Chẩn đoán viêm dạ dày tự miễn (Phần 1)

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương - Bác sĩ nội soi tiêu hóa - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec C en tra l Pa r k. Viêm dạ dày là một thuật ngữ dùng để mô tả một nhóm các vấn đề với một điểm chung: viêm niêm mạc dạ dày. Viêm nhiễm của viêm dạ dày thường là kết quả của nhiễm trùng với cùng một vi khuẩn gây loét dạ dày. Tuy nhiên, các yếu tố khác chẳng hạn như chấn thương, thường xuyên sử dụng thuốc giảm đau nào đó hoặc uống quá nhiều rượu cũng có thể đóng góp cho viêm dạ dày. Viêm dạ dày có thể xảy ra bất ngờ (viêm dạ dày cấp tính) hoặc nó có thể xảy ra từ từ theo thời gian (viêm dạ dày mãn tính). Trong một số trường hợp, viêm dạ dày có thể dẫn đến viêm loét và tăng nguy cơ ung thư dạ dày. Tuy nhiên, đối với hầu hết mọi người, viêm dạ dày không nghiêm trọng và cải thiện một cách nhanh chóng với điều trị. Trong các dạng bệnh lý viêm dạ dày, có 1 dạng bệnh lý viêm dạ dày ít được quan tâm, đó là viêm dạ dày tự miễn (V D DT M). I. Trong các dạng bệnh lý viêm dạ dày, có 1 dạng bệnh lý viêm dạ dày ít được quan tâm, đó là viêm dạ dày tự miễn (V D DT M). I. Đại cương về viêm dạ dày tự miễn Viêm dạ dày tự miễn (V D DT M) là tình trạng viêm teo niêm mạc dạ dày tập trung chủ yếu ở thân và phình vị do xuất hiện kháng thể chống lại tế bào thành của dạ dày và yếu tố nội tại, có thể dẫn đến phá hủy lớp niêm mạc dạ dày, hậu quả dẫn đến là thiếu máu và thiếu vitamin B 12, thậm chí dẫn đến ung thư dạ dày. Năm 1849, Tho ma s A d di son là tác giả đầu tiên mô tả bệnh lý thiếu máu hồng cầu to (thiếu máu A d di son) sau đó dần xuất hiện các nghiên cứu ghi nhận mối liên quan giữa tình trạng viêm teo niêm mạc dạ dày với chứng thiếu máu này. Đến năm 1921, nhóm tác giả Sa mu e l và W i l li am đã báo cáo trong chuỗi ca bệnh gồm 107 trường hợp bị thiếu máu hồng cầu to, có 104 bệnh nhân không phát hiện thấy a c i d clo hy d ri ct rong dịch dạ dày. Đây có thể coi là một trong những mô tả đầu tiên về viêm dạ dày tự miễn. Cho đến nay, viêm dạ dày tự miễn (V D DT M) được định nghĩa là tình trạng viêm teo niêm mạc dạ dày tập trung chủ yếu ở vùng thân và phình vị do có sự xuất hiện kháng thể chống lại các tế bào thành của dạ dày. Về triệu chứng lâm sàng, người bệnh thường đến khám vì các bất thưởng liên quan đến hệ huyết học hoặc do thiếu vitamin B 12, thiếu sắt mạn tính. Tỷ lệ V D DT M với triệu chứng thiếu máu hồng cầu to chiếm khoảng 0, 1 % dân số nhưng tăng lên xấp xỉ 2 % ở những người trên 60 tuổi. Một số nghiên cứu chỉ ra nữ giới có thể là một yếu tố nguy cơ trong khi đó vếu tố chủng tộc có vẻ không có sự khác biệt nhiều mặc dù những báo cáo ban đầu về căn bệnh này ghi nhận bệnh thường gặp ở khu vực Bắc Âu. Một số nghiên cứu dịch tễ và loạt ca bệnh ghi nhận đây là bệnh có thể gặp ở các khu vực khác nhau trên thế giới nhưng chưa chẩn đoán được nhiều. Lý do chính là trước một bệnh nhân thiếu máu dù hồng cầu to hay nhỏ, phần lớn các bác sĩ thường chỉ định điều trị sắt, f o la te và co ba la min nếu không có điều kiện thăm dò chuyên sâu nguyên nhân gây thiếu máu. Hạn chế thứ hai là chưa có sự thống nhất trong tiêu chuẩn chẩn đoán mô bệnh học, thường kết quả trả trong nhiều trường hợp chỉ là viêm dạ dày mạn tính nên có thể bỏ sót. II. Triệu chứng lâm sàng Triệu chứng liên quan đến viêm teo niêm mạc dạ dày mạn tính tiến triển chậm trong một thời gian dài do vậy việc chẩn đoán thường muộn và gặp nhiều khó khăn. Những bệnh nhân có triệu chứng lâm sàng thường là triệu chứng của thiếu máu hồng cầu to hoặc triệu chứng thần kinh với các mức độ khác nhau do tình trạng thiếu hụt vitamin B 12 mạn tính. Triệu chứng thiếu máu: giai đoạn sớm của viêm dạ dày tự miễn là bệnh nhân thiếu máu thiếu sắt do tình trạng giảm a c i d H cl ở dạ dày, giai đoạn sau của bệnh biểu hiện thiếu máu hồng cầu to do thiếu hụt vitamin B 12.1. Các triệu chứng liên quan đến hệ huyết học Giai đoạn sớm của V D DT M, bệnh nhân có thể có thiếu máu thiếu sắt do tình trạng giảm a c i d clo hy d ri c ở dạ dày. Một vài nghiên cứu đã ghi nhận tình trạng thiếu máu thiếu sắt dai dẳng, không đáp ứng với điều trị ở cả nhóm bệnh nhân người lớn và trẻ em mắc V D DT M. Ở giai đoạn sau của bệnh, biểu hiện thiếu máu lại thiếu máu hồng cầu to do thiếu hụt vitamin B 12 dẫn đến rối loạn trong quá trình tổng hợp DNA. Bệnh nhân có thể có các triệu chứng của thiếu máu như mệt mỏi, đau đầu, cảm giác hồi hộp, đau ngực, khó thở. Thiếu vitamin B 12 còn gây tăng ho mo cy s te in trong máu dẫn đến tăng ngưng tập tiểu cầu và nguy cơ hình thành huyết khối. Thiếu vitamin B 12 còn gây tăng ho mo cy s te in trong máu dẫn đến tăng ngưng tập tiểu cầu và nguy cơ hình thành huyết khối. Đã có ghi nhận một số trường hợp bệnh nhân trẻ tuổi bị nhồi máu cơ tim và nhồi máu phổi do tăng ho mo cy s te in trong máu thứ phát trong bệnh cảnh thiếu máu hồng cầu to. 2. Các triệu chứng thần kinh Các triệu chứng thần kinh của thiếu hụt vitamin B 12 mạn tính là do một thời gian dài bị mất my e lin dẫn đến tổn thương các sợi trục thần kinh. Triệu chứng ban đầu của bệnh nhân thường là rối loạn cảm giác bao gồm mất cảm giác về độ rung và tư thế. Giai đoạn muộn bệnh nhân có thể mắc bệnh Li ch the im - Hội chứng thoái hóa cột sau và cột bên tủy sống. Trong nhiều trường hợp, các tổn thương thần kinh này không phục hồi tuy vậy điều trị vitamin B 12 sẽ giúp ngăn ngừa tiến triển của triệu chứng. Một số bệnh nhân có rối loạn thần kinh ngoại vi bao gồm dị cảm, tê bì chủ yếu ở chân. Đôi khi khó phân định rõ trên lâm sàng triệu chứng của bệnh nhân là do rối loạn thần kinh ngoại vi hay bênh Li ch the im. 3. Các triệu chứng của đường tiêu hóa V D DT M hiếm khi gây ra các triệu chứng tiêu hóa nghiêm trọng. 3. Các triệu chứng của đường tiêu hóa V D DT M hiếm khi gây ra các triệu chứng tiêu hóa nghiêm trọng. Sự giảm bài tiết a c i d dịch vị có thể khiến bệnh nhân có các triệu chứng khó chịu như đầy bụng, mau no, ấm ách vùng thượng vị hoặc tăng nguy cơ nhiễm trùng đường tiêu hóa như chứng quá phát vi khuẩn ở ruột non, viêm đại tràng do Clo s tri di um di f f i c i le, viêm lưỡi. Thiếu vitamin B 12 có thể gây cảm giác rát ở lưỡi. Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HO T LI NE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trê nứng dụng My Vin me c để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng. Tài liệu tham khảo Đào Việt Hằng - Đào Văn Long (2018), “ Viêm dạ dày tự miễn ”, Bệnh lý tự miễn – dị ứng đường tiêu hóa, Nhà xuất bản y học. Ca r me l R (2996) P re va len c e o f un di a g no se d p e r ni c i o u s a ne mia in the e l de r ty A r ch In te r n Me d, 156, 1097 - 200. Ku l ni g g - Da bs ch S. (2016), “ Au to im mu ne ga s tri ti s ”, W i en Me d W o chen s ch r 166 (13 - 14): 424 - 430