மாலிப்டினம் டை சல்பைடு
{{chembox
 | Verifiedfields = changed
 | Watchedfields = changed
 | verifiedrevid = 444652607
 | Name = மாலிப்டினம் இருசல்பைடு&lt;br&gt;Molybdenum disulfide
 | ImageFile = MoS2chips.jpg
 | ImageFile2 = Molybdenite-3D-balls.png
 | ImageSize = 
 | ImageName = Molybdenum disulfide
 | IUPACName = Molybdenum disulfide
 | OtherNames =
 |Section1={{Chembox Identifiers
 | ChemSpiderID_Ref = {{chemspidercite|correct|chemspider}}
 | ChemSpiderID = 14138
 | InChI = 1/Mo.2S/rMoS2/c2-1-3
 | InChIKey = CWQXQMHSOZUFJS-FRBXWHJUAU
 | ChEBI_Ref = {{ebicite|correct|EBI}}
 | ChEBI = 30704
 | SMILES = S=[Mo]=S
 | StdInChI_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
 | StdInChI = 1S/Mo.2S
 | StdInChIKey_Ref = {{stdinchicite|correct|chemspider}}
 | StdInChIKey = CWQXQMHSOZUFJS-UHFFFAOYSA-N
 | CASNo = 1317-33-5
 | CASNo_Ref = {{cascite|correct|CAS}}
 | RTECS = QA4697000
 | PubChem = 14823
   }}
 |Section2={{Chembox Properties
 | Formula = {{chem|MoS|2}}
 | MolarMass = 160.07 கி/மோல்&lt;ref name=b92&gt;{{RubberBible92nd|page=4.76}}&lt;/ref&gt;
 | Appearance = black/lead-gray solid
 | Density = 5.06 கி/செமீ/cm&lt;sup&gt;3&lt;/sup&gt;&lt;ref name=b92/&gt;
 | MeltingPtC = 1185
 | BandGap = 1.23 [[இலத்திரன்வோல்ட்|eV]] (2H)&lt;ref name=band&gt;{{Cite journal | doi = 10.1103/PhysRevB.51.17085| title = Electronic structure and scanning-tunneling-microscopy image of molybdenum dichalcogenide surfaces| journal = Physical Review B| volume = 51| issue = 23| pages = 17085| year = 1995| last1 = Kobayashi | first1 = K. | last2 = Yamauchi | first2 = J. }}&lt;/ref&gt;
 | MeltingPt_notes = decomposes
 | Solubility = கரையாதது&lt;ref name=b92/&gt;
 | SolubleOther = [[இராச திராவகம்]], சூடான [[சல்பூரிக் அமிலம்]], [[நைட்ரிக் காடி]] ஆகியவற்றில் உருச்சிதையும் &lt;br&gt; செறிவற்ற அமிலங்களில் கரையாது
   }}
 |Section3={{Chembox Structure
 | CrystalStruct = [[Pearson symbol|hP6]], [[space group]] {{chem|P6|3}}/mmc, No 194 (2H)&lt;br&gt;
 [[Pearson symbol|hR9]], [[space group]] R3m, No 160 (3R)&lt;ref name=str&gt;{{Cite journal | doi = 10.1107/S0108768183002645| title = Anisotropic mean-square displacements (MSD) in single-crystals of 2H- and 3R-MoS&lt;sub&gt;2&lt;/sub&gt;| journal = Acta Crystallographica Section B Structural Science| volume = 39| issue = 4| pages = 404| year = 1983| last1 = Schönfeld | first1 = B.| last2 = Huang | first2 = J. J.| last3 = Moss | first3 = S. C.}}&lt;/ref&gt;
 | LattConst_a = 0.3161 nm (2H), 0.3163 nm (3R)
 | LattConst_c = 1.2295 nm (2H), 1.837 (3R)
 | Coordination = Trigonal prismatic (Mo&lt;sup&gt;IV&lt;/sup&gt;)&lt;br/&gt;Pyramidal (S&lt;sup&gt;2−&lt;/sup&gt;)
   }}
 |Section7={{Chembox Hazards
 | ExternalSDS = [http://www.gfschemicals.com/Search/MSDS/1468MSDS.PDF External MSDS]
 | EUClass =
 | RPhrases =
 | SPhrases =
 | NFPA-H =
 | NFPA-F =
 | NFPA-R =
 | FlashPt =
   }}
 |Section8={{Chembox Related
 | OtherAnions = [[மாலிப்டனம்(IV) ஆக்சைடு]] &lt;br/&gt; மாலிப்டனம் இருசெலினைடு &lt;br/&gt; Molybdenum ditelluride
 | OtherCations = Tungsten disulfide
 | OtherFunction = [[கடுங்கரி]]
 | OtherFunction_label = lubricants
   }}
 }}
 '''மாலிப்டினம் இருசல்பைடு''' (''Molybdenum disulfide'') என்பது '''{{chem|MoS|2}}''' என்ற [[மூலக்கூற்று வாய்பாடு|வாய்ப்பாட்டை]]க் கொண்ட ஒரு [[கனிம வேதியியல்|கனிமவேதிச்]] சேர்மம் ஆகும்.
 
 இந்தச் சேர்மம் உலோக டை-[[காற்கோசனைடு]] வகையைச் சார்ந்தது. இது ஒரு வெள்ளிய கருப்பு நிறப் படிகம், இது [[மாலிப்டினம்|மாலிப்டினத்தின்]] முதன்மைத் தாதுவான [[மாலிப்டினைட்டு]] என்ற வடிவில் பூமியில் கிடைக்கிறது.&lt;ref name=ullmann&gt;Sebenik, Roger F. ''et al''. (2005) &quot;Molybdenum and Molybdenum Compounds&quot; in ''Ullmann's Encyclopedia of Chemical Technology''. Wiley-VCH, Weinheim. {{DOI| 10.1002/14356007.a16_655}}&lt;/ref&gt; {{chem|MoS|2}} எளிதில் வேதிய வினைபுரியாத சேர்மமாகும். இது நீர்த்த அமிலத்தினாலோ, [[ஆக்சிசன்|ஆக்சிசனாலோ]] பாதிக்கப்படாதது. மாலிப்டினம்-டை-சல்பைடு [[கடுங்கரி]]யை ஒத்த தோற்றமுடையது. இதன் குறைந்த [[உராய்வு]]ப் பண்பாலும், தன்முனைப்புத் திறனாலும் திட உயவுப்பொருளாகப் பரவலாகப் பயன்படுத்தப்படுகிறது.
 
 == உற்பத்தி ==
 [[படிமம்:Molly_Hill_molybdenite.JPG|left|thumb|மாலிப்டினைட்டு]]
 தூய்மையான {{chem|MoS|2}}, மாலிப்டினைட்டு கனிமத்தில் இருந்து [[நுரை மிதப்பு]] முறையில் பிரித்தெடுக்கப்படுகிறது, இம்முறையில் பிரித்தெடுக்கும் போது [[கரிமம்]] முக்கிய மாசுப்பொருளாக உள்ளது.
 
 பல்வேறு மாலிப்டினம் சேர்மங்களை [[ஐதரசன் சல்பைடு]]டன் வெப்ப வினைக்கு உட்படுத்தியும் மாலிப்டினம் இருசல்பைடை உற்பத்தி செய்யலாம்.&lt;ref&gt;{{cite journal | author= Murphy, Donald W. |author2= Interrante, Leonard V. | year = 1995 | title = Metathetical Precursor Route to Molybdenum Disulfide  | journal = Inorganic Syntheses | volume = 30 | pages = 33–37 | doi = 10.1002/9780470132616.ch8 |series= Inorganic Syntheses |last3= Kaner |last4= Mansuktto |isbn= 9780470132616 }}&lt;/ref&gt;
 
 :&lt;math&gt;~\mathsf{Mo + 2H_2S \xrightarrow{&gt;800^\circ C} MoS_2 + 2H_2}&lt;/math&gt;
 
 :&lt;math&gt;~\mathsf{MoO_2 + 2H_2S \xrightarrow{400^\circ C} MoS_2 + 2H_2O}&lt;/math&gt;
 
 == வடிவமைப்பு, இயற்பியல் பண்புகள் ==
 [[படிமம்:MoS2_antisites&amp;vacancies.jpg|left|thumb|மாலிப்டினம் டை சல்பைடின் ஒற்றையடுக்கு மென்படலத்தின் மின்துகள் நுண்துபடம் . ஒப்பளவு நீளம்: 1 nm.&lt;ref&gt;{{Cite journal | doi = 10.1038/ncomms7293| pmid = 25695374| pmc = 4346634| title = Exploring atomic defects in molybdenum disulphide monolayers| journal = Nature Communications| volume = 6| pages = 6293| year = 2015| last1 = Hong | first1 = J. | last2 = Hu | first2 = Z. | last3 = Probert | first3 = M. | last4 = Li | first4 = K. | last5 = Lv | first5 = D. | last6 = Yang | first6 = X. | last7 = Gu | first7 = L. | last8 = Mao | first8 = N. | last9 = Feng | first9 = Q. | last10 = Xie | first10 = L. | last11 = Zhang | first11 = J. | last12 = Wu | first12 = D. | last13 = Zhang | first13 = Z. | last14 = Jin | first14 = C. | last15 = Ji | first15 = W. | last16 = Zhang | first16 = X. | last17 = Yuan | first17 = J. | last18 = Zhang | first18 = Z. | bibcode = 2015NatCo...6E6293H}}&lt;/ref&gt;]]
 
 {{chem|MoS|2}} வழக்கமாக ஒப்பான வடிவமுடைய இரண்டு முக்கிய பலபடி வகைகளான 2H, 3R ஐ உள்ளடக்கிய கலவையாக உள்ளது, 2H வகை அதிகளவில் நிறைந்துள்ளது. 2H-{{chem|MoS|2}}-இல் ஒவ்வொரு Mo(IV) மையமும் முக்கோணப் பட்டகத்தில் ஆறு சல்பைடு [[ஈந்தணைவி]]களுடன் ஒருங்கிணைக்கப்பட்டுள்ளது. மேலும் ஒவ்வொரு [[கந்தகம்|சல்பர்]] மையமும் பிரமிடு போன்ற முக்கோணப் பட்டகத்தின் உச்சியில் மூன்று  Mo மையத்துடன் இணைக்கப்பட்டுள்ளது. இவ்வாறாக, பற்பல முக்கோணப் பட்டகததை ஒன்றுடன் ஒன்று ஒரு அடுக்கில் இணைக்கும் போது மெல்லிய இழைபோன்ற ஒற்றையடுக்கு வடிவமுடைய மாலிப்டினம் இருசல்பைடு கிடைக்கும். இதில் மாலிப்டினம் அணு அடுக்கு இரண்டு சல்பர் அணு அடுக்குகளுக்கிடையில் அமைந்திருக்கிறது.&lt;ref&gt;{{cite book| author = Wells, A.F. | year =1984| title = Structural Inorganic Chemistry| url = https://archive.org/details/structuralinorga0000well_m8i1 | location = Oxford| publisher = Clarendon Press| isbn = 0-19-855370-6}}&lt;/ref&gt; இரண்டு {{chem|MoS|2}} மென்படலங்களுக்கு இடையே உள்ள சல்பைடு அணுக்களின் வலுவற்ற [[வான் டெர் வால்ஸ் விசை]]யால், {{chem|MoS|2}} குறைந்த [[உராய்வு|உராய்வைக்]] கொண்டுள்ளது, இதனால் இது சிறந்த உயவுப்பொருளாக பயன்படுத்தப்படுகிறது.&lt;ref&gt;{{cite book| author = Thorsten Bartels | chapter =Lubricants and Lubrication| title = Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry| publisher = Wiley VCH| location = Weinheim| year = 2002| doi = 10.1002/14356007.a15_423| author2 =and others| displayauthors =1}}&lt;/ref&gt;
 
 == வேதிவினைகள் ==
 மாலிப்டினம்-டை-சல்பைடு சூழலில் அதிக நிலைத்தன்மை உடையது, வீரியமிக்க காரணிகளுடனே வினைபுரியும் தன்மை கொண்டது. இது ஆக்சிசனுடன் வெப்ப வினைக்கு உட்படும்போது மாலிப்டினம்-டிரை-ஆக்சைடை கொடுக்கிறது.
 
 : &lt;math&gt;~\mathsf{2MoS_2 + 7O_2 \xrightarrow{400-600^\circ C} 2MoO_3 + 4SO_2}&lt;/math&gt;
 
 உயர்ந்த வெப்ப நிலைகளில் மாலிப்டினம் டை ஆக்சைடு [[குளோரின்|குளோரி]]னுடன் வினைபுரிந்து மாலிப்டினம் பெண்டாகுளோரைடை கொடுக்கிறது.
 
 : &lt;math&gt;~\mathsf{2MoS_2 + 7Cl_2 \xrightarrow{t} 2MoCl_5 + 2S_2Cl_2}&lt;/math&gt;
 
 மாலிப்டினம் டை சல்பைடு இடைபுகுத்தப்பட்ட  சேர்மங்களைத் தோற்றுவிக்க வழங்கியாக செயல்படுகிறது.&lt;ref&gt;{{cite journal | last1 = Benavente | first1 = E. | last2 = Santa Ana | first2 = M. A. | last3 = Mendizabal | first3 = F. | last4 = Gonzalez | first4 = G. | year = 2002 | title = Intercalation chemistry of molybdenum disulfide | journal = Coordination Chemistry Reviews | volume = 224 | pages = 87–109 | doi = 10.1016/S0010-8545(01)00392-7 }}&lt;/ref&gt; ஒரு உதாரணம் இலித்தியமேற்றப்பட்ட மூலப்பொருள், {{chem|Li|x}}{{chem|MoS|2}}.&lt;ref&gt;{{cite book|title =Progress in intercalation research| author = Müller-Warmuth, W. and Schöllhorn, R. | url={{Google books|id=IyB_rPo3osUC|page=50|plainurl=yes}} |publisher= Springer| year = 1994| isbn =0-7923-2357-2}}&lt;/ref&gt; பியூட்டைல் இலித்தியத்துடன் இலித்தியமேற்றம் அடைந்து {{chem|LiMoS|2}} ஐத் தோற்றுவிக்கிறது.&lt;ref name=ullmann/&gt;
 
 : &lt;math&gt;~\mathsf{MoS_2 + \mathit{x}Li \xrightarrow{~ ~ ~} Li_\mathit{x}MoS_2 }&lt;/math&gt;
 
 == பயன்பாடுகள் ==
 
 === உயவுப்பொருளாக ===
 1–100&amp;nbsp;µm அளவுடைய {{chem|MoS|2}} துகள்கள் உலர்ந்த [[உயவுப்பொருள்|உயவுப்பொரு]]ளாக பயன்படுத்தப்படுகிறது.&lt;ref&gt;Claus, F. L. (1972) ''Solid Lubricants and Self-Lubricating Solids'', Academic Press, New York.&lt;/ref&gt;
 
 === பெட்ரோலியம் தூய்மைப்படுத்தல்===
 {{chem|MoS|2}} பெட்ரோ வேதியியலில் கந்தக நீக்கு வினைகளில் [[வினைவேக மாற்றம்|வினையூக்கியாக]]ப் பயன்படுத்தப்படுகிறது.&lt;ref&gt;{{cite book| author =Topsøe, H.; Clausen, B. S.; Massoth, F. E. | title =Hydrotreating Catalysis, Science and Technology| publisher = Springer-Verlag| location= Berlin| year = 1996}}&lt;/ref&gt;
 
 === நீர் பிளப்பு வினை ===
 {{chem|MoS|2}} மின்னாற்பகுப்பு முறையில் நீரிலிருந்து ஐதரசனையும் ஆக்சிசனையும் பிரித்தெடுக்கும் வினையில் ஆகச்சிறந்த வினையூக்கியாக பயன்படுத்தப்படுகிறது.&lt;ref name=&quot;KibsgaardJaramillo2014&quot;&gt;{{cite journal|last1=Kibsgaard|first1=Jakob|last2=Jaramillo|first2=Thomas F.|last3=Besenbacher|first3=Flemming|title=Building an appropriate active-site motif into a hydrogen-evolution catalyst with thiomolybdate [Mo&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;S&lt;sub&gt;13&lt;/sub&gt;]&lt;sup&gt;2−&lt;/sup&gt; clusters|journal=Nature Chemistry|volume=6|issue=3|year=2014|pages=248–253|doi=10.1038/nchem.1853|pmid=24557141|bibcode=2014NatCh...6..248K}}&lt;/ref&gt;
 
 ==  மேற்கோள்கள் ==
 {{Reflist}}
 
 {{மாலிப்டினச் சேர்மங்கள்}}
 {{சல்பைடுகள்}}
 
 [[பகுப்பு:மாலிப்டினம்(IV) சேர்மங்கள்]]
 [[பகுப்பு:குறைக்கடத்திப் பொருட்கள்]]
 [[பகுப்பு:சல்பைடுகள்]]