Dịch tụy có chức năng gì?

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi các bác sĩ Khoa Hồi sức cấp cứu - Bệnh viện đa khoa Quốc tế Vinmec Hải Phòng. Tụy là một cơ quan quan trọng thuộc hệ tiêu hóa của con người. Vậy dịch tụy tiết ra từ tụy giữ chức năng gì, hãy cùng tìm hiểu qua bài viết dưới đây. 1. Tổng quan chung về tuyến tụy và dịch tụy Tuyến tụy là một tạng của cơ thể, nằm phía trước khối cơ thành sau ổ bụng, là một tạng ở sau khoang phúc mạc. Tụy dài khoảng 15 cm, cao 6 cm, dày 3 cm, nằm bắt ngang qua cột sống, bắt đầu từ tá tràng và kết thúc ở nách. Tụy nặng khoảng 80 g, tổ chức của tụy mềm có màu trắng nhạt. Cấu trúc của tụy gồm 5 phần là mỏm tụy, đầu tụy, cổ tụy, thân tụy và đuôi tụy (riêng đuôi tụy là phần duy nhất của tụy nằm trong mạc nối tỳ thận, ở giữa hai lá phúc mạc). Tụy là một tạng đặc biệt, vừa có chức năng ngoại tiết (tiết ra dịch tụy). Dịch tụy có tác dụng gì? Nó có khả năng tiêu hóa hầu hết tất cả thành phần có trong thức ăn), vừa có chức năng nội tiết (tiết ra các nội tiết tố, trong đó điển hình là insulin). Dịch tụy được dẫn ra ngoài vào ống tiêu hóa qua hai ống tụy là ống tụy chính và ống tụy phụ. Dịch tụy được dẫn ra ngoài vào ống tiêu hóa qua hai ống tụy là ống tụy chính và ống tụy phụ. Ống tụy chính (ống W i r sung) chạy theo chiều dài của tụy, cùng với ống mật chủ hợp thành bóng Va te r trước khi đổ vào khúc II của tá tràng, và cơ vòng O d di bao quanh lỗ đổ đó giữ vai trò điều tiết lượng dịch mật và dịch tụy đổ xuống tá tràng. Ống tụy phụ (san to ri ni) sẽ thu nhận dịch tụy ở phần mỏm tụy và đầu tụy rồi đổ vào lỗ tụy phụ nằm phía trên vị trí đổ của bóng Va te r một chút. Trong tụy thì ống tụy chính và ống tụy phụ có liên thông với nhau. 2. Thành phần và chức năng của dịch tụy Mỗi ngày có khoảng 1000 mL dịch tụy được tiết ra, trong đó các nang tuyến của tụy bài tiết các en z y me tiêu hóa, còn các ống tuyến dẫn ra từ các nang bài tiết các muối bi ca r bo na te. Dịch tụy có đủ cả 3 loại en z y me để tiêu hóa được gần như tất cả các thành phần có trong thức ăn của con người (ca r bo hy d ra te, protein, lipid). Đa số các en z y me được sản xuất và bài tiết dưới dạng tiền en z y me không hoạt động (trừ hai en z y me a my la se và li pa se) được bọc trong các hạt z y mo gen. Các tiền en z y me này sẽ chuyển thành dạng hoạt động khi tiếp xúc với một en z y me ở diềm bàn chải của tế bào ruột mang tên en te ro ki na se. Các tiền en z y me này sẽ chuyển thành dạng hoạt động khi tiếp xúc với một en z y me ở diềm bàn chải của tế bào ruột mang tên en te ro ki na se. Các loại en z y me tiêu hóa cụ thể bao gồm: Để tiêu hóa ca r bo hy d ra te: Các en z y me a my la se, ma l ta se sẽ thủy phân các p o ly sa c cha ri de (trừ c e l lu lo se), o li go sa c cha ri de, tri sa c cha ri de (ma l to tri o se) và di sa c cha ri de (ma l to se) để cuối cùng tạo ra mo no sa c cha ri de là glucose. Để tiêu hóa protein: Tuyến tụy bài tiết các tiền en z y me (tr y p si no gen, c hy mo tr y p si no gen, p ro ca r bo xy p e p ti da se, ri bo nu c le a se, deo xy ri bo nu c le a se, p r oe la s ta se), khi đổ vào tá tràng gặp en te ro ki na se thì tr y p si no gen chuyển thành dạng hoạt động là tr y p sin, nó hoạt hóa các tiền en z y me còn lại thành dạng hoạt động là c hy mo tr y p sin, ca r bo xy p e p ti da se, ri bo nu c le a se, deo xy ri bo nu c le a se, e la s ta se để thủy phân các protein thành các chuỗi p e p ti de ngắn, rồi trải qua quá trình tiếp xúc với các en z y me khác trong ruột để trở thành các a mi no a c i d mà ruột có thể hấp thu. Tuy nhiên en z y me có tên ca r bo xy p e p ti da se có khả năng cắt đứt liên kết p e p ti d có gốc - CO O H tận cùng để tạo thành các a mi no a c i d đơn lẻ ruột hấp thu được. Để tiêu hóa lipid: Các en z y me tiêu hóa lipid là các hợp chất hòa tan trong nước, chỉ có thể phân giải trên bề mặt của các hạt lipid, vì lí do đó muốn tiêu hóa lipid thì bước đầu tiên là lipid cần được nhũ tương hóa bởi dịch mật. Muối mật và le c i thin trong dịch mật đóng vai trò làm giảm sức căng bề mặt của các hạt lipid, và khi sức căng bề mặt giảm đi thì ruột co bóp sẽ làm vỡ các hạt lipid, tạo ra các hạt nhỏ hơn, làm cho bề mặt tiếp xúc giữa en z y me và các hạt tăng lên tới 1000 lần. En z y me li pa se sẽ thủy phân các hạt lipid đã được nhũ tương hóa thành tri g ly c e ri de rồi thành các a c i d béo và mo no g ly c e ri de. Cho le s te ro l e s te r hy d ro la se tác dụng với cho le s te ro l e s te r tạo thành cho le s te ro l và các a c i d béo. Còn pho s pho li pa se A 2 tác dụng với le c i thin sẽ tạo ra ly so le c i thin. Ngoài ra các ion bi ca r bo na te (trong muối bi ca r bo na te) là thành phần vô cùng quan trọng giữ vai trò trung hòa a c i d từ dạ dày xuống tá tràng. Một điểm thú vị là tụy có cơ chế tự bảo vệ để không bị tác động trước dịch tiêu hóa do nó tiết ra, cụ thể là: Hầu hết các en z y me đều ở dạng tiền chất và chỉ xảy ra hoạt hóa khi chúng xuống tới ruột non. Các e z y me tiêu hóa được bọc trong các hạt z y mo gen của các tế bào nang. Các e z y me tiêu hóa được bọc trong các hạt z y mo gen của các tế bào nang. Các tế bào nang tổng hợp và bài tiết chất ức chế tr y p sin, nhằm chống lại sự hoạt hóa sớm của tr y p si no gen, vì tr y p sin hoạt hóa các en z y m tiêu hóa protein khác cũng như pho s pho li pa se A 2. Nếu pho s pho li pa se A 2 được hoạt hóa trong tụy sẽ gây tổn thương tế bào, phá vỡ mô tụy và phá hủy các mô mỡ xung quanh. Dịch tụy được điều hòa bài tiết theo hai cơ chế là thần kinh và nội tiết, và có 3 giai đoạn bài tiết dịch tụy: Giai đoạn đầu: Khi nhìn, ngửi, nghĩ về thức ăn hay khi nhai và nuốt thức ăn, dây thần kinh X sẽ tiết a c e ty l cho lin làm bài tiết en z y me vào trong nang tụy, và trong giai đoạn này dịch tụy chứa nhiều en z y me, đồng thời dịch tụy chiếm 20 % dịch vị của toàn bộ bữa ăn. Giai đoạn dạ dày: Khi dạ dày căng lên sẽ khởi động cung phản xạ dài dây thần kinh X - dây thần kinh X. A c e ty l cho lin do dây thần kinh X tiết ra sẽ kích thích cả tế bào nang tụy và tế bào ống tụy, tuy nhiên lượng en z y me tiết ra sẽ nhiều hơn so với lượng bi ca r bo na te. Lúc này dịch vị thường chỉ chiếm 5 - 10 %. Giai đoạn ruột: Giai đoạn này dịch vị tiết nhiều, lên tới 70 - 80 %. Lúc này dịch vị thường chỉ chiếm 5 - 10 %. Giai đoạn ruột: Giai đoạn này dịch vị tiết nhiều, lên tới 70 - 80 %. Khi đáp ứng với se c re tin và cho le cy s to ki nin thì tụy sẽ bài tiết rất nhiều, cụ thể như sau: Khi nồng độ ion H + tăng cao tại tá tràng sẽ kích thích các tế bào S ở tá tràng cũng như ở phần đầu của hỗng tràng giải phóng ra se c re tin có tác dụng kích thích các ống tuyến bài tiết các ion bi ca r bo na te, đồng thời se c re tin cũng kích thích gan bài tiết bi ca r bo na te. Một loạt các a c i d béo, a c i d a min, p e p ti d sẽ kích thích tế bào I của tá tràng và hỗng tràng giải phóng cho le cy s to ki nin vào máu, sau đó nó kích thích nang tụy bài tiết các en z y me tiêu hóa. Ion H +, các a c i d béo và p e p ti d cũng đóng vai trò kích thích bài tiết dịch tụy, đặc biệt là các en z y me qua cung phản xạ dài dây thần kinh X - dây thần kinh X. Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HO T LI NE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trê nứng dụng My Vin me c để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng. Bài viết tham khảo nguồn: w e b m d. com