இரமேஷ் சுந்தர் தத்
{{Infobox person
 | name           = இரமேஷ் சுந்தர் தத்
 | image          = Romesh Chunder Dutt photo.jpg
 | image_size     = 
 | caption        = இரமேஷ் சுந்தர் தத்
 | birth_date     = {{Birth date|df=yes|1848|8|13}}
 | birth_place    = [[கொல்கத்தா]], [[வங்காள மாகாணம்|வங்காளம்]], [[பிரித்தானிய இந்தியாவின் மாகாணங்களும், ஆட்சிப் பகுதிகளும்]]
 | death_date     = {{Death date and age|df=yes|1909|11|30|1848|8|13}}
 | death_place    = [[பரோடா அரசு]], பிரிட்டிசு இந்தியா
 | occupation     = வரலாற்றாசிரியர், பொருளாதார நிபுணர், மொழியியலாளர், &lt;br&gt; அரசு ஊழியர், அரசியல்வாதி
 | nationality    = இந்தியன்
 | party          = [[இந்திய தேசிய காங்கிரசு]] 
 | alma_mater     = [[கொல்கத்தா பல்கலைக்கழகம்]]&lt;br&gt;[[இலண்டன் பல்கலைக்கழகக் கல்லூரி]] 
 | parents        = 
 | spouse         = மனோமோகினி தத் 
 }}
 '''இரமேஷ் சுந்தர் தத் (Romesh Chunder Dutt)''' (1848 ஆகத்து 13 - 1909  நவம்பர் 30) இவர் ஓர் இந்திய ஆட்சிப்பணியாளரும், [[பொருளாதார வரலாறு|பொருளாதார வரலாற்றாளரும்]], எழுத்தாளரும் ஆவார். மேலும் இவர் [[இராமாயணம்]] மற்றும்  [[மகாபாரதம்]] போன்ற காவியங்களை மொழிப்பெயர்த்துள்ளார். 
 [[படிமம்:Romesh_Chunder_Dutt_1973_stamp_of_India.jpg|thumb| 1973 ஆம் ஆண்டு இந்தியாவின் அஞ்சல் முத்திரையில் தத் ]]
 
 == ஆரம்பகால வாழ்க்கை மற்றும் கல்வி ==
 இலக்கிய மற்றும் கல்வி சாதனைகளுக்கு நன்கு அறியப்பட்ட ஒரு புகழ்பெற்ற பெங்காலி கயஸ்த குடும்பத்தில் வங்காளத்தின் துணை ஆட்சியரான இசம் சுந்தர் தத் மற்றும் தாகமணி ஆகியோருக்கு பிறந்தார். பல்வேறு வங்காள மாவட்ட பள்ளிகளில், பின்னர் கொல்கத்தாவின் அரே பள்ளியில் கல்வி பயின்றார். கிழக்கு வங்காளத்தில் ஏற்பட படகு விபத்தில் இவரது தந்தை இறந்த பிறகு, ஒரு திறமையான எழுத்தாளரான  இவரது மாமா,சோசி சுந்தர் தத், 1861 இல் இவரது பாதுகாவலரானார்.  &lt;ref&gt;R. C. Dutt (1968) [[iarchive:RomeshChenderDutt|''Romesh Chunder Dutt'']], Internet Archive, Million Books Project. p. 10.&lt;/ref&gt; இவர் பத்தொன்பதாம் நூற்றாண்டின் வங்காளத்தின் மிக முக்கியமான கவிஞர்களில் ஒருவரான [[தோரு தத்|தோரு தத்தின்]] உறவினராவார். 
 
 இவர் [[கொல்கத்தா பல்கலைக்கழகம்|கொல்கத்தா பல்கலைக்கழகத்திலும்]], [[மாநிலப் பல்கலைக்கழகம், கொல்கத்தா|மாநிலப் பலகலைக் கழகத்திலும்]] 1864 இல் நுழைந்தார். இவர் 1866 ஆம் ஆண்டில் கலைத் தேர்வில் தேர்ச்சி பெற்றார். தகுதியின் அடிப்படையில் இரண்டாவது இடத்தைப் பிடித்தார். மேலும் உதவித்தொகையும் பெற்றார். இளங்க்லை வகுப்பில் ஒரு மாணவராக இருந்தபோது, இவரது குடும்பத்தின் அனுமதியின்றி, இவரும் பெகரி லால் குப்தா மற்றும் [[சுரேந்திரநாத் பானர்ஜி]] ஆகிய இரு மூவரும் 1868 இல் இங்கிலாந்துக்கு புறப்பட்டனர். &lt;ref name=&quot;lifeandworkofromeshchandradutt,cie,&quot;&gt;Jnanendranath Gupta, ''Life and Works of Romesh Chandra Dutt, CIE'', (London: J.M.Dent and Sons Ltd., 1911); while young Romesh came out unnoticed, Beharilal, possibly his closest friend ever, was chased all the way down to the Calcutta docks by his &quot;poor&quot; father, who could not, however, successfully persuade his son to return to the safety of his parental home. Later, in England, both the friends took the civil service examination successfully, becoming the 2nd and 3rd Indians to join the ICS. The third person in the group, Surendranath Banerjee, also cleared the test, but was incorrectly disqualified, as being over-age.&lt;/ref&gt; 
 
 அந்த நேரத்தில், [[சத்தியேந்திர நாத் தாகூர்]] என்ற இந்தியர் மட்டுமே [[இந்தியக் குடிமைப் பணி|இந்திய ஆட்சிப்பணிக்குத்]] தகுதி பெற்றிருந்தார். தாகூரின் சாதனையை பின்பற்றுவதை தத் நோக்கமாகக் கொண்டிருந்தார். நீண்ட காலமாக, 1853க்கு முன்னும் பின்னும், இங்கிலாந்தில் இந்திய ஆட்சிப்பணித் தேர்வு அறிமுகப்படுத்தப்பட்ட ஆண்டுகளில், இதுபோன்ற பதவிகளுக்கு பிரிட்டிசு அதிகாரிகள் மட்டுமே நியமிக்கப்பட்டு வந்தனர். &lt;ref&gt;Nitish Sengupta (2002) ''History of the Bengali-speaking People'', UBS Publishers' Distributors Pvt. Ltd. p. 275. {{ISBN|81-7476-355-4}}.&lt;/ref&gt;
 
 [[இலண்டன் பல்கலைக்கழகக் கல்லூரி|இலண்டன் பல்கலைக்கழகக் கல்லூரியில்]], தத் தொடர்ந்து பிரிட்டிசு எழுத்தாளர்களைப் படித்தார். இவர் 1869 இல் நடந்த தேர்வில் இந்திய குடிமைப்பணிக்கு தகுதி பெற்றார். &lt;ref name=&quot;r1&quot;&gt;[http://rpo.library.utoronto.ca/poet/373.html &quot;Selected Poetry of Romesh Chunder Dutt (1848–1909)&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120205075108/http://rpo.library.utoronto.ca/poet/373.html |date=2012-02-05 }}, University of Toronto (2002).&lt;/ref&gt; அதில் மூன்றாம் இடத்தைப் பிடித்தார். &lt;ref name=&quot;Ratcliffe&quot;&gt;[[S. K. Ratcliffe]] (1910) [http://www.sacred-texts.com/hin/dutt/duttintr.htm A Note on the Late Romesh C. Dutt], in the [[Everyman's Library]] edition ''The [[இராமாயணம்]] and the [[மகாபாரதம்]] Condensed into English Verse''. London: J.M. Dent and Sons and New York: E.P. Dutton. p. ix.&lt;/ref&gt; 1871 சூன் 16 அன்று இந்திய குடிமைப்பணி பட்டியலில் இடம்பெற்றார். &lt;ref name=&quot;middletemple&quot;&gt;Renu Paul (2010-10-07) [http://hosted.law.wisc.edu/wordpress/sharafi/files/2010/07/Middle-5.01.pdf South Asians at the Inns: Middle Temple] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180728132012/http://hosted.law.wisc.edu/wordpress/sharafi/files/2010/07/Middle-5.01.pdf |date=2018-07-28 }}. law.wisc.edu&lt;/ref&gt; 
 
 == தொழில் ==
 
 === குடிமைப்பணி ===
 
 ==== ஓய்வுக்கு முன் ====
 இவர் 1871 இல் [[ஆலிப்பூர்|அலிப்பூர்]] உதவி நீதிபதியாக இந்திய ஆட்சிப் பணியில் நுழைந்தார். 1874 இல் நாடியாவின் [[மெகர்பூர் மாவட்டம்|மெகர்பூர் மாவட்டத்திலும்]], இதைத் தொடர்ந்து 1876 இல் [[போலா மாவட்டம்|போலா மாவட்டத்திலும்]] பணியாற்றினார்.  அங்கு ஏற்பட்ட ஒரு பஞ்சமும், அதைத் தொடர்ந்து பேரழிவு தரும் சூறாவளியும், அவசர நிவாரணம் மற்றும் பொருளாதார மீட்பு நடவடிக்கைகளும் தத் வெற்றிகரமாக நிர்வகித்தார். அவர் [[பரிசால் கோட்டம்|பேர்கர்கஞ்ச்]], [[மைமன்சிங்]], [[வர்த்தமான்]], [[தானாபூர்]] மற்றும் [[மிட்னாபூர்]]  ஆகியவற்றின் நிர்வாகியாக பணியாற்றினார். 1893ஆம் ஆண்டு [[வர்தமான் கோட்டம்|வர்த்தமான் கோட்ட]] அதிகாரி ஆனார். 1894 இல் [[ஒடிசா]] பிரதேச ஆணையாளர்  பதவியை அடைந்த முதல் இந்தியர் தத் ஆவார். &lt;ref name=&quot;Ratcliffe&quot;/&gt; 
 
 ==== ஓய்வுக்குப் பிறகு ====
 தத் 1897 இல் இந்திய ஆட்சிப்பணியிலிருந்து ஓய்வு பெற்றார். 1898 ஆம் ஆண்டில் [[இலண்டன் பல்கலைக்கழகக் கல்லூரி|இலண்டன் பல்கலைக்கழக கல்லூரியில்]] இந்திய வரலாற்றில் விரிவுரையாளராக இங்கிலாந்து சென்றார். அங்கு பொருளாதார தேசியவாதம் குறித்த தனது பிரபலமான ஆய்வறிக்கையை முடித்தார். இவர் [[பரோடா அரசு|பரோடா மாநிலத்தின்]] [[திவான் (பிரதம அமைச்சர்)|திவானாக]] பணிபுரிய இந்தியா திரும்பினார். இவர் பிரிட்டனுக்கு புறப்படுவதற்கு முன்பே இவருக்கு இப்பதவி வழங்கப்பட்டது. பரோடாவில் இவர் மிகவும் பிரபலமாக இருந்தார். அங்கு மன்னர் [[சாயாஜி ராவ் கெய்க்வாட் III|மகாராஜா மூன்றாம் சாயாஜிராவ் கெய்க்வாட்]] மற்றும் அவரது குடும்ப உறுப்பினர்கள் மற்றும் பிற அனைத்து ஊழியர்களும் தனிப்பட்ட மரியாதைக்குரிய அடையாளமாக இவரை 'பாபு திவான்' என்று அழைத்தனர். 1907 ஆம் ஆண்டில், இவர் இந்தியாவின் பஞ்சாயத்து இராஜ் குறித்த குழுவில் உறுப்பினரானார். &lt;ref&gt;[http://hansard.millbanksystems.com/commons/1907/aug/26/royal-commission-on-indian ''Hansard'', HC Deb 26 August 1907 vol 182 c149]&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;r1&quot;/&gt; 
 
 === அரசியல் ===
 1899 இல் [[இந்திய தேசிய காங்கிரசு|இந்திய தேசிய காங்கிரசின்]] தலைவராக இருந்தார். வங்காள சட்டமன்ற உறுப்பினராகவும் இருந்தார்.     
 
 === கல்வியாளர் ===
 
 ==== இலக்கியம் ====
 இவர் 1894 இல் பங்கியா சாகித்ய பரிசத்தின் முதல் தலைவராக பணியாற்றினார், அதே நேரத்தில் [[இரவீந்திரநாத் தாகூர்]] மற்றும் நவீஞ்சந்திர சென் ஆகியோர் சமூகத்தின் துணைத் தலைவர்களாக இருந்தனர். &lt;ref name=&quot;bp&quot;&gt;{{Cite book|last=Mozammel|first=Md Muktadir Arif|year=2012|chapter=Vangiya Sahitya Parishad|chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Vangiya_Sahitya_Parishad|editor1-last=Islam|editor1-first=Sirajul|editor1-link=Sirajul Islam|editor2-last=Jamal|editor2-first=Ahmed A.|title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh|edition=Second|publisher=[[Asiatic Society of Bangladesh]]}}&lt;/ref&gt; 
 
 இவரது வங்காள இலக்கியம் என்ற நூல் எட்டு நூற்றாண்டுகளுக்கு மேலாக &quot;வங்காளத்தில் இலக்கிய மற்றும் அறிவுசார் முன்னேற்றத்தின் இணைக்கப்பட்ட கதையை&quot; முன்வைத்தது. இது [[ஜெயதேவர்|ஜெயதேவரின்]] ஆரம்பகால சமசுகிருத கவிதைகளுடன் தொடங்கியது. இது பதினாறாம் நூற்றாண்டின் [[சைதன்யர்|சைதன்யரின்]] மத சீர்திருத்தங்கள், ரகுநாத சிரோமனியின் முறையான தர்க்க பள்ளி, மற்றும் [[ஈஸ்வர சந்திர வித்யாசாகர்|ஈஸ்வர் சந்திர வித்யாசாகரின்]] புத்திசாலித்தனம், பத்தொன்பதாம் நூற்றாண்டின் வங்காளத்தின் அறிவுசார் முன்னேற்றத்திற்கு வந்துள்ளது. &lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Literature of Bengal|author=Romesh Chunder Dutt|year=1895|publisher=T. Spink &amp; Co. (London); Constable (Calcutta)|isbn=|url=https://archive.org/details/literaturebenga00duttgoog|quote=the literature of bengal.}}; 3rd ed., ''Cultural Heritage of Bengal'' Calcutta, Punthi Pustak (1962).&lt;/ref&gt; இந்த புத்தகத்தை [[கொல்கத்தா|கொல்கத்தாவில்]] உள்ள ''தாக்கர், ஸ்பிங்க் அண்ட் கோ'' மற்றும் 1895 இல் [[இலண்டன்|லண்டனில்]] உள்ள ''ஆர்க்கிபால்ட் கான்ஸ்டபிள்'' ஆகிய நிறுவனங்கள் வெளியிட்டது.
 
 ==== வரலாறு ====
 இவர் பத்தொன்பதாம் நூற்றாண்டின் இந்தியாவின் முக்கிய பொருளாதார வரலாற்றாசிரியராக இருந்தார். [[பிரித்தானியாவின் இந்தியப் பேரரசு|பிரிட்டிசு ஆட்சியின்]] கீழ் இந்தியாவின் தொழில்மயமாக்கல் குறித்த இவரது ஆய்வறிக்கை இந்திய வரலாற்றில் பலமான வாதமாகவே உள்ளது .  
 
 == இறப்பு ==
 1909 நவம்பர் 30 அன்று தனது 61 வயதில் பரோடாவில் இறந்தார்.  
 
 == படைப்புகள் ==
 {{Refbegin|40em}}
 * {{cite book
 |title=Three Years in Europe, 1868 to 1871
 |author=Romesh Chunder Dutt
 |year=1896
 |publisher=S. K. Lahiri
 |isbn=
 |url=https://archive.org/details/threeyearsineur00duttgoog
 |quote=Dutt +Three Years in Europe.
 }}
 * {{cite book
 |title=The Peasantry of Bengal
 |author=Romesh Chunder Dutt
 |year=1874
 |publisher=Thacker, Spink &amp; Co.
 |isbn=
 |url=https://archive.org/details/peasantrybengal00duttgoog
 |quote=the peasantry of bengal.
 }}; ed. Narahari Kaviraj, Calcutta, Manisha (1980)
 * {{cite book
 |title=The Literature of Bengal
 |author=Romesh Chunder Dutt
 |year=1895
 |publisher=T. Spink &amp; co.
 |isbn=
 |url=https://archive.org/details/literaturebenga00duttgoog
 |quote=the literature of bengal.
 }}; 3rd ed., ''Cultural Heritage of Bengal''  Calcutta, Punthi Pustak (1962).
 * ''Mādhabī kaṅkaṇa'' in Bengali (1879)
 * ''Rajput jivan sandhya'' (1879); ''Pratap Singh: The Last of the Rajputs, A Tale of Rajput Courage and Chivalry, '' tr. Ajoy Chandra Dutt. Calcutta: Elm Press (1943); Allahabad, Kitabistan, (1963)
 * ''Rig Veda'' translation into Bengali (1885):  ''R̥gveda saṃhitā / Rameśacandra Dattera anubāda abalambane ; bhūmikā, Hiraṇmaẏa Bandyopādhyāẏa'', Kalakātā, Harapha (1976).
 * ''Hinduśāstra : naẏa khaṇḍa ekatre eka khaṇḍe / Rameśacandra Datta sampādita'', Kalikātā, Satyayantre Mudrita, 1300; Niu Lāiṭa, 1401 [1994].
 * ''A History of Civilization in Ancient India, Based on Sanscrit Literature.'' 3 vols. Thacker, Spink and Co.; Trübner and Co., Calcutta-London (1890) Reprinted, Elibron Classics (2001).
 * ''A Brief History of Bengal'', S.K. Lahiri (1893).
 * [https://archive.org/details/laysancientindi00goog ''Lays of Ancient India: Selections from Indian Poetry Rendered into English Verse.''] London: Kegan Paul, Trench, Trübner (1894); Rupa (2002). {{ISBN|81-7167-888-2}}
 * ''Reminiscences of a Workman's Life: verses'' Calcutta, Elen Press, for private circulation only (1896); Calcutta: n.p. (1956).
 * ''England and India: a record of progress during a hundred years, 1785–1885'' (1897); New Delhi, India : Mudgal Publications, 1985.
 * ''[[Mahabharata]]: the epic of India rendered into English verse'', London: J. M. Dent and Co., 1898.  [http://www.gutenberg.org/1/9/6/3/19630  ''Maha-bharata, The Epic of Ancient India Condensed into English Verse'' Project Gutenberg, on line.]
 * ''The [[Ramayana]]: the epic of Rama rendered into English verse'', London: J.M. Dent and Co., 1899.
 * ''The Ramayana and the Mahabharata: the great epics of ancient India condensed into English verse'', London: J.M. Dent and Co., 1900. [[Everyman's Library]] reprint (London: J.M. Dent and Sons; New York: E.P. Dutton, 1910). xii, 335p. [http://www.sacred-texts.com/hin/dutt/index.htm Internet Sacred Texts Archive.]
 * ''Shivaji; or the morning of Maratha life'', tr. by Krishnalal Mohanlal Jhaveri. Ahmedabad, M. N. Banavatty (1899).  Also: tr. by Ajoy C. Dutt. Allahabad, Kitabistan (1944).
 * [https://archive.org/details/civilizationofin00dutt ''The Civilization of India'' (1900)]
 * [https://books.google.com/books?id=tsAicU8XDNQC&amp;printsec=copyright#v=onepage&amp;q&amp;f=false  ''Open Letters to Lord Curzon on Famines and Land Assessments in India'', London, Trübner (1900); 2005 ed.  Adamant Media Corporation, Elibron Classics Series] {{ISBN|1-4021-5115-2}}.
 * [https://archive.org/stream/indianfaminesthe00duttrich#page/n1/mode/2up  ''Indian Famines, Their Causes and Prevention''   Westminster, P. S. King (1901)]
 * ''The lake of palms. A story of Indian domestic life'', translated by the author. London, T.F. Unwin (1902); abridged by P.V. Kulkarni, Bombay, n.p. (1931).
 * [http://socserv2.mcmaster.ca/~econ/ugcm/3ll3/dutt/EcHisIndia1.pdf  ''The Economic History of India Under Early British Rule.  From the Rise of the British Power in 1757 to the Accession of Queen Victoria in 1837.'' Vol. I. London, Kegan Paul, Trench Trübner (1902) 2001 edition by Routledge] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303193915/http://socserv2.mcmaster.ca/~econ/ugcm/3ll3/dutt/EcHisIndia1.pdf |date=2016-03-03 }}, {{ISBN|0-415-24493-5}}. On line, McMaster {{ISBN|81-85418-01-2}}
 * [http://socserv2.mcmaster.ca/~econ/ugcm/3ll3/dutt/EcHisIndia2.pdf  ''The Economic History of India in the Victorian Age.  From the Accession of Queen Victoria in 1837 to the Commencement of the Twentieth Century'', Vol. II. London, Kegan Paul, Trench Trübner (1904) On line. McMaster] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303180719/http://socserv2.mcmaster.ca/~econ/ugcm/3ll3/dutt/EcHisIndia2.pdf |date=2016-03-03 }} {{ISBN|81-85418-01-2}}
 * ''Indian poetry. Selected and Rendered into English by R.C. Dutt'' London: J. M. Dent (1905).
 * [https://archive.org/details/historyofindia01jack ''History of India'', Volume 1 (1907)] 
 * ''The Slave Girl of Agra: An Indian Historical Romance'', Based on Madhavikankan.  London: T.F. Unwin (1909); Calcutta, Dasgupta (1922).
 * ''Vanga Vijeta''; in translation, ''Todar Mull: The Conqueror of Bengal'', trans. by Ajoy Dutt. Allahabad: Kitabitan, 1947.
 * ''Sachitra Guljarnagar'', tr. by Satyabrata Dutta, Calcutta, Firma KLM (1990)
 {{Refend}}
 
 == மேலும் காண்க ==
 
 * [[வங்காள மறுமலர்ச்சி]] 
 * இந்தியாவின் பொருளாதார வரலாறு 
 * [[இந்திய தேசிய காங்கிரசு]] 
 
 == குறிப்புகள் ==
 {{Reflist}}
 == வெளி இணைப்புகள் ==
 {{Commons category|Romesh Chunder Dutt}}
 
 * {{Gutenberg author |id=Dutt,+Romesh+Chunder | name=இரமேஷ் சுந்தர் தத்தின்}}
 * {{Internet Archive author |sname=Romesh Chunder Dutt}}
 * {{Librivox author |id=1942}}
 * S. K. Ratcliffe, [http://www.sacred-texts.com/hin/dutt/duttintr.htm A Note on the Late Romesh C. Dutt], ''The Ramayana and the Mahabharata condensed into English Verse'' (1899) at Internet Sacred Texts Archive
 * [http://www.new.dli.ernet.in/cgi-bin/metainfo.cgi?&amp;title1=Life%20and%20Work%20of%20Romesh%20Chunder%20Dutt%20C.I.E&amp;author1=J.N.Gupta&amp;subject1=GEOGRAPHY.%20BIOGRAPHY.%20HISTORY&amp;year=0%20&amp;language1=english&amp;pages=554&amp;barcode=2990100070832&amp;author2=&amp;identifier1=&amp;publisher1=J.M.Dent%20and%20Sons%20Ltd%20New%20Yark&amp;contributor1=&amp;vendor1=NONE&amp;scanningcentre1=ttd,%20s.v%20digital%20library&amp;slocation1=NONE&amp;sourcelib1=CPBL%20Kadapa&amp;scannerno1=0&amp;digitalrepublisher1=Digital%20Library%20Of%20India&amp;digitalpublicationdate1=2005-09-10&amp;numberedpages1=&amp;unnumberedpages1=&amp;rights1=&amp;copyrightowner1=&amp;copyrightexpirydate1=&amp;format1=Tagged%20Image%20File%20Format%20&amp;url=/data_copy/upload/0070/837 J. N. Gupta, ''Life and Works of Romesh Chunder Dutt'', (1911) Digital Library of India, Bangalore, barcode 2990100070832 On line.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120204211507/http://www.new.dli.ernet.in/cgi-bin/metainfo.cgi?&amp;title1=Life%20and%20Work%20of%20Romesh%20Chunder%20Dutt%20C.I.E&amp;author1=J.N.Gupta&amp;subject1=GEOGRAPHY.%20BIOGRAPHY.%20HISTORY&amp;year=0%20&amp;language1=english&amp;pages=554&amp;barcode=2990100070832&amp;author2=&amp;identifier1=&amp;publisher1=J.M.Dent%20and%20Sons%20Ltd%20New%20Yark&amp;contributor1=&amp;vendor1=NONE&amp;scanningcentre1=ttd%2C%20s.v%20digital%20library&amp;slocation1=NONE&amp;sourcelib1=CPBL%20Kadapa&amp;scannerno1=0&amp;digitalrepublisher1=Digital%20Library%20Of%20India&amp;digitalpublicationdate1=2005-09-10&amp;numberedpages1=&amp;unnumberedpages1=&amp;rights1=&amp;copyrightowner1=&amp;copyrightexpirydate1=&amp;format1=Tagged%20Image%20File%20Format%20&amp;url=%2Fdata_copy%2Fupload%2F0070%2F837 |date=2012-02-04 }}
 * {{cite book |last=Islam |first=M Mofakharul |year=2012 |chapter=Dutt, Romesh Chunder |chapter-url=http://en.banglapedia.org/index.php?title=Dutt,_Romesh_Chunder |editor1-last=Islam |editor1-first=Sirajul |editor1-link=Sirajul Islam |editor2-last=Jamal |editor2-first=Ahmed A. |title=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |edition=Second |publisher=Asiatic Society of Bangladesh}}
 * [https://archive.org/details/RomeshChenderDutt R. C. (Rabindra Chandra) Dutt, ''Romesh Chunder Dutt'', (1968) Internet Archive, Million Books Project]
 * [http://www.congresssandesh.com/AICC/history/presidents/romesh_chunder_dutt.htm Bhabatosh Datta, &quot;Romesh Chunder Dutt&quot;, Congress Sandesh, n.d.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120909111240/http://www.congresssandesh.com/AICC/history/presidents/romesh_chunder_dutt.htm |date=2012-09-09 }}
 * [https://www.jstor.org/stable/177660 Shanti S. Tangri, &quot;Intellectuals and Society in Nineteenth-Century India&quot;, ''Comparative Studies in Society and History'', Vol. 3, No. 4 (Jul., 1961), pp. 368–394.]
 * Pauline Rule, ''The Pursuit of Progress: A Study of the Intellectual Development of Romesh Chunder Dutt, 1848–1888'' Editions Indian (1977)
 
 [[பகுப்பு:இருபதாம் நூற்றாண்டு இந்திய அரசியல்வாதிகள்]]
 [[பகுப்பு:20 ஆம் நூற்றாண்டு இந்திய வழக்கறிஞர்கள்]]
 [[பகுப்பு:1909 இறப்புகள்]]