சாலிமார் பூங்கா, இலாகூர்
{{Coord|31|35|09|N|74|22|55|E|type:landmark|display=title}}
 {{Infobox World Heritage Site
 | WHS         = இலாகூரின் கோட்டையும் சாலமார் பூங்காவும் 
 | Image       = [[File:Shalamar-garden-01.JPG|350px]]
 | Type        = பண்பாடு
 | Era         = முகலாயர் காலம் 
 | Criteria    = i, ii, iii
 | ID          = 171
 | State Party = பாக்கித்தான் 
 | Region      = [[உலக பாரம்பரியக் களங்களின் பட்டியல் - ஆசியாவும் ஆஸ்திரலேசியாவும்|ஆசியா-பசிபிக்]]
 | Year        = 1981
 | Session     = 5th
 | Danger      = 2000&amp;ndash;2012
 }}
 [[File:Shalamar Garden July 14 2005-South wall pavilion with fountains.jpg|thumb|right|300px|முதல்நிலை தெற்குச் சுவர் கூடாரம்]]
 '''சாலிமார் பூங்கா''' (''Shalimar Gardens'', [[பஞ்சாபி மொழி|பஞ்சாபி]], {{lang-ur|{{Nastaliq|شالیمار باغ}}}}), சிலநேரங்களில் '''சாலமார் பூங்கா''', [[பாக்கித்தான்|பாக்கித்தானின்]] [[லாகூர்|இலாகூரில்]] அமைந்துள்ள ஓர் முகலாயப் பூங்காவாகும்.&lt;ref name=&quot;Location of Shalimar Gardens&quot;&gt;{{cite web|last=Google maps|title=Location of Shalimar Gardens|url=https://maps.google.com/maps?f=q&amp;source=s_q&amp;hl=en&amp;geocode=&amp;q=Shalimar+Gardens,+G.+T.+Road,+Lahore,+Punjab,+Pakistan&amp;aq=3&amp;oq=shalimar+&amp;sll=31.590015,74.393063&amp;sspn=0.044525,0.084543&amp;vpsrc=0&amp;ie=UTF8&amp;hq=Shalimar+Gardens,+G.+T.+Road,+Lahore,+Punjab,+Pakistan&amp;t=m&amp;z=16&amp;iwloc=A&amp;cid=11480846550376738499|publisher=Google maps|accessdate=23 September 2013}}&lt;/ref&gt; 1641இல் கட்டிடப் பணித் துவங்கி&lt;ref&gt;[http://mughalgardens.org/html/shalamar.html Shalamar Gardens] Gardens of the Mughal Empire. Retrieved 20 June 2012&lt;/ref&gt; அடுத்த ஆண்டு முடிவுற்றது.  இக்கட்டிடப் பணியை [[ஷாஜகான்]] அவையைச் சேர்ந்த கைலிலுல்லாகான் மேற்பார்வையிட்டார். அலி மர்தான் கானும் முல்லா அலாவுல் துனியும் அவருக்கு உதவினர்.  'ஷாலிமார்' என்ற சொல்லுக்கு  மர்மம் எனப் பொருள்படும்; இது அராபிய அல்லது பெர்சிய வேர்ச்சொல்லிலிருந்து வந்திருக்கலாம் என கருதப்படுகின்றது.&lt;ref&gt;http://tribune.com.pk/story/327000/the-meaning-of-shalimar/&lt;/ref&gt; இந்தப் பூங்கா இலாகூர் நகரத்திலிருந்து வடகிழக்கில்  5 கிமீ தொலைவில்  [[பெரும் தலைநெடுஞ்சாலை]]யை அடுத்து பாக்பன்புரா என்றவிடத்தில் அமைந்துள்ளது. [[நடு ஆசியா]], [[காஷ்மீர்]], [[பஞ்சாப் பகுதி]], [[ஈரான்]], மற்றும் [[தில்லி சுல்தானகம்|தில்லி சுல்தானகங்களிடமிருந்து]] இப்பூங்கா அகவூக்கம் பெற்றுள்ளது.&lt;ref&gt;http://mughalgardens.org/html/shalamar.html&lt;/ref&gt;
 [[படிமம்:Shalimar Gardens Lahore 1895.jpg|thumb|200x200px|1895இல் சாலிமார் பூங்கா|left]]
 ==வரலாறு==
 [[படிமம்:Shalamar Garden July 14 2005-Sideview of marble enclosure on the second level.jpg|thumb|250px|சாலிமார் பூங்காவினுள்ளே]]
 சாலிமார் பூங்காவிருக்குமிடம் பாக்பன்பூரா மியான் குடும்பத்து ஆரியனுக்குச் சொந்தமாயிருந்தது. பேரரசுக்கு செய்த சேவைகளுக்காக இந்தக் குடும்பத்திற்கு [[முகலாயப் பேரரசு|முகலாயப்]] பேரரசர் மியான் என்ற அரசப்பட்டத்தை வழங்கினார். இந்த இடத்தை பார்வையிட்ட பொறியாளர்கள் இங்குள்ள மண்ணின் வளத்தையும் அமைவிடத்தையும் கருத்தில் கொண்டு இங்கு பூங்கா அமைக்கத் திட்டமிட்டனர்; அவர்கள் கொடுத்த அழுத்தத்தினால் மியான் முகமது யூசஃப் இந்த இடத்தை பேரரசர் [[ஷாஜகான்|ஷாஜகானுக்கு]] வழங்கினார். இதற்கு மாறாக பேரரசர் ஷாஜகான் மியான் ஆரியன் குடும்பத்திற்கு இந்தப் பூங்காவை பராமரிக்கும் பொறுப்பினை வழங்கினார். இந்தப் பொறுப்பு இக்குடும்பத்தினரிடம் 350 ஆண்டுகளுக்கும் மேலாக இருந்து வந்தது. 
 
 1962இல் [[பாக்கித்தான்|பாக்கித்தானில்]] படைத்துறைச் சட்டம் செயலாக்கப்பட்டதை மியான் குடும்பத்தினர் எதிர்த்த காரணத்தால் [[அயூப் கான்|படைத்தலைவர் அயூப் கான்]]  சாலிமார் பூங்காவை தேசவுடமையாக்கினார். 
 
 1958இல் [[அயூப் கான்]] தடை விதிக்கும்வரை இங்கு ''சிராகான் மேளா''  என்ற விழா கொண்டாடப்பட்டு வந்தது.
 ==கட்டிடவியல்==
 சாலிமார் பூங்கா நீள்சதுர [[இணைகரம்|இணைகர]] வடிவில் அமைந்துள்ளது; சுற்றிலும் நுணுக்கமான கலைவண்ணம் மிகுந்த செங்கற் சுவரால் சூழப்பட்டுள்ளது.   இந்தப் பூங்கா ''சார் பாக்'' பூங்காவை ஒட்டிய கருத்தியலில் கட்டமைக்கப்பட்டது.  வடக்கு தெற்காக 658 மீட்டர்கள் நீளமும் கிழக்கு மேற்காக 258 மீட்டர்கள் நீளமும் கொண்டது.   [[ஐக்கிய நாடுகள் கல்வி, அறிவியல், பண்பாட்டு நிறுவனம்|யுனெசுக்கோவின்]] 1972இல் இயற்றிய உலக பண்பாட்டு, இயற்கை மரபிடங்களைப் பாதுகாக்கும் கொள்கைக்கேற்ப  1981இல் [[இலாகூர் கோட்டை]]யுடன் சாலிமார் பூங்கா [[உலகப் பாரம்பரியக் களம்|உலகப் பாரம்பரியக் களமாக]] அறிவிக்கப்பட்டது.
 ===பூங்காவின் மூன்று நிலைத்  தளங்கள்===
 ஒன்றிலிருந்து ஒன்று  4–5 மீட்டர்கள் (13-15 [[அடி (அளவை)|அடிகள்]]) உயரமுடைய மூன்று நிலைகளில் தெற்கு வடக்காக அமைக்கப்பட்ட தளங்களில் பூங்கா வடிவமைக்கப்பட்டுள்ளது. இந்த மூன்று தளங்களுக்கானப் பெயர்கள்:
 [[File:Shalimar Gardens, Lahore (Faiz Baksh Tarrace- 2nd tarrace of the Garden).jpg|thumb|300px|''பையிசு பக்‌ஷ்'' என்று பெயரிடப்பட்டுள்ள நடுநிலைதளப் பூங்கா]]
 * மேல்மாடி அல்லது மூன்றாம்நிலை தளம் ''ஃபாரா பக்‌ஷ்'' ( ''இன்பம் வழங்கி'' எனும் பொருள்படும்)
 * நடுமாடி அல்லது இரண்டாம்நிலை தளம் ''ஃபைசு பக்‌ஷ்''  (''நல்லது வழங்கி'' எனும் பொருள்படும்)
 * கீழ்தளம் அல்லது முதல்நிலை தளம் ''அயத் பக்‌ஷ்'' ( ''வாழ்வு வழங்கி'' எனும் பொருள்படும்)
 ===நீரூற்றுகள்===
 அடித்தளத்திலிருந்தும் கால்வாய்களிலிருந்தும் 410 நீரூற்றுக்கள் அமைக்கப்பட்டுள்ளன; இவை பளிங்கு குளங்கில் நீரை இறைக்கின்றன. இந்த நீரமைப்பு மற்றும் வெப்பச்சலன பொறியியல் முகலாயப் பொறியாளர்களின்  புத்தாக்கத் திறனுக்குச் சான்றுகளாக உள்ளன; இன்றைய அறிவியலாளர்களுக்கு இதன் நுட்பம் இன்னமும் புரிபடவில்லை. இந்த நீரூற்றுகளின் நீரோட்டத்தால் சுற்றுப்புற பகுதிகள் குளுமையாக வைத்திருக்கின்றன; {{convert|120|°F|°C}} வரை வெப்பநிலை நிலவும் இலாகூரில் சுற்றுலாப் பயணிகளுக்கு இது மிகவும் இதமாக உள்ளது. இந்த நீரூற்றுகளின் பரவல் பின்வருமாறு உள்ளது:
 
 * மேல்நிலை தளத்தில் 105 நீரூற்றுகள்.
 * நடுநிலை தளத்தில் 152 நீரூற்றுகள்.
 * கீழ்நிலை தளத்தில் 153 நீரூற்றுகள்.
 * அனைத்துமாக, பூங்காவில் 410 நீரூற்றுகள் உள்ளன.
 
 பூங்காவில் 5  நீரோடைகள் அமைக்கப்பட்டுள்ளன; இவற்றில் ''பெரும் பளிங்கு நீரோடையும்'' ''சாவன் பாதூன்'' நீரோடையும் குறிப்பிடத்தக்கன.
 ===பூங்காவிலுள்ள கட்டிடங்கள்===
 
 பூங்காவிலுள்ள கட்டிடங்கள்:
 {|-
 |-
 |
 * ''சாவன் பாதூன்'' அரங்கங்கள்
 * ''நகர் கானா'' மற்றும் அதன் கட்டிடங்கள் 
 * ''குவாப்கா'' அல்லது உறங்குமறைகள் 
 * ''அம்மாம்'' அல்லது அரசக் குளியல்
 * ''ஐவான்'' அல்லது பெரும் கூடம்
 |
 * ''ஆராம்கர்'' அல்லது ஓய்வெடுக்கும் இடம்
 * பேகம் சாகிபின் ''குவாப்கா'' அல்லது  பேரரசர் மனைவியின் கனவு காணுமிடம்
 * ''பராதரீசு'' அல்லது கோடை அரங்கங்கள் 
 * ''திவான்-இ-காசு-ஒ-ஆம்'' அல்லது சிறப்பு கூடம் மற்றும் பொது மக்கள் அரசரைக் காணுமிடம் 
 * இரு வாயில்கள் மற்றும் பூங்கா மூலைகளில் மினாரட்டு கோபுரங்கள்
 |}
 
 ==காட்சிக்கூடம்==
 &lt;gallery caption=&quot;சாலிமார் பூங்கா காட்சிக்கூடம்&quot; mode=&quot;packed&quot;&gt;
 File:Shalamar Garden July 14 2005-East wall corner of the second level.jpg|இரண்டாம் நிலை தளத்தில் கிழக்கு மூலை
 File:Shalamar Garden July 14 2005-Minaret on west corner of second level.jpg|இரண்டாம் நிலை தளத்தில் மேற்குச் சுவரில் மினாரட் 
 File:Shalamar Garden July 14 2005-East side red pavilion on second level.jpg|பூங்காவினுள்ளே முகலாயப் பாணி  கட்டிடம் 
 Image:Shalamar Garden July 14 2005-Sideview of marble enclosure on the second level.jpg|சாலிமார் பூங்காவின் உட்புறம் 
 &lt;/gallery&gt;
 ==மேற்சான்றுகள்==
 {{Reflist}}
 ==வெளி இணைப்புகள்==
 {{Commons category|Shalimar Gardens (Lahore)|இலாகூர் சாலிமார் பூங்கா}}
 *[http://whc.unesco.org/en/list/171/ யுனெசுக்கோ உலகப் பாரம்பரியக் களம் விவரணை]
 *[http://www.pem.org/library/collections/offen The Herbert Offen Research Collection of the Phillips Library at the Peabody Essex Museum] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100130185156/http://www.pem.org/library/collections/offen |date=2010-01-30 }}
 *[http://archnet.org/library/pubdownloader/pdf/4883/doc/DPC0715.pdf Sattar Sikander, ''The Shalamar: A Typical Muslim Garden'', Islamic Environmental Design Research Centre] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060214214014/http://archnet.org/library/pubdownloader/pdf/4883/doc/DPC0715.pdf |date=2006-02-14 }}
 *[http://www.doaks.org/publications/doaks_online_publications/Perspectives/perspec06.pdf Chapter on Mughal Gardens from Dunbarton Oaks discusses the Shalimar Gardens] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120324143453/http://www.doaks.org/publications/doaks_online_publications/perspectives/perspec06.pdf |date=2012-03-24 }}
 *[http://www.youtube.com/watch?v=0qUtNdXOq3c, Irrigating the Shalimar Gardens in addition to canal named Shah Nahar Youtube link in Urdu]
 
 [[பகுப்பு:பாக்கித்தானில் உள்ள உலகப் பாரம்பரியக் களங்கள்]]
 [[பகுப்பு:முகலாயக் கட்டிடக்கலை]]
 [[பகுப்பு:ஆசிய மாதக் கட்டுரைகள் நவம்பர் 2015]]
 [[பகுப்பு:இலாகூர்]]