Xét nghiệm phát hiện sớm ung thư gan

Bài viết được viết bởi bác sĩ xét nghiệm Hóa sinh - Khoa Xét nghiệm - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Hạ Long Ung thư gan là loại ung thư được cho là phổ biến, đứng thứ 5 ở nam giới và đứng thứ 7 ở nữ giới. Việc phát hiện sớm mang lại hiệu quả cao trong điều trị. Siêu âm và các xét nghiệm Hoá sinh chỉ dấu ung thư (Tu mo r ma r ke r) được khuyến cáo sử dụng để sàng lọc phát hiện sớm ung thư gan hiện đã có gồm A F P, PI V KA II (D C P) và A F P - L 3. Bài viết dưới đây tóm tắt ý nghĩa và hướng dẫn sử dụng các xét nghiệm này. 1. A F P A F P là chữ viết tắt của cụm từA l pha 1 - f e to p ro te in, là g ly co p ro te in có một chuỗi đơn, trọng lượng phân tử 70000 da l ton. A F P được tổng hợp chính ở gan phôi thai và túi noãn hoàng, rồi vào dịch ối, đi qua rau thai vào máu mẹ. Ở phụ nữ có thai A F P được sử dụng trong bộ 3 xét nghiệm gồm A F P, be ta h C G và u E 3 để sàng lọc nguy cơ bất thường các bộ nhiễm sắc thể 13, 18 và 21 ở em bé (Tri p le te s t, thực hiện ở tuần thai 16 - 18). Khi trẻ ra đời, nồng độ A F P giảm nhanh về mức ở người bình thường (0 - 7 n g / mL). Ở người không có thai A F P được sử dụng để sàng lọc chẩn đoán ung thư tế bào mầm (ví dụ: ung thư tinh hoàn) và ung thư gan. Ở người không có thai A F P được sử dụng để sàng lọc chẩn đoán ung thư tế bào mầm (ví dụ: ung thư tinh hoàn) và ung thư gan. Đã có nhiều nghiên cứu về A F P và đưa ra khuyến cáo về sử dụng xét nghiệm A F P trong sàng lọc ung thư gan như: Năm 2009, các nhà khoa học lĩnh vực ung thư Á châu (AO S) và Hội ung thư châu Âu (E S MO) đã đồng thuận về việc khuyến cáo định lượng A F P trong máu mỗi 3 - 6 tháng cho tất cả các trường hợp xơ gan - nhất là xơ gan nguyên nhân do viêm gan B để sàng lọc ung thư; năm 2020 mạng lưới ung thư Quốc gia Hoa Kỳ (NA C B) đã đưa ra khuyến cáo sàng lọ cung thư ga nở những người có nguy cơ cao, nhất là xơ gan do viêm gan B và C bằng việc định lượng A F P và siêu âm bụng 1 lần / 6 tháng. Nếu nồng độ A F P ở mức bất thường và siêu âm thấy có nhân < 1 cm thì cần theo dõi, xét nghiệm lại sau 3 tháng. Nếu A F P > 20 n g / mL và tăng dần thì rất cần theo dõi (ngay cả khi kết quả siêu âm bình thường) bằng tăng tần suất làm xét nghiệm. Các trường hợp nồng độ A F P bất thường thì nên kết hợp với các xét nghiệm khác như PI V KA II và A F P - L 3 để tăng độ nhạy và độ đặc hiệu cho chẩn đoán. Nếu nồng đọ A F P > 200 n g / mL và nhân > 2 cm thì điều trị mà không cần sinh thiết nữa. 2. Nếu nồng đọ A F P > 200 n g / mL và nhân > 2 cm thì điều trị mà không cần sinh thiết nữa. 2. A F P - L 3 A F P có 3 dạng: A F P - L 1 là dạng chủ yếu được thấy ở những người bệnh gan lành tính (Ví dụ: Viêm gan B mạn tính hoặc xơ gan; A F P - L 2 được sản xuất bới các khối u túi noãn hoàng; A F P - L 3 được sản xuất bởi tế bào gan ác tính, là dạng chủ yếu được thấy ở các bệnh nhân bị ung thư gan nguyên phát (H CC - He pa to c e l lu la r Ca r c i no ma). Đơn vị sử dụng cho A F P - L 3 là % (tỷ lệ % lượng A F P - L 3 / A F P). Giá trị ngưỡng (Cu t o f f) được khuyến cáo là < 10 %. Theo Ma r re ro và cộng sự (năm 2009), A F P - L 3 đặc hiệu 92 % ở bất cứ giai đoạn nào ung thư gan, nhưng độ nhạy chỉ 37 %, khi lượng A F P < 20 n g / ml thì không phát hiện được A F P - L 3.3. PI V KA II (hay D C P) D C P là chữ viết tắt của cụm từ De s - gam ma - ca r bo xy - p ro t h rom bin, PI V KA II là chữ viết tắt của cụm từ P ro t h rom bi nin du c e d b y vi ta min Ka bs en c e II, là một dạng bất thường được tạo bởi sự thiếu vitamin K của p ro t h rom bin. Cơ chế hình thành D C P hay PI V KA II: Trong quá trình ung thư hoá của tế bào gan, hệ thống ca r bo xy la se phụ thuộc p ro t h rom bin bị hư hại nên không làm được nhiệm vụ ca r bo xy l hoá dẫn đến sản xuất D C P, và D C P mất chức năng p ro t h rom bin Lie b man và cộng sự là những người đầu tiên đưa ra xét nghiệm D C P / PI V KA II chẩn đoán sớm ung thư gan năm 1984 với khuyến cáo xét nghiệm PI V KA II nhạy và đặc hiệu hơn A F P trong phát hiện sớm ung thư gan tiên phát, phân biệt rõ ung thư gan với các bệnh gan mạn tính. Việc kết hợp xét nghiệm D C P với A F P tăng độ nhạy lên tới 74, 2 % và độ đặc hiệu lên tới 87, 2 %. Trong ung thư tế bào gan tiên phát (he pa tom - H CC), nồng độ trung bình của D C P được thấy là 900 n g / mL. Hiện tại, A F P là chỉ dấu được sử dụng rộng rãi và phổ biến nhất, do hầu hết các bệnh viện thực hiện được và giá xét nghiệm chấp nhận được để có thể sử dụng với tần suất 6 tháng / lần ở người có nguy cơ (Viêm gan virus B, C mạn tính, xơ gan do viêm gan B, C). Trường hợp nghi ngờ có hoặc tiến triển ung thư gan thì nên làm xét nghiệm với tần suất ≤ 1 lần / 3 tháng và nên kết hợp bộ 3 xét nghiệm A F P, A F P - L 3 và PI V KA II. Xem thêm: Hướng dẫn chẩn đoán ung thư gan Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HO T LI NE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trê nứng dụng My Vin me c để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng. Nguồn tham khảo: Hoàng Văn Sơn. Sàng lọc, phát hiện sớm và chẩn đoán ung thư gan. Tạp chí Y học Việt Nam, tập 496, tháng 11 - số chuyên đề, 2020 và nguồn in te r ne t khác.