திரிபுரசுந்தரி
{{Infobox deity&lt;!--Wikipedia:WikiProject Hindu mythology--&gt;
 | type = Hindu
 | name         = லலிதா திரிபுரசுந்தரி
 | image        = File:Lalita sm.JPG
 | caption      = திருமகள், கலைமகள் பணிபுரிய, ஐந்தேவர்களாலான அரியாசனத்தில் அமர்ந்தருளும் திரிபுர சுந்தரி
 | Consort       = [[சிவன்|காமேசுவரன்]]
 | children     = [[பிள்ளையார்]], [[முருகன்]]
 }}
 
 '''திரிபுரசுந்தரி''' ([[சமஸ்கிருதம்]]: त्रिपुरा सुन्दरी, [[IAST]]: Tripura Sundarī) சக்தி வழிபாட்டு முறையின் முதன்மைக் கடவுள். '''இலலிதை''', '''இராசராசேசுவரி'''  முதலான பெயர்களிலும் அழைக்கப்படுபவள், பத்து [[மகாவித்யா]]க்களில் ஒருத்தியாவாள்.  '''ஸ்ரீவித்யா''' என்றழைக்கப்படும் இவளது முடிந்த முடிவே ஏனைய [[மகாவித்யா]]க்கள்  ஆகும். [[ஆதிசக்தி]]யின் மிகவுயர் அம்சமான லலிதையே [[பார்வதி]]யாகத் திகழ்கின்றாள். தாய் குழந்தையுடன் விளையாடுவது போல, லலிதை தன் அடியவர்களுடன் விளையாடுகின்றாள். மாயையின் வடிவமானதால், அவளே, '''மகாமாயையும்''' ஆகின்றாள். 
 
 ==வேர்ப்பெயரியல்==
 திரிபுரசுந்தரி என்பது, '''மூவுலகிலும் பேரழகி''' என்றும், லலிதா என்ற அவள் பெயர், அவள் '''திருவிளையாடல்கள் புரிபவள்'''&lt;ref&gt;Frawley, David: &quot;Tantric Yoga and the Wisdom Goddesses&quot;, page 89. Motilal Banarsidass Publishers, reprint 2005&lt;/ref&gt; என்றும், இராசராசேசுவரி என்பது, '''அரசர்க்கெல்லாம் அரசி''' என்றும் பொருள்படும்.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Danielou|first=Alain|title=The Myths and Gods of India|year=1991|publisher=Inner Traditions International|location=Rochester, Vermont|pages=278}}&lt;/ref&gt; [[பதினாறு பேறு]]களையும் அருளும் இவள், பதினாறு வயது இளமடந்தையாக விளங்குவதால், '''சோடசி''' ஆகின்றாள். வடமொழியில் ஷோடசீ (षोडसी) என்பது பதினாறாகும்.
 
 ==தொன்மம் ==
 சிவனால் எரிக்கப்பட்ட [[காமன்|காமனின்]] சாம்பலிலிருந்து தோன்றிய பண்டன் எனும் [[அரக்கர்|அரக்கன்]] சோணிதபுரத்தைத் தலைநகராகக் கொண்டு பூவுலகை ஆண்டதுடன், தேவர்களையும் துன்புறுத்தி வந்தான். தேவர்களின் கோரிக்கைக்கிணங்க, தேவியும் ஈசனும், மகா காமேசுவரனாகவும், திரிபுரசுந்தரியாகவும் தேவர்கள் வளர்த்த சிதக்னி குண்டத்தில் தோன்றினர். காமனின் ஆயுதங்களான [[கரும்பு]] வில்லும் மலர்ப்பாணமும் தாங்கி தேவி தனது சேனை புடை சூழ பண்டனையும் அவனது படையையும்  கொன்றொழித்தாள்.&lt;ref&gt;D. R. Rajeswari (1989) &quot;Sakti iconography - Page 31&lt;/ref&gt;
 
 ==வழிபாட்டியல்==
 பேரழகின் இலக்கணமாக இலலிதையை சித்தரிப்பது வழக்கு. பாசம், அங்குசம், கரும்புவில், ஐம்மலர் அம்புகள் என்பன நாற்கரங்களில் தாங்கியவளாக, [[பிரமன்]], [[திருமால்]], [[உருத்திரன்]], [[மகேசுவரன்]] ஆகியோர் கட்டில் கால்களாக விளங்கும் அரியாசனத்தில், மகாகாமேசுவரனாகிய சதாசிவனின் மடியில் அமர்ந்து, அலைமகள், கலைமகள் கவரி வீச வீற்றிருப்பாள். அம்ருதகடலின் மத்தியிலுள்ள ஸ்ரீபுரம் எனும்  ஸ்ரீசக்கர வடிவில் அமைந்த நகரில், இலலிதை வீற்றிருக்கின்றாள். அவளைச் சூழ அவளது அமைச்சரான [[மாதங்கி]], படைத்தளபதியான [[அஸ்வாரூடை]], [[வராகி]] முதலான சப்தமாதர், ஏனைய [[மகாவித்யா]]க்கள் போன்றோர் அமர்ந்திருக்கின்றனர். ஸ்ரீபுரத்தின் வடிவமாகத் திகழ்வதால், இலலிதையின் வழிபாட்டில், ஸ்ரீசக்கரம் முக்கிய இடத்தைப் பெறுகின்றது. முப்பரிமாண வடிவில் ஸ்ரீசக்கரம் அமைக்கப்படும்போது அது &quot;மகா[[மேரு]]&quot; என்று அழைக்கப்படுகின்றது.
 
 '''இலலிதையின் பேராயிரம்''' (''[[லலிதா சகஸ்ரநாமம்]]'') எனும் வடமொழி நூல், இலலிதையின் ஆயிரம் திருநாமங்களைச் சொல்லித் துதிக்கின்றது. இதை அன்றாடம் செபிக்கும்போது, அடியவர்களின் அனைத்துக் கோரிக்கைகளையும் அன்னையவள் நிறைவேற்றுவாள் என்பது நம்பிக்கை.&lt;ref&gt;{{cite book|last=Dalal|first=Roshen|title=The Religions of India: A Concise Guide to Nine Major Faiths|url=http://books.google.com/books?id=pNmfdAKFpkQC&amp;pg=PA207|year=2010|publisher=Penguin Books India|isbn=978-0-14-341517-6|page=207}}&lt;/ref&gt; 
 
 தமிழகத்திலுள்ள [[காஞ்சிபுரம் காமாட்சியம்மன் கோயில்]], இலலிதையின் முக்கியமான ஆலயங்களில் ஒன்றாகும். [[திரிபுரா]]விலுள்ள ராதாகிஷோர்பூர், [[மத்தியப் பிரதேசம்|மத்திய பிரதேசத்தின்]] காரியா முதலான இடங்களிலும் இத்தேவியின் ஆலயங்கள் அமைந்துள்ளன.
 
 ==மேலும் பார்க்க==
 *[[பார்வதி]]
 *[[மகாவித்யா]]
 
 ==உசாத்துணைகள்==
 {{reflist}}
 
 ==நூலாதாரங்கள்==
 *{{citation|first=Douglas R.|last=Brooks|title=The Secret of the Three Cities: An Introduction to Hindu Sakta Tantrism|location=Chicago &amp; London|publisher=University of Chicago Press|year=1990}}
 *{{citation|first=Douglas R.|last=Brooks|title=Auspicious Wisdom|location=Albany|publisher=State University of New York Press|year=1992}}
 *{{citation| last= Kinsley | first=David | title= Tantric Visions of the Divine Feminine: The Ten Mahavidyas | year=1997 | publisher= [[Motilal Banarsidass]] | location= New Delhi | isbn=978-0-520-20499-7 }}
 *Kinsley, David. ''Hindu Goddesses: Vision of the Divine Feminine in the Hindu Religious Traditions.''  Berkeley: University of California Press, 1998.
 *Dikshitar, V.R. Ramachandra. ''The Lalita Cult.'' Delhi: Motilal Banarsidass Publishers Pvt Ltd, 1991.
 
 ==வெளி இணைப்புக்கள்==
 *[http://www.scribd.com/doc/16314718/tripursundari-sadhna  Tripursundari Sadhana]
 *[http://books.google.com/books?id=9itsZ4JcYyoC&amp;pg=PA1&amp;ots=NsXt4XoDIQ&amp;dq=lalita&amp;sig=el4BtoXlHKFU9nkqi6neowNSFjo#PPA2,M1 The Lalita Cult]
 *[http://www.thirukalukundram.in/Thirukalukundram-Arulmigu-Vedhagiriswarar-temple-amman%20thiruvizha.html Thirupuradundari amman thirukalukundram]{{Dead link|date=ஆகஸ்ட் 2021 |bot=InternetArchiveBot }}
 *[http://www.thiripurasundariammantemple.thirukalukundram.in Thirupuradundari amman ]
 
 
 {{சாக்தம்}}
 [[பகுப்பு:இந்து பெண் தெய்வங்கள்]]