Ý nghĩa xét nghiệm T hy ro g lo bu lin

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi ThS. BS Đỗ Thị Hoàng Hà - Bác sĩ Hóa sinh, Khoa Xét nghiệm - Bệnh viện đa khoa Quốc tế Vinmec Hải Phòng. Bác sĩ đã có 11 năm kinh nghiệm công tác trong lĩnh vực hóa sinh lâm sàng. T hy ro g lo bu lin (T g) là loại g ly co p ro te in chứa i o d được tổng hợp bởi các tế bào nang giáp, phóng thích vào trong lòng của nang giáp và đóng vai trò quyết định trong sự tổng hợp nội tiết tố tuyến giáp. Trong quá trình tổng hợp T g bởi tế bào tuyến giáp và vận chuyển T g đến nang tuyến giáp, một lượng nhỏ protein có thể vào máu tuy nhiên trong một số trường hợp rối loạn, t hy ro g lo bu lin được tổng hợp nhiều quá mức cần thiết và giải phóng ra ngoài tuyến giáp với nồng độ cao. Do được tổng hợp chủ yếu bởi các tế bào nang giáp nên xét nghiệm định lượng T hy ro g lo bu lin hiện được ứng dụng phổ biến để theo dõi hiệu quả và phát hiện tái phát ung thư tuyến giáp thể biệt hóa. 1. T hy ro g lo bu lin và xét nghiệm T hy ro g lo bu lin T hy ro g lo bu lin được tổng hợp bởi tế bào nang tuyến giáp, đóng vai trò quyết định trong sự tổng hợp nội tiết tố tuyến giáp ngoại biên T 3 và T 4. Trong điều kiện bình thường, một lượng nhỏ T hy ro g lo bu lin từ tuyến giáp tuần hoàn vào máu. Trong điều kiện bình thường, một lượng nhỏ T hy ro g lo bu lin từ tuyến giáp tuần hoàn vào máu. Chất kích thích quan trọng nhất để tổng hợp và giải phóng t hy ro g lo bu lin là ho r mo ne kích thích tuyến giáp TS H (t hy roi d s ti mu la ting ho r mo ne) của thùy trước tuyến yên. Sự tổng hợp T 3 và T 4 từ T g được điều hòa bởi TS H, nồng độ i o d nội giáp và sự hiện diện của g lo bu lin miễn dịch kích thích tuyến giáp. Ở bệnh nhân ung thư tuyến giáp biệt hóa, T hy ro g lo bu lin được sản xuất nhiều hơn, dẫn đến hàm lượng chất này trong máu tăng. Do đó, protein này được coi như một loại dấu ấn ung thư tuyến giáp thể biệt hóa. Xét nghiệm định lượng T hy ro g lo bu lin trong huyết tương dùng để theo dõi hiệu quả điều trị và khả năng tái phát của ung thư tuyến giáp thể nhú, thể nang. Hàm lượng T hy ro g lo bu lin tăng rõ rệt trước điều trị và giảm khi điều trị hiệu quả. Ngoài ra, đây cũng là một trong những xét nghiệm tuyến giáp được dùng trong chẩn đoán một số bệnh lý liên quan khác. Trong trường hợp suy giáp bẩm sinh, xét nghiệm T hy ro g lo bu lin giúp phân biệt giữa các trường hợp tuyến giáp hoàn toàn không có và giảm sản tế bào tuyến giáp hay các tình trạng bệnh lý khác. 2.2. Ý nghĩa xét nghiệm T hy ro g lo bu lin tuyến giáp Giá trị T hy ro g lo bu lin trong huyết tương tham khảo bình thường ở mức: 0, 2 - 50 n g / ml. Giá trị T hy ro g lo bu lin tăng hoặc giảm bất thường cho thấy nguy cơ bệnh lý, cụ thể như sau: 2.1. T hy ro g lo bu lin tăng bất thường T hy ro g lo bu lin tăng bất thường là dấu hiệu: Ung thư tuyến giáp biệt hóa chưa điều trị hoặc đã di căn T hy ro g lo bu lin huyết tương thường tăng cao ở bệnh nhân ung thư tuyến giáp thể nhú và thể nang. Hàm lượng này không có ý nghĩa chẩn đoán bệnh ung thư tuyến giáp thể không biệt hóa, thể tủy và một số thể hiếm khác. Xét nghiệm T hy ro g lo bu lin sẽ được chỉ định trước và sau điều trị ung thư (phẫu thuật, hóa trị liệu) để đánh giá hiệu quả điều trị. Do tuyến giáp là nguồn tạo T hy ro g lo bu lin duy nhất được biết, nồng độ T hy ro g lo bu lin trong huyết thanh sẽ giảm đến một nồng độ rất thấp hoặc không phát hiện được sau khi phẫu thuật cắt bỏ hoàn toàn hoặc gần như hoàn toàn tuyến giáp và điều trị i o d phóng xạ thành công cắt bỏ mô tuyến giáp dư thừa. Có thể đo được nồng độ T hy ro g lo bu lin huyết thanh sau khi cắt bỏ hoàn toàn tuyến giáp là dấu hiệu ung thư tuyến giáp biệt hóa kéo dài hoặc tái phát. Có thể đo được nồng độ T hy ro g lo bu lin huyết thanh sau khi cắt bỏ hoàn toàn tuyến giáp là dấu hiệu ung thư tuyến giáp biệt hóa kéo dài hoặc tái phát. Kết quả nồng độ T g tăng đáng kể được biện luận là dấu hiệu tái phát bệnh. Ở bệnh nhân đã cắt bỏ tuyến giáp một phần, vẫn đo được nồng độ T hy ro g lo bu lin tùy thuộc vào lượng mô còn lại sau phẫu thuật Độ nhạy của xét nghiệm T hy ro g lo bu lin này cao khi khối u tương đối nhỏ và hàm lượng T hy ro g lo bu lin trước phẫu thuật cao. Nếu xét nghiệm T hy ro g lo bu lin trước điều trị cho thấy hàm lượng bình thường thì chỉ số này không giúp đánh giá hiệu quả điều trị. Ung thư tuyến giáp tái phát T hy ro g lo bu lin tăng dần, chậm hoặc nhanh là dấu hiệu ung thư tái phát sau phẫu thuật hoặc hóa trị liệu. Thống kê cho thấy, sau cắt bỏ khối u ung thư tuyến giáp, khoảng 10 % bệnh nhân tái phát trong 10 năm đầu, 5 % ở những năm tiếp theo. Bệnh lý khác T hy ro g lo bu lin huyết tương có thể tăng bất thường không do ung thư mà ở 1 số bệnh lý lành tính như: suy giảm TB G bẩm sinh, viêm tuyến giáp cấp, viêm tuyến giáp bán cấp, viêm tuyến giáp Ha s hi mo to, u hạch lành tính, Ba se do w, bệnh G ra ve s, bướu cổ đa nhận địa phương, u tuyến giáp lành tính. Ở các bệnh nhân suy gan cũng có thể thấy nồng độ T hy ro g lo bu lin tăng. 2.2. T hy ro g lo bu lin giảm bất thường Kết quả xét nghiệm T hy ro g lo bu lin giảm bất thường ở trong một số bệnh lý như: Nhiễm độc tuyến giáp nhân tạo. Suy giáp do bướu cổ ở trẻ. Không có tuyến giáp bẩm sinh. Mặc dù có ý nghĩa trong chẩn đoán, phát hiện ung thư tuyến giáp thể biệt hóa, khả năng tái phát và di căn song xét nghiệm T hy ro g lo bu lin không được dùng như xét nghiệm sàng lọc cho dân cư. Do tỉ lệ ung thư tuyến giáp trong cộng đồng hiện nay khá thấp, hàm lượng T hy ro g lo bu lin bất thường cũng có thể do bệnh lí lành tính khác. Kết quả xét nghiệm T hy ro g lo bu lin không được sử dụng đơn độc để chẩn đoán ung thư tuyến giáp mà cần kết hợp với xét nghiệm khác để chẩn đoán bệnh. Trong ung thư tuyến giáp, cần chẩn đoán xác định bằng sinh thiết kim nhỏ tuyến giáp để kiểm tra tế bào mô dưới kính hiển vi. 3. Chỉ định xét nghiệm T hy ro g lo bu lin Xét nghiệm T hy ro g lo bu lin huyết tương hiện được sử dụng trong chỉ định trước phẫu thuật và định kì sau phẫu thuật điều trị ung thư tuyến giáp. Kết quả xét nghiệm giúp đánh giá hiệu quả điều trị, kiểm tra đã loại bỏ hết mô ung thư hay chưa và dấu hiệu tái phát nếu có. Kết quả xét nghiệm giúp đánh giá hiệu quả điều trị, kiểm tra đã loại bỏ hết mô ung thư hay chưa và dấu hiệu tái phát nếu có. Xét nghiệm T hy ro g lo bu lin còn được chỉ định như xét nghiệm tiêu chuẩn theo dõi ung thư tái phát. Khoảng 15 - 20 % bệnh nhân ung thư tuyến giáp cơ thể có khả năng sản xuất tự kháng thể kháng T hy ro g lo bu lin, khi kết hợp với T hy ro g lo bu lin sẽ làm giá trị thật của T hy ro g lo bu lin bị biến đổi. Do đó cần chỉ định xét nghiệm kết hợp kháng thể kháng T hy ro g lo bu lin (An ti - T g) nếu bệnh nhân ung thư có mức độ T g thấp và An ti - T g dương tính. Ở những bệnh nhân này, cần kích thích T hy ro g lo bu lin bằng r h TS H mới phát hiện được ung thư tái phát. Thực hiện kích thích tổng hợp T hy ro g lo bu lin bằng r h TS H thực hiện như sau: Ngày 1: lấy máu xét nghiệm T hy ro g lo bu lin, An ti - T g, TS H và F T 4. Thực hiện tiêm tĩnh mạch 0, 9 mg r h TS H (mũi tiêm r h TS H lần 1) Ngày 2: Tiếp tục tiêm tĩnh mạch 0, 9 mg r h TS H (mũi tiêm r h TS H lần 2). Ngày 3: Lấy máu xét nghiệm lại các chỉ số T hy ro g lo bu lin, An ti - T g, TS H và F T 4. Ngày 4: Lấy máu xét nghiệm lại các chỉ số T hy ro g lo bu lin, An ti - T g, TS H và F T 4 (sau 72 giờ kể từ sau khi tiêm mũi r h TS H thứ 2). Ngày 4: Lấy máu xét nghiệm lại các chỉ số T hy ro g lo bu lin, An ti - T g, TS H và F T 4 (sau 72 giờ kể từ sau khi tiêm mũi r h TS H thứ 2). Kết quả nghiệm pháp có thể được biện luận như sau: Mức độ T g 0, 1 - 2, 0 n g / mL ở 72 giờ sau kích thích bằng r h TS H được xem là một yếu tố nguy cơ đối với sự tái phát của khối u. Mức độ T g 2, 1 – 9, 9 n g / mL được xem là một yếu tố nguy cơ tăng đối với sự tái phát của khối u. Mức độ T g ≥ 10 n g / mL được xem là một yếu tố nguy cơ có ý nghĩa (> 25 %) đối với sự tái phát của khối u. Ngoài ung thư, xét nghiệm T hy ro g lo bu lin cũng được chỉ định để hỗ trợ chẩn đoán người có triệu chứng nghi ngờ rối loạn tuyến giáp, phì đại tuyến giáp, cường giáp, viêm tuyến giáp,... Bệnh nhân có triệu chứng suy giáp được xét nghiệm T hy ro g lo bu lin kết hợp với xét nghiệm kháng thể An ti - T g, An ti - TP O nhằm tìm hiểu nguyên nhân gây bệnh suy giáp có phải do các tự kháng thể hay không. Bệnh nhân Ba se do w đang điều trị bằng thuốc kháng giáp trạng cũng cần xét nghiệm T hy ro g lo bu lin để đánh giá hiệu quả điều trị. Xét nghiệm T g cũng còn được chỉ định theo thời gian để đánh giá hiệu quả điều trị ở bệnh nhân bị bệnh Ba se do w đang được điều trị bằng thuốc kháng giáp trạng. Như vậy, xét nghiệm T hy ro g lo bu lin có ý nghĩa quan trọng với bệnh nhân ung thư tuyến giáp thể biệt hóa, dùng để theo dõi điều trị và phát hiện sớm ung thư tái phát. Tuy nhiên, chỉ số T hy ro g lo bu lin trong huyết tương có thể tăng giảm bất thường do bệnh lý khác hoặc có sự xuất hiện của kháng thể An ti - T g. Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HO T LI NE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trê nứng dụng My Vin me c để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.