Thay đổi niêm mạc dạ dày do thuốc ức chế bơm P ro ton gây ra

Mục đích chính của nội soi thực quản dạ dày tá tràng (E G D) là kiểm tra toàn diện thực quản, dạ dày và tá tràng để phát hiện khối u. Hơn nữa, E G D cung cấp thông tin vô giá để chẩn đoán bệnh, đánh giá tình trạng bệnh và lập kế hoạch điều trị cho những bệnh nhân có triệu chứng. Bài viết được viết bởi ThS. BS Mai Viễn Phương - Bác sĩ nội soi tiêu hóa, Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec C en tra l Pa r k. Quy trình này có thể phát hiện nhiều tình trạng, bao gồm cả ung thư và cũng có thể giúp xác định những thay đổi niêm mạc do thuốc mà bệnh nhân dung. Mặc dù loét dạ dày và tá tràng do thuốc chống viêm không s te roi d (N SAI D) từ lâu đã được biết đến là tổn thương đường tiêu hóa trên do thuốc, sự ra đời của nhiều loại thuốc khác nhau trên thị trường đã dẫn đến sự xuất hiện của các loại tổn thương và biến đổi niêm mạc mới. Thay đổi niêm mạc dạ dày do thuốc ức chế bơm P ro ton gây ra Thuốc ức chế bơm P ro ton (P PI), một nhóm thuốc làm giảm sản xuất a xi t dạ dày, thường được kê đơn để điều trị các tình trạng như bệnh trào ngược dạ dày thực quản và loét dạ dày tá tràng. Mặc dù P PI thường được coi là an toàn với tỷ lệ tác dụng phụ thấp, nhưng bằng chứng mới nổi cho thấy việc sử dụng lâu dài có thể gây ra nhiều biến đổi nội soi và mô bệnh học khác nhau ở niêm mạc dạ dày. Những biến đổi này bao gồm nhiều tổn thương phẳng và trắng nhô cao, p o ly p tuyến đáy vị, p o ly p tăng sản, niêm mạc giống như đá cuội, các đốm đen và hình dạng quả cầu trắng. Thuật ngữ “ nhiều tổn thương phẳng và trắng nhô cao ” được đề xuất vào năm 2011 để mô tả một loại p o ly p mới liên quan đến việc sử dụng P PI được quan sát thấy ở tâm vị, vòm hoặc thân vị dạ dày (Hình 1 A - C). Những tổn thương này biểu hiện là các vùng giới hạn và phân định rõ ràng, đặc trưng bởi vẻ ngoài màu trắng, thể hiện hình thái tròn và niêm mạc hơi nhô cao với bề mặt nhẵn. Nhiều tổn thương phẳng và trắng nhô cao dễ dàng được xác định trên hình ảnh dải hẹp hơn là quan sát bằng ánh sáng trắng thông thường. Về mặt bệnh lý, người ta quan sát thấy biểu mô nang thẳng, to và tăng sản, đây là đặc điểm điển hình của tổn thương này. Những thay đổi niêm mạc dạ dày do thuốc ức chế bơm p ro ton gây ra. A C: Niêm mạc giống như đá cuội. Những thay đổi niêm mạc dạ dày do thuốc ức chế bơm p ro ton gây ra. A C: Niêm mạc giống như đá cuội. Nhiều tổn thương niêm mạc nhô cao, có kích thước khoảng 3 - 5 mm được nhìn thấy trong thân dạ dày của người dùng thuốc ức chế bơm p ro ton. Sau khi phun thuốc nhuộm màu chàm (B và C); D và E: Các đốm đen. Các đốm đen giống như chấm được quan sát thấy trong thân dạ dày; F và G: Hình dạng cầu trắng. Một chất lắng đọng nhỏ, tròn, màu trắng được quan sát thấy trong quá trình nội soi thực quản - dạ dày - tá tràng. Quan sát nội soi phóng đại với hình ảnh la se r xanh làm nổi bật tổn thương (G). Sử dụng P PI kéo dài gây ra sự hình thành các đốm đen trên niêm mạc dạ dày, được phân biệt là các tổn thương nhỏ, tối, giống như chấm trên E G D (Hình 4 D và E). Về mặt bệnh học vi thể, các đốm này được đặc trưng bởi sự mắc kẹt của các chất màu nâu bên trong lòng giãn nở của các nang tuyến đáy vị mở rộng. Sự giãn nở nang của các nang tuyến đáy vị do sử dụng P PI được coi là một yếu tố nguyên nhân chính góp phần vào sự phát triển của các đốm đen. Sự giãn nở nang của các nang tuyến đáy vị do sử dụng P PI được coi là một yếu tố nguyên nhân chính góp phần vào sự phát triển của các đốm đen. Thuật ngữ “ hình dạng quả cầu trắng ” được định nghĩa là một đặc điểm hình cầu trắng nhỏ (≤ 1 mm) nằm bên dưới biểu mô dạ dày, được quan sát thấy trong quá trình quan sát nội soi phóng đại với hình ảnh dải hẹp. Đặc điểm này liên quan đến ung thư dạ dày giai đoạn đầu và thường được phát hiện gần đường phân định. Nó chỉ ra các bệnh ung thư có thành phần biệt hóa. Ngược lại, hình dạng quả cầu trắng cũng được ghi nhận ở niêm mạc dạ dày của những bệnh nhân không phải ung thư mắc viêm dạ dày tự miễn hoặc trong quá trình sử dụng P PI. Những thay đổi niêm mạc dạ dày do thuốc ức chế bơm p ro ton gây ra. A C: Niêm mạc giống như đá cuội. Nhiều tổn thương niêm mạc nhô cao, có kích thước khoảng 3 - 5 mm được nhìn thấy trong thân dạ dày của người dùng thuốc ức chế bơm p ro ton. Sau khi phun thuốc nhuộm màu chàm (B và C); D và E: Các đốm đen. Các đốm đen giống như chấm được quan sát thấy trong thân dạ dày; F và G: Hình dạng cầu trắng. Một chất lắng đọng nhỏ, tròn, màu trắng được quan sát thấy trong quá trình nội soi thực quản - dạ dày - tá tràng. Một chất lắng đọng nhỏ, tròn, màu trắng được quan sát thấy trong quá trình nội soi thực quản - dạ dày - tá tràng. Quan sát nội soi phóng đại với hình ảnh la se r xanh làm nổi bật tổn thương (G). Sử dụng P PI kéo dài gây ra sự hình thành các đốm đen trên niêm mạc dạ dày, được phân biệt là các tổn thương nhỏ, tối, giống như chấm trên E G D (Hình 4 D và E). Về mặt bệnh học vi thể, các đốm này được đặc trưng bởi sự mắc kẹt của các chất màu nâu bên trong lòng giãn nở của các nang tuyến đáy vị mở rộng. Sự giãn nở nang của các nang tuyến đáy vị do sử dụng P PI được coi là một yếu tố nguyên nhân chính góp phần vào sự phát triển của các đốm đen. Thuật ngữ “ hình dạng quả cầu trắng ” được định nghĩa là một đặc điểm hình cầu trắng nhỏ (≤ 1 mm) nằm bên dưới biểu mô dạ dày, được quan sát thấy trong quá trình quan sát nội soi phóng đại với hình ảnh dải hẹp. Đặc điểm này liên quan đến ung thư dạ dày giai đoạn đầu và thường được phát hiện gần đường phân định. Nó chỉ ra các bệnh ung thư có thành phần biệt hóa. Ngược lại, hình dạng quả cầu trắng cũng được ghi nhận ở niêm mạc dạ dày của những bệnh nhân không phải ung thư mắc viêm dạ dày tự miễn hoặc trong quá trình sử dụng P PI. Loét và ăn mòn dạ dày do thuốc Tổn thương niêm mạc dạ dày do N SAI D từ lâu đã được biết đến. Cơ chế này bao gồm một số tương tác phức tạp. N SAI D ức chế cy clo o xy gen a se và sau đó làm giảm tổng hợp p ro s ta g lan din, đóng vai trò bảo vệ trong việc duy trì tính toàn vẹn của niêm mạc dạ dày. N SAI D gây co mạch và do đó làm giảm lưu lượng máu, làm ảnh hưởng đến việc cung cấp oxy và chất dinh dưỡng cho niêm mạc dạ dày, dẫn đến tổn thương niêm mạc. Một số N SAI D có tác dụng độc trực tiếp lên niêm mạc dạ dày. Các cuộc điều tra dịch tễ học đã chỉ ra rằng nguy cơ tương đối phát triển các biến chứng đường tiêu hóa tăng cao ở những bệnh nhân dùng đồng thời co r ti co s te roi d và N SAI D. Tương tự như viêm thực quản do thuốc, bi s pho s pho na te, viên sắt và do xy cy c li ne gây kích ứng trực tiếp niêm mạc dạ dày do các đặc tính hóa học của thuốc và tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc dạ dày. Bệnh giả me la no sia ở dạ dày Giả hắc tố me la no sia là một tình trạng bệnh lý lành tính và ít gặp trong đó sắc tố đen tích tụ trong các đại thực bào nằm ở lớp niêm mạc. Không giống như bệnh hắc tố co li, sự khởi phát của bệnh giả hắc tố dạ dày không liên quan đến việc sử dụng thuốc nhuận tràng, nhưng được cho là có liên quan đến thuốc lợi tiểu, thuốc chẹn be ta và bổ sung sắt. Trong khi bệnh giả hắc tố dạ dày gây ra những thay đổi về màu sắc niêm mạc, bệnh nhân không có các triệu chứng lâm sàng đi kèm và không biểu hiện tổn thương niêm mạc như xói mòn hoặc loét. Được coi là một tình trạng lành tính, chẩn đoán bệnh giả hắc tố dạ dày không nhất thiết phải bắt buộc phải thay đổi bất kỳ loại thuốc được kê đơn nào. Viêm dạ dày liên quan đến O l me sa r tan O l me sa r tan, một chất đối kháng thụ thể an gio ten sin II thường được sử dụng để điều trị tăng huyết áp, gây ra bệnh lý ruột với các triệu chứng giống như bệnh s p ru e. Mặc dù không thường xuyên, o l me sa r tan đã được báo cáo là gây ra viêm dạ dày ly m pho cy ti c, co l la gen o u s hoặc mãn tính. Tài liệu tham khảo 1. Bo r din DS, Li v z an MA, Gau s O V, Mo z go voi SI, La na s A. D ru g - A s so c i a te d Ga s tro pa t hy: Di a g no s ti c C ri te ria. Di a g no s ti cs (Ba se l). 2023; 13 a 2. Bo r din DS, Li v z an MA, Gau s O V, Mo z go voi SI, La na s A. D ru g - A s so c i a te d Ga s tro pa t hy: Di a g no s ti c C ri te ria. Di a g no s ti cs (Ba se l). 2023; 13 a 2. J o o M K, Pa r k CH, Kim J S, Pa r k J M, A hn J Y, Le e BE, Le e J H, Yang H J, Cho Y K, Bang CS, Kim B J, J ung H K, Kim B W, Le e Y C; K o re an Co l le ge o f He li co ba ct e r U p p e r Ga s tro in te s ti na l Re se a r ch. C li ni ca l G ui de li ne s f o r D ru g - Re la te d P e p ti c U l c e r, 2020 Re vi se d E di t ion. Gu t Li ve r. 2020; 14: 707 - 726.3. I w a mu ro M, Ka w a no S, O ts u ka M. D ru g - in du c e d mu co sa l a l te ra t ion s o bs e r ve d du rin g e so pha go ga s tro du o de no s co p y. W o r l d J Ga s tro en te ro l 2024; 30 (16): 2220 - 2232.