மூன்றாம் அமென்கோதேப்
{{Infobox pharaoh
 | Name= அமென்கோதேப் III
 |Image= Colossal Amenhotep III British Museum.jpg
 |Caption= 
 | NomenHiero=&lt;hiero&gt;i-mn:n-R4-HqA-R19&lt;/hiero&gt;
 |Nomen=''Amenhotep Hekawaset''&lt;br /&gt; [[தீபை]]யின் ஆட்சியாளர்&lt;ref&gt;[http://www.digitalegypt.ucl.ac.uk/chronology/amenhotepiii.html] Amenhotep III&lt;/ref&gt;
 | PrenomenHiero=&lt;hiero&gt;ra-mAat-nb&lt;/hiero&gt;
 |Prenomen=''Nebmaatre''&lt;br /&gt;வாய்மையின் கடவுள்{{sfn|Clayton|1994|p=112}}
 | HorusHiero=&lt;hiero&gt;E1:D40-m-N28-H6&lt;/hiero&gt;
 | NebtyHiero=&lt;hiero&gt;s-mn:n:Y1-O4:p-Z2:w-s-W11:r-V28-a:N17:N17&lt;/hiero&gt;
 | GoldenHiero=&lt;hiero&gt;O29:a:F23-V28-A24-S22:t*G4-T14-Z3&lt;/hiero&gt;
 | Golden=''Aakhepesh-husetiu'' &lt;br /&gt; Great of valour, smiting the Asiatics
 | Nebty=''Semenhepusegerehtawy'' &lt;br /&gt; One establishing laws, pacifying the two lands
 | Horus=''Kanakht khaemmaat'' &lt;br /&gt; The strong bull, appearing in truth
 | Reign= கிமு 1391–1353 அல்லது &lt;br /&gt; கிமு 1388–1351
 | Predecessor=[[நான்காம் தூத்மோஸ்]]
 | Successor=[[அக்கெனதென்]]
 | Spouse=[[அரசி தியே]]&lt;ref&gt;[https://www.nationalgeographic.com/history/history-magazine/article/king-tut-grandparents-tiye-amenhotep-egypt-royal-couple  The long reign of Amenhotep III and his great royal wife Tiye]&lt;/ref&gt; &lt;br /&gt;கிலுக்கேபா&lt;br /&gt;ததுகேபா&lt;br /&gt;சீதாமுன்
 | Children= [[அக்கெனதென்]]
 | Dynasty=[[எகிப்தின் பதினெட்டாம் வம்சம்]]
 | Father=[[நான்காம் தூத்மோஸ்]]
 | Mother=முதேம்வியா
 | Died=கிமு 1353 அல்லது கிமு 1351
 | Burial= [[மன்னர்களின் சமவெளி]]
 | Monuments=மல்கதா, [[மூன்றாம் அமென்கோதேப்பின் பெருஞ்சிலைகள்]] மற்றும் சிற்பங்கள்
 }}
 
 '''அமென்கோதேப் III''' (''Amenhotep III'')  [[எகிப்தின் பதினெட்டாம் வம்சம்|எகிப்தின் பதினெட்டாவது வம்சத்தவர்கள்]] ஆண்ட [[புது எகிப்து இராச்சியம்|புது எகிப்து இராச்சியத்தின்]] ஒன்பதாவது [[பார்வோன்]] ஆவார். வரலாற்று ஆய்வாளர்கள் மூன்றாம் அமேன்கோதேப், புது எகிப்து இராச்சியத்தை கிமு 1386 முதல் 1349 முடிய ஆண்டதாகவும், வேறு சிலர்  கிமு 1388 முதல் கிமு 1351/1350  முடிய ஆண்டதாக வேறுபட்டு கூறுகின்றனர். மூன்றாம் அமென்கோதேப், பார்வோன் [[நான்காம் தூத்மோஸ்|நான்காம் தூத்மேசின்]] இளவயது மனைவி முதேம்வியாவின் மகன் ஆவார். {{sfn|O'Connor|Cline|1998|p=3}} இவரது [[ஆட்சிக் காலம்|ஆட்சிக் காலத்தில்]] எகிப்து செல்வத்திலும், கலைகளிலும், வலிமையிலும் உச்சத்தில் இருந்தது. இவரது ஆட்சியில் எகிப்தில் [[சேத் திருவிழா]] கொண்டாடப்பட்டது. பார்வோன் மூன்றாம் அமென்கோதேப் தனது 38 அல்லது 39 வது [[ஆட்சிக் காலம்|ஆட்சிக் காலத்தில்]] இறந்தார். இவரது பட்டத்து [[அரசி தியே]] மற்றும் மகன் [[அக்கெனதென்]] ஆவார்.&lt;ref&gt;[http://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/amenhotep_iii.shtml Amenhotep III (c.1391 – c.1354 BC)]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.cambridge.org/core/books/amenhotep-iii/introduction/01FE70A5A543AFF1304B6F23533DA55B  Amenhotep III, Egypt`s Radiant   Paraoh]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.worldhistory.org/Amenhotep_III/ Amenhotep III]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://www.britannica.com/biography/Amenhotep-III  Amenhotep III, King of Egypt]&lt;/ref&gt;இவர் [[அதென் (பண்டைய நகரம்)|அதென்]] நகரத்தை நிறுவினார்.
 
 == வாழ்க்கை ==
 [[படிமம்:Hieroglyphs on the backpillar of Amenhotep III's statue. There are 2 places where Akhenaten's agents erased the name Amun, later restored on a deeper surface. The British Museum, London.jpg|thumb|left|[[படவெழுத்து]]களில் மூன்றாம் அமென்கோதேப்பின் பெயர் பொறித்த கல்]]
 
 மூன்றாம் அமென்கோதேப் தன் ஆட்சிக் காலத்திலே, தனது உருவச்சிலைகளை எகிப்து முழுவதும்  பல்வேறு காலகட்டங்களில் நிறுவினார். அதில் 250 உருவச் சிலைகள் [[அகழ்வாய்வு|அகழாய்வில்]] கண்டெடுக்கப்பட்டுள்ளது. [[சிரியா]] முதல் [[நூபியா]] வரை, பார்வோன் மூன்றாம் அமென்கொதேப்பின் 200  குறிப்புகள் கொண்ட அழகிய சிறு நினைவுப் பொருட்கள் அகழாய்வில் கண்டெடுக்கப்பட்டுள்ளது. {{sfn|O'Connor|Cline|1998|pp=11–12}} அதில் ஐந்து குறிப்புகளில் தாம் [[மெசொப்பொத்தேமியா]]வின் [[பாபிலோன்]] நாட்டின் இளவரசியை மணந்து கொண்டதும், மேலும் இளவரசியுடன் 317 தோழிகள் உள்ளிட்ட பணிப்பெண்கள் எகிப்து வந்த செய்திகள் குறிக்கப்பட்டுள்ளது.{{sfn|O'Connor|Cline|1998|p=13}}
 [[படிமம்:Queen Tiye - cropped - probably with her husband Amenhotep III - 34 louvre - egyptarchive.JPG|thumb|மூன்றாம் அமென்கோதேப்பின் பட்டத்து [[அரசி தியே]]வின் சிற்பம்]]
 
 பிற பதினொன்று குறிப்புகளில் தனது  பட்டத்து [[அரசி தியே]]விற்கு செயற்கையாக உருவாக்கிய  ஏரியைக் குறித்தும் குறிப்பிட்டுள்ளார்.
 
 [[படிமம்:Egyptian - Commemorative Scarab of Amenhotep III - Walters 42206 - Bottom.jpg|thumb|left|மூன்றாம் அமெந்தோகோப்பின் திருமணக் குறிப்புகள் கொண்ட சிறு சின்னம்]]
 
 மூன்றாம் அமென்கோதேப் தனது 6 – 12 வயதில் [[பார்வோன்|பார்வோனாக]] முடிசூட்டப்பட்டார். இரண்டு ஆண்டுகள் கழித்து [[அரசி தியே|தியேவை]] மணந்தார். அமெந்தோகோப் மறைந்த பனிரெண்டு ஆண்டுகள் கழித்து [[அரசி தியே]] இறந்தார். இவரது நீண்ட [[ஆட்சிக் காலம்|ஆட்சிக் காலத்தில்]] எகிப்து இராச்சியத்தை அனைத்துத் துறைகளிலும் வளமாக்கினார். மேலும் இவர் [[பண்டைய அசிரியா|அசிரியா]], [[பாபிலோன்]], [[மித்தானி இராச்சியம்]], [[இட்டைட்டு பேரரசு]]களுடன் நெருங்கிய அரச உறவுகளைக் கொண்டார் என்பதற்கு [[ஆப்பெழுத்து]]களில் எழுதப்பட்ட [[அமர்னா நிருபங்கள்|அமர்னா கடிதங்கள்]] எடுத்துக்காட்டாக உள்ளது. இந்த கடிதங்கள் பார்வோன் மூன்றாம் அமெந்தோகோப்பிடமிருந்து, மெசொப்பொத்தேமியாவின் ஆட்சியாளர்கள் தங்கம் மற்றும் பரிசுப் பொருட்களை வேண்டி  எழுதப்பட்டவை ஆகும். இக்கடிதங்களில் ஒன்று, [[பாபிலோன்]] மன்னர் முதலாம் கதஷ்மன் - என்லில், மூன்றாம் அமெந்தகோப்பின் மகளில் ஒருத்தியை மணக்க விரும்பி எழுதியவை ஆகும். இவர் [[அஸ்வான்]] மற்றும் [[நூபியா]]வின் சாய் தீவில் தனது இராணுவ நடவடிக்கைகள் குறித்து மூன்று பாறைகளில் சிற்பமாக தீட்டியுள்ளார்.
 
 [[படிமம்:Inside the British Museum, London - DSC04210.JPG|thumb|left|160px|மூன்றாம் அமெந்தோகோப்பின் தலைச்சிற்பம்]]
 
 மூன்றாம் அமெந்தேகோப் [[சேத் திருவிழா]]வை தனது 30, 34 மற்றும் 37-வது அகவையில், மேற்கு [[தீபை]] நகரத்தில் உள்ள  தனது கோடைக்கால அரண்மனையில் கொண்டாடியுள்ளார்.  {{sfn|O'Connor|Cline|1998|p=16}}
 
 இவரின் தெய்வீகப் பிறப்பு குறித்த தொன்மங்கள் [[அல்-உக்சுர் கோயில்|அக்சர் கோயிலில்]] குறிக்கப்பட்டுள்ளது. {{sfn|O'Connor|Cline|2001}}{{sfn|Tyldesley|2006}}
 [[படிமம்:Amenhotep III and Sobek1.jpg|thumb|right|மூன்றாம் அமென்கோதேப் மற்றும் [[சோபெக்]] கடவுள் சிற்பம், [[அல்-உக்சுர்]] அருங்காட்சியகம்]]
 
 === பிற்காலங்களில் ===
 [[நூபியா]]வில் உள்ள சோலெப் கோயிலின் சுவர்களில் இவரது பட்டத்து [[அரசி தியே]]வின் ஓவியத்துடன் இவரின் தளர்ந்த உருவம் கொண்ட ஓவியமும் வரையப்பட்டுள்ளது.{{sfn|Grimal|1992|p=225}} இந்த ஓவியக் காட்சி மூன்றாம் அமெந்தோகோப்பின் முதுமையை காட்டுவதாக தொல்லியல் அறிஞர்கள் கருதுகின்றனர். அமெந்தோகோப்பின் நோய் தீர்க்க, அவரது மாமனாரும், [[மித்தானி இராச்சியம்|மித்தானி இராச்சிய]] அரசருமான துஷ்ரத்தர் என்பவர் [[நினிவே]] நகரத்தின் [[இஷ்தர்]] எனும் [[சுமேரியா|சுமேரியப்]] பெண் தெய்வத்தின் உருவச்சிலையை எகிப்தின் [[தீபை]] நகரத்திற்கு அனுப்பி வைத்தார். {{sfn|Hayes|1973|p=346}} இவரது [[மம்மி]]யை  தடய அறிவியல் சோதனைக்கு உட்படுத்தப்பட்ட போது, இப்[[பார்வோன்]] இறக்கும் போது பல் மற்றும் ஈறு நோய்களுடன் இறந்தார் எனத்தெரிகிறது.
 
 [[படிமம்:AmenhotepIII-FaienceCartoucheDecorationFromPalace MetropolitanMuseum.png|thumb|left|150px|மூன்றாம் அமேன்கொதேப்பின் அழகிய வேலைப்பாடுடன் கூடிய ஓவியம், தீபன் அரண்மனை]]
 
 === இறப்பு ===
 மூன்றாம் அமெந்தோகோப் தனது 38 ஆண்டு ஆட்சிக் காலத்தை ஒரு மதுக்குடுவை மீது குறித்து வைத்திருந்தார். அமெந்தகோப் இறக்கையில் எகிப்தை உலக அளவில் வலிமை மிக்க நாடாக வைத்திருந்தார். {{sfn|Kozloff|Bryan|1992|loc=p. 39, fig. II.4}}
 
 மூன்றாம் அமெந்தோகோப் இறந்த பின்னர் அவரது உடலை [[மன்னர்களின் சமவெளி]]யின் மேற்கில் ஒரு கல்லறையில் [[மம்மி]]யாக அடக்கம் செய்யப்பட்டது. [[எகிப்தின் மூன்றாம் இடைநிலைக் காலம்|எகிப்தின் மூன்றாம் இடைநிலைக் காலத்தில்]] மூன்றாம் அமொந்தகோப்பின் கல்லறையிலிருந்த மம்மியை வெளியே எடுத்து [[எகிப்தின் பதினெட்டாம் வம்சம்]] மற்றும் [[எகிப்தின் பத்தொன்பதாம் வம்சம்|பத்தொன்பதாம் வம்ச]] பார்வோன்களின் மம்மிகளின் கல்லறையில் தனியிடத்தில் வைத்து அடக்கம் செய்ததை, கிபி 1898-இல் ''விக்டர் லோரெட்'' எனும் தொல்லியல் அறிஞர் கண்டுபிடித்தார். ஆஸ்திரேலிய உடற்க்கூராய்வு செய்யும் அறிஞர் ''கிராப்டன் எல்லியட் ஸ்மித்'' மூன்றாம் அமெந்தகோப்பின் [[மம்மி]]யை ஆய்வு செய்து, அமந்தகோப் இறக்கும் போது 40 -50 வயது இருக்கும் எனக்கணித்துள்ளார்.
 
 மூன்றாம் அமெந்தகோப்பின் மகன் [[அக்கெனதென்]] எகிப்தின் அரியணை ஏறினார். எகிப்தின் தலைமைக் கடவுள் [[அமூன்|அமூனின்]] செல்வாக்கை ஒடுக்க  [[அக்கெனதென்]] எகிப்தின் தலைமைக் கடவுளாக  [[அதின்|அதினை]]] அறிமுகப்படுத்தினார். {{sfn|Fletcher|2000|p=162}}
 
 == நினைவுச் சின்னங்கள் ==
 மூன்றாம் அமென்கொதேப் [[அல்-உக்சுர்|லக்சர்]], [[நூபியா]] மற்றும் [[கர்னாக்]] போன்ற இடங்களின் பெண் தெய்வமான மாலாத் கடவுளுக்கு பெரும் அளவிலான கோயில்களையும், அரண்மனைக் கட்டிடங்களை எழுப்பினார்.&lt;ref&gt;[http://www.touregypt.net/featurestories/obeliskcourt.htm The Obelisk Court of Amenhotep III]&lt;/ref&gt;
 
 == மூன்றாம் அமென்கோதேப்பின் பெருஞ்சிலைகள் ==
 {{முதன்மை|மூன்றாம் அமென்கோதேப்பின் பெருஞ்சிலைகள்}}
 [[பார்வோன்|மன்னர்]] மூன்றாம் அமென்கோதேப்பின் நினைவாக எழுப்பட்ட [[நினைவுக் கோயில்|கல்லறைக் கோயிலின்]] நுழைவாயிலின் முன்பாக மூன்றாம் அமென்கோதேப்பின் பெருஞ்சிலைகள் நிறுவப்பட்டது. இது [[அல்-உக்சுர்]] நகரத்தின் மேற்கு பக்கத்தில் உள்ளது.&lt;ref&gt;{{cite news|title=Luxor, Egypt|url=http://news.bbc.co.uk/dna/place-lancashire/plain/A2082845|work=BBC News|access-date=2012-06-06|archive-date=2013-04-19|archive-url=https://archive.today/20130419153726/http://news.bbc.co.uk/dna/place-lancashire/plain/A2082845|url-status=dead|archivedate=2013-04-19|archiveurl=https://archive.today/20130419153726/http://news.bbc.co.uk/dna/place-lancashire/plain/A2082845|deadurl=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |url=http://pleiades.stoa.org/places/786066 |title=Places: 786066 (Memnon Colossi) |author=Wilfong, T.|author2= S. Sidebotham|author3= J. Keenan|author4= DARMC|author5= R. Talbert|author6= S. Gillies|author7= T. Elliott|author8= J. Becker |accessdate=March 22, 2013|publisher=Pleiades}}&lt;/ref&gt;
 
 இப்பெருஞ்சிலைகள் வண்ண நிற படிக்கற்களால் தற்கால [[கெய்ரோ]] நகரத்திற்கு அருகில் [[அல்-உக்சுர்|லக்சரில்]] உள்ளது. இச்சிலையின் அடிப்பாகம் 4 மீட்டர் உயரமும், ஒவ்வொரு சிலைளும் 18 [[மீட்டர்]] உயரமும், 720 [[டன்]] எடையும் கொண்டது.&lt;ref&gt;{{cite journal|title=The Colossi of Memnon Revisited |journal= Science |publisher=[[Science (journal)|Science magazine]] |date=1973-12-21 |author=R. F. Heizer |author2=F. Stross |author3=T. R. Hester |author4=A. Albee |author5=I. Perlman |author6=F. Asaro |author7=H. Bowman |doi= 10.1126/science.182.4118.1219 |volume=182 |issue= 4118 |pages=1219–1225 |pmid=17811309}}&lt;/ref&gt;தற்போது இரண்டு சிலைகளும் மிகவும் சேதமடைந்துள்ளன.
 
 &lt;gallery mode=&quot;packed&quot;&gt;
 படிமம்:Memnon-Edit-3.jpg|[[அல்-உக்சுர்]] நகரத்தில் [[மூன்றாம் அமென்கோதேப்பின் பெருஞ்சிலைகள்|மூன்றாம் அமென்கோதேப்பின் பெருஞ்சிலைகளின்]] பரந்த காட்சி
 &lt;/gallery&gt;
 
 == பார்வோன்களின் அணிவகுப்பு ==
 {{முதன்மை|பார்வோன்களின் அணிவகுப்பு}}
 3 ஏப்ரல் 2021 அன்று [[எகிப்திய அருங்காட்சியகம்|எகிப்திய அருங்காட்சியகத்திலிருந்த]] 18 [[பார்வோன்]]கள் மற்றும் 4 அரசிகளின் [[மம்மி]]களை [[எகிப்திய பண்பாட்டின் தேசிய அருங்காட்சியகம்|எகிப்திய பண்பாட்டின் தேசிய அருங்காட்சியகத்தில்]] வைப்பதற்கு  அழகிய வண்டிகளில் ஏற்றி, அணிவகுப்பாக எடுத்துச் செல்லும் போது [[பார்வோன்]] [[ மூன்றாம் அமென்கோதேப்]] [[மம்மி]]யும் எடுத்துச் செல்லப்பட்டது.&lt;ref name=Parisse&gt;{{cite news |last=Parisse |first=Emmanuel  |date=5 April 2021 |title=22 Ancient Pharaohs Have Been Carried Across Cairo in an Epic 'Golden Parade'  |url=https://www.sciencealert.com/22-ancient-pharaohs-have-been-carried-across-cairo-in-an-epic-golden-parade |work=ScienceAlert  |access-date=5 April 2021}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Parisse&gt;{{cite news |last=Parisse |first=Emmanuel  |date=5 April 2021 |title=22 Ancient Pharaohs Have Been Carried Across Cairo in an Epic 'Golden Parade'  |url=https://www.sciencealert.com/22-ancient-pharaohs-have-been-carried-across-cairo-in-an-epic-golden-parade |work=ScienceAlert  |access-date=5 April 2021}}&lt;/ref&gt;
 
 == இதனையும் காண்க ==
 * [[பண்டைய எகிப்திய அரசமரபுகள்]]
 * [[பாரோக்களின் பட்டியல்]]
 * [[அமர்னா நிருபங்கள்]]
 == அடிக்குறிப்புகள் ==
 {{Commons category|Amenhotep III}}
 {{Reflist|30em}}
 
 == அதார நூற்பட்டியல் ==
 {{refbegin}}
 * {{cite book|ref=harv|last=Aldred|first=Cyril|title=Akhenaten: King of Egypt|publisher=Thames &amp; Hudson|year=1991}}
 * {{cite web |last=Allen |first=James P |url=http://cassian.memphis.edu/history/murnane/Allen.pdf |title=The Amarna Succession |accessdate=2014-02-01 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130701103124/http://cassian.memphis.edu/history/murnane/Allen.pdf |archivedate=July 1, 2013 }}
 * {{cite book|ref=harv|last=Beckerath|first=Jürgen von|authorlink=Jürgen von Beckerath|title=Chronologie des Pharaonischen Ägypten|publisher=Philipp von Zabern|location=Mainz|year=1997}}
 * {{cite encyclopedia|ref=harv|last=Berman|first=Lawrence M.|editor-last=O'Connor|editor-first=David|editor-last2=Cline|editor-first2=Eric|encyclopedia=Amenhotep III: Perspectives on His Reign|title=Overview of Amenhotep III and His Reign|publisher=University of Michigan Press|location=Ann Arbor|year=1998}}
 * {{cite journal|ref=harv|last=Cassirer|first=Manfred|title=A hb-sd Stela of Amenophis III|journal=The Journal of Egyptian Archaeology|volume=38|year=1952}}
 * {{cite book|ref=harv|last=Clayton|first=Peter|title=Chronicle of the Pharaohs|url=https://archive.org/details/chronicleofphara00clay|publisher=Thames &amp; Hudson Ltd.|year=1994}}
 * {{cite book|ref=harv|last=Dodson|first=Aidan|last2=Hilton|first2=Dyan|title=The Complete Royal Families of Ancient Egypt|url=https://archive.org/details/completeroyalfam0000dods_a3h8|publisher=Thames &amp; Hudson|year=2004}}
 * {{cite encyclopedia|ref=harv|last=Dorman|first=Peter|url=http://cassian.memphis.edu/history/murnane/Dorman.pdf|encyclopedia=Causing His Name to Live: Studies in Egyptian Epigraphy and History in Memory of [[William J. Murnane]]|title=The Long Coregency Revisited: Architectural and Iconographic Conundra in the Tomb of Kheruef|publisher=Brill|year=2009|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120722085705/http://cassian.memphis.edu/history/murnane/Dorman.pdf|archivedate=2012-07-22|df=}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120722085705/http://cassian.memphis.edu/history/murnane/Dorman.pdf |date=2012-07-22 }}
 * {{cite book|ref=harv|last=Fletcher|first=Joann|year=2000|title=Chronicle of a Pharaoh – The Intimate Life of Amenhotep III|url=https://archive.org/details/chronicleofphara00flet|publisher=Oxford University Press}}
 * {{cite book|ref=harv|last=Grajetzki|first=Wolfram|title=Ancient Egyptian Queens: A Hieroglyphic Dictionary|publisher=Golden House Publications|location=London|year=2005|isbn=978-0-9547218-9-3}}
 * {{cite book|ref=harv|last=Grimal|first=Nicolas|title=A History of Ancient Egypt|url=https://archive.org/details/historyofancient0000grim_o8d3|publisher=Blackwell Books|year=1992}}
 * {{cite journal|ref=harv|last=Hayes|first=William|title=Internal affairs from Thutmosis I to the death of Amenophis III|volume=Pt 1, Vol 2|journal=The Middle East and the Aegean Region, c. 1800–1380 BC|year=1973}}
 * {{cite book|ref=harv|last=Kozloff|first=Arielle|last2=Bryan|first2=Betsy|title=Royal and Divine Statuary in Egypt's Dazzling Sun: Amenhotep III and his World|location=Cleveland|year=1992}}
 * {{cite book|ref=harv|last=Kozloff|first=Arielle P.|title=Amenhotep III: Egypt's Radiant Pharaoh|url=https://archive.org/details/amenhotepiiiegyp0000kozl|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge|year=2012}}
 * {{cite book|ref=harv|first=Miriam|last=Lichtheim|title=Ancient Egyptian Literature: A Book of Readings: The Late Period|year=1980|publisher=University of California Press}}
 * {{cite book|ref=harv|last=Moran|first=William L.|author-link=William L. Moran|title=The Amarna Letters|location=Baltimore|publisher=Johns Hopkins University Press|year=1992}}
 * {{cite book|ref=harv|last=O'Connor|first=David|last2=Cline|first2=Eric|title=Amenhotep III: Perspectives on His Reign|publisher=University of Michigan Press|year=1998}}
 * {{cite book|ref=harv|last=O'Connor|first=David|last2=Cline|first2=Eric H.|title=Amenhotep III: Perspectives on His Reign|publisher=University of Michigan Press|year=2001}}
 * {{cite book|ref=harv|last=Reeves|first=Nicholas|title=Akhenaten: Egypt's False Prophet|publisher=Thames &amp; Hudson|year=2000}}
 * {{cite book|ref=harv|last=Smith|first=Grafton Elliot|title=The Royal Mummies|url=https://archive.org/details/SmithRoyalMummies1912|location=Cairo|year=1912}}
 * {{cite journal|ref=harv|last=Troy|first=Lana|title=Patterns of Queenship in Ancient Egyptian Myth and History|journal=Uppsala Studies in Ancient Mediterranean and Near Eastern Civilizations|volume=14|year=1986}}
 * {{cite book|ref=harv|last=Tyldesley|first=Joyce|title=Chronicle of the Queens of Egypt|publisher=Thames &amp; Hudson|year=2006}}
 {{refend}}
 
 {{DEFAULTSORT:Amenhotep Iii}}
 
 {{எகிப்திய பார்வோன்கள்}}
 
 {{பண்டைய எகிப்து}}
 [[பகுப்பு:எகிப்திய மன்னர்கள்]]