Tìm hiểu về xét nghiệm li pa se trong chẩn đoán

Bài viết bởi Thạc sĩ, Bác sĩ Đỗ Thị Hoàng Hà – Khoa Xét nghiệm - Bệnh viện đa khoa Quốc tế Vinmec Hải Phòng Xét nghiệm li pa se giúp chẩn đoán các bệnh lý liên quan đến tuyến tụy chính xác và nhanh chóng. Một số trường hợp, xét nghiệm li pa se cũng được sử dụng trong chẩn đoán và theo dõi các bệnh lý như xơ nang, bệnh C ro hn và bệnh c e lia c. 1. En z y me Li pa se là gì? Li pa se là một en z y me do tụy sản xuất và ở người, en z y me này chỉ được sản xuất duy nhất ở tụy. En z y m này giúp chuyển đổi mỡ và tri g ly c e ri de thành các a c i d béo và g ly c e ro l. Nó được vận chuyển thông qua các ống tụy vào tá tràng rồi phá vỡ chất béo trung tính trong thức ăn thành cá ca c i d béo. Bình thường, tuyến tụy chỉ sản xuất một lượng Li pa se đủ để tiêu hóa thức ăn, do đó Li pa se hiện diện trong máu với nồng độ thấp. Khi người bệnh mắc các bệnh lý tuyến tụy như viêm tụy, tổn thương tế bào trong tuyến tụy, sỏi chặn ống tụy hoặc một khối u tuyến tụy thì số lượng en z y me Li pa se được vận chuyển vào trong máu tăng lên khiến cho nồng độ li pa se trong máu tăng theo. 2. Xét nghiệm Li pa se – mục đích và ý nghĩa Xét nghiệm Li pa se dùng để đo hoạt độ en z y me Li pa se có trong máu và được sử dụng nhiều nhất để chẩn đoán bệnh lý về tuyến tụy. Trong bệnh lý hay gặp nhất về tuyến tụy là viêm tụy cấp (với các triệu chứng lâm sàng như đau bụng đột ngột, liên tục, dữ dội, lan ra hai bên mạng sườn và xiên ra sau lưng, nôn và buồn nôn, sốt, chướng bụng...), nồng độ Li pa se sẽ tăng lên trong máu trong vòng 24 h - 36 h sau khi bắt đầu bị viêm tụy cấp (tức là sau khi hoạt độ a my la se máu tăng lên). Li pa se vẫn tiếp tục tăng cao đến ngày thứ 14 (tức là lâu hơn so với tình trạng tăng a my la se máu). Hoạt độ Li pa se trong máu trung bình sẽ tăng từ 5 - 10 lần so với giá trị bình thường. Trong chẩn đoán viêm tụy cấp, bác sĩ lâm sàng sẽ chỉ định song song cả xét nghiệm A my la se và Li pa se, thường nồng độ en z y m Li pa se sẽ tăng song song cùng với nồng độ A my la se, nhưng nồng độ Li pa se lại trở về bình thường muộn hơn so với A my la se nên xét nghiệm Li pa se có giá trị trong chẩn đoán viêm tụy giai đoạn muộn. Do đó Li pa se là xét nghiệm có độ nhạy và độ đặc hiệu cao so với xét nghiệm đo hoạt độ A my la se trong bệnh lý viêm tụy cấp. Xét nghiệm còn được sử dụng để theo dõi điều trị viêm tụy cấp, giúp bác sĩ điều trị đưa ra những can thiệp kịp thời. Xét nghiệm còn được sử dụng để theo dõi điều trị viêm tụy cấp, giúp bác sĩ điều trị đưa ra những can thiệp kịp thời. Ngoài ra, đo hoạt độ Li pa se là một xét nghiệm hữu ích để phân biệt tình trạng đau bụng do viêm tụy cấp với các tình trạng đau bụng do các nguyên nhân khác. Xét nghiệm hoạt độ li pa se sẽ nhanh chóng xác định được nguồn gốc cơn đau bụng là do tụy hay ngoài tụy. Đôi khi xét nghiệm Li pa se cũng được sử dụng để đánh giá các bệnh lý khác ví dụ như: Chẩn đoán viêm túi mật cấp, tắc mật Nhiễm toan c e ton do đái tháo đường Chẩn đoán tắc ruột, nhồi máu ruột Thủng do loét dạ dày – tá tràng Các bệnh lý gan mãn tính, tổn thương gan do rượu Viêm phúc mạc Suy thận Chẩn đoán bệnh xơ nang Chẩn đoán bệnh C e lia c, bệnh C ro hn 3. Giá trị bình thường của xét nghiệm Li pa se Giá trị bình thường của en z y me Li pa se trong máu người lớn: < 60 U / L, trẻ nhỏ < 40 U / L. Những yếu tố góp phần làm thay đổi kết quả xét nghiệm Li pa se như: Mẫu bệnh phẩm bị vỡ hồng cầu; Hoạt độ li pa se máu tăng khi có sự can thiệp của một số loại thuốc: Viên uống ngừa thai, thuốc ức chế men chuyển an gio ten sin, co r ti co s te roi d, e tha no l, be tha ne co l, thuốc chống virus, paracetamol, các chất như mo r phi ne, co de i ne, in do me tha c in.. Hoạt độ li pa se máu có thể giảm lâm thời khi có sự can thiệp của Ion canxi hoặc giảm vĩnh viễn khi có tổn thương vĩnh viễn các tế bào sản xuất Li pa se trong tụy (như trong bệnh lý xơ nang). 4. Cách thực hiện xét nghiệm li pa se Xét nghiệm li pa se được thực hiện trên mẫu huyết thanh (ống không chống đông) hoặc huyết tương (ống chống đông He pa rin). Người bệnh tiến hành xét nghiệm li pa se sẽ được yêu cầu ngừng ăn hoặc uống bất cứ thứ gì (trừ nước lọc) từ 8 đến 12 giờ trước khi lấy máu. Bác sĩ cũng có thể yêu cầu người bệnh cung cấp các thuốc và các thực phẩm chức năng người bệnh đang sử dụng và đề nghị ngừng sử dụng một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm. Điều dưỡng sẽ lấy 2 ml máu tĩnh mạch vào buổi sáng và kết quả sẽ được trả cho người bệnh sau một giờ đồng hồ. Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vin me c là một trong những địa chỉ khám chữa bệnh uy tín, chất lượng hiện nay với chất lượng chuyên môn đảm bảo cùng với đội ngũ y bác sĩ, hệ thống trang thiết bị công nghệ hiện đại mà còn nổi bật với dịch vụ khám, tư vấn và chữa bệnh toàn diện, chuyên nghiệp; không gian khám chữa bệnh văn minh, lịch sự, an toàn và tiệt trùng tối đa. Khách hàng khi chọn thực hiện các xét nghiệm tại đây có thể hoàn toàn yên tâm về độ chính xác của kết quả xét nghiệm. Tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec, xét nghiệm li pa se được chạy trên máy xét nghiệm Co ba s của hãng Ro che hoặc hệ thống máy của Be c k man Co u l te r. Để đăng ký khám và điều trị tại Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec, Quý Khách có thể liên hệ Hệ thống Y tế Vinmec trên toàn quốc, hoặc đăng ký khám trực tuyến TẠI ĐÂY. XEM THÊM: Một vài chỉ số xét nghiệm quan trọng trong chẩn đoán viêm tụy cấp Biến chứng có thể gặp do viêm tụy mạn tính Triệu chứng viêm tụy cấp nặng