எசுப்பானிய அமெரிக்காவில் விடுதலைப் போர்கள்
{{Infobox military conflict
 |conflict   = எசுப்பானிய அமெரிக்காவில் விடுதலைப் போர்கள் 
 |partof     = [[இலத்தீன் அமெரிக்காவில் விடுதலைப் போர்கள்]]
 |campaign   = 
 |image      =
 |caption    = போரை முடிவு செய்த நிகழ்வுகள்: [[காடிசு கோர்ட்டே|முதல் தேசிய மன்றம்]] (1812) (''மேல் இடது''); [[குக்கூதா பேராயம்]] (1821) (''கீழ் இடது''); [[ஆந்தீசு கடக்கை]] (1817) (''கீழ் வலது''); [[மெக்சிக்கோவை கைப்பற்ற எசுப்பானியாவின் மீள்முயற்சி#டாம்பிக்கோ சண்டை|டாம்பிக்கோ சண்டை]] (1829) (''மேல் வலது'').
 |date       = 1808–1833 
 |place      = [[எசுப்பானிய அமெரிக்கா]]
 |result     = விடுதலைப் போராளிகள் வெற்றி அறிவிப்பு&lt;br&gt;எசுப்பானிய ஆட்சி முடிவுறல்.
 |territory  = எசுப்பானியா கூபாவையும் புவர்ட்டோ ரிக்காவையும் தக்க வைத்துக் கொண்டு  அமெரிக்காக்களில் இருந்த அனைத்து ஆட்புலங்களையும் இழத்தல்
 |combatant1 = &lt;center&gt;'''[[எசுப்பானிய அரசர்]]:'''&lt;/center&gt;
 *{{flagicon image|Flag of Spain (1785-1873 and 1875-1931).svg}} [[எசுப்பானிய வரலாறு (1814–1873)|எசுப்பானியா]]
 * [[File:Lesser Coat of arms of Spain (1785-1873 and 1875-1931)-Version of the Flag.svg|20px|alt=|link=]] [[அமெரிக்காக்களில் எசுப்பானிய குடியேற்றவாதம்|எசுப்பானிய அமெரிக்கா]]
 ** [[புதிய எசுப்பானியா|புதிய எசுப்பானியாவின் அரசப் பிரதிநிதி]]
 ** [[எசுப்பானியப் பெரு]]
 ** [[இரியோ டெ லா பிளாட்டா அரசப் பிரதிநிதி]]
 ** [[எசுப்பானிய நியூ கிரானடா]]
 |
 |combatant2 =  &lt;center&gt;'''[[எசுப்பானிய அமெரிக்கா|எசுப்பானிய அமெரிக்காவிலிருந்த]] விடுதலையாளர்கள்:'''&lt;/center&gt;
 *{{flagicon image|Flag of Argentina (civil).svg}} [[இரியோ டெ பிளாட்டாவின் ஐக்கிய மாகாணங்கள்]]
 *{{flagicon image|Flag_of_Chile_(1812-1814).svg}}{{flagicon image|BANDERA PATRIA NUEVA O TRANSICION.jpg}} [[சிலி]]
 *{{flagicon image|Flag of Venezuela (1811).svg }} [[வெனிசுவேலாவின் முதல் குடியரசு|வெனிசுவேலா]]
 *{{flagicon image|Flag of the Gran Colombia (1819-1820).svg}} [[கிரான் கொலம்பியா]]
 
 &lt;center&gt;'''1820க்குப் பிறகு:'''&lt;/center&gt;
 *{{flagicon image|Bandera de la Provincia Libre de Guayaquil.svg}} [[எக்குவடோரின் விடுதலைப் போர்|உவாயாகில் தன்னாட்சி மாகாணம்]]
 *{{flagicon image|Flag of Mexico (1821-1823).svg}} [[முதல் மெக்சிக்கோ பேரரசு|மெக்சிக்கோ பேரரசு]]
 *{{flagicon image|Flag of Peru (1821-1822).svg}} {{flagicon image|Flag of Peru (1822-1825).svg}} [[பெரு|பெரு குடியரசு]]
 |units1     = &lt;center&gt;'''அரச நம்பிக்கையாளர்கள்:'''&lt;/center&gt;
 *{{flagicon image|Flag cross burgundy lessercoat.PNG}} அரசப் படை
 * [[அமெரிக்க முதற்குடிமக்கள்]]
 ** [[கெச்சுவா மக்கள்|கெச்சுவா]] பிரபுக்கள்&lt;ref&gt;{{cite journal |last=Garret |first=David T |year=2003 |title=Los incas borbónicos: la elite indígena cuzqueña en vísperas de Tupac Amaru |journal=Revista Andina |volume=36 |url=http://revistandina.perucultural.org.pe/textos/garret.doc |issn=0259-9600 |access-date=2016-06-01 |archive-date=2009-03-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090306060131/http://revistandina.perucultural.org.pe/textos/garret.doc |url-status=dead }} See also: [http://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=2390407]&lt;/ref&gt;
 ** மபுச்சேக்கள்
 ** உவாகிரா இந்தியர்கள்
 * {{flagicon image|Flag of the United Kingdom of Portugal, Brazil, and the Algarves.svg}} சிஸ்பிளாட்டினாவிலிருந்த [[போர்த்துக்கல், பிரேசில், அல்கார்வெசு ஆகியவற்றின் ஐக்கிய இராச்சியம்|போர்க்கேயப்]] படை (1811)&lt;ref&gt;[[சிஸ்பிளாட்டினா]]வின் மீதான முதல் தாக்குதலை போர்த்துக்கேய படைகள் 1811இல் நடத்தின;  எசுப்பானியாவிற்கும் போர்த்திக்கலிற்கும் இடையே பிணக்கிலிருந்த பந்தா ஓரியன்டலை தங்கள் வசப்படுத்தவே இந்த தாக்குதல் நடந்தது; புவனெசு ஐரிசிலிருந்து தன்னாட்சி அரசுக்கு எதிராக அல்ல.&lt;/ref&gt;
 |
 |units2     = &lt;center&gt;'''நாட்டுப் பற்றாளர்கள்:'''&lt;/center&gt;
 *{{flagicon image|Flag of Belgrano (1812).svg}} வடக்குப் படை  (ஐக்கிய மாகாணங்கள்)
 *{{flagicon image|Flag of Mendoza Province, Argentina.svg}} ஆந்தீசு படை 
 *{{flagicon image|Flag of the Liberating Expedition of Peru.svg}} ஐக்கிய படை (அர்கெந்தீனா-சிலி) 
 *{{flagicon image|Flag_of_the_Gran_Colombia.svg}} பெரும் கொலம்பியாவின் படை.
 *{{flagicon image|Flag_of_the_Three_Guarantees.svg}} மூன்று பொறுப்புறுதிகள் படை 
 * மெக்சிக்கோவின் முகுடி மக்கள் 
 *{{flagicon image|Flag of the United Kingdom.svg}} பிரித்தானிய லீஜியன்கள்&lt;ref&gt;வெனிசுவேலா, கொலம்பியப் படைகளின் அலகுகள் ஐரிய, பிரித்தானிய தன்னார்வலர்களுடன்; அல்லது இலத்தீன் அமெரிக்க கொடியின் கீழான கூலிப்படைகள்.&lt;/ref&gt; 
 *  பிறர் (வெளிநாட்டு தன்னார்வலர்கள்)
 |casualties3='''மொத்த உயிரிழப்பு:'''&lt;br&gt;600.000
 |casualties2= 
 |casualties1= 
 |notes      = 
 }}
 [[File:Hisparevol.gif|thumb|250px|&lt;br&gt;'''எசுப்பானிய அமெரிக்காவில் தன்னாட்சி முன்னேற்றம்'''&lt;br&gt;{{legend |#FF0000|வழமையான எசுப்பானிய சட்டத்தின் கீழான அரசு}}{{legend |#FFA500|உச்சமைய இராணுவக் குழுவிற்கு விசுவாசமானவை}}{{legend |#FFFF00|அமெரிக்க இராணுவக் குழு அல்லது கிளர்ச்சியாளர்கள்}}{{legend |#008000|தன்னாட்சி நாடு அறிவிப்பு அல்லது நிறுவல்}}{{legend |#000080|மூவலந்தீவில் பிரான்சின் கட்டுப்பாடு உச்சத்தில் இருந்தபோது}}]]
 
 '''எசுப்பானிய அமெரிக்காவில் விடுதலைப் போர்கள்''' (''Spanish American wars of independence'') 19ஆம் நூற்றாண்டில்  [[ஐரோப்பா]]வில் [[நெப்போலியப் போர்கள்|நெப்போலியப் போரின்]] போது [[பிரான்சு]] எசுப்பானியாவில் படையெடுத்த பிறகு, [[எசுப்பானிய அமெரிக்கா|எசுப்பானிய அமெரிக்காவில்]] [[எசுப்பானியப் பேரரசு|எசுப்பானியப் பேரரசிற்கு]] எதிராக தொடுக்கப்பட்ட பல போர்களைக் குறிப்பதாகும். இந்தச் சண்டைகள் 1809இல் துவங்கின; பிரான்சின் தாக்குதலின்போது சட்டமன்ற, செயலாக்க அதிகாரங்களை எடுத்துக்கொண்ட உச்ச மைய இராணுவக் குழுவிற்கு எதிராக   சுக்கிசாக்காவிலும் [[கித்தோ|கித்தோவிலும்]] ஆளுநருக்கு மாற்றாக உருவான ஆட்சிக்குழுக்கள் முதல் இயக்கமாக இருந்தன. 1810இல் மைய இராணுவக் குழு பிரான்சிடம் வீழ்ந்தபோது   அமெரிக்காகளில் இருந்த எசுப்பானிய ஆட்புலங்களில் பல புதிய உள்ளக ஆட்சிக் குழுக்கள் தோன்றின.  இந்த ஆட்சிக்குழுக்களுக்கும் எசுப்பானியாவிற்கும் இடையேயான சண்டைகளின் விளைவாக புதிய தன்னாட்சி நாடுகள் உருவாயின. தெற்கில் அர்கெந்தீனா, சிலியிலிருந்து வடக்கே மெக்சிக்கோ வரை இந்த சுதந்திர நாடுகள் உருவாயின. கூபாவும் புவர்ட்டோ ரிக்கோவும் எசுப்பானியாவின் ஆட்சியில் 1898இல் [[எசுப்பானிய அமெரிக்கப் போர்]] வரை நீடித்தன.
 
 ==மேற்சான்றுகள்==
 {{Reflist}}
 
 [[பகுப்பு:எசுப்பானிய வரலாறு]]