பிர்ஜு மகராஜ்
{{Infobox musical artist
 | honorific_prefix = 
 |name            = பிர்ஜு மகராஜ்
 |background      = தனிப்பாடகர்
 |image           = Pandit Birju Maharaj.jpg
 |birth_name      =
 |alias           =
 |birth_date            = {{birth date|df=yes|1938|2|4}}
 |birth_place =[[இலக்னோ]], [[ஐக்கிய மாகாணம்]], [[பிரித்தானிய இந்தியாவின் மாகாணங்களும், ஆட்சிப் பகுதிகளும்]]
 |death_date            = {{death date and age|2022|1|17|1938|2|4}}
 |genre           = [[இந்துஸ்தானி இசை|இந்தியப் பாரம்பரிய இசை]]
 |occupation      = நடனக் கலைஞர், இசையமைப்பாளர், பாடகர்
 |instrument      =
 |years_active    = 1951 முதல்
 |label           =
 |associated_acts =
 |website         ={{url|birjumaharaj-kalashram.com}}
 }}
 '''பண்டிட் பிர்ஜு மகராஜ்''' (Pandit Birju Maharaj) என்று பிரபலமாக அறியப்பட்ட '''பிரிஜ்மோகன் மிசுரா''', (4 பிப்ரவரி 1938 – 17 சனவரி 2022), [[இந்தியா|இந்தியாவில்]] [[கதக்]] நடனத்தின் [[இலக்னோ|அலகாபாத்]] ''கல்கா-பிந்தாடின்'' கரானாவின் ''ஹண்டியா'' [[இலக்னோ|(இலக்னோ)]] நிபுணராவார். இவர் [[கதக்]] நடனக் கலைஞர்களின் மகராஜ் குடும்பத்தின் வம்சாவளியைச் சேர்ந்தவர். இவரது இரண்டு மாமாக்கள், சம்பு மகாராஜ் மற்றும் இலச்சு மகாராஜ் மற்றும் இவரது தந்தை ஆகியோர் இவருக்கு குருவாக இருந்துள்ளனர். நடனம் இவரது முதல் விருப்பம் என்றாலும், இவர் பாரம்பரிய [[இந்துஸ்தானி இசை|இந்துஸ்தானி இசையை]] பயிற்சி செய்கிறார். மேலும், ஒரு பாடகராகவும் இருக்கிறார். &lt;ref name=&quot;enc&quot;&gt;{{Cite book|last=Kaui|first=Banotsarg-Boghaz|editor=Subodh Kapoor|title=The Indian encyclopaedia: biographical, historical, religious, administrative, ethnological, commercial and scientific. Volume 3|url=https://books.google.com/books?id=bfyA327hG8EC&amp;q=Kathak+Kendra&amp;pg=PA915|year=2002|publisher=Genesis Publishing|isbn=81-7755-257-0|page=198}}&lt;/ref&gt;
 
 பாரதிய கலா கேந்திராவில் இவரது மாமா சம்பு மகாராஜுடன் இணைந்து பணியாற்றிய பின்னர், பின்னர் [[புது தில்லி]] கதக் கேந்திராவில், பல ஆண்டுகளாக, 1998 ஆம் ஆண்டு ஓய்வு பெறும் வரை, புது தில்லியில் தனது சொந்த நடனப் பள்ளியான கலாசிரமத்தை திறக்கும் வரை, பல ஆண்டுகளாக இவர் தலைவராக இருந்தார். &lt;ref&gt;[[Birju Maharaj#Ma|Massey, p. 29]]&lt;/ref&gt;
 
 == ஆரம்பகால வாழ்க்கையும், பின்னணியும் ==
 இராய்கர் சுதேச மாநிலத்தில் அரசவை நடனக் கலைஞராக பணியாற்றிய [[இலக்னோ|லக்னோ]] கரானாவின் ஆசிரியர் மகராஜ் என்று பிரபலமாக அறியப்பட்ட கதக் நிபுணரான ஜகந்நாத் மகராஜின் வீட்டில் பிர்ஜு மகாராஜ் பிறந்தார். &lt;ref&gt;[http://maestroesclassicaldancers.weebly.com/achchan-maharaj.html Achchan Maharaj]&lt;/ref&gt; இவருக்கு இவரது மாமாக்கள், இலச்சு மகராஜ் மற்றும் சம்பு மகராஜ் மற்றும் இவரது தந்தை ஆகியோர் பயிற்சியளித்தனர். மேலும் இவர் தனது ஏழு வயதில் தனது முதல் பாடலை பாடினார். இவரது ஒன்பது வயதில் 1947 மே 20 அன்று இவரது தந்தை  இறந்தார். &lt;ref name=&quot;life&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.deccanherald.com/deccanherald/mar072004/sh6.asp|title=Birju Maharaj – Kathak personified|last=Buddhiraja, Sunita|website=Deccan Herald|archive-url=https://web.archive.org/web/20041210171521/http://www.deccanherald.com/deccanherald/mar072004/sh6.asp|archive-date=10 December 2004|access-date=25 March 2007}}&lt;/ref&gt;
 
 == தொழில் ==
 இவர், தனது பதின்மூன்றாவது வயதில் [[புது தில்லி|புதுதில்லியில்]] உள்ள சங்கீத பாரதிப் பள்ளியில் நடனத்தை கற்பிக்கத் தொடங்கினார். பின்னர் இவர் தில்லியில் உள்ள பாரதிய கலா கேந்திரத்திலும், கதக் கேந்திராவிலும் ([[சங்கீத நாடக அகாதமி|சங்கீத நாடக அகாடமியின்]] ஒரு பிரிவு) கற்பித்தார். அங்கு இவர் ஆசிரியத் தலைவராகவும், இயக்குநராகவும் இருந்து, 1998 இல் ஓய்வு பெற்றார். &lt;ref name=&quot;retires&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.expressindia.com/ie/daily/19980610/16151124.html|title=Birju Maharaj retires|last=Bhattacharya, Santwana|publisher=Indian Express|access-date=25 March 2007|archive-date=1 ஏப்ரல் 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070401153648/http://www.expressindia.com/ie/daily/19980610/16151124.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt; அதன் பிறகு இவர் தனது சொந்த நடனப் பள்ளியான  கலாசிரமம் என்ற பள்ளியை தில்லியில் திறந்தார். [[சத்யஜித் ராய்|சத்யஜித் ரேயின்]] ''சத்ரஞ்ச் கே கிலாரி'' என்றத் திரைப்படத்தில் இரண்டு நடனக் காட்சிகளுக்காக இவர் இசையமைத்து, பாடியுள்ளார். மேலும் [[தேவ்தாஸ் (2002 திரைப்படம்)|தேவ்தாஸ்]]  என்றத் திரைப்படத்தில் ''காஹே சேத் மோஹே'' என்ற பாடலுக்கு நடனமைத்தார். 
 
 == இறப்பு ==
 மகராஜ் 17 சனவரி 2022 அன்று தனது 83வது வயதில் தில்லியில் உள்ள தனது இல்லத்தில் மாரடைப்பால் காலமானார். இவர் இறப்பதற்கு ஒரு மாதத்திற்கு முன்பு, சிறுநீரகக் கோளாறால் அவதிப்பட்டு, நீரிழிவு நோய்க்கு [[கூழ்மப்பிரிப்பு]] சிகிச்சை மேற்கொண்டிருந்தார்.&lt;ref&gt;{{Cite news|last=PTI|date=17 January 2022|title=Birju Maharaj, legendary Kathak dancer, dies at 83|language=en-IN|work=The Hindu|url=https://www.thehindu.com/news/national/birju-maharaj-legendary-kathak-dancer-dies-at-83/article38280797.ece|access-date=17 January 2022|issn=0971-751X}}&lt;/ref&gt;
 
 == விருதுகளும், கௌரவங்களும் ==
 
 * 1986 - கிருஷ்ண கானசபாவால் நிருத்ய சௌதாமணி என்ற விருது வழங்கப்பட்டது &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://krishnaganasabha.org/kgs_old/nrityachoo.html|title=Nritya Choodamani Awardees List|website=Sri Krishna Gana Sabha|access-date=2019-07-22|archive-date=2016-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220071045/http://krishnaganasabha.org/kgs_old/nrityachoo.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 * 2002 - உசைப் மங்கேசுகர் புரஸ்கார் விருது வழங்கப்பட்டது. &lt;ref name=&quot;CI&quot;&gt;{{Cite web|url=https://www.culturalindia.net/indian-dance/dancers/pandit-birju-maharaj.html|title=Pandit Birju Maharaj|website=www.culturalindia.net|access-date=2019-07-22}}&lt;/ref&gt;
 * 2012 - [[விஸ்வரூபம் (2013 திரைப்படம்)|விஸ்வரூபம்]] என்ற படத்தில் உன்னைக் காணாது என்ற பாடலுக்கு தேசியத் திரைப்பட விருது வழங்கப்பட்டது. 
 * 2016 - [[பாஜிராவ் மஸ்தானி]] படத்தில் ''மோஹே ரங் தோ லால் என்ற பாடலை'' பாடி பூங்கி விருதினை பெற்றார்.
 * இந்திரா கலா சங்கீத விஸ்வவித்யாலயாவின் [[மதிப்புறு முனைவர் பட்டம்]]  &lt;ref name=&quot;Off&quot;&gt;{{Cite web|url=http://www.birjumaharaj-kalashram.com/the-dancer.html|title=The Dancer|website=Official website|access-date=2019-07-22}}&lt;/ref&gt;
 * [[பனாரசு இந்து பல்கலைக்கழகம்|பனாரசு இந்து பல்கலைக்கழகத்தில்]] மதிப்புறு முனைவர் பட்டம் 
 * சங்கம் கலா விருது 
 * பாரத் முனி சம்மான் &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Art/Hema-Malini-selected-for-Bharat-Muni-Samman/Article1-972233.aspx|title=Hema Malini selected for Bharat Muni Samman – Hindustan Times|year=2012|website=hindustantimes.com|archive-url=https://web.archive.org/web/20121213233446/http://www.hindustantimes.com/Entertainment/Art/Hema-Malini-selected-for-Bharat-Muni-Samman/Article1-972233.aspx|archive-date=13 December 2012|access-date=28 December 2012|quote=The earlier recipients are Thankamani Kutty, Pandit Birju Maharaj,}}&lt;/ref&gt; &lt;ref&gt;{{Cite web|url=http://wonderwoman.intoday.in/story/hema-malini-receives-bharat-muni-samman/1/102372.html|title=Hema Malini receives Bharat Muni Samman: Wonder Woman – Who are you today?|year=2012|website=wonderwoman.intoday.in|access-date=28 December 2012|quote=The earlier recipients are Thankamani Kutty (Bharatanatyam), Pandit Birju Maharaj (kathak),|archive-date=17 October 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017235212/http://wonderwoman.intoday.in/story/hema-malini-receives-bharat-muni-samman/1/102372.html|url-status=dead}}&lt;/ref&gt;
 * ஆந்திர ரத்னா 
 * நிருத்யா விலாஸ் விருது 
 * ஆதர்ஷிலா ஷிகர் சம்மன் 
 * சோவியத் நாடு [[ஜவகர்லால் நேரு|நேரு]] விருது 
 * தேசிய நிருத்யா சிரோமணி விருது 
 * ராஜீவ் காந்தி தேசிய சத்பாவன விருது 
 * [[பத்ம விபூசண்]] விருது 
 
 == மேலும் காண்க ==
 
 * [[மணி மாதவ சாக்கியர்]]
 
 == மேற்கோள்கள் ==
 {{Reflist}}
 == வெளி இணைப்புகள் ==
 {{Commons category|Birju Maharaj}}
 * [http://www.birjumaharaj-kalashram.com/ Pandit Birju Maharaj] (Official Website)
 * {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20091126163657/http://rediff.com/millenni/birju.htm |date=26 November 2009 |title=Kathak maestro Birju Maharaj on top Indian dancers }}
 
 {{பத்ம விபூசண் விருதுகள்}}
 
 {{Authority control}}
 [[பகுப்பு:பிலிம்பேர் விருதுகள் வென்றவர்கள்]]
 [[பகுப்பு:சங்கீத நாடக அகாதமி விருது பெற்றவர்கள்]]
 [[பகுப்பு:கதக் நடனக் கலைஞர்கள்]]
 [[பகுப்பு:வாழும் நபர்கள்]]