Vai trò của chất béo trung tính chuỗi trung bình trong bệnh lý tiêu hoá

Bài viết của Thạc sĩ, Bác sĩ Mai Viễn Phương - Bác sĩ nội soi tiêu hóa - Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec C en tra l Pa r k. Chất béo trung tính chuỗi trung bình là các phân tử lipid dễ được hấp thụ và oxy hóa hơn hầu hết các lipid. Đặc tính độc đáo này của chất béo chuỗi trung bình có vai trò quan trọng trong điều trị một số rối loạn tiêu hóa, đặc biệt là tình trạng kém hấp thu chất béo và tối ưu hóa tình trạng dinh dưỡng. 1. Cấu tạo của chất béo trung tính chuỗi trung bình A xi t béo là một phân tử lipid đơn giản với một đầu là nhóm a xi t ca c bo xy li c và đầu kia là chuỗi hy d ro ca c bon. Tri g ly c e ri de là các phân tử lipid với ba a xi t béo gắn với một xương sống g ly c e ro l. Tương tự như các a xi t béo đơn giản, độ dài của nhóm a xi t béo xác định danh pháp của chất béo trung tính chuỗi ngắn (S CT), chất béo trung tính chuỗi trung bình (chất béo chuỗi trung bình) và chất béo trung tính chuỗi dài (L CT). Sự hiện diện của các liên kết đôi có thể khác nhau trong các a xi t béo. Các a xi t béo bão hòa không chứa bất kỳ liên kết đôi nào dọc theo chuỗi hy d ro ca c bon, trong khi các a xi t béo không bão hòa thì có. Các a xi t béo bão hòa không chứa bất kỳ liên kết đôi nào dọc theo chuỗi hy d ro ca c bon, trong khi các a xi t béo không bão hòa thì có. Các a xi t béo không bão hòa đơn chứa một liên kết đôi đơn, trong khi a xi t béo không bão hòa đa chứa hai hoặc nhiều liên kết đôi. Hầu hết các a xi t béo đều có thể được tổng hợp nội sinh, ngoại trừ hai a xi t béo không no chuỗi dài: a xi t li no lei c và a xi t li no le ni c; chúng được coi là các a xi t béo thiết yếu (E F A s) và phải được lấy từ chế độ ăn uống. Các nhóm a xi t béo của chất béo chuỗi trung bình bao gồm a xi t ca p roi c, a xi t ca p r y li c, a xi t ca p ri c và a xi t lau ri c. So với chất béo trung tính chuỗi dài, chất béo chuỗi trung bình có khối lượng phân tử nhỏ hơn, tan trong nước, bị oxy hóa nhanh để tạo năng lượng, có điểm khói thấp hơn (nhiệt độ khi các chất dễ bay hơi được tạo ra và khói màu xanh được xem là kết quả của quá trình oxy hóa dầu) và chất lỏng ở nhiệt độ phòng. Chất béo chuỗi trung bình chỉ chứa a xi t béo bão hòa và do đó không chứa E F A s, a xi t li no lei c và a xi t li no le ni c. Vì chất béo chuỗi trung bình không chứa E F A nên chúng cũng không đóng vai trò là tiền thân của quá trình tổng hợp e i co sa noi d. Vì chất béo chuỗi trung bình không chứa E F A nên chúng cũng không đóng vai trò là tiền thân của quá trình tổng hợp e i co sa noi d. Chất béo chuỗi trung bình cung cấp ít ca lo hơn mỗi gam so với chất béo trung tính chuỗi dài, tương ứng là 8, 3 so với 9, 2.2. Tiêu hóa và hấp thu Độ dài của a xi t béo ảnh hưởng đến quá trình tiêu hóa và hấp thụ trong đường tiêu hóa. Sự xâm nhập của chất béo trung tính dưới dạng chất béo trung tính chuỗi dài từ dạ dày vào tá tràng sẽ kích thích sự bài tiết ở ruột của ho r mo ne cho le cy s to ki nin (CC K) và các en z y m tụy từ tuyến tụy. CC K thúc đẩy quá trình giải phóng mật từ túi mật để giúp nhũ tương hóa chất béo trung tính thành các giọt chất béo nhỏ hơn nhằm tối đa hóa quá trình tiêu hóa của nó. Sau đó, li pa se tuyến tụy phân cắt các chuỗi a xi t béo khỏi chất béo trung tính để tạo thành các phân tử a xi t béo riêng lẻ rồi tập hợp thành các mi xen. Các vi thể được hấp thụ vào các tế bào ruột dọc theo đường viền ruột qua sự khuếch tán thụ động hoặc được chuyển đi bởi các chất vận chuyển a xi t béo. Khi đã ở trong tế bào ruột, các a xi t béo được vận chuyển vào lưới nội chất. Khi đã ở trong tế bào ruột, các a xi t béo được vận chuyển vào lưới nội chất. Các c hy lo mi c ron s được giải phóng qua quá trình xuất bào, đi vào và di chuyển qua hệ thống bạch huyết và cuối cùng, thoát vào tĩnh mạch dưới đòn để đến máu. Trong không gian nội bào, các a xi t béo chuỗi dài liên kết với ca r ni ti ne để vận chuyển vào ty thể cho quá trình oxy hóa B tiếp theo. Ở các trạng thái thiếu hụt ca r ni ti ne góp phần gây suy dinh dưỡng p ro te in nghiêm trọng (ví dụ, kém hấp thu mãn tính, tắc ruột non, đói), các a xi t béo chuỗi dài này không thể được sử dụng hiệu quả và thay vào đó dẫn đến sự tích tụ các a xi t béo chưa được oxy hóa, suy giảm sự tạo u rê, tạo c e ton cũng như g lu co neo gen e si s. Di chứng lâm sàng có thể bao gồm gan nhiễm mỡ, gan to, bệnh cơ và tình trạng tâm thần thay đổi. Ngược lại, quá trình tiêu hóa chất béo chuỗi trung bình diễn ra nhanh chóng và đơn giản. Chất béo chuỗi trung bình không kích thích bài tiết CC K. Sự hấp thu chất béo chuỗi trung bình xảy ra thông qua khuếch tán thụ động dọc theo đường tiêu hóa vào hệ thống cửa liên kết với a l bu min. Không cần đóng gói hoặc sửa đổi thêm các phân tử chất béo chuỗi trung bình. Không cần đóng gói hoặc sửa đổi thêm các phân tử chất béo chuỗi trung bình. Hơn nữa, chất béo chuỗi trung bình không phụ thuộc vào hệ thống ca r ni ti ne a cy l tran s f e ra se để vận chuyển vào ty thể để oxy hóa B. Điều này mang lại khả năng chuyển hóa chất béo chuỗi trung bình nhanh hơn và cải thiện việc sử dụng ngay cả trong tình trạng thiếu protein. 3. Nguồn chất béo chuỗi trung bình Hầu hết, các chất béo và dầu có nguồn gốc động vật và thực vật đều chứa chất béo trung tính chuỗi dài (ví dụ: cá, bơ, quả hạch, hạt, ngô, đậu phộng, cây rum và dầu đậu nành). Ngược lại, các nguồn chất béo chuỗi trung bình tự nhiên bao gồm dầu dừa và dầu hạt cọ, mặc dù những loại dầu này cũng chứa chất béo trung tính chuỗi dài. Các công thức chất béo chuỗi trung bình thương mại có thể bao gồm dầu chất béo chuỗi trung bình có nguồn gốc tự nhiên; dầu chất béo chuỗi trung bình tổng hợp 100 % (được sản xuất từ ​ ​ các a xi t béo chuỗi trung bình được thủy phân từ dầu dừa hoặc dầu hạt cọ, được tinh chế và sau đó e s te hóa lại thành xương sống g ly c e ro l); hỗn hợp vật lý (hỗn hợp chất béo chuỗi trung bình và chất béo trung tính chuỗi dài) hoặc lipid có cấu trúc. Lipid có cấu trúc là các phân tử lipid tổng hợp với sự pha trộn của các a xi t béo chuỗi trung bình và / hoặc chuỗi dài gắn với xương sống của g ly c e ro l. Trong bối cảnh lâm sàng, không có gì lạ khi các chuyên gia chăm sóc sức khỏe khuyên bệnh nhân của họ sử dụng dầu dừa để lấy chất béo chuỗi trung bình. Tuy nhiên, tùy thuộc vào từng trường hợp, điều này có thể làm trầm trọng thêm tình trạng kém hấp thu chất béo do hàm lượng chất béo trung tính chuỗi dài. Công thức đường ruột bán nguyên tố và nguyên tố thường bao gồm chất béo chuỗi trung bình để giảm thiểu nhu cầu tiêu hóa trước khi hấp thụ, mặc dù chất béo trung tính chuỗi dài cũng có thể được bao gồm như một nguồn E F A s. Các ứng dụng lâm sàng có thể bao gồm rối loạn kém hấp thu do suy tuyến tụy hoặc bệnh ruột non nặng. 4. Liều lượng đưa vào cơ thể Uống quá nhiều dầu chất béo trung tính chuỗi trung bình qua đường miệng có liên quan đến chứng đau dạ dày ruột, chẳng hạn như khó chịu ở bụng, chuột rút, đầy hơi, chướng bụng và tiêu chảy. Một muỗng canh (15 mL) dầu chất béo chuỗi trung bình chứa 14 gam chất béo và 115 ca lo. Một muỗng canh (15 mL) dầu chất béo chuỗi trung bình chứa 14 gam chất béo và 115 ca lo. Liều tối đa hàng ngày là 50 - 100 gam đã được đề xuất để cải thiện dung nạp đường tiêu hóa; điều này tương đương với 4 - 7 muỗng canh (60 - 100 mL) mỗi ngày (56 - 98 g ram chất béo và 460 - 805 ca lo). Liều hàng ngày của chất béo chuỗi trung bình nên được tăng lên khi dung nạp đến liều tối đa hàng ngày, đồng thời chia đều liều cho tất cả các bữa ăn. Chất béo chuỗi trung bình có thể dễ dàng trộn vào nhiều loại thực phẩm và đồ uống. Nếu chất béo chuỗi trung bình được sử dụng trong nấu nướng, nhiệt độ phải được giữ dưới 150 ° C (302 ° F) để giảm nguy cơ oxy hóa, nếu không hương vị của thực phẩm có thể bị ảnh hưởng. Một muỗng canh dầu chất béo chuỗi trung bình cũng có thể được sử dụng qua ống nạp bằng ống tiêm cùng với một lượng nước 30 ml xả trước và sau khi dùng. Ở bệnh nhân bị hạn chế chất béo nghiêm trọng, một nguồn E F A s sẽ cần được cung cấp trong chế độ ăn uống cùng với việc bổ sung chất béo chuỗi trung bình để ngăn ngừa thiếu hụt E F A. Dầu chất béo chuỗi trung bình không cần toa bác sĩ. Dầu chất béo chuỗi trung bình không cần toa bác sĩ. Mặc dù chất béo chuỗi trung bình có những đặc điểm riêng biệt, nó không được coi là một loại thuốc chữa bách bệnh và việc sử dụng nó nhằm mục đích sử dụng cùng với các liệu pháp khác để điều trị chứng rối loạn. 5. Sử dụng chất béo chuỗi ngắn trong sinh bệnh hệ tiêu hóa Suy tuyến tụy Suy tuyến tụy được đặc trưng bởi sự gián đoạn chức năng ngoại tiết của tuyến tụy, có thể dẫn đến giảm tổng hợp và / hoặc giải phóng các en z y m tuyến tụy thường hỗ trợ tiêu hóa các chất dinh dưỡng trong ruột non, đặc biệt là chất béo trung tính chuỗi dài trong chế độ ăn uống. Nó có thể phát sinh trong viêm tụy cấp tính hoặc mãn tính, xơ nang và do hậu quả của việc cắt bỏ tuyến tụy. Can thiệp chính cho suy tụy là liệu pháp thay thế men tụy và đôi khi là liệu pháp ức chế a xi t. Tại thời điểm này, có một số nghiên cứu hạn chế về tác động của dầu chất béo chuỗi trung bình uống trong bệnh suy tuyến tụy. Tuy nhiên, vì chất béo chuỗi trung bình không yêu cầu các en z y m tuyến tụy để tiêu hóa, nên xem chúng như một nguồn cung cấp ca lo bổ sung cho những bệnh nhân này là hợp lý nếu cần. Trong viêm tụy mãn tính, người ta quan tâm đến việc sử dụng chất béo trung tính chuỗi trung bình để giúp giảm đau sau ăn. Một nghiên cứu nhỏ trên 8 bệnh nhân viêm tụy mãn tính có đủ en z y m tuyến tụy cho thấy tiêu thụ một công thức đường ruột nguyên tố có chứa chất béo chuỗi trung bình (69 % tổng hàm lượng chất béo; 9, 8 gam mỗi lon), ít nhất 3 lần mỗi ngày trong 10 tuần và 20 gam chất béo từ chế độ ăn uống mỗi ngày, làm tăng mức CC K huyết thanh tối thiểu cũng như giảm đáng kể đau bụng sau ăn. Một nghiên cứu trên 17 trẻ em bị xơ nang không tìm thấy sự khác biệt về tỷ lệ hấp thu giữa công thức đường ruột cao phân tử (I so ca l) có thay thế en z y m tụy và công thức đường ruột nguyên tố (P e p ta men) có chứa chất béo chuỗi trung bình không có thay thế en z y m. Rò dưỡng trấp Rò dưỡng trấp là một chất lỏng màu đục hoặc màu sữa, chủ yếu bao gồm các c hy lo mi c ron s chứa chất béo trung tính chuỗi dài và dịch bạch huyết. C hy le bắt nguồn từ ruột non, nơi các c hy lo mi c ron s được hình thành và hấp thụ vào hệ thống bạch huyết thông qua vi khuẩn. C hy le sau đó đi qua hệ thống bạch huyết và đi vào tuần hoàn tĩnh mạch qua ống ngực. C hy le sau đó đi qua hệ thống bạch huyết và đi vào tuần hoàn tĩnh mạch qua ống ngực. Sự tắc nghẽn hoặc tổn thương hệ thống bạch huyết có thể dẫn đến rò dưỡng trấp vào khoang màng phổi, màng ngoài tim hoặc màng bụng. Các nguyên nhân phổ biến của rò rỉ dưỡng trấp bao gồm ung thư, nhiễm trùng, bức xạ và chấn thương. Ban đầu, việc quản lý dinh dưỡng khi bị rò dưỡng trấp có thể bao gồm hạn chế chất béo hoặc không có chất béo, dinh dưỡng đường ruột nguyên tố với chất béo chuỗi trung bình hoặc chế độ ăn giàu p ro te in có bổ sung chất béo chuỗi trung bình. Những biện pháp can thiệp này chỉ nên được sử dụng trong thời gian ngắn (khoảng 2 tuần), vì có nguy cơ phát triển thiếu hụt E F A khi hạn chế chất béo trung tính chuỗi dài trong chế độ ăn uống kéo dài. Khi lỗ rò rỉ được đóng lại, thực phẩm có thể được đưa dần vào chế độ ăn. Nếu rò dưỡng trấp vẫn tiếp tục tồn tại bất chấp những can thiệp này thì chỉ định nuôi dưỡng qua đường tĩnh mạch. Với dinh dưỡng qua đường tiêu hóa, không cần hạn chế nhũ tương li pi d tiêm tĩnh mạch, vì chúng hoàn toàn đi qua đường tiêu hóa và hệ thống bạch huyết. Với dinh dưỡng qua đường tiêu hóa, không cần hạn chế nhũ tương li pi d tiêm tĩnh mạch, vì chúng hoàn toàn đi qua đường tiêu hóa và hệ thống bạch huyết. Hội chứng ruột ngắn Hội chứng ruột ngắn được định nghĩa bởi sự giảm đáng kể về mặt giải phẫu (hoặc chức năng) chiều dài ruột non, do đó dẫn đến khả năng tiêu hóa và hấp thụ của ruột non bị tổn hại. Tình trạng kém hấp thu đáng kể được quan sát thấy ở những bệnh nhân này thường biểu hiện như tiêu chảy, sụt cân không chủ ý, rối loạn dịch và điện giải. Cơ sở lý luận đằng sau việc sử dụng chất béo trung tính chuỗi trung bình trong hội chứng ruột ngắn là cung cấp lượng ca lo được hấp thụ hiệu quả với nhu cầu tối thiểu cho quá trình tiêu hóa trước đó. Tóm lại, chất béo chuỗi trung bình có các đặc tính tiêu hóa, hấp thụ và oxy hóa độc đáo nên được sử dụng trong sinh bệnh hệ tiêu hóa. Sự hấp thụ dễ dàng của chất béo trung tính chuỗi trung bình mà không cần mật hoặc các en z y m tuyến tụy làm cho chúng trở thành một nguồn cung cấp ca lo tốt trong việc gây ra tình trạng kém hấp thu và tăng tiết mỡ do các bệnh, chẳng hạn như suy tụy hoặc suy mật. Do khả năng vượt qua hệ thống bạch huyết, chất béo chuỗi trung bình cũng có thể đóng vai trò như một nguồn lipid cho những bệnh nhân bị rò rỉ dưỡng trấp. Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HO T LI NE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trê nứng dụng My Vin me c để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng. Tài liệu tham khảo: Ne ha D. S ha h, Be r ke le y N. Lim ke t k ai, The U se o f Me di um - Cha in Tri g ly c e ri de s in Ga s tro in te s ti na l Di so r de r s, Nu tri t ion i s su e s in ga s tro en te ro lo g y, se ri e s # 160, p ra ct i ca l ga s tro. Ba ch A C, Ba bay an V K. Me di um - cha in tri g ly c e ri de s: an u p da te. Am J C lin Nu tr. 1982; 36 (5): 950 - 62.2. G ro p p e r S S. A d van c e d nu tri t ion an d hu man me ta bo li s m. 6 t h E d. e d. Be l mo nt, O H: C e nga ge Le a r nin g; 2012.