Thang điểm J a pa ne se Se ve ri ty S co re (J S S) trong tiên lượng nặng viêm tụy cấp

Bài viết được viết bởi Bác sĩ chuyên khoa II Phạm Tiến Ngọc - Khoa Hồi sức cấp cứu - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec C en tra l Pa r k Viêm tụy cấp (V T C) là một bệnh lý cấp cứu nội, ngoại khoa thường gặp. Biểu hiện V T C hầu hết là ở thể nhẹ, có thể tự phục hồi (80 - 85 %), còn lại 15 - 20 % có thể diễn tiến nặng với những biến chứng trầm trọng, tỷ lệ tử vong cao (có thể lên đến 30 - 40 %). Một số trường hợp ban đầu biểu hiện lâm sàng V T C mức độ nhẹ nhưng sau đó diễn tiến V T C nặng dẫn đến sốc, nhiễm trùng huyết, suy đa cơ quan và tử vong. Do đó, việc đánh giá ban đầu, tiên lượng diễn tiến nặng của bệnh nhân là vô cùng quan trọng nhằm giúp phát hiện sớm các biến chứng nặng và từ đó có những biện pháp can thiệp tức thời giúp giảm tỷ lệ tử vong cho bệnh nhân. 1. Các thang điểm đánh giá mức độ viêm tụy cấp Có nhiều thang điểm đánh giá mức độ nặng của V T C như: tiêu chuẩn Ran son, bảng tiên lượng A PA CHE II, thang điểm I mri e (G la s go w cải tiến), thang điểm Ba l tha z a r, BI SA P,... Những thang điểm này tuy đã được sử dụng rộng rãi nhiều năm nhưng vẫn bộc lộ nhiều hạn chế. Những thang điểm này tuy đã được sử dụng rộng rãi nhiều năm nhưng vẫn bộc lộ nhiều hạn chế. Chẳng hạn, tiêu chuẩn Ran son là thang điểm được sử dụng phổ biến nhất từ trước đến nay nhưng đánh giá ở thời điểm 48 giờ đầu nhập viện, để thu thập đủ những xét nghiệm cần thiết. Do đó, có thể dẫn đến điều trị chậm trễ V T C nặng. Đối với bảng tiên lượng A PA CHE II, tuy có thể đánh giá tại bất kỳ thời điểm nào nhưng lại đòi hỏi nhiều thông số tính toán phức tạp và khó nhớ nên ít phổ biến trên lâm sàng. Riêng với thang điểm Ba l tha z a r thì việc đánh giá tiên lượng yêu cầu phải dựa trên kết quả chụp cắt lớp điện toán; vì vậy, đòi hỏi cơ sở y tế phải trang bị kỹ thuật cao, chi phí đắt tiền và hơn nữa, chỉ nên chụp cắt lớp điện toán sau khi khởi phát bệnh ít nhất 48 - 72 giờ để làm rõ hình ảnh hoại tử tụy (nếu có) nên chưa áp dụng được cho tất cả bệnh nhân. 2. Thang điểm J a pa ne se se ve ri ty s co re (J S S) Thang điểm J a pa ne se se ve ri ty s co re (J S S) đã đưa vào áp dụng tại Nhật từ năm 1990 (do Ủy ban nghiên cứu bệnh lý tuyến tụy của Nhật đề xuất) dùng để tiên lượng mức độ nặng của V T C. Thang điểm gồm 5 dấu hiệu lâm sàng, SI R S, tuổi, 10 thông số cận lâm sàng và chụp cắt lớp điện toán. Thang điểm gồm 5 dấu hiệu lâm sàng, SI R S, tuổi, 10 thông số cận lâm sàng và chụp cắt lớp điện toán. Chia làm 5 độ (0 - 4), tổng số điểm 27 điểm và được đánh giá là nặng khi J S S ≥ 2 điểm. Theo nghiên cứu của tác giả Ra w a d M, năm 2012 thì độ nhạy và độ đặc hiệu lần lượt của thang điểm J S S lần lượt là (59 % và 92 %), giá trị tiên đoán dương (70 %) và giá trị tiên đoán âm (88 %). Từ năm 2008, thang điểm J S S được cải tiến gồm 9 thông số, mỗi thông số 1 điểm, được đánh giá là nặng khi J S S cải tiến ≥ 3 điểm: Tác giả Phạm Tiến Ngọc, nghiên cứu giá trị của thang điểm J S S trên 148 bệnh nhân V T C nhập viện bệnh viện Nhân Dân Gia Định từ 5 / 2015 đến 5 / 2016, rút ra một số kết luận sau: Điểm J S S ≥ 3 liên quan có ý nghĩa thống kê với nguy cơ viêm tụy cấp nặng (p < 0, 001). Trong tiên lượng V T C nặng theo tiêu chuẩn A t lan ta 2012. Với chỉ số J S S ≥ 3 thì độ nhạy là 100 %, độ đặc hiệu 84, 17 %, giá trị tiên đoán dương 29, 03 %, giá trị tiên đoán âm 100 %, diện tích dưới đường cong đạt 0, 969. Các thang điểm J S S, BI SA P và Ran son đều có khả năng tiên lượng V T C nặng tốt ngang nhau, với diện tích dưới đường cong RO C lần lượt là 0, 969, 0, 929 và 0, 928. Với ngưỡng chẩn đoán là 3 điểm, cả 4 thang điểm đều có độ đặc hiệu, giá trị tiên đoán dương và giá trị tiên đoán âm tương đối ngang nhau trong tiên lượng V T C nặng. Tuy nhiên, điểm J S S có độ nhạy cao nhất (100 %), kế đến là BI SA P (88, 89 %), thứ ba là Ran son (77, 78 %) và cuối cùng là I mri e (44, 44 %). Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HO T LI NE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trê nứng dụng My Vin me c để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.