Vai trò của các loài vi sinh vật không phải vi khuẩn trong bệnh viêm ruột và ung thư trực tràng

Bệnh viêm ruột và ung thư trực tràng tưởng chừng như là hai tình trạng khác biệt nhưng có mối liên hệ chặt chẽ thông qua sự mất cân bằng của hệ vi sinh vật đường ruột (dy s bi o si s). Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, vi khuẩn và hệ vi sinh vật trong hệ tiêu hóa không phải là nguyên nhân duy nhất, nhưng đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của cả hai bệnh này. Bài viết này được viết dưới sự hướng dẫn chuyên môn của ThS. BS Mai Viễn Phương, Trưởng đơn nguyên Nội soi tiêu hóa, tại Khoa Khám bệnh & Nội khoa - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec C en tra l Pa r k. 1. Tổng quan Mặc dù vai trò của vi khuẩn trong loạn khuẩn đường ruột, bệnh viêm ruột và ung thư đại trực tràng đã được làm rõ nhưng các nghiên cứu gần đây đã cho thấy rằng, các thành phần vi sinh vật khác cũng đóng vai trò trong quá trình sinh bệnh. Cụ thể, các loại vi ru s như thể thực khuẩn, E BV, H P V, J C V, CM V và H H V - 6, các loài nấm như C. a l bi can s và Ma la s se z i a, vi khuẩn sinh khí me tan đều góp phần vào sự tiến triển của những bệnh vừa được liệt kê cũng như các bệnh liên quan thông qua nhiều cơ chế khác nhau. Vì vậy, việc hiểu rõ vai trò của các vi sinh vật trong cơ thể và tiếp tục nghiên cứu để tìm thêm các yếu tố vi sinh liên quan sẽ giúp phát triển các phương pháp điều trị hiệu quả hơn cho bệnh viêm ruột và ung thư đại trực tràng. 2. Vai trò của vi khuẩn sinh me tan trong bệnh viêm ruột và ung thư trực tràng 2.1 Đối với bệnh viêm ruột Vi khuẩn cổ sản xuất me tan (còn gọi là vi khuẩn sinh me tan), đóng vai trò quan trọng trong hệ vi sinh đường ruột dù chiếm tỷ lệ khá nhỏ. Loại vi khuẩn này được cho là có liên quan đến quá trình sinh bệnh của cả ung thư đại trực tràng và bệnh viêm ruột. Đối với bệnh viêm ruột, sự mất cân bằng vi khuẩn cổ (loạn khuẩn cổ) có thể gây ra những thay đổi trong a r cha eo me, tạo điều kiện cho sự phát triển của các vi sinh vật như Me tha no b re vi ba ct e r s mi thi i. Điều này có thể kích thích sản xuất các cy to ki ne gây viêm như yếu tố hoại tử khối u - α trong ruột. Ngoài ra, sự phát triển của vi khuẩn cổ do loạn khuẩn có thể làm suy giảm các thành phần quan trọng của màng sinh học ruột như bu ty ra te. Điều này tạo điều kiện cho các vi khuẩn có hại xâm nhập qua hàng rào ruột, khiến tình trạng viêm trở nên nghiêm trọng hơn và làm bệnh tiến triển trầm trọng thêm. Hậu quả là, viêm niêm mạc ruột trở nên nghiêm trọng hơn ở những bệnh nhân mắc bệnh viêm ruột. 2.2 Đối với bệnh ung thư trực tràng Quá trình sinh bệnh ung thư trực tràng liên quan chặt chẽ đến bu ty ra te - một a xi t béo chuỗi ngắn do vi khuẩn đường ruột sản xuất. Bu ty ra te hỗ trợ tăng cường miễn dịch và giảm nguy cơ hình thành p o ly p đại trực tràng. Trong tình trạng loạn khuẩn cổ, quá trình lên men của vi khuẩn có thể chuyển sang sinh me tan, đặc biệt ở bệnh nhân ung thư đại trực tràng. Những bệnh nhân mắc ung thư ruột kết và người có dấu hiệu tiền ung thư thường sản xuất nhiều me tan hơn do hệ vi khuẩn đường ruột khi bị oxy hóa có thể chuyển me tan thành f o r ma l de hy de - một chất có tiềm năng gây ung thư. Ngoài ra, me tan được cho là có khả năng giảm căng thẳng oxy hóa, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của tế bào ung thư đại trực tràng. Sự tương tác giữa vi khuẩn sinh me tan và các vi sinh vật khác đóng vai trò trung tâm trong quá trình sinh bệnh của cả bệnh viêm ruột và ung thư trực tràng. Trong ruột, các vi khuẩn trong quá trình lên men như F i r mi cu te s và Ba ct e roi de s, tạo ra hy d ro như một sản phẩm phụ. Trong ruột, các vi khuẩn trong quá trình lên men như F i r mi cu te s và Ba ct e roi de s, tạo ra hy d ro như một sản phẩm phụ. Các vi khuẩn sinh khí me tan tiêu thụ hy d ro này để sản xuất me tan, điều này có thể ảnh hưởng đến sự cân bằng của hệ vi sinh vật đường ruột, tùy thuộc vào điều kiện môi trường và các yếu tố khác trong hệ tiêu hóa. Bên cạnh vai trò của vi khuẩn, các thành phần vi sinh vật khác cũng được chứng minh có liên quan đến bệnh. Có thể kể đến như: Các virus thể thực khuẩn: E BV, H P V, J C V, CM V, H H V - 6. Các loài nấm như Can di da a l bi can s và Ma la s se z i a. Một số vi khuẩn cổ như vi khuẩn sinh me tan. Tất cả các loại vi sinh vật này đều góp phần vào sự tiến triển của bệnh này thông qua nhiều cơ chế khác nhau. Vì lẽ đó, việc hiểu rõ vai trò sinh lý và bệnh lý của các thành phần này cũng như tiếp tục khám phá thêm các yếu tố đường ruột sẽ mở ra cơ hội phát triển các liệu pháp nhắm mục tiêu hiệu quả hơn cho bệnh viêm ruột và ung thư trực tràng. 3. Vai trò của virus đối với bệnh viêm ruột và ung thư trực tràng 3.1 Virus thực khuẩn thể Các nghiên cứu đã ghi nhận sự gia tăng số lượng một số loại virus thể thực khuẩn như Cau do vi ra le s, E s che ri chia và En te ro ba ct e ria ở bệnh nhân mắc bệnh viêm ruột. Đặc biệt, các thể thực khuẩn độc có khả năng nhắm vào vi khuẩn chủ, gây ra những thay đổi về số lượng loài trong hệ vi sinh đường ruột. Đặc biệt, tình trạng này thường được tìm thấy ở những bệnh nhân mắc bệnh viêm ruột. Những thể thực khuẩn độc thường thúc đẩy sự phát triển của các vi khuẩn gây bệnh như E s che ri chia co li (E. co li) và F u so ba ct e ria. Ngoài ra, các vi khuẩn này không chỉ gia tăng tình trạng viêm mà còn làm giảm quần thể F i r mi cu te s - những vi khuẩn có tác dụng bảo vệ ruột. Hơn nữa, một số thể thực khuẩn có khả năng phá hủy vi khuẩn, giải phóng các mảnh vụn tế bào vào vi môi trường ruột. Điều này không chỉ làm trầm trọng thêm tình trạng viêm mà còn làm tăng nguy cơ phát triển ung thư đại trực tràng. 3.2 Các loại virus khác Trong bệnh viêm ruột, các loại virus như E BV, cy to me ga lo vi ru s (CM V) và vi ru s he r p e s sim p le x loại 6 (H H V - 6) thường xuất hiện với mật độ cao hơn ở niêm mạc đại tràng. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến tiến trình bệnh mà còn tác động đến hiệu quả điều trị. Các loại virus E BV và cy to me ga lo vi ru s được phát hiện phổ biến hơn ở bệnh nhân viêm ruột so với nhóm bệnh nhân khỏe mạnh. Các loại virus E BV và cy to me ga lo vi ru s được phát hiện phổ biến hơn ở bệnh nhân viêm ruột so với nhóm bệnh nhân khỏe mạnh. Điều này cho thấy những vi khuẩn có những ảnh hưởng nhất định trong việc khởi phát bệnh hơn là trong việc quyết định mức độ nghiêm trọng hoặc diễn biến lâm sàng. Sự tái hoạt động của cy to me ga lo vi ru s (CM V) thường được ghi nhận trong trường hợp bệnh nhân bị tổn thương hàng rào ruột, viêm hoặc đang sử dụng liệu pháp ức chế miễn dịch. CM V có thể làm xấu đi tiên lượng của bệnh viêm ruột, đặc biệt là viêm loét đại tràng, bằng cách gây thêm tổn thương cho niêm mạc ruột, làm trầm trọng thêm tình trạng viêm và có thể làm giảm hiệu quả của các phương pháp điều trị. 4. Vai trò của nấm trong bệnh viêm ruột và ung thư trực tràng 4.1 Nấm Can di da a l bi can s Trong bệnh viêm ruột, nấm Can di da a l bi can s có vai trò quan trọng trong bệnh viêm ruột, đặc biệt khi hình thành các sợi xâm lấn vào mô và tiết ra độc tố Can di da Ly sin, gây tổn thương hàng rào biểu mô. Các nghiên cứu cho thấy C. a l bi can s được phân lập từ bệnh nhân viêm ruột có khả năng hình thành sợi mạnh hơn so với ở người khỏe mạnh. Các nghiên cứu cho thấy C. a l bi can s được phân lập từ bệnh nhân viêm ruột có khả năng hình thành sợi mạnh hơn so với ở người khỏe mạnh. Ngoài ra, các chủng từ bệnh nhân viêm ruột có thay đổi trong thành phần thành tế bào và điều chỉnh biểu hiện các gen liên quan đến bám dính như I H D 1, góp phần làm tăng khả năng xâm lấn và viêm. Khi tiếp xúc với những chủng này, bạch cầu trung tính ở người khỏe mạnh thường tăng hiện tượng NE To si s (giải phóng bẫy DNA ngoài tế bào) và tụ tập nhiều hơn. Đồng thời, các tế bào đơn nhân giải phóng một lượng lớn I L - 1 β, thúc đẩy phản ứng viêm, làm tình trạng viêm ruột trở nên nghiêm trọng hơn. 4.2 Nấm Ma la s se z i a Ma la s se z i a là một chi nấm thường xuất hiện tự nhiên trên bề mặt da động vật và là nguyên nhân gây ra nhiều bệnh ngoài da ở người như gàu và viêm da. Gần đây, với sự tiến bộ trong nghiên cứu vi sinh vật đường ruột, phân tích my co bi o me đã xác định Ma la s se z i a là một thành phần cốt lõi trong hệ vi sinh vật đường ruột. Các nghiên cứu hiện đang tập trung vào vai trò của Ma la s se z i a trong sự tiến triển của các bệnh như ung thư đại trực tràng và viêm ruột. Các nghiên cứu hiện đang tập trung vào vai trò của Ma la s se z i a trong sự tiến triển của các bệnh như ung thư đại trực tràng và viêm ruột. Có thể thấy, bệnh viêm ruột xuất hiện là kết quả của sự tương tác phức tạp giữa yếu tố di truyền, môi trường và phản ứng miễn dịch của vật chủ đối với hệ vi sinh đường ruột. Trong điều trị bệnh viêm ruột, đặc biệt là viêm loét đại tràng và bệnh C ro hn, Ma la s se z i a re s tri ct a được xác định có vai trò quan trọng trong việc làm trầm trọng thêm phản ứng viêm khiến bệnh trở nên trầm trọng. Có thể thấy, các vi sinh vật như vi khuẩn, virus, nấm và vi khuẩn cổ đóng vai trò quan trọng trong sự tiến triển của viêm ruột cũng như ung thư trực tràng. Những vi sinh vật này có sự tác động đến hệ vi sinh đường ruột thông qua nhiều cơ chế khác nhau. Qua đó, việc hiểu rõ những yếu tố này có thể giúp quá trình điều trị bệnh trở nên hiệu quả hơn. Tài liệu tham khảo Qua g li o A E V, G ri l lo T G, De O li ve i ra E CS, Di S ta si L C, Sa s sa ki LY. Vi khuẩn đường ruột, bệnh viêm ruột và ung thư đại tràng. W o r l d J Ga s tro en te ro l. Vi khuẩn đường ruột, bệnh viêm ruột và ung thư đại tràng. W o r l d J Ga s tro en te ro l. 2022; 28: 4053 - 4060. Go go k hia L, Bu h r ke K, Be l l R, Ho f f man B, B ro w n D G, Han ke - Go go k hia C, A j a mi N J, W ong M C, G ha z a r y an A, Va len ti ne J F, P o r te r N, Ma r ten s E, O ' Con ne l l R, J a co b V, S che r l E, C ra w f o r d C, S te phen s W Z, Ca s j en s S R, Long man R S, Ro un d J L. Sự mở rộng của thể thực khuẩn liên quan đến tình trạng viêm ruột và viêm đại tràng trầm trọng hơn. Vi khuẩn chủ tế bào. 2019; 25: 285 - 299. Ha que H, Z e h ra S W, S ha hz ai b M, A b ba s S, J a f f a r N. Ngoài vi khuẩn: Vai trò của các loài vi khuẩn đường ruột không phải vi khuẩn trong bệnh viêm ruột và tiến triển ung thư trực tràng. W o r l d J Ga s tro en te ro l 2024; 30 (36): 4078 - 4082