பிலிகிரிரங்கன் மலை

 {{Infobox protected area|name=பிலிகிரிரங்கன் மலை|alt_name=|photo=Hokkubare Honnebare peaks BR Hills.jpeg|photo_alt=|photo_caption=கொக்குபார வனச்சிகரம் &amp; கொன்னேபாரே சிகரம்|photo_width=|map=|elevation=1707 மீ|map_alt=|map_caption=நீலகிர் உயிர்க்கோள நிலப்படம், பல்வேறு பாதுகாக்கப்பட்ட பகுதிகளுடன் பிலிகிரிரங்கா சாமி கோயில் வனவிலங்கு காப்பகம்|map_width=|location=எல்லாந்தூர் வட்டம், [[சாமராசநகர் மாவட்டம்]], இந்தியா|nearest_city=[[கொள்ளேகால்]] {{convert|30|km|mi}}|coordinates={{coords|11|59|38|N|77|8|26|E|display=inline, title}}|established=27 சூன் 1974|visitation_num=|visitation_year=|governing_body=[https://web.archive.org/web/20120207014313/http://www.karnatakaforest.gov.in/English/wild_life_eco_tour/wildlife_eco_tour.htm#natpark Karnataka Forest Department]|world_heritage_site=|url=|map_image=Nilgiris Biosphere Reserve.jpg}}'''பிலிகிரிரங்கனா மலை''' (''Biligiriranga Hills'') அல்லது '''பிலிகிரிரங்கன் மலை''' (உயிரியல் மற்றும் புவியியலில் குறிப்பிடப்படுகிறது &lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Pichamuthu|first=C. S.|year=1959|title=Trap-Shotten Rock from the Biligirirangan Hills, Mysore State, India|journal=Nature|volume=183|issue=4659|pages=483–484|bibcode=1959Natur.183..483P|doi=10.1038/183483b0}}&lt;/ref&gt;) என்பது தென்மேற்கு [[கருநாடகம்|கருநாடகாவில்]], [[தென்னிந்தியா|தென்னிந்தியாவில்]] [[தமிழ்நாடு]] (ஈரோடு மாவட்டம்) எல்லையில் அமைந்துள்ள ஒரு மலைத்தொடராகும். இப்பகுதி '''பிலிகிரி ரங்கநாத சுவாமி கோயில் வனவிலங்கு சரணாலயம்'''  என்று அழைக்கப்படுகிறது. இது [[வன உயிர் பாதுகாப்புச் சட்டம், 1972|1972ஆம் ஆண்டின் வனவிலங்கு பாதுகாப்புச் சட்டத்தின்]] கீழ் பாதுகாக்கப்பட்ட பகுதியாகும். [[கிழக்குத் தொடர்ச்சி மலைகள்]] மற்றும் [[மேற்குத் தொடர்ச்சி மலை|மேற்குத் தொடர்ச்சி மலைகளுக்கு]] அருகில் இருப்பதால், இந்த சரணாலயம் இரு பகுதிகளுடனும் தாவர விலங்கினங்களின் தொடர்புகளைக் கொண்டுள்ளது. இந்தியாவின் [[தேசியப் புலிகள் பாதுகாப்பு ஆணையம்|தேசியப் புலிகள் பாதுகாப்பு ஆணையத்தின்]] ஒப்புதலுக்கு சில மாதங்களுக்குப் பிறகு, [[கர்நாடக அரசு|கருநாடக அரசாங்கத்தால்]] சனவரி 2011-ல் இந்த இடம் [[புலிகள் பாதுகாப்புத் திட்டம்|புலிகள் காப்பகமாக]] அறிவிக்கப்பட்டது.
 
 == அமைவிடம் ==
 [[படிமம்:Ancient_Biligiri_Ranganatha_Temple.jpg|thumb| பிலிகிரி இரங்கநாத சுவாமி கோயில்]]
 மேற்குத் தொடர்ச்சி மலையின் வடமேற்கிலும் கிழக்குத் தொடர்ச்சி மலையின் மேற்கு முனையிலும் மலைகள் அமைந்துள்ளன. இதனால் இந்த பகுதி தற்போதுள்ள பல்வேறு வகையான வாழ்விட அடிப்படையில் பல்வேறு தாவரங்கள் மற்றும் விலங்கினங்களைக் கொண்டுள்ளது. ஒரு வனவிலங்கு சரணாலயம் {{Convert|322.4|km2}} 27 சூன் 1974 அன்று கோயிலைச் சுற்றி உருவாக்கப்பட்டது. பின்னர் {{Convert|539.52|km2}} பெரிதாக்கப்பட்டது. 14 சனவரி 1987 அன்று. இந்த சரணாலயத்திற்கு '''பிலிகிரி''' ([[கன்னடம்|கன்னடத்தில்]] வெள்ளை மலை)  இரங்கநாதசுவாமி (விஷ்ணு) கோயிலால் பெயரிடப்பட்ட பெரிய மலையை உருவாக்கும் வெள்ளை பாறை முகத்திலிருந்து அல்லது வெள்ளை மூடுபனி மற்றும் வெள்ளி மேகங்களால் சூழப்பட்ட மலைகளை உள்ளடக்கியது. ஒவ்வொரு ஆண்டும் ஏப்ரல் மாதத்தில் நடைபெறும் விஷ்ணுவின் திருவிழாவின் போது, தொலைதூர பகுதிகளிலிருந்து பக்தர்கள் வருகை தருகின்றனர். இரண்டு ஆண்டுகளுக்கு ஒருமுறை, சோலிகா பழங்குடியினர் பிலிகிரிரங்கா மலையில் உள்ள தெய்வத்திற்குத் தோலால் செய்யப்பட்ட 1 அடி மற்றும் 9 அங்குல செருப்பைக் காணிக்கையாகச் செலுத்துகின்றனர்.
 
 கர்நாடகாவின் [[சாமராசநகர் மாவட்டம்|சாமராசநகர் மாவட்டத்தில்]] எலந்தூர், [[கொள்ளேகால்]] மற்றும் [[சாமராசநகர்]] [[வட்டம் (தாலுகா)|வட்டங்களில்]] மலைகள் உள்ளன. இவை தெற்கே தமிழ்நாட்டின் [[ஈரோடு மாவட்டம்|ஈரோடு மாவட்டத்தில்]] உள்ள [[சத்தியமங்கலம் வனவிலங்கு உய்வகம் மற்றும் புலிகள் காப்பகம்|சத்தியமங்கலம் வனவிலங்கு சரணாலயத்தில்]] உள்ள மலைகளை ஒட்டி அமைந்துள்ளன. சாலை வழியாக, இவை [[மைசூர்|மைசூரிலிருந்து]] {{Convert|90|km}} தொலைவிலும் பெங்களூரிலிருந்து {{Convert|160|km}} தொலைவிலும் உள்ளது. மலைகளின் உச்சியில் உள்ள கிராமத்திற்குச் செல்லும் சாலையை எலந்தூர் அல்லது [[சாமராசநகர்|சாமராசநகரிலிருந்து]] அணுகலாம். 
 
 == நிலவியல் ==
 பிலிகிரி மலை கிழக்குத் தொடர்ச்சி மலைகளின் ஆரம்ப பகுதியாகவும் மேற்குத் தொடர்ச்சி மலைகளின் எல்கைப் பகுதியாகவும் உள்ளது. இப்பகுதி வழியே விலங்குகள் ஓரிடத்திலிருந்து மற்றொரு பகுதிக்குச் செல்கின்றன. எனவே இப்பகுதி [[தக்காணப் பீடபூமி|தக்காணப் பீடபூமியின்]] உயிர்பாலமாக உள்ளது.
 
 பிலிகிரி மலைகள் மற்றும் [[மாதேசுவரன் மலை|மாதேசுவரன் மலைகள்]] பெங்களூரின் சமவெளிகளுக்கு மத்தியில் வடக்கு-தெற்கே செல்லும் ஒரு தனித்துவமான மலைப்பாதையை உருவாக்குகின்றன. இந்த உயரமான எல்லைகளின் சிகரங்கள் {{Convert|1800|m|ft}} வரை உள்ளன (பிலிகிரி மலைகள் {{Convert|1400|–|1800|m|ft}}; மாதேசுவரன் மலை {{Convert|1000|–|1200|m|ft}}). இப்பகுதியின் உயரமான பகுதியாக கத்தாரி பெட்டா மலை 1800 மீட்டர் உயரத்தில் உள்ளது.
 [[படிமம்:Brhpan.JPG|thumb|650x650px|பிலிகிரிரங்க மலைகளின் பரந்த காட்சி. சிகரம் மல்கிபெட்டா, இதன் இடப்புறம் கொன்னேமட்டியின் உயரமான மலைமுகடு.]]
 [[உயிர்ப்புவியியல்|உயிரியல் ரீதியாக]], இந்த சரணாலயம் தனித்துவமானது. இது 11° மற்றும் 12° N இடையே அமைந்துள்ளது. மலைகளின் முகடுகள் வடக்கு-தெற்கு திசையில் அமைந்துள்ளன. இது வடகிழக்கு திசையில் மேற்குத் தொடர்ச்சி மலைகளின் நீட்டிப்பாகும். கிழக்கு தொடர்ச்சி மலைகளின் பிளவுபட்ட மலைகளை 78° E இல் சந்திக்கிறது. மேற்குத் தொடர்ச்சி மலைகளின் இந்த தனித்துவமான நீட்சி/கிளையானது கிழக்கு தொடர்ச்சி மலைகளுக்கும் மேற்குத் தொடர்ச்சி மலைகளுக்கும் இடையே சரணாலயத்துடன் நேரடி பாலமாக அமைகிறது. கிட்டத்தட்ட இந்த பாலத்தின் நடுவில் அமைந்துள்ளது. எனவே, பிலிகிரிரங்கன் சரணாலயப் பகுதியில் காணப்படும் தாவர விலங்குகள் இயற்கையில் முக்கியமாக மேற்குத் தொடர்ச்சி மலைகள் மற்றும் கிழக்கு கூறுகளின் குறிப்பிடத்தக்க விகிதத்தில் அமைகின்றது.&lt;ref&gt;Srinivasan, U. and Prashanth N. S. (2006): Preferential routes of bird dispersal to the Western Ghats in India: An explanation for the avifaunal peculiarities of the Biligirirangan Hills. Indian Birds 2 (4): 114–119.[https://www.researchgate.net/profile/Umesh_Srinivasan/publication/242161670_Preferential_routes_of_bird_dispersal_to_the_Western_Ghats_in_India_An_explanation_for_the_avifaunal_peculiarities_of_the_Biligirirangan_Hills/links/53d5e4db0cf228d363ea12ab.pdf PDF] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151119023832/https://www.researchgate.net/profile/Umesh_Srinivasan/publication/242161670_Preferential_routes_of_bird_dispersal_to_the_Western_Ghats_in_India_An_explanation_for_the_avifaunal_peculiarities_of_the_Biligirirangan_Hills/links/53d5e4db0cf228d363ea12ab.pdf|date=19 November 2015}}&lt;/ref&gt;
 
 == காலநிலையும் தாவரங்களும் ==
 இச்சரணாலயம், ~35 கி. மீ. நீள வடக்கு-தெற்கு மற்றும் ~15 கி. மீ. அகலம் கிழக்கு-மேற்கில், 540 சதுர கி. மீ. பரப்பளவில் அமைந்துள்ளது. பரந்த மாறுபாடுகளுடன் கூடிய வெப்ப நிலைகளுடன் காணப்படும் இச்சரணாலயத்தின் வெப்பநிலை குறைந்தபட்சம் 9°செண்டிகிரேடு முதல் 16 செண்டிகிரேடு வரையும் மற்றும் அதிகபட்சம் 20°செண்டிகிரேடு முதல் 38 செண்டிகிரேடு வரை இருக்கும். ஆண்டு மழைப்பொழிவானது 600 மி.மீ. அடிவாரத்திலும் 3000 மி.மீ. மலைகளின் உச்சியிலும் இருக்கும். சரணாலயத்திற்குள் 1200 உயரம் வரையில் 600 மீ.  உயரத்தில் பீடபூமிக்கு மேல் இரண்டு முகடுகள் வடக்கு-தெற்காக அமைந்துள்ளன. சரணாலயத்தின் உயர மாறுபாடுகளுடன் கூடிய பரந்த காலநிலை நிலைமைகள் இதன் பன்முகத்தன்மைக்கு வழி வகுக்கின்றது. அதாவது கிட்டத்தட்ட அனைத்து முக்கிய வன தாவர வகைகளையும் காணலாம் இங்குக் காணலாம். இவை [[புதர்க்காடு]], [[இலையுதிர்|இலையுதிர் காடு]], கரையோர, [[மாறாப் பசுமை|பசுமையான காடுகள்]], [[சோலைக்காடுகள்]] மற்றும் [[புல்வெளி]] முதலியன.
 
 காடுகளில் பல்வேறு [[குடும்பம் (உயிரியல்)|குடும்பங்களைச்]] சேர்ந்த சுமார் 800 [[இனம் (உயிரியல்)|வகையான]] தாவரங்கள் உள்ளன. இவை மேற்குத் தொடர்ச்சி மலைகளுடன் நெருங்கிய தொடர்பைக் காட்டுகின்றன.&lt;ref&gt;Ramesh, B. R. (1989) ''Flora of BR Hills'' [[French Institute of Pondicherry]]&lt;/ref&gt;
 
 == தாவரங்கள் மற்றும் விலங்கினங்கள் ==
 பிலிகிரிரங்கன் மலையானது சார்னோக்கைட்டு மலைகளாகும். இது வெப்பமண்டல உலர் அகன்ற காடுகளால் போர்த்தப்பட்டு தென் தக்காண பீடபூமியின் வறண்ட இலையுதிர் காடுகளின் ஒரு பகுதியாக உள்ளது. இக்காடுகளின் குறைந்த உயரத்தில் காணப்படும் புதர்க்காடுகள் அதிக பயன்பாட்டினால் சிதைந்து காணப்படுகிறது. இச்சுற்றுச்சூழலில் காணப்படும் பொதுவான உயரமான இலையுதிர் காடுகள், குன்றிய சோலா காடுகள் 1800 மீட்டம் உயரமுள்ள மலைப் [[புல்வெளி|புல்வெளிகளுடன்]] உள்ளது. மேற்குத் தொடர்ச்சி மலைகளுக்கும் கிழக்குத் தொடர்ச்சி மலைகளுக்கும் இடையே இக்காடுகள் ஒரு முக்கியமான [[கானுயிரின வளாகங்கள்|கானுயிரின வளாகத்தினை]] உருவாக்குகின்றது. இது தென்னிந்தியாவில் ஆசிய யானைகள் மற்றும் புலிகளின் மிகப்பெரிய கூட்டத்தினை இணைக்கிறது.
 [[படிமம்:Asian_Elephant_panning.jpg|thumb| பிலிகிரிரங்கன் மலையின் வனப்பகுதியில் யானை ]]
 பிலிகிரிரங்கன் மலைப்பகுதியில் காணப்படும் மிகவும் குறிப்பிடத்தக்கப் பாலூட்டிகளாகக் காட்டு [[ஆசிய யானை|யானைக்]] கூட்டம் குறிப்பிடத்தக்கது ஆகும். இவை மத்திய தெற்கு [[மூவலந்தீவு|மூவலந்தீவில்]] உள்ள பிரதான மேற்குத் தொடர்ச்சி மலைத்தொடர்களுக்குக் கிழக்கே உள்ள ஒரே காடு பிலிகிரிரங்கன் மலைகள் மட்டுமே. எண்பதுகளின் தொடக்கத்தில் இப்பகுதி யானைகள் குறித்து ஆய்வு செய்த அறிவியலாளர் ஆர்.சுகுமாருக்கு இக்காடுகள்தான் ஆய்வுப் பகுதி. சமீபத்திய (2017) கணக்கெடுப்பில் இந்த சரணாலயத்தில் 62 [[வங்காளப் புலி|புலிகள்]] இருப்பது தெரியவந்துள்ளது.&lt;ref&gt;Ganeshaiah, K. N., R. Uma Shaanker and K. S. Bawa. (1998) ''Biligiri Rangaswamy Temple Wildlife Sanctuary: Natural history, biodiversity and conservation''. ATREE and VGKK, Bangalore&lt;/ref&gt; இக்காடுகள் இங்குக் காணப்படும் மிகப் பெரிய [[இந்தியக் காட்டெருது|இந்தியக் காட்டெருதுக்காகப்]] பெயர் பெற்றவை. பிலிகிரிரங்கன் மலைகள் பல பெரிய மற்றும் சிறிய விலங்குகளைப் பார்க்க ஒரு நல்ல இடம். சரணாலயத்தில் சுமார் 26 வகையான [[பாலூட்டி|பாலூட்டிகள்]] காணப்படுவது பதிவு செய்யப்பட்டுள்ளது.
 
 மற்ற பாலூட்டிகளில் [[கடமான்]], [[புள்ளிமான்]], கூச்ச சுபாவமுள்ள [[கேளையாடு]] ஆகியவை இங்கு மிகவும் பொதுவானவை. அரிதான [[நாற்கொம்பு மான்]] ஆகியவையும் இங்குக் காணப்படுகிறது. மாமிச உண்ணிகளில் புலிகள், [[சிறுத்தை]], [[செந்நாய்]], சிறிய [[பூனை]] மற்றும் [[தேன் கரடி]] ஆகியவை அடங்கும். மேலும் மரக்கறி பாலூட்டிகளில் இரண்டு வகையான [[முதனி|விலங்குகள்]] மற்றும் ராட்சத பறக்கும் அணில் உட்பட மூன்று வகையான [[அணில்|அணில்கள்]] பதிவு செய்யப்பட்டுள்ளன. புலிகள் பற்றிய சமீபத்திய [[மலம்|(]] 2017) கணக்கெடுப்பு [[டி. என். ஏ.]] பகுப்பாய்வு மூலம் 62 புலிகள் உள்ளன எனக் கண்டுபிடிக்கப்பட்டுள்ளன. இருப்பினும் இந்த எண்ணிக்கை அதிகமாக இருக்கலாம். பிலிகிரி ரங்கன் மலைகளில் 254 வகையான பறவைகள் உள்ளது பதிவு செய்யப்பட்டுள்ளன.&lt;ref&gt;Srinivasa, T. S., S. Karthikeyan. and J. N. Prasad. (1997) ''Faunal survey of the Biligirirangan Temple Wildlife Sanctuary''. Merlin Nature Club, Bangalore.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Islam, Z. and A. R. Rahmani. (2004) ''Important Bird Areas in India: Priority areas for conservation''. Bombay Natural History Society, Mumbai, BirdLife International, UK and Oxford University Press, Mumbai&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Aravind, N. A., D. Rao, and P. S. Madhusudan. (2001) ''Additions to the Birds of Biligiri Rangaswamy Temple Wildlife Sanctuary, Western Ghats, India''. Zoos' Print Journal 16 (7): 541–547.&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Srinivasan, U. and Prashanth N.S. (2005): ''Additions to the Avifauna of the Biligirirangans''. Indian Birds. 1(5): 104 {{Cite web |url=http://indianbirds.in/pdfs/Srinivasan_BRHills.pdf |title=காப்பகப்படுத்தப்பட்ட நகல் |access-date=6 ஜனவரி 2024 |archive-date=19 நவம்பர் 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151119102058/http://indianbirds.in/pdfs/Srinivasan_BRHills.pdf |url-status=bot: unknown }}&lt;/ref&gt; [[வெண்பிடரி பட்டாணி குருவி|வெண்பிடரி பட்டாணிக் குருவி]] (''பரசு நுச்சலிசு'') புதிரான தெற்கு மக்கள்தொகை இதில் அடங்கும், இதன் மாதிரி ஆர். சி. மோரிசால் சேகரிக்கப்பட்டு இப்போது ட்ரிங்கில் உள்ள இயற்கை வரலாற்று அருங்காட்சியகத்தில் வைக்கப்பட்டுள்ளது. சமீபத்தில் கண்டுபிடிக்கப்பட்ட ஒரு மைக்ரோகைலிட் தவளை சிற்றினம் ''மைக்ரோகைலா சோலிகரி'', இந்த மலைகளில் வசிக்கும் பழங்குடியினருமான [[சோளகர்|சோளகர்களின்]] நினைவாகப் பெயரிடப்பட்டது.
 
 == அச்சுறுத்தல்கள் ==
 இப்பகுதியில் நடைபெறும் சுரங்க நடவடிக்கைகள் இச்சரணாலயத்தின் பெரும் அச்சுறுத்தலாக உள்ளன. சரணாலயத்திற்குள் நெகிழியினை அகற்றி தடை செய்வதில் வனத்துறை மற்றும் உள்ளூர் தன்னார்வ தொண்டு நிறுவனங்கள் முக்கிய பங்கு வகித்தன.&lt;ref name=&quot;DH&quot;&gt;{{Cite news|title=Students make BR Hills plastic free|url=http://www.deccanherald.com/content/150702/students-make-b-r-hills.html|access-date=13 April 2011|date=1 April 2011}}&lt;/ref&gt; வனவிலங்கு சுற்றுச்சூழல் ஆர்வலர், கிரிதர் குல்கர்னி புலிகள் காப்பகத்திற்குள் சட்டவிரோத தங்குமிடங்கள் பெருகுவதைத் தேசியப் புலிகள் பாதுகாப்பு ஆணையத்திற்கு  தெரிவித்ததையடுத்தியதன் அடிப்படையில், கர்நாடகாவின் தலைமை வனவிலங்கு காப்பாளர் சமீபத்தில் பிலிகிரிரங்கன் சரணாலயத்தில் சட்டவிரோத ஓய்வில்லங்கள் மற்றும் தங்கும் இடங்களுக்கு எதிராக நடவடிக்கை எடுக்க உத்தரவுகளைப் பிறப்பித்தார்.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2023-06-27|title=Karnataka chief wildlife warden issues directions against illegal resorts, homestays in BRT Tiger Reserve|url=https://indianexpress.com/article/cities/bangalore/karnataka-chief-wildlife-warden-directions-illegal-resorts-homestays-brt-tiger-reserve-8689063/|access-date=2023-07-18|language=en}}&lt;/ref&gt;
 
 == படங்கள் ==
 &lt;gallery&gt;
 படிமம்:Brown_fishing_owl.jpg|alt=Brown fish owl, BRT Chamarajanagar| [[பழுப்பு மீன் ஆந்தை]], சாமராஜநகர்
 படிமம்:Dark_Blue_Tiger_butterflies_at_Biligiriranga_temple_wildlife_sanctuary.jpg|alt=Dark blue tiger butterflies, BRT WLS Chamarajanagar|அடர் நீல புலி பட்டாம்பூச்சிகள், சாமராஜநகர்
 படிமம்:Striped_Tiger_butterflies_at_Biligiriranga_Wildlife_Sanctuary.jpg|alt=Striped tiger and common Indian crow butterflies, BRT WLS Chamarajanagar|வரிப்புலி மற்றும் பொதுவான இந்திய காக பட்டாம்பூச்சிகள், சாமராஜநகர்
 படிமம்:Gaur_and_Chital_deer_grazing_together_at_Biligiriranga_wildlife_sanctuary.jpg|alt=Gaur (bison) chital herd, BRT WLS Chamarajanagar|இந்தியக் காட்டெருது, சாமராஜநகர்
 படிமம்:Muntjac_at_Biligiriranga_temple_wildlife_sanctuary.jpg|alt=Common Indian muntjac or barking deer (male), BRT WLS Chamarajanagar|கேளையாடு (ஆண்), சாமராஜநகர்
 படிமம்:Sambar_Stag_at_Biligiriranga_temple_wildlife_sanctuary.jpg|alt=Sambar stag, BRT WLS Chamarajanagar|கடமான், சாமராஜநகர்
 படிமம்:Sloth_bear_pair_behind_the_bushes_at_Biligiriranga_temple_wildlife_sanctuary.jpg|alt=Sloth bear pair, BRT WLS Chamarajanagar|தேன் கரடி, சாமராஜநகர்
 படிமம்:Spot-bellied_eagle-owl_at_Biligiriranga_temple_wildlife_sanctuary.jpg|alt=Spot bellied eagle owl, BRT WLS Chamarajanagar|புல்லி வயிற்று கழுகு ஆந்தை, சாமராஜநகர்
 படிமம்:Purple_Rumped_sunbird_at_Biligiriranga_temple_wildlife_sanctuary.jpg|alt=Purple rumped sunbird, BRT WLS Chamarajanagar|ஊதா தேன்சிட்டு, சாமராஜநகர்
 &lt;/gallery&gt;
 
 == மேற்கோள்கள் ==
 &lt;references group=&quot;&quot; responsive=&quot;1&quot;&gt;&lt;/references&gt;
 
 == வெளி இணைப்புகள் ==
 * {{Commons category-inline}}
 * [http://theloapers.blogspot.in/2011/08/38-mm-hills-br-hills-shivanasamudra.html BR hills elephants encounter – Loaps]
 * [https://web.archive.org/web/20070930224313/http://www.hindu.com/2005/06/07/stories/2005060711760500.htm Tiger census at BRT WLS]
 * [http://www.atree.org/ ATREE]
 * [http://www.vgkk.org Vivekananda Girijana Kalyana Kendra – A 25-year-old NGO dedicated to integrated tribal development in BR Hills] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190418055721/http://www.vgkk.org/ |date=2019-04-18 }}
 {{கிழக்குத் தொடர்ச்சி மலைகள்}}
 {{மேற்குத் தொடர்ச்சி மலை}}
 [[பகுப்பு:மேற்குத் தொடர்ச்சி மலைத்தொடரிலுள்ள மலைகள்]]
 [[பகுப்பு:கிழக்குத் தொடர்ச்சி மலைகள்]]