துர்க் ஷாஹிகள்

 [[File:Surya of Khair Kaneh, Kabul, 7-8thcentury, Kabul Museum (B&amp;W).jpg|thumb| [[சூரிய தேவன் (இந்து சமயம்)|சூரியன்]] சிலை, கைர் கானே, [[காபூல்]], பொ.ச. 7-8ஆம் நூற்றாண்டு, [[ஆப்கானிஸ்தானின் தேசிய அருங்காட்சியகம்]].]]
 '''துர்க் ஷாஹிக்கள்''' அல்லது '''காபூல் ஷாஹிக்கள்''' (Turk Shahis or Kabul Shahis) என்பது மேற்கு துருக்கியில் இருந்த ஓர் வம்சமாகும். அல்லது கலப்பு மேற்கு துர்க் - [[ஹெப்தலைட்டுகள்|ஹெப்தலைட்]] வம்சாவளியாகும். இது பொ.ச. 7 முதல் 9 ஆம் நூற்றாண்டுகளில் [[காபூல்]] மற்றும் [[கபிசா மாகாணம்|கபீசா]]விலிருந்து [[காந்தார நாடு|காந்தாரம்]] வரை ஆட்சி செய்தது.   &lt;ref&gt;&quot;The advance of Islamic forces both into Tokharistan in the north and into Zabulistan farther south was opposed by local rulers of probably Western Turkish identity&quot; in {{Cite journal|last=Vondrovec|first=Klaus|title=Coinage of the Nezak|url=https://www.academia.edu/880242/Coinage_of_the_Ne|language=en|page=181}}&lt;/ref&gt; பொ.ச 560களிலிருந்து,  மேற்கு துருக்கியர்கள் படிப்படியாக [[திரான்சாக்சியானா|திரான்சாக்சியானாவிலிருந்து]] தென்கிழக்கு நோக்கி விரிவடைந்து, [[பாக்திரியா]] மற்றும் [[இந்து குஷ்]] பிராந்தியத்தை ஆக்கிரமித்து, பெரும்பாலும் சுதந்திரமான அரசியல்களை உருவாக்கினர். &lt;ref&gt;&quot;The period from 560 CE onwards would be that of the Western Turks, although it is not clear how and foremost when they gained power over Bactria and the Hindukush-region. Minoru Inaba states that “gradually having extended their power, they came to be independent ...”&quot; in {{Cite journal|last=Vondrovec|first=Klaus|title=Coinage of the Nezak|url=https://www.academia.edu/880242/Coinage_of_the_Nezak|language=en|page=173}}&lt;/ref&gt; துர்க் ஷாஹிக்கள் அண்டை நாடான தோக்கரித்தானின் மேற்கு துர்க் யப்குசின் அரசியல் விரிவாக்கமாகவும் இது இருக்கலாம். இந்து-குஷ் பிராந்தியத்தில், அவர்கள் நெசக் [[ஹூணர்கள்|ஹூணர்களுக்கு]] மாற்றாக வந்தனர் - பாக்திரிய ஆட்சியாளர்களின் கடைசி வம்சம் சியோனைட் மற்றும் / அல்லது ஹுண மக்களிடையே தோன்றியது (இவர்களை சில சமயங்களில் கிழக்கு ஐரோப்பா மீது படையெடுத்த &quot;ஹூணர்கள்&quot; என்றும் குறிப்பிடப்படுகிறது). 
 
 காபுலிஸ்தான் பகுதி துர்க் ஷாஹி களத்தின் மையப்பகுதியாக இருந்தது. இதில் சில நேரங்களில் சபுலித்தான் மற்றும் [[காந்தாரதேசம்|காந்தாரம்]] ஆகியவையும் அடங்கிய பகுதியாக இருந்தது. &lt;ref name=&quot;Turk Shahi&quot;&gt;{{Cite web|url=http://pro.geo.univie.ac.at/projects/khm/showcases/showcase15?language=en|title=The Countenance of the other (The Coins of the Huns and Western Turks in Central Asia and India) 2012-2013 exhibit: 15. The Rutbils of Zabulistan and the &quot;Emperor of Rome&quot;|last=|date=|publisher=Kunsthistorisches Museum Vienna|access-date=July 22, 2017|archive-date=ஆகஸ்ட் 2, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170802204758/http://pro.geo.univie.ac.at/projects/khm/showcases/showcase15?language=en|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 
 [[ராசிதீன் கலீபாக்கள்|ராசிதீன் கலிபாக்களின்]] முஸ்லிம் படைகளால் [[சாசானியப் பேரரசு]] ஏற்கனவே அழிக்கப்பட்டிருந்த நேரத்தில் துர்க் ஷாஹிகள் உருவாகினர். துருக்கிய ஷாஹிகள் [[அப்பாசியக் கலீபகம்|அப்பாசியக் கலிபாவின்]] முஸ்லீம் படைகளின் கிழக்கு நோக்கிய விரிவாக்கத்தை 200 ஆண்டுகளுக்கும் மேலாக எதிர்த்தனர். அவர்கள் பொ.ச. 9 ஆம் நூற்றாண்டில் பாரசீக [[சபாரித்து வம்சம்|சாபரித்துகளிடம்]] வீழும் வரை [[இந்தியா|இந்தியாவில்]] [[இந்தியா மீதான இசுலாமியப் படையெடுப்பு|முஸ்லீம் வெற்றிகளை]] திறம்பட தடுத்தனர். துருக்கிய கசனாவித்துகள் இறுதியாக வீழ்ச்சியடைந்து வரும் [[இந்து ஷாகி|இந்து ஷாகிகள்]] மற்றும் [[குஜ்ஜர்|குர்ஜ்ஜாராக்களை]] வென்ற பிறகு இந்தியாவுக்குள் நுழைந்தனர்.  &lt;ref name=&quot;KHM16&quot;&gt;{{Cite web|url=http://pro.geo.univie.ac.at/projects/khm/showcases/showcase16?language=en|title=The Countenance of the other (The Coins of the Huns and Western Turks in Central Asia and India) 2012-2013 exhibit: 16. THE HINDU SHAHIS IN KABULISTAN AND GANDHARA AND THE ARAB CONQUEST|last=Alram|first=Michael|last2=Filigenzi|first2=Anna|date=|publisher=Kunsthistorisches Museum Vienna|access-date=July 22, 2017|last3=Kinberger|first3=Michaela|last4=Nell|first4=Daniel|last5=Pfisterer|first5=Matthias|last6=Vondrovec|first6=Klaus|archive-date=மார்ச் 10, 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210310235911/http://pro.geo.univie.ac.at/projects/khm/showcases/showcase16?language=en|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; முஸ்லிம் விரிவாக்கத்திற்கு எதிராக துர்க் ஷாஹிகளின் நீண்டகால எதிர்ப்பு இந்திய கலாச்சாரம் மற்றும் இந்து மதத்தைப் பாதுகாக்க பங்களித்திருக்கலாம்,
 
 == நெசக் ஹூணர்கள்-அல்கான்களின் இடப்பெயர்வு ==
 கிபி 625 முதல், துருக்கியர்கள் நெசாக்கின் [[ஹூணர்கள்|ஹூணப்]] பழங்குடியினரை படிப்படியாக இடம்பெயர வைத்தனர். இது அல்கான் ஹுணர்களையும் உள்ளடக்கியது. முதலில் சபுலிஸ்தானிலும் ([[காசுனி|காசுனியின்]] பகுதி) பின்னர் காபூலிஸ்தானிலும் ([[காபூல்|காபூலின்]] பகுதி) மற்றும் [[காந்தாரதேசம்|காந்தாரம்]] முதல் [[சிந்து ஆறு]] வரை இருந்தது. [[சுவான்சாங்|கி.பி]] 629 இல் கபிசிக்கு வருகை தந்த சீனப் பயணி [[சுவான்சாங்]], &quot;... துருக்கியர்கள் சபுலித்தானுக்கும் கபிசிக்கும் இடையிலான மலைப் பகுதியில் வசித்து வந்தனர்&quot; என்று குறிப்பிட்டுள்ளார். &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Vondrovec|first=Klaus|title=Coinage of the Nezak|url=https://www.academia.edu/880242|language=en|page=173}}&lt;/ref&gt;  ரு நூற்றாண்டுக்குப் பின்னர் 723-729ல் இப்பகுதியைப் பார்வையிட்ட கொரிய பௌத்தப் பயணியான 'ஹுய் சாவோ' என்பவர் காந்தாரம், கபிசா மற்றும் சபுலிஸத்தான் பகுதிகள் துருக்கிய ஆட்சியின் கீழ் இருந்ததாக குறிப்பிட்டுள்ளார். 
 
 == துர்க் ஷாஹிகளின் கீழ் கலை (பொ.ச. 7-8 ஆம் நூற்றாண்டு) ==
 [[படிமம்:Seated_Bodhisattva,_Fondukistan_monastery,_7th_century_CE._Kabul_Museum.jpg|thumb| அமர்ந்திருக்கும் [[போதிசத்துவர்|போதிசத்வர்]], போண்டுகிஸ்தான் மடாலயம், சுமார் 700 கி.பி. [[ஆப்கானிஸ்தானின் தேசிய அருங்காட்சியகம்|காபூல் அருங்காட்சியகம்]] .]]
 பொ.ச. 7-8 ஆம் நூற்றாண்டுகளில் துருக்கிய ஷாஹிகளால் கட்டுப்படுத்தப்பட்ட பகுதிகளில்  ஒப்பீட்டளவில் உயர்ந்த கலை நடவடிக்கைகள் இருந்தது. இது சாசானிய கலாச்சார பாரம்பரியத்தின் விளைவாகவோ அல்லது பௌத்த கலையின் தொடர்ச்சியான வளர்ச்சியின் விளைவாகவோ, சாத்தியமான ஹெப்தலைட் செல்வாக்கின் மூலமாகவோ இருக்கலாம். &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Compareti|first=Matteo|date=2008|title=The Painting of the &quot;Hunter-King&quot; at Kakrak: Royal Figure or Divine Being?|url=https://www.researchgate.net/publication/283346535|journal=Studio Editoriale Gordini|page=133}}&lt;/ref&gt; குறிப்பாக பாண்டுகிஸ்தானின் கலை, 7 ஆம் நூற்றாண்டில் தேதியிடப்படுள்ளது. &quot;மேற்கு துருக்கியர்களின் காலத்திற்கு&quot; சொந்தமானது என்றும் கருதப்படுகிறது. &lt;ref&gt;Statue of the seated Devata: &quot;époque des Turcs Occidentaux, 7e siècle&quot; in {{Cite web|url=https://www.guimet.fr/blog/une-oeuvre-devata-assis-en-delassement/|title=Guimet Museum}}&lt;/ref&gt; [[ஆப்கானித்தான்|ஆப்கானித்தானில்]]  இருந்த மேற்கு துருக்கியர்கள் பொதுவாக கி.பி 7 மற்றும் 9 ஆம் நூற்றாண்டுகளுக்கு இடையில் காந்தார, பௌத்த கலையின் முக்கிய மறுமலர்ச்சியுடன் தொடர்புடையவர்கள். குறிப்பாக [[பாமியான்]], [[காபூல்|காபூலுக்கு]] அருகிலுள்ள [[மெஸ் ஐநாக்]], [[காசுனி|காசுனியில்]] உள்ள தபா சர்தார் அல்லது தெப் நரேஞ்ச் போன்ற முக்கிய புதிய புத்த தளங்களுடன், இது குறைந்தது 9 ஆம் நூற்றாண்டு வரை செயலில் இருந்தது. 
 
 === பௌத்த மதத்திற்கு துருக்கிய ஆதரவு ===
 [[படிமம்:Wang_wu_tian_zhu_guo_zhuan_往_五_天_竺_國_傳_by_Hui_chao_慧_超_Visit_of_Jibin_by_Hui_chao_(with_transliteration).jpg|வலது|thumb| துர்க் மன்னரும், அரசிகளும், அரசப் பிரமுகர்களும் பௌத்த மதத்தை பின்பற்றினர் என்று ஹுய் சாவ் தெரிவித்துள்ளார். 726 பொ.ச. &lt;ref name=&quot;SK405&quot;&gt;{{Cite journal|last=Kuwayama|first=Shoshin|date=1976|title=The Turki Śāhis and Relevant Brahmanical Sculptures in Afghanistan|url=https://www.jstor.org/stable/29756318|journal=East and West|volume=26|issue=3/4|pages=405–407|issn=0012-8376|jstor=29756318}}&lt;/ref&gt;]]
 துர்க் ஷாஹிகள் பௌத்த மதத்தை ஆதரித்தவர்கள் எனக் கூறப்படுகிறது. பொதுவாக அவர்கள் பௌத்தர்களாக முன்நிறுத்தப்படுகின்றனர். &lt;ref name=&quot;SK405&quot;&gt;{{Cite journal|last=Kuwayama|first=Shoshin|date=1976|title=The Turki Śāhis and Relevant Brahmanical Sculptures in Afghanistan|url=https://www.jstor.org/stable/29756318|journal=East and West|volume=26|issue=3/4|pages=405–407|issn=0012-8376|jstor=29756318}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite book|last=Kumāra|first=Braja Bihārī|title=India and Central Asia: Classical to Contemporary Periods|publisher=Concept Publishing Company|url=https://books.google.com/books?id=-lJI9avHstYC&amp;pg=PA73}}&lt;/ref&gt; கொரியன யாத்ரீகர் ஹுய் சாவோ கிபி 726 இல் கபிசாவின் துருக்கிய ஆட்சியாளர்கள் [[மும்மணிகள் (பௌத்தம்)|மும்மணிகளைப்]] பின்பற்றி பல புத்த கோவில்களை நிறுவியதாக சீன மொழியில் பதிவு செய்துள்ளார். 
 
 சீனப்பயணி வுலோங் கி.பி 753 இல் காந்தாரத்துக்கு வந்துள்ளார். அவரைப் பொறுத்தவரை, [[காந்தாரதேசம்|காந்தாரம்]] கபிசி நாட்டின் குளிர்காலத்தில் கிழக்கு தலைநகராகவும், கோடையில் கபிசியிலும் தலைநகரைக் கொண்டிருந்தது.  பொ.ச. 756 முதல் 760 வரை அவர் பார்வையிட்ட [[காஷ்மீர்|காஷ்மீரில்]], பௌத்த கோவில்கள் துருக் மன்னர்களால் அர்ப்பணிக்கப்பட்டவை என்று கூறியுள்ளார். &lt;ref name=&quot;SK405&quot;&gt;{{Cite journal|last=Kuwayama|first=Shoshin|date=1976|title=The Turki Śāhis and Relevant Brahmanical Sculptures in Afghanistan|url=https://www.jstor.org/stable/29756318|journal=East and West|volume=26|issue=3/4|pages=405–407|issn=0012-8376|jstor=29756318}}&lt;/ref&gt; துர்க் ஷாஹிகளின் கீழ் குறைந்த அளவிற்கு பிராமணியமும் தழைத்தோங்கியதாகத் தெரிகிறது. பல்வேறு கலைப் படைப்புகளும் அவர்களின் காலத்திற்கு காரணமாக இருந்தன. &lt;ref&gt;Images of the sculptures of Khair Khana in {{Cite web|url=https://www.cemml.colostate.edu/cultural/09476/afgh05-120.html|title=Afghanistan Significant Site 120. Khair Khana|website=www.cemml.colostate.edu|access-date=2020-12-08|archive-date=2020-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20201112031608/https://www.cemml.colostate.edu/cultural/09476/afgh05-120.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 
 === பௌத்த கலைப் படைப்புகள் ===
 [[படிமம்:Royal_couple,_Fondukistan,_7th_century_CE.jpg|thumb|300x300px| ஓர் அரசனும் அரசியும் ஒரு மெத்தைகளுக்கு மேல் கைகளை வைத்திருக்கும் ஒரு சிலை போண்டுகிஸ்தானின் புத்த மடாலயத்தின் முக்கிய இடம். [[ஆப்கானிஸ்தானின் தேசிய அருங்காட்சியகம்|காபூல் அருங்காட்சியகம்]] . சிர்கா 700 பொ.ச. &lt;ref name=&quot;SN31&quot;&gt;{{Cite journal|last=Novotny|first=Susanne|date=1 January 2007|title=The Buddhist Monastery of Fondukistān, Afghanistan – A Reconstruction|url=https://www.brepolsonline.net/doi/abs/10.1484/J.JIAAA.2.302542?journalCode=jiaa|journal=Journal of Inner Asian Art and Archaeology|volume=2|pages=31–37|doi=10.1484/J.JIAAA.2.302542|issn=1783-9025}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Hackin|first=J.|date=1938|title=Les travaux de la Délégation archéologique française en Afghanistan: COMPTE-RENDU SOMMAIRE (SEPTEMBRE 1936-AOÛT 1937)|url=https://www.jstor.org/stable/43475079|journal=Revue des arts asiatiques|volume=12|issue=1|pages=10–11|issn=0995-7510|jstor=43475079}}&lt;/ref&gt; &lt;ref name=&quot;KHM12&quot;&gt;{{Cite web|url=http://pro.geo.univie.ac.at/projects/khm/showcases/showcase12?language=en|title=The Countenance of the other (The Coins of the Huns and Western Turks in Central Asia and India) 2012-2013 exhibit: 12. ZABULISTAN: FROM THE ALKHAN-NEZAK CROSSOVER TO THE TURKS|last=Alram|first=Michael|last2=Filigenzi|first2=Anna|date=|publisher=Kunsthistorisches Museum Vienna|access-date=July 16, 2017|last3=Kinberger|first3=Michaela|last4=Nell|first4=Daniel|last5=Pfisterer|first5=Matthias|last6=Vondrovec|first6=Klaus|archive-date=ஜூன் 23, 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170623100619/http://pro.geo.univie.ac.at/projects/khm/showcases/showcase12?language=en|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;A recent highly detailed view: {{Cite web|url=https://patrickchapuis.photoshelter.com/image/I0000YsS2DZa4Dmw|title=Les trésors sataniques - Satanic treasures PATRICK CHAPUIS PHOTOGRAPHE|website=patrickchapuis.photoshelter.com}}&lt;/ref&gt;]]
 
 &lt;gallery widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;200px&quot; perrow=&quot;4&quot;&gt;
 படிமம்:Ganesha from Gardez.jpg| துர்க் ஷாஹிகளின் 8ஆம் நூற்றாண்டின் தேதியிடப்பட்ட [[பிள்ளையார்]] சிலை.
 படிமம்:Khair Khaneh sanctuary (reconstitution by Jean Carl).jpg|thumb|கைர் கானே சரணாலயம் (புனரமைப்பு), பொ.ச. 608-630 
 படிமம்:Khair Khaneh sanctuary (donor).jpg|thumb|கைன் கானேவில் காலணியுடன் ஒரு சிலை 
 &lt;/gallery&gt;
 
 == மேற்கோள்கள் ==
 {{Reflist}}
 == ஆதாரங்கள் ==
 *{{Cite book| chapter = Greek and Islamic Medicines' Historical Contact with Tibet
  | last = Martin | first = Dan | year = 2011
  | title = Islam and Tibet: Interactions Along the Musk Routes
  | editor1-last = Akasoy | editor1-first = Anna
  | editor2-last = Burnett | editor2-first = Charles
  | editor3-last = Yoeli-Tlalim | editor3-first = Ronit
  | publisher = Ashgate Publishing | location = Farnham, Surrey
  | chapter-url = https://books.google.com/books?id=ZfWXIfbynwYC&amp;pg=PA117
  | pages = 117–144
  | isbn = 978-0-7546-6956-2
 }}
 *{{Cite web
  |chapter      = 
  |last1        = Alram
  |first1       = Michael
  |last2        = Filigenzi
  |first2       = Anna
  |last3        = Kinberger
  |first3       = Michaela
  |last4        = Nell
  |first4       = Daniel
  |last5        = Pfisterer
  |first5       = Matthias
  |last6        = Vondrovec
  |first6       = Klaus
  |year         = 2012–2013
  |accessdate   = 1 November 2020
  |title        = The Countenance of the other (The Coins of the Huns and Western Turks in Central Asia and India) 2012-2013 exhibit
  |publisher    = Kunsthistorisches Museum, Coin Cabinet
  |location     = Vienna, Austria
  |url          = http://pro.geo.univie.ac.at/projects/khm/?language=en
  |website      = 
  |ref          = https://press.khm.at/fileadmin/_migrated/downloads/PT_Hunnen_engl.pdf
  |archive-date = 17 பிப்ரவரி 2021
  |archive-url  = https://web.archive.org/web/20210217071007/http://pro.geo.univie.ac.at/projects/khm/?language=en
  |url-status    = dead
 }}
 {{ஆப்கானிஸ்தான் தலைப்புகள்}}
 [[பகுப்பு:துருக்கியின் வரலாறு]]