1959 திபெத்தியக் கிளர்ச்சி
{{infobox military conflict
 | conflict    = 1959 திபெத்தியக் கிளர்ச்சி 
 | partof      = [[பனிப்போர்]]
 | image       = Tsarong in captivity.jpg
 | image_size  = 300px
 | caption     = கிளர்ச்சியின் போது திபெத்தியப் படைத்தலைவர்  சரோங் மற்றும் திபெத்திய பௌத்த [[பிக்குகள்]], சீன இராணுவத்தால்  கைதி செய்யப்பட்டு அழைத்துச் செல்லப்படுகின்றனர்.  
 | date        = 10–23 மார்ச் 1959{{sfn|Van Schaik|2013|pp=233, 236}}
 | place       = [[லாசா]], சீனாவின் திபெத் நிர்வாகப் பகுதி
 | coordinates = 
 | map_type    = 
 | latitude    = 
 | longitude   = 
 | map_size    = 
 | map_caption = 
 | map_label   = 
 | territory   = 
 | result      = சீனர்களுக்கு வெற்றி 
 | combatant1  = {{flagicon image|Flag of Tibet.svg}} [[திபெத்திய மக்கள்|திபெத்தியர்கள்]], காம் மாகாண காம்பா கிளர்ச்சியாளர்கள் மற்றும் போராளிகள் 
 ----
 ''கிழக்கு திபெத்தில் கிளர்ச்சி'':''&lt;br/&gt;{{flagicon image|Chushi Gangdruk-flag.svg}} சூசி காங்துருக்&lt;br/&gt;'''ஆதரவாளர்கள்:'''&lt;br/&gt;{{flag|United States}}&lt;ref name=&quot;officiehis&quot;&gt;{{cite web|title=Status Report on Tibetan Operations|url=https://history.state.gov/historicaldocuments/frus1964-68v30/d342|publisher=Office of the Historian|date=January 26, 1968}}&lt;/ref&gt;&lt;br/&gt;{{flag|India}}&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Salopek |first1=Paul |title=THE CIA'S SECRET WAR IN TIBET |url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-1997-01-26-9701270002-story.html |access-date=11 December 2018 |agency=Chicago Tribune |publisher=Chicago Tribune |date=January 26, 1997}}&lt;/ref&gt; &lt;br/&gt;{{flag|Republic of China}}&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Conboy |first1=Kenneth J. |last2=Morrison |first2=James |last3=Morrison |first3=James |title=The CIA's Secret War in Tibet |date=2002 |publisher=Lawrence: University Press of Kansas |access-date=11 December 2018 |url=https://kansaspress.ku.edu/978-0-7006-1788-3.html |archivedate=1 April 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220401223055/https://kansaspress.ku.edu/978-0-7006-1788-3.html }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;china_tibet&quot;&gt;{{cite web|title=China/Tibet (1950–Present).|url=http://uca.edu/politicalscience/dadm-project/asiapacific-region/chinatibet-1950-present/|publisher=University of Central Arkansas }}&lt;/ref&gt;
 | combatant2  = சீன மக்கள் குடியரசு 
 | commander1  =பல்வேறு சீன எதிர்ப்புத் தலைவர்கள் {{sfn|Van Schaik|2013|p=234}}
 | commander2  = {{flagdeco|PRC}} ஜெனரல் தான் குவான்சான் {{sfn|Van Schaik|2013|pp=232, 235}}
 | units1      = 
 | units2      = 
 | strength1   = 
 | strength2   = 
 | casualties2 = 2,000 கொல்லப்பட்டனர் 
 | casualties1 = காயமுற்றோர் 85,000–87,000 &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Mackerras|first=Colin|year=1988|title=Drama in the Tibetan Autonomous Region.|jstor=25161492|journal=Asian Theatre Journal|volume= 5| issue =  2|pages=198–219}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;giehist&quot;&gt;Official Website of the Tibetan Government in Exile. [http://www.tibet.org/Why/march10.html History Leading up to March 10th 1959]. 7 September 1998. Retrieved March 16, 2008.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Roberts&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.mitbbs.com/pc/pccon.php?id=2306&amp;nid=33279&amp;s=all|title=Inside Story of CIA's Black Hands in Tibet. ''The American Spectator'', December 1997|access-date=2009-02-28|archive-date=2011-07-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719031507/http://www.mitbbs.com/pc/pccon.php?id=2306&amp;nid=33279&amp;s=all|url-status=}}&lt;/ref&gt; 
 | notes       = 
 | campaignbox = 
 }}
 
 '''1959 சீனாவிற்கு எதிரான திபெத்தியர்களின் கிளர்ச்சி''' (''1959 Tibetan uprising'' or the ''1959 Tibetan rebellion'') 1951-இல் [[திபெத்தை சீன மக்கள் குடியரசுடன் இணைத்தல்|திபெத்தை சீன மக்கள் குடியரசுடன் இணைத்த]] பின்னர்&lt;ref&gt;[[Chen Jian (academic)|Chen Jian]], [http://www.fas.harvard.edu/~hpcws/jcws.2006.8.3.pdf The Tibetan Rebellion of 1959 and China's Changing Relations with India and the Soviet Union], Journal of Cold War Studies, [http://www.fas.harvard.edu/~hpcws/abstracts.htm Volume 8 Issue 3 Summer 2006], Cold War Studies at Harvard University.&lt;/ref&gt;, [[திபெத்]] நாடானது, 1955-இல் [[சீனா]]வின் ஒரு நிர்வாகப் பகுதியாக மாற்றப்பட்டது. இதனை திபெத்திய மக்கள் ஏற்காது தொடர்ந்து அமைதியாக எதிர்ப்பு தெரிவித்து வந்தனர். மேலும் [[திபெத்திய பௌத்தம்|திபெத்திய பௌத்த]] சமயத் தலைவரான 14வது [[தலாய் லாமா]] [[டென்சின் கியாட்சோ (14வது தலாய் லாமா)|டென்சின் கியாட்சோவை]] சீன அரசு கைது செய்து விடுவார்களோ எனற அச்சத்தின் காரணமான,  10 மார்ச் 1959 அன்று [[திபெத்]]தின் தலைநகரான [[லாசா]]வில் [[சீனா|சீன]] அரசுக்கு எதிரராக திபெத்திய போராளிகள், பௌத்த [[பிக்குகள்]],  திபெத்திற்கு கிழக்கில் உள்ள காம் மாகாண காம்பா மக்கள், திபெத்தை தனி நாடாக அறிவிக்க கோரி கிளர்ச்சிகளை  தொடங்கினர்.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Li|first=Jianglin|url=https://books.google.com/books?id=jq85DQAAQBAJ&amp;q=xunhua+incident+Tibetan+uprising+precursor&amp;pg=PP67|title=Tibet in Agony|date=2016-10-10|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-97370-1|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Luo|first=Siling|date=2016-06-22|title=西藏的秘密战争，究竟发生了什么？（下）|url=https://cn.nytimes.com/china/20160622/cc22lijianglin2/|access-date=2020-07-15|website=The New York Times|language=zh}}&lt;/ref&gt;ஆனால் ஜெனரல் தான் குவான்சான் தலைமையிலான சீன இராணுவத்தினர் 23 மார்ச் 1959 அன்று சீனாவிற்கு திபெத்தியர்களின் கிளர்ச்சியை போரிட்டு ஒடுக்கினர். இந்த கிளர்ச்சியில் 2,000 திபெத்தியர்கள் கொல்லப்பட்டனர். மேலும் 85 ஆயிரம் முதல் 87 ஆயிரம் திபெத்தியர்கள் காயமடைந்தனர்.
 
 
 [[File:Dalai Lama in 1956 in New Delhi.jpg|left|thumb|alt=1956-இல் இந்தியாவில் அடைக்கல் அடைந்த 14-வது [[டென்சின் கியாட்சோ (14வது தலாய் லாமா)|தலாய் லாமா டென்சின் கியாட்சோ]]]]
 
 [[File:Bundesarchiv Bild 135-S-12-47-14, Tibetexpedition, Lhasa, Blick auf den Stadttempel.jpg|left|thumb|alt=கிளர்ச்சியின் இறுதியில் திபெத்தியப் போராளிகள், ''ஜோக்காங்''  [[விகாரை]]யின் கூரை மீதேறி சீனத் துருப்புகளுக்கு எதிராக இயந்த்திரத் துப்பாக்கிகளால் சுடும் காட்சி {{sfn|Van Schaik|2013|p=236}}]]
 
 ==கிளர்ச்சிக்குப் பின்னர் ==
 திபெத்தின் தலைநகரான [[லாசா]] நகரத்தின் செரா [[விகாரை]], கான்டென் விகாரை மற்றும் துரெப்ங் விகாரைகளை சீன இராணுவம் குண்டுகள் பொழிந்து பெரும் சேதம் உண்டாக்கினர். [[தலாய் லாமா]]வின் மெய்க்காவல் படையினரின் ஆயுதங்கள் பறிக்கப்பட்டு, பொது இடத்தில் வைத்து மரண தண்டனை நிறைவேற்றப்பட்டது. திபெத்தியர்களின் வீடுகளையும், பொது இடங்களையும் சீனப்படையினர் சோதனையிட்டு, ஆயுதங்களை பறித்தனர். ஆயிரக்கணக்கான [[திபெத்திய பௌத்தம்|திபெத்திய பௌத்தப்]] [[பிக்குகள்|பிக்குகளை]] கைது செய்தனர். பலரை மரண தண்டனை விதித்தனர். [[லாசா]]வில் இருந்த [[விகாரை]] எனும் வழிபாட்டு கட்டிடங்களை கொள்ளையடித்து, அழித்தனர்.&lt;ref name=&quot;giehist&quot;/&gt;
 
 12 மார்ச் மாதத்திற்குப் பின்னர் திபெத்திய பெண்கள் சீன இராணுவத்திற்கு எதிராக போராட்டங்கள் மேற்கொண்டு கிளர்ச்சி செய்தனர். கிளர்ச்சி செய்த போராட்ட வீரகங்னைகளை சீன இராணுவம் கைது சிறையில் அடைத்தது. கைது செய்யப்பட்ட பெண்களை சீன இராணுவம் சிறையில் கொடுமைப்படுத்தினர். 12 பெண்களுக்கு மரண தண்டனை விதிக்கப்பட்டது. 
 
 சீனா அரசின் கட்டுப்பாட்டில் இருந்த திபெத் பகுதிக்கு, 1965-இல் [[திபெத் தன்னாட்சிப் பகுதி]] என்ற சலுகை வழங்கப்பட்டது. 1959-ஆம் ஆண்டு சீனாவிற்கு எதிரான திபெத்தியர்கள் நடத்திய கிளர்ச்சியை நினைவு கூறும் வகையில், திபெத்தியர்கள் வாழும் உலக நாடுகளில் ஆண்டுதோறும் மார்ச், 10 நாளான்று திபெத்தியர்கள் எழுச்சி நாள் மற்றும் 12 மார்ச் அன்று திபெத்தியப் பெண்களின் எழுச்சி நாளும் கொண்டாடப்படுகிறது. &lt;ref name=&quot;Women's Uprising DL&quot;&gt;{{cite web |last1=Gyatso, His Holiness the 14th Dalai Lama |first1=Tenzin |title=The Genesis Of The Tibetan Women's Struggle For Independence |url=https://tibetanwomen.org/history/womens-uprising-day-tibet/ |website=tibetanwomen.org |date=18 November 2011 |publisher=Tibetan Women’s Association |access-date=30 January 2019}}&lt;/ref&gt;
 
 ==இதனையும் காண்க==
 *[[திபெத்திய வரலாறு]]
 *[[திபெத்தியப் பேரரசு]]
 *[[குயிங் ஆட்சியில் திபெத்]]
 *[[திபெத் மீதான பிரித்தானியப் படையெடுப்பு]] – 1904 
 *[[லாசா உடன்படிக்கை]] - 7 செப்டம்பர் 1904
 *[[திபெத் மீதான சீனாவின் படையெடுப்பு (1910)]]
 *[[திபெத் (1912–1951)]]
 * [[திபெத்தை சீன மக்கள் குடியரசுடன் இணைத்தல்]] - 1951
 * [[திபெத் தன்னாட்சிப் பகுதி]] - [[சீனா]]வின்  கீழ், 1965 முதல்
 *[[திபெத் தன்னாட்சிப் பகுதி]] - 1965 முதல்  [[சீனா]]வின்  கீழ்
 * [[திபெத்தியர்களின் மைய நிர்வாகம்]]
 * [[டென்சின் கியாட்சோ (14வது தலாய் லாமா)|தலாய் லாமா டென்சின் கியாட்சோ]]
 
 ===மேற்கோள்கள்===
 {{Reflist}}
 
 === கூடுதல் ஆதாரங்கள் ===
 {{Refbegin}}
 * {{cite book |last=Avedon |first=John |title=In Exile from the Land of Snows: The Definitive Account of the Dalai Lama and Tibet Since the Chinese Conquest |year=1997 |publisher=Harper Perennial |isbn=978-0-06-097741-2 |url=https://archive.org/details/inexilefromlando00aved_0 }}
 * {{citation |first=Kenneth M. |last=Bauer |title=High Frontiers: Dolpo and the Changing World of Himalayan Pastoralists |publisher=Columbia University Press |year=2004 |isbn=978-0-231-12390-7 |url=https://books.google.com/books?id=h8P3yUXZX0wC }}
 * {{cite book |last=Croddy |first=Eric |title=China's Provinces and Populations: A Chronological and Geographical Survey |year=2022 |publisher=Springer |isbn=978-3-031-09164-3 |url=https://books.google.com/books?id=CoidEAAAQBAJ |access-date=18 December 2022 |archive-date=18 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218113628/https://books.google.com/books?id=CoidEAAAQBAJ |url-status=live }}
 * {{cite book |last1=Conboy |first1=Kenneth |last2=Morrison |first2=James |title=The CIA's Secret War in Tibet  |year=2002 |publisher=University Press of Kansas |isbn=978-0-7006-1159-1 }}
 * {{cite book |last=Feigon |first=Lee |title=Demystifying Tibet: Unlocking the Secrets of the Land of the Snows |year=1996 |publisher=Ivan R Dee |isbn=978-1-56663-089-4 |url=https://archive.org/details/isbn_9781566630894 }}
 * {{cite book |last=Garver |first=John W. |title=The Sino-American Alliance: Nationalist China and American Cold War Strategy in Asia |url=https://books.google.com/books?id=SDqjW8G5H4cC |edition=Illustrated, reprint |year=1997 |publisher=M.E. Sharpe |isbn=978-0-7656-0053-0 |oclc=36301518 }}
 * {{cite book |last=Grunfeld |first=A. Tom |title=The Making of Modern Tibet  |year=1996 |publisher=East Gate Book |isbn=978-1-56324-713-2 }}
 * {{cite book |last=Guyot-Réchard |first=Bérénice |title=Shadow States: India, China and the Himalayas, 1910–1962 |year=2017 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-17679-9 |url=https://books.google.com/books?id=FbktDQAAQBAJ |access-date=18 December 2022 |archive-date=18 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218113631/https://books.google.com/books?id=FbktDQAAQBAJ |url-status=live }}
 * {{citation |last=Jian |first=Chen |author-link=Chen Jian (academic) |title=The Tibetan Rebellion of 1959 and China's Changing Relations with India and the Soviet Union |journal=Journal of Cold War Studies |volume=8 |number=3 |date=Summer 2006 |pages=54–101 |doi=10.1162/jcws.2006.8.3.54 |s2cid=153563687 |url=http://www.fas.harvard.edu/~hpcws/jcws.2006.8.3.pdf |access-date=16 March 2008 |archive-date=8 June 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110608020445/http://www.fas.harvard.edu/~hpcws/jcws.2006.8.3.pdf |url-status=live }}
 * {{cite book |last=Knaus |first=Robert Kenneth |title=Orphans of the Cold War: America and the Tibetan Struggle for Survival |year=1999 |publisher=PublicAffairs |isbn=978-1-891620-18-8 |url=https://archive.org/details/orphansofcoldwar00john }}
 * {{cite book |last=Laird |first=Thomas |title=The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama |year=2006 |publisher=Grove Press |isbn=978-0-8021-1827-1 |url=https://archive.org/details/storyoftibetconv00lair }}
 * {{cite book |last=Li |first=Janglin |title=Tibet in agony, Lhasa 1959 |year=2016 |publisher=Harvard University Press |isbn=978-0-674-08889-4 }}
 * {{cite book |author = 14th Dalai Lama |title = Freedom in exile: the autobiography of the Dalai Lama |url = https://archive.org/details/freedominexileau00bsta |url-access = registration |year = 1990 |publisher = HarperCollins |isbn = 0-06-039116-2 |edition = 1st |oclc = 21949769 }}
 * {{cite book |last=Richardson |first=Hugh E |title=Tibet and its History |edition=Second, Revised and Updated |year=1984 |publisher=Shambhala |isbn=978-0-87773-376-8 }}
 * {{cite book |last=Robin |first=Francoise |chapter=Introduction |title=Resistant Hybridities: New Narratives of Exile Tibet |year=2020 |publisher=Lexington Books |isbn=9781498552363 |pages=1–16 |url=https://books.google.com/books?id=33sGEAAAQBAJ |access-date=18 December 2022 |archive-date=18 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221218113631/https://books.google.com/books?id=33sGEAAAQBAJ |url-status=live }}
 * {{cite book |last=Shakya |first=Tsering |title=The Dragon In The Land Of Snows |year=1999 |publisher=Columbia University Press |isbn=978-0-231-11814-9 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/dragoninlandofsn00tser_0 }}
 * {{cite book |last=Smith |first=Warren W. Jr |title=Tibetan Nation: A History Of Tibetan Nationalism And Sino-tibetan Relations |year=1997 |publisher=Westview press |isbn=978-0-8133-3280-2 }}
 *{{cite book |last = Van Schaik |first = Sam |author-link = Sam van Schaik |title= Tibet: A History |date= 2013 |publisher=Yale University Press |isbn= 978-0-300-19410-4 }}
 * {{cite book |last=Watry |first=David M |title=Diplomacy at the Brink: Eisenhower, Churchill, and Eden in the Cold War |location=Baton Rouge |publisher= Louisiana State University Press |year=2014 |isbn=978-0-8071-5718-3 }}
 {{Refend}}
 
 ==வெளி இணைப்புகள் ==
 {{Library resources box}}
 * [http://www.phayul.com/news/article.aspx?id=24032&amp;article=MARCH+WINDS+-+Jamyang+Norbu March Winds] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190202041517/http://www.phayul.com/news/article.aspx?id=24032&amp;article=MARCH+WINDS+-+Jamyang+Norbu |date=2 February 2019 }}, 7 March 2009 – Jamyang Norbu
 * [https://web.archive.org/web/20151106101219/http://www.tibet.com/Status/10march59.html Tibetan Government in Exile's account of the events leading to the March 10, 1959, uprising]
 * [http://www.buddhistchannel.tv/index.php?id=8,3916,0,0,1,0 Kopel, Dave. &quot;The Dalai Lama's Army&quot;. National Review, April 5, 2007.]
 * [https://www.jstor.org/stable/651757 Patterson, George N. The Situation in Tibet The China Quarterly, No. 6. (Apr.–Jun., 1961), pp 81–86.]
 * [https://www.jstor.org/stable/3024138 Ginsburg, George and Mathos, Michael. Communist China's Impact on Tibet: The First Decade. Far Eastern Survey, Vol. 29, No. 7. (July,1960), pp. 102–109.]
 * [http://asianhistory.about.com/od/colonialisminasia/a/1959tibetupr.htm The Tibetan Uprising of 1959] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111005015236/http://asianhistory.about.com/od/colonialisminasia/a/1959tibetupr.htm |date=5 October 2011 }}
 
 {{Authority control}}
 [[பகுப்பு:மார்ச் சிறப்பு நாட்கள்]]
 [[பகுப்பு:திபெத்து]]
 [[பகுப்பு:திபெத்திய வரலாறு]]
 [[பகுப்பு:திபெத்திய விடுதலைப் போராட்டங்கள்|*]]