Chi tiết về phác đồ kháng sinh trị viêm phổi do phế cầu

Viêm phổi do phế cầu khuẩn là một bệnh nhiễm trùng phổi nghiêm trọng, có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm nếu không được điều trị kịp thời. Việc sử dụng kháng sinh trị viêm phổi do phế cầu đúng cách giúp kiểm soát bệnh, ngăn ngừa các biến chứng nặng. tình trạng nhiễm trùng phổi do vi khuẩn S tre p to co c cu s p ne u mo nia e (phế cầu khuẩn) gây ra. Bệnh có thể diễn tiến nhanh và gây nhiều biến chứng nguy hiểm. Kháng sinh là phương pháp điều trị chính, giúp tiêu diệt phế cầu khuẩn và giảm triệu chứng nhanh chóng. Tuy nhiên, việc lựa chọn tuân thủ đúng phác đồ kháng sinh trị viêm phổi do phế cầu là rất quan trọng để đạt được hiệu quả tối ưu và tránh tình trạng kháng thuốc. Nguyên tắc dùng kháng sinh trị viêm phổi do phế cầu Các nguyên tắc sử dụng kháng sinh trong điều trị viêm phổi do giúp đạt hiệu quả tối ưu, hạn chế biến chứng và phòng ngừa kháng thuốc. Dưới đây là một số nguyên tắc quan trọng khi dùng kháng sinh trị viêm phổi do phế cầu: Cần khởi trị kháng sinh sớm ngay khi có chẩn đoán lâm sàng hoặc nghi ngờ viêm phổi do phế cầu. Điều này đặc biệt ở những trường hợp nặng hoặc có yếu tố nguy cơ, nhằm kiểm soát vi khuẩn và giảm nguy cơ biến chứng. Điều này đặc biệt ở những trường hợp nặng hoặc có yếu tố nguy cơ, nhằm kiểm soát vi khuẩn và giảm nguy cơ biến chứng. Việc lựa chọn kháng sinh ban đầu nên dựa trên phác đồ chuẩn, mức độ nặng của bệnh, tiền sử dị ứng, yếu tố nguy cơ kháng thuốc và đặc điểm dịch tễ tại địa phương., cần điều chỉnh kháng sinh phù hợp với mức độ nhạy cảm của vi khuẩn và đáp ứng lâm sàng của bệnh nhân. Nếu tình trạng lâm sàng cải thiện tốt, có thể tiếp tục điều trị đủ liệu trình. Ngược lại, nếu không đáp ứng hoặc bệnh tiến triển nặng hơn, cần chuyển sang phác đồ mạnh hơn hoặc phối hợp thêm kháng sinh khác theo khuyến cáo chuyên môn. Người bệnh tuyệt đối không tự ý dùng hoặc ngưng kháng sinh sớm khi chưa đủ thời gian điều trị. Hành động này dễ dẫn đến hiện tượng kháng thuốc, tái phát hoặc chuyển biến nặng hơn. Người bệnh cần tuân thủ hướng dẫn điều trị bằng kháng sinh của bác sĩ Các nhóm kháng sinh trị viêm phổi do phế cầu Dưới đây là một số nhóm kháng sinh trị viêm phổi do phế cầu được dùng phổ biến: Kháng sinh nhóm Be ta - la ct am (pen i c i l lin, am pi c i l lin, amoxicillin, c e pha lo s p o rin) là lựa chọn đầu tay cho viêm phổi do phế cầu khi vi khuẩn còn nhạy cảm. C e pha lo s p o rin thế hệ 2 - 3 (c e f u ro xi me, c e f t ria xo ne) được ưu tiên cho ca nặng hoặc bệnh nhân nhập viện. Tuy nhiên, tỷ lệ kháng pen i c i l lin ngày càng tăng (đặc biệt ở chủng có MI C ≥ 4 µ g / ml), đòi hỏi tăng liều hoặc chuyển sang kháng sinh khác. Kháng sinh nhóm Ma c ro li de (a z i t h ro my c in, c la ri t h ro my c in) thường kết hợp với be ta - la ct am để giảm tỷ lệ tử vong ở bệnh nhân viêm phổi nặng. Nghiên cứu gần đây cho thấy việc kết hợp ma c ro li de có thể giúp giảm tỷ lệ tử vong ở bệnh nhân viêm phổi do phế cầu, đặc biệt là đối với các bệnh nhân có là nhóm kháng sinh phổ rộng. Do xy cy c li ne là lựa chọn thay thế khi bệnh nhân dị ứng be ta - la ct am / ma c ro li de hoặc điều trị ngoại trú. Thuốc ức chế tổng hợp protein của phế cầu, hiệu quả với chủng nhạy cảm (MI C ≤ 0.25 µ g / ml). Tuy nhiên, do xy cy c li ne không được khuyến cáo cho trẻ em dưới 8 tuổi (nguy cơ hỏng men răng) và hạn chế dùng ở vùng có tỷ lệ kháng te tra cy c li ne cao. Phác đồ kháng sinh được xây dựng theo từng đối tượng Nhóm f lu o ro qui no lo ne hô hấp Le vo f lo xa c in, mo xi f lo xa c in có thể được sử dụng khi điều trị thất bại với be ta - la ct am hoặc trong trường hợp nghi ngờ kháng đa thuốc, nhưng nên hạn chế sử dụng để tránh kháng thuốc. Những thuốc kháng sinh trị viêm phổi do phế cầu này ức chế en z y me DNA g y ra se, hiệu quả với phế cầu kháng pen i c i l lin (kể cả chủng MI C ≥ 4 µ g / ml). Tuy nhiên, nên ưu tiên phối hợp với be ta - la ct am trong ca nặng. Một số loại kháng sinh khác Ngoài các loại trên, còn một số kháng sinh khác cũng được dùng trong điều trị bệnh viêm phổi do phế cầu khuẩn như: Van co my c in: Dùng khi nghi ngờ phế cầu kháng c e pha lo s p o rin (MI C ≥ 2 µ g / ml) hoặc viêm màng não. C lin da my c in: Thay thế cho bệnh nhân dị ứng nặng, nhưng cần xét nghiệm D - te s t để loại trừ kháng ML SB. Li ne z o li d: Dự phòng khi thất bại với các nhóm trên, đặc biệt ở ca nhiễm M R SA kèm phế cầu Phác đồ điều trị kháng sinh trị viêm phổi do phế cầu Dưới đây là phác đồ dùng kháng sinh trị viêm phổi do phế cầu theo từng thể bệnh, được xây dựng dựa trên khuyến cáo của CD C, W HO và các nghiên cứu lâm sàng mới nhất: Viêm phổi do phế cầu thể nhẹ (điều trị ngoại trú) Bệnh nhân không có dấu hiệu suy hô hấp, huyết áp ổn định (CU R B - 65 ≤ 1) được chỉ định: Amoxicillin (500 - 1.000 mg uống 3 lần / ngày) hoặc pen i c i l lin G (1, 2 - 2, 4 triệu đơn vị / ngày tiêm bắp). Đây là lựa chọn đầu tay nếu vi khuẩn còn nhạy cảm. Đây là lựa chọn đầu tay nếu vi khuẩn còn nhạy cảm. Do xy cy c li ne (100 mg uống 2 lần / ngày) được dùng thay thế khi dị ứng be ta - la ct am hoặc ở vùng có tỷ lệ kháng pen i c i l lin thấp. Kết hợp ma c ro li de (a z i t h ro my c in 500 mg / ngày hoặc c la ri t h ro my c in 500 mg 2 lần / ngày) nếu nghi ngờ đồng nhiễm vi khuẩn không điển hình (My co p la s ma, Ch la my di a) hoặc ở bệnh nhân có bệnh nền (tiểu đường, CO P D). Cần lưu ý một số trường hợp bệnh nhân kháng thuốc kháng sinh Với bệnh nhân cần nhập viện, không I CU Bệnh nhân có dấu hiệu suy hô hấp nhẹ, huyết áp không ổn định (CU R B - 65 = 2) được dùng kháng sinh trị viêm phổi do phế cầu theo phác đồ sau: C e pha lo s p o rin thế hệ 3 (c e f t ria xo ne 1 - 2 g / ngày tiêm tĩnh mạch hoặc c e f o ta xi me 1 g mỗi 8 giờ). Thuốc được ưu tiên do phổ kháng rộng và hiệu quả với phế cầu kháng pen i c i l lin (MI C ≤ 2 µ g / ml). Phối hợp với ma c ro li de (a z i t h ro my c in 500 mg / ngày) để tăng hiệu quả diệt khuẩn và giảm viêm toàn thân. F lu o ro qui no lo ne hô hấp (le vo f lo xa c in 750 mg / ngày hoặc mo xi f lo xa c in 400 mg / ngày) dùng đơn trị khi dị ứng be ta - la ct am, nhưng hạn chế để tránh kháng thuốc. Nghiên cứu từ Bệnh viện Nguyễn Tri Phương (2024) cho thấy, phác đồ c e pha lo s p o rin + ma c ro li de đạt tỷ lệ thành công 85 % ở bệnh nhân nhập viện, giảm thời gian nằm viện trung bình 3 ngày so với đơn trị. Bệnh nhân nhập I CU hoặc biến chứng Bệnh nhân suy hô hấp nặng, sốc nhiễm khuẩn, hoặc tổn thương đa thùy phổi (CU R B - 65 ≥ 3) được điều trị với phác đồ sau: C e pha lo s p o rin thế hệ 3 liều cao (c e f t ria xo ne 2 g mỗi 12 giờ) kết hợp van co my c in (15 - 20 mg / kg mỗi 8 - 12 giờ) khi nghi ngờ phế cầu kháng c e pha lo s p o rin (MI C ≥ 4 µ g / ml) hoặc nguy cơ nhiễm M R SA. F lu o ro qui no lo ne (mo xi f lo xa c in 400 mg / ngày) phối hợp với c e pha lo s p o rin nếu bệnh nhân không dung nạp ma c ro li de. Co r ti co s te roi d (de xa me tha so ne 6 mg / ngày trong 7 - 10 ngày) được cân nhắc để giảm phản ứng viêm quá mức, đặc biệt ở bệnh nhân sốc nhiễm khuẩn. Nuôi cấy vi khuẩn để có kháng sinh đồ phù hợp Một số trường hợp đặc biệt khác Trường hợp nghi ngờ đồng nhiễm vi khuẩn G ram âm (P se u do mo na s a e ru gi no sa) sẽ được dùng Pi p e ra c i l lin - ta z o ba ct am (4, 5 g mỗi 6 giờ) hoặc me ro pen em (1 g mỗi 8 giờ) kết hợp a mi no g ly co si de (gen ta mi c in 5 mg / kg / ngày) hoặc c i p ro f lo xa c in (400 mg mỗi 12 giờ). Nếu phế cầu nhạy cảm với pen i c i l lin (MI C ≤ 0, 06 µ g / ml), bác sĩ có thể sẽ chuyển dùng pen i c i l lin G để tránh kháng thuốc. Thời gian điều trị viêm phổi do phế cầu từ 7 - 10 ngày với thể nhẹ, 10 - 14 ngày với thể nặng hoặc biến chứng. Phác đồ trên cần kết hợp với hỗ trợ hô hấp (thở oxy, máy thở), bù dịch và kiểm soát bệnh nền để tối ưu hiệu quả. Kháng sinh trị viêm phổi do phế cầu là phương pháp điều trị chính với căn bệnh này. Lựa chọn đúng loại kháng sinh và sử dụng đúng liều lượng là yếu tố quan trọng để bệnh nhân phục hồi nhanh chóng và ngăn ngừa các biến chứng. Ngoài ra, chủ động là biện pháp hiệu quả nhất để giảm nguy cơ mắc viêm phổi, viêm màng não, viêm tai giữa và nhiều bệnh lý nguy hiểm khác.