Ngộ độc Co l chi c i ne: Chẩn đoán và điều trị

Bài viết được viết bởi BS Mai Xuân Thiên - Khoa cấp cứu, bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Ti me s C i ty Điều trị hỗ trợ tích cực, bao gồm cả kích thích sản sinh bạch cầu phù hợp là rất quan trọng trong điều trị ngộ độc cấp co l chi c i ne. Đặc biệt điều trị bằng kháng thể chuyên biệt dường như có hiệu quả tuy nhiên chưa được sử dụng rộng rãi, còn ít nghiên cứu và không có trên thị trường hiện nay. 1. Đặc điểm lâm sàng Ở liều điều trị người bệnh có thể có những biểu hiện như đau quặn bụng, tăng nhu động ruột, tiêu chảy, buồn nôn và nôn. Biểu hiện đường tiêu hóa thường xuyên có thể dự đoán giảm đau ở 91 % người bệnh, hạn chế việc sử dụng thuốc ở nhiều người bệnh. Các biểu hiện lâm sàng của ngộ độc co l chi c i ne có thể được phân chia thành ba giai đoạn liên tiếp và thường các pha se sẽ chồng lấp lên nhau. Giai đoạn đầu tiên (giai đoạn đường tiêu hóa) phản ánh niêm mạc đường tiêu hóa bị tổn thương và có thể phát triển biểu hiện như bệnh tả. Triệu chứng đường tiêu hóa có thể hạn chế khi sử dụng co l chi c i ne đường tĩnh mạch. Giai đoạn thứ hai (biểu hiện ở đa tạng) đặc trưng bởi rối loạn chức năng đa cơ quan và rối loạn trao đổi chất thường phổ biến. Giai đoạn thứ hai (biểu hiện ở đa tạng) đặc trưng bởi rối loạn chức năng đa cơ quan và rối loạn trao đổi chất thường phổ biến. Tử vong do ngộ độc cấp co l chi c i ne thường do trụy tim mạch và rối loạn nhịp tim, hoặc do nhiễm trùng hoặc xuất huyết phức tạp. Bệnh nhân trụy tim mạch sớm thường có tiên lượng tối. Những trường hợp sống sót sẽ đến giai đoạn ba, là giai đoạn bắt đầu phục hồi sự ức chế tủy xương, bạch cầu bắt đầu tăng, suy tạng dần được giải quyết, và có thể hồi phục hoàn toàn. Bệnh cơ, bệnh thần kinh, và bệnh thần kinh cơ kết hợp được mô tả ở ngộ độc cấp, yếu gốc chi, rối loạn cảm giác đầu chi, giảm phản xạ đầu chi và tổn thương dẫn truyền thần kinh biểu hiện bệnh lý của sợi trục. Các biến chứng khác bao gồm sảng, lơ mơ, và hôn mê, co giật, xuất huyết thượng thận, DI C, rụng tóc, và viêm tụy. Mặc dù hiếm nhưng hoại tử thượng bì cũng đã được mô tả. Giống như giai đoạn ba của ngộ độc được mô tả ở trên, ngộ độc mạn tính bao gồm bệnh lý thần kinh cơ, suy giảm chức năng cơ tim. Bệnh lý thần kinh cơ biểu hiện yếu gốc chi và có thể bao gồm cả giảm chức năng cơ hô hấp. Tăng c re a ti nin huyết tương có thể thấy. Những biểu hiện này có thể tồn tại 3 - 4 tuần sau khi ngưng sử dụng co l chi c i ne. Tăng c re a ti nin huyết tương có thể thấy. Những biểu hiện này có thể tồn tại 3 - 4 tuần sau khi ngưng sử dụng co l chi c i ne. Biểu hiện suy tim thường tiên lượng xấu. Ngộ độc mạn tính được cho là hiếm xảy ra do biểu hiện của hệ tiêu hóa dẫn đến ngừng điều trị. Ngộ độc mạn tính thường liên quan đến suy giảm chức năng thận hoặc có bệnh lý mạn tính phối hợp và thường chẩn đoán nhầm với viêm đa cơ hoặc bệnh thần kinh do tăng u re máu. 2. Chẩn đoán ngộ độc co l chi c i ne Ngộ độc co l chi c i ne là một ngộ độc cấp tính đòi hỏi phải được can thiệp nhanh chóng. Việc chẩn đoán ngộ độc không khó nếu có tiền sử rõ ràng. Co l chi c i ne có thể được ăn vô ý trong bữa ăn có rau dạng lá cây C. au tum na le và củ của G. su p e r ba khi chúng bị nhầm tương ứng với tỏi rừng và khoai tây ngọt. Ở khu vực lưu hành F M F và co l chi c i ne được sử dụng phổ biến, bác sĩ nên luôn cảnh giác nghi ngờ khi có triệu chứng như ngộ độc co l chi c i ne để tránh bỏ sót chẩn đoán. Chẩn đoán phân biệt với viêm ruột, se p si s, ngộ độc sắt hoặc các thuốc N SAI Ds (trong giai đoạn sớm) hoặc ngộ độc kim loại nặng (trong giai đoạn muộn) vì có thể biểu hiện ức chế tủy xương ở giai đoạn thứ hai và có thể nhiễm trùng liên quan đến đánh giá ngộ độc. Bất kể trường hợp nào nghi ngờ ngộ độc co l chi c i ne đều nên được nhập viện và theo dõi sớm. Biểu hiện đầu tiên ở đường tiêu hóa nên được cảnh giác. Nếu không có triệu chứng và dấu hiệu tiến triển trong vòng 24 giờ đầu sau khi uống thì chúng ít khi xuất hiện sau đó và người bệnh có thể được xuất viện. Trong trường hợp quá liều đương tĩnh mạch thì không có biểu hiện đường tiêu hóa người bệnh cần phải được theo dõi dài hơn. Nếu dấu hiệu lâm sàng của ngộ độc tiến triển cần phải được theo dõi ở khoa hồi sức tích cực. 3. Cận lâm sàng Các xét nghiệm cần thiết phải kiểm tra bao gồm: công thức máu, glucose, điện giải, chức năng gan thận, đông máu, C K, ca l c i um, pho s pho r, Ma g ne si um, khí máu động mạch, Xquang phổi, tổng phân tích nước tiểu, theo dõi ECG liên tục, tro p o nin, f i b ri no gen, và siêu âm tim. Te s t be ta - H C Gở phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ. Có thể đo nồng độ co l chi c i ne trong huyết tương nếu cơ sở xét nghiệm có khả năng. Tuy nhiên biểu hiện cận lâm sàng không nhanh như biểu hiện lâm sàng cũng như không có ích cho việc điều trị cấp vì không có dữ liệu liên quan đến mức độ nặng của ngộ độc. 4.4. Điều trị ngộ độc co l chi c i ne Điều trị then chốt của ngộ độc co l chi c i ne là nhận biết sớm, loại bỏ chất độc nếu có thể và chăm sóc hỗ trợ điều trị tích cực tình trạng suy đa tạng. Trong giai đoạn sớm (1 - 2 giờ đầu sau khi uống) nếu biết rõ được lượng uống lớn, nên cố gắng loại trừ bằng rửa dạ dày kết hợp với than hoạt tính. Một lượng lớn thuốc được tìm thấy trong dạ dày 24 giờ sau khi uống, do đó sử dụng than hoạt tính có thể cân nhắc sử dụng ngay cả giai đoạn muộn. Nâng cao thải trừ bằng than hoạt đa liều (M DA C) nên được cân nhắc do co l chi c i ne có chu trình gan ruột để quay trở lại hệ tuần hoàn. Mặc dù hiệu quả của M DA C chưa được nghiên cứu một cách có hệ thống tuy nhiên nên được cân nhắc ở những trường hợp người bệnh uống với lượng lớn, biểu hiện nặng. Với những trường hợp nôn, sử dụng thuốc chống nôn trước khi chỉ định than hoạt tính. Liệt ruột có thể phát triển như là một biến chứng của ngộ độc co l chi c i ne có thể làm phức tạp việc sử dụng M DA C. Lọc máu không có hiệu quả vì thể tích phân bố của co l chi c i ne rất lớn. Sau khi thải trừ, điều trị chủ yếu là hỗ trợ. Lọc máu không có hiệu quả vì thể tích phân bố của co l chi c i ne rất lớn. Sau khi thải trừ, điều trị chủ yếu là hỗ trợ. Tử vong do ngộ độc co l chi c i ne chủ yếu do loạn nhịp ác tính và suy tuần hoàn, do đó người bệnh nên được theo dõi sát ở khoa điều trị tích cực. Theo dõi liên tục dấu hiệu sinh tồn, ECG, và xét nghiệm liên tục để đánh giá tiến triển biện. Điều trị bao gồm liệu pháp dịch thỏa đáng, điều chỉnh rối loạn điện giải, cân bằng a c i d - ba se, thuốc vận mạch, chống loạn nhịp, các chế phẩm máu và thở máy. Kháng sinh phổ rộng nên được chỉ định nếu nhiễm trùng thứ phát. Kích thích bạch cầu nếu trường hợp hạ bạch cầu do ức chế tủy xương. Thử nghiệm hiệu quả lâm sàng với đoạn kháng thể đặc hiệu với co l chi c i ne được công bố đơn ở người trưởng thành với biểu hiện ngộ độc nặng co l chi c i ne. Có cải thiện huyết động, tuy nhiêu biểu hiện ức chế tủy xương không được cải thiện rõ rệt. Kết cục người bệnh vẫn sống sót với liều độc là 60 mg. Theo nghiên cứu trong ống nghiệm cho thấy kháng thể kháng co l chi c i ne khôi phục hoạt động của tu bu lin, cơ chế tương tự như kháng thể kháng di go xin, cả hai đều kết hợp với thuốc tái phân bố ra ngoại bào và vào lòng mạch, do đó tăng thải trừ ra khỏi mô. Ái lực cao của kháng thể với co l chi c i ne ngăn ngừa thuốc gắn kết với các vị trí khác ở ngoại vi. Hiện nay phương pháp điều trị này không được phổ biến rộng rãi. Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HO T LI NE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trê nứng dụng My Vin me c để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.