தெலங்காணாவின் கட்டிடக்கலை
[[படிமம்:Ramappa_Temple_(Human_Scale).jpg|thumb|பொ.ச.1213களில் [[காக்கத்தியர்|காக்கத்தியர்களால்]] கட்டப்பட்ட [[ராமப்பா கோயில்]]]]
 [[படிமம்:Warangal_fort.jpg|thumb| [[காக்கத்தியர் கலா தோரணம்]]]]
 '''தெலங்காணாவின் கட்டிடக்கலை''' (''Architecture of Telangana'') என்பது இரண்டாயிரம் ஆண்டுகளுக்கு முற்பட்டது. இந்தியாவின் [[தெலங்காணா]] [[ஆந்திரப் பிரதேசம்|ஆந்திர பிரதேசத்தின்]] கடலோர சமவெளியின் எல்லையில் மலைப்பாங்கான கிழக்கு [[தக்காணப் பீடபூமி|தக்காணத்தை]] உள்ளடக்கியது. இது [[இந்துக் கோயில் கட்டிடக்கலை]] , இந்திய-இசுலாமிய கட்டிடக்கலை ஆகிய இரண்டிலும் பரந்த பாணிகளின் பிராந்திய மாறுபாடுகளை உருவாக்கியுள்ளது.
 
 == பௌத்த கட்டிடக்கலை ==
 நெலகொண்டப்பள்ளி [[தாது கோபுரம்]] பௌத்த காலத்தைச் சேர்ந்தது. இது கடற்கரை சமவெளியின் விளிம்பில் அமைந்துள்ளது. சமீபத்திய தசாப்தங்களில் [[இந்தியத் தொல்லியல் ஆய்வகம்|தொல்லியல் ஆய்வு துறையின்]] அகழ்வாராய்ச்சிகள் ஒரு பொதுவான துறவற வளாகத்தின் எச்சங்களையும், சில கலைப் படைப்புகளையும் கண்டறிந்துள்ளன. [[அனோ டொமினி|கி.பி]] 6ஆம் நூற்றாண்டு வரை இந்த தளம் செயலில் இருந்ததாக தெரிகிறது. ஒரு பெரிய பிரதான தாது கோபுரத்தைத் தவிர, கடலோர சமவெளியில் வெகு தொலைவில் இல்லாத மற்ற தளங்களை விட பூமிக்கு மேலே உயிர்வாழ்வது மிகக் குறைவு. அவை இப்போது ஆந்திரப் பிரதேசத்தில் உள்ளன. அவற்றில் [[நாகார்ஜுனகொண்டா]] [[அமராவதி பௌத்த தொல்லியல் களம்]], [[குண்டுபள்ளி பௌத்த நினைவுச் சின்னங்கள்]] ஆகியவை அடங்கும்.
 
 == இந்து கோவில் கட்டிடக்கலை ==
 
 === சாளுக்கியர் கட்டிடக்கலை ===
 ஆலம்பூரில் உள்ள ஏழாம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்த [[ஆலம்பூர் நவபிரம்மா கோயில்கள்]] பதாமி [[சாளுக்கியர்|சாளுக்கியர்களால்]] கட்டப்பட்டது. 
 
 === காக்கத்தியர் கட்டிடக்கலை ===
 [[வாரங்கல் கோட்டை]], [[ராமப்பா கோயில்]], கோட்டா குல்லு , [[ஆயிரம் தூண் ஆலயம்]] {{Sfn|Haig|1907}} ஆகியவை [[காக்கத்தியர்]] கட்டிடக்கலைக்கு சிறந்த எடுத்துக்காட்டுகளாகும்.&lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5889/|title=The Glorious Kakatiya Temples and Gateways|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=UNESCO World Heritage Centre|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180403212228/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5889/|archive-date=2018-04-03|access-date=2018-12-19}}&lt;/ref&gt;
 
 == இந்திய-இசுலாமியக் கட்டிடக்கலை ==
 [[படிமம்:Tomb_of_Muhammad_Quli_Qutb_Shah.jpg|thumb| [[குதுப் சாகி கல்லறைகள்]]]]
 [[File:Charminar-Pride of Hyderabad.jpg|thumb|The [[சார்மினார்]] in [[ஐதராபாத்து (இந்தியா)]] was built by the Golconda Sultanate, 1591]]
 === கோல்கொண்டா சுல்தானகம் ===
  
 [[குதுப் ஷாஹி வம்சம்|கோல்கொண்டா சுல்தானகத்தின்]] கட்டிடக்கலை மற்ற [[தக்காண சுல்தானகங்கள்|தக்காண சுல்தான்களின்]] கட்டிடக்கலைக்கு மிகவும் ஒத்திருக்கிறது. இந்திய-இசுலாமிய பாணி [[தெலங்காணா]], [[கருநாடகம்|கர்நாடகா]] , [[மகாராட்டிரம்]] மாநிலங்களில் தனித்துவமானது. இதற்கு உதாரணமாக [[கோல்கொண்டா|கோல்கொண்டா கோட்டையின்]] இடிபாடுகளைக் கூறலாம். {{Sfn|Haig|1907}} &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5573/|title=The Qutb Shahi Monuments of Hyderabad Golconda Fort, Qutb Shahi Tombs, Charminar|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=UNESCO World Heritage Centre|language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20180201205635/https://whc.unesco.org/en/tentativelists/5573/|archive-date=2018-02-01|access-date=2018-12-19}}&lt;/ref&gt; அவர்கள் சாந்துக்கல்லால் விரிவான கல்லறைகளையும் மசூதிகளையும் கட்டினார்கள்.
 
 ஐதராபாத்து நகரின் மையப் பகுதியில் அமைந்துள்ள 16ஆம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்த சார்மினார், நான்கு மூலைகளிலும் நான்கு [[மினார்|மினாரட்டுகளைக்]] கொண்ட ஒரு [[பள்ளிவாசல்|பள்ளிவாசலாகும்]]. இது நான்கு சாலைகள் சங்கமிக்கும் இடத்தில் உள்ளது. இது இந்தியாவின் மிகப்பெரிய பள்ளிவாசல்களில் ஒன்றான ஐதராபாத்தின் [[மக்கா பள்ளிவாசல், ஐதராபாத்து|மக்கா பள்ளிவாசலை]] கண்டும் காணாமலும் நிற்கிறது. {{Sfn|Bilgrami|1927|pp=17-19}}
 
 ஐதராபாத்தில் உள்ள [[குதுப் சாகி கல்லறைகள்|குதுப் சாகி கல்லறைகளில்]] சுல்தான்கள், பிற அரச குடும்பங்கள், முக்கிய பிரபுக்களின் கல்லறைகள் உள்ளன. மற்ற எடுத்துக்காட்டுகள் பின்வருமாறு [[தோலி பள்ளிவாசல்]], [[கைரதாபாத் பள்ளிவாசல்]], [[தாராமதி பரதாரி]]  போன்றவை பிற எடுத்துக்காட்டுகளாகும்.
 
 == குடியேற்ற காலக் கட்டிடக்கலை ==
 [[படிமம்:Falaknuma_Palace_01.jpg|thumb| [[பாலாக்ணுமா அரண்மனை]]]]
 [[பிரித்தானியாவின் இந்தியப் பேரரசு|பிரித்தானிய குடியேற்றக் காலத்தில்]], தெலங்காணா [[ஐதராபாத் நிசாம்|ஐதராபாத் நிசாம்களால்]] ஆளப்பட்டது. நிசாமின் இருக்கை [[சௌமகல்லா அரண்மனை]] ஆகும். இது பலவிதமான இந்திய, ஐரோப்பிய பாணிகளைக் காட்டுகிறது.
 
 === புதிய மரபு ===
 புதிய மரபு பாணியில் கட்டப்பட்டு ஐதராபாத்தில் உள்ள பிரித்தானிய ஆட்சி பிரதிநிதியின் குடியிருப்பு, &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/Koti-Residency-to-be-restored/article11147475.ece|title=Koti Residency to be restored|last=Lasania|first=Yunus Y.|date=2014-09-24|work=The Hindu|access-date=2020-01-26|language=en-IN|ISSN=0971-751X}}&lt;/ref&gt; பாலாக்ணுமா அரண்மனை]ஆகியவை இந்த காலகட்டத்தின் மற்றொரு சிறந்த எடுத்துக்காட்டுகளாகும்.
 
 === அலங்கார வேலைபாடு ===
 ஐதராபாத்தில் உள்ள அலங்கார வேலைபாடு கட்டிடங்களில் [[மொண்டா சந்தை]], [[ஐதராபாத் ஸ்டேட் வங்கி]] ஆகியவை அடங்கும். &lt;ref&gt;{{Cite news|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Hyderabad/mapping-the-art-deco-beauties-before-they-vanish/article19388196.ece|title=Mapping the Art Deco beauties before they vanish|last=Nanisetti|first=Serish|date=2017-07-29|work=The Hindu|access-date=2020-01-26|language=en-IN|ISSN=0971-751X}}&lt;/ref&gt;
 
 === இந்திய-சரசனிக் ===
 ஐதராபாத்திலுள்ள [[ஆந்திரப் பிரதேச உயர் நீதிமன்றம்]], [[நகரக் கல்லூரி, ஐதராபாத்து]], உஸ்மானியா பொது மருத்துவமனை, [[காச்சிகுடா தொடருந்து நிலையம்]] ஆகியவை பிரித்தானிய கட்டிடக் கலைஞர் வின்சென்ட் எஸ்க் என்பவரால் [[இந்தோ சரசனிக் பாணி]] கட்டிடக்கலை பாணியில் வடிவமைக்கப்பட்டுள்ளது. மோசம் சாய் சந்தை, அவரால் வடிவமைக்கப்படவில்லை என்றாலும், அவரது வடிவமைப்புகளிலிருந்து தெளிவாக ஈர்க்கப்பட்டுள்ளது.
 
 == சுதந்திரத்திற்குப் பின் ==
 [[தற்கால கட்டடக்கலை]] பாணியில் கட்டப்பட்ட கட்டிடங்கள் ஐதராபாத்தைச் சுற்றியுள்ள ஹைடெக் நகரம், அதனை சுற்றியுள்ள பகுதிகளில் பொதுவானவை. [[இந்திய தொழில்நுட்பக் கழகம் ஐதராபாது]] கிறிஸ்டோபர் பென்னிங்கரால் சமகால பாணியில் வடிவமைக்கப்பட்டுள்ளது.
 
 == மேற்கோள்கள் ==
 {{Reflist}}
 == உசாத்துணை ==
 *{{cite book |title=Landmarks of the Deccan |last1=Bilgrami |first1=Syed Ali Asgar |year=1927 |publisher=Government Central Press, Hyderabad |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.63136/page/n5 |ref={{sfnref|Bilgrami, 1927}}}} 
 *{{cite book |title=Historic Landmarks of the Deccan |last1=Haig |first1=Major T. W. |year=1907 |publisher=Pioneer Press, Allahabad |url=https://en.wikisource.org/wiki/Historic_Landmarks_of_the_Deccan |ref={{sfnref|Haig, 1907}}}}
 
 [[பகுப்பு:இந்தியக் கட்டிடக்கலை]]