புரூணை சுல்தானகம்
{{Infobox country
 | native_name            = كسلطانن بروني 
 | conventional_long_name = புரூணை சுல்தானகம்&lt;br&gt;{{big|{{nobold|Sultanate of Brunei}}}}&lt;br&gt;{{big|{{nobold|Kesultanan Brunei}}}}
 | status                 ={{nowrap|[[மயாபாகித்து பேரரசு]]}} (1368–1408)&lt;br&gt;தனியுரிமை (1408–1888)
 | status_text            = 
 | year_start             =&lt;hr/&gt;  '''1363''' / 1368
 | year_end               = 1888 &lt;small&gt;அல்லது&lt;/small&gt; '''1906'''&lt;hr/&gt; 
 | event_start            = சுல்தானகம் உருவாக்கம்
 | event_end              = [[பெரிய பிரித்தானியா மற்றும் அயர்லாந்தின் ஐக்கிய இராச்சியம்|பிரித்தானியா]]  
 | p1                     = மயாபாகித்து பேரரசு
 | s1                     = புரூணை
 | flag_s1                = Old Flag of Brunei.svg
 | s2                     = பிரித்தானிய வடக்கு போர்னியோ
 | flag_s2                = Flag of North Borneo (1882–1902).svg
 | s3                     = லபுவான் முடியாட்சி
 | flag_s3                = Flag of the United Kingdom.svg
 | s4                     = சரவாக் இராச்சியம்
 | flag_s4                = Raj of Sarawak (1848) Merchant flag (1870).svg
 | s5                     = டச்சு கிழக்கிந்திய கம்பெனி
 | flag_s5                = Flag of the Netherlands.svg
 | s6                     = எசுப்பானியக் கிழக்கிந்தியா
 | flag_s6                = Flag of Spain (1785–1873, 1875–1931).svg
 | s7                     = சரவாக் சுல்தானகம்
 | flag_s7                = Old Flag of Brunei.svg
 | s8                     = மணிலா
 | s9                     = சூலு சுல்தானகம்
 | flag_s9                = Late 19th Century Flag of Sulu.svg
 | image_flag             = Old Flag of Brunei.svg
 | image_coat             = Alleged Bruneian Sultanate Emblem.png
 | symbol_type            = சின்னம்&lt;br&gt;(?-1888)
 | image_map              = Bruneian_Empire.png
 |map_width = 300px
 | image_map_caption      = புரூணை இராச்சியம் 1521.&lt;hr/&gt; 
 | national_motto         = 
 | national_anthem        = 
 | capital                =கோத்தா பத்து (1368–1660) [[சரவாக்]] (சரகுவா) (1578)&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Museum |first=Sarawak |url=https://books.google.com/books?id=V3BXAAAAYAAJ&amp;q=Sultan+Saiful+Rijal+Brunei |title=The Sarawak Museum Journal |date=1999 |publisher=Sarawak Museum |pages=218 |language=en}}&lt;/ref&gt; &lt;br&gt;கம்போங் ஆயர் (1660–1920) {{sfn|Hussainmiya|2010|pp=67}}
 | common_languages       = [[புரூணை மலாய் மொழி]]&lt;br&gt;[[மலாய் மொழி|பழைய மலாய் மொழி]]&lt;br&gt; [[தகலாகு மொழி|பழைய தகலாகு மொழி]] &lt;br&gt; கபம்பங்கான் மொழி&lt;br&gt; [[அரபு மொழி]]&lt;br&gt; {{nowrap|[[மலாய-பொலினீசிய மொழிகள்]]}} 
 | religion               = [[இசுலாம்]]
 | government_type        = [[முடியாட்சி]]
 | title_leader           = [[சுல்தான்]]
 | leader1                = சுல்தான் முகமட் சா
 | year_leader1           = 1363/68–1402
 | leader2                = சரீப் அலி
 | year_leader2           = 1425–1432
 | leader3                = பொல்கியா
 | year_leader3           = 1485–1524
 | leader4                = புருணை முகமட அசன்
 | year_leader4           = 1582–1598
 | leader5                = ஒமார் அலி சைபுதீன்
 | year_leader5           = 1828–1852
 | leader6                =  அசீம் சலிலுல் அலாம் அகமதீன்
 | year_leader6           = 1885–1888{{sfn|Yunos|2008}}
 | era                    = 
 | currency               = [[பண்டமாற்று]], [[சோகி]], [[தங்கம்|தங்க நாணயம்]], [[புரூணை டாலர்|புருணை காசுகள்]]
 | footnotes              = 
 | today                  =&lt;hr/&gt;  [[புரூணை]]&lt;br&gt; [[இந்தோனேசியா]]&lt;br&gt; [[மலேசியா]] &lt;br&gt;[[பிலிப்பீன்சு]]
 | demonym                = புரூணை மக்கள்தொகை
 }}
 
 '''புரூணை சுல்தானகம்''' அல்லது '''புரூணை''' ([[மலாய்|மலாய் மொழி]]: ''Kesultanan Brunei''; [[ஆங்கிலம்]]: ''Sultanate of Brunei'' ''(Brunei)''; [[ஜாவி]]: ''كسلطانن بروني'' ) என்பது 1363-ஆம் ஆண்டில், [[தென்கிழக்கு ஆசியா]], [[போர்னியோ]] வடக்கு கடற்கரையில் [[புரூணை]] நிலப்பகுதியை மையமாகக் கொண்டிருந்த ஓர் அரசு ஆகும். 
 
 15-ஆம் நூற்றாண்டில் இறையாண்மை கொண்ட ஒரு நாடாக மாறிய இந்த அரசு, [[மலாக்கா சுல்தானகம்]] [[போர்த்துகீசியர்]]களிடம் வீழ்ச்சியடைந்த பின்னர் கணிசமான அளவிற்கு விரிவடைந்தது.{{sfn|Holt|Lambton|Lewis|1977|pp=129}}{{sfn|Andaya|Andaya|2015|pp=159}} பின்னர் அதன் விரிவாக்கம் [[போர்னியோ]] மற்றும் [[பிலிப்பீன்சு]] கடலோரப் பகுதிகள் முழுவதும் பரவி இருந்தது.{{sfn|CIA Factbook|2017}}
 
 17-ஆம்; - 18-ஆம் நூற்றாண்டுகளில் இந்த அரசு வீழ்ச்சி அடையத் தொடங்கியது. 19-ஆம் நூற்றாண்டில் [[பிரித்தானியப் பேரரசு|பிரித்தானிய]] பாதுகாப்பின் கீழ் வந்தது.{{sfn|Jamil Al-Sufri|2000}}
 
 ==பொது==
 
 சமகால வரலாற்றுச் சான்றுகளின் வரையறுக்கப்பட்ட சான்றுக் கூறுகள்; தொடக்கக்கால புரூணை சுல்தானகத்தின் வரலாற்றைப் புரிந்துகொள்வதில் சவாலாக அமைகின்றன. அதற்கான சான்றுகளை வழங்குவதற்கு உள்ளூர் அல்லது பூர்வீகச் சான்றுகள் எதுவும் இல்லை. 
 
 இதன் விளைவாக, தொடக்கக்காலப் புரூணை சுல்தானகத்தின் வரலாற்றைக் கட்டமைக்க சீன நூல்களை மேற்கோள் காண வேண்டியுள்ளது. சீன நூல்களில் உள்ள '''போனி''' ''(Boni)'' எனும் இடப் பெயரைக் கொண்ட சொற்கள்; பெரும்பாலும் [[போர்னியோ|மேற்கு போர்னியோ]]வைக் குறிக்கின்றன.&lt;ref&gt;{{Cite web |title=History of The Pedir Kingdom in Aceh |url=https://www.indephedia.com/2021/12/history-of-pedir-kingdom-in-aceh.html |access-date=2024-07-03 |website=INDEPHEDIA.com}}&lt;/ref&gt;  அதே வேளையில் [[சுமத்திரா]]வில் உள்ள [[ஆச்சே]] பகுதியில் இருக்கும் '''போலி''' ''(Poli)'' ([[சீனம்]]: 婆利) எனும் சொல்; [[புரூணை]]யைக் குறிப்பிடுவதாகவும் அறியப்படுகிறது.&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://brill.com/view/journals/bki/169/2-3/article-p213_2.xml?language=en|title=Pre-modern Chinese Sources in the National History of Brunei: The Case of Poli|first=Johannes L.|last=Kurz|date=1 January 2013|publisher=}} (published in ''Bijdragen tot de taal-, land- en volkenkunde / Journal of the Humanities and Social Sciences of Southeast Asia'').&lt;/ref&gt;
 
 == வரலாறு ==
 14-ஆம் நூற்றாண்டில், [[புரூணை]] நாடு [[ஜாவா (தீவு)|ஜாவா]] தீவின் ஒரு பகுதியாக இருந்ததாகத் தெரிய வருகிறது. 1365-இல் பிரபஞ்சா ''(Mpu Prapanca)'' என்பவரால் எழுதப்பட்ட ஜாவானிய கையெழுத்துப் பிரதியான &quot;நகரகிரேதாகமம்&quot; ''(Nagarakretagama)'' எனும் சாவக நூல், [[புரூணை]]யை [[மயாபாகித்து பேரரசு|மயாபாகித்து பேரரசின்]] ஆட்சிக்கால மாநிலமாகக் குறிப்பிடுகிறது,{{sfn|Suyatno|2008}} [[மயாபாகித்து பேரரசு|மயாபாகித்து பேரரசிற்கு]] ஆண்டுதோறும் 40 கட்டி [[கற்பூரம்|கற்பூரத்தை]] காணிக்கையாகப் [[புரூணை]] செலுத்த வேண்டியிருந்தது.
 
 [[மயாபாகித்து பேரரசு]] [[புரூணை]]யை ஆக்கிரமித்த பிறகு, அதன் கட்டுப்பாட்டில் இருந்த பிலிப்பீன்சு இராச்சியங்கள், புரூணைக்கு எதிராகக் கிளர்ச்சிகள் செய்தன. அதில் முதன்மையாக [[சூலு இராச்சியம்|சூலுவின் முன்னாள் இராச்சியம்]] ''(Sultanate of Sulu)'' புரூணையை முற்றுகையிட்டு மிகுதியாகக் கொள்ளையடித்தது.
 
 ===சூலு தீவுக்கூட்டம்===
 
 15-ஆம் நூற்றாண்டில், [[மலாக்கா சுல்தானகம்]] [[போர்த்துகீசியர்]]களிடம் வீழ்ச்சியடைந்த பின்னர், [[போர்த்துகீசியர்|போர்த்துகீசிய வணிகர்கள்]], 1530-ஆம் ஆண்டுகளில் [[புரூணை]]யுடன் தொடர்ந்து வர்த்தகம் செய்தனர்; மற்றும் [[புரூணை]]யின் தலைநகர் ஒரு கல் சுவரால் சூழப்பட்டு இருந்ததாக விவரித்தனர்.{{sfn|Holt|Lambton|Lewis|1977|pp=129}}{{sfn|Lach|1994|pp=580}} 
 
 [[புரூணை]]யின் ஐந்தாவது சுல்தானான போல்கியாவின் ஆட்சியின் போது, ​​[[புரூணை]] சுல்தானகம் வடமேற்கு [[போர்னியோ]]வின் (இன்றைய [[புரூணை]], [[சரவாக்]] மற்றும் [[சபா]]) கடலோரப் பகுதிகளைக் கட்டுப்படுத்தி, செலுடாங் ''(Seludong)'' எனும் இன்றைய [[மணிலா]] மற்றும் [[மிண்டனாவோ]] தீவின் சில பகுதிகள் உட்பட [[சூலு தீவுக்கூட்டம்|சூலு தீவுக்கூட்டத்தைத்]] தன் கட்டுப்பாட்டில் வைத்து இருந்தது.{{sfn|Saunders|2013|pp=60}}{{sfn|Herbert|Milner|1989|pp=99}}{{sfn|Lea|Milward|2001|pp=16}}{{sfn|Hicks|2007|pp=34}}{{sfn|Church|2012|pp=16}}{{sfn|Eur|2002|pp=203}}{{sfn|Abdul Majid|2007|pp=2}}{{sfn|Welman|2013|pp=8}}
 
 ===சம்பாசு சுல்தானகம்===
 
 16-ஆம் நூற்றாண்டில், [[புரூணை|புரூணையின்]] செல்வாக்கு [[மேற்கு கலிமந்தான்|மேற்கு கலிமந்தானில்]] உள்ள [[சரவாக் ஆறு|கபுவாஸ் ஆறு]] வரை பரவி இருந்தது. [[மேற்கு கலிமந்தான்|மேற்கு கலிமந்தானில்]] உள்ள [[சம்பாசு சுல்தானகம்|சம்பாசு மலாய் சுல்தானகமும்]] ''(Sultanate of Sambas)''; தெற்கு பிலிப்பீன்சில் உள்ள [[சூலு சுல்தானகம்|சூலு சுல்தானகமும்]] [[புரூணை]]யின் அரச குடும்பத்துடன் வம்சாவளி உறவுகளை வளர்த்துக் கொண்டன. [[மணிலா]]வின் முசுலீம் அரசரான ராஜா மாதாண்டா ''(Rajah Matanda)'' என்பவரும் புரூணை சுல்தானகத்துடன் குடும்ப உறவுகளைக் கொண்டிருந்தார்.
 
 [[பொந்தியானா சுல்தானகம்]] ''(Pontianak)'', சமரிண்டா ''(Samarinda)'' மற்றும் பஞ்சர்மாசின் ''(Banjarmasin)'' மலாய் சுல்தான்கள் புரூணை சுல்தானைத் தங்களின் தலைவராகக் கருதினர்.&lt;ref&gt;[http://www.history-centre.gov.bn/sultanbrunei.htm Pusat Sejarah Brunei] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150415152209/http://www.history-centre.gov.bn/sultanbrunei.htm|date=2015-04-15}}. Retrieved February 07, 2009.&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Pigafetta&quot;&gt;{{Cite book |last=Pigafetta |first=Antonio  |year=1969 |title=First voyage round the world |language=en |publisher=Filipiniana Book Guild |translator=J.A. Robertson |place=Manila |orig-year=1524}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Scott |first=William H. |title=Barangay: Sixteenth-Century Philippine Culture and Society |url=https://archive.org/details/barangaysixteent0000scot |publisher=Ateneo de Manila University Press |year=1994 |isbn=971-550-135-4 |location=Katipunan Ave, Quezon City |pages=[https://archive.org/details/barangaysixteent0000scot/page/192 192] |language=English}}&lt;/ref&gt;
 
 ==வீழ்ச்சி==
 [[File:Brunei territorial lose (1400–1890).gif|thumb|300px|right|1400 முதல் 1890 வரை புரூணை இராச்சியத்தின் இழப்புகள்.]]
 
 புரூணை சுல்தானகத்தின் பிரபுக்களுக்கும் புரூணை ராஜாவுக்கும் இடையே அடிக்கடி ஏற்பட்ட சண்டை சச்சரவுகளின் காரணமாக அருகிலுள்ள [[சூலு சுல்தானகம்|சூலு சுல்தானகத்தின்]] சுல்தானின் அதிகாரம் உயர்ந்தது. இறுதியில் [[பஜாவு மக்கள்]]  மீதான அதிகாரத்தைப் புரூணை சுல்தானகம் இழந்தது. 
 
 17-ஆம் நூற்றாண்டின் இறுதியில், புரூணை அரச பரம்பரைக்குள் எற்பட்ட சண்டைகள்; ஐரோப்பிய சக்திகளின் காலனித்துவ விரிவாக்கம்; மற்றும் கடற்கொள்ளையர்களின் வளர்ச்சி ஆகியவற்றால் ஏற்பட்ட வீழ்ச்சியின் காலகட்டத்திற்குள் நுழைந்த புரூணை சுல்தானகம் தொய்வுநிலையை அடைந்தது.&lt;ref&gt;{{Cite book |last=Andaya |first=Barbara Watson |url=https://archive.org/details/historyofmalaysi0000anda/page/76/mode/2up?view=theater |title=A History of Malaysia |publisher=St. Martin's Press |year=1982 |isbn=978-0-312-38120-2 |location=New York |pages=76–77 |language=en}}&lt;/ref&gt;
 
 ==மேற்கத்திய சக்திகளின் வருகை==
 
 பிலிப்பைன்சில் [[எசுப்பானியப் பேரரசு|இசுபானியர்கள்]]; தெற்கு [[போர்னியோ]]வில் [[இடச்சுப் பேரரசு|டச்சுக்காரர்கள்]]; [[லபுவான்]], [[சரவாக்]], [[வடக்கு போர்னியோ]]வில் [[பிரித்தானியர்]]கள் போன்ற மேற்கத்திய சக்திகளின் வருகையால் புரூணை தனது இராச்சியத்தின் பெரும்பகுதியை இழந்தது. 1725-ஆம் ஆண்டில், புரூணை சுல்தானகம் அதன் பல வணிக கடல்வழிகளையும் சுலு சுல்தானகத்திடம் விட்டுக் கொடுக்க வேண்டிய நிலை ஏற்பட்டது.{{sfn|CIA Factbook|2017}}&lt;ref name=&quot;dV&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=IfpIBwAAQBAJ&amp;pg=PA40 |title=Brunei: From the Age of Commerce to the 21st Century |first=Marie-Sybille |last=de Vienne |publisher=National University of Singapore Press |year=2015 |pages=39–74|isbn=9789971698188 }}&lt;/ref&gt;
 
 1888-இல், புரூணை சுல்தான் அசீம் சலிலுல் அலாம் அகமதீன் ''(Sultan Hashim Jalilul Alam Aqamaddin)'', புரூணை சுல்தானகத்தின் மீதான ஆக்கிரமிப்பை நிறுத்துமாறு [[பிரித்தானியர்]]களிடம் வேண்டுகோள் விடுத்தார்.{{sfn|World Atlas|2017}} அதே ஆண்டில், [[பிரித்தானியர்]]கள் புரூணை சுல்தானுடன் ஒரு &quot;பாதுகாப்பு ஒப்பந்தத்தில்&quot; ''(Treaty of Protection)'' கையெழுத்திட்டனர். 
 
 அதன் பின்னர் புரூணை சுல்தான்கம் பிரித்தானிய பேரரசின்  ஒரு பாதுகாப்பு இராச்சியமாக மாறியது.{{sfn|CIA Factbook|2017}} இந்த நிலை 1984-ஆம் ஆண்டு வரை நீடித்தது. அந்த ஆண்டில் புரூணை இராச்சியம் [[பிரித்தானியப் பேரரசு|பிரித்தானியப் பேரரசிடம்]] இருந்து விடுதலை பெற்றது.{{sfn|Abdul Majid|2007|pp=4}}{{sfn|Sidhu|2009|pp=92}}
 
 ==மேலும் காண்க==
 * [[பிரித்தானிய போர்னியோ]]
 * [[புரூணை உள்நாட்டுப் போர்]]
 * [[அசனல் போல்கியா]]
 * [[காபோல்டு ஆணையம்]]
 
 ==மேற்கோள்கள்==
 {{Reflist}}
 
 {{refbegin|40em}}
 * {{cite book
   | last1 = Holt
   | first1 = P. M.
   | last2 = Lambton
   | first2 = Ann K. S.
   | last3 = Lewis
   | first3 = Bernard
   | year = 1977
   | title = The Cambridge History of Islam: Volume 2A, The Indian Sub-Continent, South-East Asia, Africa and the Muslim West
   | publisher = Cambridge University Press
   | isbn = 978-0-521-29137-8
   }}
 * {{cite book
   | author = Brunei Museum Journal
   | year = 1986
   | title = The Brunei Museum Journal
   | publisher = The Museum of Brunei Darussalam
   }}
 * {{cite book
   |last1 = McArthur
   |first1 = M.S.H.
   |last2 = Horton
   |first2 = A.V.M.
   |year = 1987
   |title = Report on Brunei in 1904
   |location = Athens, Ohio
   |publisher = Ohio University Center for International Studies, Center for Southeast Asian Studies
   |isbn = 0-896-80135-7
   }} 
 * {{cite book
   | last1 = Herbert
   | first1 = Patricia
   | last2 = Milner
   | first2 = Anthony Crothers
   | year = 1989
   | title = South-East Asia: Languages and Literatures : a Select Guide
   | url = https://archive.org/details/southeastasialan0000unse
   | publisher = University of Hawaii Press
   | isbn = 978-0-8248-1267-6
   }}
 * {{cite book
   | last = Jamil Al-Sufri
   | first = Awang Mohd. Zain
   | year = 1990
   | url = https://books.google.com/books?id=_J9uAAAAMAAJ
   | title = Tarsilah Brunei: sejarah awal dan perkembangan Islam
   | language = Malay
   | publisher = Department of Historical Centre of Ministry of Culture, Youth and Sports of Brunei Darussalam
   }}
 * {{cite book
   | last = Awang Abdul Aziz bin Awang Juned
   | year = 1992
   | url = https://books.google.com/books?id=sKBuAAAAMAAJ
   | title = Islam di Brunei: zaman pemerintahan Kebawah Duli Yang Maha Mulia Paduka Seri Baginda Sultan Haji Hassanal Bolkiah Mu'izzuddin Waddaulah, Sultan dan Yang Di-Pertuan Negara Brunei Darussalam
   | language = Malay
   | publisher = Department of History of Brunei Darussalam
   }}
 * {{cite book
   | last = Lach
   | first = Donald F.
   | year = 1994
   | title = Asia in the Making of Europe, Volume I: The Century of Discovery.
   | publisher = University of Chicago Press
   | isbn = 978-0-226-46732-0
   }}
 * {{cite book
   | last = Jamil Al-Sufri
   | first = Awang Mohd. Zain
   | year = 2000
   | url = https://books.google.com/books?id=WWeuDAEACAAJ
   | title = Tarsilah Brunei: The Early History of Brunei Up to 1432 AD
   | publisher = Department of Historical Centre of Ministry of Culture, Youth and Sports of Brunei Darussalam
   | isbn = 978-99917-34-03-3
   }}
 * {{cite book
   | last1 = Lea
   | first1 = David
   | last2 = Milward
   | first2 = Colette
   | year = 2001
   | title = A Political Chronology of South-East Asia and Oceania
   | url = https://archive.org/details/politicalchronol0000unse_a5b9
   | publisher = Psychology Press
   | isbn = 978-1-85743-117-9
   }}
 * {{cite book
   | author = Eur
   | year = 2002
   | title = The Far East and Australasia 2003
   | url = https://archive.org/details/fareastaustralas0000unse_y7m0
   | publisher = Psychology Press
   | isbn = 978-1-85743-133-9
   }}
 * {{cite book
   | last = Bala
   | first = Bilcher
   | year = 2005
   | title = Thalassocracy: a history of the medieval Sultanate of Brunei Darussalam
   | publisher = School of Social Sciences, Universiti Malaysia Sabah
   | isbn = 978-983-2643-74-6
   }}
 * {{cite book
   | last = Hicks
   | first = Nigel
   | year = 2007
   | title = The Philippines
   | publisher = New Holland Publishers
   | isbn = 978-1-84537-663-5
   }}
 * {{cite book
   | last = Abdul Majid
   | first = Harun
   | year = 2007
   | title = Rebellion in Brunei: The 1962 Revolt, Imperialism, Confrontation and Oil
   | publisher = I.B. Tauris
   | isbn = 978-1-84511-423-7
   }}
 * {{cite web
   | last = Yunos
   | first = Rozan
   | year = 2008
   | url = http://www.bt.com.bn/life/2008/08/03/the_sultan_who_thwarted_rajah_brooke
   | title = The Sultan who thwarted Rajah Brooke
   | publisher = The Brunei Times
   | archive-url = https://web.archive.org/web/20150930110346/http://www.bt.com.bn/life/2008/08/03/the_sultan_who_thwarted_rajah_brooke
   | archive-date = 30 September 2015
   }}
 * {{cite web
  |author       = Suyatno
  |year         = 2008
  |url          = http://kelembagaan.pnri.go.id/Digital_Docs/homepage_folders/activities/highlight/naskah_nagara_kretagama/isi.htm
  |title        = Naskah Nagarakretagama
  |language     = Indonesian
  |publisher    = National Library of Indonesia
  |access-date  = 27 October 2014
  |archive-url  = https://web.archive.org/web/20170523163555/http://kelembagaan.pnri.go.id/Digital_Docs/homepage_folders/activities/highlight/naskah_nagara_kretagama/isi.htm
  |archive-date = 23 May 2017
  |url-status     = dead
  |df           = dmy-all
 }}
 * {{cite book
   | year = 2009
   | title = History for Brunei Darussalam: Sharing our Past
   | publisher = Curriculum Development Department, Ministry of Education of Brunei Darussalam
   | isbn = 978-99917-2-372-3
   | ref = {{harvid|History for Brunei Darussalam|2009}}
   }}
 * {{cite book
   | last = Sidhu
   | first = Jatswan S.
   | year = 2009
   | title = Historical Dictionary of Brunei Darussalam
   | publisher = Scarecrow Press
   | isbn = 978-0-8108-7078-9
   }}
 * {{cite web
   | last = Hussainmiya
   | first = B. A.
   | year = 2010
   | url = http://www.ubd.edu.bn/academic/faculty/FASS/SEA/vol10/SEA-v10-Hussainmiya.pdf
   | title = The Malay Identity in Brunei Darussalam and Sri Lanka
   | publisher = Universiti Brunei Darussalam
   | archive-url = https://web.archive.org/web/20141029085454/http://www.ubd.edu.bn/academic/faculty/FASS/SEA/vol10/SEA-v10-Hussainmiya.pdf
   | archive-date = 29 October 2014
   }}
 * {{cite book
   | author = 
   | year = 2011
   | title = The Report: Sabah
   | publisher = Oxford Business Group
   | isbn = 978-1-907065-36-1
   }}
 * {{cite book
   | last = Church
   | first = Peter
   | year = 2012
   | title = A Short History of South-East Asia
   | publisher = John Wiley &amp; Sons
   | isbn = 978-1-118-35044-7
   }}
 * {{cite book
   | last = Saunders
   | first = Graham
   | year = 2013
   | title = A History of Brunei
   | publisher = Taylor &amp; Francis
   | isbn = 978-1-136-87401-7
   }}
 * {{cite book
   | last = Welman
   | first = Frans
   | year = 2013
   | title = Borneo Trilogy Brunei: Vol 1
   | publisher = Booksmango
   | isbn = 978-616-222-235-1
   }}
 * {{cite web
   | last = Kurz
   | first = Johannes L.
   | year = 2014
   | url = http://www.ari.nus.edu.sg/docs/SEA-China-Interactions-Cluster/Others/BoniInChineseSources-edited4.pdf
   | title = Boni in Chinese Sources: Translations of Relevant Texts from the Song to the Qing Dynasties
   | work = Universiti Brunei Darussalam
   | publisher = National University of Singapore
   | archive-url = https://web.archive.org/web/20140522195229/http://www.ari.nus.edu.sg/docs/SEA-China-Interactions-Cluster/Others/BoniInChineseSources-edited4.pdf
   | archive-date = 22 May 2014
   }}
 * {{cite book
   | first1 = Barbara Watson
   | last1 = Andaya
   | first2 = Leonard Y.
   | last2 = Andaya
   | year = 2015
   | title = A History of Early Modern Southeast Asia, 1400–1830
   | url = https://archive.org/details/historyofearlymo0000anda
   | publisher = Cambridge University Press
   | isbn = 978-0-521-88992-6
   }}
 * {{cite web
   | author = CIA Factbook
   | year = 2017
   | url = https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/brunei/
   | title = The World Factbook – Brunei
   | publisher = Central Intelligence Agency
   }}
 * {{cite web |ref={{harvid|World Atlas|2017}}
   | author =
   | year = 2017
   | url = http://www.worldatlas.com/webimage/countrys/asia/bn.htm
   | title = Brunei Darussalam
   | publisher = World Atlas
   }}
 {{refend}}
 
 == மேலும் படிக்க ==
 * [http://www.zum.de/whkmla/histatlas/seasia/haxbrunei.html Historical Atlas: History of Brunei]
 * [http://www.britishempire.co.uk/images2/sarawakmapboundaries.jpg Expanding Boundaries of Sarawak including territorial gains from the Sultanate of Brunei]
 * [https://sagc.sabah.gov.my/?q=ms/law-category/treaties-and-engagements-and-orders-page British treaties regarding North Borneo including cession agreement from the Sultanate of Brunei]
 
 == வெளி இணைப்புகள் ==
 {{புரூணை வரலாறு}}
 {{சபா வரலாறு}}
 {{சுமாத்திரா அரசுகள்}}
 {{சரவாக் மாநிலத்தின் வரலாறு}}
 
 [[பகுப்பு:மலேசிய வரலாறு]]
 [[பகுப்பு:சபாவின் வரலாறு]]
 [[பகுப்பு:சரவாக் வரலாறு]]
 [[பகுப்பு:ஆசியாவின் முன்னாள் பேரரசுகள்]]