Rối loạn dự trữ g ly co gen nhóm 2

Bài viết được viết bởi BS Đỗ Phước Huy - Trung tâm Công nghệ cao Vinmec Rối loạn dự trữ g ly co gen nhóm 2 (GS D 2) (O MIM # 232300), hay còn gọi là bệnh Pom p e, là một rối loạn di truyền gây ra do sự thiếu hụt en z y me tham gia trong quá trình chuyển hóa g ly co gen. Rối loạn dự trữ g ly co gen nhóm 2 lần đầu tiên được mô tả bởi nhà giải phẫu bệnh J oan ne s Ca s sia nu s Pom p e vào năm 1932 trên một bé gái 7 tháng tuổi chết vì cơ tim phì đại. 1. Thông tin chung Rối loạn dự trữ g ly co gen nhóm 2 do sự khiếm khuyết en z y me a c i d a l pha - g lu co si da e, hệ quả g ly co gen không được biến đổi thành glucose và tích trữ trong ly so so me (một bào quan chứa các en z y me liên quan quá trình tiêu hóa các chất trong tế bào). Bệnh nhân rối loạn dự trữ g ly co gen nhóm 2 có 2 thể (thể khởi phát sớm – In f an ti le On se t Pom p e Di se a se và thể khởi phát muộn – La te On se t Pom p e Di se a se) với biểu hiện lâm sàng rất biến đổi từ triệu chứng cho đến tuổi khởi phát và tiên lượng. 2. Lâm sàng của rối loạn dự trữ g ly co gen ty p e 22.1 Thể khởi phát sớm (I O P D) Rối loạn dự trữ g ly co gen nhóm 2 thể khởi phát sớm thường được định nghĩa là khởi phát trước 12 tháng tuổi và có kèm bệnh lý cơ tim. Tuy nhiên trên thực tế lâm sàng, triệu chứng thường rõ rệt vào khoảng 4 tháng tuổi. Bên cạnh đó có những ca lâm sàng được báo cáo với triệu chứng xuất hiện từ lúc còn bào thai. Các triệu chứng lâm sàng thường gặp gồm yếu cơ, bệnh lý cơ tim, tim và gan to, khó cho trẻ bú, suy hô hấp, và nặng nề nhất là tử vong. Ngoài ra nghe kém cho đến mất thính lực cũng hay gặp và thường do cả nguyên nhân ốc tai cũng như dẫn truyền. Bảng 1: Các triệu chứng thường gặp của I O P D Nếu không được điều trị sớm trẻ thường chết trong khoảng 2 năm đầu đời. 2.2 Thể khởi phát muộn (LO P D) Rối loạn dự trữ g ly co gen nhóm 2 thể khởi phát muộn được định nghĩa là (1) khởi phát trước 12 tháng tuổi nhưng không kèm bệnh cơ tim và (2) khởi phát sau 12 tháng tuổi. LO P D có thể biểu hiện ở bất cứ tuổi nào với yếu cơ và suy hô hấp. Tiên lượng và tiến triển của bệnh phụ thuộc nhiều vào tuổi khởi phát, khởi phát càng sớm tiên lượng càng xấu. Với nhóm LO P D, bất thường về tim hiếm gặp, tuy nhiên các bệnh lý mạch máu thường gặp hơn ví dụ như dãn động mạch chủ xuống. Yếu cơ xương thường diễn tiến chậm hơn so với nhóm I O P D, khởi phát có thể là trẻ khó tham gia các môn thể thao, yếu cơ khi lên cầu thang... Yếu cơ xương thường diễn tiến chậm hơn so với nhóm I O P D, khởi phát có thể là trẻ khó tham gia các môn thể thao, yếu cơ khi lên cầu thang... Bên cạnh yếu nhóm cơ liên quan vận động, yếu cơ hô hấp thường gặp và là nguyên nhân gây tử vong ở bệnh nhân LO P D. LO P D thường khởi phát ở lứa trẻ lớn, tuy nhiên cũng đã có ghi nhận những trường hợp khởi phát tuổi trưởng thành. Trong những trường hợp này triệu chứng đã xuất hiện lúc nhỏ nhưng rất mơ hồ. Biểu hiện lâm sàng chính của nhóm LO P D: Yếu cơ gốc chi tiến triển (gặp ở 95 % số trường hợp) Suy hô hấp Giảm hoạt động thể lực Khó thở khi gắng sức 3. Xét nghiệm di truyền cho nhóm rối loạn dự trữ g ly co gen ty p e 2 Tính tới thời điểm hiện tại, hầu hết các đột biến gen GA A được báo cáo là gây bệnh hoặc có thể gây bệnh trên C lin Va r đều nằm trên vùng e xon hoặc vùng s p li c in g. Với các xét nghiệm gen khảo sát mức độ e xon và vùng gần e xon có thể phát hiện được các đột biến gen liên quan nhóm rối loạn dự trữ g ly co gen nhóm 2 này. Ngoài ra có khoảng 5 % - 13 % đột biến liên quan những mất lặp đoạn gen GA A gây ra rối loạn dự trữ g ly co gen nhóm 2 và cần thực hiện các xét nghiệm như quan ti ta ti ve PCR, mu l ti p le x li ga t ion - de pen de nt p ro be am p li f i ca t ion (ML PA), an d ch ro mo so ma l mi cr oa r ray (CM A). Hiện nay xét nghiệm giải trình tự gen thế hệ mới (N GS) cho phép khảo sát nhiều gen và nhiều vùng của gen một lúc. Trong bệnh lý rối loạn dự trữ g ly co gen nhóm 2, do chủ yếu đột biến xảy ra vùng mã hóa (e xon) và vùng nối (s p li c in g si te) nên các xét nghiệm giải trình tự gen vùng mã hóa như W E S có thể đáp ứng được nhu cầu này, cũng như giúp chẩn đoán phân biệt với các nhóm bệnh lý khác trong nhóm rối loạn dự trữ g ly co gen. 4. Điều trị với nhóm rối loạn dự trữ g ly co gen ty p e 2 Điều trị trong nhóm rối loạn dự trữ g ly co gen nhóm 2 bên cạnh điều trị triệu chứng, việc điều trị liệu pháp thay thế en z y me (E R T – En z y me re p la c e me nt the ra p y) cần được đặt ra ngay khi có chẩn đoán nhằm giảm thiểu các biến chứng. Tuy nhiên để biết được trẻ có phù hợp với E R T hay không cần xác định trạng thái miễn dịch chéo (c ro s s - re a ct i ve im mu no lo gi c ma te ria l – C RIM). Tuy nhiên để biết được trẻ có phù hợp với E R T hay không cần xác định trạng thái miễn dịch chéo (c ro s s - re a ct i ve im mu no lo gi c ma te ria l – C RIM). Có hai cách xác định yếu tố C RIM: Định lượng protein a xi t a l pha - g lu co si da se được thực hiện bằng phương pháp dựa trên kháng thể trong nguyên bào sợi; Xét nghiệm giải trình tự gen GA A để xác định xem các biến thể gây bệnh có dẫn đến mất hoạt tính của en z y me GA A (tức là C RIM âm tính) Và hiện nay Sa no f i Gen z y me có chương trình hỗ trợ điều trị cho các trẻ đã có chẩn đoán rối loạn chuyển hóa g ly co gen nhóm 2 phù hợp với liệu pháp thay thế en z y me. Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HO T LI NE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trê nứng dụng My Vin me c để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.