இலந்தனம்(III) அயோடைடு
{{Chembox
 | ImageFile = Unit cell of PuBr3.png
 | ImageSize =
 | ImageAlt =
 | PIN =
 | OtherNames = இலந்தனம் மூவயோடைடு 
 |Section1={{Chembox Identifiers
 | CASNo = 13813-22-4
 | CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}}
 | ChemSpiderID =
 | DTXSID =
 | UNII_Ref = {{fdacite|changed|FDA}}
 | UNII =
 |  EINECS = 237-465-6
 |  PubChem = 24870325
 | StdInChI= 1S/3HI.La/h3*1H;/q;;;+3/p-3
 | StdInChIKey = KYKBXWMMXCGRBA-UHFFFAOYSA-K
 | SMILES = I[La](I)I
  }}
 |Section2={{Chembox Properties
 | Formula =  {{chem|La|I|3}}
 | MolarMass = 519.62
 | Appearance =
 | Density = 25 °செல்சியசில் 5.63 கி/மில்லி  
 | MeltingPtC = 772
 | BoilingPtC =
 | Solubility = }}
 |Section3={{Chembox Hazards
 | MainHazards =
 | GHSPictograms =
 | GHSSignalWord =
 | HPhrases =
 | PPhrases =
 | FlashPtC =
 | AutoignitionPt = }}
 |Section6={{Chembox Related
 | OtherCompounds =
 }}
 }}
 
 
 '''இலந்தனம்(III) அயோடைடு'''  (''Lanthanum(III) iodide'')  LaI என்ற [[மூலக்கூற்று வாய்ப்பாடு|மூலக்கூற்று வாய்பாடால்]] விவரிக்கப்படும் ஒரு [[கனிம வேதியியல்]] [[சேர்மம்|சேர்மமாகும்.]] [[இலந்தனம்|இலந்தனமும்]] [[அயோடின்|அயோடினும்]] சேர்ந்து இந்த சேர்மம் உருவாகிறது.&lt;ref&gt;{{ cite journal | title = Preparation of Anhydrous Lanthanon Halides | first1 = Moddie D. | last1 = Taylor | journal = [[Chemical Reviews|Chem. Rev.]] | year = 1962 | volume =  62 | issue = 6 | pages = 503–511 | doi = 10.1021/cr60220a001 }}&lt;/ref&gt; 
 
 ==தயாரிப்பு==
 [[இலந்தனம்]] உலோகத்துடன் [[பாதரச(II) அயோடைடு|பாதரச(II) அயோடைடைச்]] சேர்த்து வினைபுரியச் செய்தால் இலந்தனம்(III) அயோடைடு உருவாகும்.:&lt;ref name=&quot;Corbett&amp;Arndt&quot;&gt;{{ cite book | first1 = John D. | last1 = Corbett | first2 = Arndt | last2 = Simon | year = 1984 | doi = 10.1002/9780470132531.ch6 | editor-last = Holt Jr. | editor-first = Smith L. | title = [[Inorganic Syntheses|Inorg. Synth.]] | volume = 22 | pages = 11–16 | chapter= Chapter 6: Lanthanum Triiodide (and Other Rare Earth Metal Triiodides) | name-list-style = amp }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;AspreyKeenanKruse&quot;&gt;{{ cite journal | first1 = L. B. | last1 = Asprey | first2 = T. K. | last2 = Keenan | first3 = F. H. | last3 = Kruse | title = Preparation and Crystal Data for Lanthanide and Actinide Triiodides | journal = [[Inorganic Chemistry|Inorg. Chem.]] | year = 1964 | volume = 3 | issue = 8 | pages = 1137–1141 | doi = 10.1021/ic50018a015 | url = https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metadc867868/ }}&lt;/ref&gt; 
 
 ::2 La + 3 HgI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; → 2 LaI&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; + 3 Hg
 
 உலோக இலந்தனமும் அயோடினும் சேர்ந்து வினை புரிந்தாலும் இலந்தனம்(III) அயோடைடு உருவாகும்.:&lt;ref name=&quot;Corbett&amp;Arndt&quot; /&gt;
 
 ::2 La + 3 I&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; → 2 LaI&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;
 
 இலந்தனம்(III) அயோடைடு கரைசல்களை [[இலந்தனம் ஆக்சைடு|இலந்தனம் ஆக்சைடை]] ஐதரயோடிகு  அமிலத்தில் கரைப்பதன் மூலம் உருவாக்க முடியும். விளைபொருள் நீராற்பகுப்பு அடைந்து பல்லுருவ ஐதராக்சி இனங்களை உருவாக்கும்.:&lt;ref name=&quot;G&amp;E&quot;&gt;{{Greenwood&amp;Earnshaw2nd|pages=949–950}}&lt;/ref&gt;
 
 ::La&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; + 6 HI → 2 LaI&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; + 3 H&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;O → இதர வினைகள் தொடரும்
 
 ==இயற்பியல் பண்புகள்==
 இலந்தனம்(III) அயோடைடு [[புளுட்டோனியம்(III) புரோமைடு|புளூட்டோனியம்(III) புரோமைடு]] சேர்மம் போன்ற 8-ஒருங்கிணைந்த உலோக மையங்கள் அடுக்குகளில் அமைக்கப்பட்ட அதே படிக அமைப்பை ஏற்றுக்கொள்கிறது.&lt;ref name=&quot;G&amp;E&quot; /&gt;&lt;ref name=&quot;Wells420&quot;&gt;{{ cite book | first1 = A. F. | last1 = Wells | title = Structural Inorganic Chemistry | url = https://archive.org/details/structuralinorga0000well_m8i1 | edition = 5th | year = 1984 | publisher = Oxford University Press | isbn = 978-0-19-965763-6 | page = [https://archive.org/details/structuralinorga0000well_m8i1/page/420 420] }}&lt;/ref&gt;   இந்த செஞ்சாய்சதுர அமைப்பு இலகுவான இலந்தனைடுகளின் (La-Nd) மூவயோடைடுகளுக்குப் பொதுவானதாகும். அதேசமயம் கனமான இலந்தனைடுகள் அறுகோண [[பிசுமத்(III) அயோடைடு]] கட்டமைப்பைப் பின்பற்ற முனைகின்றன.&lt;ref name=&quot;AspreyKeenanKruse&quot; /&gt;
 
 ==வினைத்திறன்==
 இலந்தனம்(III) அயோடைடு நீரில் மிகவும் கரையக்கூடியதாகும். நீர்த்துப்போகும் தன்மையும் கொண்டுள்ளது.&lt;ref name=&quot;G&amp;E&quot; /&gt; நீரற்ற இலந்தனம்(III) அயோடைடு டெட்ரா ஐதரோ பியூரானுடன் வினைபுரிந்து ஓர் ஒளிமின்னழுத்த அணைவுச் சேர்மத்தை உருவாக்குகிறது, LaI&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;(THF)&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt; இதில் சராசரி La-I பிணைப்பு நீளம் 3.16 Å ஆகும்.&lt;ref name=&quot;Ortu&quot;&gt;{{ cite journal | title = Rare Earth Starting Materials and Methodologies for Synthetic Chemistry | first1 = Fabrizio | last1 = Ortu | journal = [[Chemical Reviews|Chem. Rev.]] | year = 2022 | volume = 122 | issue = 6 | pages = 6040–6116 | doi = 10.1021/acs.chemrev.1c00842 | pmid = 35099940 | pmc = 9007467 }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{ cite journal | title = Photoluminescence of LaI&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; switched on and off by association and dissociation of non-luminescent tetrahydrofuran | first1 = Yangjuan | last1 = Li | first2 = Xiuting | last2 = Chen | first3 = Yu | last3 = Gong | journal = [[Dalton Transactions|Dalton Trans.]] | year = 2021 | volume = 50 | issue = 11 | pages = 3797–3800 | doi = 10.1039/D1DT00162K | pmid = 33720234 | s2cid = 232232544 }}&lt;/ref&gt; இந்த அணைவுச் சேர்மம் இலந்தனத்தின் அமைடு மற்றும் வளையபெண்டாடையீனைல் அணைவுச் சேர்மங்கள் தயாரிப்பதற்கான தொடக்கப் பொருளாகும்.&lt;ref name=&quot;Ortu&quot; /&gt;&lt;ref&gt;{{ cite journal | title = Small-Scale Metal-Based Syntheses of Lanthanide Iodide, Amide, and Cyclopentadienyl Complexes as Analogues for Transuranic Reactions | first1 = Cory J. | last1 = Windorff | first2 = Megan T. | last2 = Dumas | first3 = Joseph W. | last3 = Ziller | first4 = Andrew J. | last4 = Gaunt | first5 = Stosh A. | last5 = Kozimor | first6 = William J. | last6 = Evans | journal = [[Inorganic Chemistry|Inorg. Chem.]] | year = 2017 | volume = 56 | issue = 19 | pages = 11981–11989 | doi = 10.1021/acs.inorgchem.7b01968 | pmid = 28915015 }}&lt;/ref&gt;
 
 ==தொடர்புடைய சேர்மங்கள்==
 இலந்தனம்(III) அயோடைடு ஓர் ஈரயோடைடையும் (LaI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;) உருவாக்குகிறது. இதுவோர் அயனிச் சேர்மமுமாகும். கடத்தல் பட்டையில் எலக்ட்ரான் உள்ளடங்காப் பிணைப்பாக்கப்பட்டு {La&lt;sup&gt;III&lt;/sup&gt;,2I&lt;sup&gt;−&lt;/sup&gt;,e&lt;sup&gt;-&lt;/sup&gt;} என சிறப்பாக வடிவமைக்கப்பட்டுள்ளது. CeI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;, PrI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; மற்றும் GdI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; உட்பட பல இலந்தனைடுகள் இதே போன்ற சேர்மங்களை உருவாக்குகின்றன.&lt;ref name=&quot;Wells1250&quot;&gt;{{ cite book | first1 = A. F. | last1 = Wells | title = Structural Inorganic Chemistry | url = https://archive.org/details/structuralinorga0000well_m8i1 | edition = 5th | year = 1984 | publisher = Oxford University Press | isbn = 978-0-19-965763-6 | page = [https://archive.org/details/structuralinorga0000well_m8i1/page/1250 1250] }}&lt;/ref&gt; இலந்தனம் ஈரயோடைடு PrI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; போன்ற அதே நாற்கோணப் படிக அமைப்பை ஏற்றுக்கொள்கிறது.&lt;ref&gt;{{ cite journal | title = The electronic conditions in the 5d&lt;sup&gt;1&lt;/sup&gt; layer-metal LaI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; making comparison with the iso-electronic tantalum dichalcogenides, with the other RE di-iodides, and with the RE monochalcogenides | first1 = J. H. | last1 = Burrow | first2 = C. H. | last2 = Maule | first3 = P. | last3 = Strange | first4 = J. N. | last4 = Tothill | first5 = J. A. | last5 = Wilson | year = 1987 | journal = [[Journal of Physics C: Solid State Physics|J. Phys. C: Solid State Phys.]] | volume = 20 | issue = 26 | pages = 4115–4133| doi = 10.1088/0022-3719/20/26/014 | bibcode = 1987JPhC...20.4115B }}&lt;/ref&gt;
 
 இலந்தனம்(III) அயோடைடு ஆர்கான் வளிமண்டலத்தின் கீழ் இலந்தனம் உலோகத்துடன் 1225 கெல்வின் வெப்பநிலையில் தாண்டலம் குழாயில்  வினைபுரிந்து La&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;I&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; என்ற கலப்பு இணைதிற சேர்மத்தை உருவாக்குகிறது.&lt;ref&gt;{{ cite journal | title = Crystal structure of dilanthanum pentaiodide, La&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;I&lt;sub&gt;5&lt;/sub&gt; | first1 = Hj. | last1 = Mattausch | first2 = O. | last2 = Oeckler | first3 = A. | last3 = Simon | journal = [[Zeitschrift für Kristallographie - New Crystal Structures|Z. Kristallogr. NCS]] | volume = 218 | issue = 3 | year = 2003 | page = 281 | doi = 10.1524/ncrs.2003.218.3.281 | s2cid = 94059677 | doi-access = free }}&lt;/ref&gt;
 
 550 °[[செல்சியசு]] வெப்பநிலையில் [[ஆர்கான்]] வளிமண்டல சூழலில் உலோக [[சோடியம்|சோடியத்துடன்]] LaI&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt; அல்லது LaI&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt; சேர்மத்தை குறைப்பதால் அறுகோண படிக அமைப்பைக் கொண்ட இலந்தனம் மோனோ அயோடைடு ( LaI) உருவாகிறது.&lt;ref&gt;{{ cite journal | title = New Synthesis Route to and Physical Properties of Lanthanum Monoiodide | first1 = Mikhail | last1 = Ryazanov | first2 = Lorenz | last2 = Kienle | first3 = Arndt | last3 = Simon | first4 = Hansjürgen | last4 = Mattausch | journal = [[Inorganic Chemistry|Inorg. Chem.]] | year = 2006 | volume = 45 | issue = 5 | pages = 2068–2074 | doi = 10.1021/ic051834r | pmid = 16499368 }}&lt;/ref&gt;
 
 ==மேற்கோள்கள்==
 {{Reflist}}
 
 [[பகுப்பு:இலந்தனம் சேர்மங்கள்]]