Giá trị tiêu chuẩn trong xét nghiệm Bi li ru bin

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Bác sĩ Lê Ngọc Hùng - Trưởng khoa Xét nghiệm - Bác sĩ vi sinh - Khoa Xét nghiệm - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec C en tra l Pa r k. Bi li ru bin là sắc tố vàng da cam, được tạo ra do quá trình thải khi vỡ hồng cầu sinh lý trong máu rồi đi qua gan và cuối cùng là ra khỏi cơ thể. Chính vì vậy, xét nghiệm định lượng Bi li ru bin sẽ giúp hỗ trợ cho việc xác định một số bất thường tại gan - mật và tình trạng tan máu. 1. Chu trình bi li ru bin trong cơ thể Như đã đề cập thì Bi li ru bi nhay sắc tố mật được tạo ra qua quá trình phá hủy hồng cầu và lượng ít cy to ch rom và my o g lo bin. Quá trình phá hủy này có thể diễn ra ở trong tủy xương, trong máu tuần hoàn hoặc trong lách. Chu trình Bi li ru bin Đầu tiên, H b được giải phóng từ các hồng cầu sẽ tạo ra Hem, sắt và g lo bin. Trong đó He me sẽ được chuyển thành Bi li ve r din nhờ en z y m o xy gen a se của mi c ro som rồi trở thành Bi li ru bin dưới tác dụng của bi li ve r din re du ct a se, đây chính là Bi li ru bin không liên hợp (Bi li ru bin gián tiếp) chiếm tới 80 % bi li ru bin toàn phần lưu hành trong máu. Khi tới gan, chỉ số Bi li ru bin gián tiếp sẽ trải qua các quá trình chuyển hóa gồm 3 giai đoạn: Được các tế bào gan giữ lại Liên hợp với g lu cu ro ni d a c i d nhờ en z y m g lu cu ron y l tran s f e ra se của gan để tạo thành Bi li ru bin liên hợp (Bi li ru bin trực tiếp) trước khi bài xuất vào đường mật tới 80 % và 20 % tái hấp thu vào máu. Sau khi được thải trừ vào trong mật thì Bi li ru bin liên hợp sẽ vào ruột và chuyển hóa thành U ro bi li no gen rồi thành S te r co bi lin, cuối cùng là thải trừ trong phân. Một phần nhỏ U ro bi li no gen sẽ được tái hấp thu vào hệ thống tĩnh mạch cửa để thực hiện chu trình ruột - gan thể hiện qua màu sắc ở nước tiểu. 2. Thực hiện xét nghiệm Bi li ru bin khi nào? Bệnh nhân có thể được chỉ định làm xét nghiệm định lượng Bi li ru bin trong các trường hợp sau: Có biểu hiện vàng da Tiền sử nghiện rượu bia hoặc nghi ngờ ngộ độc thuốc Tiếp xúc virus viêm gan Nước tiểu sậm màu Có triệu chứng buồn nôn, nôn mửa, hay đau hoặc sưng bụng Bệnh nhân gan mãn tính hay mệt mỏi, uể oải. 3.3. Giá trị tiêu chuẩn trong xét nghiệm Bi li ru bin Kết quả của xét nghiệm Bi li ru bin thường có 3 phần với các giá trị chuẩn như sau: Bi li ru bin toàn phần: Ở trẻ sơ sinh: dưới 10 mg / d l (< 171 μ mo l / L) Trẻ 1 tháng tuổi: 0, 3 - 1, 2 mg / d l (5, 1 - 20, 5 μ mo l / L) Người lớn: 0, 2 - 1, 0 mg / d l (3, 4 - 17, 1 μ mo l / L). Định lượng Bi li ru bin trực tiếp: Thường ở mức 0 - 0, 4 mg / d l (0 - 7 μ mo l / L) Định lượng Bi li ru bin gián tiếp: Thường ở mức 0, 1 - 1, 0 mg / d l (1 - 17 μ mo l / L) Da bình thường trở nên vàng khi bi li ru bin trong máu giữa 2 và 3 mg / d L. 4. Ý nghĩa của những giá trị bất thường trong xét nghiệm Bi li ru bin Nồng độ Bi li ru bin toàn phần tăng: Thường do một số nguyên nhân như Có thai Trẻ sơ sinh hoặc sinh non Người hay có hoạt động thể lực mạnh. Nồng độ Bi li ru bin gián tiếp tăng: Do các nguyên nhân chính là tăng phá hủy hồng cầu quá mức hoặc suy giảm quá trình liên hợp tại gan. Tăng phá hủy hồng cầu thường do tan máu trong bệnh sốt rét, không tương hợp R h ở trẻ sơ sinh hoặc tạo hồng cầu không hiệu quả, cường lách. Suy giảm quá trình liên hợp Bi li ru bin tại gan có thể do bệnh Gi l be r t, suy tim mất bù, do thuốc hoặc khiếm khuyết quá trình liên hợp Bi li ru bin. Suy giảm quá trình liên hợp Bi li ru bin tại gan có thể do bệnh Gi l be r t, suy tim mất bù, do thuốc hoặc khiếm khuyết quá trình liên hợp Bi li ru bin. Nồng độ Bi li ru bin trực tiếp tăng: Thường do bệnh lý tế bào gan hoặc tắc mật Bệnh lý tế bào gan thường gặp là viêm gan do virus, viêm gan do thuốc, viêm gan nhiễm độc hoặc xơ gan. Bệnh lý tắc mật nếu là tắc mật trong gan thường do xơ gan mật tiên phát, viêm đường mật xơ hóa hoặc do thuốc, nếu là tắc mật ngoài gan thì thường đến từ sỏi mật, viêm tụy cấp hoặc nang giả tụy. 5. Các yếu tố có thể làm sai lệch kết quả xét nghiệm Có một số tình trạng có thể góp phần làm thay đổi kết quả xét nghiệm định lượng Bi li ru bin như sau: Xảy ra tình trạng vỡ hồng cầu của mẫu bệnh phẩm Để mẫu bệnh phẩm tiếp xúc trực tiếp với ánh sáng trong hơn 1 giờ có thể làm giảm nồng độ Bi li ru bin trong đó Bệnh nhân sử dụng các thuốc có thể làm tăng nồng độ Bi li ru bin toàn phần như thuốc điều trị sốt rét, vitamin C, thuốc lợi tiểu,... Nếu xét nghiệm thường quy phát hiện tăng bi li ru bin, thầy thuốc sẽ tìm các xét nghiệm máu khác để xem kết quả và xác nhận tình trạng tổn thương gan. Nếu xét nghiệm thường quy phát hiện tăng bi li ru bin, thầy thuốc sẽ tìm các xét nghiệm máu khác để xem kết quả và xác nhận tình trạng tổn thương gan. Các xét nghiệm khác bao gồm: Các xét máu khá đánh giá chức năng gan và xét nghiệm chẩn đoán viêm gan, nếu cần thiết Khám lâm sàng, khám bụng kiểm tra kích thước gan, và độ chắc - dày Xét nghiệm hình ảnh hoc. Bao gồm siêu âm, CT - s can, hoặc MRI s can Nội soi để kiểm tra ống mật từ đó mật từ gan đi vào ruột Sinh thiết gan, nếu cần thiết. Để đăng ký khám và điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec, Quý Khách có thể liên hệ Hệ thống Y tế Vinmec trên toàn quốc, hoặc đăng ký khám trực tuyến TẠI ĐÂY. XEM THÊM: Khi nào cần xét nghiệm Bi li ru bin? Phân biệt vàng da sơ sinh sinh lý và vàng da bệnh lý Bệnh vàng da ở trẻ sơ sinh