கிர்சு
{{Infobox ancient site
   |name = கிர்சு, ஈராக்
   |native_name = 
   |alternate_name = தெல்லோ தொல்லியல் மேடு 
   |image = Kingdom of Lagash (30658120300).jpg
   |alt = 
   |caption = கிர்சு நகரத்தின் தொல்லியல் எச்சங்கள் 
   |map_type = Iraq
   |map_alt = 
   |map_size =
   |relief=yes
   |coordinates = {{coord|31|33|43.3|N|46|10|39.3|E|display=inline,title}}
   |location = [[தி கார் மாகாணம்]], [[ஈராக்]] 
   |region = [[சுமேரியா]]
   |type =பண்டைய நகரம்
   |part_of = 
   |length = 
   |width = 
   |area = 
   |height = 
   |builder = 
   |material = 
   |built = 
   |abandoned = 
   |epochs =[[மெசொப்பொத்தேமியாவின் துவக்க வம்ச காலம்|துவக்க வம்ச காலம்]], [[மூன்றாவது ஊர் வம்சம்]] 
   |cultures = 
   |dependency_of = 
   |occupants = 
   |event = 
   |excavations = 1929–1933, 2017
   |archaeologists =ஹென்றி டி ஜெனோய்லாக், ஆண்ட்ரே பாரட் 
   |condition = 
   |ownership = 
   |management = 
   |public_access = 
   |website = &lt;!-- {{URL|example.com}} --&gt;
   |notes = 
 }}
 
 '''கிர்சு''' (''Girsu''), தற்கால [[ஈராக்]] நாட்டின் [[தி கார் மாகாணம்|தி கார் மாகாணத்தில்]] பண்டைய [[உபைதுகள் காலம்|உபைது காலத்தில்]] ([[கிமு]] 5300-4800) நிறுவப்பட்ட பண்டைய நகரம் ஆகும். [[மெசொப்பொத்தேமியாவின் துவக்க வம்ச காலம்|துவக்க வம்ச காலம்]] ([[கிமு]] 2900-2335) மற்றும் [[மூன்றாவது ஊர் வம்சம்|மூன்றாவது ஊர் வம்ச]] காலத்தில் ([[கிமு]] 2112-2004)  பண்டைய கிர்சு நகரம் சிறப்புற்று விளங்கியது. [[லகாசு]] இராச்சியத்தை ஆண்ட மன்னர் [[குடியா]] ஆட்சிக் காலத்தில் (கிமு 2144-2124) கிர்சு நகரம் தலைநகரமாக விளங்கியது. பின்னர் கிர்சு நகரம் மத மையமாக மாறியது. [[மூன்றாவது ஊர் வம்சம்|மூன்றாவது ஊர் வம்ச]] காலத்தில் கிர்சு நகரம் முக்கிய நிர்வாக மையமாக விளங்கியது. மூன்றாவது ஊர் வம்சத்தின் வீழ்ச்சிக்குப் பின்னர் கிர்சு நகரத்தின் முக்கியத்துவம் குறைந்தது.
 
 ==வரலாறு== 
 [[File:Stamp seal with Master of Animals motif, Tello, ancient Girsu, End of Ubaid period, Louvre Museum AO14165.jpg|thumb|left|கிர்சு நகரத்தின் விலங்கரசனின் சுடுமண் முத்திரை, [[உபைதுகள் காலம்|பிந்தைய உபைதுகள் காலம்]], [[கிமு]] 4000, [[இலூவா அருங்காட்சியகம்]]]&lt;ref&gt;{{cite web |title=Site officiel du musée du Louvre |url=http://cartelfr.louvre.fr/cartelfr/visite?srv=car_not_frame&amp;idNotice=9775&amp;langue=fr |website=cartelfr.louvre.fr}}&lt;/ref&gt;]]
 [[உபைதுகள் காலம்|உபைதுகள் காலத்திலிரந்து]] ([[கிமு]] 5300-4800) கிர்சு நகரத்தில் மக்கள் குடியேறத் துவங்கியதாக கருதப்படுகிறது.  [[மெசொப்பொத்தேமியாவின் துவக்க வம்ச காலம்|துவக்க வம்ச காலத்திலிருந்து]]  ([[கிமு]] 2900-2335) கிர்சு நகரம் முக்கியத்துவம் பெறத் துவங்கியது. [[லகாசு]] இராச்சிய மன்னர் [[குடியா]] காலத்தில் கிர்சு நகரம் லகாசு இராச்சியத்தின் தலைநகராக விளங்கியது. பின்னர் தலைநகரை [[லகாசு]]]விற்கு மாற்றிய பிறகு கிர்சு நகரம் சமயத் தலைநகராக விளங்கியது.&lt;ref&gt;{{Cite book|last=Edzard|first=Dietz Otto|url=https://www.worldcat.org/oclc/809041550|title=Gudea and his dynasty|date=1997|publisher=University of Toronto Press|isbn=978-1-4426-7555-1|location=Toronto|oclc=809041550}}&lt;/ref&gt;  [[மூன்றாவது ஊர் வம்சம்|மூன்றாவது ஊர் வம்ச]] காலத்தில் கிர்சு நகரம் நிர்வாக மையமாக விளங்கியது.  [[மூன்றாவது ஊர் வம்சம்|மூன்றாவது ஊர் வம்சத்தின்]] வீழ்ச்சிக்குப் பின்னர் கிர்சு நகரம் தன் செல்வாக்கை இழந்து, [[கிமு]] இரண்டாம் நூற்றாண்டில் முற்றிலும் சிதைந்து போனது. கிர்சு நகரத்தில் கிமு நான்காம் நூற்றாண்டின் கிரேக்க-அரமேய எழுத்துக்கள் பொறிக்கப்பட்ட கல்வெட்டு கண்டுபிடிக்கப்பட்டது.&lt;ref&gt;Naveh J. 1970. The Development of the Aramaic Script (Proceedings of the Israel Academy of Sciences and Humanities 5/1). Jerusalem&lt;/ref&gt;
 ==தொல்லியல்==
 பண்டைய கிர்சு நகரத்தின் [[தொல்லியல் மேடு]] இரண்டு முக்கிய மேடுகளைக் கொண்டுள்ளது. ஒன்று சமவெளியில் இருந்து 50 அடி உயரத்திலும், மற்றொன்று 56 அடி உயரத்திலும் உள்ளது. பல சிறிய குன்றுகள் அந்தத் தளத்தில் உள்ளது. [[கிபி]] 1877 மற்றும் 1900க்கு இடையிலும், பின்னர் 1903-1909 வரை கிர்சு தொல்லியல் களததில் அகழ்வாராய்ச்சி செய்யப்பட்டது.&lt;ref&gt;Découvertes en Chaldée, E. de Sarzec, Paris, Leroux, 1884–1893&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://archive.org/download/nouvellesfouille00crosuoft/nouvellesfouille00crosuoft.pdf Nouvelles fouilles de Tello, Gaston Cros, Paris, 1910]&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=njp.32101073396747&amp;view=1up&amp;seq=11&amp;skin=2021] H. V. Hilprecht, The Excavations in Assyria and Babylonia, University of Pennsylvania Press, 1904&lt;/ref&gt;  இத்தொல்லியல் மேட்டில் கண்டெடுக்கப்பட்ட தொல்லியல் எச்சங்களில்  ஒரு பெண்ணின் பளிங்குக் கல் சிலை, தங்க முலாம் பூசப்பட்ட செப்பு வளையல்கள் மற்றும் ஒரு பகுதி சுமேரிய கல்வெட்டுடன் செதுக்கப்பட்ட ஒரு கல் சிங்கத்தின் துண்டு ஆகியவை அடங்கும்.[9][10]
 
 இதன் அகழ்வாராய்ச்சிகள் 1929-1931இல் ஹென்றி டி ஜெனூய்லாக் மற்றும் 1931-1933இல் ஆண்ட்ரே பரோட்டின் கீழ் தொடர்ந்தன.&lt;ref&gt;Fouilles de Telloh I: Epoques presargoniques, Abbé Henri de Genouillac, Paris, 1934&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;Fouilles de Telloh II: Epoques d'Ur III Dynastie et de Larsa, Abbé Henri de Genouillac, Paris, 1936&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;A. Parrot, ''Tello: vingt campagnes de fouilles 1877–1933'', Paris, A. Michel ,1948&lt;/ref&gt; கிர்சுவில் கழுகுகள் சிலைகளின் துண்டுகள் கண்டுபிடிக்கப்பட்டது.  கிர்சு தொல்லியல் மேட்டிலிருந்து இருந்து சுமார் 50,000 [[ஆப்பெழுத்து]]கள் கொண்ட [[களிமண் பலகை]]கள் கண்டுபிடிக்கப்பட்டது.&lt;ref&gt;[http://www.etana.org/sites/default/files/coretexts/20020.pdf Telloh Tablets at Haverford Library]&lt;/ref&gt;
 
 [[பிரித்தானிய அருங்காட்சியகம்|பிரித்தானிய அருங்காட்சியகத்தால்]] ஏற்பாடு செய்யப்பட்ட ஈராக்கிய தொல்பொருள் ஆராய்ச்சியாளர்களுக்கான பயிற்சித் திட்டத்தின் ஒரு பகுதியாக கிர்சு தொல்லியல் மேட்டில் 2016ஆம் ஆண்டில் மீண்டும் அகழ்வாராய்ச்சிகள் மேற்கொள்ளப்பட்டது.&lt;ref&gt;{{Cite web|date=2018|title=The Iraq Emergency Heritage Management Training Scheme|url=https://www.asor.org/anetoday/2018/07/Iraq-Emergency-Heritage-Management/|url-status=dead|access-date=2021-07-21|website=American Society of Overseas Research (ASOR)|language=en-US|archive-date=2021-07-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20210723114100/https://www.asor.org/anetoday/2018/07/Iraq-Emergency-Heritage-Management}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{Cite web |title=Tello |url=https://www.britishmuseum.org/our-work/international/iraq-scheme/tello |access-date=2022-06-13 |website=The British Museum |language=en}}&lt;/ref&gt;  ஒரு அடித்தள பலகை மற்றும் ஆப்பெழுத்துகளால் பொறிக்கப்பட்ட கட்டிட கூம்புகள் கண்டுபிடிக்கப்பட்டது. 2019இல் அரண்மனை மேட்டில் மன்னர் [[ஊர்-நிங்கிர்சு]]வின் கோவிலான ''ஈ-நின்னு'' கண்டுபிடிக்கப்பட்டது. மார்ச் 2020இல் தொல்பொருள் ஆராய்ச்சியாளர்கள் 300க்கும் மேற்பட்ட உடைந்த சடங்கு பீங்கான் கோப்பைகள், கிண்ணங்கள், ஜாடிகள், விலங்குகளை பலியிடுதல் மற்றும் நிங்கிர்சுக்கு அர்ப்பணிக்கப்பட்ட சடங்கு ஊர்வலங்கள் ஆகியவற்றால் நிரப்பப்பட்ட 5,000 ஆண்டுகள் பழமையான வழிபாட்டுப் பொருட்களைக் கண்டுபிடித்ததாக அறிவித்தனர்.&lt;ref&gt;{{Cite journal|last=Weiss|first=Daniel|date=2020|title=Temple of the White Thunderbird|journal=Archaeology|volume=January/February|pages=38-45}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite web|url=https://www.livescience.com/girsu-cult-discovered.html|title=Ancient cultic area for warrior-god uncovered in Iraq|website=Live Science|date=31 March 2020}}&lt;/ref&gt;  எஞ்சியுள்ளவற்றில் ஒன்று பட்டையால் செய்யப்பட்ட கண்களைக் கொண்ட வாத்து வடிவ வெண்கலச் சிலை ஆகும்.[23] [[சிந்துவெளி நாகரிகம்|சிந்து சமவெளி நாகரிக]] காலத்திய எடைக் கற்களும் காணப்பட்டது. பிப்ரவரி 2023இல், பிரித்தானிய அருங்காட்சியகம் மற்றும் கெட்டி அருங்காட்சியகத்தைச் சேர்ந்த தொல்பொருள் ஆராய்ச்சியாளர்கள் கிர்சுவின் நிர்வாகப் பதிவுகளைக் கொண்ட 200 க்கும் மேற்பட்ட [[ஆப்பெழுத்து]] [[களிமண் பலகை]]கள் கண்டுபிடித்தனர். சுமேரிய போர்க் கடவுளான நிங்கிர்சுவின் முதன்மை இடமான ''இ-நின்னு'' கோயிலை அகழ்வாராய்ச்சியின் போது அடையாளம் காணப்பட்டது.&lt;ref&gt;{{Cite web|last=Gavin|date=2020-04-11|title=Ancient cultic area for warrior-god uncovered in Iraq|url=https://most-interestingthings.com/ancient-cultic-area-for-warrior-god-uncovered-in-iraq/|access-date=2020-08-31|website=Most Interesting Things|language=en-US}}&lt;/ref&gt;
 
 ==படக்காட்சிகள்==
 
 ===கிர்சு நகரத்தின் [[உபைதுகள் காலம்|உபைது காலத்திய]] தொல்பொருட்கள் ([[கிமு]] 4700–4200)===
 {{முதன்மை|உபைதுகள் காலம்}}
 &lt;gallery widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;200px&quot; perrow=&quot;4&quot;&gt;
 File:Ubaid IV pottery gobelet 4700-4200 BC Tello, ancient Girsu. Louvre Museum.jpg|thumb|கிர்சு நகரத்தின் [[உபைதுகள் காலம்|உபைது காலத்திய]] மட்பாண்டம், ([[கிமு]] 4700–4200)[[இலூவா அருங்காட்சியகம்]] &lt;ref name=&quot;Site officiel du musée du Louvre&quot;&gt;{{cite web|title=Site officiel du musée du Louvre|url=http://cartelfr.louvre.fr/cartelfr/visite?srv=car_not&amp;idNotice=9751|website=cartelfr.louvre.fr}}&lt;/ref&gt;
 File:Ubaid IV pottery jars 4700-4200 BC Tello, ancient Girsu, Louvre Museum.jpg|thumb|கிர்சு நகரத்தின் [[உபைதுகள் காலம்|உபைது காலத்திய]] குடுவைகள், ([[கிமு]] 4700–4200)[[இலூவா அருங்காட்சியகம்]]&lt;ref name=&quot;Site officiel du musée du Louvre&quot;/&gt;
 File:Ubaid IV pottery 4700-4200 BC Tello, ancient Girsu, Louvre Museum.jpg|thumb|கிர்சு நகரத்தின் [[உபைதுகள் காலம்|உபைது காலத்திய]] மட்பாண்டம், [[கிமு]] 4700–4200)&lt;ref&gt;{{cite web|title=Site officiel du musée du Louvre|url=http://cartelfr.louvre.fr/cartelfr/visite?srv=car_not&amp;idNotice=9754|website=cartelfr.louvre.fr}}&lt;/ref&gt;
 File:Female figurines Ubaid IV Tello ancient Girsu 4700-4200 BC Louvre Museum.jpg|thumb|கிர்சு நகரத்தின் [[உபைதுகள் காலம்|உபைது காலத்திய]] பெண்களின் சிற்பங்கள், [[கிமு]] 4700–4200 [[இலூவா அருங்காட்சியகம்]]&lt;ref&gt;{{cite web|title=Figurine féminine d'Obeid|url=https://www.louvre.fr/oeuvre-notices/figurine-feminine-d-obeid|date=2019|access-date=2023-06-03|archive-date=2022-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220701184603/https://www.louvre.fr/oeuvre-notices/figurine-feminine-d-obeid|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 &lt;/gallery&gt;
 
 ===கிர்சு நகரத்தில் [[உரூக் காலம்|உரூக் காலத்திய]] தொல்லியல் எச்சங்கள் ([[கிமு]]4000–3100)===
 {{முதன்மை|உரூக் காலம்}}
 &lt;gallery widths=&quot;200&quot; heights=&quot;200&quot; perrow=&quot;4&quot;&gt;
 File:Vase Telloh Louvre AO14313.jpg|கிர்சு நகரத்தின் [[உரூக் காலம்|உரூக் காலத்திய]] சுடுமண் மட்பாண்டங்கள், [[கிமு]] 3500–2900, [[இலூவா அருங்காட்சியகம்]]
 File:Vase Telloh Louvre AO14302.jpg|சுடுமண் குடுவை, [[கிமு]] 3500–2900, [[இலூவா அருங்காட்சியகம்]]  
 File:Vase Telloh Louvre AO14342.jpg| 
 File:Indus seal found in Telloh.jpg|[[சிந்துவெளி நாகரிகம்|சிந்துவெளி]]-[[மெசொப்பொத்தேமியா]] உறவுகளை உணர்த்தும் முத்திரைகள்.&lt;ref&gt;{{cite book|last1=Marshall|first1=John|title=Mohenjo-Daro and the Indus Civilization: Being an Official Account of Archaeological Excavations at Mohenjo-Daro Carried Out by the Government of India Between the Years 1922 and 1927|date=1996|publisher=Asian Educational Services|isbn=9788120611795|pages=425–426|url=https://books.google.com/books?id=Ds_hazstxY4C&amp;pg=PA425|language=en}}&lt;/ref&gt;&lt;ref&gt;{{cite journal|last1=THUREAU-DANGIN|first1=F.|title=SCEAUX DE TELLO ET SCEAUX DE HARAPPA|journal=Revue d'Assyriologie et d'Archéologie Orientale|volume=22|issue=3|date=1925|pages=99–101|jstor=23283916}}&lt;/ref&gt; 
 &lt;/gallery&gt;
 
 ===கிர்சு நகரத்தின் [[மெசொப்பொத்தேமியாவின் துவக்க வம்ச காலம்|துவக்க வம்ச காலத்திய]] தொல்லியல் எச்சங்கள் ([[கிமு]] 3000)===
 {{முதன்மை|மெசொப்பொத்தேமியாவின் துவக்க வம்ச காலம்}}
 &lt;gallery widths=&quot;200px&quot; heights=&quot;200px&quot; perrow=&quot;4&quot;&gt;
 File:Ring of Gold, Carnelian, Lapis Lazuli, Tello, ancient Girsu, mid-3rd millenium BC.jpg|கிர்சு நகரத்தின் தங்க வளையல், [[கிமு]] 3000, [[இலூவா அருங்காட்சியகம்]]    
 File:Issue of barley rations.JPG| குடிமக்களுக்கு மாதந்தோறும் பார்லி தானியம் வழங்க வேண்டிய கணக்கீடு கொண்ட [[ஆப்பெழுத்து]] [[களிமண் பலகை]], [[கிமு]] 2350, [[பிரித்தானிய அருங்காட்சியகம்]], [[இலண்டன்]] 
 File:Telloh doorway erected by Gudea.jpg|மன்னர் [[குடியா]] நிறுவிய கிர்சு நகரத்தின் கோட்டைக் கதவு, ([[கிமு]] 2100)
 &lt;/gallery&gt;
 
 ==இதனையும் காண்க==
 * [[ஊர்-நிங்கிர்சு]]
 * [[பண்டைய அண்மை கிழக்கின் நகரங்கள்]]
 
 ==மேற்கோள்கள்==
 {{Reflist}}
 
 ==மேலும் படிக்க==
 *Donbaz, Veysel, and Foster, Benjamin R., &quot;Sargonic Texts from Telloh in the Istanbul Archaeological Museum&quot;, Occasional Publications of the Babylonian Fund 5, Philadelphia: The University Museum, 1982 ISBN 9780934718448
 *[https://archive.org/download/selectedtempleac00chieuoft/selectedtempleac00chieuoft.pdf] Chiera, Edward, &quot;Selected temple accounts from Telloh, Yokha and Drehem&quot;, University of Pennsylvania, 1921
 *[[Harriet Crawford]], 'The Construction Inférieure at Tello. A Reassessment', ''Iraq'', vol. 49, pp.&amp;nbsp;71–76, 1987
 *Benjamin R. Foster, 'The Sargonic Victory Stele from Telloh', ''Iraq'', Vol. 47, pp.&amp;nbsp;15–30, 1985
 *Foster, Benjamin R., &quot;Sargonic Texts from Telloh in the Istanbul Archaeological Museums, Part 2&quot;, ISD LLC, 2018 ISBN 9781948488082
 *Claudia E. Suter, 'A Shulgi Statuette from Tello', ''Journal of Cuneiform Studies'', vol. 43/45, pp.&amp;nbsp;63–70, (1991–1993)
 *Sébastien Rey, 'Divine Cults in the Sacred Precinct of Girsu', ''Near Eastern Archaeology''; Chicago, vol. 84, iss. 2, pp.&amp;nbsp;130–139, June 2021
 
 ==வெளி இணைப்புகள்==
 *[https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/714121 Divine Cults in the Sacred Precinct of Girsu - Sébastien Rey - Near Eastern Archaeology Volume 84, Number 2- June 2021]
 *[https://www.dailysabah.com/gallery/5000-year-old-artifacts-unearthed-in-sumerian-city-of-girsu-in-iraq/images?gallery_image=70871 5,000-year-old artifacts unearthed in Sumerian city of Girsu in Iraq - Daily Sabah - Nov 17, 2021]
 *[https://www.google.com/culturalinstitute/asset-viewer/fragment-of-a-stone-plaque-depicting-enannatum/sgEKt5PKg2NVgA Fragment of a stone plaque depicting Enannatum] found in Tello (Girsu), from the collection of the British Museum, on the site of Google Cultural Institute
 *[http://oi.uchicago.edu/gallery/archaeological-site-photographs-mesopotamia-girsu-0#girsu01.png Images of Girsu] - Oriental Institute of the University of Chicago
 *[https://web.archive.org/web/20110517181828/http://www.louvre.fr/llv/oeuvres/detail_notice.jsp?CONTENT%3C%3Ecnt_id=10134198673225324&amp;CURRENT_LLV_NOTICE%3C%3Ecnt_id=10134198673225324&amp;FOLDER%3C%3Efolder_id=9852723696500800&amp;bmLocale=en Stele of the Vultures at the Louvre]
 *[https://blog.britishmuseum.org/the-worlds-oldest-bridge-is-being-preserved-in-iraq/ The world's oldest bridge is being preserved in Iraq]
 *[https://blog.britishmuseum.org/the-iraq-emergency-heritage-management-training-scheme-an-update/ The Iraq Emergency Heritage Management Training Scheme: an update]
 *[https://www.britishmuseum.org/membership/events/excavations-girsu Excavations at Girsu Video - British Museum]
 
 {{Ancient Mesopotamia}}
 
 [[பகுப்பு:பண்டைய அண்மைக் கிழக்கின் நகரங்கள்]]
 [[பகுப்பு:மெசொப்பொத்தேமியாவின் வரலாறு|*]]
 [[பகுப்பு:மெசொப்பொத்தேமியா|*]]
 [[பகுப்பு:அண்மைக் கிழக்கு நாடுகளின் தொல்லியல்]]
 [[பகுப்பு:பண்டைய நகரங்கள்]]