்|சமணத்]] [[தீர்த்தங்கரர்]]களின் கோயில்கள் ஆகும்.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.khajurahotempletour.com/ |title=காப்பகப்படுத்தப்பட்ட நகல் |access-date=2021-08-15 |archive-date=2015-01-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150126035119/http://www.khajurahotempletour.com/ |url-status=dead }}&lt;/ref&gt; கஜுராஹோ வரலாறு கால வெள்ளத்தில் மறைக்கப்பட்ட இக்கோயிலை ஒரு  பிரித்தானியர் 19 ஆம் நூற்றாண்டில் வெளி உலகிற்கு கொண்டுவந்தார்.
  
 [[சந்தேலர்கள்|சந்தேல மன்னர்]] வித்தியாதரன் ஆட்சிக் காலத்தில் (1003-1035) கந்தாரியா மகாதேவர் கோயில் கட்டப்பட்டதாகும். {{sfn|Sushil Kumar Sullerey|2004|p=26}}
 1986-இல் கந்தாரியா மகாதேவர் கோயிலை [[உலகப் பாரம்பரியக் களம்|உலகப் பாரம்பரியக் களங்களில்]] ஒன்றாக [[யுனெஸ்கோ]] நிறுவனம் அறிவித்தது.&lt;ref name=unesco&gt;{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/240|title=Khajuraho Group of Monuments: UNESCO World Heritage Site |accessdate=12 August 2015|publisher= UNESCO}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Advisory&gt;{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/archive/advisory_body_evaluation/240.pdf|title= Evaluation Report:World Heritage List No 240 |accessdate=12 August 2015|publisher=UNESCO Organization}}&lt;/ref&gt;
 
 ==சிறப்புகள்==
 [[File:Khajuraho-Lakshmana temple.JPG|thumb|left| மன்னர் லெட்சுமனவர்மன் கட்டிய [[இலக்குமணன் கோயில்]]]]
 
 [[File:Architecture of the Khajuraho temples.jpg|thumb|right|250px|[[இந்துக் கோயில் கட்டிடக்கலை|கோயில் கட்டிடக் கலையை]] விளக்கும் படம்]]
 
 [[File:Plan of Kandariya Mahadeva temple.jpg|thumb|right|[[பஞ்சயாதனம்|பஞ்சயாதன]] முறைப்படி கட்டப்பட்ட மகாதேவர் கோயிலின் வரைபடம்]]
 
 [[கஜுராஹோ]]வின் மேற்கு பகுதி நினைவுச் சின்னத் தொகுப்பில் உள்ள கோயில்களில் மிகப்பெரியதாகும்.&lt;ref name=Brit&gt;{{Cite web|url=http://www.britannica.com/place/Kandarya-Mahadeva|title=Kandarya Mahadeva|publisher=Encyclopædia Britannica}}&lt;/ref&gt; கஜுராஹோவின் மேற்கு தொகுப்பில் கந்தாரியா மகாதேவர் கோயில், மதங்கேஷ்வரர் கோயில் மற்றும் விஸ்வநாதர் கோயில் அமைந்துள்ளது.
   
 [[பஞ்சயாதனம்|பஞ்சயாதன]] முறைப்படி கட்டப்பட்ட மகாதேவர் கோயிலின் மூலவர் கர்ப்பகிரக மேடை 4 மீட்டர் உயரத்தில் உள்ளது.&lt;ref name=Museum&gt;{{Cite web|url=http://www.mwr.org.tw/content_en/exhibitions/permanent-exhibition/sub_12.aspx|title=The Greatest Sacred Buildings|publisher=Museum of World Religions}}&lt;/ref&gt; {{Sfn|Allen|1991|p=210}} [[மேரு (மலை)|மேரு மலையின்]] அமைப்பில் கட்டப்பட்ட இக்கோயிலின் கோபுரம் 31 மீட்டர் உயரம் கொண்டது. இக்கோயில் கோபுரம் 84 சுருள் வடிவிலான [[விமானம் (கோயில்)|விமானங்கள்]] கொண்டது.  {{Sfn|Abram|2003|pp=420–21}} கந்தாரியா மகாதேவர் கோயில்  102 அடி நீளமும், 67 அடி அகலமும், 102 அடி உயரமும் கொண்டது.&lt;ref name= Group&gt;{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/240|title=Khajuraho Group of Monuments|publisher=UNESCO organization}}&lt;/ref&gt;{{Sfn|Allen|1991|p=210}}{{Sfn|Abram|2003|p=420-21}}
 
 இக்கோயில் குகை போன்று உள்ளதால், சூரிய ஒளி கோயிலில் புகுவதற்கு ஏற்ப, கோயில் சுவர்களில் சாளரங்களுடன் கட்டப்பட்டுள்ளது.
 
 இக்கோயிலின் வலது நுழைவாயிலில் ஒரே கல்லால் ஆன  சிற்பங்களுடன் கூடிய [[தோரணம்|தோரண வாயில்]] அமைக்கப்பட்டுள்ளது.{{Sfn|Abram|2003|pp=420–21}}
 
 [[File:Kandariya mahadeva temple.jpg|right|thumb|84 சுருள் வடிவ [[விமானம் (கோயில்)|விமானங்களுடன்]] கூடிய கந்தாரியா மகாதேவர் கோயிலின் கோபுரம்]] 
 [[File:India-5690 - Flickr - archer10 (Dennis).jpg|thumb|right|சிற்றின்ப சிற்பங்களுடன் கூடிய கோயிலின் வெளிப்புறச் சுவர்கள்]]
 
 கோயிலில் உள்ள மூன்று மண்டபங்களில் [[சிவன்]], [[பார்வதி]] சன்னதிகளும், [[கருவறை]] மண்டபத்தில் 
 [[சிவலிங்கம்|சிவலிங்கமும்]] உள்ளது. இக்கோயிலில் [[சப்தகன்னியர்]], [[விநாயகர்]] மற்றும் [[வீரபத்திரர்]] சிற்பங்களும் உள்ளது.  {{Sfn|Abram|2003|pp=420–21}}
 ==இதனையும் காண்க==
 *[[கஜுராஹோ நினைவுச்சின்னங்களின் தொகுதி]]
 ==மேற்கோள்கள்==
 {{reflist}}
 
 ==வெளி இணைப்புகள்==
 {{commons category|Kandariyā Mahādeva temple}}
 * [http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00routesdata/1000_1099/kandariya/kandariya.html Website with pictures of the Kandariya Mahadeva temple.]
 * [http://personal.carthage.edu/jlochtefeld/picturepages/Khajuraho/architecture.html The architecture of Khajuraho temples] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160302071937/http://personal.carthage.edu/jlochtefeld/picturepages/Khajuraho/architecture.html |date=2016-03-02 }}
 * [https://www.academia.edu/347639/Hindu_Temple_Fractals William J. Jackson, Academia website]
 ==ஆதார நூற்பட்டியல்==
 * {{cite book|last= Abram |first=David |title=Rough Guide to India|url=https://books.google.com/books?id=kAMik_6LbwUC&amp;pg=PA420|year=2003|publisher=Rough Guides|isbn=978-1-84353-089-3|ref=harv}}
 * {{cite book|last= Allen |first=Margaret Prosser |title=Ornament in Indian Architecture|url=https://books.google.com/books?id=vyXxEX5PQH8C&amp;pg=PA210|date=1 January 1991|publisher=University of Delaware Press|isbn=978-0-87413-399-8|ref=harv}}
 * {{cite book|last1= Asher |first1=Catherine B. |last2= Talbot |first2=Cynthia |title=India Before Europe|url=https://books.google.com/books?id=ZvaGuaJIJgoC&amp;pg=PA16|date=16 March 2006|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-80904-7|ref=harv}}
 * {{cite book|last= Kramrisch |first=Stella |title=The Presence of Siva|url=https://books.google.com/books?id=cjqfkgD6YCAC&amp;pg=PA459|year=1988|publisher=Motilal Banarsidass Publ.|isbn=978-81-208-0491-3}}
 * {{cite book|last= Leuthold |first=Steven |title=Cross-Cultural Issues in Art: Frames for Understanding|url=https://books.google.com/books?id=z9GsAgAAQBAJ&amp;pg=PA133|date=16 December 2010|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-85455-2}}
 * {{cite book|last1= Ring |first1=Trudy |last2= Salkin |first2=Robert M.|last3=Boda|first3=Sharon La |title=International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania|url=https://books.google.com/books?id=vWLRxJEU49EC&amp;pg=PA468|year=1994|publisher=Taylor &amp; Francis|isbn=978-1-884964-04-6|ref=harv}}
 * {{cite book|last= Ross |first=Leslie D. |title=Art and Architecture of the World's Religions|url=https://books.google.com/books?id=0EXyCAAAQBAJ&amp;pg=PA281|date=4 June 2009|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-0-313-34287-5|ref=harv}}
 * {{cite book |author=Sushil Kumar Sullerey |title=Chandella Art |url=https://books.google.com/books?id=Rj8RusFpYHIC&amp;pg=PA25 |year=2004 |publisher=Aakar |isbn=978-81-87879-32-9 |ref=harv }}
 
 ==மேலும் படிக்க==
 * Michell, George; Singh, Snehal. [http://news-sv.aij.or.jp/jabs/s1/jabs0208-013.PDF#search=%22kandariya%20mahadeva%22 Hindu temples of India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051026221034/http://news-sv.aij.or.jp/jabs/s1/jabs0208-013.PDF#search=%22kandariya%20mahadeva%22 |date=2005-10-26 }} (PDF)
 * [http://idejeh.hu/sikhsp/wp-content/uploads/2012/05/zaidi_khajurao.pdf Khajuraho temples]{{Dead link|date=ஆகஸ்ட் 2021 |bot=InternetArchiveBot }} (PDF)
 * Surface, Space and Intention: The Parthenon and the Kandariya Mahadeva. Gregory D. Alles. ''History of Religions'', Vol. 28, No.1, August 1988, pp.&amp;nbsp;1–36.
 {{கஜுராஹோ கோயில்கள்}}
 
 {{World Heritage Sites in India}}
 
 {{இந்து கல்வெட்டுகள், கட்டிடக்கலை மற்றும் கலைகள்}}
 [[பகுப்பு:கஜுராஹோ]]
 [[பகுப்பு:மத்தியப் பிரதேச சுற்றுலாத் தலங்கள்|*]]
 [[பகுப்பு:சத்தர்பூர் மாவட்டம்]]
 [[பகுப்பு:இந்தியத் தொல்லியற்களங்கள்]]
 [[பகுப்பு:மத்தியப் பிரதேச வரலாறு]]
 [[பகுப்பு:இந்தியக் கட்டிடக்கலை]]
 [[பகுப்பு:இந்துக் கோயில் கட்டிடக்கலை]]
 [[பகுப்பு:புந்தேல்கண்ட்]]