Diễn tiến tự nhiên của nhiễm H BV mạn trên bệnh nhân bị nhiễm H BV vào thời kỳ sơ sinh: Khi nào nên điều trị?

Bài viết được thực hiện bởi Bác sĩ - Bác sĩ Xét nghiệm - Vi sinh - Khoa Xét nghiệm - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Đà Nẵng. Lây nhiễm virus viêm gan B từ mẹ sang con là đường lâu truyền cơ bản tại những khu vực có tỷ lệ nhiễm virus H BV - virus viêm gan B trên 8 % dân số. Nếu không được tiêm chủng từ khi mới chào đời thì 90 % bé sinh ra từ mẹ có virus H BV sẽ trở thành người mắc viêm gan B suốt đời. Virus viêm gan B là nguyên nhân hàng đầu gây viêm gan mạn, xơ gan, và đặc biệt là ung thư gan. Nhiễm virus viêm gan B là vấn đề mang tính xã hội toàn cầu. Khoảng 1 / 3 dân số thế giới (hơn 2 tỷ người) có tiền sử nhiễm virus viêm gan B, hiện nay thế giới có khoảng 400 triệu người mang vi ru s viêm gan B mạn tính. Một trong các khu vực có tỷ lệ nhiễm virus viêm gan B cao nhất thế giới và cũng là nơi có số bệnh nhân nhiễm virus viêm gan B mạn tính nhiều nhất là vùng Tây Thái Bình Dương (bao gồm Trung Quốc, Việt Nam và các nước Đông Nam châu Á khác). Nếu không được tiêm chủng khi mới chào đời thì 90 % số bé được sinh ra từ người mẹ nhiễm virus viêm gan B sẽ trở thành người nhiễm virus viêm gan B suốt đời. Trong đó, có khoảng 25 % số bé này sẽ chết vì xơ gan hoặc ung thư gan về sau. Trong đó, có khoảng 25 % số bé này sẽ chết vì xơ gan hoặc ung thư gan về sau. Việc tư vấn và điều trị dự phòng hạn chế lây nhiễm virus viêm gan B từ phụ nữ có thai sang con có ý nghĩa quan trọng nhằm làm giảm tỷ lệ nhiễm virus viêm gan B trong cộng đồng, đồng thời góp tạo nên các thế hệ lớn lên khỏe mạnh. Bệnh nhân bị nhiễm H BV vào thời kỳ sơ sinh (lây nhiễm theo chiều dọc) sẽ trải qua 4 giai đoạn: 1. Giai đoạn dung nạp miễn dịch (Im mu ne To le ran c e) Giai đoạn này kéo dài từ 10 - 30 năm. Trong giai đoạn này: H Be A g (+). Không gây viêm gan các chỉ số về men gan A L T / A S T bình thường, tổn thương mô học của gan rất ít, không có bằng chứng viêm gan hoạt động và không có triệu chứng lâm sàng. H BV nhân đôi rất mạnh với nồng độ H BV - DNA trong huyết thanh rất cao đây là do sự dung nạp miễn dịch của cơ thể với H BV. Hệ miễn dịch không ngăn cản được sự nhân lên của H BV. Dung nạp miễn dịch được xem là nguyên nhân chính làm cho bệnh nhân có H Be A g (+) và men gan bình thường. Đây là quá trình ức chế sự đáp ứng miễn dịch của tế bào ly m pho T đối với H Be A g và H B cA g. Dẫn đến làm không hiệu quả cho sự phá hủy tế bào gan bị nhiễm H BV qua trung gian tế bào ly m pho T. 2. Dẫn đến làm không hiệu quả cho sự phá hủy tế bào gan bị nhiễm H BV qua trung gian tế bào ly m pho T. 2. Giai đoạn thải trừ miễn dịch (Im mu ne C le a ran c e) hay viêm gan mạn H Be A g (+) Trong giai đoạn này có sự đáp ứng miễn dịch của cơ thể đối với H BV. Hệ miễn dịch trong cơ thể của trẻ đã trưởng thành và nhận diện được tế bào gan bị nhiễm H BV và bắt đầu tấn công những tế bào này gây viêm gan B mạn H Be A g (+). H BV vẫn nhân đôi nhưng phản ánh sự thải trừ của H BV - DNA bởi nồng độ H BV - DNA giảm so với giai đoạn dung nạp miễn dịch. Kèm với đợt kịch phát về sinh hóa biểu hiện là các chỉ số về men gan A L T / A STt ăng rất cao do sự phá hủy đột ngột những tế bào gan bị nhiễm qua trung gian miễn dịch của tế bào ly m pho T. Thường 50 - 70 % bệnh nhân gia tăng thải trừ H Be A g và chuyển đổi huyết thanh từ H Be A g (+) thành H Be A g (-) vào cuối giai đoạn này. Hầu hết các đợt kịch phát trong giai đoạn thải trừ miễn dịch không có triệu chứng và được phát hiện trong quá trình theo dõi. Một số có triệu chứng như viêm gan cấp và xuất hiện an ti I g M nên được chẩn đoán nhầm với viêm gan B cấp. Không phải tất cả những đợt kịch phát trong giai đoạn thải trừ miễn dịch đều đưa đến chuyển đổi huyết thanh H Be A g và thải trừ H BV - DNA. Không phải tất cả những đợt kịch phát trong giai đoạn thải trừ miễn dịch đều đưa đến chuyển đổi huyết thanh H Be A g và thải trừ H BV - DNA. Những bệnh nhân này có thể có những đợt kịch phát tái đi tái lại nhiều lần với sự biến mất H BV - DNA từng đợt và có hay không có sự biến mất H Be A g thoáng qua. Những đợt kịch phát tái đi tái lại như thế sẽ làm tăng nguy cơ xơ gan và ung thư gan. Đặc biệt một số rất nhỏ các đợt kịch phát trong giai đoạn thải trừ miễn dịch dẫn đến suy gan mất bù và có thể tử vong. 3. Giai đoạn virus không nhân đôi hay giai đoạn mang virus bất hoạt (I na ct i ve ca r ri e r) Trong giai đoạn này H Be A g âm, an ti H Be dương, H BV - DNA trong huyết thanh thấp < 104 co pi e s / ml hay không phát hiện được, bệnh gan thuyên giảm biểu hiện men gan A L T / A S T không tăng và sinh thiết gan cho thấy giảm mức độ hoại tử. Khoảng 0.1 - 0.8 % người châu Á mất HBsAg mỗi năm. Một số bệnh nhân có thể qua giai đoạn tái kích hoạt sau một khoảng thời gian. Giai đoạn này có thể kéo dài suốt đời. 4. Giai đoạn tái kích hoạt (re a ct i va t ion) hay giai đoạn viêm gan mạn H Be A g (-) đột biến tiền lõi Khoảng một phần tư bệnh nhân Châu Á bị viêm gan B mạn tính có H Be A g (-) sau khi đã có chuyển đổi huyết thanh H Be A g. H BV bị đột biến tiền lõi H Be A g (-) cho phép H BV nhân đôi trở lại và có sự ức chế của hệ miễn dịch, gây viêm gan B mạn với các chỉ số như H BV - DNA tái xuất hiện trở lại trong huyết thanh, men gan A L T / A S T tăng trở lại, H Be A g (-) và an ti H Be (+). Chú giải: Chỉ số xơ hóa gan I s ha k: 0, không xơ; 1. Lan tỏa xơ ở một vài khoảng cửa vách xơ ngắn; 2. Lan tỏa xơ ở đa số khoảng cửa đôi khi có bắc cầu cửa - cửa; 4. Lan tỏa xơ ở các khoảng cửa, cũng như bắc cầu từ của đến trung tâm; Bắc cầu đáng kể, đội khi có nốt; 6. Xơ gan. 5. Các yếu tố ảnh hưởng xấu đến diễn tiến của viêm gan B mạn Yếu tố ký chủ: Tuổi > 40 Nam giới Tình trạng miễn dịch. Yếu tố siêu vi: Nồng độ H BV - DNA cao H BV kiểu gen C Chuyển đổi huyết thanh H Be A g chậm. Yếu tố môi trường: Uống rượu Đái tháo đường Béo phì Đồng nhiễm siêu vi C, D. 6. Khi nào nên điều trị bệnh nhân bị nhiễm H BV vào thời kỳ sơ sinh CHỈ ĐIỀU TRỊ KHI BỆNH NHÂN Ở GIAI ĐOẠN THẢI TRỪ MIỄN DỊCH HAY GIAI ĐOẠN TÁI KÍCH HOẠT. 6.1. Xác định các trường hợp không cần điều trị Là lúc virus trong cơ thể người bệnh không hoạt động nên không cần điều trị bằng thuốc. 6.1. Xác định các trường hợp không cần điều trị Là lúc virus trong cơ thể người bệnh không hoạt động nên không cần điều trị bằng thuốc. Được xác định khi: Khi HBsAg (+) nhưng H Be A g (-) Định lượng virus viêm gan B: Kết quả H BV - DNA trên hoặc dưới 104 co pi e s / ml Chỉ số men gan A L T / A S T dưới 40 UI / ml Siêu âm thấy gan chưa bị hoại tử. 6.2. Xác định trường hợp phải điều trị bằng thuốc Khi virus đang nhân lên cần phải dùng thuốc ngay: Khi HBsAg (+) và H Be A g (+) Định lượng virus viêm gan B: Kết quả H BV - DNA trên 105 co pi e s / ml Chỉ số men gan tăng gấp hơn 2 lần bình thường Siêu âm thấy gan bị hoại tử Kèm theo các triệu chứng lâm sàng mệt mỏi, chán ăn, vàng da, vàng mắt, đau tức hạ sườn phải..... 6.3 Tầm quan trọng của xét nghiệm định lượng virus viêm gan B kỹ thuật H BV - DNA Dựa trên kết quả phân tích PCR đo tải lượng virus viêm gan B kỹ thuật H BV - DNA, người bệnh có thể nắm được tình hình sức khoẻ của bản thân và bác sĩ sẽ có cơ sở để xác định đâu là trường hợp không cần sử dụng thuốc hay cần sử dụng thuốc ức chế virus. Tuy nhiên, kỹ thuật H BV - DNA đo tải lượng vi ru s viêm gan B bằng phương pháp PCR vẫn có thể sai số trong điều kiện lấy mẫu và bảo quản không đúng cách và quy trình không đảm bảo chất lượng chuyên môn, vậy nên có thể gây khó khăn cho các bác sĩ lâm sàng trong việc phân tích bệnh chính xác cho bệnh nhân để dẫn đến quyết định có điều trị hay không. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vin me c là một trong những bệnh viện không những đảm bảo chất lượng chuyên môn với đội ngũ y bác sĩ giàu kinh nghiệm, hệ thống trang thiết bị công nghệ hiện đại mà còn nổi bật với dịch vụ khám, tư vấn và chữa bệnh toàn diện, chuyên nghiệp; không gian khám chữa bệnh an toàn và tiệt trùng tối đa. Khách hàng khi chọn thực hiện các xét nghiệm tại đây có thể hoàn toàn yên tâm về độ chính xác của kết quả xét nghiệm. Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HO T LI NE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trê nứng dụng My Vin me c để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng. Tải và đặt lịch khám tự động trê nứng dụng My Vin me c để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng. TÀI LIỆU THAM KHẢO Bệnh học Truyền nhiễm và nhiệt đới - Bộ môn Truyền nhiễm H V Q Y - Nhà xuất bản Y học - Hà nội - 2008 Bệnh viêm gan vi rút B - Nguyễn Văn Mùi - Nhà xuất bản Y học - Hà nội - 2002 An na S F Lo k, Ra f a e l E s te ban, P e te r A L Bo ni s. C li ni ca l ma ni f e s ta t ion s an d na tu ra l hi s to r y o f he pa ti ti s B virus in f e ct ion. U p to da te ve r sion 17.1: J a nua r y 2009.4 Lo k A S F, M cM a hon B J. He pa to lo g y. 2009; 50: 661 - 6625. Ts ang, T K, B lei, A T, O ' Re i l ly, D J, De c ke r, R. C li ni ca l si g ni f i can c e o f con cu r re nt he pa ti ti s B su r f a c e an ti gen an d an ti bo dy p o si ti vi ty. Di g Di s S c i 1986; 31: 620.6. Y eo W, Chan P K, Z hong S, e t a l. F re quen cy o f he pa ti ti s B virus re a ct i va t ion in can c e r pa ti en ts un de r go in g cy to to xi c che mo the ra p y: a p ro s p e ct i ve s tu dy o f 626 pa ti en ts w i t h i den ti f i ca t ion o f ri s k f a ct o r s. J Me d Vi ro l 2000; 62 (3): 299 - 307.