Điều trị rối loạn lipid máu ở bệnh nhân đột quỵ, thiếu máu não

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Bùi Tiến Đạt - Bác sĩ Hồi sức cấp cứu - Tim mạch - Khoa Hồi sức cấp cứu - Bệnh viện đa khoa Quốc tế Vinmec Hải Phòng. Bác sĩ đã có hơn 12 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực hồi sức cấp cứu – tim mạch. Bệnh rối loạn chuyển hóa lipid máu làm tăng nguy cơ của đột quỵ, bên cạnh tăng huyết áp, đái tháo đường và các yếu tố nguy cơ khác. Rối loạn chuyển hóa lipid là yếu tố quan trọng trong quá trình hình thành xơ vữa động mạch, một trong những nguyên nhân gây đột quỵ, thiếu máu não. Điều trị rối loạn lipid máu là biện pháp phòng ngừa hữu hiệu đột quỵ, thiếu máu não cả tiên phát lẫn thứ phát. 1. Quá trình phát triển xơ vữa động mạch Tế bào nội mô có vai trò điều hòa các phân tử kết dính tế bào, làm ngăn chặn co mạch, cân bằng giữa sự tạo huyết khối sang tiêu huyết khối, ngăn chặn sự oxy hóa li p o p ro te in, làm giảm tính thấm mạch máu với lipid. Quá trình xơ vữa động mạch sẽ khởi đầu với các rối loạn chức năng của tế bào nội mô. Quá trình xơ vữa động mạch sẽ khởi đầu với các rối loạn chức năng của tế bào nội mô. Chức năng nối mạc bị rối loạn do tác dụng của dòng chảy ở các đoạn động mạch chia đôi, các đoạn cong của động mạch dẫn đến các đoạn động mạch này dễ bị thấm nhập lipid hơn, đáp ứng của tế bào nội mô với lực xé của dòng chảy sẽ làm thu hút các mo no cy te thâm nhập vào thành mạch tạo xơ vữa. Các mo no cy te sau khi xâm nhập thành mạch sẽ kéo theo các đại thực bào vào ăn lipid hình thành tế bào bọt, bọc lộ cy to ki ne hình thành khung ngoại bào, tạo xơ hóa và di cư các tế bào cơ trơn vào lớp nội mạc. Tăng lipid máu chính là yếu tố gây rối loạn chức năng nội mạc bên cạnh các yếu tố nguy cơ khác như: tăng huyết áp, đái tháo đường, thuốc lá... Tăng lipid máu làm rối loạn nội mạc, làm tế bào nội mô mất khả năng ngăn chặn sự xâm nhập của lipid và sự oxy hóa L D L, làm tăng tích tụ lipid hơn. Khi L D L oxy hóa có thể gây viêm, làm mảng xơ dễ vỡ hơn. Trong khi đó, H D L làm tăng cường chức năng nội mạc, có tác dụng chống viêm, chống oxy hóa, từ đó giúp chống xơ vữa động mạch và giúp vận chuyển cho le s te ro l trở ngược lại gan. 2.2. Các khuyến cáo về hướng dẫn điều trị rối loạn lipid máu ở bệnh nhân đột quỵ, thiếu máu não Sử dụng S ta tin trên những bệnh nhân đột quỵ, thiếu máu não hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua có mức L D L - C ≥ 100 mg / d L (2.5 mmol / L), nhằm mục đích giảm nguy cơ đột quỵ và các biến cố tim mạch (Nhóm I mức khuyến cáo B). Sử dụng S ta tin trên những bệnh nhân đột quỵ thiếu máu não hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua có mức L D L - C < 100 mg / d L (2.5 mmol / L), nhằm mục đích giảm nguy cơ đột quỵ và các biến cố tim mạch (Nhóm I mức khuyến cáo C). Những bệnh nhân bị đột quỵ thiếu máu não hay cơn thiếu máu não thoáng qua đồng thời có kèm các bệnh tim mạch do nguyên nhân xơ vữa khác, nên được điều trị theo các hướng dẫn điều trị cho le s te ro l của A CC / A HA 2013, bao gồm thay đổi lối sống, chế độ ăn và các khuyến cáo dùng thuốc (Nhóm I mức khuyến cáo A). Việc điều trị rối loạn Lipid máu là một phần quan trọng trong chiến lược giảm nguy cơ đột quỵ tái phát đối với các bệnh nhân đột quỵ thiếu máu não hoặc cơn thiếu máu não thoáng qua. 3. S ta tin với các thuốc điều chỉnh lipid máu Có 3 nhóm thuốc chính điều chỉnh lipid máu: Re sin s, F i b ra te s và S ta tin s. 3. S ta tin với các thuốc điều chỉnh lipid máu Có 3 nhóm thuốc chính điều chỉnh lipid máu: Re sin s, F i b ra te s và S ta tin s. S ta tin s là nhóm ñ ư ợ c chứng minh có hiệu quả tốt trong phòng ngừa bệnh lý tim mạch, kể cả mạch vành lẫn bệnh lý mạch máu não. S ta tin s ức chế men H CM - C oA re du ct a se, làm giảm tổng hợp cho le s te ro l ở tế bào gan, giảm cho le s te ro l nội bào, làm tăng số lượng re c e p to r L D L - C ở tế bào gan, tăng bắt giữ L D L - C vào gan và giảm nồng độ L D L trong máu. Nhóm S ta tin giúp: Ổn định mảng xơ vữa, chống viêm. Ức chế sự hoạt hóa và tăng sinh tế bào cơ trơn. Phục hồi chức năng nội mạc, bình thường hóa trương lực cơ, giảm các stress huyết động. Phục hồi sự cân bằng giữa tạo và ly giải huyết khối 6 loại s ta tin s được F DA chấp nhận sử dụng gồm: Sim va s ta tin, Lo va s ta tin, P ra va s ta tin, F lu va s ta tin, A to r va s ta tin và Ro su va s ta tin. Hiệu lực hạ L D L - C và các thành phần lipid khác giữa các S ta tin s này không giống nhau, trong đó hiệu lực của A to r va s ta tin và Ro su va s ta tin được ghi nhận trội hơn các S ta tin s khác cả trong hạ L D L - C, hạ Tri g ly c e ri d, tăng H D L - C. 4.4. Nghiên cứu vai trò của s ta tin trong điều trị thiếu máu não S ta tin s ngoài tác dụng điều chỉnh lipid máu còn có nhiều tác dụng khác thông qua ổn định chức năng nội mạc, ổn định mảng xơ vữa, chống viêm... mang lại hiệu quả bảo vệ quan trọng trên mạch máu não. Các nghiên cứu điển hình với S ta tin s trong thiếu máu não. Nghiên cứu CA RE (Cho le s te ro l an d Re cu r re nt E ve nt) cho thấy hiệu quả giảm biến cố mạch máu, một điểm đáng lưu ý là các thử nghiệm lâm sàng dùng S ta tin s đều làm giảm được tần suất thiếu máu não trong khi không làm tăng tần suất xuất huyết não, điều này khác với các nghiên cứu dịch tễ trước đây ghi nhận mức độ cho le s te ro l thấp sẽ làm tăng xuất huyết não. Nghiên cứu S PA R CL (S tro ke P re ve nt ion b y A g g re s si ve Re du ct ion in Cho le s te ro l Le ve l t ria l) khảo sát 4731 bệnh nhân bị đột quỵ hoặc cơn thoáng thiếu máu não trong vòng 6 tháng mà không có tiền sử bệnh mạch vành, so sánh giữa A to r va s ta tin liều cao 80 mg / ngày với giả dược, thời gian theo dõi trung bình là 5 năm. Kết quả A to r va s ta tin 80 mg làm giảm 16 % nguy cơ đột quỵ các mức độ, làm giảm 35 % biến cố mạch vành nặng, giảm 20 % biến cố tim mạch nặng. Kết quả A to r va s ta tin 80 mg làm giảm 16 % nguy cơ đột quỵ các mức độ, làm giảm 35 % biến cố mạch vành nặng, giảm 20 % biến cố tim mạch nặng. Từ kết quà này, Hội Tim Mạch Hoa Kỳ và Hiệp Hội đột quỵ Hoa Kỳ khuyến cáo điều trị s ta tin liều cao cho bệnh nhân đột quỵ thiếu máu não, cơn thiếu máu não ở các bệnh nhân không có tiền sử bệnh mạch vành. Nghiên cứu A S TE ROI D (A S tu dy e va lua te the e f f e ct o f Ro su va s ta tin On In tra va s cu la r u l tra so un d - De ri ve d co ro na r y a the ro ma bu r den): Ro su va s ta tin 40 mg mang lại hiệu quả giảm kích thước mảng xơ vữa ñ ộn g mạch vành, đánh giá bằng siêu âm nội mạch (I VU S) và chụp mạch vành định lượng. Nghiên cứu ME TEO R cho rằng thuốc Ro su va s ta tin 40 mg sẽ làm giảm độ dày lớp nội tâm mạc động mạch cảnh. Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HO T LI NE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trê nứng dụng My Vin me c để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.