மாரி, சிரியா
{{Infobox ancient site
   |name = மாரி
   |native_name = تل حريري {{ar icon}}
   |alternate_name = Tell Hariri
   |image = MariZiggurat.jpg
   |caption = மாரி நகர தொல்லியல் களம் 
   |map_type = Syria
   |map_alt = மாரி இராச்சியம் [[சிரியா]]வின் கிழக்கேயும், [[ஈராக்|ஈராக்கின்]] மேற்கேயும் அமைந்துள்ளது.
   |coordinates = {{coord|34|32|58|N|40|53|24|E|display=inline,title}}
   |location = அபு கமல், டையிர் இஸ் - சோர் ஆளுநரகம் [[சிரியா]]
   |region =[[மெசொப்பொத்தேமியா]] 
   |type =பண்டைய நகரம் 
   |part_of =
   |length =
   |width =
   |area =60 [[ஹெக்டேர்]] 
   |height =
   |builder =
   |material =
   |built = கிமு 2900
   |abandoned = கிமு 4ம் நூற்றாண்டு 
   |epochs = [[வெண்கலக் காலம்]] 
   |cultures = [[கிஷ், சுமேரியா|கிஷ் நாகரீகம்]] ([[கிழக்கு செமிடிக் மொழிகள்|கிழக்கு செமிடிக்]]), [[பண்டைய அசிரியா|அசிரிய நாகரீகம்]], [[அமோரிட்டு மக்கள்|அமோரிட்டு நாகரீகம்]] 
   |dependency_of =
   |occupants =
   |event =
   |excavations = 
   |archaeologists =ஆந்திரே பேரேட் 
   |condition = சிதைந்துள்ளது
   |ownership = பொது
   |public_access = ஆம்
   |website =
   |notes =
 }}
 '''மாரி நகர இராச்சியம்''' (''Mari'', தற்கால ''Tell Hariri'', {{lang-ar|تل حريري}})  [[பண்டைய அண்மை கிழக்கு|பண்டைய அண்மை கிழக்கின்]] [[மெசொப்பொத்தேமியா]]வில், தற்கால [[சிரியா]]வின் கிழக்கு எல்லையில், [[கிழக்கு செமிடிக் மொழிகள்|கிழக்கு செமிடிக் மொழி]] பேசிய, [[பண்டைய அண்மை கிழக்கின் நகரங்கள்|பண்டைய நகர இராச்சியம்]] ஆகும். இந்நகரத்தின் சிதிலங்கள் [[சிரியா]]வின் ''டெல் அரிரி'' தொல்லியல் களத்தில் காணப்படுகிறது. தெற்கில் [[பாபிலோன்|பாபிலோனுக்கும்]], மேற்கில் [[லெவண்ட்]] பகுதிகளுக்கு இடையே அமைந்த மாரி இராச்சியம், [[கிமு]] 2900 முதல்[[கிமு]] 1759 முடிய 1141 ஆண்டுகள் செழிப்புடன் விளங்கியது. [[சுமேரிய நாகரிகம்|சுமேரியா நாகரீகத்தின்]] மேற்கு நுழைவாயில் என ''மாரி நகரம்'' அழைக்கபப்ட்டது.
 
 [[கிமு]] 26ம் நூற்றாண்டின் நடுவில் அழிக்கப்பட்ட மாரி நகரம், [[கிமு]] 2500ல் மீண்டும் சீரமைக்கபப்ட்டது. மாரி நகர இராச்சியத்தினர், [[எப்லா இராச்சியம்|எப்லா இராச்சியத்தினருடன்]] கடும் பகை கொண்டிருந்தனர். மாரி நகரம் கிமு 23ம் நூற்றாண்டில், [[அக்காடியப் பேரரசு|அக்காடியப் பேரரசால்]] கைப்பற்றப்பட்டு, அக்காதிய இராணுவ படைத்தலைவர்களால் கிமு 19ம் நூற்றாண்டு வரை ஆளப்பட்டது. பின்னர் கிமு 1761ல் மாரி நகரம், [[பபிலோனியா|பாபிலோனியோ]] இராச்சியத்துடன் இணைக்கப்பட்டு, [[அசிரிய மக்கள்|அசிரியர்களாலும்]], [[பாபிலோன்|பாபிலோனிலோனியர்களாலும்]] ஆளப்பட்டது. [[கிமு]] 4ம் நூற்றாண்டில் [[ஹெலனிய காலம்|ஹெலனியக் காலத்தில்]] கிரேக்கர்களால் மாரி நகரம் முற்றிலும் அழிக்கப்பட்டது.
 
 மாரி நகர  இராச்சிய மக்கள் [[சுமேரிய கடவுள்கள்|சுமேரிய கடவுள்களை]] வணங்கினர். [[மேற்கு செமிடிக் மொழிகள்]] பேசிய [[அமோரிட்டு மக்கள்]] மாரி நகரத்தில் [[கிமு]] 21ம் நூற்றாண்டிற்கு முன்னர் தங்கள் குடியிருப்புகளை நிறுவினர். [[கிபி]] 1933களில் மாரி நகரத்தின் தொல்லியல் களங்களை அகழாய்வு செய்தனர். மாரி தொல்லியல் களத்தில் கண்டெடுக்கப்பட்ட, [[ஆப்பெழுத்து]]களில் எழுதப்பட்ட  25,000 [[களிமண் பலகை|களிமண் பலகைகளில்]], [[கிமு]] இரண்டாயிரம் ஆண்டுகளுக்கு முந்தைய  மாரி நகர ஆட்சி நிர்வாகம், அண்டை நாடுகளுடன் கொண்டிருந்த இராஜதந்திர உறவுகள் எடுத்துரைக்கிறது. மாரி நகர இராச்சியத்தினர் [[கிமு]] 1800ல்  [[சைப்பிரசு]], [[கிரீட்]] போன்ற மத்தியதரைக் கடல் தீவு நாடுகள் மற்றும் [[ஆப்கானித்தான்|ஆப்கானிஸ்தானுடன்]] கொண்டிருந்த வணிக உறவுகள் சுட்ட [[களிமண் பலகை]]களில் எழுதப்பட்ட குறிப்புகள் மூலம் அறிய முடிகிறது
 
 ==பெயர்க் காரணம்==
 [[மெசொப்பொத்தேமியா]] மக்கள் வழிபட்ட ''மெர்'' என்ற புயல் தேவதையின் பெயரால் இந்நகரத்திற்கு மாரி எனப்பெயராயிற்று.{{sfn|Green|2003|p=[https://books.google.com/books?id=ZGjcLBYTUUgC&amp;pg=PA62 62]}} {{sfn|Oldenburg|1969|p=[https://books.google.com/books?id=hM8UAAAAIAAJ&amp;pg=PA60 60]}}
 
 ==வரலாறு==
 ===முதலாம் மாரி இராச்சியம்===
 [[File:Mari landmarks.png|280 px|thumb|மாரி நகர இராச்சியத்தின் நிலப்பரப்புகள்]]
 {{முதன்மை|மெசொப்பொத்தேமியாவின் துவக்க வம்ச காலம்}}
 முதலில் சிற்றரசாக இருந்த முதலாம் மாரி நகர இராச்சியம் படிப்படியாக வளர்ந்து,{{sfn|Viollet|2007|p=[https://books.google.com/books?id=eZsAAAAAQBAJ&amp;pg=PA36 36]}} [[கிமு]] 2900ல்  பெரிய நகர இராச்சியமாக உருவெடுத்தது. இக்காலத்தில் மாரி இராச்சியத்தினர்   [[லெவண்ட்]] மற்றும்  தெற்கின் [[சுமேரியா]]வின் வணிகப் பாதைகளை இணைக்கும் [[புறாத்து ஆறு|யூப்பிரடீஸ் ஆற்றுப்]] பகுதிகளை கைப்பற்றினர். {{sfn|Viollet|2007|p=[https://books.google.com/books?id=eZsAAAAAQBAJ&amp;pg=PA36 36]}}{{sfn|Margueron|2003|p=[https://books.google.com/books?id=8l9X_3rHFdEC&amp;pg=PA136 136]}}
 
 மாரி இராச்சியத்தினர் , யூப்பிரடீஸ் ஆற்றிற்கு இரண்டு கிலோ மீட்டர் தொலைவில் மாரி எனும்  நகரத்தை அமைத்தனர்.{{sfn|Viollet|2007|p=[https://books.google.com/books?id=eZsAAAAAQBAJ&amp;pg=PA36 36]}} மாரி நகரம் கிமு 2550ல் அழிந்த காரணம் அறியப்படவில்லை.{{sfn|Margueron|2003|p=[https://books.google.com/books?id=8l9X_3rHFdEC&amp;pg=PA136 136]}}
 
 ===இரண்டாம் மாரி இராச்சியம் ===
 {{Infobox Former Country
 |native_name = இரண்டாம் மாரி இராச்சியம்
 |conventional_long_name =  
 |common_name = Mari
 |national_motto =
 |continent = Asia
 |region = [[மெசொப்பொத்தேமியா]] 
 |country =
 |era = வெண்கலக் காலம்
 |status =
 |government_type = முடியாட்சி
 |year_start = [[கிமு]] 2500
 |year_end = [[கிமு]]  2290 
 |event_start =
 |event_end =
 |p1 =  
 |flag_p1 = 
 |p2 =
 |p3 =
 |s1 = அக்காடியப் பேரரசு
 |image_s1    = [[File:Empire akkad.png|50px|[[அக்காடியப் பேரரசு]]]]
 |image_flag =
 |flag_type =
 |coa_size =
 |image =
 |alt =
 |caption =
 |image_map = Second Mariote kingdom.png
 |image_map_caption = மன்னர் இபுல்-இல் காலத்திய இரண்டாம் மாரி இராச்சியம் (சிவப்பு நிறத்தில்)
 |capital = &lt;nowiki&gt;மாரி&lt;/nowiki&gt;
 |common_languages = [[கிழக்கு செமிடிக் மொழிகள்]], [[அக்காதியம்]]   
 |religion = [[மெசொப்பொத்தேமியா]]  
 |currency =
 |Currency =
 |title_leader= 
 | leader1= 
 | year_leader1=  
 |today = {{flag|Syria}}&lt;br/&gt;{{flag|Iraq}}
 }}
 
 [[கிமு]] 2500ன் முற்பகுதியில் இரண்டாம் மாரி இராச்சியத்தினர் [[மெசொப்பொத்தேமியா]]வின்  தற்கால [[சிரியா]] மற்றும் [[ஈராக்]] நாடுகளின்  பகுதிகளை ஆட்சி செய்தனர். {{sfn|Akkermans|Schwartz|2003|p=[https://books.google.com/books?id=_4oqvpAHDEoC&amp;pg=PA267 267]}} {{sfn|Margueron|2003|p=[https://books.google.com/books?id=8l9X_3rHFdEC&amp;pg=PA136 136]}}{{sfn|Liverani|2013|p=[https://books.google.com/books?id=0d1JAgAAQBAJ&amp;pg=PA117 117]}} இரண்டாம் மாரி இராச்சியத்தின் தலைநகரமான மாரி நகரத்தை மறுசீரமைத்து இரண்டு கிலோ மீட்டர் சுற்றளவில், ஆறடி அகலத்தில் உயரமான சுவர்களை எழுப்பினர். மேலும் சுவர்கள் மீது வில் வீரர்கள் காவலுக்கு நிற்க 
 வைக்கப்பட்டிருந்தனர். {{sfn|Margueron|2003|p=[https://books.google.com/books?id=8l9X_3rHFdEC&amp;pg=PA136 136]}}{{sfn|Margueron|2013|p=[https://books.google.com/books?id=qSOYAAAAQBAJ&amp;pg=PA523 523]}}{{sfn|Margueron|2013|p=[https://books.google.com/books?id=qSOYAAAAQBAJ&amp;pg=PA523 523]}}{{sfn|Margueron|2003|p=[https://books.google.com/books?id=8l9X_3rHFdEC&amp;pg=PA136 136]}}
 [[File:Iku-Shamagan - Mari - Temple of Ninni-Zaza (retouched).jpg|thumb|left|இரண்டாவது மாரி இராச்சிய மன்னர் [[இக்கு-சாமகன்]] சிற்பம், [[கிமு]] 25ம் நூற்றாண்டு]]  
 பின்னர் இப்பழைய நகரத்தை சீரான தெருக்களுடன் சீரமைத்து கட்டப்பட்ட புதிய நகரத்தில்  கழிவு நீர் மற்றும் மழைநீர் வடிகால்களுடன் அமைக்கப்பட்டது. {{sfn|Margueron|2003|p=[https://books.google.com/books?id=8l9X_3rHFdEC&amp;pg=PA136 136]}}
 
 மாரி நகரத்தின் மையத்தில் அமைக்கப்பட்ட அரண்மனை, கோயிலாகவும் செயல்பட்டது. {{sfn|Margueron|2003|p=[https://books.google.com/books?id=8l9X_3rHFdEC&amp;pg=PA136 136]}}
 
 மாரி நகரத்தின் தொல்லியல் களங்களை அகழாய்வு செய்த போது, கோயிலுக்கு செல்லும் வழியில் மூன்று இரட்டை மரத் தூண்கள், சிம்மாசன அறை மற்றும் ஒரு மண்டபம் கண்டெடுக்கப்பட்டது.{{sfn|Margueron|2003|p=[https://books.google.com/books?id=8l9X_3rHFdEC&amp;pg=PA137 137]}} மேலும் ஆறு கோயில்களின் இடிபாடுகள் மாரி நகர தொல்லியல் களத்தில் கண்டெடுக்கப்பட்டது. {{sfn|Aruz|Wallenfels|2003|p=[https://books.google.com/books?id=8l9X_3rHFdEC&amp;pg=PA531 531]}} மேலும் மாரி நகரத்தில் [[சுமேரிய கடவுள்கள்|சுமேரியக் கடவுள்களான]]  [[இஷ்தர்]] மற்றும் [[உது]]  தெய்வங்களின் சிற்பங்கள் கண்டெடுக்கப்பட்டது.{{sfn|Margueron|2013|p=[https://books.google.com/books?id=qSOYAAAAQBAJ&amp;pg=PA527 527]}}
 
 செல்வாக்குடன் விளங்கிய இரண்டாம் '''மாரி''' நகர இராச்சியம், [[பண்டைய அண்மை கிழக்கு|பண்டைய அண்மைக் கிழக்கில்]] அரசியல் மையமாக விளங்கியது.{{sfn|Akkermans|Schwartz|2003|p=[https://books.google.com/books?id=_4oqvpAHDEoC&amp;pg=PA267 267]}} மாரி இராச்சிய மன்னர்கள் '''லுகல்''' எனும் பட்டப் பெயரில் ஆட்சி செய்தனர்{{sfn|Nadali|2007|p=[https://www.academia.edu/619545/Davide_Nadali_2007_Monuments_of_war_war_of_monuments_Some_considerations_on_commemorating_war_in_the_Third_Millennium_BC 354]}} [[எப்லா இராச்சியம்|எப்லா இராச்சியத்தின்]] களிமண் பலகைகளில் எழுதப்பட்ட குறிப்புகள், எப்லா இராச்சியத்தினர், மாரி இராச்சியத்தினருக்கு பரிசுகள் வழங்கியதை குறித்துள்ளது.{{sfn|Frayne|2008|p=[https://books.google.com/books?id=8PNAnIome3AC&amp;pg=PT817 335]}}|group=note}}{{sfn|Michalowski|2003|p=[https://books.google.com/books?id=8l9X_3rHFdEC&amp;pg=PA463 463]}}
 
 ====மாரி - எப்லா போர்====
 [[File:Cylinder seal battle Louvre AO18359.jpg|thumb|280 px|மாரி இராச்சியத்தின் உருளை வடிவ சுடுமண் பலகையின் சிற்பங்கள் மற்றும் [[ஆப்பெழுத்து]]கள்,  கிமு 25ம் நூற்றாண்டு]]
 
 மாரி இராச்சிய மன்னர் ''அன்சுத்'' என்பவர்   [[எப்லா இராச்சியம்|எப்லா இராச்சியத்தின்]] மீது பல்லாண்டுகள் போரிட்டு, [[எப்லா இராச்சியம்|எப்லா]] நகரத்தைக் கைப்பற்றினார்.{{sfn|Astour|2002|p=[https://books.google.com/books?id=0Rwals-oh6kC&amp;pg=PA58 58]}}
 
 மன்னர் ''சாமு'' காலத்தில் ''ராஅக்'' மற்றும் ''நிரும்''  நகரங்களை கைப்பற்றினார்.  [[கிமு]] 24ம் நூற்றாண்டின் நடுவில், எப்லா இராச்சியத்தினர் வலிமை இழந்த காலத்தில், மாரி நகர இராச்சியத்தினருக்கு [[திறை|கப்பம்]] செலுத்தினர்.{{sfn|Dolce|2008|p=[https://books.google.com/books?id=J9eZToFfVJ0C&amp;pg=PA68 68]}}{{sfn|Michalowski|2003|p=[https://books.google.com/books?id=8l9X_3rHFdEC&amp;pg=PA462 462]}} மாரி இராச்சிய மன்னர் ''என்ன - தாகன்'', அண்டை நாட்டு [[எப்லா இராச்சியம்|எப்லாவிடம்]] திறை வசூலித்தான்;{{sfn|Michalowski|2003|p=[https://books.google.com/books?id=8l9X_3rHFdEC&amp;pg=PA462 462]}} பின்னர் அவனது மாரி நகர இராச்சியம், [[எல்பா]]வின் மன்னர் இர்கப் - தாமுவிடம் வீழ்ந்தது.{{sfn|Podany|2010|p=[https://books.google.com/books?id=_ez3ih5JgzUC&amp;pg=PA315 315]}}{{sfn|Podany|2010|p=[https://books.google.com/books?id=_ez3ih5JgzUC&amp;pg=PA26 26]}}
 
 [[எப்லா இராச்சியம்|எப்லா]]விற்கும், வடக்கு [[மெசொப்பொத்தேமியா]] வழியாக தெற்கு [[பாபிலோன்]] நகரத்திற்கு செல்வதற்கான வணிகப்பாதைகளை, மாரி இராச்சியத்தினர் தொடர்ந்து ஏழு ஆண்டுகள்  அடைத்தனர். {{sfn|Bretschneider|Van Vyve|Leuven|2009|p=5}} இதனால் [[எல்பா]] மற்றும் சுமேரிய மன்னர்களின் கூட்டணிப்படைகள் ஒன்று சேர்ந்து [[கிமு]] 2300ல் மாரி இராச்சியப்படைகளை தோற்கடித்தது.  {{sfn|Liverani|2013|p=[https://books.google.com/books?id=0d1JAgAAQBAJ&amp;pg=PA123 123]}}{{sfn|Stieglitz|2002|p=[https://books.google.com/books?id=0Rwals-oh6kC&amp;pg=PA219 219]}}
 
 மாரியின் அகழாய்வில் கண்டெடுக்கப்பட்ட மன்னர் இஸ்கியின் அரச முத்திரையில் போர்க் காட்சிகள், எப்லா நகரத்தின் அழிவுகள் குறித்து விளக்குகிறது.{{sfn|Bretschneider|Van Vyve|Leuven|2009|p=[https://www.academia.edu/645365/War_of_the_lords_The_battle_of_chronology 7]}}{{sfn|Archi|Biga|2003|p=33–35}} [[கிமு]] 2300ன் நடுவில் எப்லா நகரத்தின் அழிவிற்கு பத்தாண்டுகளுக்குப்பின் மாரி நகரத்தை [[அக்காடியப் பேரரசு|அக்காடியப் பேரரசர்]] ''[[சர்கோன்]]''  எரித்தார். 
 {{sfn|Liverani|2013|p=[https://books.google.com/books?id=0d1JAgAAQBAJ&amp;pg=PA123 123]}} {{sfn|Astour|2002|p=[https://books.google.com/books?id=0Rwals-oh6kC&amp;pg=PA75 75]}}
 
 ===மூன்றாம் மாரி இராச்சியம்===
 {{Infobox Former Country
 |native_name = மாரி
 |conventional_long_name = மூன்றாம் மாரி இராச்சியம்
 |common_name =மாரி
 |national_motto =
 |continent = ஆசியா
 |region = [[மெசொப்பொத்தேமியா]] 
 |country =
 |era = வெண்கலக் காலம்
 |status =
 |government_type = முடியாட்சி
 |year_start = கிமு  2266
 |year_end = கிமு 1761 
 |event_start =
 |event_end =
 |p1 = அக்காடியப் பேரரசு
 |image_p1    = [[File:Empire akkad.png|50px|alt=Empire akkad|link=அக்காடியப் பேரரசு]]
 |p2 =
 |p3 =
 |s1 = First Babylonian Dynasty
 |image_s1    = [[File:Babylone 1.PNG|50px|alt=Babylone 1|link=முதல் [[பபிலோனியா]]ப் பேரரசு]]
 |image_flag =
 |flag_type =
 |coa_size =
 |image =
 |alt =
 |caption =
 |image_map = Third Mari.png
 |image_map_caption = கிமு 1764ல் மன்னர் சிம்ரி - லிம் காலத்திய மாரி இராச்சியம் (பச்சை நிறத்தில்)  
 |capital = &lt;nowiki&gt;மாரி&lt;/nowiki&gt;
 |common_languages = [[அக்காதியம்]], [[அமோரிட்டு மக்கள்|அமோரியம்]] 
 |religion = [[கானான்]] மற்றும் [[லெவண்ட்]] சமயங்கள்
 |currency =
 |Currency =
 |title_leader= 
 | leader1= 
 | year_leader1=  
 |today = {{flag|Syria}}&lt;br/&gt;{{flag|Iraq}}
 }}
 
 மாரி இராச்சியம் இரண்டு தலைமுறை காலத்திற்குள் சிதைந்து போனது. பின்னர் [[அக்காடியப் பேரரசு|அக்க்காடிய]] மன்னர் ''மனிஷ்துசு''  என்பவர் மூன்றாம் மாரி இராச்சியத்தை கட்டமைத்தார்.{{sfn|Astour|2002|p=[https://books.google.com/books?id=0Rwals-oh6kC&amp;pg=PA71 71], [https://books.google.com/books?id=0Rwals-oh6kC&amp;pg=PA64 64]}} [[கிமு]] 2266ல் மாரி இராச்சியப் பகுதிகளை நிர்வகிப்பதற்கு, அக்காடியப் பேரரசர் '''சக்கநக்கு''' பட்டத்துடன் கூடிய ஒரு படைத்தலைவரை ஆளுநராக நியமித்தார்.{{sfn|Astour|2002|p=[https://books.google.com/books?id=0Rwals-oh6kC&amp;pg=PA64 64]}}  [[அக்காடியப் பேரரசு]] வீழ்ச்சியடைந்து கொண்டிருந்த காலத்தில், மாரி நகரத்தின் இராணுவ ஆளுநர் வம்சத்தினர் கிமு 19ம் நூற்றாண்டின் அரைப்பகுதி வரை மாரி இராச்சியத்தை தன்னாட்சியுடன் ஆண்டனர். மூன்றாம் மாரி இராச்சியத்தில் தற்கால [[சிரியா]] மற்றும் [[ஈராக்]] நாடுகள் அடங்கியிருந்தது.
 
 [[File:Statue of lion-AO 19520 19824-P5280748-gradient.jpg|thumb|left|மாரி நகரத்தின் சிங்கச் சிற்பம், [[கிமு]] 22ம் நூற்றாண்டு]]
 
 கிமு 1830ல் [[அமோரிட்டு மக்கள்]] மாரி இராச்சியத்தின் பெரும்பாலான பகுதிகளை கைப்பற்றி ஆண்டனர். மாரி தொல்லியல் களத்தில் கிடைத்த கல்வெட்டுகள், குறிப்புகளிலிருந்து [[அமோரிட்டு மக்கள்|அமோரிட்டு]] மக்களும், அக்காடிய ஆளுநர்களும் மாரி இராச்சியத்தின் பகுதிகளை ஆண்டதாக கருதப்படுகிறது. {{sfn|Wossink|2009|p=[https://books.google.com/books?id=Oy4xUpsa7DkC&amp;pg=PA31 31]}}|group=note}}{{sfn|Wossink|2009|p=[https://books.google.com/books?id=Oy4xUpsa7DkC&amp;pg=PA31 31]}}
 
 ''சுப்ரும்'' பகுதியின் ''யாக்கிட்-லிம்'' எனும் ஆட்சியாளர் கிமு 1820ல்  மாரி இராச்சியத்தில் ஆட்சி  அமைத்தார். {{#tag:ref|The transition of the Lim family from Suprum to Mari could have been the work of Yahdun-Lim after the war with Ila-kabkabu.{{sfn|Feliu|2003|p=[https://books.google.com/books?id=IN9_IRYKKUMC&amp;pg=PA86 86]}}|group=note}}{{sfn|Roux|1992|p=189}}
 [[File:Deesse au vase (Mari).jpg|thumb|left|மாரி இராச்சிய தேவதை, கிமு 18ம் நூற்றாண்டு]]
 
 பின்னர் ஆட்சிக்கு வந்த ''யாதுன் - லிம்'' மாரி நகரத்தைச் சுற்றிலும் சுவர் எழுப்பினார். மேலும் புதிய கோட்டைகள் நிறுவினார்.{{sfn|Frayne|1990|p=[https://books.google.com/books?id=u2nUT_RtyQ8C&amp;pg=PA603 603]}} மேற்கில் மத்தியதரைக் கடல் வரை மாரி இராச்சியத்தின் ஆட்சியை விரிவு படுத்தினார். {{sfn|Frayne|1990|p=[https://books.google.com/books?id=u2nUT_RtyQ8C&amp;pg=PA606 606]}}{{sfn|Fowden|2014|p=[https://books.google.com/books?id=0VOzAAAAQBAJ&amp;pg=PA93 93]}}
 
 [[அசிரிய மக்கள்|அசிரிய]] மன்னர் ''முதலாம் சாம்சி-அதாத்'' கிமு 1798ல் மாரி இராச்சியத்தை கைப்பற்றினார்.{{sfn|Pitard|2001|p=[https://books.google.nl/books?id=4DVHJRFW3mYC&amp;pg=PA38 38]}}{{sfn|Van Der Meer|1955|p=[https://books.google.com/books?id=gB8VAAAAIAAJ&amp;pg=PA29 29]}}  {{sfn|Frayne|1990|p=[https://books.google.com/books?id=u2nUT_RtyQ8C&amp;pg=PA613 613]}}
 
 =====அசிரியர்கள் காலம்=====
 {{முதன்மை|பண்டைய அசிரியா}}
 
 [[பண்டைய அசிரியா|அசிரியப் பேரரசர்]], மாரி இராச்சியத்தின் மன்னராக தனது மகன் ''யாஸ்மா - அதாத்தை'' நியமித்தார். மாரி இராச்சித்தின் பழைய மன்னர்  யாதுன் - லிம்மின் மகளை அசிரியப் பேரரசர் மணந்தார்.{{sfn|Van De Mieroop|2011|p=109}}{{sfn|Tetlow|2004|p=[https://books.google.com/books?id=ONkJ_Rj1SS8C&amp;pg=PA125 125]}}
 
 [[File:Investiture of Zimri-Lim Louvre AO19826 n01.jpg|thumb|மன்னர் சிம்ரி - லிம்மின் முடிசூட்டு விழா, கிமு 18ம் நூற்றாண்டு]]
 
 [[File:Shamsh-res-usur, governor of Mari and Suhi.jpg|thumb|மாரி இராச்சிய ஆளுநர் சமாஸ் - ரிசா - உசூர், கிமு 760]]
 
 [[பாபிலோன்|பாபிலோனை]] அழிக்க நினைத்த மாரி இராச்சியத்தை, [[பபிலோனியா|பாபிலோனிய]] மன்னர் [[அம்முராபி]] கிமு 1759ல்  அழித்தார். {{sfn|Van De Mieroop|2007|p=[https://books.google.com/books?id=ELMAGvmJ7YIC&amp;pg=PA76 76]}} இருப்பினும் மாரி இராச்சியம் ஒரு கிராமாக, பாபிலோனியாவின் ஆட்சியின் கீழ் இருந்தது. {{sfn|Van De Mieroop|2007|p=[https://books.google.com/books?id=ELMAGvmJ7YIC&amp;pg=PA76 76]}}
 
 பின்னர் மாரி இராச்சியம் [[அசிரிய மக்கள்|அசிரிய]] மன்னர் ''துகுல்தி - நினுர்தா''  ஆட்சியில் (கிமு 1243 - 1207) இருந்தது.
 {{sfn|Bryce|2009|p=[https://books.google.com/books?id=AwwNS0diXP4C&amp;pg=PA453 453]}} பின்னர் மாரி இராச்சியம் [[பாபிலோன்|பாபிலோனியர்கள்]] மற்றும் அசிரியர்களின்  கைகளுக்கு மாறியது.{{sfn|Bryce|2009|p=[https://books.google.com/books?id=AwwNS0diXP4C&amp;pg=PA453 453]}}
 
 ==மாரி இராச்சிய ஆட்சியாளர்கள்==
 [[File:Idi-ilum Louvre AO 19486 n01.jpg|thumb|மன்னர் இட்டின் - எல் தலையற்ற சிற்பம், கிமு 2090]]
 [[File:Istanbul - Museo archeol. - Puzur Ishtar, governatore di Mari (fine 3o mill aC) - Foto G. Dall'Orto 28-5-2006.jpg|thumb|மாரி இராச்சிய மன்னர் புசூர் -இஷ்தரின் சிற்பம், (கிமு 2050)]]
 [[File:Statue of governor of Tura Dagan, Mari. Originally from Mari, found in Babylon. 1894-1594 BCE. Ancient Orient Museum, Istanbul.jpg|thumb|அக்காடிய பேரரசின் மாரி ஆளுநர் துரா தகானின் தலையற்ற சிற்பம் (கிமு 2071 -2051)]] 
 [[File:Disk Yahdun-Lim Louvre AO18236.jpg|thumb|மாரி நகர [[அக்காடியப் பேரரசு|அக்காடிய]] ஆளுநர் யாதுன் - லிம் கல்வெட்டுக்கள், ஆண்டு கிமு 1820–1798]]
 
 மாரி நகர இராச்சியத்தை கிமு 2500  முதல் கிமு 1761 முடிய ஆண்ட பல்வேறு வம்ச மன்னர்களின் பட்டியல்:
 
 {| class=&quot;nowraplinks&quot; cellspacing=&quot;0&quot; cellpadding=&quot;3&quot; rules=&quot;all&quot; style=&quot;background:#fbfbfb; border-style: solid; border-width: 1px; font-size:90%; empty-cells:show; border-collapse:collapse&quot;
 |- style=&quot;backgroup&quot;
 ! ஆட்சியாளர் !! [[ஆட்சிக் காலம்]] || குறிப்புகள்
 |-
 | colspan=&quot;5&quot; |
 ===சுமேரிய ஆட்சியாளர்கள்===
 |-
 | அன்பு || 30 ஆண்டுகள் || இவரை இஷ்சு என்றும் அழைப்பர் {{sfn|Kramer|2010|p=[https://books.google.com/books?id=iY9xp4pLp88C&amp;pg=PA329 329]}}
 |-
 | அன்பா || 17 ஆண்டுகள் || இவர் அன்புவின் மகன்{{sfn|Cohen|2013|p=[https://books.google.com/books?id=VTVXAQAAQBAJ&amp;pg=PA148 148]}}
 |-
 | பாசி|| 30 ஆண்டுகள்||இவரின் அடைமொழி பெயர் தோல் வேலை செய்பவர் என்பதாகும்.{{sfn|Cohen|2013|p=[https://books.google.com/books?id=VTVXAQAAQBAJ&amp;pg=PA148 148]}}
 |-
 |சிசி  || 20 ஆண்டுகள் || இவரது அடைமொழி  பெயர் முழுமையானவர் என்பதாகும்.{{sfn|Cohen|2013|p=[https://books.google.com/books?id=VTVXAQAAQBAJ&amp;pg=PA148 148]}}
 |-
 | லிமெர் || 30 ஆண்டுகள் || 
 |-
 | சர்ரும்- இதர் || 9 ஆண்டுகள்  ||
 |-
 | colspan=&quot;5&quot; |
 ''&quot;மாரி இராச்சியம் எதிரிகளால் வெற்றி கொள்ளப்பட்ட பின்னர் [[கிஷ், சுமேரியா|கிஷ் வம்சத்தினர்]] கையில் சென்றது.{{sfn|Cohen|2013|p=[https://books.google.com/books?id=VTVXAQAAQBAJ&amp;pg=PA148 148]}}&quot;''
 |-
 | colspan=&quot;5&quot; |
 ===இரண்டாம் மாரி இராச்சிய ஆட்சியாளர்கள்===
 |-
 |இக்குன் - சமாஷ்  || ||{{sfn|Haldar|1971|p=[https://books.google.com/books?id=S88UAAAAIAAJ&amp;pg=PA16 16]}}
 |-
 |[[இக்கு-சாமகன்]] || [[கிமு]] 2453  ||இவரது பெயர் சிலையில் குறிக்கப்பட்டுள்ளது. {{sfn|Cooper|1986|p=87}}
 |-
 |அன்சூத் || கிமு 2423–2416 || இவரது பெயர் ஒரு குடுவையில் குறிக்கப்பட்டுள்ளது.{{sfn|Liverani|2013|p=[https://books.google.com/books?id=0d1JAgAAQBAJ&amp;pg=PA117 117]}}{{sfn|Astour|2002|p=[https://books.google.com/books?id=0Rwals-oh6kC&amp;pg=PA58 58]}} 
 |-
 |சௌமு || கிமு 2416–2400 ||{{sfn|Liverani|2013|p=[https://books.google.com/books?id=0d1JAgAAQBAJ&amp;pg=PA119 119]}}  
 |-
 | இஷ்துப் - இசார் || கிமு  2400 || {{sfn|Liverani|2013|p=[https://books.google.com/books?id=0d1JAgAAQBAJ&amp;pg=PA119 119]}} 
 |-
 | இக்குன் - மாரி || || மாரி நகரக் குடுவையில் இவரது பெயர் பொறிக்கப்பட்டுள்ளது. {{sfn|Frayne|2008|p=[https://books.google.com/books?id=8PNAnIome3AC&amp;pg=PT777 315]}}
 |-
 | இரண்டாம் இப்லுல் - இல் || கிமு 2380  || இவர் [[எப்லா இராச்சியம்|எப்லா இராச்சியத்திடமிருந்து]] [[திறை|கப்பம்]] வசூலித்தார். {{sfn|Liverani|2013|p=[https://books.google.com/books?id=0d1JAgAAQBAJ&amp;pg=PA119 119]}} 
 |-
 | நிசி  || || மூன்றாண்டுகளில் இவரது ஆட்சி முடிவுற்றது {{sfn|Frayne|2008|p=333}}
 |-
 |என்னா - தகான் ||கிமு  2340 || இவர் எப்லா இராச்சியம்|எப்லா இராச்சிய]] மன்னர் இர்கப் - தாமுவுக்கு கடிதம் அனுப்பினான் {{sfn|Roux|1992|p=142}} 
 |-
 | இக்குன் - இஷார் || கிமு  2320  ||எப்லா இராச்சியத்தின் ஆவணங்களில் இவரது பெயர் குறிக்கப்பட்டுள்ளது. {{sfn|Frayne|2008|p=[https://books.google.nl/books?id=8PNAnIome3AC&amp;pg=PT823 337]}}
 |-
 | ஹிதர் || கிமு 2300 ||இவரது ஆட்சிக் காலத்தில் எல்பா அழிந்தமை குறித்து ஆவணப்படுத்தப்பட்டுள்ளது. {{sfn|Frayne|2008|p=[https://books.google.com/books?id=8PNAnIome3AC&amp;pg=PT827 339]}}
 |-
 | இஷ்கி - மாரி || || முன்னர் இவரது பெயர் லம்கி - மாரி எனக் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது.{{sfn|Heimpel|2003|p=[https://books.google.com/books?id=tiHwDe7JmCEC&amp;pg=PA3 3]}} 
 |-
 | colspan=&quot;5&quot; |
 ===[[அக்காடியப் பேரரசு|அக்காடிய]] ஆளுநர்கள்===
 |-
 |இட்டிடிஷ் || கிமு 2266–2206  || 
 |-
 | ஷா - தகான்  || கிமு  2206–2200|| இட்டிடிஷின் மகன்  {{sfn|Leick|2002|p=[https://books.google.com/books?id=nAGFAgAAQBAJ&amp;pg=PA152 152]}}
 |-
 | இஷ்மே - தகான்  ||கிமு  2199–2154 || இவர் 45 ஆண்டுகள் ஆட்சி செய்தார். {{sfn|Oliva|2008|p=[https://books.google.com/books?id=MM3SJvJgGKoC&amp;pg=PA86 86]}}{{sfn|Leick|2002|p=81}}
 |-
 | நூர் -மெர்|| கிமு  2153–2148 || இவர் இஷ்மே - தகானின் மகன் {{sfn|Oliva|2008|p=[https://books.google.com/books?id=MM3SJvJgGKoC&amp;pg=PA86 86]}}
 |-
 |இஷ்துப் - இல்லும்   || கிமு 2147–2136 || இவர் நூர் - மெரின் உடன்பிறப்பு{{sfn|Oliva|2008|p=[https://books.google.com/books?id=MM3SJvJgGKoC&amp;pg=PA86 86]}}
 |-
 |இஷ்கும் - அட்டு  || கிமு  2135–2127  ||இவர் 8 ஆண்டுகள் ஆட்சி செய்தார். {{sfn|Oliva|2008|p=[https://books.google.com/books?id=MM3SJvJgGKoC&amp;pg=PA86 86]}} 
 |-
 | ஆப்பீல் - கீன்  ||கிமு  2126–2091  ||இஷ்மே - தகானின் மகன் {{sfn|Oliva|2008|p=[https://books.google.com/books?id=MM3SJvJgGKoC&amp;pg=PA86 86]}}{{sfn|Leick|2002|p=18}}. லூகல் எனும் அரசப் பட்டப் பெயரை சூட்டிக் கொண்டவர்.{{sfn|Michalowski|1995|p=[https://books.google.com/books?id=thIxCmwfNoMC&amp;pg=PA187 187]}}
 |-
 |இட்டின் - எல் || கிமு 2090–2085  || இவரது பெயர் இட்டி - எல்லும் என்றும் குறிக்கப்பட்டுள்ளது.{{sfn|Leick|2002|p=[https://books.google.com/books?id=nAGFAgAAQBAJ&amp;pg=PA76 76]}}
 |-
 | இல்லி - இஷ்கர்  ||கிமு 2084–2072 || இவரது பெயர் செங்கல்லில் பொறிக்கப்பட்டுள்ளது.{{sfn|Leick|2002|p=[https://books.google.com/books?id=nAGFAgAAQBAJ&amp;pg=PA78 78]}}
 |-
 | துரம் - தகான்|| கிமு  2071–2051 || ஆப்பீல் - கீன்னின் மகன் மற்றும் இல்லி - இஷ்கரின் உடன்பிறப்பு.{{sfn|Leick|2002|p=168}}
 |-
 | புசூர் - இஷ்தர் || கிமு  2050–2025 ||துரம் - தகானின் மகன்.{{sfn|Oliva|2008|p=[https://books.google.com/books?id=MM3SJvJgGKoC&amp;pg=PA86 86]}} 
 |-
 | ஹிட்லால் - எர்ரா  || கிமு 2024–2017 || புசூர் - இஷ்தரின் மகன் {{sfn|Oliva|2008|p=[https://books.google.com/books?id=MM3SJvJgGKoC&amp;pg=PA92 92]}} 
 |-
 | ஹனுன் - தகான் || கிமு  2016–2008  || புசூர் - இஷ்தரின் மகன்{{sfn|Leick|2002|p=67}}{{sfn|Oliva|2008|p=[https://books.google.com/books?id=MM3SJvJgGKoC&amp;pg=PA91 91]}}
 |-
 |இஸ்லி - தகான்|| கிமு 2000  || இப்பெயர் அரச முத்திரைகளில் குறிக்கப்பட்டுள்ளது.{{sfn|Frayne|1990|p=594}}
 |-
 | என்னின் - தகான்  || ||இஸ்லி - தகானின் மகன் {{sfn|Frayne|1990|p=[https://books.google.com/books?id=u2nUT_RtyQ8C&amp;pg=PA596 596]}}
 |-
 |இத்தூர்  || ||{{sfn|Frayne|1990|p=[https://books.google.com/books?id=u2nUT_RtyQ8C&amp;pg=PA597 597]}}
 |-
 | அமேர் - நுனு  || || இப்பெயர் முத்திரைகளில் குறிக்கப்பட்டுள்ளது. {{sfn|Oliva|2008|p=[https://books.google.com/books?id=MM3SJvJgGKoC&amp;pg=PA87 87]}}{{sfn|Frayne|1990|p=598}}
 |-
 | திர் - தகான் || || இத்தூரின் மகன் {{sfn|Frayne|1990|p=599}}
 |-
 | தகான் || || 
 |-
 | colspan=&quot;5&quot; |
 ===லிம் வம்சம்===
 |-
 | யாக்கிட் - லிம் ||கிமு 1830–1820  || {{sfn|Porter|2012|p=[https://books.google.com/books?id=7TEgAwAAQBAJ&amp;pg=PA31 31]}}{{sfn|Feliu|2003|p=[https://books.google.com/books?id=IN9_IRYKKUMC&amp;pg=PA86 86]}}
 |-
 | யாதுன் - லிம்|| கிமு 1820–1798 ||
 |-
 | சுமு - யாமம்|| கிமு  1798–1796 ||
 |-
 | colspan=&quot;5&quot; |
 '''[[அசிரிய மக்கள்|அசிரியர்களின்]] காலம்'''
 |-
 | யாஸ்மா - அதாத்  || கிமு 1796–1776  || [[பண்டைய அசிரியா]]வின் முதலாம் சம்சி - அதாத்தின் மகன்.{{sfn|Tetlow|2004|p=[https://books.google.com/books?id=ONkJ_Rj1SS8C&amp;pg=PA125 125]}}
 |-
 |இஷர் - லிம்  || கிமு 1776 || {{sfn|Dalley|2002|p=143}} 
 |-
 | colspan=&quot;5&quot; |
 '''மீண்டும் லிம் வம்ச ஆட்சியாளர்கள்'''
 |-
 | சிம்ரி - லிம் || கிமு  1776–1761  ||
 |}
 
 ==பண்பாடு மற்றும் சமயம்==
 [[File:Woman polos Louvre AO17564.jpg|thumb|150px|left|[[அமோரிட்டு மக்கள்|அமோரிட்டு பெண்]], கிமு 25ம் நூற்றாண்டு]]
 
 மாரி இராச்சியத்தின் முதலாம் மற்றும் இரண்டாம் இராச்சிய ஆட்சியில் தெற்கு [[சுமேரியா]] நாகரீகத்தின் தாக்கம் அதிகம் இருந்தது.{{sfn|Armstrong|1996|p=[https://books.google.com/books?id=ystMAgAAQBAJ&amp;pg=PA457 457]}}. மாரி இராச்சியம் ஒரு [[சிலவர் ஆட்சி|நகர இராச்சியமாக]] விளங்கியது.{{sfn|Chavalas|2005|p=[https://books.google.com/books?id=REVFoXJM4WIC&amp;pg=PA43 43]}} மாரி நகர மக்களின் முடி அழகு மற்றும் உடைகளால் நன்கு அறியப்படுகிறார்கள். {{sfn|Pardee|Glass|1984|p=95}}{{sfn|Matthiae|2003|p=[https://books.google.com/books?id=8l9X_3rHFdEC&amp;pg=PA170 170]}} மாரி இராச்சியத்தினர் 12 மாதங்கள் கொண்ட சூரிய நாட்காட்டி அறிமுகப்படுத்தினர். இதனையே [[எப்லா இராச்சியம்|எப்லா இராச்சித்தினரும்]] கடைபிடித்தனர். {{sfn|Pettinato|1981|p=147}}{{sfn|Cohen|1993|p=23}} மாரி இராச்சியத்தினர் தங்களது குறிப்புகள் [[சுமேரிய மொழி]]யில் எழுதியுனர். கலை மற்றும் கட்டிடங்களும் [[சுமேரியா|சுமேரிய]] பாணியில் அமைத்தனர்.{{sfn|Kramer|2010|p=[https://books.google.com/books?id=iY9xp4pLp88C&amp;pg=PA30 30]}}
 
 மாரி இராச்சியத்தில் [[அமோரிட்டு மக்கள்]] குடியேறிய பின் {{sfn|Green|2003|p=[https://books.google.com/books?id=ZGjcLBYTUUgC&amp;pg=PA161 161]}}, [[மெசொப்பொத்தேமியா]]வின் [[பபிலோனியா|பாபிலோனிய]] நாகரீகத்தின் [[ஆப்பெழுத்து]] முறை கையாளப்பட்டது.{{sfn|Larsen|2008|p=[https://books.google.com/books?id=gr5BgOwEJicC&amp;pg=PA16 16]}}
 
 மாரி இராச்சியத்தில் பெண்கள், ஆண்களுக்கு நிகராக உரிமைகளை அனுபவித்தனர்.{{sfn|Dougherty|Ghareeb|2013|p=[https://books.google.com/books?id=ZmQYAgAAQBAJ&amp;pg=PA657 657]}} மன்னர் வெளிநாட்டிற்கு சென்றிருந்த போது, மாரி இராச்சிய ராணி சிப்தி, தன் கணவரின் பெயரால் நாடாண்டார். {{sfn|Tetlow|2004|p=[https://books.google.com/books?id=ONkJ_Rj1SS8C&amp;pg=PA84 84]}}
 
 சுமேரிய மற்றும் செமிடிக் மக்களின் பல்தெய்வ வழிபாட்டை மாரி மக்களும் கொண்டிருந்தனர்.{{sfn|Feliu|2003|p=[https://books.google.com/books?id=IN9_IRYKKUMC&amp;pg=PA90 90]}} {{sfn|Feliu|2003|p=[https://books.google.com/books?id=IN9_IRYKKUMC&amp;pg=PA304 304], [https://books.google.com/books?id=IN9_IRYKKUMC&amp;pg=PA171 171]}} இருப்பினும் ''மெர்'' எனும் காவல்தெய்வத்தை முதன்மைக் கடவுளாக வணங்கினர்.{{sfn|Green|2003|p=[https://books.google.com/books?id=ZGjcLBYTUUgC&amp;pg=PA62 62]}} வீட்டின்  செழிப்பிற்கு பெண் தெய்வமாக '''[[எஸ்தர், சுமேரியக் கடவுள்|இஷ்தர்]]''' மற்றும் [[ஆதாத்]] கடவள்களை வணங்கினர்,{{sfn|Feliu|2003|p=[https://books.google.com/books?id=IN9_IRYKKUMC&amp;pg=PA90 90]}} அத்தர் {{sfn|Smith|1995|p=[https://books.google.com/books?id=VLyUd1hau1IC&amp;pg=PA629 629]}} மற்றும் அனைத்தும் அறிந்த, அனைத்தும் பார்கின்ற [[உது]] (''சமாஸ்'') எனும் சூரியக் கடவுளை வணங்கினர். {{sfn|Thompson|2007|p=[https://books.google.com/books?id=WUGtAwAAQBAJ&amp;pg=PA245 245]}}{{sfn|Darke|2010|p=[https://books.google.com/books?id=jv2jHT_GRe0C&amp;pg=PA293 293]}}{{sfn|Feliu|2003|p=[https://books.google.com/books?id=IN9_IRYKKUMC&amp;pg=PA90 90]}} {{sfn|Feliu|2003|p=[https://books.google.com/books?id=IN9_IRYKKUMC&amp;pg=PA92 92]}} மேலும் [[என்கி]], [[அனு]] மற்றும் [[என்லில்]] போன்ற தெய்வஙகளை வணங்கினர்.{{sfn|Feliu|2003|p=[https://books.google.com/books?id=IN9_IRYKKUMC&amp;pg=PA170 170]}}  மாரி இராச்சிய மக்கள் கோயில் பூசாரிகளிடம் அருள்வாக்கு கேட்கும் வழக்கம் கொண்டிருந்தனர்.{{sfn|Nissinen|Seow|Ritner|2003|p=[https://books.google.com/books?id=wOZOYl-T1poC&amp;pg=PA79 79]}} சமயச் சடங்களில் மன்னர்களும், அரச குடும்பத்தினரும் பங்கு கொண்டனர்.{{sfn|Walton|1990|p=[https://books.google.com/books?id=FENzqidE2lsC&amp;pg=PA209 209]}}
 
 ==அகழாய்வுகளும், ஆவணக் காப்பகங்களும்==
 [[File:سور مملكة ماري.JPG|thumb|240 px|மாரி தொல்லியல் களத்தின் அரண்மனைச் சுவர்களின் பகுதிகள்]]
 
 தற்கால [[சிரியா]] -  [[ஈராக்]] நாடுகளின் பகுதிகளைக் கொண்ட பண்டைய மாரி நகரத்தில் 1933ம் ஆண்டில் அகழாய்வு செய்யப்பட்டது. 
 {{sfn|Dalley|2002|p=10}} இப்பகுதியில் ஒரு பழங்குடி மனிதன், மேட்டை தோண்டிய போது, தலையற்ற சிற்பம் கண்டெடுத்தார்.{{sfn|Dalley|2002|p=10}} இச்செய்தி அறிந்த [[பிரான்சு]] நாட்டு தொல்லியல் அறிஞர்கள், 14 டிசம்பர் 1933 அன்று மாரி நகரத்தில் தங்கி, [[அகழ்வாய்வு|அகழாய்வு]] பணிகள் மேற்கொண்டனர். அகழாய்வின் போது பண்டைய '''[[எஸ்தர், சுமேரியக் கடவுள்|இஷ்தர் கோயிலின்]]''' சிதிலங்கள் கண்டெடுக்கப்பட்டது. இதனை அடுத்து அப்பகுதியை முழுமையாக அகழாய்வுகள் மேற்கொண்டனர்.
 
 மாரி நகர தொல்லியல் களத்தில் கிபி 1993ல் அகழாய்வு செய்கையில் 300 அறைகளுடன் கூடிய  ''சிம்ரிலிம்''   எனும் மன்னரின் பெரிய அரண்மனை கண்டெடுக்கப்பட்டது. இவ்வரண்மனையை [[பாபிலோன்]] மன்னர் [[அம்முராபி]]  கிமு 18ம் நூற்றாண்டில் கைப்பற்றி அழித்தார்.
 
 மாரி தொல்லியல் களத்தில் அகழாய்வு செய்த போது, முதலில் [[அக்காதியம்]] மொழியில் [[ஆப்பெழுத்து|ஆப்பெழுத்தில்]] எழுதப்பட்ட 25,000 [[களிமண் பலகை|சுடுமண் பலகைகள்]] கண்டெடுக்கப்பட்டது.{{sfn|Malamat|1998|p=[https://books.google.com/books?id=P2jtZOP4MLwC&amp;pg=PA45 45]}} {{sfn|Bonatz|Kühne|Mahmoud|1998|p=93}} மாரி நகர தொல்லியல் களத்தின் அகழாய்வில் கண்டெடுக்கப்பட்ட தொல்பொருட்கள் தேசிய அருங்காட்சியகம், [[அலெப்போ]], ([[சிரியா]]), {{sfn|Gates|2003|p=[https://books.google.com/books?id=--x-3W2R_QwC&amp;pg=PA143 143]}}, பிரான்சு நாட்டின் [[இலூவா அருங்காட்சியகம்]] {{sfn|Frayne|1990|p=[https://books.google.com/books?id=u2nUT_RtyQ8C&amp;pg=PR28 xxviii]}} மற்றும் ''தேசிய அருங்காட்சியகம்''  [[திமிஷ்கு]], ([[சிரியா]])வில் {{sfn|Darke|2010|p=[https://books.google.com/books?id=jv2jHT_GRe0C&amp;pg=PA293 293]}}  காட்சிக்கு வைக்கப்பட்டுள்ளது.
 
 1933 - 1939, 1951-1956 மற்றும் 1960 ஆண்டுகளில் மாரி நகரத்தின் தொல்லியல் அகழாய்வுகள் மீண்டும் மேற்கொள்ளப்பட்டது {{sfn|Daniels|Hanson|2015|p=87}} முதலில் ''ஆண்ட்ரே பாரேட்''  1974 முடிய 21 முறை அகழாய்வுகள் மேற்கொண்டார். {{sfn|Margueron|1992|p=217}} பின்னர் ''ஜீன் கிளௌட் மர்குரேன்''  (1979_2004){{sfn|Crawford|2013|p=[https://books.google.nl/books?id=qSOYAAAAQBAJ&amp;pg=PR17 xvii]}} மற்றும்  ''பஸ்கல் பட்டலின்''  2005ல் மீண்டும் அகழாய்வுகள் மேற்கொண்டார்.{{sfn|Daniels|Hanson|2015|p=87}} மாரி தொல்லியல் களம் தொடர்பான இதழ் 1982 முதல் வெளியிடப்பட்டது. {{sfn|Dalley|2002|p=2}}{{sfn|Heintz|Bodi|Millot|1990|p=[https://books.google.com/books?id=dN5gAMc_3b0C&amp;pg=PA48 48]}}
 
 ===மாரி நகர களிமண் பலகைகள் ===
 மாரி இராச்சியத்தில் [[களிமண் பலகை|களிமண் பலகைகளில்]] [[அக்காதியம்|அக்காதிய]] மொழியில் {{sfn|Ochterbeek|1996|p= [https://books.google.com/books?id=R44VRnNCzAYC&amp;pg=PA214 214]}}  எழுதப்பட்ட குறிப்புகள் மூலம் மாரி இராச்சிய வரலாறு, மக்களின் பண்பாடு, நாகரீகம் பழக்க வழக்கங்கள் அறிந்து கொள்ள முடிகிறது.{{sfn|DeVries|2006|p=[https://books.google.com/books?id=aOJJAwAAQBAJ&amp;pg=PA27 27]}} இந்நகரத்தின் தொல்லியல் களத்தில் கண்டெடுத்த 3,000  [[களிமண் பலகை]] கடிதங்கள் மூலம் மாரி நாட்டின் நிர்வாகம், நீதித் துறை, பொருளாதாரம் குறித்தான செய்திகள் அறிய முடிகிறது. {{sfn|Fleming|2004|p=[https://books.google.com/books?id=C32xAwAAQBAJ&amp;pg=PA48 48]}} மாரி நகர தொல்லியல் களத்தில் கிடைத்த செங்கற் பலகை ஆவனங்கள் கிமு 1800 - 1750 காலத்தவையாகும்.{{sfn|Fleming|2004|p=[https://books.google.com/books?id=C32xAwAAQBAJ&amp;pg=PA48 48]}}
 
 ==மாரி தொல்லியல் களத்தின் தற்போதைய நிலை==
 2011ம் ஆண்டில் துவங்கிய [[சிரிய உள்நாட்டுப் போர்|சிரிய உள்நாட்டுப் போரின்]] விளைவாக, பண்டைய மாரி நகர தொல்லியல் களத்தில் இருந்த அரச குடும்பத்தினரின் அரண்மனைகள், பொதுக்குளியல் அறைகள், இஷ்தர் மற்றும் தகான் கோயில்களை [[இசுலாமிய அரசு]] பயங்கரவாதிகளால்  வெடி குண்டுகள் வைத்து தரைமட்டமாக்கப்பட்டது.{{sfn|Cockburn|2014}}
 
 ==இதனையும் காண்க==
 * [[மெசொப்பொத்தேமியாவின் துவக்க வம்ச காலம்]]
 * [[பாபிலோன்]]
 * [[கிஷ், சுமேரியா|கிஷ்]]
 * [[எப்லா இராச்சியம்|எப்லா]]
 * [[பண்டைய அசிரியா|அசிரியா]]
 * [[அக்காடியப் பேரரசு]]
 * [[அமோரிட்டு மக்கள்]]
 * [[சுமேரியா]]
 * [[மெசொப்பொத்தேமியா]]
 * [[பண்டைய அண்மை கிழக்கின் நகரங்கள்]]
 
 ==அடிக்குறிப்புகள்==
 {{reflist|group=note|colwidth=40em}}
 
 ===மேற்கோள்கள்===
 {{reflist|3}}
 
 ===ஆதார நூற்பட்டி===
 {{refbegin}}
 *{{cite book|title= The Archaeology of Syria: From Complex Hunter-Gatherers to Early Urban Societies (c.16,000-300 BC)|url= https://archive.org/details/archaeologyofsyr0000akke|first1= Peter M. M. G. |last1=Akkermans |first2=Glenn M.|last2=Schwartz|publisher= Cambridge University Press|year= 2003|isbn=978-0-521-79666-8|ref=harv}}
 *{{cite journal|last1= Archi|first1= Alfonso|first2=Maria Giovanna|last2=Biga|year= 2003|title= A Victory over Mari and the Fall of Ebla |journal=Journal of Cuneiform Studies|publisher=The American Schools of Oriental Research|volume=55|ISSN= 2325-6737|ref=harv}}
 *{{cite book|editor1-last=Fagan|editor1-first= Brian M.|last=Armstrong|first=James A.|title=The Oxford Companion to Archaeology|chapter=Sumer and Akkad|year=1996|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-507618-9|ref=harv}}
 *{{cite book|title= Art of the First Cities: The Third Millennium B.C. from the Mediterranean to the Indus|editor1-first= Joan|editor1-last=Aruz|editor2-first=Ronald|editor2-last=Wallenfels|publisher=Metropolitan Museum of Art|year= 2003|isbn=978-1-58839-043-1|ref=harv}}
 *{{cite book|last= Astour|first=Michael C.|editor1-first=Cyrus Herzl|editor1-last= Gordon|editor2-first=Gary|editor2-last=Rendsburg|title=Eblaitica: Essays on the Ebla Archives and Eblaite Language|volume= 4|chapter=A Reconstruction of the History of Ebla (Part 2) |year=2002|publisher=Eisenbrauns|isbn=978-1-57506-060-6|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Commerce and Colonization in the Ancient Near East|translator1-first=Mary|translator1-last=Turton|first1= Maria Eugenia |last1=Aubet|publisher=Cambridge University Press|year= 2013|isbn=978-0-521-51417-0|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Handbook to Life in Ancient Mesopotamia|url=https://archive.org/details/handbooktolifein0000bert|first=Stephen|last=Bertman|publisher=Oxford University Press|year= 2005|origyear=2003|isbn=978-0-19-518364-1|ref=harv}}
 *{{cite book|title=The Literature of Ancient Sumer|url=https://archive.org/details/literatureofanci0000unse_t7d8|first1=Jeremy|last1= Black|first2=Graham|last2=Cunningham|first3=Eleanor |last3=Robson|first4=Gábor|last4=Zólyomi|publisher=Oxford University Press|year=2004|isbn=978-0-19-926311-0|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Rivers and Steppes: Cultural Heritage and Environment of the Syrian Jezireh: Catalogue to the Museum of Deir ez-Zor |first1=Dominik|last1=Bonatz|first2=Hartmut|last2=Kühne|first3=Asʻad|last3=Mahmoud|publisher=Damascus: Ministry of Culture, Directorate-General of Antiquities and Museums|year=1998|OCLC=41317024|ref=harv}}
 *{{cite journal|last1= Bretschneider |first1= Joachim |last2= Van Vyve|first2= Anne-Sophie|last3= Leuven|first3= Greta Jans|year= 2009|title=War of the lords, The Battle of Chronology: Trying to Recognize Historical Iconography in the 3rd Millennium Glyptic Art in seals of Ishqi-Mari and from Beydar|journal=Ugarit-Forschungen|publisher=Ugarit-Verlag|volume=41|isbn= 978-3-86835-042-5|ref=harv}}
 *{{cite book|title= The Routledge Handbook of the Peoples and Places of Ancient Western Asia|url= https://archive.org/details/routledgehandboo0000bryc|first= Trevor|last=Bryce|publisher= Routledge|year= 2009 |isbn= 978-1-134-15908-6|ref=harv}}
 *{{cite book|title= Ancient Syria: A Three Thousand Year History|url= https://archive.org/details/ancientsyriathre0000bryc|last=Bryce|first=Trevor|publisher= Oxford University Press|year= 2014|isbn=978-0-19-100292-2|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Monuments of Syria: A Guide|url=https://archive.org/details/monumentsofsyria0000burn_e7d5|first=Ross|last=Burns|publisher=I.B.Tauris|year=2009|origyear= 1992|edition=revised |isbn=978-0-85771-489-3|ref=harv}}
 *{{cite book|first=Dominique|last=Charpin|title=The Oxford Handbook of Cuneiform Culture|chapter= Patron and Client: Zimri-Lim and Asqudum the Diviner|editor1-first= Karen|editor1-last=Radner|editor2-first=Eleanor|editor2-last=Robson|isbn=978-0-19-955730-1|publisher=Oxford University Press|year= 2011|ref=harv}}
 *{{cite book|first=Dominique|last=Charpin|title=Hammurabi of Babylon|isbn=978-1-84885-752-0|publisher=I.B.Tauris|origyear=2003|year= 2012|ref=harv}}
 *{{cite book|title=A Companion to the Ancient Near East|editor1-first= Daniel C.|editor1-last=Snell|first1=Mark|last1=Chavalas|chapter=The Age of Empires, 3100–900 BCE|publisher=Blackwell Publishing|year=2005|isbn=978-1-4051-3739-3|ref=harv}}
 *{{cite book|title=The Recurring Dark Ages: Ecological Stress, Climate Changes, and System Transformation|first=Sing C.|last=Chew|publisher=Altamira Press|year=2007|isbn=978-0-7591-0452-5|volume=2|series=Trilogy on world ecological degradation|ref=harv}}
 *{{cite web|last=Cockburn|first=Patrick|publisher=The Independent|date=February 11, 2014|title=The Destruction of the Idols: Syria's Patrimony at Risk From Extremists|url=https://www.independent.co.uk/news/science/archaeology/news/the-destruction-of-the-idols-syria-s-patrimony-at-risk-from-extremists-9122275.html|accessdate=January 6, 2017|ref=harv}}
 *{{cite book|title=The Cultic Calendars of the Ancient Near East|first=Mark E.|last=Cohen|publisher=CDL Press: The University Press of Maryland|year=1993|isbn=978-1-883053-00-0|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Wisdom from the Late Bronze Age|first1=Yoram|last1=Cohen|series=Writings from the Ancient World|editor-first=Andrew R.|editor-last=George|publisher=Society of Biblical Literature. Atlanta|volume=34|year=2013|isbn=978-1-58983-754-6|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Presargonic Inscriptions|first1=Jerrold S.|last1=Cooper|series=Sumerian and Akkadian Royal Inscriptions|volume=1|publisher=American Oriental Society|year=1986|isbn=978-0-940490-82-6|ref=harv}}
 *{{cite book|editor1-last=van Lerberghe|editor1-first=Karel|editor2-last=Voet|editor2-first=Gabriela|last=Cooper|first=Jerrold S|title=Languages and Cultures in Contact: At the Crossroads of Civilizations in the Syro-Mesopotamian realm. Proceedings of the 42th RAI|chapter=Sumerian and Semitic Writing in Most Ancient Syro-Mesopotamia|series= Orientalia Lovaniensia Analecta|volume= 92|year=1999|publisher=Peeters Publishers &amp; Department of Oriental Studies, Leuven|isbn=978-90-429-0719-5|ref=harv}}
 *{{cite book|editor1-last=Crawford|editor1-first= Harriet|title= The Sumerian World|year=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-21912-2|ref=harv}}
 *{{cite book|first=Stephanie|last=Dalley|title=Mari and Karana, Two Old Babylonian Cities|year=2002|origyear=1984|edition=2|publisher=Gorgias Press|isbn=978-1-931956-02-4|ref=harv}}
 *{{cite book|last=Daniels|first=Brian I.|first2=Katryn|last2=Hanson|editor1-last=Desmarais|editor1-first=France|title=Countering Illicit Traffic in Cultural Goods: The Global Challenge of Protecting the World's Heritage|chapter=Archaeological Site Looting in Syria and Iraq: A Review of the Evidence|year=2015|publisher=The International Council of Museums|isbn=978-92-9012-415-3|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Syria|url=https://archive.org/details/syria0000dark_d8m8|first=Diana|last=Darke|publisher=Bradt Travel Guides|edition=2|origyear=2006|year=2010|isbn=978-1-84162-314-6|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Cities of the Biblical World: An Introduction to the Archaeology, Geography, and History of Biblical Sites|first=LaMoine F. |last=DeVries|publisher= Wipf and Stock Publishers|year= 2006|isbn=978-1-55635-120-4|ref=harv}}
 *{{cite book|last= Dolce|first=Rita|editor1-first=Hartmut|editor1-last=Kühne|editor2-first=Rainer Maria|editor2-last=Czichon|editor3-first=Florian Janoscha|editor3-last=Kreppner|title=Proceedings of the 4th International Congress of the Archaeology of the Ancient Near East, 29 March - 3 April 2004, Freie Universität Berlin|chapter=Ebla before the Achievement of Palace G Culture: An Evaluation of the Early Syrian Archaic Period|volume= 2|year=2008|publisher=Otto Harrassowitz Verlag|isbn=978-3-447-05757-8|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Historical Dictionary of Iraq|url=https://archive.org/details/historicaldictio00v2doug|edition=2|editor1-first=Jon|editor1-last=Woronoff|first1=Beth K.|last1=Dougherty|first2=Edmund A.|last2=Ghareeb|series=Historical Dictionaries of Asia, Oceania, and the Middle East|publisher=Scarecrow Press|year=2013|isbn=978-0-8108-7942-3|ref=harv}}
 *{{cite book|title=The Lives of Sumerian Sculpture: An Archaeology of the Early Dynastic Temple|first=Jean M.|last=Evans|publisher=Cambridge University Press|year=2012|isbn=978-1-139-78942-4|ref=harv}}
 *{{cite book|title=The God Dagan in Bronze Age Syria|first= Lluís|last= Feliu|translator-first= Wilfred GE |translator-last=Watson|year= 2003|publisher= Brill|isbn=978-90-04-13158-3|ref=harv}}
 *{{cite book|series= The History of Government from the Earliest Times|title= Ancient monarchies and empires|volume= 1|first= Samuel Edward |last=Finer|year= 1997|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-820664-4|ref=harv}}
 *{{cite book|title=The Priests in the Prophets: The Portrayal of Priests, Prophets, and Other Religious Specialists in the Latter Prophets|editor1-first=Lester L.|editor1-last=Grabbe|editor2-first=Alice Ogden|editor2-last=Bellis|first1=Daniel E.|last1=Fleming|chapter=Prophets and Temple Personnel in the Mari Archives|publisher=T&amp;T Clark International|year=2004|isbn=978-0-567-40187-8|ref=harv}}
 *{{cite book|title=The Legacy of Israel in Judah's Bible: History, Politics, and the Reinscribing of Tradition|first= Daniel E. |last=Fleming|publisher=Cambridge University Press|year=2012|isbn=978-1-139-53687-5|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Before and After Muhammad: The First Millennium Refocused|url=https://archive.org/details/beforeaftermuamm0000fowd|first=Garth|last=Fowden|publisher=Princeton University Press|year=2014|isbn=978-1-4008-4816-4|ref=harv}}
 *{{cite book|series= The Royal Inscriptions of Mesopotamia Early Periods|volume=4|title= Old Babylonian Period (2003–1595 BC)|first= Douglas |last= Frayne|publisher= University of Toronto Press|year= 1990|isbn= 978-0-8020-5873-7|ref=harv}}
 *{{cite book|title=The World of the Aramaeans|volume= 1: Biblical Studies in Honour of Paul-Eugène Dion|editor1-first=Paulette Maria Michèle|editor1-last=Daviau|editor2-first=John W.|editor2-last=Wevers|editor3-first=Michael|editor3-last=Weigl|first=Douglas|last=Frayne|chapter=In Abraham's Footsteps|publisher=Sheffield Academic Press|year=2001|isbn=978-0-567-20049-5|ref=harv}}
 *{{cite book|series=The Royal inscriptions of Mesopotamia Early Periods|volume=1|publisher=University of Toronto Press|title=Pre-Sargonic Period: Early Periods (2700–2350 BC)|first=Douglas|last=Frayne|year=2008|isbn=978-1-4426-9047-9|ref=harv}}
 *{{cite book|chapter=The Cities of Babylonia|series= The Cambridge Ancient History (Second Revised Series)|title= Part 2: Early History of the Middle East|first= Cyril John|last=Gadd|editor1-first=Iorwerth Eiddon Stephen|editor1-last=Edwards|editor2-first= Cyril John |editor2-last=Gadd|editor3-first=Nicholas Geoffrey Lemprière|editor3-last=Hammond|volume=1|year=1971|edition=3|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-07791-0|ref=harv}}
 *{{cite book|first=Charles|last=Gates|title=Ancient Cities: The Archaeology of Urban Life in the Ancient Near East and Egypt, Greece and Rome|url=https://archive.org/details/ancientcitiesarc0000gate|year= 2003|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-67662-0|ref=harv}}
 *{{cite book|title=The Priests in the Prophets: The Portrayal of Priests, Prophets, and Other Religious Specialists in the Latter Prophets|editor1-first=Lester L.|editor1-last=Grabbe|editor2-first=Alice Ogden|editor2-last=Bellis|first1=Lester L.|last1=Grabbe|chapter=Introduction and Overview|publisher=T&amp;T Clark International|year=2004|isbn=978-0-567-40187-8|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Assyrian Royal Inscriptions|volume=1: From the Beginning to Ashur-Resha-Ishi I|first=Albert Kirk|last=Grayson|publisher=Otto Harrassowitz Verlag|year=1972|series=Records of the Ancient Near East|ISSN=0340-8450|isbn=978-3-447-01382-6|ref=harv}}
 *{{cite book|first= Alberto Ravinell Whitney|last= Green|title=The Storm-god in the Ancient Near East|year=2003|publisher=Eisenbrauns|series=Biblical and Judaic studies from the University of California, San Diego|volume= 8|isbn=978-1-57506-069-9|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Who Were the Amorites?|first= Alfred|last=Haldar|publisher=Brill|year=1971|volume=1|series=Monographs on the ancient Near East|OCLC= 2656977|ref=harv}}
 *{{cite book|last= Hamblin|first=William J.|title= Warfare in the Ancient Near East to 1600 BC|year=2006|publisher=Routledge|isbn=978-1-134-52062-6|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Gender and Aging in Mesopotamia: The Gilgamesh Epic and Other Ancient Literature|first=Rivkah|last=Harris|publisher=University of Oklahoma Press|origyear=2000|year=2003|isbn=978-0-8061-3539-7|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Sargonic Akkadian: A Historical and Comparative Study of the Syllabic Texts|first=Rebecca|last=Hasselbach|publisher=Otto Harrassowitz Verlag|year=2005|isbn=978-3-447-05172-9|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Letters to the King of Mari: A New Translation, with Historical Introduction, Notes, and Commentary|first= Wolfgang |last=Heimpel|publisher=Eisenbrauns|year=2003|volume=12|series=Mesopotamian civilizations|ISSN=1059-7867|isbn=978-1-57506-080-4|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Bibliographie de Mari: Archéologie et Textes (1933–1988)|first1=Jean Georges|last1=Heintz|first2=Daniel|last2=Bodi|first3=Lison|last3=Millot|publisher=Otto Harrassowitz Verlag|year=1990|language=fr|isbn=978-3-447-03009-0|series=Travaux du Groupe de Recherches et d'Études Sémitiques Anciennes (G.R.E.S.A.), Université des Sciences Humaines de Strasbourg|volume=3|ref=harv}}
 *{{cite book|title=The Sumerians: Their History, Culture, and Character|first=Samuel Noah |last=Kramer|publisher=University of Chicago Press|origyear=1963|year=2010|isbn=978-0-226-45232-6|ref=harv}}
 *{{cite book|chapter=Northern Mesopotamia and Syria|series= The Cambridge Ancient History (Second Revised Series)|title= Part 1: The Middle East and the Aegean Region, c.1800–1380 BC|first=Jean Robert|last=Kupper|editor1-first=Iorwerth Eiddon Stephen|editor1-last=Edwards|editor2-first= Cyril John |editor2-last=Gadd|editor3-first=Nicholas Geoffrey Lemprière|editor3-last=Hammond|editor4-first=Edmond|editor4-last=Sollberger|volume=2|year=1973|edition=3|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-1-139-05426-3|ref=harv}}
 *{{cite book|first=Mogens Trolle|last=Larsen|title= Beyond Babylon: Art, Trade, and Diplomacy in the Second Millennium B.C.|chapter= The Middle Bronze Age|editor1-first=Joan |editor1-last=Aruz |editor2-first=Kim |editor2-last=Benzel |editor3-first=Jean M. |editor3-last=Evans|publisher= Metropolitan Museum of Art|year= 2008|isbn= 978-1-58839-295-4|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Piety and Politics: The Dynamics of Royal Authority in Homeric Greece, Biblical Israel, and Old Babylonian Mesopotamia|url=https://archive.org/details/pietypoliticsdyn0000laun|first=Dale|last=Launderville|publisher=William B. Eerdmans Publishing|year=2003|isbn=978-0-8028-3994-7|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Who's Who in the Ancient Near East|url=https://archive.org/details/whoswhoinancient0000leic_v7s4|first1=Gwendolyn|last1=Leick|publisher=Routledge|year=2002|isbn=978-1-134-78796-8|ref=harv}}
 *{{cite book|title= The Ancient Near East: History, Society and Economy|first= Mario |last=Liverani|publisher= Routledge|year=2013|isbn= 978-1-134-75084-9|ref=harv}}
 *{{cite book|title=The Emergence of Civilisation: From Hunting and Gathering to Agriculture, Cities and the State of the Near East|first1=Charles Keith|last1=Maisels|publisher=Routledge|origyear=1990|year=2005|isbn=978-1-134-86328-0|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Prophecy: Essays presented to Georg Fohrer on his Sixty-Fifth Birthday|volume=150|first=Abraham|last=Malamat|chapter=A Mari Prophecy and Nathan's Dynastic Oracle|editor-first=John Adney|editor-last=Emerton|publisher=Walter de Gruyter|year=1980|series=Beihefte zur Zeitschrift für die Alttestamentliche Wissenschaft|isbn=978-3-11-083741-4|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Mari and the Bible|first=Abraham|last=Malamat|publisher=Brill|series=Studies in the History and Culture of the Ancient Near East|volume=12|year=1998|ISSN=0169-9024|isbn=978-90-04-10863-9|ref=harv}}
 *{{cite book|last=Margueron|first= Jean-Claude|editor1-last=Young|editor1-first= Gordon Douglas|title=Mari in Retrospect: Fifty Years of Mari and Mari Studies|url=https://archive.org/details/mariinretrospect0000unse|chapter= The 1979–1982 Excavations at Mari: New Perspectives and Results|year=1992|publisher=Eisenbrauns |isbn=978-0-931464-28-7|ref=harv}}
 *{{cite book|title= Art of the First Cities: The Third Millennium B.C. from the Mediterranean to the Indus|editor1-first= Joan|editor1-last=Aruz|editor2-first=Ronald|editor2-last=Wallenfels|first1= Jean-Claude|last1=Margueron|chapter=Mari and the Syro-Mesopotamian World|publisher=Metropolitan Museum of Art|year= 2003|isbn=978-1-58839-043-1|ref=harv}}
 *{{cite book|translator-last=Crawford|translator-first= Harriet|editor1-last=Crawford|editor1-first= Harriet|last=Margueron|first=Jean-Claude|title= The Sumerian World|chapter=The Kingdom of Mari|year=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-21912-2|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Old Testament Parallels: Laws and Stories from the Ancient Near East|url=https://archive.org/details/oldtestamentpara0000matt_a7u5|edition= 3|first1=Victor Harold|last1=Matthews|first2=Don C.|last2=Benjamin|publisher=Paulist Press|origyear=1994|year=2006|isbn=978-0-8091-4435-8|ref=harv}}
 *{{cite book|title= Art of the First Cities: The Third Millennium B.C. from the Mediterranean to the Indus|editor1-first= Joan|editor1-last=Aruz|editor2-first=Ronald|editor2-last=Wallenfels|first1= Paolo|last1=Matthiae|chapter=Ebla and the Early Urbanization of Syria|publisher=Metropolitan Museum of Art|year= 2003|isbn=978-1-58839-043-1|ref=harv}}
 *{{cite web|last=McLerran|first=Dan|publisher=Popular Archaeology Magazine|date=September 13, 2011|title=Ancient Mesopotamian City in Need of Rescue|url=http://popular-archaeology.com/issue/september-2011/article/ancient-mesopotamian-city-in-need-of-rescue|accessdate=January 6, 2017|ref=harv|archive-date=நவம்பர் 5, 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161105212155/http://popular-archaeology.com/issue/september-2011/article/ancient-mesopotamian-city-in-need-of-rescue|url-status=dead}}
 *{{cite book|editor1-last=Crawford|editor1-first= Harriet|last=McMahon|first=Augusta|title= The Sumerian World|chapter=North Mesopotamia in the Third Millennium BC|year=2013|publisher=Routledge|isbn=978-1-136-21912-2|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Akkad: the First World Empire: Structure, Ideology, Traditions|editor1-first=Mario|editor1-last=Liverani|first=Piotr|last=Michalowski|chapter=Memory and Deed: The Historiography of the Political Expansion of the Akkad State|volume=5|series=History of the Ancient Near East Studies|publisher=Padua: S.a.r.g.o.n. Editrice Libreria|year=1993|OCLC=32011634|ref=harv}}
 *{{cite book |last1=Michalowski|first1=Piotr|year=1995|title=Immigration and Emigration Within the Ancient Near East: Festschrift E. Lipiński|editor1-first=Karel|editor1-last=Van Lerberghe|editor2-first=Antoon|editor2-last=Schoors|series=Orientalia Lovaniensia Analecta|volume=65|publisher=Peeters Publishers &amp; Department of Oriental Studies, Leuven|ISSN=0777-978X|isbn=978-90-6831-727-5|ref=harv}}
 *{{cite book|chapter=Amorites|title=Eerdmans Dictionary of the Bible|first=Piotr|last=Michalowski|editor1-first=David Noel |editor1-last=Freedman|editor2-first=Allen C. |editor2-last=Myers|year=2000|publisher=Eerdmans Publishing|isbn=978-90-5356-503-2|ref=harv}}
 *{{cite book|title= Art of the First Cities: The Third Millennium B.C. from the Mediterranean to the Indus|editor1-first= Joan|editor1-last=Aruz|editor2-first=Ronald|editor2-last=Wallenfels|first1= Piotr|last1=Michalowski|chapter=The Earliest Scholastic Tradition|publisher=Metropolitan Museum of Art|year= 2003|isbn=978-1-58839-043-1|ref=harv}}
 *{{cite journal|last= Nadali|first= Davide|year= 2007|title=Monuments of War, War of Monuments: Some Considerations on Commemorating War in the Third Millennium BC|journal=Orientalia|publisher= Pontificium Institutum Biblicum|volume=76|issue= 4|OCLC= 557711946|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Daily Life in Ancient Mesopotamia|url=https://archive.org/details/dailylifeinancie00neme|first=Karen Rhea|last=Nemet-Nejat|publisher=Greenwood Press|year=1998|isbn=978-0-313-29497-6|ISSN=1080-4749|series=Daily Life Through History|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Prophets and Prophecy in the Ancient Near East|first1=Martti|last1=Nissinen|first2=Choon Leong|last2=Seow|first3=Robert Kriech |last3=Ritner|series=Writings from the Ancient World|editor-first=Peter|editor-last=Machinist|publisher=Society of Biblical Literature. Atlanta|volume=12|year=2003|isbn=978-1-58983-027-1|ref=harv}}
 *{{cite book|first1=Cynthia|last1=Ochterbeek|chapter=Dan|title=Middle East and Africa|volume=4: International Dictionary of Historic Places|publisher=Routledge|editor1-first=Kathryn Ann|editor1-last=Berney|editor2-first=Trudy |editor2-last= Ring|editor3-first=Noelle|editor3-last=Watson|editor4-first=Christopher|editor4-last=Hudson|editor5-first=Sharon|editor5-last=La Boda|isbn=978-1-134-25993-9|year= 1996|ref=harv}}
 *{{cite book|first= Ulf|last= Oldenburg|title=The Conflict between El and Ba'al in Canaanite Religion|year=1969|publisher=Brill|series=Dissertationes ad Historiam Religionum Pertinentes|volume= 3|OCLC=63449|ISSN=0419-4233|ref=harv}}
 *{{cite book|title= Textos Para Una Historia Política de Siria-Palestina I|first=Juan|last=Oliva|publisher= [[Ediciones Akal]]|year=2008|isbn= 978-84-460-1949-7|language=es|ref=harv}}
 *{{cite book|last1= Otto|first1=Adelheid|first2=Maria Giovanna|last2=Biga|editor1-first=Paolo|editor1-last=Matthiae|editor2-first=Frances|editor2-last=Pinnock|editor3-first=Lorenzo |editor3-last=Nigro|editor4-first=Nicolò |editor4-last=Marchetti|editor5-first=Licia|editor5-last=Romano|title=Proceedings of the 6th International Congress of the Archaeology of the Ancient Near East: Near Eastern archaeology in the past, present and future: heritage and identity, ethnoarchaeological and interdisciplinary approach, results and perspectives; visual expression and craft production in the definition of social relations and status|chapter=Thoughts About the Identification of Tall Bazi with Armi of the Ebla Texts|volume= 1|year=2010|publisher=Otto Harrassowitz Verlag|isbn=978-3-447-06175-9|ref=harv}}
 *{{cite journal|last1=Pardee|first1= Dennis|first2=Jonathan T.|last2=Glass|year= 1984|title=Literary Sources for the History of Palestine and Syria: The Mari Archives|journal=The Biblical Archaeologist|publisher=The American Schools of Oriental Research|volume=47|issue=2|ISSN= 2325-534X|ref=harv}}
 *{{cite book|title= The archives of Ebla: an empire inscribed in clay|url= https://archive.org/details/archivesofeblaan00pett|first=Giovanni |last= Pettinato|publisher= Doubleday|year= 1981|isbn= 978-0-385-13152-0|ref=harv}}
 *{{cite book|chapter= Before Israel: Syria-Palestine in the Bronze Age|title=The Oxford History of the Biblical World|editor-first=Michael David|editor-last=Coogan|first1=Wayne T.|last1=Pitard|publisher=Oxford University Press|origyear= 1998|edition=revised|year= 2001|isbn=978-0-19-513937-2|ref=harv}}
 *{{cite book|title= Brotherhood of Kings: How International Relations Shaped the Ancient Near East|first=Amanda H.|last=Podany|year= 2010|isbn=978-0-19-979875-9|publisher= Oxford University Press|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Mobile Pastoralism and the Formation of Near Eastern Civilizations: Weaving Together Society|first=Anne|last=Porter|publisher= Cambridge University Press|year= 2012|isbn=978-0-521-76443-8|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Climates, Landscapes, and Civilizations|editor1-first= Liviu|editor1-last=Giosan|editor2-first=Dorian Q.|editor2-last=Fuller|editor3-first=Kathleen|editor3-last=Nicoll|editor4-first=Rowan K.|editor4-last=Flad|editor5-first=Peter D.|editor5-last=Clift|first1=Simone|last1=Riehl|first2=Konstantin|last2=Pustovoytov|first3=Aron|last3=Dornauer|first4=Walther|last4=Sallaberger|chapter=Mid-to-Late Holocene Agricultural System Transformations in the Northern Fertile Crescent: A Review of the Archaeobotanical, Geoarchaeological, and Philological Evidence|publisher= American Geophysical Union|year=2013|isbn= 978-0-87590-488-7|ISSN=0065-8448|volume=198|series=Geophysical Monograph Series|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Ancient Iraq|first= Georges|last= Roux|edition=3|origyear=1964|year=1992|publisher= Penguin Putnam|isbn=978-0-14-012523-8|ref=harv}}
 *{{cite book|last= Shaw|first= Ian|editor1-last=Shaw|editor1-first= Ian|editor2-last=Jameson|editor2-first=Robert|title=A Dictionary of Archaeology|chapter= Mari|year=1999|publisher=John Wiley &amp; Sons|isbn=978-0-470-75196-1|ref=harv}}
 *{{cite book|title=The Pre-Islamic Middle East|first=Martin|last=Sicker|publisher=Praeger|year=2000|isbn=978-0-275-96890-8|ref=harv}}
 *{{cite web|last=Simons|first=Marlise|publisher=The New York Times|date=December 31, 2016|title=Damaged by War, Syria's Cultural Sites Rise Anew in France|url=https://www.nytimes.com/2016/12/31/world/europe/destroyed-by-isis-syrias-cultural-sites-rise-again-in-france.html|accessdate=January 6, 2017|ref=harv}}
 *{{cite book|chapter=The God Athtar in the Ancient Near East and His Place in KTU 1.6 I|title=Solving Riddles and Untying Knots: Biblical, Epigraphic, and Semitic Studies in Honor of Jonas C. Greenfield|url=https://archive.org/details/solvingriddlesun0000unse|first=Mark S.|last=Smith|editor1-first=Ziony|editor1-last=Zevit|editor2-first=Seymour|editor2-last=Gitin|editor3-first=Michael|editor3-last=Sokoloff|year=1995|publisher=Eisenbrauns|isbn=978-0-931464-93-5|ref=harv}}
 *{{cite book|last= Stieglitz|first=Robert R.|editor1-first=Cyrus Herzl|editor1-last= Gordon|editor2-first=Gary|editor2-last=Rendsburg|title=Eblaitica: Essays on the Ebla Archives and Eblaite Language|volume= 4|chapter=The Deified Kings of Ebla |year=2002| publisher=Eisenbrauns| isbn=978-1-57506-060-6|ref=harv}}
 *{{cite book|title=5000 Years of the Art of Mesopotamia|first=Eva|last=Strommenger|translator-first=Christina|translator-last=Haglund|publisher=Harry N. Abrams|origyear=1962|year=1964|OCLC=505796|ref=harv}}
 *{{cite book|title=The Politics of Dead Kings: Dynastic Ancestors in the Book of Kings and Ancient Israel|journal= Forschungen zum Alten Testament|volume= 48|first1= Matthew J.|last1=Suriano|publisher=Mohr Siebeck|year= 2010|ISSN=1611-4914|isbn=978-3-16-150473-0|ref=harv}}
 *{{cite book|first= Beatrice|last= Teissier|title=Egyptian Iconography on Syro-Palestinian Cylinder Seals of the Middle Bronze Age|origyear=1995|year=1996|publisher=University Press Fribourg Switzerland|series=Orbis Biblicus et Orientalis- Series Archaeologica|volume= 11|isbn=978-3-525-53892-0|ISSN=1422-4399|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Women, Crime and Punishment in Ancient Law and Society|volume=1: The Ancient Near East|first=Elisabeth Meier |last=Tetlow|publisher=Continuum|year=2004|isbn=978-0-8264-1628-5|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Ahab Agonistes: The Rise and Fall of the Omri Dynasty|editor1-first=Lester L.|editor1-last=Grabbe|first1=Thomas L.|last1=Thompson|chapter=A Testimony of the Good King: Reading the Mesha Stela|publisher=T&amp;T Clark International|year=2007|isbn=978-0-567-04540-9|ref=harv}}
 *{{cite book|last= Van De Mieroop|first=Marc|editor-last=Ehrenberg|editor-first= Erica|title=Leaving No Stones Unturned: Essays on the Ancient Near East and Egypt in Honor of Donald P. Hansen|chapter= Foreign Contacts and the Rise of an Elite in Early Dynastic Babylonia|year=2002|publisher=Eisenbrauns|isbn=978-1-57506-055-2|ref=harv}}
 *{{cite book|last= Van De Mieroop|first=Marc|title=King Hammurabi of Babylon: A Biography|year=2007|origyear=2005|publisher=Blackwell Publishing|isbn=978-0-470-69534-0|series=Blackwell Ancient Lives|volume=19|ref=harv}}
 *{{cite book|title=A History of the Ancient Near East ca. 3000 - 323 BC|first=Marc|last=Van De Mieroop|publisher=Wiley-Blackwell|edition=2|volume=6|series=Blackwell History of the Ancient World|origyear=2003|year=2011|isbn=978-1-4443-2709-0|ref=harv}}
 *{{cite book|title=The Chronology of Ancient Western Asia and Egypt|first=Petrus|last=Van Der Meer|edition=2|publisher=Brill|series=Documenta et Monumenta Orientis Antiqui|volume=2|origyear=1947|year=1955|OCLC=4727997|ref=harv}}
 *{{cite book|first= Karel|last= Van Der Toorn|title=Family Religion in Babylonia, Ugarit and Israel: Continuity and Changes in the Forms of Religious Life|year=1996|publisher=Brill|series=Studies in the History of the Ancient Near East|volume= 7|isbn=978-90-04-10410-5|ISSN=0169-9024|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Water Engineering in Ancient Civilizations: 5,000 Years of History|first= Pierre-Louis|last=Viollet|translator-first=Forrest M.|translator-last=Holly|publisher=CRC Press|origyear=2005|year=2007|volume=7|series=IAHR Monographs|isbn=978-90-78046-05-9|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Ancient Israelite Literature in Its Cultural Context: A Survey of Parallels Between Biblical and Ancient Near Eastern Texts|first=John H.|last=Walton|publisher=Zondervan Publishing House|origyear=1989|year=1990|isbn=978-0-310-36591-4|ref=harv}}
 *{{cite book|title=Challenging Climate Change: Competition and Cooperation Among Pastoralists and Agriculturalists in Northern Mesopotamia (c. 3000–1600 BC)|first1=Arne|last1=Wossink|publisher=Sidestone Press|year=2009|isbn=978-90-8890-031-0|ref=harv}}
 {{refend}}
 
 ==வெளி இணைப்புகள்==
 {{Commons category|Mari|மாரி}}
 *[http://www.dgam.gov.sy/index.php?d=245&amp;id=701 Mari] Mari passage on the Syrian ministry of culture website (in Arabic).
 *[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/364795/Mari Syrie - Mari] Mari page on Britannica.
 *[http://whc.unesco.org/en/tentativelists/1294/ Mari (Tell Hariri)] Suggestion to have Mari (Tell Hariri) recognized as a UNESCO world heritage site, in 1999
 
 {{பண்டைய மெசொப்பொத்தேமியா}}
 
 [[பகுப்பு:சிரியா]]
 [[பகுப்பு:பண்டைய நகரங்கள்]]
 [[பகுப்பு:பண்டைய வரலாறு]]
 [[பகுப்பு:மெசொப்பொத்தேமியாவின் வரலாறு]]
 [[பகுப்பு:ஆசியாவின் முன்னாள் நாடுகள்]]
 [[பகுப்பு:வெண்கலக் காலம்]]
 [[பகுப்பு:மெசொப்பொத்தேமியா]]
 [[பகுப்பு:பண்டைய அண்மைக் கிழக்கின் நகரங்கள்]]
 [[பகுப்பு:அண்மைக் கிழக்கு நாடுகளின் தொல்லியல்]]