சரிபாஸ்
[[File:Tarian Penyambutan Gadis Dayak Iban Kalimantan Perbatasan Indonesia.jpg|thumb|300px|[[சரவாக்]] சரிபாஸ் பகுதியில் [[இபான் மக்கள்|இபான்]] இனத்துப் பெண்களின் பாரம்பரிய நடனம் (2018)]]
 
 [[File:231. Maleisische kampong bij Serawak.jpg|thumb|300px|1831-இல் [[சரவாக்]] சரிபாஸ் கடலோரக் கிராமம்; ஒரு டச்சு ஓவியம்]]
 
 '''சரிபாஸ்''' அல்லது '''சரிபாஸ் இராச்சியம்''' ([[மலாய்|மலாய் மொழி]]; [[ஆங்கிலம்]]: ''Saribas'') என்பது [[போர்னியோ|போர்னியோ தீவின்]], [[சரவாக்]], [[பெத்தோங் பிரிவு|பெத்தோங் பிரிவில்]], 17--ஆம் நூற்றாண்டில் இருந்த ஒரு வரலாற்று நிலப்பகுதியாகும். தற்போதைய நிலையில், [[இபான் பண்பாடு|இபான் பண்பாட்டின்]] மையமாகக் கருதப்படும் சரிபாஸ் நீண்ட வரலாற்றைக் கொண்டுள்ளது.&lt;ref&gt;{{cite web |title=Batang Saribas Basin, Sarawak - Official Website of Department of Irrigation and Drainage Sarawak |url=https://did.sarawak.gov.my/web/subpage/webpage_view/321 |website=did.sarawak.gov.my |accessdate=29 September 2024}}&lt;/ref&gt; இதற்கு சரவாக் இழந்த இராச்சியம் (''The Lost Kingdom of Sarawak'') எனும் பெயரும் உண்டு.&lt;ref name=&quot;Kerajaan Negeri Saribas&quot;/&gt;
 
 [[பெத்தோங் பிரிவு|பெத்தோங் பிரிவின்]], மூன்று முக்கிய ஆறுகளான பாத்தாங் ராயார் ஆறு ''(Batang Rayar),'' பாத்தாங் பாக்கு ஆறு ''(Batang Paku)'' மற்றும் பாத்தாங் ரிம்பாஸ் ஆறு ''(Batang Rimbas)'' ஆகிய ஆறுகளின் படுகைகளில் சரிபாசு இராச்சியம் அமைந்து இருந்தது. 
 
 [[ஜேம்சு புரூக்]] எனும் [[வெள்ளை இராசா|வெள்ளை இராசாவுக்கும்]] [[இபான் மக்கள்|இபான் மக்களுக்கும்]] இடையே 31 சூலை 1849-இல் நடந்த போருக்குப் பின்னர், சரிபாஸ் இராச்சியம், [[சரவாக்|சரவாக்  மாநிலத்துடன்]] இணைக்கப்பட்டது.
 
 ==பொது==
 
 [[இபான் மக்கள்]], [[சரவாக்]] மாநிலத்தின் [[பூர்வ குடிகள்|பூர்வீகப் பழங்குடியினர்]]. இவர்கள் [[தயாக்கு மக்கள்|கடல் டயாக்]] ''(Sea Dayaks)'' மக்கள் என்று அழைக்கப்படுவதும் உண்டு.&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.peoplegroups.org/explore/GroupDetails.aspx?peid=19588#topmenu |title=Iban of Brunei |publisher=People Groups}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.pontianakpost.com/rumah-betang |title=Rumah Betang |last=Sutrisno |first=Leo |date=2015-12-26 |publisher=Pontianak Post |access-date=2015-10-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20151229151218/http://www.pontianakpost.com/rumah-betang|archive-date=2015-12-29}}&lt;/ref&gt;
 
 சரிபாஸ் அதன் [[இபான் மக்கள்|இபான் மக்களின்]] [[நீளவீடு]]களுக்கு ''(Longhouses)'' பிரபலமானது; மற்றும், சரிபாஸ் குடியேற்றப் பகுதிகள், [[இபான் பண்பாடு|இபான் பண்பாட்டின்]] மையமாகவும் கருதப் படுகிறது. சரிபாஸ் பகுதியில் 222 [[நீளவீடு]]கள் உள்ளன.
 
 ==வரலாறு==
 [[File:Sir James Brooke (1847) by Francis Grant.jpg|thumb|220px| [[சரவாக்]]கின் முதல் [[வெள்ளை இராசா]] ஜேம்சு புரூக் (1847)]]
 
 [[File:The barque of Rajah of Sarawak.jpg|thumb|220px| [[வெள்ளை இராசா]] [[ஜேம்சு புரூக்]] நினைவாக சரவாக்கின் ராசா என்ற பெயரில் ஒரு பாய்மரக் கப்பல் (1840)]]
 
 16-ஆம் நூற்றாண்டில், [[சரவாக்|சரவாக்கின்]] கடலோரப் பகுதிகள், [[புரூணை சுல்தானகம்|புருணை பேரரசின்]] செல்வாக்கின் கீழ் வந்தன. 1609-ஆம் ஆண்டில், [[ஜொகூர் சுல்தானகம்|ஜொகூர் சுல்தானகத்துடன்]] அரசியல் ரீதியாக இணைத்துக் கொள்வதற்காக கலகா இராச்சியம் ''(Kelaka kingdom),'' சரிபாஸ், மற்றும் மெலனோவில் ''(Melano)'' வாழ்ந்த பழங்குடியினர், [[புரூணை சுல்தானகம்|புரூணை சுல்தானகத்திற்கு]] எதிரான கிளர்ச்சியில் ஈடுட்டுள்ளனர்.&lt;ref name=&quot;Sanib Said&quot;/&gt; [[இடச்சு மொழி|டச்சு]] தகவல்கள் உறுதிபடுத்துகின்றன.
 
 சரிபாஸ் ஆறு மற்றும் ரிம்பாஸ் ஆறு; ஆகிய ஆறுகளின் சங்கமத்தில் அமைந்து இருந்த சரவாக்கின் ஐந்து தொடக்க்கால இராச்சியங்களில் சரிபாஸ் இராச்சியமும் ஒன்றாகும். இது 17-ஆம் நூற்றாண்டின் தொடக்கத்தில் அல்லது நடுப்பகுதியில் நிறுவப்பட்டு இருக்கலாம்.&lt;ref name=&quot;Sanib Said&quot;&gt;{{cite journal |last1=Said |first1=Sanib |title=Sejarah Awal Kepulauan Melayu: Lima Buah Negeri Warisan Sarawak yang Hilang (The Heritage of the Early History of Sarawak: The Five Lost Kingdoms) |journal=Current Research in Malaysia |date=2012 |volume=1 |issue=1 |pages=21–50 |url=https://myjurnal.mohe.gov.my/filebank/published_article/25245/Article__2.PDF |access-date=19 December 2023}}&lt;/ref&gt;
 
 ==சரிபாஸ் இராச்சியம்==
 
 சில்சிலா ராஜா-ராஜா புரூணை ([[மலாய் மொழி|மலாய்]]: ''Silsilah Raja-Raja Brunei''; [[ஆங்கிலம்]]: ''Genealogical History of the Sultans of Brunei'') எனும் [[புரூணை சுல்தானகம்|புரூணை சுல்தான்களின்]] பரம்பரை வரலாற்றுக் கையெழுத்துப் பிரதியில், சரிபாஸ் இராச்சியம் குறித்து குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது. 
 
 [[புரூணை]] நாட்டு உயர் அதிகாரியான பெங்கீரான் தெமெங்கோங் டத்து அப்துல் காதிர் (Pengiran Temenggong Datu Abdul Kadir) என்பவரின் மகள் தாங் சி ''(Dang Chi’)'' எனும் தாங் இசா ''(Dayang Esa)'' என்பவரை [[புரூணை சுல்தானகம்|புரூணை சுல்தான்]] கைப்பற்றி, தன் 3-ஆவது மனைவியாக்க முயற்சி செய்தார். அதனால் சினமடைந்த தெமெங்கோங் டத்து அப்துல் காதிர், [[புரூணை]] நகரை விட்டு வெளியேறினார். 
 
 ===டத்தோ குடாம்===
 
 தெமெங்கோங் டத்து அப்துல் காதிர், சரிபாஸ் ஆற்றின் கரையோரத்தில் தண்டாங் சாரி (Tandang Sari) எனும் இடத்தில் ஒரு புதிய தலைநகரை அமைத்தார். தன் மகளை மீட்க டத்தோ குடாம் ''(Dato Gudam)'' என்பவரை அனுப்பினார். டத்தோ குடாம் என்பவர் [[சுமத்திரா]], [[பகாருயோங்]] [[மினாங்கபாவு மக்கள்|மினாங்கபாவு]] இனத்தைச் சேர்ந்தவர்.&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Said |first1=Sanib |date=2012 |title=Sejarah Awal Kepulauan Melayu: Lima Buah Negeri Warisan Sarawak yang Hilang (The Early History of the Malay Archipelago: The Five Lost Kingdoms of Sarawak heritage.) |url=https://myjurnal.mohe.gov.my/filebank/published_article/25245/Article__2.PDF |journal=Current Research in Malaysia |volume=1 |issue=1 |pages=21–50 |access-date=19 December 2023}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite news |last1=Shafik Ahmad |first1=Mohd |title=https://www.utusanborneo.com.my/2016/01/16/sejarah-kewujudan-pentadbiran-dua-kerajaan-dikaji (The existence of two historical kingdoms are studied) |url=https://www.utusanborneo.com.my/2016/01/16/sejarah-kewujudan-pentadbiran-dua-kerajaan-dikaji |access-date=23 February 2024 |publisher=Utusan Borneo |date=16 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231227123708/https://www.utusanborneo.com.my/2016/01/16/sejarah-kewujudan-pentadbiran-dua-kerajaan-dikaji |archive-date=27 December 2023}}&lt;/ref&gt;
 
 தாங் இசாவை மீட்டெடுத்த டத்தோ குடாம் அவளையே மணம் புரிந்து கொண்டார். பின்னர் இவர் சரிபாஸ் இராச்சியத்தின் ஆட்சியாளரானார். அதன் பின்னர் சரிபாஸ் நிர்வாகத்தின் ஆட்சியாளர்களுக்கு டத்து பாத்திங்கி, டத்து பண்டார், அவுலக்சமானா, டத்து இமாம் மற்றும் டத்து அக்கீம் எனும் இராச்சியப் பெயர்கள் தகுதிகளுக்கு ஏற்றவாறு வழங்கப்பட்டன.&lt;ref name=&quot;Sanib Said&quot;/&gt;&lt;ref name=&quot;Kerajaan Negeri Saribas&quot;&gt;{{cite web |title=I LOVE PUSA: SEJARAH DAN ASAL USUL KERAJAAN SARIBAS |url=http://ilovepusa.blogspot.com/2017/12/sejarah-dan-asal-usul-kerajaan-saribas.html |website=I LOVE PUSA |accessdate=30 September 2024 |date=12 December 2017}}&lt;/ref&gt;
 
 ==இபான் மக்களின் இடம்பெயர்வு==
 [[File:Iban Langhaus.jpg|thumb|260px| சரிபாஸ் இபான் மக்களின் நீளவீடு (1896)]]
 [[File:Iban weaver.jpg|thumb|260px| நெய்தல் வேலையில் ஓர் இபான் பெண்மணி (2003)]]
 
 1750-ஆம் ஆண்டுகளில், [[இபான் மக்கள்]],  கப்புவாஸ் உலு ''(Kapuas Hulu)'' பகுதிகளில் இருந்து சரிபாஸ் பகுதிக்கு இடம்பெயரத் தொடங்கினர்.&lt;ref name=&quot;ChongShin&quot;&gt;{{Cite journal|title=Iban as a koine language in Sarawak|year=2021|journal=Wacana, Journal of the Humanities of Indonesia|volume=22|issue=1|doi=10.17510/wacana.v22i1.985|first=Chong|last=Shin|page=102 |doi-access=free}}&lt;/ref&gt; ஐந்து தலைமுறைகளுக்குள் அவர்கள்; பாடாங் லுபார், பாடாங் சாடோங், பாடாங் லாயார், சரிபாஸ் ஆகிய இடங்களில் தங்களின் சமூகங்களை நிறுவினர்.
 
 ===ஜேம்சு புரூக்===
 
 1839-ஆம் ஆண்டில், [[ஜேம்சு புரூக்]] எனும் [[பிரித்தானி|பிரித்தானிய]] ஆய்வாளர், [[சரவாக்]]கிற்கு வந்தார். [[புரூணை சுல்தானகம்|புரூணை சுல்தானால்]] அவருக்கு ஒப்படைக்கப்பட்ட பிரதேசத்தில் [[சரவாக் இராச்சியம்|சரவாக் இராச்சியத்தை]] நிறுவினார். அந்தக் கட்டத்தில் சரிபாஸ் இராச்சியம், [[சரவாக் இராச்சியம்|சரவாக் இராச்சியத்தில்]] சேர்க்கப்படவில்லை.
 
 1841-ஆம் ஆண்டில் இருந்து 1946-ஆம் ஆண்டு வரையில், புரூக் குடும்பத்தால் ([[வெள்ளை இராசா|வெள்ளை இராசா]]க்கள்) [[சரவாக் இராச்சியம்]] நிர்வகிக்கப்பட்டது. 1843-இல், பாடாங் சரிபாஸ் பகுதியின் பாடே, பாக்கு, ரிம்பாஸ் கிராமங்களில்  இருந்த இபான் மக்களை [[ஜேம்சு புரூக்]]கின் படைகள் தாக்கின.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Belcher|first1=Edward|title=Narrative of the Voyage of H.M.S. Samarang, During the Years 1843-46; Employed surveying the Islands of the Eastern Archipelago Vol. 1|date=18 April 2024 |publisher=Reeve, Benham, and Reeve |url=https://play.google.com/books/reader?id=jotKAAAAYAAJ&amp;pg=GBS.PA174}}&lt;/ref&gt; இருந்தாலும் வெற்றி பெற இயலவில்லை.
 
 ===பெத்திங் மாரு போர்===
 
 1849-ஆம் ஆண்டு சூலை 31-ஆம் தேதி சரவாக், பெத்திங் மாரு எனும் இடத்தில் ஒரு போர் நடந்தது ''(Battle of Beting Maru)''. செக்ராங் ''(Sekrang)'' [[இபான் மக்கள்]]; மற்றும் சரிபாஸ் [[இபான்]] ''(Saribas Iban)'' மக்களுக்கும்; [[ஜேம்சு புரூக்|ராஜா ஜேம்சு புரூக்]]கிற்கும் ''(Rajah James Brooke)'' நடந்த போர் ஆகும். அதில் ஜேம்ஸ் புரூக் வெற்றி பெற்றார். அதன் பிறகு, [[சரிபாஸ்]] பகுதி சரவாக் மாநிலத்துடன் இணைக்கப்பட்டது.
 
 [[புரூணை சுல்தானகம்|புரூணை சுல்தான்]] 1853-இல் சரிபாஸ் மற்றும் செக்ராங் ''(Skrang)'' மாவட்டங்களை [[ஜேம்சு புரூக்]]கிற்கு விட்டுக் கொடுத்தார். அதன் பின்னர் சரிபாஸ் இராச்சியம் சரவாக் மாநிலத்தின் [[பெத்தோங் பிரிவு|இரண்டாம் பிரிவாக]] மாறியது.&lt;ref&gt;{{cite book |author = Lea|display-authors=etal |year = 2001 |title = A Political Chronology of South East Asia and Oceania |publisher = Europa Publications |isbn = 978-1-135-35659-0}}&lt;/ref&gt;
 
 ==மேலும் காண்க==
 
 * [[ஜேம்சு புரூக்]]
 * [[பிரித்தானிய போர்னியோ]]
 * [[ஜேம்சு புரூக்]]
 * [[சரவாக் சுல்தானகம்]]
 * [[வெள்ளை இராசா]]
 
 == மேற்கோள்கள் ==
 {{Reflist|2}}
 
 ==வெளி இணைப்புகள்==
 {{சரவாக்}}
 {{சரவாக் மாநிலத்தின் இனக்குழுக்கள்}}
 
 [[பகுப்பு:சரவாக் வரலாறு]]