Các kháng thể tự miễn trong chẩn đoán đái tháo đường tự miễn dịch tiềm ẩn ở người lớn (LA DA)

Bài viết được tư vấn chuyên môn bởi Bác sĩ Trần Quốc Tuấn - Bác sĩ Hồi sức cấp cứu - Khoa Hồi sức cấp cứu - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Phú Quốc. Đái tháo đường tự miễn dịch tiềm ẩn ở người lớn (LA DA) là một dạng đái tháo đường đặc biệt còn được gọi là đái tháo đường ty p e 1, 5 vì khởi phát muộn ở người trưởng thành với biểu hiện tương tự đái tháo đường ty p e 2 nhưng có các kháng thể tự miễn như đái tháo đường ty p e 1. Để chẩn đoán được đái tháo đường ty p e 1, 5 thì các xét nghiệm kháng thể tự miễn là điều không thể thiếu. 1. Chẩn đoán đái tháo đường LA DA như thế nào? Có 3 tiêu chuẩn để chẩn đoán đái tháo đường tự miễn dịch tiềm ẩn gồm: Đái tháo đường khởi phát ở tuổi trưởng thành (trên 30 tuổi) Có sự hiện diện của các kháng thể kháng tế bào đảo tụy như GA D, I CA, I A A Yêu cầu về việc sử dụng insulin là không cần thiết cho tới ít nhất 6 tháng sau khi được chẩn đoán Trong các điều kiện này thì sự có mặt của ít nhất 1 kháng thể tự miễn chống đảo tụy trong tuần hoàn là điều bắt buộc. Ngoài ra thì I A A và I A 2 A không quá quan trọng ở đái tháo đường ty p e 1, 5 mà chẩn đoán chủ yếu dựa vào kháng thể kháng GA D và I CA s. Ngoài ra thì I A A và I A 2 A không quá quan trọng ở đái tháo đường ty p e 1, 5 mà chẩn đoán chủ yếu dựa vào kháng thể kháng GA D và I CA s. Các nghiên cứu cho thấy rằng tỷ lệ dương tính của GA DA trong đái tháo đường ty p e 1, 5 là khá cao, đồng thời cũng tỷ lệ thuận với mức độ suy giảm chức năng tế bào be ta trong tương lai. Nếu bệnh nhân đồng thời có cả GA DA và I CA thì tiên lượng về sự phụ thuộc insulin sau tuổi 45 là cao hơn so với chỉ một trong hai dương tính. I CA sẽ biến mất khi thời gian bệnh kéo dài, trong khi đó GA DA dương tính vào lúc chẩn đoán và tồn tại lâu hơn giúp đảm bảo mức độ nhạy trong chẩn đoán. Mặc dù vậy, ở các bệnh nhân có GA DA âm tính nhưng có nguy cơ cao hay có dấu hiệu mắc đái tháo đường ty p e 1, 5 thì vẫn nên kiểm tra các tự kháng thể khác vì một số ca lâm sàng chỉ tồn tại I A 2 A hoặc I A A. Đối với tiêu chuẩn không cần insulin ít nhất cho đến 6 tháng sau chẩn đoán nhằm mục đích phân biệt với đái tháo đường ty p e 1, tuy nhiên tiêu chuẩn này còn phụ thuộc vào chủ quan bác sĩ điều trị. Một số yếu tố có thể nghi ngờ LA DA như người trẻ nhưng khó kiểm soát glucose huyết với các thuốc hạ glucose huyết uống và không có dấu hiệu của hội chứng chuyển hóa. Ngoài ra, xét nghiệm nồng độ p e p ti d C cũng cần thiết vì nồng độ thấp thường kết hợp với mức độ hủy hoại tế bào be ta nghiêm trọng. 2. Các kháng thể tự miễn trong chẩn đoán đái tháo đường ty p e 1, 52.1. Kháng thể kháng GA D Đây là kháng thể có nồng độ cao ở hệ thần kinh trung ương và nồng độ thấp ở đảo Lan ge r han s của tụy. GA DA xúc tác cho sự biến đổi tạo ra GA BA được các tế bào be ta của tuyến tụy sản xuất ra có chức năng như chất điều hòa cận nội tiết, điều hòa tiết g lu ca gon. Một số đặc điểm của kháng thể này gồm: GA DA có độ nhạy cao nhất ở giai đoạn triệu chứng của đái tháo đường ty p e 1 và là yếu tố tiên đoán cho các thành viên trong gia đình bị đái tháo đường ty p e 1. Bên cạnh đó, kháng thể kháng GA D trong máu cũng là một tiêu chuẩn chẩn đoán đái tháo đường ty p e 1, 5 vì có tỷ lệ xuất hiện cao. Nồng độ GA DA có thể giảm trong 2 năm đầu sau chẩn đoán nhưng vẫn có giá trị chẩn đoán. Những bệnh nhân có kháng thể kháng GA D dương tính đồng nghĩa với sự giảm nhanh chóng chức năng tế bào be ta. Những bệnh nhân có kháng thể kháng GA D dương tính đồng nghĩa với sự giảm nhanh chóng chức năng tế bào be ta. So với xét nghiệm kháng thể kháng tế bào đảo tụy và kháng thể khán gin su lin thì xét nghiệm kháng thể kháng GA D có nhiều điểm thuận lợi hơn vì có thể định lượng, chuẩn hóa giữa các phòng xét nghiệm, dễ thực hiện và nồng độ không giảm so với tiến triển bệnh. 2.2. Kháng thể I CA Đây là kháng nguyên nằm trong bào tương của tế bào nội tiết đảo tụy, chỉ điểm miễn dịch của tiến trình tự miễn ở đảo tụy và được tìm thấy ở bệnh nhân đái tháo đường ty p e 1 cũng như một số bệnh nhân đái tháo đường ty p e 1, 5. Mặc dù, có khả năng tiên đoán cao cho đái tháo đường ty p e 1 và đái tháo đường GA DA nhưng xét nghiệm I CA còn nhiều hạn chế vì quy trình khó thực hiện, chuẩn hóa. 2.3. Kháng thể I A A Đây là kháng thể đặc hiệu cho tế bào be ta duy nhất được tìm thấy và gặp ở bệnh nhân đái tháo đường ty p e 1 và 1, 5 với một tỷ lệ nhất định. Tuy nhiên, kháng thể này cũng có thể tìm thấy ở một số bệnh khác như g ra ve s, viêm tuyến giáp Ha s hi mo to, bệnh A d di son, viêm gan mạn, thiếu máu ác tính, viêm khớp dạng thấp và lu pu s ban đỏ. 2.4. 2.4. Kháng thể kháng I A - 2 I A - 2 biểu hiện ở đảo tụy và não, kháng thể chống lại phân tử I A - 2 được dùng để chỉ điểm đặc hiệu phá hủy tế bào be ta và tiến triển nhanh chóng của đái tháo đường ty p e 1, 5. Các kháng thể tự miễn có vai trò quan trọng để chẩn đoán đái tháo đường tự miễn dịch tiềm ẩn ở người lớn. Tuy nhiên, để cho kết quả chẩn đoán chính xác thì bệnh nhân nên đến các trung tâm y tế, bệnh viện chuyên khoa uy tín để thực hiện. Để đặt lịch khám tại viện, Quý khách vui lòng bấm số HO T LI NE hoặc đặt lịch trực tiếp TẠI ĐÂY. Tải và đặt lịch khám tự động trê nứng dụng My Vin me c để quản lý, theo dõi lịch và đặt hẹn mọi lúc mọi nơi ngay trên ứng dụng.