Sơ lược về tế bào gốc trung mô dây rốn

Bài viết bởi Bác sĩ, Tiến sĩ Hoàng Minh Đức - Trưởng nhóm Dự án sản xuất thử nghiệm - Viện nghiên cứu Tế bào gốc và Công nghệ gen Vinmec Tế bào gốc trung mô (Me sen c hy ma l s tem c e l l s), gọi tắt là TB G T M, là một trong những loại tế bào có tiềm năng rất lớn trong các ứng dụng nghiên cứu y sinh học do khả năng tái tạo, tự làm mới, điều hoà miễn dịch và biệt hoá thành các loại tế bào thuộc lớp trung mô dư xương, sụn, mỡ. Sau khi F ri e den s te in lần đầu tiên phát hiện tế bào gốc trung mô từ tủy xương vào năm 1976, thuật ngữ “ tế bào gốc trung mô ” không chỉ được dùng cho dòng TB G T M từ tủy xương mà còn bao gồm các dòng TB G T M được tìm thấy từ mô mỡ, dây rốn, răng sữa, hoặc các mô tạng khác trong cơ thể [ 1]. Các nghiên cứu tiền lâm sàng trên mô hình động vật và trong môi trường phòng thí nghiệm (in vi tro) đã chứng minh được tác dụng của TB G T M trong điều trị bệnh thông qua việc điều hoà miễn dịch và cơ chế tương tác cận tiết (pa ra c ri ne) tác động lên các tế bào đích trong môi trường lân cận. TB G T M có khả năng tiếp cận các khu vực bị tổn thương thông qua cảm ứng các cy to ki ne s viêm được tiết ra bởi các tế bào tại khu vực thương tổn và tiết ra một loạt các chất kích thích tăng trưởng (g ro w t h f a ct o r s) và các hoạt chất điều hoà phản ứng viêm nhằm đảm bảo sự tái cấu trúc và phục hồi tại vị trí thương tổn. Trong quá trình phát triển phôi ở người, dây rốn được hình thành từ màng phôi sau thụ tinh và màng niệu nang trở thành một bộ phận đặc biệt kết nối giữa thai nhi, nhau thai và người mẹ. Cấu tạo của dây rốn rất đặc biệt, gồm có 3 phần: màng dây rốn, chất nhầy dạng sệt W ha r ton ’ s J e l ly và các mạch máu (bao gồm 2 tĩnh mạch và 1 động mạch) [ 2]. Chức năng chính của lớp màng nhầy W ha r ton ’ s J e l ly là bảo vệ các mạch máu và ngăn ngừa các hiện tượng tắc nghẽn, xoắn vặn dây rốn. Năm 1991, M c E l re a ve y và các cộng sự đã phân lập thành công các tế bào dạng sợi (f i b ro b la s t - li ke c e l l s) từ lớp màng nhầy W ha r ton ’ s J e l ly và tiến hành phân tích đặc tính sinh học của các dòng tế bào này, sau này được xác định là các tế bào gốc trung mô dây rốn (TB GTMDR) [ 2]. Nghiên cứu mới đây của nhóm chúng tôi cùng với các nghiên cứu trước đã chỉ ra rằng dòng TB GTMDR có tốc độ tăng sinh và khả năng tự làm mới kéo dài hơn so với các dòng TB G T M từ tủy xương và mô mỡ [ 3]. TB GTMDR có thể được xử lý và phân lập để nuôi cấy tăng sinh theo quy trình đã được tối ưu trong 3 tiếng và chỉ cần từ một lượng nhỏ dây rốn ban đầu (khoảng 15 g). Trên thực tế, các kết quả thu được cũng củng cố thêm cho lập luận rằng có thể nuôi tăng sinh TB GTMDR theo phương pháp thủ công lên đến một triệu tế bào mà không làm thay đổi cấu trúc hệ gen, nhiễm sắc thể và kiểu hình của tế bào [ 4]. Điều này có thể được giải thích bởi thực tế là dòng TB GTMDR có en z y me te lo ma se hoạt động mạnh, cho phép tế bào tăng sinh trong khi vẫn giữ được tính gốc tế bào qua các lần cấy chuyển (khoảng 25 lần). Do vậy, TB GTMDR có thể dễ dàng thu thập không cần xâm lấn, phân lập, xử lý và nuôi cấy tăng sinh mà không vấp phải các ý kiến về vấn đề đạo đức. Giống như các dòng TB G T M, TB GTMDR biểu hiện các ma r ke r s đặc hiệu bề mặt (dương tính với CD 29, CD 44, CD 51, CD 73, CD 90, và CD 105; âm tính với CD 34 và CD 45) và có khả năng biệt hóa thành tế bào xương, tế bào sụn, tế bào mỡ [ 5]. Khả năng điều hòa miễn dịch của TB G T M nói chung và TB GTMDR nói riêng là một trong những tính chất đang được chú ý trong các nghiên cứu lâm sàng [ 6]. Bản thân TB G T M có khả năng kích ứng miễn dịch thấp do thiếu H LA - D R và biểu hiện thấp M H C nhóm I [ 7]. Thêm vào đó, TB G T M không có biểu hiện ma r ke r s CD 80 và CD 86, ma r ke r s làm kích hoạt tế bào miễn dịch T [ 8]. Tương tự, TB GTMDR đã được chứng minh là có đặc tính ức chế miễn dịch tốt hơn cả tron gin vi tro và in vi vo và không có sự khác biệt giữa các nguồn TB GTMDR (được phân lập từ W ha r ton ’ s J e l ly, hoặc màng dây rốn hoặc từ hệ thống các động mạch, tĩnh mạch của dây rốn) [ 9]. Các chất như P GE 2, ga le ct in - 1 và H LA - G 5 được tạo ra bởi các TB GTMDR đóng vai trò như các chất trung gian, xúc tác cho quá trình điều hoà miễn dịch hay ức chế phản ứng miễn dịch [ 10]. Do vậy, việc thiếu H LA - D R, CD 80 và CD 86 chỉ ra rằng các TB GTMDR không làm tăng sự thải ghép cấp tính và hệ thống miễn dịch của vật chủ sau khi ghép và phù hợp phương pháp dị ghép đồng loài. Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HO T LI NE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HO T LI NE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trê nứng dụng My Vin me c để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng. Tài liệu tham khảo: 1 F ri e den s te in A J, Go r s ka j a J F, Ku la gi na N N. F i b ro b la s t p re cu r so r s in no r ma l an d i r ra di a te d mo u se he ma to p oi e ti c o r gan s [ in eng]. E x p He ma to l 1976; 4 (5): 267 - 274.2 M c E l re a ve y K D, I r vi ne AI, En ni s KT e t a l. I so la t ion, cu l tu re an d cha ra ct e ri sa t ion o f f i b ro b la s t - li ke c e l l s de ri ve d f rom the W ha r ton ' s j e l ly p o r t ion o f hu man um bi li ca l co r d [ in eng]. Bi o chem So c Tran s 1991; 19 (1): 29 S. 3 Hoang V T, Trinh Q M, Phu ong DT M e t a l. S tan da r di z e d xe no - an d se rum - f re e cu l tu re p la t f o r m e na b le s la r ge - s ca le e x pan sion o f hi g h - qua li ty me sen c hy ma l s tem / s tro ma l c e l l s f rom p e ri na ta l an d a du l t ti s su e so u r c e s. Cy to the ra p y 2021; 23 (1): 88 - 99.4 Lu L L, Liu Y J, Yang S G e t a l. I so la t ion an d cha ra ct e ri z a t ion o f hu man um bi li ca l co r d me sen c hy ma l s tem c e l l s w i t h he ma to p oi e si s - su p p o r ti ve f un ct ion an d o the r p o ten tia l s. Ha e ma to lo gi ca 2006; 91 (8): 1017 - 1026.5 F ong CY, Cha k L L, Bi s w a s A e t a l. Ha e ma to lo gi ca 2006; 91 (8): 1017 - 1026.5 F ong CY, Cha k L L, Bi s w a s A e t a l. Hu man W ha r ton ' s j e l ly s tem c e l l s ha ve u ni que tran s c ri p to me p ro f i le s com pa re d to hu man em br y o ni c s tem c e l l s an d o the r me sen c hy ma l s tem c e l l s [ in eng]. S tem C e l l Re v 2011; 7 (1): 1 - 16.6 Bi e ba c k K, B rin k man n I. Me sen c hy ma l s tro ma l c e l l s f rom hu man p e ri na ta l ti s su e s: F rom bi o lo g y to c e l l the ra p y [ in eng]. W o r l d J S tem C e l l s 2010; 2 (4): 81 - 92.7 S ch na be l L V, P e z z a ni te L M, A nt c z a k D F e t a l. E qui ne bo ne ma r ro w - de ri ve d me sen c hy ma l s tro ma l c e l l s a re he te ro gen eo u s in M H C c la s s II e x p re s sion an d ca pa b le o f in c i ting an im mu ne re s p on se in vi tro [ in eng]. S tem C e l l Re s The r 2014; 5 (1): 13.8 Ya ñ e z R, La ma na ML, Ga r c í a - Ca s tro J e t a l. A di p o se ti s su e - de ri ve d me sen c hy ma l s tem c e l l s ha ve in vi vo im mu no su p p re s si ve p ro p e r ti e s a p p li ca b le f o r the con tro l o f the g ra f t - ve r su s - ho s t di se a se [ in eng]. S tem C e l l s 2006; 24 (11): 2582 - 2591.9 Ki ta K, Gau g li t z G G, Phan T T e t a l. I so la t ion an d cha ra ct e ri z a t ion o f me sen c hy ma l s tem c e l l s f rom the su b - am ni o ti c hu man um bi li ca l co r d li nin g mem b ra ne. S tem C e l l s De v 2010; 19 (4): 491 - 502.10 Ca g lia ni J, G ran de D, Mo l men ti E P e t a l. S tem C e l l s De v 2010; 19 (4): 491 - 502.10 Ca g lia ni J, G ran de D, Mo l men ti E P e t a l. Im mu no mo du la t ion b y Me sen c hy ma l S tro ma l C e l l s an d The i r C li ni ca l A p p li ca t ion s [ in eng]. J S tem C e l l Re gen Bi o l 2017; 3 (2).