Liệu pháp ho r mo ne mãn kinh là gì?

Bài viết của Tiến sĩ, Bác sĩ Lê Thị Hường - Khoa Khám bệnh - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Ti me s C i ty Liệu pháp ho r mo ne mãn kinh (Me no p au sa l ho r mo ne the ra p y - M HT) còn được gọi là liệu pháp ho r mo ne sau mãn kinh hay liệu pháp thay thế ho r mo ne, là phương pháp điều trị mà bác sĩ có thể đề xuất để làm giảm các triệu chứng phổ biến của thời kỳ mãn kinh và giải quyết những thay đổi sinh lý lâu dài ở chị em phụ nữ. 1. Liệu pháp ho r mo ne mãn kinh là gì? Liệu pháp ho r mo ne mãn kinh thường bao gồm việc điều trị bằng e s tro gen đơn độc hoặc e s tro gen cộng với p ro ge s tin (loại ho r mo ne tổng hợp có tác dụng tương tự như p ro ge s te ro ne). Những phụ nữ có tử cung - nghĩa là chưa cắt bỏ tử cung - thường được kê đơn e s tro gen cộng với p ro ge s tin cho liệu pháp thay thế ho r mo ne. Thực tế, việc sử dụng riêng lẻ e s tro gen có thể làm tăng nguy cơ ung thư nội mạc tử cung. Tuy nhiên, nếu kết hợp e s tro gen cộng với p ro ge s tin trong liệu pháp thay thế ho r mo ne thì sẽ an toàn. E s tro gen chỉ được sử dụng một mình ở những phụ nữ đã cắt bỏ tử cung. 2. E s tro gen chỉ được sử dụng một mình ở những phụ nữ đã cắt bỏ tử cung. 2. Nội tiết tố được sử dụng trong liệu pháp thay thế ho r mo ne có gì khác biệt? Các ho r mo ne được sử dụng trong M HT đến từ nhiều loại thực vật và động vật khác nhau hoặc được tạo ra trong phòng thí nghiệm. Cấu trúc hóa học của các ho r mo ne này tương tự nhau, tuy nhiên thường không giống với các ho r mo ne do cơ thể phụ nữ sản xuất. 3. Bằng chứng về ảnh hưởng sức khỏe của M HT đến từ đâu? Nghiên cứu W HI E s tro gen và P ro ge s tin đã được tiến hành, trong đó phụ nữ có tử cung được chỉ định ngẫu nhiên để nhận 1 viên thuốc nội tiết tố có chứa cả e s tro gen và p ro ge s tin (P rem p ro T M) hoặc giả dược. Thời gian điều trị trung bình là 5, 6 năm. Nghiên cứu W HI E s tro gen - A lo ne đã được tiến hành, trong đó phụ nữ không có tử cung được chỉ định ngẫu nhiên để nhận 1 viên thuốc nội tiết tố chỉ chứa e s tro gen (P re ma rin T M) hoặc giả dược. Thời gian điều trị trung bình là 7, 2 năm. Hơn 27.000 phụ nữ khỏe mạnh từ 50 đến 79 tuổi tại thời điểm ghi danh đã tham gia thử nghiệm liệu pháp ho r mo ne W HI. Hơn 27.000 phụ nữ khỏe mạnh từ 50 đến 79 tuổi tại thời điểm ghi danh đã tham gia thử nghiệm liệu pháp ho r mo ne W HI. Mục tiêu của các thử nghiệm này là để xem liệu M HT có ngăn ngừa bệnh tim và gãy xương ở phụ nữ sau mãn kinh hay không? Đồng thời xác định xem M HT có ảnh hưởng đến nguy cơ ung thư vú và ung thư nội mạc tử cung đối với phụ nữ có tử cung hay không? Tuy nhiên, cả 2 thử nghiệm đều bị dừng sớm (lần lượt vào năm 2002 và 2004), khi người ta xác định rằng cả 2 loại liệu pháp đều có liên quan đến các nguy cơ sức khỏe cụ thể. 4. Những ảnh hưởng sức khỏe của M HT là gì? Nghiên cứu đã chỉ ra rằng, liệu pháp thay thế ho r mo ne có liên quan đến các ảnh hưởng sức khỏe sau: Gãy xương hông và đốt sống: Những phụ nữ dùn ge s tro gen đơn độc hoặc e s tro gen cộng với p ro ge s tin có nguy cơ gãy xương hông và đốt sống thấp hơn những phụ nữ dùng giả dược. Trong cả 2 trường hợp, lợi ích biến mất sau khi phụ nữ không còn dùng liệu pháp ho r mo ne. Chảy máu âm đạo: Những phụ nữ dùng e s tro gen cộng với p ro ge s tin bị chảy máu âm đạo nhiều cần đánh giá bằng sinh thiết nội mạc tử cung hơn những phụ nữ dùng giả dược. Tiểu không tự chủ: Phụ nữ dùng e s tro gen đơn độc hoặc e s tro gen cộng với p ro ge s tin có nguy cơ mắc chứng tiểu không kiểm soát cao hơn. Chứng mất trí nhớ: Trong số những phụ nữ từ 65 tuổi trở lên, những người dùng e s tro gen đơn độc hoặc e s tro gen kết hợp với p ro ge s tin có nguy cơ mắc chứng sa sút trí tuệ cao hơn. Đột quỵ, cục máu đông và đau tim: Phụ nữ sử dụng liệu pháp ho r mo ne kết hợp hoặc e s tro gen đơn thuần có nguy cơ đột quỵ, đông máu và đau tim tăng lên. Tuy nhiên, đối với phụ nữ ở cả 2 nhóm, nguy cơ này trở lại mức bình thường sau khi họ ngừng dùng thuốc. Ung thư vú: Phụ nữ chỉ dùng e s tro gen có nguy cơ ung thư vú thấp hơn so với phụ nữ dùng giả dược. Sau gần 11 năm theo dõi, nguy cơ ung thư vú ở những phụ nữ chỉ dùng e s tro gen vẫn thấp hơn so với những phụ nữ dùng giả dược. Những phụ nữ dùng e s tro gen cộng với p ro ge s tin có nhiều khả năng được chẩn đoán mắc bệnh ung thư vú hơn những phụ nữ dùng giả dược. Ung thư vú ở những phụ nữ này lớn hơn và nhiều khả năng đã di căn đến các hạch bạch huyết vào thời điểm họ được chẩn đoán. Nguy cơ ung thư vú càng cao khi phụ nữ dùng liệu pháp ho r mo ne kết hợp lâu hơn, nhưng nó giảm rõ rệt khi ngừng sử dụng. Nguy cơ ung thư vú càng cao khi phụ nữ dùng liệu pháp ho r mo ne kết hợp lâu hơn, nhưng nó giảm rõ rệt khi ngừng sử dụng. Ung thư phổi: Những phụ nữ dùng liệu pháp ho r mo ne kết hợp có nguy cơ ung thư phổi tương tự như những phụ nữ dùng giả dược. Tuy nhiên, trong số những người được chẩn đoán mắc bệnh ung thư phổi, những phụ nữ dùng e s tro gen cộng với p ro ge s tin có nguy cơ tử vong vì căn bệnh này cao hơn những người dùng giả dược. Ung thư đại trực tràng: Trong báo cáo nghiên cứu ban đầu, phụ nữ dùng liệu pháp ho r mo ne kết hợp có nguy cơ ung thư đại trực tràng thấp hơn so với phụ nữ dùng giả dược. Tuy nhiên, các khối u đại trực tràng phát sinh trong nhóm điều trị ho r mo ne kết hợp có khả năng phát hiện cao hơn so với những khối u trong nhóm dùng giả dược. Ngoài ra, một nghiên cứu tiếp theo cho thấy rằng việc giảm nguy cơ ung thư đại trực tràng đã biến mất sau khi những người tham gia nghiên cứu ngừng dùng thuốc điều trị ho r mo ne kết hợp. Tỷ lệ tử vong: Trong suốt 18 năm theo dõi, những phụ nữ dùng e s tro gen cộng với p ro ge s tin trong thời gian trung bình là 5, 6 năm hoặc chỉ dùng e s tro gen trong thời gian trung bình là 7, 2 năm có nguy cơ tử vong tương tự do bất kỳ nguyên nhân nào, do nguyên nhân tim mạch và bất kỳ bệnh ung thư nào (bao gồm cả ung thư vú) như những phụ nữ dùng giả dược. 5. Các liệu pháp ho r mo ne mãn kinh có những rủi ro khác nhau không? Chỉ định điều trị toàn thân và cục bộ cho liệu pháp ho r mo ne mãn kinh phụ thuộc vào các triệu chứng mãn kinh mà phương pháp điều trị sẽ giải quyết. M HT toàn thân thường được kê đơn để điều trị chứng bốc hỏa và ngăn ngừa loãng xương. M HT toàn thân với e s tro gen kết hợp với p ro ge s tin hoặc với e s tro gen đơn lẻ có thể được sử dụng dưới dạng thuốc uống, miếng dán, ge l hoặc thuốc xịt thẩm thấu qua da và cấy ghép. Liệu pháp ho r mo ne mãn kinh cục bộ được kê đơn để điều trị các triệu chứng tiết niệu sinh dục như khô âm đạo. M HT cục bộ chỉ chứa e s tro gen liều thấp và được kê đơn cho phụ nữ bất kể tình trạng cắt tử cung của họ. M HT cục bộ (trong âm đạo) chỉ với e s tro gen liều thấp bao gồm kem, viên nén (p e s sa ri e s) và vòng. M HT cục bộ (trong âm đạo) chỉ với e s tro gen liều thấp bao gồm kem, viên nén (p e s sa ri e s) và vòng. Kết quả từ nghiên cứu cho thấy, trong số những phụ nữ có tử cung nguyên vẹn thì sử dụng e s tro gen âm đạo sẽ không có nguy cơ đột quỵ, ung thư vú xâm lấn, ung thư đại trực tràng, ung thư nội mạc tử cung và thuyên tắc phổi / huyết khối tĩnh mạch sâu. 6. Phụ nữ đã được chẩn đoán ung thư dùng M HT có an toàn không? Một trong những vai trò của e s tro gen tự nhiên là thúc đẩy sự phát triển bình thường của các tế bào ở vú và tử cung. Một số bệnh ung thư cũng sử dụng e s tro gen để thúc đẩy sự phát triển của chúng. Do đó, người ta thường tin rằng liệu pháp ho r mo ne mãn kinh có thể thúc đẩy khối u phát triển thêm ở những phụ nữ đã được chẩn đoán mắc bệnh ung thư vú. Tuy nhiên, các nghiên cứu về việc sử dụng liệu pháp ho r mo ne mãn ki nhở những người sống sót sau ung thư vú đã đưa ra kết quả trái ngược nhau. Một số nghiên cứu cho thấy nguy cơ tái phát ung thư vú tăng lên và những nghiên cứu khác cho thấy không tăng nguy cơ tái phát. 7. Một số nghiên cứu cho thấy nguy cơ tái phát ung thư vú tăng lên và những nghiên cứu khác cho thấy không tăng nguy cơ tái phát. 7. Phụ nữ nên làm gì nếu có các triệu chứng mãn kinh nhưng lo ngại về việc dùng M HT? Những phụ nữ đang tìm cách giảm bốc hỏa và khô âm đạo nên nói chuyện với bác sĩ về việc có nên dùng liệu pháp thay thế ho r mo ne hay không? Những rủi ro có thể xảy ra khi sử dụng M HT và những lựa chọn thay thế nào có thể phù hợp với họ? F DA hiện khuyên phụ nữ sử dụng liệu pháp thay thế ho r mo ne trong thời gian ngắn nhất và với liều lượng thấp nhất có thể để kiểm soát các triệu chứng mãn kinh. 8. Có lựa chọn thay thế nào khi không dùng liệu pháp ho r mo ne mãn kinh không? Những phụ nữ lo lắng về thay đổi xảy ra tự nhiên cùng với sự suy giảm sản xuất ho r mo ne xảy ra trong thời kỳ mãn kinh có thể thực hiện những thay đổi trong lối sống và chế độ ăn uống của họ để giảm nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe nhất định. Ví dụ, ăn thực phẩm giàu canxi và vitamin D hoặc dùng thực phẩm chức năng có chứa các chất dinh dưỡng này có thể giúp ngăn ngừa loãng xương. Ví dụ, ăn thực phẩm giàu canxi và vitamin D hoặc dùng thực phẩm chức năng có chứa các chất dinh dưỡng này có thể giúp ngăn ngừa loãng xương. Các loại thuốc được F DA chấp thuận như a len d ro na te (F o sa ma x ®), ra lo xi f e ne (E vi s ta ®) và ri se d ro na te (A ct o ne l ®) đã được chứng minh trong các thử nghiệm ngẫu nhiên để ngăn ngừa mất xương. Các loại thuốc được F DA chấp thuận để điều trị trầm cảm và co giật có thể giúp làm giảm các triệu chứng mãn kinh như bốc hỏa. Các loại thuốc đã được chứng minh trong các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên là có hiệu quả trong điều trị chứng bốc hỏa bao gồm ven la f a xi ne (E f f e xo r ®), de s ven la f a xi ne (P ri s ti q ®), pa ro xe ti ne (Pa xi l ®), f lu o xe ti ne (P ro z a c ®), c i ta lo p ram (C e le xa ®), ga ba pen tin (Ne u ron tin ®), và p re ga ba lin (Ly ri ca ®). Một số phụ nữ tìm cách giảm các triệu chứng mãn kinh bằng các liệu pháp bổ sung và thay thế. Một số biện pháp khắc phục này có chứa p hy toe s tro gen, là các hợp chất giống như e s tro gen có nguồn gốc từ thực vật như các sản phẩm đậu nành, ngũ cốc nguyên hạt, hạt có dầu (chủ yếu là hạt lanh), các loại đậu hoặc hạt đen. Một đánh giá có hệ thống và phân tích tổng hợp các thử nghiệm lâm sàng ngẫu nhiên cho thấy một số liệu pháp chứa p hy toe s tro gen có liên quan đến việc giảm nhẹ tần suất bốc hỏa và khô âm đạo nhưng không giảm số lần đổ mồ hôi ban đêm, so với dùng giả dược hoặc không điều trị. Tóm lại, các thử nghiệm W HI là những nghiên cứu mang tính bước ngoặt đã làm thay đổi hiểu biết của chúng ta về ảnh hưởng sức khỏe của liệu pháp thay thế ho r mo ne. Điều quan trọng cần lưu ý là những phụ nữ tham gia thử nghiệm W HI trung bình là 63 tuổi, mặc dù khoảng 5.000 người trong số họ dưới 60 tuổi, vì vậy kết quả của nghiên cứu cũng có thể áp dụng cho những phụ nữ trẻ hơn. Ngoài ra, các thử nghiệm W HI đã kiểm tra cường độ liều đơn của một loại thuốc chỉ chứa e s tro gen (P re ma rin) và một loại thuốc e s tro gen cộng với p ro ge s tin (P rem p ro). Các nghiên cứu tiếp theo đã mở rộng và hoàn thiện các phát hiện ban đầu của 2 thử nghiệm này. Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HO T LI NE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trê nứng dụng My Vin me c để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng. Tài liệu tham khảo: Pu b Me d A bs tra ct