Tổng quan về tế bào gốc trung mô - Phần 2

Bài viết được viết bởi BS. TS Hoàng Minh Đức - Trưởng nhóm Dự án sản xuất thử nghiệm, Viện nghiên cứu Tế bào gốc và Công nghệ gen Vinmec Việc lưu trữ các dòng tế bào gốc B M - M S C, A D - M S C, và U C - M S Cs như một nguồn tế bào có thể sử dụng trong tương lai khi cần thiết là một nhu cầu thích đáng và khả thi của khách hàng. 3. Tổng quan về tế bào gốc trung mô từ dây rốn 3.1 Cấu trúc và hình thái học của dây rốn Trong quá trình phát triển phôi ở người, dây rốn được hình thành từ màng phôi sau thụ tinh và màng niệu nang trở thành một bộ phận đặc biệt kết nối giữa thai nhi, nhau thai và người mẹ. Trong dây rốn có chứa một loại chất nhầy dạng sệt được tìm ra bởi Tho ma s W ha r ton và thường được gọi là W ha r ton ’ s j e l ly (W J) [ 6]. Chức năng chính của lớp màng nhầy này là bảo vệ các mạch máu bên trong dây rốn (bao gồm 2 tĩnh mạch và 1 động mạch) cũng như ngăn ngừa các hiện tượng tắc nghẽn, xoắn vặn dây rốn. Lớp màng nhầy được cấu tạo đa phần từ g ly co sa mi no g ly can s, đặc biệt là hợp chất h ya lu ro ni c a c i d và chon d roi tin su l f a te [ 7]. Lớp màng nhầy được cấu tạo đa phần từ g ly co sa mi no g ly can s, đặc biệt là hợp chất h ya lu ro ni c a c i d và chon d roi tin su l f a te [ 7]. Ngoài các hợp chất trên, dây rốn được cấu tạo đa phần bởi các sợi co l la gen tạo nên mạng lưới sợi chạy dọc chiều dài của dây rốn làm tăng độ dẻo dai, độ bền và tính toàn vẹn của cấu trúc. Các thành phần tế bào cấu tạo nên dây rốn đa phần là các tế bào thuộc lớp trung mô như tế bào sợi, tế bào cơ, tế bào cơ trơn và tế bào gốc trung mô. Khác với các loại mô khác trong cơ thể con người, lớp W J không hề chứa mạng lưới mao mạch hay các mạch máu nhỏ [ 8]. Theo các nghiên cứu về sự phát triển của phôi, thì quá trình phát triển hệ mạch máu và tái tạo máu bên trong dây rốn được bắt đầu từ tuần thứ 6 của quá trình hình thành phôi thai, nhưng từ tuần tứ 7 đến 9 của thai kỳ, quá trình này dừng hẳn và các mao mạch bắt đầu mất dần trong toàn bộ cấu trúc dây rốn. 3.2 Tế bào gốc trung mô từ dây rốn (TB GTMDR) Những nghiên cứu về dây rốn bắt nguồn từ việc phát hiện ra nguồn tế bào gốc tạo máu từ chính máu dây rốn vào năm 1974, nhưng tại thời điểm đó dây rốn lại được coi là một rác thải trong y khoa và không có giá trị về khoa học [ 9]. Tuy nhiên, quan điểm này hoàn toàn bị xoá bỏ vào năm 1991 khi M c E l re a ve y và các cộng sự phân lập thành công các tế bào dạng sợi (f i b ro b la s t - li ke c e l l s) từ lớp màng nhầy W ha r ton ’ s J e l ly và tiến hành phân tích đặc tính sinh học của các dòng tế bào này [ 10]. Năm 2004, đặc tính sinh học của các dòng tế bào dạng sợi từ dây rốn được chứng minh là tế bào gốc trung mô thông qua khả năng tăng sinh, khả năng biệt hoá và có các ma r ke r bề mặt như CD 29, CD 44, CD 51, CD 73, CD 90 và CD 105. Quan trọng nhất là các tế bào này không có các ma r ke r bề mặt của tế bào gốc tạo máu như CD 34 và CD 45 [ 11]. Các đặc tính trên tương đồng hoàn toàn với khái niệm tế bào gốc trung mô được hiệp hội liệu pháp tế bào thế giới (In te rna l ti o na l So c i e ty f o r C e l l The ra p y – I S CT) quy định [ 12]. Hiện tại, TB GTMDR có thể được phân lập từ toàn bộ các phần của dây rốn hay từ những bộ phận riêng lẻ cấu thành của dây rốn như các tế bào TB GTMDR lấy từ động mạch và tĩnh mạch, màng dây rốn và lấy từ khối nhầy W J. 4.4. Các ứng dụng của tế bào gốc trung mô Trên thế giới, F DA đã cho phép thực hiện các thí nghiệm lâm sàng (từ pha se 1 - 3) để đánh giá tính an toàn và hiệu quả của việc sử dụng tế bào gốc trung mô trong điều trị các bệnh lý lâm sàng. Theo trang w e b c li ni ca l t ria l. go v, tế bào gốc trung mô đã được ứng dụng để điều trị trên 374 loại bệnh khác nhau từ các bệnh như rối loạn chuyển hóa, rối loạn hệ miễn dịch cho đến các bệnh như A l z he i me r, chấn thương thần kinh, bệnh lý liên quan đến tim mạch (theo thống kê của C li ni ca l t ria l. go v, ht tp s: / / c li ni ca l t ria l s. go v /) với hơn 115 nghiên cứu độc lập trên toàn thế giới (Hình 2). Trong các nghiên cứu về lâm sàng kể trên, việc truyền tế bào gốc trung mô vào cơ thể bệnh nhân không ghi nhận các trường hợp có ảnh hưởng bất lợi đến sức khỏe người bệnh, trừ một số trường hợp bệnh nhân sốt nhẹ, hoặc ói. Các nghiên cứu về TB GTMDR thường tập trung vào cấy dị ghép đồng loài (A l lo gen e i c S tem C e l l Tran s p lan ta t ion) bằng việc sử dụng tế bào gốc trung mô tự thân từ tủy xương và mô mỡ vì việc lưu trữ tế bào gốc trung mô từ dây rốn mới bắt đầu trong những năm gần đây khi kỹ thuật phân lập và nuôi cấy tế bào đang được phát triển. Do vậy, rất ít bệnh nhân có khả năng lưu trữ dây rốn của mình để sử dụng với mục đích ghép tự thân. Tuy nhiên, vẫn có những nghiên cứu so sánh hiệu quả giữa liệu pháp tế bào gốc tự thân và dị ghép đồng loài. Hiện nay, tại Viện nghiên cứu, các tế bào gốc trung mô từ tủy xương và mô mỡ đã được sử dụng để đánh giá tính an toàn và hiệu quả trong điều trị bệnh tiểu đường và rối loạn nội tiết tố ở tuổi trung niên. Kết quả ban đầu cho thấy khối tế bào gốc nuôi cấy không gây bất kỳ phản ứng hay biến cố bất lợi nào. Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HO T LI NE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trê nứng dụng My Vin me c để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng. Tài liệu tham khảo: F ri e den s te in, A. J., J. F. Go r s ka j a, an d N. N. Ku la gi na, F i b ro b la s t p re cu r so r s in no r ma l an d i r ra di a te d mo u se he ma to p oi e ti c o r gan s. E x p He ma to l, 1976.4 (5): p. 267 - 74. Sa dan, O., E. Me la me d, an d D. O f f en, Bo ne - ma r ro w - de ri ve d me sen c hy ma l s tem c e l l the ra p y f o r ne u ro de gen e ra ti ve di se a se s. E x p e r t O pin Bi o l The r, 2009.9 (12): p. 1487 - 97. Mo r ri son, S. J. an d D. T. S ca d den, The bo ne ma r ro w ni che f o r ha e ma to p oi e ti c s tem c e l l s. Na tu re, 2014.505 (7483): p. 327 - 34.1487 - 97. Mo r ri son, S. J. an d D. T. S ca d den, The bo ne ma r ro w ni che f o r ha e ma to p oi e ti c s tem c e l l s. Na tu re, 2014.505 (7483): p. 327 - 34. Pi t ten ge r, M. F., e t a l., Mu l ti li ne a ge p o ten tia l o f a du l t hu man me sen c hy ma l s tem c e l l s. S c i en c e, 1999.284 (5411): p. 143 - 7. Ka p p y, N. S., e t a l., Hu man A di p o se - De ri ve d S tem C e l l (A S C) Tre a t me nt Mo du la te s C e l lu la r P ro te ct ion in Bo t h in Vi tro an d in Vi vo Trau ma ti c B ra in In j u r y Mo de l s. J Trau ma A cu te Ca re Su r g, 2017. S P E E R T, H., O bs te tri c - g y ne co lo gi c e p on y m s; Tho ma s W ha r ton an d the j e l ly o f the um bi li ca l co r d. O bs te t G y ne co l, 1956.8 (3): p. 380 - 2. Ma j o re, I., e t a l., G ro w t h an d di f f e ren tia t ion p ro p e r ti e s o f me sen c hy ma l s tro ma l c e l l p o pu la t ion s de ri ve d f rom w ho le hu man um bi li ca l co r d. S tem C e l l Re v, 2011.7 (1): p. 17 - 31. Don de r s, R., e t a l., Hu man W ha r ton ' s J e l ly - De ri ve d S tem C e l l s Di s p lay a Di s tin ct Im mu no mo du la to r y an d P ro re gen e ra ti ve Tran s c ri pt ion a l Si g na tu re Com pa re d to Bo ne Ma r ro w - De ri ve d S tem C e l l s. S tem C e l l s De v, 2018.27 (2): p. 65 - 84. K nu dt z on, S., In vi tro g ro w t h o f g ra nu lo cy ti c co lo ni e s f rom c i r cu la ting c e l l s in hu man co r d b lo o d. B lo o d, 1974.43 (3): p. 357 - 61.65 - 84. K nu dt z on, S., In vi tro g ro w t h o f g ra nu lo cy ti c co lo ni e s f rom c i r cu la ting c e l l s in hu man co r d b lo o d. B lo o d, 1974.43 (3): p. 357 - 61. M c E l re a ve y, K. D., e t a l., I so la t ion, cu l tu re an d cha ra ct e ri sa t ion o f f i b ro b la s t - li ke c e l l s de ri ve d f rom the W ha r ton ' s j e l ly p o r t ion o f hu man um bi li ca l co r d. Bi o chem So c Tran s, 1991.19 (1): p. 29 S. Can, A., F. T. C e li k k an, an d O. C i na r, Um bi li ca l co r d me sen c hy ma l s tro ma l c e l l tran s p lan ta t ion s: A s y s te mi c a na ly si s o f c li ni ca l t ria l s. Cy to the ra p y, 2017.19 (12): p. 1351 - 1382. Ga li p e au, J., e t a l., In te rna ti o na l So c i e ty f o r C e l lu la r The ra p y p e r s p e ct i ve on im mu ne f un ct ion a l a s say s f o r me sen c hy ma l s tro ma l c e l l s a s p o ten cy re le a se c ri te r ion f o r a d van c e d pha se c li ni ca l t ria l s. Cy to the ra p y, 2016.18 (2): p. 151 - 9. C e l l 4 li f e. The be ne f i ts o f s to rin g um bi li ca l co r d ti s su e s tem c e l l s. 2016 [ c i te d 201810 Ma r ch]; A vai la b le f rom: c e l l s 4 li f e. com