பெருவயிறு மலை
{{Infobox ancient site
  |name = பெருவயிறு மலை&lt;/br&gt;
 Göbekli Tepe
  |image = [[File:Göbekli Tepe, Urfa.jpg|300px]]
 |caption = பெருவயிறு மலை தொல்லியல் களம்
 |alt = structures A - D
  |map_type = Turkey#Near East
  |map_alt = 
  |map_size = 280
  |relief=yes
  |coordinates={{coord|37|13|23|N|38|55|21|E|display=inline,title}}
  |location =ஓரென்சிக், சான்லியூர்பா மாகாணம், [[துருக்கி]] 
  |region = தென்கிழக்கு [[அனதோலியா]]
  |type = [[தொல்லியல் மேடு]]  
 | builder = 
 | material = 
 | built = கிமு 10,000
 | abandoned = கிமு 8,000
 |epochs = [[மட்பாண்டத்திற்கு முந்தைய புதிய கற்காலம் (அ)]] முதல் [[மட்பாண்டத்திற்கு முந்தைய புதிய கற்காலம் (ஆ)]] வரை
 |public_access = 
 |condition = நன்கு பராமரிக்கப்படுகிறது.
 | designation1            = [[உலகப் பாரம்பரியக் களம்]]
  
 | designation1_offname    = Göbekli Tepe
 | designation1_date       = 2018 (42-வது அமர்வு)
 | designation1_type       = பண்பாட்டுக் களம்  
 | designation1_criteria   = (i), (ii), (iv)
 | designation1_number     = [http://whc.unesco.org/en/list/1572 1572]
 | designation1_free1name  = அரசாங்கம்
 | designation1_free1value = [[துருக்கி]]
 | designation1_free2name  = பிரதேசம்
 | designation1_free2value = [[மேற்காசியா]] 
 }}
 
 '''பெருவயிறு மலை''' ('''Göbekli Tepe''', {{IPA-tr|ɟœbecˈli teˈpe|lang}},&lt;ref&gt;{{cite web |title=Göbekli Tepe |publisher=Forvo Pronunciation Dictionary |url=http://www.forvo.com/word/g%C3%B6bekli_tepe/}}&lt;/ref&gt; கோபெக்கிலி தெப்பே என்றால் துருக்கி மொழியில் பெருவயிறு மலை என்று பொருள்&lt;ref name=&quot;:0&quot;&gt;{{cite journal|title=History in the Remaking|journal=Newsweek|date=18 Feb 2010}}&lt;/ref&gt;) என்பது [[துருக்கி|துருக்கியின்]] தென்கிழக்கு [[அனதோலியா]] பிரதேசத்தில் உள்ள ஒரு கற்காலத் [[தொல்லியல் மேடு|தொல்பொருள்]] தளமாகும். இத்தளம், [[மட்பாண்டத்திற்கு முந்தைய புதிய கற்காலம் (அ)|மட்பாண்டத்திற்கு முந்தைய புதிய கற்காலத்தில்]]&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.canew.org/uppermesop14cbox.html|title=The CANEW Project|author=|date=13 March 2009|website=archive.org|access-date=15 அக்டோபர் 2019|archive-date=13 மார்ச் 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090313082449/http://www.canew.org/uppermesop14cbox.html|url-status=unfit}}&lt;/ref&gt;, அதாவது கி.மு. 10,000 முதல் கி.மு. 8,000 வரை, அப்பகுதி மக்களின் சமூக, சமயச் சடங்குகளுக்கான இடமாக விளங்கியது.&lt;ref name=&quot;Smithsonian&quot;&gt;{{cite web|url=http://www.smithsonianmag.com/history-archaeology/30706129.html|title=Göbekli Tepe: The World's First Temple?|last=Curry|first=Andrew|date=November 2008|publisher=Smithsonian Institution|accessdate=2019-03-31}}&lt;/ref&gt; சான்லியூர்பா மாகாணத்தில் உள்ள ஓரென்சிக் நகரத்திற்கு வடகிழக்கே 12 கிமீ மீட்டர் தொலைவில்,  15 மீட்டர் உயரமும், 300 மீட்டர் சுற்றவளவும் கூடிய பெறுவயிறு மலை, கடல் மட்டத்திலிருந்து 760 மீட்டர் உயரத்தில் உள்ளது. 2008-இல் [[யுனெஸ்கோ]] நிறுவனம் இத்தளத்தை [[உலகப் பாரம்பரியக் களம்|உலகப் பராம்பரியக் களமாக]] அறிவித்தது. &lt;ref&gt;{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/1572|title=Göbekli Tepe|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=whc.unesco.org|language=en|access-date=2018-07-01}}&lt;/ref&gt;
 
 பெருவயிறு மலைத் தொல்லியல் மேட்டின் முதல் கட்டத்தில் [[மட்பாண்டத்திற்கு முந்தைய புதிய கற்காலம் (அ)| மட்பாண்டத்திற்கு முந்தைய புதிய கற்காலம் (அ) காலத்தில்]], உலகின் முதல் [[பெருங்கற்காலம்|பெருங்கற்காலத்திய]] வட்ட வடிவக் கற்தூண்கள் T வடிவத்தில் நிறுவிப்பட்டதை [[அகழ்வாய்வு]]வில்  கண்டுபிடிக்கப்பட்டது. &lt;ref&gt;{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=qR5TCgAAQBAJ&amp;pg=PA47|title=The Archaeology of Malta|publisher=Cambridge University Press|isbn=9781107006690|page=47|language=en|last1=Sagona|first1=Claudia|accessdate=25 November 2016}}&lt;/ref&gt;
 
 பெருவயிறு மலை தொல்லியல் களத்தில் கிடைத்த 200 கற்தூண்களில், 20 கற்தூண்கள் ஒவ்வொன்றும் 6 மீட்டர் உயரமும், 10 [[டன்]] எடையும் கொண்டுள்ளது.  இக்கற்தூண்கள் ஒவ்வொன்றும் [[படுகைப்பாறை]]களில் பொருத்தப்பட்டுள்ளது.&lt;ref&gt;{{cite journal |first=Andrew |last=Curry |url=http://www.smithsonianmag.com/history-archaeology/gobekli-tepe.html |date=November 2008 |publisher=Smithsonian.com |title=Gobekli Tepe: The World’s First Temple? |accessdate=August 2, 2013}}&lt;/ref&gt;
 
 பெருவயிறு மலையில் இரண்டாம் காலக் கட்டமானது [[மட்பாண்டத்திற்கு முந்தைய புதிய கற்காலம் (ஆ)]] காலத்தியதாகும்.  இக்காலத்திய இங்கு நிறுவப்பட்டிருந்த  மெருகூட்டப்பட்ட சிறு [[சுண்ணக்கல்|சுண்ணாம்புக்கல்]] தூண்களால் நிறுவப்பட்ட அறைகளும், தரை தளங்களும் பின்னர் சிதிலமடைந்தது. பெருவயிறு மலையின் தொல்லிய மேட்டை முதலில் 1996-இல் ஜெர்மானிய தொல்லியல் அறிஞர்கள் [[அகழ்வாய்வு]] செய்தனர்.
 
 உர்பா நகருக்கு அருகிலுள்ள சுண்ணாம்பு பீடபூமியின் மேல் &quot;கோபெக்லி டெபே&quot; என்று துருக்கியில் அழைக்கப்படும் மலை உச்சியில் 20 க்கும் மேற்பட்ட [[கல் வட்டம்|கல் வட்ட]] அடைப்புகளைக் கண்டுபிடித்தார். அவற்றில் மிகப்பெரியது 20 மீ விட்டம் கொண்டதாக இருந்தது. அதன் மையத்தில் 5.5 மீ உயரமுள்ள இரண்டு செதுக்கப்பட்ட தூண்கள் நின்று கொண்டிருந்தன. கோபெக்லி டெபே என்றால் பெருவயிறு மலை என்று துருக்கிய மொழியில் பொருள். செதுக்கப்பட்ட கல் தூண்கள் கைகள் கட்டப்பட்ட மனித உருவத்தைக் கொண்டிருந்தன. அவை 10 டன்வரை எடை கொண்டவை. அது விலங்குகள் பழக்கப்படுத்தப்படாத காலம். பாண்டங்கள் கண்டுபிடிக்கப்படாத, உலோகக் கருவிகள் இல்லாத காலம். அப்படியொரு காலத்தில் இத்தகைய பிரமாண்டமான கட்டுமானத்தை உருவாக்குவது மக்களுக்கு மிகப்பெரிய, தொழில்நுட்ப ரீதியில் சவாலாக இருந்திருக்க வேண்டும்.
 
 2018 ஆம் ஆண்டில், யுனெஸ்கோ உலக பாரம்பரியப் பதிவேட்டில் கோபெக்லி டெபே சேர்க்கப்பட்டது. மேலும் துருக்கிய சுற்றுலாத்துறை 2019 ஆம் ஆண்டை &quot;கோபெக்லி டெபே ஆண்டு&quot; என்று அறிவித்தது.&lt;ref&gt;[https://www.bbc.com/tamil/global-58537324  'உலகின் முதல் கோயில்': மனித வரலாற்றை மாற்றி எழுதும் 11,000 ஆண்டுகளுக்கு முந்தைய கட்டுமானம்]&lt;/ref&gt;
 
 [[File:Göbekli Tepe site (1).JPG|thumb|பெருவயிறு மலையின் தொல்லியல் களம் (1)]]
 [[File:Göbekli Tepe.jpg|thumb|தொல்லியல் களம் மற்றும் அகழ்வாய்வுக் காட்சிகள்]]
 [[File:Earliest carbon 14 dates for Göbekli Tepe as of 2013.jpg|thumb|பெருவயிறு மலையில் கிடைத்த தொல்பொருள்களின் [[கதிரியக்கக்கரிமக் காலக்கணிப்பு]] அறிக்கை, ஆண்டு 2013&lt;ref&gt;{{cite journal |last1=Shukurov |first1=Anvar |last2=Sarson |first2=Graeme R. |last3=Gangal |first3=Kavita |title=The Near-Eastern Roots of the Neolithic in South Asia |journal=PLOS ONE |date=7 May 2014 |volume=9 |issue=5 |pages=Appendix S1 |doi=10.1371/journal.pone.0095714 |url=https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0095714 |language=en |issn=1932-6203|pmc=4012948 }}&lt;/ref&gt;]]
 [[File:Göbekli Tepe surrounding area.JPG|thumb|பெருவயிறு மலையின் சுற்றுப்புறப் பகுதிகள்]]  
 [[File:Göbekli2012-20.jpg|thumb|பெருவயிறு மலையின் தொல்லியல் வளாகம் E]] 
 
 {{multiple image
 | align    = right
 | direction =horizontal
 | header=விலங்கின் சிற்பம், காலம் (கிமு 9,000)
 | total_width=400
 | image1   = GobeklitepeHeykel.jpg
 | image2   = Gobeklitepe_animal_sculpture,_circa_9000_BCE.jpg
 | footer=&lt;center&gt;27வது தூணில் இறையை பிடிக்க இருக்கும் விலங்கின் சிற்பம்.&lt;ref&gt;{{cite book |last1=Steadman |first1=Sharon R. |last2=McMahon |first2=Gregory |title=The Oxford Handbook of Ancient Anatolia: (10,000-323 BCE) |date=2011 |publisher=Oxford University Press USA |isbn=9780195376142 |page=923 |url=https://books.google.com/books?id=TY3t4y_L5SQC&amp;pg=PA923 |language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;/center&gt;
 }}
 [[துருக்கி]]]-[[சிரியா]] நாட்டின், சான்லியூர்பா மாகாணத்தில் உள்ள ஓரென்சிக் நகரத்திற்கு வடகிழக்கே 12 கிமீ மீட்டர் தொலைவில்,  15 மீட்டர் உயரம், 300 மீட்டர் சுற்றவளவுடன் கூடிய [[கிமு]] 10,000 - [[கிமு]] 8,000 இடைப்பட்ட காலத்திய [[தொல்லியல் மேடு]] ஆகும்.  2008-இல் [[யுனெஸ்கோ]] நிறுவனம் இதனை  [[உலகப் பாரம்பரியக் களம்|உலகப் பராம்பரியக் களமாக]] அறிவித்துள்ளது.
  
 [[மட்பாண்டத்திற்கு முந்தைய புதிய கற்காலம் (அ)]] முதல் [[மட்பாண்டத்திற்கு முந்தைய புதிய கற்காலம் (ஆ)]] வரை&lt;ref&gt;{{cite web|url=http://www.canew.org/uppermesop14cbox.html|title=The CANEW Project|author=|date=13 March 2009|website=archive.org|access-date=15 அக்டோபர் 2019|archive-date=13 மார்ச் 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090313082449/http://www.canew.org/uppermesop14cbox.html|url-status=unfit}}&lt;/ref&gt; (கிமு 10,000 - கிமு 8,000) மக்கள் இத்[[தொல்லியல் மேடு|தொல்லியல் மேட்டில்]],  தங்களின் சமூக மற்றும் சமயச் சடங்குகள் செய்யும் இடமாகக் கொண்டிருந்தனர்.&lt;ref name=&quot;Smithsonian&quot;/&gt;
 
 ==பெருவயிறு மலையின் தொல்பொருட்கள்==
 
 &lt;gallery&gt;
 File:Gobekli Tepe 2.jpg|கற்தூணில் எருது, நரி மற்றும் கொக்கின் சிற்பம்]] 
 File:Göbekli Tepe Pillar.JPG|கற்தூணில் நரியின் சிற்பம் 
 File:Göbekli Tepe site (2).JPG|பெருவயிறு மலையில் அகழ்வாய்வுப் பணிகள்
 File:Şanlıurfa Müzesi Neotilik Çağ totem.jpg|[[குலக்குறிக் கம்பம்]], காலம் கிமு 8,800 - கிமு 8000
 File:UrfaMuseumGöbekli.jpg|பெருவயிறு மலையின் சிற்பங்களும், புடைப்புச் சிற்பங்களும் 
 File:Göbekli2012-27.jpg|[[காட்டுப்பன்றி]]யின் சிலை, பெருவயிறு மலை, காலம் கிமு 9,000 
 File:Fertile crescent Neolithic B circa 7500 BC.jpg|[[வளமான பிறை பிரதேசம்]], கிமு 7,500
 File:T-shaped-pillars-PPN.jpg|[[மட்பாண்டத்திற்கு முந்தைய புதிய கற்காலம்|மட்பாண்டத்திற்கு முந்தைய புதிய கற்காலத்திய  T-வடிவ கற்தூண்கள் 
 &lt;/gallery&gt;
 ==இதனையும் காண்க==
 * [[ஊர்பா மனிதன்]]
 * [[வளமான பிறை பிரதேசம்]]
 * [[பண்டைய அண்மை கிழக்கு]]
 
 ==அடிக்குறிப்புகள்==
 {{reflist|30em}}
 
 ==மேற்கோள்கள்==
 {{refbegin|30em}}
 * Badisches Landesmuseum Karlsruhe (ed.): &quot;Vor 12.000 Jahren in Anatolien. Die ältesten Monumente der Menschheit.&quot; ''Begleitbuch zur Ausstellung im Badischen Landesmuseum'' vom 20. Januar bis zum 17. Juni 2007. Theiss, Stuttgart 2007, {{ISBN|978-3-8062-2072-8}}
 * E. B. Banning, [https://www.scribd.com/doc/67961270/Gobekli-Tepe-temples-Ted-Banning-2011 &quot;So Fair a House: Göbekli Tepe and the Identification of Temples in the Pre-Pottery Neolithic of the Near East&quot;] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120908143346/http://www.scribd.com/doc/67961270/Gobekli-Tepe-temples-Ted-Banning-2011 |date=2012-09-08 }}, ''Current Anthropology'', 52.5 (October 2011), 619 ff.:
 * Andrew Curry, [https://web.archive.org/web/20120415112503/http://80.251.40.59/veterinary.ankara.edu.tr/fidanci/Yasam/Gelecege_Miras/Gobekli-Tepe.pdf &quot;Seeking the Roots of Ritual&quot;], ''Science'' 319 (18 January 2008), pp.&amp;nbsp;278–80:
 * Andrew Curry, &quot;Göbekli Tepe: The World’s First Temple?&quot;. ''[[Smithsonian (magazine)|Smithsonian]]'' (November 2008): http://www.smithsonianmag.com/history-archaeology/gobekli-tepe.html
 * DVD-ROM: MediaCultura (Hrsg.): ''Vor 12.000 Jahren in Anatolien. Die ältesten Monumente der Menschheit.'' Theiss, Stuttgart 2007, {{ISBN|978-3-8062-2090-2}}
 * Kent Flannery and Joyce Marcus, ''The Creation of Inequality'' (Cambridge and London, 2012), pp.&amp;nbsp;128–131.
 * David Lewis-Williams and David Pearce, &quot;An Accidental revolution? Early Neolithic religion and economic change&quot;, ''Minerva'', 17 #4 (July/August, 2006), 29–31.
 * Klaus-Dieter Linsmeier and Klaus Schmidt: &quot;Ein anatolisches Stonehenge&quot;. In: ''Moderne Archäologie.'' Spektrum-der-Wissenschaft-Verlag, Heidelberg 2003, 10–15, {{ISBN|3-936278-35-0}}.
 * Charles C. Mann, &quot;The Birth of Religion: The World's First Temple&quot; ''National Geographic'' Vol. 219 No. 6 (June 2011), pp.&amp;nbsp;34–59: http://ngm.nationalgeographic.com/2011/06/gobekli-tepe/mann-text {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120318190622/http://ngm.nationalgeographic.com/2011/06/gobekli-tepe/mann-text |date=2012-03-18 }}
 * Steven Mithen, ''After the Ice:A global human history, 20,000–5000 BC''. Harvard University Press, Cambridge MA, 2004, {{ISBN|0-674-01570-3}}. Pp.&amp;nbsp;65–69, 89–90.
 * J. Peters &amp; K. Schmidt: &quot;Animals in the symbolic world of Pre-Pottery Neolithic Göbekli Tepe, south-eastern Turkey: a preliminary assessment.&quot; Anthropozoologica 39.1 (2004), 179–218: https://web.archive.org/web/20110612061638/http://www.mnhn.fr/museum/front/medias/publication/10613_Peters.pdf.
 * K. Pustovoytov: ''Weathering rinds at exposed surfaces of limestone at Göbekli Tepe''. In: ''Neo-lithics.'' Ex Oriente, Berlin 2000, 24–26 (14C-Dates)
 * Erika Qasim: &quot;The T-shaped monuments of Gobekli Tepe: Posture of the Arms&quot;. In: Chr. Sütterlin et al. (ed.): ''Art as Behaviour. An Ethological Approach to Visual and Verbal Art, Music and Architecture''. Oldenburg 2014, 252–272
 * Sandra Scham, &quot;The World's First Temple&quot;, ''Archaeology'' 61.6 (November/December 2008): http://www.archaeology.org/0811/abstracts/turkey.html
 * K. Schmidt: &quot;Frühneolithische Tempel. Ein Forschungsbericht zum präkeramischen Neolithikum Obermesopotamiens&quot;. In: ''Mitteilungen der deutschen Orient-Gesellschaft'' 130, Berlin 1998, 17–49, {{ISSN|0342-118X}}
 * K. Schmidt: &quot;Zuerst kam der Tempel, dann die Stadt.&quot; Vorläufiger Bericht zu den Grabungen am Göbekli Tepe und am Gürcütepe 1995–1999. ''Istanbuler Mitteilungen'' 50 (2000): 5–41.
 * K. Schmidt, 2000a = Göbekli Tepe and the rock art of the Near East, ''TÜBA-AR'' 3 (2000): 1–14.
 * K. Schmidt, 2000b = [http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/paleo_0153-9345_2000_num_26_1_4697 &quot;Göbekli Tepe, Southeastern Turkey. A preliminary Report on the 1995–1999 Excavations.&quot;] In: ''Palèorient'' CNRS Ed., Paris 2000: 26.1, 45–54, {{ISSN|0153-9345}}:
 * K. Schmidt: ''Sie bauten die ersten Tempel. Das rätselhafte Heiligtum der Steinzeitjäger''. Verlag C.H. Beck, München 2006, {{ISBN|3-406-53500-3}}.
 * K. Schmidt, &quot;Göbekli Tepe. Eine Beschreibung der wichtigsten Befunde erstellt nach den Arbeiten der Grabungsteams der Jahre 1995–2007&quot;, in K. Schmidt (ed.), ''Erste Tempel—Frühe Siedlungen. 12000 Jahre Kunst und Kultur, Ausgrabungen und Forschungen zwischen Donau und Euphrat'', (Oldenburg 2009): 187–233.
 * K. Schmidt, &quot;Göbekli Tepe—the Stone Age Sanctuaries: New results of ongoing excavations with a special focus on sculptures and high reliefs,&quot; ''Documenta Praehistorica'' XXXVII (2010), 239–256: https://web.archive.org/web/20120131114925/http://arheologija.ff.uni-lj.si/documenta/authors37/37_21.pdf
 * Metin Yeşilyurt, &quot;Die wissenschaftliche Interpretation von Göbeklitepe: Die Theorie und das Forschungsprogramm&quot;. (''Neolithikum und ältere Metallzeiten. Studien und Materialien'', Band 2.) Lit Verlag, Berlin 2014, {{ISBN|978-3-643-12528-6}}.
 * {{Megalithic Portal|14968}}
 {{refend}}
 
 ==வெளி இணைப்புகள்==
 {{Commons category|Göbekli Tepe}}
 * {{Official website|http://www.dainst.org/projekt/-/project-display/21890}}
 * [http://globalheritagefund.org/what_we_do/overview/current_projects/gobekli_tepe_turkey Göbekli Tepe preservation project summary] by [[Global Heritage Fund]]
 * [https://web.archive.org/web/20110424014044/http://ghn.globalheritagefund.org/?id=1327 Explore Göbekli Tepe with Google Earth] on [[Global Heritage Network]]
 * [https://www.dainst.blog/the-tepe-telegrams/ &quot;Tepe Telegrams: News &amp; Notes from the Göbekli Tepe Research Staff&quot;]. (Official blog, providing frequent updates on the progress of excavations, current interpretations of excavation results, and information on publications and events.)
 * [https://sketchfab.com/3d-models/gobekli-tepe-5a4d25c355ff48d59ab76c36812b9cf3] 3D model
 
 ===நூல்கள்===
 * {{cite web |url= http://www.zmescience.com/science/archaeology/gobekli-tepe-sirius-04092013/
 |title= World’s oldest temple probably built to worship the dog star, Sirius
 |first= Mihai |last= Andreit |date= Sep 4, 2013 |publisher= ZME Science }}
 * {{cite web |url= http://www.newyorker.com/reporting/2011/12/19/111219fa_fact_batuman?currentPage=all |work= The New Yorker |at= Dept of Archeology |date= Dec 19, 2011 |title= The Sanctuary |first= Elif |last= Batuman }}
 * {{cite news |url= https://www.theguardian.com/science/2008/apr/23/archaeology.turkey |newspaper= The Guardian |date= 23 April 2008 |title= 7,000 years older than Stonehenge: the site that stunned archaeologists |first= Nicholas |last= Birch }}
 * {{cite web |url= http://www.smithsonianmag.com/history-archaeology/gobekli-tepe.html |title= Gobekli Tepe: The World’s First Temple? |first= Andrew |last= Curry |date= Nov 2008 |work= [[Smithsonian Mag]] }}
 * {{cite web |url=  https://doi.org/10.1371/journal.pone.0215214 |title= Cereal Processing at Early Neolithic Göbekli Tepe, Southeastern Turkey |display-authors=etal |first= Laura |last= Dietrich |date= 2019 |work= PLoSONE 14(5):e0215214 }}
 * {{cite web |url= http://ngm.nationalgeographic.com/print/2011/06/gobekli-tepe/mann-text |work= National Geographic |date= June 2011 |title= The Birth of Religion |first= Charles C. |last= Mann }}
 * {{cite web |url= http://www.archaeology.org/0811/abstracts/turkey.html |title= The World's First Temple |volume= 61 |issue= 6 |date= Nov 2008 |first= Sandra |last= Scham |work=Archaeology }}
 * {{cite magazine |url= http://www.newsweek.com/id/233844 |date= Feb 18, 2010 |title= Turkey: Archeological Dig Reshaping Human History |first= Patrick |last= Symmes |magazine= [[Newsweek]] }}
 
 ===புகைப்படங்கள்===
 * {{cite magazine |url= http://ngm.nationalgeographic.com/2011/06/gobekli-tepe/musi-photography |title= The Birth of Religion |magazine= National Geographic |date= June 2011 |access-date= 2019-10-15 |archive-date= 2012-03-28 |archive-url= https://web.archive.org/web/20120328004000/http://ngm.nationalgeographic.com/2011/06/gobekli-tepe/musi-photography |url-status= dead }}
 
 ===காணொளிகள்===
 * [https://www.youtube.com/watch?v=3JdAJpo6Lxk&amp;feature=youtu.be  BBC Documentary : Göbekli Tepe – காணொளி]
 * [http://gobeklitepe.info/worldsfirsttemple-com-the-movie-on-gobeklitepe.html Gobeklitepe: The World's First Temple] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190420055834/http://gobeklitepe.info/worldsfirsttemple-com-the-movie-on-gobeklitepe.html |date=2019-04-20 }}, documentary film
 * {{YouTube|NK_hfylYH-w|Göbekli Tepe Reconstructed}} Mar 23, 2009. 3d walkthrough
 * {{YouTube|r8DOjnZu8H4|RIR-Klaus Schmidt-Göbekli Tepe-The Worlds Oldest Temple?}} Jan 8, 2011. Interview with principal excavator
 {{பண்டைய மெசொப்பொத்தேமியா}}
 
 [[பகுப்பு:உலகப் பாரம்பரியக் களங்கள்]]
 [[பகுப்பு:மெசொப்பொத்தேமியா]]
 [[பகுப்பு:அண்மைக் கிழக்கு நாடுகளின் தொல்லியல்]]
 [[பகுப்பு:துருக்கியின் உலக பாரம்பரியக் களங்கள்]]