Tại sao xét nghiệm hơi thở lại chẩn đoán được nhiễm vi khuẩn He li co ba ct e r p y lo ri (H. p y lo ri)?

Bài viết được viết bởi Tiến sĩ, Bác sĩ Bùi Xuân Trường - Khoa Nội tổng hợp - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Ti me s C i ty Kể từ khi vi khuẩn He li co ba ct e r p y lo ri (H. p y lo ri) được hai nhà Y học Au s tra lia, R W a r ren và B Ma r s ha l l phát hiện ra năm 1982 và chính thức công bố bằng chứng vi khuẩn H. p y lo ri có khả năng gây viêm dạ dày trên tạp chí Y học The Lan c e t vào năm 1983, cho đến nay đã có hàng vạn công trình nghiên cứu y học liên quan đến vi khuẩn H. p y lo ri trong bệnh lý đối với con người đã được công bố. 1. Vi khuẩn He li co ba ct e r p y lo ri (H. p y lo ri) là gì? Năm 1994 tổ chức y tế thế giới W HO xếp vi khuẩn H. p y lo ri thuộc nguy cơ nhóm 1 có khả năng gây ung thư ở người, tiếp sau đó năm 2014 tổ chức y tế thế giới ra khuyến cáo điều trị diệt trừ vi khuẩn H. p y lo ri được coi là chiến lược làm giảm nguy cơ mắc bệnh ung thư dạ dày. Nhiễm vi khuẩn H. p y lo ri khá phổ biến, theo số liệu nghiên cứu dịch tễ học mới công bố gần đây vào năm 2017 - 2018, hiện nay có khoảng 47 - 50 % dân số thế giới nhiễm vi khuẩn H. p y lo ri, trong đó các nước phát triển thuộc khu vực tây Âu – bắc Mỹ, Au s tra lia và Ne w Z e a lan d có tỷ lệ nhiễm khá thấp. p y lo ri, trong đó các nước phát triển thuộc khu vực tây Âu – bắc Mỹ, Au s tra lia và Ne w Z e a lan d có tỷ lệ nhiễm khá thấp. Ngược lại nhiều nước đang phát triển ở châu Phi, trung Mỹ và nam Mỹ, đông nam châu Á - nam Á là những khu vực có tỷ lệ nhiễm vi khuẩn H. p y lo ri khá cao, khoảng từ 50 % đến trên 70 % dân số. Tuy nhiên khi chúng ta bị nhiễm vi khuẩn H. p y lo ri thì cũng không nên mất tinh thần và lo lắng quá mức, tại sao vậy? Mặc dù số lượng người nhiễm vi khuẩn H. p y lo ri rất nhiều và rất phổ biến, nhưng chỉ có khoảng từ 15 - 20 % số người nhiễm vi khuẩn H. p y lo ri có khả năng phát triển thành bệnh lý và các bệnh lý đó cũng rất đa dạng, như: Rối loạn tiêu hóa chức năng Viêm dạ dày, viêm tá tràng Loét dạ dày, loét tá tràng Ung thư dạ dày U ly m pho dạ dày Xuất huyết giảm tiểu cầu Chính vì vậy, trong số rất nhiều người nhiễm vi khuẩn H. p y lo ri thì chỉ có một tỷ lệ nhỏ có khả năng phát triển thành ung thư dạ dày, không phải như nhiều người hiện nay lầm tưởng cứ có nhiễm vi khuẩn H. p y lo ri là chắc chắn sẽ bị ung thư dạ dày. Ung thư nói chung và ung thư dạ dày nói riêng là một bệnh lý phức tạp với sự tham gia của nhiều yếu tố với nhiều cơ chế bệnh lý khác nhau, mà vi khuẩn H. p y lo ri chỉ là một yếu tố trong đó. Với sự phát triển của y học hiện nay, chúng ta có nhiều phương pháp chẩn đoán nhiễm vi khuẩn H. p y lo ri có độ chính xác cao, đồng thời chúng ta hoàn toàn có thể điều trị diệt trừ loại bỏ vi khuẩn H. p y lo ri ra khỏi cơ thể. Một trong những phương pháp xét nghiệm không xâm nhập được áp dụng khá phổ biến ở nhiều nước, trong đó có Việt Nam, là xét nghiệm hơi thở (Te s t hơi thở - U re a B re a t h Te s t). 2. Tại sao xét nghiệm hơi thở lại chẩn đoán được nhiễm vi khuẩn He li co ba ct e r p y lo ri (H. p y lo ri)? Bình thường trong dạ dày là môi trường a - xít khá mạnh với pH ≈ 2, a - xít dạ dày có vai trò quan trọng đối với quá trình tiêu hóa thức ăn, đồng thời giữ vai trò hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể trước các tác nhân gây bệnh (vi khuẩn, virus...) xâm nhập vào cơ thể qua đường miệng. Hầu hết tất cả các loại vi khuẩn, virus khi xâm nhập vào dạ dày sẽ không tồn tại được lâu, sẽ bị tiêu diệt bởi môi trường a - xít dạ dày. Vi khuẩn H. p y lo ri là loại vi khuẩn có những đặc điểm khác biệt với nhiều loại vi khuẩn khác, một trong các yếu tố cơ bản giúp H. p y lo ri có thể tồn tại lâu dài trong môi trường a - xít dạ dày là vi khuẩn H. p y lo ri có thể tồn tại lâu dài trong môi trường a - xít dạ dày là vi khuẩn H. p y lo ri có thể tiết ra men u re a se, và u re a se có khả năng trung hòa a - xít giúp tạo nên môi trường phù hợp để vi khuẩn H. p y lo ri không bị a - xít dạ dày tiêu diệt. Quá trình thủy phân u re a se của vi khuẩn H. p y lo ri trong dạ dày sẽ tạo nên các sản phẩm đầu cuối là am mo nia (N H 3) và ca r bon di o xi de (CO 2) trong đó CO 2 được hấp thụ vào máu, theo hệ tuần hoàn đi lên phổi và được đào thải ra bên ngoài theo đường thở. Dựa vào nguyên lý này, chúng ta có thể phát triển các kỹ thuật xét nghiệm đo nồng độ CO 2 trong hơi thở và đưa ra kết luận chẩn đoán được một người có nhiễm hay không có nhiễm vi khuẩn H. p y lo ri. Kỹ thuật xét nghiệm hơi thở phổ biến nhất hiện nay là sử dụng đồng vị ca r bon 13 C hoặc 14 C, đầu tiên chúng ta đo nồng độ CO 2 trong hơi thở khi chưa uống thuốc có chứa đồng vị ca r bon 13 C hay 14 C, sau đó chúng ta uống thuốc có chứa đồng vị ca r bon 13 C hay 14 C rồi lại tiến hành đo nồng độ CO 2 lần thứ hai. Dựa vào độ chênh nồng độ CO 2 giữa hai lần không uống thuốc và có uống thuốc đồng vị ca r bon 13 C hay 14 C chúng ta có thể đưa ra chẩn đoán một người có nhiễm hay không có nhiễm vi khuẩn H. p y lo ri. p y lo ri. Kỹ thuật xét nghiệm hơi thở - te s t hơi thở có độ chẩn đoán chính xác rất cao, khoảng 90 - 98 %, đồng thời là một xét nghiệm không xâm nhập (không cần phải tiến hành nội soi dạ dày để sinh thiết lấy mẫu bệnh phẩm là một hoặc hai mảnh niêm mạc dạ dày), do vậy te s t hơi thở hiện nay nhận được sự quan tâm và đồng thuận của rất nhiều người bệnh. Tuy nhiên cần chú ý, đồng vị ca r bon 14 C là một đồng vị phóng xạ do vậy không được sử dụng cho phụ nữ có thai, phụ nữ đang nuôi con bằng sữa mẹ hay trẻ em. Ngược lại đồng vị ca r bon 13 C không phải là đồng vị phóng xạ do vậy có thể chỉ định cho mọi đối tượng. Hiện nay các bệnh viện thuộc hệ thống bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec, sử dụng đồng vị ca r bon 13 C trong te s t hơi thở chẩn đoán vi khuẩn H. p y lo ri với loại máy ưu việt hàng đầu có gắn 02 túi khí, vừa cho giá trị chẩn đoán rất cao (> 95 %) vừa đảm bảo an toàn cho người bệnh. > > Xem thêm: Liệu pháp quang động học và vắc - xin trong điều trị he li co ba ct e r p y lo ri - Bài viết bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương - Bác sĩ nội soi tiêu hóa - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec C en tra l Pa r k Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HO T LI NE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trê nứng dụng My Vin me c để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.