சார்லஸ்-யூஜின் டெலானே
{{Short description|French astronomer and mathematician}}
 {{Infobox scientist
 | name              = சார்லஸ்-யூஜின் டெலானே
 | image             = Charles Eugene Delaunay.jpeg
 | image_size        = 150px
 | caption           = சார்லஸ்-யூஜின் டெலானே
 | birth_date        = {{Birth date|1816|4|9|df=y}}
 | birth_place       = லுசிக்னி சர் பார்சு,[[பிரான்சு]]
 | death_date        = {{death date and age|1872|8|5|1816|4|9|df=y}}
 | death_place       = செர்பர்கு,[[பிரான்சு]]
 | residence         = 
 | citizenship       = 
 | nationality       = பிரெஞ்சு
 | ethnicity         = 
 | field             = [[வானியல்]] &lt;br/&gt; [[வான இயக்கவியல்]]
 | work_institutions = பாரிஸ் கண்காணிப்பகம்
 | alma_mater        = 
 | doctoral_advisor  = 
 | doctoral_students = 
 | known_for         = நிலவின் இயக்கக்கோட்பாடு,கோள்களின் இயக்கக் கோட்பாடு
 | author_abbrev_bot = 
 | author_abbrev_zoo = 
 | influences        = 
 | influenced        = 
 | prizes            = 
 | religion          = 
 | footnotes         = 
 | signature         = 
 }}
 
 '''சார்லஸ்-யூஜின் டெலானே''' ({{IPA-fr|ʃaʁl øʒɛn dəlonɛ}}; 9 ஏப்ரல் 1816 &amp;ndash; 5 ஆகஸ்ட் 1872) ஒரு பிரெஞ்சு [[வானியல் வல்லுநர்|வானியலாளர்]] மற்றும் கணிதவியலாளர் ஆவார். அவரது [[நிலா|சந்திரனின் இயக்கம்]] குறித்த ஆய்வுகள் [[கோள்|கோள்களின்]] இயக்கக் கோட்பாடுகள் ஆகியவற்றால் அறியப்படுபவர். தனது இருபது வருட ஆய்வில் சந்திரனின் கோட்பாடு குறித்த இரண்டு ஆய்வுத் தொகுதிகளை வெளியிட்டார். நிலவின் தீர்க்கரேகை, அட்சரேகை மற்றும் இடமாறு ஆகியவற்றை எல்லையற்றதொடர்களாகக் கண்டறிந்தார். இவரது ஆய்வுகள் வானியல், கணிதம் ஆகிய இரண்டையும் முன்னேற்றுவதில் முக்கியமானவை.&lt;ref&gt;{{Cite journal|date=February 1873|title=Obituary: M. Charles E. Delaunay|url=http://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=mdp.39015065215124;view=1up;seq=227|journal=MNRAS|volume=33|pages=203–209|bibcode=1873MNRAS..33..190.|doi=10.1093/mnras/33.4.190|doi-broken-date=1 August 2023}}&lt;/ref&gt;
 
 == வாழ்க்கை ==
 சார்லஸ் யூஜின் பிரான்சிலுள்ள லுசிக்னி சர் பார்சுவில், ஜாக்குஸ் ஹூபர்ட் டெலனே- கேட்டரின் சாய்ஸ்லெட் ஆகியோருக்கு பிறந்தார்,&lt;ref&gt;{{Cite book|title=The Biographical Encyclopedia of Astronomers|last=Hockey|first=Thomas|year=2009|publisher=[[Springer Publishing]]|isbn=978-0-387-31022-0|access-date=August 22, 2012|url=http://www.springerreference.com/docs/html/chapterdbid/58351.html}}&lt;/ref&gt; டெலானே [[பாரிஸ் பல்கலைக்கழகம்|சோர்போனில் பாரிஸ் பல்கலைக்கழகத்தில் ல்]] ஜீன்-பாப்திஸ்ட் பயோட்டின் கீழ் படித்தார்.  [[நிலா|சந்திரனின்]] இயக்கவியல் குறித்து ஆய்வுகளில் ஈடுபட்டார். அவர் 1860 மற்றும் 1867 ஆம் ஆண்டுகளில் 900 பக்கங்கள் கொண்ட தலைப்பில் இரண்டு தொகுதிகளை வெளியிட்டார். சந்திரனின் நிலையைக் கண்டறிவதற்கான அவரது இடையூற்ருக் கோட்பாடு வெளிப்பாடு நடைமுறைப் பயன்பாட்டிற்கு மிகவும் மெதுவாக ஒன்றிணைந்தது, ஆனால் செயல்பாட்டு பகுப்பாய்வு &lt;ref name=&quot;mactutor&quot;&gt;O'Connor &amp; Edmund&lt;/ref&gt; மற்றும் கணினி இயற்கணிதம் ஆகியவற்றின் வளர்ச்சியில் ஒரு ஊக்கியாக இருந்தது.&lt;ref&gt;R. Pavelle, M. Rothstein and J. Fitch, &quot;Computer Algebra&quot;, ''Scientific American'', '''245''' (6), pp.102-113 (December 1981)&lt;/ref&gt;
 
 டெலானே 1870 இல் பாரிஸ் ஆய்வகத்தின் இயக்குநரானார், ஆனால் இரண்டு ஆண்டுகளுக்குப் பிறகு பிரான்சின் செர்போர்க் அருகே படகு விபத்தில் மூழ்கினார்.&lt;ref name=&quot;mactutor&quot;&gt;O'Connor &amp; Edmund&lt;/ref&gt; அவரைத் தொடர்ந்து அகாடமியில் ஜீன் கிளாட் பொக்கே. பீட்டர் குத்ரி டெய்ட்ஆகியோர் இவரைப் பின்பற்றி ஆய்வுகள் மேற்கொண்டனர். பீட்டர் குத்ரி டெய்ட் 1867 இல்வெளியிட்ட தனது  244 பக்கங்கள் கொன்ட புத்தகத்திற்கு டெலானேயின் நினைவாக டிடோனியா என்று பெயரிட்டார்.
 
 == சிறப்புகள் ==
 
 * அறிவியல் கழக உறுப்பினர், (1855)
 * [[அரசு வானியல் கழகப் பொற்பதக்கம்]].(1870)&lt;ref&gt;{{Citation|url=http://www.ras.org.uk/images/stories/awards/winners/gold_medallists.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150924084826/http://www.ras.org.uk/images/stories/awards/winners/gold_medallists.pdf|archivedate=24 September 2015|title=Gold Medal Winners|publisher=[[Royal Astronomical Society]]|access-date=4 November 2014}}
 &lt;/ref&gt;
 * [[ஈபெல் கோபுரம்|ஈபெல் கோபுரத்தில்]] பொறிக்கப்பட்ட 72 பெயர்களில் இவரது பெயரும் ஒன்றாகும்.
 
 == குறிப்புகள் ==
 
 [[பகுப்பு:படகு விபத்துகள்]]
 [[பகுப்பு:1872 இறப்புகள்]]
 [[பகுப்பு:1816 பிறப்புகள்]]
 [[பகுப்பு:கணிதவியலாளர்கள்]]
 [[பகுப்பு:வானியலாளர்கள்]]