நிலா பெயர்வுநிலை நிகழ்வு
[[படிமம்:Map_of_tlp.jpg|வலது|thumb|பார்பரா எம். மிடில்கர்சுட்டுவும்  பேட்ரிக் மூ ரும் நடத்திய 300  நிலா பெயர்நிலை நிகழ்வுகளின் கணக்கெடுப்பின் அடிப்படையில் இந்த வரைபடம் கவனிக்கப்பட்ட நிகழ்வுகளின் தோராயமான பரவலைக் காட்டுகிறது. சிவப்பு நிற நிகழ்வுகள் சிவப்பு நிறத்திலும் , மீதமுள்ளவை மஞ்சள் நிறத்திலும் காட்டப்பட்டுள்ளன.]]
 ஒரு மாறும் '''நிலா பெயர்நிலை நிகழ்வு'''  ('''transient lunar phenomenon''' ('''TLP'''))என்பது  [[நிலா|நிலாவின்]] மேற்பரப்பில்  ஒளி, நிறம் அல்லது தோற்றத்தில் ஏற்படும்  குறுகிய கால மாற்றம் ஆகும். இந்த சொல் பேட்ரிக் மூர் என்பவரால் 1968 இல் வெளியிடப்பட்ட நாசா தொழில்நுட்ப அறிக்கை ஆர் - 277 காலவரிசை அட்டவணை ''அறிக்கையிடப்பட்ட சந்திர நிகழ்வுகளின்'' இணை ஆசிரியரால் உருவாக்கப்பட்டது.&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.astrosurf.com/lunascan/papers/R-277.pdf|title=Chronological Catalog of Reported Lunar Events|last=Barbara M. Middlehurst|authorlink=Barbara M. Middlehurst|last2=Burley|first2=Jaylee M.|date=1967|website=Astrosurf|publisher=NASA|language=en|access-date=26 December 2015|last3=Moore|first3=Patrick|last4=Welther|first4=Barbara L.}}&lt;/ref&gt;
 
 குறுகிய கால நிலா பெயர்நிலை நிகழ்வுகளின் கூற்றுக்கள் குறைந்தது 1,000 ஆண்டுகளுக்கு முந்தையவை , சில பல சான்றுகளுள்ளவை அல்லது புகழ்பெற்ற  அரிவியலாளர்களால்  நோக்கீடுகள் செய்யப்பட்டுள்ளவை. இருப்பினும் , பெரும்பாலான மாறும் நிலா பெயர்நிலை  நிகழ்வு அறிக்கைகள் மறுசீரமைக்கப்பட முடியாதவையும் அவற்றின் தோற்றத்தை விளக்க மாற்று [[கருதுகோள்|கருதுகோள்களை]] வேறுபடுத்திப் பார்க்கப் பயன்படுத்தக்கூடிய போதுமான கட்டுப்பாட்டுச் செய்முறைகள் இல்லாதவை.
 
 பெரும்பாலான நிலா அறிவியலாளர்கள் [[புவி நிலாவின் நிலம் சார்ந்த வரலாற்றுக் காலஅளவுகோல்|புவியியல்]] நேரத்தில் வளிம வெளியேற்றம்,  [[விண்கல் வீழ் பள்ளம்|மொத்தல்]] குழிப்பள்ளம் போன்ற நிலையற்ற நிகழ்வுகள் ஏற்படுகின்றன என்பதை ஒப்புக்கொள்கிறார்கள். இத்தகைய நிகழ்வுகளின் நிகழ்வெண்ணில் தான் விவாதம் உள்ளது.
 
 == நிகழ்வுகளின் விவரம் ==
 தற்காலிக நிலா பெயர்வுநிலை  நிகழ்வுகளின் அறிக்கைகள் மூடுபனி திட்டுகள் முதல் நிலா மேற்பரப்பின் நிலையான மாற்றங்கள் வரை உள்ளன. கேமரூன் இவற்றை மூடுபனி மற்றும் பிற வகையான தெளிவற்ற தன்மைகளை உள்ளடக்கிய (1) வளிமப் பனிமூட்டம்) (2) சிவப்பு நிறங்கள் (3 பசு நீலம் , (4)ஊதா, (5) இருண்ட நிறம் என வகைப்படுத்துகிறார்.&lt;ref name=&quot;c1&quot;&gt;{{Cite web|url=http://users.aber.ac.uk/atc/tlp/cameron.pdf|title=Analyses of Lunar Transient Phenomena (LTP) Observations from 557–1994 A.D.|last=Winifred S. Cameron|authorlink=Winifred Cameron}}&lt;/ref&gt; நிலையற்ற சந்திர நிகழ்வுகளின் இரண்டு விரிவான பட்டியல்கள் உள்ளன , மிக  அண்மைய 2,254 நிகழ்வுகள் 6 ஆம் நூற்றாண்டில்  இருந்து தொடங்குகின்றன.
 &lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;c1&quot; /&gt; இந்த நிகழ்வுகளில் மிகவும் நம்பகமானவற்றில் குறைந்தது மூன்றில் ஒரு பங்கு அரிசுட்டார்க்கசு மேட்டுச்சமவெளி அருகிலிருந்து வந்தவை.
 
 == விளக்கங்கள் ==
 மாறும் நிலா பெயர்நிலை நிகழ்வுகளுக்கான விளக்கங்கள் வளிம வெளியேற்றம், மொத்தல் நிகழ்வுகள், நிலைமின் நிகழ்வுகள், சரியர்ர நோக்கீட்டு நிலைமைகள் என நான்கு பிரிவுகளாகப் பிரிக்கப்படுகின்றன.
 
 === வளிம வெளியேற்றம் ===
 சில டிஎல்பிகள் நிலத்தடி குழிகளில் இருந்து வெளியேறும் வாயுவால் ஏற்படலாம். இந்த வாயு நிகழ்வுகள் ஒரு தனித்துவமான சிவப்பு நிறத்தை வெளிப்படுத்துவதாகக் கருதப்படுகின்றன , மற்றவை வெள்ளை மேகங்களாகவோ அல்லது தெளிவற்ற மூடுபனியாகவோ தோன்றியுள்ளன. பெரும்பாலான டி. எல். பி. க்கள் நிலவு - உடைந்த பள்ளங்களுடன் தொடர்புடையதாகத் தோன்றுகிறது - சந்திர மரியாவின் விளிம்புகள் அல்லது புவியியலாளர்களால் எரிமலை நடவடிக்கைகளுடன் இணைக்கப்பட்ட பிற இடங்களில். இருப்பினும் , சந்திரனைப் பார்க்கும்போது இவை மிகவும் பொதுவான இலக்குகளில் சிலவாகும் , மேலும் இந்த தொடர்பு ஒரு அவதானிப்பு சார்பாக இருக்கலாம்.
 
 வெளிக் வாயுக் கருதுகோளுக்கு ஆதரவாக , சந்திர புரோஸ்பெக்டர் [[ஆல்ஃபா துகள்|ஆல்பா துகள்]] நிறமாலையிலிருந்து பெறப்பட்ட தரவுகள் , சமீபத்தில் [[இரேடான்|ரேடான்]] மேற்பரப்பில் வெளியேறியதைக் குறிக்கின்றன.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=S. Lawson|first=Stefanie L.|last2=W. Feldman|last3=D. Lawrence|last4=K. Moore|last5=R. Elphic|last6=R. Belian|date=2005|title=Recent outgassing from the lunar surface: the Lunar Prospector alpha particle spectrometer|journal=J. Geophys. Res.|volume=110|pages=E09009|doi=10.1029/2005JE002433|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; குறிப்பாக இந்த இரண்டு ஆண்டு பயணத்தின் போது அரிஸ்டார்சஸ் மற்றும் கெப்ளர் பள்ளங்களுக்கு அருகிலிருந்து ரேடான் வாயு வெளிப்பட்டது என்பதை முடிவுகள் காட்டுகின்றன.  இந்த அவதானிப்புகளை மேற்பரப்பில் வாயுவின் மெதுவான மற்றும் பார்வைக்கு புலப்பட முடியாத பரவல் அல்லது தனித்துவமான வெடிப்பு நிகழ்வுகள் மூலம் விளக்க முடியும். வெடிக்கும் வாயு வெளியேற்றத்திற்கு ஆதரவாக , சந்திர மேற்பரப்பின் தோராயமாக 3 கிமீ (1.9 மைல்) விட்டம் கொண்ட பகுதி &quot; சமீபத்தில் ஒரு வாயு வெளியீட்டு நிகழ்வால் மாற்றியமைக்கப்பட்டது &quot; என்று கூறப்படுகிறது.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.psrd.hawaii.edu/Nov06/MoonGas.html|title=Recent Gas Escape from the Moon|last=G. Jeffrey Taylor|date=2006|publisher=Planetary Science Research Discoveries}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=P. H.|first=Schultz|last2=Staid|first2=M. I.|last3=Pieters|first3=C. M.|date=2006|title=Lunar activity from recent gas release|journal=Nature|volume=444|issue=7116|pages=184–186|bibcode=2006Natur.444..184S|doi=10.1038/nature05303|pmid=17093445}}&lt;/ref&gt; இந்த அம்சத்தின் வயது சுமார் 1 மில்லியன் ஆண்டுகள் பழமையானது என்று நம்பப்படுகிறது , இது போன்ற பெரிய நிகழ்வுகள் அரிதாகவே நிகழ்கின்றன என்பதைக் குறிக்கிறது.
 
 === மொத்தல் நிகழ்வுகள் ===
 சந்திர மேற்பரப்பில் தாக்க நிகழ்வுகள் தொடர்ந்து நிகழ்கின்றன. மிக பொதுவான நிகழ்வுகள் மைக்ரோமீட்டோரைட்களுடன் தொடர்புடையவை , அவை விண்கல் மழையின் போது எதிர்கொள்ளப்படலாம். இத்தகைய நிகழ்வுகளின் தாக்கப் பிரகாசங்கள் பல மற்றும் ஒரே நேரத்தில் பூமியை அடிப்படையாகக் கொண்ட அவதானிப்புகளிலிருந்து கண்டறியப்பட்டுள்ளன.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://science.nasa.gov/headlines/y2001/ast30nov_1.htm|title=Explosions on the Moon|last=Tony Phillips|date=November 30, 2001|archive-url=https://web.archive.org/web/20100223053617/http://science.nasa.gov/headlines/y2001/ast30nov_1.htm|archive-date=February 23, 2010}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Cudnik|first=Brian M.|last2=Palmer|first2=David W.|last3=Palmer|first3=David M.|last4=Cook|first4=Anthony|last5=Venable|first5=Roger|last6=Gural|first6=Peter S.|date=2003|title=The Observation and Characterization of Lunar Meteoroid Impact Phenomena|journal=Earth, Moon, and Planets|volume=93|issue=2|pages=97–106|bibcode=2003EM&amp;P...93...97C|doi=10.1023/B:MOON.0000034498.32831.3c}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;lim&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.nasa.gov/centers/marshall/news/lunar/program_overview.html#link6|title=Lunar impact monitoring|date=6 March 2017|publisher=NASA|access-date=14 செப்டம்பர் 2023|archive-date=4 செப்டம்பர் 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190904011551/https://www.nasa.gov/centers/marshall/news/lunar/program_overview.html#link6|url-status=dead}}&lt;cite class=&quot;citation web cs1&quot; data-ve-ignore=&quot;true&quot;&gt;[http://www.nasa.gov/centers/marshall/news/lunar/program_overview.html#link6 &quot;Lunar impact monitoring&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190904011551/https://www.nasa.gov/centers/marshall/news/lunar/program_overview.html#link6 |date=2019-09-04 }}. NASA. 6 March 2017.&lt;/cite&gt;&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://science.nasa.gov/science-news/science-at-nasa/2013/16may_lunarimpact/|title=Bright Explosion on the Moon|date=May 17, 2013|publisher=NASA}}&lt;/ref&gt; வீடியோ கேமராக்களால் பதிவு செய்யப்பட்ட தாக்கங்களின் அட்டவணைகள் 2005 முதல் பல ஆண்டுகளாக உள்ளன , அவற்றில் பல விண்கல் மழையுடன் தொடர்புடையவை.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.nasa.gov/centers/marshall/news/lunar/impact_candidates_05-06.html|title=2005-06 Impact Candidates|date=5 September 2008|website=rates and sizes of large meteoroids striking the lunar surface.|publisher=Marshall Space Flight Center|access-date=2009-12-25|archive-date=2016-06-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20160625102000/http://www.nasa.gov/centers/marshall/news/lunar/impact_candidates_05-06.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; மேலும் , ESA - வின் SMART - 1 விண்கலம் - இந்தியாவின் மூன் இம்பாக்ட் ப்ரோப் மற்றும் நாசாவின் LCROSS விபத்துக்குள்ளானதைத் தொடர்ந்து தாக்க மேகங்கள் கண்டறியப்பட்டன.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.esa.int/esa-mmg/mmg.pl?b=b&amp;type=A&amp;mission=SMART-1&amp;single=y&amp;start=2|title=SMART-1 impact flash and dust cloud seen by the Canada-France-Hawaii Telescope|date=2006}}&lt;/ref&gt; தாக்க நிகழ்வுகள் மேற்பரப்பில் காணக்கூடிய வடுக்களை விட்டுச் செல்கின்றன , மேலும் போதுமான உயர் தெளிவுத்திறனின் புகைப்படங்களுக்கு முன்னும் பின்னும் பகுப்பாய்வு செய்வதன் மூலம் இவற்றைக் கண்டறிய முடியும். கிளெமென்டைன் (உலகளாவிய தீர்மானம் 100 மீட்டர்) தேர்ந்தெடுக்கப்பட்ட பகுதிகள் 7 - 20 மீட்டர் மற்றும் ஸ்மார்ட் - 1 (தீர்மானம் 50 மீட்டர்) பயணங்களுக்கு இடையில் எந்த தாக்க பள்ளங்களும் உருவாகவில்லை.
 
 === நிலைமின்னியல் நிகழ்வுகள் ===
 [[படிமம்:Seeing_Moon.gif|வலது|thumb|வானியல் படங்களில் பூமியின் வளிமண்டலத்தின் விளைவைக் காட்டும் சந்திர பள்ளமான கிளாவியஸின் வீடியோவிலிருந்து எடுக்கப்பட்ட எட்டு தனிப்பட்ட பிரேம்கள்]]
 [[நிலைமின்னியல்]] மின்னூட்ட வெளியேற்றம் தொடர்பான விளைவுகள் சில நிலையற்ற சந்திர நிகழ்வுகளுக்கு காரணமாக இருக்கலாம் என்று பரிந்துரைக்கப்படுகிறது. ஒரு சாத்தியக்கூறு என்னவென்றால் , மேற்பரப்புக்கு அருகிலுள்ள பொருட்களின் எலும்பு முறிவு தொடர்பான எலக்ட்ரோடைனமிக் விளைவுகள் பொருத்தப்பட்ட [[சூரியக் காற்று]] அல்லது கதிரியக்க [[சிதைவு விளைபொருள்|மகள் தயாரிப்புகள்]] போன்ற எந்த வாயுக்களையும் சார்ஜ் செய்யக்கூடும்.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Richard Zito|first=R|date=1989|title=A new mechanism for lunar transient phenomena|journal=Icarus|volume=82|issue=2|pages=419–422|bibcode=1989Icar...82..419Z|doi=10.1016/0019-1035(89)90048-1}}&lt;/ref&gt; இது மேற்பரப்பில் ஏற்பட்டால் , இந்த வாயுவிலிருந்து அடுத்தடுத்த வெளியேற்றத்தால் பூமியில் இருந்து காணக்கூடிய நிகழ்வுகளுக்கு வழிவகுக்கும். மாற்றாக , வாயு மூலம் பரவும் தூசி மேகத்திற்குள் உள்ள துகள்களின் [[உராய்வு மின்னியல்|ட்ரைபோ எலக்ட்ரிக்]] சார்ஜ் பூமியில் இருந்து தெரியும் நிலைமின்னியல் வெளியேற்றங்களுக்கு வழிவகுக்கும் என்று முன்மொழியப்பட்டுள்ளது.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=David Hughes|first=David W.|date=1980|title=Transient lunar phenomena|journal=Nature|volume=285|issue=5765|pages=438|bibcode=1980Natur.285..438H|doi=10.1038/285438a0|doi-access=free}}&lt;/ref&gt; இறுதியாக , முனையத்திற்கு அருகில் தூசியின் நிலைமின்னழுத்த மின்னழுத்தம் பூமியில் இருந்து காணக்கூடிய ஒருவித நிகழ்வுக்கு வழிவகுக்கும்.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.space.com/scienceastronomy/051207_moon_storms.html|title=New Research into Mysterious Moon Storms|last=Trudy Bell|last2=Tony Phillips|date=December 7, 2005|website=[[Space.com]]}}&lt;/ref&gt;
 
 === சரியற்ற நோக்கீட்டு நிலைமைகள் ===
 பல நிலையற்ற நிகழ்வுகள் சந்திரனுடன் தொடர்புடையதாக இல்லாமல் இருக்கலாம் , ஆனால் பூமியுடன் தொடர்புடைய சாதகமற்ற கண்காணிப்பு நிலைமைகள் அல்லது நிகழ்வுகளின் விளைவாக இருக்கலாம். உதாரணமாக , சில குறிப்பிடப்பட்ட நிலையற்ற நிகழ்வுகள் பயன்படுத்தப்படும் தொலைநோக்கிகளின் தீர்மானத்திற்கு அருகிலுள்ள பொருட்களுக்கானவை. பூமியின் வளிமண்டலம் குறிப்பிடத்தக்க தற்காலிக சிதைவுகளுக்கு வழிவகுக்கும் , அவை உண்மையான சந்திர நிகழ்வுகளுடன் குழப்பமடையக்கூடும் (வானியல் பார்வை என்று அழைக்கப்படும் ஒரு விளைவு. பூமியைச் சுற்றி வரும் செயற்கைக்கோள்கள் மற்றும் விண்கற்களைப் பார்ப்பது அல்லது அவதானிப்பு பிழை ஆகியவை சந்திரன் அல்லாத பிற விளக்கங்களில் அடங்கும்.&lt;ref name=&quot;lim&quot; /&gt;
 
 == நிலா பெயர்நிலை நிகழ்வுகளின் விவாதிப்பு நிலைமைகள் ==
 நிலையற்ற சந்திர நிகழ்வுகள் பற்றிய அறிக்கைகளை எதிர்கொள்ளும் மிக முக்கியமான சிக்கல் என்னவென்றால் , இவற்றில் பெரும்பாலானவை ஒரு பார்வையாளரால் அல்லது பூமியில் ஒரு இடத்தில் (அல்லது இரண்டும்) செய்யப்பட்டன. சந்திரனில் ஒரே இடத்தில் நிகழும் நிலையற்ற நிகழ்வுகளுக்கான ஏராளமான அறிக்கைகள் அவற்றின் இருப்பை ஆதரிக்கும் சான்றுகளாகப் பயன்படுத்தப்படலாம். இருப்பினும் , ஒரே நிகழ்வுக்கு பூமியில் பல இடங்களில் பல பார்வையாளர்களிடமிருந்து நேரில் பார்த்த சாட்சிகள் இல்லாத நிலையில் , இவை எச்சரிக்கையுடன் கருதப்பட வேண்டும். மேலே விவாதிக்கப்பட்டபடி , இந்த நிகழ்வுகளில் சிலவற்றிற்கான சமமான நம்பத்தகுந்த கருதுகோள் என்னவென்றால் , அவை நிலப்பரப்பு வளிமண்டலத்தால் ஏற்படுகின்றன. பூமியில் ஒரே நேரத்தில் இரண்டு வெவ்வேறு இடங்களில் ஒரு நிகழ்வு காணப்பட்டால் , இது வளிமண்டல தோற்றத்திற்கு எதிரான சான்றாக பயன்படுத்தப்படலாம்.
 
 தற்காலிக நிகழ்வுகள் குறித்த அறிக்கைகளுடன் மேற்கூறிய சிக்கல்களை சமாளிக்க ஒரு முயற்சி கிளெமென்டைன் பணியின் போது ஒரு தன்னார்வ வானியலாளர்கள் வலையமைப்பால் செய்யப்பட்டது. பல நிகழ்வுகள் தெரிவிக்கப்பட்டன , அவற்றில் நான்கு விண்கலத்தால் முன்னும் பின்னும் புகைப்படம் எடுக்கப்பட்டன. இருப்பினும் , இந்த படங்களை கவனமாக பகுப்பாய்வு செய்வது இந்த தளங்களில் தெளிவான வேறுபாடுகளைக் காட்டவில்லை.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=B. Buratti|first=B|last2=W. McConnochie|last3=S. Calkins|last4=J. Hillier|date=2000|title=Lunar transient phenomena: What do the Clementine images reveal?|url=https://trs.jpl.nasa.gov/bitstream/2014/15049/1/00-1055.pdf|journal=Icarus|volume=146|issue=1|pages=98–117|bibcode=2000Icar..146...98B|doi=10.1006/icar.2000.6373}}&lt;/ref&gt; சந்திர மேற்பரப்பில் வெளிப்புற வாயு நிகழ்வுகள் ஒரு புலப்படும் அடையாளத்தை விட்டுச் செல்லாமல் போகலாம் , ஆனால் இவை உண்மையான சந்திர நிகழ்வுகள் என்ற கருதுகோளுக்கு ஊக்கமளிக்கவில்லை என்பதால் இந்த அறிக்கைகள் அவதானிப்பு பிழையின் விளைவாக இருந்தன என்பதை இது குறிக்கவில்லை.
 
 கடந்த காலத்தில் நிலையற்ற சந்திர நிகழ்வுகள் பதிவாகிய இடங்களை மறு ஆய்வு செய்வதற்காக சந்திர மற்றும் கிரக பார்வையாளர்கள் சங்கம் மற்றும் பிரித்தானிய வானியல் சங்கம் ஆகியவற்றால் தற்போது அவதானிப்புகள் ஒருங்கிணைக்கப்படுகின்றன.  இந்த அம்சங்களின் தோற்றத்தை அதே வெளிச்சம் மற்றும் லிப்ரேஷன் நிலைமைகளின் கீழ் ஆவணப்படுத்துவதன் மூலம் , சில அறிக்கைகள் வெறுமனே பார்வையாளர் ஒரு அசாதாரணமானதாகக் கருதியதைப் பற்றிய தவறான விளக்கத்தால் ஏற்பட்டதா என்பதை தீர்மானிக்க முடியும். மேலும் டிஜிட்டல் படங்களுடன் , வளிமண்டல நிறமாலை சிதறல் - வானியல் பார்வை மங்கலானது மற்றும் ஒளி [[நிறப்பிரிகை|சிதறல்]] ஆகியவற்றை நமது வளிமண்டலத்தால் உருவகப்படுத்த முடியும் , இந்த நிகழ்வுகள் அசல் டி. எல். பி அறிக்கைகளில் சிலவற்றை விளக்க முடியுமா என்பதை தீர்மானிக்க.
 
 == இலக்கியம் ==
 
 * வில்லியம் ஆர். கார்லிஸ்ஃ ''மர்மமான பிரபஞ்சம் வானியல் முரண்பாடுகளின் கையேடு'' (The Sourcebook Project) 1979.
 * வில்லியம் ஆர். கார்லிஸ்ஃ ''சந்திரனும் கிரகங்களும் வானியல் முரண்பாடுகளின் பட்டியல்'' (தி சோர்ஸ் புக் ப்ராஜெக்ட்) 1985.
 * தாமஸ் வில்லியம் வெப்ஃ ''பொதுவான தொலைநோக்கிகளுக்கான வான பொருள்கள்'' தொகுதி 1: ''சூரிய குடும்பம்'' (டோவர் வெளியீடுகள் 1962).
 * வால்டெமர் ஆக்செல் ஃபிர்சோஃப்ஃ தி ஓல்ட் மூன் அண்ட் தி நியூ (சிட்ஜ்விக் &amp; ஜாக்சன் - லண்டன் , 1969).
 * A. J. M. Wanders: Op Ontdekking in het Maanland (ஹெட் ஸ்பெக்ட்ரம் 1949).
 * Harry de Meyer: Maanmonografieen (வெரிங்கிங் வூர் ஸ்டெரன்கண்டே வி. வி. எஸ். 1969).
 * Patrick Moore: New Guide to the moon (1976).
 * ஹரோல்ட் ஹில்ஃ ''சந்திர வரைபடங்களின் ஒரு போர்ட்ஃபோலியோ'' (கேம்பிரிட்ஜ் பல்கலைக்கழகம் பிரஸ் 1991).
 * டான் ஈ. வில்ஹெல்ம்ஸ்ஃ டூ எ ராக்கி மூன் - ''ஒரு'' புவியியலாளரின் சந்திர ஆய்வின் வரலாறு (அரிசோனா பல்கலைக்கழகம் பிரஸ் 1993).
 * வில்லியம் பி. ஷீஹன் &amp; தாமஸ் ஏ. டோபின்ஸ்ஃ எபிக் மூன் (Epic moon) தொலைநோக்கி யுகத்தில் சந்திர ஆய்வின் வரலாறு (Willmann Bell) (2001).
 
 == மேலும் காண்க ==
 
 * நிலாப் புவியியல்
 * நிலா அனற்குழம்பு குழல்கள்
 * நிலா மண் (பார்க்க, நிலா தூசி  ஊற்றுகள்,  நிலைமின்னழுத்த  இழுவை)
 * [[நிலாச் சுழல்கள்]]
 * நிலாவை நோக்குதல்
 * திட்டம் A119
 * திட்டம்  நிலாச் சிமிட்டல், 1960 களில் நாசா மாறும் நிலாவின் பெயர்நிலை நிகழ்வுகள் பற்றிய ஆய்வு
 * நிலாவியல்
 * [[முகம்மது நபி நிலவைப் பிளந்த நிகழ்வு|நிலா பிளவுறல்]]
 
 == மேற்கோள்கள் ==
 '''மேற்கோள் காட்டப்பட்ட குறிப்புகள்'''{{Reflist|30em}}'''பொது  மேற்கோள்கள்'''
 
 * {{Cite book|title=Epic Moon: A History of Lunar Exploration in the Age of the Telescope|url=https://archive.org/details/epicmoonhistoryl00shee|author=William Sheehan|author2=Thomas Dobbins|date=2001|publisher=Willmann-Bell|pages=[https://archive.org/details/epicmoonhistoryl00shee/page/n188 363]|isbn=0-943396-70-0}}
 * Patrick Moore , on the moon , Cascel &amp; Co. , 2001 ISBN .
 
 == வெளி இணைப்புகள் ==
 
 * [https://web.archive.org/web/20070127003320/http://science.nasa.gov/headlines/y2007/23jan_ltps.htm  மாறும் நிலாவின் பெயர்நிலை நிகழ்வு] நாசா சிறப்புக் கதை
 * [https://web.archive.org/web/20090704104035/http://www.alpo-astronomy.org/lunar/ltp.html மாறும் நிலா பெயர்நிலை நிகழ்வுகள்], நிலா, கோள் நோக்கீட்டாளர்களின் கழகம்
 * நாசா - [http://www.nasa.gov/centers/marshall/news/lunar/ நிலா மொத்தல் கண்காணிப்பு திட்டம்] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130517072309/http://www.nasa.gov/centers/marshall/news/lunar/ |date=2013-05-17 }}
 *  
 
 '''ஜூலியஸ் - மாக்சிமிலியன்சு -  வுர்ஜ்பெர்கு பலகலைக்கழகத்தின் விண்வெந்த் தொழில்நுட்பப் பேராசிரியர்  கக்கன் கயால் (JMMU) செருமனியில் உள்ள பவேரியாவில் - மாறும் நிலா நிகழ்வுகளை ஆராய,  இசுப்பெயினில் நிலாத் தொலைநோக்கி அமைக்கப்பட்டது'''
 
 * [https://phys.org/news/2019-05-moon.html நிலாவில் மின்னல்]
 * [http://www8.informatik.uni-wuerzburg.de/en/wissenschaftforschung/tlp-detection/ நிலா பெயர்நிலை நிகழ்வு கண்டறிதல்] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200511052452/http://www8.informatik.uni-wuerzburg.de/en/wissenschaftforschung/tlp-detection/ |date=2020-05-11 }}
 
 [[பகுப்பு:காட்சிப்பதிவு வானியல்]]
 [[பகுப்பு:நிலாப் புதிர்கள்]]
 [[பகுப்பு:நிலா]]
 [[பகுப்பு:நிலா நோக்கீடுகள்]]