பூ நகர்
{{Infobox Mandir
 | name               = பூ நகர்
 | image              = PoNagar.jpg
 | alt          = 
 | caption            = 
 | pushpin_map        =
 | map_caption        = 
 | latd =  | latm =  | lats =  | latNS = 
 | longd =  | longm =  | longs =  | longEW = 
 | coordinates_region = 
 | coordinates_display= title
 | other_names        = 
 | proper_name        = பூ நகர்
 | devanagari         = 
 | sanskrit_translit  = 
 | tamil              = 
 | marathi            = 
 | bengali            = 
 | country            = [[வியட்நாம்]]
 | province           = கங்க் கோவா மாகாணம் 
 | district           = 
 | location           = கா திராங் 
 | elevation_m        = 
 | primary_deity      = [[பூநகர் அன்னை]]
 | important_festivals= 
 | architecture       = [[சம்பா]] கலைமரபு
 | number_of_temples  = 
 | number_of_monuments= 
 | inscriptions       = 
 | date_built         = பொ.பி 10-13ஆம் நூற்.&lt;ref&gt;estimates by Trần Kỳ Phương (Tran 2009, 182)&lt;/ref&gt;
 | creator            = 
 | website            = 
 }}
 
 '''பூ நகர்''' [[வியட்நாம்|வியட்நாமின்]] கா திராங் எனுமிடம் அருகே உள்ள பழைமை வாய்ந்த கோயில் ஆகும். [[சம்பா]]க் கலைமரபில் பொ.பி 781இற்கு முன் அமைக்கப்பட்ட இக்கோயில், இடைக்காலத்தில் காணப்பட்ட &quot;கௌத்தர&quot; நகரில் அமைந்திருந்தது. வியட்நாமியரால் &quot;தியென் வையநா&quot; என அழைக்கப்படும் [[பூநகர் அன்னை]]யே இக்கோயிலின் தலைமைத் தெய்வம் ஆவாள். சாம் மன்னர் காலத்தில் [[அர்த்தநாரீசுவரர்|மாதொருபாகன்]] வடிவில் இருந்த அன்னையின் திருக்கோலம் &quot;பகவதி கௌத்தரேசுவரி&quot; என்ற பெயரில் நகர்க் காவல் தெய்வமாக வழிபடப்பட்டதாகவும் சொல்லப்படுகின்றது.&lt;ref&gt;{{cite book | title=A History of South East Asi | publisher=Marshall Cavendish International Asia Pte Ltd | author=Arthur Cotterell | year=2014 | pages=449 pages | isbn=9789814634700}}&lt;/ref&gt;
 
 == வரலாறு ==
 
 இக்கோயில் வளாகத்தில் 781 இல் அமைக்கப்பட்ட நடுகல்லொன்று, &quot;கர பாலம்&quot; அருகே சம்பா மன்னன் சத்தியவர்மன் தன் ஆட்சியைத் தக்கவைத்துக்கொண்டதையும், அழிந்த ஆலயத்தை மீளக் கட்டியமைத்ததையும் குறிப்பிடுகின்றது. இன்னும் சில சாசனங்கள் அணங்கொன்றின் முகத்தாலும் நகைகளாலும் அலங்கரிக்கப்பட்ட [[முகலிங்க மூர்த்தி|முகலிங்கமொன்று]] இங்கு அமைந்திருந்ததைக் குறிப்பிடுகின்றன. குரூரமான கருநிறம் கொண்ட, சாவிலும் கொடிய கொள்ளையர்கள் ([[சாவகம்|சாவகத்திலிருந்து]] வந்திருக்கலாம்) அந்நகைகளைக் கொள்ளையடித்து இலிங்கத்தையும் உடைத்துச் சென்ற செய்தி இன்னொரு சாசனத்தில் சொல்லப்படுகின்றது. கோயிலும் இவ்விலிங்கமும் முறையே 781இலும் 784இலும் சத்தியவர்மனால் மீளத்திருத்தியமைக்கப்பட்டமைக்கு மேற்கூறிய சாசனங்களே சான்றாகின்றன.&lt;ref name = ngo&gt;Ngô Vǎn Doanh, ''Champa: Ancient Towers'', p.192.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=Maspero&gt;Maspero, G., 2002, The Champa Kingdom, Bangkok: White Lotus Co., Ltd., {{ISBN|9789747534993}}&lt;/ref&gt;{{rp|48}}
 [[படிமம்:Champa Po Nagar Nha Trang.jpg|thumb|left|பூ நகர் - இன்னொரு காட்சி]]
 
 பொ.பி 817இல் [[சம்பா]]வை ஆண்ட முதலாம் அரிவன்மனின் சேனாதிபதி &quot;பார்&quot; என்பவனும், அரிவன்மன் மகன் மூன்றாம் விக்கிராந்தவன்மனும் இக்கோயிலுக்கு நன்கொடை வழங்கியிருக்கின்றார்கள்.&lt;ref name=Coedes&gt;{{cite book|last= Coedès|first= George|editor= Walter F. Vella|others= trans.Susan Brown Cowing|title= The Indianized States of Southeast Asia|year= 1968|publisher= University of Hawaii Press|isbn= 978-0-8248-0368-1}}&lt;/ref&gt;{{rp|104}} 918இல் சம்பாவை ஆண்ட மூன்றாம் இந்திரவன்மன், தேவி [[பகவதி]]யின் பொற்சிலையொன்றை அமைக்க ஆணையிட்டதை இன்னொரு சாசனம் சொல்கின்றது. இன்னும், 918இல் அச்சிலையை, [[கெமர் பேரரசு|கெமர்]] அரசன் இரண்டாம் இராசேந்திரவன்மன் கவர்ந்துசென்றதும், 965இல் முதலாம் செயேந்திரவன்மன் மீண்டுமோர் சிலை வடித்ததையும்&lt;ref name=Coedes /&gt;{{rp|124}}&lt;ref name=Maspero /&gt;{{rp|56}} 1050இல் அக்கோயிலுக்கு நிலமும் பணியாளரும் அரச கருவூலமூம் முதலாம் செயபரமேசுவரனால் வழங்கப்பட்டமையும் கல்வெட்டுகளில் மேலும் காணப்படுகின்றது.&lt;ref name=Maspero /&gt;{{rp|61}}
 
 பொ.பி 1141இல் மூன்றாம் செயேந்திரவன்மனால் [[சிவலிங்கம்]], [[திருமால்]] சிலை என்பன இங்கு நிறுவப்பட்டிருக்கின்றன. இக்கோயிலிலிருந்த அனைத்து திருவுருவச் சிலைகளும் [[கெமர் பேரரசு|கெமர்]] மன்னன் ஏழாம் செயவன்மனால் 1200களில்  சம்பா அரசு சீரழிக்கப்பட்டபோது கவர்ந்துசெல்லப்பட்டன.&lt;ref name=Coedes /&gt;{{rp|170}} பிற்காலச் சாசனங்கள், இங்கு [[பூநகர் அன்னை]] வழிபடப்பட்டதைச் சொல்கின்றன.&lt;ref&gt;Ngô Vǎn Doanh, ''Champa: Ancient Towers'', p.192 f.&lt;/ref&gt; இறுதியில் பதினேழாம் நூற்றாண்டில், [[வியட்நாமியர்|வியட் குல]] மக்களால் [[சம்பா]] அரசு  சிதைக்கப்பட்டபோது, இங்கு வீற்றிருந்த சம்பர்களின் குலதேவதை, &quot;தியென் வையநா&quot; என்ற பெயரில் வியட்டினரின் குலதெய்வமானாள்.&lt;ref&gt;Ngô Vǎn Doanh, ''Champa: Ancient Towers'', p.198.&lt;/ref&gt;
 
 == ஆலயச்சூழல் ==
 [[படிமம்:Durga ornament Po Nagar.jpg|right|thumb|ஆலய நுழைவாயில் தோரணத்தில் [[துர்க்கை]], முன்பொருமுறை இது என்றன் ஆலயம் எனச்சொல்லாமல் சொல்கிறாள்.]]
 கூலவோ (Cù Lao) எனப்படும் மலையின் உச்சியில் பூநகர் அன்னையின் ஆலயம் அமைந்துள்ளது. மூன்று மட்டங்களாக அமைந்துள்ள இவ்வாலயத்தின் உச்சிப்பகுதி, இருவரிசைகளில் [[கோபுரம்|கோபுரங்களைக்]] கொண்டது. மையக் கோபுரம் அண்ணளவாக 25 மீ உயரமானது.&lt;ref&gt;Ngô Vǎn Doanh, ''Champa: Ancient Towers'', p.209 ff.&lt;/ref&gt;
 
 ஆலய நுழைவாயிலில் [[மழு (சிவனாயுதம்)|மழு]], [[கதை (ஆயுதம்)|கதை]], [[தாமரை]] என்பன தாங்கி, மகிடனாம் மேதியவுணனைக் கொல்லும் பாவனையில் [[துர்க்கை]]யின் சிறுசிற்பமொன்று, தோரணவாயிலை அலங்கரிக்கின்றது.&lt;ref&gt;Ngô Vǎn Doanh, ''Champa: Ancient Towers'', p.194 f., 212 f.&lt;/ref&gt; கருவறையில் உள்ள சிற்பமும் பத்துக் கரங்களுடன், அவற்றில் வெவ்வேறு ஆயுதங்கள் தாங்கி அமர்ந்திருந்தாலும், அன்னையின் திருவுடல் துணியால் மறைக்கப்பட்டே விளங்குகின்றது. இச்சான்றுகளையும் [[பகவதி]] மற்றும் [[சிவலிங்கம்]] பற்றிய சாசனக்குறிப்புகளையும் ஆய்ந்த ஆய்வாளர்கள், இன்று பூநகர் என்று வீற்றிருப்பவள், ஈசனின் துணையாக [[இந்து சமயம்]] கூறும் [[பார்வதி|உமையவளே]] என்று உறுதிகூறுகின்றனர்.&lt;ref name = ngo /&gt;
 
 == மேலும் காண ==
 * [[சம்பா]]
 * [[பூநகர் அன்னை]]
 
 == உசாத்துணைகள் ==
 &lt;references /&gt;
 
 == மேலதிக வாசிப்புக்கு ==
 * Coedès, George, ''The Indianized States of Southeast Asia''.  Honolulu: East-West Center Press, 1968.
 * Ngô Vǎn Doanh, ''Champa: Ancient Towers''.  Hanoi: The Gioi Publishers, 2006.  Chapter 14: &quot;Po Nagar Tower: The Temple of the Goddess of the Country,&quot; pp.&amp;nbsp;187 ff.
 * Trần Kỳ Phương (2009): The Architecture of the Temple-Towers of Ancient Champa. in Hardy, Andrew et al. (ed): Champa and the Archaeology of Mỹ Sơn (Vietnam). NUS Press, Singapore