Tế bào giết tự nhiên và cơ chế hoạt động trong hệ miễn dịch bẩm sinh

Bài viết bởi Thạc sĩ Nguyễn Văn Phòng - Viện nghiên cứu Tế bào gốc và Công nghệ gen Vinmec Cơ chế điều hòa hoạt động của các tế bào N K thông qua các thụ thể hoạt hóa và ức chế là rất phức tạp. Bình thường, các thụ thể ức chế của tế bào N K liên kết với các phân tử M H C lớp I biểu hiện trên hầu hết các tế bào của cơ thể, làm bất hoạt và ngăn cản các tế bào N K thực hiện chức năng “ giết ” của mình. 1. Tế bào trong hệ miễn dịch Tế bào miễn dịch của cơ thể là những tế bào có tro nghệ miễn dịch của cơ thể đóng vai trò quan trọng trong việc chống lại các mầm bệnh, virus, vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể. Ngoài ra, chúng còn tham gia vào quá trình kiểm soát hệ thống miễn dịch. Tế bào miễn dịch của cơ thể có rất nhiều loại như: Bạch cầu ưa kiềm, bạch cầu trung tính, bạch cầu ưa a xi t, bạch cầu đơn nhân, tế bào ma s t (dưỡng bào), tế bào giết tự nhiên (tế bào N K), tế bào ly m pho T, tế bào ly m pho Bv à tế bào đuôi gai (Den d ri ti c c e l l). Dựa theo đáp ứng miễn dịch, các tế bào của hệ thống miễn dịch được phân thành 2 nhóm chính: Tế bào miễn dịch bẩm sinh và tế bào miễn dịch đáp ứng. 2. Tế bào N K và cơ chế hoạt động trong hệ miễn dịch bẩm sinh 2.1. 2. Tế bào N K và cơ chế hoạt động trong hệ miễn dịch bẩm sinh 2.1. Tế bào N K Tế bào N K là những tế bào miễn dịch bẩm sinh được phát hiện đầu tiên ở chuột vào năm 1975. Tế bào N K có nguồn gốc từ tủy xương, sau đó được biệt hóa và phân bố ở nhiều loại mô và cơ quan trong cơ thể như tủy xương, máu ngoại vi, gan, phổi, lá lách và hạch bạch huyết. Tế bào N K chiếm khoảng 10 % tổng số tế bào ly m pho trong máu ngoại vi ở người. Các tế bào N K có khả năng nhận diện sự vắng mặt / bất thường của phức hệ tổ chức chính M H C lớp I trên bề mặt tế bào. Vì vậy, chúng có thể phân biệt được tế bào bình thường với tế bào bất thường (tế bào bị nhiễm virus hay tế bào ung thư) trong cơ thể. Tế bào N K có vai trò quan trọng trong việc phát hiện và tiêu diệt các tế bào bị nhiễm virus và tế bào ung thư mà không cần phải tiếp xúc trước. Ngoài ra, tế bào N K còn tiết ra các cy to ki ne như I F N - γ và T N F - α giúp hoạt hóa những tế bào miễn dịch khác (đại thực bào và tế bào đuôi gai) tăng cường khả năng đáp ứng miễn dịch. 2.2. 2.2. Cơ chế hoạt động của tế bào N K trong hệ miễn dịch bẩm sinh Hoạt tính của các tế bào N K phụ thuộc rất nhiều vào sự cân bằng giữa các tín hiệu ức chế và tín hiệu hoạt hóa thông qua một loạt các thụ thể khác trên bề mặt tế bào. Các thụ thể trên bề mặt tế bào N K tham gia điều hoạt hoạt động được chia làm 2 loại: (1) thụ thể hoạt hóa như N KG 2 D, N K p 30, N K p 44, N K p 46...; (2) thụ thể ức chế như P D 1, CD 94 - N KG 2 A, KI R 2 D L 1, KI R 2 D L 2... Cơ chế điều hòa hoạt động của các tế bào N K thông qua các thụ thể hoạt hóa và ức chế là rất phức tạp. Bình thường, các thụ thể ức chế của tế bào N K liên kết với các phân tử M H C lớp I biểu hiện trên hầu hết các tế bào của cơ thể, làm bất hoạt và ngăn cản các tế bào N K thực hiện chức năng “ giết ” của mình. Sau khi nhận diện tế bào đích (tế bào nhiễm virus, tế bào ung thư), tế bào N K nhanh chóng được hoạt hóa để tiết các p e r f o rin và g ran z y me tiêu diệt tế bào này. Đầu tiên, p e r f o rin hình thành phức hệ xuyên màng, rồi truyền g ran z y me qua phức hệ này vào tế bào để kích hoạt hàng loạt các chuỗi phản ứng tại tế bào chất, ti thể và nhân tế bào, cảm ứng sự chết tế bào theo lập trình. Quá trình gây chết tế bào này còn được gọi là “ chu trình chết theo lập trình ”, đây là cơ chế chính để tiêu diệt tế bào đích của tế bào N K. 3. Tế bào N K trong liệu pháp miễn dịch miễn dịch tự thân Nhiều nghiên cứu đã chứng minh được vài trò của tế bào N K trong việc ngăn chặn, tiêu diệt các tế bào bị nhiễm virus và tế bào ung thư giúp cơ thể tránh được mầm bệnh. Ngày nay, việc sử dụng tế bào N K trong liệu pháp miễn dịch tự thân ngày càng trở nên phổ biến ở nhiều quốc gia trên thế giới như Nhật Bản, Mỹ, Hàn Quốc... Liệu pháp tăng cường miễn dịch tự thân sử dụng tế bào N K đã được áp dụng thành công lần đầu tiên ở Nhật Bản. Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HO T LI NE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trê nứng dụng My Vin me c để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng. Tài liệu tham khảo F ang F., W. Xi ao an d Z. Ti an (2017), " N K c e l l - ba se d im mu no the ra p y f o r can c e r ", J o u rna l, 31. Mo r van M. G. an d L. L. La ni e r (2016), " N K c e l l s an d can c e r: y o u can te a ch in na te c e l l s ne w tri c k s ", Na tu re Re vi e w s Can c e r, 16, p p. 7. Re z va ni K., R. Ro u c e, E. Liu an d E. L. La ni e r (2016), " N K c e l l s an d can c e r: y o u can te a ch in na te c e l l s ne w tri c k s ", Na tu re Re vi e w s Can c e r, 16, p p. 7. Re z va ni K., R. Ro u c e, E. Liu an d E. S h pa l l (2017), " En gi ne e rin g na tu ra l ki l le r c e l l s f o r can c e r im mu no the ra p y ", Mo le cu la r The ra p y, 25, p p. 1769 - 1781. Ya mau chi T. an d T. Mo roi s hi (2019), " Hi p p o Pa t h w ay in M am ma li an A da p ti ve Im mu ne S y s tem ", C e l l s, 8, p p. 398.