Xét nghiệm chức năng gan gồm những gì? Hướng dẫn xem các chỉ số xét nghiệm gan

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi ThS. BS C K II Phan Thị Minh Hương - Bác sĩ Nội tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Đà Nẵng. Các xét nghiệm chức năng gan giúp xác định sức khỏe của gan bằng cách đo nồng độ protein, men gan và bi li ru bin trong máu. Gan thực hiện nhiều chức năng quan trọng đối với cơ thể nên việc kiểm tra chức năng gan thường xuyên là điều cần thiết. Do đó chúng ta nên tìm hiểu xem các chỉ số xét nghiệm bao gồm những gì và cách đọc kết quả như thế nào, hãy cùng theo dõi bài viết dưới đây. 1. Xét nghiệm chức năng gan là gì? Các xét nghiệm chức năng gan giúp bác sĩ kiểm tra chức năng của gan và phát hiện các tổn thương gan. Những xét nghiệm máu này đo nồng độ protein và en z y me trong máu của bạn. Xét nghiệm chức năng gan thường được khuyến nghị trong các tình huống sau: Kiểm tra thiệt hại do nhiễm trùng gan, như viêm gan Bv à viêm gan C Theo dõi tác dụng phụ của một số loại thuốc được biết là ảnh hưởng đến gan Tiền sử bệnh gan, để theo dõi bệnh và cách điều trị đặc biệt hiệu quả Người bệnh gặp các triệu chứng rối loạn gan Người bệnh có điều kiện y tế như tri g ly c e ri de cao, tiểu đường, huyết áp cao hoặc thiếu máu Uống rượu nhiều Bệnh túi mật 2. Một số xét nghiệm chức năng gan phổ biến Một số xét nghiệm chức năng gan thành các nhóm như sau: Nhóm xét nghiệm đánh giá tình trạng hoại tử gan. Nhóm xét nghiệm khảo sát chức năng bài tiết và khử độc. Nhóm xét nghiệm khảo sát chức năng tổng hợp. 2.1 Nhóm xét nghiệm đánh giá tình trạng hoại tử tế bào gan A S T (A s pa r ta te a mi no tran s f e ra se) hiện diện ở cơ tim và cơ vân nhiều hơn ở gan. Ngoài ra, A S T còn có ở thận, não, tụy, phổi, bạch cầu và hồng cầu. Bình thường A S T < 40 UI / L. A L T (A la ni ne a mi no tran s f e ra se) hiện diện chủ yếu ở bào tương của tế bào gan cho nên sự tăng A L T nhạy và đặc hiệu hơn A S T trong các bệnh gan. Bình thường A L T < 40 UI / L. Các tran sa mi na se tăng trong hầu hết các bệnh về gan nhưng không hoàn toàn đặc hiệu cho gan vì còn tăng trong các bệnh khác như nhồi máu cơ tim, tổn thương cơ vân (viêm cơ, loạn dưỡng cơ), cường giáp hoặc nhược giáp, bệnh c e lia c... Ngược lại, các en z y me này có thể bị giảm giả tạo khi có tăng u rê máu. Ngược lại, các en z y me này có thể bị giảm giả tạo khi có tăng u rê máu. Các mức tăng tran sa mi na se có liên quan đến một số bệnh gan như sau: Tăng cao (> 3000 UI / L) có thể gặp trong các trường hợp hoại tử tế bào gan như viêm gan virus cấp hoặc mạn tính, tổn thương gan do thuốc, độc chất, trụy mạch kéo dài Tăng vừa (< 300 UI / L) gặp trong viêm gan do rượu. Tran sa mi na se tăng chủ yếu là A S T nhưng trị số không quá 2 - 10 lần giới hạn trên mức bình thường. Tăng nhẹ (< 100 UI / L) có thể gặp trong viêm gan virus cấp, nhẹ và bệnh gan mạn tính khu trú hay lan tỏa (xơ gan, viêm gan mạn, di căn gan), tình trạng tắc mật hoặc gan nhiễm mỡ. Đối với vàng da tắc mật, đặc biệt là sỏi ống mật chủ, A L T thường tăng < 500 UI / l. La ct a te de hy d ro gen a se (L D H) Là xét nghiệm không chuyên biệt cho gan vì men này có ở khắp các mô trong cơ thể (tim, cơ, xương, thận, hồng cầu, tiểu cầu, hạch bạch huyết). L D H tăng cao và thoáng qua gặp trong hoại tử tế bào gan, sốc gan. Tăng L D H kéo dài kèm tăng A L P gợi ý đến các tổn thương thâm nhiễm ác tính ở gan. Tỷ số A L T / L D H có thể giúp phân biệt viêm gan virus cấp (A L T / L D H > 1, 5) với tình trạng sốc gan hoặc ngộ độc a c e ta mi no phen (A L T / L D H < 1, 5). Tỷ số A L T / L D H có thể giúp phân biệt viêm gan virus cấp (A L T / L D H > 1, 5) với tình trạng sốc gan hoặc ngộ độc a c e ta mi no phen (A L T / L D H < 1, 5). F e r ri tin: là một loại protein dự trữ sắt ở trong tế bào, giữ nhiệm vụ điều chỉnh sự hấp thu sắt ở đường tiêu hóa tùy theo nhu cầu của cơ thể. Bình thường, f e r ri tin ở nam 100 - 300 mg / L, ở nữ 50 - 200 mg / L. Giảm f e r ri tin gặp trong ăn thiếu chất sắt, thiếu máu thiếu sắt, ăn chay trường, xuất huyết rỉ rả, thiếu máu tán huyết mạn, người cho máu thường xuyên, chạy thận nhân tạo. Tăng f e r ri tin còn gặp trong bệnh ứ sắt mô, bệnh ung thư (gan, phổi, tụy, vú, thận), bệnh huyết học (bệnh Ho d g kin, bạch cầu cấp), hội chứng viêm và nhiễm trùng, bệnh thể keo (co l la gen o si s), ngộ độc rượu, thiếu máu tán huyết, tha la s se mia... 2.2 Nhóm xét nghiệm khảo sát chức năng bài tiết và khử độc Bi li ru bin huyết thanh Bi li ru bin là sản phẩm chuyển hóa của he mo g lo bin và các en z y m có chứa hem. 95 % bi li ru bin được tạo ra từ sự thoái biến của hồng cầu gồm hai thành phần là bi li ru bin gián tiếp (G T) và bi li ru bin trực tiếp (T T). Bình thường: bi li ru bin toàn phần (TP): 0, 8 – 1, 2 mg / d L (5 - 17 mmol / L), bi li ru bin G T 0, 6 – 0, 8 mg / d L, bi li ru bin T T 0, 2 – 0, 4 mg / d L (chiếm 30 % bi li ru bin TP). Vàng da chỉ biểu hiện trên lâm sàng khi bi li ru bin TP tăng > 2, 5 mg / d L. Tăng bi li ru bin G T (thu ờn g < 15 mg / d L): có thể do tăng sản xuất bi li ru bin (tán huyết, tạo hồng cầu không hiệu quả, tái hấp thu từ khối máu tụ) hoặc do giảm sự bắt giữ bi li ru bin tại tế bào gan (hội chứng Gi l be r t). Tăng bi li ru bin T T: có liên quan đến bệnh lý gan mật, có thể do giảm bài tiết bi li ru bin vào tiểu quản mật hoặc do ứ mật trong gan hay ngoài gan. Bi li ru bin niệu Chỉ hiện diện ở dạng bi li ru bin T T. Khi có bi li ru bin niệu, chắc chắn có vấn đề về gan mật. Bi li ru bin niệu được phát hiện nhanh chóng nhờ que nhúng. Kết quả có thể dương tính trước khi có vàng da rõ trên lâm sàng nhưng đến khi bệnh nhân hết vàng da, bi li ru bin niệu trở về âm tính trước khi giảm bi li ru bin huyết. U ro bi li no gen Là chất chuyển hóa của bi li ru bin tại ruột, được tái hấp thu vào máu theo chu trình ruột - gan và sau đó cũng được bài tiết qua nước tiểu. Trong trường hợp tắc mật hoàn toàn, sẽ không có u ro bi li no gen trong nước tiểu. U ro bi li no gen tăng trong nước tiểu gặp trong trường hợp tán huyết (tăng sản xuất), xuất huyết tiêu hóa hoặc bệnh lý gan. Bình thường u ro bi li no gen 0, 2 - 1, 2 đơn vị (phương pháp W a ts on). Bình thường u ro bi li no gen 0, 2 - 1, 2 đơn vị (phương pháp W a ts on). Pho s pha ta se kiềm (a l ka li ne pho s pha ta se, A L P) A L P là en z y m thủy phân các e s te r pho s pha t trong môi trường kiềm (pH = 9). Nguồn gốc chủ yếu của A L P là ở gan và xương. Ở ruột, thận và nhau thai thì ít hơn. Bình thường A L P 25 - 85 U / L hoặc 1, 4 - 4, 5 đơn vị Bo dan s ky. A L P tăng nhẹ và vừa (hai lần bình thường) có thể gặp trong viêm gan, xơ gan, di căn hoặc thâm nhiễm ở gan (bệnh bạch cầu, ly m pho ma, sa r coi do si s). A L P tăng cao (3 - 10 lần bình thường) thường do tắc mật trong hoặc ngoài gan. 5 ’ Nu c leo ti da se (5 NT) Đây là một A L P tương đối chuyên biệt cho gan, giúp xác định tình trạng tăng A L P là do gan hay do xương hoặc do các trạng thái sinh lý như trẻ em đang tuổi tăng trưởng hoặc phụ nữ có thai. Sự tăng 5 NT có tương quan với mức tăng A L P. Bình thường 5 NT 0, 3 - 2, 6 đơn vị Bo dan s ky / d L - g - g lu ta my l tran s f e ra se, g - g lu ta my l tran s p e p ti da se (G G T, g - G T) Bình thường G G T # 30 U / L ở nữ và # 50 U / L ở nam. Nguyên nhân thường gặp nhất là tình trạng nghiện rượu mạn tính, tắc mật, sau uống một số thuốc gây cảm ứng en z y m ở gan (a c e ta mi no phen, phen y to in) và một số trường hợp gan nhiễm mỡ không do rượu. Ngoài ra còn tăng trong suy thận, nhồi máu cơ tim, viêm tụy cấp, đái tháo đường, cường giáp, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. A mo nia c máu (N H 3) N H 3 được sản xuất từ chuyển hóa bình thường của protein trong cơ thể và do vi khuẩn sống ở đại tràng. Gan giữ nhiệm vụ khử độc N H 3 bằng cách chuyển thành u rê để thải qua thận. Bình thường N H 3 máu 5 - 69 mg / d L. N H 3 tăng trong các bệnh gan cấp và mạn tính. N H 3 máu không phải là xét nghiệm đáng tin cậy để chẩn đoán bệnh não do gan. N H 3 có thể trở về bình thường khoảng 48 - 72 giờ trước khi có cải thiện tình trạng thần kinh. 2.3 Nhóm xét nghiệm chức năng tổng hợp Phần lớn các protein huyết tương được tổng hợp từ gan. A l bu min huyết thanh Gan là nơi duy nhất tổng hợp a l bu min cho cơ thể. A l bu min duy trì áp lực keo trong lòng mạch và là chất vận chuyển các chất trong máu đặc biệt là thuốc. Bình thường a l bu min 35 - 55 g / L. Lượng a l bu min máu chỉ giảm trong các bệnh gan mạn tính (xơ gan) hoặc khi tổn thương gan rất nặng. Ở bệnh nhân xơ gan cổ trướng, lượng a l bu min giảm còn do bị thoát vào trong dịch báng. Ngoài ra còn gặp trong suy dinh dưỡng hoặc bị mất a l bu min bất thường qua đường tiểu (hội chứng thận hư) hoặc qua đường tiêu hóa (viêm đại tràng mạn). Ngoài ra còn gặp trong suy dinh dưỡng hoặc bị mất a l bu min bất thường qua đường tiểu (hội chứng thận hư) hoặc qua đường tiêu hóa (viêm đại tràng mạn). G lo bu lin huyết thanh Được sản xuất từ nhiều nơi khác nhau trong cơ thể, bao gồm nhiều loại protein vận chuyển các chất trong máu và các kháng thể tham gia hệ thống miễn dịch thể dịch. Bình thường g lo bu lin 20 – 35 g / L. Trong xơ gan g lo bu lin tăng cao. Ngoài ra, kiểu tăng của các loại g lo bu lin cũng có thể gợi ý đến một số bệnh gan đặc biệt, ví dụ I g G tăng trong viêm gan tự miễn, I g M tăng trong xơ gan ứ mật nguyên phát. Thời gian P ro t h rom bin (PT) Là thời gian chuyển p ro t h rom bin thành t h rom bin khi có sự hiện diện của t h rom bo p la s tin và Ca + + cùng các yếu tố đông máu. Để chuẩn hóa kết quả PT, người ta thường chuyển đổi thành IN R (In te rna ti o na l No r ma li z e d Ra ti o). Bình thường IN R = 0, 8 - 1, 2. Khi PT kéo dài thường là dấu hiệu tiên lượng nặng. Thiếu vitamin K do tắc mật kéo dài hay rối loạn hấp thu mỡ (tiêu chảy mỡ, viêm tụy mạn) cũng làm PT kéo dài nhưng khi tiêm 10 mg vitamin K, PT sẽ trở về ít nhất 30 % mức bình thường trong vòng 24 giờ (nghiệm pháp K o h le r). Trước khi phẫu thuật hoặc làm sinh thiết gan, phải kiểm tra chức năng đông máu. Trước khi phẫu thuật hoặc làm sinh thiết gan, phải kiểm tra chức năng đông máu. Hiện nay Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec có các gói Sàng lọc Gan mật, giúp phát hiện Virus viêm gan ở giai đoạn sớm ngay cả khi chưa có triệu chứng. Ngoài ra, Gói sàng lọc gan mật toàn diện giúp khách hàng: Đánh giá khả năng làm việc của gan thông qua các xét nghiệm men gan; Đánh giá chức năng mật; dinh dưỡng lòng mạch; Tầm soát sớm ung thư gan; Thực hiện các xét nghiệm như Tổng phân tích tế bào máu, khả năng đông máu, sàng lọc viêm gan B, C Đánh giá trạng thái gan mật qua hình ảnh siêu âm và các bệnh có nguy cơ ảnh hưởng gây ra bệnh gan / làm bệnh gan nặng hơn Phân tích sâu các thông số đánh giá chức năng gan mật thông qua xét nghiệm, cận lâm sàng; các nguy cơ ảnh hưởng đến gan và tầm soát sớm ung thư gan mật Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HO T LI NE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trê nứng dụng My Vin me c để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng. Tham khảo từ nguồn: Viện P au s te r