ஒடிசி (நடனம்)
{{Infobox dance|name=ஒடிசி|image=Odissi Performance DS.jpg|alt=ஒடிசி பாரம்பரிய நடனம்|caption=ஒடிசி நடன மாது|native_name={{native name|or|ଓଡ଼ିଶୀ}}|etymology=|genre=[[இந்தியப் பாரம்பரிய நடனங்கள்|இந்தியப் பாரம்பரிய நடனம்]]|signature=|instruments=|inventor=|year=|origin=[[ஒடிசா]], [[இந்தியா]]}}'''ஒடிசி''' என்பது [[இந்தியா|இந்தியாவிலிருக்கும்]] [[ஒரிஸ்ஸா]] மாநிலத்தில் ஆடப்படும் ஒரு [[நடனம்]].&lt;ref name=britannicaodis&gt;[https://www.britannica.com/art/odissi Odissi] ''Encyclopædia Britannica'' (2013)&lt;/ref&gt;{{Sfn|Williams|2004|pp=83–84, the other major classical Indian dances are: Bharatanatyam, Kathak, Kuchipudi, Kathakali, Manipuri, Chhau, Satriya, Yaksagana and Bhagavata Mela}}&lt;ref&gt;{{cite web |title=Guidelines for Sangeet Natak Akademi Ratna and Akademi Puraskar|url=http://sangeetnatak.gov.in/sna/guide-snaawards.htm |access-date=6 November 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131014000750/http://sangeetnatak.gov.in/sna/guide-snaawards.htm |archive-date=14 October 2013 }}&lt;/ref&gt; இது கோயில்களில் பேணப்பட்டுவந்த ஒரு பாரம்பரிய நடனக் கலையாகும். பதினேழாம் நூற்றாண்டில் 'கோட்டிப்புகழ்' எனப்படும் சிறுவர்கள் இந்நடனத்தைப் பெண்ணுடை தரித்துக் கோயில்களில் ஆடினர்.&lt;ref name=britannicaodis/&gt;&lt;ref name=&quot;Claus2003p136&quot;&gt;{{cite book|author1=Peter J. Claus|author2=Sarah Diamond|author3=Margaret Ann Mills|title=South Asian Folklore: An Encyclopedia|url= https://books.google.com/books?id=ienxrTPHzzwC |year=2003|publisher=Routledge |isbn= 978-0-415-93919-5 |pages=136 }}&lt;/ref&gt; 
 
 வட இந்திய கல்வெட்டுக்கள் மற்றும் சிற்ப சான்றுகளின்படி, பல நூற்றாண்டுகளாக ஒடிசி நடனம் ஆடப்பட்டு வந்திருக்கிறது. ராணி கும்பா குகைகளில் காணப்படும் சிற்பங்களின் ஒடிசி நடனமாவது, கிறிஸ்து பிறப்பதற்கு முந்தைய காலத்திலேயே ஆடப்பட்டு வந்தது என்பதற்கு சான்றாகும். சில அறிஞர்கள் ஒடிசி நடனமாவது, [[பரத நாட்டியம்|பரத நாட்டியத்திற்கும்]] முந்தயது என்று கருதுகிறார்கள்.
 
 ஒடிசி நடனத்திற்கு இசைக்கப்படும் இசையில் [[கர்நாடக இசை]] மற்றும் [[இந்துஸ்தானி இசை]] மட்டுமல்லாது ஒரிசா மாநிலத்தின் பழங்குடியினரின் இசையையும் பார்க்கலாம். பக்கவாத்தியங்கள் [[மத்தளம்]], [[கைம்முரசு இணை|தபலா]], [[புல்லாங்குழல்]], [[மிருதங்கம்]], மஞ்சீரா, [[சித்தார்]] மற்றும் [[தம்பூரா]] ஆகியவை அடங்கும்.
 
 == நடன முறை ==
 
 ஒடிசி நடன நிகழ்ச்சிகள் பெரும்பாலும் ஜெகன்னாதருக்கு செய்யும் இறை வணக்கமான 'மங்களசரண்' என்னும் நடனத்துடன் தொடங்கும். பின்னர் குரு வந்தனம் நிகழும். அடுத்தது, தாளக்கட்டிற்கு ஏற்றவாறு 'பல்லவி' நடனமும், கை முத்திரைகளும், முக பாவனைகளும் கூடிய 'அபிநயம்' நடனமும் ஆடப்படுகின்றன. 'மோக்சம்' என்னும் நடனம் இதன்பின் ஆடப்படுகிறது. பின்னர் [[விஷ்ணு]]வின் பத்து அவதாரங்களை விளக்கும் '[[தசாவதாரம் (இந்து சமயம்)|தசாவதாரம்]]' மற்றும் சிவபெருமானின் பெருமைகளைப் பேசும் 'பாட் நிருத்யம்' ஆகியவை ஆடப்படுகின்றன.
 
 ஒடிசி நடனத்தின் இன்றைய வளர்ச்சிக்குக் காரணமாக விளங்கியவர் [[கேளுச்சரண மகோபாத்திரா]]. உலக அளவில் இந்த நடனம் பேசப்பட இவரும், இவரது மாணவரான சஞ்சுக்தா பாணிகிரகியும் காரணமானவர்கள். மேலும் குரு பங்கஜ் சரண்தாஸ், குரு மாயாதர் ரவுத், குரு தேவபிரசாத் தாசு ஆகியோரும் ஒடிசி இன்று உலக அளவில் பேசப்படக் காரணமானவர்கள்.
 
 == மேலும் பார்க்கவும் ==
 *[[இந்தியப் பாரம்பரிய நடனங்கள்]]
 *[[சலங்கை]]
 *[[கோட்டிபுவா]]
 
 === உசாத்துணை ===
 {{reflist|30em}}
 
 === நூல் பட்டியல் ===
 *''Odissi : What, Why and How… Evolution, Revival and Technique'', by [[w:en:Madhumita Raut|Madhumita Raut]]. Published by B. R. Rhythms, Delhi, 2007. {{ISBN|81-88827-10-X}}.
 *''Odissi Yaatra: The Journey of Guru Mayadhar Raut'', by Aadya Kaktikar (ed. [[w:en:Madhumita Raut|Madhumita Raut]]). Published by B. R. Rhythms, Delhi, 2010. {{ISBN|978-81-88827-21-3}}.
 *''Odissi Dance'', by Dhirendranath Patnaik. Published by Odisha Sangeet Natak Akademi, 1971.
 *''Odissi – The Dance Divine'', by Ranjana Gauhar and Dushyant Parasher. Published by [[w:en:Niyogi Books|Niyogi Books]], 2007. {{ISBN|81-89738-17-8}}.
 *''Odissi, Indian Classical Dance Art: Odisi Nritya'', by [[w:en:Sunil Kothari|Sunil Kothari]], Avinash Pasricha. Marg Publications, 1990. {{ISBN|81-85026-13-0}}.
 *''Perspectives on Odissi Theatre'', by Ramesh Prasad Panigrahi, Odisha Sangeet Natak Akademi. Published by Odisha Sangeet Natak Akademi, 1998.
 *''Abhinaya-chandrika and Odissi dance'', by Maheshwar Mahapatra, Alekha Chandra Sarangi, Sushama Kulshreshthaa, Maya Das. Published by Eastern Book Linkers, 2001. {{ISBN|81-7854-010-X}}.
 *''Rethinking Odissi'', by Dinanath Pathy. Published by Harman Pub. House, 2007. {{ISBN|81-86622-88-8}}.
 *{{cite book|author=Natalia Lidova|publisher=Oxford University Press |year=2014 |doi=10.1093/obo/9780195399318-0071 |title= Natyashastra }}
 *{{cite book|author=Natalia Lidova |title=Drama and Ritual of Early Hinduism |url=https://books.google.com/books?id=3TKarwqJJP0C |date=1994 |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-1234-5 }}
 *{{cite book|author=Ragini Devi|title=Dance Dialects of India|url=https://books.google.com/books?id=KRz5ykKRVAEC |year=1990 |publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-0674-0}}
 * {{cite journal|last=Williams|first=Drid|title=In the Shadow of Hollywood Orientalism: Authentic East Indian Dancing|url=http://jashm.press.illinois.edu/12.3/12-3IntheShadow_Williams78-99.pdf|journal=Visual Anthropology|volume=17|issue=1|year=2004|pages=69–98|publisher=Routledge|doi=10.1080/08949460490274013|s2cid=29065670|access-date=2022-11-20|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304121105/http://jashm.press.illinois.edu/12.3/12-3IntheShadow_Williams78-99.pdf|url-status=}}
 * {{cite book |author=Tarla Mehta | title=Sanskrit Play Production in Ancient India |url=https://books.google.com/books?id=l7naMj1UxIkC | year=1995| publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-1057-0 }}
 * {{cite book|last= Fergusson |first=James |title=The Caves Temples of India|url=https://books.google.com/books?id=5YqEFKdU8FEC&amp;pg=PA405|year=1880|publisher=W. H. Allen|access-date=2 April 2016}}
 * {{cite book|last=Michell|first=George l|title=Temple Architecture and Art of the Early Chalukyas: Badami, Mahakuta, Aihole, Pattadakal|url=https://books.google.com/books?id=-1TroAEACAAJ|date=15 October 2014|publisher=Niyogi Books|isbn=978-93-83098-33-0}}
 * {{cite book|author=Reginald Massey|title=India's Dances: Their History, Technique, and Repertoire|url=https://books.google.com/books?id=t6MJ8jbHqIwC |year=2004|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-434-9 }}
 *{{cite book|author= Emmie Te Nijenhuis |author-link=Emmie te Nijenhuis |title=Indian Music: History and Structure |url=https://books.google.com/books?id=NrgfAAAAIAAJ |year=1974|publisher= BRILL Academic|isbn=90-04-03978-3 }}
 *{{cite book|author=Kapila Vatsyayan |title=Bharata, the Nāṭyaśāstra |url=https://books.google.com/books?id=zKW1PAAACAAJ |year=2001|publisher=Sahitya Akademi |isbn=978-81-260-1220-6}}
 *{{cite book| author=Kapila Vatsyayan |title=Classical Indian dance in literature and the arts |year=1977 |publisher=Sangeet Natak Akademi |oclc= 233639306}}, [http://library.mpib-berlin.mpg.de/toc/z2008_2719.pdf Table of Contents]
 *{{citation| author=Kapila Vatsyayan |title=Indian classical dance |year=1974 |publisher=Sangeet Natak Akademi |oclc= 2238067 }}
 *{{cite book| author=Kapila Vatsyayan |title=Aesthetic theories and forms in Indian tradition |year=2008 |publisher=Munshiram Manoharlal |oclc= 286469807| isbn= 978-8187586357}}
 *{{cite book| author=Kapila Vatsyayan |title=Dance In Indian Painting |url=https://books.google.com/books?id=58fUibaZdGYC |publisher=Abhinav Publications |isbn=978-81-7017-153-9}}
 *{{cite journal | author =Wallace Dace | title=The Concept of &quot;Rasa&quot; in Sanskrit Dramatic Theory | journal=Educational Theatre Journal | volume=15 | issue=3 | pages=249–254 | year=1963 | jstor=3204783 | doi=10.2307/3204783 }}
 
 ==External links==
 {{Commons category}}
 {{Wikiquote|en:Odissi|ஒடிசி (நடனம்)}}
 *[https://www.youtube.com/watch?v=X69dOnl_zKw Odissi solo performance: Nitisha Nanda], Arabhi Pallav, New Delhi 2013
 *[https://www.youtube.com/watch?v=qRl3Jdxn1ZQ Odissi group dance: Megh Pallavi], Vancouver 2014
 *[https://www.youtube.com/watch?v=52bscmW8x80 Maryam Shakiba – Odissi Dance – Manglacharan Ganesh Vandana] Pushkar 2014
 *[http://www.dmoz.org/Arts/Performing_Arts/Dance/Classical_Indian/Odissi/ Odissi links] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110318135952/http://www.dmoz.org/Arts/Performing_Arts/Dance/Classical_Indian/Odissi/ |date=2011-03-18 }} at the Open Directory
 *[http://www.narthaki.com/odissi/odidivi.htm Odissi schools], Classical Indian Dance Portal
 *[https://pad.ma/grid/title/project==Odissi_Archive The annotated Odissi Dance Archive on Pad.ma]
 *[https://web.archive.org/web/20090410060341/http://orissagov.nic.in/e-magazine/Orissareview/2008/May-2008/engpdf/The_Story17-19.pdf History of Odissi and Geeta Govinda] JN Dhar, Orissa Review
 *[https://web.archive.org/web/20060505124201/http://www.bharatbhavankerala.org/oddissi.htm Bharat Bhavan], a Kerala-based Department of Culture information website.
 
 [[பகுப்பு:நடன வகைகள்]]
 [[பகுப்பு:ஒரியப் பண்பாடு]]
 [[பகுப்பு:ஒடிசாவின் நடனங்கள்]]