வளையபியூட்டாடையீன் இரும்பு டிரைகார்பனைல்
{{Chembox
 | Verifiedfields = changed
 | Watchedfields = changed
 | verifiedrevid = 416385697
 | ImageFile = Cyclobutadiene-iron-tricarbonyl-from-xtal-3D-balls.png
 | ImageSize =
 | ImageAlt =
 | IUPACName =
 | PIN =
 | OtherNames =
 |Section1={{Chembox Identifiers
 | CASNo_Ref = {{cascite|changed|??}}
 | CASNo = 12078-17-0
 | PubChem = &lt;!--92000625 matches CAS but very erroneous--&gt;
 | SMILES = [c1ccc1][Fe-4](C#[O+])(C#[O+])C#[O+]}}
 |Section2={{Chembox Properties
 | Formula = (C&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)Fe(CO)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;
 | Appearance = மஞ்சள் நிறத்திண்மம்
 | Density =
 | MeltingPt =
 | BoilingPt =
 | Solubility = }}
 |Section3={{Chembox Hazards
 | MainHazards =
 | FlashPt =
 | AutoignitionPt = }}
 }}
 '''வளையபியூட்டாடையீன் இரும்பு டிரைகார்பனைல்''' ''(Cyclobutadieneiron tricarbonyl)'' என்பது Fe(C&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;H&lt;sub&gt;4&lt;/sub&gt;)(CO)&lt;sub&gt;3&lt;/sub&gt;   என்ற [[மூலக்கூற்று வாய்ப்பாடு|மூலக்கூற்று வாய்ப்பாட்டால்]] விவரிக்கப்படும் ஒரு [[கரிம வேதியியல்]] [[சேர்மம்|சேர்மமாகும்]]. சைக்ளோபியூட்டாடையீன்யிரும்பு டிரைகார்பனைல் என்ற பெயராலும் இந்த கரிம இரும்புச் சேர்மம் அழைக்கப்படுகிறது. மஞ்சள் நிறங்கொண்ட இது கரிமக் [[கரைப்பான்]]களில் கரைகிறது. கரிமவேதியியலில் வளையபியூட்டாடையீன்கள் தயாரிப்பதற்கான ஒரு முன்னோடிச் சேர்மமாக வளையபியூட்டாடையீன் இரும்பு டிரைகார்பனைல் பயன்படுகிறது. தனி நிலையில் இவ்வினம் சற்று தெளிவற்ற மழுப்பலான இனமாக கருதப்படுகிறது. &lt;ref&gt;D. Seyferth &quot;(Cyclobutadiene)iron Tricarbonyl - A Case of Theory before Experiment&quot; Organometallics 2003, volume 22, 2-20.&lt;/ref&gt; 
 == தயாரிப்பும் கட்டமைப்பும் ==
 1965 ஆம் ஆண்டு ரோலேண்டு பெட்டிட் வளைய ஆக்டாட்டெட்ராயீனை தொடக்க வினைபடு பொருளாகக் கொண்டு முதன் முதலாக இச்சேர்மத்தை தயாரித்தார். :&lt;ref&gt;''Cyclobutadiene- and Benzocyclobutadiene-Iron Tricarbonyl Complexes'' G. F. Emerson, L. Watts, R. Pettit; [[J. Am. Chem. Soc.]]; '''1965'''; 87(1); 131-133. [http://pubs.acs.org/cgi-bin/abstract.cgi/jacsat/1965/87/i01/f-pdf/f_ja01079a032.pdf First Page]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Cis-dichlorocyclobutene'' , [[Organic Syntheses]], Coll. Vol. 6, p.422 (1988); Vol. 50, p.36 (1970) [http://www.orgsyn.org/orgsyn/prep.asp?prep=cv6p0422 Article].&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;''Iron, tricarbonyl (η4-1,3-cyclobutadiene)-'' R. Pettit and J. Henery [[Organic Syntheses]], Coll. Vol. 6, p.310 ('''1988'''); Vol. 50, p.21 ('''1970''') [http://www.orgsyn.org/orgsyn/orgsyn/prepContent.asp?prep=cv6p0310 Link]&lt;/ref&gt;
 :[[Image:CyclobutadieneirontricarbonylSynthesis.png|600px|Cyclobutadieneiron tricarbonyl Synthesis]]  
 வளைய ஆக்டாட்டெட்ராயீன் முதலில் குளோரினேற்றம் செய்யப்பட்டு [4.2.0]- இருவளைய சேர்மம் உருவாக்கப்படுகிறது. பின்னர் இது ஆல்க்கைன் டைமெத்தில் அசிட்டைலீன்டைகார்பாக்சிலேட்டுடன் டையீல்சு ஆல்டர் வினையில் ஈடுபட்டு தொடர்ந்து 200 பாகை செல்சியசு வெப்பநிலையில் வெப்பத்தாற் பகுக்கப்பட்டு தலைகீழ் டையீல்சு ஆல்டர் வினை நிகழ்கிறது. இப்படிநிலையில் சிசு-டைகுளோரோசைக்ளோபியூட்டீன் விளைபொருளாகக் கிடைக்கிறது. டை-இரும்பு நோனாகார்பனைலுடன் இச்சேர்மம் வினைபுரிந்து இறுதியாக வளையபியூட்டாடையீன் இரும்பு டிரைகார்பனைல் கிடைக்கிறது. இரும்பு பெண்டாகார்பனைல் ஒளியாற்பகுப்பு வினை மூலம் இவ்வினைக்குத் தேவையான டை-இரும்பு நோனாகார்பனைல் தயாரித்துக் கொள்ளப்படுகிறது. 
 வளையபியூட்டாடையீன் இரும்பு டிரைகார்பனைல் ஓர் இடைப்பொதி அணைவுச் சேர்மமாகும். C-C பிணைப்புகளுக்கு இடையிலுள்ள தொலைவு 1.426 Â ஆகும். &lt;ref&gt;{{ cite journal | journal = [[Inorganic Chemistry (journal)|Inorg. Chem.]] | volume = 27 | issue = 1 | year = 1988 | pages = 57–59 | doi = 10.1021/ic00274a013 | title = Structure of tricarbonyl(η&lt;sup&gt;4&lt;/sup&gt;-cyclobutadienyl)iron(0) at −45 °C |author1=P. D. Harvey |author2=W. P. Schaefer |author3=H. B. Gray |author4=D. F. R. Gilson |author5=I. S. Butler }}&lt;/ref&gt; 
 == பண்புகள் ==
 டிரைகார்பனைல் அணைவுச் சேர்மத்தை செரிக் அமோனியம் நைட்ரேட்ட்டுடன் சேர்த்து சூடுபட்டுத்தினால் வளையபியூட்டாடையீன் ஆக்சிசனேற்ற அணைவுநீக்கம் அடைகிறது. வெளியேற்றப்படும் வளையபியூட்டாடையீன் குயினோனால் ஈர்க்கப்படுகிறது. [[குயினோன்]] இங்கு இரு எலக்ட்ரான் கவரியாகச் செயல்படுகிறது. &lt;ref&gt;{{cite journal|title=Cyclobutadiene In Synthesis: ''endo''-Tricyclo[4.4.0.02,5]deca-3,8-diene-7,10-dione|authors=L. Brener, J. S. Mckennis, R. Pettit|journal=Org. Synth.|year=1976|volume=55|page=43|doi=10.15227/orgsyn.055.0043}}&lt;/ref&gt;
 வளையபியூட்டாடையீன் இரும்பு டிரைகார்பனைல் அதன் சில வேதிவினைகளில்  அரோமாட்டிக் தன்மையை வெளிப்படுத்துகிறது. இவ்வினைகளை எலக்ட்ரான்கவர் அரோமாட்டிக் பதிலீட்டு வினைகள் என்று வகைப்படுத்தலாம். :&lt;ref&gt;Cyclobutadieneiron Tricarbonyl. A New Aromatic System  J. D. Fitzpatrick, L. Watts, G. F. Emerson, R. Pettit [[J. Am. Chem. Soc.]]; '''1965''', vol. 87, 3254-3255 [http://pubs.acs.org/cgi-bin/abstract.cgi/jacsat/1965/87/i14/f-pdf/f_ja01092a050.pdf Abstract]&lt;/ref&gt;
 :[[Image:CyclobutadieneirontricarbonylReactions.png|600px|Cyclobutadieneiron tricarbonyl Reactions]] 
 அசிட்டைல் குளோரைடு மற்றும் அலுமினியம் குளோரைடுடன் சேர்ந்து இச்சேர்மம் [[பிரீடல்-கிராப்ட்சு வினை|பிரீடல் கிராப்ட்சு அசைலேற்ற வினைக்கு]] உட்படுகிறது. அசைல் வழிப்பெறுதி 2 உருவாகிறது. [[பார்மால்டிகைடு]] மற்றும் [[ஐதரோகுளோரிக் காடி|ஐதரோகுளோரிக் அமிலத்துடன்]] வினைபுரிந்து குளோரோமெத்தில் வழிப்பெறுதி 3 உருவாகிறது. வில்சுமெயர்-ஆக் வினையில் என்-மெத்தில்பார்மனிலைடு மற்றும் பாசுபரசு ஆக்சிகுளோரைடுடன் வினையில் ஈடுபட்டு [[ஆல்டிகைடு|பார்மைல்]] சேர்மம் 4 கிடைக்கிறது. மானிச் வினையில் [[அமீன்]] வழிப்பெறுதி 5 கிடைக்கிறது. 
 இவ்வினையின் [[வேதிவினை வழிமுறை|வினை வழிமுறை]] எலக்ட்ரான் கவர் அரோமாட்டிக் பதிலீட்டு வினையை ஒத்த வினையாக உள்ளது. 
 :[[Image:Cyclobutadieneirontricarbonylreactionmechanism.png|400px|Cyclobutadieneiron tricarbonyl EAS reactionmechanism]]
 == தொடர்புடைய சேர்மங்கள் == 
 இரும்பு கார்பனைலுடன் டைபீனைலசிட்டைலீன் சேர்த்து வினைபுரியச் செய்து பல ஆண்டுகளுக்கு முன்பாகவே பெட்டிட் (C4Ph4)Fe(CO)3 தயாரித்தார். &lt;ref&gt;R. P. Dodge, V. Schomaker, &quot;Crystal Structure of Tetraphenylcyclobutadiene Iron Tricarbonyl&quot;, Nature 1960, vol. 186, 798-799.{{DOI|10.1038/186798b0}}&lt;/ref&gt;   
 (பியூட்டாடையீன்)இரும்பு டிரைகார்பனைல் இச்சேர்மத்துடன் சம எலக்ட்ரான் அமைப்பைக் கொண்டதாக உள்ளது. 
 == மேற்கோள்கள் ==
 {{reflist}}
 
 [[பகுப்பு:இரும்பு சேர்மங்கள்]]
 [[பகுப்பு:கரிம இரும்பு சேர்மங்கள்]]