இராகினி திரிவேதி
{{Infobox musical artist
 | name                = இராகினி திரிவேதி
 | image               = Ragini Trivedi playing Vichitra Veena, Indore MP India, Jan 2012.jpg
 | caption             =இராகினி திரிவேதி 2012-இல்
 | image_size          =
 | background          = இசைக்கருவிகள் வாசிப்பவர்
 | birth_name          = இராஇனி மிஸ்ரா
 | alias               = 
 | birth_date          = {{Birth date and age|df=yes|1960|3|22}}
 | birth_place         = [[கான்பூர்]], இந்தியா
 | death_date          =
 | instrument          = [[விசித்திர வீணை]], [[சித்தார்]], [[ஜலதரங்கம்]]
 | genre               = [[இந்துஸ்தானி இசை]]
 | occupation          =  கல்வியாளர், இசைக்கலைஞர், எழுத்தாளர், இசையமைப்பாளர்
 | years_active        =
 | label               =
 | associated_acts     =
 | website             = 
 }}
 '''இராகினி திரிவேதி''' (பிறப்பு 22 மார்ச் 1960) ஓர் இந்திய செவ்வியல் இசைக்கலைஞரும் விசித்ரா வீணை, [[சித்தார்]] மற்றும் [[ஜலதரங்கம்]] ஆகியவற்றை இசைக்கும் நிகழ்த்துக் கலைஞரும் ஆவார். மேலும் இவர் விசித்ரா வீணை வாசிப்பவரும்  இசைக்கலைஞருமான லால்மணி மிஸ்ரா என்பவரின் மகளாவார். இவர் மிஸ்ரபாணி இசையின் பிரதிநிதியும் ஓம் ஸ்வர்லிபி என்ற எண்ணிலக்க இசைக் குறியீட்டு முறையை உருவாக்கியவரும் ஆவார்.
 
 == தனிப்பட்ட வாழ்க்கை ==
 இராகினி இந்தியாவின் [[கான்பூர்|கான்பூரில்]] பிறந்தார். அவரது தந்தை புகழ்பெற்ற இசைக்கலைஞர் லால்மணி மிஸ்ரா,  தாய் பத்மா ஆகியோராவர்.  இவரின் பெற்றோர்கள் ராகினி மற்றும்  அவரது சகோதரர் கோபால் சங்கர் ஆகியோருக்கு இசை பற்றிய புரிதலையும் அன்பையும் ஊக்குவித்தனர். [[வாரணாசி|வாரணாசியின]] ரேவா கோத்தியில் இவரது குடும்பம் இரண்டாவது மாடியில் வசித்து வந்தது, அங்கு பாடகர் ஓம்கார்நாத் தாக்கூர் தரை தளத்தில் தங்கியிருந்தார். இதனால் அழகியல் மற்றும் இசைக் கல்வியாளர்களின் தொடர்பு குழந்தைகளின் உணர்வுகளைச் செம்மைப்படுத்த உதவியது.
 
 தந்தை லால்மணி மிஸ்ராவால் கோபால் சங்கர் மற்றும் இராகினிக்காக பதிவுசெய்யப்பட்ட ராகங்களின் நுணுக்கங்களை விளக்கும் இசைப் பாடங்கள், இந்திய இசையைக் கற்கும் மக்களுக்கான வளமாக இன்றும் செயல்படுகின்றன. பல்துறை மாணவராக விளங்கிய இராகினி விளையாட்டுகளிலும் பங்கேற்றார்.  கூடைப்பந்து, மேசை-வரிப்பந்து ஆகிய விளையாட்டுகளை மிகவும் விரும்பினார்; அவர் நாடகங்கள் மற்றும் விரிவாக்க நடவடிக்கைகளில் ஆர்வம் காட்டினார். இசைக்கருவிகளை வாசிப்பதில் இவருக்கிருந்த சிறப்பு ஆர்வமானது இயல்பாகவே இவராது ஆசிரியர்களை இவருக்கு வழிகாட்ட வைத்தது. அவரது இசை ஆசிரியரான ஷோபா பர்வத்கர் ராகினியை ஜலதரங்கம் விளையாட ஊக்குவித்தார்.
 
 இராகினி தனது தாயை 9 ஏப்ரல் 1977 இலும், தந்தையை 17 ஜூலை 1979 இலும் இழந்தார். அவளும் அவரது சகோதரர் கோபாலும், இசைப்பரம்பரையில் வந்திருந்தமையால் பெற்ற இசைப் பயிற்சி காரணமாக இவர்கள் மேலும் பயில உதவித்தொகை கிடைத்தது. தனது இசையைத் தொடர்ந்த  இராகினி 1980-இல் [[பனாரசு இந்து பல்கலைக்கழகம்|பனாரஸ் இந்து பல்கலைக்கழகத்தில்]] இருந்து  முதுகலை இசையில் தங்கப் பதக்கம் பெற்றார். மேலும் அங்கு 1983 இல் கே.சி. காங்ரேடு என்பவரின் வழிகாட்டுதலின் கீழ்  இசையில் முனைவர் பட்டத்தையும் முடித்தார்.   சில காலம் [[பனாரசு இந்து பல்கலைக்கழகம்|பனாரஸ் இந்து பல்கலைக்கழகத்தில்]] இசைக் கற்பித்தவர், பின்னர் ஹோஷாங்காபாத், ரேவா மற்றும் இந்தூரில் உள்ள அரசு கல்லூரிகளில் சித்தாரையும் கற்பித்தார்.
 
 == இசையமைப்பாளர் ==
 மூன்று இசைக்ககருவிகளில் தேர்ந்திருந்தாலும்  முதன் முதலில் ஜலதரங்க இசைநிகழ்வே முதலில் நிகழ்த்தப்பட்டது. கிஷன் மகாராஜின் வழிகாட்டுதலின் கீழ் ஏற்பாடு செய்யப்பட்ட ஒரு நிகழ்வான ''சுப்ரபாவில்'' முதல் மேடையில் சித்தார் பாராயணம் நடைபெற்றது. விசித்திர வீணை நிகழ்ச்சி முதன்முதலில் போபாலின் பாரத் பவனில் நிகழ்த்தப்பட்டது.
 
 மிஸ்ரபானியின் பிரதிநிதியாக விளங்கிய இராகினி, விலம்பிட் ஜூமாரா தால், விலம்பிட் ஜாப் தால் மற்றும் மத்திய-லயா அடா சார் தால் ஆகியவற்றில் புதிய வடிவிலான கட்கரி எனப்படும் இசைத் தொடர்பான நுட்பம் மற்றும் பாணியைப் புரிந்துகொள்வதற்கும் பயிற்சி செய்வதற்கும் இராகினி பணியாற்றியுள்ளார். இந்த புதிய பாணியில், டாக்டர் மிஸ்ரா கண்டறிந்த மிஸ்ராப் போல்  குறிப்பாக, விலாம்பிட் வேகத்தில், சாய்ந்த ஒலி வடிவங்கள்  ராகத்தின் புதிய பரிமாணத்தை வெளிப்படுத்துகின்றன. முப்பதாண்டுகளாக இசைப்பாரம்பரியத்தில் வந்த இராகினி, மேலும் தான் பெற்ற பயிற்சியால்  ஜலதரங்கம், சித்தார், விசித்திரவீணை ஆகியமூன்று கருவிகளிலும்  ஆதவ், சாதவ் மற்றும் சம்பூர்ண ராகங்ககள் ஆகிய சிக்கலான மிஸ்ரபானி பாடல்களை உருவாக்கி இசைக்கிறார். இந்த பாணியை ஜெய்ப்பூர், புனே மற்றும் போபாலில் கற்பிப்பது குறித்து ராகினி பல்வேறு பட்டறைகளை வடிவமைத்து நடத்தியுள்ளார்.
 
 இராகினி, பட்கண்டே மற்றும் பலுஸ்கர் குறியீட்டு முறைகளின் ஒருங்கிணைப்பின் அடிப்படையில் ஓம் ஸ்வர்லிபி என்ற புதிய குறியீட்டு முறையை உருவாக்கினார். இது எண்ணிலக்க தழுவலுக்கு ஏற்ற பல அம்சங்களை உள்ளடக்கியது. மேலும் சிக்கலான மிஸ்ரபானி பாடல்களின் குறிப்புகளுக்கும் [[சுருதி]] , பாரத் சது சரணா ஆகியவற்றுக்கும் இடையேயான உறவை விளக்குவதற்கு எண்ணிலக்கக் கருவிகளையும் அவர் உருவாக்கினார்.
 
 இராகினி இசையில் கோட்பாடு, பயிற்சி மற்றும் புதுமை குறித்து எழுதுகிறார். பங்களிப்பாளர் மற்றும் ஆசிரியரின் திறனில், இசைத் தொகுப்புகளை உருவாக்குவதில் அவர் ஒத்துழைத்துள்ளார். 70 களில் இருந்து உருவாக்கப்பட்ட மின்னணு இந்திய இசைக்கருவிகள் பற்றிய ஒரு அத்தியாயத்தை சேர்த்து இந்திய இசைக்கருவிகள் ''பாரதிய சங்க வத்யா'' குறித்த தனது தந்தையின் புத்தகத்தின் அடுத்த பதிப்புகளில் அவருடன் பணியாற்றியுள்ளார். ராகினி தனது தந்தை எழுதிய குறிப்புகளிலிருந்து தயாரித்த 14 ராகங்களில் 150 க்கும் மேற்பட்ட மிஸ்ரபானி பாடல்களை விரிவாகக் கூறும் ஒரு இசைத்தொகுதி வெளியிடப்பட்டுள்ளது.
 
 == வெளியீடுகள் ==
 
 * ''ராக விபோத்: மிஸ்ரபானி'' . இந்தி மத்தியம் காரன்வயா நிடேஷாலயா: டெல்லி. 2010. 
 * ''ஓம் ஸ்வர்லிபியில் சித்தார் கலவைகள்'' . {{ISBN|978-0557705962}}    . 2011 
 * ''ராக விபோத்: மிஸ்ரபானி தொகுதி. 2'' . இந்தி மத்தியம் காரன்வயா நிடேஷாலயா: டெல்லி. 2013.
 
 ராகினி இசைக்கலைஞர்கள், மொய்னுதீன் கான், ராஜ்ஷேகர் மன்சூர், ஷரதா வேலங்கர், புஷ்ப்ராஜ் கோஷ்டி மற்றும் கமலா சங்கர் ஆகியோருடன் தனிப்பட்ட பயிற்சி மற்றும் பாரம்பரிய பாணி குறித்து விவாதங்களை இந்தூரில் உள்ள கல்வி பல்லூடக ஆராய்ச்சி மையம் ஆவணப்படங்களாக வழங்கியுள்ளது.
 
 == ஆதாரங்கள் ==
 # Kaur, Gurupreet. ''Bhāratīya Saṅgīta ke Anamola Maṇi: Lalmani Misra''. Kanishka Publishers &amp; Distributors: New Delhi, 2004.
 # [http://www.sczcc.gov.in/ShowPictureGallaryDetails.aspx?PhotoID=3 Jal Tarang Guru]{{dead link|date=April 2018|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}} Guru Shishya Parampara Scheme, South Central Zone Cultural Center, Nagpur
 # [http://omenad.net/articles/jal_tarang.htm Jal Tarang: The Tinkle that Enchants] Interview based article on Dr. Ragini Trivedi and Jal Tarang.
 # [http://chandrakant.jp/?page_id=807 Report on Sitar workshop] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130907020249/http://chandrakant.jp/?page_id=807 |date=2013-09-07 }}
 # [http://madhukali.org/blog/reports/book-release-commitment-to-hindi-and-knowledge/ Book Release: Commitment to Hindi and Knowledge]
 # ''Raga-Rupanjali''. Ratna Publications: Varanasi. 2007. [https://web.archive.org/web/20070928022543/http://www.omenad.net/articles/bjack_ragrup.htm A collection of Compositions of Sangeetendu Dr. Lalmani Misra] by Dr. Pushpa Basu.
 # Sharma, S.D. [http://www.tribuneindia.com/2008/20080204/cth2.htm &quot;Women maestros&quot;]
 # Brahaspati, Saubhagyvardhan in [http://omenad.net/articles/4brahaspati.htm “4th Brahaspati Sangeet Samaroh at Chandigarh”]
 
 == வெளி இணைப்புகள் ==
 
 * [http://www.raginitrivedi.com/ அதிகாரப்பூர்வ வலைத்தளம்] 
 * [http://omenad.net/articles/omeswarlipi.htm ''ஓம் ஸ்வர்லிபியில் சித்தார் கலவைகள்''] . டாக்டர் ராகினி திரிவேதி. 2010. 
 * ''சங்கீதேண்டு பண்டிட் லால்மணி ஜி மிஸ்ரா: ஏக் பிரதிபவன் சங்கீதக்யா'', [http://janhaag.com/MUtewari.html திவாரி, லக்ஷ்மி கணேஷ்] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071015132706/http://janhaag.com/MUtewari.html |date=2007-10-15 }} . ஸ்வர் சாதனா, கலிபோர்னியா, 1996. 
 * ''ஸ்ருதி Sm ர் ஸ்மிருதி: மகான் சங்கீதக்யா பண்டிட் லால்மணி மிஸ்ரா'', [https://web.archive.org/web/20070928192146/http://opchourasiya.com/ ச ou ரசியா, ஓம்பிரகாஷ்], எட். மதுகலி பிரகாஷன், போபால், ஆகஸ்ட் 1999. 
 * ''சங்கீதேந்து ஆச்சார்யா லல்மணி மிஸ்ரா'' . [http://omenad.net/articles/tribute_premlata.html விதுஷி பிரேம்லதா சர்மா]
 
 [[பகுப்பு:வாழும் நபர்கள்]]
 [[பகுப்பு:சித்தார் இசைக் கலைஞர்கள்]]