டிரைட்டன் (துணைக்கோள்)
{{Infobox planet
 | name               = டிரைட்டன்
 | pronounce          = {{IPAc-en|ˈ|t|r|aɪ|t|ən}}&lt;ref name=&quot;US dict-transcription&quot; group=&quot;lower-alpha&quot; /&gt;
 | note               = yes
 | alt_names          = நெப்டியூன் I
 | adjectives         = டிரைட்டோனிய
 | image              = [[படிமம்:Triton moon mosaic Voyager 2 (large).jpg|300px]]
 | caption            = ''[[வாயேஜர் 2]]'' அனுப்பிய டிரைட்டனின் நெப்ட்யூனிய அரைக்கோளத்தின் ஒளிப்படம். கீழேயுள்ள பளீரெனும், சற்றே இளஞ்சிவப்பான, தெற்கு முனைய முனை  நைதரசன் மற்றும் மீதேன்  பனிக்கட்டிகளாலானது; அவற்றின் மீது நைதரசன் வளிம  சுடு பாய்ம ஆக்கிகள் விட்டுச்சென்ற  தூசுத்துகள்கள் கற்றையாகக் காண்கின்றன. பெரும்பாலும் கருமையான மேல்பகுதியில் டிரைட்டனின்  &quot;கேன்டலூப் தரை&quot;யும் பனிக்கட்டி எரிமலைகளும் புவித்தட்டு அமைப்புக்களையும் காணலாம்.  கீழ் வலதுபுறத்தில் பல அடர்நிற ''வினோத புள்ளிகளை'' (maculae)க் காணலாம்.
 | discovery          = yes
 | discoverer         = வில்லியம் லாசல்
 | discovered         = அக்டோபர் 10, 1846
 | semimajor          = 354&amp;nbsp;759&amp;nbsp;km
 | eccentricity       = 0.000&amp;nbsp;016&lt;ref name=&quot;neptuniansatfact&quot; /&gt;
 | period             = −5.876854 d &lt;br /&gt; (எதிர்ச்சுற்று)&lt;ref name=&quot;neptuniansatfact&quot; /&gt;
 | inclination        = 129.812° (நீள்வட்டத்துடன்) &lt;br /&gt; 156.885° (நெப்டியூனின் நடுக்கோட்டிற்கு)&lt;ref name=&quot;JPL-SSD-Neptune&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Jacobson2009-AJ&quot; /&gt; &lt;br /&gt; 129.608° (நெப்டியூனின் சுற்றுப்பாதைக்கு)
 | satellite_of       = [[நெப்டியூன்]]
 | physical_characteristics = yes
 | mean_radius        = 1353.4 ± 0.9&amp;nbsp;கிமீ&lt;ref name=&quot;JPL-SSD-sat_phys&quot; /&gt; (0.2122 Earths)
 | surface_area       = 23&amp;nbsp;018&amp;nbsp;000&amp;nbsp;கிமீ&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;ref name=&quot;nSurfaceArea&quot; group=&quot;lower-alpha&quot; /&gt;
 | volume             = 10&amp;nbsp;384&amp;nbsp;000&amp;nbsp;000&amp;nbsp;கிமீ&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;&lt;ref name=&quot;nVolume&quot; group=&quot;lower-alpha&quot; /&gt;
 | mass               = 2.14{{e|22}} [[கிலோகிராம்|கிலோ]] (0.003&amp;nbsp;59 புவி)&lt;ref name=&quot;nMass&quot; group=&quot;lower-alpha&quot; /&gt;
 | density            = 2.061 [[கிராம்|கி]]/[[கன சென்டி மீட்டர்|செமீ&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;]]&lt;ref name=&quot;JPL-SSD-sat_phys&quot; /&gt;
 | surface_grav       = 0.779 மீ/வி&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;&lt;ref name=&quot;nSurfaceGravity&quot; group=&quot;lower-alpha&quot; /&gt;
 | escape_velocity    = 1.455&amp;nbsp;கிமீ/வி&lt;ref name=&quot;nEscapeVelocity&quot; group=&quot;lower-alpha&quot; /&gt;
 | sidereal_day       = 5 நா, 21 ம, 2&amp;nbsp;நிமி, 53வி&lt;ref name=&quot;EncycSolSys-Triton&quot; /&gt;
 | rotation           = ஒருங்கிசை 
 | axial_tilt         = 0
 | albedo             = 0.76&lt;ref name=&quot;JPL-SSD-sat_phys&quot; /&gt;
 | magnitude          = 13.47&lt;ref name=&quot;magnitude&quot; /&gt;
 | abs_magnitude      = −1.2&lt;ref name=&quot;Fischer2006&quot; /&gt;
 | single_temperature = 38&amp;nbsp;[[கெல்வின்|K]]&lt;ref name=&quot;EncycSolSys-Triton&quot; /&gt;
 | atmosphere         = yes
 | surface_pressure   = 1.4–1.9&amp;nbsp;[[பாஸ்கல் (அலகு)|பா]]&lt;ref name=&quot;EncycSolSys-Triton&quot; /&gt; &lt;br /&gt; (1/70&amp;nbsp;000 the surface pressure on Earth)&lt;ref name=&quot;solarsystemexploration&quot; /&gt;
 | atmosphere_composition = [[நைதரசன்]]; [[மீதேன்]] சுவடுகள்.&lt;ref name=&quot;nature2&quot; /&gt;
 }}
 '''டிரைட்டன்''' (''Triton'') என்பது [[நெப்டியூன்]] [[கோள்|கோளின்]] மிகப் பெரும் [[இயற்கைத் துணைக்கோள்|நிலவு]] ஆகும். ஆங்கிலேய வான்வெளியியலாளர் வில்லியம் லாசெல் [[1846]], [[அக்டோபர் 10]] அன்று இதனைக் கண்டறிந்தார். [[சூரியக் குடும்பம்|சூரியக் குடும்பத்திலேயே]] [[எதிர்ச்சுற்று மற்றும் நேர்ச் சுற்று|எதிர்ச் சுற்றில்]] (கோளின் சுற்றும் திசைக்கு எதிர்த்திசையில்) வலம் வருகின்ற பெரிய நிலவாக டிரைட்டன் விளங்குகிறது. 2,700&amp;nbsp;கிமீ விட்டமுள்ள, இந்த நிலவு சூரியக் குடும்பத்திலேயே ஏழாவது பெரிய நிலவாக உள்ளது. இதன் எதிர்ச்சுற்றுத் தன்மையாலும் தனிமக் கலப்பு [[புளூட்டோ]]வினுடையதைப் போலவே உள்ளதாலும் [[கைப்பர் பட்டை]]யிலிருந்து கைப்பற்றப்பட்டிருக்கலாம் எனக் கருதப்பட்டது.&lt;ref name=&quot;Agnor06&quot; /&gt; டிரைட்டனின் மேற்பரப்பில் உறைந்த [[நைதரசன்]], தண்ணீர் பனிக்கட்டிகளிலான தரைப்பரப்பும் &lt;ref name=&quot;Prockter&quot; /&gt; இவற்றினடியே கல்லும் மாழையும் கொண்ட கருவகமும் உள்ளது.&lt;ref name=&quot;EncycSolSys-Triton&quot; /&gt; மொத்தத் திண்மையில் மூன்றில் இரு பாகம் கருவகம் கொண்டுள்ளது.டிரைட்டனின் சராசரி அடர்த்தி {{convert|2.061|g/cm3|lb/in3}}&lt;ref name=&quot;JPL-SSD-sat_phys&quot; /&gt; யில் ஏறத்தாழ 15–35% தண்ணீர் பனிக்கட்டிகளாலானது.&lt;ref name=&quot;EncycSolSys-Triton&quot; /&gt;
 
 ==கண்டுபிடிப்பும் பெயரிடலும்==
 
 [[File:William Lassell.jpg|thumb|left|upright|வில்லியம் லாசல், டிரைட்டனைக் கண்டுபிடித்த வானியலாளர்]]
 
 டிரைட்டன் துணைக்கோளானது [[நெப்டியூன்]] கோள் கண்டுபிடிக்கப்பட்டுப் 17 நாட்களில் அக்டோபர் 10, 1846 இல் வில்லியம் லாசல் என்ற பிரித்தானிய வானியலாளரால் கண்டுபிடிக்கப்பட்டது.&lt;ref name=&quot;LassellDiscovery&quot;&gt;
 {{cite journal
 | title = Lassell's Satellite of Neptune
 | author= William Lassell
 | date = November 12, 1847
 | journal = Monthly Notices of the Royal Astronomical Society
 | volume = 8
 | issue = 1
 | bibcode = 1847MNRAS...8....9B
 | page = 8
 }}
 &lt;/ref&gt; 1820 இல் வில்லியம் லாசல் தனது அமெச்சூர் தொலைநோக்கிக்கு கண்ணாடிகளைச் செய்வதில் ஈடுபட்டுக்கொண்டிருந்தார். அப்போது நெப்டியூன் கண்டுபிடிக்கப்பட்ட செய்தியைக் கேள்விப்பட்ட ஜோன் ஹேர்செல், அதற்குத் துணைக்கோள்கள் உள்ளதா எனத் தேடிப் பார்க்கும்படி ஒரு கடிதம் எழுதினார். வில்லியம் லாசலும் தேடிப் பார்த்துக் கடிதம் கிடைத்த எட்டு நாட்களின் பின்னர் டிரைட்டனைக் கண்டுபிடித்தார்.&lt;ref name=&quot;Lassell refs&quot;&gt;
 {{cite journal
 | title = Discovery of Supposed Ring and Satellite of Neptune
 | author = William Lassell
 | authorlink = William Lassell
 | date = November 13, 1846
 | journal = Monthly Notices of the Royal Astronomical Society
 | volume = 7
 | issue = 9
 | page = 157
 | bibcode = 1846MNRAS...7..157L }} &lt;br /&gt;
 {{cite journal
 | title = Physical observations on Neptune
 | author = William Lassell
 | date = December 11, 1846
 | journal = Monthly Notices of the Royal Astronomical Society
 | volume = 7
 | issue = 10
 | pages = 167–168
 | bibcode = 1847MNRAS...7..297L }} &lt;br /&gt;
 {{cite journal
 | title = Observations of Neptune and his satellite
 | author = Lassell, W.
 | journal = Monthly Notices of the Royal Astronomical Society
 | year = 1847
 | volume = 7
 | issue = 17
 | pages = 307–308
 | bibcode = 1847MNRAS...7..307L
 | doi = 10.1002/asna.18530360703
 }}
 &lt;/ref&gt;&lt;!-- Vol. 7, No. 16 is June 11, Vol. 8, No. 1 is November 12; Vol. 7, No. 17 was a special issue published &quot;during the vacation&quot; --&gt;&lt;ref name=&quot;LassellDiscovery&quot;/&gt;
 == குறிப்புகள் ==
 {{reflist
 | group = lower-alpha
 | refs =
 &lt;ref name=&quot;nSurfaceArea&quot;&gt;
 Surface area derived from the radius ''r'': ''4*pi*r&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt;''.
 &lt;/ref&gt;
 
 &lt;ref name=&quot;nVolume&quot;&gt;
 Volume ''v'' derived from the radius ''r'': ''4/3*pi*r&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;''.
 &lt;/ref&gt;
 
 &lt;ref name=&quot;nMass&quot;&gt;
 Mass ''m'' derived from the density ''d'' and the volume ''v'': ''m=d*v''.
 &lt;/ref&gt;
 
 &lt;ref name=&quot;nSurfaceGravity&quot;&gt;
 Surface gravity derived from the mass ''m'', the [[ஈர்ப்பியல் மாறிலி]] ''g'' and the radius ''r'':  ''g*m/r&lt;sup&gt;2&lt;/sup&gt; ''.
 &lt;/ref&gt;
 
 &lt;ref name=&quot;nEscapeVelocity&quot;&gt;
 Escape velocity derived from the mass ''m'', the [[ஈர்ப்பியல் மாறிலி]] ''g'' and the radius ''r'': ''sqrt((2*g*m)/r).
 &lt;/ref&gt;
 }}
 == மேற்கோள்கள் ==
 {{reflist
 | colwidth = 30em
 | refs =
 
 &lt;ref name=&quot;neptuniansatfact&quot;&gt;{{cite web
 | title = Neptunian Satellite Fact Sheet
 | publisher = NASA
 | author = David R. Williams
 | date = 23 November 2006
 | url = http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/neptuniansatfact.html
 | accessdate = 2008-01-18
 | archiveurl = https://www.webcitation.org/62D2lopA1?url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/neptuniansatfact.html
 | archivedate = 2011-10-05
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt;
 
 &lt;ref name=&quot;JPL-SSD-Neptune&quot;&gt;{{cite web
 | author = Jacobson, R. A.&amp;nbsp;— AJ
 | date =3 April 2009
 | title = Planetary Satellite Mean Orbital Parameters
 | work = JPL satellite ephemeris
 | publisher = [[JPL]] (Solar System Dynamics)
 | url = http://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_elem
 | accessdate = 2011-10-26
 | archive-date = 2011-10-05
 | archive-url = https://www.webcitation.org/62D2m2qE8?url=http://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_elem#neptune
 | url-status= dead
 }}&lt;/ref&gt;
 
 &lt;ref name=&quot;Jacobson2009-AJ&quot;&gt;
 {{cite doi | 10.1088/0004-6256/137/5/4322 }}
 &lt;/ref&gt;
 
 &lt;ref name=&quot;JPL-SSD-sat_phys&quot;&gt;{{cite web
 | title = Planetary Satellite Physical Parameters
 | publisher = JPL (Solar System Dynamics)
 | url = http://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_phys_par
 | accessdate = 2011-10-26
 | archiveurl = https://www.webcitation.org/5msK7adC4?url=http://ssd.jpl.nasa.gov/?sat_phys_par
 | archivedate = 2010-01-18
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt;
 
 &lt;ref name=&quot;EncycSolSys-Triton&quot;&gt;
 {{cite encyclopedia
 | title = Encyclopedia of the Solar System
 | chapter = Triton
 | last1 = McKinnon
 | first1 = William B.
 | last2 = Kirk
 | first2 = Randolph L.
 | publisher = Academic Press
 | year = 2007
 | editor = Lucy Ann Adams McFadden, Lucy-Ann Adams, Paul Robert Weissman, Torrence V. Johnson
 | edition = 2nd
 | location = Amsterdam; Boston
 | isbn = 978-0-12-088589-3
 | pages = 483–502
 }}
 &lt;/ref&gt;
 
 &lt;ref name=&quot;magnitude&quot;&gt;{{cite web
 | title = Classic Satellites of the Solar System
 | url = http://www.oarval.org/ClasSaten.htm
 | publisher = Observatorio ARVAL
 | accessdate = 2007-09-28
 | archiveurl = https://www.webcitation.org/61Cvx6xRx?url=http://www.oarval.org/ClasSaten.htm
 | archivedate = 2011-08-25
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt;
 
 &lt;ref name=&quot;Fischer2006&quot;&gt;{{cite web
 | date=2006-02-12
 | title = Kuiperoids &amp; Scattered Objects
 | publisher = Argelander-Institut für Astronomie
 | last = Fischer
 | first = Daniel
 | url = http://www.astro.uni-bonn.de/~dfischer/planeten/jwd.html
 | accessdate = 2008-07-01
 | archiveurl = https://www.webcitation.org/62D2mJBbA?url=http://www.astro.uni-bonn.de/~dfischer/planeten/jwd.html
 | archivedate = 2011-10-05
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt;
 
 &lt;ref name=&quot;solarsystemexploration&quot;&gt;{{cite web
 | url = http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Triton
 | publisher = நாசா
 | accessdate = 2007-09-21
 | title = Neptune: Moons: Triton
 | archiveurl = https://www.webcitation.org/62D2mVxWX?url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Triton
 | archivedate = 2011-10-05
 | url-status = dead
 }}&lt;/ref&gt;
 
 &lt;ref name=&quot;nature2&quot;&gt;
 {{cite journal
 | title = Ultraviolet Spectrometer Observations of Neptune and Triton
 | author = A L Broadfoot
 | bibcode = 1989Sci...246.1459B
 | date = திசம்பர் 15, 1989
 | journal = சயன்சு
 | volume = 246
 | pages = 1459–1466
 | doi = 10.1126/science.246.4936.1459
 | pmid = 17756000
 | issue = 4936
 | author-separator = ,
 | author2 = S K Bertaux
 | author3 = J E Dessler
 | display-authors = 3
 | last4 = Blamont
 | first4 = J. E.
 | last5 = Dessler
 | first5 = A. J.
 | last6 = Donahue
 | first6 = T. M.
 | last7 = Forrester
 | first7 = W. T.
 | last8 = Hall
 | first8 = D. T.
 | last9 = Herbert
 | first9 = F.
 }}
 &lt;/ref&gt;
 
 &lt;ref name=&quot;Agnor06&quot;&gt;
 {{cite journal
 | author = Craig B Agnor, Douglas P Hamilton
 | title = Neptune's capture of its moon Triton in a binary–planet gravitational encounter
 | journal = Nature
 | month = May
 | year = 2006
 | volume = 441
 | issue = 7090
 | pages = 192–194
 | doi = 10.1038/nature04792
 | pmid = 16688170
 | bibcode = 2006Natur.441..192A
 }}
 &lt;/ref&gt;
 
 &lt;ref name=&quot;Prockter&quot;&gt;
 {{cite journal
 | last = Prockter
 | first = L. M.
 | authorlink =
 | coauthors = Nimmo, F.; Pappalardo, R. T.
 | title = A shear heating origin for ridges on Triton
 | journal = Geophysical Research Letters
 | volume = 32
 | issue = 14| pages = L14202
 | date = 2005-07-30
 | url = http://www.es.ucsc.edu/~fnimmo/website/Prockter_et_al.pdf
 | doi = 10.1029/2005GL022832
 | accessdate = 2011-10-09
 | bibcode = 2005GeoRL..3214202P
 }}
 &lt;/ref&gt;
 }}
 
 == வெளி இணைப்புகள் ==
 {{Commons category|Triton (moon)|டிரைட்டன்}}
 * [http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Nep_Triton Triton Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110219084029/http://solarsystem.nasa.gov/ |date=2011-02-19 }} at [http://solarsystem.nasa.gov/ NASA's Solar System Exploration site]
 * [http://www.nineplanets.org/triton.html Triton page] at ''The Nine Planets''
 * [http://www.solarviews.com/eng/triton.htm Triton page] (including [http://www.solarviews.com/eng/trimap.htm labelled Triton map]) at ''Views of the Solar System''
 * Movie of [http://sos.noaa.gov/videos/Triton.mov Triton's rotation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130220222052/http://www.sos.noaa.gov/videos/Triton.mov |date=2013-02-20 }} from the National Oceanic and Atmospheric Administration site
 * [http://photojournal.jpl.nasa.gov/target/Triton Triton images] from [http://photojournal.jpl.nasa.gov/ Planetary Photojournal]
 * [http://planetarynames.wr.usgs.gov/Page/TRITON/target Triton Nomenclature] from the [http://planetarynames.wr.usgs.gov/ USGS Planetary Nomenclature web site]
 * Paul Schenk's [http://stereomoons.blogspot.com/2009/08/surface-of-triton.html 3D images] and [http://stereomoons.blogspot.com/2009/08/flyover-on-triton-voyager-20-years.html flyover video] of Triton
 * [http://planetimages.blogspot.com/2009/08/so-it-has-been-several-years-since-i.html Ted Stryk processed Triton] [http://1.bp.blogspot.com/-Xb_by31qZTU/TxelGRHpcgI/AAAAAAAAAas/3s6OJsLEpig/s1600/tritoncresc.png Cresent Triton]