Các phương pháp điều trị tăng lipid máu

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ Trần Quốc Tuấn - Bác sĩ Hồi sức cấp cứu - Khoa Hồi sức cấp cứu - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Phú Quốc. Bác sĩ Trần Quốc Tuấn đã có hơn 12 năm kinh nghiệm về hồi sức cấp cứu. Hội chứng rối loạn lipid máu là tình trạng rối loạn chuyển hóa lipid ở trong máu hay tình trạng tăng cao của nồng độ các chất mỡ trong máu như cho le s te ro l, tri g ly c e ri d và thành phần khác. Tăng lipid máu là nguyên nhân của một loạt bệnh lý nguy hiểm như bệnh mạch vành, nhồi máu cơ tim, xơ vữa động mạch, tăng huyết áp, có thể dẫn tới đột quỵ thậm chí là tử vong do tai biến mạch máu não. Hiện nay phương pháp điều trị tăng lipid máu phụ thuộc vào từng nhóm đối tượng mắc bệnh. 1. Mục tiêu điều trị tăng lipid máu Rối loạn lipid máu có thể gồm 2 loại là nguyên phát hoặc thứ phát. Đối với thể thứ phát cần điều trị bệnh chính gây ra rối loạn như đái tháo đường, cường giáp,... hoặc ngừng một số thuốc gây rối loạn lipid máu như hy p o thia z i d, cy clo s p o rin,... hoặc ngừng một số thuốc gây rối loạn lipid máu như hy p o thia z i d, cy clo s p o rin,... Mục tiêu điều trị của tăng lipid máu là đưa các thông số lipid trở về giới hạn bình thường hoặc gần bình thường, dựa vào việc đánh giá các yếu tố nguy cơ của bệnh nhân như bệnh mạch vành, tăng huyết áp, đái tháo đường, hút thuốc lá, béo phì và người cao tuổi. 2. Các phương pháp điều trị tăng lipid máu 2.1 Điều chỉnh chế độ ăn Chế độ ăn sẽ được điều chỉnh trong 2 - 3 tháng mà không vội dùng thuốc ngay. Nguyên nhân là do nhiều trường hợp rối loạn lipid ở mức độ nhẹ và vừa chỉ cần giảm cân kết hợp với chế độ ăn phù hợp là có thể làm giảm rõ rệt các chỉ số như cho le s te ro l, tri g ly c e ri d, đặc biệt là L D L - cho le s te ro l. Người bệnh cần giảm cân nếu thừa cân bằng chế độ giảm năng lượng và tăng cường vận động thể lực. Giảm cân sẽ giúp điều chỉnh có hiệu lực rối loạn lipid máu, làm giảm cho le s te ro l và tri g ly c e ri d máu. Hạn chế sử dụng mỡ động vật vì chứa nhiều a c i d béo no làm tăng cho le s te ro l xấu trong máu (L D L - cho le s te ro l). Tăng sử dụng mỡ thực vật, cá có nhiều a c i d béo không no họ o me ga - 3 giúp giảm cho le s te ro l xấu trong máu. Giảm các thức ăn như phủ tạng động vật, đồ ăn ngọt là những thức ăn chứa nhiều cho le s te ro l. Giảm các thức ăn như phủ tạng động vật, đồ ăn ngọt là những thức ăn chứa nhiều cho le s te ro l. Tăng khẩu phần rau, quả tươi, sữa đậu nành và hạn chế bia rượu. 2.2 Tăng cường hoạt động thể lực Bệnh nhân tăng lipid máu cần tập thể dục, thể thao phù hợp với sức khỏe của mình. Người cao tuổi nên đi bộ, tập ít nhất 45 phút mỗi ngày, ít nhất 3 lần mỗi tuần để đạt được hiệu quả. 2.3 Sử dụng thuốc Khi chế độ ăn không đủ hiệu lực dựa vào chỉ số cho le s te ro l vẫn trên 5, 8 mmol / L hoặc tri g ly c e ri d vẫn trên 2, 3 mmol / L, thì bệnh nhân cần sử dụng thuốc nhưng đồng thời vẫn duy trì chế độ ăn đang thực hiện. Hiện nay, 2 nhóm thuốc phổ biến nhất để điều trị rối loạn lipid máu là nhóm f i b ra t (li pa nt hy l, lo pi d) và nhóm s ta tin (z o co r, li pi to r, le s co l, c re s to r,...). 3. Đặc điểm các nhóm thuốc điều trị tăng lipid máu 3.1 Nhóm thuốc F i b ra t Đây là nhóm thuốc được sử dụng hiệu quả nhằm giúp hạ tri g ly c e ri de máu, tăng H D L - cho le s te ro l và giảm nguy cơ mắc nhồi máu cơ tim, không nguy kịch hoặc tử vong do bệnh mạch vành ở những bệnh nhân bị mạch vành có lượng H D L - cho le s te ro l thấp. Nhóm thuốc F i b ra t dễ dung nạp, có tác dụng phụ khá nhẹ mặc dù nguy cơ bị tổn thương cơ và tiêu cơ vân tăng lên khi dùng phối hợp với s ta tin, hai loại f i b ra te được sử dụng phổ biến trong thực tế là g em f i b ro z i l và f e no f i b ra te Cơ chế hoạt động của F i b ra te: Làm giảm tri g ly c e ri de máu bằng cách tăng hoạt tính li p o p ro te in li pa se trong tác dụng thủy phân tri g ly c e ri d từ V L D L. Ngoài ra thuốc còn làm giảm tổng hợp cho le s te ro l ở gan và tăng bài tiết cho le s te ro l ở mật, nồng độ H D L - cho le s te ro l tăng nhờ ác dụng qua re c e p to r hoạt hóa tăng sinh p e ro xi so me (P PA R). Một số đặc điểm của thuốc cần chú ý gồm: Chỉ định: Khi có tăng tri g ly c e ri de máu đơn thuần hoặc tăng cả cho le s te ro l lẫn tri g ly c e ri d máu. Liều dùng: G em f i b ro z i l thường dùng 1200 mg một ngày chia 2 lần và dùng trước bữa sáng, tối 30 phút. F e no f i b ra te thường dùng 145 mg một lần một ngày, bắt đầu với liều thấp ở bệnh nhân giảm chức năng thận. Tác dụng phụ: Đầy bụng, buồn nôn, tiêu chảy, mẩn ngứa, tăng men gan hoặc yếu cơ,... Sỏi mật có thể xảy ra với clo f i b ra te nhiều hơn các f i b ra te khác. Chống chỉ định: Bệnh nhân suy gan, suy thận, bệnh lý túi mật, phụ nữ có thai và cho con bú. Chống chỉ định: Bệnh nhân suy gan, suy thận, bệnh lý túi mật, phụ nữ có thai và cho con bú. 3.2 Nhóm thuốc s ta tin Đây là nhóm giúp kiểm soát lượng lipid tốt nhất đồng thời được sử dụng trong dự phòng các biến cố tim mạch. Một số biệt dược của nhóm s ta tin gồm: li pi to r, le s co l, me va co r, e li so r, z o co r, c re s to r,... Cơ chế hoạt động của nhóm s ta tin: Ức chế men H MG C oA re du ct a se giảm cho le s te ro l là chính, ngoài ra còn làm giảm nhẹ tri g ly c e ri de và tăng nhẹ H D L - cho le s te ro l. Một số đặc điểm thuốc cần chú ý: Chỉ định: Rối loạn li p o p ro te in máu nguyên phát ty p e II a, II b, dự phòng biến cố tim mạch hoặc bệnh nhân tăng cho le s te ro l máu gia đình. Liều dùng: Tùy thuộc vào từng loại s ta tin nhưng khi bắt đầu sử dụng cần phải dò liều từ thấp nhất với nguyên tắc luôn sử dụng liều thấp nhất có hiệu quả. Dùng thuốc trước khi ngủ vì ban đêm là thời điểm tổng hợp cho le s te ro l nội sinh trong gan diễn ra mạnh nhất. Tác dụng phụ: Rối loạn tiêu hóa, đau đầu, nổi mẩn, men gan tăng, yếu cơ,... Chống chỉ định: Bệnh nhân suy gan, suy thận. Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HO T LI NE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Chống chỉ định: Bệnh nhân suy gan, suy thận. Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HO T LI NE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trê nứng dụng My Vin me c để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.