ஜனபாதங்கள்
{{தலைப்பை மாற்றுக}}
 {{Infobox Former Country
 | native_name                = ஜனபாதங்கள்
 | conventional_long_name                = பிரபுத்துவ குடியரசுகள்
 | common_name                = ஜனபாதங்கள்
 | era                = [[இந்தியாவில் வெண்கலக்  காலம்]], [[இந்தியாவின் இரும்பு யுகம்]]
 | status                = 
 | event_start                = நிறுவப்பட்டது
 | year_start                = [[பொது ஊழி| பொ. ஊ. மு.]] 1200
 | date_start                = 
 | event1                = 
 | date_event1                = 
 | event_end                = [[மகாஜனபாதங்கள்|மகாஜனபாதங்களாக]] இணைக்கப்பட்டது
 | year_end                = [[பொது ஊழி| பொ. ஊ. மு.]] 600
 | date_end                = 
 | p1                = பரத கண்டம்
 | p2                = வேதகாலம்
 | flag_p1                = 
 | s1                = மகாஜனபாதங்கள்
 | flag_s1                = 
 | image_flag                = 
 | flag_type                = 
 | image_coat                = 
 | image_map                = Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png
 | image_map_caption                = ஜனபாதங்களை உள்ளடக்கிய வட இந்தியாவின் வரைபடம்
 | capital                = 
 | common_languages                = [[சமசுகிருதம்]], [[பிராகிருதம்]], [[பாளி மொழி|பாளி]]
 | religion                = [[இந்து சமயம்|வேத கால சமயம்]]&lt;br /&gt;[[பௌத்தம்]]&lt;br /&gt;[[சமணம்]]
 | government_type                = [[குடியரசு (அரசு)|குடியரசுகள்]]
 | leader1                = 
 | year_leader1                = 
 | leader2                = 
 | year_leader2                = 
 | title_leader                = 
 | legislature                = 
 }}
 {| class=&quot;toccolours&quot; style=&quot;float:right; margin:0 0 1em 1em;&quot;
 | style=&quot;background:#f8eaba; text-align:center;&quot;|&lt;div class=&quot;center&quot;&gt;
 ; ஜனபாதங்கள்
 &lt;/div&gt;
 |-
 |
 &lt;gallery&gt;
 படிமம்:Late Vedic Culture (1100-500 BCE).png|வட இந்தியாவில் ஜனபதங்களுடன் [[ஆரியவர்த்தம்|ஆரிய வர்த்தத்தின்]] எல்லைகளைக் காட்டும் பிந்தைய வேத கால வரைபடம். இந்தியாவில் [[குருதேசம்|குரு]], [[பாஞ்சாலம்]], [[கோசல நாடு|கோசலம்]] மற்றும் [[விதேகம்]] போன்ற இரும்புக் கால இராச்சியங்களின் தொடக்கம்.
 படிமம்:EpicIndia.jpg|இந்தியக் காவியங்கள் அல்லது [[பரத கண்டம்|பரத கண்டத்தில்]] குறிப்பிடப்பட்டுள்ள இராச்சியங்கள் மற்றும் குடியரசுகளின் அமைவிடங்களை இந்த விளக்கமான வரைபடமானது காட்டுகிறது.
 &lt;/gallery&gt;
 |-
 |}
 
 {{HistoryOfSouthAsia}}
 
 '''ஜனபாதங்கள்''' (Janapadas) ([[சமசுகிருதம்]]: जनपद) என்பவை [[வேதகாலம்|வேத காலத்தில்]] [[இந்தியத் துணைக்கண்டம்|இந்தியத் துணைக்கண்டத்தில்]] இருந்த நாடுகள், [[குடியரசு (அரசு)|குடியரசுகள்]] (கனபதங்கள்) மற்றும் [[முடியாட்சி|முடியரசுகள்]] (சாம இராச்சியங்கள்) ஆகும். வேத காலமானது பிந்தைய [[இந்தியாவில் வெண்கலக் காலம்|வெண்கலக் காலம்]] முதல் இரும்புக் காலத்துக்குள் வரையிலான காலங்களைத் தொடுகிறது. இது [[பொது ஊழி|பொ. ஊ. மு.]] 1500ஆம் ஆண்டு முதல் [[பொது ஊழி|பொ. ஊ. மு.]] 6ஆம் நூற்றாண்டு வரை நீடித்திருந்தது. 16 [[மகாஜனபதம்|''மகாஜனபாதங்களின்]] வளர்ச்சியின் போது, பெரும்பாலான ஜனபாதங்கள் அதிக சக்தி வாய்ந்த அண்டை நாடுகளால் இணைத்துக் கொள்ளப்பட்டன. எனினும், சில ஜனபாதங்கள் சுதந்திர நாடுகளாகத் தொடர்ந்தன.{{sfn|Misra|1973|p=18}}
 
 == பெயர்க் காரணம் ==
 ''ஜனம்'' (மக்கள்) மற்றும் ''பாதம்'' (காலடி) ஆகிய சொற்கள் இணைந்து ''ஜனபாதம்'' என்ற சொல் உருவானது.&lt;ref name=&quot;lanman1912&quot;&gt;{{Citation |title=A Sanskrit reader: with vocabulary and notes|author=Charles Rockwell Lanman |year=1912 |publisher=[[Ginn &amp; Co.]] |location=[[பாஸ்டன்]] |url=https://archive.org/stream/sanskritreaderwi00lanmiala#page/158/mode/1up |quote=&quot;''… jána, m. creature; man; person; in plural, and collectively in singular, folks; a people or race or tribe … cf. γένος, Lat. genus, Eng. kin, 'race'  …''&quot;|author-link=Charles Rockwell Lanman }}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;potter1974&quot;&gt;{{Citation |title=Pedigree: the origins of words from nature |author=Stephen Potter, Laurens Christopher Sargent |year=1974 |publisher=Taplinger |isbn=978-0-8008-6248-0 |url=https://books.google.com/books?id=8SNDAAAAIAAJ |quote=''… *gen-, found in Skt. jana, 'a man', and Gk. genos and L. genus, 'a race' …''}}&lt;/ref&gt;
 
 == வளர்ச்சி ==
 [[படிமம்:ചിതിയുടെയും-ഉപകരണങ്ങളുടെയും മാതൃക.jpg|thumb|right|கி. மு. 1000 வாக்கில் [[குருதேசம்|குரு தேசத்தைப்]] பூர்வீகமாகக் கொண்ட, கவனமாக உருவாக்கப்பட்ட ஒரு ஷ்ரத்தா சடங்கான அக்னிகயனத்துக்காகப் பயன்படுத்தப்படும் கலங்கள் மற்றும் வல்லூறு வடிவிலான பீடத்தின் நவீன மாதிரி.{{sfn|Witzel|1995}}]]
 [[படிமம்:Kurus (Kurukshetras) circa 350-315 BCE.jpg|thumb|[[குரு நாடு|குரு நாட்டின்]] நாணயம்.]]
 இலக்கிய ஆதாரங்கள் ஜனபாதங்கள் [[பொது ஊழி|பொ. ஊ. மு.]] 1500 மற்றும் [[பொது ஊழி|பொ. ஊ. மு.]] 500க்கு இடையில் செழித்திருந்தன என்று பரிந்துரைக்கின்றன. &quot;ஜனபாதம்&quot; என்ற சொல்லானது முதன் முதலில் [[ஐத்தரேய பிராமணம்|ஐத்தரேய]] (8.14.4) மற்றும் [[சதபத பிராமணம்|சதபத]] (13.4.2.17) [[பிராமணம்|பிராமண]] நூல்களில் காணப்படுகிறது.{{sfn|Misra|1973|p=15}}
 
 [[வேதம்|வேத]] சம்கிதங்களில் ''ஜனா'' என்ற சொல்லானது ஒரு பழங்குடியினத்தைக் குறிக்கப் பயன்படுத்தப்பட்டது. இதன் உறுப்பினர்கள் ஒரே மூதாதையர் மரபைக் கொண்டிருந்ததாக நம்பிக்கை கொண்டிருந்தனர்.{{sfn|Misra|1973|pp=7-11}} ஒரு மன்னனால் தலைமை தாங்கப்பட்டு இருந்த ஜனாவின் உறுப்பினர்களின் ஒரு பொதுவான அவையாக ''சமிதி'' இருந்தது. அதற்கு ஒரு மன்னனைத் தேர்ந்தெடுக்கவோ அல்லது அரியணையிலிருந்து இறக்கவோ சக்தி இருந்தது. மன்னனுக்கு ஆலோசனை கூறிய அறிவு மிகுந்த மூத்தோரின் ஒரு சிறிய அவையாக ''சபா'' இருந்தது.{{sfn|Misra|1973|p=12}}
 
 ஜனங்கள் என்பவை உண்மையில் பகுதியளவு நாடோடிகளாக இருந்த மேய்ச்சல் சமூகங்கள் ஆகும். ஆனால், நாடோடி வாழ்க்கையைக் குறைத்துக் கொண்ட போது குறிப்பிட்ட நிலப்பரப்புகளுடன் படிப்படியாக இவர்கள் தொடர்புபடுத்தப்பட்டவர்களாக உருவாயினர். ஜனங்களுக்குள் பல்வேறு ''குலங்கள்'' (இனங்கள்) வளர்ச்சியடைந்தன. ஒவ்வொரு குலத்திற்கும் ஒரு சொந்தத் தலைவர் இருந்தார். படிப்படியாகத் தற்காப்பு மற்றும் போர் முறைத் தேவைகளானவை ஜனங்களை ''ஜனபதிகளால்'' ([[சத்திரியர்|சத்திரியப்]] போர் வீரர்கள்) தலைமை தாங்கப்பட்ட இராணுவக் குழுக்களை உருவாக்கத் தூண்டின. இந்த முன் வடிவமானது இறுதியாக வளர்ச்சியடைந்து ஜனபாதங்கள் என அறியப்படும் அரசியல் குழுக்கள் நிறுவப்படக் காரணமாகியது.{{sfn|Misra|1973|p=13}}
 
 சில ஜனங்கள் தமது சொந்த ஜனபாதங்களாக வளர்ச்சியடைந்த அதே நேரத்தில், மற்றவை ஒரு பொதுவான ஜனபாதத்தை உருவாக்குவதற்காக ஒன்றாகக் கலந்தன எனத் தோன்றுகிறது. சுதா மிசுரா என்ற அரசியல் அறிவியலாளர் [[பாஞ்சாலம்|பாஞ்சால]] ஜனபாதத்தின் பெயரானது அது ஐந்து (''பஞ்ச'') ஜனங்களின் இணைவு என்பதைப் பரிந்துரைக்கிறது என்கிறார்.{{sfn|Misra|1973|p=14}} ஆரம்ப நூல்களில் குறிப்பிடப்பட்டுள்ள சில ஜனங்கள் (அஜா மற்றும் முதிபா போன்றவை) பிந்தைய நூல்களில் எந்த ஒரு குறிப்பிடுதலையும் பெறவில்லை. இந்த சிறிய ஜனங்கள் வெல்லப்பட்டு பெரிய ஜனங்களுடன் அங்கமாகச் சேர்த்துக் கொள்ளப்பட்டன என்ற கோட்பாட்டை மிசுரா முன் வைக்கிறார்.{{sfn|Misra|1973|p=14}}
 
 ஜனபாதங்கள் படிப்படியாக கி. மு. 500 வாக்கில் கலைக்கப்பட்டன. வட இந்தியாவில் மகதம் போன்ற ஏகாதிபத்திய சக்திகளின் வளர்ச்சி இவற்றின் கலைப்புக்குக் காரணமாக அமைந்தது எனக் கூறலாம். தெற்காசியாவின் வடமேற்குப் பகுதியில் [[அகாமனிசியப் பேரரசு|பாரசீகர்கள்]] மற்றும் [[மக்கெடோனியா (பண்டைய இராச்சியம்)|கிரேக்கர்கள்]] போன்றோரால் நடத்தப்பட்ட அயல்நாட்டுப் படையெடுப்புகளும் இதற்குக் காரணமாக அமைந்தன.{{sfn|Misra|1973|pp=15-16}}
 
 == இயற்பண்பு ==
 இக்காலத்தில் வட இந்தியாவில் உச்சபட்ச அரசியல் ஒருமமாக ஜனபாதங்கள் இருந்தன. இந்த அரசியல் அமைப்புகள் பொதுவாகக் முடியரசுகளாக இருந்தன. எனினும், ஒரு சில ஒரு வகைக் குடியரசு அமைப்பைப் பின்பற்றின. இதில் ஆட்சியாளர்கள் மரபு வழியாகப் பதவிக்கு வந்தனர். இராச்சியத்தின் தலைவர் இராஜா அல்லது மன்னர் என்று அழைக்கப்பட்டார். ஒரு புரோகிதர் மற்றும் சேனானி (இராணுவத்தின் தளபதி) ஆகியோர் மன்னனுக்குத் துணையாக இருந்தனர். மேலும், இரண்டு பிற அரசியல் அமைப்புகளும் இருந்தன. அவை மூத்தோர்களின் ஒரு மன்றம் எனக் கருதப்படும் சபா மற்றும் ஒட்டு மொத்த மக்களின் ஒரு பொது அவையான சமிதி ஆகியவை ஆகும்.&lt;ref name=&quot;Bhandarkar1994&quot;&gt;{{cite book|author=D. R. Bhandarkar|title=Lectures on the Ancient History of India from 650 – 325 B. C.|url=https://books.google.com/books?id=nWXONsTkrykC&amp;pg=PA174|year=1994|publisher=Asian Educational Services|isbn=978-81-206-0124-6|pages=174–}}&lt;/ref&gt;
 
 === இராச்சியங்களின் எல்லைகள் ===
 பெரும்பாலும் ஆறுகள் இரண்டு அண்டை இராச்சியங்களின் எல்லைகளாக இருந்தன. வடக்கு மற்றும் தெற்குப் [[பாஞ்சாலம்]], மேற்கு ([[பாண்டவர்|பாண்டவரின்]] இராச்சியம்) மற்றும் கிழக்குக் ([[கௌரவர்|கௌரவரின்]] இராச்சியம்) [[குருதேசம்|குரு தேசம்]] ஆகியவற்றை இதற்கு எடுத்துக் காட்டாகக் கொள்ளலாம். சில நேரங்களில் இராச்சியங்களை விடப் பெரிய காடுகள் ஜனபாதங்களின் எல்லைகளாக இருந்தன. இதற்கு எடுத்துக்காட்டாகப் பாஞ்சாலம் மற்றும் [[கோசலை இராச்சியம்|கோசலைக்கு]] இடையில் இருந்த நைமிசாரண்யக் காட்டை எடுத்துக் கொள்ளலாம். இமயமலை, [[விந்திய மலைத்தொடர்|விந்தியச்சலம்]] மற்றும் [[மேற்குத் தொடர்ச்சி மலை|சகியத்திரி]] போன்ற மலைத் தொடர்களும் இவற்றின் எல்லைகளாக இருந்தன.
 
 === நகரங்களும், கிராமங்களும் ===
 [[படிமம்:Ahichchhatra Fort Temple Bareilly.jpg|thumb|300px|alt=Multi-coloured political map|அகிச்சத்திரம் (அல்லது அகிச்சேத்திரம்) என்பது வடக்குப் [[பாஞ்சாலம்|பாஞ்சாலத்தின்]] பண்டைக் காலத் தலைநகரம் ஆகும். இந்த நகரத்தின் எஞ்சிய பகுதிகள் [[பரேலி]]யில் கண்டுபிடிக்கப்பட்டுள்ளன.]]
 சில இராச்சியங்கள் ஒரு முதன்மை நகரத்தைக் கொண்டிருந்தன. அந்நகரங்கள் ஜனபாதங்களின் தலைநகரங்களாகச் சேவையாற்றின. எடுத்துக்காட்டாக, பாண்டவர்களின் இராச்சியத்தின் தலை நகரம் [[இந்திரப்பிரஸ்தம்]] ஆகும். கௌரவர்களின் இராச்சியத்தின் தலைநகரம் [[அத்தினாபுரம்]] ஆகும். வடக்குப் பாஞ்சாலத்தின் தலைநகரமானது [[அகிச்சத்ரா]] ஆகும். அதே நேரத்தில் தெற்குப் பாஞ்சாலத்தின் தலைநகரமானது கம்பில்யா ஆகும். [[கோசலை இராச்சியம்|கோசலை]] தன் தலைநகரத்தை [[அயோத்தி]]யில் கொண்டிருந்தது. முதன்மை நகரம் அல்லது ஆட்சி செய்யும் மன்னனின் அரண்மனை அமைந்துள்ள நகரமான தலைநகரம் தவிர்த்து, சிறு பட்டணங்களும், கிராமங்களும் இராச்சியம் முழுவதும் பரவியிருந்தன. மன்னரால் நியமிக்கப்பட்ட அதிகாரிகளால் வரியானது அவ்விடங்களில் இருந்து வசூலிக்கப்பட்டது. மற்ற மன்னர்கள் மற்றும் கொள்ளைக்காரப் பழங்குடியினங்களில் இருந்து வரும் தாக்குதலில் இருந்து பாதுகாப்பளிப்பதை இதற்குப் பதிலாக மன்னர் செய்தார். மேலும், படையெடுத்து வரும் அயல் நாட்டு நாடோடிப் பழங்குடியினங்களுக்கு எதிராகவும் பாதுகாப்பு அளித்தார். குற்றம் செய்தவர்களைக்குத் தண்டனை கொடுத்ததன் மூலம் தனது இராச்சியத்தில் சட்டம் ஒழுங்கையும் மன்னர் நடைமுறைப்படுத்தினார்.&lt;ref name=&quot;Patil1946&quot;&gt;{{cite book|author=Devendrakumar Rajaram Patil|title=Cultural History from the Vāyu Purāna|url=https://books.google.com/books?id=Jmnm-smZm6oC&amp;pg=PA175|year=1946|publisher=Motilal Banarsidass |isbn=978-81-208-2085-2|pages=175–}}&lt;/ref&gt;&lt;ref name=&quot;Miśra1973&quot;&gt;{{cite book|author=Sudāmā Miśra|title=Janapada state in ancient India|url=https://books.google.com/books?id=Dua1AAAAIAAJ|year=1973|publisher=Bhāratīya Vidyā Prakāśana}}&lt;/ref&gt;
 
 == நிர்வாகம் ==
 ஜனபாதங்கள் [[சத்திரியர்|சத்திரிய]] ஆட்சியாளர்களைக் கொண்டிருந்தன.{{sfn|Misra|1973|p=17}} இலக்கியக் குறிப்புகளை அடிப்படையாகக் கொண்டு, ஜனபாதங்கள் மன்னருடன் சேர்த்து பின்வரும் அவைகளால் நிர்வாகம் செய்யப்பட்டன என வரலாற்றாளர்கள் கோட்பாடுகளை உருவாக்கியுள்ளனர்:
 
 ; சபா (மன்றம்)
 : தகுதி வாய்ந்த உறுப்பினர்கள் அல்லது மூத்தோரின் (பெரும்பாலும் ஆண்கள்) ஒரு மன்றத்தை ஒத்த அவையானது மன்னனுக்கு ஆலோசனைகளைக் கூறியது. அவர்கள் நீதி தொடர்பான செயல்களைச் செய்தனர். ''கானாக்கள்'' அல்லது குடியரசு ஜனபாதங்கள் கான-இராச்சியம் என்று அழைக்கப்பட்டன. இவற்றிற்கு மன்னர்கள் கிடையாது. மூத்தோரின் அவையானது இதன் நிர்வாகத்தை நடத்தியது.{{sfn|Misra|1973|p=18}}
 
 ; பௌர சபா (செயல் மன்றம்)
 : பௌர சபா என்பது தலைநகரத்தின் (''புரம்'') அவை ஆகும். இது நகர நிர்வாகத்தைக் கவனித்துக் கொண்டது.{{sfn|Misra|1973|p=19}}
 
 ; சமிதி (பொது அவை)
 : ஒரு சமிதி என்பது பொதுவாகக் குடியரசு அல்லது நகர அரசின் அனைத்து முதிர் வயதுடையவர்களையும் கொண்டிருந்தது. ஒட்டு மொத்த நகர அரசுக்கும் ஒரு முக்கியமான கருத்து கூறப்பட வேண்டும் எனும் போது ஒரு சமிதியானது கூட்டப்பட்டது. விழாக்களின் போது திட்டமிடவும், நிதி பெறவும், விழாக்களை நடத்தும் நேரத்திலும் ஒரு சமிதி கூட்டப்பட்டது.
 
 ; ஜனபாதா
 : ஜனபாத அவயானது ஜனபாதத்தில் எஞ்சியவர்களைப் பிரதிநிதித்துவப்படுத்தியது. ஒரு வேளை கிராமங்களை இது பிரதிநிதித்துவப்படுத்தி இருக்கலாம் என்று கருதப்படுகிறது. கிராமங்கள் ஒரு ''கிராமினியால்'' நிர்வாகம் செய்யப்பட்டன.{{sfn|Misra|1973|p=19}}
 
 &quot;பௌர-ஜனபாதா&quot; என்று அழைக்கப்பட்ட ஒரு பொதுவான அவை இருந்தது என சில வரலாற்றாளர்கள் கோட்பாடுகளைக் குறிப்பிடுகின்றனர். ஆனால், [[ராம் சரண் சர்மா]] போன்ற பிறர் இக்கோட்பாட்டுடன் ஒத்துப் போவதில்லை. பௌர சபா மற்றும் ஜனபாதா ஆகிய அவைகள் இருந்தன என்பதே ஒரு சர்ச்சைக்குரிய கருத்தாக உள்ளது.&lt;ref name=&quot;RSSharma_1991&quot;&gt;{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=9_E3K8fQoDgC&amp;pg=PA242 |title=Aspects of Political Ideas and Institutions in Ancient India |author=Ram Sharan Sharma |publisher=[[மோதிலால் பனர்சிதாசு]] |year=1991 |page=242 |author-link=Ram Sharan Sharma |isbn=9788120808270 }}&lt;/ref&gt;
 
 == இராச்சியங்களுக்கு இடையிலான தொடர்பு ==
 {{Infobox
 | title = ஜனபத ஆயுதங்கள்
 | image = 
 {{image array|perrow=2|width=180|height=180
 | image1 = MET 2001 433 53 O.jpeg|caption1=பண்டைக்கால இந்திய உணர் கொம்பு வாள்; உலோக வேலைப்பாடு, கி. மு. 1800 – கி. மு. 1500 &lt;ref&gt;{{cite news |last1=Feb 22 |first1=Rohan Dua / TNN / Updated |title=India's largest known burial site is 3,800 yrs old, confirms carbon dating {{!}} India News – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/indias-largest-known-burial-site-is-3800-yrs-old-confirms-carbon-dating/articleshow/74254040.cms |work=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt;
 | image2 = Ax Blade (Celt).jpg|caption2=பண்டைக்கால இந்தியக் கோடரிக் கூர் விளிம்பு, கி. மு. 1800 – கி. மு. 1500&lt;ref&gt;{{cite web |last1=Feb 22 |first1=Rohan Dua / TNN / Updated |title=India's largest known burial site is 3,800 yrs old, confirms carbon dating {{!}} India News – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/indias-largest-known-burial-site-is-3800-yrs-old-confirms-carbon-dating/articleshow/74254040.cms |website=The Times of India |language=en}}&lt;/ref&gt;
 }}
 }}
 ஒரு இராச்சியத்திற்கு எல்லைக் காவல் என்று யாரும் கிடையாது. எல்லைப் பிரச்சனைகள் மிக அரிதாகவே ஏற்பட்டன. ஒரு மன்னர் ஒரு இராணுவ நடவடிக்கையை நடத்தலாம். இது ''திக்விஜயா'' என்று அழைக்கப்பட்டது. இதன் பொருள் ''அனைத்து திசைகளையும் வெற்றி கொள்வது'' என்பதாகும். ஒரு மன்னர் மற்றொரு மன்னரை ஒரு யுத்தத்தில் தோற்கடிக்கலாம். இந்த யுத்தங்கள் ஒரு நாளுக்கு நீடித்தன.&lt;ref&gt;{{cite book|title=The Geographical knowledge|url=https://books.google.com/books?id=iw5NAAAAIAAJ|year=1971}}&lt;/ref&gt; வென்ற மன்னரின் முதன்மை நிலையைத் தோற்கடிக்கப்பட்ட மன்னர் ஒப்புக் கொள்வார். சில நேரங்களில், தோற்கடிக்கப்பட்ட மன்னர் வெற்றி பெற்ற மன்னருக்கு திறை செலுத்துமாறு கூறப்படும். இத்தகைய திறையானது ஒரே ஒரு முறை மட்டுமே செலுத்தப்படும். குறிப்பிட்ட கால இடைவெளியில் தொடர்ச்சியாக அவை செலுத்தப்படுவதில்லை. பெரும்பாலான நேரங்களில் தோற்கடிக்கப்பட்ட மன்னர் தன்னுடைய சொந்த இராச்சியத்தை ஆளுவதற்குச் சுதந்திரம் கொடுக்கப்படுவார். தோற்ற மன்னருடன் எந்த வித தொடர்பையும் பேணாமல் அவர் தன் இராச்சியத்தை ஆள்வார். ஒரு இராச்சியம் மற்றொரு இராச்சியத்தை இணைக்கும் நிகழ்வுகள் நடைபெறவில்லை. மன்னருக்காக இந்த நடவடிக்கைகளை ஒரு இராணுவத் தளபதி பெரும்பாலும் நடத்தினார். ஒரு இராணுவ படையெடுப்பும், திறை செலுத்துவதும் பெரும்பாலும் ஒரு பெரிய சடங்குடன் ([[இராசசூய வேள்வி]] அல்லது [[அசுவமேத யாகம்]] போன்ற) படையெடுக்கும் மன்னரின் இராச்சியத்தில் நடத்தப்படும். இந்தச் சடங்குகளுக்குத் தோற்கடிக்கப்பட்ட மன்னரும் ஒரு நண்பனாகவும், கூட்டாளியாகவும் அழைக்கப்படுவார்.{{sfn|Knipe|2015|p=234-5}}
 
 === புதிய இராச்சியங்கள் ===
 ஒரு பெரிய இனமானது ஒரு தலைமுறையில் ஒன்றுக்கும் மேற்பட்ட மன்னர்களைப் பெற்றெடுத்த போது புதிய இராச்சியங்கள் உருவாக்கப்பட்டன. தங்களது ஏராளமான இராச்சியங்கள் மூலம் வட இந்தியா முழுவதும் ஆட்சி செய்ததில் [[குருதேசம்|குரு]] இன மன்னர்கள் மிகுந்த வெற்றிகரமானவர்களாகத் திகழ்ந்தனர். ஒவ்வொரு வெற்றிகரமான தலைமுறைக்குப் பிறகும் இந்த இராச்சியங்கள் உருவாக்கப்பட்டன. இதே போல் நடு இந்தியாவில் யாதவர் இன மன்னர்கள் ஏராளமான இராச்சியங்களை உருவாக்கினர்.&lt;ref name=&quot;Chatterji1980&quot;&gt;{{cite book|author=Asim Kumar Chatterji|title=Political History of Pre-Buddhist India|url=https://books.google.com/books?id=ECAdAAAAMAAJ|year=1980|publisher=Indian Publicity Society}}&lt;/ref&gt;
 
 === கலாச்சார வேற்றுமைகள் ===
 [[படிமம்:King Yudhisthira Performs the Rajasuya Sacrifice.png|thumb|250px|[[இராசசூய வேள்வி]]யை நடத்தும் வேத கால மன்னர்.]]
 மேற்கு இந்தியாவின் பகுதிகள் சற்றே வேறுபட்ட கலாச்சாரத்தைக் கொண்ட பழங்குடியினங்களால் ஆதிக்கம் செலுத்தப்பட்டன. [[குருதேசம்|குரு]] மற்றும் பாஞ்சால இராச்சியங்களில் இருந்த பெரும்பான்மை நடைமுறை வழக்குடையோரான [[வேதகாலம்|வேத கலாச்சாரத்தவரால்]] வேதம் சாராதவர்களாக இவர்கள் கருதப்பட்டனர். இதே போல் இந்தியாவின் கிழக்குப் பகுதிகளில் சில பழங்குடியினங்கள் கருதப்பட்டன.&lt;ref&gt;{{cite web|author=Millard Fuller |url=http://www.angika.com |title=(अंगिका) Language : The Voice of Anga Desh |publisher=Angika}}&lt;/ref&gt; வேதம் சாராத கலாச்சாரம் இடையே பழங்குடியினங்கள், குறிப்பாக காட்டுமிராண்டி இயல்பைக் கொண்டவை, ''[[மிலேச்சர்கள்]]'' என்று பொதுவாகக் குறிப்பிடப்பட்டனர். [[இமயமலை]] தாண்டி வடக்கே இருந்த இராச்சியங்கள் குறித்து பண்டைக்கால [[இந்தியா|இந்திய]] இலக்கியத்தில் மிகச் சிறிதளவே குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது. சினா என்று அறியப்பட்ட ஒரு இராச்சியமாகச் [[சீனர்கள், மகாபாரதம்|சீனா]] குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது. இது பெரும்பாலும் ''[[மிலேச்சர்கள்|மிலேச்ச]]'' இராச்சியங்களுடன் குழுப்படுத்தப்பட்டது.
 
 == ஜனபாதங்களின் பட்டியல் ==
 
 === வேத இலக்கியப் படி ===
 பண்டைக்கால இந்தியாவின் ஐந்து பிரிவுகளை [[வேதம்|வேதங்கள்]] குறிப்பிடுகின்றன:{{sfn|Misra|1973|p=24}}
 
 * ''உதிச்ய'' (வடக்குப் பகுதி)
 * ''பிரச்ய'' (கிழக்குப் பகுதி)
 * ''தக்சிண'' (தெற்குப் பகுதி)
 * ''பிரதிச்ய'' (மேற்குப் பகுதி)
 * ''மத்திய-தேச'' (நடுப் பகுதி)
 
 வேத இலக்கியமானது பின்வரும் ''ஜனங்கள்'' அல்லது ''ஜனபாதங்களைக்'' குறிப்பிடுகிறது:{{sfn|Misra|1973|p=304-305}}
 
 {| class=&quot;wikitable sortable&quot;
 ! ஜனா அல்லது ஜனபாதா !! [[சர்வதேச சமசுகிருத ரோமனாக்க அரிச்சுவடி]]ப் பெயர் !! பகுதி !! [[இருக்கு வேதம்|இருக்கு வேதத்தில்]] குறிப்பிடப்பட்டுள்ளவை !! [[அதர்வண வேதம்|அதர்வண வேதத்தில்]] குறிப்பிடப்பட்டுள்ளவை
 |-
 | அஜா || அஜா || நடு || ✓ ||
 |-
 | அளினா || அளினா || மேற்கு || ✓ ||
 |-
 | அம்பஷ்தா || அம்பஸ்தா || நடு || ||
 |-
 | [[ஆந்திர நாடு|ஆந்திரா]] || ஆந்த்ரா || தெற்கு || ||
 |-
 | [[அங்கம்|அங்கா]] || அங்கா || கிழக்கு || || ✓
 |-
 | [[அனு]] || அனு || மேற்கு || ✓ ||
 |-
 | [[பாக்லீகர்கள்|பாலீகா]] || பல்ஹிகா || வடக்கு || || ✓
 |-
 | பளனா || பளனா || மேற்கு || ✓ ||
 |-
 | பரத்வாஜா || பரத்வாஜா || நடு || ✓ ||
 |-
 | [[பாரதர்கள்|பாரதம்]] || பாரதா || நடு || ✓ ||
 |-
 | பேடா || பேடா || நடு || ✓ ||
 |-
 | போதா || போதா || நடு || ||
 |-
 | [[சேதி நாடு|சேதி]] || சேதி || நடு || ✓ ||
 |-
 | துருகுயு || துருகுயு || மேற்கு || ✓ ||
 |-
 | [[காந்தாரதேசம்|காந்தாரி]] || காந்தாரி || மேற்கு || ✓ || ✓
 |-
 | [[காம்போஜர்கள்|கம்போஜா]] || கம்போஜா || வடக்கு || ||
 |-
 | கெஷின் || கெசின் || நடு || ||
 |-
 | [[கீகட நாடு|கீகடா]] || கீகடா || கிழக்கு || ✓ || ✓
 |-
 | [[கிராதர்கள்|கிராதா]] || கிராதா || கிழக்கு || ||
 |-
 | [[கோசல நாடு|கோசலா]] || கோசலா || கிழக்கு || ||
 |-
 | கிரிவி || க்ரிவி || நடு || ✓ ||
 |-
 | [[குந்தி நாடு|குந்தி]] || குந்தி || நடு || ||
 |-
 |கலிங்கா|| கலிங்கா || கிழக்கு || ✓ || ✓
 |-
 | குரு || குரு || நடு || ✓ || ✓
 |-
 | [[மகத நாடு|மகதா]] || [[மகத நாடு|மகதா]]|| கிழக்கு || || ✓
 |-
 | மகாவ்ரிஷா || மகாவ்ரிசா || வடக்கு || || ✓
 |-
 | மத்ஸ்யா || மத்ஸ்யா || நடு || ✓ ||
 |-
 | முஜவனா || முஜவனா || வடக்கு || ✓ || ✓
 |-
 | முதிபா || முதிபா || தெற்கு || ||
 |-
 | [[நிசாத நாடு|நிசாதா]] || நிசாதா || நடு || ||
 |-
 | பக்தா || Paktha || மேற்கு || ✓ ||
 |-
 | [[பாஞ்சாலம்|பாஞ்சாலா]] || பன்கலா || நடு || ||
 |-
 | பர்ஷு || பர்ஸு || மேற்கு || ✓ ||
 |-
 | [[பர்வத நாடு|பர்வதா]] || பர்வதா || நடு || ✓ ||
 |-
 | ப்ரிது || ப்ரிது || மேற்கு || ✓ ||
 |-
 | [[புலிந்தர்கள்|புலிந்தா]] || புலிந்தா || தெற்கு || ||
 |-
 | புந்த்ரா || புந்த்ரா || கிழக்கு || ||
 |-
 | புரு || புரு || மேற்கு || ✓ ||
 |-
 | ருசமா || ருசமா || நடு || ✓ ||
 |-
 | [[சால்வ நாடு|சால்வா]] || சால்வா || நடு || ||
 |-
 | சதவந்தா || சதவந்தா || தெற்கு || ||
 |-
 | சபரா || சபரா || தெற்கு || ||
 |-
 | சிக்ரு || சிக்ரு || நடு || ✓ ||
 |-
 | சிவா || சிவா || மேற்கு || ✓ ||
 |-
 | சிவிக்னா || சிவிக்னா || நடு || ||
 |-
 | சிறிஞ்சயா || சிறிஞ்சயா || நடு || ✓ || ✓
 |-
 | திரித்சு || திரித்சு || நடு || ✓ ||
 |-
 | துர்வாசா || துர்வாசா || மேற்கு || ✓ ||
 |-
 | உஷினரா || உசினரா || நடு || ✓ ||
 |-
 | உத்தர குரு || உத்தர குரு || வடக்கு || ||
 |-
 | உத்தர மத்ரா || உத்தர மத்ரா || வடக்கு || ||
 |-
 | வைகர்ணா || வைகர்ணா || வடக்கு || ✓ ||
 |-
 | [[வங்க நாடு|வங்கா]] || வங்கா || கிழக்கு || ||
 |-
 | [[வாரணாசி|காசி]] || காசி || கிழக்கு || ||
 |-
 | வரசிகா || வரசிகா || நடு || ✓ ||
 |-
 | வாசா || வாசா || நடு || ||
 |-
 | [[விதர்ப்ப நாடு|விதர்பா]] || விதர்பா || தெற்கு || || ✓
 |-
 | [[விதேகம்|விதேகா]] || விதேகா || கிழக்கு || ||
 |-
 | விசனின் || விசனின் || மேற்கு || ✓ ||
 |-
 | வ்ரிசிவந்தா || வ்ரிசிவந்தா || மேற்கு || ✓ ||
 |-
 | யது || யது || மேற்கு || ✓ ||
 |-
 | [[யட்ச நாடு|யக்சா]] || யக்சு || நடு || ✓ ||
 |}
 
 === புராண இலக்கியம் ===
 [[புராணம்|புராணங்கள்]] பண்டைக் கால இந்தியாவின் ஏழு துணைப் பிரிவுகளைக் குறிப்பிடுகின்றன:{{sfn|Misra|1973|p=45}}
 
 * ''உதிச்யா'' (வடக்குப் பகுதி)
 * ''ப்ரச்யா'' (கிழக்குப் பகுதி)
 * ''தக்சிணபாத'' (தெற்குப் பகுதி)
 * ''அபரந்தா'' (மேற்குப் பகுதி)
 * ''மத்திய-தேசா'' (நடுப் பகுதி)
 * ''பர்வத-சிரயின்'' ([[இமயமலை]]ப் பகுதி)
 * ''விந்திய-ப்ரஷ்தா'' ([[விந்திய மலைத்தொடர்|விந்திய மலைப் பகுதி]])
 
 சுதாமா மிசுரா என்ற அரசியல் அறிவியலாளரின் ஆய்வுப் படி, புராண நூல்கள் பின்வரும் ''ஜனபாதங்களைக்'' குறிப்பிடுகின்றன:{{sfn|Misra|1973|p=306-321}}
 
 {| class=&quot;wikitable sortable&quot;
 ! rowspan=&quot;2&quot; | ஜனபாதம்
 ! rowspan=&quot;2&quot; | பகுதி
 ! colspan=&quot;5&quot; | புராணங்களில் குறிப்பிடப்பட்டுள்ளதா?
 ! rowspan=&quot;2&quot; | மாற்றுப் பெயர்களும், அமைவிடங்களும்
 |-
 ! ''[[மச்ச புராணம்|மச்ச]]''&lt;br /&gt;(உட்பிரிவு 114)
 ! ''[[வாயு புராணம்|வாயு]]''&lt;br /&gt;(உட்பிரிவு 45)
 ! ''[[மார்க்கண்டேய புராணம்|மார்க்கண்டேய]]''&lt;br /&gt;(உட்பிரிவு 57)
 ! ''[[வாமன புராணம்|வாமன]]''&lt;br /&gt;(உட்பிரிவு 13)
 ! ''[[பிரம்மாண்ட புராணம்|பிரம்மாண்ட]]''&lt;br /&gt;(உட்பிரிவு 16)
 |-
 | அபிரா (வடக்கு) || வடக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | அபிரா (தெற்கு) || தெற்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | அபிசகா (அபிசகா) || வடக்கு || || ✓  || ✓ || ✓ || ✓ || அபங்கா (''வாயு''), ஔபதா (''மார்க்கண்டேய''), அலாசா (''வாமன'')
 |-
 | அகுகா || வடக்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || குககா (''மார்க்கண்டேய''), குகுகா (''வாமன'')
 |-
 | அலிமத்ரா || வடக்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || || அனிபத்ரா (''மார்க்கண்டேய''), அளிபத்ரா (''வாமன'')
 |-
 | [[ஆனர்த்த நாடு|ஆனர்த்தா]] || மேற்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || அவந்த்யா ''மார்க்கண்டேய'', ''வாமன''
 |-
 | அந்தகா || நடு || ✓ ||  ||  ||  || ||
 |-
 | [[ஆந்திர நாடு|ஆந்திரா]] || தெற்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ஆந்தா (''மார்க்கண்டேய'')
 |-
 | ஆந்திரவகா || கிழக்கு || || ✓ || ✓ ||  || ✓ || ஆந்தரகா (''மார்க்கண்டேய'')
 |-
 | [[அங்கம்|அங்கா]] || கிழக்கு || ✓ ||  ||  || ✓  || ✓ || நடு மற்றும் கிழக்கு (''வாமன)''
 |-
 | அங்காரமாரிசா (அங்கார-மாரிசா) || தெற்கு || ||  ||  ||  || ✓ ||
 |-
 | அந்தரநர்மதா || மேற்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || உத்தரநர்மதா (''மார்க்கண்டேய''), சுநர்மதா (''வாமன'')
 |-
 | அந்தர்கிரி || கிழக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | அனூபா || விந்திய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || அரூபா (''மச்ச''), அன்னஜா (''வாயு'')
 |-
 | அபரிதா || வடக்கு|| ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || புரந்த்ரா (''மச்ச''), அபரந்தா (''மார்க்கண்டேய'')
 |-
 | அர்தபா || நடு || || ✓ || ✓ ||  || || அதர்வா (''மார்க்கண்டேய'')
 |-
 | [[அஸ்மகம்|அஸ்மகா]] (அஷ்மகா) || தெற்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | அஸ்வகுதா || நடு || ||  || ✓ ||  || ||
 |-
 | அதவி || தெற்கு || ✓ || ✓ || ✓ ||  || ✓ || ஆரண்ய (''மார்க்கண்டேய''), அதவ்யா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | அத்ரேயா || வடக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || அத்ரி (''மச்ச'', ''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | ஔந்தரா || விந்திய மலை || ✓ ||  ||  ||  || ||
 |-
 | [[அவந்தி நாடு|அவந்தி]] || விந்திய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || நடு மற்றும் விந்திய மலை (''மச்ச)''
 |-
 | பகிர்கிரி || கிழக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | [[பாக்லீகர்கள்|வகலிகா]] || வடக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | பகுலா || வடக்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || || பகலவா (''வாயு''), பகுதா (''வாமன'')
 |-
 | பர்பரா || வடக்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || நடு மற்றும் வடக்கு (''வாமன)''
 |-
 | பத்ரா || கிழக்கு மற்றும் நடு || ||  ||  ||  || ✓ ||
 |-
 | பத்ரகரா || நடு || ✓ || ✓ ||  ||  || ✓ ||
 |-
 | பரத்வாஜா || வடக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | பார்கவா || கிழக்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | [[பரூச்|பருகச்சா]] || மேற்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || பனுகச்சா (''வாயு''), பிருகச்சா (''மார்க்கண்டேய''), தருகச்சா (''வாமன''), சகக்கச்சா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | போகவர்தனா || தெற்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | போஜா || விந்திய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || கோப்தா (''வாமன'')
 |-
 | பௌசிகா (பௌஷிகா) || வடக்கு || ||  ||  ||  || ✓ ||
 |-
 | போதா || நடு || ✓ || ✓ ||  ||  || ✓ || பகியா (''மச்ச'')
 |-
 | பிரமோத்தரா || கிழக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || சுகமோத்தரா (''மச்ச''), சமந்தரா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | கர்மகன்டிகா (சர்மகன்டிகா) || வடக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || அத்தகந்திகா (''மச்ச''), சகேதகா (''வாமன'')
 |-
 | [[சேரர்|கேரளா]] || தெற்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || கேவளா (''மார்க்கண்டேய'')
 |-
 | [[சீனர்கள், மகாபாரதம்|சினா]] (சீனா) || வடக்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || பினா (''வாயு''), வேனா (''வாமன'')
 |-
 | [[சோழர்|சோழா]]|| தெற்கு || ✓ || ✓ ||  || ✓ || ✓ || சௌல்யா (''வாயு''), சௌடா (''வாமன''); தெற்கு மற்றும் கிழக்கு (''பிரம்மாண்ட)''
 |-
 | சுலிகா || வடக்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || சுடிகா (''வாமன''), விந்தியசுலிகா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | தன்டகா || தெற்கு || ✓ || ✓ || ✓ ||  || ✓ ||
 |-
 | [[தராதரர்கள்|தராதா]] || வடக்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | தர்வா || இமய மலை || ✓ || ✓ || ✓ ||  || ✓ || இமய மலை மற்றும் வடக்கு (''வாயு'' மற்றும் ''மார்க்கண்டேய)''
 |-
 | தசேரகா (தஷேரகா) || வடக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || கர்சேருகா (''வாயு''), குசேருகா (''மார்க்கண்டேய'')
 |-
 | தசமலிகா (தஷமலிகா) || வடக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || தசனமகா (''மச்ச''), தசமனிகா (''வாயு''), தன்சனா (''வாமன'')
 |-
 | [[தசார்னம்|தசார்னா]] (தஷார்னா) || விந்திய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | துருகுயு || வடக்கு || ✓ || ✓ ||  ||  || ✓ || கிரதா (''வாயு''), பத்ரா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | துர்கா || மேற்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || துர்கலா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | கணகா || வடக்கு || ||  ||  || ✓ || ||
 |-
 | [[காந்தாரதேசம்|கந்தாரா]] || வடக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | கோதா || நடு || ||  ||  ||  || ✓ ||
 |-
 | கோலங்குலா || தெற்கு || ||  || ✓ ||  || ||
 |-
 | கோனர்தா || கிழக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || கோவிந்தா (''வாயு''), கோமந்தா (''மார்க்கண்டேய''), மனந்தா (''வாமன'')
 |-
 | அம்சமர்கா || இமய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || சர்வகா (இமய மலை) (''மச்ச)''; அம்சமர்கா (வடக்கு மற்றும் இமய மலை) (''வாயு'' மற்றும் ''மார்க்கண்டேய)''; கர்ணமர்கா (வடக்கு) மற்றும் அம்சமர்கா (இமய மலை) (''வாமன)''; அம்சமர்கா (இமய மலை) அம்சபங்கா (வடக்கு) (''பிரம்மாண்ட)''
 |-
 | [[ஹர ஹூண நாடு|ஹர-ஊணகா]] || வடக்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || புர்னா (''வாயு''), உர்னா (''மார்க்கண்டேய''), குர்னா (''வாமன''), ஊணா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | ஹரமுசிகா (ஹரமுஷிகா) || வடக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || || ஹரமூர்த்திகா (''மச்ச''), ஹரபுரிகா (''வாயு''), சமுசகா (''வாமன'')
 |-
 | குகுகா || இமய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || சமுத்ககா (''மச்ச''), சகுதகா (''வாயு''), சக்ரத்ரகா (''மார்க்கண்டேய''), சகுகுகா (''வாமன''), சகுகுகா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | இஜிகா || வடக்கு || ||  ||  ||  || ✓ ||
 |-
 | இசிகா (இஷிகா) || தெற்கு || ✓ || ✓ || ✓ ||  || ✓ || வைசக்யா (''மார்க்கண்டேய'')
 |-
 | ஜகுடா || வடக்கு || ✓ || ✓ || ✓ ||  || || ஜங்கலா (''மச்ச''), ஜுஹுடா (''வாயு''), ஜகுடா (''மார்க்கண்டேய'')
 |-
 | ஜங்கலா || நடு || ✓ || ✓ ||  ||  || ✓ ||
 |-
 | ஜனேயமர்தகா || கிழக்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ஜனேயமல்லகா (''மார்க்கண்டேய''), அங்கியமர்சகா (''வாமன''), கோபபர்திவா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | [[கச்சு மாவட்டம்|கச்சிகா]]|| மேற்கு || ✓ || ✓ || ✓ ||  || ✓ || கச்சிகா (''மச்ச''), கச்சியா (''வாயு''), காஸ்மிரா (''மார்க்கண்டேய''), கச்சிபா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | கலதோயகா || வடக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | கலிங்கா (நடு) || நடு || ✓ ||  || ✓ || ✓ || ✓ || அர்கலிங்கா (''மார்க்கண்டேய'')
 |-
 | கலிங்கா (தெற்கு) || தெற்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | கலிதகா || மேற்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || கலிதகா (''வாயு''), அனிகதா (''மார்க்கண்டேய''), தலிகதா (''வாமன''), குந்தலா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | கலிவனா || மேற்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || கோலவனா (''வாயு''), கலிவலா (''மார்க்கண்டேய''), வரிதனா (''வாமன''), கலிவனா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | [[காம்போஜர்கள்|கம்போஜா]] || வடக்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | கன்டகரா || வடக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || || கந்தகரா (''மச்ச''), இரத்தகதகா (''வாயு''), பாகுபத்ரா (''மார்க்கண்டேய''), கதரா (''வாமன'')
 |-
 | கரஸ்கரா || மேற்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || பரஸ்கரா (''வாயு''), கதக்சரா (''மார்க்கண்டேய''), கரந்தரா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | [[கரூசக நாடு|கரூசா]] (கரூஷா) || விந்திய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || தெற்கு மற்றும் விந்திய மலை (''மச்ச'')
 |-
 | [[காஷ்மீர நாடு|காஸ்மீரா]] (கஷ்மீரா) || வடக்கு || || ✓ || ✓ ||  || ✓ ||
 |-
 | கௌசிகா || நடு || ||  ||  || ✓ || ||
 |-
 | கேகேயா || வடக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || கைகேய்யா (''மச்ச''), கைகேயா (''மார்க்கண்டேய''), கைகேயா (''வாமன'')
 |-
 | [[கசர்கள்|கசா]] || இமய மலை || || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || கசா (''வாமன''), சகா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | [[கிராதர்கள்|கிராதா]] || இமய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || கிராதா (''மச்ச'', நடு மற்றும் இமய மலை)
 |-
 | கிசன்னா || நடு || || ✓ ||  ||  || ||
 |-
 | [[கிட்கிந்தை|கிட்கிந்தகா]] (கிஷ்கிந்தகா) || விந்திய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || கிகரவா (''வாமன'')
 |-
 | கொங்கானா || தெற்கு || ||  ||  ||  || ✓ ||
 |-
 | [[கோசல நாடு|கோசலா]] (நடு)  || நடு || ✓ || ✓ || ✓ ||  || ✓ ||
 |-
 | [[தெற்கு கோசலம்|கோசலா]] (விந்திய மலை) || விந்திய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | குக்குதா || வடக்கு || ||  ||  || ✓ || ||
 |-
 | குலுதா || வடக்கு || ||  ||  || ✓ || ✓ || உலுதா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | குல்யா || தெற்கு மற்றும் நடு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || நடு (''மார்க்கண்டேய)''; தெற்கு (''வாமன'' மற்றும் ''பிரம்மாண்ட)''
 |-
 | குமாரா || தெற்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || குபாதா (''மச்ச''), குமனா (''வாயு''), குசுமா (''மார்க்கண்டேய''), குமரதா (''வாமன''), குசபனா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | [[குலிந்தப் பேரரசு|குனின்டா]] || வடக்கு || ✓ || ✓ || ✓ ||  || ✓ || புலிந்தா (''மச்ச''), கலிங்கா (''மார்க்கண்டேய''), கலிந்தா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | [[குந்தள நாடு|குந்தளா]] || தெற்கு மற்றும் நடு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || குந்தலா ( (''மச்ச'', நடு), குந்தலா (''வாமன'')
 |-
 | குபதா || இமய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || கசுபனா (''வாயு''), குரவா (''மார்க்கண்டேய'')
 |-
 | [[குருதேசம்|குரு]] || நடு || ✓ || ✓ ||  || ✓ || ✓ || கௌரவா (''வாமன'')
 |-
 | குசல்யா (குஷல்யா) || நடு || ||  ||  ||  || ✓ ||
 |-
 | குசத்ரா (குஷத்ரா) || நடு || ||  ||  || ✓ || ||
 |-
 | குதப்ரவரனா || இமய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || கசப்ரவரனா (''வாயு''), குந்தப்ரவரனா (''மார்க்கண்டேய''), அபப்ரவரனா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | இலல்கிட்டா || வடக்கு || ||  ||  || ✓ || ||
 |-
 | இலம்பகா || வடக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || இலமகா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | மத்ரகா || வடக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || பத்ரகா (''வாயு'' மற்றும் ''வாமன''), மன்டலா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | மத்குரகா || கிழக்கு || ✓ ||  || ✓ || ✓ || ✓ || முத்ரகா (''மார்க்கண்டேய''), முதகரகா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | மத்ரேயா || நடு || ||  ||  ||  || ✓ ||
 |-
 | மகதா || கிழக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || நடு மற்றும் கிழக்கு (''வாயு'' மற்றும் ''பிரம்மாண்ட)''
 |-
 | மஹாராஸ்ட்ரா (மகாராஷ்ட்ரா) || தெற்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||  நவராஸ்ட்ரா (''மச்ச'')
 |-
 | மகேயா || மேற்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | மகிசிகா (மகிஷிகா) || தெற்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || மகிசகா (''வாயு'' மற்றும் ''மார்க்கண்டேய'')
 |-
 | மலாடா || கிழக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || மலாவா (''மச்ச''), மனாடா (''மார்க்கண்டேய''), மன்சதா (''வாமன'')
 |-
 | மலாகா || நடு || ||  || ✓ ||  || ||
 |-
 | மலாவர்திகா || கிழக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || மல்லவர்னகா (''மச்ச''), மலாவர்தின் (''வாயு''), மனாவர்திகா (''மார்க்கண்டேய''), பலதந்திகா (''வாமன'')
 |-
 | மலாவா || விந்திய மலை || ✓ || ✓ ||  || ✓ || ✓ || ஏகலவ்யா (''வாமன''), மலாடா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | [[மல்லம்|மல்லா]] || கிழக்கு ||✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || சல்வா (''மச்ச''), மலா (''வாயு''), மையா (''வாமன'')
 |-
 | மன்டலா || இமய மலை || ✓ || ✓ || ✓ ||  || ✓ || மலாவா (''வாயு''), மலாவா (''மார்க்கண்டேய'')
 |-
 | மன்டவியா || வடக்கு || ||  ||  || ✓ || ||
 |-
 | மசா (மஷா) || விந்திய மலை || ✓ ||  ||  ||  || ||
 |-
 | மதங்கா || கிழக்கு || ✓ ||  ||  ||  || ||
 |-
 | மத்ஸ்யா || நடு || ✓ ||  || ✓ || ✓ || ✓ || எத்சுதா (''வாமன'')
 |-
 | மௌலிகா || தெற்கு || ||✓ || ✓ ||  || ✓ || மௌனிகா (''வாயு'')
 |-
 | மேகலா || விந்திய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ரோகலா (''வாயு''), கேவளா (''மார்க்கண்டேய'')
 |-
 | [[அபு மலை|அர்புதா]] || மேற்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | முகா || நடு || ✓ ||  ||  ||  || ||
 |-
 | [[புலி நாடு|முசிகா]] (முஷிகா) || தெற்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || சுதிகா (''மச்ச''), முசிகதா (''வாமன''), முசிகா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | நைர்னிகா || தெற்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || || நைசிகா (''மார்க்கண்டேய'')
 |-
 | நலகலிகா || தெற்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || || வனதரகா (''மார்க்கண்டேய''), நலகரகா (''வாமன'')
 |-
 | நசிக்யா || மேற்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || வசிக்யா (''மச்ச''), நசிகந்தா (''வாமன''), நசிகா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | நிரகரா || இமய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || நிகர்கரா (''வாயு''), நிகரா (''மார்க்கண்டேய'')
 |-
 | [[நிசாத நாடு|நைசதா]] (நைஷதா) || விந்திய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || நிசதா (''வாயு'')
 |-
 | [[பகலவர்கள்|பகலவா]] || வடக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||  பல்லவா (''வாயு'' தவிர அனைத்திலும்)
 |-
 | பனவியா || வடக்கு || ||  ||  || ✓ || ||
 |-
 | [[பாஞ்சாலம்|பாஞ்சாலா]]|| நடு || ✓ || ✓ ||  || ✓ || ✓ ||
 |-
 | [[பாண்டியர்|பாண்டியா]]|| தெற்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || புந்தரா (''மார்க்கண்டேய''), புந்தரா (''வாமன'')
 |-
 | [[பரத நாடு|பரதா]] || வடக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || பரிதா (''வாயு''), பர்வதா (''வாமன'')
 |-
 | பதச்சாரா || நடு || ✓ || ✓ ||  ||  || ✓ || சதபதேஸ்வரா (''வாயு'')
 |-
 | பௌரிகா || தெற்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || பௌனிகா (''வாயு''), பௌரிகா (''மார்க்கண்டேய''), பௌரிகா (''வாமன''), பௌரிகா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | ப்லுஸ்தா || இமய மலை || ||  ||  || ✓ || ||
 |-
 | [[பிராக்ஜோதிச நாடு|பிரக்ஜோதிசா]]|| கிழக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | பிரஸ்தலா || வடக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || புஸ்கலா (''மார்க்கண்டேய'')
 |-
 | பிரவங்கா || கிழக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || புலவங்கா (''மச்ச'' மற்றும் ''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | பிரவிஜயா || கிழக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || பிரவிசேயா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | பிரியலௌகிகா || வடக்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ஹர்சவர்தனா (''மார்க்கண்டேய''), அங்கலௌகிகா (''வாமன''), அங்கலௌகிகா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | புலேயா || மேற்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || குலியா (''மச்ச''), புலிந்தா (''மார்க்கண்டேய''), புலியா (''வாமன''), பௌலேயா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | [[புலிந்தர்கள்|புலிந்தா]] || தெற்கு || ✓ || ✓ || ✓ ||  || ✓ ||
 |-
 | புந்தரா || கிழக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || முன்டா (''வாயு''), மத்ரா (''மார்க்கண்டேய''), பிரசத்ரா (''வாமன'')
 |-
 | இராட்சசா || தெற்கு || ||  ||  || ✓ ||  ||
 |-
 | இராமதா || வடக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || || மதரா (''மார்க்கண்டேய''), மதரோதா (''வாமன'')
 |-
 | உரூபாசா || மேற்கு || ✓ || ✓ || ✓ ||  || ✓ || குபசா (''வாயு''), ருபபா (''மார்க்கண்டேய''), ருபகா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | சைனிகா || வடக்கு || ✓ || ✓ || ✓ ||  || ✓ || பிதிகா (''வாயு''), சுலிகா (''மார்க்கண்டேய''), ஜிலிகா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | [[சால்வ நாடு|சால்வா]] (ஷால்வா) || நடு || ✓ || ✓ ||  ||  || ✓ ||
 |-
 | சரஜா || விந்திய மலை || ||  || ✓ ||  || ||
 |-
 | [[சரஸ்வதா நாடு|சரஸ்வதா]] || மேற்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | சரீகா || தெற்கு || ||  ||  || ✓ || ||
 |-
 | [[சௌராட்டிர நாடு|சௌராட்டிரா]]|| மேற்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || சௌராட்டிரா (''மச்ச'')
 |-
 | சௌசல்யா || நடு || ||  ||  ||  || ✓ ||
 |-
 | [[சௌவீர நாடு|சௌவீரா]] || வடக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | சேதுகா || தெற்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || சைலுசா (''மார்க்கண்டேய''), ஜனுகா (''வாமன'')
 |-
 | சபரா || தெற்கு || ✓ || ✓ || ✓ ||  || ✓ || பரா (''வாயு''), சரவா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | [[சகர்கள்|சகா]]|| வடக்கு || ✓ || ✓ ||  || ✓ || ✓ || நடு (''வாமன)''
 |-
 | சசிகத்ரிகா || இமய மலை || ||  ||  || ✓ || ||
 |-
 | சதத்ருஜா || வடக்கு || ||  || ✓ || ✓ || || சதத்ரவா (''வாமன'')
 |-
 | சாத்புரா || விந்திய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || பதகமா (''மச்ச''), சத்சுரா (''வாயு''), பதவா (''மார்க்கண்டேய''), பகேலா (''வாமன'')
 |-
 | சுலகாரா || வடக்கு || ||  || ✓ ||  || ||
 |-
 | [[சூர்பரக நாடு|சூர்பரகா]] || மேற்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || சுர்பரகா (''வாயு''), சூர்யரகா (''மார்க்கண்டேய''), சூர்யரகா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | [[சிந்து நாடு|சிந்து]] || வடக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | சிரலா || மேற்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || சுரலா (''வாயு''), சுமினா (''மார்க்கண்டேய''), சினிலா (''வாமன''), கிரதா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | [[ஆபீர நாடு|சூத்ரா]]|| வடக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || சுகியா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | சுஜரகா || கிழக்கு || || ✓ ||  ||  || ||
 |-
 | சுபர்சவா || வடக்கு || ||  ||  || ✓ || ||
 |-
 | [[சூரசேனம்|சூரசேனா]]|| நடு || ✓ || ✓ ||  ||  || ✓ ||
 |-
 | தைத்ரிகா || மேற்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || தைத்ரிகா (''மச்ச''), துரசிதா (''வாயு''), குருமினி (''மார்க்கண்டேய''), துபமினா (''வாமன''), கரிதி (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | தலகனா || வடக்கு || ✓ || ✓ ||  || ✓ || ✓ || தலகனா (''மச்ச''), சதனபா (''வாயு''), தவகரமா (''வாமன''), தலசலா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | தமசா || இமய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || சமரா (''மச்ச''), தோமரா (''வாமன''), தமரா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | தமஸ் || மேற்கு || ||  ||  || ✓ || ||
 |-
 | [[தாம்ரலிப்தா|தம்ரலிபதகா]] || கிழக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | தங்கனா || இமய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || அபதா (''மச்ச''), குர்குனா (''மார்க்கண்டேய'')
 |-
 | தங்கனா || வடக்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || துங்கனா (''மார்க்கண்டேய'')
 |-
 | தபசா || மேற்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || சவபதா (''மார்க்கண்டேய''), தபகா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | திலங்கா || நடு || || ✓ ||  ||  || ||
 |-
 | தோமரா || வடக்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || தமசா (''மார்க்கண்டேய'' மற்றும் ''வாமன'')
 |-
 | தோசலா || விந்திய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | திரைபுரா || விந்திய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | [[திரிகர்த்த நாடு|திரிகர்த்தா]] || இமய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | தும்பரா || விந்திய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || தும்புரா (''வாயு''), தும்புலா (''மார்க்கண்டேய''), ''பர்பரா'' (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | துமுரா || விந்திய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || தும்புரா (''மார்க்கண்டேய''), துரகா (''வாமன''), துகுந்தா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | துந்திகேரா || விந்திய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || சௌந்திகேரா (''மச்ச''), துசுதிகரா (''மார்க்கண்டேய'')
 |-
 | துர்னபதா || வடக்கு || ||  ||  || ✓ || ||
 |-
 | [[துஷார நாடு|துசாரா]]|| வடக்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || துகரா (''மார்க்கண்டேய'')
 |-
 | உத்பிதா || தெற்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || உலிதா (''வாமன''), குலிந்தா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | உர்னா || இமய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || உனா (''வாயு'')
 |-
 | [[உத்கல நாடு|உத்கலா]] || விந்திய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || கிழக்கு மற்றும் நடு (''பிரம்மாண்ட)''
 |-
 | உத்தமர்னா || விந்திய மலை || || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || உத்தமா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | வகியதோதரா || வடக்கு || || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || கிரிககவரா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | வனவசிகா || தெற்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || வஜிவசிகா (''மச்ச''), பனவசிகா (''வாயு''), நமவசிகா (''மார்க்கண்டேய''), மகாசகா (''வாமன'')
 |-
 | [[வங்க நாடு|வங்கா]] || கிழக்கு || ✓ ||  ||  || ✓ || ✓ || நடு மற்றும் கிழக்கு (''வாமன)''
 |-
 | வங்கேயா || கிழக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || மர்கவகேயா (''மச்ச''), இரங்கேயா (''மார்க்கண்டேய''), வோஜ்னேயா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | [[வாரணாசி|காசி]]|| நடு || ✓ || ✓ || ✓ ||  || ✓ ||
 |-
 | வததனா || வடக்கு ||  ✓ ||  ✓ ||  ✓ ||  ✓ ||  ✓ ||
 |-
 | [[வத்ச நாடு|வத்சா]] || நடு || ||  ✓ ||  ||  || ||
 |-
 | வத்சியா || மேற்கு || ||  ||  || ✓ || ||
 |-
 | [[விதர்ப்ப நாடு|வைதர்ப்பா]] || தெற்கு || ✓ || ✓ || ✓ ||  || ✓ ||
 |-
 | [[விதேகம்|விதேகா]] || கிழக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ ||
 |-
 | [[விதிஷா|வைதிசா]]|| விந்திய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || வைதிகா (''வாயு''), கொல்லிசா (''வாமன'')
 |-
 | விந்தியமுலிகா || தெற்கு || ✓ || ✓ || ✓ ||  || ✓ || விந்தியபுசிகா (''மச்ச''), விந்தியசைலேயா (''மார்க்கண்டேய''), விந்தியமௌலியா (''பிரம்மாண்ட'')
 |-
 | விதிகோத்ரா || விந்திய மலை || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || விரகோத்ரா (''மார்க்கண்டேய''), விதகோத்ரா (''வாமன'')
 |-
 | விர்கா || நடு || || ✓ || ✓ || ✓ || ||
 |-
 | யமாகா || கிழக்கு || ✓ ||  ||  ||  || ||
 |-
 | [[இந்தோ கிரேக்க நாடு|யவனா]] || வடக்கு || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || ✓ || கவலா (''மார்க்கண்டேய'')
 |}
 
 === சமசுகிருத இதிகாசங்கள் ===
 ''[[மகாபாரதம்|மகாபாரதத்தின்]]'' ''[[பீஷ்ம பருவம்|பீஷ்ம பருவமானது]]'' சுமார் 230 ஜனபாதங்களைக் குறிப்பிடுகிறது. அதே நேரத்தில், ''[[இராமாயணம்]]'' இதில் ஒரு சிலவனவற்றையே குறிப்பிடுகிறது. புராணங்களைப் போல் இல்லாமல் பண்டைக்கால இந்தியாவின் எந்த ஒரு புவியியல் பிரிவுகளையும் ''மகாபாரதம்'' குறிப்பிடவில்லை. ஆனால், சில ஜனபாதங்களைத் தெற்கு அல்லது வடக்கு எனப் பகுப்பதற்கு ஆதரவளிக்கிறது.{{sfn|Misra|1973|p=99}}
 
 {{See also|பகுப்பு:மகாபாரதத்தில் நாடுகள்}}
 === பௌத்த நூல்கள் ===
 பௌத்த விதி நூல்களான ''அங்குத்தர நிகயா'', ''திகா நிகயா'', ''சுல்லா-நித்தேசா'' ஆகியவை தங்களுக்குள் சில வேறுபாடுகளைக் கொண்டிருந்தாலும் முதன்மையாகப் பின் வரும் 16 [[மகாஜனபதம்|மகாஜனபாதங்களைக்]] குறிப்பிடுகின்றன:{{sfn|Misra|1973|p=2}}
 
 {{columns-list|colwidth=22em|
 # [[அங்கம்|அங்கா]]
 # [[அஸ்மகம்|அசகா]]
 # [[அவந்தி நாடு|அவந்தி]]
 # [[சேதி நாடு|சேதியா]]
 # [[காந்தாரதேசம்|காந்தாரா]]
 # [[காம்போஜர்கள்|காம்போஜா]]
 # [[வாரணாசி|காசி]]
 # [[கோசல நாடு|கோசலா]]
 # [[குருதேசம்|குரு]]
 # மச்சா
 # [[மகத நாடு|மகதா]]
 # [[மல்லம்|மல்லா]]
 # [[பாஞ்சாலம்|பாஞ்சாலா]]
 # [[சூரசேனம்|சூரசேனா]]
 # [[வஜ்ஜி நாடு|வஜ்ஜி]] (பச்சி அல்லது வ்ரிஜி)
 # [[வத்ச நாடு|வம்சா]] (வத்சா)
 }}
 
 === சமண நூல் ===
 சமண நூலான ''வியக்யபிரஜ்னப்தி'' அல்லது ''பகவதி சூத்திரம்'' 16 முக்கிய ஜனபாதங்களைக் குறிப்பிடுகிறது. ஆனால், பல பெயர்கள் பௌத்த நூல்களில் உள்ளவற்றிலிருந்து வேறுபடுகின்றன.{{sfn|Misra|1973|p=2}}
 
 {{div col|colwidth=20em}}
 # அச்சா
 # [[அங்கம்|அங்கா]]
 # அவகா
 # [[வஜ்ஜி நாடு|பச்சி]] (வஜ்ஜி அலல்து வ்ரிஜ்ஜி)
 # பங்கா (வங்கா)
 # [[வாரணாசி|காசி]]
 # கோச்சா
 # [[கோசல நாடு|கோசலா]]
 # [[இலதா (பிராந்தியம்)|இலதா]]
 # [[மகத நாடு|மகதா]]
 # மலவகா
 # மலயா
 # [[மல்லம்|மோலி]] (மல்லா)
 # பதா
 # சம்புத்தரா
 # [[வத்ச நாடு|வத்சா]] ([[வத்ச நாடு]])
 {{div col end}}
 == இதனையும் காண்க ==
 * [[மகாஜனபாதங்கள்]] 
 
 == மேற்கோள்கள் ==
 {{Reflist}}
 
 [[பகுப்பு:இந்திய வரலாறு]]
 [[பகுப்பு:இந்திய அரச மரபுகள்]]