நாலந்தா மாவட்டம்
{{India Districts
 |Name = நாலந்தா
 |Local = नालंदा जिला,ضلع نالندہ
 |State = பிகார்
 | country        = {{flag|india}}
 | nickname     = பல்கலை நகர்
 |Division = பாட்னா
 |HQ = பிகார் செரீப்
 |Map = Bihar district location map Nalanda.svg
 |Area = 2367
 |Rain =
 |Population = 2,872,523
 |Urban =
 |Year = 2011
 |Density = 1214
 |Literacy = 66.41%  (ஆண்=77.11%; பெண்=54.76%)|SexRatio = 921 (2011)
 |Tehsils =3
 |LokSabha =[[நாலந்தா மக்களவைத் தொகுதி]]
 |Assembly =
 |Highways = 4
 |Website = http://nalanda.bih.nic.in/
 }}
 
 '''நாலந்தா மாவட்டம்''' (Nalanda district) வட [[இந்தியா]]வின் [[பிகார்]] மாநிலத்தின் முப்பத்தி எட்டு மாவட்டங்களில் ஒன்றாகும். இம்மாவட்டத் தலைமையிடம் '''பிகார் செரீப்''' நகரத்தில் இயங்குகிறது. இம்மாவட்டம் பாட்னா கோட்டத்தில் உள்ளது. இம்மாவட்டத்தில் பௌத்தர்களின் [[ராச்கிர் மலை]] உள்ளது.
 
 ==மாவட்டச் சிறப்புகள்==
 * இம்மாவட்டத்தின் [[ராஜகிரகம்]] நகரத்துடன் [[கௌதம புத்தர்]] மற்றும் [[மகாவீரர்]] அதிகம் தொடர்பு கொண்டவர்கள்.
 * பண்டைய [[நாலந்தா பல்கலைக்கழகம்]] இம்மாவட்டத்தில் அமைந்திருந்தது.
 * பண்டைய [[மகத நாடு|மகத நாட்டின்]] தலைநகரான [[ராஜகிரகம்]] இம்மாவட்டத்தில் உள்ளது.
 * [[நாளந்தா தொல்லியல் அருங்காட்சியகம்]] இம்மாவட்டத்தில் உள்ளது.
 * பௌத்தர்கள் புனிதமாகக் கருதப்படும் [[ராச்கிர் மலை]] உள்ளது.
 
 ==புவியியல்==
 பிகார் மாநிலத்தின் தெற்கில் அமைந்த இம்மாவட்டம் 2355 சதுர கிலோ மீட்டர் பரப்பளவு கொண்டது.  இங்கு பாலகு, கும்பாரி, மோகனா மற்றும் ஜிராயன் ஆறுகள் பாய்கிறது.
 
 ==மக்கள் தொகையியல்==
 2011-ஆம் ஆண்டு மக்கள் தொகை கணக்கெடுப்பின் படி இம்மாவட்ட மொத்த மக்கள் தொகை 2,872,523 ஆக உள்ளது.&lt;ref name=districtcensus&gt;{{cite web | url = http://www.census2011.co.in/district.php | title = District Census 2011 | accessdate = 2011-09-30 | year = 2011 | publisher = Census2011.co.in}}&lt;/ref&gt; 2355 சதுர கிலோ மீட்டர் பரப்பளவு கொண்ட இம்மாவட்டத்தின் மக்கள் தொகை அடர்த்தி  {{convert| 1220 |PD/sqkm|PD/sqmi}} ஆக உள்ளது.&lt;ref name=districtcensus/&gt;  மக்கள் தொகை வளர்ச்சி விகிதம் கடந்த பத்தாண்டுகளில் (2001 - 2011)  21.18 % ஆக உயர்ந்துள்ளது. பாலின விகிதம் ஆயிரம் ஆண்களுக்கு 921 வீதம் உள்ளனர். மாவட்டத்தின் சராசரி படிப்பறிவு 66.41 % ஆக உள்ளது.&lt;ref name=districtcensus/&gt;
 
 ===சமயம்===
 இம்மாவட்டத்தில் [[இந்து சமயம்|இந்து சமயத்தவர்]] மற்றும் மக்கள் தொகை   [[இசுலாம்|இசுலாமிய சமய]]  மக்கள் தொகை   கூடுதலாகவும்,  [[கிறித்தவம்|கிறித்தவ]], [[சீக்கியம்|சீக்கிய]],  [[பௌத்தம்|பௌத்த]], [[சமணம்|சமண]] சமய மக்கள் மிகக்குறைவாகவும் உள்ளது.
 
 ===மொழிகள்===
 [[பிகார்]] மாநிலத்தின் ஆட்சி மொழியான [[இந்தி மொழி|இந்தி மொழியுடன்]],  [[போஜ்புரி மொழி]], [[உருது மொழி|உருது]]  மற்றும் வட்டார மொழிகளும் இம்மாவட்டத்தில் பேசப்படுகிறது.
 
 ==பொருளாதாரம்==
 பீரங்கி குண்டுகள் தயாரிக்கும் இந்திய அரசின் இராணுவ தளவாட தொழிற்சாலை நாலந்தாவில் அமைந்துள்ளது.&lt;ref&gt;{{Cite web |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-01-16/india/27829660_1_ordnance-factory-denel-nitish-kumar |title=காப்பகப்படுத்தப்பட்ட நகல் |access-date=2016-04-13 |archive-date=2013-05-11 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130511083119/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2006-01-16/india/27829660_1_ordnance-factory-denel-nitish-kumar |url-status=dead }}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;http://www.thehindubusinessline.com/government-and-policy/ofb-nalanda-to-develop-indigenous-artillery-shells/article3342557.ece&lt;/ref&gt;
 இந்தியாவில் மிகவும் பின் தங்கிய 250 மாவட்டங்களில் ஒன்றாக, நாலந்தா மாவட்டத்தை  2006-இல் இந்திய அரசின் பஞ்சாயத்து ராஜ் அமைச்சகம் அறிவித்துள்ளதால், இம்மாவட்டத்தின் ஊரக வளர்ச்சி திட்டங்களுக்கு இந்திய அரசு நிதியுதவி வழங்கி வருகிறது.&lt;ref name=brgf&gt;{{cite web|author=Ministry of Panchayati Raj|date=September 8, 2009|title=A Note on the Backward Regions Grant Fund Programme|publisher=National Institute of Rural Development|url=http://www.nird.org.in/brgf/doc/brgf_BackgroundNote.pdf|accessdate=September 27, 2011|archive-date=ஏப்ரல் 5, 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120405033402/http://www.nird.org.in/brgf/doc/brgf_BackgroundNote.pdf|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 
 ==மாவட்ட நிர்வாகம்==
 இம்மாவட்டம் பிகார் செரீப், [[ராஜகிரகம்]] மற்றும் ஹில்சா என மூன்று வருவாய் உட்கோட்டங்களைக் கொண்டுள்ளது.
 ஊரக வளர்ச்சிக்காக இம்மாவட்டத்தில் இருபது [[ஊராட்சி ஒன்றியம்|ஊராட்சி ஒன்றியங்கள்]] இயங்குகிறது.
 ==அரசியல்==
 இம்மாவட்டம் [[பிஹார்சரீப் சட்டமன்றத் தொகுதி]] , ராஜ்கீர் சட்டமன்றத் தொகுதி, நாலந்தா சட்டமன்ற தொகுதிகளையும்; [[நாலந்தா மக்களவைத் தொகுதி]]யும் கொண்டது.
 
 ==போக்குவரத்து==
 இம்மாவட்டத்தில் தேசிய நெடுஞ்சாலை எண் 30, 31,  82 மற்றும் 110 என நான்கு தேசிய நெடுஞ்சாலைகள் இம்மாவட்டத்தின் வழியாக செல்வதால், மாநிலத்தின் மற்றும் அருகில் அமைந்த மாநிலங்களுடன் தரை வழியாக நன்கு இணைந்துள்ளது.
 
 ==மேற்கோள்கள்==
 {{reflist}}
 
 ==வெளி இணைப்புகள்==
 * [http://nalanda.bih.nic.in/ நாலந்தா மாவட்ட இணையதளம்]
 * [http://www.allaboutbihar.com/districts/nalanda/index.php Nalanda Information Portal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110430232006/http://www.allaboutbihar.com/districts/nalanda/index.php |date=2011-04-30 }}
 
 {{Geographic location
 |Centre = நாலந்தா மாவட்டம்
 |North = [[பாட்னா மாவட்டம்]]
 |Northeast = [[லக்கிசராய் மாவட்டம்]]
 |East = [[ஷேக்புரா மாவட்டம்]] 
 |Southeast =  [[நவாதா மாவட்டம்]]
 |South =
 |Southwest = [[கயா மாவட்டம்]] 
 |West =  [[ஜகானாபாத் மாவட்டம்]] 
 |Northwest =
 }}
 
 {{coord|25|12|00|N|85|31|12|E|region:IN-BR_type:adm2nd_source:kolossus-nowiki|display=title}}