பைப்லோஸ்
{{Infobox settlement
 | name                    = பைப்லோஸ்
 | native_name             = جبيل, Βύβλος
 | other_name              = ஜெபைல்
 | native_name_lang        = ara&lt;!-- ISO 639-2 code: &quot;fr&quot; for French, &quot;ara&quot; for Arabic --&gt;
 | settlement_type         = நகரம்
 | image_skyline           = Byblos Libanon 2003.JPG
 | image_alt               =byblos
 | image_caption           = பண்டைய பைப்லோஸ் நகரம்
 | pushpin_map             = Lebanon
 | pushpin_label_position  =
 | pushpin_map_alt         = [[லெபனான்]] நாட்டில் பைப்லோஸ் நகரத்தின் அமைவிடம் 
 | pushpin_map_caption     =[[லெபனான்]]  நாட்டில் பைப்லோஸ் நகத்தின் அமைவிடம் 
 | coordinates             = {{coord|34|07|25|N|35|39|04|E|type:city|display=inline,title}}
 | coordinates_footnotes   =
 | subdivision_type        = நாடு
 | subdivision_name        = [[லெபனான்]]
 | subdivision_type1       = [[Governorates of Lebanon|Governorate]]
 | subdivision_name1       =லெபனான் மலை ஆளுநகரம்  
 | subdivision_type2       =மாவட்டம்
 | subdivision_name2       =ஜெபைல் மாவட்டம்  
 | established_title       = &lt;!-- Founded --&gt;
 | established_date        =
 | founder                 =
 | leader_party            =
 | leader_title            =
 | leader_name             =
 | area_total_km2          = 5
 | area_metro_km2          = 17
 | population_total        = 40000
 | population_metro        = 100000
 | population_note         =
 | timezone1               = கிழக்கு ஐரோப்பிய நேரம் 
 | utc_offset1             = +2
 | timezone1_DST           = கிழக்கு ஐரோப்பிய கோடை நேரம் 
 | utc_offset1_DST         = +3
 | postal_code_type        = 
 | postal_code             =
 | area_code_type          = தொலைபேசி குறியீடு
 | area_code               = +961
 | footnotes               = 
   {{Infobox UNESCO World Heritage Site
   |child = yes
   |ID = 295
   |Year = 1984
   |Criteria = பண்பாடு: iii, iv, vi
   }}
 | website                 = {{URL|http://www.jbail-byblos.com/}}
 }}
 
 '''பைப்லோஸ்''' ('''Byblos''') ({{lang-gr|Βύβλος}}), உள்ளூர் மக்கள் இப்பண்டைய நகரத்தை '''ஜெபைல்''' ('''Jbeil''' ({{lang-ar|جبيل}}) என்று அழைக்கின்றனர். இது [[லெபனான்]] நாட்டின் லெபானன் மலை ஆளுநகரத்தில் அமைந்துள்ளது.
 இப்பண்டைய நகரத்தில் கிமு 5000 முதல் மக்கள் தொடர்ந்து வாழ்கின்றனர்.&lt;ref name=&quot;byblos1&quot;&gt;{{cite book |title=Cities of the Middle East and North Africa |last1=Dumper |first1=Michael |last2=Stanley |first2=Bruce E. |last3= Abu-Lughod |first3=Janet L. |year=2006 |publisher=ABC-CLIO |isbn=1-57607-919-8 |page=104 |quote=Archaeological excavations at Byblos indicate that the site has been continually inhabited since at least 5000 B.C. |url=https://books.google.com/?id=3SapTk5iGDkC&amp;pg=PA104&amp;dq=byblos+continually+inhabited |access-date=22 July 2009}}&lt;/ref&gt; உலகில் மக்கள் தொடர்ந்து வாழும் பண்டைய  நகரங்களில் ஒன்றாக பைப்லோஸ் நகரம் விளங்குகிறது.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.britannica.com/place/Byblos|title=Byblos|website=Encyclopaedia Britannica|access-date=14 March 2018}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/travel/galleries/The-worlds-20-oldest-cities/1old-byblos/|title=The world's 20 oldest cities|date=30 May 2017|website=The Telegraph|access-date=14 March 2018}}&lt;/ref&gt; [[யுனெஸ்கோ]]  நிறுவனம் 1984-இல் இந்நகரத்தை  [[உலகப் பாரம்பரியக் களம்|உலகப் பாரம்பரியக் களங்களில்]] ஒன்றாக 1984-ஆம் ஆண்டில் அறிவித்துள்ளது.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://whc.unesco.org/en/list/295|title=Byblos|website=UNESCO|access-date=14 March 2018}}&lt;/ref&gt;
 
 == நகரத்தின் பண்டைய பெயர்கள்==
 [[File:Byblos-harbor.jpg|thumb|இரவில் பைப்லோஸ் கடற்கரை]] 
 [[File:ByblosSouk.jpg|thumb|right|பைப்லோஸ் நகரத்தின் பண்டைய கட்டிடங்கள்]]
 [[File:Byblos 5.jpg|thumb|230px|நவீன பைப்லோஸ் நகரம்]]
 [[File:Jug Byblos Louvre AO14707.jpg|thumb|right|பைப்லோஸ் நகரத்தின் சுடுமண் ஜாடி, காலம் கிமு 1600 - 1200]]
 
 [[பண்டைய எகிப்து|பண்டைய எகிப்தின்]] நான்காவது வம்ச  [[பார்வோன்]] ஆட்சிக் காலத்தில் . (கிமு 2613 – . 2494), பண்டைய எகிப்திய மொழியில் இந்நகரத்தை '''கெப்னி''' என குறித்துள்ளது.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Wilkinson|first=Toby|title=The Rise and Fall of Ancient Egypt|year=2011|publisher=Random House Trade Paperbacks Books|location=New York, NY|url=https://books.google.com/books?id=P07rgiJjsk4C|isbn=978-0553384901|page=66}}&lt;/ref&gt; மேலும்  [[அக்காதியம்|அக்காதிய மொழியில்]] இந்நகரத்தை '''குப்லா'''  ('''Gubla''') எனக் குறித்துள்ளது. கிமு 1000-இல் [[போனீசியா]] நாட்டை ஆண்ட [[பிலிஸ்தியர்கள்]] இந்நகரத்தை [[பொனீசிய மொழி]]யில்  '''ஜெபல்''' ('''Gebal''') என அழைத்தனர்.{{sfnp|Head &amp; al.|1911|p=791}}&lt;ref name=h&gt;{{harvp|Huss|1985|p=[https://books.google.co.kr/books?id=NvEK7kc3qnQC&amp;pg=PA561 561]}}.&lt;/ref&gt; [[எபிரேயம்|எபிரேய மொழி]] [[விவிலியம்|விவிலியத்தில்]]  இந்நகரத்தை கெவல் ('''Geval''') எனக்குறித்துள்ளது.&lt;ref&gt;[[Book of Ezekiel|Ezekiel]] 27:9.&lt;/ref&gt;
 
 தற்கால [[அரபு மொழி]]யில் இந்நகரத்தை '''ஜிபைல்''' ('''Jibayl''') என அழைக்கப்படுகிறது. ஜிபைல் என்பதற்கு மலை என்று பொருளாகும். [[போனீசியா]] நாட்டில் இருந்த இந்த நகரத்தை [[பண்டைய கிரேக்கம்|பண்டைய கிரேக்கர்கள்]] பைப்லோஸ் (''Býblos'') ({{lang|grc|Βύβλος}}) என்றும், உரோமானியர்கள்  பைப்லஸ் ('''Byblus''') என்றும் பெயரிட்டனர். [[பண்டைய எகிப்து]] நாட்டிலிருந்து [[பாபிரஸ்]] எனும் காகிதத்தை இறக்குமதி செய்யும் துறைமுக நகராக பைப்லோஸ் விளங்கியது.&lt;ref&gt;https://phoenicia.org/byblosmart.html&lt;/ref&gt; [[ஆங்கில மொழி]]யில் ''Bible'' எனும் சொல்லின் வேர்ச்சொலான பைப்லோஸ் இப்பண்டைய நகரத்தின் கிரேக்கப் பெயரான பைப்லோஸ் எனும் பெயரிலிருந்து தோன்றியதாக கருதப்படுகிறது.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Brake|first=Donald L.|title=A visual history of the English Bible: the tumultuous tale of the world's bestselling book|year=2008|publisher=Baker Books|location=Grand Rapids, MI|isbn=978-0-8010-1316-4|page=29|url=https://archive.org/details/visualhistoryofe00brak}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/86962/Byblos |title=Byblos (ancient city, Lebanon) – Britannica Online Encyclopedia |publisher=Britannica.com |date= |accessdate=2012-10-31}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite book|last=Beekes|first=R. S. P.|authorlink=R. S. P. Beekes|title=Etymological Dictionary of Greek|year=2009|publisher=Brill|location=Leiden and Boston|pages=246–7}}&lt;/ref&gt;
 
 ==வரலாறு==
 பைப்லோஸ் நகரம் [[லெபனான்]] நாட்டின் தலைநகரான [[பெய்ரூத்]]திற்கு வடக்கே 42 கிமீ தொலைவில் [[நடுநிலக் கடல்|நடுநிலக் கடற்கரை]]யில் அமைந்துள்ளது. உலகில் மக்கள் தொடர்ந்து வாழும் பண்டைய  நகரங்களில் ஒன்றாக பைப்லோஸ் நகரம் விளங்குகிறது. இந்நகரம் [[தொல்லியல் மேடு]]களுக்கு புகழ்பெற்றது.&lt;ref name=&quot;MillsBullard1990&quot;&gt;{{cite book|author1=Watson E. Mills|author2=Roger Aubrey Bullard|title=Mercer dictionary of the Bible|url=https://books.google.com/books?id=goq0VWw9rGIC&amp;pg=PA124|accessdate=8 July 2011|year=1990|publisher=Mercer University Press|isbn=978-0-86554-373-7|pages=124–}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Moore&quot;&gt;{{cite book|last=Moore|first=A.M.T.|title=The Neolithic of the Levant|publisher=Oxford University, Unpublished Ph.D. Thesis|year=1978|pages=329–339|url=http://ancientneareast.tripod.com/143.html}}&lt;/ref&gt; [[மட்பாண்டத்திற்கு முந்தைய புதிய கற்காலம் (ஆ)]] ( கிமு 8,800 முதல் கிமு 6,500  வரை) காலத்தில் பைப்லோஸ் பகுதியில் மக்கள் குடியேறத் துவங்கினர்.&lt;ref name=&quot;PeltenburgWasse2004a&quot;&gt;{{cite book|editor1=E. J. Peltenburg|editor2=Alexander Wasse|author=Garfinkel, Yosef|chapter= &quot;Néolithique&quot; and &quot;Énéolithique&quot; Byblos in Southern Levantine Context| title=Neolithic Revolution: New Perspectives on Southwest Asia in Light of Recent Discoveries on Cyprus|url=https://books.google.com/books?id=6mKBAAAAMAAJ|accessdate=18 January 2012|year=2004|publisher=Oxbow Books|isbn=978-1-84217-132-5}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Vogel, J.C. Waterbolk, H.T., Groningen Radiocarbon Dates X, Radiocarbon, 14, 6–110 / 105, 1972.&lt;/ref&gt; [[புதிய கற்காலம்|புதிய கற்காலத்திய]] கட்டிட அமைப்புகள் பைப்லோஸ் தொல்லியல் [[அகழ்வாய்வு]]களில் கண்டெடுக்கப்பட்டுள்ளது.
 கிமு 3000 ஆண்டில் பைப்லோஸ் நகரமாக மாறியது.
 
 ===புதிய கற்காலம் மற்றும்  [[செப்புக் காலம்]]===
 1962-இல் பைப்லோஸ் நகரத்தின் தொல்லியல் அகழாய்வுகளில் கிடைத்த [[புதிய கற்காலம்]] மற்றும் [[செப்புக் காலம்|செப்புக் காலத்திய]] [[தீக்கல்]] கருவிகளை ஜாக்குயுஸ் கவின் வெளியிட்டார்.&lt;ref&gt;Cauvin, Jacques., Les industries lithiques du tell de Byblos (Liban), L'Anthropologie, vol. 66, 5–6, 1962.&lt;/ref&gt;  பைப்லோஸ் [[தொல்லியல் மேடு]]களில் கண்டெடுத்த துவக்க கால மட்பாண்டங்களை ஈ. எஸ். பாய்ங்டன் 1960 காட்சிப்படுத்தினார்.&lt;ref name=&quot;boynton&quot;&gt;Boynton, E.S., The Ceramic Industry of Ancient Lebanon. (Available in MS in [[American University of Beirut]] and in microfilm in [[Harvard]] Library) 1960.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Erich, R., Relative chronologies in Old World Archaeology, Chicago, 1954.&lt;/ref&gt;
 
 === பண்டைய எகிப்திய ஆட்சியில் ===
 [[பழைய எகிப்து இராச்சியம்|எகிப்தின் பழைய இராச்சிய]] (கிமு 2686 - 2181) ஆட்சியின் போது பைப்லோஸ் நகரம் எகிப்தின் காலனிப் பகுதியாக விளங்கியது.&lt;ref name=&quot;MillsBullard1990&quot;/&gt;
 
 [[எகிப்தின் துவக்க கால அரச மரபுகள்|எகிப்தின் துவக்க கால அரச மரபுகளின்]]  (கிமு 3150 - 2690)  முதல் வம்சம் மற்றும் இரண்டாம் வம்ச ஆட்சியின் போது எகிப்தில் மாடங்கள் கட்டுவதற்கான மரங்கள் பைப்லோஸ் நகரத்திலிருந்து கொண்டுவரப்பட்டது. எகிப்தியர்கள் கட்டிய கப்பலுக்கு பைப்லோஸ் கப்பல் என்று பெயரிட்டனர்.&lt;ref&gt;Wilkinson, Toby, 1999, ''Early Dynastic Egypt'' p.78.&lt;/ref&gt; [[புது எகிப்து இராச்சியம்|எகிப்தின் புதிய இராச்சியத்தின்]] (கிமு 1550  – 1077) 13-வது வம்ச மன்னரும், பைப்லோஸ் ஆட்சியாளரும் நெருங்கிய தொடர்புடன் இருந்தனர்.
  
 கிமு 1350-இல் பைப்லோஸ் இராச்சிய மன்னர், எகிப்திய மன்னர்களுக்கு [[களிமண் பலகை]]யில்  [[ஆப்பெழுத்து]] முறையில் [[அக்காதியம்|அக்காதிய மொழியில்]] எழுதப்பட்ட 60 அமர்னா [[களிமண் பலகை]] கடிதங்கள் கண்டெடுக்கப்பட்டுள்ளது.&lt;ref&gt;[https://en.wikipedia.org/wiki/Amarna_letters  Amarna letters]&lt;/ref&gt;
 
 கிமு 11-ஆம் நூற்றாண்டில் [[புது எகிப்து இராச்சியம்]] வீழ்ச்சியடைந்து கொண்டிருந்த போது, பைப்லோஸ் நகரம் சுதந்திரமாக செயல்பட்டது.&lt;ref&gt;&quot;Byblos&quot; in: Encyclopædia Britannica, vol. 2, p. 692. Encyclopædia Britannica, Inc., 1992. {{ISBN|0-85229-553-7}}&lt;/ref&gt;  
 பண்டைய எகிப்தின் 22 மற்றும் 23-ஆம் வம்ச ஆட்சியின் போது, எகிப்திய மன்னர்கள் பைப்லோஸ் நகரத்திற்கு பதிலாக [[சிதோன்]] மற்றும் [[தயர் நகரம், லெபனான்|டயர்]] நகரங்களுக்கு ஆதரவு கொடுத்தனர்.&lt;ref&gt;Shaw, Ian: &quot;The Oxford History of Ancient Egypt&quot;, page 321. Oxford University Press, 2000. {{ISBN|978-0-19-280458-7}}&lt;/ref&gt;
 
 பைப்லோஸ் அகழாய்வில் கிமு 1200 - 1000 காலத்திய [[பொனீசிய மொழி]]யில் எழுதப்பட்ட ஐந்து அரச குடும்பம் குறித்தான கல்வெட்டுகள்  கிடைத்துள்ளது.
 === பண்டைய வரலாறு ===
 [[புது அசிரியப் பேரரசு]] ஆட்சிக் காலத்தில் (கிமு 911 – கிமு 609), பைப்லோஸ் நகர இராச்சிய மன்னர்கள், அசிரிய மன்னர்களுக்கு [[திறை]] செலுத்தினர். [[அகாமனிசியப் பேரரசு]] ஆட்சிக் காலத்தில் (கிமு 538 –332), பைப்லோஸ் ஒரு சிற்றரசாக விளங்கியது.
 [[ஹெலனிய காலம்|ஹெலனியக் காலத்தில்]] கிரேக்கப் படைத்தலைவர் [[ஆண்டிகோணஸ்]] ஆட்சியின் கீழும், பின்னர் எகிப்தின் [[தாலமைக் பேரரசு]] (கி மு 305–கி மு 30) கீழும் பைப்லோஸ் நகரம் இருந்தது.
  
 பண்டைய [[உரோமைப் பேரரசு]] காலத்தில், பைப்லோஸ் நகரத்தில் ரெசெப் கோயில் விரிவாக மீண்டும்  கட்டப்பட்டது. கிமு 30 முதல் பைப்லோஸ் நகரம் [[உரோமைப் பேரரசு]] ஆட்சியின் கீழ் சென்றது. பைப்லோஸ் நகரம் சில ஆண்டுகள் [[சாசானியப் பேரரசு]] ஆட்சியின் கீழ் இருந்தது.  கிபி நான்காம் நூற்றாண்டில் [[பைசாந்தியப் பேரரசு]] (கிபி 330–1453) ஆட்சிக் காலத்தில் பைப்லோஸ் நகரத்தில் கிறித்துவம் பரவியது. 636-இல் இசுலாமிய படையெடுப்புகளின் விளைவாக பைப்லோஸ் நகரம் [[ராசிதீன் கலீபாக்கள்]] கீழ் சென்றது.
 
 ===சிலுவைப் போர்கள், மம்லுக் சுல்தானகம், உதுமானியப் பேரரசு காலம் ===
 1187-இல் [[அய்யூப்பிய வம்சம்|அய்யூப்பிய வம்ச]] மன்னர் [[சலாகுத்தீன்]] பைப்லோஸ் நகரத்தை மீண்டும் கைப்பற்றினார். [[சிலுவைப் போர்கள்|சிலுவைப் போரின்]] போது கிபி 12 மற்றும் 13-ஆம் நூற்றாண்டுகளில் ஐரோப்பிய கிறித்துவ மன்னர்கள் ஆட்சி செய்த திரிபோலி கவுண்டியின் கீழ் பைப்லோஸ் நகரம் இருந்தது. [[எகிப்தின் மம்லுக் சுல்தானகம்|எகிப்தின் மம்லுக் சுல்தானகத்தின்]] கீழ் சில ஆண்டுகள் பைப்லோஸ் நகரம் இருந்தது. பின்னர் 1516 முதல் 1918 முடிய பைப்லோஸ் நகரம் துருக்கி இசுலாமிய [[உதுமானியப் பேரரசு|உதுமானியப் பேரரசின்]] கீழ் இருந்தது. 
 === சமகால வரலாறு===
 [[File:Old streets.jpg|thumb|right|பைப்லோஸ் நகர கோட்டைச் சுவர்]] 
 [[லெபனான்]] நாடு விடுதலை அடையும் வரை 1920 முதல் 1943 முடிய பைப்லோஸ் நகரம் உள்ளிட்ட லெபனான் நாட்டுப் பகுதிகள் [[பிரான்சு]] காலனியாதிக்கத்தின் கீழ் இருந்தது.
 
 ==மக்கள் தொகை பரம்பல்==
 பைப்லோஸ் நகர மக்கள் தொகையில் பெரும்பான்மையினர் மொரானைட்டு கிறித்துவர்கள் ஆவார். ஆர்மீனிய கிறித்தவர்கள், கிரேக்க திருச்சபை கிறித்தவர்கள், [[சியா இசுலாம்|சியா முஸ்லீம்கள்]] சிறுபான்மையினத்தவர்களாக உள்ளனர். லெபனான் நாடாளுமன்றத்திற்கான  மூன்று  உறுப்பினர்களில் இரண்டு மரோனைட்டு கிறித்தவர்களுக்கும், ஒரு சியா இசுலாமியர்க்கு ஒதுக்கப்பட்டுள்ளது.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.proud-to-be-lebanese.com/e2005/ |title=Lebanon Elections 2005 |publisher=Proud-to-be-lebanese.com |accessdate=2012-10-31 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121201224012/http://www.proud-to-be-lebanese.com/e2005/ |archivedate=2012-12-01 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web |title=Elections municipales et ikhtiariah au Mont-Liban |url=http://www.localiban.org/IMG/pdf/Elections_municipales_libanaises_2010_-_Mont-Liban.pdf |website=Localiban |publisher=Localiban |accessdate=2016-02-12 |page=19 |format=pdf |date=2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150724081015/http://www.localiban.org/IMG/pdf/Elections_municipales_libanaises_2010_-_Mont-Liban.pdf |archivedate=2015-07-24 }}&lt;/ref&gt;
 
 == சுற்றுலா ==
 லெபனான் நாட்டின் பைப்லோஸ் நகரக் கடற்கரை சிறந்த சுற்றுலாத் மையமாக உள்ளது.&lt;ref name=&quot;Beehner&quot;&gt;{{cite news| url=http://travel.nytimes.com/2010/01/03/travel/03next.html | work=The New York Times | title=Byblos, Lebanon's Ancient Port, Is Reborn | first=Lionel | last=Beehner | date=2010-01-03 | accessdate=2010-04-27}}&lt;/ref&gt; பைப்லோஸ் நகரத்தின் பண்டைய கோட்டை, பைப்லோஸ் துறைமுகம், [[போனீசியா]], கிரேக்க மற்றும் [[உரோமைப் பேரரசு]]களின் கட்டிடங்களின் இடிபாடுகள் சுற்றாலாவாசிகள் காணத்தக்கவையாகும்.
 
 == இதனையும் காண்க ==
 * [[தயர் நகரம், லெபனான்]]
 * [[சிதோன்]]
 * [[பெய்ரூத்]]
 
 ===மேற்கோள்கள்===
 {{Reflist|30em}}
 
 ===ஆதார நூற்பட்டியல்===
 * {{citation |last=Head |first=Barclay |editor=Ed Snible |author2=G.F. Hill |author3=George MacDonald |author4=W. Wroth |display-authors=1 |display-editors=0 |url=http://snible.org/coins/hn/index.html |title=Historia Numorum |contribution=Phoenicia |contribution-url=http://snible.org/coins/hn/syria.html |pp=788–801 |date=1911 |edition=2nd |location=Oxford |publisher=Clarendon Press |ref={{harvid|Head &amp; al.|1911}} }}.
 * {{citation |last=Huss |first=Werner |title=Geschichte der Karthager |url=https://books.google.co.kr/books?id=NvEK7kc3qnQC&amp;printsec=frontcover |publisher=C.H. Beck |location=Munich |date=1985 }}. {{de icon}}
 
 ==மேலும் படிக்க==
 *Aubet, Maria Eugenia. ''The Phoenicians and the West: Politics, Colonies and Trade''. 2d ed. Translated by Mary Turton. Cambridge, UK: Cambridge University Press, 2001.
 *Baumgarten, Albert I., and Philo. ''The Phoenician History of Philo of Byblos: A Commentary''. Leiden: E. J. Brill, 1981.
 *Elayi, Josette, and A. G. Elayi. ''A Monetary and Political History of the Phoenician City of Byblos: In the Fifth and Fourth Centuries B.C.E.'' Winona Lake, IN: Eisenbrauns, 2014.
 *Kaufman, Asher S. ''Reviving Phoenicia: In Search of Identity In Lebanon''. London: I.B. Tauris, 2004.
 *Moscati, Sabatino. ''The World of the Phoenicians''. London: Phoenix Giant, 1999.
 *Nibbi, Alessandra. ''Ancient Byblos Reconsidered''. Oxford: DE Publications, 1985.
 
 ==வெளி இணைப்புகள் ==
 {{Library resources box |by=no |onlinebooks=yes |others=yes |about=yes |label=Byblos
   |viaf= |lccn= |lcheading= |wikititle= }}
 *{{Commonscat-inline}}
 *{{Wikivoyage-inline}}
 * [http://tyros.leb.net/byblos Lebanon, the Cedars' Land: Byblos]
 * [http://www.middleeast.com/byblos.htm Byblos info]
 * [https://web.archive.org/web/20061010041100/http://www.lebanonembassy.ca/eng/byblos.php Embassy of Lebanon in Canada]
 * [http://byblos.by Byblos in Belarus] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200122054440/http://byblos.by/ |date=2020-01-22 }}
 * [http://context-database.uni-koeln.de/c14.php?vonsite=200 University of Cologne Radio Carbon Context Database] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110813232858/http://context-database.uni-koeln.de/c14.php?vonsite=200 |date=2011-08-13 }}
 
 [[பகுப்பு:லெபனான்]]
 [[பகுப்பு:பண்டைய நகரங்கள்]]
 [[பகுப்பு:பண்டைய வரலாறு]]
 [[பகுப்பு:பண்டைய அண்மைக் கிழக்கின் நகரங்கள்]]