அரியானா
{{Infobox settlement
 | name                    = அரியாணா
 | official_name           = 
 | native_name             = 
 | settlement_type         = [[இந்தியாவின் மாநிலங்களும் ஆட்சிப்பகுதிகளும்|மாநிலம்]]
 | image_alt               =
 | image_caption           =
 | image_seal              = 
 | seal_alt                = Official seal of the Government of Haryana
 | image_map               = India HR.svg
 | map_alt                 = [[இந்தியா|இந்திய]] வரைபடத்தில் உள்ள அரியாணா மாநிலம் 
 | map_caption             = [[இந்தியா|இந்திய]] வரைபடத்தில் உள்ள அரியாணா மாநிலம்
 | pushpin_map             = India Haryana
 | pushpin_label_position  = none
 | latd  =  30.73
 |latm  =
 |lats  =
 |latNS  = N
 | longd =  76.78
 |longm =
 |longs =
 |longEW = E
 | coor_pinpoint           = சண்டிகர்
 | coordinates_type        = region:IN-HR_type:adm1st
 | coordinates_display     = inline,title
 | coordinates_format      = dms
 | subdivision_type        = நாடு
 | subdivision_name        = {{flag|India}}
 | subdivision_type1       = பகுதி
 | subdivision_name1       = [[பஞ்சாப் பகுதி]]
 | established_title       = உருவாக்கம்
 | established_date        = {{start date and age|1966|11|1|df=y}}{{ref|cap|†}}
 | seat_type               = தலைநகரம்
 | seat                    = [[சண்டிகர்]]{{ref|cap|††}}
 | parts_type              = [[மாவட்டம் (இந்தியா)|மாவட்டம்]]
 | parts_style             = para
 | p1                      = [[அரியானா மாவட்டப் பட்டியல்|21]]
 | government_footnotes    =
 | leader_title            = [[அரியானா ஆளுநர்களின் பட்டியல்|ஆளுநர்]]
 | leader_name             = [[சத்யதேவ் நாராயன் ஆர்யா|சத்யதேவ் நாராயண் ஆர்யா]]
 | leader_title1           = [[அரியானா முதலமைச்சர்களின் பட்டியல்|முதலமைச்சர்]]
 | leader_name1            = [[மனோகர் லால் கட்டார்]] ([[பாரதிய ஜனதா கட்சி|பாஜக]])
 | unit_pref               = Metric
 | area_footnotes          = &lt;ref name=&quot;profile&quot;&gt;{{cite web|title=Haryana at a Glance|url=http://www.haryana.gov.in/knowharyana/haryanaglance.html|website=Government of Haryana|accessdate=1 March 2016|archive-date=14 மார்ச் 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160314194109/http://www.haryana.gov.in/knowharyana/haryanaglance.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 | area_total_km2          = 44212
 | area_rank               = [[இந்திய மாநிலங்கள் மற்றும் பிரதேசங்களின் பரப்பளவு|21-ஆவது]]
 | population_total        = 25353081
 | population_as_of        = 2011
 | population_footnotes    =
 | population_density_km2  = 573
 | population_rank         = [[மக்கள்தொகை அடிப்படையில் இந்திய மாநிலங்களின் பட்டியல்|18-ஆவது]]
 | population_density_rank = 11
 | demographics_type1      = மொழிகள்
 | demographics1_title1    = [[ஆட்சி மொழி]](s)
 | timezone1               = [[இந்திய சீர் நேரம்|IST]]
 | utc_offset1             = +05:30
 | iso_code                = [[ஐ.எசு.ஓ 3166-2:ஐ.என்|IN-HR]]
 | registration_plate      = HR-xx
 | blank_name_sec1         = [[மனித மேம்பாட்டுச் சுட்டெண்|HDI]]
 | blank_info_sec1         = {{increase}} 0.644 (&lt;span style=&quot;color:#fc0&quot;&gt;medium&lt;/span&gt;)
 | blank1_name_sec1        = [[மனித மேம்பாட்டுச் சுட்டெண்|HDI]]
 | blank1_info_sec1        = 17-ஆவது (2011)
 | blank_name_sec2         = [[எழுத்தறிவு அடிப்படையில் இந்திய மாநிலங்கள்|எழுத்தறிவு]]
 | blank_info_sec2         = 76.6%
 | blank1_name_sec2        = பாலின விகிதம்
 | blank1_info_sec2        = {{increase}} 903 (டிசம்பர் 2015 வரை)&lt;ref name=sexratio&gt;{{citation |title=Sex ratio in Haryana improves; crosses 900 mark after a decade |url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Sex-ratio-in-Haryana-improves-crosses-900-mark-after-a-decade/articleshow/50606234.cms |work=[[தி டைம்ஸ் ஆஃப் இந்தியா]] |date=16 January 2016 |location=[[சண்டிகர்]] |agency=[[Press Trust of India|PTI]] }}&lt;/ref&gt;
 | website                 = {{URL|www.haryana.gov.in}}
 | footnotes               = {{ref|cap|†}}It was carved out from the State of Punjab by the Punjab (Reorganisation) Act, 1966 &lt;br /&gt;{{note|cap|††}}Joint Capital with Punjab, India
 {{Infobox region symbols
 | embedded = yes
 | region   = Haryana
 | country  = India
 | flag     =
 | emblem   =
 | language = [[அரியான்வி|அரியாண்வி]]
 | song     =
 | dance    =
 | animal   = [[புல்வாய்]]
 | bird     = [[Black francolin]]
 | flower   = [[தாமரை]]
 | fruit    =
 | tree     = [[அரச மரம்]]
 | river    =
 | sport    =
 | costume  =
 }}
 | coordinates_region      = IN-HR
 | seat1_type              = பெரிய நகரம்
 | seat1                   = [[பரிதாபாது]]
 | leader_title2           = [[சட்டவாக்க அவை]]
 | leader_name2            = [[ஓரவை முறைமை]] (90 தொகுதி)
 | leader_title3           = [[பதினாறாவது மக்களவை|நாடாளுமன்றத் தொகுதிகள்]]
 | leader_name3            = [[மாநிலங்களவை]] 5 &lt;br /&gt; [[மக்களவை (இந்தியா)]] 10
 | leader_title4           = [[இந்திய உயர் நீதிமன்றங்கள்|உயர் நீதிமன்றம்]]
 | leader_name4            = [[பஞ்சாப் மற்றும் அரியானா உயர் நீதிமன்றம்|பஞ்சாப் மற்றும் அரியாணா உயர் நீதிமன்றம்]]
 | demographics1_info1     = [[இந்தி]], [[பஞ்சாபி மொழி|பஞ்சாபி]]&lt;ref&gt;{{cite news|title=Haryana grants second language status to Punjabi|url=http://www.hindustantimes.com/india-news/haryana-grants-second-language-status-to-punjabi/article1-502720.aspx|work=Hindustan Times|date=28 January 2010|access-date=26 மே 2016|archivedate=3 செப்டம்பர் 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150903231506/http://www.hindustantimes.com/india-news/haryana-grants-second-language-status-to-punjabi/article1-502720.aspx|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news|title=Punjabi gets second language status in Haryana|url=http://zeenews.india.com/news/haryana/punjabi-gets-second-language-status-in-haryana_599789.html|work=Zee news|date=28 January 2010}}&lt;/ref&gt;
 | blank2_name_sec2        = [[ஆயுள் எதிர்பார்ப்பு அடிப்படையில் இந்திய மாநிலங்களின் பட்டியல்]]
 | blank2_info_sec2        = 66.2
 }}
 '''ஹரியாணா''' ([[இந்தி]] : हरियाणा, [[பஞ்சாபி]]: ਹਰਿਆਣਾ, {{IPA2|hərɪjaːɳaː}})  ஒரு வட [[இந்தியா|இந்திய]] [[மாநிலம்]]. அரியாணா என்ற சொல் (ஹரி – இந்து கடவுள்) “கடவுளின் வசிப்பிடம்” என்று பொருள்படும். அரியாணா 1966-ஆம் ஆண்டு [[கிழக்கு பஞ்சாப்]] மாகாணத்தைப் பிரித்து உருவாக்கப்பட்டது. தனது எல்லைகளாக வடக்கில் [[பஞ்சாப் (இந்தியா)|பஞ்சாப்]], [[இமாச்சல பிரதேசம்]] ஆகிய மாநிலங்களையும், மேற்கிலும், தெற்கிலும், [[ராஜஸ்தான்]] மாநிலத்தையும், கிழக்கில் [[உத்திரப் பிரதேசம்]] மாநிலத்தையும் கொண்டுள்ளது. அரியாணா மாநிலம், [[டெல்லி]] நகரை வடக்கு, மேற்கு, தெற்கு திசைகளில் சூழ்ந்துள்ளமையால், அரியாணாவின் சில பகுதிகள், [[தலைநகரம்|நாட்டுத் தலைநகர் பகுதி]]யுடன் இணைக்கப்பட்டுள்ளது. அரியாணாவின் தலைநகர் [[சண்டிகர்]] நகரம் ஆகும். அதுவே, [[பஞ்சாப் (இந்தியா)|பஞ்சாப்]]  மாநில தலைநகராகவும் இருப்பது குறிப்பிடத்தக்கது.
 
 அரியாணாவில் தனிநபர் வருமானம் ரூ 29,887 என்ற அளவில் தரவரிசை பட்டியலில் மூன்றாம் இடத்தில் உள்ளது.&lt;ref&gt;[http://www.livemint.com/2008/01/21174558/Jharkhand-and-Orissa-register.html அரியானாவில் தனிநபர் வருமானம் உயர்வு &lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt; அரியாணா ஒரு தொழில்வளம் மிக்க மாநிலமாக வளர்ந்து வருகிறது. [[குர்காவன் நகரம்]] [[தகவல் தொழில்நுட்பத்திலும்|தகவல் தொழில்நுட்பம்]] வண்டி உற்பத்தியிலும் பெரும் வளர்ச்சி கண்டுள்ளது. இந்தியாவின் மிகப்பெரிய வண்டி தயாரிப்பாளரான [[மாருதி உத்யோக்]] நிறுவனம், குர்காவன் நகரத்தை தனது தலைமையிடமாக கொண்டு செயல்பட்டு வருகிறது. மேலும், இந்தியாவின் மிகப்பெரிய இருசக்கர மோட்டார் வண்டி தயாரிப்பாளரான [[ஹீரோ ஹோண்டா]] நிறுவனமும் குர்காவன் நகரத்தை தனது தலைமையிடமாக கொண்டு செயல்பட்டு வருகிறது.
 [[பானிபட்]], [[பஞ்சகுலா மாவட்டம்|பஞ்சகுலா]],  [[பரிதாபாத்]]  ஆகியனவும் முக்கிய தொழில்துறை வளர்ச்சியுற்ற நகரங்கள்.  பானிபட் நகரத்தில் அமைந்துள்ள எண்ணெய் சுத்திகரிப்பாலை [[தெற்கு ஆசியா]]வில் இரண்டாவது மிகப்பெரிது என்பது குறிப்பிடத்தக்கது.
 
 == மாவட்டங்கள் ==
 
 மாநிலத்தின் நிர்வாக வசதிக்காக அரியானா மாநிலத்தை 4 கோட்டங்களாகவும், 22 மாவட்டங்களாகவும் பிரித்துள்ளனர். அரியானா மாநில கோட்டங்கள், மாவட்டங்கள் விவரம்;
 {|class=&quot;wikitable sortable&quot; style=&quot;text-align: left;&quot;
 |-
 !  கோட்டங்கள் !! மாவட்டங்கள்
 |-
 | அம்பாலா கோட்டம் || [[அம்பாலா மாவட்டம்]], [[கைத்தல் மாவட்டம்]], [[குருச்சேத்திர மாவட்டம்]], [[பஞ்சகுலா மாவட்டம்]] மற்றும் [[யமுனாநகர் மாவட்டம்]]
 |-
 | [[குர்கான்]] கோட்டம் ||[[பரிதாபாத் மாவட்டம்]], [[பல்வல் மாவட்டம்]], [[குர்கான் மாவட்டம்]], [[மகேந்திரகர் மாவட்டம்]], [[மேவாத் மாவட்டம்]] மற்றும் [[ரேவாரி மாவட்டம்]]
 |-
 |ஹிசார் கோட்டம் || [[பிவானி மாவட்டம்]], [[பதேகாபாத் மாவட்டம்]], [[ஜிந்த் மாவட்டம்]], [[ஹிசார் மாவட்டம்]] மற்றும் [[சிர்சா மாவட்டம்]]
 |-
 | ரோதக் கோட்டம் ||  [[சஜ்ஜர் மாவட்டம்]], [[கர்னால் மாவட்டம்]], [[பானிபட் மாவட்டம்]], [[ரோத்தக் மாவட்டம்]], [[சோனிபத் மாவட்டம்]] மற்றும் [[சர்க்கி தாத்திரி மாவட்டம்]]
 |}
 
 == புவியியல் ==
 
 44,212 சதுர கிலோ மீட்டர் பரப்புளவு கொண்ட அரியானா நான்கு திசைகளிலும் நிலத்தால் சூழப்பட்ட வட இந்திய மாநிலம். இது அட்சரேகை 27°37' இருந்து 30°35' வரை வடக்கிலும், தீர்க்க ரேகை 74°28' இருந்து 77°36' வரை கிழக்கிலும் அமைந்துள்ளது.  அரியானா கடல் மட்டத்தில் இருந்து 700 அடியிலிருந்து  3600 அடிவரை உயரத்தில் அமைந்துள்ளது. காடுகள் சுமார் 1,553 சதுர கிலோமீட்டர்களை கொண்டுள்ளன. அரியானாவின்  நான்கு முக்கிய புவியியல் அம்சங்களாவன:
 * [[யமுனை]] -[[காகர்]]  சமவெளி.
 * வடகிழக்கில் அமைந்துள்ள  [[சிவாலிக் மலை]]
 * தென்மேற்கு பகுதியில் அமைந்துள்ள [[தார் பாலைவனம்]].
 * தெற்கே [[ஆரவல்லி மலைத்தொடர்]].
 
 '''அரியானாவின் ஆறுகள் :''' [[யமுனை]]  ஆறு அரியானாவின் கிழக்கு எல்லையில் பாய்கிறது. பண்டைய இதிகாசஙகளில் பலமுறை குறிப்பிடப்பட்டுள்ள [[சரஸ்வதி]]  ஆறு அரியானாவின் ஊடே பாய்ந்ததாக நம்பப்படுகிறது.
 அரியானாவின் முக்கிய ஆறுகளில் ஒன்றான [[காகர்]]  ஆறு,   பருவகால ஆறு. இது, இமய மலையில் தோன்றி, யமுனை  மற்றும் [[சத்லஜ் ஆறு|சட்லஜ்]] ஆறுகளுகிடையான சமவெளியில் பாய்ந்து, அரியானாவின்,  [[பஞ்குலா மாவட்டம்|பஞ்சகுலா]] என்ற இடத்தில் நுழைந்து, [[அம்பாலா]], [[ஹிசார் மாவட்டம்|ஹிசார்]]  போன்ற பகுதிகளை வளப்படுத்தி,  [[பய்கன்னர்]]  என்னும் இடத்தில், [[ராஜஸ்தான்]] பாலைவனத்தில் நுழைகிறது.
 அரியானாவின் மற்ற முக்கிய ஆறுகளாக கருதப்படுபவன: மார்கண்டா, தன்கரி, மற்றும் ஸாகிபி.&lt;ref name=&quot;autogenerated3&quot;&gt;{{Cite web |url=http://www.haryana-online.com/geography.htm |title=புவியியல்-அரியானா |access-date=2008-08-14 |archive-date=2016-02-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160201121800/http://www.haryana-online.com/geography.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
 
 == காலநிலை ==
 அரியானாவின் காலநிலை மற்ற வட இந்திய மாநிலங்களின் காலநிலையை ஒத்துள்ளது. காலநிலை, கோடைகாலத்தில், மிக வெப்பமாகவும் (கூடியபட்சம் 50 டிகிரி செல்சியஸ் வரை),  குளிர் காலத்தில் மிகக் குளிர்ச்சியாகவும் (குறைந்தபட்சம் 1 டிகிரி செல்சியஸ் வரை) காணப்டுகிறது. மே மற்றும் சூன் மாதங்கள் வெப்பமானதாகவும், டிசம்பர், ஜனவரி மாதங்கள் குளிரான பதிவு செய்ய பட்டுள்ளன. பொதுவாக மழைகாலங்களை கணிக்க இயலாவிடினும், 80 விழுக்காடு மழை [[பருவப் பெயர்ச்சிக் காற்று|காலமழை]]யின் (சூலை –செப்டம்பர்) மூலமே பெறப்படுகிறது.
 
 == அரியானாவின் தாவர மற்றும் விலங்கு வளங்கள் ==
 முள்செறிந்த , வரண்ட, முட்புதர்கள் மாநிலம் எங்கும் காண்ப்படுகின்றன. பருவ மழைகாலங்களில், புல்வெளிகள் உருவாகின்றன. மாநிலத்தின் பெரும்பான்மையான பகுதிகள், காலமழையை சார்ந்து இருப்பன. [[முசுக்கொட்டை|மல்பெரி]], [[தைலம் (மரம்)|யூக்காலிப்டஸ்]], தேவதாரு, பாபுல் போன்ற மரங்களை பொதுவாக எங்கும் காணலாம். அரியானா மாநிலத்தில் காணப்படும் விலங்கினகளாவன: [[கலைமான்]], [[சிறுத்தை]], [[நரி]], [[கீரி|மங்கூஸ்]], [[ஓநாய்]] மற்றும் [[காட்டுநாய்]].
 
 == பொருளாதாரம் ==
 கிராமபுர பொருளாதாரம் [[வேளாண்மை]] சார்ந்ததாகவே இருந்து வருகிறது. [[குர்கான்]] நகரத்தில் தொழிற்சாலைகள் பெருகியதால் உண்டான பொருளாதர வளர்ச்சியினால், பல மாநிலங்களிலிருந்து மக்கள் அரியானாவுக்கு குடிபெயர்ந்து வருதல் அதிகரித்துள்ளது. குறிப்பாக, [[பீகார்]] , [[மேற்கு வங்கம்]] , [[நேபாளம்]]  ஆகியன இதில் முதன்மை பெறுகின்றன.
 
 == மக்கள் தொகையியல் ==
 [[இந்திய மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்பு, 2011|2011 ஆம் ஆண்டு இந்திய மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்பின்]] படி அரியானா மாநிலத்தின் மொத்த மக்கள் தொகை 25,351,462 ஆக உள்ளது. நகர்புறங்களில் 34.88% மக்களும், கிராமப்புறங்களில் 65.12% மக்களும் வாழ்கின்றனர். கடந்த பத்தாண்டுகளில் (2001–2011) மக்கள் தொகை வளர்ச்சி விகிதம் 19.90% ஆக உயர்ந்துள்ளது. மக்கள் தொகையில் ஆண்களும் மற்றும் பெண்களும் உள்ளனர். [[பாலின விகிதம்]] ஆயிரம் ஆண்களுக்கு 879 பெண்கள் வீதம் உள்ளனர். [[மக்கள் தொகை அடர்த்தி]] ஒரு சதுர கிலோ மீட்டர் பரப்பளவில் 573 மக்கள் வாழ்கின்றனர். இம்மாநிலத்தின் சராசரி [[படிப்பறிவு]] 75.55% ஆகவும், ஆண்களின் படிப்பறிவு 84.06% ஆகவும், பெண்களின் படிப்பறிவு 65.94% ஆகவும் உள்ளது. ஆறு வயதிற்குட்பட்ட குழந்தைகளின் எண்ணிக்கை 3,380,721 ஆக உள்ளது.&lt;ref&gt;http://www.census2011.co.in/census/state/haryana.html&lt;/ref&gt;
 
 === சமயம் ===
 இம்மாநிலத்தில் [[இந்து]] சமயத்தவரின் மக்கள் தொகை 22,171,128 (87.46%) ஆகவும், [[இசுலாம்|இசுலாமிய சமய]] மக்கள் தொகை 1,781,342 (7.03%) ஆகவும், [[கிறித்தவம்|கிறித்தவ]] சமயத்தினரின் மக்கள் தொகை 50,353 (0.20%) ஆகவும், [[சீக்கியம்|சீக்கிய சமய]] மக்கள் தொகை 1,243,752 (4.91%) ஆகவும், [[சமணம்|சமண சமய]] மக்கள் தொகை
 52,613 (0.21%) ஆகவும், [[பௌத்தம்|பௌத்த சமய]] மக்கள் தொகை 7,514 (0.03%) ஆகவும், பிற [[சமயம்|சமயத்து]] மக்கள் தொகை 2,548	(0.01%) ஆகவும் மற்றும் [[சமயம்]] குறிப்பிடாதவர்கள் மக்கள் தொகை 42,212 (0.17%) ஆகவும் உள்ளது.
 
 === மொழி ===
 இம்மாநிலத்தின் ஆட்சி மொழியான [[இந்தி மொழி]]யுடன், அரியானாவின் வட்டார பேச்சு மொழியான [[அரியான்வி]] மற்றும் [[பஞ்சாபி மொழி|பஞ்சாபி]], [[உருது மொழி|உருது]] பேசப்படுகிறது. ஆனால் இதற்கு அரசாங்க அங்கிகாரம் இல்லை. இது இந்தியின் வட்டார பேச்சு மொழியாக பார்க்கப்படுகிறது. ஆனால் இதன் பெரும்பாலான சொற்கள் [[இராச்சசுத்தானி|ராஜஸ்தானி மொழி]]யின் ஒரு கிளை மொழியான [[பாக்ரி மொழி]]யை ஒத்து உள்ளது. அரியானாவாதியின் சில சொற்கள் இந்தியின் அதிகாரபூர்வமான கிளைமொழியான [[கரிபோலி]]யை ஒத்து இருந்தாலும் பெரும்பாலானாவை வேறுபட்டவை.
 
 முதலில் [[தமிழ்|தமிழுக்கு]] இரண்டாம் மொழி தகுதி வழங்கப்பட்டது. ஆனால் 2010இல் பஞ்சாபிக்கு இரண்டாம் மொழி தகுதி வழங்கப்பட்டது.&lt;ref&gt;{{cite web | url=http://www.dnaindia.com/india/report-punjabi-edges-out-tamil-in-haryana-1356124 | title=Punjabi edges out Tamil in Haryana | publisher=DNAindia | accessdate=24 அக்டோபர் 2014}}&lt;/ref&gt;
 
 === பண்பாடு ===
 ஹரியானாவின் பண்பாடு், நீடிய வரலாற்றை கொண்டது. கிராமிய கலைகள் இன்றும் பெரிதும் போற்றப்படுகின்றன. இம்மாநில நடனம் கோமர் எனப்படும் நடனமாகும். [[இந்தி]] மொழியும், [[அரியான்வி]] மொழியும் பெரும்பாலும் பேசப்படுகினறன. சில வட்டாரப் பேச்சு மொழிகளும் வழக்கில் உள்ளன. [[சமஸ்கிருதம்]] பல பள்ளிகளில் பயிற்றுவிக்கப்படுகிறது. நகரங்களில்  ஆங்கிலம் கலந்த இந்தி பேசப்படுகிறது.
 
 == அரசாங்கம் மற்றும் அரசியல் ==
 மற்ற இந்திய மாநிலங்களை போன்றே, முதல் மந்திரி பதவி, ஆளுநர் பதவியைவிட அதிக அதிகாரங்களை பெற்றது. அரியானாவின் சட்டசபை 90 உறுப்பினர்களைக் கொண்டது. அரியானாவுக்கு  [[மாநிலங்களவை]]யில் 5 இடங்களும், மக்களவையில் 10 இடங்களும் ஒதுக்கப்பட்டுள்ளது .  அரியானாவின் அரசியல் களத்தில் இருக்கும் மூன்று முக்கிய கட்சிகளாவன : [[இந்திய லோக் தளம்]], [[பாரதிய ஜனதா கட்சி]] மற்றும் [[இந்திய தேசிய காங்கிரஸ்]].  தற்போதய அரசு [[பூபின்தர் சிங் கூடா]]  தலைமையின் கீழ் நிலையான ஆட்சி நடத்திவருகிறது.
 
 == பொருளாதாரம் ==
 அரியானா நிலையான பொருளாதார முன்னேற்றம் அடைந்து வரும் மாநிலம்.  கடந்த 2006-2007ம் ஆண்டுகளில், நிதி பற்றாக்குறை 0.6 விழுக்காடாக இருந்தது.&lt;ref&gt;[http://www.rediff.com/money/2007/oct/23hary.htm அரியானா முதன்மை மாநில வரிசையில்]&lt;/ref&gt;  அரியானா  கடந்த 2007 ம் ஆண்டு, தனிநபர் முதலிட்டில் இந்தியாவின் முதன்மை மாநிலமாக விளங்கியது. கடந்த ஆண்டில் மட்டும் ரூ 1,86,045 கோடி அரியானாவில் முதலிடு செய்யப்பட்டுள்ளது.&lt;ref&gt;[http://www.topnews.in/haryana-tops-list-terms-capita-investment-22133 அரியானா தனிநபர் முதலிட்டில் முதலிடம்]&lt;/ref&gt;
 அரியானா  மாநிலம் 2006-07 ஆண்டில் மட்டும் ரூ 11,000  கோடி நேரடி அன்னிய முதலிட்டை ஈர்த்துள்ளது. இந்தியாவின் மிகப்பெரிய நிறுவன்ங்களில் ஒன்றான ரிலையன்ஸ் குழும நிறுவனம், அரியானாவின் சிறப்பு பொருளாதார மண்டலத்தில் சுமார் ரூ 40,000 கோடி செலவில், தனது தொழிலகங்களை அமைக்கப் போவதாக அறிவித்துள்ளது.&lt;ref name=&quot;autogenerated1&quot;&gt;[http://www.financialexpress.com/old/fe_full_story.php?content_id=131174 ரிலையன்ஸ் குழும முதலிடு &lt;!-- Bot generated title --&gt;]&lt;/ref&gt;  இம்மாநிலம் 4500 வங்கி கிளைகளுடன், வங்கிதுறையில் நன்கு வளர்ச்சியடைந்துள்ளது.
 
 === தொழில்துறை ===
 [[படிமம்:Apartmentingurgaon.JPG|right|thumb|250px|அடுக்குமாடி குடியிருப்புகள், குர்கான் நகரம்]]
 [[படிமம்:Gurgaon Panorama.jpg|thumb|250px|right|[[குர்கான்]] நகரம் , அரியானாவின் தொழில்நுட்ப நகரம் ]]
 தயாரிப்பு மற்றும் சேவை துறைகளில் முன்னேற்றம் கண்ட [[குர்கான்]], [[பஞ்குலா மாவட்டம்|பஞ்சகுலா]], [[பரிதாபாத்]] ஆகிய நகரங்களில் மட்டும் சுமார் $ 40.4 பில்லியன் முதலிட்டில் ஆயிரத்துகுமதிகமான மத்திய மற்றும் பெரிய தொழில் நிறுவனங்கள் செயல்பட்டு வருகின்றன. இந்நிறுவனங்களுள், [[இந்துஸ்தான் கண்ணாடிகள் நிறுவனம்]], [[மாருதி உத்யோக் நிறுவனம்]], [[எச்காட் நிறுவனம்]], [[ஹேரோ ஹோண்டா]], [[அல்கேடல்]], [[சோனி]], [[வீர்பூல்]], [[ஏர்டெல்|பாரதி தொலைதொடர்பு]] ஆகியவை குறிப்பிடதக்கவை.  இது தவிர சுமார் 80,000 சிறு தொழிலகங்கள் இயங்கி வருகின்றன. [[யமுனாநகர் மாவட்டம்]] [[BILT]] காகித தொழில்சாலை செயல்பட்டு வருகிறது.  [[பரிதாபாத்]] நகரம், அரியானாவின் மற்றுமொரு பெரிய தொழில்துறை நகராகும்.&lt;ref&gt;[http://www.tribuneindia.com/2005/20051228/delhi.htm]&lt;/ref&gt;  இங்கு புகழ்பெற்ற நிறுவனங்களான [[ஓரியன்]]  காற்றாடிகள் (பிர்லா குழுமம்), [[JCB இந்தியா]], [[யமகா விசைப்பொறி இந்தியா Pvt. Ltd.]], [[வீர்பூல்]] , [[குட் ஈயர் உருளிப்பட்டை நிறுவனம்]] ஆகியன செயல்பட்டு வருகின்றன. [[பானிபட்]]  நகரம் ஆடை தயாரிப்புக்கும், கம்பள தயாரிப்புக்கும் பெயர் பெற்றது. இங்கு தயாராகும் கைத்தறி ஆடைகள், உலகப் புகழ் பெற்றவை. மேலும், பானிபட் நகரில் இந்திய எண்ணெய் கழகத்திற்கு சொந்தமான ஒரு கல்நெய் சுத்திகரிப்பாலை செயல்பட்டு வருகிறது.
 
 === சேவை துறை ===
 [[குர்கான்]] நகரம்,கடந்த சில வருடங்களில் மிகச் சிறந்த  தகவல் தொழில்நுட்ப மையமாக உருவெடுத்து வந்துள்ளது. கணிணித்துறையில் புகழ்பெற்று விளங்கும் பல நிறுவனங்கள் தங்கள் கிளை அலுவலகங்களை [[குர்கான்]] நகரில் அமைத்துள்ளனர்.
 
 === பொருளாதார போக்கு ===
 கீழ்காணும் வரைபடம் இம்மாநிலத்தின் மொத்த உற்பத்தியினை சந்தை விலையில் குறிக்கிறது. எண்கள் ரூபாய் கோடிகளில்.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://mospi.nic.in/6_gsdp_cur_9394ser.htm |title=காப்பகப்படுத்தப்பட்ட நகல் |access-date=2008-08-18 |archive-date=2016-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303231836/http://mospi.nic.in/6_gsdp_cur_9394ser.htm |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;
 
 {| class=&quot;wikitable&quot;
 |-
 ! வருடம்           || மொத்த உள்மாநில உற்பத்தி
 |-
 | 1999–2000       || 50,787
 |-
 | 2000–2001       || 56,955
 |-
 | 2001–2002        || 63,489
 |-
 | 2002–2003 || 69,653
 |-
 | 2003–2004 || 78,816
 |-
 | 2004–2005 || 89,431
 |-
 | 2005–2006 || 100,676
 |-
 | 2007–2008 || 101,319.42
 &lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://www.hindu.com/2008/02/04/stories/2008020456120700.htm |title=காப்பகப்படுத்தப்பட்ட நகல் |access-date=2008-08-18 |archive-date=2008-02-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080212025227/http://www.hindu.com/2008/02/04/stories/2008020456120700.htm |url-status=dead |=https://web.archive.org/web/20080212025227/http://www.hindu.com/2008/02/04/stories/2008020456120700.htm }}&lt;/ref&gt;
 |}
 
 === வேளாண்மை ===
 தற்காலத்தில் அரியானா தொழில்துறையில் முன்னேற்றம் கண்டிருப்பினும்,  அரியானா மக்களின் முக்கிய தொழில் வேளாண்மையே. சுமார் 70%  மக்கள் விவசாய தொழிலிலேயே ஈடுபட்டுள்ளனர். [[கோதுமை]]யும் [[அரிசி]]யும் முக்கிய விளைபொருள்கள்.  இவை தவிர, [[கரும்பு]], [[பருத்தி]], [[ஆமணக்கு|எண்ணெய் வித்துக்கள்]] , [[பருப்பு]], [[பார்லி]] , [[சோளம்]], [[தினை]] ஆகியனவும் விளைகின்றன.
 சுமார் 86 விழுக்காடு நிலப்பரப்பு விவசாயத்திற்குகந்த நிலமாகவும், அதில் 96 விழுக்காடு விவசாய நிலமாகவும்  பயன்படுத்தபடுகிறது.  சுமார்  75%  விவசாய நிலங்கள் ஆழ்குழாய் நீர்பாசனத்தையும் கால்வாய் நீர்பாசனத்தையும் நம்பியுள்ளவை. வேளாண்மை துறைக்கு பெரும் பங்காற்றியுள்ள [[சவுத்திரி சரண் சிங் அரியானா வேளாண்மை பல்கலைக்கழகம்]] இம்மாநிலத்திலுள்ள [[கீசார்]] நகரில் அமைந்துள்ளது.
 
 == பார்க்க வேண்டிய இடங்கள் ==
 [[பிஞ்சூர் தோட்டம்]], [[அபூப்சாகர் விலங்குகள் சரணாலயம்]], [[பிரம்மசரோவர்]], [[குருச்சேத்திரம்]], கிருஷ்ணா அருங்காட்சியகம்&lt;ref&gt;http://kurukshetra.nic.in/tour/Museums/ShriKrishnaMuseum/index.htm&lt;/ref&gt; [[சண்டிகரின் பாறைச் சிற்பத் தோட்டம்|பாறைச் சிற்பத் தோட்டம்]] மற்றும் [[சாகீர் உசேன் ரோசாத் தோட்டம்|ரோசாத் தோட்டம்]]
 
 == மேற்கோள்கள் ==
 {{Reflist}}
 
 == வெளி இணைப்புகள் ==
 * [http://haryana.nic.in/ அரசு அலுவல் தளம்] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161126063634/http://haryana.nic.in/ |date=2016-11-26 }}
 * [http://www.haryana-online.com/ அரியானா பற்றிய தகவல் தளம்]
 ; அரசாங்கம்
 * [http://www.haryana.gov.in/  The Official Site of the Government of Haryana]
 * [http://haryanatourism.gov.in/ Official Tourism Site of Haryana, India]
 * [https://www.haryana.com Haryana Community website]
 ; பொது தகவல்கள் 
 * {{Britannica|256424|Haryana}} 
 * {{curlie|Regional/Asia/India/Haryana|Haryana}} 
 * {{Wikiatlas|Haryana}}
 
 
 {{இந்தியா}}
 
 {{அரியானா}}
 {{Authority control}}
 [[பகுப்பு:அரியானா| ]]
 [[பகுப்பு:இந்திய மாநிலங்களும் பிரதேசங்களும்]]